kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Орталық саябақ (Астана)

Астананың Орталық саябағы 1893 жылы салынған. Ол Тұран даңғылы бойында, Есіл өзенінің жағасында орналасқан. Бұрын «Астана» саябағы деп аталған. 104 га аумақты алып жатыр. Көпжылдық ағаштарымен, соның ішінде ғасырлық еменмен, аттракцион­дармен және көпірлермен танымал. Спорт әуесқойлары үшін жүгіру және веложолдар, ал балалар үшін 20 түрлі әткеншек қарастырылған. Саябақта ойын автоматтары, батут паркі, велосипедтерді жалға беру және балалар электромобильдері бар. Әрине, жыл маусымдары ауысқан сайын саябақтың ұсынар қызығы да өзгеріп тұрады. Қыс келіп, қар түскен шақта орталық саябақта шаңғы теуіп, мұзайдында коньки тебуге болады. Ал жылы күндері тоғандағы аққулар мен үйректерді тамақтандыруға мүмкіндік бар. Сонымен бірге орталық саябақ аумағында әр келушінің қалауы мен таңдауына қарай дәм ұсына алатын кафелер мен мейрамханалар жеткілікті әрі балдырғандарға көтеріңкі көңіл сыйлайтын тәтті мақта мен балмұздақ сататын дүңгіршіктер өте көп. Дереккөздер Сілтемелер * [https://kazakhstan.travel/tourist-spot/kk/373/central-park-of-nur-sultan Саябақ] Kazakhstan.travel сайтында
Мака (халық)

Мака (макаа) — Камерунда және Конго Республикасында, Экваторлық Гвинеяда, Орталық Африка Республикасындағы оған іргелес аудандарда тұратын банту тобының халықтары. Жалпы саны 810 мың адам, оның ішінде Камерунда 600 мың, Орталық Африка Республикасында 130 мың, Габонда 35 мың, Конгода 35 мың, Экваторлық Гвинеяда 10 мың адам. Макалардың ата-бабалары бірнеше жүз жыл бұрын орталық Камерунның таулы аймақтарынан ішкі аймаққа қоныс аударған. Тілі Тілі - мака тілі, банту тілдер отбасының солтүстік-батыс тобына жатады. Діні Діні бойынша - дәстүрлі наным-сенімдерді ұстанушылар, бірақ католиктер де бар. Кәсібі Негізгі кәсібі – қолмен атқарылатын егіншілік (маниок, ямс, таро, тәтті картоп, күріш, жүгері, банан), аңшылық, жабайы майлы пальма жемістерін жинау, ұсақ мал өсіру. Ағаш ою (салттық бетперде, ата-баба мүсіндері, ыдыс-аяқ) төсеніш пен қоржын тоқу, қыш бұйымдарын жасау жақсы дамыған. Өмір салты Әлеуметтік ұйымның негізін көп отбасылық қауымдастықтар құрайды, рулық-тайпалық құрылым сақталғаны. Туыстық есеп патрилинейлік болып табылады. Неке — вирилокальды. Елді мекендері өзендердің жағасында немесе орманда жолдардың бойында орналасады. Тұрғын үйлері төртбұрышты, шатыры пальма жапырақтарынан, қабырғалары бамбуктан, бұтақтардан жасалған. Үлкен ауылдар мен қалаларда тұратындар ауқатты макалар заманауи бетон үйлерде тұрады. Ерлердің дәстүрлі киімі – бөксені жауып тұратын мата, әйелдердікі – алжапқыш. Азық-түліктерінде маниок пен бананнан жасалған тағамдар - паста, жарма, ащы тұздықтар басым. Дереккөздер
ОФК Чемпиондар Лигасының финалы 2023

ОФК Чемпиондар Лигасының финалы 2023 — 2023 жылы 27 мамырда Вануату астанасы Порт-Вила қаласында өтті. Матч Детальдар Дереккөздер Сілтемелер *https://www.oceaniafootball.com/competition/ofc-champions-league/
Сува (футбол клубы)

Сува — Фиджи астанасы Сува қаласындағы футбол клубы. 1905 жылы құрылған. Жетістіктері Ұлттық *Фиджи чемпионы: 1996, 1997, 2014, 2020 Халықаралық *ОФК чемпиондар лигасының финалисі Дереккөздер Сілтемелер *https://www.fijivillage.com/sport/Suva-ready-to-face-Auckland-City-2s59kr/
КАФ Чемпиондар Лигасының финалы 2023

КАФ Чемпиондар Лигасының финалы 2023 — турнирдің 59-шы жарысының финалдық ойыны. Қатысушылар Стадиондар Матч Детальдар 1 ойын 2 ойын Дереккөздер Сілтемелер *https://www.cafonline.com/total-caf-champions-league/2022/
Маконде (халық)

Маконде — Танзанияның оңтүстік-шығысындағы және Мозамбиктің солтүстік-шығысындағы банту тобының халқы. Танзаниядағы халық саны 1,2 млн. адам, Мозамбикте шамамен 400 мың адам (2009, бағалау). Тілі Тілі - маконда тілі, банту тілдер отбасының шығыс тобына жатады. Діні Маконденің көпшілігінің діні - сунниттік ислам, айтарлықтай бөлігі христиандар дінін немесе дәстүрлі наным-сенімдерді ұстанады. Тарихы Маконде африкалық, араб және еуропалық құл саудагерлеріне сәтті қарсы тұрды. Олар 1920 жылдарға дейін отарлық тәуелділікке түспеді. Алайда 19 ғасырдың аяғында Танзанияның 19 тайпасының көсемдері Германиямен протекторат шартын жасады. Бірінші дүниежүзілік соғыс нәтижесінде ағылшындар Танганьика мен Занзибарда билікке ие болды. 1960 жылы Танзания Маконде ұйымдастырған революция нәтижесінде тәуелсіздік алды. Мозамбикте мадонда португалдық отаршылдық билігіне қарсы тұрудағы рөліне байланысты ел саясатындағы ықпал көзі болып қала береді. Кәсібі Дәстүрлі кәсібі – қолмен атқарылатын егіншілік (маниок, тәтті картоп, құмай, банан). Ағаштан ою (антропоморфтық бетперделер, ғұрыптық мүсіндер) дамыған. 1960 жылдары ерекше стиль (шетани) тарады. "Шетани" - Шығыс Африка мифологиясының рухы. Өмір салты Маконде дәстүрлі түрде матрилиналық қатынастар қоғамы болып табылады, онда балалар мен мұрагерлік мүлік әйелдер есебі бойынша өтеді. XX ғасырдың басына дейін инициациялар болды. Тістерді егеу, төменгі еріннің безендірілуі (пелеле) скарификациясымен сипатталады. Дәстүрлі қоныстары шеңбер немесе түзу орналасқан. Тұрғын үйлері дөңгелек және төртбұрышты, төбесі шөппен немесе пальма жапырақтарымен жабылған. Астық қоймалары қадаларға салынған. Дереккөздер
Үкі би кесенесі

Үкі би кесенесі — Үкі бидің кесенесі. Қазақстанның Батыс Қазақстан облысында орналасқан. Үкі би Кіші жүздің қоғамдық-саяси өмірінде көзге түсіп, ел істеріне белсенді араласқан тұлға болған. Үкі бидің өлтірілуі Үкі Би шамамен 1819–1821 жылдарда Ресей әскерінің тапсырысымен қапыда қаза тапқан. Жайықтың арғы бетіне қоныстандырамын деген үмітпен өзеннің Еуропа бөлігіндегі көпес казак шақыртуымен қонаққа барған Үкі биді атының үзеңгісіне у жағып, қапияда өлтіреді. Сипаттамасы Кесене күйдірілген қызыл кірпіштен қаланған, төбесі күмбездеп жабылған және қызыл тастан салған мазары бар. Дереккөздер
Макуа

Макуа (вамакуа, маква, макоане, нгуру) — Мозамбиктің орталық аймақтарындағы және Малави мен Танзанияның көршілес аймақтарындағы банту тобының халқы. Жалпы саны 8,55 млн. адам. Мозамбикте 6,9 миллион адам, Малавиде 1,3 миллион адам, Танзанияда 300 мың адам. Шағын топтар Оңтүстік Африка Республикасында (15 мың адам) және Зимбабведе (25 мың адам) тұрады. Тілі Тілі - имакуа (макуа) тілі. Діні Дінге сенушілердің діни байланысы: дәстүрлі наным-сенімдер, бір бөлігі – сүнниттік мұсылмандар, католиктер. Кәсібі Негізгі дәстүрлі кәсіптері қолмен атқарылатын егіншілік (маниок, құмай, күріш, бұршақ, банан), ұсақ мал мен құс өсіру, аңшылық, балық аулау. Плантацияларда, шахталарда және қалаларда маусымдық жұмыс маңызды рөл атқарады. Қолөнер бұйымдарынан - ағаш ою, қызыл және қара геометриялық өрнектері бар рафия пальмасынан талшықтар тоқу дамыған. Өмір салты Макуалар матрилинді туыстыққатнастық рулық-тайпалық топтарға бөлінді. Отбасы үлкен. Неке матрилокалды. Дәстүрлі әлеуметтік ұйымның негізін ауыл қауымдастықтары құрайды. Макуалардың көпшілігі шағын дөңгелек пішінді орналасқан ауылдарда тұрады. Үйшіктері дөңгелек, сабан мен пальма жапырақтарынан жасалған биік конустық төбелері бар, шаруашылық құрылыстары бұтақтардан өріліп, саз балшықпен сыланған. Жағалау аймақтарында шатыры бар тікбұрышты үйлер жиі кездеседі. Шаруашылықтары дуалдармен қоршалған. Макуалардың бір бөлігі қалаларда тұрады, қолөнермен және саудамен айналысады. Қала тұрғындарының киімдері галабея - кең ақ көйлек, шалбар, сандалдар және ерлер үшін сәнді мақта қалпақ, әйелдер үшін ашық желбегей және ұзын көйлек. Ауылдық жерлерде - белден тізеге дейін денені жауып тұратын бір түсті матадан жасалған киімдер Азық-түліктері өсімдік тектес тағамдар - көкөніс (көкөніс соусы қосылған ұсақталған дәндерден алынған жарма), балық. Мозамбик макуалары арасында бірге ән айту жиі кездеседі. Мозамбик пен Танзанияда музыканы ойнау әртүрлі идиофондарда, мембранофондарда және хордофондарда дамыған. Үлкен ксилофондық манвилода бір-біріне қарама-қарсы отырған екі музыкант ойнайды, дыбыс «кілттердің» шеттеріндегі ағаш таяқтардың жылдам соққылары арқылы шығарылады. Замбези өзенінің аңғарында ламеллафон шитата немесе читватьяда (кептірілген асқабақ резонаторы) жеке ойнау жиі кездеседі. Бангве цитрасын ойнау (панго, банго) танымал. Дәстүрлі билер ән айтумен және аспаптарда ойнаумен сүйемелденеді, Танзанияда зооморфты бетперделердегі билер барабанның сүйемелдеуімен орындалады. Дереккөздер
Саидикрам Пархатұлы Ниязходжаев

Саидикрам Пархатұлы Ниязходжаев (өзб. Niyazkhodzhaev Saidikram Parkhatovich) — Қазақстандағы Өзбекстан Республикасының Төтенше және Өкілетті Елшісі 1965 жылы Ташкент қаласында дүниеге келген. 1989 жылы Ташкент политехникалық институтын бітірген. Ниязходжаев білімі бойынша инженер-құрылысшы. Орыс тілін меңгерген. Үйленген, үш баласы бар. Мансабы Тағы қараңыз Қазақстандағы елшілер тізімі Дереккөздер
Футболдан Италия чемпионаты 2023/24

Футболдан Италия чемпионаты 2023/24 — Италия А сериясының 122-ші маусымы. Турнир кестесі Статистика Мерген футболшы Лаутаро Мартинес (Интернационале) — 24 гол Дереккөздер Сілтемелер *https://www.legaseriea.it/
Жас Қыран

Жас Қыран футбол клубы — Алматы қаласында 2021 жылы құрылған қазақстандық футбол клубы. Тарихы 2021, 2022 жылдары Қазақстан екінші лигасында ойнады. 2021 жылы 5-орын алса, 2022 жылы үшінші орын иеленді. 2023 жылы Қазақстан бірінші лигасында ойнады. Атақты ойыншылары Дереккөздер Сілтемелер *[https://footballfacts.ru/club/93767-zhaskyranalmaata Ғootballfacts.ru] *https://qjl.kz/clubs/zhas-kyran
Жетісай (футбол клубы)

Жетісай футбол клубы — 2023 жылы Жетісайда құрылған қазақстандық футбол клубы. Қазір Қазақстан екінші лигасында өнер көрсетеді. Тарихы 2023 жылы екінші лигада ойнады. Сол жылы Қазақстан кубогына қатысып, "Тұран", "Түркістан", "Хан Тәңірі" клубтарымен бір топқа түсті. Үш қарсыласынан жалпы 0:10 есебімен ұтылды да, соңғы орында қалып, топтық кезеңнен аса алмады. Жыл соңында оңтүстік-шығыс аймақта бірінші орын алды. 2024 жылы бірінші лигада ойнай бастады. Дереккөздер Сілтемелер *https://pflk.kz/rus/news/6554/#league=20
Хан Тәңірі (футбол клубы)

Хан Тәңірі ФК — қазақстандық футбол клубы, Алматы қаласынан. 2022 жылы құрылды. Тарихы 2022 жылы екінші лигада ойнап, бірінші орын алды. 2023 жылы өз тарихында тұңғыш рет бірінші лигада ойнады. Жетістіктері Ұлттық * 2-лига жеңімпазы: 2022 Дереккөздер
Украина премьер-министрі

Украина премьер-министрі — Украинаның үкімет басшысы, Украина үкіметі атқарушы билігінің ең жоғарғы органы, Украина Министрлер Кабинетінің төрағасы. Тағайындалуы (сол жақта) және Канада премьер-министрі Джастин Трюдо (оң жақта)]] Премьер-министрді Верховна Раданың келісімімен президенттің шешімімен тағайындайды. Премьердің тағайындалуын қолдап дауыс бергендер парламенттің көпшілігі болғанда ғана премьер қызметін бастайды. Украина премьер-министрі лауазымына үміткер Украина Верховна Радасының жалпы отырысында бағдарламалық мәлімдемесімен сөйлеп, Украина халық депутаттарының сұрақтарына жауап береді. 2004 жылдың аяғындағы конституциялық түзетуден бері президенттің премьер-министр лауазымына ұсына алатын адамдар шектелген. Кандидатты ұсыну тәртібінің бұзылуына немесе кандидаттың Конституцияда белгіленген талаптарға сәйкес келмеуіне байланысты ұсыну мүмкін болмаған кезде. Премьер-министр, атқарушы биліктің барлық мүшелері сияқты, парламент депутаты бола алмайды. Міндеті және құқығы Премьер-министр Украинаның атқарушы билігі – Министрлер Кабинетін басқарады және министрлер қабылдаған қаулыларға қол қояды. Қорғаныс министрі мен Сыртқы істер министрін қоспағанда, Украина Министрлер Кабинетінің мүшелерін Украина Премьер-Министрінің ұсынысы бойынша Верховна Рада тағайындайды. 2013 жылы Fokus журналындағы петициядан кейін министрлер кабинетінің хатшылығы премьер-министрдің айлық жалақысы 33,980₴ (4 173,42 АҚШ доллары) екенін мәлімдеді, бұл елдегі орташа жалақыдан он бір есе көп. Премьер-министрлер тізімі Украинаның 1991 жылғы тәуелсіздігінен бері, 2025 жылғы қыркүйектегі жағдай бойынша, 19 премьер-министрі ( санағанда 23) болған. Украина премьер-министрі қызметінде екі ғана әйел болған — Батьківщина партиясының мүшесі Юлія Володимирівна Тимошенко мен партиясыз Юлія Анатоліївна Свириденко. Премьер қызметінде ең ұзақ қызмет атқарған — Микола Янович Азаров. Дереккөздер
Арыс (футбол клубы, 2022)

Арыс ФК — Арыс қаласындағы футбол клубы, 2022 жылы құрылды. 2022 жылы Қазақстан екінші лигасында төртінші орын алып, бірінші лигаға жолдама алды. Дереккөздер Сілтемелер *https://pflk.kz/rus/clubs/213#league=12
Ұлытау-2022

Ескерту: 1997 жылы жабылып қалған тағы бір жезқазғандық Ұлытау футбол клубымен шатастырмаңыз! Ұлытау футбол клубы-2022 — қазақстандық футбол клубы, Жезқазған қаласынан. Тарихы 2023 жылы Қазақстан кубогы мен Қазақстан екінші лигасына қатысып, өз тарихын бастады. Кубоктық жарыстарда топтық турнирден аса алмады. Дереккөздер Сілтемелер *https://pflk.kz/rus/news/6554/#league=20
Футболдан Испания суперкубогы 2023/24

Футболдан Испания суперкубогы 2023/24 — турнирдің 40-шы жарысы. Сауд Арабиясының Эр-Рияд қаласында өтті. Қатысушылар * Барселона (2022/23 жылғы Испания чемпионы) * Реал Мадрид (2022/23 жылғы Испания кубогы иегері және 2022/23 жылғы Испания вице-чемпионы) * Атлетико Мадрид (2022/23 жылғы Испания чемпионатында үшінші орын) * Осасуна (2022/23 жылғы Испания кубогының финалисі) Матчтар Жартылай финал ---- Финал Дереккөздер Тағы қараңыз *Футболдан Испания кубогы 2022/23 *Футболдан Испания чемпионаты 2022/23
Футболдан Италия суперкубогы 2023

Футболдан Италия суперкубогы 2023 — турнирдің 36-шы маусымы. Бұл жылдан бастап турнирге 4 команда қатыса бастады. Қатысушылар Жартылай финал ---- Финал Тағы қараңыз *Футболдан Италия чемпионаты 2022/23 *Футболдан Италия кубогы 2022/23 Дереккөздер Сілтемелер *https://football-italia.net/lega-serie-a-confirms-new-format-for-supercoppa-from-2024/
Футболдан Ресей кубогы 2023/24

Футболдан Ресей кубогы 2023/24 — турнирдің 32-ші жарысы. Топтық турнир Ширек финал РПЛ жолы 1/2 финал РПЛ жолы Финалдар РПЛ жолы Финал (Суперфинал) Дереккөздер Сілтемелер *https://hb.bizmrg.com/websiterfs/documents/1/64b28c1e34c74.pdf
Хосе Фахардо

Хосе Фахардо Нельсон (; 18 тамыз 1993, Колон, Панама) — панамалық футболшы, шабуылшы. 2023 жылғы КОНКАКАФ Алтын кубогының финалисі. Және 2017, 2019 жылдары КОНКАКАФ Алтын кубогына да қатысты. Жетістіктері Клубтық «Индепендьенте» (Ло-Чоррера) * Панама чемпионы — Клаусура 2018 Жеке * Панама чемпионатының үздік мергені — Клаусура 2018 (13 гол) Сілтемелер
Эдгар Йоэль Барсенас

Эдгар Йоэль Барсенас Эррера (; 23 қазан 1993, Панама) — панамалық футболшы, жартылай қорғаушы. Қатысқан турнирлері * Панамерика ойындары: 2015 * КОНКАКАФ Алтын кубогы 2015 * КОНКАКАФ Алтын кубогы 2017 * Футболдан әлем чемпионаты 2018 * КОНКАКАФ Алтын кубогы 2019 * КОНКАКАФ Алтын кубогы 2021 * КОНКАКАФ Алтын кубогы 2023 * КОНКАКАФ ұлттар лигасы 2023 Жетістіктері Клубтық ; Арабе Унидо * Панама чемпионы (4): 2012 (апертура), 2015 (клаусура), 2015 (апертура), 2016 (апертура) ; Кафеталерос де Тапачула * Мексика кәсіпқой футбол лигасы чемпионы: 2017/18 Халықаралық * КОНКАКАФ Алтын кубогының финалисі: 2023 Дереккөздер
Денис Анатольевич Шмыгаль

Денис Анатольевич Шмыгаль (; 15 қазан 1975 жыл, Львов) — украиналық саяси қайраткер, кәсіпкер, 2026 жылғы қаңтардан бергі Украина премьер-министрінің Бірінші орынбасары — Украина Энергетика министрі, Экономика ғылымдарының кандидаты (2003). Шмыгаль 2025 жылғы шілдеден 2026 жылғы қаңтарға дейін Украина Қорғаныс министрі, 2020–2025 жылдары елдің премьер-министрі болған. Премьер-министр ретінде Шмыгаль Украинадағы коронавирус пандемиясына жауап беруіне және Ресеймен соғыс барысындағы Украинаға жауапты болды. Шмыгаль бұрын Өңірлік даму, құрылыс және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық министрі (2020) және Ивано-Франковск облысының губернаторы (2019–2020) қызметінде болған. Өмірбаяны Отбасы және білімі Денис Шмыгаль Анатолий Иванович пен Ирина Феликсовна отбасында 1975 жылғы 15 қазанда дүниеге келді. 1997 жылы Шмыгаль «Львов политехникасы» ұлттық университетінде білім алған. 2003 жылдан бері ол — экономика ғылымдарының кандидаты. Шмыгаль 2009 жылдан 2013 жылғы желтоқсанға дейін Украинаның Львов облысында бірнеше жетекші саяси рөлдерде жұмыс істеді: 2009–2011 жылдар аралығында Львов облысы әкімшілігінің экономика бөлімінің меңгерушісі. Содан кейін Шмыгаль 2012 жылы экономика және өнеркәсіптік саясат бөлімінің бастығы болды. 2013 жылы Экономикалық даму, инвестиция, сауда және өнеркәсіп басқармасының басшысы болды. Ол 2015 жылдан 2017 жылға дейін Львовтағы мұздатылған тауарларды таратушы ТВК Львівхолод вице-президенті қызметін атқарды. 2019 жылғы 1 тамыздан бастап министр болып тағайындалғанға дейін Шмыгаль Ивано-Франковск облысының губернаторы болды. 2020 жылғы 4 ақпанда ол Өңірлік даму министрі болып тағайындалды. Шмыгаль 2020 жылғы наурызда Украина премьер-министрі болып Алексей Валерьевич Гончарукты ауыстырды. 2021 жылғы украиналық Фокус журналының санағы бойынша 7-ең ықпалды украин болды. Жеке өмірі Денис Шмыгаль Екатерина Шмыгальға үйленген, екі қызы бар. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * * [https://en.m.wikiquote.org/wiki/Denys_Shmyhal Ағылшынша Уикидәйектегі Шмыгальдың дәйексөздері] * [https://uk.m.wikiquote.org/wiki/%D0%A8%D0%BC%D0%B8%D0%B3%D0%B0%D0%BB%D1%8C_%D0%94%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%81_%D0%90%D0%BD%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%BB%D1%96%D0%B9%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87 Украинша Уикидәйектегі Шмигальдың дәйексөздері]
Фидель Эскобар

Фидель Эскобар Мендьета (; 9 қаңтар 1995 жыл, Панама) — панамалық футболшы, жартылай қорғаушы. 2018 жылы әлем чемпионатына, 2017, 2019, 2023 КОНКАКАФ Алтын кубогына қатысты. Жетістіктері Халықаралық Панама-20 * КОНКАКАФ жастар чемпионатының күміс жүлдегері — 2015 Панама * КОНКАКАФ Алтын кубогының финалисі: 2023 Дереккөздер Сілтемелер
Исмаэль Диас

Исмаэль Диас де Леон (; 12 мамыр 1997 жыл, Панама) — панамалық футболшы, жартылай қорғаушы. 2017, 2023 жылдары КОНКАКАФ Алтын Кубогына, 2018 жылы әлем чемпионатына қатысты. Жетістіктері Клубтық Панама-17 * Жасөспірімдер арасындағы КОНКАКАФ чемпионы — 2013 Панама-20 * Жастар арасындағы КОНКАКАФ чемпионы — 2015 Панама * КОНКАКАФ Алтын Кубогының финалисі: 2023 Сілтемелер
Иван Андерсон

Иван Андерсон (; 24 қараша 1997 жыл, Панама) — панамалық футболшы, қорғаушы. Жетістіктері Халықаралық *КОНКАКАФ Алтын кубогының финалисі: 2023 Дереккөздер Сілтемелер *https://www.worldfootball.net/player_summary/ivan-anderson/
Жеті шелпек

Жеті шелпек, жеті нан, жеті күлше – садақа түрінде таратылып берілетін ғұрыптық тағам. Ғұрыптық мәні Әуел баста жеті пірге бағышталып берілетін бұл ғұрыптың мазмұны кейіннен өзгешелеу сипат алған. Қазақ әйелдері үй-ішінде келеңсіз жағдай болғанда санын жетеу етіп, жеті күлше нан әзірлеп, табаға жабады. Кей жерлерде шелпек жайып, майға пісіріп, көрші көлемге, жол-жөнекей кетіп бара жатқан адамдарға таратқан. Я болмаса, өзі, не үй ішінен біреуі аруақтарды түсінде көргенде «дәметіп жүр ме екен» деп, қайтыс болған туғандарының қайтқан күнінде қоңырса иіс шығарып, «аруақтарға тие берсен» деп, жеті шелпек таратады. Әлдеқалай мертігіп жарақат алғанда, қиын жағдайдан аман қалғанда садақа деп жеті шелпек таратады. Жеті шелпекті алған адам «қабыл болсын» деген. "Жеті нан" деп Оңтүстік, Батыс қазақтары арасында айтылса, Сыр бойы қазақтары "жеті күлше", Шығыс қазақтары "жеті шелпек" дейді. Байырғы кездегі наным-сенім бойынша жеті шелпектің санын сегіз етіп пісірген, ондағысы жеті пірге бағышталған жеті шелпектің біреуін шайтан «қағып» кетеді деген қауіппен артық пісіріп отырған. Наным, аңыз Ел ішінде жеті шелпек жеті пәледен құтқарады деген наным бар. Бұл паремиологизмнің бұлайша айтылуы аңыз-ертегімен байланысты болып келеді. Ел аузынан жеткен аңыз бойынша жеті шелпектің таратылу себебі мен салдары былайша сипатталады: [«Ерте заманда бір аңшы жігіт болыпты. Аңшы аң аулаумен айналысып жүргенімен қоймай, таудағы құстардың жұмыртқасын жинап келіп, балаларының таңдайына татыртады екен. Аңшы аң аулау үшін тау-тасты кезіп, бірнеше күнге кетеді екен. Бір күні ол жол жүрмекке дайындалады. Сол күні аңшы жігіт түс көріп, түсінен үреймен оянады. Аңшы кетіп бара жатып әйеліне жеті шелпек пісіріп таратуды тапсырады. Аңшы жігіт бір сапарында таудағы қыранның жұмыртқаларын жинап кетсе керек. Қыран аңшының тағы келерін сезгендей, жемтік іздеп кетерінде, жұмыртқаларын тауларға тапсырды: «Бөгде біреу ұяма тиісетін болса, хабар бер. Оны құз қиядан лақтырып, көздерін ойып тастаймын», – дейді. Біршама уақыт өткен соң қыран ұясына айна-лып келсе, жұмыртқалары жоқ. Қыран қатты налып: «Сендерге хабар бер, қорғаныш бол деп тапсырып едім ғой, жұмыртқаларымды тағы кім алған?» – деп сұрайды. Сонда таулар: «Біз хабар жеткізейік, қорғайын-ақ деп едік, бірақ жеті жағымыздан жеті күш қозғалуға мүмкіндік бермей басып тұрды», – деп жауап берді. «Жеті шелпек жеті пәледен қорғайды» деген сөз орамы осыған байланысты айтылған».] Дереккөздер Әдебиеттер * Диваев А. Этнографические материалы. Вып.7. Легенды, былины, демонологические рассказы, приметы, пословицы и сказки туземного населения Сыр-Дарьинской области. Собраны и переведены А.А. Диваевым. Ташкент, 1901; * Уәли Н. Бұрынғыдан қалған сөз (қолжазба).
Футболдан Түрікменстан чемпионаты 2023

Футболдан Түрікменстан чемпионаты 2023 (түр. 2023-nji ýylyň Ýokary liga futbol klublarynyň arasyndaky futbol boýunça Türkmenistanyň çempionatyny) — Түркіменстан жоғары лигасының 32-ші маусымы. 9 команда сынға түстіі. Турнир кестесі Статистика Мергендер Дереккөздер Сілтемелер
Футболдан Литва кубогы

Футболдан Литва кубогы — Литва футбол клубтары сынға түсетін елдегі маңыздылығы жөнінен екінші футбол турнирі. 1947 жылы тұңғыш рет ұйымдастырылды. Жеңімпаздар Сілтемелер * http://www.rsssf.com/tablesl/litocuphist.html
Хеккен (футбол клубы)

«Хеккен» — Швецияның Гётеборг қаласындағы футбол клубы, 1940 жылы құрылған. Жетістіктері Ұлттық Аллсвенскан * Чемпион (1): 2022 * 2 орын (1): 2012 * 3 орын (1): 2020 Суперэттан (1 лига) * Жеңімпаз (1): 2004 * 2 орын (1): 2008 Швеция кубогы * Жеңімпаз (3): 2015/16, 2018/19, 2022/23 * Финалист (2): 1989/90, 2020/21 Дереккөздер Сілтемелер * https://bkhacken.se/
Струга (футбол клубы)

«Струга Трим-Лум» — Солтүстік Македонияның Струга қаласындағы футбол клубы. 2015 жылы құрылған. Жетістіктері * Солтүстік Македония чемпионаты: жеңімпаз (2022/23, 2023/24) * 4 дивизион: жеңімпаз (2015/2016) * 3 лига: жеңімпаз (2016/2017) * 2 лига: жеңімпаз (2018/2019) * 1 лига: 3-орын (2020/2021) * Струга кубогы: жеңімпаз (2016/2017) * Тәуелсіздік кубогы: жеңімпаз (2017) Дереккөздер Сілтемелер
Ларн (футбол клубы)

Ларн — Солтүстік Ирландияның Ларн қаласындағы футбол клубы. 1889 жылы құрылған. Жетістіктері * Премьер-лига ** Чемпион: 2022/23, 2023/24 ** 3 орын: 1925/26 * Солт. Ирландия кубогы ** Финалист (5): 1927/28, 1934/35, 1986/87, 1988/89, 2004/05 * Лига кубогы ** Финалист (2): 1991/92, 2003/04 Сілтемелер * [https://web.archive.org/web/20090808181048/http://www.larnefootballclub.co.uk/ Ресми сайт (мұрағатталған)]
Фарул (футбол клубы)

«Фарул» — Румынияның Констанца қаласындағы футбол клубы, 1920 жылы құрылған. Жетістіктері Үлттық Футболдан Румыния чемпионаты * Чемпион (1): 2022/23. Лига II * 1 орын (5): 1954, 1957/58, 1961/62, 1980/81, 1987/88. * 2 орын (2): 1979/80, 2000/01 Лига III * 1 орын (1): 2017/18 Лига IV — Жудец Констанца * 1 орын (1): 2016/17 Румыния кубогы * Финалист (1): 2004/05 Халықаралық Интертото кубогы * Финалист (1): 2006 Сілтемелер * https://www.farulconstanta.com/
Хамрун Спартанс

«Хамрун Спартанс» — Мальтаның Хамрун қаласындағы футбол клубы. 1907 жылы құрылған. Жүлделері * Мальта чемпионы (11): 1913/14, 1917/18, 1946/47, 1982/83, 1986/87, 1987/88, 1990/91, 2020/21, 2022/23, 2023/24, 2024/25 * Мальта Кубогы (6): 1982/83, 1983/84, 1986/87, 1987/88, 1988/89, 1991/92. * Мальта Суперкубогы (5): 1986/87, 1987/88, 1988/89, 1990/91, 1991/92. Сілтемелер *https://web.archive.org/web/20140416031228/http://www.hamrunspartansfc.com/
Милян Вукадинович

Милян Вукадинович (; 27 желтоқсан 1992, Белград, Югославия) — сербиялық футболшы, жартылай қорғаушы. Жетістіктері Клубтық ; «Млада-Болеслав» * Типспорт лига жеңімпазы : 2017 ; «Воеводина» * Сербия Кубогы: 2019/20 Дереккөздер Сілтемелер * https://www.footballdatabase.eu/en/player/details/200046
Малинке

Малинке (мандинка, манинка) — Батыс Африкадағы мандин тобының халқы. Гвинеяның солтүстік-шығысында 2,4 миллион адам тұрады (2009 ж., бағалау), Сенегалда (460 мың адам), Гамбияда (15 мың адам), Малиде (1,2 млн адам), Либерияда (50 мың адам), Сьерра-Леоненің солтүстігінде (130 мың адам) тұрады. Жалпы саны 4,7 млн. адам. Тілі Тілі – малинка (манинка, мандинка) тілі. 1960 жылдардан бастап латын негізінде жазуды енгізуге талпыныстар жасалды. Қазіргі уақытта жазу 1949 жылы жасалған түпнұсқа графика негізінде таратылуда. Діні Сенушілер негізінен сүнниттік мұсылмандар, кейбіреулері дәстүрлі нанымдарды сақтаған. Тарихы Малинке Малидің (VIII—XVII ғасырлар) ерте саяси қалыптасуының этникалық өзегінен бастау алады. Өмір салты Мәдениеті мандинго халықтарына тән. Малинке исламданудың жоғары дәрежесімен ерекшеленеді. Дереккөздер
Зере (бас киім)

қорынан.]] Зере – сәукеленің астынан киетін үшкіл пошымды жақ пен жақтамасы бар бас киім. Зере сөзі негізінен, белгілі бір заттың астына орнатылған зат, тұғыр деген мағынаны білдіреді. Сипаты Дәстүрлі қазақы ортада зере зер оқалармен жиектеліп, зерлі жіптермен өрнектелген. Оның үстінен сәукеле қондырылады. Кейбір зерелерде ғұрыптық бас киімдерге тән жақтама, құлақ тәрізді элементтер кездеседі. Тіптен, тамақ астынан айқастырып байлайтын тамақбауы да болады. ҚР ҰМ қорында конус пішінді, қызыл барқытпен тысталған зере сақтаулы. Жоғарғы жағына тік, төменгі бөлігі көлденеңінен жиі сырылып қатайтылған. Желке тұсына үшбұрыш пішінді артқы құлақ салынған. Ол сары түсті мақта матамен жиектеліп, қызғылт матамен астарланған. Екі жақ самайынан барқыттан тігіліп, зертаспамен көмкерілген екі жақтама салбырата тігілген. Оның оң жағындағысының бетіне ақық пен перуза орнатылған үш жез пластина тағылған. Екі жақтауына гүл бедерлі матадан ызылған жіңішке құлақбау тағылған. Милығының маңдай тұсы құндыз терісімен жұрындалған. Жалпы биіктігі 30 см, милық шеңбері 52 см, желкелік ұзындығы 32 см, құлақшын ұзындығы 34 см. Дереккөздер Әдебиеттер * Шойбеков Р.Н. Қазақ зергерлік өнерінің лексикасы. Алматы: Қазақстан, 1993; * Жәнібеков Ө. Қазақ киімі. Алматы: Өнер, 1996; * Қазақтың дәстүрлі киім-кешектері. Күйтің: Іле халық баспасы, 2006; * Қазақтың дәстүрлі киім-кешегі. Ғылыми каталог (қазақ, орыс, ағылшын тілдерінде). Ғылыми редактор және жоба жетекшісі Нұрсан Әлімбай. Алматы: Өнер, 2009.
Зере (айрық)

* Зере (1785-1873) – Өскенбай бидің бәйбішесі, Құнанбай қажының анасы, Абайдың ұлы шешесі. Басқа мағыналар: * Зере – сәукеленің астынан киетін үшкіл пошымды жақ пен жақтамасы бар бас киім. * Зере – орта ғасырлардағы түркілердің ұрыста жау жебесін денесіне дарытпау үшін киіп шығатын шынжыр сауытының бір түрі.
Шал мен теңіз

«Шал мен теңіз» — Эрнест Хемингуэйдың көзі тірісінде жарияланған соңғы елеулі шығармасы және оның ең танымал туындыларының бірі. Бұл повесть үшін Хемингуэйге Пулитцер сыйлығы табысталды. Сондай-ақ Нобель сыйлығын беруге негіз болған шығармалардың бірі ретінде көрсетіледі. Хикаятта Сантьяго есімді кубалық балықшының марлиндерді аулап жүргені баяндалады. Автор осы бір шығарма арқылы жалғыздық психологиясы мен жалғыздық философиясы секілді күрделі ұғымдарға терең бойлауға күш салған. Бас кейіпкер жалғыздықта ғұмыр сүрген жан болса да, оның теңіздегі тағдыры оқырманын жалғыздықта қалдырмайды. Шеберлікпен өрілген шығарманың тұтас атмосферасы, қаһарман аурасы оқырманды үнемі рухтандырып, жігерлендіріп отырады. Классикалық шығарманы қазақ тіліне Нығмет Ғабдуллин аударған. Желісі Шал үшін соңғы 84 күн бойы теңізге шығуы еш олжасыз өтіп бара жатады. Көршілердің көмекшіл баласы да әкесінің айтқанына еріп, енді басқа балықшылармен бірге жүр. Бірақ үмітін үзбеген шал 85-ші күні де өзінің жамау-жамау жел­кенін көтеріп теңізге шығады. Жағадан тым алыстап кеткен ол суда жүзіп өткен жартытонналық балықты көреді... Жазылуы Хемингуэй осы шығарманың идеясын көп жыл бойы көкейінде ұстаған. 1936 жылы Esquire журналында ол сюжеті ұқсас эсседе шын балықшымен болған оқиғаны суреттейді. 1941 жылы жазушы кеме сатып алып, оған «Пилар» деген ат кояды. Бірнеше жыл бойы Кубада тұрып, өзі де балық аулауға ден қояды. Талай рет теңізге жалғыз шығады. Осы жылдары шығармашылық қарқыны өседі. Алайда 1950 жылы шыққан «Өзеннің әр жағында, ағаштардың көлеңкесінде» атты романы көп таралыммен сатылса да, әдеби сыншылардың көңілінен шыға алмаған еді. 1952 жылы «Шал мен теңіз» атты романы жеке кітап болып басылады, сондай-ақ Life журналында да жарияланады. Осы туындысы Хемингуэйдың шеберлігіне қойылған барлық күмәндарды алып тастайды. Жаңа кітап басылғаннан кейін сұхбаттардың бірінде Хемингуэй осы шығармасын жазуға түрткі болған ойлары жайында айтып өткен. Оның сөзінше, кітап көлемін бір мың беттен арттыруға әбден мүмкін болар еді, ол үшін ауылдағы әр тұрғыны, олардың тыныс-тіршілігі, жанұялық жағдайлары жайында жазу керек еді. Бірақ бұның бәрін басқа жазушылар әлдеқашан жақсы жеткізген болатын. Әдебиетте өзіңізге дейін тындырылған еңбектерді елеуіңіз керек. Сондықтан мен әлі ешкім жазбағанды анықтап алуға тырысқан едім. Біріншіден, қажеттілігі шамалысының бәрін алып тастап, оқырманға өз тәжірибемді оның тәжірибесіндей етіп, кітап оқып шыққанан кейін шын болған оқиғаның күәгеріндей сезінсін деп суреттедім. Ондай нәтижеге жету қиын, бірақ мен көп жұмыс істедім. Қалай болса да, қысқасын айтсақ, осы ретте бағым жанды, бұрын ешкім де жеткізбеген тәжірибені мен толықтай жеткізе алдым. Экрандалуы * 1958 — Шал мен теңіз — Джон Стерджес түсірген фильм * 1990 — Шал мен теңіз — Джад Тейлор түсірген телефильм * 1999 — Шал мен теңіз — Александр Петровтың мультфильмі Дереккөздер
Сантьяго Томас Хименес

Сантьяго Томас Хименес (; 18 сәуір 2001) — мексикалық футболшы, Мексика Ұлттық футбол құрамасы мен "Фейеноорд" клубының шабуылшысы. 2023 жылғы КОНКАКАФ Алтын кубогына қатысты. Панамамен өткен финалдық ойында матч тағдырын шешкен жалғыз голды соқты. Жетістіктері Клубтық «Фейеноорд» * Нидерланд чемпионы: 2022/23 Халықаралық * КОНКАКАФ Алтын кубогының чемпионы: 2023 Сілтемелер
Луис Херардо Чавес

Луис Херардо Чавес Магальон (; 15 қаңтар 1996, Сиуатлан, Халиско) — мексикалық футболшы, қорғаушы. Қатысқан турнирлері *Футболдан 2022 жылғы әлем біріншілігі *КОНКАКАФ Алтын Кубогы 2023 Жетістіктері Клубтық *Мексика чемпионы: Апертура 2022 Халықаралық *КОНКАКАФ Алтын Кубогының чемпионы: 2023 Дереккөздер
Күн өткенде

«Күн өткенде» — америкалық жазушы Эрнест Хемингуэй жазған әңгіме. Туынды оның 1933 жылы шыққан «Жеңімпазға ешнәрсе тимейді» жинағында жарияланды. Әңгіме тұмаурап қалған баланы күткен әкенің тілімен баяндалады. Желісі Америкада тоғыз жасар бір бала тұмау ұстап қалып, күнін төсекте өткізуге мәжбүр болады. Әкесі оған дәрігер шақырғанда, ол баланың температурасын өлшеп, 102 градус болғанын айтады және дәрісін береді. Баланың көңілі басылғаны сонша, ол әкесінің оқып берген пираттар туралы кітабын да елемей қояды. Әке болса өз істерімен сыртқа шығады. Оралғанда баласы сол қалпында жатыр. Ол баланың температурасын тағы өлшейді, еш өзгермегенін айтады және күйінуге себеп жоғын жеткізеді. Баласы келіседі, бірақ кенеттен өзінің өлуіне шейін қанша уақыт қалды деп сұрайды. Таң қалған әкесі осындай температурадан адам өлмейтінін айтады. Баласы болса, Францияда басқа бір баладан науқастың дене температурасы 44 градустан асқанда ол әлбетте өледі деп естігенін айтады. Көзі жеткен әкесі Фаренгейт пен Цельсий градустары арасындағы айырмашылықты баласына түсіндіреді. Сонда көңілі орнына түседі. Дереккөздер
Қазақстан футбол клубтары Азия кубоктарында 1994/95

1994 жылы қазақ футболының тарихында жаңа парақ ашылып, клубтық командалар тұңғыш рет құрлықтық кубок жарыстарына қатыса бастады. 1993 жылғы ел чемпионы "Аңсат" Азия чемпиондары кубогына қатысса, 1993 жылғы кубок иегері "Тараз" Азия кубок иелері кубогында бақ сынады. "Аңсат" алғашқы іріктеуден өте алмады, ал "Тараз" топтық турнирде Орта Азиядағы барлық қарсыластарын ұтты. Азия чемпиондары кубогы 1994-95 Орта Азия Азия кубок иелері кубогы 1994/95 Орта Азия 2 раунд Дереккөздер
Мампрустар

Мампрустар (мампулига, мампулус, мампеле) — Гананың солтүстік-шығысындағы, Тогоның шекаралас аймақтарындағы және Буркина-Фасоның оңтүстік-шығысындағы халық. Жалпы саны – 450 мың адам. Тілі Гур тілдер тобының мампрули (ампел немесе мампулугу) тілінде сөйлейді. Діні Олар негізінен дәстүрлі наным-сенімдерді ұстанады, шамамен 40% сүнниттік мұсылмандар, аз мөлшерде баптистер бар. Кәсібі Дәстүрлі кәсіптері тропикалық қолмен атқарылатын егіншілік (тары, құмай, фонио, жүгері, жержаңғақ, бұршақ, көкөністер), мал шаруашылығы (ірі қара және ұсақ мал), құс шаруашылығы (тауық, теңіз құстары), өзеннен балық аулау. Дәстүрлі қолөнерден – соғу, сомдау, балқыту, тоқу, қыш жасау дамыған. Гананың оңтүстік аймақтарында какао бұршақтарын жинау үшін маусымдық жұмыстар бар. Өмір салты Дәстүрлі қоғамдық ұйымның негізін ауыл және үлкен отбасылық қауымдар, патрилиндік рулар, құрылымы ашантилерден алынған әскери ұйым құрайды. Неке қию вирилокальды, полигиния және қалыңмал берілген неке қолданылады, сүндеттеу дәстүрі сақталған. Елді мекендері 5-10 үйден тұрады. Үйлері сазды, дөңгелек, кейде екі қабатты, қосалқы ғимараттармен және астық қоймаларымен бірге қабырғамен қоршалған, ауласы мұнаралар түріндегі үйлердің екінші қабатына көтерілетін тегіс шатырмен жабылған. Дәстүрлі ерлер киімі - жолақты матадан тігілген қысқа жеңді ұзын көйлек, әйелдер киімі - жамбасқа оралған мата бөлігі. Азық-түліктері - бәліштер, күріш ботқасы, бұқтырылған тағамдар, жемістер, көкөністер, сүт, балық. Музыкалық фольклор сақталған, музыкалық аспаптар - ішекті аспаптар (люта, бір ішекті скрипка) т.б. Дереккөздер
Киров ауданы

* Киров ауданы — Жетісу облысындағы Көксу ауданының 1993 жылға дейінгі атауы. * Киров ауданы — Қарағанды қаласында болған әкімшілік бірлік. * Киров ауданы — Петропавл қаласында болған әкімшілік бірлік. * Киров ауданы — Семей қаласында болған әкімшілік бірлік. * Киров ауданы — Түркістан облысында болған Асықата ауданының 1996 жылға дейінгі атауы. * Киров ауданы — Шығыс Қазақстан облысында болған әкімшілік бірлік.
Мәскеу ауданы

Қазақстан: * Мәскеу ауданы — Алматы қаласында болған әкімшілік бірлік. * Мәскеу ауданы — Солтүстік Қазақстан облысында болған әкімшілік бірлік. Қырғызстан: * Мәскеу ауданы — Шу облысындағы әкімшілік бірлік.
Ленин ауданы

* Ленин ауданы — Ақмола округінде болған аудан. * Ленин ауданы — Ақтөбе облысындағы Қарғалы ауданының 1997 жылға дейінгі атауы. * Ленин ауданы — Алматы қаласындағы Жетісу ауданының 1995 жылға дейінгі атауы. * Ленин ауданы — Астана қаласында болған әкімшілік бірлік. * Ленин ауданы — Қарағанды қаласында болған әкімшілік бірлік. * Ленин ауданы — Қостанай облысындағы Ұзынкөл ауданының 1997 жылға дейінгі атауы. * Ленин ауданы — Орал қаласында болған әкімшілік бірлік. * Ленин ауданы — Семей қаласында болған әкімшілік бірлік. * Ленин ауданы — Солтүстік Қазақстан облысындағы Ақжар ауданының 1997 жылға дейінгі атауы. * Ленин ауданы — Солтүстік Қазақстан облысындағы Есіл ауданының 1997 жылға дейінгі атауы. * Ленин ауданы — Түркістан облысындағы Қазығұрт ауданының 1993 жылға дейінгі атауы.
Калинин ауданы

Қазақстан: * Калинин ауданы — 1935-1963 жылдары Ақмола облысында болған әкімшілік бірлік. * Калинин ауданы — Алматы қаласындағы Бостандық ауданының 1995 жылға дейінгі атауы. * Калинин ауданы — 1928-1933 жылдары Алматы облысында болған әкімшілік бірлік. * Калинин ауданы — Семей қаласында болған әкімшілік бірлік. Ресей: * Калинин ауданы — Тверь облысындағы әкімшілік бірлік.
Джонуб

Джонуб — (парсы. باشگاه فوتبال جنوب اهواز) Иранның Авхаз қаласындағы футбол клубы, 1973 жылы құрылып, 1996 жылы жабылып қалды. Ең жоғары жетістігі: 1994 жылғы Иран кубогының финалы. Сілтемелер * http://www.hamshahrionline.ir/details/66294
Қазақстан футбол клубтары Азия кубоктарында 1995/96

1995/96 жылғы Азия чемпиондары кубогына Қазақстан атынан "Елім-ай" қатысты. Бірінші раундта Өзбекстанның "Нефтчи" клубын қапы қалдырып, екінші раундта Сауд Арабиясының "Әл-Наср" клубымен тоқайласты. Бірінші ойын сырт алаңда өтіп, 0:1 есебімен ұтылды. Екінші ойын Семейде өтуі тиіс болатын, бірақ сол күні қар жауып, мұндай суықта ойнағысы келмеген арабтар еш ескертпестен еліне ұшып кетті. Бір қызығы, Азия Футбол конфедерацисы оларға емес, "Елім-айға" техникалық жеңіліс жазды. Кубок иелері кубогына қатысқан тағы шығыстық команда — "Восток" та екінші раундтан аса алмады. Азия чемпиондары кубогы 1995/96 1 раунд 2 раунд Азия кубок иелері кубогы 1995/96 2 раунд Дереккөздер
Тұран (футбол клубы, Дашогуз)

«Тұран» — Түрікменстанның Ташауыз қаласындағы футбол клубы, 1992 жылы құрылған. Жетістіктері Ұлттық *Түрікменстан кубогы: 1995 *Түрікменстан кубогының финалисі: 1994 Дереккөздер Сілтемелер [http://int.soccerway.com/teams/turkmenistan/fk-turan-daoguz/15034/ Нәтижелері]
Калинин ауданы (Целиноград облысы)

Калинин ауданы — 1935-1963 жылдары болған Қазақ КСР-нің (1936 жылға дейін — Қазақ АКСР) Қарағанды, Солтүстік Қазақстан және Ақмола (1961 жылдан — Целиноград) облыстарының әкімшілік бөлінісі. Орталығы — Журавлёвка ауылы. Тарихы Калинин ауданы 1935 жылы 9 қаңтарда Қазақ АКСР Қарағанды облысының құрамында құрылды. 1936 жылы 29 шілдеде жаңадан құрылған Солтүстік Қазақстан облысына берілсе, 1939 жылы 14 қазанда Ақмола облысына берілді. 1945 жылы Қалқұтан елді мекеніне жұмысшы кенті мәртебесі берілді. Ярослав ауылдық кеңесі құрылды. 1951 жылғы мәліметтер бойынша ауданда 13 ауылдық кеңес (Акимов, Аксанов, Добровольский, Ерғали, Журавлёв, Камышин, Қызылжар, Ново-Брат, Жаңа Қалқұтан, Орджоникидзе, Ескі Қалқұтан, Урюпин, Ярослав) және 1 жұмысшы кенті (Қалқұтан) болды. 1954 жылы Ново-Брат ауылдық кеңесі Добровольский ауылдық кеңесіне қосылды. Акимов, Камышин, Ярослав, Ерғали, Қызылжар ауылдық кеңестері таратылды. 1956 жылы Красносельский астық кеңшарының орталығында Красносельский ауылдық кеңесі құрылды. 1957 жылы Ақбейіт елді мекеніне жұмысшы кенті мәртебесі берілді. Сталин ауданының Амангелді ауылдық кеңесі Калинин ауданына беріліп, Урюпин ауылдық кеңесіне қосылды. Атбасар ауданының Маринов ауылдық кеңесі Калинин ауданына беріліп, Красносельский ауылдық кеңесі Маринов ауылдық кеңесіне қосылды. Добровольский ауылдық кеңесі таратылып, Орджоникидзе ауылдық кеңесі Краснооктябрь ауылдық кеңесі болып өзгертілді. 1959 жылғы мәліметтер бойынша ауданда 7 ауылдық кеңес (Аксанов, Журавлёв, Краснооктябрь, Маринов, Жаңа Қалқұтан, Ескі Қалқұтан, Урюпин) және 2 жұмысшы кенті (Ақбейіт, Қалқұтан) болған. 1963 жылы 2 қаңтарда Калинин ауданы таратылды. Урюпин ауылдық кеңесі Алексеев ауданына, Қалқұтан кенті мен Журавлёв, Краснооктябрь, Маринов, Новобрат, Ескі Қалқұтан ауылдық кеңестері Астрахан ауданына, 10 қаңтарда Ақбейіт кенті Жолымбет өнеркәсіптік ауданына берілді. Халқы 1939 жылғы халық санағы бойынша Калинин ауданында 17 961 адам өмір сүрген, оның ішінде украиндар — 37,6 %, орыстар — 34,9 %, қазақтар — 21,6 %, поляктар — 3,4 %. 1959 жылғы халық санағы бойынша ауданда 28 996 адам өмір сүрген. Дереккөздер
Мерв (футбол клубы)

«Мерв» — Түрікменстанның Мары қаласындағы футбол клубы, 1991 жылы құрылған. Атаулары * 1966 — «Локомотив» * 1967 — «Мургаб» * 1968—1989 — «Кара‑Кум» * 1990 — «Мерв» Жетістіктері Түрікмен ССР Түрікмен КСР чемпионаты * Чемпион (6): 1954, 1963, 1970, 1972, 1976, 1977 Түрікмен КСР кубогы * Жеңімпаз (5): 1951, 1972, 1977, 1978, 1979 Түрікменстан Чемпионат * 2 орын (1): 2012 * 3 орын (3): 1994, 2004, 2009 Кубок * Жеңімпаз (2): 2005, 2008 * Финалист (3): 1993, 2007 2009, Суперкубок * Жеңімпаз (1): 2008 * Финалист (1): 2005 Сілтемелер * [http://www.klisf.info/numeric/index.app?cmdcomm&langru&id=339128607313927210589891901081 Тарихы]
АФК кубогы 2023/24

АФК кубогы 2023/24 (ағыл. 2023–24 AFC Cup) — турнирдің 19-шы жарысы. Осы маусымнан бастап, "күз-көктем" жүйесімен өткізіле бастайды. Күнтізбесі 1 раунд 2 раунд 3 раунд Топтық турнир А тобы В тобы С тобы Д тобы Е тобы Ғ тобы G тобы Н тобы І тобы Жартылай финалдар Батыс Азия АСЕАН Финалдар Батыс Азия АСЕАН Аймақаралық жартылай финал Финалдар Финал Сілтемелер * https://www.the-afc.com/competitions/afc-cup/
АФК кубогы 2022

АФК кубогы 2022 — турнирдің 19-шы жарысы. Оманның "Әл-Шиб" командасы финалда Малайзияның "Куала-Лумпур Сити" клубын тізе бүктіріп, тұңғыш рет жарыс жеңімпазы атанды. Плей-оф Аймақаралық жартылай финал Аймақтық финалдар Аймақаралық 1/2 финал Аймақаралық финал Финал Дереккөздер
АФК кубогының финалы 2011

АФК кубогының финалы 2011 — турнирдің 8-ші жарысының финалдық ойыны. "Насаф" командасы өзбекстандық клубтар арасында бірінші боп халықаралық кубоктарда жеңімпаз атанды. Матч Детальдар Дереккөздер Сілтемелер *https://web.archive.org/web/20090814133440/http://www.the-afc.com/en/tournaments/clubs/afc-cup
Красногор ауданы

Красногор ауданы — 1935-1957, 1973-1988 жылдары болған Қазақ КСР-нің (1936 жылға дейін — Қазақ АКСР) Алматы, Жамбыл облыстарының әкімшілік бірлігі. Орталығы — Отар кенті. Тарихы Красногор ауданы 1935 жылы 9 қаңтарда Алматы облысының құрамында құрылды. 1939 жылы 14 қазанда жаңадан құрылған Жамбыл облысына берілді. 1941 жылы Отар елді мекеніне жұмысшы кенті мәртебесі берілді. 1951 жылдың 1 қаңтарына қарай аудан құрамына Отар жұмысшы кенті және 7 ауылдық кеңес кірді: Ақтерек, Бірік, Ворошилов, Жаманты, Красногор, Красно-Октябрь, Ұмтыл. 1954 жылы Жаманты ауылдық кеңесі Ақтерек ауылдық кеңесіне қосылды. 1956 жылы «Красногор» астық кеңшарының орталығында Аңырақай ауылдық кеңесі құрылды. 1957 жылы 26 қыркүйекте Красногор ауданы таратылып, Қордай ауданына қосылды. 1973 жылы Красногор ауданы екінші мәрте құрылды. 1988 жылы Красногор ауданы таратылып, Қордай ауданының құрамына қайтарылды. Әкімшілік бөлінісі 1986 жылғы мәлімет бойынша аудан құрамында 6 ауылдық, 3 кенттік кеңес пен 20 елді мекен болған: Халқы Дереккөздер
Ник Адамс туралы әңгімелер

«Ник Адамс туралы әңгімелер» — америкалық жазушы Эрнест Хемингуэйдың 1972 жылы басылып шыққан әңгімелер жинағы. Оған бұрынғы жинақтарында жарияланған ортақ бас кейіпкері бар әңгімелер енді. Автор көбіне өз өмірінен алған оқиғаларды суреттегендіктен, бұл жинақты бір жағынан автобиографиялық кітап ретінде қарастыруға болады. Мұндағы алғашқы әңгіме Indian Camp 1925 жылы жарияланды, Three Shots деген үзінді бастапқыда осы әңгіменің құрамында болды, бірақ Хемингуэй оны қысқартып, соңғы нұсқасына қоспады. Құрамы Жинаққа барлығы 24 әңгіме енген, оның сегізі бұрын еш жерде жарияланбаған. * Үш атыс (Three Shots) * Үндістердің қонысы (Indian Camp) * Дәрігер және оның әйелі (The Doctor and the Doctor's Wife) * Он үндіс (Ten Indians) * Үндістер көшіп кетті (The Indians Moved Away) * Әлемнің нұры (The Light of the World) * Күресші (The Battler) * Қаныпезерлер (The Killers) * Тәубе тұрақ (The Last Good Country) * Миссисипиден өту (Crossing the Mississippi) * Қонуға дейінгі бір түн (Night Before Landing) * Қабырғаға тірелген Ник (Nick sat against the wall ...) * Жатысым жайлы еді (Now I Lay Me) * Ондай бола алмайсың (A Way You'll Never Be) * Басқа елде (In Another Country) * Биг-Ривер бойында (Big Two-Hearted River) * Бірнәрсенің соңы (The End of Something) * Үш күн соққан жел (The Three-Day Blow) * Жаздың адамдары (Summer People) * Үйленетін күн (Wedding Day) * Жазу жайында (On Writing) * Альпілік идиллия (An Alpine Idyll) * Қалың қар (Cross-Country Snow) * Әкелер мен ұлдар (Fathers and Sons) Дереккөздер
Приишим ауданы

Приишим ауданы — 1935-1963 жылдары болған Қазақ КСР-нің (1936 жылға дейін — Қазақ АКСР) Қарағанды, Солтүстік Қазақстан облыстарының әкімшілік бірлігі. Орталығы — Боголюбово ауылы. Тарихы Приишим ауданы 1935 жылы 31 қаңтарда Қазақ КСР-нің (1936 жылға дейін — Қазақ АКСР) Қарағанды облысының құрамында құрылды. Орталығы Боголюбово ауылы болды. 1936 жылы 29 шілдеде Приишим ауданы жаңадан құрылған Солтүстік Қазақстан облысының құрамына енді. 1951 жылы ауданда 11 ауылдық кеңес болды: Боголюбов, Бостандық, Верхне-Чириков, Владимир, Вознесен, Калинов, Қызыләскер, Надеждин, Ново-Михайлов, Ново-Николь, Өрнек. 1954 жылы Вознесен ауылдық кеңесі Надеждин ауылдық кеңесіне, Бостандық ауылдық кеңесі Владимир ауылдық кеңесіне қосылды. Өрнек ауылдық кеңесі таратылды. Владимир ауылдық кеңесі Андреев ауылдық кеңесі болып өзгертілді. 1956 жылы Амангелді ауылдық кеңесі құрылды. 1957 жылы 30 шілдеде Андреев, Калинов ауылдық кеңестері таратылды. Верхне-Чириков ауылдық кеңесі Заречный ауылдық кеңесі болып өзгертілді. 1957 жылы 14 қыркүйекте Приишим ауданына таратылған Петропавл ауданының Бескөл ауылдық кеңесі қосылды. 1959 жылы ауданда 8 ауылдық кеңес болды: Амангелді, Бескөл, Боголюбов, Заречный, Қызыләскер, Надеждин, Ново-Михайлов, Ново-Николь. 1963 жылы 2 қаңтарда Приишим ауданы таратылды. Амангелді, Заречный, Ново-Никольск ауылдық кеңестері Ленин ауданына; Боголюбов, Қызыләскер, Ново-Михайлов ауылдық кеңестері Мамлют ауданына; Ақбас, Бескөл ауылдық кеңестері Совет ауданына берілді. Дереккөздер
Мандара (халық)

Мандара (вандала/vandala) — Батыс Африкадағы халық. Олар Камерунның солтүстігінде және Нигерияның солтүстік-шығысында тұрады. Камерунда 660 мың адам, Нигерияда 320 мың адам, Чадта 10 мың адам тұрады. Тілі Олар афроазиялық отбасының чад тобының мандара тілінде сөйлейді. Діні Діні бойынша көпшілігі мұсылмандар, кейбіреулері дәстүрлі нанымдарды ұстанады. Кәсібі Дәстүрлі кәсіптері тау беткейлерінде қолмен атқарылатын егіншілік (тары, құмай, бұршақ, жержаңғақ, күріш, ямс), мал шаруашылығы (ірі және ұсақ мал). Қолөнерден – металдан көркем бұйымдар жасау (темір, қола, күміс), керамика, тоқымашылық дамыған. Өмір салты Әлеуметтік бірліктің негізін ақсақал басқаратын үлкен отбасы қауымдастығы құрайды. Туыстық есеп патрилиндік, неке патрилокальды, полигиния дамыған. Елді мекендері шоғырланып орналасқан. Тұрғын үйлері - тас немесе саз кірпіштен жасалған, биік конустық шатыры бар дөңгелек пішінді болып келеді. Дәстүрлі киімдері денеге оранған шүберек, мереке күндері - ерлер үшін туника тәрізді көйлек және әйелдер үшін кең, түрлі-түсті көйлек. Азық-түліктері негізінен өсімдік тектес тағамдар (бәліштер, жармалар, бұқтырылған тағамдар, бұрыш, сарымсақ, пияз қосылған ащы дәмдеуіштер) болып табылады. Дереккөздер
Амантоғай ауданы

Амантоғай ауданы — 1977-1988, 1990-1997 жылдары болған Қазақ КСР-ндегі Торғай облысының әкімшілік бірлігі. Орталығы — Жалдама ауылы. Тарихы Амантоғай ауданы 1977 жылы 15 ақпанда Торғай облысының құрамында Амангелді, Арқалық, Державин, Науырзым аудандарының бөліктерінен құрылды. Орталығы алғашында Амантоғай ауылында болып, кейін Жалдама ауылына көшірілді. 1988 жылы 2 маусымда Торғай облысы таратылып, аудан Қостанай облысының құрамына енді. 9 шілдеде Амантоғай ауданы да таратылып, жері көршілес аудандарға қосылды. 1990 жылы 17 тамызда Амантоғай ауданы Торғай облысымен қатар бұрынғы шекарасында қайта құрылып, құрамына Амангелді ауданының Амантоғай, Жалдама, Шақпақ ауылдық кеңестері, Арқалық ауданының Горняк, Мирный, Тасты ауылдық кеңестері, Державин ауданының Қарынсалды ауылдық кеңесі, Науырзым ауданының Бүйректал, Октябрь, Степняк ауылдық кеңестері енді. 1997 жылы 22 сәуірде Торғай облысы екінші мәрте таратылып, аудан Қостанай облысының құрамына қайтарылды. 1997 жылы 17 маусымда Амантоғай ауданы таратылып, аумағы түгелдей Амангелді ауданына қосылды. Әкімшілік бөлінісі 1986 жылы аудан құрамында 10 ауылдық кеңес пен 21 елді мекен болған: Халқы Дереккөздер
Қазақстан футбол клубтары Азия кубоктарында 1999/2000

1999/2000 жылғы Азия кубоктық турнирлеріне жылдағыдай Қазақстаннан екі клуб қатысты. "Ертіс" қазақстандық командалар арасында бірінші болып Чемпиондар кубогының топтық кезеңіне жетті. Ал "Қайсар-Харрикейн" кубок иелері кубогының екінші іріктеу кезеңінен аса алмады. Азия чемпиондары кубогы 1999/2000 1 раунд 2 раунд Топтық турнир Батыс аймақ Азия кубок иелері кубогы 1999-2000 1 раунд 2 раунд Дереккөздер