kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Претория

Прето́рия — Оңтүстік Африка Республикасының астанасы және Трансвааль провинциясының әкімшілік орталығы, жол торабы, аэропорт. Апис өзенінің бойында орналасқан. Өнеркәсіп Машина жасау,металл өңдеу,химия,мата тоқу,темекі цемент кәсіп орындары шоғырланған. Білім Оңтүстік Африка университетінде көптеген жоғары оқу орындары бар.Претория атырабында алмас,темір рудасы өндіріледі. Халқы Халық тығыздығы Бауырлас қалалар * , Вашингтон * , Тайбэй * , Киев * , Баку Дереккөздер
Приам

(1553 ж.)]] Приа́м - ежелгі грек мифологиясында Трояның кәрі патшасы. Гектордың, Паристің, Кассандраның, Троя соғысы кезінде көз жұмған ұл-қыздары толып жатыр. «Илиадада» Приам грек лагеріне келіп Ахиллден Гектордың денесін сұрап жалбарынады. Приам Ахиллдің баласы Неоптолемнің қолынан қаза табады. Дереккөздер
Қарақол (Алакөл алабындағы өзен)

Қарақол – Алакөл алабындағы өзен. Географиялық орны Абай облысы Аягөз ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 184 км, су жиналатын алабы 1940 км². Бастауы Бастауын Тарбағатай жотасының батыс сілеміндегі Ақшәулі, Түлкілі тауларынан алып, Сағат ауылының шығысында Сасықкөл көліне құяды. Гидрологиясы Жер асты, жауын-шашын суларымен толығады. Жылдық орташа су ағымы Таскескен ауылы тұсында 4,15 м³/с. Жоғарғы ағысы тау шатқалымен, жонды-белесті жерлермен ағады. Таскескен ауылынан төменде арнасы мен аңғары кеңейеді. Қарауыл ауылынан төменде жайылмасы (ені 8-10 км) пайда болады. Сасықкөл көліне құяр сағасында адам өте алмайтын батпаққа айналады. Суы егін суғаруға, жайылмасы шабындыққа пайдаланылады. Дереккөздер
Қарақол (Есіл алабындағы өзен)

Қарақол – Есіл алабындағы өзен. Географиялық орны Ақмола облысы Есіл, Жарқайың аудандары жерімен ағып өтеді. Ұзындығы 92 км, су жиналатын алабы 1620 км². Бастауы Бастауын Сарыадыр тауларының солтүстігіндегі бұлақтардан алып, Бұзылық ауылының тұсында Есіл өзеніне құяды. Гидрологиясы Төменгі арнасы кең, ағысы баяу, жайылмасы 50-100 м-ге дейін жетеді, суы тұщы (тұздылығы 0,8-1 г/л). Салалары - Бөріктал, Біртал. Жауын-шашын және жер асты суларымен толығады. Суы шаруашылықтарға пайдаланылады. Жазда тартылып қарасуларға бөлініп қалады. Дереккөздер
Бұрандалы компрессор

Бұрандалы компрессорлар — ауаны сығу өзара бұрандалы тістермен байланысқан 2 ротордан тұратын роторлы компрессорлар. Бұрандалы компрессорлар аз шығын талап етіп, компрессор жұмысының жоғары сапасына кепілдік береді. Бұрандалы компрессорлар 2 спираль тәрізді ротордан тұрады. Бұрандалы компрессорларда қос бұранда ауаны сору арқылы майдың ішінде айналады. Бұрамалық компрессорларды өндірісте қолдану, поршеньдік копмрессорлармен салыстырғанда компрессордың құрыл-ғыларының күтім шығыны өте аз. Бұрамалы компрессорлар, орташа, жылына 1 рет диагностикадан өтуі керек және олар практика жүзінде көп күтім қажет етпейтін компрессорлар болып табылады. Компрес-сорды жөндеу үшін арнайы жоғары квалификациялық маман керек емес. Поршеьдік компрессорлар периодты түрде демалуды қажет етсе, бұрамалы компрессорлар үнемі жұмыс жасауға есептелген. Жұмыс істеу принципі Қосылған кезде қозғалтқыш «жұлдызша» схемасы бойынша қосылады. Бұл кезде компрессор аз айналым кезінде жұмыс істейді, электроклапан ашық, ауа сору регуляторы жабық күйде болады. Бұрамалы компрессор бұл режимде 5-7 секунд жұмыс жасайды. Одан әрі қозғалтқыш жұлдызшадан үшбұрыш схемасына ауысады: Электроклапан жабылып, ауа сору клапаны ашылып, ауа фильтр арқылы сорылады. Бұл кезде компрессор толық режимде жұмыс істей отыра, май айыру ыдысында ауаны сығады. Сығылған ауа 3-4 бар-ға келтірілген минимальды қысым клапанынан шыға алмайды. Сығылған ауаның әсерінен ыдыстағы май құбыр арқылы ағады. Әрі қарай май радиаторға келеді, ол арқылы компрессорға фильтр мен құбыр арқылы келеді. Бұл жерде май ауамен араласып, ауалы-майлы қоспа түзеді, ол компрессордың жұмыс істейтін органдарын майлау және герметикасын қамтамасыз етеді. Одан әрі ауалы-майлы қоспа ыдысқа қайта келеді, бұл жерде май мен ауаны ортадан тепкіш күш арқылы айырып,әрі қарай фильтр-сеператорлармен айырылады. Ыдыстан шыққан таза ауа құбыр арқылы радиаторға келіп, кран арқылы желіге жіберіледі. Фильтр-сепаратордың астыңғы бөлігінде қалған май қайтадан компрессорға жіберіледі. Газды бұрандалы компрессордың типтері * «Құрғақ» сығымдау компрессоры * Су толтырылған компрессорлар * Май толтырылған компрессорлар Дереккөздер
Тандем велосипеді

Тандем - бірінен кейін бірі отыратын бірнеше немесе көп жағдайда екі адамға арналған велосипед. Әдеттегі тандемнің бір рамасы және екі доңғалағы бар, алайда әр адамның өзіне тиесілі велосипед меңгерігі, орындығы және тепкісі болады. Велосипедті айдауда негізгі рөлді алда отырған адам алады, бірақ артта отыратын адамға бағытты басқаратын мүмкіндік беретін тандемдер де кездеседі. Егер, адам велосипедті басқармаған жағдайда меңгерікті таяныш ретінде қолданады. Екі адам да тандемнің тежеу жүйесін басқара алады. Қағида бойынша екі адамдық тандемнің ұзындығы 240 см болса, салмағы 15 - 20 кг - ды құрайды. Тарихы 1898 жылы Микаель Педерсон екі орындығы бар велосипедті патенттеп алады. Ол кездегі бірінші тандемнің салмағы 10,89 кг - ды құраған болатын. Бұл велосипед ағылшын - бурстық және екінші дүниежүзілік соғыс кезінде кең қолданылды. Ұлыбританияда 1971 жылы бірінші рет "Тандем клуб" ашылды. Тандем велосипедтерін жаппай шығаруды бірінші болып француздық "Lejeune and Gitane" фирмасы қолға алды. Тандем велосипедінің жаңартылған түрі АҚШ - та 1976 жылы "Santana Cycles" компаниясымен шыққан болатын. Дереккөздер
Нина Добрев

Нина Добрев (, туған кездегі есімі — Николина Константинова Добрева, 1989 жылы 9 қаңтарда София қаласында Болгарияда туылды ) — тегі болгарлық болған канадалық актриса, фотомодель және гимнастшы. Алғашқы кезеңдері Добрев Болгарияда София қаласында бағдарламашы мен суретшінің отбасысында дүниеге келді. Нина екіге толғанда, оның отбасысы Торонто қаласына көшіп кетті. Кішкентай кезінен бастап Добрев өнерге құмар бала болып өсті. Алғашында ол J.B. Tyrrell Sr. Public School мектебінде оқыды, кейін өнер мектебі Wexford Collegiate School for the Arts ауысып кетті, осы мектепте болашақ мамандығы актерлікті таңдады. Кейінірек ол Дин Армстронг атындағы актерлік мектепке түсіп, осыдан кейін көптеген агенттердің көзіне түсті. Кейін Ryerson University университетіне социолгтің мамандығына түседі, бірақ оқуын 2008 жылы актерлік мансап үшін тастап кетті. Мансабы Нина мансабын канадалық жасөспірімдерге арналған драма «Деграсси: Следующее поколение», кейін кішігірім «Вдали от неё» и «Как она двигается» фильмдарында рөльді ойнады. 2007 жылы көптеген фильмдарда ойнады: «Үйленуге тым жас», «Екі жүзді қаныпезер» және т.б. 2009 жылы «Вампир күнделіктері» телесериалының басты рөлі Елена Гилбертті ойнауға шықырылды. Осы рөль үшін Добрев 4 рет «Teen Choice Awards» және екі рет «Жыл таңдауы» сыйлықтарын алды. Сондай-ақ сериалдың үзіліс кезеңдерінде Добрев «The Roommate», «The Perks of Being a Wallflower» және «Arena» фильмдерінде түсті. Дереккөздер Сілтемелер *[http://www.imdb.com/name/nm2400045/ Internet Movie Database сайтында] *[https://twitter.com/ninadobrev Твиттерде]
Барри Гай

Барри Гай (ағылшынша Barry John Guy; 1947 жылы 22 сәуірде туған, Лондон қаласының тұрғыны) - шекті - қылды (контрабас) музыкалық аспабында ойнайтын британдық композитор. Оның қызығушылықтар: ерте басталған музыка, заманауи шығармашылық, джаз бен импровизация. Барри Гай континентті Еуропа мен Ұлыбританияның бірқатар оркестрлерімен жұмыс істейді. Сонымен қатар, ол Гилдхолл музыка және театр мектебінде сабақ береді. Дереккөздер
Сәлем беру

Сәлем беру. "Төле би тоқсан жасқа келгенде Қаз дауысты Қазыбек би сәлем бере барыпты". Алыс жолдан келген жолаушы немесе сол елдің адамы ауыл ақсақалдарына, беделді адамдарға және жалпы ел ағаларына әдейі іздеп келіп сәлем беру, қалыптасқан ұлттық дәстүріміз. Кейде "алыстан алты жасар бала келсе, алпыстағы шал сәлем береді" дегендей жөн білетін үлкендердің өзі барып сәлемдесетін де жол бар. Егер сәлем ер адамға қатысты болса "сәлем берді" деп айтылады. Сәлемнің басқа түрі де бар. Мысалы, сыйлы ата, ене, қайынағаларына кездескенде, көргенде келіні оларға иіліп сәлем қылады. Үлкен кісілерден табақ қайтқанда да келін сәлем ету керек. Ондайда біреу "келіндеріңіз сәлем істеп жатыр" деп хабарлайды. Үлкендер оған риза болып, батасын береді. Келіннің сәлем етуі әдептілік пен сыйлаудың белгісі ретінде қабылданады және сәлем берген келінге әулет үлкенлері "Бақытты бол, айналайын" деп ыстық лебізін білдіреді. Сәлем әйел адамға қатысты болса оны "сәлем етті" дейді. Сәлем қылудың тағы бір өзгеше түрі де бар. Егер бір адамның мойны құяң болып, басын бұра алмай қалса, онда ол кербез адамның сыртынан сәлем қылуы керек. Халық ұғымы бойынша құяң сонда жазылып кетеді деген сенім болған. Мұндай сәлем қылудың аяғы көңілді күлкіге жалғасып жатады. Дереккөздер Тағы қараңыз * Сәлем салу * Сәлем бермеу * Сәлемдесу * Амандасу * Қол алысу
Күйеу

Күйеу - бір рудың қызын алған жігіт сол елге "күйеу" болып есептеледі де, сол ел оның қайынжұрты деп аталады. Қайнылары алдында күйеудің жолы кіші болғанмен сыйлы адамдардың бірі. Оны көпшілік "күйеу - жүзден үлкен" деп сыйлайды, сонымен бірге елдің үлкен-кішісі, әйел-еркегі бәрі де қажап, ойнап отырады. "Әзілің жарасса - атаңмен ойна" деп, күйеу де беріспейді. Бірақ бұлар сыпайы әзілдеседі. Күйеу еркелей де алады, ойын арасында "осы елден тағы бір қыз аламын" деп айтуға толық хақы бар. Күйеу әйелінің апалары "қайынбикем" деп, сіңлілері мен інілерін "балдызым" деп, онымен әзілдесіп ойнай береді. Қазақта "балдыз - бүтін қатын, Қайынбике - жарты қатын" деген мәтел де бар. Кейде әлгі күйеудің әйелі қайтыс болса, онда оның қайын жұртынан тағы бір қыз алуға, сұрауға хақы бар. Егер басқа бір елдің қызына үйленсе, әлгі күйеудің бұрынғы қайын жұрты оның жаңа әйелін "біздің қыздың орнына келген" деп, оны да өздеріне жақын тартып, бұрынғы қатынасты үзбейді. "Күйеу - жүз жылдық" деген сөз осындайдан қалса керек. Қонақасы бергенде күйеуге төс тартылады. Күйеу бас ұстамайды. Дереккөздер
Докучаево

Докучаево — Солтүстік Қазақстан облысы Тимирязев ауданындағы ауыл, Докучаев ауылдық округі орталығы. Географиялық орны Аудан орталығы – Тимирязево ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 17 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 928 адам (471 ер адам және 457 әйел адам) болса, 2009 жылы 769 адамды (380 ер адам және 389 әйел адам) құрады. Тарихы 1954 жылы ұйымдасқан "Докучаевский" астық сьезі мен сельсоветтің орталығы болған. Дереккөздер
Гуру Грантх Сахиб

«Гуру Грантх Сахиб» (панжаби тілінде:ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ) немесе «Ади Грантх» — 1469 жылдан 1708 жылға сикхизм гуруларыныӊ кезеӊінде жазылған сикхисттардыӊ негізгі қасиетті діни мәтіні. Және мәтінде құдайға арналған медитацияныӊ қажеттілігі туралы көп айтылған. Сикхизм гуруларыныӊ оныншысы – Гуру Гобинд Сингх (1666—1708) «Ади Грантха» мәтінін өзініӊ ізбасары деп жариялаған. Бұл әрекетімен Гобинд Сингх адамдар гуруларыныӊ желісін тоқтатып, «Ади Грантха» мәтінін гуру статусына дейін көтерді. Содан бері бұл мәтінді сикхтардыӊ киелі жазбалары деп сикхизмныӊ он гуруларымен бірдей құрметтейді. Дереккөздер
Қарақұдық (Қараторғай алабындағы өзен)

Қарақұдық – Қараторғай алабындағы өзен. Географиялық орны Қостанай облысы Арқалық қалалық әкімдігі аумағымен ағады. Ұзындығы 42 км. Бастауы Бастауын Ашудасты ауылының батысындағы (8-12 км жерде) бұлақтардан алып, Қараторғай өзенінің саласы - Қайыңды өзеніне оң жағынан құяды. Гидрологиясы Алабының басым бөлігі жазық даламен өтеді. тек орта ағысында жағалауы тік жарқабақты келген. Негізінен жер асты суларымен толығады. Жазда төменгі ағысы (Алуа ауылынан төменде) қарасуларға бөлініп қалады. Сағасында шағын көл орналасқан. Жалпы ұзындығы 23 км болатын 4 саласы бар. Дереккөздер
Үстел ойындары

Үстел ойындары ( – ағаш тақтай, – ойын) — үстел үстінде алдын ала дайындалған «ойын алаңын» пайдаланатын ойындар. Бұл ойындардың дәстүрлі түрлері: * шахмат, * нарды, * го, * сёги. Бұл ойындарда белгілі қалыппен сызылған дайын ағаш тақтай қолданылады. Ойын барысында ойын алаңымен бірге көбіне текшелер немесе карточкалар қолданады. Олар ойынның кезекті жүрісін немесе ұпайларды белгілейді Тарихы Ойын алаңы пайдаланатын үстел ойындары ежелгі заманнан белгілі. Солардың бірі — б.з.б. 3500 жылдары Ежелгі Мысырда кең тараған сенет ойыны. Қытайдың го ойынының „жасы“ 2500 жылдан асты. Колумбқа дейінгі Америкадағы ацтектер патолли ойнына қызыққан. Ал атақты шахмат ойыны бір жарым мың жыл бұрын белгілі болған. Қазіргі үстел ойындары Бұқаралық мәдениеттің таралуымен бірге үстел ойындарының да шалқып өркендеуі басталды. XX ғасырда көптеген жаңа ойын шыққан, оның ішіндегі ең танымалдары: * «Монополия» (1930), * «Теңіз шайқасы» (1931), * «Скрэббл» (1938), * «Риск» (1957), * Mastermind (1970), * «Колонизаторлар» (1995). Дереккөздер
Қараңғылық (Обаған алабындағы өзен)

Қараңғылық, Қарағандық – Обаған алабындағы өзен. Географиялық орны Қостанай облысы Меңдіқара ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 68 км, су жиналатын алабы 850 км 2 . Бастауы Бастауын Архиповка ауылының тұсындағы шағын көлден алып, Мокрое ауылынан төменде Алакөл көліне құяды. Гидрологиясы Жоғарғы ағысы төбелермен, қалған бөлігі сайлы-жыралы жерлермен ағады. Сәуір-мамыр айларында тасиды. Суымен шабындық суландырылып, егістік суғарылады. Дереккөздер
Дақты скат

Көгілдір дақты скат - түтасқанаттылар - тақтажелбезектілер отрядының жоғары тобына жататын балықтар. Олар - Атлант мұхитының оңтүстік-шығысында, Оңтүстік Африка және Мозамбик суларында тіршілік етеді. Көгілдір дақты скаттың ұзындығы 40-70 см аралығында. Жалпақ түмсығы үшбұрышты. Днесінің жартысын қүйрығы алады. Есейген кездерінде денесінің үстіңгі жағында ақшыл-көк дақ және қара нүктелер, құйрығында ақ және қара сақиналар пайда болады. Скаттың ауыз қуысында екі түтігі болады, соның көмегімен асшаяндар мен теңіз шаяндарын бақалшықтарынан сорып алады. Осы бір ашық түсті скат ірілігімен көзге түседі. Денесінің үстінде көгілдір дақтары бар. Қанаттары дөңгелектене келіп, тұмсығымен жалғасып кеткен. Қүйрығының екі жағында да көк жолақтары бар. Ұзын қүйрығының үстіңгі жағында шанышқы сияқты мүшесі болады. Жауынан қорғанғанда осы қүйрығымен ұрып сақтанады. Қызықты деректер *Көгілдір дақты скаттар топталып таяз, қүмды суларға моллюскалармең қурттармең теңіз шаяндарымен қоректену үшін қоныс аударып турады. *Бұл скаттар 100 метр тереңдікте тіршілік етеді. *Олар маржанды рифтерде тіршілік еткенді жақсы көреді. *9 айға созылатын жүктілік кезеңінен кейің 1-5 ұрпағын өмірге әкеледі. *Скаттың аузы мен желбезек саңылаулары бауыр жанында орналасқан Дереккөздер
Бушмейстер

Бушмейстер - улы жыландардың ішіндегі ірісі болып саналады. Олар - сур жыландар тобына жататын шұңқырбасты жылан. Ересек бушмейстердің ұзындығы - 2,5- 3 м. Салмағы - 3-5 келі шама- сында. Ауыр болмаса да, ұзын улы жыландар қатарына жатады. Бушмейстер жыланының негізгі қорегі - кеміргіштер және ұсақ жәндіктер Денесі сарғыш-қоңыр түсті. Арқасы мен бүйірлерін ұзына бойы қатарласа орналасқан бурыл түсті ромб тәріздес қабыршақтар жапқан. Қабыршақтары түлейді. Бушмейстер жыланының құйрығы қатты. Құйрығында сылдырмағы болмаса да, өсімдіктерге соққан кезде дүңкілдеген дыбыс шығарады. Улы тістерінің ұзындығы - 2,5 см. Уын көбіне жемтігін аулаған кезде ғана қолданады. Қорегін аулауға тек түнде шығады. Кеміргіштермең кейде құстармен, кесірткелермең басқа жыландармен қоректенеді. Аналықтары кеміргіштердің ініне 10-20 жұмыртқа салады. 76-80 күнде жас жыландар тірідей жарып шығады да, бірден қорегін аулауға кіріседі. Екі жылдан кейін жыныстық жағынан жетіледі. Бушмейстер жыланы сирек кездеседі, өйткені олар далалық жерлерде дара тіршілік етеді. Уы қауіпті болғанымең адам өліміне соқтыруы сирек. Өйткені үлкен көлемде у шығарып, қатарынан бірнеше рет шағуға қауқарсыз. Тіршілік ету ортасы - тропикалық ормандар, таулы аймақтар және су жағалаулары. Бушмейстерлер - Орталық және Оңтүстік Америкадан Тринидад аралығына дейін таралған. Дереккөздер
Тайпандар

Тайпан жыланы&nbsp;— улы жыландар тұқымдасына жататын өте улы жылан. Бұл жыландардың екі түрі бар: Жағалау тайпаны және Папуа тайпаны. Жалпы анықтама Тайпан жыланының ұзындығы 3,3 м-ге дейін жетеді. Улы тістерінің ұзындығы 13 мм-дей. Улы бездерінде шамамен 400 мг-дай уы болады. Денесінің үстіңгі жағы қою қоңыр түсті, бауыры сарғылт, кейде ақсары дақтары болады. Басы үлкен, кеудесінен айқын бөлінген. Ызақорлығы, денесінің ірілігі және шапшаңдығы жөнінен әлемде кездесетін улы жыландардың ішіндегі ең қауіптісі болып саналады. Жаз мезгілінде 7-20 жұмыртқа салады. Жұмыртқаны жаңадан жарып шыққан кездегі ұзындығы 30 см-дей болады. Бұл жыландар Австралияның Квинсленд штаты мен Папуа-Жаңа Гвинеяның оңтүстік жағалауларында таралған. Негізгі қорегі - ұсақ сүтқоректілер, егеуқұйрықтар, тышқандар. Оларды әдетте қант қызылшасы өсетін плантациялардан жиі кездестіруге болады. Өйткені осы жерден қант қызылшасымен қоректенетін егеуқұйрықтарды жейді. Бұл жыланның уы өте күшті. Тайпанның бір шаққанда бөлетін уы 100 адамды өлтіре алады. Уының күші кобрадан 100 есе, қара мамбо жыланынан 50 есе күшті улы жылан. Тайпан жыланының уы шаққаннан кейін адамды 4-12 сағатта өлімге душар етеді. Шаққан кезде адамның басы ауырып, жүрегі айнып құсады, іші ауырады, тыныс алуы қиындайды. Дереккөздер
Мокасин жыланы

Мокасин жыланы — улы сур жыландардың бір түрі. Денесінің ұзындығы кейде 1,8 м-ге жетеді, орташа ұзындығы - 90-120 см. Түсі жылтыр қарадан сарғыш түске дейін өзгереді. Денесінің басым бөлігі қызғылт-сары жолақтармен немесе қошқыл дақтармен көмкерілген. Мокасин улы жыланеа жатады Үшбурышты басын қалқаншалар жапқан. Қуйрығының ушы жасылдау, кейде сарғылт түсті болып келеді. Америкалық мокасин жыланының жуан азу тісі өте улы. Осы жыландардың адамдарды жиі шағатындығы жөнінде деректер тіркелген. Шаққан жерінде ісік пайда болады да, адам денесінің барлық бөлігі ауырады. Мокасин жыланы суда жақсы жүзеді, ағаштарға өрмелеп, кунге қыздырынғанды жақсы көреді. Суға жақын жерлерде жүріп, балықтармен, бақалармең құстармен, басқа жыландармен, т.б. жәндіктермен Бүл жыландар табиғаттағы зиянкестермен қорек- теніп, қоршаған ортаға пайдасын да тигізеді. Мокасин жыланы - ашуланшақ. Адам- дарға өздігінен шабуыл жасайтын өте қауіпті және улы жылан. Мокасин жыланы үрпағын тірідей туады. Жаңа туған жыланның ұзындығы 20 см-дей болады Дереккөздер
Сквош

Сквош — доп және ракетка қолданатын жабық кеңістікте ойнайтын спорт түрі. Сквош өз атауын ойында қолданылатын майда жұмсақ допқа ( - сығу, майдалау) қатысты алды. Ойыншылардың дайындығына байланысты доптың сан алуан түрі қолданылады. Сквошты жаңа ойыншылар үшін доп қатты болуы керек, осыған байланысты оны ұру жеңіл және биікке серпіледі. Кәсіби ойыншылар жерден серпілуі төмен болатын неғұрлым жұмсақ доппен ойнайды. Сипаттама Спорттың шапшаң өте ауыр бұл түрі 140 жылдан астам бұрын шыққан. Қазіргі кезде әлемнің 185 елінде 50000-нан астам сквош алаңшасы бар. Қажетті мәлімет Сквош ойыншыларының жайлы киімдерімен қатар, жабдықтарына ракетка мен көбінесе қорғаныш көзілдіріктері кіреді. Ракетканың неғұрлым рұқсат етілетін салмағы 255 грамм (9 унций). Сондықтан да ракетка графит, титан немесе кевлар сияқты салмағы жеңіл материалдан жасалады. Пайдаланылған әдебиет *Алматыкітап баспасы 2013 "Балаларға спорт жөнінде энциклопедиясы" ISBN 978-1-4053-6850-6 УДК 373 ББК 74.200.55 Б 22
Пролетариат

Пролетарлар ( немесе — ауқатсыз) — Капиталисттік қоғамда жалдамалы жұмысшы табы.Бұл топтың өзіндік жекеменшік алуға құқығы жоқ.Пролетариаттарға басты табыс көзі тек жалдамалы жұмыс арқылы табыс алу. Дереккөздер
Пролеткульт

Пролеткульт — Қазан төңкерісінен қарсаңында пайда болып, 1917— 20 ж. белсенді бағыт ұстаған әдеби-көркем және мәдени-ағарту ұйымы. 1920 ж. оның 400 мың мүшесі болды, 20 шақты журналы шығып тұрды. 20 жылдардың басында бұл ұйым Ұлыбритания, Германия т. б. елдерде құрылып, ұзақ өмір сүре алмады. Пролеткульт теоретиктері (А. А. Богданов, 13. Ф Плетпев т. б.) ленинизмге жат эстетикалық принциптерді насихаттады. Олар «таза» мәдениетті пролетарлардың өздері жасайды деп уағыздады. Пролеткульттың сепаратизмдік және автономдық қағидалары социалды қоғамдағы лениндік принциптерге қайшы келді. Пролеткульттің мемлекетке және партияға бағынбауы туралы мәселе баспасөзде елеулі дискуссия туғызды. В. И. Ленин комсомолдың 3-съезінде (1920) сөйлеген сөзінде, РКП ОК-нің «Пролеткульттер туралы» (1920) хатында, баспасөзде Пролеткульт идеологтарының ұстанған принциптері мен бағыты қатаң сынға алынды. Компартия өткендегі прогрессивтік мәдени мұраның жаңа мәдениет жасаудағы мәні жөніндегі Пролеткульттің теріс көзқарасын батыл әшкереледі. Пролеткульт негізінен, театр, клуб ісімен шұғылданды (В. С. Смышляев, И. А. Пырьев, М. М. Штраух т. б.). Ол 1925 ж. кәсіподақ қарауына енді, 1932 ж. таратылды. Қазақстанда Жанкелдиннің қызыл керуені т. б. клуб жұмыстарына, жазушылардың кейбір шығармаларына Пролеткульттің ықпал, әсері болды. Дереккөздер
Протозоеа

Протозое́а (от — «алғаш» и — «тіршілік») — он аяқты шаян тәрізділердің даму процесіндегі личинка сатысының бірі. Осы сатыдағы личинканың өзі де осы атаумен аталады. Денесінің кеуде бөлімі сегментті, құрсақ бөлімі сегменттелмеген. Кеуде тұсы аяқтары түгел емес, құрсақ тұсында аяқтары жоқ. Он аяқты шаяндардың көптеген түрінде бұл даму сатысы жұмыртқада өтеді, еркін жүзетін Протозое қарапайым креветкалардың біраз түріне тән. Протозое түлегеннен кейін келесі личинкалық саты — зоеа басталады. Дереккөздер
Протозоология

Протозоология — зоологияның бір клеткалы жануарларды(протозойлар) — қарапайымдарды зерттейтін бөлімі. Протозойлар-амебалар, протисттер, балдырлардың көптеген түрлері тәріздес басқада әртүрлі түрлердің тобы. Олар әртүрлі тамақтану тәсілдері мен өмірлік циклдарға ие. Протозоология олардың биологиясын, систематикасын, экологиясын, эволюциясын және басқа организмдермен және қоршаған ортамен өзара әрекеттесуін зерттейді.Протозоологияны кейде протистология деп те атайды. Дереккөздер
Александр Евгеньевич Голованов

Александр Евгеньевич Голованов (7. 8. 1904) — Совет әскері қайраткері, Авиацияның бас маршалы (1944). 1929 жылдан КОКП мүшесі. Ол 1904 жылы жұмысшы сөмьясында туған. 1919 жылы майданға өз еркімен Қызыл Армия қатарына алынып, Азамат соғысына қатысқан. ЦАГИ-дің жанындағы ұшқыштар даярлайтын мектепті (1932), Бас штабтың Жоғары әскери академиясын (1950) бітірді. 1933—41 жылдары Азаматтық әуе флотында жұмыс істеді. Халхын-Гол ұрысына (1939) және совет-финляндия соғысына (1939—1940) қатысты. Голованов 1941 жылы шалғайлық бомбалаушы авиаполктің, кейін авиадивизияның командирі. 1942 жылғы февральдан шалғайлық авиацияның қолбасшысы, 1944 жылдан 18-әскери-әуе армиясының қолбасшысы. Шығыс Пруссия және Берлин операцияларына қатысты. 1946 жылдан шалғайлық авиацияның қолбасшысы. Бас штаб әскери академиясын бітірді (1950). 1953 ж. денсаулығына байланысты запасқа шықты. 2-сайланған КСРО Жоғарғы Советінің депутаты. 2 рет Ленин орденімен, З рет Қызыл Ту, 3 рет І-дәрежелі Суворов Орденімен, Қызыл Жұлдыз, шетелдің 2 орденімен және басқа да медальдармен марапатталған. Дереккөздер
Протопласт

Протопласт( — «алғаш» + ) —өсімдік клеткасы (қабығынан басқа) ішіндегі заттарының жалпы атауы. Протопластқа клетканың структуралық жүйесі — цитоплазма, клетканың зат алмасу процесіне қатысты маңызды құрамы — ядро, ақуыздық заттар — пластидтер, митохондрилер жатады. Цитоплазмада бұл органеллалардан басқа физиологиялық маңызы зор ұсақ органеллалар да болады. Бұған Гольджи аппараты, эндоплазмалық тор, рибосома, сферосома т. б. органеллалар жатады. Жалпы алғанда протопласт кілегейге ұқсас, химиялық құрамы органикалық және органик емес заттар қосылысы, бұнда клетканың тірі компоненттері орналасады, зат алмасу процесі өтеді. Протопласт элементтерін екі топқа бөлуге болады. Бұның бірі — ядро, цитоплазма және оның құрамдары, екіншісі—цитоплазма емес немесе эргастикалық (метоболит) заттар. Ядро мен цитоплазма және бұлардың құрамдары клетканың тірі бөлігін, ал эргастикалық заттар тірі емес бөлігін құрайды. Дереккөздер
Прокл

Прокл Архиепископ (410 ж. ш., Константинополь,— 485, Афины) — Афины мектебіндегі неоплатонизм бағытының атасы. Үштіліктің (үштік, Гегель) диалект. идеясын ұсынған Прокл Тарихи-филос. әдебиетте Прокл пұтқа табыну мен эллинизмнің схоластикасын жүйеге келтіруші деп саналады. Платонның бір тұтас жан-жақты көрінеді, жанжақтылық бір тұтас болуға ұмтылады деген пікірін негізге алып, Прокл бүкіл бар заттардың үш дәрежеде дамитындығын мойындайды: бар болу, алға ұмтылу, кері қайту. Проклше, даму бөліну немесе басқаға айналу жолымен болмайды, күштің кернеуі салдарынан өзі өзгермей, біреуі екіншісін жасау арқылы болады. Проклдің басты шығармасы: «Теологиялық алғашқы негіз», «Платонның теологиясы жайында». Дереккөздер
Проконсул

Проконсул (—Ежелгі Римдегі мемлекет қызметі. Алғашында Проконсул Римнен тыс жерлердегі әскери тапсырмаларды орындады, провинциялар құрьшғаннан бастап жоғары заң билігін, әкімшілік және әскери билікті жүзеге асырды. Проконсулға уәкілдік әдетте бір жылға берілді. Дереккөздер
Прокоп

Прокоп, Ұлы Прокоп, Үлкен Прокоп, Жалаңаш Прокоп (1380 ж. ш.— 30. 5. 1434) — гусшілдердің революциясының қозғалысы (1419—34) қайраткері. Лабадағы-Устиде герман императорының өскерлеріне қарсы (1426), Тахов (1427), Домажлиц (1431) түбінде крест тағушыларға қарсы шайқастарда жеңіске жеткен біріккен гусшілдер әскерін басқарды. Гусшілдердің Чехиядан тыс жерлерге жасаған жорықтарын (1427—33) ұйымдастырды. Дереккөздер
Халықаралық ядролық сынақтарға қарсы күрес күні

Халықаралық ядролық сынақтарға қарсы күрес күні 2009 жылы 2 желтоқсанда болған БҰҰ-ның алпыс төртінші бас ассамблеясында бекітілді. Жаңа дата, яғни 29 тамыз БҰҰ, әлем елдері, үкіметаралық және ҮЕҰ-дың Ядролық сынақтарды тоқтатуға бірлесе күш салатын күні. Бұл ядролық сынақтарсыз тыныш әлем құрудың жолы. Осы күнді бекіткен БҰҰ-ның сол күнгі бас Ассамблеясында «Адам өміріне алапат зиянын келтіретін ядролық сынақтарға шектеу қойылу керектігі» жайында баса айтылды. 2010 жылдың мамыр айында Ядролық қаруды таратпау туралы Шарттың барлық қатысушы-мемлекеттері Нью-Йорктегі Шолу конференциясында ядролық қарудан азат әлемдегі қауіпсіздікке қол жеткізу үшін өзара іс-әрекет жасауға міндеттенді және «өмірлік маңызды міндет» ретінде ядролық сынақтарға тыйым салуды анықтауымен сипатталды. Құжат 1996 жылы қол қойылып бекітілуге дайын болды. Қазір БҰҰ-ның айтуынша, келісімшартқа әлі де қол қоймаған елдерге бұл қадамға ертерек барғаны дұрыс. Бүгінгі таңда планетаның оңтүстік жарты шарындағы елдердің барлығы дерлік ядорлық сынақтарды доғаруға келісіп үлгерді. Олар мынадай өңірлік келісімшарттарға қол қойды: Тынық мұхитының оңтүстік бөлігінде жатқандар Раротонг келісім шартына қол қойса, Африка елдері Пелиндабск келісім шартына отырды. Ал Оңтүстік Азияның құрамына жататын мемлекеттер Бангкок келісімшартына қол қойса, Латын Америка мен Кариб бассейнінің құрамына жататын елдер Тлателолко келісім шартына отырған.
Саран шахтасы

Саран шахтасы (1971 жылға дейін №120)- Қазақстан, Қарағанды облысы, Саран қаласында орналасқан көмір өндіретін кеніш. АО «АрселорМиттал Темиртау» департаментіне кіреді. Қазіргі уақытты шахтаның бас директоры-Глущенко Юрий Александрович. 1931 жылы-ақ Үкіметтің «Қа­рағанды кен орнында КСРО-ның үшінші көмір базасын құру туралы» Қаулысының шығуы Саранның тыныс-тіршілігіне тың серпін әкеліп, жалпы өмір сүру дағдысын түбірімен өзгерткен екен. Сол себепті 1945 жылы Саран көмір кен орны қарқынды игеріле бастайды. Саран шахтасы эксплутацияға 1955 жылы , жылына 900 000 тонна көмір өндіреді деп берілді.1975 жылы шахта өндірісі 1,5 млн-ға жетті. 1985 жылы 1млн. 262 мың көмір өндірілді. Коллективтегі 35 адам мадақтау ордендерімен марапатталған , оның ішінде Ленин ордені-1,Октябрь көтерілісшілері-2, Қызыл Еңбек ерлері-14. Шахтаның жалпы ауданы 11,3 км² , тереңдігі 454—520 м, күніне 4000 тонна көмір өндіре алады.Шахта > (кокстық) маркалы көмір өндіреді. Көмір өндіру механикалық комплекспен іске асады.Көмірді өндеу үшін УКП-5, 2КМ144 механизмдері қолданылады, ал оны тазалауға Eickhoff фирммасының SL-300 және SL-500 механизмдері қолданылады.Көмірді сыртқа шығару КС-34 и СПЦ-291 конвейерімен және ПСП-308-02, ленталық конвейерлер 3ЛКР-1000, «Гварек-1000» 1Л100У- мен іске асады. Дереккөздер http://miningwiki.ru/wiki/%D0%A8%D0%B0%D1%85%D1%82%D0%B0_%C2%AB%D0%A1%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F%C2%BB
Джон Голлан

Джон Голлан (; 02.04.1911, Эдинбург — 05.09.1977) – ағылшын және халықаралық жұмысшылар қозғалысының қайраткері. 1927 жылдан Ұлыбритания компартиясының мүшесі. 1935-1940 жылдарғы Ұлыбритания комсомолы, 1935-1943 жылдарғы ОК секретары. ОК және 1943 жылдан Компартия аткомының мүшесі. 1940-1943 жылдарғы Саяси Бюро мүшесі, 1943 жылдан бастап Компартияның саяси комитетінің мүшесі. 1943-1947 жылдарғы Компартияның, әуелі Солтүстік-Шығыс, кейін шотландиялық ұйымының хатшысы. 1947-1949 жылдары Компартия бас редакторының көмекшісі. 1954-1956 жылдары Компартияның ұлттық үйымдастырушысы әрі Компартия аткомының ұйымдастыру бөлімінің басшысы. Дереккөздер
Игнац Гольдциер

Игнац Гольдциер – венгр ғалымы, ислам тарихын зерттеуші. Ол сонымен қатар Будапешт университетінің профессоры. Буржуазиялық ислам тану ғылымындағы сыншыл бағыттың негізін қалаушы. Оның еңбектері Рессейде ислам зерттеу ғылымына зор ықпал етті. Ислам тарихы, араб филологиясы, көне еврей мифологиясы және араб фольклоры жайлы біршама еңбектер жазып қалдырған. Дереккөздер
Александр Михайлович Прохоров

Прохоров Александр Михайлович (28. 6 (11. 7). 1916 ж. т., Атертон, Австралия) — совет физигі, кванттық электрониканың негізін салушылардың бірі, КСРО ғылым академиясының академигі (1966; 1960 жылдан корр. мүшесі), КСРО ҒА Президиумының мүшесі (1970), КСРО ғылым академиясының Жалпы физика және астрономия бөлімінің академик-секретары (1973), Соң. Еңбек Ері (1969). 1950 жылдан КОКП мүшесі. Әуелі Сібірге айдалып, кейіннен Австралияға көшкен орыс жұмысшы революционерінің семьясында туған. Ленинград университетін бітірген (1939). 1946 жылдан КСРО ғылым академиясының Физика институтында жұмыс істейді (1954 жылдан лаборатория меңгерушісі, 1968 жылдан институт директорының орынбасары). МГУ-дің профессоры (1959), Мәскеу физика-техникалық институтында кафедра меңгерушісі (1971). Александр — БСЭ-нің 3-ба- сылуының Бас редакторы (1969 жылдан). Ол Н. Г. Басовпен бірге кванттық жүйелер арқылы электромагниттік толқындарды генераңиялаудың жаңа тәсілін ашты және алғашқы молекулалық генераторды жасады (1954—55). Өз қызметкерлерімен біріге отырып, парамагниттік лазерді (1957—58) құрастыру тәсілін дамытты, лазер техникасында ашық резонаторды қолдану идеясын ұсынды (1958), газодинамикалық лазерді (1967) жасады. Александр — Лениндік сыйлықтың (1959) және Нобель сыйлығының (1964) лауреаты. Америка ғылым және өнер академия- сының мүшесі (1971). 2 рет Ленин орденімен т. б. медальдармен марапатталған. Дереккөздер
Голядь

Голядь – балтық тайпасы. 11-12 ғасырлардағы орыс жылнамаларында ұшырасады. Мәскеу өзенінің тармағы – Протва алабында, вятичтер мен кривичтердің аралығын мекендеген. 12 ғасырда олардың дені славяндықтарға сіңіп кетті. Дереккөздер
Гомеоморфизм

Гомеоморфизм ( — ұқсас, — форма) – тополгияның негізгі ұғымдарының бірі. Екі фигура өзара бір мәнді болып, бірінің үстіне бірі үзіліссіз бейнеленсе және кері бейнеленуі де үзіліссіз болса, онда мұндай бейнелеу гомеоморфты деп аталады. Бұл түсінік негізінен топологиялық қасиеттің маңызды ұғымына байланысты кейбір фигураларға тән қасиеттер анықталады. Дереккөздер
Процеркоид

Процеркоид ( — алғы, ерте, бірге және kerkos — құйрық) — кейбір таспа құрттардың даму процесіндегі личинкалық сатысының бірі. Осы сатыдағы личинканы да Процеркоид деп атайды. Таспа құрттардың Процеркоид сатысы әдетте ескек аяқты шаян тәрізділердің денесінде етеді. Ол бұл құрттарға бірінші аралық ие болып табылады. Ішінде Процеркоид бар шаянды жеген балық құртқа екінші аралық ие болады. Бұнда Процеркоид келесі личинкалық саты—плероцеркоидқа айналады. Дереккөздер
Гомруль

Гомруль(, өзін-өзі басқару) - Британ империясы құрамындағы Ирландияға өзін өзі басқару правосын беру бағдарламасы. Бағдарламаны 1869 жылы ирланд либералы И.Батт, кейіннен Ч.С.Парнелл тұжырымдады. Бұл бағдарлама туралы заң жобасын 1886 жылы және 1893 жылы ағылшын парламентіне Гладстон ұсынды. 1912-1914 жылдардың арасына Гомруль үш дүркін ұсынылып, бәрінде де бекітілмеді. Ақырында Ирландиядағы ұлт-азаттық қозғалыстың ықпалымен 1914 жылы 17 қыркүйекте қабылданды. Кейіннен азамат соғысы Британия үкіметін Ирландияның тәуелсіз мемлекет құру туралы шартқа қол қоюға мәжбүр етті (1919-1921). Дереккөздер
Владислав Гомулка

Владислав Гомулка (6.02.1905 - 1.09.1982, Варшава – поляк және халықтар қозғалысының қайраткері. 16 жасынан жұмысшы қозғалысына қатысты. 1926 жылы Польша Компартиясының қатарына кірді. Революционерлік қызметі үшін талай рет тұтқынға түсті. 1932-1934, 1936-1939 жылдары түрмеде отырды. 1939 жылы қыркүйек айында жұмысшы батальонының құрамында Варшаваны қорғауға қатысты. Кейіннен немістер Польшаны басып алғаннан кейін Ресейде эмиграцияда болды. 1942 жылдың басында Польшаға қайта оралды. Дереккөздер
Процион

Процион — Кіші Арландағы α—0,4-визуаль жұлдыздың шамада жалтырап көрінетін Кіші Арлан шоқжұлдызындағы ең жарық жұлдыз. Проционның жарқырауы Күн жарқырауынан 7 есе артық. Ал оның Күннен қашықтығы 3 парсек. Процион — қос жұлдыздан туратын жүйе. Процион Қысқы аспан үшбұрышының бір төбесін құрайды. Дереккөздер
Рауль Гонсалес Туньон

Рауль Гонсалес Туньон (, 29.05.1905, Буэнос-Айрес—14.08.1974, Буэнос-Айрес)– аргентина ақыны. Алғашқы өлеңдерінде формалистік сарын басым болғанымен, кейінгі шығармалары реалистік шындыққа құралған. Оның шығармалары оны көптеген белестерге шығарды. Жиырмасыншы жылдары Рауль Гонсалес Туньон Аргентинаның әдеби авангардының өміріне қатысты. Еуропаны аралаған, Парижде өмір сүрді, Роберт Деснос (1900-1945), Сезар Вальехо (1892-1938), Рафаэль Альберти (1902-1999), Мигель Эрнандес (1910-1942) , Федерико Гарсиа сияқты көптеген жазушылармен кездесті. Лорка (1898-1936), Пабло Неруда (1904-1973). 1920 және 1930 жылдары Рауль Гонсалес Туньон Crítica (Spanish) Russian газетінде жұмыс істеді. Ағасы Энрикемен (испан) орыс, сондай-ақ Хорхе Луис Борхес (1899-1986), Роберто Арлт (1900-1942), Карлос де ла Пуа (испан) сияқты жазушылармен бірге. (1898-1950). Ол сонымен қатар Clarín газетімен ынтымақтасады, онда ол өзінің шолулары мен саяхат жазбаларын жариялады. Аргентина Коммунистік партиясының мүшесі болған. * Las puertas de fuego, 1923 * El violín del diablo («Скрипка дьявола»), 1926 * Miércoles de ceniza («Пепельные среды»), 1928 * La calle del agujero en la media («Улица дырявого чулка»), 1930 * El otro lado de la estrella, 1934 * Todos bailan, poemas de Juancito Caminador, 1934 * La rosa blindada, 1935 * Ocho documentos de hoy, 1936 * Las puertas del fuego, 1938 * La muerte en Madrid («Смерть в Мадриде»), 1939 * Canciones del tercer frente, 1939 * Nuevos poemas de Juancito Caminador («Поэмы Хуансито Странника»), 1941 * La calle de los sueños perdidos, 1941 * Himno de pólvora, 1943 * Primer canto argentino, 1945 * Dan tres vueltas y luego se van * Hay alguien que está esperando, 1952 * Todos los hombres del mundo son hermanos («Все люди мира&nbsp;— братья»), 1954 * La cueva caliente, 1957 * La Luna con Gatillo («Луна с курком»), 1957 * A la sombra de los barrios amados, 1957 * Demanda contra el olvido, 1963 * Poemas para el atril de una pianola, 1965 * La literatura resoplandeciente, ensayos, 1967 * Poemas para el atril de una pianola Crónicas * Crónicas del país del nunca jamás, 1967 * La veleta y la antena, 1969 * Selección de Poesía (1926—1948) * El Rumbo de las islas perdidas, 1969 * Antologia poética, 1970 * El Caballo Muerto" * El banco de la plaza: los melancólicos canales del tiempo, 1977 Дереккөздер
Гопак

Гопак – украин халық биі. Негізінде ер адамдар билейді. Гопактың музыкалық формасы операда (Мусоргскийдің Сорочин Жәрмеңкесі, Чайковскийдін Мазепасы, Римский-Корсаковтың Май түтіні және т.б), балетте, симфониялық шығармаларда, камералық және вокальдық музыкада кеңінен қолданылады. Дереккөздер
Горал

Горал – қуыс мүйізділер тұқымдасына жататын жануар. Биіктігі 69-75 см, салмағы 32-42 кг. Текесінің де, ешкісінің де сәл қайқы мүйізі болады. Мүйізінің ұзындығы 15-20 см. Қалшығы ұзын, мамық жүнді, түсі қоңыр және жазғы жүні қысқалау. Ол Гималай тауында және Уссурий өлкесінде кездеседі. Дереккөздер
Николай Николаевич Спинёв

Николай Николаевич Спинёв (1974 жылы 30 мамырда туған; Дондағы Ростов қаласынан) - 2004 жылғы Афина олимпиадасында академиялық есу спорт түрінен Олимпиада чемпионы. Бүгінгі таңда еңбегі сіңген спорт шебері(2004 жылы алған). 2008 жылы Пекинда өткен жазғы Олимпиада ойындарында Ресей құрамасының лайықты мүшесі. 2012 жылдың 23 қарашасынан Ресейдің академиялық есу спорт Федерациясының вице - президенті. Сілтемелер * Дереккөздер https://ru.wikipedia.org/wiki/Спинёв,_Николай_Николаевич
Горгондар

Горгондар – ежелгі грек мифологиясындағы қанатты жауыз әйелдер. Олар үшеу: Стэно, Эвриала және Медуза. Аңыз бойынша Горгондар бір қарағанда жан біткен тасқа айналады екен. Арасындағы ең қауіптісі – Медуза. Оның қолынан Пегас пайда болған. Дереккөздер
Альфонс Горбах

Альфонс Горбах - Аустрия мемлекет қайраткері. 1922 жылы Грац университетін бітірген. 1935-1938 жылдары Штирия провинциясының ландтаг депутаты. Фашистік Германия Аустрияны басып алғаннан кейін екі рет тұтқындалып, неміс концлагеріне қамалды. Ол сонымен қатар Аустрия халық партиясының төрағасы(1960), Аустрия Республикасының федералдық канцлері. Дереккөздер
Прудонизм

Прудонизм — ұсақ буржуазиялық социализмнің бір түрі; негізі П. Ж. Прудонның философиясы және әлеуметтік көзқарастарынан құралады. Прудонизм — капитализмніқ негізін өзгертпеуді көздейтін реформаторлық ағым. Прудонизм ірі калит. меншікті «ұрлық» деп есептеп, айыптады, бірақ коммунизмді жоққа шығарды және басқа адамның еңбегін қанаумен байланысты емес ұсақ жеке меншік иелігін жақтады. 19 г-да Прудонизм ұсақ буржуазиясы көп Францияда және кейбір басқа елдерде тарады. Дереккөздер
Ричард Гордон

Гордон Ричард - АҚШ-тың ұшқыш-космонавты, Әскери-теңіз флотының сынау және метеологиялық бөлімшелерінде қызмет етті. 1961 жылы континет аралық ұшу кезінде жылдамдық рекордын жасады. 1963 жылы АҚШ Аэронавтика және космос кеңістігін зерттеу жөніндегі басқармасының космонавтар тобында болды. 1966 жылдың 12-14 қыркүйегінде «Джемини-11» корабль – спутнигінің екінші ұшқыш ретінде Ч.Конрадпен бірге ғарышқа ұшты. Космоста болған 71 сағат уақыт ішінде олар 1,8 млн км қашықтыққа ұшып, жерді 44 рет айналып шықты. Ашық ғарышта жұмыс істеу мүмкіндігін байқау мақсатында Гордон екі рет ғарыш кеңістігіне шықты. Дереккөздер
Ярослав Голл

Ярослав Голл (11.7.1846 Хлумец – 8.7.1929 Прага) – чех тараихшысы, чех тарих ғылымындағы Голл мектебі деп аталатын позитивті бағытының негізін қалаушы. Бұл мектеп тарихи дамудың заңдылығын танып білудың мүмкін емес екендігін ашық увғыздады. Сондықтан тарихтың кейбір мәселелерін ғана зерттеуге шақырды. Ярослав Голл Прага университетін бітірді. (1870). 1875-1880 жылдары Прага уиверситетінің доценті, 1885-1895 жылдары профессор болды. Ол Чеияның орта ғасырлық тарихына арналған бір қатар монографиялық еңбектер жазды. Дереккөздер Дереккөздер
Виктор Мориц Гольдшмидт

Виктор Мориц Гольдшмидт (27.1.1888, Цюрих – 20.3.1947, Осло)- Норвег геохимигі, Кристианиде (Осло) және Венада оқыған. 1914 жылдан Осло университетінің профессоры болған. Норвегияны гитлершілер басып алған кезде Гольдшмидт концлагерьде ұсталды. Гольдшмидт геологиялық процестерге физикалық-химиялық талдау жасады. Жердегі химиялық элементтер бөлінісінің заңдылықтарын зерттеумен шұғылданды. Химялық элементердің геохимилық классификацияларға бөлді. Дереккөздер
Хуан Висенте Гомес

Гомес Хуан Висенте (24 шілде 1857, Ла-Мулера, Тачира, Венесуэла — 17 желтоқсан 1935, Маракай, Арагуа, Венесуэла) – Венесуэланың әскери және мемлекет қайраткері, диктатор. Президент Кастроның әскер құрамында оның жақын көмекшісі болды. 1899 жылы Каракас федералдық округының губренаторы. 1901-1908 жылдары вице-президент болған. 1909 жылы АҚШ империалистердің көмегімен әскери төңекеріс жасап, елді 27 жыл бойы биледі. Дереккөздер
Гомфотериялар

Гомфотерия - ет тұмсықтылар отрядының қазбадан табылған бір туысы. Гомфотерийндің сүйектері алғаш рет Францияда орта миоцен кезеңінен, кейін Азияда төменгі миоцен –орта плиоцен дәуірінен, Батыс Европада төменгі шөгінділерінен, Аврикада төмне миоцен Солтүстік Америкада жоғары миоцен-төменгі плиоценнен белгілі. Жер жүзінде он шақты түрі тіршілік еткен. КСРО-да Қазақстанда (Жыланшық өзеннің орта сағасында), Қырымда орта миоцен шөгінділерінен табылған. Гомфотерийдің дене тұрқы пілге ұқсас болған. Ол өсімдік жапырақтарымен қоректенген. Дереккөздер
Гало Гонсалес Диас

Гонсалес Диас Гало (, 22 ақпан 1894, Ногалес — 8 наурыз 1958, Сантьяго) - Чили жұмысшы қозғалысының қайраткері. 1917-1929 жылы мыс руднигінің жұмысшысы, одан соң Вольпарайсо портында жүк тиеуші болды. 1925 жылы Чилиде транспорт жұмысшыларының кәсіподағының ұйымдастырып, оның бас хатшысы болды. 1927 жылы Чили Компартиясының қатарына мүше болды. 1930 жылы Чили КП ОК мүшесі болды. 1930-1932 жылдары Гонсалес транспорт жұмысшылары кәсіподақ федерациясын басқарды. Гонсалес – порт жұмысшыларының ереуілдерін ұйдастырды. 1932 жылы тұтқындалып, жер аудартылып жіберді. 1949 – 1958 жылы Чили КП ОК Бас хатшысы болды. Дереккөздер
Птомаиндер

Птомаиндер ( — өлік) — ет, балық, ашытқы т. б. белогының микроорганизмдер әсерінен шіріп ыдырауында түзілетін азотты химиялық қосылыс. Птомаиндерге негізінде биогендік аминдер, оның ішінде путресцин мен кадаверин, меітилгуанидин, агматин, неврин, гистамин, тирамин, триптамин жатады. Птомаиндерді өлік уыты деп савау қате, өйткені бүлардың көпшілігінің уыттылығы онша емес. Шіріген тағам белоктарының уыттылығы онда Птомаиндер мен қатар бактериялық күшті токсиндер болатындығында. Птомаиндердің барлығы дерлік адам мен жануарлар тіршілік әрекетінде түзіліп отыратын заттар, кейбір түрі бос күйінде саңырауқұлақ, сыра ашытқысы, жоғары сатыдағы өсімдіктерде, тағамдық заттарда табылған. Птомаиндер құрамындағы аминдердің химиялық тегі, биологиялық маңызы, физиол. әсері әр қилы болатындықтан «Птомаиндер» термині қазір сирек қолданылады. Дереккөздер
Анри Пуанкаре

Пуанкаре Жюль Анри ( , 29. 4. 1854, Нанси,—17. 7. 1912, Париж) — француз математигі, Париж ғылым академиясының мүшесі (1887 жылдан). Өмірбаяны Балалық шағы мен білім алуы (1854-1879) Анри Пуанкаре , Нанси (Лотарингия , Франция) 29 сәуір, 1854 дүниеге келген. Оның әкесі Леон Пуанкаре (1828-1892), Нанси университетінде медицина профессоры болды. Анридің анасы, Евгений Лануа (Евгений Launois), барлық бос уақытын - ұлы Генри мен кіші қызы Алинаға арнады. Пуанкаре отбасында басқа да атақты адамдар бар: туысқан ағасы Раймон Франция президенті болды (1920-1913), тағы бір немере ағасы атақты физик Люсьен Пуанкаре, Францияда мемлекеттік білім берудің бас инспекторы болды. (1917-1920) жылдар аралығында - Париж университетінің ректоры болды. Бала кезінен бастап Анри беделі үшін күресті және ол өмір бойы сақталды, ол өте әлсіз бала болды. Бала кезінен ол дифтерия ауруынан зардап шеккен. Осы аурудың салдарынан ол өмірінің соңына дейін дыбыс пен түстерді ажырата алмаған, бірақ ерекше қабілеті бар еді. Пуанкаре атымен байланысты ғылыми терминдер * Пуанкаре гипотезасы * Пуанкаре тобы * Пуанкаре - Картал теоремасы * Пуанкаре Лемма * Пуанкаре белгісі * Кеңістік туралы Лобачевский-Пуанкаре моделі * Пуанкаре қалыпты нысаны - Dulac * Пуанкаре картасы * Өткен Пуанкаре теоремасы * Пуанкаре саласы * Коши- Пуанкаре теоремасы * Пуанкаре - Бендиксон теоремасы * Пуанкаре - Биркгофа - Уитт теоремасы * Пуанкаре - Вольтерр теоремасы * Векторлық өріс туралы Пуанкаре теоремасы * Пуанкаре қайталану теоремасы * Гомеоморфизмді айналдыра сыныптау жөніндегі Пуанкаре теоремасы * Шағын параметрдің интегралдарын кеңейту туралы Пуанкаре теоремасы * Бүкіл функцияның өсу қарқыны бойынша Пуанкаре теоремасы және басқалары. Негізгі еңбектері дифференциалдық теңдеулердің сапалық теориясына, автоморфты функциялар теориясына, аспан механикасына, математика физика мен топологияға арналған. Дифференциалдық теңдеулер теориясында дифференңиалдық теңдеулер шешімдерінің бастапқы берілген шамалар мен параметрлерге тәуелділігін зерттеді, ерекше нүктелердің классификациясын берді. Үш дененің қозғалысы туралы есепті зерттеуде жаңа математика тәсілді қолданды. Жюль комбичаторикалық топологияның негізгі ұғымдарын (Ботти сандары, фундаменталды топ т. б.) енгізді. Математика физика саласында үш өлшемді континиумның тербелісін зерттеді, сондай-ақ жылу өткізгіштік теориясының, потенциалдар теориясының, электромагниттік тербелістердің т. б. бірқатар есептерін қарастырды. 1905 ж. «Электронның динамикасы туралы» деген шығармасы жарияланды, онда ол А. Эйнштейнмен бір мезгілде дербес салыстырмалық теориясының негізін салды. Жюль филос. көзқарасы бойынша махизмге жуықтайды. Дереккөздер
Росток университеті

Росток университеті - (нем. Universität Rostock) - Балтық теңізі ауданындағы көне университет. Германиядағы ең ескі университеттері бойынша үшінші орында. Университет негізі 1419 жылда герцог Иоганн IV Мекленбург, Альбрехт V Мекленбург және Росток қалалық кеңесінің ықпалымен қаланған. 1976 - 1990 жылдары Росток университеті ГДР - дің бірінші президенті Вильгелмь Пиктің атында болған. Университет ректоры - Вольфганг Шарек. 2011 - 12 жылдардағы деректер бойынша студенттер саны - 15200. Профессорлар саны - 301. Росток қаласында орналасқан. Сілтемелер * [http://www.uni-rostock.de/ Официальный сайт] * [http://www.ub.uni-rostock.de/ub Официальный сайт университетской библиотеки]
Роберт Пфенниг Августович

Пфеннинг Роберт Августович (1823, Киев,—16. 2. 1898, Ташкент) — музыка зерттеуші және этнограф. Киевтегі орыс музыка қоғамы бөлімін ұйымдастырушылардың бірі. Киев музыка училищесінің директоры болды. 1870 ж. Ташкентке келіп, өзбек, қазақ, т. б. Түркі халықтарының муз. шығармашылығын жинап зерттеді. Ғылыми-зерттеулік еңбектерінде қазақ әндеріне тоқтала келіп, олардың тұрмыстағы, қоғамдағы маңызын; муз. тілінің өзіндік ұлттық ерекшеліктерін, оның гармониялық негіздерін айқындап, жан-жақты зерттеді. Роберттің Қазан соц. революциясына дейінгі қазақ музыкасын зерттеуде үлесі мол. Дереккөздер
Васудев Пхадке Балвант

Пхадке Васудев Балвант (1845— 1883, Аден) — үнді патриоты. Қарулы көтеріліс жолымен елдегі ағылшын үстемдігін құлатуға болады деп есептеп, шаруаларға сүйенуге, оларды Үндістанның бостандығы үшін күреске тартуға ұмтылды. Васудев басқарған шаруалар отрядтары помещиктер мен өсімқорларға шабуыл жасап тұрды. Олардан тартып алған қаржы есебінен жауынгерлер жинауға кірісті. 1879 ж. тұтқынға алынып, отаршылдар оны өмір бойы айдауда жүру жазасына кесті. Түрмеде қайтыс болды. Дереккөздер
Паиту

Мартинью Мартинш Мукана (1982 жылы 5 шілдеде туған) - Паиту деген лақап атпен танымалдылыққа ие. "Ксанти" футбол командасы мен Мозамбик ұлттық футбол құрамасының футболшысы. Өмірбаяны Мапуту қаласында өмірге келген. Жасөспірім шағында Лиссабондағы "Спортинг" футбол жастар құрамасында ойнады. Негізгі құрамда 2003 жылы ойнады, бірінші кезеңде аз ойнады да, 2004/05 кезеңінде футбол алаңында ойнауға жиі шығып тұрды. Екі рет қатарынан Португалдық "Спортинг" командасында үшінші орын жүлдегері болады. 2006 жылдың қаңтарында Марко Канейроның келуімен Паиту командадан ығыстырылады. Кейін, жарты жылға «Витория» командасына жалға беріледі. Шамалы ойынының нәтижесінде, жоғарғы дивизионнан түсіп қалады. Сәтсіз мансаптың әсерінен алдымен, испандық "Мальорка" командасына, кейін Брагалық "Спортинг" командасында ойнайды. Алайда, ол команда да ойнаған кезінде алаңға өте жиі шыққан (бір кезеңде 4 матч). 2007 жылдың жазында «Сьон» командасына ауысады да, Паи́тудың табысты мансабы басталады. 2008/09 жылдарда Швейцария жүлдесіне (кубок) ие болады. 2010 жылы «Ксамакс» футбол командасымен келісім - шартқа отырады. Жетістіктері * 3 - орын Португалия футбол чемпионаты: 2003/04, 2004/05 * Жүлдегері Швейцария футбол кубогы: 2008/09 Сілтемелер * [http://www.zerozerofootball.com/player/martinho_martins_mukana/current/profile/0/default/283 Профиль на zerozerofootball.com] * [http://www.fifa.com/worldfootball/statisticsandrecords/players/player=205029/ Профиль на официальном сайте ФИФА]