Помо

Помо (өз атауы: Pomomo) — Америкадағы Калифорния штатында тұратын үндіс халқы. Жалпы саны 1990 жылы 4900 адамды құрады. Тілі Тілі — помо тілі. Ағылшын тілі кеңінен таралған. Діні Сенушілердің діни байланысы: христиандар. Тарихы Помоның байланысқа дейінгі саны шамамен 8 000-21 000 адамды құрады. Олар Тынық мұхиты жағалауындағы Дункан мүйісінен қазіргі Форт Брагг аймағына, Рус өзенінің бассейніне және шығысқа қарай Клир-Лейк көлі аймағына дейін қызыл ағашты ормандар белдеуін мекендеген. Солтүстік-шығыс помо Стоуни өзеннің жоғарғы ағысындағы оқшауланған, ықшам аумақты мекендеген. Оңтүстік Помо топтары 1810 жылдардан бастап еуропалықтармен (испандықтар, орыстар) тұрақты байланыста болды. Ресейдің Росс қонысы (1812-41, қазіргі Форт-Росс) кашая аумағында орналасқан. Росс тұрғындары (эскимостар, креолдар, орыстар) кашаямен, оңтүстік және орталық помомен байланыста болды, помолар үндіс әйелдеріне (негізінен кашая) үйленді, олардың көпшілігі православие дінін қабылдады. Кейбір помолар Росс колониясындағы маусымдық ауылшаруашылық жұмыстарына күшпен айдалды. Оңтүстік және оңтүстік-шығыс помо испандық миссияларға және мексикалық ранчоларға құл ретінде айдалды. Помо саны ауруға байланысты XIX ғасырда азайды. Ақ мигранттардың келуі (1830-40 жылдардан бастап) помолардың өз жерлерінен ығысуына әкелді. ХІХ ғасырдың аяғында олар арзан маусымдық жұмыс күші ретінде ақ адамдар жерлеріндегі шағын ранчерлік елді мекендерде өмір сүрді. Көптеген ранчерлер резервация мәртебесін және жер учаскелерін алды, бірақ 1960 жылдардың аяғында олардың едәуір бөлігі жойылды, жерлер бөлінді. Кәсібі Помолар терушілік, аң аулау және балық аулаумен айналысты. Тұз өндірілді: жағалаудағы помо (кашая, Солтүстік және Орталық помо бөлігі) — теңіз суынан, солтүстік-шығыс помо — минералды (топырақ бетіндегі кристалдар). Обсидиан, қызыл саз және магнезит кен орындары (Клир-Лейк көлінің ауданы) игерілді. Помолар ауыл шаруашылығында (маусымдық), ағаш кесуде жұмыс істейді. Тұрмыс салты Әлеуметтік ұйымның негізін — көсем бастаған (кейде көмекші бастықтары болған) екі жақты көп отбасылық немесе шағын отбасылардан тұратын жергілікті туыстық топтар.екі жақты үлкен отбасылық топтар немесе бастық басқаратын шағын отбасылардан тұратын жергілікті туыстық топтар құрайды (кейде оның бастықтардың көмекшілері де болған). Кейбір тайпалар сайланған соғыс бастықтары басқаратын конфедерацияларға біріктірілді. Билокалды неке басым болды. Жағалаудағы помо секвойя қабығынан жасалған бір отбасылық конустық ғимараттарда өмір сүрді (тұрақты елді мекендер - жағалаудан алыс, мұхит жағасында маусымдық лагерьлер құрды). Ішкі аймақтардың помолары (оңтүстік, шығыс, оңтүстік-шығыс, орталық және солтүстік помо бөлігі) көп отбасылық тұрғын үйлерде (әр отбасының өз ошағы мен шығуы бар), төбесі ағашпен, шөппен немесе қамыспен жабылған, өзендерге жақын елді мекендерде (оңтүстік-шығыс помо - Клир-Лейк көлінің аралдарында) өмір сүрді. Олар сондай-ақ дөңгелек жартылай қазылған жер үйлерін салды. Киімдері ағаш қабығынан, қамыс пен теріден тігілген. Олар шөптен алжапқыш түрінде киім тоқыған. Былғары киімдерді тек иелері ғана киетін. Олар тоқылған бас киімдермен, құстардың қауырсындарымен және моллюскалардың қабықтарымен безендірілген. Помалар ғұрыптық әндер мен билермен танымал. Махаббат туралы әндер бар. Кең таралған музыкалық аспаптар: флейта, ысқырық, барабан, музыкалық таяқтар, сылдырмақ. Дереккөздер