Эйяфьядлайокюдль

Эйяфьядлайокюдль (немесе Эйяфьядлайокудль ) — Исландиядағы алтыншы ең ірі мұздығы. Исландияның астанасы Рейкьявик қаласынан шығысқа қарай 125 км (77 миль) қашықтықта орналасқан. Осы мұздықтың астында (және көршілес Мюрдальсйокудль мұздығы бөлігінің астында) жалқы есімсіз, баспасөзде жай Эйяфьядлайокюдль деп аталынатын, конустық пішінді жанартау орналасқан. Шыңның биіктігі 1666 метр, мұздық аумағы шамамен 100 км². Жанартау кратерінің диаметраі 3—4 км (2010 жылға дейін мұздықтармен жабулы болған). Жанартауды қалқан тәрізділерге жатқызады. Ең жақын ауыл Скоугар, мұздықтың оңтүстік аяқтауында орналасқан. Скоугафосс танымал сарқырамасы орналасқан мұздықтан, өз бастауын Скоугау өзені алады. Тарихы Шамамен екі жүз жылдай жанартауды ұйықтап жатқан деп санаған. 1821 жылдың 19 желтоқсанынан бастап 1823 жылдың 1 қаңтарына дейін, бір жыл бойы атқылаған. Жанартаудың атқылауы нәтижесінде Эйяфьядлайокюдль мұздығы апатты күйге ұшырады. Атқылау күші VEI шкаласы бойынша — 2 баллды құрады, тефра көлемі — 4 м³. Жанартаудың соңғы атқылауы жергілікті уақыт бойынша сағат 22:30 және 23:30 аралығында, 2010 жылдың 20 наурызында басталды. Нәтижесінде мұздықтың шығыс бөлігінде шамамен ұзындығы 0,5 км-ге дейін жететін сынық пайда болды. Күлдің үлкен көлемді атылуы туралы деректер тіркелмеген. 2010 жылдың 14 сәуірінде жанартау күлінің үлкен көлемді атылуы күшейді, бұл мәселе Еуропаның бірқатар елдерінің 2010 жылдың 16 сәуір — 20 сәуір күндері аралығында әуе кеңістігінің жабылуына себеп болды. Жанартау атқылауының қарқындылығы VEI шкаласы бойынша — 4 балл. Атауы Исланд тіліндегі Eyjafjallajökull сөзінің аудармасы — аралды таулардың мұздығы дегенді білдіреді. Атауы келесі үш сөзден құрылған: * [ˈɛɪja] — арал, * [fjatl̥] — тау, * [ˈjœkʏtl̥] — мұздық. Американдық лингвисттердің зерттеуі бойынша, мұздықтың атауын Жердің тек қана 0,005 % тұрғындары айта алады. Исланддық әнші Элиза Гейрсдоттир Ньюман «Эйяфьядлайёкюдль» сөзін жаттауға көмектесетін өлеңді шығарды. ; Фотосуреттері * [http://earthobservatory.nasa.gov/IOTD/view.php?id=43252 Satellite image of 2010 eruption by NASA] * [http://www.millhouse.nl/eyjafjallajokull/ Photos of the 2010 eruption by Fred Kamphues] * [http://cimss.ssec.wisc.edu/goes/blog/archives/5137 A collection of satellite images from the CIMSS Satellite Blog] * [http://lostinstockholm.com/2010/04/16/amazing-photos-from-the-volcanic-eruption-in-iceland/ Best of Photo Collection] * [http://www.boston.com/bigpicture/2010/04/more_from_eyjafjallajokull.html More from Eyjafjallajökull – The Big Picture] * [https://web.archive.org/web/20110502080519/http://www.raw.is/?cat=4 Photographs by Raw Iceland], a Reykjavik-based organization that organizes amateur and professional photography tours to the volcano ; Видео * [http://vimeo.com/11008464 A short time-lapse from сәуір 17, 2010. About 30 minutes played in 18 second.] * [http://www.flickr.com/photos/iriya/4526241556/ Video of the first 2010 eruption] * [http://www.vimeo.com/10548285 Video of the first 2010 eruption by Raw Iceland] * [http://www.helicoptericeland.com/volcano-tour-eyjafjallajokull/ Video of the aftermath of Eyjafjallajokull eruption. Shot on 28 шілде 2010] * [http://www.vimeo.com/11122783 A film crew lands on Eyjafjallajokull during the 2010 eruption] ; Аудио * [http://www.binauralairwaves.com/2008/12/icelandic-waterfall-in-fall-2008.html Volcanic Eyjafjallajökull run off: Seljalandsfoss Waterfall (binaural recording optimized for headphones)] ; Геологиялық мақалалар * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20050622000000/www.jardvis.hi.is/page/jheyjafjallajokull Univ. of Iceland: History of Eyjafjallajökull] * [http://www.sciencedirect.com/science?_obArticleURL&_udiB7W57-4X83J77-7&_user713833&_origUdiB6VCS-4XH0MNS-2&_fmthigh&_coverDate12%2F31%2F2010&_rdoc1&_origarticle&_acctC000039878&_version1&_urlVersion0&_userid713833&md5=905703f9b1f300b531ddaf11e2fc50fa Geology of Katla and Eyjafjallajökull volcanoes, University of Iceland] * [http://www.vedur.is/media/vedurstofan/utgafa/skyrslur/2009/VI_2009_013.pdf Magma pathways and earthquakes at Eyjafjallajökull, Icelandic Meteorological Institute (PDF)] * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20100809191050/www.evropusamvinna.is/solofile/1015933 Institute of Earth Sciences&nbsp;– Eruption in Eyjafjallajökull] (daily eruption status reports) * [http://www.volcano.si.edu/reports/usgs/index.cfm#eyjafjol SI / USGS Weekly Volcanic Activity Report for Eyjafjallajökull] ; Болжамдар * [http://www.metoffice.gov.uk/aviation/vaac/vaacuk_vag.html Volcanic Ash Advisory Graphical Forecast for the North Atlantic region] * [http://www.metoffice.gov.uk/corporate/pressoffice/2010/volcano/ashconcentration/ Volcanic Ash Concentration Charts for the North Atlantic region] ; Maps * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20100813154030/www.lmi.is/Files/Skra_0041261.pdf Iceland National Land Survey‘s map of area] * [http://atlas.lmi.is/kortasafn_kort/2001-540-qv.jpg contour map] Дереккөздер Сыртқы сілтемелер