kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Қабдырахман Мұхамбетов

Қабдырахман Мұхамбетов (1914-2000, Атырау облысы). Ұлы Отан соғысына қатысушы. 1936 - Құлсары, Қосшағыл мұнай кәсіпшіліктерінде шофер, «Қазақстанмұнай» бірлестігінің ұңғыларды күрделі жөндеу кеңсесінде ЦА-300 цементтеуші агрегатының шофер-машинисі. Еңбек Қызыл Ту, 2-дәрежелі Отан соғысы ордендерімен және медалдармен марапатталған. Дереккөздер
Қамза Мұхамбетов

Қамза Мұхамбетов (1916-1976, Атырау облысы) - Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген мұнайшысы (1966). Еңбекке 13 жасынан араласты. 1934-1971 - Қошқар мұнай кәсіпшілігі басқармасында оператордың көмекшісі, ұңғыларды жер асты жөндеу бригадасының операторы. Еңбек Қызыл Туорденімен және медалдармен марапатталған. Дереккөздер
Ордабай Мұхамбетов

Ордабай Мұхамбетов (1922-2004, Атырау облысы). Ұлы Отан соғысына қатысушы. Атырау мұнай техникумын бітірген (1959). 1940-1942 - «Электрбарлау» кеңсесі Қосшағыл каротаж-перфоратор базасында сызушы, техник. 1947-1949 - Қосшағыл каротаж-перфоратор базасында техник, партия бастығы. 1949-1953 - Мұнайлы каротаж базасының бастығы. 1953-1954 - Ембі аудандық атқару комитеті төрағасының орынбасары. 1954-1959 - Қосшағыл кәсіпшілік геофизика базасының отряд бастығы. 1959-1982 - ұңғыларды геофизикалық зерттеу жөніндегі Атырау партиясының бастығы, «Қазмұнайбарлау» басқармасында ұңғыларды геофизикалық зерттеу жөніндегі Батыс Қазақстан экспедициясының бастығы. 2-дәрежелі Отан соғысы, «Құрмет Белгісі» ордендерімен және медалдармен марапатталған. Дереккөздер
Рысжан Мұхамбетов

Рысжан Мұхамбетов (1911-1975, Атырау облысы). Ембінің ардагері. 1934-1966 - "Ембімұнай" бірлестігінің Байшонас мұнай кәсіпшілігінде ұңғыларды жер асты жөндеу бригадасының оператор көмекшісі, операторы. "Құрмет Белгісі" орденімен (1960) және "Еңбектегі ерлігі үшін" медалімен (1948) марапатталған. Дереккөздер
Жаңғыру

Жаңғыру — бұл қоғамның, мемлекеттің немесе адамның даму бағытында өзгеріп, жаңа жағдайларға бейімделуі, яғни жаңару, жаңаша ойлау, құндылықтарды қайта қарау және озық технологиялар мен идеяларды қабылдау процесі. Бұл режимде қоғамның саяси жүйесі үздіксіз кемелденіп отырады, онда жаңғыру тенденциясы басым болады. Ол жеткілікті түрде белсенді жаңғыруларды қабылдайды, уақыттың саяси талаптарына сай жаңаруға талпынады. Саяси практиканың қызмет етуінің бұл режимі компоненттері саяси белсенділікті, саяси қатынастар субъектілерінің белсенділігін қамтамасыз ететін, сондай-ақ қоғамдық өмірдің барлық негізгі тенденцияларының жүзеге асу мүмкіндігі занды тұрғыда болатын жоғары дамыған демократиялық-саяси мәдениет жағдайында ғана мүмкін болады. Мемлекеттік билік құрушы құрылымдары қажетті әлеуметтік-саяси заңдық мүмкіндіктерге, аса жоғары заңдылыққа және саяси тұрақтылық жағдайын қамтамасыз етуге бағытталған әсер ету құралдары мен әдістері арсеналына ие. Жаңғыру мен даму режимі саяси жүйенің тек жай ғана қайта құрылуын емес, оның жаңғыру мен даму элементтерін ендіре отырып қайта құрылуын білдіреді. Нәтижесінде қоғамның саяси мәдениетінің өсуі, саяси қажеттіліктерге оның бара-барлығы, әрекеттердің тиімділігі көтеріледі. Қазақстандағы жаңғыру Қазақстанда бұл ұғым көбінесе Рухани жаңғыру бағдарламасымен байланыстырылады. "Рухани жаңғыру" бағдарламасы — 2017 жылы Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті Нұрсұлтан Назарбаев бастамасымен қолға алынған ұлттық идеологиялық бағдарлама. Оның басты мақсаты — ұлттық сананы жаңғырту, тарих пен мәдени мұраны сақтай отырып, заман талабына сай өзгеру. Негізгі бағыттары: # Білім мен ғылымды дамыту # Ұлттық бірегейлікті сақтау # Латын әліпбиіне көшу # Қоғамдық сананы жаңарту # Қазақ тілін дамыту # Цифрлық Қазақстан. Әлеуметтанулық және философиялық тұрғыдан Жаңғыру – қоғамдағы дәстүрлі жүйелердің орнына заманауи институттар мен құндылықтардың енуі. Мысалы: * Ауылдық өмірден урбандалуға көшу * Білім мен ғылымның рөлінің артуы * Азаматтық қоғам мен құқықтық мемлекеттің қалыптасуы. Дереккөздер
Фазыл Мұхамбетов

Фазыл Мұхамбетов (1930, Атырау облысы). 1948-1952 - Атырау мұнай айыру зауытында оператордың көмекшісі. 1952-1955-Кеңес Армиясы қатарында. 1955-1991 - Атырау мұнай айыру зауытында түрақтандыру қондырғысының операторы, ага операторы. 1991 жылдан зейнеткер. Еңбек Кызыл Ту орденіменэ және медалдармен марапатталған. Дереккөздер
Аралбай Мұханбетов

Аралбай Мұханбетов (1961, Атырау облысы). 1979-1985 - "Жайықмұнайгаз" МГӨБ Мартыши мұнай кәсіпшілігінің мұнай өндіру цехында оператордың кемекшісі, оператор. 1985 жылдан қазіргі уақытқа дейін осы басқарманың Камышитовое мұнай өндіру цехының операторы. "Құрмет" орденімен (2001) марапатталған. Дереккөздер
Қабдол Мұханғалиев

Қабдол Мұханғалиев (1923, Атырау қаласы). Ұлы Отан соғысына қатысушы. 1946-1978 - «Қазақстанмұнай» бірлестігіндегі ірілендірілген Сағыз мұнай өндіру басқармасының мұнай дайындау және қотару цехында жұмысшы, оператордың көиекшісі, оператор, мұнай-газ өндіру аға операторы,еңбекті нормалау инженері. 1978 жылдан зейнеткер. 2-дәрежелі Отан соғысы орденімен және медалдармен марапатталған. Дереккөздер
Мақсот Мұханғалиев

Мақсот Мұханғалиев (1947, Атырау облысы). Гурьев мұнай техникумын бітірген. 1966-2005 - Сағыз мұнай кәсіпщілігі басқармасында механикалық шеберханасының токары, «Ембімұнай» бірлестігінің Балықшы, Каспиймаңы барлау бұрғылау басқармаларында бұрғышының көмекшісі, бұрғышы, бұрғылау шебері, «Доссормұнай» МГӨБ цехында бурғышы, ұңғыларды күрделі жендеу бригадасының шебері, инженер-технолог. 3-дәрежелі Еңбек Даңқы орденімен (1981) марапатталған. Дереккөздер
Ділмағамбет Мұқанов

Ділмагамбет Мұханов (1921, Атырау облысы) - мұнайшы. Ұлы Отан соғысына қатысушы. 1938-1941 - Мақат мұнай кәсіпшілігінде механикалық шеберханасының жұмысшысы, слесары. 1946-1984 - Мақат мұнай кәсіпшілігі басқармасында автокөлік жөндеу слесары. 1984 жылдан зейнеткер. Отан соғысы орденімен (1985) және медалдармен марапатталған. Дереккөздер
Отap Mұxaнов

{{Ambox }} Oтap Mұxaнов (1925, Атырау облысы). 1942-1958 - Гурьев геология-іздестіру кеңсесінде бұрғышының көмекшісі, бұрғышы. 1958-1984 - Каспиймаңы терең бұрғылау мұнай барлау экспедициясында құрылым- іздестіру партиясының бұрғышысы, шебері, аға шебері. 1985 жылдан зейнеткер. "Еңбекте үздік шыққаны үшін" (1980), "Ерен еңбегі үшін" (1946) медалдарымен марапатталған. Дереккөздер
Жұманқұл Mұхaтaнoв

Жұманқұл Mұхaтaнoв (1913-1943, Атырау облысы). 1930-1935 - Доссор мұнай кәсіпшілігінде бухгалтер. 1935-1942 - Қосшағыл, Құлсары мұнай кәсіпшілігі басқармаларында аға бухгалтер, бас бухгалтер. Майданда қаза тапты. Дереккөздер
Георгий Тимофеевич Мухин

Георгий Тимофеевич Мухин (1893, Ресей) - мұнайшв. 1905-1921 - жұмыскер. 1914-1921 - Доссордағы «Жайық-Каспий» қоғамында кілтші. 1921-1922 - ауыл және болыс кеңесінің хатшысы. 1923-1924 - Ракуш жанармай зауытының жұмысшысы. 1924 жылдан бастап - Доссор мұнай кәсіпшілігінде бұрғышы, шебердің көмекшісі, мұнай өндіру және ұңғыларды жер асты жөндеу шебері. Ленин орденімен (1951) марпатталған. Дереккөздер
Инновация түрлері

Инновацияның түрлері - радикалдық, жақсартушы және жалған инновациялар. Радикалдық инновация - бұл бұрын-соңды белгісіз болған немесе мәлім болатын, алайда өнімділігі, бағасы жағынан алғанда сипаттамасы едәуір жақсарған қасиеттерген ие өнімдер, үдерістер немесе қызмет түрлері. Жақсартушы инновация аса қомақты емес төңкеріс жасай қоймайтын, көп ретте, тіпті, белгілі білім, өнім және технологиялардан туындайтыны болжаған өзгерістерді белгіледі. Мұндай инновациялар көбінесе өткен уақытқа өте тәуелді болады, технологиялық парадигма бойынша қалыптасады. Мардымсыз түрлерінің өзгеруіне келесілер әсер етеді: # Өнім құрылымын өзгеріссіз қалдыратын, бұйымның көрсеткіштеріне, қасиетіне және құнына, сонымен қатар өнімнің материалына және құнына, сонымен қатар өнімнің материалына және құрамдасына айтарлықтай ықпал ететін өнімдерге енгізілген мардымсыз техникалық немес сыртқы өзгерістер # Кәсіпорынның табысын ұлғайту және ағымдық сұранысты қанағаттандыру мақсатында бұрын осы кәсіпорында өндірілмегеніне қарамастан, бірақ нарықта белгілі өндірісті игеру есебінен өнім қатарын көбейту. Инновацияның маңызды сипаттамасы оны технологиялық көрсеткіштеріне сәйкес өнімдік үлестік деп ажырату. Саралану Өнімдік инновация Өнімдік инновация өнліріске немесе нарыққа технология жағынан жаңа немесе жетілдірілген өнімдерді ендіруді қамтиды. Технологиялық сипаттамалары немесе пайдалану ұсынысы мүлдем жаңа немесе бұрын шығарылған ұқсас өнімдерден едәуір айырмашылығы бар өнім. Мұндай инновация мүлдем жаңа технологиямен немесе бұрынғы технологияны жаңа қырынан пайдалануға негізделді. Технологиялық жетілдірілген өнім сапалық немесе құндық сипаты біршама тиімдіреу болатын құрамдастар мен материалдар пайдалану есебінен бір немесе бір қатар техникалық ішкі жүйелерін ішнара өзгерту есебінен айтарлықтай жақсара түскен қолданыстағы өнім. Үдерістік инновация Үдерістік инновация технологиялық жаңа немесе едәуір жетілдірілген өндірістік әдістерді әзірлеп ендіруді қамтиды. Инновацияның бұл түрі жаңа өндірістік құрал-жабдықты өндірістік үдерісті ұйымдастырудың жаңа әдістерін немесе олардың жиынтығын пайдалануға, сондай –ақ зерттеулер мен әзірлеу нәтижелерін пайдалануға негізделуі мүмкін. Мұндай инновациялар, әдетте, өндіріс тиімділігін арттыруға немесе өндіріске шығарылып жатқан өнімді беру, ал кей жағдайда қарапайым өндірісітік әдістермен өндірілуі мүмкін болмайтын технологиялық жаңа немесе жетілдірілген өнім өндіруге беруге бағытталады. Инновация қасиеттері Инновация нарықта немесе өндірістік үдерісте ендірілген жағдайда ғана іске асырылған деп есептелінеді. Берілген сипаттамаларға сәйкес ғылыми-техникалық инновациялар мынадай қасиеттерге ие болуы тиіс: # Жаңалығы болуы керек # Нарық сұранысын қанағаттандыру керек # Өндірушіге пайда әкелуі керек Демек, инновация-белгілі бір тұтынушылардың сұранысын қанағаттандыру үшін комерциялық түрде жүзеге асыру мақсатымен жаңа идеялар мен білімдерді, жаңалықтар, өнертабыстар мен ғылыми-техникалық жаңалығымен қатар өндірістік қолданбалығы да жатады. Инновация жоғарыда аталған барлық қасиеттер де бірдей дәрежеде маңызды екендігін айта кеткен жөн. Оның қайсы бірінің болмауы инновацияның үдеріске кері әсер етеді. Дереккөздер
Дағдарыстар мен қақтығыстар

Дағдарыстық және қақтығыстық саяси жағдайлардың мәні мен мазмұнының сараптамасын өзінде сақтайтын саясаттанулық проблемалар саяси ілімдер жүйесінде маңызды орынды иеленеді. Осы саяси жағдайлардың ерекше, экстремалды екендігі айдан анық және осы орайда саясаттануды белгілі бір түрғыда одан шығудың қоғам үшін ауыртпалықсыз жолын іздейтін ғылым деп есептеуге болады. Осы ретте келесі жағдайларды көрсете кеткеніміз жөн. Біріншіден, дағдарысты және қақтығысты саяси ситуациялар қоғамдық ахуалдың тоқыруына әкеліп соғатын, халықтың басым бөлігінің өмірінде айтарлықтай қиындықтар туғызатын, оның өмірлік деңгейін төмендететін, әлеуметтік топтардың өзара қатынастарында әлеуметтік шиеленісті қоздыратын, ал тұлғалық деңгейде — шығар жол жоқ, тұйық жағдайға әкеліп тірейтін әлеуметтік қайшылықтар пісіп-жетілген қоғамдық организмнің ерекше күйін сипаттайды. Нәтижесінде оларды шешудің жаңа жолдарын, тәсілдері мен құралдарын жедел іздестіру пайда болады, яғни қоғамдық организмде инновациялық процестер басталады, өйткені қолданыста жүрген дәстүрлі тәсілдер өзінің анық тиімсіздігі мен жеткіліксіздігін көрсетеді. Екіншіден, қарастырылып отырған жағдай саяси қатынастар субъектілерінің жоғары әлеуметтік және саяси белсенділігімен сипатталынады. Субъектілердің мүдделерін терең түсіну процесі басталады, бағдарламалар, саяси платформалар, мақсаттар айқындалынады, саяси күштердің мейлінше анық бөлінуі өтеді, тактикалық және стратегиялық міндеттерінің ортақтығы негізінде жаңа блоктар мен одақтар пайда болады. Үшіншіден, осы жағдайларда қоғамдық дамуды айқындайтын тенденциялар, шынайы мүмкіндіктер жасырын түрде сақталынады. Саяси процесс осы жағдайда айтарлықтай қысымдалған және тек қарқынды даму мен өрістеудің өлшемі бойынша ғана өзінің проблемалығын, мазмүнының шынайы байлығын аша алады. Қоғамның саяси мәдениетінің дамуы үшін жемісті негіз пайда болады. Қалыптасқан мемлекеттік құрылымдар, билік және билік құрушы субъектілер жан-жақты және мақсатты сынға үшырайды, туындап отырған қажеттіліктерге олардың функционалдық және тұлғалық сәйкессіздіктері дәлелденеді. Жаңару тенденциялары белсенді түрде шынайы өмірге ендіріледі. Қоғамдық өмір қайнай түсіп, адамзат құмарлықтары шегінен шығады, саяси сахна әр түрлі тектегі саяси тұлғалардың әсерінен тығыздала түседі.
Санако

Санако - Атырау облысындағы мұнай және газ кенорындарын игерумен, мұнай мен газды өңдеумен, мұнайды сату операцияларымен айналысатын жауапкершілігі шектеулі серіктестік. Құрылтайшылары - жеке түлғалар. 1995 жылы "Санако" серіктестігі Атырау облысының Жылой ауданы ауқымындағы Жыланқабақ және Мақат ауданындағы Жолдыбай кенорындарын игеруге жене олардан көмірсутек шикізатын өндіруге лицензиялар алды. Дереккөздер
Сәрсенбай газ кен орны

Сәрсенбай газ кен орны — Оңтүстік Маңғыстау ойысымының Песчаномыско-Ракушечное (Құмдымүйіс-Бақалтасты) блогындағы газ кен орны. Маңғыстау облысында, Құрық кентінің солтүстік-батысында 46 км жерде орналасқан, 1985 жылы ашылған. Геологиялық құрылымы Кен орны солтүстік-батысқа созылған брахиантиклин қатпардан орын алған. Оның өлшемдері төменгі юрадағы тұйықтаушы изогипса бойынша (-3680 м) 6,5x3 км, амплитудасы 40 м. Өнімді газ горизонты құмтастардың, алевролиттердің, саздардың қат-қабатынан құралған төменгі юра таужыныстарының табанында орныққан. Жатыс сипаты Жатынның күмбездегі жатыс тереңдігі 3706 м, биіктігі 31 м. Жинауыштарының ашық кеуектілігі 10,4%, өтімділігі 0,001 мкм 2 . Табиғи қорқоймасының сипаты жөнінен жатын қойнауқаттық, күмбездік, газ-су жапсары -3665 м белгіден өтеді. Жинауыштардың тиімді және газға қаныққан қалыңдығы 7,4 м, газға қанығу дәрежесі 65%. Құрамы Газ құрамы метанды (85,8%), ауыр көмірсутектер үлесіне 5,5% келеді, 3,7% азот, 4,5% көмірқышқыл газы бар. Қойнауқаттық қысымы 40,9 МПа, температурасы 15°С. Газ шығымы 77,3 мың м 3 /тәу. Хлоркальцийлі типті қойнауқаттық суының тығыздыгы 1,09 г/см 3 , минералдылығы 140 г/л. Жатынның режимі суарынды. Кен орны барлануда. Дереккөздер
Қадыр Мұхитов

Қадыр Мұхитов (1942, Батыс Қазақстан облысы). ҚазПТИ-ді бітірген (1966). 1966-70 - «Қазақмұнайгеофизика» тресіндегі Атырау экспедициясының сейсмика партияларында геофизик, аға геофизик, бас геофизик. 1970-72 - Кеңес Армиясы қатарында. 1972-93 - «Қазмұнайгазбарлау» басқармасының аға геофизигі, өндіріс-техника белімінің бастыгы, өндіріс бөлімі бастығының орынбасары, бас геофизигі, «Қазмұнайгазбарлау» өндірістік-геологиялық бірлестігінің Атырау геофизикалық экспедициясының бастығы. 1998 жылдан бастап мұнай мен газға деген геофизикалық жұмыстар бойынша «Қазмұнайгеофизика» мемлекеттік тресінің басқарушысы. «Құрмет Белгісі» орденімен және медалдармен марапатталған. Дереккөздер
Жұмағали Mұхтaнoв

Жұмағали Mұхтaнoв (1895-1951, Атырау облысы). Ембінің ардагері. 1913 жылдан шофердің шәкірті, Доссор кәсіпшілігіндегі Орал-Каспий мұнай қогамының шофері, «Ембімұнай» комбинатының Доссор мұнай кәсіпшілігі басқармасында шофер, механик автотрактор гаражының меңгерушісі. Бүкілодақтық тау кеншілердің 2 съезіне делегат болып сайланған. Дереккөздер
Мұхит Mұхтaнoв

Мұхит Mұхтaнoв (1914-1980, Атырау облысы). Педагогикалық техникумын (1938) және Алматы Жоғарғы партия мектебін бітірген (1949). 1951-80 - "Қазақстанмұнай" бірлестігінің жұмысшыларды жабдықтау басқарма бастығының орынбасары, "Қазақстан мұнай барлау"тресінің кадрлар бөлімінің бастығы, басқарушысының орынбасары, Қаратон, Құлсары мұнай кәсіпшілігі басқармалары бастықтарының орынбасары. Екі рет Еңбек Қызыл Ту орденімен (1944, 1949), медальдармен және Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамотасымен (1972) марапатталған. Дереккөздер
Талғат Mұхтaнoв

Талғат Mұхтaнoв (1950, Атырау қаласы). ҚазПТИ-ді бітірген (1984). 1968-69 - Құлсары мұнай кәсіпшілігі басқармасында оператор. 1969-72 - Кеңес Армиясы қатарында. 1972-78 - "Ембімұнай" бірлестігінің нормативті-зерттеу станциясында ұңғыларды жерасты жөндеу бригадасының операторы. 1984-91 - оператор, инженер, ұңғыларды жер асты жендеу цехының бастығы, ОИТҚ-інің ауысым бастығы, мұнай-газ өндіру цехының бастығы. 1991-92 - Терең-Өзек мұнай-газ өндіру цехының бастығы. 1992-99 - ОИТҚ бастығының орынбасары, басқарманың өндіріс-техникалық бөлімінің бастығы, бас технолог. 1999 жылдан қазіргі уақытқа дейін «Құлсары мұнай» МГӨБ ОИТҚ-інің бастығы. Қазақстан Республикасының Құрмет грамотасымен (1999) марапатталған. Дереккөздер
Марат Мыңбаев

Марат Мыңбаев(1956, Атырау қаласы). Куйбышев политехникалық институтын бітірген (1979). 1979-1988 жылдары - Балықшы БББ-да бұрғышы, бұрғылау шебері, технолог, ауысым бастығы. 1988-1990 жылдары - Қазақстан КП-сы Гурьев обкомының өндіріс және көлік бөлімінде нұсқаушы. 1990-1991 жылдары - Гурьев облыстық атқару комитетінде отын энергетикалық бөлім меңгерушісінің орынбасары. 1997 жылдан - "Гюрал" БК-ның бас директоры. Дереккөздер
Жауғашты Мырзабаев

Жауғашты Мырзабаев(1942, Атырау облысы). 1960-1982 жылдары - Қошқар мұнай кәсіпшілігі басқармасында жұмысшы, ағаш шебері, ұңғыларды жер асты жөндеу бригадасы операторының көмекшісі. 1982-1987 жылдары - Мақат мұнай кәсіпшілігі мұнай жабдықтарын жөндейтін слесарь-жөндеушісі. 1987-1991 жылдары - «Доссормунай» мұнай-газ өндіру басқармасының мұнай өндіру операторы. 1991 жылдан - сол басқарманың слесарь-жөндеушісі. «Ерен еңбегі үшін» (1970), «Еңбек ардагері» (1991) медалдарымен марапатталған. Дереккөздер
Тарас Құдайбердіұлы Мырзабеков

Tapac Мырзабеков(1946, г. Форт-Шевченко). Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген рационализаторы (1980), КСРО-ның өнертапқышы. Техника ғылымдарының кандидаты (1991), халықаралық жіктеу бойынша философия докторы (1993). ҚазПТИ-ді бітірген (1969). 1969-1985 жылдары - «ММГБ» КЭ-да бұрғышы, аға инженер, техникалық-экономикалық зерттеулер орталық лабораториясының тақырып жетекшісі, технология бөлімінің аға инженері. 1985-1991 жылдары - Қазақ мұнай-газ ғылыми-зерттеу және жобалау институтында бөлімнің бас технологі. 1991-1999 жылдары - Ш.Eсенов атындағы Ақтау университетінің доценті. 1999-2000 жылдары - Ш.Есенов атындағы Ақтау университетінің МГҰБ және МГГ кафедрасының меңгерушісі. 2001-2004 жылдары - Ш.Есенов атындағы Ақтау университетінің МГҰБ және МГГ кафедрасының профессоры. 2004 жылдан - «Маңғыстаумұнайгаз» ААҚ «ҒӨО» ЖШС-інің бөлім бастыгы. Ғылыми-техника қоғамы сыйлығының лауреаты (1975). Дереккөздер
Абдолла Мырзағалиев

Абдолла Мырзағалиев(1941, Атырау қаласы). ҚазПТИ-ді бітірген. 1966-1996 жылдары - «Маңғыстаумұнай» өндіріс бірлестігі «Өзенмұнай» МГӨБ ұңғыны зерттеу операторы, инженер, аға инженер-геолог, бастық, ғылыми-зерттеу жұмыстары цехының бастығы. 1996 жылдан - «Харрикейн-Құмкөлмұнай » ААҚ-да орталық ғылыми-зерттеу лабораториясының директоры. Дереккөздер
Сәт-Ата

Сәт-Ата - Атырау облысының Исатай ауданы ауқымында орналасқан Новобогат кенорнын барлау жұмыстарын жүргізумен және одан көмірсутек шикізатын өндірумен айналысатын жауапкершіпігі шектеулі серіктестік. Құрылтайшылары - жеке тұлғалар. "Сәт-Ата" жауапкершілігі шектеулі серіктестігі Атырау қаласынан батысқа қарай 65 км жерде, Новобогат кентінің жанында орналасқан аттас кенорынды игеру мақсатында құрылған. Кенорынның орналасу ауқымы - 0,198 км². Лицензияның өз күшін сақтау мерзімі, сол лицензия бекітілген 1997 жылдан бастап есептегенде, 20 жыл. Кенорынды барлау сатысының ұзақтығы - 3 жыл, алайда 4 жылға дейін ұзартылуы да мүмкін. Кенорыннан өнім алу сатысының ұзақтығы, оны жайластыру уақытын қоса есептегенде, 17 жыл. Дереккөздер
Мұқаш Қодаров

Мұқаш Қодаров (1928, Атырау облысы). 1943-1987 жылдары - Қосшағыл МАБ мұнай өндіру операторының көмекшісі, операторы. 1988 жылдан - зейнеткер. «Еңбекте үздік шыққаны үшін» (1970), «Еңбек ардагері» (1988) медальдарымен марапатталған. Дереккөздер
Свабтау (піскектеу)

Свабтау (піскектеу) - сұйықтың деңгейін төмендету арқылы ұңғыманы игеру тәсілдерінің бірі. Су ұңғымаларын, мұнай ұңғымаларын, тоғыту ұңғымаларын игеру үшін пайдаланылады. Кері қақпақ орнатылған сваб (піскек) ауырлатылған штангасы және тығыздаушы манжетімен бірге ұңғыманың сораптық-компрессорлық құбырына түсіріледі. Піскекті (свабты) түсірерде кері клапан ашық тұрады, бұл піскектің сүйыққа еркін батуына мүмкіндік береді. Піскекті көтергенде қақпақ жабылады да піскек үстіндегі сұйық көтеріле ығысып жоғары шығарылады. Свабтау арқылы ұңғымадағы судың деңгейі мен ұңғыма оқпаны түбіндегі қысым төмендейді, бұл ұңғымаға жаңа өнімнің құйылуына және оны тиімді игеруге мүмкіндік береді. Дереккөздер
Светланд-ойл

Светланд-ойл — Атырау облысының Құрманғазы ауданы ауқымында орналасқан "Октябрь" кенорнынан көмірсутек шикізатын өндірумен айналысатын жауапкершілігі шектеулі серіктестік. Бұл серіктестік өз қызметін Қазақстан Республикасында жер қойнауын пайдалануға 1996 жылдың 27 наурызында рұқсат берілген №291 лицензияға сәйкес және Қазақстан Республикасының инвестициялар жөніндегі Мелекеттік комитетімен 1997 жылдың 5 желтоқсанында жасалған №82 келісім-шарт негізінде жүзеге асыруда. Дереккөздер
Сейсмикалық барлау

Сейсмикалық барлау - жер қойнауының құрылысын, заттық құрамын, кернеулік жағдайын зерттеу мақсатында әртүрлі типтегі сейсмикалық толқындарды қоздыруға және тіркеуге негізделген барлаудың геофизикалық әдістерінің жиынтығы. Жасанды қоздырылған сейсмикалық толқындар жер қойнауына қарай тарағанда өзінің жолында құрамы мен физикалық, механикалық қасиеттері әр-түрлі таужыныстарды кездестіреді. Әр-түрлі таужыныстар ауқымында сейсмикалық энергияның біразы шағылады, өзге бөлігі сынады да үлкен тереңдіктерге кетеді. Шағылған толқындар қоздырылған орынға таяу жерде жер бетіне оралады, сынған толқындар жоғарылаған жылдамдықтармен қабаттардан өтіп, қоздырылған орнынан едәуір қашықтыққа кетеді. Сейсмикалық барлауда негізінен қума толқындар пайдаланылады. Ең көп тараған шағылған толқындар әдісі 7-10 км-ге дейінгі тереңдіктерде 1-2% дәлдікпен таужыныстар ауқымын картаға түсіруге мүмкіндік береді. Әдістің туындысы болып табылатын ортақ терең нүктеден шағылған қажет сигналдарды жинақтау түрінде мұнай жене газ кенорындары анықталады, барлауға беріледі. Дереккөздер
Секциялап бекіту

Секциялап бекіту - ұңғыманың бұрғыланған оқпанын шегендеу бағанасының екі немесе одан да көп бөліктері (секциялары) арқылы бекіту тәсілі. Терең жене аса терең барлау және пайдалану ұңғымаларын бұрғылағанда, түсірілетін бағананың жалпы массасы бұрғылау қондырғысының жүк көтергіштігі мен шегендеу құбырларының бұрандалы біріктірулерінің беріктігінен жоғары болғанда, сондай-ақ бағананың жоғарғы бөлігі тозғанда (шарпылған күйде болғанда), үгілуге, жылжуға бейім босаң таужыныстар бұрғыланғанда және секциялық тізбектердің бір-біріне жалғану орнын бекіткенде қолданылады. Дереккөздер
Сепарация

Сепарация - қатты материапдардың ер текті түйірлі қоспаларын, тығыздығы әр түрлі сұйықтарды, эмульсияларды, газдардағы, булардағы, екі фазалы орталардағы қатты түйіршіктердің қалқымаларын немесе тамшыларын бөлу. Сепарациядағы түрбөлшектер өздерінің фазалық немесе химиялық құрамын өзгертпейді. Сепарация процесіне пайдалы қазбаларды байытудың барлық әдістері, сондай-ақ суспензияларды, тозаңды-газды қоспаларды (тозаңсыздандыру және тозаңды ұстау), эмульсияларды (су-мұнай, су-органикалық экстрагент) бөлу т.б. жатады. Дереккөздер
Синельников мұнай кен орны

Синельников мұнай кен орны — Каспий маңы ойысының шығыс бөлігіндегі мұнай кен орны. Ақтөбе облысында игерілудегі Жаңажол мұнай-газ конденсат кен орнына тікелей түйіседі. Кенорын 1987 жылы ашылған. Геологиялық құрылымы Бұрғылау ұңғымалары Жаңажол кен орны қимасына ұқсас қиманы аршыды. Тұзасты карбон шөгінділерінде КТ-І және КТ-ІІ карбонатты қатқабаттары бөлінеді. КТ-І қатқабатының беткі бөлігінде шомбал жаратылымды мұнай жатыны қалыптасқан. Кен орнының құрылымы бойлыққа жуық бағытта созылған брахиантиклин қатпар. Жатыс сипаты КТ-І будасының беті бойынша -2600 м-лік изогипса ауқымында оның өлшемдері 8x4 км. Күмбез -2600 м-лік изогипсамен жиектеледі, қатпардың амплитудасы 50 м-ден астам. Көтерілімде Жаңажол кен орнымен ортақ туйықтаушы -2650 м-лік изогипса бар. Жатынды сыйыстырушы карбонатты шөгінділердің қалыңдығы 408 м-ге жетеді. Тиімді мұнайға қаныққан қалыңдық 10 м. Жатынның биіктігі 16 м. Жинауышы кеуекті, ашық кеуектілік 9,9%-11,4%-ға дейін жетеді, өтімділігі 0,0009 мкм 2 . Жапқыш қызметін төменгі пермнің аргиллиттері атқарады. Мұнайға қанығу коэффициенттері 0,67-ден 0,84-ке дейін. Мұнайдың сипаттамасы Жаңажол кен орнының мұнайының сипаттамасына ұқсас. Мұнай шығымдары 29,6 м 3 /тәуліктен аспады. Газдық фактор 273 м 3 /м 3 . Жатынның режимі суарынды. Кен орны барлануда. Дереккөздер
Алтай Мырзағалиев

Алтай Мырзағалиев (1955, Атырау облысы). Грозный мұнай институтын бітірген (1979). 1979- 1987 жылдары - Өзен БЖБ-ның ЖЭБ-де инженер-экономист, аға инженер-экономист, бастықтың орынбасары. 1987-1992 жылдары - қалалық партия комитетінің нүсқаушысы, қалалық атқару комитетінің іс басқарушысы, төрағасының орынбасары. 1992-2004 жылдары - Жаңаөзен қалалық салық инспекциясының бас нусқашысы, Маңғыстау облыстық қаржы басқармасы бастығының орынбасары, «Қаражанбасмұнай» АҚ-ның вице-президенті. 2004 жылдан - коммерция құрылымында жұмыс істейді. Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамотасымен марапатталған (1991). Дереккөздер
Асқар Мырзағалиев

Асқар Мырзағалиев (1960, Маңғыстау облысы). Мәскеу энергетика институтын бітірген 1984). 1984-1994 жылдары - бақылау-өлшеу жабдықтар мен автоматика электрослесары, шебері. 1994 жылдан - "Теңізшевройл" БК-да бақыла ұлшеу жабдықтар мен автоматика инженері, өндірістік процесстерді автоматтандыру цехы белімшесінің бастығы, техникалық жабдықтау қызметінің бастығы. "Ерен еңбегі ушін" медалімен (1999) марапатталған. Дереккөздер
Қамысбай Мырзағалиев

Қамысбай Мырзағалиев (1925, Атырау қаласы). Теңгекен орнын тұңғыш ашушы (1984). Гурьев мұнай техникумын (1944), Мәскеу мұнай институтын (1952) бітірген. 1945-1947 жылдары - Қосшағыл МКБ-ның техник операторы. 1952-1957 жылдары - Мұнайлы МКБ-ның бұрғылау шебері, бұрғылау цехының бастығы. 1957-1963 жылдары - Маңғыстау геология іздестіру мұнай экспедициясының бастығы. 1963-1966 жылдары - «ММГБ» тресінің бас инженері. 1966-1968 жылдары - Оңтүстік Маңғыстау мұнай барлау экспедициясының бастығы. 1968-1987 жылдары - «Маңғыстаумұнай» бірлестігі бұрғылау жұмыстары басқармасының бас инженері, бұрғылау белімінің бастығы. 1987-1993 жылдары - Қазақ мұнай жобалау ғылыми-зерттеу институтының ғылыми қызметкері. 1993 жылдан - зейнеткер. Маңғыстау тарихы мен мұнайшылар тұралы ғылыми еңбектердің, кітаптардың, мақалалардың авторы. «Құрмет Белгісі» орденімен және медалдармен марапатталған. КСРО-ның мұнай өнеркәсібінің уздігі. Дереккөздер
Қарабала Мырзағалиев

Қарабала Мырзағалиев (1901-1975, Атырау облысы). 1926-1931 жылдары - «Ембімұнай» тар табанды темір жолының жол жөндеуші жұмысшысы. 1931-1934 жылдары - ж о л қызметінің аға жұмысшысы, жол шебері. 1934-1939 жылдары - аға жол шебері, жол қызметінің бастығы. -1939- 1942 жылдары - темір жол кеңсесінің директоры. 1942-1950 жылдары - Ескене-Первомайск темір жолының бастығы. 1950-1952 жылдары - «Мақат» станциясының бастығы. 1952-1955 жылдары - «Қазақстанмұнай» бірлестігі №2 кеңсесінің бастығы. 1955-1962 жылдары - Мақат-Қосшағыл тар табанды темір жол бөлімшесінің бастығы. Дереккөздер
Сәрсенғали Мырзағалиев

Сәрсенғали Мырзағалиев (1909-1977, Атырау облысы). Атырау мұнай техникумы жанындағы шеберлер курсын бітірген (1952). 1933-1964 жылдары - Мақат МКБ-ның бұрғышысы, мұнай өндіру операторы, мұнай өндіру бригадасының шебері. Ленин, Еңбек Қызыл Ту және медалдармен марапатталған. Дереккөздер
Қама Мырзағалиева

Қама Мырзағалиева (1956, Атырау облысы). ҚазПТИ-ді бітірген (1978). 1978-1985 жылдары - МГӨБ-ында оператор, аға оператор. 1985 жылдан - "Қазақ мұнай жобалау ғылыми-зерттеу институтының" жобалау институтында инженер-технолог, «Ғылыми-өндірістік орталығы» ЖШС жобаның бас инженері. Қазақ ССР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамотасымен марапатталған (1989). Дереккөздер
Керей Мырзахметов

Керей Мырзахметов (1925, Атырау облысы). 1942-1980 жылдары - «Мақатмұнай» МГӨБ- сында моторист, мұнай құрал-жабдықтарын жөндеуші слесарь. «Құрмет Белгісі» орденімен және медалдармен марапатталған. Дереккөздер
Солтүстік-Батыс түтіксым "Мұнай Tac" компаниясы

Солтүстік-Батыс түтіксым "Мұнай Tac" компаниясы - Рамолық келісімге сәйкес "Кенқияқ - Атырау" мұнайсым құрылыс үшін 2001 жылы қазанның 3-ші жұлдызында "Қазақстандагы КННКИнтернационал" Қытай Ұлттық Компаниясы мен АҚНК "ҚазМұнайГаз" екеуі құрылды. Дереккөздер
Солтүстік Қазақстан шөгінді алабы

Солтүстік Қазақстан шөгінді алабы - мезозой-кайнозой шөгінділерінен құралған, солтүстікке қарай жайпақтана құлдилайтын моноклин. Жалпы алғанда шығысында орналасқан Ертіс маңы шөгінді алабымен бірге байтақ Батыс Сібір шөгінді алабының оңтүстік шеті болып табылады. Солтүстік Қазақстан облысында, Сілетітеңіз көлі мен Севастополь терең жарылымының аралығында орналасқан, ауданы 50 мың км²-ге жуық. Алапты зерттеу 2,0 км-ге жуық тереңдікте карбонның терригендік-карбонатты таужыныстарын аршыған Петропавл ойысының Рявкин құрылымындағы бірінші терең ұңғыманы бұрғылаудан басталды. Кейінірек (1940-43 ж.) Асанов, Токуша құрылымдарында 18 құрылымдық ұңғыма бұрғыланды, бұлардың нәтижелері бойынша алаптың геологиялық моделі жасақталды. Протерозой мен төменгі палеозойдың деформацияланған және метаморфтанған таужыныстарынан тұратын кристалдық іргетас жаралымдары терең жарылымдармен тілімдене отырып әр түрлі тереңдіктерге төмендеген жекелеген блоктарға дараланған. Төмендеген блоктардың бетін қалыңдығы 3,0-4,0 км-ге дейін жететін, ортаңғы карбон-пермнің қызыл түсті шөгінділерімен үйлесімсіз жабылған төменгі-ортаңғы девонның және фамен-төменгі карбонның қалың эффузиялық-шөгінді қатқабаты көмкерген. Таужыныстардың мезозой-кайназойлық кешенінен құралған платформалық тыс (>2,0 км) дамудың киммерийілік сатысында қалыптасқан грабендерді (негізінен юра шөгінділері) толтырады. Батыс Сібір шөгінді алабына ұқсас келген бұл алапта мұнайлылықты, газдылықты фамен-төменгі карбон таужыныстарымен, сондай-ақ юра-бор шөгінділерімен байланыстырады. Дереккөздер
Александр Иванович Назаров

Александр Иванович Назаров (1933, Дағыстан) - мұнайшы. Өмірбаяны Грозный мұнай институтын бітірген (1958). 1958-1961 жылдары-Доссор ірілендірілген мұнай кәсіпшілігінің өндіру цехының операторы, Мақат ірілендірілген мұнай кәсіпшілігінде ұңғымаларды күрделі жөндеу бригадасының шебері. 1961-1968 жылдары - Байшонас мұнай өндіру басқармасының ұңғымаларды курделі жөндеу цехының инженері, өндіру цехының ұңғымаларды зерттеу бойынша шебері, топ бастығы, экономикалық талдау бюросының аға инженері, мұнай өндіру цехының бастығы. 1968-1970 жылдары - Қаратон мұнай өндіру басқармасының бас инженері. 1970-1997 жылдары - «Доссормұнай» және «Жайықмұнай» мұнай-газ өндіру басқармаларының бас инженері. 1997 жылдан - зейнеткер. Марапаттары Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамотасымен марапатталған. Дереккөздер
Таубай Назаров

Таубай Назаров (1920-1999, Атырау облысы). Ұлы Отан соғысының ардагері. 1936-1976 жылдары - Мақат мұнай өндіру басқармасының слесарь-жөндеушісі, жұмысшысы, ұңғымаларды жерасты жөндеу бригадасының операторы, оператордың көмекшісі, мұнай өндіру цехының операторы. 2-ші дәрежелі Отан соғысы орденінің, көптеген медалдардың иегері. Дереккөздер
Ақбалa Назарова

Ақбалa Назарова (1912, Ақтөбе облысы). 1932-1963 жылдар-Жақсымай мұнай кәсіпшілігінің операторы, Шубарқұдық мұнай өндіру басқармасының операторы, мұнай өндіру цехының аға операторы. 1963 жылдан зейнеткер. КСРО-ның Еңбегі сіңген мұнайшысы. «Еңбектегі ерлігі үшін» медалімен екі рет марапатталған (1942), (1951). Кеңестер Одағы Коммунистік партиясы XXII съезінің делегаты. (1961). Дереккөздер
Әбубәкір Назарымбетов

Абубакир Назарымбетов (1925-1975, Атырау облысы). Қазақ КСР-ның құрметті мұнайшысы (1966). 1942-1965 жылдары - Мақат мұнай өндіру басқармасының оператор көмекшісі, операторы. 1965-1975 жылдары - «Өзенмұнай» мұнай өндіру басқармасының опе- раторы, аға операторы. Октябрь Революциясы орденімен (1971), «Ерен еңбегі үшін» медалі- мен марапатталған (1970). Дереккөздер
Иса Назымов

Иса Назымов (1925-1994, Атырау облысы). Мәскеу мұнай институтын бітірген (1961). 1951- 1955 жылдары - Құлсары мұнай өндіру басқармасының мұнай өндіру цехының техник-геологы, цех бастығының орынбасары. 1961-1962 жылдары - Атырау гидрогеологиялық партиясының бастығы, Мұнайлы мұнай өндіру басқармасының ұңғыманы жерасты жөндеу бригадасының шебері. 1962-1965 жылдары - «Маңғыстаумұнайгазбарлау» тресінің Өзен мұнай барлау экспедициясының сынамалау цехының аға инженері. 1965-1968 жылдары - Теңіз бұрғылау цехының бастығы. 1968-1970 - Өзен мұнай барлау экспедициясы бұрғылау белікшесінің бастығы. 1970-1977 жылдары - «Өзенмұнай» мұнай-газ өндіру басқармасының аудандық және орталық инженерлік-технологиялық қызметтерінің ауысым бастығы. 1977-1989 жылдары - «Маңғыстаумұнайөнеркәсібі» аймақтық өнеркәсіптік басқармасының Өзен цехының ұғымаларды күрделі жөндеу бойынша шебері. Дереккөздер
Муса Назымов

Муса Назымов (1915-1987, Атырау облысы). Ұлы Отан соғысының ардагері. Қазақстан Коммунист партиясы Орталық Комитетінің Жоғары партия мектебін бітірген (1956). 1931 жылдан - «Ембімұнай» тресі механикалық шеберханасының электрлік дәнекерлеушісі, осы трест бойынша еңбекті қорғау бойынша аға инженері, Қазақстан облыстық партия комитетінің нұсқаушысы, Мақат аудандық партия комитетінің бөлім меңгерушісі, Жылой аудандық атқару комитетінің төрағасы, Құлсары ірілендірілген мұнай кәсіпшілігі директорының орынбасары, Мақат аудандық атқару комитетінің төрағасы, төрағасының орынбасары, жол құрылысы тресінің бастығы. Қызыл Жұлдыз, «Құрмет Белгісі» ордендерімен, медалдармен марапатталған. Дереккөздер
Тәжімағамбет Назымов

Тәжімағамбет Назымов(1913-1991, Атырау облысы). Доссор тау-кен өнеркәсіптік училищөсін бітірген (1922). Фин соғысының (1937) және Ұлы Отан соғысының ардагері. 1947-1952 жылдары - Ескене мұнай кәсіпшілігінің слесарь-жөндеушісі, Доссор мұнай өндіру басқармасының кәсіп одақ комитетінің төрағасы. 1952-1973 жылдары - «Қазмұнайбарлау» тресі мұнай барлау бұрғылау жабдықтарының слесарь-жөндеушісі, «Доссор» ірілендірілген мұнай кәсіпшілігінде мұнай өндіру операторы. Қызыл Жұлдыз, 2-ші дәрежелі Отан соғысы ордендерімен, медалдармен марапатталған. Дереккөздер
Тельман Нақбергенов

Тельман Нақбергенов (1942, Маңғыстау облысы). Мәскеу өнеркәсіптік мұнай химиясы және газ институтын бітірген (1967). 1968-1970 жылдары - Атырау химия зауытында шебер, аға инженер. 1970-1996 жылдары - «Маңғыстаумұнайгаз» өндірістік бірлестігінде бөлім бастығы, қойнау қаттық қысымды қалыпты сақтауға қажетті технологиялық сүйықтар дайындау бойынша Басқарманың бас инженері, Мұнайлы аудандық партия комитетінің үгіт және насихат бөлімінің меңгерушісі, «Маңғыстаумұнайгаз» өндірістік бірлестігі байланыс кеңсесінің бастығы. 1996 жылдан бері «Мұнайтелеком» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі директорының орынбасары. «Еңбек ардагері» медалімен марапатталған. Дереккөздер
Орын Нақпаев

Орын Нақпаев (1915-1984, Атырау облысы) - электрлік дәнекерлеу мамандығын игерген тұңғыш қазақ. Каспий-Орск мұнай құбырын тартуға қатысты. 1936-1964 жылдары» - Мұнай өнеркәсібі министрлігіне қарасты трестің арнаулы құрылысның электрлік дәнекерлеушісі, «Қазмұнайқұрылыс» тресі құрылыс-монтаж кеңсесінің инженері, «Ембімұнай» бірлестігі құрылысмонтаж кеңсесінің бастығы.1964-1980 жылдары - «Доссормұнай», «Құлсарымұнай» және «Мақатмұнай» мұнай-газ өндіру басқармалары бастығының орынбасары. «Құрмет Белгісі» орденімен, медалдармен және Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамотасымен марапатталған. Дереккөздер
Сәлима Наренбаева

Сәлима Наренбаева (1917-1997, Атырау облысы). Атырау мұнай техникумын бітірген (1939). 1939-1942 жылдары - «Ембімұнай» комбинаты геологиялық барлау кеңсесінің техник-геологы, каротаж кеңсесінің технигі. 1942-1946 жылдары - Нармұнданақ ұунай барлау кәсіпшілігі геологиялық іздеу кеңсесінің геологы. 1946-1953 жылдары - Комсомольск, Мұнайлы мұнай өндіру басқармаларының геологы. 1953-1960 жылдары Мақат мұнай өндіру басқармасының геологы. 1960-1968 жылдары - «Ембімұнай» бірлестігінің геологы, аға геологы. Еңбек Қызыл Ту орденімен, медалдармен марапатталған. Дереккөздер
Тельман Наренбаев

Тельман Наренбаев (1939, Атырау қаласы). Геология-минералогия ғылымдарының кандидаты (1973). ҚазПТИ-ді бітірген (1961). 1962-1973 жылдары - «Қазақстанмұнайгеофизика» тресі Атырау геофизикалық экспедициясының геофизигі, аға геофизигі, партия бастығы, өндірістік- технологиялық бөлім бастығы. 1973-1977 жылдары - «Қазмұнайгазбарлау» басқармасы Атырау геофизикалық экспедициясының бас геофизигі, бас инженері. 1977-1984 жылдары - ҚазНИГРИ тәжрибе-әдістемелік партиясының бас инженері, бастыгы. 1984-1992 жылдары - «Ембімұнайгеофизика» тресінің геофизикалық материалдарды өңдеу жөніндегі геофизикалық партияның бастығы. 1992-1998 - ҚР ¥ҒА аймақтық Батыс бөлімшесінің аға ғылыми қызметкері. Еңбек Қызыл Ту орденімен, медалдармен марапатталған. Дереккөздер
Құсан Наренбаев

Құсан Наренбаев (1910-1968, Атырау облысы). Атырау мұнай техникумын бітірген (1936). Комсомольск кенорнын ашушы. Ұлы Отан соғысының ардагері. Мәскеудегі өнеркәсіптік академияны тамамдаған. -1935 жылдары - комсомолдың аудандық комиссиясының төрағасы. 1935-1937 жылдары - фабрика-зауыт оқыту мектебі директорының саясат жөніндегі орынбасары. 1937-1938 жылдары - Доссор мұнай өндіру басқармасы комсомол ұйымының хатшысы. 1938- 1939 жылдары - «Ембімұнай» комбинаты Доссор мұнай барлау кәсіпшілігінің бұрғылау шебері. 1939-1941 жылдары - «Ембімунай» комбинаты өнеркәсіптік белімінің жауапты қызметкері, терең барлау бұрғылауы Нармунданақ бөлікшесінің бастығы. 1946-1951 жылдары - Мұнайлы мұнай өндіру басқармасының бастығы. 1951-1960 жылдары - Мақат мұнай өндіру басқармасы мұнай кәсіпшілігінің бастығы. 1960-1965 жылдары - «Атырауэнерго» тресі басқармасының орынбасары. 1960-1968 жылдары - Атырау жылу-энергетика орталығы директорының орынбасары. Еңбек Қызыл Ту орденімен, медалдармен марапатталған. Дереккөздер
Сәбит Намазов

Сәбит Намазов (1943-2003, Батыс Қазақстан облысы). ҚазПТИ-ді бітірген (1968). 1968-1972 жылдары Мартыши мұнай өндіру кәсіпшілігінде ұңғымаларды зерттеу операторы, «Доссормұнай» мұнай-газ өндіру басқармасы Орталық инженерлік-технологиялық қызметінің ауысым бастығы. 1972-1976 жылдары - «Жайықмұнай» мұнай-газ өндіру басқармасында геолог, аға инженер-технолог, аға геолог, геология бөлімінің бастығы. 1976-1982 жылдары - «Ембімұнай» бірлестігінің геологы, бөлімнің аға геологы. 1982-1993 жылдары - «Жайықмұнай» басқармасының бас геологы, бастықтың орынбасары. 1993-1995 жылдары - «Ембімұнайгаз» акционерлік қоғамының бас геологы, бас директордың орынбасары. 1995 жылдан қайтыс болғанға дейін - «Ембімұнайгаз» акционерлік қоғамы Орталық ғылыми-зерттеу зертханасының директоры. Дереккөздер
Әбетісан Намазғалиев

Әбетісан Намазғалиев (1935-1993), Атырау облысы). Атырау мұнай техникумын бітірген (1963). 1956-1962 жылдары - Қаратон мұнай өндіру басқармасының бұрғылау жұмысшысы, бұрғышы көмекшісі. 1962-1991 жылдары - «Ембімұнай» бірлестігі Құлсары бұрғылау кеңсесі Прорва бұрғылау бөлікшесінің бұрғышысы, бұрғылау шебері, аға инженері, ұңғымаларды сынау және сынамалау цехының шебері, саз шаруашылыгының аға инженері. 3-ші дәрежелі «Еңбек Даңқы» орденімен марапатталған. Дереккөздер
Тұрғали Налихов

Тұрғали Налихов (1939-2003, Маңғыстау облысы). Атырау политехникалық техникумын бітірген (1970). 1958-1978 жылдары - Жетібай мұнай барлау экспедициясының бұрғышы көмекшісі, бұрғышысы, бұрғылау шебері. 1978-1999 жылдары - «жетібаймұнай» мұнай-газ өндіру басқармасының ұңғымаларды жерасты жөндеу бригадасының шебері. 1999 жылдан зейнеткер. «Еңбектегі табыстары үшін» медалімен марапатталған. Дереккөздер
Бақтығали Нақуов

Бақтығали Нақуов (1942, Маңғыстау облысы) - мұнайшы. Өмірбаяны * 1959-1961 жылдары - Жетібай мұнай барлау экспедициясы моторисінің көмекшісі, дизелист-моторисі. * 1961-1998 жылдары - «Маңғыстаумұнайгеология» акционерлік қоғамының бұрғышы көмекшісі, бұрғышысы, шебері, ұңғымаларды сынамалау және бекіту бригадасының аға шебері. Марапаттары * «Құрмет Белгісі» ордені * медалдар * Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамотасымен марапатталған. Дереккөздер
Жарық сүйгіш және көлеңке сүйгіш өсімдіктер

Жарық сүйгіш және көлеңке сүйгіш өсімдіктердің өзіне тән кейбір белгілері Жануарларда қоршаған ортаны көру арқылы сезіну эволюциялық дамудың дәрежесіне байланысты. Көптеген омыртқасыздардағы қарапайым көздер - бұл жай ғана пигментпен қоршалған жарық сезгіш клеткалар, ал бір клеткалыларда - жарық сезгіш цитоплазманың бөлігі. Толық көру тек жетілген, күрделі құрылымды көздерде ғана болады. Өрмекшілер қозғалып тұрған заттың сұлбасын 1-2 см ықтықтан ғана көреді. Көру мүшелері омыртқалыларда, басаяқты моллюскаларда біршама жақсы дамыған. заттың формасын, мөлшерін, түсін және ара қашықтығын ажырата алады. Көлемді көру адамға, приматтарға, кейбір құстарға, үкіге, бүркітке, ителгіге, қыранға және т-б- тән. Адам үшін сәулелер аймағы күлгін түс пен қоңырқай-қызыл түстердің аралығында жатыр. Мысалы, кейбір жыландар спектрдің тек инфрақызыл бөлігін ғана көреді, сондықтан қараңғыда қорегін жақсы аулайды. Бал аралары үшін жарықтың көрінетін бөлігі қысқа толқынды бөлігіне жақын келеді. Олар ультракүлгін сәулелердің көп бөлігін түс ретінде қабылдайды, бірақ қызыл түстерді ажырата алмайды. Ымыртта және түнде белсенді тіршілік ететін сүт қоректілердің көпшілігі түстерді нашар ажыратып, барлығын қара- ақ бейнеде көреді (ит тәрізділер, мысық тәрізділер, атжалмандар және т.б.). Мұндай көру ерекшелігі сондай-ақ түн құстары - үкі, жапалақтарға да тән. Күндіз тіршілік ететін құстарға түстерді ажырата алатын, жақсы жетілген көру мүшелері тән. Жануарлар мен құстар көру арқылы ұзақты миграциялар мен жылы жаққа ұшқан кезде бағыт-бағдар алып отырады. Осындай ұзақты ұшу кезінде құстар Күнге, жүлдыздарға қарап бағдар алып отыратыны тәжірибе жүзінде дәлелденген. Аздаған тұман кезінде олар ұшуын жалғастыра береді, ал қалың тұман кезде ұша бермейді. Егер осындай жағдайда ұшып келе жатқан құстар бағыттарынан ауытқитын болса, тұман сейілген сон қайта өз бағыттарын дәл тауып алады. Дереккөздер
Гүлсін Онай

Гүлсін Онай (қыркүйектің 12, 1954, Ыстанбұл)— Түркия Республикасының халық артисі, пианист. Президенттік симфония оркестрінің солисі, Билькент университеті артисі. 3,5 жастан бастап музыкамен шұғылдана бастаған Гүлсін Онай 6 жаста алғашқы концертін фортепианомен Түрік радио және теледидар қоғамының Ыстамбұл радиосында берді. 12 жасынан бастап оқуын Францияда жалғастырған ол 16 жасында Париж консерваториясының жоғарғы бөлімін фортепиано бойынша алған алғашқы жүлдесімен бітіріп шыққан болатын. Маргарита Лонг, Жак Тибо (Париж) және Ферручио Бускони (Бользано) атындағы және тағы басқа да көптеген халықаралық байқауларда жүлдегер атанған Г. Онайдың 20-ға жуық альбомы жарық көрді. 1987 жылы «Мемлекеттік өнер адамы» атағын, 1988 жылы Богазичи университетінің, 2007 жылы Хаджеттепе университетінің құрметті докторы атақтарын алды. Түркияда және шетелдерде көптеген қайырымдылық концерттерін бергені үшін 2003 жылы ЮНИСЕФ-тің Түркиядағы ұлттық комитеті тарапынан «Ерікті ізгі ниет елшісі» атанды. 2007 жылы «Севда-Дженап және музыка» қорының алтын белгісімен, ал биыл классикалық музыка саласында «Ең үздік пианист» ретінде Доницетти атындағы сыйлықпен марапатталды. Оның Майамидегі фортепиано фестиваліндегі жеке концертін американдық VAI фирмасы "Gülsin Onay Live in Recital" деген атпен биыл ақпанда, ал Григ және Сен-Санс концерттерін 2009 жылдың наурыз айында "Gülsin Onay in Concert" деген атпен жарыққа шығарды.
Ұрықтау мұнай-газ конденсат кен орны

Ұрықтау мұнай-газ конденсат кен орны (Рухтау) – Каспий маңы ойысының шығыс бөлігіндегі мұнай-газ конденсат кен орны. Ақтөбе қаласынан оңтүстікте 215 км жерде орналасқан, 1983 жылы ашылған. Геологиялық құрылымы Құрылым өлшемдері 8,4x4,5 км, бойлыққа жұық бағытта созылған брахиантиклин қатпар. Өнімділік жоғарғы карбонатты КТ-1 қатқабатында анықталған. Мұнай жұрынды газ-конденсат жатыны негізінен өнімді типтеп карбонатты жинауыштардан құралған шомбал-қойнауқаттық қорқоймаға орныққан. Жатыс сипаты Қиманың кеуекті бөлігі биоморфтық әктастардан, органогендік кесекті, детритті, оолитті әктастардан, сондай-ақ доломиттерден құралған. Жинауыштардың ашық кеуектілігі 11%-ға жетеді, орташа өтімділік 0,1 км 2 шамасында. Мұнайға қанығу коэффициенті 0,73. 2900-300 м тереңдіктердегі (су-мұнай жапсары - -2820 м) мұнай жатыны алаңның оңтүстік бөлігінде орналасқан. Жатынның газға қаныққан бөлігінің биіктігі 450 м, мұнай жұрынының биіктігі 69 м. Жатынның жапқышы қалыңдығы 25-150 м аргиллиттер мен кунгурдың тұзды қатқабатынан тұрады. Газ-мұнай жапсары -2751 м белгіде орныққан. Бастапқы қойнауқаттық қысым 31,0 МПа, қойнауқаттық температурасы 70°С. Құрамы Мұнай жұрынының мұнайы жеңіл (тығыздығы 807 кг/м 3 ), күкіртті (0,59%), парафинді (7,4%), шайырлы. Көмірсутек құрамы: метандылар -53,2%, нафтенділер -41%, хошиістілер 6%. Қойнауқаттық мұнайының газға қаныққандығы 412 м 3 /т. Мұнайда еріген газ құрамы жағынан ауыр, этанұстаушы, ауыр көмірсутектердің үлесі 10%-ға, метандікі 79,4%-ға дейін жетеді. Газда 4,17%-ға дейін күкіртсутек, 1,86% азот, 1,95% көмірсутектің қос тотығы бар. Жатынның газ-конденсаттық бөлігінің құрамында 11% ауыр көмірсутектер, 81,36% метан, 2,14% күкіртсутек, 2% азот, 2,44% көмірқышқыл газы бар. Тұрақты конденсаттың мөлшері 658 т/м 3 , оның тығыздығы 765 кг/м 3 , 0,32 күкірт, 0,45% парафин! бар. Жатынның жұмыс режимі серпінді суарынды. Кен орны өндірістік игеруге дайындалған. Дереккөздер
Үшарал-Кемпіртөбе газ кен орны

Үшарал-Кемпіртөбе газ кен орны — Шу-Сарысу шөгінді алабының Мойынқум ішкі ойысындағы газ кен орны. Жамбыл облысында, Тараз қаласының солтүстік-батысында 125 км жерде орналасқан. Кен орны алаңы 1962 жылы құрылымдық картаға түсіру бұрғылауын жүргізу барысында дайындалған. Геологиялық құрылымы Төменгі пермнің өнімді шөгінділерінің құрылымдық жайғасуы тізбек тәрізді орналасқан үш брахиантиклин қатпарлар - Кемпіртөбе, Үшарал, Батыс Үшарал - түрінде көрініс береді. Осыларда газ-су жапсарлары бірдей -465 м белгіде орныққан оқшауланған үш газ жатыны орын алған. Бұлардың әуелгі екеуі ендікке жуық, ал Батыс Үшарал брахиантикл иіні солтүстік-батыс бағытта созылған. Олардың жалпы өлшемдері (шектеуші -540 м-лік изогипса бойынша) 31x6 км, амплитудасы 220 м. Ең үлкен амплитуда Кемпіртөбе қатпарының (220 м), ең кіші амплитуда Батыс Үшарал қатпарының (120 м) үлесінде. Бітімдерінің шомбал-күмбездік типі, газарынды режимі, құмтастар мен алевролиттерден құралған жинауыштарының кеуекті-жарықшақты, жарықшақты-кеуекті түрлері барлық жатындарға ортақ болып табылады. Жатыс сипаты Кемпіртөбе жатынының күмбездегі ең төмен белгісі 730 м, биіктігі 115 м. Газды горизонттың жалпы қалыңдыгы 165 м, тиімдісі 115 м, газға қаныққанқалыңдық 71м. Ашық кеуектілігі 4,83%. Газға қанығу коэффициенті 0,6. Бастапқы қойнауқаттық қысым мен температура 10,26 МПа және 41°С. 19,17 мм шайбадагы газдың бастапқы шығымы 189 мың м 3 /тәу. Күмбезі 720 м-лік тереңдіктегі Үшарал жатынының биіктігі 115 м. Өнімді горизонттардың жалпы, тиімді және газға қаныққан қалыңдықтары, тиісінше, 185, 115 жене 64,5 м. Ашық кеуектілік 3,57%, газға қанығу коэффициент 0,6. Қойнауқаттық қысымы мен температурасы 9,39 МПа және 39°С. 19, 17 мм штуцерде газ шығымы 228 мың м 3 /тәу. Күмбезі 760 м тереңдіктегі Батыс Үшарал жатынының биіктігі 45 м. Газды горизонттың жалпы қалыңдығы 115 м, тиімдісі 55,4 м, газға қаныққаны 45 м. Ашық кеуектілігі 4,99%, газға қанығу коэффициент 0,6. Қойнауқаттық қысым мен температура 10,-22 МПа және 37°С. 19,17 мм-лік шайбадағы газдың бастапқы шығымы 35 мың м 3 /тәу. Жалпы қалыңдығы 451-487 м кунгур жіққабатына тиесілі сульфаттанған және галиттенген аргиллит қабатшалары бар тұз қатқабаты жатындардың жапқышы қызметін атқарады. Құрамы Төменгі премь газдары 98,86-99,32% азот пен 0,68% гелийден тұрады. Үшарал жатынында 0,46%-га дейін көмірқышқыл газы бар. Төменгі пермь горизонттарының сулары хлоркальцийлі, хлорид-натрийлі құрамды, тығыздығы 1160-1170 кг/м 3 , минералдылығы 198,9 г/л-ге дейін (Кепіртөбе), 252,6 г/л (Үшарал) және 212 г/л (Батыс Үшарал). Кен орны барлануда. Дереккөздер