kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Жауласушылық

Жауласушылық — екі адамның, топтың немесе жақтың бір-біріне дұшпандық, жаулық қатынас орнатуы және осыған байланысты қастандық әрекеттерді жүзеге асыруы. Бұл құбылыс жеке адамдар арасындағы қақтығыстан бастап, тайпалар, халықтар немесе мемлекеттер арасындағы үлкен қақтығыстарға дейін кең ауқымды қамтиды. Жауласушылық шабуыл, тонау немесе отарлау сияқты екіжақты агрессивті әрекеттер арқылы көрініс береді. Ол тек қарулы қақтығыспен шектелмей, өзара айыптау, өшіктіру және дұшпандық үгіт- насихат арқылы да қалыптасады. Қазақ мақалы «Жауластырмақ жаушыдан, елдестірмек елшіден» бұл құбылыстың алдын алудағы дипломатияның маңызын көрсетеді. Тағдырдағы жауласушылық мысалы ретінде қазақ пен түрікмен арасындағы ертедегі алауыздықтарды келтіруге болады, ол халықтар арасындағы шиеленістердің әлеуметтік салдарын көрсетеді. Жауласушылық өршігенде жаугершілік немесе соғысқа ұласады, бұл қоғамдық құбылыс ретінде саяси- экономикалық қатынастарға да әсер етеді. Дүниежүзілік деңгейде халықтар бейбіт жолмен қақтығыстарды шешуді мақсат етеді. Дереккөздер
Жекедаралық

Жекедаралық — "тұлға" — адам дамуының ең жоғарғы деңгейі, ал "жекедаралық" — бұл тереңдік өлшем деген пікірді білдіреді. Жекедаралық — адамның өмір жолының маңызды синтезі, интегралды нәтижесі. Ол, бір уақытта, адамның индивид, тұлға және субъект ретіндегі өзіншелігі мен қайталанбастығын білдіреді. Жекедаралық ретіндегі адам өмірдің әлеуметтік нормаларын өзінше, авторлық "оқуында", өзінің ерекше дара өмір тәсілін, өзіндік дүниетанымын, оз келбетін құруында, оз ар-ожданына сүйенуінде ашылып көрінеді. Тұлғаның өзіншелігі мен айрықшалығы оның жекедаралық деңгейінің пайда болуын білдіреді. Жекедаралық — дамыған өзін-өзі реттеуші жүйе. Дамыған тұлға кедергілерге тұрақты болып келеді және тұйықтылықпен сипатталатын, айқын, дамыған өзіндік санаға ие. Осындай жетілген "Мен" жүйесі қоршаған ортаға қатысты дамудың фильтрі болып табылады. Сонымен қатар, дамыған тұлға өнімді және жасампаз болады. "Жекедаралықты" адамның дүниедегі мағыналық қатынастары мен бағдарларының жиынтығы ретінде түсінеді. Олар адаммен қоғамда өмір сүру барысында игеріледі және оның құндылықтар иерархиясында бағдарлауын, түрткілер күресі жағдаятыңда мінез-құлықты меңгеруін қамтамасыз етеді. Дереккөздер
Жиіркену

Жиіркену — тікелей қатынаста болған объекттердің (заттар, адамдар, құбылыстар, оқиғалар т.б.) жеке адам идеологиясына, адамгершілік не эстетикалық талғамына ымырасыз қарама-қарсылықты болуынан туындайтын ұнамсыз эмоция (сезім) түрі. Дереккөздер
Жоғары жүйке қызметі

Жоғары жүйке қызметі - үлкен ми сыңарлары, ми қыртысы және қыртыс асты бөліктері арқылы атқарылатым адамның күрделі іс-әрекеті мен мінез-құлқының, танымдық іс әрекеті процестерінің физиологиялық механизмдерін қамтамасыз ететін жүйкелік реттеудің жоғарғы түрі. Жоғары жүйке қызметі өте күрделі рефлекторлық жолмен жүріп, ағзаны, адам мінез-құлқын реттеп отырады. Жоғары жүйке қызметі арқылы адам және жануарлар сыртқы ортамен тығыз байланыста болады. Жоғары жүйке қызметі өз алдына ілім ретінде И.М. Сеченов пен И.П. Павлов зерттеген. Дереккөздер
Жоғары жүйке қызметінің типі

Жоғары жүйке қызметінің типі - жүйке жүйесінің комплекті түрдегі тұрақты қызметі. Мұндай қызмет жоғары жүйке қызметінің сипаттары мен қасиеттерін білдіреді. Ондай қасиеттер адамның әлеуметтік ортада атқаратын жұмысы мен іс-әрекетіне байланысты жаңа сапаларға ие болады. Жоғары жүйке қызметінің типтері мен сипаттары адам мінезінің физиологиялық негізі болып табылады. Дереккөздер
Маулетдин Тілеужанұлы Ізбасар

Маулетдин Тілеужанұлы Ізбасар 1932 жылы 20 наурызда Қызылорда облысы Арал қаласында туған. Қазақ. Әкесі - Ізбасар Тілеужан Ізбасарұлы. Анасы - Ізбасар Балқия Жиенбайқызы. Ленин орденді және Еңбек Қызыл Ту орденді И.В. Сталин атындағы Мәскеутеміржол келігі инженерлер институтының темір жолдарды пайдалану факультетін бітірген (1956), темір жолдарды пайдалану жол қатынасының инженері. Техника ғылымдарының кандидаты (1966). Кандидаттық диссертациясының тақырыбы: «Автоматтандырылған вагон аударғыштың қолданылуымен жаппай жүктерді түсіру стансалары жұмыстарының технологиясын зерттеу». Қазақстан Маркетинг ассоциациясының, Маркетингтің қоғамдық академиясының академигі (2001 жылдан). Қазақ тіліндегі «Маркетинг негіздері» оқу құралының; 60 астам ғылыми еңбектердің авторы. Қазақ, орыс және ағылшын (сөздікпен) тілдерін біледі. 1956 жылдан - Қарағанды металлургиялық комбинатының инженері, поезд жүрісінің қауіпсіздігі жөніндегі ревизоры, темір жол цехы басшысының орынбасары (Теміртау қаласы). 1962-1965 жылдары - Мәскеу теміржол көлігі инженерлер институтының аспиранты. 1966-1993 жылдары - Алматы халық шаруашылығы институтының аға оқытушысы, доценті, профессоры, жоспарлы жабдықтау ісін жүргізуші факультеті деканының орынбасары, деканы. 1970-1993 жылдары - Қазақ автокөлік ғылыми-жобалау институтында ғылыми-жобалау жұмысын атқарды. 1993-2005 жылдары - Алматы теміржол көлігі инженерлер институтының «Жүк және коммерциялық жұмысты ұйымдастыру» кафедрасының меңгерушісі, «Экономикалық теория» кафедрасының меңгерушісі, «Транспорттық логистика» кафедрасының профессоры. 1998 жылдан бері - «Аlpari» экономикалық журналының ғылыми кеңесшісі. Алматы қаласы Әуэзов ауданының Ардагерлер кеңесінің мүшесі. «Ерен еңбегі үшін. В.И. Лениннің туғанына 100 жыл толуы құрметіне» (1970), «1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысы жеңісінің алпыс бес жылдығы» медальдарымен марапатталған (2005). Әскери атағы - отставкадағы аға лейтенант. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Мәдениеттің, ғылымның, қазақстандықтардың барлық қызмет ету өрісінің өркендеуі». Хоббиі - туризм. Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи хроника, қазақ әдебиеті. Үйленген. Жұбайы - Ізбасар Маян Рахымжанқызы, ҚазБСҚА құрметті профессоры. Қыздары - Гүлзара, «ЛВ Экспресс» ЖШС және «ЛВ Ресгиітепі Агенттігі» ЖШС бас директоры; Балқия, мүсінші; ұлы - Асқар, экономист. 6 немересі бар. Дереккөздер
Серік Дәулетәліұлы Абас-шах

Серік Дәулетәліұлы Абас-шах (29 ақпан, 1964 жыл, Түркістан облысы, Түлкібас ауданы, Тұрар ауылы) - қазақстандық тележурналист, продюсер. Өмірбаяны Серік Абас-шах бұрынғы Шымкент облысының Түлкібас ауданының Тұрар ауылында дүниеге келген. С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің журналистика факультетін бітірген (1989). Еңбек жолы *1981-1982 жылдары - Шымкент облысының «Қызыл Жұлдыз» кеңшарының жұмысшысы. *1984 жылдан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте (арнайы бөлімде). *1989 жылдан - Жамбыл облыстық телерадиокомпаниясының қызметкері. *1997 жылдан - «Хабар агенттігі» бағдарламалық қызметінде жұмыс істейді. *2001-2011 жылдары - «Хабар» агенттігі» АҚ бас продюсері. *2011-2013 жылдары - "Қазақстан" Ұлттық арнасында бас продюсер; *2013-2014 жылдары - "Ел арна" телеарнасының директоры; *2014-2016 жылдары жеке шығармашылықпен айналысқан; *2016 жылдың қараша айынан бастап "Қазақстан" телерадиокорпорациясы Басқарма төрағасының кеңесшісі Шығармалары «Бей хабар қалмаңыз...» кітабының авторы (Алматы қаласы, 2005). Телебағдарламалары *"Жетпіс жеті күн" *"Абайдың қара сөздері" *"Ұят болмасын" *"Алтыбақан" *"Ауылдың алты ауызы" *"Өлең сөздің патшасы" *"Еркектің аты еркек" *"Әйелдер-ай, әйелдер" *"Сонымен, солай дейік...", *"Айтуға оңай"" т.б. телебағдарламалардың жетекшісі. Жеке өмірі *Әкесі - Абасов Дәулетәлі (1912-1974), Ұлы Отан соғысына қатысқан, кеңшарда жұмыс істеген; *Анасы - Абасова Задан (1926-2016); *Жұбайы - Әбдірахманова Әлима Ерсайынқызы (1977 жылы туған), ТВ режиссерінің ассистенті; *Қыздары -Тоғжан (1992 жылы туған) және Ажар (2004 жылы туған); *Ұлдары - Санжар (2001 жылы туған) және Қайсар (2010 жылы туған).. Дереккөздер
Юлдаш Абдуқадирұлы Азаматов

Юлдаш Абдуқадирұлы Азаматов 1947 жылы 8 маусымда Алматы облысының Жәркент қаласында туған. Ұйғыр. С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің журналистика факультетін (1971) журналист мамандығы бойынша; КОКП ОК жанындағы Қоғамдық ғылымдар акедемиясын (Мәскеу қаласы, 1986) идеология қызметкері мамандығы бойынша бітірген. ҚР Журналистер академиясының академигі (2001). «Жоғалған пышақ» (1977), «Ядикардың атасы» (1980), «Үміт» (1984) әңгімелер мен повестер жинағының авторы; «XX ғасырдың көрнекті тұлғалары» (2005), «Оның өмірден еткеніне сене алмайсың» (2008), «Ғалым, публицист, тұлға» (2009) редакторы-құрастырушысы. 300-ден астам мақалалар мен жарияланымдардың авторы. 1965 жылдан - Алматы облысының Панфилов аудандық газетінің әдеби қызметкері. 1966 жылдан - С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінде оқиды. 1971 жылдан - Республикалық «Коммунизм туги» (қазіргі «Уйгур авази») газетінің тілшісі , бөлім меңгерушісі , бас редактордың орынбасары болып істеді. 1984 жылдан - КОКП ОК жанындағы қоғамдық ғылымдар академиясының тыңдаушысы. 1986 жылдан - Қазақстан Компартиясының Алматы облыстық комитетінің жауапты қызметкері. 1987 жылдан бері - «Уйгур авази» республикалық қоғамдық-саяси газетінің бас редакторы. Қазақстан халқы ассамблеясының мүшесі (1996). Қазақстан Қазақстан жазушылар одағының және Журналистер одағының мүшесі (2003). Қазақстан ұйғырлары республикалық мәдени орталығының шығармашыл зияткерлермен жұмыс кеңесінің төрағасы (2003). «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001), «Ерен еңбегі үшін» (2002) медальдарымен марапатталған. Қазақстан Журналистер одағы сыйлығының лауреаты (1978). Қазақстанның Еңбек сіңірген қайраткері (2007). Алматы облысы Панфилов ауданының Құрметті азаматы. Сүйіп оқитын әдебиеті - классика, саяси қайраткерлердің мемуарлары, психологиялық детективтер. Үйленген. Жұбайы - Азаматова Гүлчихра Әлімжанқызы, үй шаруасымен айналысады. Қызы - Саида; ұлдары - Рустам, Назим. Немерелері - Карим, Малика, Тимур. Дереккөздер
Анатолий Иванович Акава

Анатолий Иванович Акава 1946 жылы 23 қыркүйекте РКФСР Омбы облысы Ленинское ауылында туған. Украин. С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің журналистика факультетін бітірген (1969), журналист. Мерзімді басылымдардағы көптеген мақалалардың авторы. 1969 жылдан - «Кенді Алтай» Шығыс Қазақстан облыстық газетінің тілшісі, аға тілшісі, іргелі құрылыс бөлімінің меңгерушісі, өнеркәсіп пен көлік бөлімінің меңгерушісі. 1987 жылдан - «Казахстанская правда» республикалық газетінің Шығыс Қазақстан облысы бойынша меншікті тілшісі. 1994 жылдан - «Кенді Алтай» Шығыс Қазақстан облыстық газетінің бас редакторы. 1999 жылдан - Шығыс Қазақстан облысы әкімінің кеңесшісі, Шығыс Қазақстан облысы әкімі әкімшілігінің ішкі саясат департаменті директорының орынбасары. 2001 жылдан - «ШҚО әкімінің Кенді Алтай» облыстық газеті» ҚМК директоры бас редакторы. 2009 жылдан бері - Шығыс Қазақстан облысы әкімшілігінің ішкі саясат департаментінің «Шығыс ақпарат» ҚМК өндірісі бойынша директорының орынбасары. Қазақстан журналистер одағының мүшесі. ҚР Президенті сыйлығының лауреаты (2003). Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Канада типті мемлекет». Хоббиі - таулы туризм. Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи-деректі әдебиет. Бойдақ. Ұлы - Акава Ростислав (1984 жылы туған). Дереккөздер
Ерлан Еділұлы Ақшалов

Ерлан Еділұлы Ақшалов (3.01.1963, Алматы) - журналист. Қазақ. Өмірбаяны * С.М. Киров атындағы Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің журналистика факультетін бітірген (1985), тележурналист. * 1985 жылдан - Қазақ телевизиясының редакторы. * 1990 жылдан - «Азия ТВ» телекомпаниясының шеф-редакторы. * 1993 жылдан - Қазақ телевизиясының интер бағдарламалар студиясының бас редакторы. * 1995 жылдан - Қазақ телевизиясының «Бағдар» студиясының бас редакторы. * 1997 жылдан - «Мир» МТРК шеф-редакторы. * 2002 жылдан - «Гала-ТВ» продюсерлік орталығының шеф-редакторы. * 2005 жылдан - «Брэнд Ю» продюсерлік орталығының шеф-редакторы. * 2007 жылдан - «Қазақстан» ТРК бас продюсері. * 2010 жылдан бері - «Аsyl Media» продюсерлік компаниясының директоры (Алматы қаласы), Т. Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясының «Авторлық телевизия және радиохабарлама» кафедрасының меңгеруішісі. Өмірбаяны * 50-ден астам публицистикалық мақалалардың авторы; «Оралу» деректі фильмінің режиссері және сценарий авторы (2010). Қоғамдық қызметі * ҚР Мәдениет қайраткерлерін қолдау қоғамдық қорының Туберкулезге қарсы қоғамдық қорының мүшесі. * «Брейн-клуб» дискуссиялық клубының мүшесі. Марапаттары * ҚР Журналистер одағы сыйлығының лауреаты (2000) * ҚР мәдениет қайраткері (2008). Шені * Әскери атағы - запастағы майор. Отбасы * Әкесі - Ақшалов Еділ Білалұлы, марқұм, инженер-құрылысшы болып жұмыс істеген. Анасы - Ақшалова Райхан Камалқызы, зейнеткер, экономист болып жұмыс істеген. * Үйленген. Жұбайы - Смағұлова Гүлнәр Борашқызы, «Ғасыр» студиясының бас режиссері. * Қыздары - Ақшалова Іңкәр, Ақшалова Бағдар, Ақшалова Ділдар. Дереккөздер
Сергей Игоревич Апарин

Сергей Игоревич Апарин - 1971 жылы 16 наурызда Алматы қаласында туған. Орыс. Әкесі - Апарин Игорь Сергеевич, ӘӘК офицері, зауытта фрезерлеуші болып жұмыс істеген. Анасы - Головня Тамара Александровна, зейнеткер, биолог болып Жұмыс істеген. * Львов жоғары әскери-саяси училищесінде оқыған. С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің журналистика факультетін журналист мамандығы бойынша; FOJO Швеция мемлекеттік университетінің біліктілікті жетілдіру курсын бітірген. * ҚР Журналтистика академиясының толық мүшесі-академигі. * Қылмыс, заң, этнографиялық тақырыптарынан бастап саяси-экономикалыққа дейінгі әрқилы тақырыптардағы көптеген мақалалардың авторы. Экономика және құқық саласындағы аналитикалық мақалалар маманы. * Орыс, украин және неміс тілдерін біледі. * 1986 жылдан - ОМ оқумен қатарлас, Қазақ радиосында балалар мен жастар редакцияларында тілші, диктор. 1987 жылдан - ОМ оқумен қатарлас, «Мы» газетінің («Дружные ребята» газетінің қосымшасы) редакторы. * 1989 жылдан - «Горизонт» газетінде репортер, бөлім меңгерушісі. 1994 жылдан - «Юридическая газета» және «Ваше право» газеттерінің фототілшісі , жауапты хатшының орынбасары, бөлім меңгерушісі. 1997 жылдан - «НТК» телеарнасы алдын ала құлақтандырулар бөлімінің редакторы және режиссері. 1998 жылдан - «Ковчег» газетінің жауапты хатшысы. 1999 жылдан - «Московский комсомолец» газетінің шолушысы; «Новое поколение» газетінің шолушысы, редактордың орынбасары. * 2003 жылдан бері - «Новое поколение» апталығының бас редакторы. Әл-Фараби атындағы ҚазМУ оқытушысы болған, ҚР азаматтық және әскери ЖОО, РФ азаматтық ЖОО лекциялар оқыған. * «Гринпис» қоғамының (1992 жылдан), Қазақстан коллекционерлері клубының, РФ коллекционерлері мүшесі. ІТF Таэквондо федерациясының Құрметті мүшесі. Әр түрлі спорттық медальдармен, грамоталармен марапатталған. Стамбул қаласының Құрметті азаматы. * Әскери атағы - запастағы лейтенант. * Діни көзқарасы - дінге сенеді. * Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - С. Альенде Госсенс, А.Б. Ваджпаи. * Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Қандай кезеңге болжамданатынына байланысты. Таяу 10 жылдың ішінде төмендегідей жетістіктер болуы мүмкін: демократиялық зиялы мемлекет, экономикалық, мәдени және саяси тұрғыдан Орта Азиядағы көшбасшы мемлекет, аймақтық білім орталығы болады. Орта Азияның білім беру орталығы». * Хоббиі - шаңғы, аңшылық, балық аулау, өзендерде қайықпен жүзу, аквалангпен сүңгу, масштабты модельдеу, көркем фотосурет, 1905-1956 жылдары тарихын зерттеу, бірінші және екінші дүниежүзілік соғыс заттары мен құжаттарын жинау. ҰОС мұражайын ұстайды. * Сүйіп оқитын әдебиеті-жасөспірім кезінде Г.Г. Маркестің, К. Кастанеданың, Дж. Лондонның; жастық шағында Ф. Ницше, М.А. Булгаков, В.О. Пелевин, Ф.М. Достоевский, А. Камю, Сократ және басқа софисттер, Л. Сенека. Қазіргі заманғы сүйікті авторын айтуға қиналады. * Үйленген. Жұбайы - Ақмаева Марина, «КТК» АҚ құқықтық бағдарламалар бөлімінің редакторы. Ұлдары - Дмитрий, Игорь. Дереккөздер
Асқар Әнуарбекұлы Әлімжанов

Асқар Әнуарбекұлы Әлімжанов 1964 жылы 16 тамызда Алматы қаласында туған. Қазақ. Әкесі - Әлімжанов ӘнуарбекТұрлыбекұлы, марқұм, жазушы болған. Анасы - Байнетова Флюра Қадырқызы, зейнеткер. С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің журналистика факультетін (1986) журналист мамандығы бойынша; «\/оісе оf America» радиостанциясындағы журналистерді дайындау курстарын (Вашингтон қаласы, 1992); «Треугольник» компаниялар тобының Public Relations мамандарының біліктілігін арттыру курстарын (Мәскеу қаласы, 2001) бітірген. «Қазақстан - Батыспен сұхбат» жинағының (2005), Қазақстанның, Ресейдің, АҚШ-тың түрлі басылымдарында жарияланған кептеген газет материалдарының авторы. Қазақ, орыс және ағылшын тілдерін біледі. 1986 жылдан - «Ленинская смена» күнделікті республикалық газетінің тілшісі . 1990 жылдан - «Азия Пресс» ақпараттық агенттігінің редакторы. 1991 жылдан - «Сар Code Times» күнделікті газетінің репортері (Хаянис қаласы, Массачусетс штаты, АҚШ». 1992 жылдан - «Тан» жеке телекомпаниясының бас редакторы (Алматы қаласы). 1993-1996 жылдары - «Ақбар» Халықаралық журналистика орталығының вице-президенті (Алматы қаласы). 1997 жылдан - «Хабар» агенттігі жаңалықтар қызметінің бас редакторы (Алматы қаласы). 1998-2001 жылдары - ҚР Президентінің Баспасөз қызметі жетекшісінің орынбасары. 2002 жылдан - Орталық Азия Жүйелік зерттеулер қоры Талдау орталығының жетекшісі. 2003 жылдан - «Репутация» коммуникативтік технологиялар орталығының үкіметпен байланыс жөніндегі кеңесшісі, 2004 жылдың бас директоры. 2005 жылдан - ҚР Парламент Мәжілісі төрағасының Хатшылығы жетекшісінің орынбасары. 2006 жылдан - «Қазақстан» республикалық телерадиокорпорациясы» АҚ басқарма төрағасының бірінші орынбасары. 2007-2008 жылдары - РФ-дағы ҚР Елшілігі Баспасөз қызметінің бірінші хатшысы, жетекшісі. 2009 жылдың қаңтар айынан бері - «МИР» Мемлекетаралық телерадиокомпаниясының Орталық қазақстандық ұлттық филиалының директоры. «Дала самалы» бірінші телевизия сайысының, шетелдік баспасөз беттеріндегі Қазақстан туралы жарияланымдар сериясы үшін М. Сералин атындағы Қазақстан Журналистер одағының сыйлығының лауреаты. «Астана» (1998), «Қазақстан Парламентіне 10 жылы (2006) медальдарымен марапатталған. Әскери атағы - запастағы лейтенант. Діни көзқарасы - атеист. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Керемет келешек!» Хоббиі - спорт, кітап оқу. Сүйіп оқитын әдебиеті -тарихи әдебиет, мемуаристика. Үйленген. Жұбайы - Әлімжанова Ләйля Алтынбекқызы, үй шаруасымен айналысады. Ұлы - Әлімжанов Алдиир Асқарұлы (1988 жылы туған), студент.Дереккөздер
Сайлау Әшенұлы Байболсынов (Байбосын)

Сайлау Әшенұлы Байболсынов (Байбосын) 1958 жылы 16 сәуірде Ақмола облысы Ерейментау ауданының Әже ауылында туған. Қазақ. Әкесі - Байболсынов Әшен. Анасы - Базарбаева Әдікүлян. Целиноград кооператив техникумын бітірген (1991), азық-түлікке жатпайтын тауарлар тауартанушысы. «Дат» (2002), « ...деген екен Ерейменде» (2004) елеңдер жинағының, «Рух» (2007) өлеңдер мен әңгімелер жинағының, «Ерейментау» тарихи-танымдық кітабының (2008) авторы. А. Душковтың «Ұлы ерлердің афоризмдері» кітабын орыс тілінен қазақ тіліне аударған. Қазіргі уақытта Ерейментау ауданының 80-жылдығына орай «Ерейментау ақындарының антологиясы» кітабын дайындаумен айналысуда. Қазақ және орыс тілдерін біледі. 1974 жылдан - Целиноград облысы Ерейментау ауданының «Үленті» кеңшарында табыншы. 1978 жылдан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. 1981 жылдан - Целиноград облысы Ерейментау ауданының «Қойтас» кеңшарында жүргізуші. 1985 жылдан - Целиноград облысы Ерейментау ауданының Ерейментау аудандық тұтынушылар одағында сауда саласының қызмоіич" 1990 жылдан - Ерейментау қаласындағы Үмбетей жырау атындағы Мәдениет үйінің жанындағы жас ақындар мектебініңжетекшісі; сонымен қатар, Ақмола облысының «Ерейментау-Ереймен» Ерейментау аудандық газеттерінің журналист, 2003 жылдан - редактор. 2006 жылдан бері - Ақмола облысы Ерейментау ауданының «Ереймен елі», «Инфо-Рейтинг» аймақтық газеттерінің редакторы. Қазақстан Жазушылар одағының мүшесі (2008 жылдан) ҚР Еңбек сіңірген қызметкері (1998). Республикалық және облыстық мүшайралардың (ақындар сайысының лауреаты, «Бір елең - бір әлем» республикалық мүшайрасындағы бас жүлденің иегері. Діни көзқарасы - мұсылман. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Тұрақтылық». Хоббиі - кітап оқу, скандинав сөзжұмбақтарын шешу. Сүйіп оқитын әдебиеті - поэзия, сатира. Үйленген. Жұбайы - Байболсынова Гүлнәр Сәрсенқызы (1962 жылы туған), «СайРус» ЖШС бухгалтері. 5 баласы бар. Дереккөздер
Ержан Мерекеұлы Байтасов

Ержан Мерекеұлы Байтасов (26.11.1972, Алматы қаласы) - «Таң» ТРК президенті. Қазақ. Өмірбаяны * Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің экономика және социология факультетін (1994) социолог мамандығы бойынша бітірген. * Экономика және құқық академиясын (2001) «Салық салу» мамандығы бойынша бітірген. * 1994 жылдан - «Отырар» Мемлекеттік сыртқы саудалық компаниясының жетекші маманы. * 1995 жылдан - «31 арна» ТРК бірінші вице-президенті. * 2007 жылдан бері - «Таң» ТРК президенті. Марапаттары «Алтын жұлдыз» сыйлығының лауреаты (1996). Отбасы * Әкесі - Байтасов Мереке Мұхамедқалиұлы. Анасы - Байтасова Сүйініш Ахметқызы. * Үйленген. Жұбайы - Байтасова Жаннат Ертайқызы (1975 жылы туған), дәрігер-кардиолог. * Ұлдары - Нұржан (1995 жылы туған), Әди (2000 жылы туған), Азамат (2005 жылы туған), Шыңғыс (2006 жылы туған). Дереккөздер
Асылбек Кінәрұлы Бисенбаев

Асылбек Кінәрұлы Бисенбаев - 1957 жылы 24 қазанда Алматы қаласында туған. Қазақ. Әкесі - Бисенбаев Кінәр Мырзалиұлы, зейнеткер, Қарағанды мемлекеттік университетінің доценті болған. Анасы - Бисенбаева Балқия Байденқызы, зейнеткер, Қарағанды мемлекеттік университетінің доценті, кафедра меңгерушісі болған. Қарағанды мемлекеттік университетінің тарих факультетін (1978) тарихшы мамандығы бойынша; ҚазКСР ҒА Тарих, археология және этнография институтының аспирантурасын бітірген (1984). Тарих ғылымдарының кандидаты (1984). Кандидаттық диссертациясыныңтақырыбы: «Ұлы Отан соғысы жылдарындағы Қазақстанның ғылыми мекемелері мен жоғары оқу орындарының қызметі». Доцент (1989). «Өзге Орталық Азия» (2004), «Қаза болған жауынгерлер даласы» (2004), «Ежелгі түркілердің мифтері» (2007, қайта басылымы - 2008) кітаптарының авторы; «XX ғасырдың бас кезіндегі Қазақстан» мақалалар жинағының тең авторы (I шығарылымы - 1993, II шығарылымы - 1994). Қазақ және орыс тілдерін біледі. 1978 жылдан - Қарағанды политехникалық институтының оқытушысы. 1979 жылдан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. 1980 жылдан - В.И. Ленин атындағы Қазақ политехникалық институтының оқытушысы. 1981 жылдан - ҚазКСР ҒА Тарих, археология және этнография институтының аспиранты. 1984 жылдан - Қазақ политехникалық институтының оқытушысы, ағақытушысы 1988 жылдан - Қарағанды медицина институтының доценті, «Заманауи социализм теориясы» кафедрасының меңгерушісі. 1990 жылдан - ҚазКСР Тарих, археология және этнография институтының аға ғылыми қызметкері тарихнама және деректану бөлімінің меңгерушісі. 1991 жылдан - ҚР Президенті Әкімшілігінің Талдау орталығында референт, саяси талдау секторының меңгерушісі, Талдау орталығы жетекшісінің орынбасары, бірінші орынбасары. 1997 жылдан - Қазақстан Либералдық қозғалысының төрағасы. 1998 жылдан - ҚР Президентінің баспасөз хатшысы. 2001 жылдан - ҚР Қауіпсіздік кеңесінің Хатшылығы меңгерушісінің орынбасары. 2003 жылдан бері - «Комсомольская правда Казахстана газетінің бас редакторы. Әскери атағы - запастағы полковник. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Оптимистік». Хоббиі - кітап оқу, балық аулау, бильярд, спорт. Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи әдебиет, детективтер. Үйленген. Жұбайы - Асанова Салтанат Әмірғалиқызы. Балалары - Алма (1979 жылы туған), Қорлан (1994 жылы туған). Дереккөздер
Сәкен Иманғалиұлы Балбаев

Сәкен Иманғалиұлы Балбаев 1964 жылы 25 желтоқсанда Алматы облысы Жамбыл ауданының Қара Кестек ауылында туған. Қазақ. Әкесі - Балбаев Иманғали Серғазыұлы (1938-1989), әр түрлі ұйымдарда бухгалтер, экономист болып жұмыс істеген. Анасы - Камалова Мараткүл Нұрғалиқызы (1941 жылы туған), зейнеткер, Қазақ Кеңес Энциклопедиясының бас редакциясында жұмыс істеген. С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің химия факультетін бітірген (1990), инженер-химик, оқытушы; Қазақстандық менеджмент, экономика және болжамдау институтында «Бухгалтерлік есептің негіздері» курсынан еткен (1996). Қазақ және орыс тілдерін біледі. 1987-1992 жылдары - әл-Фараби атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің жоғары молекулярлық байланыстар химиясы кафедрасында аға зертханашы, инженер, аға инженер, кіші ғылыми қызметкер. 1990 жылдан - Бүкілодақтық «Интертрейнинг» ассоциациясының Қазақстандағы бөлімшесінің Қазақ тілін оқыту аймақтық жобасыныңжетекшісі . 1993жылдан-кәсіпкер. 1995 жылдан - Қазақстан баспасөз клубының аудармашысы (қазақ/орыс тілдерінде), қазақ тілді БАҚ байланыс үшін жауапты қызметкер (ЮСАИД-тің қоғамдық ақпараттандыру және оқыту жобасы). 1996 жылдан - Қазақстан баспасөз клубының қаржы директоры. 1998 жылдан бері - Қазақстан баспасөз клубының атқарушы директоры. 2002 жылдан бері - «Promo Group Communications» агенттігі бас директорының орынбасары. Қазақстандық «PR-шы» PR-кәсіпқойлар бейресми клубының мүшесі (2002 жылдан). Әскери атағы - кіші сержант. Діни көзқарасы - мұсылман. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Ең алдымен, Жаратушы Құдайға байланысты, сондай-ақ әлемдегі ірі мемлекеттердің саясатына, Қазақстандағы биліктің саясатына, элита мен халықтың өзін қалай ұстанатындығына байланысты болады». Хоббиі-тауға шығып серуендеу, кітап оқу, туған-туысқандармен және жора-жолдастармен араласу. Сүйіп оқитын әдебиеті-ғылыми-көпшілікәдебиет, тарих, этнография, фантастика, қазіргі заманғы әдебиет. Үйленген. Жұбайы - Жүнісбекова Гауһар Қалқаманқызы (1977 жылы туған), дизайнер. Ұлдары -Тимур (1988 жылы туған), Әлішер» (2008 жылы туған). Дереккөздер
Зоя Асылханқызы Бұланова

Зоя Асылханқызы Бұланова 1957 жылы 1 қаңтарда Семей облысының Үржар ауылында туған. Қазақ. Әкесі - Оғызбаев Асылхан, марқұм. Анасы - Оғызбаева Мария Лаврентьевна, марқұм. С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетін бітірген (1982), журналист. 5 аударманың; 1 жеке өлеңдер, суреттер мен новеллалар жинағының, «Күн нұрына бөлінген Астана» кітабының, облыстық газеттердегі : «Кенді Алтай», «Егемен Қазақстан» газеттеріндегі жарияланымдардың, мақалалардың авторы; қаласы Жұмаділовтың «Дарабоз», «Қабанбай батыр» роман-дилогиясының I, II томдарын аударған. Қазақ және орыс тілдерін біледі. «Нұр Отан» ХДП мүшесі (2005 жылдан). 1975 жылдан - «Уақыт тынысы» - «Пульс времени» аудандық газетінде корректор, хатшы, аға хатшы, партия бөлімінің меңгерушісі, жауапты хатшы, редактордың орынбасары, журналист. 2007 жылдан бері - «Уақыт тынысы» - «Пульс времени» газетінің редакторы. ҚазКСР Журналистер одағының мүшесі (1987 жылдан), ҚР Жазушылар одағының мүшесі (2008 жылдан). «Ерен еңбегі үшін», ҚР тәуелсіздігінің 10-жылдығына орай ҚР Президентінің Құрмет грамотасымен марапатталған. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Қазақстан жоғары дамыған 50 елдің қатарына қосылады». Хоббиі - өмірдегі бақылаулар бойынша жеке жазба жүргізу. Сүйіп оқитын әдебиеті - поэзия, проза, публицистика. Тұрмыс құрған. Жұбайы - Бұланов Дәлілбек, жедел көмек жүргізушісі . Ұлдары - Бұланов Алексей Дәлілбекұлы (1979 жылы туған), Көкшетау қаласындағы «Қазақтелеком» АҚ қызметкері, Бұланов Евгений Дәлілбекұлы (1982 жылы туған), мұрағатшы, Бұланов Олег Дәлілбекұлы (1984 жылы туған), журналист; қызы - Бұланова Наталья Дәлілбекқызы (1985 жылы туған), журналист. Дереккөздер
Владимир Николаевич Волошин

Владимир Николаевич Волошин 1963 жылы 2 желтоқсанда Целиноград облысының Атбасар қаласында туған. Украин. Әкесі - Волошин Николай Алексеевич, марқұм. Анасы - Волошина Алина Эдуардовна, зейнеткер. Атбасар ауыл шаруашылығын [[механизациялау техникумының механизация факультетін бітірген (1986), техник-механик; С.М. Киров атындағы Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің тарих факультетін бітірген (1993), тарихшы, саясаттанушы. КОКП мүшесі (1989-1991). 1986-1988 жылдары - Атбасар ТБК зауытының арматуршысы, арматура цехының шебері. 1993 жылдан - ҚР баспа және баршалық ақпарат министрлігінің сарапшылық-талдау бас басқармасының жетекші маманы, бас маманы. 1994 жылдан - ҚР Президенті Аппаратының Ақпараттық-талдау орталығының сарапшысы. 1995 жылдан -ҚР Геология, экология және табиғи ресурстар ақпараттық-талдау орталығының «Қазақстанның минералды ресурстары» журналы редакциясының директоры. 1999 жылдан бері - «Казахстаника» ұлттық бренділік агенттігінің директоры, Қазақстан халықаралық іскерлік» журналының бас редакторы. Хаббард (WISE) басқару технологиясын пайдаланатын кәсіпкерлердің халықаралық ассоциациясының мүшесі (2004 жылдан). Үйленген. Дереккөздер
Қысқы Универсиада 2011

{{Universiade infobox * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * Спорт кешендері ;Snow disciplines: The Konaklı Ski Resort, devoted to alpine skiing competitions, is located from the city center, stretching over a terrain of . Four ski lifts serve six race courses for slalom, giant slalom and Super Giant slalom events. The Kandilli Ski Resort, located from the city center at an altitude of and stretching over land, is the venue for biathlon and Nordic combined competitions. The Palandöken Ski Resort is located at an altitude of . It hosts snowboarding and freestyle skiing competitions. The Kiremitlik Hill Ski Jumping Facility is situated north of Palandöken Ski Resort and south of the athletes' village. It consists of two jumping towers and two take-off ramps for large hill (K125) and normal hill (K95) competitions, as well as three more ramps (K65, K40 and K20) for training. ;Ice disciplines: The Erzurum Ice Skating Arena, opened in наурыз 2009, is a indoor ice rink situated in Palandöken neighborhood of Erzurum. The arena, having a seating capacity of 2000, hosts short-track speed skating and figure skating events. The newly built Erzurum Universiade Ice Arena consists of two ice rinks of different in audience capacity. The men's ice hockey matches are played in the 3000 ice rink and the women's matches in the 500 ice rink. The Milli Piyango Curling Arena is an indoor ice rink consisting of five curling sheets. Opened in September 2010, it has a seating capacity of 1,000 people. Кесте Сілтемелер Сыртқы сілтемелер *[http://www.universiadeerzurum.org/english Universiade Erzurum 2011] *[http://www.youtube.com/watch?v=2nsDnL_2-Gs Promotional video for the City/Games]
Ирина Петровна Галкина

Ирина Петровна Галкина 1967 жылы 25 ақпанда Талдықорған облысы Андреев ауданы Николаевка ауылында туған. Орыс. Әкесі - Галкин Петр Михайлович, зейнеткер, жүргізуші болып жұмыс істеген. Анасы - Галкина Зоя Васильевна, зейнеткер, экономист болған. С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің журналистика факультетін (1989) «Журналистика» мамандығы бойынша; әл-Фараби атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің заң факультетін (1996) заңгер мамандығы бойынша бітірген. 1988 жылдан - «Ленинская Смена» газетінің тілшісі. 1995 жылдан - «Доживем до понедельника» газетінің тілшісі меттік мәселелер бөлімінің меңгерушісі. 1996 жылының қаңтар айынан - «Караван-блиц» газетінің тілшісі. 1996 жылдың желтоқсан айынан - «Караван» газетінің тілшісі, әлеуметтік мәселелер бөлімінің меңгерушісі. 1999 жылдың мамыр айынан - «Ярмарка» газеті редакциясының меңгерушісі . 1999 жылдың желтоқсан айынан - «Караван» газетінің корреспонденттік жүйесінің меңгерушісі. 2002 жылдан - «Караван» газетінің тексеру бөлімінің шефі, саясат бөлімінің шефі. 2003 жылдан - «Известия Казахстан» газетінің саясат бөлімінің редакторы. 2004 жылдан - «Эксперт-Казахстан» журналы бас редакторының орынбасары. 2007 жылдан - «КІТ» журналының бас редакторы. 2009 жылдан бері - «Миллионер» газетінің бас редакторы. Қазақстан Журналистер одағының мүшесі, «Bizmedia» бизнес басылымдардың бас редакторлары клубының мүшесі. Қазақстан Журналистер одағы сыйлығының лауреаты (2007). Хоббиі - автомобиль айдау, боулинг, тау шаңғысы, аспаздық Сүйіп оқитын әдебиеті - С. Довлатов, заманауи іскерлік әдебиет. Түрмыс құрған. Жұбайы - Тишаев Александр Васильевич, жауапты хатшы (дизайнер). Ұлы - Никита (1990 жылы туған); қызы - Арина (1999 жылы туған). Дереккөздер
Талғат Камелұлы Ғалымов

Талғат Камелұлы Ғалымов 1964 жылы 3 ақпанда Алматы қаласында туған. Татар. Әкесі - Галымов Камел Құрбанғалиұлы, зейнеткер. Анасы -Галымова Гадила Юсупқызы, зейнеткер. Алматы Технологиялық тұрмыс қажетін өтеу және жеңіл өнеркәсіп техникумының «Фототехника» факультетін бітірген (1983), фототехник. Қазақ және орыс тілдерін біледі. 1983 жылдан - «Гидромаш» зауытының фотограф-зертханашысы. 1992 жылдан - «Дәуір» баспасының фотограф-зертханашысы. 1994 жылдан - «Караван» газетінің фототілшісі. 1996 жылдан - «Трансатлантик групп Ltd.» консорциумының фототілшісі, Қазақстан БАҚ үшін Атлантадағы XXVI жаздық Олимпиадалық ойындарды түсірген. 1998 жылдан - республикалық апталық «Новое поколение» газетінің фототілшісі. 2005 жылдан бері - «Новое поколение» газеті фотоқызметінің жетекшісі. «Алматы фотографиялық қоғамы» қоғамдық бірлестігінің мүшесі. Қазақстан Үйінде Атлантадағы жаздық Олимпиадалық ойындары өткізілген кезде ашылған дербес көрменің ұйымдастырушысы (1996). «Қазақойл» Ұлттық мұнай компаниясы ұйымдастырған конкурстың лауреаты (2001). «Алтын Жұлдыз» конкурсындағы Құрметті дипломның және «Жыл фотожурналисі» атағының (2002), «NOX Kazakhstan» дипломының (2003), IV Жоғары Сән апталығы жобасына қатысқаны үшін және Қазақстанда Үлкен сән өнерін дамытуға қосқан үлесі үшін дипломының (2005) иегері . Қазақстан туралы фотоальбом дайындауға бірнеше рет қатысқан, Германияның орыс тілді тұрғындарына шығатын «Пилигрим» альманағына жарияланады. Reuters, ИТАР-ТАСС, АР әлемдік агенттіктермен қызмет етеді. «Маңғыстаумұнайгаз» компаниясы жөніндегі кітапта пайдаланылған және басқа да фотографиялардың авторы. 2008 жылы кәсіби қызметінің 25 жылдығына және «Новое поколение» республикалық апталығының 10 жылдығына арналған жеке фотосуреттер кермесі етті. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Қазақстан әлемдік дағдарыстан лайықты түрде шыға алады». Хоббиі - фотография. Сүйіп оқитын әдебиеті - фантастика. Үйленген. Жұбайы - Ғалымова Луиза Рафаэлқызы; Ұлдары - Галымов Ильдар Талғатұлы, Ғалымов Зиннур Талғатұлы. Дереккөздер
Кашалоттар

Кашалоттар (Physeteridae) — тісті киттер ішіндегі бір тұқымдасы. Олардың ең ерте қазылған қалдықтары 25 млн жыл бұрынғы уақытқа жатқызылады. Түрлері *†Cozzuoliphyseter *†Ferecetotherium *†Helvicetus *†Idiophyseter *†Idiorophus *†Orycterocetus * Physeter — кашалот ** Physeter macrocephalus *†Physeterula *†Placoziphius *†Preaulophyseter *†Scaldicetus † белгісімен жойылып кеткен түрлер белгіленген. Кіші кашалоттар Kogiidae тұқымдасы болып жеке қарастырылады. Дереккөздер
Григорий Григорьевич Дильдяев

Григорий Григорьевич Дильдяев - 1948 жылы 2 шілдеде Қырғыз КСР Фрунзе қаласында туған. Орыс. С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің журналистика факультетін бітірген (1971), журналист. 1966 жылдан - Ош облыстық газетінің корректоры. 1971 жылдан - «Казахстанская правда» газетінің әдеби қызметкері, меншікті тілшісі, бөлім меңгерушісі. 1985 жылдан - «Правда» газетінің тілшісі, тілшілер қосынының меңгерушісі. 1991 жылдан - «Азия» газетінің бас редакторы. 1994-1997 жылдары - «Казахстанская правда» газетінің бас редакторы. 1995-1999 жылдары - «Азия - экономика и жизнь» газетінің бас редакторы. 1999 жылдан бері - «КазИнПресс» РБА президенті. «КазИнПресс» ассоциациясы басқармасының төрағасы (1991 жылдан). Қазақстан журналистер одағы сыйлығының лауреаты. Хоббиі - «Әдемі кітаптар шығару». Үйленген. Жұбайы - Дильдяева Вера Петровна. Ұлы - Ярослав (1969 жылы туған). Немересі бар. Дереккөздер
Валерий Айтмұқашұлы Жандәулетов

Валерий Айтмұқашұлы Жандәулетов (14 наурыз, 1947 жыл, Германияда туған) - баспагер. Әкесі - Жандәулетов Айтмұқаш Мүлікұлы, марқұм, ҰОС қатысқан. Анасы - Жандәулетова Лариса Дмитрийқызы, зейнеткер, мұғалім болып жұмыс істеген. И. Федоров атындағы Украинада полиграфия институтының технологиялық факультетін (1970) баспагер-полиграфист мамандығы бойынша; Қазақстандық менеджмент, экономика және болжамдау институтының әлеуметтік-саяси қатынастар теориясы факультетін (1993) саясаткер мамандығы бойынша бітірген. Экономика ғылымдарының кандидаты (1988). Кандидаттық диссертациясының тақырыбы: «Жергілікті баспаның өндірістік базасын интенсификациялаудың экономикалық аспектілері». Еуразия Халықаралық экономикалық академиясының және Қазақстан Журналистер академиясының академигі (2002 жылдан). «Жергілікті баспаның базасын қайта құру» (1988) атты монографияның авторы, Қазақстан Республикасы туралы 40-тан астам кітаптың, альбомдардың және басқа ірі басылымдардың идеясының авторы және оларды басып шығаруды ұйымдастырушы. 1970 жылдан - Павлодар облыстық типографиясының бас инженері. 1971 жылдан - Павлодар облыстық баспа басқармасы бастығының орынбасары. 1974 жылдан - ҚазКСР Мембаспакомитетінің мерзімдік басылымдар бөлімінің бастығы. 1988 жылдан - Қазақстан Компартиясы ОК Аппаратының партиялық баспа секторының меңгерушісі. 1991 жылдан - ҚР Президентінің Әкімшілігі аппаратында. 1996 жылдан бері - ҚР Президенті Баспасөз қызметінің Алматы бюросында бассарапшы, меңгеруші. Қазақстан ЛКЖО ОК, қалалық партия комитетінің мүшесі. «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001), «ХШЖК» (Мәскеу қаласы, 1988) медальдарымен марапатталған. Үйленген. Жұбайы - Сүйіншиева Мақпал, «Известия Казахстан» газетінің менеджері. Қызы - Жандәулетова Ақзер. Дереккөздер
Газ хроматографиясының схемасы

Қазіргі кезде іс жүзінде жиі қолданылып, кең таралған газ хроматографиясының негізгі бөліктері мен тораптарының схемасы 15.3-суретте көрсетілген. Мұнан басқа да ғылыми зерттеу бағытында және сериялы талдауда арналған газ хроматографиясының негізгі тораптарының түрлері көп. Балоннан шыққан газ тасымалдауыш тұрақты жылдамдықпен хроматографиялық жүйе арқылы өтеді. Сынаманы хроматографияланатын заттың толық булануына қажет болатын температураға дейін қыздырылған буландырғышқа енгізеді. Талданатын қоспа буын газ-тасымалдаушы ағашымен ілестіре кетіп, оны термостат әдістеме бойынша қажет температурадағы термостатқа орнатылған бағана жеткізеді. Бағанадағы талданатын қоспа құрамдас бөліктерге жіктелінеді де, олардың әрқайсысы жеке-жеке детекторға енеді. Детектордың сигналы әуелі тіркеліп, интегратормен не микропроцессормен өңделінеді. Бағаналар Аналитикалық газ хроматографиясына арналған хроматографиялық бағаналарды ішкі диаметрі 1-6 мм, шиыршықталған немесе тағаша иілген болат, мыс, жез, шыны не кварц түтікшелерінен әзірлейді. Диаметрі 1-3 мм, ұзындығы 1-3 м бағаналар жиі колданылады. Қозғалыссыз сұйық фаза үшін жіңішке өзекшенің ішкі қабырғасының беткі ауданы төсеніш міндетін атқаратын капилляр бағаналар жиі қолданылады. Мұндай капиллярдың типтік өлшемі ішкі диаметрі 0,2 мм, ал ұзындығы 50 м-ден 100 м-ге дейін болады. Бұлардың тиімділігі өте жоғары, мысалы, ВТТ бір миллиметр шамасында, ал теориялық табақшалар саны стандартты бағаналар үшін 5 мың болса, осы түтікшелер үшін бес жүз мыңға жетеді. Капилляр бағаналар аса күрделі құрамды қоспаларды жеке бөліктерге бөлуде пайдалы, мысалы, ол 15.4-суретте көрсетілген. Олардың көмегімен әр түрлі қош иісті құрамдас бөліктердің темекі түтінін, ұнамсыз иістерді жіктеуге мүмкіндік болады. Капилляр бағаналармен жұмыс әдістемесіне сәйкес талдау ерекше ұқыптылықты қажет етеді. Дереккөздер
Николай Николаевич Жоров

Николай Николаевич Жоров (1961 жылы 16 ақпанда Солтүстік Қазақстан облысы М. Жұмабаев атындағы ауданының Екатериновка ауылы) - журналист. Әкесі - Жоров Николай Никифорович. Анасы - Жорова Федосия Константиновна. Омбы ауылшаруашылық институтын (1988) ғалым-агроном мамандығы бойынша; Қазақ менеджмент, экономика және болжау институтының журналистика факультетін (1992) саясаттанушы мамандығы бойынша бітірген. 1978 жылдан - Солтүстік Қазақстан облысы Возвышенск ауданының «Бастомар» кеңшарында механизатор. 1979 жылдан - Солтүстік Қазақстан техникумының оқушысы. 1982 жылдан - Солтүстік Қазақстан облысы Возвышенск мемлекеттік сұрыптау учаскесінің агрономы. 1983 жылдан - Солтүстік Қазақстан облысы «Возвышенский» кеңшарының бөлімше басқарушысы. 1984 жылдан - «За коммунизм» аудандық газетінің тілшісі. 1986 жылдан - Солтүстік Қазақстан облысы Возвышенск аудандық комсомол комитетінің нұсқаушысы; Солтүстік Қазақстан облысы Возвышенск ауданы Сейфуллин ауылдық кеңесінің атқару комитетінің төрағасы. 1990-1992 жылдары - Алматы жоғары партия мектебінің тыңдаушысы (Қазақстандық менеджмент, экономика және болжау институты) 1991-2001 жылдары - «Казахстанская правда» газетінің тілшісі, редакторының орынбасары, директоры. 1994-1996 жылдары - «Казахстанская правда» газетінің қосымшасы - «Казахстанские новости» газетінің редакторы. 2001-2009 жылдары - «Аргументы и факты Казахстан» газетінің тілшілік пункт меңгерушісі, бас редакторының орынбасары. 2006-2007 жылдары - «Жайық пресс» ЖШС бас директоры (Орал қаласы). 2009 жылдан бері - «Вечерний Алматы» газетінің бас редакторы. Үйленген. Жұбайы - Жорова Надежда Леонидовмм, процессинг орталығының маманы. Ұлы - Николай (1983 жылы туған); қызы - Юлия (1988 жылы туған). Дереккөздер
Айгүл Мұратқызы Жұмабаева

Айгүл Мұратқызы Жұмабаева 1964 жылы 21 наурызда РКФСР Мәскеу қаласында туған. С.М. Киров атындағы Қазақ ұлттық университетін (2001) журналист мамандығы бойынша; Maastricht school of Management бітірген (2004), МВА. 1981 жылдан - ҚазКСР телевизия және радиохабар бойынша Мемлекеттік комитетінің атшабары, бағдарламалар бас дирекциясының әкімшісі. 1986 жылдан -республикалықтелевизия режиссерініңкөмекшісі, редакторы. 1997 жылдан - «Радиосити» ТРК ЖШС директоры. 2003 жылдан - «Caspionet» каналының уйлестірушісі; 2004 жылдан - бағдарламалар дирекциясы директорының орынбасары; 2006 жылдан бері - «Хабар» Агенттігі» АҚ «Caspionet» каналының директоры. «Қазақстан Конституциясына 10 жыл» медалімен марапатталған (2005). ҚР Президентінің алғысымен ескерілген (2006). Тұрмыс құрған. Жұбайы - Жұмабаев Айдар Әбілмәжінұлы. Ұлы - Дәулет (1991 жылы туған); қызы - Әсел (1994 жылы туған). Дереккөздер
Нұрлан Каливуллаұлы Утенов

Нұрлан Каливуллаұлы Утенов 1972 жылы 20 ақпанда Алматы қаласында туған. Қазақ. *М. Одинцов атындағы Свердлов суворовтық әскери училищесін (1989); *А.Н. Туполев атындағы Қазан мемлекеттік техникалық университетінің «Ұшу аппараттары» факультетін үздік (1995) инженер-механик мамандығы бойынша; *ҚР Президентінің жанындағы Қазақстандық менеджмент, экономика және болжау институтын (1998) іскерлік әкімшілік магистрі (МВА) мамандығы бойынша; *ІМА басқарушы бухгалтерлер институтын (АҚШ, 2007) қаржылық басқару саласындағы маман (MBA) мамандығы бойынша бітірген. Қазақ, орыс жене ағылшын, ағылшын және испан (әңгімелесу деңгейінде) тілдерін біледі. *1998 жылдан - «Dowell Schlumberger» компаниясының ерістік тәжірибеші-инженері (Мексика). *1999 жылдан -«ҚазТрансОйл» ЖАҚ маманы, бас маманы, менеджері,бас менеджері, департамент директоры, бас директордың экономика және қаржы жөніндегі орынбасарының міндетін атқарушы. *2004 жылдан - «ҚазМұнайГаз Барлау Өндіру» АҚ экономика және қаржы жөніндегі атқарушы директоры; *2006 жылдан экономика және қаржы женіндегі басқарушы директоры. *2009 жылдан - «Қазгермұнай» БК ЖШС бас директорының бірінші орынбасары. *2010 жылдан бері - «Қазақстандық «КАZENERGҮ» мұнай-газ және энергетикалық кешен ұйымдарының қауымдастығы» заңды тұлғалар бірлестігінің атқарушы директоры. *Ресей тәуелсіз директорлар қауымдастығының (2007 жылдан); *Басқарушы бухгалтерлер институтының (ІМА, 2007 жылдан) мүшесі. *«Қызылорда қаласына 190 жыл» (2009), *«Қазақстандық «КАZENERGҮ» мұнай-газ және энергетикалық кешен ұйымдарының қауымдастығы» заңды тұлғалар бірлестігінің «Қазақстан мұнайының 110 жылдығы құрметіне» (2010) медальдарымен; *«ҚазТрансОйл» ЖАҚ (2002), ҚР Энергетика және минералды ресурстар министрлігінің (2006) грамоталарымен, *Қызылорда облысы әкімінің құрмет грамотасымен (2009). *ҚР Премьер-министрінің алғысхатымен ескерілген (2007). Хоббиі - шахмат, тау шаңғысы, саятшылық және балық аулау. Сүйіп оқитін әдебиеті - бизнес және көрнекті тұлғалар туралы кітаптар. Үйленген. Жұбайы - Өтенова Сәуле Серікқызы. Ұлдары -Әділбек, Батырбек. Дереккөздер
Әлиақпар Болатұлы Мәтишев

Әлиақпар Болатұлы Мәтишев 1962 жылы 23 қаңтарда Жезқазған қаласында туған. Қазақ. *Қарағанды политехникалық институтын (1984) инженер-механик мамандығы бойынша; *Қазақ мемлекеттік басқару академиясын (2001) экономист мамандығы бойынша бітірген.Қазақ, орыс және ағылшын тілдерін біледі. *1984 жылдан - Кеңес Әскері қатарында қызметте. *1986 жылдан - Мемлекеттік мұнай өнімдері комитеті басқармасының бас энергетигі (Жезқазған облысы). *1988 жылдан - Қазақстан ЛКЖО Жезқазған қалалық комитеті ұйымдастыру бөлімінің меңгерушісі, бірінші хатшысы. *1990 жылдан - коммерциялық құрылымдарда жұмыс істеген. *1996 жылдан - «Жезқазғанмаркетинг» АҚ президенті. *1998 жылдан - Астана қ. бойынша Табиғи монополияларды реттеу және бәсекелестікті қорғау комитеті төрағасының орынбасары. *1999 жылдан - ҚР Табиғи монополияларды реттеу, бәсекелестікті қорғау және шағын бизнесті қолдау агенттігінің Астана қаласы бойынша департаментінің ректоры. *2004-2008 жылдары - ҚР Индустрия және сауда министрлігі Бәсекелестікті қорғау комитетінің төрағасы *2009 жылдан - «Бәсекелік саясатты дамыту жәни қорғау орталығы» АҚ президенті. *2010 жылдан бері - «Қазақстандық KAZENERGY мұнай газ және энергетика кешені ұйымдарының қауымдастығы заңды тұлғалар бірлестігінің атқарушы директоры. Хоббиі - саятшылық, спорт.Сүйіп оқитын әдебиеті - тарих.Үйленген. Жұбайы -Тұрахметова Ғалия Бертайқызы Ұлы Руслан; қызы - Кәмила. Дереккөздер
Орал Ақшолақұлы Ақшолақов

Орал Ақшолақұлы Ақшолақов (16 маусым 1936, Атырау) — геолог ғалым. Қазақстан Республикасының Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (2015). Жеке өмірі Діни кезқарасы — мұсылман. Хоббиі — шахмат, балық аулау, тарихи әдебиет. Үйленген. Жұбайы — Ақшолақова Қабиба, зейнеткер. Үлкен баласы — Майра Оралқызы Ақшолақова (15 қараша 1961 жылы туған). Ортаншы баласы — Марат Оралұлы Ақшолақов (7 наурыз 1967 жылы туған) — «ҚазМұнайГаз» салынып жатқан кәсіпорындар дирекциясы» ЖШС (2010), «ҚазМұнайТеңіз» жобаларын құқықтық қамтамасыз ету бөлімінің, (2003—2004), Nelson Resources бас заңгері (2004—2006), «Қарақұдықмұнай» ЖШС заң департаментінің басшысы (20042006), «Лукойл Оверсиз» қазақстандық филиалының басшысы (2005—2006), Фрунзе ауданы прокурорының аға көмекшісі (1992—1994). Қазақ ұлттық университетінің 1992 жылғы және Бостон университеті заң мектебінің 2003 жылғы түлегі. Кіші баласы — Болат Оралұлы Ақшолақов (9 сәуір 1971 жылы туған) — президент кеңесшісі (2023-2025), энергетика министрі (2022—2023), kazenergy қауымдастығының бас директоры (2019—2021, 2016—2017), энергетика министрінің орынбасары (2017—2019, 2012—2014, 2006—2008), ҚазМұнайГаз компаниясының президенті (қазан 2011—желтоқсан 2011). Әйелі Гауһар Аманжолқызы Қабдолова (1978 жылы туған). Немерелері — Інжу (2002), Инаят (2010), Рұстам (2012), Теона (2020), Этери (2021) Ақшолақовтар. Толығырақ * Орал Ақшолақұлы Ақшолақов 1936 жылы 16 маусымда Атырауда (бұрынғы Гурьев қаласында) дүниеге келген. * 1958 жылы И.М. Губкин атындағы Мәскеу мұнай институтын геолог мамандығы бойынша бітірген.Геология-минералогия ғылымдарының кандидаты. * 1958 жылдан — Батыс Қазақстан геологиялық басқармасында және Гурьев Ірілендірілген аумақтық мұнай және газ барлау экспедициясында коллекторы, геолог, аға геолог, техникалық жетекші, белім бастығы. * 1972 жылдан — ҚазҒЗГБИ зертхана меңгерушісі, директорының ғылыми жұмыс жөніндегі орынбасары. * 1983 жылдан — Балықшы МБЭ бастығы. * 1985 жылдан — Батыс Қазақстанның ұңғымаларды геофизикалық зерттеу экспедициясының бастығы. * 1988 жылдан — Алматы геофизикалық экспедициясы партиясының бас геологы, бастығы, «Қазгеофизика» ӨГБ геология белімінің бастығы. * 1992 жылдан — ҚР Геология және жер қойнауын қорғау министрлігінің Мұнай және газ женіндегі бас басқармасының бастығы. * 1994 жылдан — «Қазмемжерқойнауы» минералдық ресурстар бас басқармасы бастығының орынбасары. * 1998 жылдан — «Дала Қабыланы» БК бас директоры. * 2001 жылдан — «Кенэкономикалық консалтингі» ЖІІІС бас маманы. * 2003 жылдан — «Орталықконсалтинг» ЖШС директоры. * 2004 жылдан бері — «АкАй Консалтинг» ЖШС бас директорының орынбасары. * «Мұнайшы» ҚҚ қамқоршылық кеңесінің құрылтайшысы және мүшесі. Марапаттары * ҚР Жер қойнауын барлау үздігі * ҚР жер қойнауының Құрметті барлаушысы * Ерен еңбегі үшін медалі * 2008 — Құрмет ордені * 2015 — ҚР Президентінің қолынан Қазақстан Республикасының ғылым саласындағы Әл Фараби атындағы Мемлекеттік сыйлығының лауреаты құрметті атағын алды (2015, Астана) * КСРО және ҚР медальдарымен марапатталған Дереккөздер