kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Pulse Kino

Pulse Kino - бұл [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%B8%D0%BD%D0%BE_(%D0%B3%D1%80%D1%83%D0%BF%D0%BF%D0%B0) KINO] тобының әндерін кәсіби түрде орындайтын Алматыдағы рок тобы. Pulse Kino - Виктор Цой мен KINO тобының әндерінің авторлық құқық иелерінен Қазақстанның барлық сайттарында ән орындауға ресми рұқсаты бар жалғыз топ. Топты [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A6%D0%BE%D0%B9,_%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%92%D0%B8%D0%BA%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87 Александр Цой] мен [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D0%B0%D1%81%D0%BF%D0%B0%D1%80%D1%8F%D0%BD,_%D0%AE%D1%80%D0%B8%D0%B9_%D0%94%D0%BC%D0%B8%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87 Юрий Каспарян] вокалды және аспаптық тұрғыдан KINO орындау дәлдігі тұрғысынан үздік топ деп таныды. Юрий Каспарянның өзі Pulse Kino тобына жеке өзі қатысқан аспаптардың және тікелей өзі шығарған жетекші гитараның бөліктерін ойнау бойынша шеберлік сабақтарын жүргізеді. Pulse Kino сол танымал [https://ru.wikipedia.org/wiki/Yamaha_SG-series Yamaha SG200] гитарасымен және 80-жылдары Киноның кезінде Юрий Каспарян қолданған үш эффект педальдарымен қаруланған, бұл топтың дыбысын түпнұсқамен бір-біріне айналдырады. Сонымен қатар, Pulse Kino ТМД және Қазақстан киномандарының үлкен қауымдастығы болып табылады. Қазір топ ел ішінде және шетелдерде белсенді турне өткізуде. Pulse Kino тобының концерттері үнемі KINO тобы мен Виктор Цоймен байланысты бағдарлама мен бейнематериалдар тізбегін қамтиды. Топтың тарихы Топ 2019 жылы Алматыда құралды. Алдымен жігіттер айына екі рет жиналып, жай ермек үшін ойнады. Содан кейін Бауыржан «Виктор Цойдың кинотеатрындағы әндер кеші» деген жарнаманы көріп, достарына күштерін сынауға ұсынды. Сахнада сәтті өнер көрсеткен соң, ресми түрде Pulse Kino тобын құруға шешім қабылданды. Пульс өмір жалғасын білдіреді, ал Кино - түпнұсқаның атауы. Шығармашылығы Репертуарының негізін KINO тобының шығармалары кұрайды. Pulse Kino "2020" атты [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D1%83%D0%B7%D1%8B%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D1%8B%D0%B9_%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%B1%D0%BE%D0%BC альбом] мен "Невидимый враг" атты [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%B8%D0%BD%D0%B3%D0%BB сингл] шығарды. Топ мүшелері Бауыржан Жармұхамедов - топ жетекшісі және жетекші [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%B8%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82 гитарист]. Данияр Ербұланов - Виктор Цойға бет-келбетінің және дауысының ұқсастығымен таң қалдыратын [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%BE%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82 вокалист]. Альтаир Қасымов - [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%89%D0%B8%D0%BA барабаншы]. Мұрат Ақатовтың - [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D1%81-%D0%B3%D0%B8%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B0 бас-гитарист] Дереккөздер
Ерен Бахытұлы Сахипов

Ерен Бахытұлы Сахипов (1942, Зеленов ауданы, Батыс Қазақстан облысы, Қазақ КСР) — биология ғылымдарының кандидаты. Өмірбаяны Сахипов Ерен Бахытұлы 1942 жылы Батыс Қазақстан облысы Зеленов ауданында өмірге келген. Орта мектепті аяқтағаннан кейін 1959-64 жылдары Абай атындағы Қазақ мемлекеттік педагогикалық институтының жаратылыстану факультетін бітірген. 1965-1968 жылдары ботаника мамандығы бойынша Қазақстан Ғылым Академиясының аспирантурасын бітіріп, сол жылы биология ғылымымдарының кандидаттық диссертациясын сәтті қорғаған соң, осы жоғары оқу орнында ғылыми қызметкер еңбек етеді. 1970-1976 жылдары Гурьев педагогика институтының ғылыми істер, оқу ісі жөніндегі проректор қызметін атқарады. 1976-1983 жылдары Атырау педагогикалық институтының ректоры қызметтерін атқарды.. Атырау педагогикалық институтын басқарған кезде еліміздің қоғамдық жұмысына белсене араласты. Облыстың «Білім» қоғамын басқарды. 1983 жылы Алматыдағы Қазақстан Ғылым Академиясында аға қызметкер, Қазақстан Министрлер Кеңесінде бөлім басшысы ретінде «Болашақ» талантты жастарды шет елде оқытуға барлық күш-жігерін салды. 30-дан астам ғылыми-зеттеулер мен мақалалардың авторы. Бірнеше төсбелгілермен, гармоталармен марапатталған. Дереккөздер
Артем Резников

Артем Резников (11 қаңтар 1992, Риддер, Қазақстан) — АСА қарамағында жеңіл салмақта өнер көрсететін қазақстандық аралас жекпе-жек жауынгері (ММА). Қазақстандық «Alash Pride» ұйымының чемпионы (2019 сәуір). Жеңіл салмақтағы ACA титулына үміткер. Өмірбаяны Алғашқы жылдары 1992 жылы 11 қаңтарда Риддер қаласында дүниеге келді. Қазақстан атынан шығады. Еркін күрес және ММА Артём Резников спорттық мансабын еркін күрестен бастады. Оның кумирі - әлемге әйгілі және атақты аралас жекпе-жек жауынгері Федор Емельяненко, Артем оның барлық жекпе-жектерін көрген. Кейіннен өзін аралас жекпе-жегінде сынап көруге шешім қабылдады. ММА-дағы кәсіби мансабы Резников өзінің ММА жауынгері ретінде кәсіби мансабын 2011 жылы Қазақстан атынан шыға бастады. Дебюті «ZZ - Zhekpe Zhek» турнирінде өткізіп, оған қазақстандық жауынгер Мәди Досмұхаметовке қарсы тұрды, жекпе-жек бірінші раундтың басында Артем Резниковтың пайдасына аяқталды. Төреші техникалық нокаут жариялап, Резниковтың қолын көтерді. Ол әртүрлі ММА ұйымдарында тұрақты өнер көрсете берді, тоғыз жеңістер сериясын жасады. 2014 жылы оныншы жекпе-жегінде төрешілердің бірауыздан шешімімен Григорий Кичигиннен өзінің мансабындағы алғашқы жеңіліске ұшырап. Содан кейін бес жекпе-жекті қатарынан жеңіп, өзін-өзі қалпына келтірді. Ол ACA және FNG сияқты ірі ұрыс ұйымдарында (ММА) өнер көрсетті. Юсуф Раисов, Хасан Халиев, Хамзат Аушев, Михаил Балакирев сияқты атақты жауынгерлерді жеңді. 2019 жылдың басында кикбоксшы Хасан Халиевті жеңіп, жартылай орта салмақта (77 кг) қазақстандық Alash Pride лигасының чемпионы атанды. ACA-мен келісім-шарт және Раисовты ұрысқа шақыру 2019 жылы Резников әлемдегі ең ірі лига - АСА-мен келісімшартқа отырды. Лигадағы екі сәтті ойыннан кейін жеңіл салмақтағы белбеуін бос қалдырып, жеңіл салмақ дәрежесіне өткен 66 кг салмақтағы ұйымның бұрынғы чемпионы Юсуф Раисовты ұрысқа шақырды. 2020 жылдың қыркүйегінде Резников ACA-111 турнирінде топтың жекпе-жегі мен ұйымының жұлдызы Юсуф Раисовты екіге бөлінген шешіммен жеңді - осылайша ресейлік ММА-ны қатты таңқалдырып, жеңіл салмақтағы (70 кг) чемпион атағы Абдул-Азиз Абдулвахабовке тиесілі ACA титулына басты үміткерлердің біріне айналды. Қазіргі уақытта оның қоржынында 28 кәсіпқой жекпе-жек бар, оның 22-сінде жеңіске жетіп, 6 жекпе-жекте жеңіліп қалды. Титулдар * Alash Pride жартылай орта салмақтағы чемпионы. ММА статистикасы (22-6) Дереккөздер
Түрікмен автономиялы облысы (Хорезм ХКР)

Түрікмен автономиялы облысы — 1924 жылы сәуір — қазанда болған Хорезм ХКР әкімшілік-аумақтық бірлігі. Түрікмен автономды облысын құру туралы шешім 1924 жылы 12 сәуірде 1-Бүкілтүрікмен құрылтайында қабылданды: Автономды Түрікмен облысын келесі бастамалар бойынша басқармалармен құру. 1. Түрікмен автономды облысы 4 ауданға бөлінеді: Ташауыз, Ілиялы, Персин және Тақты. 2. Ташауыз Түрікмен автономиялы облысының басты қаласы болып жарияланды. 3. Облыстың басында Ревком / 15 адамнан / аудандардың басында облыстық ревкомдар / 3 адамнан / тұрды. 4. Облыстық революциялық комитетке Ташауыз ауданын басқару жүктелген, оның шеңберінде Қаларевкомды / Монакпен Ташауызды / айналасында өзбек халқы бар / тікелей Облыстық революциялық комитетке бағынды. Хорезм түрікмендерінің ықшам қонысы аумағында Түрікмен АО құрылды. АО 5 аудандық шураларға бөлінді: * Ілиялы * Көнеүргеніш (Қарақалпақ АО-нан берілді) * Персин * Тақты * Ташауыз 1924 жылы 27 қазанда Хорезм ХКР Түркімен автономиялы облысы жойылып, оның аумағы жаңадан құрылған Түркімен КСР берілді. Дереккөздер
Түрікмен автономиялы облысы (Бұхара ХКР)

Түрікмен автономиялы облысы — 1923-1924 жылдары болған Бұхара ХКР әкімшілік-аумақтық бірлігі. Түрікмен АО 1923 жылы қазан айында Бұхара түрікмендерінің ықшам мекенінде құрылды. Автономиялы облыс 2 уәлаятқа (олар, өз кезегінде, түмендерге бөлінді) және 1 жеке түменге бөлінді. * Керкін уәлаяті ** Керкін түмені ** Қызылаяқ түмені ** Халаш түмені ** Қожамбас түмені * Чаржау уәлаяті (кейін Ленин-Түрікмен болып ауыстырылды) ** Дейнау түмені ** Саят түмені ** Ескі Чаржау түмені ** Фараб түмені * Келиф түмені 1924 жылы 27 қазанда Бұхара ХКР Түрікмен автономиялы облысы жойылып, оның аумағы жаңадан құрылған Түрікмен КСР берілді.
Сомнология

Сомнология (латын тілінен somnus — ұйқы және грекше λόγος — ілім) — медицина мен нейробиологияның ұйқыны зерттеуге арналған, ұйқысыздық және ұйқының адам денсаулығына әсерін зерттейтін бөлімі. Негізгі диагностикасы полисомнография болып табылады. Тарихы Ұйқысыздықтың халықаралық жіктелуі Әдебиет # Bradley DT. Respiratory Sleep Medicine. American Journal of Respiratory and Critical Care Medicine. 2008. Vol 117. # Bowman TJ. Review of Sleep Medicine. Burlington, MA: Butterworth-Heinemann, 2002. # https://baribar.kz/158271/somnolog-tynyghyp-turamyn-desenhiz-ujqyny-qandyrmaj-oyanu-kerek/ # https://baribar.kz/149932/adam-nege-tus-koeredi-somnolog-dariger-tusindiredi/ # https://sputnik.kz/society/20191004/11692781/Olip-ketui-mumkin-Somnolog-tungi-12-den-keyin-uyyqtaytyndardy-saqtandyrdy.html
Сазанқұрақ

«САЗАНҚҰРАҚ» ЖШС — 1997 жылы 20 мамырда кұрылды. Бас кеңсесі Пекиндегі Синопек компаниясы серіктестіктің құрылтайшысы және серіктесі болып табылады. Исатай ауданында мұнай өндіруші тұңғыш шетелдік компания. Жылына 70 мың тонна мұнай мен 750 мың текше метрден астам газ өндіреді. Лицензиялық-келісімшарттық жағдайларға сәйкес, компания «Сазанқұрақ» кенішінде барлау және өндіру бойынша мұнай операцияларын жүзеге асырады, өндірілген мұнайды дайындауды, сақтауды, тасымалдауды, маркетинг және іске асырылуын қамтамасыз етеді. Мұнай өндірісі облыс орталығы Атырау қаласынан 150 шақырымдағы Исатай ауданында орналасқан «Сазанқұрақ» кенішінде жүзеге асырылады. «Сазанқұрақ» кенішінде сынақты пайдалану 1998 жылы, мұнайды өнеркәсіптік өндіруді 2000 жылы бастады, қазіргі уақытта кеніш өңдеудің төртінші сатысында. Өндіруші ұңғымалардың қоры - 73 бірлік. Бүгінгі таңда мұнайды жинақты өндіру 2588,9 мың тоннадан аса құрайды. Мұнайды шығарудың ағымдағы коэффициенті 37% құрайды. Кеніштің орташа сулануы 92%. «Сазанқұрақ» кенішінің жобалық МТТТК-н (мұнайды шығару коэффициенті) шамасы 2004 жылы 26, 2%-дан 2014 жылы 43,7% жетгі. Кеніштің сулануы 10 жыл ұзақтығында 87-92% деңгейінде тұр. Кеніште жыл сайын ГТШ геологиялық-техникалық іс-шаралар, сонымен бірге қойнауқаттың мұнай беруін көтеру, ұңғымаларды сазды қышқылды өңдеу, гидромеханикалық тесу перфорациясы, ұңғымаларды термогаз қышқылды өңдеу және т.б. сияқты жаңа технологиялар жүргізіледі. Геологиялық жоспарда кеніш ұзындығы 5 км-ге дейін және ені 100—500 метр созылған шөгіндіні білдіреді, кеніш тектоникалық жарықтармен бірнеше блоктарға бөлінген, бор және юраның өнімді беткейлері орнының тереңдігі 400-450 метр, мұнай жоғары тұтқырлы және ауыр ретінде сипатталады. «Сазанқұрақ» ЖШС - бұрын тұрғын үй, қажетті инфрақұрылымы болмаған далада мұнай кенішін игеруді «нөлден» бастаған кәсіпорындардың бірі. «Сазанқұрақ» кенішін игеруге компания құрылтайшысымен бағытталған инвестициялардың үлкен көлемі қысқы мерзімде кәсіпшілікті абаттандыруға және өнеркәсіптік өндіруді бастауға мүмкіндік берді. Қысқа мерзімде кәсіпшілік абаттандырылды, топтық өлшем қондырғысы және мұнай коллекторы, мұнай дайындау тораптары, мұнай құю терминалы және мұнайды іске асыру үшін ұзындығы 4,4 км теміржол тармағы, қазандық паркі, қызметкерлер үшін вахталық қалашық салынды. Кенішті абаттандыру кезінде мұнайды өндіру, дайындау және тасымалдауда заманауи технологиялар ғана қолданылды. «Парыз-2014» бизнестің әлеуметтік жауапкершілігі бойынша конкурстың қоры- тындысымен «Сазанқұрақ» ЖШС «Еңбекті қорғау саласындағы үздік кәсіпорын» номинациясындағы «Орта және шағын кәсіпкерлік субъектісі» санатында алтын иегері атанды. «Парыз-2016» респ. конкурсының «Экологияға қосқан үлесі үшін» номинациясында күміс жүлдегері ретінде танылды. Дереккөздер
Онтарио (айрық)

Онтарио (, ) атауымен Солтүстік Америкадағы Ұлы көлдердің біреуін атайды. Елді мекендер * Онтарио — Канаданың ең бай және ең халқы көп провинциясы. * Онтарио — округ, Нью-Йорк штаты. * Онтарио — қала, Калифорния штаты. * Онтарио — қала, Нью-Йорк штаты. * Онтарио — қала, Огайо штаты. * Онтарио — қала, Орегон штаты. * Онтарио — ауыл, Висконсин штаты. Көлдер * Онтарио — Солтүстік Америкадағы көл, бес Ұлы көлдердің біреуі.
Функционалды топ

Функционалды топ — химиялық қасиеттерді қалыптастыратын органикалық молекуладағы құрылымдық бөлік (атомдар тобы). Оған байланысты затты белгілі бір классқа жатқызуға болады. Әртүрлі молекулалардың құрамындағы бірдей болған функционалды топтар химиялық реакциялардың неғұрлым бірдей өтуіне әсер етеді. Ғалымдарға 100-ден аса функционалды топ белгілі. Мысалдары # Оттегі атомы бар функционалды топтар: #* Гидроксил тобы –ОН, #* Карбонил тобы >С=O #* Карбоксил тобы –COOH #* Алкоксил тобы –OR (мыс. –ОСН 3 ), т.б. # Азот атомы бар функционалды топтар: #* амин тобы –NH 2 #* нитроқосылыстар –NO 2 #* нитрозоқосылыстар –NO #* нитрил тобы –CN #* гидразин тобы –NHNH 2 #* амид тобы –CONH 2 , т.б. # Күкірт атомы бар функционалды топтар: #* тиольдік –SH #* сульфидтік >S #* дисульфидтік –S–S– #* сульфоксидтік >S=O, #* сульфондық >SO 2 , т.б. # Қанықпаған көміртек-көміртек байланыстары бар топтар: #* қосарланған және үштік байланыс –С=С–, –С≡С– #* ароматтық бөліктер –С 6 H 5 , т.б. # Басқа атомдары бар топтар: #* металл атомдары –Li, т.б., #* галоген атомдары –Cl, т.б. Екі не одан да көп функционалды топтары бар молекулалар полифункционалды деп аталады.
Октябрь кен орны

Октябрь кен орны — Каспий маңы ойысының оңтүстік батыс ернеуі маңы өңіріндегі мұнай кен орны. Атырау қаласынан оңтүстік батыста 180 шақырым, Аққыстау ауылынан батыс бағытта 110 шақырым жерде орналасқан. 1968 жылыашылған кен орны тұз-күмбезді құрылымнан орын алады. Жоғарғы юра шөгінділері бір блокта мұнайды, екінші блокта газды өнім түрлері бар. Кен орны 1993 жылдан Светланд-ойл ЖШС-нің иелігінде мұнай өнімдерін өндіріп келеді. Серіктестікте еңбек ететін мұнайшылардың басым бөлігі Исатай ауданының тұрғындары. Дереккөздер
Даңқ мемориалы (Шымкент)

Даңқ мемориалы — Шымкент қаласындағы ҰОС мемориалы. Майдан мен тылдың бірігуін бейнелейтін 35 метрлік обелиск және астындағы «мәңгілік алау» 1979 жылы салынды. Ескерткіш және оған апаратын аллея 2010 жылы күрделі жөндеуден өтті. Аллея бойымен екі жағынан 200 метрге созылған қара тақтайшаларға осы өңірден шыққан 140 мыңға жуық жауынгердің есімдері қашалып жазылған. Даңқ аллеясының ортасына «Жұлдыз» ескерткіші қойылған, онда қызыл гранитте облыстан шыққан Кеңес Одағының 51 батыры мен Даңқ орденінің 8 толық иегерінің есімі жазылған. Аллеяда Ауған соғысында опат болған жауынгерлердің құрметіне арналған әскери техниканың ашық аспан астындағы мұражайы орналасқан. Дереккөздер Тағы қараңыз * Жеңіс саябағы (Шымкент)
Оңтүстік-Батыс Қамысты кен орны

Оңтүстік-Батыс Қамысты — Атырау облысы, Исатай ауданында орналасқан мұнай кен орны. Атырау қаласынан батысқа 80 шақырым, Аққыстау ауылынан оңтүстікте 30 шақырым жерде орналасқан. 1962 жылы ашылған. Техникалық тұрғыда кенорын үш қанатты тұзкүмбездік құрылымнан орын алған. Дереккөздер
Оңтүстік-Шығыс Қамысты

Оңтүстік-Шығыс Қамысты — Атырау облысы, Исатай ауданында орналасқан мұнай кен орны. Атырау қаласынан оңтүстік батысқа 40 км, Аққыстау ауылынан 35 шақырым жерде орналасқан. 1982 жылы ашылған. Кенорын үш қанатты тұзкүмбезді құрылымнан орын алған. Дереккөздер
Бақберген Қасымұлы Қарабаев

Бақберген Қасымұлы Қарабаев (10.05.1957 ж., Жанбай а., Исатай ауданы, Атырау облысы) — жергілікті басшы, ҚР білім беру ісінің құрметті қызметкері, Исатай ауданының құрметті азаматы. Өмірбаяны Бақберген Қасымұлы Қарабаев 10 - мамыр 1957 жылы Атырау облысы, Исатай ауданы Жанбай ауылында дүниеге келген. Білімі, мамандығы * Гурьев педагогикалық институты * Тарих және қоғамтану пәнінің мұғалімі * Қазақ мемлекеттік заң институты * Заңгер Еңбек жолдары * «Жайықмұнай» мұнай өндіру басқармасының операторы (1977); * Аққыстау орта мектебінің мұғалімі (1979); * Новобогат аудандық атқару комитетінің спорт бөлімінің төрағасы (1985-1988); * Исатай аудандық әкімшілігінің аға көмекшісі, аудандық әдіскер (1988-1992); * Аққыстау орта мектебінің директоры (1993-1996); * Исатай аудандық білім бөлімінің меңгерушісі (1996-2007); * Қалалық білім бөлімінің бастығы. Атырау (2007); * Атырау облысы бойынша балалардың құқықтарын қорғау департаментінің директоры (2007-2009); * Атырау облысы Исатай ауданының әкімі (03.2010-06.2012); * Атырау облысының білім беру саласындағы бақылау департаментінің директоры (2012-2016); * «Нұр Отан» партиясы Атырау филиалы төрағасының орынбасары (2016 жылдан) Марапаттары * «Құрмет ордені», * «Ерен еңбегі үшін» медалі, * ҚР Білім және ғылым министрлігінің «Ы.Алтынсарин» төсбелгісі * Исатай ауданының құрметті азаматы, * «Қазақстан Республикасы Білім беру ісінің құрметті қызметкері» төсбелгісі Дереккөздер
Ерсайын Валитханұлы Ихсанов

{{Тұлға { style="background:transparent" Атырау облысының Құрметті азаматы } }} Ерсайын Валитханұлы Ихсанов (28.02.1950 ж., Котяевка а., Құрманғазы ауданы, Атырау облысы) — Атырау инженерлік-гуманитарлық институтының ректоры, физика-математика ғылымдарының докторы, профессор, ҚР Ұлттық Инженерлік Академиясының, ҚР Ұлттық Жаратылыстану Ғылымдары Академиясының және Халықаралық Ақпараттандыру Академиясының академигі, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері. Атырау облысының Құрметті азаматы. Өмірбаяны Е.В.Ихсанов Атырау облысы Құрманғазы ауданы Котяевка ауылында дүниеге келген. 1971 жылы Қазақ мемлекеттік педагогикалық институтының математика факультетін, 1976-1979 ж.ж. «Дифференциалдық және интегралдық теңдеулер» мамандығы бойынша осы институттың аспирантурасын бітірген. Еңбек жолдары * 1971-1991 ж. Гурьев педагогикалық институтында оқытушы, аға оқытушы, доцент; * 1991 жылдан 1997 жылға дейін – Атырау мұнай және газ институтының Жоғары математика кафедрасының меңгерушісі; * 1997-2001 жылдары - «УНАТ» институтының Атырау филиалының директоры; * 2001 жылдан - қазіргі уақытқа дейін Атырау инженерлік-гуманитарлық институтының ректоры. Марапаттары * «Құрмет ордені»; * «Қазақстан Республикасының ғылымын дамытуға сіңірген еңбегі үшін» медалі; * Оксфорд университетінің Сократ атындағы төс белгісі; * «Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері» құрметті атағы; * «Қазақстан Республикасы Білім беру ісінің құрметті қызметкері» төсбелгісі; * Қазақстан Республикасы Президентінің алғыс хаты; * Қазақстан Республикасы Сенаты Төрағасының құрмет грамоталары; * «Атырау облысының Құрметті азаматы» атағы (2020). Еңбектері М.В. Ломоносов атындағы Мәскеу мемлекеттік университетінің, Мәскеу авиация институтының және КСРО Ғылым академиясының Теориялық астрономия институтының ғылыми мектептерінде «Динамикалық симметриал спутниктің конустық прецессиясынан туындайтын периодты қозғалыстары» тақырыбында кандидаттық диссертацияға байланысты жүргізілген ғылыми зерттеулері. Бұл зерттеулер КСРО Мемлекеттік сыйлығының лауреаты, профессор Е.А.Гребениковтың және белгілі ғалым, профессор А.Г.Сокольскийдің ғылыми жетекшілігі арқылы жүргізілді. «Аспан механикасының жаңа модельдеріндегі Ляпунов бойынша орнықтылық мәселелері» атты докторлық диссертациясы. Бұл еңбекте ол бұрын қарастырылмаған «резонанстық» және «резонанстық емес» жағдайлар үшін Ляпунов бойынша орнықтылық теоремалары құрастырылып, толық дәлелденді. Ғалымның көпжылдық шығармашылық қызметінің нәтижесі 82 ғылыми жұмыста, оның ішінде 3 монографияда көрсетілген. Е.В.Ихсанов Америка, Германия, Греция, Белоруссия, Англия, Жапония және т. б. Халықаралық ғылыми конференцияларда, конгрестер мен симпозиумдарда ғылыми баяндамалар жасады. Қоғамдық жұмыстары *4-шақырылымдағы Атырау қалалық, 5-ші және 6-шы шақырылымдағы Атырау облыстық маслихаттардың депутаты; * Атырау облысының Құрметті азаматы; Е.В. Ихсановтың қызметі республиканың батыс өңірі халқының ғылым мен білім саласындағы, тұтастай алғанда қоғам мен әрбір жеке тұлғаның мүдделерін қозғайтын қазіргі және болашақтағы үміттерін қанағаттандыруға бағытталған Дереккөздер
Алтайша Уикипедия

Алтайша Уикипедия — Уикипедияның алтай тілідегі бөлімі. Алғашқы мақаласы тек 2021 жылы жазылды. Санақ жылдың күніне сәйкес Алтай Уикипедияда мақала бар. қатысушы тіркелген, олардың соңғы 30 күнде әлдебір іс-әрекет жасаған, ал қатысушы админ дәрежесіне ие. Жалпы өңдеу саны - . Тереңдігі — . Тарих * 23 ақпан 2021 Алтайша Уикипедия бөлімі ашылған. * 5 маусым 2021 жыл — 500 мақала. * 4 қазан 2021 жыл — 1 000 мақала. Сілтемелер [https://ru.wikimedia.org/wiki/Пресс-релизы/Открылся_раздел_Википедии_на_алтайском_языке Пресс-релиз]
Қырғыз Автономиялы Социалистік Кеңес Республикасы (1926—1936)

Қырғыз Автономиялық Социалистік Кеңес Республикасы — 1926-1936 жылдары болған РКФСР құрамындағы автономиялық республика. Астанасы — Пішпек қаласы. 1926 жылы 12 мамырда КСРО ОАК төралқасы қаланың атын Фрунзе деп өзгертті (1925 жылы қазанда қайтыс болған Пішпек тумасы М. В. Фрунзенің құрметіне). Тарихы 1926 жылы 1 ақпанда Қырғыз АО өзгерту арқылы Қырғыз АСКР құрылды. 1934 жылы 20 тамызда БОАК төралқасы республиканы жаңа аудандарға бөлінуін бекітті. Жаңа «сталиндік» конституцияның қабылдануымен — 1936 жылы 5 желтоқсанда Қырғыз АСКР Қырғыз КСР-іне айналды. Әдебиет * Қырғыз АСКР өндірістік күштерін зерттеу жөніндегі бірінші конференция мәліметтері. Л.: Изд-во АН СССР, 1934. Дереккөздер
БК(б)П ОК Орта Азия бюросы

БК(б)П ОК Орта Азия бюросы — Орта Азиядағы БК(б)П ОК жоғарғы органы. Бюро 1922 жылдың 19 мамырынан 1934 жылдың 2 қазанына дейін жұмыс істеді. Бюроның негізгі міндеті — Түркістан КФР, Бұхара және Хорезм халық кеңес республикаларында компартияларды құру және басшылық ету, ал 1924 жылы Өзбек КСР, Түрікмен КСР, Тәжік КСР және Қазақ КСР құрылғаннан кейін - осы республикалардағы партиялық және мемлекеттік құрылыс болды. Тарихы Бюро Түркістан бюросының РК(б)П ОК қайта құрылуы нәтижесінде құрылды. Бюроның басшылығымен Орта Азиядағы басмашылықты жою жүзеге асырылып, Орта Азиядағы кеңестік республикалардың ұлттық-мемлекеттік шекаралары белгіленді. Бюро, сонымен қатар, Орта Азиядағы жерді және су көздерін мемлекет меншігіне алуға, сонымен бірге, аймақты кеңестендірудің барлық басқа көріністеріне - ұжымдастыруға, дінге қарсы күреске, мәдени революцияға (әйелдердің құқықтары, халықтың сауаттылығы) басшылық етті. Баспа қызметі * «Правда Востока» газеті (1924—1934) * «За партию» журналы (1927—1930) * «Партработник» журналы (1929—1934) Орта Азия бюросының хатшылары *1922 — 1924 — Я. Э. Рудзутак *1924 — 1931 — И. А. Зеленский *1931 — 1934 — К. Я. Бауман Белгілі бюро мүшелері *С. С. Асфендиаров *Қ. С. Атабаев *Ю. А. Ахунбабаев *П. И. Баранов *И. М. Варейкис *Н. Ф. Гикало *С. И. Гусев *П. Е. Дыбенко *С. Д. Игнатьев *А. И. Икрамов *М. И. Кахиани *Б. В. Легран *И. Е. Любимов *И. И. Межлаук *А. Р. Рахимбаев *Т. Р. Рысқұлов *Н. Т. Төреқұлов *Ф. Г. Ходжаев *Ш. Шотемор *В. П. Шубриков *Б. З. Шумяцкий Сілтеме *Андерсон М. Ф. Орта Азиядағы партиялық құрылыс тарихынан Душанбе 1966 *Назаров С. А. Орта Азиядағы партия құрылысының РКП(б) ОК басшылығы Ташкент 1972 *Хасанов К. БКП(б) ОК Орта Азияда социализм құру жолындағы күресте. (1924—1937 жж.) Ташкент 1968 *Турсунов Х. Түркістандағы Коммунистік партияның ұлттық саясаты. (1917—1924 жж.) Ташкент 1971 *Росляков А. А. БКП (б) ОК Орта Азия бюросы. (Стратегия мен тактика сұрақтары) Ашхабад 1975 *Shoshana Keller [https://books.google.com/books?idSTFm2HI6Lp0C&printsecfrontcover&dqisbn:0275972380&eizl0iTq_jKNzNUKDluJQB&cd1#vonepage&q&f=false To Moscow, not Mecca: The Soviet Campaign Against Islam in Central Asia, 1917-1941] Greenwood Publishing Group, 2001 ISBN 0275972380 Дереккөздер
Ақай (Исатай ауданы)

Ақай — көне қоныс орны. Атырау облысы, Исатай ауданында орналасқан. Аудан орталығы - Аққыстау ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 70 шақырым жерде. XIX ғасырдың басында Каспий теңізі жағасында он шақты үй балықшы отбасы отырған. Ақай сол ауылдың ақылгөй ақсақалы болыпты. Содан бері бұл жер Ақай атанып кеткен. Ақайға өзек бойымен кемелер келген, орыс көпестерінің балық батағаларында жергілікті адамдар жұмыс істеген. Кейін тұрғындарға жайлы қоныс болған. Қазір Зинеден ауылдық округі аумағына кіреді. Дереккөздер
Бабан (Исатай ауданы)

Бабан — көне қоныс орны. Атырау облысы, Исатай ауданында орналасқан. Нарын құмының бір бөлігі. 1920 жылдардың аяғына қарай болыстық кеңестің орталығы болды. Алғашқы мектептердің бірі осы Бабанда салынған. Қазір Тұщықұдық ауылдық округіндегі жеке шаруа қожалықтарының жайылымы. Дереккөздер
Кетешағыл (Исатай ауданы)

Кетешағыл — ежелгі қоныс. Атырау облысы, Исатай ауданында орналасқан. Нарын құмының қойнауындағы Әлім-Кете руының қонысы болған. Осы жерде 1930 жылы Кетешағыл ауылдық кеңесі ұйымдастырылған. Кеңес қарауындағы «Жасқайрат», «Кетешағыл» ұжымшарлары Ұлы Отан соғысы және одан кейінгі бейбіт кезеңде де жоғары еңбек жетістіктеріне қол жеткізді. Дереккөздер
Манаш (Исатай ауданы)

Манаш — елді мекен. Атырау облысы, Исатай ауданында орналасқан. 19 ғ-дың ортасында Каспий теңізінің атырабында орыс көпестерінің балық кәсіпшіліктерінің орталығы ретінде пайда болған. Қазан төңкерісінен кейін артельдер, серістестіктерін құру, ұжымдастыру ісі өрбіді. “Қызыл балық” ұжымшарының орталығы болды. Мектеп және т.б. әлеуметтік нысандар салынды. Манаштан қоғам қайраткерлері, көрнекті ғалымдар шыққан. 1957 ж. Новобогат ауданының балық ұжымшарлары Жайық бойына көшірілген кезде Манаш тұрғындары ауыл шаруашылығымен айналысты. Дереккөздер
Хейл–Бопп кометасы

Хейл–Бопп кометасы (ресми түрде C/1995 O1 деп белгіленеді; ) — 20 ғасырдың ең кең бақыланған және көптеген онжылдықтар бойы ең жарқын көрінген кометалардың бірі. Алан Хейл және Томас Бопп Хейл–Бопп кометасын 23 шілде 1995 жылы ашты. Қандай да бір сенімділікпен жаңа кометалардың максималды жарықтығын болжау қиын, алайда комета 1 сәуір 1997 жылы перигелийден өтіп, –1.8 үлкендікке жеткенде Хейл-Бопптың болжамдары тура келді. Бұл кометаны рекордты 18 ай бойы жай көзбен көруге болатын, алдыңғы рекорд «1811 жылдың Ұлы кометасына» тиесілі болды. Тиісінше, Хейл-Бопп 1997 жылдың Ұлы кометасы деп аталды. Ашылуы Комета тәуелсіз түрде 23 шілде 1995 жылы Алан Хейл және Томас Бопп екі бақылаушылармен ашылды. Екеуі де АҚШ-тан. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://cometbase.net/en/observation/listObserv/478 CometBase: Comet Hale-Bopp] * [http://www.cometography.com/lcomets/1995o1.html Cometography.com: Comet Hale-Bopp] * [http://www.jpl.nasa.gov/comet NASA Hale-Bopp page] * [https://web.archive.org/web/20110827030726/http://shadowandsubstance.com/Past%20graphics/Comet%20Hale-Bopp%20orbit.htm Shadow and Substance.com: Static orbital diagram] * [https://web.archive.org/web/20070929083554/http://one.revver.com/watch/90657/flv/affiliate/14715 Comet Nucleus Animation] *
Халық комиссарлар кеңесі

Халық комиссалар кеңесі — 1917 жылдың 27 қазанынан 1946 жылға дейін қолданылған Кеңестік Ресейдегі, КСРО мен КСР Одағы республикаларындағы үкіметтің атауы. Тарихы , Ресей Кеңестік Республикасы Халық комиссарлары кеңесі мен КСРО халық комиссарлар кеңесінің бірінші төрағасы]] Алғашқы Халық комиссарлар кеңесі 2-Бүкілресейлік Кеңестер Съезі мен БОАК 1917 жылғы 27 қазандағы жарлығымен «мемлекет өмірінің жекелеген салаларын басқару» сеніп тапсырылған комиссиялар төрағаларының алқасы ретінде құрылды. Осындай халық комиссарлары кеңестері Кеңес үкіметі орнаған кезде басқа республикаларда да құрылды. Заң шығарушы және атқарушы биліктің бөлінуі Кеңес республикасының қызметіне сәйкес келмейді. Халық Комиссарлары Кеңесі тікелей: заң шығарушы, атқарушы және әкімшілік билік органы болып табылады. КСРО құрылғаннан жарты жыл өткен соң, 1923 жылы 6 шілдеде КСРО халық комиссарлар кеңесі - КСРО үкіметі құрылды. КСР Одағының барлық одақтық және автономиялық республикаларында республикалық халық комиссарлары кеңестері жұмыс істеді. 1946 жылы барлық деңгейдегі халық комиссарлары кеңесі аттас министрлер кеңесіне айналды. Халық комиссарлары кеңестері Дереккөздер
Қайролла Мұқанов

Мұқанов Қайролла Мұқанұлы (26 қыркүйек 1932(1930), Солтүстік Қазақстан облысы, Ынтымақ ауылы – 5 шілде 2020) — өлкетанушы, тарихшы, ардагер ұстаз. Өмірбаяны Қайролла Мұқанов Ашамайлы Керейден бастау алатын әулетке жатады. Оның әкесі Мұқан, атасы Сыздық. Анасы Марғыш ол 3-4 жас болғанда қайтыс болған. Қ.Мұқановтың құжаттарында туған күні 1932ж. 26-шы қыркүйек деп белгіленген, алайда әжесінің айтуынша, ол 1930 жылы дүниеге келген. 1949ж. Дмитриевка жеті жылдық мектебін бітірді. 1952ж. Октябрь ауданындағы орта мектебін күміс медальмен бітірді. Алматыдағы қазіргі Әл-Фараби атындағы Қазақ Мемлекеттік университетінің философия бөлімінде 3 курс оқып, 3-курста тарих факультетіне ауыстырылды. Қызметі 1958-1959 оқу жылы Хрущев совхозының орта мектебінде оқу ісінің меңгерушісі болып істеді. 1959ж. Городецкий сегіз жылдық мектебіне директор етіп тағайындалды. Осы қызметте 12 жыл бойы істеді. 1971ж. Солтүстік Қазақстан облыстық оқу бөлімі меңгерушісінің орынбасары болып тағайындалды. Осы қызметте 23 жыл істеді. 1995-2001жж. Облыстық мұғалімдер білімін жетілдіру институтында әдіскер әрі аға оқытушы болып істеді. 2001ж. бастап Облыстық өлкетану мұражайының жанында ғылыми, әдеби, тарихи "Асыл мұра" орталығында ғылыми қызметкер болып жұмыс істеді. Қоғам жұмысы 1972-1995жж. үздіксіз Халық ағарту және ғылыми мекемелері жөніндегі Солтүстік Қазақстан профсоюз комитетінің Президиумының мүшесі, облыстық табиғатты қорғау қоғамы Президиумының мүшесі болды. 1992 жылдан бастап облыстық ардагерлер Кеңесінің мүшесі. 1990-2005жж. облыстық "Қазақ тілі" қоғамы төрағасының орынбасары болды. 1995 жылдан бастап облыстық Сәбит Мұқанов атындағы әмбебап кітапханадағы өлкетанушылар клубының мүшесі. Еңбектері Қ.Мұқановтың "Ақын ізі", "Ынтымақ ауылы" еңбектері бар. Ол "Арманды ақын", "Көркем сөздің шебері", "Ұстаз ұлағаты", т.б. кітаптарды шығаруға қатысқан. Сондай-ақ оның газеттерде, журналдарда жарияланған мақалалары бірнеше жүзден асады. Марапаттары * "Құрмет белгісі" ордені, * "КСРО халық ағарту ісінің отличнигі", "Қазақ ССР халық ағарту ісінің отличнигі" белгілері, * "Ыбырай Алтынсарин" медалі, * ҚР Жоғарғы Кеңесінің, Қазақ ССР халық ағарту Министрлігінің, Солтүстік Қазақстан облыстық партия комитетінің Құрмет грамоталары, * "1941-1945жж. Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 60 жыл" мерекелік медалі. Дереккөздер
Солтүстік-Батыс территориялары

Солтүстік-Батыс территориялары — Канаданың солтүстігінде орналасқан территория. Территорияның жер аумағы 1,346,106 км² құрайды, оның 1,183,085 км² құрлық, ал 163,021 км² су беті болып табылады. Жер аумағы жағынан Канаданың 13 әкімшілік бірліктерінің ішінен 3-ші орынды. Демография Халық саны Ұлты Діні Дереккөздер Сілтемелер * [http://www.gov.nt.ca/ Government of the Northwest Territories] * [https://spectacularnwt.com/ Northwest Territories Tourism] * [http://www.pwnhc.ca/ Prince of Wales Northern Heritage Centre] * [http://www.auroracollege.nt.ca/ Aurora College] * [http://nwtarchives.ca/ NWT Archives] * [https://web.archive.org/web/20050813082451/http://www.nwt.literacy.ca/ NWT Literacy Council] * [https://web.archive.org/web/20031001203830/http://www.gov.nt.ca/langcom/ Language Commissioner of the Northwest Territories] * [https://web.archive.org/web/20021011160739/http://www.lessonsfromtheland.ca/ Lessons From the Land: interactive journeys of NWT traditional Aboriginal trails] * [http://archives.cbc.ca/IDD-1-73-1021/politics_economy/elections_nwt/ CBC Digital Archives – Northwest Territories: Voting in Canada's North] * [https://web.archive.org/web/20140509001538/http://laws-lois.justice.gc.ca/eng/acts/N-27/page-4.html#h-7 Northwest Territories Act]
Астана ауданы

Астана ауданы — Ақтөбе қаласының әкімшілік-аумақтық бірлігі. Халқы — 313 830 адам (2023). Уақыт белдеуі — UTC+5. 2018 жылдың 30 наурызында Ақтөбе қаласының мәслихатының сессиясында Ақтөбе әкімінің ұсынысы бойынша екі ауданды құру жайында шешім қабылданды және Ақтөбе қалалық әкімдігі аумағында екі әкімшілік ауданды құруға дайындық жұмысы басталды. Тұрғындар Сазды ауданы атауын ұсынды. Шекарасы Астана ауданы Ақтөбе қаласының батыс бөлігінде орналасқан. Ауданның шығыс бөлігі Алматы ауданымен шекаралас. Солтүстік бөлігі Ақтөбе облысының Мәртөк ауданымен шекаралас. Оңтүстік-батыс, батыс және солтүстік-батыс аумағы Ақтөбе облысының Алға ауданымен шектеседі. Аудан шекарасы Ақтөбе қаласының солтүстік-батыс бөлігінен басталып, теміржолмен, жоғары аймақты өтіп, 5500 метрді қамтитын ауылшаруашылығы мақсатындағы жерлермен өтіп, ауылшаруашылығы мақсатындағы жерлердің солтүстік-батыс бөлігінің жиегімен, батыс бағытында 12800 метр арақашықта бұрылып, 6000 метрге дейін оңтүстік-батысқа бағытталып, Құрашасай ауылына жетеді. Құрашасай ауылының қасындағы Алға ауданының шекарасы жиегімен "Самара-Шымкент" республикалық маңызы бар автомобиль жолы мен "Жіңішке" көлін қиып өтіп, Ақтөбе қаласының батыс бөлігімен ұштасады. Алға ауданы шекарасымен байланыса отырып, ауылшаруашылығы мақсатындағы жерлер арқылы 9200 метр қашықтыққа жоғарғы аймаққа жүріп, 8000 метр арақашықтықтан оңтүстік-батыс бағытқа бұрылып, орман шаруашылығы жерлерінің бойымен "Ақтөбе-Богословка" облыстық маңызы бар автомобиль жолына дейін жетеді. "Ақтөбе-Богословка" облыстық маңызы бар автомобиль жолынан батыс бағытқа бұрылып, 5500 метр арақашықтықтан Алға ауданы шекарасына дейін, Сазды ауылы бойымен оңтүстік-батысқа бұрылып, Сазды өзені арқылы өтіп, ауылшаруашылығы мақсатындағы жерлердің бойымен 12100 метр арақашықтықтан оңтүстікке бұрылып, жоғары вольтті желілер арқылы Алға ауданы шекарасынан теміржолға жетіп, осы жерден бастапқы санау нүктесіне келеді. Әкімдері * Бағжан Тілегенов 2018-2019 * Дариға Исмағамбетова 2019-2021 * Мамырғали Аққағазов 2021-2022 * Айбек Көпенов 2022-2023 * Алмас Жақсылықов 2023-2024 * Баянбек Қырықбаев 2024- Дереккөздер
Медеу ауданы

Медеу ауданы — Алматы қаласының ең ірі әкімшілік, өндірістік және мәдени орталығы. Қаланың ең таңдаулы аудандарының бірі болып есептеледі. Ескі аты — Фрунзе ауданы. 1995 жылдан Медеу ауданы болып аталады. Аудан шекаралары Аудан шекарасы: Әл-Фараби даңғылынан солтүстікке қарай Фурманов көшесінің шығыс жағын бойлай Райымбек даңғылына дейін; Райымбек даңғылының оңтүстік жағын бойлай шығысқа қарай Кіші Алматы өзеніне дейін; Кіші Алматы өзенінің шығыс жағын бойлай солтүстікке қарай қала шекарасына дейін; қала шекарасын бойлай Көктөбе санаторийіне қарай апаратын жолмен қиылысына дейін әл-Фараби даңғылына дейін; әл-Фараби даңғылын бойлай солтүстік-шығысқа қарай Фурманов көшесіне дейін, Атырау, Думан, Көктөбе, Көктөбе-2, Жаңа Көктөбе, Бутаковка, Тау-Самал ықшамаудандарын, Алатау кентін, Медеу, Шымбұлақ шатқалдарын қоса алғанда. Әкімдері # Тұрарбек Асанов (1991-1997) # Владимир Васильев (1997-2005) # Василий Крылов (2005-2007) # Махамбет Бейдәлі (2007-2010) # Сұлтанбек Мәкежанов (2010-2016) # Ержан Жылқыбаев (2016-2019) # Сұлтанбек Мәкежанов (2019-2020) # Әсет Масабаев (2020-2022) # Еркебұлан Оразалин (2022 жылдан бастап) Дереккөздер
Херонимо Рульи

Херонимо Рульи (; 20 мамыр 1992 жыл, Ла-Плата, Аргентина) — аргентиналық футболшы, "Вильярреал" клубының қақпашысы. Жетістіктері Командалық * УЕФА Еуропа лигасының жеңімпазы: 2020/21 Дереккөздер Сілтемелер *[https://www.transfermarkt.com/transfermarkt/profil/spieler/229604 Профилі]
Жерар Морено

Жерар Морено Балагеро (; 7 сәуір 1992, Санта-Перпетуа-де-Могода, Испания) — испаниялық футболшы, Испания құрамасы мен "Вильярреал" клубының шабуылшысы. Карьерасы Құрама 2020 жылғы Еуропа чемпионатына қатысатын 23 футболшының тізіміне қосылды. Жетістіктері Командалық «Вильярреал» * Еуропа лигасы: 2020/21 Жеке * Сарра жүлдесі: 2019/20, 2020/21 * Еуропа лигасының үздік мергені: 2020/21 (7 гол) * Команда сезона Лиги Европы УЕФА: 2020/21 Дереккөздер Сілтемелер
Хуан Фойт

Хуан Маркос Фойт (; 12 қаңтар 1998 жыл, Ла-Плата, Аргентина) — аргентиналық футболшы, "Вильярреал" клубының қорғаушысы. 2019 жылғы Америка кубогының қола жүлдегері. Жетістіктері Командалық «Тоттенхэм Хотспур» * Чемпиондар лигасының финалисі: 2018/19 «Вильярреал» * Еуропа лигасы: 2020/21 Жеке * Еуропа лигасының символикалық құрамы: 2020/21 Дереккөздер Сілтемелер
Пау Торрес

Пау Франсиско Торрес (; 16 қаңтар 1997 жыл, Вильярреаль, Испания) — испаниялық футболшы, Испания Ұлттық футбол құрамасы мен "Вильярреал" клубының шабуылшысы. Карьерасы "Вильярреал" клубының түлегі. 2018 жылдан бері негізгі құрамда ойнайды. 2018/19 жылғы маусымды "Малага" сапында арендада өткізді. 2021 жылы Еуропа чемпионатына баратын 23 футболшының тізіміне қосылды. Жетістіктері Командалық * УЕФА Еуропа лигасы: 2020/21 Дереккөздер
Альфонсо Педраса

Альфонсо Педраса Саг (; 9 ақпан 1996 жыл, Сан-Себастиан-де-лос-Бальестерос) — испаниялық футболшы, "Вильярреал" клубының қорғаушысы. Жетістіктері Командалық «Вильярреал» * Еуропа лигасы: 2020/21 ; Испания-19 * Еуропа чемпионы: 2015 Дереккөздер Сілтемелер
Даниэль Парехо

Даниэль Парехо Муньос (; 16 сәуір 1989 жыл, Кослада, Испания) — испаниялық футболшы, Испания Ұлттық футбол құрамасы мен "Вильярреал" клубының жартылай қорғаушысы. Жетістіктері Халықаралық Испания * Жасөспірімдер арасындағы әлем чемпионы: 2007 * Жастар арасындағы Еуропа чемпионы: 2011 Клубтық «Валенсия» * Испания кубогы: 2018/19 «Вильярреал» * Еуропа лигасы: 2020/21 Дереккөздер Сілтемелер
Кай Хаверц

Кай Хаверц (; 11 маусым 1999 жыл) — германиялық футболшы, Германия Ұлттық футбол құрамасы мен "Арсенал" клубының жартылай қорғаушысы. Карьерасы Клубтық 2016 жылы "Байер 04" сапында карьерасын бастады. 2020 жылы "Челсиге" ауысты. 2022 жылы жазда "Арсенал" футболшысы атанды. Ұлттық 2020 жылғы Еуропа чемпионатына, 2022 жылы әлем чемпионатына қатысты. Жетістіктері Командалық * Чемпиондар лигасының жеңімпазы: 2020/21 * УЕФА Суперкубогы: 2021 * Футболдан клубтар арасындағы әлем біріншілігі: 2021 Дереккөздер Сілтемелер
Зүлейха көзін ашқанда (телехикая)

Зүлейха көзін ашқанда — Гүзәл Яхинаның аттас романына негізделген 8 сериялды ресейлік телехикая. Тұсаукесері «Россия-1» телеарнасында 2020 жылы 13 сәуірде өтті Желісі 1930 жылы қыста Зүлейханың кулак-күйеуі Мұртаза Қызыл Әскер жауынгерлерінің жасағына балтамен жүгіргені үшін өлтірілді, ал әйелін басқа кулактанғандармен бірге каторгалық Сібірге жібереді. Қиын жағдайларда оған шынайы сүйіспеншілік пен кешірімді білетін әйел болып қалу үшін көптеген сынақтардан өтуге тура келеді. Актерлер мен кейіпкерлер Басты рөлдерде Рөлдерде Өндірісі Алғаш рет «Ясная поляна» мен «Үлкен кітап» сыйлықтарына ие болған Гүзәл Яхинаның «Зулейха көзін ашқанда» романының желісі бойынша телехикаяның түсірілімі 2016 жылдың наурызында жарияланды. Кітап авторы басты рөлде Ресейдің халық әртісі Шолпан Хаматованы көруді армандайтынын мәлімдеді. Телехикаяның түсірілім жұмыстары 2018 жылдың 11 қыркүйегінде басталып, 2019 жылдың 26 ақпанында аяқталды. Барлық сериалдың 80% Татарстанда түсірілді. Түсіру Оралда, Мәскеу облысында, Ярославль облысында, Қазан, Лаеш ауданы, Көкмара ауданының Маскара ауылы, Жасыл Өзен ауданы, Қазан университеті, Қазан кіремлі, Пермь, Пермь оқ-дәрі зауыты мен Осиновода (Архангельск облысы) өтті. Лаеш қаласындағы Шолман жағасында 3 ай ішінде 17 ғимараттан, оның ішінде: комендант үйі, барақтар, асхана, клуб және жеркепеден тұратын тарихи Семұрық ауылы салынды. Нысанды туристік ету жоспарланған. Түсірілімнің бір бөлігі қазіргі таңда туристер үшін қол жетімді Татарстанның Жасыл Өзен ауданы Исаково ауылында орналасқан «Татар авылы» этнографиялық кешенінде өтті. Британдық қар өнерінің шебері Симон Бек 7 сағат ішінде қардың астында Самұрық атты алып құстың суретін жасады. Оның қанатының ұзындығы 100 метр. Суретті бірінші серияның алғашқы кино суретіндегі түсіндірме сөздерде және Зүлейха қыздарымен бірге болған эпизодтарда көруге болады. Тұсаукесер үшін читалық Николай Черняев телехикаяға бейресми саундтрек жазды, оны роман авторы Гүзәл Яхина жоғары бағалады, бірақ ән сол беті телехикаяға енбеді. Саундтрек Тұсаукесерлік көрсетілімдер Дереккөздер
Мерих Демирал

Мерих Демирал (; 5 наурыз 1998, Қарамүрсел, Түркия) — түрік футболшысы, Түркия Ұлттық футбол құрамасы мен "Аталанта" клубының қорғаушысы. Карьерасы Клубтық Португалия, Түркия, Италия клубтарында ойнады. 2019 жылы "Ювентуске" ауысты. 2021 жылы "Аталантаға" жалға берілді. Халықаралық 2021 жылы маусым айында тұңғыш рет ұлттық құрама шақырту алды. Бірнеше күннен соң 2021 жылғы Еуропа чемпионатындағы тұңғыш голдың авторы атанды, бірақ ол голды Италиямен ойында өз қақпасына соғып алды. Жетістіктері Клубтық Ювентус *Италия чемпионы: 2019/20 Дереккөздер Сілтемелер *[https://int.soccerway.com/players/-/374637/ Soccerway сайтындағы профилі]
Брель Эмболо

Брель-Дональд Эмболо (; 14 ақпан 1997, Яунде, Камерун) — швейцариялық футболшы, Швейцария Ұлттық футбол құрамасы мен "Боруссия Менхенгладбах" клубының шабуылшысы. Тегі камерундық. Карьерасы 2014 жылы Швейцария азаматтығын алды. Ұлттық құрамадағы тұңғыш ойынын 2015 жылы 31 мамырда АҚШ құрамасына қарсы өткізді. Кейін 2016 жылы Еуропа чемпионатына, 2018 жылы әлем чемпионатына қатысты. 2021 жылғы Еуропа чемпионатында Швейцария құрамасының тұңғыш голын соқты. Бұл ойында Швейцария Уэльспен 1:1 есебімен тең ойнады. Жетістіктері «Базель» * Швейцария чемпионы (2): 2014/15, 2015/16 Дереккөздер Сілтемелер * https://www.soccerbase.com/players/player.sd?player_id=75017
Киффер Мур

Киффер Мур (ағыл. Kieffer Moore; 8 тамыз 1992 жыл) — уэльстік футболшы, "Кардифф Сити" клубы мен Уэльс Ұлттық футбол құрамасының шабуылшысы. 2020 жылғы Еуропа чемпионатына қатысты. Дереккөздер Сілтемелер
Ғазыр

ғазыры бар ұлттық киімде]] Ғазыр немесе Һазыр (арабшада «дайын») — Кавказ халықтары арасында - өлшенген оқ-дәрі зарядынан немесе қағаз патроннан және оқтан тұратын мылтық заряды. Ғазырлар ғазыр сүмкесінде немесе көбінесе оқшантай рөлін ойнаған екі қатарда (бүйірлерінде) тігілген төс қалтасына киілетін. Кейін олар кавказ халықтарының ұлттық киімнің ажырамас бөлігі болып табылатын сәндік элементке айналды (ХІХ - ХХ ғасырдың басы). Ғазырлар көбінесе сүйектен, ал салтанатты рәсімдер кезінде - күмістен жасалды. Оларды орыс әскерінің казак бөлімдері сашхо, жамыш, папак және басқа да әскери мәдениеттің бөлшектерімен бірге Кавказ халықтарынан осы жерлерді жаулап алу кезінде алған. Кеудеге арналған ғазырлар кез-келген ауа-райында таудағы ұрыс жағдайына жақсы бейімделіп, оқ атушы тұрған, жатып немесе ат үстінде тұрған кезде оқ-дәрінің ылғалдануын болдырмады. Қызықты фактілер * 1918 жылдың қыркүйегінен бастап Ақ қозғалыстың соңғы басшысы барон Врангель күнделікті қара киімі - ғазыры бар қара казак шепкені үшін — «Қара барон» деген лақап атқа ие болды. Азамат соғысы кезінде ол басқа әскери формалардан гөрі шепкенді артық көрді. * Ақ генерал Григорий Лукьянович Чарнота, Михаил Булгаковтың пьесасындағы және оның негізінде түсірілген «Жүгіру» фильміндегі кейіпкер Константинопольдегі тарақандар жарысына ұтыс тіккені үшін өзінің шепкеніндегі күміс ғазырларын сатқаны оның құлдырауының соңғы дәрежесі деп бағалады. * «Кавказдық тұтқын» комедиялық фильмінде күлкілі сәттердің бірі псевдо-жігіт Топастың автомобилдік тұтатқышы тәрізді оттықты ғазырында ұстайтындығына негізделген. Тағы қараңыз * Берендейка * Оқшантай Сілтеме * [http://zihia.narod.ru/circassian_guns.htm Оқ-дәрімен атылатын қару]
Мануэль Локателли

Мануэль Локателли (; 8 қаңтар 1998, Лекко, Италия) — италиялық футболшы, Италия ұлттық футбол құрамасы мен "Сассуоло" клубының жартылай қорғаушысы. 2020 жылғы Еуропа чемпионатына қатысты. Жетістіктері Командалық * Италия суперкубогы: 2016 *Еуропа чемпионы: 2021 Дереккөздер Сілтемелер * [https://int.soccerway.com/players/-/319840/ Футболшының профилі]
Коннор Робертс

Коннор Робертс (ағыл. Connor Richard Jones Roberts; 23 қыркүйек 1995 жыл) — уэльстік футболшы, Уэльс Ұлттық футбол құрамасы мен "Суонси Сити" клубының шабуылшысы. 2020 жылғы Еуропа чемпионатына қатысқан. Карьерасы Клубтық 2015 жылы "Суонси" сапында карьерасын бастады. 2018 жылға дейін "Иовил Таун", "Бристол Роверс", "Мидлсбро" секілді клубтарда арендада ойнады. Ұлттық 2018 жылы 15 мамырда Уругвайға қарсы жолдастық кездесуде тұңғыш рет құрама сапында алаңға шықты. Дереккөздер
Этьен Капу

Этьен Капу (; 11 шілде 1988 жыл, Ньор, Франция) — франциялық футболшы, "Вильярреал" клубының жартылай қорғаушысы. Жетістіктері Командалық «Вильярреал» * Еуропа лигасы: 2020/21 Жеке * Еуропа лигасы финалының үздік ойыншысы: 2021 Дереккөздер
Ману Тригерос

Мануэль Тригерос Муньос (исп. Manuel Trigueros Muñoz; 17 қазан 1991, Талавера-де-ла-Рейна) — испаниялық футболшы, "Вильярреал" клубының жартылай қорғаушысы. Жетістіктері Командалық «Вильярреал» * УЕФА Еуропа лигасының жеңімпазы: 2020/21 Дереккөздер Сілтемелер
Қырғыз өлкесі

Қырғыз өлкесі (немесе Қазақ өлкесі) — 1919 жылдың 10 шілдесінен 1920 жылдың 26 тамызына дейін болған Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасының құрамындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік орталығы — Орынбор қаласы. Бұрын Ресей империясының құрамында Қазақстанның солтүстік-шығыс жерлерінде Дала өлкесі болған. 1917 жылғы төңкерістен кейін РКФСР Халық Комиссарлар Кеңесінің (ХКК) 1919 жылғы 10 шілдедегі жарлығымен Қырғыз өлкесі сол аумақта, ішінара оның батысында құрылды. Аймақты басқару үшін әскери және үкіметтік міндеттерді орындайтын Қырғыз өлкесін басқару жөніндегі Революциялық комитет тағайындалды, оның төрағасы поляк Станислав Станиславович Пестковский, революциялық комитет төрағасының орынбасары Әліби Тоқжанұлы Жанкелдин болды. Қазіргі солтүстік Қазақстанның қырғыз-қайсақтар (орыстар қазақтарды осылай атайтын) мекендеген аумағы ревкомның қарауына өтті. 1920 жылдан бастап өлкеде «Қырғыз өлкесінің хабарлары» газеті шыға бастады. Қазіргі Қазақстанның бүкіл аумағында Кеңес өкіметі орнағаннан кейін, 1920 жылы 26 тамызда Бүкілресейлік орталық атқару комитеті мен РКФСР Халық Комиссарлары Кеңесінің бірлескен жарлығымен Қырғыз Автономиялық Социалистік Кеңес Республикасы құрылып, аумағының негізі орталық және оңтүстік Қазақстан жерлерімен кеңейтілген Қырғыз өлкесі болды. Сілтеме * [https://aftershock.news/?q=node/878075&full Кеңестік Қазақстанның құрылуы] * [https://ru.wikisource.org/wiki/%D0%94%D0%B5%D0%BA%D1%80%D0%B5%D1%82_%D0%A1%D0%9D%D0%9A_%D0%A0%D0%A1%D0%A4%D0%A1%D0%A0_%D0%BE%D1%82_10_%D0%B8%D1%8E%D0%BB%D1%8F_1919_%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D0%B0_%C2%AB%D0%9E_%D0%A0%D0%B5%D0%B2%D0%BE%D0%BB%D1%8E%D1%86%D0%B8%D0%BE%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D0%BC_%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%82%D0%B5_%D0%BF%D0%BE_%D1%83%D0%BF%D1%80%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8E_%D0%9A%D0%B8%D1%80%D0%B3%D0%B8%D0%B7%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%BC_%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%B5%D0%BC%C2%BB 1919 жылғы 10 шілдедегі РКФСР ХКК «Қырғыз өлкесін басқару жөніндегі революциялық комитет туралы» Жарлығы] Дереккөздер
Революциялық комитеттер

Революциялық комитеттер (ревком) — большевиктер құрған және Ресейдегі Азамат соғысы кезінде жұмыс істеген төтенше өкілеттіке ие уақытша билік органдары. Азаматтық және әскери күштің барлық толықтығы шоғырланған. Олардың ұйымдастырылуы мен қызметінде 1917 жылғы Қазан төңкерісі кезеңіндегі әскери-революциялық комитеттердің тәжірибесі пайдаланылды. Ірі аумақтық революциялық комитеттер: Бүкіл Украин, Әзірбайжан, Армян, Сібір, Дағыстан революциялық комитеттері, БКСР, Башқұрт АКСР, Грузия революциялық комитеттері және Қырғыз өлкесін басқару жөніндегі революциялық комитет болды. Губерниялық, уездік, болыстық және ауылдық ревкомдар да енгізілді. 1920 жылы 2 қаңтарда Жұмысшылар мен шаруалардың қорғаныс кеңесі губерниялық және уездік революциялық комитеттерді тарату туралы шешім қабылдады. Егер бұл қажеттілікке байланысты болса, оларды ерекше жағдай ретінде ғана сақтауға болатын. Кеңес өкіметі 1920 жылдың аяғында - 1921 жылдың басында ғана жеңіске жеткен Армения мен Грузияда революциялық комитеттер 1921 жылы да құрылды. Сібір революциялық комитеті 1925 жылдың желтоқсанына дейін жұмыс істеді. Шешенстанның кейбір аймақтарында революциялық комитеттер кейінірек, атап айтқанда, 1926 ж. енгізілді. Дереккөздер
Өрлік халық театры

Өрлік халық театры — 1966 жылы құрылды. Орта мектептің мұғалімі А.Ибрашевтің жетекшілігімен Өрлік ауылдық клубында жұмыс жасайтын драма үйірмесі мүшелері сол жылы облыстық байқауда драматург А.Шамкеновтың “Адасқан қаз” атты 3 актілы пьесасын қойып “Халық театры” атағын жеңіп алды. Театрдың алғашқы режиссері С.Қостанаев болса, суретші қызметін Б.Қабышев атқарды, кейін ол режиссер болды. Құрылғаннан бері театр 74 спектакль қойды. Олардың арасында белгілі драматург-жазушылар Қ.Байсейітовтың, Қ.Шаңғытбаевтың, Қ.Мұқанбетжановтың, Т.Ахтановтың, Ш.Құсайыновтың т.б. шығармалары бар. Театрдың белсенді 8 актері республикалық, 12-сі облыстық байқаулардың лауреаттары атанған. Театр 1965, 1975, 1990, 1995 ж. театр байқауларына қатысып, жүлделі орындарды жеңіп алды. Дереккөздер
Қамысауыл (Индер ауданы)

Қамысауыл — Индербор кентінің шетінде бір кезде осы өңірдің халқы қоныстанған мекен. Қырдан келіп, кәсіпшілікпен айналысқан халық үйлерін қамыстан салғандықтан Қамысауыл деп атанған. Бұл күнде Қамысауыл жойылған, тек елдің ұғымында ғана сақталған. Дереккөздер