kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Рахметулла Хакімұлы Абдрахманов

Абдрахманов Рахметулла Хәкімұлы — 1911 жылы Семей қаласында дүниеге келген.Ұлы Отан Соғысына,Курск шайқасына қатысқан. 247 минометті полктың 5-минометті бригадасының құрамында 1942 жылдың 29 желтоқсанынан бастап 1943 жылдың шілде айына дейін телефонист болып шайқасқа түскен.1943 жылдың 7-маусымында он қолы күрделі жараланып, Вычуга қаласында орналасқан №3080 эвакогоспиталінде 5 ай жатып емделген,алайда,мүгедек болып қалды.Рахметулла Хәкімұлына Ұлы Отан Соғысының 1-дәрежелі мүгедегі атанды. КСРО–ны қорғағаны үшін "Қызыл жұлдыз" орденімен марапатталған (№ 3599961).Сондай-ақ, ҰОС аяқталуына орай жыл сайын берілетін мерейтойлық медальдардың иегері. Көлік апатынан жаба шегіп, бас сүйегі мен миына зақым келіп 1978 жылдың 22 маусымында өмірден өтті. Сыртқы сілтемелер http://testent.ru/index/kazakhstan_1941_1945_zhyldardagy_ly_otan_sogysy_deurinde/0-622 Дереккөздер Семей қаласының тарихи өлкетану мұражайының тапсырысымен басылып шыққан "Солдаты победы"("Жеңіс жауынгерлері") кітабы,2005 жыл.
Станислав Любшин

Станисла́в Андре́евич Любши́н (туғ. 6 сәуірде 1933, Мәскеу, КСРО) — кеңес және ресей театр мен киноның актері,режиссер.Ресейдің халық әртісі(1981). Биография Станислав Любшин 6 сәуірде 1933 жылы Мәскеу қаласында туған. 1959 жылы М.С.Щепкин атындағы Жоғары театр училищесің бітірді. 1959 жылдан 1963 жылға дейін- «Современник» театрының актері. 1964—1967 жылдары Таганкадағы театрында қызмет еткен. 1974—1977 жылы — М. Н. Ермолова атындағы театрының актері. 1977—1979 жылдары —Кіші Бронная театрының актері. 1981 жылдан қазіргі уақытқа дейін — А. П. Чехов атындағы МХАТтың актері.
Chevrolet Deluxe

Deluxe]] Chevrolet Deluxe — 1941-1952 жылдар аралығында шығарылған 4 есікті седан Chevrolet. 1942 жылы тура солай көп қасиетті 2 есікті фасбэк «aerosedan» болды. Өндірілім, екінші дүниежүзілік соғыстың кесірінен тоқтатылды, бірнеше мың купе мен седаны соғыс кезінде әскер жұмысшылары қолданғанға шығарылсада, соғыс біткеннен кейін, 110 000 дана көлік шығарылды. 1945 жылы азаматтық шығарылым қайта келді. Өзгертілген шанағы мен біріктірілген артқы қанаттары бар қайта жасалған Deluxe, 1949 және 1950 жылдары ұсынылды. 1941/42 жылдары бұл нұсқасында қозғалтқышы - қатарлы алтылықты «Blue Flame », және бұл ұсынылған қозғалтқыштардан жалғыз қозғалтқыш болды. Бұл нұсқа 85 жылқы күшінің иегері болды. 1947 жылы оны аяғына дейін жөндеді және ол 90 жылқы күшін шығарып бастады. Deluxe 1 сағатта 80 мильді ешқандай қиыншылықсық және жүксіз оңай жүрді. Кейінгі жылдары модельбірден бір ұсынылған қатарлы алтылық қуаты 85 ат күші болатын қозғалтқышпен жабдықталды.1947 жылы оның қуатын 90 аткүшіне дейін жеткізді. Deluxe жүксіз кезхде жылдамдығын 80 миль/сағ (130 км/сағ) дейін жеткізді. Қол берілісі 3 жылдамдық арқылы вакуумды күшейткіш арқылы іске асты. Үшінші беріліс түзу, яғни кіріс пен шығыс бірдей жылдамдықта атқарылды. Overdrive сирек белгілі еді.Барлыө дөңгелекке тежегішщі гидравликалық, ал амортизаторы рычагты түрде болды. Негізгі цилиндр жүргізушінің астында орналасқан.Маңдайдағы жел әйнегі 1948 жылға дейін жазық, екіқабатты,ал әйнек тазалағыш вакуумды болды.Кейбір жылдары Chevrolet маңдайдағы жел әйнекті жуғыш ұсынды. Экстерьер Сырт келбеті жылтыр және қисық сызықтармен көмкерілген хромдалған тот баспайтын болаттан жасалды. Артқы бамперінде констукцияны күшейтетін қосымша ортаңғы бампер орналасты, сондықтан жүк салғыштың қақпағы көтеріңкі болды. Алдыңғы және артқы бамперлерінің шеттері қосымша хромдалып, бамперлердің соңына бекітілді. Көпшілікке мәлім ерекшелігі жүргізушіні фардың жарқырауы мен металл торпедасынан сыртқы зонтик болды, бұл Chevrolet үшін опцион емес еді. Приборлары металл тақтайшадан, орындықтары матамен қапталған және кейде модельденген ағаш қондырғылар қойылған. Радио Моновакуумды түтікшелерге қойылған динамикі бар радио түрінде болды. Радионың сол жағында «Т» таңбасы бар кнопка болды. Ол газ пернесінің қызметін атқарды. Себебі көлікті жүргізу кезінде, стартердің пернесін және акселератордың пернесін басыпа, сол уақытта ажырату педалін басып тұру қиын болды. Оң жағынан, әуе жапқыш рычагі болды. Дереккөздер
Ақтаев Нұрғазы

Ақтаев Нұрғазы Мәкейұлы-Шығыс Қазақстан Облысына қарасты Шар қалашығында дүниеге 1923 жылдың 23 маусымында келген. Ата-анасы қарапайым шаруалар.отбасы жағдайы орташа болған. 10 сыныпты бітіре сала өз еркімен армияға аттанған.1941 жылы Алматыдағы әскери училещеде оқуын бастады. 1942 жылдан бастап 1945 жыл арасында ҰОС қатысқан.Отан қорғауды Сталинград шайқасында бастаған. Бұл кезде Нұрғазы Мәкейұлы 1120 полктің 333-фронтының взвод командирі болды.Кейін "Катюша" батареясының командирі қыметін атқарған. Сталинград шайқасы бітісімен неміс оккупанттарына Белорусия, Украина, Польша, Чехославакия елдерінде абыроймен қарсы тұрған. ҰОС аяқталысымен 1953 жылға дейін Семей областық комитетінің үйретушісі қыметінде болды. 3 орден,22 медальдің иегері, Жары. 4 баласының, 9 немеренің мақтан тұтары. Харьков қаласының құрметті азаматы. Дереккөздер Семей қаласының тарихи өлкетану мұражайының тапсырысымен басылып шыққан "Солдаты победы"("Жеңіс жауынгерлері") кітабы,2005 жыл.
Николай Горлов

Никола́й Матве́евич Го́рлов (16 желтоқсанда 1908, Ресей империясы — 6 қарашада 1989, Мәскеу, КСРО) — кеңес театр мен киноның актері. Биография Николай Горлов 16 желтоқсанда 1908 жылы туған.1935 жылы М.Горький атындағы театр техникумды бітірді.1929-1939 жылдары жұмысшы жастардың театрында ойнады,кейін «Союздетфильм» студиясының актері,Тбиллиская киностудиясында,киноактер театр-студиясында атер болды.1958 жылдан бастап "Мосфильм" мен М.Горький атындағы театрларда актер болды.Ол эпизодтық рөлдердің мастері.Николай «из народа» кейіпкерлерді ойнайтын күлкілі актер. Николай Горлов 6 қарашада 1989 жылы Мәскеу қаласында қайтыс болған. Атақтары мен марапаттары Рсейдің еңбегі сінген әртіс(1987) Сілтемелер http://www.imdb.com/name/nm0331021/
Валентина Ананьина

Валенти́на Гео́ргиевна Ана́ньина (18 мамырда 1933, Мәскеу) — кеңес және ресей театр мен киноның актрисасы. Биография Валентина Ананьина 18 мамырда 1933 жылы Мәскеу қаласында туған. 1957 жылы ВГИКті бітірді(1957,Юлий Райзман шебері).1957-1990 жылдары-киноактер театр-студияның актрисасы.Валентина Ананьина -эпизодтық рөлдердің шебері деп саналатын және отан кинематографияда бірінші орын алып отыр.Актрисаның 200-ден астам рөлдер бар. Түсірілімдерден басқа Валентина Георгиевна бала тойларың өткізуге көмектеседі."Басқалардан қарағанда осыған мен көп уақытымды,бастысы-жүрегімді кетіретін болатынмын",-деп актриса айтады.Ол өзінің артынан санды ғана емес,сапасын да қалдырды. Сілтемелер http://www.imdb.com/name/nm0025649/
Сайфутдин Гайнутдинұлы Ахмеров

Ахмеров Сайфутдин Гайнутдинұлы – 1909 жылы Семей қаласында қарапайым отбасында дүниеге келген.Затонға қарасты медресені бітірген.1926 жылы "Қызыл " артелінде жұмыс істеуін бастайды.Ал 1930-32 жылдары Приморск аймағындағы Қыыл армияда борышын өтеді.1941 жылдың басында политжұмысшы курсынан өтіп,кәсіби оқуын оқуға Алматы қаласына жөнелтіледі.1942 жылы оқуы аяқталған соң "Қызыл армияға" шақырту алады.Өлкелік шайқастарға қатысып, №415 іскери бөлімде болған. 1942 жылдың 7 желтоқсанында Сталинград түбінде жау оғынан өмірден өтеді. Сталинград облысына қарасты Суворитино қаласынының мағындағы Ағайынды қабірде жерленген. Дереккөздер Семей қаласының тарихи өлкетану мұражайының тапсырысымен басылып шыққан "Солдаты победы"("Жеңіс жауынгерлері") кітабы,2005 жыл.
Виктор Зощулин

Ви́ктор Ви́кторович Зозу́лин (туғ. 10 қазанда 1944 жылы) — кеңес және ресей мен киноның актері.Ресейдің халық әртісі(2001). Биография 1966 жылы Виктор Б. Щукин атындағы театр училищесің үздікпен бітірді ( А. И. Борисов курсы, педагогтар— Ц. Л. Мансурова, А. А. Орочко, Ю. В. Катин-Ярцев, А. М. Поламишев, В. Г. Шлезингер). Жас актер 7 театрға шақырылды және ол Вахтангов атындағы театрды таңдады. Ең маңызды жұмыстарының бірі — «Принцесса Турандот" қойылымында Калафа рөлі. Тағы да Виктор радио мен дыбыс жазуды дауыстап оқу берушы болып жұмыс істеді.Ол «Юность» раионың тұрақты жұмысшы болды.Бірнеше «Театра у микрофона» бағдарламаларында қатысқан. Ол «Надежда» радиостанцияның бағдарламалардың бірнешесің шығарушысы болды.
Владислав Баландин

Владислав Фёдорович Баландин (29 қыркүйекте 1928 — 1997) —кеңес мен киноның актері.Ресейдің еңбегі сінген әртісі. Биография Владислав Баландин 29 қыркүйекте 1928 жылы туған.1956 жылы Александра Роудың «Драгоценный подарок» фильміне дебютке шықты. 1970-ші жылдары А. Н. Островский атындағы Мәскеу облыс театрының актері болды. Владислав Баландин 1997 жылы қайтыс болды. Ол Ваганьковск зиратында жерленген. Атақтары Ресей Федерациясының еңбегі сінген әртісі(1976). Сілтемелер http://bozaboza.narod.ru/balandin.htm http://www.imdb.com/name/nm0049348/
Вера Лескова

Вера Анатольевна Лескова (туғ. 1 наурыз 1953 жыл) — кеңес және ресей мен киноның актриасы. Биография Вера Лескова 1 наурызда 1953 жылы туған.1974 жылы М.С.Щепкин атындағы жоғары театр училищесің бітірді.1984 жылдан бастап А.С.Пушкин атындағы Мәскеу драма театрында ойнайды. Отбасысы Күйеуі-Фрадкин Виктор Александрович(туғ.1949),жазушы, Борис Ефимович Ефимовтың суретшінің немересі (1900—2008). Өнернамалары «Аленький цветочек» — Алёнушка «Луна в форточке» — Даша «Обручение» «Иван и мадонна» «Я-женщина» «Подонки» — бірінші қызы «Блэз» — Ариана «Белая цапля» — Алёна «Из пламя и света» «Где любезная моя?» — Маша
Герман Полосков

Полосков Герман Евгеньевич (1940 жылы туғандар, Мәскеу) — кеңестік киноактер. Биография Герман Полосков 23 ақпанда 1940 жылы туған.1964 жылы ВГИКтің актер факультетің (С.А.Герасимов пен Т.Ф.Макаровтың шеберлері) бітірді. Фильмография 1962 — Девять дней одного года — үйлену тойдағы қонақ 1962 — На семи ветрах — Макаров 1967 — Доктор Вера — эпизодтық 1967 — Журналист — мәскеу редакциясының қызметкері 1967 — Места тут тихие 1967 — Пароль не нужен — милиционер 1969 — Внимание, цунами! — Янсон 1970 — Красная площадь — жауынгер 1970 — Посланники вечности
Антонина Дмитриева

Дмитриева Антонина Ивановна (18 қарашада 1929 — 16 тамызда 1999, Мәскеу, Ресей) —театр мен киноның актрисасы.Ресейдің халық әртісі(1987). Биография Антонина 18 қарашада 1929 жылы туған. 1954 жылы Антонина Борис Щукин атындағы театр училищесің бітірді. 1954-1964 жылы -Орта бала театрының актрисасы. 1964-1967 жылдары Ленин комсомол атындағы Мәскеу театрында жұмыс істеген. 1967 жылы -Кіші Броннаядағы Мәскеу театрының актрисасы.Дмитриева Анатолий Эфростың қойылымында ойнаған. Сілтемелер http://moscow-tombs.ru/1999/dmitrieva_ai.htm
Борис Новиков

Бори́с Кузьми́ч Но́виков (13 шілдеде 1925, Ряжск — 25 шілдеде 1997, Мәскеу) — кеңес театр мен киноның актері.Ресей Федерациясының халық әртісі(1994). Биография Борис Новиков 13 шілдеде 1925 жылы Ряжск-1 станциясында(қазіргі Рязан облысы) туған. 1948 жылы Ю.АюЗавадской атындағы мектеп-студиясың бітрді және Моссовет атындағы театрының актері болды,1963-1972 жылы Сатира театрында жұмыс істеді. Борис МТЮЗаның актрисасында Надежда Антоновна Климовичке үйленген.Осы неккеден ұл бала туды-Сергей-бала кезінен мүгедек.Барлық өмір бойы олар ауру бала туралы қам жеді.Осы отбасы Котельническая жағасында тұрды. 1972 жылы сусамыр аурудан Борис театр жұмысың тоқтатты және киномен ғана айналасты.Барлық өнер жылы 150-ден астам фильмде түскен,эпизодтық рөлдердің шебері.Бірнеше мультфильмдердің дауыстандыруында қатысқан. Сілтемелер * http://www.imdb.com/name/nm0637122/ * http://www.russiancinema.ru/names/name4359/
Светлана Харитонова

Светлана Николаевна Харитонова (30 қантарда 1932, Мәскеу— 8 қантарда 2012, Мәскеу) — кеңес театр мен киноның актрисасы. Биография 1954 жылы МХАТ мектеп-студиясың(С.К.Блинников және Г.А.Герасимов шеберлері) бітірді.Мектеп-студия оқу уақытында Леонид Харитоновқа күйеуге шыққан.Екі жылдан кейін олар ажырасты. 1957 жылдан 1969 жылға дейін Сатира Мәскеу академия театрында жұмыс істеген. 1966 жылы Орта телевидениенің Жоғары теливизиялық режиссер курстарың бітірді,тағы да ВГИКтің режиссер факультетің бітірген. Светлана Харитонова 8 қантарда 2012 жылы Мәскеу қаласында 80-жылдыққа дейін үш апта өмір сүре алмай қайтыс болған.Ол 16 қантарда Хованск зиратында жерленген. Сілтемелер http://www.imdb.com/name/nm0451462/
Евгений Тетерин

Евгений Ефимович Тетерин (22 ақпанда 1905, Мәскеу— 19 наурызда 1987, Мәскеу) — кеңес киноның актері,кинорежиссер. Биография Евгений Мәскеуде туған.Ол МХАТ сахна студиясың және Евгений Вахтанговтың студиясың бітірді(1926).1929-1937-Мәскеудегі Санкультура театрының режиссері мен актері, 1938—1940 —Орел мен Ногинсктегі театрлардың актері, 1940—1941 — «Мосфильм» киностудияның, 1944—1946 — Музкомедия театрының , 1946 жылдан — Мәскеудегі киноактер театр-студиясының актері. Ресейдің еңбегі сінген әртісі (1958). Фильмография 1938 — Болотные солдаты 1941 — Дело Артамоновых — Мирон 1948 — Молодая гвардия 1949 — Звезда 1953 — Таинственная находка 1954 — Переполох 1955 — Отелло — Брабанцио 1955 — Попрыгунья — доктор Фёдор Лукич Коростылёв 1956 — Главный проспект
Александра Данилова

Алекса́ндра Серге́евна Дани́лова (3 желтоқсанда 1918 — 20 сәуірде 2004) —кеңес театр мен киноның актрисасы. Биография Александра Данилова родилась 3 желтоқсанда 1918 жылы Краснокутскте туған. 1937 жылы ВГИКке түсті және бірінші курста Сергей Эйзенштейн режиссер оны көрді және өзінің «Александр Невский» фильміне шақырды. Александра вузды 1941 жылы соғыстың бір-екі алдында бітірді .Кейін соғыс басталғанда басқа актерлер сияқты Александраны Алма-Атаға көштірді.Сол жерде ол Орталық киностудияда жұмыс істеді (қазіргі— Казахфильм).Александра кейбір фильмдерде түскен. Мәскеуге келген сон 1944 жылы «Мосфильм» киностудиясына қабылданды жіне киноактер театр-студиясынада.Соңғы кездерде Александра концерттерді және өнер кездесулерді ұйымдастырды.Сол үшін ол 1974 жылы өнерге еңбегі сінген қызметкер атағын алды. Александра Данилова 20 сәуірде 2004 жылы Мәскеу қаласында қайтыс болды.Ол Преображенск зиратында жерленген.
Валерий Рыжаков

Вале́рий Никола́евич Рыжако́в (туғ. 1945) —кеңес және ресей мен киноның актері.Ресейдің еңбегі сінген әртісі(1984).Мемлекеттік сыйлығының лауреаты(1980). Биография *1967 жылы Валерий Рыжаков ВГИКті (В.Белокуров шебері) бітірді.1968 жылдан 1970 жылға дейін Кеңес әскердің орталық театрының актері болды.1970 жылдан 1992 жылға дейін Горьков атындағы киностудияның актері. *1990 жылдардың басында Валерий актер маманың қалдырып кәсіпкер болып кетті және баспа әсәмен сәтті айналасты.Бәрақ кейін дінге кеттіп қалды.Қазіргі уақытта Мәскеудегі Троица Живоначальная ғибадатханада жұмыс істейді. Қадірлері мен марапаттары КСРО мемлекеттік сыйлық(1980) Ресей Федерациясының еңбегі сінген әртіс(1984). Сілтемелер http://www.imdb.com/title/tt0753507/ http://www.ruskino.ru/art/1165
Сергей Николаевич Плотников

Сергей Николаевич Пло́тников (21 қантарда (3 ақпанда) 1909, Саратов — 29 қазанда 1990, Архангельск) — ресей,кеңес киноактер,театр мен киноның режиссері. Биография Сергей 1929 жылы Саратов драма театрында драма студиясың бітірді.1929-1934 жылдары -Сарато близінің театрының әртісі. Ол Қызыл әскерді қызмет еткен(1934-1937),сосын әскер театрының әртісі болды.1937-1938 жылдары-Саратов облысының драма театрының әртісі. 1938 жылы Сергей Архангельскке көшеді.Сол жерде Архангельск жас көрерменнің драма театрында ойнауға бастайды.1941 жылдан бастап ТЮЗ жабылғаннан кейін Сергей Николаевич М. В. Ломоносов атындағы Архангельск драма театрына жұмыс істеуге барады.Сол театрда 200-ден астам рөл ойнаған болатын.Режиссер-қоюшы болғаннан ол бірнеше қойылымдарды қойған. 1955 жылы Сергей Плотников киноде түсуге бастады. Ол Архангельсктің ВТОмен басқаруға бастады. Сергей Николаевич Плотников 29 қазанда1990 жылы қайтыс болды. Ол Жаровихинск зиратында Архангельскте жерленген.
Сергей Блинников

Серге́й Капито́нович Бли́нников (1901—1969) — кеңес театр мен киноның актері,театр режиссері,педагог. Биография Сергей Блинников 20 шілдеде(ә тамызда) Мәскеу қаласында 1901 жылы туған. Сергей Кіші театрының мектебінде оқыған.1922 жылдан бастап МХАТтың мектебінде оқыған.1924 жылы МХАТ труппасына(Н.В.Демидов педагогына) түскен. 1945 жылдан 1959 жылға дейін Вл.И.Немирович-Данченко атындағы мектеп-студиясында оқытқан. С.К.Блинников 28 қыркүйекте 1969 жылы(20 қыркүйекте,29 қыркүйекте және 19 қыркүйекте) қайтыс болған.Ол Мәскеу қаласында Новодевьич зиратында жерленген. Сілтемелер http://www.hnet.ru/news/chronograph/id/1291/
Аркадий Вовси

Аркадий Григорьевич Вовси́ (1900—1971) — кеңес және ресей театр мен киноның актері.Ресей Федерациясының халық әртісі(1962). Биография Аркадий Вовси 1 мамырда 1900(1899 жылы) жылы Рига қаласында туған. Аркадий Григорьевич М.А.Чехов студиясында оқыған.Сол студияны бітірген сон 1926 жылы ГИТИСте Замоскворечье театр сахнасында ойнаған.1930 жылы МХАТке көшті.1936-1938 және 1954-1955 жылдары Моссовет атындағы театрды жұмыс істеген.1938 жылы Ленин комсомол атындағы театр труппасына кірген,себебі осы театр сахнасында бірнеше рөлдер ойнаған. Аркадий Вовсинің өнерінде нақты мінезділік,жеңішке мысқыл сезімі болған.Ол адамның ішкі дүниесің ашу білетін. Аркадий Григорьевич режиссер-қоюшы ретінде де жұмыс істеді.Ол Ленин комсомол атындағы театрда және Мәскеу ТЮЗінде түрлі қойылымдарды қойған.1937 жылдан ГИТИСте оқытқан,ал 1959 жылдан-доцент А. Г. Вовси 29 маусымда 1971 жылы қайтыс болған. Ол Мәскеуде Ваганьковск зиратында жерленген.
Николай Кузьмин

Николай Алексеевич Кузьмин (25 ақпанда 1917, Боково, Мышкинский уезді, Ярославская губерния — 14 наурызда 1999) —кеңес актері. Биография Николай Кузьмин 25 ақпанда 1917 жылы Боково аулында қызметкерлер отбасында туған. Ол аспап мектебінде(1932-1934) оқыған,сосын аспап болып жұмыс істеді(1934-1936).Кейін Ленинград театр институтына түсті.1940 жылы әскерге шақырылды.Николай Ұлы Отан соғысының қатысушысы болған.Демобилизациядан кейін Ленинград ТЮЗінің актері болды.Сол жерде маусымның жартысын жұмыс істеп,1946 жылы репрессияланды.1954 жылға дейін қамауда болған.Бостандыққа шыққан сон кірпіш зауыдында жұмыс істеді. 1956 жылы қайтадан актер қызметке көшті-"Ленфильм" киностудияға қабылданды және кинода түсуге бастад. Ол Ленинград киноактер театр-студиясында жұмыс істеген. Николай 14 наурызда 1999 жылы қайтыс болды.
Жануар дағдылары

Жануар дағдылары – жануарлардың өмірін бақылау көрсеткендей, тек туа біткен қылықтарының түрлері – интсинктеріне негізделе отырып, олар өзгерген ортаға бейімделе алмайды. Жануарлар қылықтарының туа біткен түрлері өмірге жаңа келгеннен кейін қалыптасқан дағдылармен толықтырылады. Дағдылар деп көптеген қайталаудың және бекітудің нәтижесінде жануарлардың жеке тәжірибесінде қалыптасатын іс-әрекетін айтады. Жануарларда дағдыны қалыптастыру күнделікті өмірдің табиғи жағдайында, сонымен қатар арнаулы, үйрету арқылы іске асады. Бақылаулар көрсеткендей, дағдыны қалыптастыруға қабілеттілігі жоғары сатыдағы жануарларда ғана емес, төменгі сатыдағы жануарларда да болады. Бірақ неғұрлым ағза күрделі болып келсе, соғұрлым жануарлардың жүйке жүйесі дағдыны қалыптастыруға жоғары деңгейде қабілетті дамығандығын аңғаруға болады. Мәселен, үйретілген ит адамға аяғын береді, есікті табанымен немесе тұмсығымен ашады, билейді, артқы аяғымен жүреді, т.б. Жануарлардың осындай іс-әрекеті дағдылар деп аталады. Дағдының жүйке-физиологиялық қызметі шартты рефлекс болып табылады. Дағдыны қалыптастыру жануарларда шартты рефлексті немесе шартты рефлекстердің жүйесін қалыптастыру болып табылады. Жануарларда дағдылар соқыр сезімнің негізінде, жаңа іс-әрекетті бірнеше рет қайталау (инстинктерден айырмашылығы) арқылы қалыптасады, оның көмегімен жануарлар белгілі бір қажеттілігін қанағаттандырады. Жаңа іс-әрекетті қалыптастыру және бекіту ең алдымен жануарлар өмір сүрген барлық жағдайларға байланысты. Адамдар үй жануарларын қолға үйретіп, көптеген дағдыларды қалыптастырады. Адамдардың жануарларға дағдыны қалыптастыруы дрессировка немесе қолға үйрету деп аталады. Қалыптасқан дағдылар жекелеген инстинктердің байқалуын жойып жіберуі мүмкін. Жануарларда дағдылар байқап көру және қателесу әдісімен қалыптасады. Дағды – жануарлардың қылықтарының өзгертілген түрі, сондықтан да әбден орнықпайынша ол бірте-бірте жойылуы мүмкін. Сонымен қатар дағдының өзгеруі ауысуынан аңғарылады. Дағдының ауысуы негізінен жоғары сатыда дамыған жануарларға тән. Дағдыларды қалыптастыру мүмкіншіліктері жануарлардың жалпы даму деңгейіне және қалыптасқан дағдының жануарлар мінезінің инстинктілік түрлеріне сәйкестік дәрежесіне байланысты. Тәжірибелі үйретушілер әр уақытта да осыны ескеріп отырады. Оны цирк аренасының білгірі Р.А.Дуров орынды пайдаланды. Дереккөздер
Вениамин Левитин

Вениамин Фаустович Леви́тин (1905—1966) —кеңес кинооператор,Сталин сыйлығының лауреаты. Биография Вениаамин Левитин Ленинград профтехникумды бітірген.1933 жылдан бастап оператор-қоюшы болып "Союзфильм" киностудиясында жұмыс істеген. (қазіргі «Ленфильм»). Вениамин Ұлы Отан соғысында қатысқан. Атақтары мен марапаттары Сталин сыйлығы(1950) Қызыл жұлдыздың ордені(1943) Медалдер Фильмографиясы 1931 — Парень с берегов Миссури 1934 — Частный случай 1937 — Тайга золотая 1938 — Год девятнадцатый 1941 — Кино-концерт 1949 — Счастливого плавания 1952 — Навстречу жизни 1953 — Весна в Москве; Честь товарища 1954 — Кортик
Алексей Рудяков

Алексей Андреевич Рудяков (8 наурызда 1923, Костино-Отделец аулы, Воронежская губерния, КСРО — 30 қантарда 1997) — кеңес суретші-қоюшы. Биография А.А.Рудяков 8 наурызда 1923 жылы Костино-Отделец аулында, Воронежская губернияда (қазіргі — Ресей Федерациясының Воронежская облысы). 1952 жылы ВГИКтің көркемдік факультетің бітірді(И. Шпинель мен Ф. Богородскийнің шебері). 1952жылы «Ленфильм» киностудиясында қоюшы-суретшы болып жұмыс істеген. Алексей Ресейдің еңбегі сіген әртісі (1983). Алексей 30 қантарда 1997 жылы қайтыс болды.
Зинаида Шенеман

Зинаида Анатольевна Шейнеман (9 наурызда 1920, Ресей федерациясы) —кеңес фильмдердің құрастырушысы. Биография Зинаида Анатольевеа Шейнеман 9 наурызда 1920 жылы туған. Зинаида «Ленфильм» киностудияның құрастырушысы. 1966 жылдан бастап (Начальник Чукотки) және 1990 жылға дейін (Царская охота) — Виталий Мельниковтың барлық бейнелердің құрастырушысы. Тағы да осындай режиссерлердің бейнелерімен айналасқан: Виктор Соколов, Геннадий Полока, Игорь Усов, Аян Шахмалиева, Владимир Воробьёв, Михаил Ершов, Надежда Кошеверова. КСРО кинематографист Одағының мүшесі (Свердловское бөлімі). Сілтемелер http://russiancinema.ru/names/name16326/ http://www.imdb.com/name/nm0790918/
Николай Федорович Фатькин

Николай Федорович Фатькин - қазақстандық мал дәрігері. Мал дәрігерлік ғылымдар докторы, профессор. 1945 жылдан КПСС мүшесі. Мәскеу зоотехникалық- мал дәрігерлік институтын бітірген. Түрікменстан, Қызылаяқ ауданы, "Сайван" савхозында мал дәрігері, Мәскеу зоотехникалық-мал дәрігерлік институтында жалпы хирургия кафедрасының меңгерушісі, профессоры болдлы.. Николай Федорович Фатькин - 20-дан астам ғылыми еңбектері жарық көрді. Дереккөздер
Татьяна Лаврова

Татья́на Евге́ньевна Лавро́ва (шың тегі— Андрика́нис; 7 маусымда 1938, Мәскеу — 16 мамырда 2007, Мәскеу) — кеңес және ресей театр мен киноның актрисасы.Ресейдің халық әртісі. Биография Татьяна МХАТ мектеп-студиясың бітірді (1959). 1959—1961 жылдарда және 1978 жылы — МХАТ актрисасы ( 1989 жылдан — А. П. Чехов атындағы МХТ), 1961—1978 жылдары—«Современник» театрының актрисасы. Лавроваға әйгішілікті әкелген Михаила Ромманың «Девять дней одного года» фильміндегі Леля рөлі. Татьяна 16 мамырда 2007 жылы ұзақ аурудан кейін қайтыс болды. Актриса Мәскеуде Троекуровск зиратында жерленген.
Нина Гребешкова

Нина Павловна Гребешкова (29 қараша 1930, Мәскеу — 10 мамыр 2025) — кеңестік және ресейлік . Ресейдің еңбегі сінген әртісі (2001). Биография 1954 жылы Нина Гребешкова мемлекеттік кинематография институтын бітірді (В.Белокуров пен В.Ванин шебері).Нина қыз, оқушы пионерші рөлдерден бастаған.ОЛ Иван Пырьевта «Испытание верности» бейнесінде түскен. 1954—1990 жылдары киноактер театр-студиясының актрисасы. 40 жасында режиссёр Леонид Гайдайға күйеуге шыққан. Ода Оксана қызы мен Ольг немересі бар. Нина екінші планда ойнаған рөлдерімен әйгілі болып кетті.Ол өзінің күйеуінің Леонид Гайдайдың 11 фильмінде түскен. XX ғасырдың соңында және XXI ғасырдың басында ол Николай Лебедевтің бірнеше фильмдерінің эпизодтарында көрінді — «Жанкүйер» (1999), «Құмарлық фонограммасы» (2009), «Аңыз No17» (2013), «Экипаж» (2016). Сілтемелер * [https://ru.rodovid.org/wk/%D0%97%D0%B0%D0%BF%D0%B8%D1%81%D1%8C:404731 Нина Павловна Гребешкова]
Фатуа

Фатуа - ислам дінінде шариғат бойынша керекті мәселелерге, іс жөнінде дін басы мүфтидің, шешімі, тоқтамы қорытындысы. Мұсылман халқы үшін Фатуа - бұлжытпай сөзсіз орындалуға тиіс заң, міндет, парыз. Фатуа әдетте қағида, ереже, нұсқау түрінде жазылып, мұсылмандарға дария етіп, таратылып отырылған. Дереккөздер
Фахед

Фахед - Ирак жұмысшы және коммунистік қозғалысының қайраткері. 1932 ж. Фахед Насирияда коммунистік топ ұйымдастырды, бұл топ маркстік әдебиеттерді араб тіліне аударып, коммунистік листовкалар таратумен шұғылданды. 1940 ж. Ирак коммунистік партиясының бас секретары болды. 1947 ж. Фахед тұтқынға алынды. Әскери трибуналдың үкімі бойынша 1949 ж. өлтірілді. Дереккөздер
Юрий Кузьменко

Кузьменко Юрий Александрович (туғ. 1949) —кеңес театр мен киноның актері,сценарийші,режиссер. Биография Кузьменко Юрий 25 мамырда 1949 жылы туған Харьков қаласында туған. Юрий 1971 жылы Харьков мемлекеттік университетінің шетел тілдерінің факультетің бітірді және 1976 жылы А.В.Лунчарский атындағы театр өнерінің мемлекеттіңһк институтың бітірді. 1976-1981 жылы «Молдова-фильм» студиясында киноактер театр-студиясында жұмыс ісеген. Ол киноларда «Молдова-фильм», «Одесская киностудия», «Мосфильм» студияларда түскен. 1983 жылы ВГИКтің режиссер факультетің,Юрий Озеровтың факульетің бітірді. Ерекше әйгішілікті ол «Дальнобойщики» сериалының бірінші 20 серияның режиссері болғанда алған. Кузьменко «Золотой орел» сыйлығының лауреаты «Лучший телесериал» номинацияда «Дальнобойщики» сериал үшін алды (2002 жыл). Юрий Кузьменко үйленген,екі баласы бар. Сілтемелер http://m.moldovenii.md/ru/people/611 http://7days.ru/stars/bio/yuriy-kuzmenko.htm
Николай Бармин

Николай Михайлович Бармин (22 наурызда 1922, аул. Ленино (қазіргі Ленинск-Кузнецкий Кемеровской облысы— 12 қантарда 1997, Мәскеу) —кеңес және ресей театр мен киноның актері.Ресей Федерациясының еңбегі сінген әртісі(1993). Биография Николай қызметкерлер отбасында туған.Николай 1941 жылдан бастап Ұлы Отан соғысының қатысушысы.Ол Украин фронтында және Оңтүстік-Батыс жақтарында қатысқан. 1947 жылы киноға студенттік кезінде дебютке шықты.1948 жылы-Орталық траснпорт театрының(қазіргі Н.В.Гоголь атындағы Мәскеу драма театры).1955 жылдан 1990 жылға дейін киноактер театр-студиясында ойнаған. Николай 1997 жылы 12 қантарда қайтыс болды.Ол Мәскеу қаласында Хованск зиратында жерленген. Сілтемелер http://www.imdb.com/name/nm0055323/?ref_=fn_al_nm_1 http://kuvaldinur.narod.ru/kuvaldin-ru/barmin.html
Наталья Медведева

Ната́лья Па́вловна Медве́дева (18 желтоқсанда 1915, Петроград — 12 тамызда 2007, Мәскеу) — кеңес және театр мен киноның актрисасы. Биография Наталья Павловна Медведева 18 желтоқсанда 1915 жылы Санкт-Петербург қаласында интеллигенттік отбасыда туған.Оның анасы-актриса.Әкесі, Павел Николаевич Медведев, әдебиет проффесоры болған. Ол Ленинград жазушылардың Одағының мүшесі болды. 1937 жылы Павел Николаевич тұтқынданған,ал кейін атып тасталған.Наталья Павловна 1957 жылға дейін халықтың дұшпаны деп саналған. 1939 жылы Наталья Павловна Ленинград театр институтына Леонид Сергеевич Вивьен сыныбына түсті және 1943 жылы оны бітірді. 1943 жылдан 1944 жылдары — Свердловск драма театрының актрисасы Е. Брилльдің жетекшілігі арқылы. 1945-1979 жылы - Спартаковскийдегі Мәскеу драма театрының актрисасы(1968 жылдан -Кіші Бронныйдағы театрда). Наталья Павловна 12 тамызда 2007 жылы Мәскеуде қайтыс болған.Ол Химкинск зиратында Мәскеу облысында жерленген.
Николай Тимофеев

Николай Дмитриевич Тимофе́ев (1921 — 1999) —кеңес театр мен киноның актері.Ресейдің халық әртісі(1969). Биография Николай Дмитриевич Тимофеев 26 желтоқсанда 1921 жылы Бакуда туған. 1939-1946 жылдары РККАда қызмет еткен,Ұлы Отан Соғысының қатысушысы. 1950 жылы Щукинск театр училищесің бітірді. Ол Е. Б. Вахтангов атындағы МАДТте оқыды. Бірінші үлкен рөлдегі кино— Иван Петрович Афанасьев рөлі «В мирные дни» фильмінде (1950). Николай 25 қыркүйекте 1999 жылы қайтыс болған. Ол Ваганьковский зиратында жерленген.
Анатолий Чемодуров

Анато́лий Влади́мирович Чемоду́ров (1919—1986) —кеңес театр мен киноның актері,кинорежиссер. Биография А. В. Чемодуров 21 шілдеде 1919 жылы Ново-Ивановка аулында (қазіргі Курская облысы) туған. 1942 жылы — Рязан училищесің бітірді. 1948 жылы — ВГИКтің актер факультетің (С. А. Герасимов пен Т. Ф. Макарова шеберлері) бітірді. 1947—1961 жылдары— Орталық киноактер студиясының актёрі. 1961 жылдан бастап — «Мосфильм» 2-ші режиссёр . А. В. Чемодуров 28 желтоқсанда 1986 жылы қайтыс болған.
Николай Николаевич Добронравов

Николай Николаевич Добронравов (22 қараша 1928, Ленинград, РКФСР, КСРО — 16 қыркүйек 2023, Мәскеу, Ресей) — кеңестік және ресейлік ақын-әнші, киноактер. КСРО Мемлекеттік сыйлығының (1982) және Ленин комсомолы сыйлығының (1978) лауреаты. КСРО Жазушылар Одағының мүшесі (1970–1991). 1956 жылдан қайтыс болғанға дейін ол композитор, пианист, КСРО халық әртісі Александра Пахмутованың күйеуі және бірлескен авторы болды. Өмірбаяны Николай Добронравов 1928 жылы 22 қарашада Ленинградте туған. Соғыстың басында Горькийге көшірілді. 1942 жылы Малаховкада тұрды. Мәскеу облысы Лоберецкий ауданындағы орта мектепті алтын медальмен бітірді. Екі жоғары білімі бар. В. И. Немировича-Данченко мектеп-студиясың М. Горький атындағы МХАТ-ты (1950) бітірді және Мәскеу мемлекеттік қала институтын бітірді (1952). Соңғы жылдары Мәскеуде тұрған және жұмыс істеген. Дереккөздер
Андрей Алексеевич Петров

Андрей Алексеевич Петров (1919 — 1990) — кеңес театр мен киноның актері. Ресейдің халық әртісі (1970). Биография Андрей Петров 19 желтоқсанда 1919 жылы Саратов қаласында туған. Андрей 1939 жылы ЦТКА студиясың бітірді және актер болды.1944 жылы киноға дебютке шықты. 1960 жылы режиссер ретінде жұмыс істеді.1973 жылы Андрей Алексеевич ВГИКте актер шеберінің каведрасының педагогы болды. Ол 9 шілдеде 1990 жылы қайтыс болды.Андрей Кунцевск зиратында жерленген. Дереккөздер Сілтемелер * http://www.imdb.com/name/nm0678156/
Данута Столярская

Дану́та Альфре́довна Столя́рская (18 шілдеде 1929, Татищево, Саратов облысы — 14 маусымда 2011, Мәскеу) — кеңес киноактриса.Ресейдің еңбегі сінген әртіс(1983). Биография Данута Столярская 18 маусымда 1929 жылы Татищево аулында Саратов облысында туған.Ол өз оқұың Горький қаладағы театр училищесінде.Сол жерде 1948 жылдан 1950 жылға дейін оқыды,кейін ВГИКке түсті(Борис Бабиков пен Ольга Пыжова шебері) және 1955 жылы бітірді.Оның курсында Руфина Нифонтова, Изольда Извицкая, Юрий Белов, Надежда Румянцева, Майя Булгакова оқыды. 1955 жылдан 1957 жылға дейін киноактер мемлекеттік театрында жұмыс істеді,ал 1957 жылы М.Горький атындағы киностудиясына ауысты.. Данута 14 маусымда 2011 жылы қайтыс болған.Ол Химкинск зиратында жерленген. Отбасысы *Күйеуі— кинорежиссёр Владимир Саруханов *Қызы — актриса Нина Саруханова.
Леонид Реутов

Леонид Алексеевич Реутов (1942—2002) — кеңес пен ресей киноактер. Биография Леонид 1942 жылы 11 сәуірде Мәскеу қаласында туған. 1967 жылы ол ВГИКті актер факультетің бітірді және М.Горький атындағы киностудияның актері болды. Леонид карьерасың кинодағы үлкен рөлдерден бастады.(«Утренние поезда», «Верьте мне, люди!», «Ваш сын и брат»), бірақ кейін эпизодтық рөлдерге көшті. Реутов Лариса Виккел актрисаға үйленген,бірақ сосын ажырасты.Неккеден Олеся қызы қалды. Леонид 31 наурызда 2002 жылы Мәскеу қаласында қайтыс болды. Сілтемелер http://www.film.ru/afisha/person.asp?name=%CB%E5%EE%ED%E8%E4+%D0%E5%F3%F2%EE%E2
Игорь Иванов

Игорь Юрьевич Иванов (туғ. 1954, Ленинград) — ресей және кеңес театр мен киноның актері. Биография Игорь Иванов 19 мамырда 1954 жылы Ленинградте (қазіргі Санкт-Петербург) туған. 1979 жылы Санкт-Петербург өнер театрының академиясың, А.Кацман, Л.Додин шеберлерің бітірді. 1979 жылдан 1980 жылдары — Томский ТЮЗдың актері. 1980жылдан бастапСанкт-Петербургтегі Кіші драма театрында жұмыс істейді. 2002 жылы Игорь Иванов өзінің жобасың ұйымдастырды — «Чрезвычайно зависимое театральное сообщество». Сілтемелер http://ivanovintheater.com/ http://www.imdb.com/name/nm0412046/ http://ruskino.ru/art/3336
Серафима Холина

Серафима Васильевна Холина (туғ. 29 тамызда 1923, Мәскеу) — кеңес киноактриса. Биография Серафима Холина 29 тамызда 1923 жылы Мәскеуде туған.Ұлы Отан соғыс уақытында 1942 жылдың ақпанынан 1944 жылына дейін Владимир Ильич атындағы зауыдта токарь болып жұмыс істеді.1944-1949 жылдары ВГИКте актер факультетінде (Юлий Яковлевич Райзманның шебері) оқыған.Сол жерде ол өзінің бір курстағы баламен Олег Голубицкиймен сырттай жүріс жүрді және оған үйленді.Олар бірге барлық өмір бойы бірге тұрды. ВГИКті бітірген сон Холина "Мосфильм" киностудиясына түсті және киноактер театр-студиясынада түсті.Сол жерде 1983 жылға дейін жұмыс істеді.Кинодағы дебюты 1950 жылы болды.Ең жақсы есте қалған- ол «Бриллиантовой рука» Леонид Гайдайдың фильмінде жүргізуші рөлінде.Ол дубляэжбенде көп айналасты. Сілтемелер http://tremasov.ucoz.ru/load/kholina_serafima_vasilevna/1-1-0-351# http://leonid-gaidai.ru/?r6&m2&man=178 http://www.kinopoisk.ru/name/1649849/
Жалпы психология

Жалпы психология – психология ғылымының іргелі теориялық және эксперименталды категорияларын, жалпы заңдылықтарын, әдістерін және түсініктерін зерттейтін психология бөлімі. Жалпы психологияның зерттеу объектілері Сонау Стагерит Аристотель мен әл-Фараби, Абай Құнанбаев, Жүсіпбек Аймауытов еңбектерінде жалпы психологияның мәселелері үш топқа бөлінген. Олар: # танымдық процестер ## зейін, ## түйсік, ## қабылдау, ## елес, ## ес, ## ойлау, ## сөйлеу, ## қиял; # сезім-эмоция мәселелері, # ерік-жігер, қажыр-қайрат мәселелерін баяндайды. Ал ғылыми психологияда, әсіресе, кеңес психологиясында бұл мәселе кеңес психологтарының айтуынша жалпы психология мәселелеріне байланысты 30-40 жж. Г.С.Костюк, С.Л.Рубинштейн, А.Н.Леонтьев, А.А.Смирнов, Б.Г.Ананьев, Б.М.Теплов еңбектерінде жалпы психология мәселелерін: # психикалық құбылыстардың, дәлірек айтсақ, таным процестеріне, сезім-эмоция, ерік-жігер процестерін, # психикалық қасиеттер (қызығу, темперамент, мінез, қабілет) # психикалық қалып немесе көңіл күй ретінде үшке бөліп, оның теориялық аспектілерін, әдістемелік негіздерін баяндайды. Бұл принцип жалпы психологияда күні бүгінге дейін сақталып келеді. Шығып жатқан сан алуан оқулықтар мен оқу құралдарында, олардың авторлары да осы принцип бойынша жалпы психология мәселелерін түйіндейді. Психологияның сан алуан салалары (жалпы саны 50-ге жуық) өзінің әдіснамалық бастауларын жалпы психологияға негіздеп, баяндайды. Психология салаларының ішінде бұл принцип жас, даму, жас ерекшелік, педагогикалық, медициналық т.б. салалары осы принциптің төңірегінде дүниеге келген. Адамның танымдық процесі Адамның танымдық процесі – сезімдік және ақыл-ой сатылары арқылы жүзеге асады деп үйретеді. Дүние туралы алғашқы мәліметті адам сезім мүшелері арқылы алады. Көз, құлақ, тері т.б. сезім мүшелерінің жұмысы – бірінші сигнал жүйесінің қызметі болып табылады. Адам есітіп-көргенін, сезіп-сипағанын ақылға салып өңдеп, бір-бірімен салыстыра, талдай жинақтап, жалпылай алу қабілетіне ие болады. Жанама, жалпылай, сатылап тану арқылы біз құбылыстардың ішкі мәніне, олардың бірінің себеп, екіншісінің салдары екендігіне, бірінің екіншісінен туып отыратындығына көзіміз жетеді. Мәселен, адамда болатын сигнал жүйелерінің болмысын (адам миындағы бірінші, екінші сигнал жүйелері) және олардың арасындағы байланысты жақсы аңғартады. Сөз бен ой түйсіктері арқылы тікелей бейнеленген нәрселердің ішкі мәнісін, негізгі сырын тереңірек ажыратуға мүмкіндік беретін өте күрделі психикалық құбылыстар. Ерте кездің өзінде-ақ адамдар сыртқы ортаны тануда практиканың, тәжірибенің, маңызы зор. Таным процесінің басынан аяғына дейін, яғни тікелей пайымдаудан абстракты ойлауға дейін іс-әрекет, тәжірибе қосарласа жүріп отырады Дереккөздер
Жоғары жүйке қызметінің заңдары

Жоғары жүйке қызметінің заңдары – И.П.Павлов ми қабығында жүріп отыратын қозу және тежелу процестерінің ішкі заңдылықтарын ашты. Ол осы процестердің алғаш пайда болған жерінен жайылатынын (иррадиация), кейін бір жерге шоғырланатынын (концентрация) эксперименттік зерттеулер арқылы дәлелдеді. Иррадиация құбылысы шартты рефлекстердің мида жайылып, оның әлі берік жасалмаған кезінде көрінеді. *Мысалы, бала әліппеге үйрену кезеңінде «ы», «і» әріптерін айыра алмай қиналады, мұның себебі алғашқы кезде қозу процесінің бір орында тұрмай, жан-жаққа жайылуында болып отыр. Ми қабығында қозу мен тежелудің бір жерге жинақталып, шоғырлануы да (концентрация) үнемі болып отырады. Бірақ ол баяулау пайда болып, едәуір жүйке күшін қажет етеді. *Мысалы, жаңағы «ы», «і» әріптерінің таңбасын, олардың естілу ерекшеліктерін бала бірнеше рет қайталағаннан кейін ғана шатастырмай танитын болады. Қозу мен тежелу процестерінің жайылу және шоғырлану заңы организм өмірінде аса маңызды биологиялық рөл атқарады. *Мысалы, тежелу процесінің бірқалыпты жайылуы, көп жағдайларда ми сыңарлары қабығының клеткаларын мөлшерден тыс қажып кетуден сақтайды. *Мәселен, ұйқы – бұл мидың барлық алабына тежелудің жайылуы. *И.П.Павлов ұйқыны қорғаныс тежелуі деп атағанда, оны ми қабығын қажудан сақтайтын негізгі факторлардың бірі деп есептеген. Қозу мен тежелудің ішкі заңдылықтарының бірі – өзара индукция заңы. Бұл заң бойынша: егер мидың бір алабында қозу процесі туса, басқа бір алабында міндетті түрде тежелу процесі туады, керісінше, тежелу процесі болған жерде оған қарама-қарсы процесс – қозу пайда болады. Мидың бір алабында қозу тежелу процесімен қоршалатын болса, бұл құбылысты теріс индукция дейді. *Мысалы, адам бір нәрсе туралы барлық ынтасын салып ойланған кезде өзінің айналасында не болып жатқанын байқамайды. Бұл біздің миымызда теріс индукция, яғни күшті қозу процесінің болып отырғандығын көрсетеді. Екінші бір жағдайда ми қабығының бір алабында пайда болған тежелу айналасындағы алаптарда қозу процесін тудырады. Бұл құбылыс оң индукция деп аталынады. Оң және теріс индукциялар бір мезгілде пайда болса, бір мезгілдік индукция, бірінен кейін бірі пайда болса, бір ізділік индукциясы деп аталынады. Қозу мен тежелу процестерінің заңды байланысының арқасында біздің барлық іс-әрекетіміз, саналы тіршілігіміз бір қалыпта жүзеге асып отырады да, ми сыртқы дүниенің заттары мен құбылыстарын дұрыс бейнелейтін болады. Дереккөздер Психология
Сарыөзек (Жетісу облысы)

Сарыөзек — Жетісу облысы Кербұлақ ауданындағы ауыл (2013 жылға дейін кент болған), аудан және Сарыөзек ауылдық округі орталығы. Географиялық орны Талдықорған қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 90 км жерде, Жетісу (Жоңғар) Алатауының аласа таулы үстіртінде, тауаралық далада орналасқан. Халқы Тарихы Іргесі 1930 жылы Түрксіб темір жолының салынуына байланысты қаланған. Әскери кент ретінде салынған Инфрақұрылымы Сарыөзекте нан комбинаты, ауыл шаруашылығы техникалық базасы, химиялық өндіріс орындары, локомотив депосы, ауданы өндірістік комбинаты, элеватор, электр стансасы, асфальт зауыты, жол құрылысы бөлімшесі, тағы басқа да кәсіпорындар бар. Сарыөзек арқылы Түркістан — Сібір темір жолы, Алматы — Өскемен, Алматы — Жаркент автомобиль жолдары өтеді. Дереккөздер
Эугения Шулгайте

Эугения Клеменсовна Шулгайте (лит. Eugenija Šulgaitė; 1 маусымда 1923, Рагува, Паневежс ауданы— 28 шілдеде 2014) — кеңестік және литва киноактриса.Литваның еңбегі сінген әртісі. Биография Эугения Шулгайте маусымда 1923 жылы Рагува Литваның Паневежск ауданында туған.1944 жылы Паневежск драма театрының актер студиясың бітірді және сол жерде зейенетке шыққанға дейін 50-ден астам жыл жұмыс істеді(1945-1998).Ол 100-ден астам рөлдер ойнады.Соның ішінде Аркадина, леди Макбет, Гедда Габлер. Эугения кинода көп ойнады.Көбінесе ана рөлдерің ойнады («Никто не хотел умирать», «Счастливый невезучий человек», «Извините, пожалуйста», «Жизнь под клёном»). Эугения Шулгайте 28 шілдеде 2014 жылы қайтыс болды. Сілтемелер http://www.kinopoisk.ru/name/265846/ http://www.imdb.com/name/nm0837871/
Сарыөзек (Қарағанды облысы)

Сарыөзек (2002 жылға дейін - Вольское) — Қарағанды облысы Осакаров ауданындағы ауыл, Сарыөзек ауылдық округі орталығы. Географиялық орны Аудан орталығы – Осакаровка кентінен оңтүстік-шығысқа қарай 35 км-дей жерде. Тарихы Іргесі 1913 жылы қаланған. 1929 жылы К. Либкнехт атындағы ұжымшар, 1951 жылы Красный пахарь және Победа ұжымшарлары, 1961 жылы Ұжымшар негізінде «Коммунар» кеңшары құрылған. Жерінің жалпы ауданы 43,2 мың га. 40-қа жуық шаруа қожалығы, 5 ЖШС бар (2006). Халқы Инфрақұрылымы Округтің елді мекендерінде (Сарыөзек, Русская Ивановка, Шоқай) клуб, ОДА, фельдшер-акушерлік пункт, 2 мектеп, кітапхана жұмыс істейді. Басқа елді мекендермен автомобиль жолдары арқылы байланысады. Ең жақын - Шоқай темір жол станциясы батысқа қарай 4 км-дей жерде орналасқан. Дереккөздер
Наталья Величко

Наталья Яковлевна Величко (4 мамырда 1941, Фрунзе, КСРО, қазіргі Бишкек, Қырғызстан) — кеңес пен ресей театр және киноның актрисасы.Ресейдің еңбегі сінген әртісі(1985). Биография Наталья Яковлевна Величко 4 мамырда1941 жылы Фрунзе қаласында туған. 1961 жылы Мәскеу дирижер-хор училищесің бітірді. 1965 жылы— Мемлекеттік кинематографияның институтының актері (Ю. Геник мен В. Шишков шеберлері). 1979 — ВГИКтің режиссер бөлімі (А. Б. Столпер шебері). 1965-1992 жылдары— киноактер театра-студиясының актері.
Всеволод Сафонов

Все́волод Дми́триевич Сафо́нов (1926 — 1992) —кеңес мен киноның актері.Ресейдің еңбегі сінген әртісі(1974). Биография В. Д. Сафонов 9 сәуірде 1926 жылы Мәскеуде туған. Всеволод Б. В. Щукин атындағы театр училищесің бітірді (1949). 1949 жылдан бастап Кмерный театрында жұмыс істеген,ал 1950 жылдан -Сатира театрында,1952 жылы-кеңес әскерлер тобының театрында,ал1955 жылдан-"Ленфильм" киноактер студиясында,1958 жылы-киноактер театр-студиясында. Всеволод 6 шілдеде 1992 жылы қылтамақтан қайтыс болды.Ол Мәскеу қаласында Хованск зиратында жерленген. Әйелдері-режиссер Валерия Ивановна Рублёва (1928 — 2012), актриса Эльза Ивановна Леждей (1933 — 2001). Қызы— әйгілі актриса Елена Сафонова.
Борис Кирилович Христов

Борис Кирилович Христов (; 1914 ж. 18 мамыр, Болгария, Пловдив — 1993 ж. 28 маусым, Италия, Рим) — болгарлық опера əншісі (бас). Өмірбаяны Борис Христов 1914 жылдың 18 мамырында Пловдивте, Вардарлық Македониядан шыққан болгарлық қоғамтанушы жəне халықтық революционер Кирил Совичановтың отбасында дүниеге келген. Христовтың əншілік таланты жас кезінде, Александр Невский шіркеуінің хор ұжымына қосылғанда белгілі болды. Алайда, əн айтумен бос уақытында айналысуды дұрыс көріп, заңгер мансабын таңдайды. Бұның барлығы 1942 жылы, оның шіркеудегі əнін болгарлық патша III Борис алғаш естігенде өзгерді. Христовтың əні патшаға əсер етіп, патша оған мемлекеттік шəкіртақы тағайындап, Италияға оқуға жібереді. Италияда Борис классикалық вокалды аңызға айналған итальяндық баритон Риккардо Страччариден үйренеді. Италиядағы саяси басқару кезеңінің ауысуына байланысты оқуы 1943 жылы тоқтайды, бұдан кейін Христов Болгарияға қайтып оралды. 1944 жылы Германияға барып, неміс опералық репертуарын зерттейді, бірақ Австрияда қамауға алынып, тұтқындалған азаматтарға арналған лагерьге орналастырылады. Босағаннан кейін Италияға оралып, Риккардо Страччариден оқуды жалғастырады. Христов өзінің кəсіби дебютына 1945 жылы 28 желтоқсанда Римдағы "Санта Чечилия" академиясында жетті. Мұнда ол итальяндық жəне орыс репертуарының шығармаларын орындады. Опера сахнасындағы дебюты 1946 жылдың 12 мамырында орын алды. Христов «Богемдағы» Колленның партиясын орындады. Осы кезден 1986 жылғы өз мансабын аяқтағанға дейін бұлжымас жетістіктермен əлемнің ең үздік опера театрларында өнер көрсетіп жүрді. Шығармашылығы Христов өзінің итальяндық, француздық жəне орыс опералық репертуарындағы қойылымдарымен танымал. Əртіс рөлдерінің қатарынан Бористің («Борис Годунов»), II Филипптің («Дон Карлос»), Мефистофелдің (Гуноның «Фаусты» мен Бойтоның «Мефистофелі»), Аттиланың («Аттила»), Фиесконың («Симон Бокканегра»), Досифейдің («Хованщина») жəне тағы басқа рөлдерін ерекше атап өтуге болады. Сонымен қатар, Христов өзінің шіркеудегі шабыттандырғыш əндері арқылы танымал. Дереккөздер
Герман Качин

Ге́рман Никола́евич Ка́чин (29 қарашада 1937 — 13 шілдеде 1996) — кеңес және ресей театр мен киноның актері.РФның еңбегі сінген әртіс(1993). Биография Герман 29 қарашада 1937 жылы Казань қаласында туған. 1955-1956 жылдары Казань драма театрында жұмыс істеген. 1961 жылы ВГИКті бітірді, О. И. Пыжова курсы. 1961 жылдан 1993 жылға дейін киноактёр театр-студиясында жұмыс істеді. Өзінің карьерасың естен кетпес кейіпкерлерден бастаған,бірақ уақыт сайын эпизодтық рөлдерге көшті.Өзінің отбасың қамтамас ету үшін дубляжбен айналсуға бастады. 1990 жылдары Герман өзінің карьерасында жалғыз басты рөлді ойнаған— «Живодёр (След медведя)» фильмінде Степан рөлі. Герман 13 шілдеде 1996 жылы қайтыс болған. Ол Арский зиратында Казаньде жерленген. Сілтемелер http://www.animator.ru/db/?pshow_person&pid4122&sp=0
Владимир Осенев

Владимир Иванович О́сенев (1908 — 1977) — орыс кеңес актері.Ресейдің халық әртісі(1969). Биография Владимир 8 қыркүйекте 1908 жылы Мәскеуде туған.1928 жылы МәскеуГ.В.Плеханов атындағы өндіріс-экономикалық техникумың бітірді және С.И.Танеев атындағы музыка мектебің бітірді.Ол студиясында осымен айналасқан. 1930 жылдан және 1933 жылға дейін Свердловск ТЮЗында жұмыс істейді. 1933 жылы Е.Б.Вахтангова театрының екінші курсына түсті.1937 жылдан бастап сол театрда жұмыс істейді. Владимир Осенев 1 сәуірде 1977 жылы қайтыс болды.Ол Мәскеуде Ваганьковск зиратында жерленген. Сілтемелер http://tremasov.ucoz.ru/load/osenev_vladimir_ivanovich/1-1-0-371
Вячеслав Дугин

Вячеслав Александрович Дугин (17 ақпанда 1920 — 28 қантарда 2006) — кеңес және ресей мен киноның актері. Биография Вячеслав Дугин 17 ақпанда 1920 жылы туған.1941 жылы Б.В.Щукин атындағы театр училищесің бітірді (Б. Е. Захав пен В. И. Москвин курстары). 942 жылдан Вахтангов атындағы театрда өмірдің сонына дейін ойнады. Вячеслав 28 қантарда 2006 жылы қайтыс болған. Марапаттар мен атақтар Ресейдің еңбегі сінген әртісі(1968). Сілтемелер http://www.vakhtangov.ru/persones/dugin http://www.kinopoisk.ru/name/1827225/
Таисия Додина

До́дина Таи́сия Влади́мировна (2 мамырда 1939 — 16 қантарда 1998) —ресей кеңес театр мен киноның актрисасы. Биография Таисия Додина 2 мамырда 1939 жылы туған.Ол 1960 жылы МХАТ мектеп-студиясың бітірді.Ол Владимир Высоцкиймен бір курста оқыған студент. Кіші Броннаядағы актриса (1960—1962 жылдары) және 1962 жылдан бастап Таганкадағы Мәскеу драма театрының актрисасы. Таисия Виктор Семёнович Семёнов актердің әйелі. Таисия 16 қантарда 1998 жылы қайтыс болды.Ол Митинск зиратында Мәскеуде жерленген.
Ольга Волкова

О́льга Влади́мировна Во́лкова (бұрығы тегі: Политова, туғ. 15 сәуірде 1939 жылы, Ленинград, КСРО ) —ресей және кеңес театр мен киноның актрисасы.Ресейдің халық әртісі(1993). Биография Ольга Волкова 15 сәуірде 1939 жылы Ленинград қаласында туған.1960 жылы ол Ленинград ТЮЗінің актер студиясың(Леонид Макарьев шебері) бітірді.1957-1970 жылы Ленинград ТЮЗінің сахнасында ойнаған,ал 1970-1976 жылы Н. П. Акимов атындағы академия театрының актрисасы болды. 1976-1992 жылдары М.Горький атындағы Ленинград академия үлкен драма театрының труппасына кірді,ал 1992-199 жылдары Г.А.Товстоногов атындағы Үлкен драма театрының Ресей мемлекеттік академия театрының актрисасы болды. 1993 жылы Ресейдің халық әртісі атағфын алды. 2013 жылы Бірінші арнаның "Между нами девочками" бағдарламаның жүргізушісі болды . Сілтемелер http://zwezda.ru/volkova.html
Закир Хусейн

Закир Хусейн(08.02.1897, Хайдарабад қаласы,-03.05.1969) - Үндістанның саяси және мемлекет қайраткері. Алигарх қаласындағы колледжде оқып, Берлинде университет бітірді. Философия ғылымының докторы. 1926-48 жылдары Дели университетінің, 1948-56 жылдары Алигарх университетінің проректоры. 1962 жылдан Үндістанның вице - президенті. Үндістан ұлттық конгресі партиясының көрнекті қайраткерлерінің бірі. Джавахарлал Нерудің жақын досы әрі серігі. Үндістанның және шетелдік бірнеше университеттердің құрметті докторы. 1967 жылы маусымынан - 1969 жылдың маусымына дейін Үндістанның президенті. Қолданылған әдебиет *Қазақ Совет энциклопедиясы, 1978 жыл, Алматы,12 том, 61 бет