Қайрат Әбдіразақұлы Мәми

{{Мемлекеттік қайраткер { } { } { } { } }} Қайрат Әбдіразақұлы Мәми (9 мамыр 1954 жыл, Жамбыл ауылы, Жамбыл ауданы, Алматы облысы) — қазақстандық саясаткер, заңгер, мемлекет және қоғам қайраткері. Конституциялық кеңестің соңғы төрағасы (2017—2022). Екі мәрте Жоғарғы сот төрағасы (2000—2009, 2013—2017), Бас прокурор (2009—2011) және Сенат төрағасы (2011—2013) болған. Өмірбаяны Дулат тайпасының Жаныс руынан шыққан. * С.М. Киров атындағы ҚазМУ-дің заң факультетін бітірген (1981). Құқықтанушы, заң ғылымдарының докторы, профессор. * 1981-1990 жылдары Гурьев облыстық сотының судьясы, төрағасының орынбасары, төрағасы болып жұмыс істеді. * 1990 ж. бастап Қазақ КСР және ҚР Жоғарғы Сотының судьясы. * 1993 ж. бастап Алматы қалалық сотының төрағасы. * 1996 ж. бастап ҚР Жоғарғы Сотының Қылмыстық істер алқасын басқарды. * 1999-2000 жылдары ҚР әділет министрінің орынбасары, ҚР Президенті Әкімшілігі Басшысының орынбасары. * 2000 жылдан бастап ҚР Жоғарғы Сотының Төрағасы. * 2009 жылғы 3 сәуірден – ҚР Бас прокуроры. * 2011 жылғы 15 сәуірде ҚР Парламенті Сенатының депутаты болып тағайындалды және сол күні Сенат Төрағасы болып сайланды. * 2013 жылғы 16 қазаннан - ҚР Жоғарғы Сотының Төрағасы. * 2017 жылғы 11 желтоқсаннан - ҚР Конституциялық Кеңесінің Төрағасы. 2023 жылғы 1 қаңтардан бастап ҚР Конституциялық Соты құрылуына байланысты қызметінен кетті. Қоғамдық қызметтері * Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті директорлар кеңесінің төрағасы, тәуелсіз директор (2023 жылдан бастап) * ТМД-ның жоғары төрелік соты мен жалпы соттары төрағалары кеңесінің тең төрағасы * ТМД Экономикалық Соты Пленумының мүшесі * Халықаралық заңгерлер одағы (Мәскеу қ.) төрағасының орынбасары болып табылады. * Қазіргі кезде Дүниежүзі заңгерлер ассоциациясының мүшесі * ЕурАзЭҚ ПАА төрағасы * ТМД ПАА, ҰҚШҰ ПА Кеңесінің мүшесі. Оның жетекшілігімен Оның жетекшілігімен * «Қазақстан Республикасының сот жүйесі мен судьяларының мәртебесі туралы» Қазақстан Республикасының Конституциялық заңы * «Қазақстан Республикасының Жоғары Сот Кеңесі туралы» * «Атқарушылық iс жүргiзу және сот орындаушыларының мәртебесi туралы» «Аралық соттар туралы» * «Прокуратура туралы» * «Құқық қорғау қызметі туралы» заңдары * соттардың құқық қолдану тәжірибесіндегі өзекті мәселелер жөніндегі Жоғарғы Соттың нормативтік қаулылары әзірленді. * Сот санкциясы бойынша қамауға алу, сондай-ақ арнаулы экономикалық және ювеналды соттар мен алқа билер сотын құруға байланысты заң актілерін әзірлеуге және тәжірибеге енгізуге тікелей қатысты. * Оның жетекшілігімен ҚР Жоғарғы Сотының 2009-2011 жылдарға арналған Стратегиялық жоспары, Сотты қалыптастыру стратегиясы әзірленді. * Қазақстан Республикасының Судьялар одағын құру туралы бастама жасалып, ол Халықаралық судьялар ассоциациясына кірді. * ҚР Бас прокуроры болған кезде құқық қорғау жүйесі қызметінің сапасын арттыруды, құқық қорғау органдарының өзара іс-қимылын үйлестіруді жақсартуды қамтамасыз етті. * Қазақстан прокурорлары ассоциациясын құру туралы бастама көтеріп, ол құрылым қазіргі кезде Халықаралық прокурорлар ассоциациясының толық құқықты мүшесі болды. * Соттағы көп жылғы тәжірибесі негіз болған ауқымды және жемісті жұмысының нәтижесінде Қазақстандағы сот жүйесі мен сот билігінің құрылуы және қалыптасуына байланысты алты монография, 50-ден астам ғылыми жұмыс жазылды. Бұл еңбектердің бәрінде сот төрелігі мен прокуратура органдарының мәселелері, олардың тиімділігін арттыру жолдары жан-жақты зерттеліп, сондай-ақ еліміздегі тәуелсіз сот төрелігінің қалыптасуына, құқықтық мемлекеттегі оның рөлін бекітуге, адам құқықтары мен бостандығын қорғауға салмақты және шынайы талдау жасалды. Марапаттары * «Парасат» (2003) * II дәрежелі «Барыс» (2011) ордендерімен * «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001) * «Қазақстан Конституциясына 10 жыл» (2005) * «Қазақстан Республикасының Парламентіне 10 жыл» (2006) * «Астананың 10 жылдығы (2008) * «Қазақстан Республикасының прокуратурасына 20 жыл» * «Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 20 жыл» (2011) * «МПА СНГ. 20 лет» (2012) мерейтойлық медальдарымен марапатталды. * «Құрметті судья» құрметті атағы * «Үш би» кеуде белгісі * «Сот жүйесінің құрметті қызметкері» кеуде белгісіне ие болды. * Ұлттық «KazRATING» рейтинг агенттігі мен «Литер Media» компаниясы бірлесе жүргізген жыл сайынғы республикалық «Жыл саясаткері» конкурсының (2008) нәтижесі бойынша Қ.Мәми сар абдал саясаткер болып танылды. Отбасы Отбасылы, екі қызы, бір ұлы бар. * Жұбайы Ахметова Мақбал Зайырбекқызы (1957 ж. туған) — заңгер. ** Балдызы Ахметова Тақлима Зайырбекқызы 2024 жылы Алматы қаласы Алмалы аудандық сотының судьясы болып жұмыс істеген. * Қыздары Айнұр (1979 ж. туған) мен Эльвира (1982 ж. туған), ұлы Мирас (1988 ж. туған). ** Үлкен қызы Айнұрдың күйеуі Асқар Жұмағалиев (1972 ж. туған) — белгілі саясаткер, топ-менеджер, дипломат. Ол 2006—2020 жылдары Қазақтелеком және Қазатомөнеркәсіп компанияларын, Байланыс және ақпарат, Көлік және коммуникация, Қорғаныс және аэроғарыш өнеркәсібі, Цифрлық даму министрліктерін басқарған, Премьер-министрдің орынбасары болған. Соңғы қызметі — 2020—2024 жылдары Қазақстанның Нидерландыдағы елшісі. Дереккөздер