Жансейіт Қансейітұлы Түймебаев

Жансейіт Қансейітұлы Түймебаев (8 шілде 1958 жыл, Алғабас ауданы, Оңтүстік Қазақстан облысы) — қазақстандық мемлекет қайраткері, дипломат, ғалым, филология ғылымдарының докторы, профессор, бұрынғы Төтенше және Өкілетті Елші, Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ ректоры. Жансейіт Қансейітұлы Түймебаев 1958 жылғы 8 шілдеде сол кездегі Шымкент облысының Алғабас ауданына (қазіргі Түркістан облысы, Бәйдібек ауданы) қарасты Қайнар ауылында, көпбалалы отбасында өмірге келген. Ж.Түймебаев кезінде Қазақ Мемлекеттік университетінде еңбек еткен. 1993 жылдан бас­тап Сыртқы істер министрлігінде жауапты қызметтер атқарған, Қазақстанның Стамбул қаласындағы консулдығын, Қазақстан Прези­дентінің Протоколын басқарған, Президенттің кеңесшісі болған. Білім және ғылым министрі болған. Ресейдегі, Түркиядағы, Албаниядағы Төтенше және Өкілетті елші қызметтерін ат­қарған. Білімі * Қазақ мемлекеттік университеті. С. М. Киров, Филология факультеті, Алматы қ. (1980); * Мәскеу мемлекеттік әлеуметтік университеті, Заң факультеті, Мәскеу қ. (2000). Ғылыми дәрежесі, атағы, қызметі * Филология ғылымының кандидаты, ҚазКСР Ғылым академиясының Тіл білімі институты (1987); * Тіл білімі мамандығы бойынша профессор (2004); Филология ғылымының докторы (2008); * Түркия Республикасы Ниде университетінің құрметті докторы (2015); Түркия Республикасы * Хатай университетінің құрметті докторы (2015); * Қырғыз Республикасы Ш.Айтматов академиясының Құрметті академигі (2023); * Санкт-Петербург политехникалық университетінің Құрметті докторы (2024). * Қытай Халық Республикасы Сиань Цзяотун университетінің Құрметті профессоры (2024); * Қырғыз Республикасы Ұлттық ғылым академиясының Құрметті академигі (2024); Еңбек қызметі * С. М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің ассистенті, аға оқытушысы, доценті (1980–1993); * Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігінің Орта, Таяу Шығыс және Африка елдері басқармасының бірінші хатшысы, бөлім меңгерушісі (1993–1994); * Қазақстан Республикасының Түркия Республикасындағы Елшілігінің екінші, бірінші хатшысы (1994–1997); * Қазақстан Республикасы Президентінің хаттамалық қызметінің консультанты (1997–1999); * Қазақстан Республикасының Түркия Республикасындағы бас консулы (Ыстанбұл) (1999); * Қазақстан Республикасы Президентінің Хаттамасының Бастығы (1999–2004); * Қазақстан Республикасы Президентінің кеңесшісі - Қазақстан Республикасы Президенті Хаттамасының бастығы (31 наурыз 2004 – 1 ақпан 2006); * Қазақстан Республикасының Ресей Федерациясындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі (1 ақпан 2006 – 10 қаңтар 2007); * Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрі (10 қаңтар 2007 – қыркүйек 2010); * Қазақстан Республикасының Түркия Республикасындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі (қазан 2010 – қазан 2016); * Қазақстан Республикасының Албания Республикасындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі (наурыз 2011 – қазан 2016); * Оңтүстік Қазақстан облысының әкімі (7 қазан 2016 – 20 маусым 2018); * Түркістан облысының әкімі (20 маусым 2018 – 26 ақпан 2019); * Қазақстан халқы Ассамблеясы төрағасының орынбасары, Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігі Қазақстан халқы Ассамблеясы хатшылығының меңгерушісі (28 ақпан 2019 – 5 ақпан 2021) * Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің ректоры (5 ақпан 2021 бастап) Басқа жұмыстары * ТМД елдерінің Мемлекетаралық гуманитарлық ынтымақтастық қорының Басқарма төрағасы (2007–2010); * "Парасат ҰҒТХ" АҚ Директорлар кеңесінің төрағасы (2008–2010); * Ұлттық қазақ-түрік университеті Қамқоршылық кеңесі төрағасының орынбасары (2007–2010). Марапаттары * «Құрмет» ордені (2003); * «Парасат» ордені (2011); * «Астанаға – 10 жыл» медалі (2008); * «Қазақстан тәуелсіздігіне – 20 жыл» медалі (2011); * «Қазақстан мен Түркия арасындағы достықтың нығаюына үлес қосқаны үшін» Түркия кәсіпкерлері мен іскерлер қауымдастығының медалі (2011); * «Халықаралық қатынастардағы ерекше жетістіктері үшін» Түркия туризмін дамыту халықаралық тұғырнамасының (TÜTAP) сыйлығы (2011); * «Қазақстан Конституциясына – 20 жыл» мерейтойлық медалі (2015); * «Қазақстан Конституциясына – 25 жыл» мерейтойлық медалі (2020); * «Қазақстан халқы Ассамблеясына – 25 жыл» мерейтойлық медалі (2020); * Қазақстан халқы Ассамблеясының «Бірлік» алтын медалі; * II дәрежелі «Барыс» ордені (2022); * Қырғызстан Республикасының «Достық» ордені (2024); * I дәрежелі «Барыс» ордені (2024). Ғылыми еңбектері * Түркітану саласындағы кітаптар сериясы ** Ж. Түймебаев: Алтай тілдеріндегі анлаут ерін дауыссыздарының проблемасы (Рамстедт — Пелио фонетикалық Заңының ревизиясы). Мәскеу, 2004 ** Ж. Түймебаев: түркі-қазақ-моңғол этно-тілдік қатынастарының тарихы. Алматы, 2008 ** Ж. Түймебаев: Алтай теориясы мен Алтаистиканың қалыптасуы мен дамуы. Түркістан, 2006 ** Ж. Түймебаев: түркі-моңғол лексикалық параллельдерін тарихи-генетикалық ажыратудың теориялық принциптері мен критерийлері. Астана, 2008 ** Ж. Түймебаев: Орталық Азия тілдерін зерттеудің өзекті мәселелері. Тұран тіл одағы. Көкшетау, 2009 ** Ж. Түймебаев: Тұран тілінің одағы және Алтайлық ареалдағы тілдераралдық, мәдениеттераралық интерференция құбылы. Түркі дүниесі альманахтары. Астана, 2012 ** Ж. Түймебаев: алтаистикаға кіріспе. Астана, 2013 ** Ж. Түймебаев: Түркі филологиясына кіріспе. Астана, 2013 ** Ж. Түймебаев: түркі жазба ескерткіштерінің тілі. Астана, 2013 ж. ** Ж. Түймебаев: қазіргі түркі тілдері. Астана, 2013 ** Ж. Түймебаев: Қазақ, түркі тілдерінің салыстырмалы грамматикасы. Астана, 2014 ** Ж. Түймебаев, Сағидолда қ.: Алтаистиканың тарихи-лингвистикалық негіздері (Фонетика. Морфология). Алматы, 2015 ** Ж. Түймебаев, М. Ескеева: түркологияның тарихи-лингвистикалық негіздері. Алматы, 2015 ** Ж. Түймебаев, Сағидолда қ.: қазақ-түркі тілдерінің салыстырмалы-сипаттамалық грамматикасы (Фонетика. Морфология). Алматы, 2016 ** Ж. Түймебаев, М. Ескеева: көне түркі тілі ескерткіштерінің морфологиялық жүйесі. Алматы, 2016 ** Ж. Түймебаев, Сағидолда қ.: қазақ және татар тілдерінің салыстырмалы-сипаттамалық грамматикасы. Алматы, 2017 ** Tüymebayev J., Eskeyeva M: Türkolojinin Tarihî Dilbilimsel Esasları. (Түрік тілінде). Алматы, 2017 ** Ж. Түймебаев, г. Сағидолда, М. Ескеева: түркі тілдерінің салыстырмалы-тарихи грамматикасы. (Фонетика. Морфология). Алматы, 2017 ** Ж. Түймебаев, М. Ескеева, Сағидолда қаласы: "Мәңгілік ел" идеясының лингвистикалық негізін дамыту. Алматы, 2017 ** Ж. Түймебаев, М.Ескеева, М. Усманова: қазақ және башқұрт тілдерінің салыстырмалы грамматикасы. Алматы, 2018 ** Ж. Түймебаев, М.Ескеева, Ш. Әбдіназымов: қазақ және қарақаопақ тілдерінің салыстырмалы грамматикасы. Алматы, 2018 * Қазақ тілі саласындағы кітаптар сериясы ** Ж. Түймебаев: Қазақ тілінің тарихи грамматикасы. Алматы, 1985 ** Ж. Түймебаев: қазіргі қазақ тілінің лексикологиясы. Алматы, 1986 ** Ж. Түймебаев: Қазақ тілі. Алматы, 1991 ** Ж. Түймебаев: Қазақ тіліндегі етістіктің индикативті формалары. Алматы, 1992 ** Ж. Түймебаев: Қазақ тілі: Грамматикалық анықтамалық. Алматы, 1996 ** Ж. Түймебаев: Қазақ тілінің тарихи грамматикасы. Алматы, 2005 ** Ж. Түймебаев: Қазақ-Моңғол лексикалық параллельдері: қазақ тілінің этимологиялық сөздігіне материалдар. Мәскеу, 2005 * Сөздіктер сериясы *# Білім және ғылым. Энциклопедиялық сөздік. Астана, 2008 *# Образование и наука. Энциклопедический словарь. Астана, 2008 *# Ж.ТҮЙМЕБАЕВ, Г.САҒИДОЛДА. Қазақша – ағылшынша сөздік. Алматы, 2017 *# Ж.ТҮЙМЕБАЕВ, Г.САҒИДОЛДА: Ағылшынша – қазақша сөздік. Алматы, 2018 *# Б.ҚАЛИЕВ, Ж.ТҮЙМЕБАЕВ, Ш. ҚҰРМАНБАЙҰЛЫ, С.ИСАКОВА. «Мұқағали тілі» сөздігі. Астана, 2019 * "Рухани" энциклопедиялар сериясы ** ТҮРКІСТАН-РУХАНИ БЕСІГІ. Лингво-өлкетану энциклопедиясы. 1-ші кітап. Нұр-Сұлтан, 2019 ** TÜRKİSTAN — MANEVİYAT BEŞİĞİ. Bölgesel dilbilim ansiklopedisi. Ikinci kitap. Нұр-Сұлтан, 2019 ** ТҮРКІСТАН-РУХАНИЯТТЫҢ БЕСІГІ. Лингвистикалық өлкетану энциклопедиясы. Үшінші кітап. Нұр-Сұлтан, 2019 ** TURKESTAN — THE CRADLE OF SPIRITUALITY. Local Linguistic encyclopedia. Fourth book. -Нұр-Сұлтан, 2019 ** Қазақстан-Түркия: достық пен ынтымақтастыққа 5 жыл. Анкара, 1996 ** Президенттің бір жылы. Астана, 2001, 2002, 2003, 2004, 2005 ** Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Хаттамасы. Астана, 2004 ** Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Хаттамасы бойынша практикалық басшылық. Астана, 2004 ** Қазақстан. Мәскеу, 2006 ** Қазақстан, адамдар, табиғат, экономика, мәдениет. 2007 ** Қазақстан-Ресей қатынастары: құжаттар мен материалдар жинағы. Мәскеу, 2008 ** Қазақстан Республикасындағы білім беру реформасының өзекті аспектілері. Астана, 2010 ** Қазақстан. Негізгі кезеңдер. Анкара, 2011 ** Қазақстан. Экономика. Іскерлік әлем. Инвестициялық мүмкіндіктер. Анкара, 2012 ** Қазақстан-Түркия: жоғары деңгейдегі стратегиялық ынтымақтастық. Анкара, 2013 ** Қазақстан-Түркия: достық пен ынтымақтастыққа 20 жыл. Анкара, 2013 ** Жақан таныған жеті тұлға. Түркістан, 2017 ** Тұлға. Тәуелсіздік. Тарих. Түркістан, 2017 ** Түркістан - Түркі әлемінің астанасы. Түркістан, 2017 ** Оңтүстік Қазақстан облысының тарихи және қасиетті орындары". Түркістан, 2017 ** Оңтүстік Қазақстан: стильдендірілген оқиғалар. Түркістан, 2017 ** "Оңтүстіктің қасиетті орындары: аңыздар" жинағы. Түркістан, 2018 ** Түркістан облысының киелі жерлерінің географиясы 2 томдық. Түркістан, 2018 ** Тамыры терең-Түркістан. Түркістан, 2019 ** Қазақстан: бейбітшілік пен келісім аумағы. Нұр-сұлтан, 2020 Дереккөздер