Хасинто Бенавенте

Хасинто Бенавенте-и-Мартинес (; 1866 ж . 12 тамыз – 1954 ж. 14 шілде) — «98-ші буынның» испан драматургі, 1922 жылы «Испан драматургиясының даңқты дәстүрлерін жалғастырған тамаша шеберлігі үшін» әдебиет бойынша Нобель сыйлығының лауреаты. Өмірбаяны 1866 жылы 12 тамызда Мадридте педиатр Мариано Бенавенте және оның әйелі Венансия Маринестің отбасында дүниеге келген. Отбасы өте білімді және өте дәулетті болды. Әкесі театрды жақсы көретін және жақсы үй кітапханасы болған, ол сол кездегі көптеген танымал адамдарды емдейтін. 16 жасқа дейін Хасинто бірнеше тілді білген және әуесқойлық қойылымдарға қатысқан. 1882 жылы Мадрид университетінің заң факультетіне оқуға түседі. Ол әкесі қайтыс болғаннан кейін екі жылдан кейін университетті тастап кетті. Ол жайлы өмір сүрді және өзінің көптеген пьесаларында бейнелеген буржуазиялық қоғамның мүшесі болды. Англияға, Францияға, Ресейге саяхаттаған. Испанияға оралып, ол цирк ұйымдастырды, бірақ содан кейін өзін театрға арнады. Бенавенте пьесаларының алғашқы жинағы 1892 жылы жарық көрді, алғашқы қойылымы екі жылдан кейін өтті. 1899 жылы Мадридте драматургтің жетекшілігімен өнер театры ашылды. Сол жылы ол «1898 жылғы буынның» идеяларын жариялаған «Әдеби өмір» журналының редакторы болды. 1908-1912 жылдары «Бейтарап» газетінде айдар жүргізіп, әдеби сынмен айналысты. 1912 жылы драматург корольдік испан тілі академиясына, ал алты жылдан кейін парламентке сайланды. 1920 жылы Мадридтегі «Эспаньол» театрының директоры болып, ел парламентінің депутаттығына үміткер болды, бірақ өтпей қалды. 1922 жылы Нобель сыйлығының берілуі жазушы Америка Құрама Штаттарында табылды, сол жерде дәріс оқыды. 1924 жылы Мадридтің құрметті азаматы атанды. 1933 жылы Бенавенте Кеңес Одағының достары қауымдастығын құруға қатысып, тіпті орыс революционерлерінің өмірі туралы пьеса жазды. Азаматтық соғыс кезінде ол республикалық жағында қалды, Франко жеңісінен кейін Аргентинаға кетті, бірақ бірнеше жылдан кейін ол оралып, жаңа режимді қолдай бастады . 1944 жылы ол Испанияның ең беделді сыйлығы - Альфонсо Дана орденінің Үлкен Крестімен марапатталды. Бенавенте үйленбеген. Оның гимнаст қызбен жастық романтикасы туралы қауесеттер болғанымен , қазіргі зерттеушілер жазушының гомосексуализм нұсқасына бейім. Бенавенте 1954 жылы 14 шілдеде Мадридте 88 жасында қайтыс болды, ол 172 пьеса жазып, қойды. Мадридтегі Буэн-Ретиро саябағында оған ескерткіш орнатылды. Шығармашылығы Бенавенте өз пьесаларында Эчегерайдың романтикалық мұрасын жоққа шығарды және А. П. Чехов секілді, қарапайым халықтың елеусіз өмірін сипаттады. Ең атақты жұмысы – «Мүдделер ойыны» комедия дель арте әсерінен жасалған. 1892 жылы Бенавенте өзінің алғашқы жұмысы «Фантастикалық театр» атты армандар мен қиялдарға негізделген сегіз шағын эскизді жариялады. Сол жылы ол «Весос» поэзиялық жинағын және «Әйелдердің хаттары» («Cartas de mujeres») прозалық шығармасын жазды, онда ол әйелдердің мінез-құлқын зерттейді, сонымен бірге әйел кейіпкерлерді жақсы көретінін көрсетеді. Сонымен қатар, оның барлық пьесаларында фонында әлсіз болып көрінетін ер адамдар емес, әйелдер ғана мінезге ие. 1894 жылы Бенавентенің «Жат ұя» («El nido ajeno») атты алғашқы пьесасы қойылды. Оның драмалық мәнері Хосе Эчегарайдың шешендік стиліне қарама-қайшы келеді. Бенавенте әрекетті шебер диалогпен алмастырады және ойын өркендеген сайын әлеуметтік және моральдық жағдайды көрсетеді. Дәстүрлі намыс ұғымын тастай отырып, басты кейіпкердің ойы мен сезіміне көбірек тоқталады. Бірінші пьеса авторды танылуына әкелмеді, бірақ екінші «Атақты адамдар» («Gente conocida») (1896) Бенавентеге сәттілік әкелді. Испандықтар Бенавентенің жаңалықтарын ұнатып, 1896-1907 жылдар аралығында ол 53 пьеса шығарды. Олардың арасында сыбайлас провинциялық үкімет туралы «La gobernadora» (1901; Губернатор); «La noche del sábado» (1903; Сенбі күні), әңгіме мен драма элементтерін біріктіретін аллегориялық пьеса. «La princesa Bebe» (1906; Бебе ханшайымы) пьесасында ақсүйектер мен демократиялық идеалдарға қарсы сатиралық формада қойылады; «Los malhechores del bien» (1905; Жақсылықтың жаман ниеті), кейбір «құрметті ханымдар» менмендігі туралы қатал сатира; және «Los intereses creados» (1907; Қызығушылық ойыны), Бенавентенің шедеврі болып саналатын адам мінез-құлқын пессимистік зерттеу болды. Бұл пьесада басты кейіпкерлер – өз мүдделері үшін әрекет ететін, асыл екпіндерді қарабайыр қалаулармен үйлестіре отырып, соңғылары негізгіге айналатын қуыршақтар. Сюжетте қожайынына алып бермек болған бай қызды тартуға тырысқан қызметші Криспин туралы айтылады. Осылайша, ол қуыршақтар бағынатын қуыршақ бейнесінде әрекет етеді. Бұл пьеса да, ер адам мен оның өгей қызының махаббаты туралы классикалық натуралистік және психологиялық стильдегі ауыл трагедиясы «La malquerida» да (1913; Шейіт қыз) Бенавентеге дүниежүзілік даңқ әкелді және оған Нобель сыйлығын беруде үлкен рөл атқарды. Негізгі жұмыстар * Rosas de otoño (1905). * Los Intereses creados (1907). * Señora ama (1908). * El Nietecito (1910). * La malquerida (1913). * La ciudad alegre y confiada (1916). * Campo de armiño (1916). * Lecciones de buen amor (1924). * La mariposa que voló sobre el mar (1926). * Pepa Doncel (1928). * Vidas cruzadas (1929). * Aves y pájaros (1940). * La honradez de la cerradura (1942). * La infanzona (1945). * Titania (1946). * La infanzona (1947). * Abdicación (1948). * Ha llegado Don Juan (1952). * El alfiler en la boca (1954). Дерекөздер