Джон Мейнард Кейнс

Джон Мейнард Кейнс , лорд (5 маусым 1883, Кембридж, — 21 сәуір 1946, поместье Тилтон, Сассекс графтығы) — ағылшын экономисті, экономикалық теорияның кейнстік бағытының негізін салушы. Макроэкономиканы жеке ғылымға айналдырған ғалым деп саналады. 1930 жылдардағы Ұлы тоқырау кезінде Кейнс неоклассикалық экономиканың идеяларына қарсы шығып, егер жұмысшылар жалақы талаптарында икемді болса, еркін нарықтар қысқа және орта мерзімді перспективада толық жұмыспен қамтуды автоматты түрде қамтамасыз етеді деген пікірге қарсы шығып, экономикалық ойлауда революция жасады. Ол жиынтық сұраныс (экономикадағы жалпы шығындар) экономикалық белсенділіктің жалпы деңгейін анықтайтынын және жиынтық сұраныстың адекватты болмауы ұзақ уақыт бойы жоғары жұмыссыздыққа әкелетінін айтты. Кейнс экономикалық құлдырау мен депрессияның жағымсыз әсерлерін жұмсарту үшін фискалдық және ақша-несие саясатын қолдануды жақтады. Бұл идеяларды ол 1936 жылы жарияланған «Жұмыспен қамту, пайыз және ақшаның жалпы теориясы» атты басты еңбегінде егжей-тегжейлі баяндады. 1930 жылдардың ортасы мен аяғында жетекші батыс экономикалары Кейнстің саяси ұсыныстарын қабылдады. Капиталистік үкіметтердің барлығы дерлік мұны Кейнс 1946 жылы қайтыс болғаннан кейінгі екі онжылдықтың соңында жасады. Кейнс Ұлыбритания делегациясының басшысы ретінде Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін құрылған халықаралық экономикалық институттарды дамытуға қатысты, бірақ Кейнстің ұсыныстарын американдық делегация бірқатар аспектілер бойынша қабылдамады. Кейнстің ықпалы 1970 жылдары әлсірей бастады, ішінара сол онжылдықта англо-американдық экономиканы азаптаған стагфляцияға байланысты және ішінара Милтон Фридман мен басқа монетаристтердің кейнсиандық саясатын сынауымен байланысты, олар үкіметтің экономиканы оңтайлы реттеу мүмкіндігіне қарсы шықты фискалдық саясат шаралары экономикалық цикл арқылы. Дегенмен, 2007-2008ж жаһандық қаржылық дағдарыстың басталуы кейнсиандық ойдың қайта жандануына себеп болды. Кейнсиандық экономика АҚШ президенті Барак Обама, Ұлыбритания премьер-министрі Гордон Браун және басқа да үкімет басшыларының дағдарысқа жауап ретінде жүргізген экономикалық саясатының теориялық негізін қамтамасыз етті. 1999 жылы Time журналы Кейнсті ғасырдың ең маңызды адамдарының қатарына жатқызып, «оның үкіметтер қолында жоқ ақшаны жұмсауы керек деген радикалды идеясы капитализмді құтқара алады» деп дәлелдеді. Кейнс идеяларының әсерінен пайда болған экономикалық қозғалыс кейіннен «кейнсшілдік» деп аталды. Ол дербес ғылым ретінде макроэкономиканың негізін салушылардың бірі болып саналады. Сонымен қатар, Кейнс ықтималдық сандық емес, логикалық қатынас деген болжамға негізделген ықтималдықтың түпнұсқа теориясын жасады. Өмірбаяны Жеке және отбасылық өмір Кейнс Кембриджде атақты экономист, Кембридж университетінің экономика, логика және философия мұғалімі Джон Невилл Кейнс пен Флоренс Ада Браунның отбасында дүниеге келді, ол сонымен қатар қоғамдық жұмыстармен айналысқан табысты жазушы болды. Кембридждің әйел мэрі. Оның інісі Джеффри Кейнс (1887–1982) хирург және библиофиль болды, ал оның сіңлісі Маргарет (1890–1974) Нобель сыйлығының лауреаты физиолог Арчибальд Хиллге үйленді. Экономисттің жиені Полли Хилл де әйгілі экономист. Мейнард Кейнс өзінің бес жасқа толған күні университетте оқытушылық ортада өсті, оның үлкен әжесі Джейн Элизабет Форд оған былай деп жазды: «Сен өте ақылды болып өсесің, өйткені сен үнемі Кембриджде тұрасын». 1909 жылдың жазында Мейнард Кейнс Кембридждегі Кинг-Лэйн мен Уэббкурт арасындағы ескі күзет үйінің қақпасында орналасқан бірнеше бөлмелі пәтерге көшті. Кейнс өлгенше осы бөлмеде болды. Кинг колледжіндегі мінез-құлық стандарттары барған сайын шектеуші бола бастады. Мейнард 1909 жылы 5 желтоқсанда Дункан Грантқа жазған хаттарының бірінде банкеттен кейін былай деп жазды: «Біздің абыройымыз не болатынын тек көк біледі... Біз бұрын-соңды мұндай мінез-құлық болған емеспіз - мен таң қалар едім. Бұл қайталанады...» Сөзсіз, Кейнс Лондонда болған Дунканның қажеттіліктері үшін түстерді асырып жіберді, бірақ соған қарамастан, Кинг колледжінің тарихшысы Патрик Уилкинсон 1908 жылы колледжге келушінің «ашық болғанына таң қалғанын» атап өтеді. ерлі-зайыптылар өзара сүйіспеншіліктерін көрсетті ». 1909 жылы 7 сәуірде Мейнард Кейнс пен Дункан Версальға екі апталық демалысқа барды. Бұл олардың қарым-қатынасындағы алғашқы дағдарысты тудырды. Дункан Генри Джеймске былай деп жазды: «Мен оны енді сүймейтінімді айттым», - деп Дункан жалғыз қарым-қатынастың торына жабылудан бас тартты. Кейнс өмір бойы Грантқа қаржылық көмек көрсетуді жалғастырды. Профессордың отбасында дүниеге келген Мейнард Кейнс Кембридж өркениетінің шыңында болған. Кейнстің шеңберіне тек философтар – Джордж Эдвард Мур, Бертран Рассел, Людвиг Витгенштейн ғана емес, сонымен қатар Кембридждің Блумсбери тобы сияқты экзотикалық өнімі де кірді. Бұл Кейнс жақын достық қарым-қатынаста болған жазушылар мен суретшілер тобы болды. Ол Викторияның Англиясынан Королі Эдуард VII дәуіріне өтуге тән ақыл-ойдың ашыту және сексуалдық ояту атмосферасымен қоршалған. 1918 жылы қазанда Кейнс Лондонда соғыстан кейінгі алғашқы маусымдарда Дягилевтің ротасының орыс балеринасы Лидия Лопуховамен кездесті, Кейнс Лондонның Альгамбра театрында Чайковскийдің «Ұйқыдағы ару» қойылымында билеген кезде Лидияға ғашық болды. 1925 жылы 4 тамызда олар Лидия бірінші орыс күйеуі Рандольфо Баррокамен ажырасқан бойда үйленді. Сол жылы Кейнс Ғылым академиясының 200 жылдығын тойлау үшін КСРО-ға алғашқы сапарын жасады, сонымен қатар балет меценаты болды, тіпті балет либреттосын да жазды. Сонымен қатар, Кейнс 1928 және 1936 жылдары КСРО-да жеке сапармен болды. Кейнстің некесі бақытты болды, бірақ медициналық мәселелерге байланысты ерлі-зайыптылар балалы бола алмады (Лидия 1927 жылы түсік түсірді). Лидия Кейнстен асып түсіп, 1981 жылы қайтыс болды. Кейнс өте ұзын, шамамен 198 см болатын. Ол табысты инвестор болды және жақсы табысқа қол жеткізді. 1929 жылғы қор нарығының құлдырауынан кейін Кейнс банкроттықтың алдында тұрды, бірақ көп ұзамай байлығын қалпына келтіре алды. Ол кітап жинауды ұнататын және Исаак Ньютонның көптеген түпнұсқалық шығармаларын ала алды. Кейнс оны соңғы алхимик деп атады және оған өзінің «Ньютон, адам» лекциясын арнады. Бұл жұмыс 1947 жылы пайда болғаннан кейін, атап өтілгендей: «Ньютонға табыну оның нақты тұлғасын зерттеуге жол берді». Кейнс 1946 жылы қайтыс болған кезде оның инвестициялық портфелі 400 000 фунт стерлингке (бүгінде 11,2 миллион фунт стерлинг) бағаланды, ал оның кітаптар мен өнер жинағы 80 000 фунт стерлингке (2,2 миллион фунт стерлинг) бағаланды. Ол әдебиет пен драматургияға қызығушылық танытты және Кембридж өнер театрына қаржылық көмек көрсетті, бұл театрдың Лондоннан тыс жерде орналасқан ең маңызды британдық театрға айналуына мүмкіндік берді. Білім Кейнс 1902 жылдан 1906 жылға дейін Кембридждегі патшасы колледжінде, Итонда оқыды, ал университетте студенттің қабілеті туралы жоғары пікірде болған Альфред Маршаллмен бірге оқыды. Этика профессоры Генри Сидгвик Кейнске гуманитарлық ғылымдарды үйретті. Кейнс экономикадан басқа саясатқа да қызығушылық танытты және 1905 жылы Кембридж студенттер одағының президенттігін жеңіп алды.Кейнс Кембриджде философ Джордж Мур басқарған ғылыми үйірменің жұмысына белсене қатысты. жастар арасында болды және «Апостолдар» философиялық клубының мүшесі болды, онда ол 1905-1906 жылдары құрылған Блумсбери зиялылар үйірмесінің мүшелері болған көптеген болашақ достарымен танысты. Мысалы, бұл үйірмеге философ Бертран Рассел, әдебиеттанушы және баспагер Клайв Белл және оның әйелі Ванесса, жазушы Леонард Вулф пен оның әйелі, жазушы Вирджиния Вулф және жазушы Литтон Стрейчи кірді. Мансап 1906 жылдан 1914 жылға дейін Кейнс Үндістан департаментінде, Үндістан қаржысы мен валютасы жөніндегі корольдік комиссияда жұмыс істеді. Осы кезеңде ол «Үндістанның ақша айналымы және қаржысы» (1913) атты алғашқы кітабын, сонымен қатар ықтималдық мәселелеріне арналған диссертациясын жазды, оның негізгі нәтижелері 1921 жылы «Ықтималдық туралы трактат» еңбегінде жарияланды. » 1908 жылы кандидаттық диссертациясын қорғағаннан кейін Кейнс патшасы колледжінде сабақ бере бастады, ол 1915 жылға дейін А.Маршаллдың шақыруымен қайтып оралды. 1911 жылы Кейнс The Economic Journal журналының редакторы болды және бұл қызметте 1945 жылға дейін қалды. 1915-1919 жылдар аралығында Кейнс Қаржы министрлігінде қызмет етті. 1919 жылы Қазынашылық өкілі ретінде Кейнс Париждегі бейбіт келіссөздерге қатысып, Еуропа экономикасын соғыстан кейінгі қалпына келтіру жоспарын ұсынды, ол қабылданбады, бірақ «Экономикалық салдарлар» жұмысына негіз болды. Бейбітшілік». Бұл еңбегінде ол, атап айтқанда, Германияның экономикалық езгісіне қарсылық білдірді: орасан зор өтемақылар белгілеу, бұл, сайып келгенде, Кейнстің пікірінше, реваншисттік көңіл-күйдің күшеюіне әкелуі мүмкін (және белгілі болғандай, әкелді). Керісінше, Кейнс бұл елдің әлемдік шаруашылық жүйесінің маңызды буындарының бірі екенін түсініп, Германия экономикасын қалпына келтіру үшін бірқатар шараларды ұсынды. Қабылданған шешімдерге наразылық білдіріп, өкілеттігін тоқтатып, конференциядан шығып кетті. Сол жылы ол «Версаль бейбітшілік келісімінің экономикалық салдары » кітабын жазып, оған дүниежүзілік даңқ әкелді. 1919 жылы Кейнс Кембриджге оралды, бірақ уақытының көп бөлігін Лондонда өткізіп, бірнеше қаржы компанияларының, бірқатар журналдардың кеңесінде қызмет етті (ол апталық The Nation журналының иесі, сонымен қатар редакторы болды (1911 жылдан 1945 жылға дейін). үкіметке кеңес беретін The Economic Journal журналы. 1920 жылдары Кейнс әлемдік экономика мен қаржының болашағымен айналысады. 1921 жылғы дағдарыс және одан кейінгі күйзеліс ғалымның назарын бағаның тұрақтылығы мен өндіріс пен жұмыспен қамту деңгейі мәселесіне аударды. Кейнс 1923 жылы «Валюта реформасы туралы трактаты» жариялады, онда ол ақша құнының өзгеруінің себептері мен салдарын талдайды, сонымен бірге инфляцияның табыстарды бөлуге әсері, күтудің рөлі сияқты маңызды сәттерге назар аударады. , бағаның өзгеруін күту мен пайыздық мөлшерлеменің арасындағы қатынас және т.б. Дұрыс ақша-несие саясаты, Кейнстің пікірінше, британдықтар сияқты артық бағаланған валютаны сақтауға емес, ішкі бағалардың тұрақтылығын қолдауға негізделуі керек. үкімет сол кезде жасады. Кейнс өзінің «Черчилль мырзаның ақша-несие саясатының экономикалық салдары» атты брошюрасында (1925) саясатты сынға алды. 1920 жылдардың екінші жартысында Кейнс өзін «Ақша туралы трактатқа» (1930) арнады, онда ол валюта бағамдары мен алтын стандартына қатысты мәселелерді зерттеуді жалғастырды. Бұл жұмыс күтілетін жинақ пен күтілетін инвестиция арасында автоматты теңгерім жоқ, яғни олардың толық жұмыспен қамтылу деңгейінде теңдігі туралы идеяны бірінші болып енгізді. 1920 жылдардың соңы мен 1930 жылдардың басында АҚШ экономикасы терең дағдарысқа ұшырады – Америка экономикасына ғана әсер еткен 'Ұлы тоқырау' – Еуропа елдері де дағдарысқа ұшырады, ал Еуропада бұл дағдарыс 1930 жылғыдан ертерек басталды. Америка Құрама Штаттары. Әлемнің жетекші елдерінің жетекшілері мен экономистері дағдарыстан шығудың жолдарын қызу іздеді. Кейнс Кеңестік Ресейге және сол кездегі экономикалық тәжірибеге қызығушылық танытты. Мұның жеке себептері де болды, өйткені оның әйелі орыс тумасы балерина болды. 1925 жылы қыркүйекте Кейнс Мәскеу мен Ленинградта болды. Нәтиже «Ресейге қысқаша көзқарас» («Short View on Russia») мақаласының жариялануы болды, онда ол коммунистік идеологияны діннің бір түрі ретінде анықтады: Ленинизм – еуропалықтардың бірнеше ғасырлар бойы жан дүниесінің әр түкпіріне салып келген екі нәрсенің – дін мен бизнестің оғаш үйлесімі. Бұл факт таң қалдырады, өйткені біздің алдымызда бізді тәкаппар ететін мүлде жаңа дін түрі бар және мұндай дінге бағынатын бизнес - өзінің тәуелсіз заңдары бойынша дамудың орнына - өте тиімсіз болады. Кейнс сол кездегі Кеңес Одағында жүргізілген экономикалық қайта құруларға жанашырлықпен қарағаны белгілі. Кейде бұл кедейлікке, ақымақтыққа және қысымға қарамастан, өмір зертханасы болып табылады. Бұл жерде әртүрлі химиялық элементтер жаңа комбинацияларға қосылып, олар жағымсыз иіс шығарады және тіпті жарылып кетеді. Бірақ нәтиже сәтті болса, бірдеңе болуы мүмкін. Кейнстің негізінен капитализмнің сыншысы болғанын ұмытпау керек. Оның бұл жерде жасаған тұжырымдары К.Маркстікіндей алысқа бармаса да, нарықтық экономикада өзін-өзі реттеу механизмі жоқ деген алғышартқа негізделген капиталистік жүйені байыпты түзетуді ұсынды.1929 жылы Кейнс Корольдік қаржы және өнеркәсіп комиссиясына және Экономикалық консультативтік кеңеске тағайындалды. 1936 жылы ақпанда ғалым «Жұмыспен қамтудың, пайыздың және ақшаның жалпы теориясы» атты басты еңбегін жариялады, онда, мысалы, жинақтау мультипликаторы (Кейнс мультипликаторы) ұғымын енгізді, сонымен қатар өзінің «негізгі психологиялық заңын тұжырымдады.” «Жұмыспен қамтудың, пайыздың және ақшаның жалпы теориясынан» кейін Кейнс өз уақытындағы экономикалық ғылым мен экономикалық саясаттың көшбасшысы ретіндегі мәртебесін бекітті. 1940 жылы Кейнс соғыс мәселелері бойынша қазынашылық консультативтік комитеттің мүшесі болды, содан кейін министрдің кеңесшісі болды. Сол жылы ол «Соғысқа қалай төлеу керек?» деген еңбегін жариялады. Онда көрсетілген жоспар салықтарды төлегеннен кейін және белгілі бір деңгейден асатын адамдарда қалған барлық қаражатты кейіннен бұғаттаудан шығара отырып, пошталық жинақ банкіндегі арнайы шоттарға мәжбүрлеп енгізуді көздейді. Мұндай жоспар бірден екі мәселені шешуге мүмкіндік берді: сұраныс инфляциясын әлсірету және соғыстан кейінгі құлдырауды азайту. 1942 жылы Кейнс Лордтар палатасының мүшесі болды. Ол Эконометриялық Қоғамның президенті (1944-1945) болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Кейнс өзін халықаралық қаржы мәселелеріне және дүниежүзілік қаржы жүйесінің соғыстан кейінгі құрылымына арнады. Бреттон-Вудс жүйесінің концепциясын әзірлеуге қатысып, 1945 жылы Ұлыбританияға американдық несиелер беру туралы келіссөздер жүргізді. Кейнс ұзақ мерзімді перспективада олардың нақты тұрақтылық принципімен үйлесетін валюта бағамын реттеу жүйесін құру идеясын ұсынды. Оның жоспарына клирингтік одақ құру кірді, оның механизмі төлем балансы пассивті елдерге басқа елдерде жинақталған резервтерге қол жеткізуге мүмкіндік береді. 1946 жылы наурызда Кейнс Халықаралық валюта қорының ашылуына қатысты. 1946 жылы 21 сәуірде миокард инфарктынан қайтыс болды. Вестминстерде жерленген. Ғылыми іс-әрекеттер Дж.М.Кейнс XX ғасырдың экономистері арасында орталық адам болып табылады, өйткені ол фискалдық және ақша-несие саясатының негізі бола алатын қазіргі макроэкономикалық теорияның негіздерін жасаған. Кейнстің экономикаға көзқарасын оның мұғалімі Альфред Маршаллдың қайтыс болуына байланысты түсінуге болады, бұл оның ғылыми бағдарламасы және экономист идеалы: Ұлы экономистте сирек кездесетін дарындар жиынтығы болуы керек... Ол – белгілі бір дәрежеде – математик, тарихшы, мемлекет қайраткері және философ болуы керек. Ол таңбалармен ойлауы және сөздерді жақсы меңгеруі керек. Ол жалпы контекстте ерекшені түсініп, абстрактілі және нақтыны бір оймен оңай ұстай білуі керек. Ол бүгінді өткеннің аясында – болашақ үшін зерттеуі керек. Оның назарынан адам табиғатында және қоғам институттарында ештеңе де айналып өтпеуі керек. Ол нағыз суретші сияқты мақсатты және көкшіл болуы керек, бірақ сонымен бірге аяғынан нық тұрып, саясаткер сияқты практикалық болуы керек. Дж.М.Кейнстің алғашқы жұмысы 1909 жылы наурызда Economic Journal журналында жарияланған «Үндістандағы соңғы оқиғалар» мақаласы болды. Онда автор Үндістандағы баға қозғалысы мен алтынның түсуі мен кетуі арасындағы байланысты орнатуға тырысқан. Статистикалық деректер жинағы жас ғалымды өзі жазғандай, бір қуантты. 1911 жылы қарашада Кейнс 'Экономикалық журналының' редакторы болып тағайындалды, бұл оның экономикалық білімі үшін маңызды болды. 1919 жылы қазынашылық қызметтен кеткеннен кейін Кембридждегі Кинг колледжінде Дж. М. Кейнс қазан айында «Бейбітшілік шартының экономикалық аспектілері» атты күзгі дәрістер курсын оқуды бастады, бұл кезде дәл осындай атаудағы кітаптың макеттері жүргізілуде. Бұл дәрістер студенттерге қатты әсер етіп, Дж.М.Кейнсті ешқашан олардың қатарынан болмаса да, солшыл кейіпкерге айналдырды. Дегенмен, бұл оның теориялық концепцияларының лейбористер партиясының идеяларына қолдау көрсету мүмкіндігін алдын ала анықтады және сонымен бірге Дж.М.Кейнстің көзқарасы консерваторлардың тұжырымдамаларынан бас тартуды білдірмеді. «Бейбітшілік шартының экономикасы» Кейнске жас экономистер арасында ең радикалды деген атақ берді. Кейнс 1909 жылдан бастап басқарған Саяси экономия клубында немесе Кейнс клубында пікірталастарға қатысты. Кейнс клубының студенттері, аспиранттары және достары Кейнс клубының аға мүшелері кейінірек танымал болған көптеген экономистер болды; Клубтағы негізгі пікірталас мемлекеттік саясат мәселелері болды. 1923 жылы Дж.М.Кейнстің «Ақша реформасы туралы трактат» атты еңбегі жарық көрді, онда автор Англия банкінің саясатымен келіспейді. 1925 жылдан бастап Ұлыбритания алтын стандартына көшкен кезде Дж.М.Кейнс саясаткерлердің қателіктері қате теориялық тұжырымдардың нәтижесі деген пікірге келді. Осыдан кейін Кейнс теориялық мәселелерге көбірек уақыт бөлді, 1930 жылы оның «Ақша туралы трактат» атты еңбегі жарық көрді. Экономистердің көпшілігі 1936 жылы Дж.М.Кейнстің «Жұмыспен қамту, пайыз және ақшаның жалпы теориясы» кітабының жариялануын соғыс аралық кезеңдегі батыстық экономикалық ой тарихындағы ең маңызды оқиға деп санайды. Жалпы теория Адам Смиттің идеяларын дәйекті түрде сынаған бірінші адам болды. Дж.М.Кейнс «Жалпы теорияда » нарықтық капиталистік экономиканың тұрақсыздығын зерттеп, экономика ғылымында бірінші рет мемлекеттің экономикаға араласуының қажеттілігін дәлелдейді. Бұл ғалымды ең танымал экономистердің біріне айналдырған көптеген ғылыми еңбектерді тудырды. Дж.М.Кейнс өз еңбегінде макроэкономикалық категория – тиімді сұранысты (кейнсиандықтың орталық категориясы) зерттей отырып, инвестиция мен жинақтау арасындағы байланысты талдауға көңіл бөледі. Соғыстан кейінгі кезеңде Дж.М.Кейнстің еңбектері экономикалық өсу және циклдік даму теориясы саласындағы зерттеулерге серпін берді. Кейнс әртүрлі сипаттағы дарынды пікірсайысшы ретінде беделге ие болды, Фридрих фон Хайек онымен экономикалық мәселелерді талқылаудан бірнеше рет бас тартты. Хайек бір кездері Кейнстің идеяларын қатты сынады, олардың арасындағы даулар экономикалық теориядағы англосаксондық және австриялық дәстүрлер арасындағы қарама-қайшылықты көрсетті; «Ақша туралы трактат» (1930) жарияланғаннан кейін Хайек Кейнсті капитал мен пайыз теориясының жоқтығы және дағдарыстардың себептерін қате анықтады деп айыптады. Сондай-ақ экономикаға регрессия әдістерін енгізген Кейнс пен экономика бойынша болашақ Нобель сыйлығының иегері Ян Тинберген арасындағы пікірталас (көбінесе әдісті талқылау деп аталады) кеңінен танымал. Бұл пікірталас Кейнстің Economic журналындағы «Профессор Тинберген әдісі» мақаласынан басталып, әртүрлі авторлардың мақалалар сериясымен жалғасты (айтпақшы, оған жас Милтон Фридман қатысты). Дегенмен, көпшілік бұл пікірталастың қызықтырақ баяндауы (ашық болғаны үшін) Кейнс пен Тинбергеннің Кейнс шығармаларының Кембридж басылымында жарияланған жеке хат алмасуында болды деп санайды. Пікірталастың мәні эконометриканың философиясы мен әдіснамасын, сондай-ақ жалпы экономиканы талқылау болды. Кейнс өз хаттарында экономиканы «модельдер тұрғысынан ойлау ғылымы» емес, «тиісті үлгілерді таңдау өнері» (үздіксіз өзгеретін әлемге сәйкес келетін модельдер) ретінде қарастырады. Бұл талқылау негізінен эконометриканың дамуын анықтады. Экономикалық ғылымның көзқарасы Кейнс ең маңызды идеяларды – ол «айқын және анық көрінетін» деп санаған – «жай кешен туралы» айтуға мүмкіндік беретін қолжетімді тілде ұсынуға тырысты. Ол экономика интуитивті болуы керек, яғни бізді қоршаған әлемді көпшілікке түсінікті тілде сипаттау керек деп есептеді. Кейнс оның шамадан тыс математикалануына қарсы болды, бұл маман еместердің экономиканы қабылдауына кедергі болды. Кейнс бір мезгілде философ, экономист және мораль ғалымы болды. Ол ешқашан экономикалық қызметтің түпкі мақсаттары туралы ойлануды тоқтатпады. Кейнс байлыққа деген құштарлық — ол айтқандай, «ақшаға деген сүйіспеншілік» — адамға «жақсы өмір сүруге» мүмкіндік бергенде ғана ақталады деп есептеді. Ал «жақсы өмір сүру» Кейнстің пікірінше, «бай өмір сүру» дегенді білдірмейді, «әділ өмір сүру» дегенді білдіреді. Кейнс үшін адамның экономикалық әрекетінің бірден-бір негіздемесі - дүниені моральдық тұрғыдан жақсартуға ұмтылу. Кейнс еңбек өнімділігі артқан сайын жұмыс күнінің ұзақтығы қысқарып, адамдардың өмірі «ақылға қонымды, жағымды және лайықты» болатындай жағдай туады деп болжаған. Бұл экономика не үшін қажет деген сұраққа Кейнстің жауабы. Еңбектер * Үндістандағы ақша айналымы және қаржы (Indian Currency and Finance, 1913) * Бейбітшіліктің экономикалық салдары (The Economic Consequences of the Peace, 1919) * Ықтималдық туралы трактат (A Treatise on Probability, 1921) * Валюта реформасы туралы трактат (A Tract on Monetary Reform, 1923) * Laissez-faire соңы (The end of laissez-faire, 1926) * Ақша туралы трактат (A Treatise on Money, 1931) * Жұмыспен қамту, пайыз және ақшаның жалпы теориясы (The General Theory of Employment, Interest and Money, 1936) * Жұмыспен қамтудың жалпы теориясы (The general theory of employment, 1937) Дереккөздер