kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
II Баязит

II Баязит (; 3 желтоқсан 1447 — 26 мамыр 1512) — Османлы мемлекетінің 8-ші сұлтаны. Ең бейбітшіл әрі діншіл сұлтандардың бірі. Бұл сұлтанның тұсында жер ауданы ұлғайса да (511 000 км²-ден 2 375 000 км²-ге дейін), өзі ешқашан да жорыққа шықпаған, көбінесе өз уақытын Алла Тағалаға ғибадат етумен өткізетін, сондықтан Әулие Баязит деген лақап атқа ие болды. Ашық жорықтарға шықпаған әскер күшейіп, көбейе бастады, ал соғыссыз ғұмыр кешкен бейбіт тұрғындар өз дамуын жалғастырды. Өмірбаяны II Баязит 1447 жылы Дидимотикада Константинополь жаулаушысы II Мехметтің шаңырағында дүниеге келді. 1481 жылы II Мехметтің қайтыс болған соң османлы тағына отырды. Тақты сақтап қалу үшін ол өзінің туған інісі Жем шаһзадаға соғыс ашуға тура келді. 1482 жылы сұлтан Жем шаһзаданы талқандады. Жем Еуропаға қашып, сол жақта II Баязитке қарсы жақтаушыларды іздеді. Алайда 1495 жылы II Баязиттің бұйрығымен Жем шаһзада Римде уландырылды. Сұлтан Венецияға қарсы соғысуға мәжбүр болды, себебі венециялықтар османлылардың Далмация мен эгейлік жерлерін жаулауға ниеттенген. 1499-1503 жылдары болған османлы-венеция соғысы нәтижесінде II Баязит Венецияның жаяу және теңіз әскерлерін жеңіп, Мореяны толықтай жаулап алды. 1501 жылы II Баязит Қара теңіздің шығыс жағалауын жаулап, осы теңізде толықтай билік орнатты. Шығыста II Баязит Сириямен, мәмлүктермен және сефевидтермен соғыс жүргізсе де, ол ешқашан ашық соғысқа жеткізген жоқ. Соның арқасында Османлы мемлекеті дамып, әскері күшейді. Бұл жайт II Баязиттің баласы әрі ізбасары I Сәлімге өте тиімді болды. Ол күшейген әскерді мәмлүктермен және сефевидтермен болған соғыста пайдаланып, османлылардың билігін Таяу Шығыста күшейтті. Садрағзамдары
Ключики (Абай облысы)

Ключики — Абай облысы Бородулиха ауданы, Жаңа Шүлбі ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2018 жылы таратылған. Географиялық орны Аудан орталығы - Бородулихадан оңтүстік-шығысқа қарай 39 км-дей жерде орналасқан. Халқы Тұрғыны 70 адам (2009).
Потапенково

Потапенково — Абай облысы Бородулиха ауданы, Жаңа Шүлбі ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2018 жылы таратылған. Географиялық орны Аудан орталығы - Бородулихадан оңтүстік-шығысқа қарай 45 км-дей жерде орналасқан. Халқы Тұрғыны 49 адам (2009).
Кондратьевка

Кондратьевка — Абай облысы Бородулиха ауданы, Таврия ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2018 жылы таратылған. Географиялық орны Аудан орталығы - Бородулихадан шығысқа қарай 32 км-дей жерде орналасты. Халқы Тұрғылықты тұрғыны жоқ (2009). Дереккөздер
Таврия ауылдық округі (Абай облысы)

Таврия ауылдық округі – Абай облысы Бородулиха ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Буркотово, Сохновка ауылдары кіреді. Орталығы – Буркотово ауылы. Округ құрамында болған Богомолово, Кондратьевка ауылдары 2018 жылы таратылған. Дереккөздер
Таврия ауылдық округі (Шығыс Қазақстан облысы)

Таврия ауылдық округі – Шығыс Қазақстан облысы Ұлан ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Ақтөбе, Гагарино, Пролетарка, Таврическое ауылдары кіреді. Орталығы – Таврическое ауылы. Тарихы 2013 жылы таратылған Гагарин ауылдық округінің 2 елді мекені қосылды. Сол жылы Южное ауылы таратылды. Дереккөздер
Футболдан 2016 жылғы Еуропа біріншілігі (финал)

Футболдан Еуропа чемпионаты 2016 финалы — 2016 жылдың 10 шілдесінде Францияның Сен-Дени қаласында, «Стад де Франс» стадионында өткен 2016 жылғы Еуропа чемпионатының финалдық матчы. Матч Португалия және Франция құрамаларының арасында өтті. Ойын жергілікті уақыт бойынша (UTC+2) сағат 21:00-де басталды. Матч 1:0 есебімен Португалия құрамасының қосымша уақыттағы жеңісімен аяқталды. Кездесу тарихы Осы матчқа дейін бұл құрама жалпы 5 рет кездескен, оның ішінде француздардың қанжығасында — 5 жеңіс, ал Португалиялықтарға — 0 рет түскен. Құрамалар 2 мәрте Еуропа чемпионаттарының финалдық турнирінде кездесті, соның ішінде 2 рет жартылай финалда: *Футболдан 1984 жылғы Еуропа біріншілігі, жартылай финалда: Франция − Португалия − 3:2 *Футболдан 2000 жылғы Еуропа біріншілігі, жартылай финалда: Франция − Португалия − 2:1 Финалға жолдама А тобы Матч статистикасы Дереккөздер
Қоңырөзек ауылдық округі

Қоңырөзек ауылдық округі – Павлодар облысы Успен ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Вознесенка, Дмитриевка, Қоңырөзек, Надаровка, Чистополь ауылдары кіреді. Орталығы – Қоңырөзек ауылы. 2006 жылға дейін Павловка ауылдық округі деп аталды. 2018 жылы округ құрамына таратылған Надаров ауылдық округінен Вознесенка, Надаровка (орталығы), Чистополь ауылдары қосылды. Дереккөздер
Павлов ауылдық округі (Бейімбет Майлин ауданы)

Павлов ауылдық округі – Қостанай облысы Бейімбет Майлин ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Павловка, Апановка, Евгеновка ауылдары кіреді. Орталығы – Павловка ауылы. Тарихы 2013 жылы таратылған Нелюбин ауылдық округі қосылды. 2017 жылы Барсуковка, Нелюбинка ауылдары таратылды. 2019 жылы Евгенов ауылы қосылды. 2021 жылы Қоржынкөл ауылы таратылды. Халқы 2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 2096 адамды құрады. Дереккөздер
Қарғалы ауылдық округі

Қарғалы ауылдық округі: * Қарғалы ауылдық округі – Ақтөбе қалалық әкімдігіне қарасты таратылған әкімшілік бірлік. * Қарғалы ауылдық округі – Алматы облысы Жамбыл ауданындағы әкімшілік бірлік. * Қарғалы ауылдық округі – Қызылорда облысы Шиелі ауданындағы әкімшілік бірлік. * Қарғалы ауылдық округі – Түркістан облысы Отырар ауданындағы әкімшілік бірлік.
Чапаев ауылдық округі

Чапаев ауылдық округі: * Чапаев ауылдық округі — Ақмола облысы, Жақсы ауданындағы әкімшілік бірлік. * Чапаев ауылдық округі — Алматы облысы, Іле ауданындағы Байкент ауылдық округінің бұрынғы атауы. * Чапаев ауылдық округі — Батыс Қазақстан облысы, Ақжайық ауданындағы әкімшілік бірлік. * Чапаев ауылдық округі — Қарағанды облысы, Осакаров ауданындағы таратылған әкімшілік бірлік. * Чапаев ауылдық округі — Шығыс Қазақстан облысы, Алтай ауданындағы әкімшілік бірлік.
Фёдоров ауылдық округі

Фёдоров ауылдық округі: * Фёдоров ауылдық округі — Батыс Қазақстан облысы, Теректі ауданындағы Теректі ауылдық округінің бұрынғы атауы. * Фёдоров ауылдық округі — Қостанай облысы, Ұзынкөл ауданындағы әкімшілік бірлік. * Фёдоров ауылдық округі — Қостанай облысы, Фёдоров ауданындағы әкімшілік бірлік. * Фёдоров ауылдық округі — Павлодар облысы, Тереңкөл ауданындағы Томарлы ауылдық округінің бұрынғы атауы.
Петроградское

Петроградское — Абай облысы Бородулиха ауданы, Андреев ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2018 жылы таратылған. Географиялық орны Аудан орталығы - Бородулихадан оңтүстік-шығысқа қарай 10 км-дей жерде орналасқан. Халқы Тұрғыны 17 адам (2009).
Фёдоров ауылдық округі (Ұзынкөл ауданы)

Фёдоров ауылдық округі – Қостанай облысы, Ұзынкөл ауданындағы әкімшілік бірлік. 2019 жылы құрамына қысқартылған "Карл Маркс ауылдық округінен" 2 елді мекен қосылды. Әкімшілік құрамы Құрамына Фёдоровка, Сибирка, Сокол, Үкіатқан ауылдары кіреді. Орталығы – Фёдоровка ауылы.. Халқы 2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 2257 адамды құрады. Дереккөздер
Фёдоров ауылдық округі (Фёдоров ауданы)

Фёдоров ауылдық округі – Қостанай облысы, Фёдоров ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Фёдоровка, Александрополь, Владыкинка, Затышенка, Жаркөл, Копыченка, Приозёрное ауылдары кіреді. Орталығы – Фёдоровка ауылы. Тарихы 2008 жылы Жаркөл ауылдық округінің Целинное ауылы таратылды. 2013 жылы таратылған Жаркөл ауылдық округінің елді мекендері қосылды. 2023 жылы Андреевка ауылы таратылды. Халқы 2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 8798 адамды құрады. Дереккөздер
Баскөл ауылдық округі (Май ауданы)

Баскөл ауылдық округі – Павлодар облысы Май ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Баскөл, Бозша, Жаңатілек ауылдары кіреді. Орталығы – Баскөл ауылы. 2004 жылы округ құрамында болған Комсомол, Қарағанды, Талды ауылдары таратылды. Дереккөздер
Масала (шай)

Шай масала (сөзбе сөз аудармасы "дәмдеуіштері бар шай") — Үнді субконтинентінің сусыны, демделген шай мен үнді дәмдеуіштер і және шөптер. Қоспалары ]] Масала шайын дайындаудың тіркелген бір тәсілі жоқ, және көптеген отбасылар өз рецептер. Көптеген вариациялары бар, бірақ бірыңғай негізгі төрт ингредиенті бар: шай, тәттілендіруші, сүт және дәмдеуіштер. Шай Масала шайын дайындау үшін әр түрлі шай түрлері пайдаланылады. Бірақ, әдетте дәмдеуіштер мен тәттілендірушілір дәмін басып тастамауы үшін қара шай қолданылады. Тәттілендірушілер Қарапайым ақ шекер, қоңыр қант, пальма қанты немесе бал тәттілендіруші ретінде пайдаланылады. Үндістанның ауылдық жерлерінде, сондай-ақ пайдаланылады тазаланбаған пальма қанты пайдаланылады. Дәмдеуіштердің хош иісін анық шығару үшін көп мөлшерде қант керек. Қоюландырылған сүтті қосу арқылы екі түрлі қоспа қосылған болады: қант және сүт. Сүт Әдетте, қаймағы алынбаған сүт пайдаланылады. Әдетте, масала шай араластыру жолымен дайындалады 1 ⁄ 4 бөлігін сүт және 1 ⁄ 2 бөлігінің су, шайды қайнатады немесе шамамен қайнауға дейін жеткізеді. Жоғарыда айтылғандай, кейбіреулер қоюландырылған сүт қосқанды қалайды. мен шай жапырақтары]] Дәмдеуіштер Масала шайы — сергіткіш, дәмдеуішті, тәтті сусын, "жылы" дәмдеуіштер деп аталатын дәмдеуіштермен жасалады. Көптеген рецепттер бойынша масала шайды жасауға мынадай түрлі дәмдеуіштер қосылады: кардамон, даршын, зімбір, тұқымдар , аскөк, бұрыш және қалампыр. Әдеттегідей басымдылыққа ие кардамон дәмдеуіші, оны қалампыр толықтырады, сондай-ақ осы дәмдеуіштермен қатар зімбір, шайға өткір дәм беру үшін қара бұрыш қосады. Үндістанда балғын зімбір жиі пайдаланылады. Басқа да масала шайдың ықтимал ингредиенттері қатарында — мускат жаңғағы мен жапырақтары, раушан, өтті түбірі, шафран, бадам. Сілтемелер * Рецепт масала шай " Викиучебнике (ағыл.) * [http://www.youtube.com/watch?v-QhJse86_BY&featurechannel_page Дайындау масала шай] на YouTube
Покров ауылдық округі (Солтүстік Қазақстан облысы)

Покров ауылдық округі – Солтүстік Қазақстан облысы Есіл ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Покровка, Еңбек, Есіл, Мальцево ауылдары кіреді. Орталығы – Покровка ауылы. Халқы 2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 2442 адамды құрайды. Дереккөздер
Мурзово

Мурзово — Абай облысындағы Бородулиха ауданы, Құнарлы ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2018 жылы таратылған. Географиялық орны Аудан орталығы - Бородулиха ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 57 км-дей жерде. Халқы Тұрғыны 3 адам (2009). Дереккөздер
Покров ауылдық округі (Қостанай облысы)

Покров ауылдық округі – Қостанай облысы Денисов ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Покровка, Досов ауылдары кіреді. Орталығы – Покровка ауылы. Халқы 2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 759 адамды құрады. Дереккөздер
Жаңа Васильевка (Абай облысы)

Жаңа Васильевка — Абай облысындағы Бородулиха ауданы, Құнарлы ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2018 жылы таратылған. Географиялық орны Аудан орталығы - Бородулиха ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 64 км-дей жерде. Дереккөздер
Полтава ауылдық округі

* Полтава ауылдық округі – Ақмола облысы Атбасар ауданындағы әкімшілік бірлік. * Полтава ауылдық округі – Батыс Қазақстан облысы Шыңғырлау ауданындағы Ардақ ауылдық округінің бұрынғы атауы. * Полтава ауылдық округі – Солтүстік Қазақстан облысы Аққайың ауданындағы әкімшілік бірлік.
Белов ауылдық округі

Белов ауылдық округі: * Белов ауылдық округі — Солтүстік Қазақстан облысы, Мамлют ауданындағы әкімшілік бірлік. * Белов ауылдық округі қазір Ақсу ауылдық округі деп аталады — Шығыс Қазақстан облысы, Катонқарағай ауданындағы әкімшілік бірлік.
Преснов ауылдық округі (Солтүстік Қазақстан облысы)

Преснов ауылдық округі – Солтүстік Қазақстан облысы Жамбыл ауданындағы әкімшілік бірлік. 2013 жылы құрамына қысқартылған "Железин ауылдық округінен" 1 елді мекен қосылған. Әкімшілік құрамы Құрамына Пресновка, Железное ауылдары кіреді. Орталығы – Пресновка ауылы. Железин ауылдық округінің құрамында болған Богатое, Лапушки ауылдары 2013 жылы, округ құрамында болған Островка ауылы 2018 жылы таратылған. Халқы 2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 6539 адамды құрайды. Дереккөздер
Шаған (көл)

Шаған – Қазақстандағы Абай облысының аумағында орналасқан жасанды көл. Тарихы Шаған көлі 1965 жылы жасалған алғашқы кеңестік өнеркәсіптік термоядролық жарылыс нәтижесінде Шаған өзенінің ағысында Семей полигонының бір алаңы - Балапан сынақ алаңында пайда болған. Кеңес оқымыстылары «бейбіт атомды» жоюға арналған, соның ішінде, әсіресе, ерінді су шоғырланатын су қоймалары қатарын жоспарлаған. Мұндай су тоғандарының түбі жарылыс нәтижесінде еритін де, су қоймасына дәл қажетті орынға айналатын еді. Оқымыстылардың есептері бекерге шығып, әлі күнге дейін Атом көлінің суы жұқпалы әрі ішуге жарамсыз. Қазіргі кезде Атом көлі - Семей полигонының негізгі туристік объектілерінің бірі болып табылады. Сипаттамасы *Ауданы — 5,92 км². *Көлемі — 19,1 млн куб. м. *Тереңдігі — шамамен 100 метр
Ақсу ауылдық округі (Шығыс Қазақстан облысы)

Ақсу ауылдық округі – Шығыс Қазақстан облысы Катонқарағай ауданындағы әкімшілік бірлік. 2009 жылға дейін Белый ауылдық округі деп аталды. Әкімшілік құрамы Құрамына Ақсу, Ақшарбақ, Бекалқа, Жазаба ауылдары кіреді. Орталығы – Ақсу ауылы. Округ құрамында болған Талды ауылы 2014 жылы таратылған. Дереккөздер
Сарытерек ауылдық округі

Сарытерек ауылдық округі: * Сарытерек ауылдық округі — Қарағанды облысы, Ақтоғай ауданындағы әкімшілік бірлік. * Сарытерек ауылдық округі — Шығыс Қазақстан облысы, Зайсан ауданындағы әкімшілік бірлік.
Каменный Карьер (тау)

Каменный Карьер – Ақмола облысы Целиноград ауданының солтүстігіндегі тау. Географиялық орны Қарамеңді батыр ауылынан солтүстікке қарай 4,5 км жерде орналасқан. Жер бедері Абсолюттік биіктігі 357 м. Батыстан шығысқа қарай 1,5 км-ге созылған, ені 1 км. Таудың шығысында тасты жерлер жер бетіне шығып жатыр, батыс етегінде батпақты шалғын қалыптасқан. Геологиялық құрылымы Палеоген тау жыныстарынан түзілген жер қыртысын құмсазды келген элювийлі-делювийлі шөгінділер жапқан. Өсімдігі Даланың сортаңдау қызғылт қоңыр топырағында бетегелі-селеулі өсімдіктер өседі. Дереккөздер
Новомихайловка (Шығыс Қазақстан облысы)

Новомихайловка — Шығыс Қазақстан облысы Глубокое ауданы, Белоусов кенттік әкімдігі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы – Глубокое кентінің солтүстік-шығысында 28 км жерде. Халқы Дереккөздер
Қабанбай ауылдық округі

Қабанбай ауылдық округі: * Қабанбай ауылдық округі – Абай облысы Мақаншы ауданындағы әкімшілік бірлік. * Қабанбай ауылдық округі – Жетісу облысы Алакөл ауданындағы әкімшілік бірлік. * Қабанбай ауылдық округі – Шығыс Қазақстан облысы Тарбағатай ауданындағы әкімшілік бірлік.
Көкжайық ауылдық округі

Көкжайық ауылдық округі — Абай облысы Көкпекті ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Көкжайық, Ақой, Қарағандыкөл, Қарамойыл ауылдары кіреді. Әкімшілік орталығы – Көкжайық ауылы. Тарихы 2009 жылы Жұмыскер, Талапкер ауылдары таратылды. 2013 жылы таратылған Қарағандыкөл ауылдық округінің Қарағандыкөл елді мекені қосылды. Дереккөздер
Тассай ауылдық округі

Тассай ауылдық округі: * Тассай ауылдық округі — Абай облысы, Көкпекті ауданындағы әкімшілік бірлік. * Тассай ауылдық округі — Ақтөбе облысы, Хромтау ауданындағы әкімшілік бірлік. * Тассай ауылдық округі — Түркістан облысы, Сайрам ауданындағы әкімшілік бірлік.
Тассай ауылдық округі (Түркістан облысы)

Тассай ауылдық округі — Түркістан облысы, Сайрам ауданындағы таратылған әкімшілік бірлік. 2014 жылы құрамындағы барлық ауыл Шымкент қаласына берілгендіктен таратылған. Әкімшілік құрамы Құрамына Достық, Таскен, Қызылсай, Тассай, Тәжірибестанса (Опытная станция) ауылдары кірді. Орталығы – Достық ауылы болған.. Халқы 2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 11 852 адамды құрайды. Дереккөздер
Пригородный ауылдық округі (Солтүстік Қазақстан облысы)

Пригородный ауылдық округі – Солтүстік Қазақстан облысы Мамлют ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Покровка ауылы кіреді. Орталығы – Покровка ауылы. Округ құрамында болған Красный Октябрь, 2591 км аялдамасы ауылдары 2024 жылы таратылған. Халқы 2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1046 адамды құрайды. Дереккөздер
Пригородный ауылдық округі (Шығыс Қазақстан облысы)

Пригородный ауылдық округі – Шығыс Қазақстан облысы Риддер қалалық әкімдігі аумағында болған бірлік, 2013 жылы таратылған. Құрамына Пригородное, Жоғарғы Хайрузовка, Коноваловка, Ливино, Поперечное ауылдары кірді. Аэродромное, Громатуха, Ермолаевка, Новая Королевка, Сегізінші Март, Крольчатник, Синюшонок ауылдары 2009 жылы таратылған. Тұрғыны 1851 адам (2009). Орталығы – Пригородное ауылы болды. Дереккөздер
Пригородный ауылдық әкімдігі (Қостанай облысы)

Пригородный ауылдық әкімдігі – Қостанай облысы Жітіқара ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Пригородное ауылы кіреді. Орталығы – Пригородное ауылы. Халқы 2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 3028 адамды құрады. Дереккөздер
Аврора (Шығыс Қазақстан облысы)

Аврора — Шығыс Қазақстан облысы Глубокое ауданы, Краснояр ауылдық округі құрамында болған теміржол станциясы, 2024 жылы таратылды. Географиялық орны Аудан орталығы – Глубокое кентінің солтүстік-батысында 30 км-дей жерде. Халқы Дереккөздер
Заречное (Глубокое ауданы)

Заречное — Шығыс Қазақстан облысы Глубокое ауданы, Веселов ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы – Глубокое кентінен солтүстік-батысқа қарай 13 км-дей жерде. Халқы Дереккөздер
Калинино (Шығыс Қазақстан облысы)

Калинино — Шығыс Қазақстан облысы Глубокое ауданы, Алтай кенттік әкімдігі қарамағында болған ауыл, 2024 жылы таратылды. Географиялық орны Аудан орталығы – Глубокое кентінің солтүстік-шығысында 11 км-дей жерде. Халқы Дереккөздер
Красная Заря (Шығыс Қазақстан облысы)

Красная Заря — Шығыс Қазақстан облысы Глубокое ауданы, Берёзов ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2018 жылы таратылған. Географиялық орны Аудан орталығы - Глубокое кентінің солтүстік-батысында 19 км жерде. Халқы 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 151 адам (74 ер адам және 77 әйел адам) болса, 2009 жылы 69 адамды (42 ер адам және 27 әйел адам) құрады. Дереккөздер
III Мехмет

III Мехмет (; ақындық лақап аты — Әділ ; 26 мамыр 1566 — 21 желтоқсан 1603) — Османлы мемлекетінің 13-ші сұлтаны, Ислам халифатының 78-ші халифі, ақын, қолбасшы. Бұл сұлтанның тұсында Османлы мемлекетінің нағыз ыдырауы басталды. Қазына бос қалды, билік сыбайласқан, ал әскер тәртіпсіздендірілді. Өмірбаяны III Мехмет 1568 жылы османлы елордасы Константинопольде дүниеге келді. Таққа отырғаннан кейін өзінің 19 інісін өлім жазасына кесті. Бұл Османлы тарихындағы ең ірі бауыр өлтірушілік. Бұл өлім жазасының себебі: сұлтан өзінің інілерінің тарапынан болатын бүліктен қорықты. Және де бұл қорқыныш оның сарайдағы кафес (тор) атты павильонда шаһзадаларды ұстауына да себеп болды. Дунайдағы аустриялықтардың әскери жетістіктеріне ыза болған жаңа шеріктер мен османлы халқы елордада наразылық шараларын ұйымдастырды. Соған байланысты 1596 жылы сұлтан Мажарстанға қарсы жорыққа аттанды. Жорық кезінде Хачова шайқасында Габсбургтардың әскерін жеңді, алайда сол жеңісін тиімді пайдалана алмай, елордадағы ойын-сауық өміріне қайтып келді. III Мехметтің әкесі III Мұрат жаулап алған парсы жерлерінде төңкерістер орын алып, парсылар сол жерлерді қайтарып алды. Жанұясы III Мехмет өзінің билеген жылдарын көбінесе гаремде өткізгендіктен, күңдері өте көп болды. Ол күңдерінен көп бала тапты, алайда балалар есімдерінің көбісі сақталмаған. Тек сақталғаны осылардікі: Сәлім шаһзада, Жиһангир шаһзада, Махмұт шаһзада, I Ахмет, I Мұстафа, Қадиша сұлтан, Ділруба сұлтан, Есра сұлтан және Айша сұлтан. Сәлім шаһзада 12 жасында қызамық ауруынан қаза тапты. Махмұт шаһзада сұлтанды тақтан тайдыру айыбымен 1603 жылы өлім жазасына кесілді. Ал I Ахмет пен I Мұстафа, сәйкесінше, 14-ші және 15-ші османлы сұлтандары болды. Күңдерінің арасынан ең танымалдары: Халиме сұлтан және Хандан сұлтан. Халиме сұлтан — Махмұт шаһзада, Дилируба сұлтан мен I Мұстафаның анасы. Ал Хандан сұлтан — I Ахметтің анасы. Садрағзамдары Дереккөздер
Приречный ауылдық округі

* Приречный ауылдық округі – Абай облысы Жаңасемей ауданындағы әкімшілік бірлік. * Приречный ауылдық округі – Ақмола облысы Целиноград ауданындағы Ақжар ауылдық округінің бұрынғы атауы. * Приречный ауылдық округі – Батыс Қазақстан облысы Теректі ауданындағы әкімшілік бірлік. * Приречный ауылдық округі – Қостанай облысы Жітіқара ауданындағы әкімшілік бірлік.
Раздольный ауылдық округі (Батыс Қазақстан облысы)

Раздольный ауылдық округі – Батыс Қазақстан облысы Бәйтерек ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Раздольное, Ақбидай ауылдары кіреді. Орталығы – Раздольное ауылы. Халқы 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 566 адамды (285 ер адам және 281 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Раздольный ауылдық округі (Қостанай облысы)

Раздольный ауылдық округі – Қостанай облысы Науырзым ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Раздольное ауылы кіреді. Орталығы – Раздольное ауылы. Халқы 2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1175 адамды құрады. Дереккөздер
Солнечное (Шығыс Қазақстан облысы)

Солнечное — Шығыс Қазақстан облысы Глубокое ауданы, Бобров ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы – Глубокое кентінен оңтүстік-шығысқа қарай 43 км-дей жерде. Халқы Дереккөздер
Быструха ауылдық округі

Быструха ауылдық округі — Шығыс Қазақстан облысы Глубокое ауданындағы әкімшілік бірлік. 2018 жылға дейін Куйбышев ауылдық округі деп аталған. Әкімшілік құрамы Құрамына Зимовье ауылы кіреді. Орталығы – Быструха ауылы. Дереккөздер
VIII Эдуард

VIII Эдуард (; шоқынған кездегі есімдері Эдуард Альберт Кристиан Георг Андрей Патрик Давид; 23 маусым 1894 — 28 мамыр 1972) — 1936 жылдың 20 қаңтарынан 11 желтоқсаны аралығындағы 10 ай ішінде Біріккен Ұлыбритания және Ирландия патшалығының патшасы; тәж кигізу жорасы жүргізілмеген. Ұлыбритания Үкіметінің қарсылығына қарамастан, күйеуінен ажырасқан Уоллис Симпсонмен үйлену мақсатында 1936 жылдың 11 желтоқсанында тақтан бас тартады. Тақтан бас тарту себебін Эдуард «Өзі сүйетін әйелдің көмегі мен қолдауынсыз патша міндеттерін атқара алмайтындығымен» түсіндіреді. Бас тартудан кейін, 1937 жылдың 8 наурызында Виндзор герцогі атағына ие болады. Эдуард Нацистік Германия басшылығымен тақтан бас тартқаннан кейін жеке байланыстары болғандығымен танымал. 1940—1945 жылдары Багам аралдарының губернаторы қызметін атқарады, соғыстан кейін Францияда тұрады. Оның бұл қылығы Гарри Белафонтенің «Love Alone» атты әнінде шырқалады. Сондай-ақ Эдуарда пен Уоллистің махаббаты Мадоннаның «БІЗ. Махаббатқа сенеміз» атты фильмінде баяндалады. Сыртқы сілтемелер * [http://www.regiments.org/biography/royals/1894edw8.htm Титулдары, ордендері мен лауазымдары] * [http://www.guardian.co.uk/Archive/Article/0,4273,4451107,00.html Эдуардтың нациятермен байланысы жайлы], Guardian газеті, 29 маусым 2002.
Стюарттар

Стюарттар (алғашқыда , , XVI ғасырдан бастап француз тіліне икемделген атауы қалыптасты) — Шотландия (1371—1651, 1660—1707 жж.), Англия (1603—1649, 1660—1694, 1702—1707 жж.), Ирландия (1603—1649, 1660—1694, 1702—1714 жж.) және Ұлыбритания (1707—1714 жж.) патшалықтарын билеген патшалар әулеті. Шотландияда Стюарт әулетінің бірінші танымал өкілі Доль сарайының билеушісінде болған ата-бабадан мұраға беріліп келе жатқан сенешаль Алан Фиц-Флаад болды. Ол XI ғасырда Норманд шапқыншылығынан кейін көп ұзамай Британияға келді. Осыған байланысты зерттеушілер оның шығу тегі туралы ортақ ойға келмеді - ол не бретондық немесе нормандық болуы мүмкін. Алан Шропширдегі иеліктерді берген Нормандық үйден шыққан ағылшын королі Генрих I-ні қолдады. Оның ұлдарының бірі Уолтер Фиц-Алан (1177 ж.қай.) Англиядағы феодалдық анархия кезінде императрица Матильданы қолдады және шотланд патшасы Дәуіт I-мен достасты. Шамамен 1136 жылы Уолтер Шотландияға көшіп, онда Ренфруширде ауқымды иелік алып, өмірінің соңына дейінгі пэрстық және шотландиялық король сарайында мұрагерлікке берілетін Жоғарғы стюард (басқарушы) лауазымын алды. Лауазым атауынан Стюарттардың тегі пайда болды. Алтыншы лорд-стюарт Уолтер Стюарт (1293-1326) король Роберт I Брюстің қызы Маджорге үйленді. Олардың ұлы Роберт II Брюс әулетінен шыққан нағашысы Дәуіт II қайтыс болғаннан кейін Шотландия тәжін иеленді. Оның ізбасарлары Роберт III, Яков I, Яков II, Яков III, Яков IV және Яков V болды. Англияда Яков V-нің қызы, Генрих VII-нің шөбересі Мария Стюарт ағылшын тағына үміткер болды. Оның ұлы, Яков VI, 1603 жылы Тюдор әулетінің жойылуымен, Яков I атымен Англияның патшасы болды, осылайша ағылшын және шотландиялық тақтарды біріктірді (алайда, ресми уния тек 1707 жылы қабылданды). Оның ізбасарлары, Англия мен Шотландия королдері - Карл I (1649 ж.т.), Карл II (1660 ж. шақырылған), Яков II, ол тағы Яков VII - Шотландия патшасы (1688 ж. қуылған), Мария II, күйеуі Вильгельм Оранмен бірге билік етті, сонымен қатар Стюарттардың туысы, сондай-ақ Марияның сіңлісі Анна, оның кезінде біріккен патшалық Ұлыбритания құрылды.(1707). 1714 жылы Анна қайтыс болғаннан кейін заңға сәйкес, британ тағына католиктерді таққа жолатпай, Ганновер курфюрсты, Яков I (VI) қызының немересі, жаңа Ганновер әулетінің негізін қалаған, протестанттық Георг I болды. Сол уақытта, континентінде қуғын-сүргінге ұшыраған Яков II ұлы, Франция, Испания және папа Яков III деген атпен патша ретінде танылды, бірақ оның билікті игерудегі әрекеті сәтсіздікке ұшырады (тағы қараңыз Якобиттер). Стюарттардың үйі 1807 жылы Яков II-нің немересі кардинал Генрих Бенедикттің қайтыс болғаннан кейін тоқтатылды. Әдебиеттер *
Кіші Оба (өзен)

Кіші Оба – Үбі өзені алабында. Географиялық орны Шығыс Қазақстан облысы Глубокое ауданы жерімен ағады. Бастауы Бастауын Үбі жотасының солтүстік-шығыс бөлігінен алып, Выдриха ауылынан шығысқа қарай Үбі өзеніне құяды. Гидрологиясы Жалпы ұзындығы 97 км (Сол Оба өзенімен бірге), су жиналатын алабы 2096 км 2 . Жылдық орташа су ағымы 0,31 м 3 /с. Аңғары тар, ағыны қатты. Дереккөздер
Тереза Мэй

Тереза Мэй (, бикештік кезінде Брейзер (Brasier); 1 қазан 1956, Истборн, Шығыс Суссекс, Ұлыбритания) — британдық саясаткер, ішкі істер министрі (2010—б.к.), әйелдер және тең құқықтық істер министрі (2010—2012), Қауымдар палатасының мүшесі (1997—б.к.), Консервативті партиясының мүшесі. Өмірбаяны География бакалавры дәрежесінде Оксфорд университетін тәмамдаді. Англия банкінде және Лондонның өзін-өзі басқару органдарында жұмыс атқарды. Саяси мансабы North West Durham округінде 1992 жылдың парламенттік сайлауына және Barking округінде 1994 жылдың кезектен тыс сайлауына қатысқан, бірақ сәтсіз. 1997 жылдың сайлауында Беркширдегі Мэйденхэд жаңа сайлау округінен Британ парламентіне катысты Қауымдар палатасының мүшесі ретінде бірінші рет сайланып, сол жылдан бастап үнемі қайта сайланады. 1997—2002 жылдар аралығында консерваторлардың көлеңкелі үкіметінде екінші дәрежедегі қызметтер атқарған. 2002 жылы Консервативті партияның алғашқы әйел-төрағасы ретінде сайланды және партия көшбасшынымен салыстырғанда, консерваторлардың жұмыс атқаруын қамтамасыз ететін техникалық мәселелермен айналысты. 2003—2005 жылдар аралығында көлеңкелі транспорт министрінің және көлеңкелі азық-түлік және экология министрінің міндеттерін орындаған. 2005 жылдың мамырынан желтоқсан айына дейін мәдениет, БАҚ және спорт көлеңкелі министрі болған. көлеңкелі. 2005 жылдың 6 желтоқсанында Қауымдар палатасының көлеңкелі көшбасшысы ретінде тағайындалды. 2009—2010 жылдар аралығында еңбек және зейнетақы көлеңкелі министрі қызметінде болған. 2016 жылдың 5 шілдесінде, Консервативті партияның парламентарий-консерваторлар көшбасшылары сайлаындағы бірінші кезеңнен кейін Тереза Мэй 165 дауыс жинап, жеңіске алғашқы үміткер ретінде атанды.. Ал 7 шілдеде, британ консерваторларының басшысы және ел премьер-министрі орынын иеленуге ұйымдастырылған бәйгенің финалына екі әйел шықты — Тереза Мэй, 199 парламентарийдің қолдауына ие болды, және 84 дауыс жинаған энергетика министрінің орынбасары Андреа Ледсом. 2016 жылдың 11 шілдесінде Ледсом өз кампаниясын аяқтағаннан кейін, Ұлыбританияның премьер-министрі Дэвид Кэмерон Тереза Мэйді өзінің ізбасары ретінде жариялап, өз өкілеттілігін 13 шілде күні Мэйге тапысратынын айтты. Осылайша, Тереза Мэй Ұлыбритания тарихындағы Маргарет Тэтчерден кейінгі премьер-министр қызметін атқаратын екінші әйел. Жеке өмірі Тұрмыста 1980-ші жылдан бастап, жұбайы — Филип Джон Мэй, 2016 жылдан бастап Capital Group Companies компаниясының қызметкері. Балалары жоқ. 2012 жылдың қарашасында Тереза Мэй қант диабетінің 1-ші типімен ауыратыны анықталды. Ол инсулин инъекцияларымен емделіп жүр. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.tmay.co.uk/ Ресми сайт.] * [http://www.conservatives.com/People/Members_of_Parliament/May_Theresa.aspx Консервативті партияның сайтындағы өмірбаяны.] * [http://www.homeoffice.gov.uk/about-us/ministers11/home-secretary/ Home Office (ішкі істер министірлігі) саытндағы өмірбаяны.]
Волчиха (Шығыс Қазақстан облысы)

Волчиха — Шығыс Қазақстан облысы Глубокое ауданы, Малоубинка ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2018 жылы таратылған. Географиялық орны Аудан орталығы – Глубокое кентінен солтүстік-шығысқа қарай 71 км-дей жерде орналасты. Халқы Тұрғыны 55 адам (2009). Дереккөздер
Маховка (өзен)

Маховка — Ресейдегі өзен. Оренбург облысы, Самара облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Самара өзенінің оң жағалауынан 359 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 21 км-ді құрайды. Су реестрінің мәліметтері Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Төменгі Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Самара Сорочинск су торабынан Елшанка ауылындағы су өлшеу постына дейін . Өзен саласы — Саласы болмайды, өзен алабы — Куйбышев суқоймасының бас жағынан Каспий құйылысына дейінгі Еділ: * Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 11010001012112100006679 * Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 112100667 * Су алабының коды — 11.01.00.010 * ГЗ томының нөмірі — 12 * ГЗ бойынша шығарылуы — 1 Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.mnr.gov.ru/ Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі]
Кожохово

Кожохово — Шығыс Қазақстан облысының Глубокое ауданындағы ауыл, Кожохов ауылдық округі орталығы. Географиялық орны Аудан орталығы – Глубокое кентінен солтүстікке қарай 5 км-дей жерде. Халқы Дереккөздер
Сметанино (Шығыс Қазақстан облысы)

Сметанино — Шығыс Қазақстан облысы Глубокое ауданы, Кожохов ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2024 жылы таратылды. Географиялық орны Аудан орталығы – Глубокое кентінен солтүстікке қарай 17 км-дей жерде. Халқы Дереккөздер
№226-темір жол айрығы

№226-теміржол айрығы — Шығыс Қазақстан облысы Глубокое ауданы, Ертіс ауылдық округі құрамындағы темір жол айрығы. Географиялық орны Аудан орталығы – Глубокое кентінен оңтүстік-шығысқа қарай 18 км-дей жерде. Халқы Дереккөздер
Карагужиха

Карагужиха — Шығыс Қазақстан облысы Глубокое ауданы, Малоубинка ауылдық округі құрамындағы кент. Географиялық орны Аудан орталығы – Глубокое кентінен солтүстік-шығысқа қарай 110 км-дей жерде. Халқы Дереккөздер
Қарабатан

Қарабатан — Атырау облысының Атырау қалалық әкімшілігінің құрамында болған ауыл, Геолог ауылдық округінің құрамына кірді. 2019 жылы қала құрамына енгізілді. Халқы 1999 жылғы халық санағы бойынша елді мекенде 107 адам (54 ер, 53 әйел адам) тұрған. Ал 2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша ауылда 135 адам (67 ер, 68 әйел адам) тұрды. Дереккөздер
Ақжайық (Атырау қалалық әкімдігі)

Ақжайық — Атырау облысы Атырау қалалық әкімдігіне қарасты Балықшы ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2018 жылы таратылған. Халқы 1999 жылы тұрғындар саны 1888 адам (885 ер адам және 1003 әйел адам) болса, 2009 жылы 2191 адамды (1062 ер адам және 1129 әйел адам) құрады. Әлеуметтік және мәдени нысандары * М.Отаралиев атындағы орта мектебі — мектеп 1960 жылы қазіргі Ақжайық ауылында (бұрынғы Ширина) бастауыш мектеп болып ашылды. 1962 жылы жеті жылдық мектеп болып қалыптасты. 1976 жылы Балықшы орталау мектебі деп аталды. 1992 жылы мектепке жерлес ақын Марат Отаралиевтің есімі берілді. 2013 жылы апатты жағдайға байланысты ескі мектеп ғимаратының орнына жаңа мектеп салу құрылысы жоспарланды. 2017-2018 оқу жылында 2 қабатты жаңа үлгідегі жалпы білім беретін М.Отаралиев атындағы орта мектеп болып ашылды. Дереккөздер
Пемон тілі

Пемон тілі (пемон) — оңтүстік америкалық пемон үнді халқының тілі. Ол кариб тілдеріне жатады. Венесуэланың оңтүстік-шығысында (ең алдымен Канаима Ұлттық паркінде), Бразилияның солтүстік-батысында (Рорайма штаты) және Гайанада (елдің батысындағы Паруима елді мекені) таралған . Жазбалары XX ғасырға дейін пемон тек ауызша тіл болды. Кейінірек, негізінен католик миссионерлерінің арқасында (әсіресе Армельядтар және Гутьерреса Саласарлар) латын әліппесін қолданатын диакритических белгілері қосылған жазу әзірленді. Сөздік және грамматика шығарылды. Грамматика Пемон тілінде есімдік: Синтаксис Пемон тілінде сөздерд ің негізгі тәртібі SOV, ол OVS отырады. Сілтемелер * [http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=aoc Пемонский тілі] " Ethnologue. Languages of the World , 2015. * [http://sites.google.com/site/idiomapemon/ Introducción al pemón (Spanish)] * [http://www.native-languages.org/pemon.htm General information about the language Pemon] Дереккөздер Әдебиет * Gutiérrez Salazar, Msr Mariano: Gramática Didáctica de la Lengua Pemón. Caracas. [//ru.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9802442828 ISBN 980-244-282-8]. 2001. * De Armellada, Fray Cesáreo y Olza, Jesús, s.j.: Gramática de la lengua pemón (morfosintaxis) Caracas, Publicaciones Ucab, Vicariato Apostólico del Caroní y Universidad Católica del Táchira. 1999. * Armellada, C. de (Fray), Gutiérrez Salazar, M. (Mons.) Hermanos Menores Capuchinos — UCAB. 2007. 4a edición. [//ru.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/9789802445127 ISBN 978-980-244-512-7]
ГубкаБоб ШаршыШалбар

ГубкаБоб ШаршыШалбар: * ГубкаБоб ШаршыШалбар — 1999 жылдан бері көрсетіліп келе жатқан мультсериал. * ГубкаБоб ШаршыШалбар — аттас мультсериалдың, сондай-ақ бірнеше толық метражды мультфильмдердің кейіпкері.
Аурулардың халықаралық жіктемесі

Аурулар мен денсаулыққа байланысты мәселелердің халықаралық статистикалық жіктемесі — денсаулық сақтаудың жетекші статистикалық және жіктемелік негізі ретінде қолданылатын құжат. Әр бір он жыл сайын Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының (ДДСҰ) бақылауымен қайта қаралып отырады. Аурулардың халықаралық жіктемесі методикалық әдістер мен материалдардың халықаралық салыстырымдылығының бірлігін қамтамасыз ететін нормативтік құжат болып табылады. Қазіргі кезде "Аурулардың халықаралық жіктемесінің оныншы қайта қарауы" (АХЖ-10, ICD-10) Қазақстан денсаулық сақтау саласының ақпараттық жүйесінде АХЖ-10 қолдануды 2010 жылдан бастады. АХЖ мақсаты, міндеттері және қолдану аясы ның туы.]] АХЖ мақсаты – жүйелеген тіркеу, сараптама, әр түрлі уақытта әр түрлі мемлекеттер мен аймақтардан алынған өлім мен аурушаңдық жайлы мәліметтерді салыстыру мен интерпретациялау үшін жағдай жасау. АХЖ аурудың немесе басқа да денсаулыққа байланысты мәселелердің диагнозының ауызша тұжырымдамасын мәліметтерді сақтауға, пайдалануға және талдауға қолайлы әріптік-сандық тұжырымдамаға айналдыру үшін қолданылады. Дереккөздер
Дүниежүзілік көкөніс шаруашылығы Орталығы

Дүниежүзілік көкөніс шаруашылығы&nbsp;Орталығы (, ) - дамушы мемлекеттердегі кедейлік пен аштықпен күресу, адам ағзасы үшін пайдалы, әрі қоректік көкөністерді өндіру және тұтынуды арттыратын әдістерді құрастыру мен ғылыми зерттеулердің халықаралық коммерциялық емес институты&nbsp;. Орталықтың Бас кеңсесі Тайваньдағы Тайнань қаласында орналасқан, сонымен қатар Бангкокте, Накхонпатхомда Хайдарабадта, Ташкентте, Арушада, Бомакода және Мессада аймақтық кеңселері орналасқан . Дүниежүзілік көкөніс шаруашылығы бойынша Орталық өз қызметін: гермоплазма, селекция, көкөніс өндіру және тұтыну&nbsp;сияқты&nbsp;жаһандық өзекті төрт тақырыпты&nbsp;зерттеу мен дамыту &nbsp;бойынша жүзеге асырады&nbsp;. Орталық Оңтүстік‐шығыс Азия, Оңтүстік Азия, Африка (Сахарадан оңтүстікке қарай орналасқан), Орталық Азия мен Кавказда қоғамдық және жеке меншік секторларының халықаралық және пәнаралық бірлестіктерін ұйымдастырды &nbsp;. Қазақстанда Дүниежүзілік көкөніс шаруашылығы Орталығымен Қазақ картоп және көкөніс шаруашылығы ғылыми-зерттеу институты тығыз ынтымақтастықта жұмыс жасайды. Ынтымақтастық негізінде көкөніс дақылдарының жаңа 17 сорты шығарылды . Дереккөздер
Сьюдад-Боливар

Сьюдад-Боливар — Венесуэладағы қала. Боливар штатының астанасы. Халық саны — 338 мың адам (2005), үлкендігі бойынша Сьюдад-Гуаяныдан кейін штаттағы екінші қала. Қала Ориноко өзенінің оң жағалауында, оның сағасынан 330 км, Каракастың оңтүстік-шығысына қарай 450 кмде орналасқан. Қала 1764 жылы Сан-Томас-де-ла-Нуэва-Гуаяна (San Tomás de la Nueva Guayana) ретінде негізі қаланған, сондай-ақ Ангостура (Angostura) атауы да белгілі. 1840-шы жылы Симон Боливар құрметіне қайта аталды. Ірі өнеркәсіптік орталығы және өзен порты, алтын, алмаз, темір кені мен ағаш өндіріледі, сондай-ақ мал шаруашылығы дамыған. Қалаға жақын маңда "Сьюдад-Боливар — Томас де Херес" әуежайы орналасқан. Әдебиет * XX ғасыр басынан ақпарат: [https://ru.wikisource.org/wiki/ЭСБЕ/Ангостура Ангостура]&#x20;&#x2F;&#x2F;&#x20;Энциклопедиялық сөздігі Брокгауз және Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.).&#x20;— СПб., 1890-1907.
Канайма ұлттық саябағы

Канайма Ұлттық паркі — Венесуэла оңтүстік-шығысында Бразилия және Гайанамен шекарасындағы парк. Аумағы шамамен 30000 км². Боливар штатында орналасқан және шамамен сол Гран Сабана табиғи паркіндей аумақты алып жатыр. Парк 12 маусым 1962 жылы ашылды көлемі бойынша елде екінші орын алады, тек Парима-Тапирапеко паркіне орын береді. "1994 жылы Канайма ЮНЕСКО Әлемдік мұра тізіміне енді. Парктің басты көрікті орны және құндылығы ондағы тепуилер (жалпақшоқылы таулар). Парктегі ең танымал тепуи — Рорайма (ең биік және өрмелеу үшін ең қарапайым) және Ауянтепуи, онда атақты ең биік Анхель сарқырамасы орналасқан. Тепуи — Оңтүстік Америка және Африка бір суперқұрлық бөліктері болған кездегі дәуірде қалыптасқан құмдақтар. Ұлттық парктің аумағы пемон үнді халқының отаны болып табылады, олар тепуи "мавари" рухтарының үйі ретінде санайды. Парк шалғай жерлерде; жолдарды байланыстыратын елді-мекендер өте аз, сондықтан негізгі көлік шағын авиация болып табылады, сондай-ақ жаяу өтпе жолдар және өзендермен каноэмен жүзуге болады. Жергілікті тұрғындардың көпшілігі — пемондар, негізінен, туризмен айналысады. Сілтемелер * [http://www.wcmc.org.uk/protected_areas/data/wh/canaima.html World Conservation Monitoring Centre] * [http://whc.unesco.org/en/list/701 Official UNESCO website entry] * [http://phototravelguide.ru/nacionalnye-parki-zapovedniki/kanayma-venesuela/ Суреттер парк]
Ауян-Тепуи

Ауян-Тепуи (, бұл жергілікті пемон үндістерінің тілінде "шайтан тау" дегенді білдіреді ) — Венесуэладағы белгілі тау-тепуи ( үстел тау). Бұл өте биік, бірақ ең биік емес Гвиана таулы үстіртіндегі тепуи, Боливар штатының Гран-Сабана департаментінде орналасқан. Таудан биіктігі 979 м, 807 м үздіксіз құлаумен болатын әлемдегі ең биік сарқырама Анхель сарқырамасы құлайды. Ауян-Тепуи — алып үстірт, оның ауданы 650 км2 биіктігі теңіз деңгейінен шамамен 3 000 м. Тау 1933 жылы ұшқыш Джимми Анхель алтын кенін іздеу саяхаты кезінде кездейсоқ Анхель сарқырамасын ашқан кезде аты әлемге әйгілі болды, кейінірек оның атымен сарқырама аталды. Дереккөздер Сілтемелер * [http://www.naturalist.if.ua/?p=700#more-700 Тепуи - Жоғалған әлем] (укр.) * [http://venezuelanindian.blogspot.com/2007/08/angel-falls.html Осы таулар мен басқа да Тепуи] туралы унді аңыздары мен қиялдары
Маракай

Маракай — Венесуэланың солтүстігіндегі қала. Арагуа штатының астанасы және ірі қаласы. Халық саны — 1.425.606 мың тұрғыны бар (2013). Қала Кариб теңізінің жағалауынан 25 км қашықтықта орналасқан, оны тау жотасы ажыратады, Каракастан 80 км батысқа қарай, Валенсия көлінен шығысқа қарай 3 км. Өнеркәсіптік орталығы: тоқыма, қағаз, темекі және т. б. өнеркәсіп дамыған. Какао, кофе, темекі өсірілетін ауыл шаруашылығы орталығы, . Қалада венесуэлалық диктатор Хуан Винсенте Гоместің кесенесі орналасқан. Ескертпелер
Джеймс Крофорд Эйнджел

Джеймс Крофорд Эйнджел (; 1 тамыз 1899 ( 18990801 ) , , Миссури&nbsp;— 8 желтоқсан 1956,&nbsp;Панама&nbsp;қаласы) — американдық ұшқыш. 1933—1937 жылдардағы Венесуэланың&nbsp;қол жеткізгісіз ауданындағы сарқыраманың үстінен ұшып өткені арқасында белгілі, кейін ол әлемде &nbsp;ең биік сарқырама екеені белгілі болды; бұл сарқырама ұшқыштың құрметіне&nbsp;Анхель ("ангел", исп. Angel сөзінің испанша айтылуы) деп аталды. Эйнжел 16 қарашада 1933 жылы (ол тау беткейінен көрінетін кенді іздеумен айналысқан) сарқыраманы ұшу кезінде кездейсоқ тауып алады. Сарқырамаға қызыққан Эйнджел ол туралы жазылған венесуэлалық саяхатшы және зерттеуші Феликс Кардон Пуигтың жазбаларынан куәлік іздестіреді және&nbsp;1937 жылғы наурызда Венесуэлаға оралды, қайтадан Кардонмен бірге сарқырама үстінен ұшады. Ақырында,&nbsp;1937 жылы 9 қазанда Эйнджел сарқыраманың шыңына қону талпыныс жасады, соның барысында оның ұшағының дөңгелектері балшыққа батып кетіп зақымданды (ұшақ шыңда 1970 жыл ға&nbsp;дейін қалды, венесуэла билігі оның қалдықтарын қайта қалпына келітіріп, тікұшақпен Каракасқа жеткізді). Эйнджел, оның әйелі және тағы екі серігі 11 күн бойы жүрген. Бұл саяхат бұқаралық ақпарат құралдарын өзіне кеңінен көңіл аудартты және сарқырама ұшқыш атын алды. Эйнжел қайтыс болғаннан кейін оның өсиеті бойынша, күлі сарқыраманың үстіне шашылды. 1933-1937 жылдары кездейсоқ ұшып жүргенде оның көзіне Венесуеладағы сарқырама түседі.Сонымен осы сарқырама әлемдегі ең биік сарқырама болып шығады.Осы сарқырама ұшқыштың құрметіне Анхель [Испан тілінен Angel−«періште»] деп аталған.Эйнджел 16 қарашада 1933 жылы кездейсоқ ұшу барысында сарқыраманы көреді.Сарқырамаға қызығып,Эйнджел осы сарқырама жайлы мәліметтер жинайды.Феликс Кардон Пуи деген Венесуелалық саяхатшы және зерттеушіден мәлімет алады,1937 жылы наурыз айында Венесуелаға қайта оралып,сарқыраманың үстінен Ф.Кардонмен бірге ұшады.Соңында 1937 жылы 9 қазанда Эйнджел Сарқыраманың шыңына шығуға бел буады,алайда қону барысында ұшақ батбаққа батып,зақым алады.[ұшақ сарқыраманың шыңында 1970 жылға дейін қалады] Эйнджел,оның әйелі және тағы екі серіктесімен 11 күн бойы аймақтан әрең шығады.Осы оқиға кеңінен таралып ақпарат тез арада тарап,осы сарқырамаға ұшқыштың есімі берілді. Қайнар көздері * Кравчук&#x20;Т.&#x20;А.&#x20;Рекордтар табиғат.&#x20;— Л.: Эрудит, 1993.&#x20;— 216&#x20;с.&#x20;— 60&#x20;000 дана&#x20; — [//ru.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/5770720441 ISBN 5-7707-2044-1].
Конфедерациялар кубогы 2017

Конфедерациялар кубогы 2017 — ФИФА қамқорлығы аясында өтетін ұлттық құрамалар арасындағы футбол турнирі, Конфедерациялар кубогының оныншы және ең соңғы турнирі. Кубок 2017 жылдың 17 маусым мен 2 шілде аралығында Ресейде өтті. Финалда Чилиді 1:0 есебімен ұтқан Германия құрамасы бірінші рет турнир жеңімпазы атанды. Стадиондар Төрешілер Топтық кезең A тобы ---- ---- B тобы ---- ---- Плей-офф Плей-офф кестесі Жартылай финалдар 3 орын Финал Жеңімпаз Сұрмергендер 2 гол * Ларс Штиндль * Тимо Вернер * Криштиану Роналду (1) 1 гол Автоголдар 1 автогол * Майкл Бокссол
Асқаралы (тау)

Асқаралы – Қалба жотасының солтүстік-батыс бөлігіндегі тау. Географиялық орны, жер бедері Абай облысы Жарма ауданында орналасқан. Абсолюттік биіктігі 731 м. Беткейі тік жарлы келген. Өсімдігі Шығыс баурайының қара топырағында бетеге, боз, ақ селеу мен бұталы өсімдіктер өседі. Дереккөздер
Қазақстан ірі қалалары әкімдерінің тізімі

Бұл мақала — 100 мың адамнан көп тұрғыны бар Қазақстан қалалары әкімдерінің тізімі. 1995 жылғы конституцияға дейін лауазым қала әкімшілігінің басшысы деп аталды. Тізім қалалардың халық саны бойынша сұрыпталған, сотталған әкімдер қызыл түспен боялған. Алматы Астана Шымкент Қарағанды Ақтөбе Тараз Павлодар Өскемен Семей Қызылорда Орал Қостанай Атырау Петропавл Ақтау Теміртау Көкшетау Түркістан Екібастұз Талдықорған Рудный Кентау Жаңаөзен Халық саны 100 мыңнан аз бұрынғы облыс орталықтарының әкімдері Жезқазған Арқалық Тағы қараңыз * Қазақстан облыстары әкімдерінің тізімі * Қазақстан аудандары әкімдерінің тізімі Дереккөздер
Кәрім Мыңбаев ауылдық округі

Кәрім Мыңбаев ауылдық округі (2007 жылға дейін – Қызылтау ауылдық округі) – Қарағанды облысы Шет ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамындағы жалғыз елді мекен әрі әкімшілік орталығы — Қызылтау ауылы. Дереккөздер
Қызылтау ауылдық округі (Павлодар облысы)

Қызылтау ауылдық округі – Павлодар облысы Баянауыл ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Ақши, Жүсіпбек Аймауытов, Лекер, Үйтас ауылдары кіреді. Орталығы – Жүсіпбек Аймауытов ауылы. 2004 жылы Бабалы ауылы, 2005 жылы Ақтөбе, База 19, Естекбай, Иса, Қарашоқы, Қобдық, Қызыл Октябрь, Қызылтау, Мерген, Рақыш, Старый Угольный ауылдары таратылды. 2013 жылы округ құрамына таратылған Лекер ауылдық округінің Лекер ауылы қосылды. Дереккөздер
Белтерек (тау)

Белтерек – Семейтау тауларының шығысындағы тау. Географиялық орны Абай облысы Жаңасемей ауданында орналасқан. Жер бедері Абсолюттік биіктігі 428 м. Тау солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай созылып жатыр. Ұзындығы 10 км, ені 3 – 5 км шамасында. Оңтүстік беткейі тік, түпкі жыныстары жалаңаштанған. Өсімдігі Қоңыр топырағында бұталар, жусан, астық тұқымдас өсімдіктер өседі. Дереккөздер
Кеңтарлау (аңғар)

Кеңтарлау – Сарыарқаның оңтүстік-шығыс бөлігіндегі аңғар. Географиялық орны Балқаш көлінен солтүстікке қарай 40 км жерде, Еспе және Қарақұдық өзендерінің арнасына жалғасады. Сипаты Оңтүстіктен солтүстікке қарай 90 км-ге созылып жатыр. Аңғар табаны өзен шөгінділерінен, құмсаз, гипс, саз, құмайтты жыныстардан құралған. Қоңыр, бозғылт қоңыр топырақты жерлерінде жусан, баялыш, көкпек, тобылғы, қараған өседі. Жер асты суы (ащы) әр түрлі тереңдікте кездеседі. Аңғар күзгі, қысқы, көктемгі жайылым. Дереккөздер
Қаратөбе ауылдық округі (Абай облысы)

Қаратөбе ауылдық округі – Абай облысы Жарма ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Қаратөбе, Әди, Кеңтарлау ауылдары кіреді. Орталығы – Қаратөбе ауылы. Округ құрамында болған Салқынтөбе ауылы 1998 жылы таратылған. Дереккөздер
Қаратөбе ауылдық округі (Сайрам ауданы)

Қаратөбе ауылдық округі – Түркістан облысы Сайрам ауданында болған әкімшілік бірлік. 2014 жылы құрамындағы барлық ауыл Шымкент қаласына берілгендіктен таратылған. Әкімшілік құрамы Құрамына Әбділабад, Бадам, Базарқақпа, Тұрдыабат ауылдары кірді. Орталығы – Әбділабад ауылы болған. Халқы 2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 14 624 адамды құрайды. Дереккөздер
Қаратөбе ауылдық округі (Төле би ауданы)

Қаратөбе ауылдық округі – Түркістан облысы Төле би ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Балдыберек, Қаратөбе, Қостөбе, Майбұлақ, Төңкеріс ауылдары кіреді. Орталығы – Қаратөбе ауылы. Дереккөздер
Қаратөбе ауылдық округі (Жаңақорған ауданы)

Қаратөбе ауылдық округі – Қызылорда облысы Жаңақорған ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Баспақкөл ауылы кіреді. Орталығы – Баспақкөл ауылы. Халқы 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1611 адамды (849 ер адам және 762 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Әди

Әди (1993 жылға дейін — Мариновка, 2015 жылға дейін — Былқылдақ) — Абай облысы Жарма ауданы, Қаратөбе ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы - Қалбатау ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 49 км-дей жерде. Дереккөздер