kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Николай Васильевич Петров

Петров Николай Васильевич (03 маусым 1890, Екатеринбург - 29 қыркүйек 1964, Мәскеу) - Кеңес Одағының театр режиссері, РСФСР халық әртісі (1945 жыл), бірінші дәрежедегі Сталин сыйлығының иегері, В.И.Немирович-Данченконың шәкірті.Режиссура жайлы мақалалар мен кітаптардың авторы. Өмірдерек * 1945 жылы - РСФСР халық артисі * 1946 жылы - Өнер тану ғылымының докторы, профессор * 1908 - 1910 жылдары - Мәскеу Көркем театрының режиссерлік класында оқыған * 1910 - 1933 жылы - Александрин театрында қызмет етті * 1927 жылы - Вс. Ивановтың «Броне-поезд 14-69-ын»пьесасын қойды * 1930 - 1931 жылдары - А.Н.Афиногеновтың «Әпендесі» мен «Қорқынышн» т.б. пьесаларды қойды * 1939 - 1948 жылдары - Бұдан кейін харьковтың орыс драма театрында қызмет етті * 1956 жылы - А.С.Пушкин атындағы театрда қызмет етті * 1910 жылдан - педагогикалық қызметпен айналысып, Гитис-тің актерлік және режиссерлік факультетін басқарды Қойылған спектальдері Үлкен драммалық театр * 1921 — «Синяя птица» М. Метерлинка * 1921 — «Двенадцатая ночь» У. Шекспира * 1921 — «Рюи Блаз» В. Гюго * 1922 — «Земля» В. Я. Брюсова; Александр театры * 1922 — «Ночь» Мартине * 1923 — «Как важно быть серьезным» О. Уайльда * 1923 — «Идеальный муж» О. Уайльда * 1924 — «Сарданапал» Дж. Байрона * 1925 — «Яд» А. В. Луначарского (К. П. Хохловым бірігумен) * 1926 — «Пугачёвщина» К. А. Тренёва (Л. С. Вивьеном және К. П. Хохловым бірігумен) * 1926 — «Конец Криворыльска» Б. С. Ромашова * 1927 — «Штиль» В. Н. Билль-Белоцерковского * 1927 — «Ревизор» Н. В. Гоголя * 1927 — «Бронепоезд 14-69» Вс. В. Иванова * 1929 — «Огненный мост» Б. С. Ромашова * 1930 — «Ярость» Е .Г. Яновского * 1930 — «Чудак» А. Н. Афиногенова * 1930 — «Рельсы гудят» В. М. Киршона * 1931 — «Страх» А. Н. Афиногенова Харьков орыс драмма театры *1933 — «Чужой ребёнок» В. В. Шкваркина *1934 — «Вишнёвый сад» А. П. Чехова *1935 — «Далёкое» А. Н. Афиногенова Мәскеу транспорт театры *1940 — «Со всяким может случится» Б. С. Ромашова *1941 — «Машенька» А. Н. Афиногенова Мәскеу Сатира театры *1951 — «Пролитая чаша» Ван Ши-фу (В. Н. Плучеком біріккен) *1952 — «Потерянное письмо» И. Л. Караджале (В. Н. Плучеком біріккен) *1953 — «Баня» В. В. Маяковского (В. Н. Плучеком және С. И. Юткевичем біріккен) А.С.Пушкин атындағы Мәскеу драмма театры *1956 — «Игрок» по Ф. М. Достоевскому Қосымша қойылымдары *1937 — «Правда» А. Е. Корнейчука (Мәскеу Революция театры) *1947 — «Великая сила» Ромашов, Борис Сергеевич (Кіші театр, К. А. Зубовыммен бірігіп) *1958 — «Баня» В. В. Маяковского (Берлин театры «Volksbühne» нем. Freie Volksbühne Berlin) Шығармалары *«Режиссер читает пьесу». Л., 1934; *«Встречи с драмматургами», М., 1957; *«50 и 500», М., 1960 *«Режиссер в театре», М., 1961 *«Пути к творчеству», М., 1963 Сыртқы сілтемелер *[http://www.personbio.com/view_post.php?id_info=1976/ Петров, Николай Васильевич] Дереккөздер
Белененсиш

Белененсиш — Санта-Мария-де-Белен қаласындағы португал футбол клубы. Тарихы Клуб 1933 жылға дейін Португалия әуесқой лигасында 3 рет жеңіске жетті. 1933 жылы құрылған Португалия кәсіпқой клубтар арасындағы чемпионатында Белененсиш "Португалияның үздік төрт клубтың" арасында болды. 1945/46 жж. маусымда клуб алғаш рет және әзірше жалғыз рет чемпионатта жеңіске жетті. 1947 жылы клуб Сантиаго Бернабеу стадионының ашылу ойынында Реал Мадридке қарсы жолдастық кездесу өткізді (есеп 3:1 Реалдың пайдасына). 1954/55 және 1972/73 жж. маусымдарда клуб чемпионаттың күмісіне қол жеткізді. 1987–88 жж. маусымда клуб УЕФА Кубогында "Барсеноладан" жеңіліп қалды (қор. есеп 1:2). Келесі маусымда клуб Кубокты жеңіп, УЕФА Кубогінде қайта өнер көрсетті. Жетістіктері Ұлттық титулдар * Лига Сагреш :Жеңімпаз (1): 1945–46 * Португалия Кубогы :Жеңімпаз (3): 1941–42, 1959–60, 1988–89 :Финалист (5): 1939–40, 1940–41, 1947–48, 1985–86, 2006–07 *Португалия Суперкубогы :Финалист (1): 1989 * Португалия Лига Кубогы :Жеңімпаз (3): 1926–27, 1928–29, 1932–33 :Финалист (3): 1925–26, 1931–32, 1935–36 * Сегунда Лига :Жеңімпаз (2): 1983–84, 2012–13 * Лиссабон чемпионаты :Жеңімпаз (6): 1925–26, 1928–29, 1929–30, 1931–32, 1943–44, 1945–46 *Лиссабон Кубогы :Жеңімпаз (6): 1959–60, 1960–61, 1969–70, 1975–76, 1989–90, 1993–94 :Финалист (6): 1964–65, 1970–71, 1971–72, 1979–80, 1983–84, 1985–86 Дүниежүзілік титулдар * Интертото Кубогы :Жеңімпаз (1): 1975 Сілтемелер
Макс Айронс

Максимилиан Пол Диармид «Макс» Айронс - ағылшын актері. "Қызыл телпек" триллеріндегі Генри, "Қонақ" фильміндегі Джаред Хоу, "Ақ патшайым" сериалындағы Эдвард рөлдері арқылы танымал. Өмірбаян Макс Айронс Лондонда дүниеге келді. Ирландық актриса Шинейд Кьюсак және Джереми Айронстың баласы. Макс Айронс Оксфордта оқыған. Демалысын Ирландияда орналасқан отбасылық "Айронс" сарайында өткізеді. Кейін Дорсетшир мектебіне көшіп, регбимен айналысқан. 2008 жылы Гилдхоллск музыка және театр мектебін бітіреді. Макс Айронс жарнамаларға да түскен. 2011 жылы "Қызыл телпек" триллеріне түсті. 2013 жылы 22 наурызда "Қонақ" фильмінің премьерасы өтті. Бұл фильмде Джаред Хоу рөлін сомдады. 2013 жылы "Ақ патшайым" сериалына түсті. Жеке өмірі 2011 жылдан бастап Эмили Браунингпен жүрді. Қазіргі таңда Софи Перамен жүруде. Фильмография Дереккөздер http://www.kinopoisk.ru/name/673440/
Шейн Мосли

Шейн Мосли (, 7 қыркүйек, 1971 жыл Линвуд, Калифорния, АҚШ) — америкалық кәсіпқой боксшы, жартылай орта салмақта өнер көрсетеді. 3 салмақ дәрежесінде әлем чемпионы атанған: жеңіл (IBF тұжырымы, 1997— 1999), жартылай орта (WBC тұжырымы, 2000— 2002, WBC тұжырымы бойынша уақытша чемпион, 2007) және 1-ші орта (WBC тұжырымы, 2003— 2004; WBA тұжырымы, 2003— 2004). Кәсіпқой мансабы 1993— 2000 1993 жылы ақпанда алғашқы айқасын өткізген. 1997 жылы тамызда жеңіліс көрмеген қос боксшы — Шейн Мослимен IBF тұжырымы бойынша әлем чемпионы Филип Холидей қолғап түйістірді. Мосли қазылардың бірауыздан шешімімен сенімді жеңіске ие болып, осы салмақтағы бірегей жолын бастады. 1997 жылы қарашада Мосли 11-ші раундта Мануэль Гоместы нокаутқа түсірді. 1998 жылы ақпанда ол 8-ші раундта Деметрио Кебаллосты нокаутқа түсірді. 1998 жылы мамырда Мосли 8-ші раундта Джон Молинаны тізе бүктірді. 1998 жылы маусымда ол 5-ші раундта Вилфредо Руисты нокаутқа түсіріп жеңіске жетті. 1998 жылы қыркүйекте Мосли 5-ші раундта Эдуардо Бартоломео Моралесты нокаутпен тізе бүктірді.
Бокстан бірінші ауыр салмақта әлем чемпиондарының тізімі

Бокстан бірінші ауыр салмақта чемпион — кәсіби боксшыларға берілетін атақ. Қазіргі уақытта атақты бере алады: * Бүкіләлемдік бокс ассоциациясы (ББА, WBA) (бұрынғы NBA), 1921 жылы негізі қаланған, * Бүкіләлемдік бокс кеңесі (ББК, WBC), 1963 жылы негізі қаланған, * Халықаралық бокс федерациясы (ХБФ, IBF), 1983 жылы қаланған * Бүкіләлемдік бокс ұйымы (ББҰ, WBO), 1988 жылы құрылған. Ұйымдар пайда болғанға дейін атақ абсолютті берілген. Атақ иелері Сілтемелер : 1 Кейінірек Дуайт Мұхаммед Кауи ретінде белгілі. : 2 Чемпиондықтан алынып тасталды деп танылуы, чемпиондық істен / міндетті немесе тағайындалған қарсыласына қарсы атағын қорғаудан бас тартқаны үшін кері қайтарып алынады. : 3 Бас тартылған атау. Басқа бөлімшелерде чемпиондық белбеуді жеңіп алған бірінші ауыр салмақтағы чемпиондар *Бракстон, Михальчевски, Хилл және Тиоззо барлығы жартылай ауыр салмақтағы чемпиондар. *Холифилд и Тони являются только два бывших чемпионов тяжелом, чтобы выиграть кусок супертяжелом весе. Тони также завоевала титулы в среднем весе и суперсреднем *Тек Холифилд пен Тони ғана ауыр салмақты атағын ұтып алған екі бұрынғы бірінші ауыр салмақтағы чемпиондар. Тони орташа және супер орташа салмақтағы атағын да жеңіп алған. 1980 жылға дейін бірінші ауыр салмақтағы әлем чемпиондары Бірінші ауыр салмақ класы ББК (WBC) арқылы 1979 жылы ашылды, және белбеу Мате Парлов пен Марвин Кэмел арасындағы жекпе-жек жеңімпазына берілуі тиіс болатын. Ұрыс тең аяқталды, және чемпиондық 1980 жылы 31 наурыздағы олардың арасындағы реваншта дейін Кэмэл иеленгенге дейін бос болды. ББА (WBA) 1982 жылы талап арыз кейіннен Оззи Окасио мен Робби Уильямс арасындағы шайқаста өз белбеуін ашты, бұл жолы Окасио жеңген болатын.
Полиция саны бойынша елдер тізімі

Полиция саны бойынша елдер тізімі — полиция қызметкерлер санын халық санына ара қатынасын әлем елдері бойынша салыстырады. 2006 жылғы БҰҰ анализінде орташа есеппен 300 полицейді 100 000 тұрғынға қарастырады. БҰҰ полиция қызметкерлердің минималды санын 100 000 тұрғынға 222 деп ұсынады. Тізім Бұл толық тізім емес, 131 ел және мойындалмаған мемлекеттер. Сілтемелер * [http://www.unodc.org/unodc/en/data-and-analysis/Tenth-CTS-full.html The Tenth United Nations Survey of Crime Trends and Operations of Criminal Justice Systems (Tenth CTS, 2005—2006)] * [http://www.unodc.org/documents/data-and-analysis/Crime-statistics/International_Statistics_on_Crime_and_Justice.pdf International Statistics on Crime and Criminal Justice — page 135] Дереккөздер
Цубаса Хонда

Цубаса Хонда (本田 翼 Honda Tsubasa?, 27 маусым, 1992 жыл, Токио) – Жапон әртісі мен моделі. Мансап 2006 жылдың орта жағында Хонда бір күннің ішінде жеті адамның қарауында болғандықтан, бұл оның ойын-сауық индустриясына кіріуіне себепші болды. Осы жылы Хонда «Seventeen» журналы үшін эксклюзивті моделі ретінде сынға түскен болатын. Кейін 2007 жылы «Love Berry» журналының эксклюзивті моделі болды. 2010 жылдың қаңтар айында ол қайтадан «Non-no» журналына қосылды. 2012 жылдың сәуір айынан бастап 2013 жылғы мамырға дейін ол Shōfukutei Tsurube II есімді тұлғаның өткізілуімен TBS ток-шоу А-Студионың көмекшісі болды. 2012 жылы қарашада "Fashion Story: Model" фильміне түсіп, жаңа фильмі дебютке шықты. 2013 жылдың шілде айында, ол НТВ телеарнасында кешкі музыка шоу Music Dragon-да МС ретінде өзін көрсеткен болатын. 2015 жылы 2 маусымда оның Fuji TV арнасында көрсетілетін Koinaka драмасында басты кейіпкерді ойнайтыны жарияланды. Тапқан көріністері ТВ драмалар * Shima Shima 5-бөлім (TBS, 2011), жоғарғы мектеп оқушысы * Celeb Party ni Ikō (BS-TBS, 2011), Цубаса * Renai Neet: Wasureta Koi no Hajimekata (TBS, 2012), Юи Киношита * Strawberry Night 3-бөлім (Fuji TV, 2012), жоғарғы мектеп оқушысы * Papadol 2-бөлім (TBS, 2012), өзі * Kagi no Kakatta Heya 10 және 11 бөлімдер (Fuji TV, 2012), Шинобу Кавамура * GTO (KTV, 2012), Уруми Канзаки. ** Aki mo Oni Abare Special (2012) ** Shōgatsu Special! Fuyuyasumi mo Nekketsu Jugyō da (2013) ** Kanketsu-hen: Saraba Onizuka! Sotsugyō Special (2013 * Honto ni Atta Kowai Hanashi: Natsu no Tokubetsu-hen 2012 "Akai Tsume" (Fuji TV, 2012) * Piece (NTV, 2012), Мизухо Шуга * Tonbi (TBS, 2013), Ке Матсумото * Vampire Heaven (TV Tokyo, 2013), Комачи * Shomuni 2013 (Fuji TV, 2013), Шиори Марияма * Andō Lloyd: A.I. knows Love? (TBS, 2013), Сапури * Saikō no Omotenashi (NTV, 2014), Нана Момокава * Henshin (WOWOW, 2014), Ryōko Kyōgoku* Tokyo ni Olympic o Yonda Otoko (Fuji TV, 2014), Нина * Kōhaku ga Umareta Hi (NHK, 2015), Митсу Такешита * Yamegoku: Yakuza Yamete Itadakimasu (TBS, 2015), Харука Нагамитсу * Koinaka (Fuji TV, 2015) Фильмдер * Fashion Story: Model (2012), Хинако * Rakugo Eiga "Life Rate" (2013) * Enoshima Prism (2013), Мичиру Andō * It All Began When I Met You (2013), Natsumi Ōtomo in "Christmas no Yūki" * Nishino Yukihiko no Koi to Bōken (2014), Каноко * Ao Haru Ride (2014), Футаба Йошиока * Terminal (2015), Атсуко Шиина Web драмалар * Shinikare (NOTTV, 2012), Марика * Gozen 3-ji no Muhōchitai (BeeTV, 2013), Момоко Нанасе Көшірме * Taka no tsume 7: Joou heika no Jōbūbu (2014), Мутсуми Кихара Библиография Журналдар * Seventeen, Shueisha 1967-, 2006 жылдан бастап эксклюзивті модел * Love Berry, Tokuma Shoten 2001-2012, 2007-2008 жылдар аралығындағы эксклюзивті модел * Jille, Futabasha 2001-2014, 2008 жылы қыркүйек айы - 2009 жылы желтоқсан айы * Non-no, Shueisha 1971-, 2010 жылы қаңтардан бастап эксклюзивті модел * Myojo, Shueisha 1952-, 2012 жыл желтоқсан- * Men's Non-No, Shueisha 1986-, 2015 жыл сәуір- Дереккөздер [https://en.wikipedia.org/wiki/Tsubasa_Honda Толық дереккөздер тізімі]
Метро бекеті

Метро бекеті — тоқтайтын орын, метро жолаушыларын отырғызуға немесе түсіруге арналған. Көп жағдайда бір станцияға бірнеше кіреберіс жасалып салынады. Бекеттің құрылымдық жіктелуі Метро бекеті оның орналасуына, яғни жер асты, жер үсті және су асты болып орналасуына байланысты бөлінеді. Өз кезегінде, метро бекеті терең немесе таяз орналасуына байланысты да бөлінеді. Құрылысына байланысты жер асты метро бекеттері әр түрлі болып бөлінеді. Жолаушылар әрлі-берлі өтушілерді біріндеп жіберіп тұру үшін өтетін жерге қойылған айналып тұратын жабдық, яғни турникет немесе көпшілік орындардың алдындағы ауыз үй, яғни вестибюль арқылы өтеді. Вестибюльда кассалар мен билетке арналған автоматтар да болады. Жер метро бекеттері қаладан шығуға да мүмкіндік тудырады. Жер үсті метро бекеті өзімен бірге жекеменшік арнайы тоқтауға арналған залды ұсынады. Платформалар мен жолдар геометриясы Бекет аралдық және жағалаулық платформаларға ие болуы мүмкін. Соңғы бекет ерекше жол кескіндемесіне ие болуы таңқаларлық іс емес. Бекет ауысып мінуге арналуы мүмкін. Мұндай жағдайда бекет басқа метро бекетімен біріккен, осылайша жолаушы бір бекеттен екіншісіне орын ауыстырғанда ақша төлемейді немесе басқа бекеттерді тосуға тура келеді. Қазірде көпжолдық және көпдеңгейлік метр бекеттері жұмыс атқаруда. Көптеген жағдайларда ауысып отыратын метро бекеттері кедергілі платформалық бекет болып табылады. Сыртқы сілтемелер * [https://www.urbanrail.net/ UrbanRail.Net] — әлемдегі барлық метро жүйелерінің сипаттамасы, әрқайсысында барлық станцияларды көрсететін схемалық картасы бар. Дереккөздер
Пасуш де Феррейра (футбол клубы)

Пасуш де Ферейра — Пасуш-де-Ферейра ауданындағы португал футбол клубы. Тарихы Клубтың пайда болу тарихы 1930-шы жылдар құрылған Sport Club Pacense клубынан алады. 1950-шы жылдарға дейін клуб әуесқойлар арасында ойнады. 1950 жылы клуб атын Futebol Clube Vasco da Gamaға ауыстырып Португалия үшінші дивизионында ойнауға рұқсат алды. 3-4 жыл өткен соң клуб атын Futebol Clube Paços de Ferreiraға ауыстырды. Алғашқы кәсіпқой ойынын клуб 1950 жылдың 19 қарашасында Лусадуға қарсы ойнады. 1973-74 жж. маусымда клуб үшінді дивизионды жеңіп, екінші дивизионға жолдамаиалды. Жанкүйерлері Ең жанкүйерлер тобы ретінде "Ultras Yellow Boys" саналады. Бұрын болған, қазір жойылған жанкүйер топтары: "Febre Amarela" және "Yellowmania". Жетістіктері *Португалия Кубогы :Финалист (1): 2008–09 *Португалия Лига Кубогы :Финалист (1): 2010–11 *Португалия Суперкубогы :Финалист (1): 2009 *Сегунда Лига :Жеңімпаз (3): 1990–91, 1999–2000, 2004–05 *Португалия Үшінші Дивизион :Жеңімпаз (1): 1973–74
Андрей Анатольевич Болсунов

Андрей Анатольевич Болсунов (14 қаңтар 1969 жылы туған) — Ресей театр және кино актёрі. Фильмография *1995 — Сады Диониса, режиссёр М. Беберашвили — суретші *1999 — Святой и грешный, режиссёр И. Соловов — камео *2005 — Авантюристка (сериал), режиссёр Д. Дьяченко — Том *2006 — Рудольфио, режиссёр О. Лобанова — Рудольф *2007 — Слуга государев, режиссёр О. Рясков — Карлдың адъютанты *2010 — Записки Тайной канцелярии, режиссёр О. Рясков — Франция елшісі *2012 — Второй убойный (сериал), режиссёр С. Власов — Геннадий Театрдағы қойылымдары Н. В. Гоголь атындағы Мәскеу драма театры * 1994 - «Знак батареи Красного Дьявола» * 1995 - «Долгий день уходит в ночь» — Эдмунд * «Вернись, малютка Шеба» * «Чужой ребёнок» — Костя * 1997 - «Иванов» — Евгений Константинович Львов * «Мария Стюарт» — Мортимер * 1998 - «Петербург» * 1999 - «Моё преступление» — Андрэ Боннар * 2000 - «Долетим до Милана» — Лукаш * 2006 - «Веер леди Уиндермир» — Сесил Грэхем * «Однажды в Калифорнии («Истинный Запад»)» — Остин * 2007 - «Театральный роман» — Ксаверий Ильчин, Романус * «Мистраль» - Гоген * 2009 - «Портрет» * 2010 - «Тётка Чарлея» — сэр Фрэнсис Чеснэй * 2012 - «Мистраль» — Поль Гоген "Модернъ" театры * «Петля» — Жюль Сыртқы сілтемелер *[http://www.afisha.ru/people/291522/ Андрей Анатольевич Болсунов («Афиша» сайтынан)]
Иван Сергеевич Бердинский

Иван Сергеевич Бердинский (16 маусым 1918, Пермь қаласы — 19 мамыр 1997, Пермь қаласы) — Совет, Ресей химигі, профессор. Биография Анасы — Анна Павловна Бердинская. Әкесі — Сергей Григорьевич Бердинский. № 17 Перьм гимназиясын бітірген. Марапаттамалары * «Қызыл жұлдыз» ордені ; * «Отечественной войны II степени» ордені; * «Трудового Красного Знамени»ордені; * «За победу над Германией» медальі; * «За оборону Москвы» медальі; * «За освобождение Варшавы» медальі; * «За отвагу» медальі; Сыртқы сілтемелер *[http://www.pfa.ru/index.php?optioncom_content&viewarticle&id638&Itemid557/ Биология химия кафедрасының тарихы]
Ғарыштық құқық

Ғарыштық құқық - ғарышты зерттеп, пайдалануға қатысы бар мемлекеттердің, сондай-ақ халықаралық ұйымдардың қарым-қатынасын реттейтін әрі ғарыш кеңістігі мен аспан денелерін пайдалану режимін айқындайтын құқықтық жосындар жиынтығы, халықаралық құқықтың бір саласы. Ғарыштық құқықтың жосындарын БҰҰ, соның ішінде 1959 ж. Бас Ассамблеяның көмекші органы ретінде құрылған Ғарыш кеңістігін бейбіт мақсатта пайдалану жөніндегі к-т әзірлейді. Ғарыштық құқықтың бастаулары Ғарыштық құқықтың бастаулары - "Айды және басқа аспан денелерін қоса алғанда, ғарыш кеңістігін зерттеу мен пайдалану жөніндегі мемлекеттер қызметінің принциптері туралы келісімшарт" (1967) "Ғарышкерлерді құтқару, ғарыш кеңістігіне ұшырылған ғарышкерлер мен нысандарды кері қайтару туралы келісім" (1968), "Ғарыштық нысандардың шектірген залалы үшін халықаралық жауапкершілік туралы конвенция" (1972) "Ғарыш кеңістігіне ұшырылған нысандарды тіркеу туралы конвенция" (1975) "Айдағы және басқа аспан денелеріндегі мемлекеттердің қызметі туралы келісім" (1979). Сондай-ақ, мемлекеттердің аспан әлемін бірлесе игеру әрекеттерін реттейтін халықаралық ғылыми-техникалық құжаттар да ғарыштық құқықтың негізгі бастауларының бірі саналады. Олар, негізінен, үкіметаралық ұйымдардың құрылтайшылық актілерін, мемлекеттердің ғарыштағы бірлескен әрекеттерінің жалпы да нақты мәселелері жөніндегі екі жақты не көп тарапты келісімдерін қамтиды. Дереккөздер Қазақстан Ұлттық Энциклопедия. 3 том. ISBN 5-89800-149-2
Дабысын қоңырқұмы

Дабысын қоңырқұмы - Бетпақдаланың солтүстік-батысында, Сарысу өзенінің төменгі ағысындағы құмды алқап. Қарағанды облысы жерінде орналасқан. Абсолютті биіктігі 250 м. Оңтүстік-шығыстан солтүстік-батысқа қарай 25 км-ге созылып жатыр, енді жері 10 км-ге жетеді. жер бедеріне ұсақ төбелі қырқалы жазықтар тән. Құмның сұр қоңыр топырағында еркекшөп, жусан, қияқ, құмаршық, теріскен, жүзгін өскен. Сәл минералданған тұщы суы жер бетіне жақын (1-2 м) жатыр. Құмды алқап жыл бойы жайылым ретінде пайдаланады. Дереккөздер Қазақстан Ұлттық Энциклопедия. 3 том. ISBN 5-89800-149-2
Дайн

Дайн, мұсылмандық құқықта - қарыз міндеттемесінің бір түрі. Оның сәлем уа салфтан айырмашылығы: қарызға алынған мал-мүлік не қаражат иесіне өсімпұлсыз, бәз қалпында қайтарылады. Шариғат ережелері бойынша, мәмілелесуші тараптар өзара келісімшарт жасасып, куәлар алдында дайнды өтеу мерзімін алдын-ала белгілейді, қарызға берілетін нәрсенің саны мен сапасын анықтайды. Қарыз беруші пайдалануға берген дүниесінің орнына бағасы бірдей өзге зат талап етуге ерікті. Иесіне қайтарылатын нәрсенің құны борышты өтеу мерзіміндегі бағамен белгіленеді. Дайн міндеттемесі қарыз алушы куәгерлердің көзінша мал-мүлыкке не қаражатқа ие болған (қарыз алған) сәттен бастап күшіне енеді. Кесімді мерзімге шейін одан борышын өтеуге талап етуге ешкімнің құқы жоқ. Шариғатта "арамға" жатқызылған нәрселер қарызға берілсе, сондай-ақ өтем мерзімі алдын ала белгіленбесе, өсімақы талап етілсе, ақша не мал-мүлік куәлардың көзніше табыс етілмесе, дайн міндеттемесі заңсыз, жарамсыз мәміле болып саналады. Борыш алдын ала келісілген уақытта, тиісті мөлшерде әрі спалы өтелген, кейде қарыз берушінің өзі кешірім еткен ретте ғана дайн шарты өзінің міндетті күшін жояды. Дереккөздер Қазақстан Ұлттық Энциклопедия. 3 том. ISBN 5-89800-149-2
Даму жөніндегі халықаралық ассоциация

Даму жөніндегі халықаралық ассоциация - Дүниежүзілік қайта құру және даму банкінің еншілес ұйымы. АҚШ-та 1960 ж. құрылған. Аса кедей елдерге процентсіз кредит беріледі. Мақсаты - дамушы елдерге (мүше мемлекеттерде) экономиканы көермелеу, еңбек өнімділігін арттыру, халықтың тұрмыс жағдайын көтеру. Даму жөніндегі халықаралық ассоциация өзі қаржыландыратын әрбір жобаны қаржы көмегін неғұрлым тиімді пайдалану мақсатымен әлеуметтік-экономикалық сараптамадн өткізеді. Дереккөздер Қазақстан Ұлттық Энциклопедия. 3 том. ISBN 5-89800-149-2
Данайлар

Данайлар - Аргос аралын мекендеген ертедегі грек тайпасы. Гомер эпосындағы Данайлар - Трояны қоршауға алған гректердің атауы. Аңыз бойынша, Данайлар Трояға күшпен басып кіре алмай, қала қорғанының жанына ішіне қарулы жауынгерлер тығылған ағаш ат қалдырады да, өздері кетіп қалады. Көріпкел Лаокоонның "сыйлық тарту еткен Данайлардан қорқамын" деп ескерткеніне қарамастан (Вергилий, энеида, ІІ, 49), троялықтар ағаш атты қалаға алып кіргізеді. Түн ортасында онда жасырынған жауынгерлер ағаш аттан шығып, қала қақпасын қайта оралған жасақтарына ашып береді. Троя талқандалып, жаудың қол астына қарайды. Ел арасындағы "данай сыйлығы" деген қанатты сөз осыдан қалған. Дереккөздер Қазақстан Ұлттық Энциклопедия. 3 том. ISBN 5-89800-149-2
Қарақалпақ рулары

Қарақалпақтар тайпаға, руға - ұрық және тайпа одағы - арысқа бөлінеді. Ең ірі тайпа бірлестігі - он төрт ұрық, саны жағынан екіншісі - қоңырат арысы. Қоңырат арысы екі тайпадан тұрады: шуллук және жоунгур. Мүйтен (таңбасы: үш істі шанышқы; ұраны: Ақшолпан) Қоңырат (таңбасы: П ( босаға) ұраны: Қақпа) Қытай (таңбасы: Q (ожаў), ұраны: Уллы таў) Қыпшақ (таңбасы: I (әлип ямаса биринши), ұраны: Тоқсаба) Кенегес (таңбасы: Х (атанақ), ұраны: Шаўлы-Шаўхай) Маңғыт (таңбасы: f (қылыш), ұраны: Шаўлы-Шаўхай) Халық саны Тағы қараңыз * Қазақ рулары Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * http://www.turkulusbudun.com/t354p75-qaraqalpaqlar-karakalpaks * http://www.e-sozlik.net/uruwlar/ * [http://lib7.com/images/222/0099.jpg карта каракалпакских родов] * http://lib7.com/narody-srednej-azii-i-kazahstana/1529-istoricheskie-svedenija-o-karakalpakah.html
Риу Аве

Риу Аве — Вилла-ду-Конди қаласындағы португал футбол клубы. Тарихы Rio Ave клубы 1939 жылы құрылды. Клубтың чемпионаттағы ең үздік нәтижесі (5-ші орын) 1981-82 жылғы маусымда болды. Екі жылдан клуб алғаш рет Кубок финалына шықты (1:4 есебімен Порту клубына жеңіліп қалды). 2014 жылы Португалия Кубогының финалына дейін жетіп, клуб 2014-15 жылғы маусымда УЕФА Еуропа Лигасына жолдама алды. Жетістіктері Ұлттық титулдар *Португалия Кубогы :* Финалист (2): 1983-84, 2013–14 *Португалия Лига Кубогы :* Финалист (1): 2013–14 *Португалия Суперкубогы :* Финалист (1): 2014 *Сегунда :* Жеңімпаз (3): 1985–86, 1995–96, 2002–03 *Португалия Үшінші Дивизионы :* Жеңімпаз (1): 1976–77 Аудандық титулдар * Порту Кубогы :* Жеңімпаз (1): 1966–67 Сілтемелер
Морейренсе

Морейренсе — Морейра-де-Конегуш қаласындағы португал футбол клубы. Тарихы 1938 жылы клуб Moreirense атымен құрылды. Алғаш рет клуб екінші дивизионға 1995 жылы жетті. 6 жылдан кейін клуб Мануэль Мачадомен бірге алғаш рет Жоғарғы лигаға шықты. 2002–04 жж. маусымда клуб жоғарғы лигада өзінің әзірше үздік орнына жетті (9-шы орын). Мачадо Гимарайнш клубына кеткен соң, клуб екі мәрте секундтқа түсіп жоғарғы лигаға қайта оралды (2010 және 2012 жылдар). Жетістіктері *Сегунда Лига: 2001–02, 2013–14 *Португалия Екінші Дивизионы: 1994–95, 2000–01 *Брага Екінші Дивизионы: 1942–43 Ойыншылар Негізгі құрам
Боавишта

Боавишта — Порту қаласындағы португал футбол клубы. Тарихы Бастапқы жылдар (1934-1969) Боавишта Жоғарғы лигада алғашқы рет 1935-36 жж. маусымда өнер көрсетті. Сол жылы-ақ клуб Сегундаға түсіп қалды. 1969 жылға дейін клуб Жоғарғы лигадан Сегундаға түсумен және керісінше көтерілумен болды. Алтын ғасыр (1969-2003) Клуб 1975-76 және 1998-99 жж. маусымдарда екінші орынға қол жеткізді. 1993-94 жж. УЕФА Кубогында ширек финалға дейін жетті (Олар ОФИ мен Лационы жеңді). 1999-00 жж. УЕФА Чемпиондар Лигасында клуб топтық кезеңде шығып қалды. 2000-01 жж. маусымда клуб алғаш рет Португалия чемпионы атанды. Келесі маусым клуб Спортингтен кейін екінші орынмен бітірді. 2001-02 жж. УЕФА Чемпиондар Лигасында қайтадан өнер көрсетті. Бұл кезде клуб жақсырақ өнер көрсетіп, өзінің жолында Боруссияны, Динамо Киевты жеңді. Келесі кезеңде клуб Бавария, Манчестер Юнайтед және Нантпен бір топқа түсті. Ол топта клуб жаман өнер көрсетіп, тек қана 1 ұпайға қол жеткізді. 2002-03 жж. УЕФА Кубогында клуб жартылай финалға жетті (Селтиктен жеңіліс). Төмен жылжу (2003-2008) 2003 жылы клуб жаңа стадионын сала бастады. Бұл құрылыстан кейін клуб дағдарысқа ұшырады. Клуб чемпионатта кестенің екінші жартысынан аса алмады. 2008 жылы клуб Апито жанжалының (арбитрларды қорқыту) кесірінен Сегундаға түсіп қалды. Қайта оралу (2008-қазіргі уақытқа дейін) 2008-09 жж. маусымда клубтың финанстық мәселелері жалғаса берді. Сол жылы-ақ клуб үшінші дивизионға түсіп қалды. 2013 жылдың маусым айында ұзақ келісімдерден кейін Боавишта Лига Сагрешке оралу құқығына ие болды. Сонымен қатар клуб кредиторлармен келіссөздер өткізіп, қарызды жартысына дейін азайтуға келісті. 2014 жылдың ақпан айында Боавишта кредиторларымен бірге SIREVE (Соттан Тыс Келісім Арқылы Жүйені Қалпына Келтіру Компаниясы) келісіміне қол жеткізді. 2014 жылдың сәуір айында Лига Атқару комитеті 2014/2015 маусым чемпионатында қатысу туралы декларацияны қабылдады. Мәлімдемесінде комиссия клубтың финансы, сондай-ақ техникалық қамтамасыздығы және аудиты қалпында деген шешімін қабылдады. 2014-15 жж. маусымда клуб 6 жылдан соң чемпионатқа қайта оралды. Жетістіктері *Лига Сагреш :* Жеңімпаз (1): 2000–01 *Португалия Кубогы :* Жеңімпаз (5): 1974-75, 1975-76, 1978-79, 1991-92, 1996-97 :*Финалист (1): 1992–93 *Португалия Суперкубогы :* Жеңімпаз (3): 1979, 1992, 1997 :*Финалист (1): 2001 *Сегунда Лига :* Жеңімпаз (2): 1936–37, 1949–50 *Порту Чемпионаты :* Жеңімпаз (1): 1913–14 Дереккөздер
Академика

Академика де Коимбра — Коимбра қаласындағы португал футбол клубы. Тарихы Академика 1876 жылы Clube Atlético de Coimbra (1861 ж. құрылған) және Academia Dramática (1837 ж. құрылған) қосылуымен Коимбра Университетінің студенттерімен құрылған клуб. 1970-шы жж. дейін клубта тек қана Университет студенттері ойнады. Бірақ 1974-1984 жж. арасында клуб чемпионатта жаман өнер көрсетіп, Сегундаға түсіп қалды. Сол кездегі клуб президенті Академика басқа клубтармен бәсекелесу қабілетін жоғалтпау үшін негізгі құрам сапына кәсіпқой футболшыларды шақырады. Жетістіктері *Португалия Кубогы **Жеңімпаз: 1938–39, 2011–12 **Финалист: 1950–51, 1966–67, 1968–69 *Португалия Суперкубогы **Финалист: 2012 *Португалия Әуесқой Чемпионаты **Финалист: 1922–23 *Сегунда Лига **Жеңімпаз: 1948–49, 1972–73 **Финалист: 1979–80 Ойыншылар Негізгі құрам Құрам 2014 жылдың 19 тамызына қарай.
Арока

Арока — Арока ауданындағы португал футбол клубы. Тарихы Клуб Порту клубының қосылмасы ретінде 1951 жылдың 25 желтоқсанында құрылған. Арока 2006 жылға дейін Авейру аймақтық лигасында ойнады. Сол жылы клуб Португалия Үшінші Дивизионына шыға алды. Арока 2012-13 жж. маусымда өзінің тарихындағы басты нәтижесіне жетті. Ол жылы клуб Лига Сагрешке жолдама алып, Арока ауданының басшылығымен Құрмет Алтын Медалімен марапатталды. Жетістіктері *Сегунда Лига **2009–10 *Португалия Үшінші Дивизионы **2007–08 *Авейру Аймақтық Лигасы **2006–07 Дереккөздер
Футболдан Португалия чемпионаты

Футболдан Португалия чемпионаты немесе Премьер Лига - Португалия футболының ең жоғарғы дивизионы. Турнирде 18 команда өнер көрсетеді. Әр маусымның соңында ең төменгі орын алған 2 команда Сегунда Лигаға кетеді, ал олардың орнына ол жақтағы ең жоғарғы орын алған 2 команда келеді. Португалия Чемпионатының 2015–16 жж. маусымының қатысушылары *Академика *Арока *Белененсиш *Бенфика *Боавишта *Брага *Витория *Гимарайнш *Маритиму *Морейренсе *Насьонал *Пасуш де Феррейра *Порту *Риу Аве *Спортинг *Тондела *Униан Мадейра *Эшторил Жеңімпаздар мен бомбардирлер тізімі Жеңістер саны Үздік бомбардирлер тізімі Дереккөздер
Афарлар

Афарлар (Данакиль) — Африканың солтүстік-шығысында, Афар шөліндегі халық. Жалпы саны 1,5 миллион адамға бағаланады (2009), олардың көпшілігі Эфиопияда тұрады, Афар провинциясы халқының едәуір бөлігін құрайды. Афардың үлкен топтары Эритрея мен Джибутиде тұрады. Антропологиялық жағынан Данакиль еуропалық пен зәңгі нәсілінің араласуынан қалыптасқан эфиоп өтпелі нәсіліне жатады. Тілі Кушит тілдері тобына кіретін афар тілінде сөйлейді. Діні Басым көпшілігі ислам дінінің сүннит тармағын ұстанады, ал аз ғана бөлігі - христиандар. Діни нанымында (ислам дінін қабылдағанға дейін) ерте заманғы тұтынған діннің сарыны сақталған. Тарихы Араб және Эфиопия дереккөздеріндегі Афарлар туралы алғашқы мәліметтер 13-14 ғасырларға жатады. Афарлар бірнеше сұлтандықтарды құрды (Ауса — Аваш өзенінің төменгі ағысында, Тәжура - Тәжура шығанағының жағасында, Рахейт - Баб-эль-Мандеб бұғазының жағалауында және т.б.), 19 ғасырда Эфиопия құрамына еніп, ішінара Италия мен Францияның отарлық иеліктеріне қосылды. Кәсібі Афарлар көшпелі түйе шаруашылығымен, аз дәрежеде мал шаруашылығымен (ірі қара және ұсақ мал), тұз өндіріп, оны бұғаз арқылы йемендіктермен немесе эфиопиялықтармен астық үшін саудалайды, Қызыл теңіз жағалауында – балық аулаумен, Ауса оазисінде – егіншілікпен айналысады. Афар аймағының ең ірі қаласы Асабада, Аддис-Абебада, Джибутиде афар жұмысшылары, қызметкерлері, зиялылары тұрады. Өмір салты Немере туыстар бойынша некелесу кең таралған. Ажырасу деңгейі жоғары. Афар әйелдері жалаңаш жүруге бейім, бұл мұсылман халықтары үшін әдеттен тыс нәрсе. Кушит халықтары мен кейбір банту халықтары қолданатын әйелдерді «сүндетке отырғызу» әдеті бар. Қазіргі кезде Афар қоғамының өз жұмысшы табы мен зиялы қауымы бар. Көшпелілер жартылай шатырлармен жабылған үңгірлерде, егіншілер мен балықшылар пальма жапырағы төсеніштерімен жабылған тіректері мен бұтақтары бар дөңгелек шатырларда тұрады. Ерлер мен әйелдердің киімі – белге байланған мата, көйлек, шекпен. Ет пен сүт афар диетасының негізгі құрамдас бөлігі болып табылады. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * Кобищанов Ю. М. Афар// Народы и религии мира / Глав. ред. В. А. Тишков. М.: Большая Российская Энциклопедия, 2000. — с. 63 * Шпажников Г. А. Афар// Народы мира/ Глав ред. В. А. Минц. М.: ОЛМА Медиа Групп, 2007. — 640 с., ил. — с. 70 — 71. * Lewis I.M. Peoples of the Horn of Africa: Somali, Afar and Saho., L., 1955
Даур жотасы

Даур жотасы (; бурятша: Дагуур дабаан) — Ресейдің (Чита облысы) Байкал сыртының орталық бөлігіндегі жота. Оңтүстік-батыстан солтүстік-шығыскқа қарай 300 км-ге созылып жатыр. жота Джила өзенінің жоғарғы бастауынан Ульдуруг өзенінің құйылысына дейінгі аралықты алып жатыр. Абсолютті биіктігі 1526 м. Геологиялық құрылымдары герцин қатпарлығының нәтижесінде пайда болған гранит және кристалл тақтатастарынан түзілген. Жота климаты тым континентті. Қаңтар айындағы орташа температура - 23-32°С, шілдеде 15-19°С. жылдық жауын-шашынның орташа мөлшері 250-400 мм. Даур жотасы аумағынжа көп жылдық тоң жатыр. Беткейі мен баурайында қарағай мен майқарағай орманы өседі. Дереккөздер
Сиыршы (ру)

Сиыршы — Жалайыр тайпасының cырманақ тармағынан тарайтын ру. Орыс географы қоғамының Н.А. Абрамов басқарған зерттеушілері жинаған мәліметтерінде 1864 жылы С-дан тараған сырымбет, бәйімбет аталары 800 түтін болған. Қыстаулары — Жалғызағаш пен Лаба тауы, жайлауы Ешкіөлместе — Қызылжора сайы, Қараталдың оң жағы. Сиыршының ұраны мен таңбасы жалайырмен бірдей. Тұлғалар * Бақтыбай Жолбарысұлы * Ескелді би Жылгелдіұлы Сыртқы сілтемелер
Маржан Енбаева

Маржан Енбаева (1924 жылы Индер ауданы Есбол селосына қарасты «Толыбай» құмы – 16 маусым 2015 жыл Атырау облысы Индер ауданы Елтай ауылы) — Социалистік Еңбек Ері. 1950-ші жылдары жазылып, талай ән кештерінде шырқалған танымал «Маржан қыз» әнінің кейіпкері. Маржан қыз Ағасы Шалабай екеуі әкесі Енбайға жылқы бағысты. Кейін 1944 жылы 19 жастағы Шалабай соғысқа аттанды. Жылқы бағудың барлық мехнаты енді қаршадай қыз бен әкесіне түсті. «Әкемді жүнжітіп жібергені жылқының жайы емес, жалғыз ұлының соғыста хабар-ошарсыз кеткені болды. Көзі жұмылғанша «Шалабайым келіп қалар» деп елеңдеумен есікке қарап жатты. Ағатайымнан қара қағаз келмеген соң мен де үмітімді жоймадым. Бірақ Шалабай сол кеткеннен оралмады», - деген еді Маржан әжей өткен күндерді еске алып. Зейнеткерлік жасқа дейін жылқы баққан Маржан Енбаеваның бағымына 1942-1946 жылдар аралығында 237 құлын сеніп тапсырылған болатын. Еңбегі еленіп, оған 1948 жылы Социалистік Еңбек Ері атағы берілді. Ол кезде Маржан небәрі 24 жаста еді. М.Енбаеваның ерлігі елді елең еткізбей қоймады. Оның даңқы республикаға жайылып, бірқатар басылымдардың бас кейіпкері болды. Жылқышы қыз ақындардың да шабытын оятты. Белгілі сатирик ақын Садықбек Адамбеков Маржанды өлеңіне арқау етіп «Маржан қыз» өлеңін жазып, оған танымал композитор Әбілахат Еспаев ән жазды. Сөйтіп бұл ән өткен ғасырдың елуінші жылдарында жұртшылықтың сүйікті әніне айналып еді. Елтай ауылындағы өзі тұрған көшеге есімі берілген. Дереккөздер
Қаскелең асуы

Қаскелең – Іле Алатауындағы асу. Географиялық орны Қазақстан (Алматы облысы Қарасай ауданы) мен Қырғызстан шекарасы аралығында орналасқан. Жер бедері Биіктігі 3716 м. Іле Алатауының солтүстігіндегі Қаскелең өзенінің жоғарғы аңғарынан Қаскелең арқылы Шоң-Кемін өзенінің саласы Оңтүстік Қаскелеңнің бастауынан соқпақ жол өтеді. Асуда жыл бойы қар жатады. Тәңір тауын алғашқа зерттеуші П.П.Семенов-Тян-Шанский 1856 жылы осы асудан өткен. Дереккөздер
Бокстан жартылай ауыр салмақта әлем чемпиондарының тізімі

Бокстан жартылай ауыр салмақта чемпион — атақ, спортшы-боксшыларға беріледі. Қазіргі уақыттағы жартылай ауыр салмақтағы лимит 175 фунт (79,38 кг). Қазіргі уақыттағы кәсіби бокстағы беделді ұйым саналатындар: * Бүкіләлемдік бокс ассоциациясы (ВБА, WBA) (бұрыңғы NBA), 1921 жылы негізі қаланған, * Бүкіләлемдік бокс кеңесі (ВБС, WBC), 1963 жылы құрылған, * Халықаралық бокс федерациясы (МБС, IBF), 1983 жылы құрылған * Бүкіләлемдік бокс ұйымы (ВБО, WBO), 1988 жылы құрылған. Атақ иегерлері Сілтемелер * [http://boxrec.com/index.php BoxRec] * [http://boxrec.com/media/index.php/WBC_Light_Heavyweight_Champion Бокстан жартылай ауыр салмақта WBC нұсқасы бойынша чемпиондар тізімі] * [http://boxrec.com/media/index.php/WBA_Light_Heavyweight_Champion Бокстан жартылай ауыр салмақта WBA нұсқасы бойынша чемпиондар тізімі] * [http://boxrec.com/media/index.php/IBF_Light_Heavyweight_Champion Бокстан жартылай ауыр салмақта IBF нұсқасы бойынша чемпиондар тізімі] * [http://boxrec.com/media/index.php/WBO_Light_Heavyweight_Champion Бокстан жартылай ауыр салмақта WBO нұсқасы бойынша чемпиондар тізімі] Қайнары
Бокстан екінші орта салмақта әлем чемпиондарының тізімі

Бокстан екінші орташа салмақта чемпион — атақ, спортшы-боксшыларға беріледі. Қазіргі уақытта атақты бере алатын ұйымдар * Бүкіләлемдік бокс ассоциациясы (ВБА, WBA) (бұрыңғы NBA), 1921 жылы негізі қаланған, * Бүкіләлемдік бокс кеңесі (ВБС, WBC), 1963 жылы құрылған, * Халықаралық бокс федерациясы (МБС, IBF), 1983 жылы құрылған * Бүкіләлемдік бокс ұйымы (ВБО, WBO), 1988 жылы құрылған. Атақ иегерлері
Бокстан орта салмақта әлем чемпиондарының тізімі

Бокстан орташа салмақта чемпион — атақ, спортшы-боксшыларға беріледі. Қазіргі уақыттағы орташа салмақтағы лимит 160 фунт (72,57 кг). Қазіргі уақытта атақты бере алатын ұйымдар * Бүкіләлемдік бокс ассоциациясы (ВБА, WBA) (бұрыңғы NBA), 1921 жылы негізі қаланған, * Бүкіләлемдік бокс кеңесі (ВБС, WBC), 1963 жылы құрылған, * Халықаралық бокс федерациясы (МБС, IBF), 1983 жылы құрылған * Бүкіләлемдік бокс ұйымы (ВБО, WBO), 1988 жылы құрылған. Атақ иегерлері Қайнары Сілтемелер * [http://www.boxrec.com/index.php BoxRec] * [http://www.boxrec.com/media/index.php/WBC_Middleweight_Champion Бокстан орташа салмақта WBC нұсқасы бойынша чемпиондар тізімі] * [http://www.boxrec.com/media/index.php/WBA_Middleweight_Champion Бокстан орташа салмақта WBA нұсқасы бойынша чемпиондар тізімі] * [http://www.boxrec.com/media/index.php/IBF_Middleweight_Champion Бокстан орташа салмақта IBF нұсқасы бойынша чемпиондар тізімі] * [http://www.boxrec.com/media/index.php/WBO_Middleweight_Champion Бокстан орташа салмақта WBO нұсқасы бойынша чемпиондар тізімі]
Бокстан бірінші орта салмақта әлем чемпиондарының тізімі

Бокстан 1-ші орташа салмақта чемпион — атақ, спортшы-боксшыларға беріледі. Қазіргі уақытта атақты бере алатын ұйымдар * Бүкіләлемдік бокс ассоциациясы (ВБА, WBA) (бұрыңғы NBA), 1921 жылы негізі қаланған, * Бүкіләлемдік бокс кеңесі (ВБС, WBC), 1963 жылы құрылған, * Халықаралық бокс федерациясы (МБС, IBF), 1983 жылы құрылған * Бүкіләлемдік бокс ұйымы (ВБО, WBO), 1988 жылы құрылған. Ұйымдар құрылғанға дейін абсолютті берілген. Сілтемелер *[http://www.wbaonline.com/ WBA ресми сайты] *[http://www.wbcboxing.com/ WBC ресми сайты] *[http://www.ibf-usba-boxing.com/ IBF ресми сайты] *[http://www.wbo-int.com/ WBO ресми сайты]
Бокстан жартылай орта салмақта әлем чемпиондарының тізімі

Бокстан жартылай орташа салмақта чемпион — атақ, спортшы-боксшыларға беріледі. Қазіргі уақытта атақты бере алатын ұйымдар * Бүкіләлемдік бокс ассоциациясы (ВБА, WBA) (бұрыңғы NBA), 1921 жылы негізі қаланған, * Бүкіләлемдік бокс кеңесі (ВБС, WBC), 1963 жылы құрылған, * Халықаралық бокс федерациясы (МБС, IBF), 1983 жылы құрылған * Бүкіләлемдік бокс ұйымы (ВБО, WBO), 1988 жылы құрылған. Ұйымдар құрылғанға дейін абсолютті берілген. Сілтемелер * [http://www.wbaonline.com/ WBA ресми сайты] * [http://www.wbcboxing.com/ WBC ресми сайты] * [http://www.ibf-usba-boxing.com/ IBF ресми сайты] * [http://www.wbo-int.com/ WBO ресми сайты]
Бокстан бірінші жартылай орта салмақта әлем чемпиондарының тізімі

Бокстан 1-ші жартылай орташа салмақта чемпион — спортшы-боксшыларға берілетін атақ. Қазіргі уақытта осы атақты бере алатын ұйымдар * Бүкіләлемдік бокс ассоциациясы (ВБА, WBA) (бұрыңғы NBA), 1921 жылы негізі қаланған, * Бүкіләлемдік бокс кеңесі (ВБС, WBC), 1963 жылы құрылған, * Халықаралық бокс федерациясы (МБС, IBF), 1983 жылы құрылған * Бүкіләлемдік бокс ұйымы (ВБО, WBO), 1988 жылы құрылған. Ұйымдар құрылғанға дейін абсолютті берілген. Сілтемелер * [http://www.wbaonline.com/ WBA ресми сайты] * [http://www.wbcboxing.com/ WBC ресми сайты] * [http://www.ibf-usba-boxing.com/ IBF ресми сайты] * [http://www.wbo-int.com/ WBO ресми сайты]
Бокстан жеңіл салмақта әлем чемпиондарының тізімі

Бокстан жеңіл салмақта чемпион — атақ, спортшы-боксшыларға беріледі. Қазіргі уақытта атақты бере алатын ұйымдар * Бүкіләлемдік бокс ассоциациясы (ВБА, WBA) (бұрыңғы NBA), 1921 жылы негізі қаланған, * Бүкіләлемдік бокс кеңесі (ВБС, WBC), 1963 жылы құрылған, * Халықаралық бокс федерациясы (МБС, IBF), 1983 жылы құрылған * Бүкіләлемдік бокс ұйымы (ВБО, WBO), 1988 жылы құрылған. Ұйымдар құрылғанға дейін абсолютті берілген. Сілтемелер * [http://www.wbaonline.com/ WBA ресми сайты] * [http://www.wbcboxing.com/ WBC ресми сайты] * [http://www.ibf-usba-boxing.com/ IBF ресми сайты] * [http://www.wbo-int.com/ WBO ресми сайты]
Бокстан екінші жартылай жеңіл салмақта әлем чемпиондарының тізімі

Бокстан 2-ші жартылай жеңіл салмақта чемпион — атақ, спортшы-боксшыларға беріледі. Қазіргі уақытта атақты бере алатын ұйымдар * Бүкіләлемдік бокс ассоциациясы (ВБА, WBA) (бұрыңғы NBA), 1921 жылы негізі қаланған, * Бүкіләлемдік бокс кеңесі (ВБС, WBC), 1963 жылы құрылған, * Халықаралық бокс федерациясы (МБС, IBF), 1983 жылы құрылған * Бүкіләлемдік бокс ұйымы (ВБО, WBO), 1988 жылы құрылған. Ұйымдар құрылғанға дейін абсолютті берілген. Сілтемелер * [http://www.wbaonline.com/ WBA ресми сайты] * [http://www.wbcboxing.com/ WBC ресми сайты] * [http://www.ibf-usba-boxing.com/ IBF ресми сайты] * [http://www.wbo-int.com/ WBO ресми сайты]
Бокстан жартылай жеңіл салмақта әлем чемпиондарының тізімі

Бокстан жартылай жеңіл салмақта чемпион — атақ, спортшы-боксшыларға беріледі. Қазіргі уақытта атақты бере алатын ұйымдар * Бүкіләлемдік бокс ассоциациясы (ВБА, WBA) (бұрыңғы NBA), 1921 жылы негізі қаланған, * Бүкіләлемдік бокс кеңесі (ВБС, WBC), 1963 жылы құрылған, * Халықаралық бокс федерациясы (МБС, IBF), 1983 жылы құрылған * Бүкіләлемдік бокс ұйымы (ВБО, WBO), 1988 жылы құрылған. Ұйымдар құрылғанға дейін абсолютті берілген. Сілтемелер * [http://www.wbaonline.com/ WBA ресми сайты] * [http://www.wbcboxing.com/ WBC ресми сайты] * [http://www.ibf-usba-boxing.com/ IBF ресми сайты] * [http://www.wbo-int.com/ WBO ресми сайты]
Бокстан екінші супер жеңіл салмақта әлем чемпиондарының тізімі

Бокстан 2-ші супер жеңіл салмақта чемпион — атақ, спортшы-боксшыларға беріледі. Қазіргі уақытта атақты бере алатын ұйымдар * Бүкіләлемдік бокс ассоциациясы (ВБА, WBA) (бұрыңғы NBA), 1921 жылы негізі қаланған, * Бүкіләлемдік бокс кеңесі (ВБС, WBC), 1963 жылы құрылған, * Халықаралық бокс федерациясы (МБС, IBF), 1983 жылы құрылған * Бүкіләлемдік бокс ұйымы (ВБО, WBO), 1988 жылы құрылған. Ұйымдар құрылғанға дейін абсолютті берілген. Сілтемелер * [http://www.wbaonline.com/ WBA ресми сайты] * [http://www.wbcboxing.com/ WBC ресми сайты] * [http://www.ibf-usba-boxing.com/ IBF ресми сайты] * [http://www.wbo-int.com/ WBO ресми сайты]
Қоғамның кәсіби құрылымы

Біздің қоғамда 6,5 млн адам еңбек етеді. Кәсіп еңбек етуші адамдардың шаруашылықтың түрлі салаларында атқаратын қызметіне байланысты ерекшеленеді. Барлық жағдайда да ол белгілі бір даму деңгейінде болады. Еңбек - күн көрістің бұлағы, іс-әрекеттің көрінісі. Кәсіп еңбек етүшіні, оның жұмыс орнын және еңбек процессін сипаттайды. Сонымен қатар ол адамдардың ерекше икемділігін, еңбектің, оның түрлі операцияларының ерекшелігін айқындайды. Индустриалды елдерде адамдар көсібіне сәйкес әртүрлі ерекшеліктерді, артықшылықтарды да пайдаланады. Мысалы, заңгерлік және кейбір медициналық мамандықтаржоғары бағаланады,яғни қоғамның әлеуметтік- кәсіби құрылымы бірнеше жіктерге бөлініп, әрбір кәсіптің мәртебесіиен анықталады. Қазіргі ғылыми-техникалық, революция кезінде кейбір кәсіптер жойылады, уақыт талабына сәйкес жаңа кәсіп, оның иелері көбейе түседі. Кейбір бөліну таптың және әлеуметтік жеке бөлінудің негізі, сонымен қатар ой еңбегі мен дене еңбегіне бөлінуде де осыған байланысты. Қоғамның әртүрлі саладағы қызметі кәсіп иелерінің молшылығына, олардың икемділіге тікелей байланысты. Әр түрлі көсіби топтар нарықтық жағдайда тайталасады, соның нәтижесінде қайсыбіреулері өте жоғары қоғамдық бағаға ие болады,ие болуға тырысады. Кәсіби ерекшелік халық шаруашылығының түрлі салаларына және срның атқаратын қызметіне, қоғамалдындағы орны мен талабына байланысты. Кез келген қоғамда шаруашылық әр түрлі салалардан тұрады, соған сәйкес оны атқаратын кәсіп иелері болады, олар содан туындайтын еңбек міндетін атқарады. Соңғы жылдарда республиканың жоғары және орта арнаулы оқу орындары әр түрлі мамандар дайындауда көптеген игілікті табысқа жетті. Қазірде әрбір жұмыс істейтін 3 адамның бірінің орта немесе жоғары арнаулы білімдері бар. Бұл өте жлғары көрсеткіш. Алайда бұрынғы КСРО-ның арнаулы оқу орындарында негізінен теориялық білім беруге баса назар аударылды да, тәжірибелік жағы назардан тыс қалып отырды. Сандық көрсеткіш бірінші орында болды. Өмір бұл мамандардың көпшілігінің көсіби дәрежесінің төмен екендігін көрсетті. Сондықтан қазіргі кезде көптеген мамандар жұмыссыздыққа ұшырауда. Дереккөздер Адам және Қоғам. 11-сынып оқылығы Авторы: Н.Күнқожаев
Қоғамның әлеуметтік-аумақтық құрылымы

Адамның көпқырлы іс-әрекеті белгілі әлеуметтік-аумақтық бірлікте іске асырылады. Соның нәтижесінде бұл құрылым адамдардың өмір сүруінің маңызды шарты және формасы болып есептеледі. Әлеуметтік-аумақтық бірліктің де өз статусы, элементтері бар. Олар - өндіріс күштері, техникалық-экономикалық және әлеуметтік- экономикалық қатынастар, таптар мен әлеуметтік топтар, әлеуметтік ұйымдар және институттар, мәдениет және тұрмыс т.б. Осылар арқылы бұл әлеуметтік- аумақтық бірлік белгілі ерекшеліктерге ие болады. Қазақстан қоғамы әлеуметтік-аумақтық әкімшілік желіге бөлінеді. Олар - облыс, қала, аудан және ауыл. Бұлардың негізгі көрсеткіштерінің бірі - халықтың орналасу жүйесі. Республика аумағының жалпы көлемі 2717,3 мың км, халқының саны 17 млн-ға жуық. бір км2 жерге 6 адамнан келеді. Қалада 8,5 млн ауылда 6,5 миллионға жуық халық тұрады. Бұл құрылым негізінен өндіріс күшінің орналысуымен байланысты. Зауыттар, фабрикалар, мәдени орындар негізінде қалада орналасқан. Сондықтанда халық ауылдан қалаға көшіп қонады. Республикада 1959 жылы қалаларда халықтың 44 пайызы тұрса, 1999 жылы 56 пайызы болды. Соңғы жылдары ескі қалалар жаңарып, жаңа қалалар пайда болды. Қоғамның әлеуметтік құрылымдары өзара байланысты, екінші сөзбен айтқанда, бұл құрылымдар бүкіл қоғамды сипаттайды. Дереккөздер Адам және Қоғам. 11-сынып оқылығы Авторы: Н.Күнқожаев
Роберт Ван де Грааф

Роберт Ван де Грааф (20 желтоқсан 1901 жыл, Тускалуса (Албама штаты) — 16 қаңтар 1967 жыл) — америкалық физик. Биография Албама штатының университетін бітірген. *(1929 - 1931) жылдары Принстонском университететінде жұмыс істеген, *(1931—1960) жылдары - Массачусет технологикалық институтында істеген. Марапаттамалары *1966 жылы Т. Боннера премиясымен марапатталған Сыртқы сілтемелер *[http://www.peoples.ru/science/physics/robert_de_graaf/index.html/ Биография]
Тадеуш Рейхштейн

Тадеуш Рейхштейн (20 шілде 1897 жыл, Влоцлавек, Ресей империясы — 1 тамыз 1996 жыл, Базель, Швейцария). Швейцария химик-органигі, физиология және медицинадан 1950 жылдың Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының лауреаты. Биография Балалық шағы Киевте өткен. Әкесі - Исидор Райхштейн. 1906 жылы отбасысымен Киевтен көшіп, Цюрихке келеді. Тадеушті Йенадағы интернатқа оқуға жібереді. Сілтемелер * [http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1950/reichstein-bio.html Тадеуш Рейхштейннің Нобель комитетінің сайтындағы өмірбаяны]. * [http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1950/reichstein-lecture.pdf Тадеуш Рейхштейннің Нобельдік дәрісі].
Оңтүстік Қазақстан

Оңтүстік Қазақстан — батыстағы Арал теңізінен шығыстағы Жетісу Алатауына дейінгі және солтүстіктегі Балқаш көлі мен Бетпақдала шөлінен Қазақстанның оңтүстіктегі шекарасына дейінгі үлкен алқапты алып жатқан өңір. Құрамына Алматы, Жамбыл, Түркістан, Қызылорда, Жетісу облыстары және Алматы, Шымкент қаласы жатады. Ірі қалалары - Алматы, Шымкент, Тараз, Қызылорда, Талдықорған. Жер бедері өзені]] Аумағының 80%-ы дерлігін шөлді жазықтар және біраз бөлігін Тянь-Шань мен Жетісу Алатауының батыс және солтүстік сілемдері мен тауалды қырқалары алып жатыр. Бұл таулардан Шу, Іле, Қаратал және т.б.кішігірім өзендер басталады. Мол ылғалды, биік таулы аймақ мал үшін шүйгін жайылымдар болып табылатын субальпілік және альпілік шалғандарға бай. Тауалды қырқаларында құнарлы, қалың қабатты лесс шөгінділері тараған. Дәл осы тауалды қырқалары Оңтүстік Қазақстанның экономикалық маңызды ауданы болып табылады:ол жерлерде халықтың көп бөлігі шоғырланған. Бетпақдаланың, Арал маңы Қарақұмының және Қызылқұмының шөлді жерлері сирек қоныстандырылған. Ауданның едәуір бөлігін суармалы егістік, бау-бақша, құнарлы мал жайылымдары алып атыр. Көлдері Мұнда ірі көлдердің қатарына Арал, Балқаш жатады. Арал теңізінің деңгейі 1961 жылдан бастап төмендеуде. Теңіздің солтүстік-шығысы (Кіші Арал) бөлектенді. Негізі авкаториясының ауданы біршама кеміген. Теңіз жағалары 100-120 км-ге қайтқан, құрғап қалған теңіз табаны сортаңға айналып, жағаларын құмдар басқан. Аралды қалпына келтіру үшін көптеген іс-шаралар қаралып, жобалар жасалды. Халықаралық қор құрылды. Тұрғындарды су басу қаупінен сақтау мақсатында Сырдария өзені бассейнінің сағасындағы өзен суын реттеу үшін Көксарай құрылысын салу көзделініп, 2010 жылы 18 наурызда іске қосылды. 2010-2011 жылдары су тасқыны кезіндегі су қоймасындағы шоғырландаралған ағынның көлемі 2,2 млрд текше метрді құрады. Вегетациялық кезеңнің басталуымен су реттегішті эксплуатациялау ережесіне сәйкес Көксарай су қоймасынан Сырдария өзенінің арнасына құю үшін және Кіші Аралды толтыру үшін су жіберу басталды. Қатынас жолдары Теміржол және автомобиль жолдары Оңтүстік Қазақстанды Орталық Азия республикаларымен, Батыс Сібірмен және Ресейдің еуропалық бөлігі аудандарымен байланыстырады. Дереккөздер
Шығыс Қазақстан

Шығыс Қазақстан - Қазақстанның шығысында, солтүстігінде Ресеймен, оңтүстік-шығысында Қытай елімен шекаралас аймақта орналасқан өңір. Батысында Сарыарқа, оңтүстігінде Балқаш-Алакөл ойысымен шектесіп жатыр. Абай облысы және Шығыс Қазақстан облысы аумағын қамтиды. Ірі қалалары: Семей, Өскемен. Жер бедері ]] Шығыс Қазақстанның жер бедері биік таулы, жоталы. Шыңдарының көпшілігін мәңгілік қар және мұздықтар жапқан. Алтайдың ең биік шыңы - Мұзтау (Белуха) (4506 м). Үлбі өзені аңғарында жылына 1570 мм жауыш-шашын түседі. Бұл - еліміздегі ең жоғарға көрсеткіш. Таулардан бастау алған көптеген өзендер тау етегіндегі құнарлы жазықтар мен ірі тауаралық қазан-шұңқырларды суландырады. Көлдері Шығыс Қазақстанның басты су күретамыры - Ертіс. Аудан аумағындағы ірі көлдер: Зайсан, Марқакөл және т.б. Зайсан көлі Бұқтырма СЭС-ның салынуына байланысты көтеріле келіп, су қоймасының едәуір бөлігін қамтитын болды. Қатынас жолдары Теміржол және автомобиль жолдары арқылы Шығыс Қазақстан Батыс Сібірмен, Ресейдің еуропалық бөлігінің аудандарымен және Орта Азия республикаларымен жалғасады. Дереккөздер