kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Малов атындағы көше (Алматы)

Малов атындағы көше - Көшеге көрнекті туркітанушы, КСРО ғылым академиясының корреспондент мүшесі, Қазақстанның еңбек сіңірген,ғылым қайраткері. Сергей Ефимович Маловтың есімі (Алматы қаласы мәслихатының 16.01.2006 # 222 шешімі мен Алматы қалаусы берілген.) Малов Сергей Ефимович (1880-1957) Қазанда туған. Ол - Батыс және Орталық Қытайда экспедицияда болып, ұйғыр, сары ұйғыр, лобнор, сапар халықтарының тілі, әдебиеті мен этнографиясынан мол мәліметтер жинаған, Орхон-Енисей жазуларының көлемді нұсқаларын тауып, бастыртқан ғалым. Орналасқан жер Көше Алатау ауданындағы «Шаңырақ-2» шағынауданында орналасқан. *Көшенін ұзындығы - 1000 метр. Дереккөздер
Әубәкіров атындағы көше (Алматы)

Әубәкіров атындағы көше (Алматы) - көшеге қазақ сатирасының сарбазы, қайталанбас дарын иесі, сатирик-драматург Оспанхан Әубәкіровтың есімі (Алматы қаласы мәслихатының 16.01.2006 № 222 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 18.01.2006 № 1/ 37 қаулысы) берілген. Әубәкіров Оспанхан (1934-1986) Алматы облысы Жамбыл ауданы Қарақыстақ ауылында дүниеге келген. Ол «Жасыратын не бар?», «Сыйлық», «Ұзын сөздің қысқасы», «Өзіміз білеміз» сықақ әңгімелер мен өлеңдер жинақтарын жариялап, «Чемпион Қожанасыр», «Бөтен адам», «Милау сиыр» комедияларын жазған. Көше Алатау ауданындағы «Шаңырақ-2» шағынауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 3500 метр. Дереккөздер
Күкіртсутекті газдар

Күкіртсутекті газдар. Құрамына күкіртсутектің біршама мол мөлшерін (әйтсе де 5-6 %-дан аспайды) кіріктіретін көмірсутекті газдар атауы. Қимасында гипстің және карбонаттардың қабаттары көптеп кездесетін аймақтарда біршама жиі ұшырасады. Дереккөздер
Сүйінбай даңғылы (Алматы)

Сүйінбай даңғылы. Даңғылға қазақтың аузымен құс тістеген шешені, әйгілі суырып салма ақыны, Жамбылдың пір тұтқан ұстазы Сүйінбай Аронұлының есімі (Алматы қаласы әкімінің 09.10.1990 №17/420 шешімі) берілген. Сүйінбай Аронұлы (1815-1898) Алматы облысы, Жамбыл ауданындағы Қара Қастек (қазіргі Сүйінбай) ауылында дүниеге келген. Көптеген айтыстарға қатынасып, ол бүкіл қазаққа танымал ақынға айналды. Ол - «Өтеген батыр», «Дотан», «Қарасай», «Сұраншы батыр» сияқты дастандардың авторы. Даңғыл қаланың Жетісу, Түрксіб аудандарында орналасқан. Райымбек даңғылынан басталып, Боралдай жолына жалғасады. Бұрынғы атаулары: а) Қапан Трактісі; ә) Красногвардейск Трактісі. Көшенін ұзындығы - 15600 метр. Дереккөздер
Жұмабек Тәшенов көшесі (Астана)

Жұмабек Тәшенов көшесі Александр Бараев көшесінен басталып, Асқар Тоқпанов көшесімен қиылысып, Манас даңғылында аяқталады. Ұзындығы - 2617 м. Жұмабек Тәшенов (1915-1986) - мемлекет және қоғам қайраткері. Ұзақ жылдар жауапты партиялық қызметтерде болды. ҚазССР Жоғарғы Советі Президиумының, Министрлер Советінің төрағасы қызметін атқарды. Ленин, Еңбек Қызыл Ту, «Құрмет белгісі» ордендерімен марапатталған. Бұл көшеде «Алатау» спорт сарайы, «Алматы» мейрамханасы орналасқан. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Баршын көшесі (Астана)

Баршын көшесі - бұрынғы атауы – №4 көше. «Көктал» тұрғын алабы. Баршын көшесі Н.Тілендиев даңғылынан басталып, Арқалық, Ақмола, Айдарлы, Саумалкөл, Қайнар көшелерін қиып өтеді. Ұзындығы – 1404,4 м. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Амангелді Иманов көшесі (Астана)

А. Иманов көшесі. А. Иманов көшесі Ә.Мәмбетов көшесінен басталып, А.Янушкевич көшесінде аяқталады. Республика даңғылын және М.Әуезов, Қорқыт, М.Ғабдуллин, Қарамерген, Ш.Иманбаева, Үшқиян, С.Рақымов, Ш.Уәлиханов, Тараз, Асан қайғы, Ә.Сембинов, Б.Бейсекбаев, А.Жұбанов көшелерін қиып өтеді. Ұзындығы - 4917,2 м. Амангелді Үдербайұлы Иманов (1873-1919) - халық батыры, қазақ халқының 1916 жылғы ұлт-азаттық көтерілісін ұйымдастырушылардың бірі. Амангелді батырдың ұйымдастырушылық және қолбасшылық таланты 1916 жылғы Ресей патшасының маусым айындағы жарлығына наразылық ретінде Торгай даласында бұрқ еткен ұлт-азаттық көтерілісі барысында айқын көрінді. Көтерілісшілер Қогалыкөлде бас қосып, Әбдігаппарды хан, Амангелдіні көтеріліс қолбасшысы етіп сайлайды. Амангелдінің ерлікке толы ғүмыры көптеген ақын-жазушылардың, суретшілер мен композиторлардың шыгармаларына арқау болды. Бұл көшеде «Самұрық» кинотеатры, «Қазына» сауда үйі, Астана қаласы бойынша жылжымайтын мүлік орталығы орналасқан. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Мұнай (газ) жатындарының жапқыштары

Мұнай (газ) жатындарының жапқыштары. Өз бойынан мұнайды (газды) өткізбейтін, сондықтан да мұнай (газ) жатынының беткі жазықтығын қалқалап жататын мейілінше шымыр таужыныстардың (көбінесе сазды таужыныстардың, сирегірек эвапориттердің) қабаты. Бұл қабаттар қалыңдығы түрліше болуы ықтимал: көпқабатты мұнай (газ) жатындарының аралықтарынан көрініс беретін жапқыштар қалыңдығы әдетте бірнеше м-ден аспайтын болса, мұнай (газ) кенорнының үстіңгі өңіріндегі басты жапқыштың қалыңдығы ондаған, тіпті жүздеген м-мен өлшенуі мүмікін. Дереккөздер
Көп бағыныңқылы сабақтас

Көп бағыныңқылы сабақтас — көп құрамды құрмаластың бір түрі. Құрамындағы компонентердің саны үш және одан да көп болады. Оның ерекшелігі: алдыңғы компоненттердің баяндауыштары тиянақсыз, тек ең соңғы компонентінің баяндауышы тиянақты тұлғада тұрады. Алдыңғы тиянақсыз тұлғалы бағыныңқы компоненттері көп болғандықтан, Көп бағыныңқылы сабақтас деп аталады. Көп бағыныңқылы сабақтастар бағының қыларының өзара және басыңқымен бай-тұлғапануы жағынан аралас құрмалас сөйлеммен сәйкеседі. Мысалы, Қырық бесінші жылы соғыс аяқталып, жұрт мәре-сәре болды, ел қайтадан бұрынғы қалпына келе бастады. (С. Жылы). Мұндағы тиянақсыз тұлғалы сыңар өзінен кейінгі негізгі бөліктермен жеке-жеке жарыспалы түрде байланысқа түсіп, олардың бағыныңқысы қызметінде жұмсалады. Нақты айтсақ, жалпы сөйлем ішіндегі алғашқы сыңар екінші сыңармен де, үшінші сыңармен де сабақтаса байланысады. Көп бағыныңқылы сабақтас құрмалас сөйлемнің бес, алты немесе одан жоғары санды болып келуі сирек, ал терт сыңарлы болуы жиірек (Соғыс мүгедегінің қан қысымы көтеріліп, аяқ астынан жедел жәрдем шақырылды, ақ халаттылар келді, жолаушылар арасында күңкіл сөз көбейді. Д. Д.). Бұл сөйлем түрінің өзгешелігі ондағы басыңқы сыңарларының көптігі емес, сонымен бірге бағыныңқылы сыңармен өзара сабақтаса байланысатындығымен де айқындалады. Бұл белгі оның сабақтас құрмалас сөйлемнің түрі екендігін анықтай түседі. Ал мұндай заңдылық сақталмаған жағдайда, әсіресе сөйлем ішіндегі бірінші мен үшінші (және жоғарғы санды) предикативтілік өзара сабақтаса байланыспаған жағдайда, ондай құрылым сөйлемнің басқа типінде қарастырылуы қажет (қ. Аралас құрмалас сөйлем.). Көп бағыныңқылы сабақтас құрмалас сөйлемдегі предактивтік бөліктің басында шылау түрі кездеспейді. Кездескен жағдайда ондай құрылым да аралас құрмапас сөйлем турғысында пайдаланылады. Өйткені мұндайда алғашқы тиянақсыз тұлғалы сыңар соңғы сыңармен сабақтаса байланысқа түспейді. Дереккөздер
Хамиди көшесі (Алматы)

Көшеге қазақ композиторы, педагог, қоғам қайраткері - Латиф Абдулхайұлы Хамидидің есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 12.03.1985 № 5/96 шешімі) берілген. Хамиди Латиф Әбдіхайұлы (1906-1983) Татарстанда дүниеге келген. Ол А.Жұбановпен бірігіп, «Абай», «Төлеген Тоқтаров», «Жамбыл» операларын жазған. Л.Хамиди - атақты «Қазақ вальсінің» авторы. Көше Медеу, Жетісу аудандарында орналасқан. Бұрынғы атаулары: *а) Сарқанд; *ә) Ильинская көшелері. Көшенің ұзындығы - 1800 метр. Дереккөздер
Мамытов Хасен атындағы көше (Алматы)

Мамытов Хасен атындағы көше - Көшеге Ұлы Отан соғысының ардагері, Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген металлургі, Социалист]» Еңбек Ері Хасан Мамытовтың есімі (Алматы қаласы мәслихаттың 24.12.2003 Ма 27 шешімі ме Алматы қаласы әкімшілігінің 26.12.2003 5/765 қаулысы) берілген. Мамытов Хасан Оңтұстік Қазақстан облысы Ленгір ауданында дүниеге келген. Орналасқан жер Көше Алатау ауданындағы «Ақбұлақ» шағынауданында орналасқан. *Көшенің үзындығы - 50С метр. Дереккөздер
Әуезов көшесі (Алматы)

Әуезов атындағы көше (Алматы) — Алмалы, Бостандық аудандарында орналасқан көше. Қаланың оңтүстік-батыс бағытында Гоголь көшесінен бас-талып, Есентай өзенін жағалай отырып Тимирязев көшесіндегі Атакент көрмесіне барып тіреледі. Бұрынғы атауы - 5-ші байланыс көшесі. Кешенін ұзындығы - 3400 метр. Атауы Көшеге аса көрнекті қоғам қайраткері, қазақ әдебиетінің классигі, филология ғылымының докторы, Қазақ КСР Ғылым Академиясының академигі, қазақ әдебиеттану ғылымы көшбасшыларының бірі, Алаш арыстарының идеясын жалғастырушы, қазақтың біртуар дарынды ұлы, халқын әлемге танытқан ұлы жазушы, Лениндік және КСРО Мемлекеттік сыйлықтардың иегері Мұхтар Омарханұлы Әуезовтің есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 25.10. 1961 Ме20 шешімі) берілген. Әуезов Мұхтар Омарханұлы (1897-1961) Семей облысының Абай ауданында дүниеге келген. Дереккөздер
Сүлейменов Рамазан атындағы көше (Алматы)

Рамазан Сүлейменов көшесі – Алматы қаласы Әуезов ауданындағы көше. Көшеге ғалым, тарих ғылымдарының докторы, Уәлиханов атындағы сыйлықтың иегері, ҚР ҰҒА академигі Рамазан Бимашұлы Сүлейменовтің (1931-1992) есімі Алматы қаласы әкімінің 02.10.1996 №238 шешімі бойынша) берілген. Жандосов көшесінен басталып, Рысқұлбеков көшесіне дейінгі аралықта созылып жатыр. Көшенің ұзындығы - 1200 метр. Көшенің бойында 3 автобус аялдамасы (Қалашық, Пятницкий, Черепанов) орналасқан. Дереккөздер
Фациялық критерийлер.

Фациялық критерийлер - өткен дәуірлердің шөгіндену процесінің фациялық жағдайларын анықтау критерийлері. Бұларға жататындар: 1) фациялық жағдайды шөгшдінің заттық құрамы тұрғысынан анықтау белгілері — түйірлер мен кесектердің пішіні мен мөлшерлері, минералдық құрамы, геохимиялық ерекшеліктері, түсі т.с.с.); 2) құрылымдық-бітімдік критерийлер (кат- кабаттардың тилтері, кат-кабатгалу бетіңдегі бітімдік белгілер, құрылымдық белгілер т.б.); 3) палеоэкологиялық критерийлер; 4) шөгінді қатқабаттардың құрылыс ерекшелікгері және олардың кабаттарының бір-бірімен өзара қатынас сипаттары. Дереккөздер
Шерқала орамы (Астана)

Шерқала орамы (Астана) - бұрынғы атауы Заводской қысқа көшесі. Шерқала орамы Республика даңғылынан басталады. Ұзындығы - 255,9 м. Шерқала - Жем өзенінің орта бөлігінің шығысындағы бүйратты қырқа. Оңтүстік-батыстан солтүстік-шығысқа қарай 95-100 шақырым, ені 15-20 шақырым. Ең биік жері - 272 м. Қырқа арабша «жолбарыс қала» деген мағынаны білдіреді. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Далабай Оспанұлы Ешпанов

Далабай Оспанұлы Ешпанов (15.10.1926, Қармақшы ауданы, қазіргі Тұрмағамбет ақын ауылы – 16.9.2004, Алматы) – металлург, технология ғылым кандидаты (1965). КСРО-ның еңбек сіңірген кеншісі (1969),Қазақ кен-металлургия институтын (ҚазҰТУ) бітірген (1949). *1949 – 1971 жылдары Жезқазған шахталарында телімді маркшейдер, бас инженер, шахта бастығы, кеніштің бас инженері, директоры; *1971 – 1974 жылдары Ақшатау кен байыту комбинатының директоры; *1974 – 1980 жылдары Жезқазған кен-металлургия комбинатының бас инженері; *1980 – 1987 жылдары Балқаш кен-металлургия комбинатының бас директоры; *1987 – 2004 жылдары «Қазақмыс» корпорациясында бас сарапшы қызметтерін атқарды. КСРО Мемлекеттік сыйлығының иегері (1970). Ленин, Еңбек Қызыл Ту, Октябрь революциясы ордендерімен, бірнеше медальмен марапатталған. Дереккөздер
Мұнай мен газға деген геологиялық барлау жұмыстары тиімділігінің критерийлері

Мұнай мен газға деген геологиялық барлау жұмыстары тиімділігінің критерийлері. Бұл критерийлерге жататындар: 1) өндірістік кенорнын аіпу тиімділігінің коэффиценті мөлшерінің біршама жоғары болуы; 2) іздеу бұрғылауы табыстылығының (тиімділігінің) коэффиценті мөлшерінің де жоғары болуы; 3) барлау бұрғысы 1 м-те тереңдегенде алынған Мұнай (газ) мөлшерінің қомақтылығы. Сөз болып отырған критерийлердің түпкі мақсаты - жаңа кенорындарды ашу және Мұнай мен газдың өндірістік қорларын дайындау. Бүкіл геологиялық барлау жұмыстары кешеніне шығарылатын қаржының 2/3 бөлігі іздеу және барлау бұрғылауларын жұзеге асыруға жұмсалады. Дереккөздер
Жұмат Шанин көшесі (Астана)

Бұрынғы атауы Молодежный көшесі. Жұмат Шанин көшесі Рихард Зорге көшесімен қиылысады. Ұзындығы - 183,7 м. Жұмат Шанин (1892-1938) - қазақтың тұңғыш режиссері, актер, драматург, театр және қоғам қайраткері, ұлттық кәсіби театр өнерінің негізін салушылардың бірі. Қазақ АКСР-нің халық әртісі. Ол - «Жанды сурет», «Айдарбек», «Үш сурет», «Қара құлып», «Шахта», «Арқалық батыр», «Қозы Көрпеш – Баян Сұлу», т.б. пьесалардың авторы. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Сүлейменов Сұлтан атындағы көше (Алматы)

Сүлейменов Сұлтан атындағы көше. Көшеге ғалым, техника ғылымының докторы, Қазақ КСР-інің Ғылым академиясының академигі Сұлтан Тәшірбайұлы Сүлейменовтің (1928-1996) есімі(Алматы қаласы мәслихатының 24.12.2003 № 27 шешімі мен Алматы қаласы әкімшілігінің 26.12.2003 №5/765 қаулысы) берілген. Оның негізгі ғылыми еңбектері химия өнеркәсібін дамыту, силикаттардың жаңа түрлерін шығару мәселелеріне арналған. Көше Алатау ауданының «Ақбұлақ» шағынауданында орналасқан. Көшенін ұзындығы - 1300 метр. Дереккөздер
Шымбұлақ қысқа көшесі (Астана)

Шымбұлақ қысқа көшесі (Астана) - бұрынғы атауы №3 қысқа көше. «Көктал» тұрғын алабы. Шымбұлақ қысқа көшесі Жаңақоныс көшесінен басталады. Ұзындығы - 257,3 м. Шымбұлақ - Алматыдан 25 шақырым жерде, Кіші Алматы шатқалының көркем жерлерінің бірінде орналасқан спорт құрылымы. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Хантәңірі көшесі (Алматы)

Көшеге Орталық Тянь-Шаньның шығыс бөлігіндегі ең биік шыңның атауы (Алматы қаласы мәслихатының 4.04.2001 № 200 шешімі мен Алматы қаласы әкімінің 9.04.2001 № 200 қаулысы) берілген. Ол Алматы облысының Райымбек ауданында орналасқан. Көше Медеу ауданындағы «Думан-1» шағынауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 3000 метр. Дереккөздер
Спасск гранодиорит кен орны

Спасск гранодиорит кен орны - Қарағанды облысы Абай ауданында орналасқан. 1980-1983 жылдары "Орталық Қазақстан геология" өндірістік бірлестігінің Қарағанды геологиялық барлау экспедициясы барлаған. Геологиялық құрылымы, сипаты Ол силур мен төменгі девонның шөгінді және жанартектік шөгінді жыныстар комплексі қиып өткен орта және жоғары пермьнің Топар интрузиясына астасып жатыр. Кеннің 2 учаскесі оның солтүстік батыс бөлігінде тығыз орташа түйірлі биотит-коңыр амфиболды гранодиориттердің дамуы шегінде орналасқан. Негізінен 8267-82 мемлекеттік стандарт талаптарына сай келетін құрылысқа, жолға төсеуге қиыршық тас алу үшін пайдаланады. Қиыршық тастың беріктігі 1000-1200. Дереккөздер
Сүлейменов Хәкім атындағы көше (Алматы)

Сүлейменов Хәкім атындағы көше. Көшеге белгілі қоғам қайраткері, Верный, Қоқан, Ферғана қалаларында Кеңес өкіметін орнатуға үлес қосқан әрі Жетісу және Самарқан-Бұқара майдандарындағы шайқасқа қатысқан, сталиндік репрессияның құрбаны Сүлейменов Хәкімнің есімі (Алматы қаласы мәслихатының 24.12.2003 № 26 шешімі мен Алматы қаласы әкімшілігінің 26.12.2003 № 5/764 қаулысы) берілген. Ол Алматы облыстық атқарушы комитеті төрағасының бірінші орынбасары болған. Көше Әуезов ауданының «Таугүл-3» шағынауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 250 метр. Дереккөздер
Әшімбаев атындағы көше (Алматы)

Әшімбаев атындағы көше (Алматы) Көшеге қоғам және мемлекет қайраткері, үлкен талант иесі, қазақ жазушысы, сарабдал сыншы Сағат Әшімбаевтың есімі (Алматы қаласы әкімінің 15.08.1997 Ма 432 шешімі) берілген. Әшімбаев Сағат (1947-1991) Алматы облысының Нарынқол ауылында дүниеге келген.Қазақ КСР Телекомитетінің төрағасы, Жазушылар Одағы Басқармасының хатшысы, ВААП-тың Қазақстан Республикасы бөлімінің бастығы қызметтерін атқарған. Ол - «Сын мақсаты», «Сын бейнесі», «Тағылым» секілді заманауи мәселелерді батыл көтерген шығармалардың авторы. Көше Медеу ауданында орналасқан. Жангелдин, Хамиди, Нүсіпбеков көшелерімен қиылысады. Бұрынғы атаулары: Надеждинская, Обуховская, Кавалерийская көшелері. Көшенің ұзындығы - 1050 метр. Дереккөздер
Манаев атындағы көше (Алматы)

Манаев атындағы көше - Көшеге қоғам қайраткері, аудармашы Нұғман Сәрсенұлы Манаевтың (1894-1942) есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 08.04.1981 164-ші шешімі) берілген. Н.Манаев 1926 жылы Жетісу губерниялық комитеті және Ақтөбе аймақтық комитеті партиясының жауапты хатшысы қызметтерін атқарған. Орналасқан жер Көше Медеу ауданында орналасқан. Алдар көсе көшесінен басталып, Ескендіров көшесіне дейін созылып жатыр. Шукшин, Затаевич, Ахмедияров көшелерін қиып өтеді. * Көшенің ұзындығы - 1320 метр. Бұрынғы атауы *Калинин көшесі. Дереккөздер
Алексей Косыгин көшесі (Астана)

А. Косыгин көшесі. А. Косыгин көшесі Шығанақ көшесінен басталып, С.Челюскин көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 351,1 м. Алексей Николаевич Косыгин (1904-1980) - Кеңес үкіметі мен компартия қайраткері. Ол партияның саяси бағытын жасау және оның саяси, экономикалық және қорғаныс қуатын нығайту жөніндегі шешімдерін жүзеге асыру ісіне тікелей қатысады. 6 рет Ленин орденімен, Қызыл Ту орденімен және медальдармен марапатталған. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Қалыпсыздықтар алаңы

Қалыпсыздықтар алаңы . Геофизикада: физикалық табиғатының ортақтығымен сипатталатын, геологиялық табиғаты да ұқсас деп есептелетін, белгілі бір аумақты қамти отырып, өздерін қоршаған ортадан жалпылама қалыпсыздық өрісінің бірегейлігімен ерекшелеленетін бір топ жергілікті қалыпсыздықтарды топтастыратын жүйе. Дереккөздер
Көп құрамды құрмалас сөйлем

Көп құрамды құрмалас сөйлем — компоненттерінің саны үш және одан да көп болып келетін құрмалас сөйлемдер. Мысалы: Көп ойлануға уақыт қалған жоқ, жалғыз үміт: не Талғар өткел беріп құтқарады, не өзі жұтып құтқарады, әйтеуір дұшпанға жоқ. (М. Әуезов). Көп құрамды құрмалас сөйлемтар көп құрамды салаласқа, көп бағыныңқылы сабақтасқа және аралас құрмалас сөйлемге жіктеледі. Көп құрамды салапастың баяндауыштары өңкей тиянақты тұлғада тұрады (Шұғыл орысша білмейді, барон қазақша білмейді, бірақ екеуі кейде араға тілмаш салмай ақ түсінісе береді. X. Есенжанов). Көп бағыныңқылы сабақтастың тиянақсыз тұлғалы бірнеше бағының қылары тиянақты тұлғалы бір басыңқыға қатысты болып келеді (Бірақ күз суық болмай, күзек оты әлі де мол болғандықтан, жұрт іркіліп отыр. М. Әуезов). Аралас құрмаласта тиянақты, тиянақсыз тұлғалы компоненттер араласып қатар жұмсалады (Қазір ол Игілікгің үстіне барлық мақтауын үйер еді, аузына сөзі құрғыр түспей, тілі кемекейіне жабысып қалғандай күрмеліп қалыпты. Ғ. Мүсірепов). Дереккөздер
Погодин атындағы көше (Алматы)

Погодин атындағы көше (Алматы) Көшеге орыс драматургі, КСРО Мемлекеттік сыйлығының иегері Николай Федорович Погодиннің есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 23.02.1955 №6 шешімі) берілген. Погодин (Стукалов) Николай Федорович (1900-1962) Донецкий облысында дүниеге келген. Ол «Театр» журналының бас редакторы болған. Көше Медеу ауданында орналасқан. Титов, Үштөбе, Сырдария, Қаратал көшелерін қиып өтеді. Бұрынғы атауы - Колхозная көшесі. Көшенің ұзындығы - 1300 метр. Дереккөздер
Көмірлену газдары

Көмірлену газдары. Органикалық заттардың (көмірлердің, көмірлі таужыныстардың, жанғыш тақтатастардың, шашыранды органикалық заттардың) көмірлену процесі барысында дараланатын газ тектес өнімдер. Көмірлену газдарының негізгі құрамы: С02, H2S, NH3 және көмірсутектер (метан және оның гомологтары). Көмірленудің алғашқы сатыларында С02 көбірек бөлінсе, соңғы сатыларында көмірсутектер көптеп бөлінеді. Көмірлену газдарының көмірсутекті бөлігінің құрамы ол қалыптасқан органикалық заттардың тегіне тікелей байланысты. Дереккөздер
Александр Матросов көшесі (Астана)

А. Матросов көшесі. А. Матросов көшесі Сартүбек көшесімен қиылысып, Өндіріс көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 316,8 м. Александр Матвеевич Матросов (1924-1943) - Кеңес Одағының Батыры. 1942 жылы қарашада өз еркімен майданға аттанып, 56гвардиялық атқыштар дивизиясы мен 254-гвардиялық атқыштар полкінің құрамында ұрысқа қатысады. А. Матросов соғыста ерлікпен қаза табады. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Сызғанов атындағы көше (Алматы)

Сызғанов атындағы көше. Көшеге белгілі хирург, Қазақ КСР Ғылым академиясының академигі Александр Николаевич Сызғановтың есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 09.02.1981 №46 шешімі) берілген. Сызғанов Александр Николаевич (1896-1980) Татарстанда дүниеге келген. 1945-1975 жылдары жүрекке күрделі операция жасаған. Көше Медеу ауданында орналасқан. Бұрынғы атауы - Гагарин көшесі. Көшенің ұзындығы - 300 метр. Дереккөздер
Шымкент қысқа көшесі (Астана)

Шымкент қысқа көшесі - Абай даңғылынан басталып, Кенесары көшесінде аяқталады. Ә.Әлімжанов, Т.Бигелдинов көшелерімен қиылысады. Ұзындығы -350,8 м. Шымкент - Қазақстанның оңтүстігіндегі ежелгі қалалардың бірі. Қазір Түркістан облысының орталығы. Шымкент (түркіше «шым» - алқап, қойнау және иранша «кент» - елді мекен) - «Жасыл қала» деген мағынаны білдіреді. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Жаңатай Шәрденов көшесі (Астана)

Жаңатай Шәрденов көшесі Әлімхан Ермеков көшесінен басталып, Құлагер көшесімен қиылысады. Ұзындығы - 247,6 м. Жаңатай Шәрденов (1927-1992) - кескіндемеші, Қазақстанның халық суретшісі. Ұлттық пейзаж өнерінің жетекші шебері. «Жас қайыңдар», «Қапшағай теңізі», «Медеуге апаратын жол», «Талас даласында», «Алатау бөктерінде», т.б. көптеген жанрлық картиналардың авторы Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Александр Пушкин көшесі (Астана)

Александр Пушкин көшесі. Бұрынғы атауы А. Можайский және Л. Гумилев көшелері. А. Пушкин көшесі Манас көшесінен басталып, А.Жұбанов, Жәнібек тархан, Кенесары көшелері мен, Абай даңғылын қиып өтеді. Ұзындығы - 4917,2 м. Александр Сергеевич Пушкин (1799-1837) - орыс классикалық әдебиетінің негізін қалаушы, ақын. Ол дворян отбасында туып, балалық шағын Мәскеуде өткізген. 1811-17 жылдары «Еркіндік», «Чаадаевка», «Деревня» секілді өлеңдерін, «Руслан мен Людмила» атты түңғыш поэмасын жазды. Қазақ даласында А. Пушкин мұрасына алғаш айрықша көңіл аударып, қазақ халқына танытқандардың қатарында Ы.Алтынсарин, А.Құнанбаев болды. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Қалыпты өріс

Қалыпты өріс Геофизикада: өзіне тән көрсеткіштен ауытку дәрежесі қалыпсыздық деп есептелетін геофизикалық (магниттік, электрмагниттік, ауырлық күші, жылу т.с.с.) өріс деңгейі. Әрбір нақтылы жағдайда нақтылы Қалыпты өріс деңгейі таңдалып алынады. Жасанды геофизикалық өрістер жағдайында Қалыпты өріс деңгейі арнаулы есептеулер арқылы анықталатын болса, табиғи өрістердің Қалыпты өріс мөлшері бақыланған жергілікті өріс мөлшерлерінің арифметикалық ортаңғы көрсеткішіне сәйкес келеді. Дереккөздер
Шыңтас орамы (Астана)

Шыңтас орамы (Астана) - бұрынғы атауы Ф.Кровогуз қысқа көшесі. Шыңтас орамы Ф.Кривогуз көшесінен басталып, Қарасай батыр көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 936,2 м. Шыңтас - Талдықорған облысындағы жер атауы. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Бастау көшесі (Астана)

Бастау көшесі - бұрынғы атауы – Центральный көшесі. «Мичурино» тұрғын алабы. Бастау көшесі Асқартау көшесімен қиылысады. Ұзындығы – 1390,9 м. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Хетағуров көшесі (Алматы)

Көшеге композитор, қоғам қайраткері Кост Леванович Хетагуровтың есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 27.11.1963 № 402 шешімі) берілген. Хетагуров Кост (Константин) Леванович (1859-1906) Солтүстік Осетияда дүниеге келген. Оның шығармалары қазақ тілінде басылып шыққан. Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Тихов, Артиллериская көшелері, Сейфуллин даңғылымен қиылысады. Бұрынғы атауы - Калинин көшесі. Көшенің ұзындығы - 650 метр. Дереккөздер
Александр Серов көшесі (Астана)

А. Серов көшесі. А.Серов көшесі Республика даңғылынан басталады. Ұзындығы - 133,6 м. Александр Николаевич Серов (1820-1871) - орыс композиторы, музыка сыншысы. Музыкадағы реализм үшін күрескен Серов музыкалық-әдеби еңбектерінде ғылыми-тарихи пайымдау және эстетикалық талдау шеберлігін өткір публицистикамен үштастырды. Бұл көшеде [http://www.enu.kz/kz/#.UKYfo4cz3JM Л.Н. Гумилев атындағы ЕҰУ-дың] оқу корпусы, «Астанаөрнек» мекемесі, «Сері» мейрамханасы орналасқан. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Поддубный атындағы көше (Алматы)

Поддубный атындағы көше (Алматы) Көшеге Ресей балуаны (грек-рим күресі), Ресей еңбек сіңірген әртісі, спорт шебері Иван Максимович Поддубныйдың (1871-1949) есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 26.12.1962 №453/26 шешімі) берілген. Ол 1905-1908 жылдары кәсіпқойлардың ішінен классикалық күрестен әлем чемпионы атанған, 40 рет жарыста күресіп, жамбасы жерге тимеген балуан. Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Бұрынғы атауы - Түрксіб көшесі. Көшенің ұзындығы - 1800 метр. Дереккөздер
Әшімов атындағы көше (Алматы)

Әшімов атындағы көше (Алматы) Көшеге әйгілі актер, Қазақстан Республикасының Мемлекеттік сыйлығының лауреаты Сағи Әшімовтің есімі (1997 жылы) берілген. Сағи Әшімов (1961-1999) Алматы қаласында дүниеге келген. Көшенің ұзындығы - 1200 метр. Дереккөздер
Шырайлы орамы (Астана)

Шырайлы орамы (Астана) - бұрынғы атауы №15 қысқа көше. Оңтұстік-Шығыс тұрғын алабы (оң жақ). Шырайлы орамы Таскескен көшесінен басталып, Балқантау көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 201,2 м. Шырайлы - «көрікті, келбетті, реңді» деген мағынаны білдіреді. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Көп құрамды салалас сөйлем

Көп құрамды салалас сөйлем — көп құрамды құрмаластың бір түрі. Оның ерекшелігі: құрамындағы компоненттердің саны үш және одан да көп мелшерде болып келіп, компоненттерінің баяндауыштары тиянақты тұлғаларға аяқталып тұрады (Кілем, керпе тесеулі, күмістеткен сары ала тегене сапырулы, керектінің бәрі бар, артық еш нәрсе жоқ. Ғ. Мүсірепов). Көп құрамды салалас сөйлем компоненттерінің мағыналық-құрылымдық ерекшеліктеріне қарай ашық құрылымды және тұйық құрылымды болып бөлінеді. Ашық құрылымды Көп құрамды салалас сөйлем компоненттері өзара бірыңғай мағыналық қатынаста және құрылымы жағынан да біртектес болып келеді, сондықтан компоненттерінің саны шексіз соза беруге болады (Жүйрік шабыста сыналады, шешен айтыста сыналады, балуан күресте сыналады, батыр ұрыста сыналады. Мақал). Тұйық құрылымды Көп құрамды салалас сөйлем компонеттері әр түрлі мағыналық қатынаста және түрліше құрылымда тұратындықтан, тұйықталып келеді, ондағы хабар-мәлімет көлемі шектеулі болады (Әлі де қала ішінде қоштасатын жерлеріміз көп сияқты еді, ол баяғы басқа күндердің елесі екен, енді ешнәрсеге мойнымыз бұрылар емес. Ғ. Мүсірепов). Дереккөздер
Бастөбе көшесі (Астана)

Бастөбе көшесі - бұрынғы атауы – И.Алейников көшесі. Бастөбе көшесі Жігер орамынан басталады. Ұзындығы – 864,6 м. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Сыздықов атындағы көше (Алматы)

Сыздықов атындағы көше. Көшеге қазақ жазушысы Жақан Сыздықовтың есімі (Алматы қаласы мәслихаттың 24.12.2003 №27 шешімі мен Алматы қаласы әкімшілігінің 26.12.2003 №5/765 қаулысы) берілген. Сыздықов Жақан (1901-1977) Көкшетау облысының Чкалов ауданы Аймақ ауылында дүниеге келген. Ол «Бостандық туы», «Қызыл Түркістан», «Оңтүстік Қазақстан», «Сталин жолы» т.б. газеттерінде жауапты жұмыс атқарған. Л.Толстой, Г.Токай шығармаларын қазақ тіліне тәржімалаған. Көше Әуезов ауданындағы Ақбұлақ шағынауданында орналасқан. Бұрынғы атаулары: а) 2-ші; ә) Новая көшелері. Көшенің ұзындығы - 700 метр. Дереккөздер
Жағажай көшесі (Астана)

Бұрынғы атауы Набережный көшесі. «Интернациональный» тұрғын алабы. Жағажай көшесі Көлсай көшесінен басталып, Көксай көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 2275 м. Жағажай - өзен, көл, теңіз жағасындағы құмды алаң. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Манас көшесі (Алматы)

Манас атындағы көше - Көшеге қырғыз эпостық жырының кейіпкері Манастың есімі (Алматы қаласы әкімінің 20.06.1995 140 шешімі) берілген. Көшеде Халықаралық Ақпараттық Технологиялар Университеті және 1-ші ауруханасы орналасқан. Орналасқан жер Көше Алмалы, Бостандық аудандарын қиып өтеді. Жамбыл көшесінен басталып, Тимирязев көшесіне дейінгі аралықта созылып жатыр. Жандосов, Сәтбаев, Бұқар жырау көшелерін қиып өтеді. *Көшенің ұзындығы - 2150 метр. Бұрынғы атауы *Чапаев көшесі. Дереккөздер
Тыртық орамы (Астана)

Тыртық орамы (Астана) - бұрынғы атауы Тепловозный қысқа көшесі. Шыршық орамы Сүмбе орамынан басталып, Қарталы көшесінде аяқталады. Қашаған көшесімен қиылысады. Ұзындығы - 241,9 м. Шыршық каналы - Өзбекстан мен Қазақстан мемлекетаралық жер суару жүйесіне жатады. Басы Шыршық өзенінің бойындағы бөгеттен басталады. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Қазымхан Кентаев

{{Тұлға|ЕсіміҚазымхан Кентаев|Туған күні01.12.1936|Туған жеріЖезді ауданы, Жезқазған облысы, Қазақ КСРО|Қайтыс болған күні26.09.1994|ҰлтыҚазақ|Марапаттары{ style="background: transparent" } }} Қазымхан Кентаев (1 желтоқсан 1936 жыл – 26 қыркүйек 1994 жыл) — кенші, Социалистік Еңбек Ері(1971). Еңбек жолын 1953 жылы «Крестозапад» шахтасында бастап, кейін Оңтүстік Жезқазған кеніші №44 шахтасында еңбек еткен. Оңтүстік Жезқазған кеніші №65 шахтасы тазалау бригадасы бригадирі болды. 8-ші бесжылдықтағы ерен еңбек үлгісін көрсетті. Дереккөздер
Жайсаң көшесі (Астана)

Бұрынғы атауы Октябрьский көшесі. Жайсаң көшесі Аңырақай көшесінен басталады. Ұзындығы - 312,5 м. Жайсаң - «жайдары жүзді, мейірімді, шапағатты» деген мағынаны білдіреді. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Александр Суворов көшесі (Астана)

А. Суворов көшесі. А.Суворов көшесі Конституция көшесінен басталып,М. Дулатов, Тайсойған көшелерімен және Құрақты, Қырыққыз орамдарымен қиылысып, Оқжетпес көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 780 м. Александр Васильевич Суворов (1729-1800) - әскери қолбасшы, орыс соғыс өнерін дамытушылардың бірі. А.Суворов өзінің әскери және соғыс тәжірибесіне сүйене отырып, әскери оқу-жаттығу мен тәрбие жүйесін, әскери тактика мен стратегия мәселелерін баяндайтын «Жеңіс ғылымы» атты еңбегін жазды. Суворов тактикасы тегеурінді соққы, жылдам қимыл және тұтқиыл әрекетке негізделген. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Хмельницкий көшесі (Алматы)

Көшеге мемлекет және әскери қайраткер Богдан Михайлович Хмельницкийдің (1595-1657) есімі берілген. Ол 1648-1654 жылдары украин халқын азат ету қозғалысын басқарған. Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Коммунарлар, Тете, Физули, Майлин көшелері, Сүйінбай даңғылымен қиылысады. Көшенің ұзындығы - 1050 метр. Дереккөздер
Баян сұлу көшесі (Астана)

Баян сұлу көшесі - бұрынғы атауы – №154 көше. «Комсомольский» тұрғын алабы. Баян сұлу көшесі Қыз Жібек, Айша бибі, Ұмай ана, Тұмар ханым көшелерін қиып өтіп, Домалақ ана көшесінде аяқталады. Ұзындығы – 848,3 м. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Шідерті орамы (Астана)

Шідерті орамы (Астана) - бұрынғы атауы Г.Димитров қысқа көшесі. Шідерті орамы Бөгенбай батыр даңғылынан басталып, С.Разин көшесінде аяқталады. Жамбыл көшесімен қиылысады. Ұзындығы - 332,3 м. Шідерті - Қарағанды облысындағы өзен. Шағанақ көліне қүяды. Үзындығы - 427 шақырым. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Геофизикалық өріс

Геофизикалық өріс. Жердің түрлі-түрлі физикалық өрістері, мәселен, Жердің магнит өрісі. Жердің жекелеген алқаптары мен аймақтарында табиғи немесе жасанды түрде қалыптасқан әр түрлі физикалық шамаларының жиынтығы Геофизикалық өріс терминімен аталып жүр. Барлау геофизикасында әдетте Геофизикалық өрістің төрт түрі дараланады, олар: бақыланған, қалыпты, қалыпсыз және жүйеленген өрістер; бақыланған Геофизикалық өріс. — нақтылы өлшенген өріс; қалыпты Геофизикалық өріс — өлшенген өрістер жиынтығының орташа мөлшерімен сипатталатын өріс; қалыпсыз Геофизикалық өріс — нақты өлшемдері қалыпты өріс көрсеткіштерінен айтарлықтай айырма беретін өріс; жүйеленген Геофизикалық өріс— өлшенген өрістерді белгілі бір жүйеге сәйкес саралау нәтижесінде алынатын өріс. Дереккөздер
Жайық көшесі (Астана)

Бұрынғы атауы №10 көше. Оңтүстік-Шығыс тұрғын алабы (сол жақ). Жайық көшесі Абылай хан даңғылынан басталып, Қаратау көшесінде аяқталады. Хантау көшесімен қиылысады. Ұзындығы - 651,5 м. Жайық - Каспий алабындағы өзен. Оңтүстік Орал тауынан басталып, Атырау қаласы тұсында Каспий теңізіне қүяды. Жалпы ұзындығы - 2428 шақырым. Қазақстан жеріндегі ұзындығы - 1084 шақырым. Жайық өзені бойымен Еуропа мен Азияның шартты шекарасы өтеді. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Асқар Тоқпанов көшесі (Астана)

А. Тоқпанов көшесі. А. Тоқпанов көшесі Ж. Тәшенов көшесінен басталып, Арасан, Саргүл, Өлеңті көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 1077,7 м. Асқар Тоқпанов (1915-1994) - режиссер, педагог, Қазақ КСР-інің халық әртісі. Мәскеу қаласындағы Мемлекеттік театр өнері институтының режиссерлік факультетін бітіреді. «Абай», «Марабай», «Еңлік-Кебек», «Жеңіс жыры» секілді спектакльдерді сахнага шығарды. А.Тоқпанов қазақтың мемлекеттік академиялық драма театрында, қазақтың балалар мен жасөспірімдер театрында, Қарағанды, Атырау, Жамбыл облысы қазақ драма театрларында басшылық қызметтерде болған. Драмалық шығармалардың идеялық-көркемдік ой мазмүнын терең ашу, ұлттық тарихи-фольклорлық дәстүр мен тіл поэзиясына ерекше назар аудару оның режиссерлік өнеріне тән қасиет болды. А.Тоқпанов көптеген өнер қайраткерлерін тәрбиелеген. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Сыпатай батыр көшесі (Алматы)

Сыпатай батыр көшесі. Көшеге қазақтың ханы Абылайдың ұйымдастыруымен жоңғарға қарсы шапқыншылықта ерлік танытқан батыр Сыпатайдың есімі (Алматы қаласы мәслихатының 2.07.2008 №114 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 14.07.2008 №3/551 қаулысы) берілген. Көше Әуезов ауданының «Қалқаман» шағын ауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 1200 метр. Дереккөздер
Ходжамияров көшесі (Алматы)

Көшеге Жетісу жерінде Кеңес өкіметін құруға қатысқан Махмұд Ходжамияровтың есімі (Алматы қаласы әкімнің 21.11.1990 № 19/5117 шешімі) берілген. Ходжамияров Махмұд (1886-1938) Талдықорғанда дүниеге келген. Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Бұрынғы атаулары: а) Балтийская; ә) Энгельс көшелері. Көшенің ұзындығы - 1300 метр. Дереккөздер
Галолиттер

Галолиттер. Негізінен алғанда натрийдің, калийдің, магнийдің хлорлы және күкіртқышқылды тұздарынан, сол сияқты сілтілі металдардың көмірқышқылды тұздарынан тұратын хемогендік таужыныстардың жиынтық атауы. Өздеріне тән ерекшелігі — суда жақсы еритіндігі. Құрамындағы жынысқұрушы минералдың басымдылығына қарай "галитолиттерге" (галит, NaCl), "сильвинолиттерге" (сильвин, KCl), "карналлитолиттерге" (карналлит, KCl,MgCl2.6H20) жіктеледі. Дереккөздер
Шілікті қысқа көшесі (Астана)

Шілікті қысқа көшесі (Астана) - бұрынғы атауы А.Герцен қысқа көшесі. Шілікті қысқа көшесі Тамшалы көшесінен басталып, А.Герцен көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 259 м. Шілікті — жер атауы. Шілік - өзен жағалай немесе сазды жерге топталып өсетін өзегі жіңішке ағаш түрі. Осы ағаштың мол өсетін жерлерін қазақтар «шілікті» деп атаған. Шілікті атты елді мекендерді Қазақстанның көптеген өңірінен кездестіруге болады. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Бабаев атындағы көше (Алматы)

Бабаев атындағы көше (Алматы) Көшеге Жетісу жерінде Кеңес өкіметінің орнауына атсалысқан Юсуп Бабаевтың есімі берілген.Юсуп Бабаев (1887-1938) Алматы облысының Қаскелең уезінде дүниеге келген. Ол 1917 жылдан кейін Верный қаласында «Жұмысшылар одағын» құрушылардың бірі, 1922-1928 жылдары Алматы, Лепсі уезі комитетінің төрағасы болған. Көше Бостандық ауданында орналасқан. Жароков көшесінен басталып, Тимирязев көшесінің оңтүстік бойымен 20-линия көшесіне дейін созылып жатыр. Көшенің ұзындығы - 1100 метр. Дереккөздер
Баянауыл көшесі (Астана)

Баянауыл көшесі - М.Ғабдуллин көшесінен басталып, Ә.Сембинов көшесінде аяқталады. Қарамерген, Ш.Иманбаева, Рақымов, Ш.Уәлиханов, Тараз, Асанқайғы көшелерін қиып өтеді. Ұзындығы – 1084 м. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Ырыс орамы (Астана)

Ырыс орамы (Астана) - бұрынғы атауы М.Шолохов қысқа көшесі. Ырыс орамы М.Шолохов көшесінен басталып, Бестөбе көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 272,8 м. Ырыс - мол байлық, береке дегенді білдіреді. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Покрышкин атындағы көше (Алматы)

Покрышкин атындағы көше (Алматы) Көшеге мемлекет қайраткері, ұшқыш, авиация маршалы, үш мәрте Кеңес Одағының Батыры Александр Иванович Покрышкиннің есімі 1991 жылы берілген. Покрышкин Александр Иванович (1913-1985) Новосибирскіде дүниеге келген. Ол Ұлы Отан соғысында жойғыш авиацияда командирі болып, 156 әуе шабуылында 59 ұшақ атып түсірген. 1968-1971 жылдары әуе күштері істерінің бас қолбасшысының орынбасары, 1972-81 жылдары КСРО ДОСААФ ОК төрағасы қызметтерін атқарған. Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Якубов көшесінен басталып, Шемякин көшесіне дейін созылып жатыр. Көшенің ұзындығы - 890 метр. Көше бойында «Казкинодетальдың» киномеханика зауыты бар. Дереккөздер
Мұнайдың (газдың) жылыстауы

Мұнайдың (газдың) жылыстауы - Мұнайдың яки газдың жер қыртысында бір орыннан екінші орынға жылжу мұмкіндіктері. бұл мұмкіндіктер, олардың түрі және масштабы сол қозғалыстарды қамтамасыз ететін геологиялықжағдайларға - Мұнай мен газдың физикалық қасиеттеріне, олардың жағдайына, Мұнай мен газ кіріккен тау жынысытар мен жерасты суларының қасиеттеріне, сол өңірдегі қысым мен температура көрсеткіштеріне, т.с.с. - тікелей байланысты. Мұнай мен газдың жылыстауы "бастапқы жылыстау" және "туынды жылыстау" болып екіге бөлінеді. Бастапқы жылыстау Мұнай мен газдың түпнегіз тау жынысытарына (жынауықтарды қосып есептегенде) алғаш кірігуімен сипатталса, туынды жылыстау жинауыш кіріккен Мұнай мен газ массаларының жатындарға жинақталуын қамтамасыз ететін қосалқы қозғалыстармен сипатталады. Мұнай мен газдың жер қойнауларында жылыстау процестерінің Брод жасақтаған (1951 жыл) жіктемесі төмендегідей. 1.ай мен газ қозғалыстарының сипатына қарай, молекулалық жылыстау және ес түрде жылыстау түрлері жекеленеді. 2. Қозғалыс масштабы түрғысынан ілікгі және аймақгық жылыстау түсініктері енгізілген. 3. Қозғалыс жолы қорқоймасырттық және қорқоймаіштік жылыстаулар дараланады. Физикалық табиғаты тұрғысынан мұнайлар мен газдардьщ жылыстау процесі және түрлерге бөлінеді, олар: 1) өтімді тау жынысытардағы қысым мөлшері тұрліше еш жағдайдағы мұнай мен газдың сүзбеленуі; 2) тау жынысы кіріккен сулардағы мен газ массаларының қалқып шығуы; 3) мұнай мен газдың жерасты қозғалыстарьша тәуелді түрде жылыстауы; 4) тау жынысытардьщ нығыздалуы деформацияға үшырауы барысында онда кіріккен Мұнай мен газ аларының сығымдала босануы; 5) Мұнай мен газ массаларының капиллярлық сорбциялық күштер әсерінен қозғалысы; 6) Мұнай мен газдың сазды аққыш жыныстар кабатын бұзып-жара отырып қозғалуы; 7) тау жынысытар мен жерасты мұнай мен газ массалары үйірімділігіндегі айырмашылықгар салдарынан диффузияға ұшырауы. Дереккөздер
Жалаңтөс көшесі (Астана)

Бұрынғы атауы №23 көше. Оңтүстік-Шығыс тұрғын алабы (оң жақ). Жалаңтөс көшесі Мұқан Төлебаев көшесінен басталып, Абылай хан даңғылында аяқталады. Ер Қосай, Ер Тарғын көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 415 м. Жалаңтөс Баһадүр Сейітқұлұлы (1576-1656) - мемлекет қайраткері, батыр, қолбасшы, би. Әйтеке бидің үлкен атасы. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Баянтау көшесі (Астана)

Баянтау көшесі - бұрынғы атауы – №31 көше. Оңтүстік-Шығыс тұрғын алабы (оң жақ). Баянтау көшесі Сұлутөбе көшесінен басталып, Балқантау көшесінде аяқталады. Талғар, Обаған, Жанкент көшелерін қиып өтіеді. Ұзындығы – 932,2 м. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Гагарин қысқа көшесі (Астана)

Гагарин қысқа көшесі (Астана) - «Көктал» тұрғын алабы. Ю.Гагарин қысқа көшесі Жаңақоныс көшесінен басталып, Бидайық қысқа көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 225,9 м. Юрий Алексеевич Гагарин (1934-1968) - ғарышқа тұңғыш ұшқан адам, полковник, Кеңес Одағының Батыры. 1961 жылы 12 сәуірде тарихта тұңғыш рет «Восток» ғарыш кемесімен Байқоңыр ғарыш алаңынан ғарышқа ұшты. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Еже тіл

Еже тіл — ерте кездегі қазақ жұртының өзара құпияласып сөйлейтін сөзі, жастар жаргонының бір түрі. Еже тіл бойынша екі жақтың сөзін бөгде адам түсінбес үшін сөз ішіндегі буын аралығына бөтен дыбыстар қосылып айтылады. Олар тілдесуші жастарға белгілі код (дыбыс) болуға тиіс. Мысалы, секін (сен) мақығақын (маған) кекіл (кел). Ондай дыбыстар [к], [c], [п], [ф] тәрізді дауыссыздар болып келеді. Байырғы кездегі жастардың құпия тіліне байланысты ерекшелікті қазақ әдебиетінің классигі Ғ. Мүсіреповтің өткен ғасырдағы қазақ даласындағы әлеуметтік тартыстарды суреттейтін "Оянған өлке" романдағы Назыкеш пен Сейіттің құпияласып тілдесуінен байқауға болады. Өфетіфіріфік ефемефес, афалдафай сафал (өтірік емес, алдай сал), —дейді Сейіт қалжыңдап. - Афалдафау мефен өфетіфіріктіфі ефегіфіз дефемефейтіфін бефе ефе-діфі? (Алдау мен өтірікті егіз демейтін бе еді?) — деді Назыкеш. Ертедегі қазақ жастары арасындағы "құпия" сөздің тағы бір түрі сөздің басқа буынына бөтен сөзді қосап айту: белнази, кеунази, көнази, бейнази, — "белбеуіңді кеудеңе көтеріп байла". Ғ. Мүсірепов сынды суреткердің байқампаз қаламы жалпыхапықтық; тіл фактісін нәзік юмор жасаудың өзіндік тәсілі ретінде пайдаланған. Көркем шығарманың тіл кестесінде белгілі бір эстетикалық қызметке жегілген жағдайда болмаса, жалпы еже тіл элементтері жаргонизм, аргонизмдер тәрізді сөз мәдениетіне жат құбылыс деп танылады. Дереккөздер
Хоружей көшесі (Алматы)

Көшеге Кеңес Одағының Батыры Вера Захаровна Хоружейдің (1903-1942) есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 14.07.1976 № 265 шешімі) берілген. Ол Балқаш мыс қорыту комбинаты құрылысына қатысқан. Көше Медеу ауданында орналасқан. Бұрынғы атауы - Восточная көшесі. Көшенің ұзындығы - 830 метр. Дереккөздер
Полежаев атындағы көше (Алматы)

Полежаев атындағы көше (Алматы) Көшеге орыс ақыны Александр Иванович Полежаевтың есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 08.10.1958 №27 шешімі) берілген. Полежаев Александр Иванович (1804-1838) Ресейдің Пенза губерниясында дүниеге келген. Оның шығармаларының басым бөлігі лирикамен үндеседі. Көше Жетісу ауданында орналасқан. Райымбек даңғылынан басталып, Азовская көшесіне дейінгі аралықта созылып жатыр. Көшенің ұзындығы - 1400 метр. Дереккөздер
Талжанов көшесі (Алматы)

Талжанов атындағы көше. Көшеге қазақтың көрнекті жазушысы, әдебиет зерттеушісі, аудармашы, филология ғылымдарының докторы, профессор Сәйділ Омарұлы Талжановтың есімі (Алматы қаласы мәслихаттың 6.03.2008 №83 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 14.03.2008 №2/139 қаулысы) берілген. Талжанов Сәйділ Омарұлы (1906-1972) қазіргі Қарағанды облысы Нұра ауданында дүниеге келген. Абай атындағы Қазақ педагогикалық институтында, Қазақ ауыл шаруашылғы институттарында қызмет еткен. Ол С.Сейфуллиннің «Қызыл ат», Б.Майлиннің «Майдан» романын орыс тіліне аударып, орыс классиктері Н.В.Достаевскийдің, В.Г.Белинскийдің, М.Горькийдің еңбектерін қазақшаға тәржімалаған. Көше Әуезов ауданының «Қалқаман-2» шағынауданында орналасқан. Көшенін ұзындығы - 1200 метр. Дереккөздер
Ұңғыманың қисаюына енгізілер түзету

Ұңғыманың қисаюына енгізілер түзету. Инклинограммалар көмегімен анықталатын, құрылымдық тұрғызымдар үшін мәліметтер дайындау барысында ұңғыманың тік бағыттағы тереңдігін анықтау мақсатыңда қисайған ұңғымадағы танымал қойнауқат немесе өзге бір таңдалған қойнауқат бетінің көріністі тереңдік көрсеткішінен алынып тасталатын шама. Дереккөздер
Бабыр атындағы көше (Алматы)

Бабыр атындағы көше (Алматы) Көшеге 1993 жылы Үндістанның мемлекет қайраткері, Темірдің ұрпағы, әскербасы, Ферғана қаласының әміршісі, тарихи жинақ «Бабырнама» кітабының авторы Захиреддин Мұхаммед Бабырдың (Алматы қаласы әкімінің 11.02.1994 №61 шешімі) есімі берілген. Ол (1483-1530) жылдары өмір сүрген. Көше Әуезов ауданында орналасқан. Бұрынғы атауы - 19-шы линия көшесі. Көшенің ұзындығы - 800 метр. Дереккөздер
Бәйшешек көшесі (Астана)

Бәйшешек көшесі - бұрынғы атауы Весенний көшесі. Бәйшешек көшесі М.Төлебаев көшесі нен басталып, Көкарал көшесінде аяқталады. Б.Серікбаев көшесін қиып өтеді. Ұзындығы – 1045,4 м. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Ақпан орамы (Астана)

Ақпан орамы (Астана) - бұрынғы атауы Ремонтный қысқа көшесі. Ақпан орамы Үшқоңыр көшесінен басталады. Ұзындығы - 563,1 м. Ақпан - қыстың соңғы айы. Бұл айдың басында күшіне еніп ақырған қыс, соңына дейін ызғары басылмайды. Ақ түтек бораны мол, даланы көкжиекке дейін ақ қар жапқандықтан осы көзді «ақпан» деп атаған. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Марғұлан атындағы көше (Алматы)

Марғұлан атындағы көше - Көшеге қазақтың ұлы ғалымы, археолог, тарихшы, этнограф, мәдениеттанушы, филология ғылымдарының докторы, профессор, Бүкілодақтық география қоғамының мүшесі Қазақ КСР Ғылым академиясының академигі Әлкей Марғұланның есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 05.1.1986 23/554 шешімі) берілген. Марғұлан Әлкей (1904-1985) Павлодар облысында дүниеге келген.. Орналасқан жер Көше Әуезов ауданында орналасқан. Сәдуақасов көшесі мен Сайын көшелерінің аралығында созылып жатыр. Момышулы көшесін қиып өтеді. *Көшенің ұзындығы - 800 метр. Дереккөздер
Кентөбе темір кен орны

Кентөбе темір кен орны, Қарқаралы ауданында орналасқан. 19 ғасырдың соңынан бастап белгілі. 1924 жылы М.П.Русаков алғашқы геологиялық барлау жұмыстарын жүргізді, 1947-1980 жылдары арасына үзіліс салып егжей-тегжей барлау жасады. Қоры үш рет (1953, 1967, 1980) айқындалды. 1983 жылдан кен қазыла бастады. Рудасы Қарағанды металлургия комбинатына жөнелтіледі. Фамен көмірлі-кремнийлі тақтатастарынан түзілген Кентөбе жыныстарынан және турнейсинклиналының оңтүстік қанатына ұштасады. Линза және пласт түріндегі кен қабаттары ендік бағытына жақын жатқан құлама шор тасты бөлікте орналасқан. Созылымы бойынша ұзындығы 500-1000 м, құлау бағыты бойынша 120-730 м, қалындығы 4-31 м 4 кен қабаты айқындалған. Бастапқы рудалары мартиттен, ілеспе пирротин мен пириттен, тотыққан рудалары ілеспе мартиттен (19 м тереңдікке дейін) тұрады. Бастапқы рудаларында 20-67% (орта есеппен 46,5%) темір болады. Кен қоспалары: күкірт (1,58%), фосфор, қорғасын, мырыш, мыс, мышьяк алынады. Кені жеңіл байытылады. Дереккөздер
Цеткина көшесі (Алматы)

Көшеге Халықаралық жұмысшылар қозғалысының белсенді, Герман коммунистік партиясының негізін қалаушылардың бірі Клара Цеткинаның есімі (1956 жылы) берілген. Цеткина Клара (1857-1933) Саксонияда дүниеге келген. Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 1500 метр. Дереккөздер
Жалын көшесі (Астана)

Бұрынғы атауы Ф.Ушаков көшесі. Жалын көшесі Қарасай батыр көшесінен басталып, Оқжетпес көшесінде аяқталады. Қазығұрт, Міржақып Дулатұлы, Тайсойған көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 1370 м. Жалын - «от, алау» деген мағынаны береді. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Таиров атындағы көше (Алматы)

Таиров атындағы көше. Көшеге Жетісу жерінде Кеңес мемлекеттің құруға қатысқан Исмаил Таировтың есімі (Алма- ты қаласы атқару комитетінің 04.09.1981 №18/458 шешімі) берілген. Таиров Исмаил (1900-1938) Алматы облысының Шелек ауданында дүниеге келген. Азамат соғысында ұйғыр-дұнған әскерін басқарған. Көше Медеу ауданында орналасқан. Бұрынғы атауы - Ключевая көшесі. Көшенін ұзындығы - 1800 метр. Дереккөздер