kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Түзу теңдеуі

Сызықтық теңдеу — бұл көпмүшенің барлық мүшелерінің дәрежелері 1-ден үлкен болмайтын алгебралық теңдеу. Сызықты теңдеуді мына түрде көрсетуге болады: * жалпы түрі: *канондық түрі: Жазықтықтағы түзудің теңдеуі - жазықтықта кез-келген түзуді мынадай бірінші дәрежелі теңдеумен көрсетуге болады A x+B y+C= 0. мұндағы А, В, С кез-келген нақыты сандар және A және B бір уақытта нөлге тең болмайды. Бір айнымалы сызықтық теңдеу Бір айнымалы сызықтық теңдеуді мынадай түрде келтіруге болады: * ax+b=0. теңдеудің шешімі a және b сандарына байланысты. Егер , онда теңдеудің шешімі шексіз жиын, мұнда Егер , онда теңдеудің шешімі болмайды, мұнда Егер a \ne 0, онда теңдеудің шешімі жалғыз болады және ол мынаған тең: x=-\frac {b} {a} Тағы қараңыз
Иондану энергиясы

Иондану энергиясы - бұл қозбаған күйдегі атомнан электронды жұлып алу үшін қажет етілетін энергия мөлшері. Атомның иондану энергиясы килоджоульдің мольге (кДж/моль) немесе электровольттің мольге эВ/моль қатынасы арқылы өлшенеді. Иондану энергиясы латын I әрпімен белгіленеді. Көп атомы бар электрондар үшін бірінші электронды жұлуға жұмсалатын, екінші, үшінші т.б. электрондарды жұлуға әртүрлі энергия мөлшері жұмсалады. Мысалы, бірінші электронды жұлуға, иондану энергиясы I1 екінші электронды жұлуға сәйкесінше I2 т.б. жұмсалады. Әрбір келесі электронды жұлуға жұмсалатын иондану энергиясы алдынғы энергияға қарағанда жоғары болады. Иондану энергиясына әсер ететін факторлар Иондану энергиясы атомның электрондық конфигурациясына байланысты. Мысалға, аяқталған электрондық деңгейлер жоғары тұрақтылық көрсетеді, сәйкесінше иондану энергиясы, толмаған деңгеймен (жұптаспаған электронмен) салыстырғанда жоғары болады. Электрондық конфигурация период бойынша өзгереді, яғни иондану энергиясы да период бойынша өзгереді, дәлірек айтқанда период бойынша иондану энергиясы өседі. Иондану энергиясының топ бойынша және период бойынша өзгеруі Атом радиусы өскен сайын иондану энергиясы азаяды. Период бойынша солдан оңға қарай Иондану энергиясы артады. Топ бойынша жоғарыдан төменге карай Иондану энергиясы кемиді. Сыртқы сілтемелер *http://www.calc.ru/653.html *http://www.yaklass.ru/materiali?modecht&chtid366
Жаһандық перспективалар

Жаһандық перспективалар және жобалық жұмыс - Назарбаев зияткерлік мектептерінде жүргізілетін жаңа пән. Бұл пән кіріктірілген оқу бағдарламасына 2012 жылы енгізілді. Негізгі мақсаты - білім алушылардың сыни және терең ойлай білу дағдыларын дамыту және олардың ой-өрістерін кеңейту. Пәннің мақсаты Жаһандық перспективалар және жобалық жұмыс оқушылардың мынадай дағдыларын дамытуды көздейді: * түрлі перспективалар мен көзқарастарды сыни талдай білу * ойлау және өз көзқарасын дәлелдей білу * өз көзқарасына рефлексия жасай білу * ғылыми зерттеу * коммуникативтік Пәннің мазмұны Жаһандық перспективалар пәні дамытатын дағдылар бірнеше оқу элементтеріне бөлінеді. Оқу элементтері де суб-элементтерге бөлінеді. Аталған суб-элементтер пәннің негізгі оқу мақсаттарын құрайды. Бұл оқу мақсаттары келесідей: # Сыни ойлау – қорытындыны, аргументті, ойлау жолын және пікірді анализден өткізу. # Зерттеу - қорытындыны, аргументті, ойлау жолын және пікірді дәлелдейтін информацияны анализден өткізу. # Рефлексия – зерттеудің адамның көзқарасына әсерін анықтау. # Коммуникация – перспективаны, информацияны және зерттеуді тиімді және сенімді түрде жеткізу. Дереккөздер Тағы қараңыз Назарбаев зияткерлік мектептері Сыртқы сілтемелер [http://www.cie.org.uk/images/93211-2013-syllabus.pdf Cambridge International AS Level Global Perspectives Syllabus]
Приозерск қалалық кітапханасы

Приозёрск қалалық кітапханасы – 1970 жылы Приозёрск қаласының Ульяновская, қазіргі Кисунько көшесінде құрылған, ал 1999 жылдың күз айында Ағыбай батыр көшесіндегі басқа ғимаратқа көшті. 2008 жылдың 1 қаңтарында Әкімнің шешімі мен кітапхана атауы «Приозёрск қалалық кітапханасы» мемлекеттік мекемесі болып өзгертілді. Кітапхана ғимараты 2 қабаттан тұрады. Бірінші қабатта балалар кітапханасының оқу залы және оқырмандарға қызмет көрсету бөлімі бар. Екінші қабатта оқырмандарға қызмет ету бөлімі, оқу залы, кітапнама бөлімі, әдіскер бөлімі және кітап қорын өңдеу және толықтыру бөлімі бар. Қазіргі таңда кітапхананың қоры 53781 дана, оның ішінде қазақ тілінде 8610 дана. Жыл сайын қалалық қоржын арқылы кітаптарды және мерзімді басылымдарды алуға қаражат бөлінеді. Кітапхана қызметкерлері мерекелік іс-шараларға және әдеби кештерге белсене атсалысуда. Балалар кітапханасында қамкөңіл балалар үшін «Үміт» бағдарламасы және «Шебер қолдар үйірмесі» жұмыс жасайды. Кітапхананың оқырмандарын көбейту мақстаныда басқа мекемелерге кітап, журналдар тарату үшін кітапханады жылжымалы кітапхана жұмыс жасайды. Оқырмандар талабын ынталандыру үшін тағы басқа жаңа технология бойынша олар: интернет, БД заң, Үкімет, СИН модулдер бойынша жұмыс жасайды. Қазіргі уақытта кітапханады 14 компьютер, 1 сканер, 1 көшіргіш, принтер (лазерлы-4, струйные-1, МФУ-2). 10 компьютерге жергілікті байланыс орнатылған. 2007 жылдан бастап кітапхана «Библиотека 4,02» бағдараламасы мен жұмыс жасаған, 2012 жылдың мамыр айынан бастап «Кабис» бағдарламасымен жұмыс жасауда.
Светлана Евгеньевна Савицкая

Светлана Евгеньевна Савицкая - дүниежүзіндегі тұңғыш рет ашық космосқа шыққан әйел, екінші әйел-ғарышкер және Кеңес Одағының екі мәрте Батыры. 1948 жылы 8 тамызда Мәскеу қаласында дүниеге келген. Ресей Федерациясының Коммунистік Партиясынан Мемлекеттік Думаның Депутаты, Думаның қорғаныс комитетінің төрағасының орынбасары. Спортқа еңбегі сіңген шебер (1970), ғарышкер-ұшқыш. Өмірбаян Савицкая Светлана Евгеньевна 1948 жылы 8 тамызда Москва қаласында дүниеге келген. Әкесі - Кеңес Одағының ұшқышы және сардар, авиация Маршалы Евгений Савицкий. 1966 жылы №637 орта мектебін бітіріп Мәскеу Авиация Институтына (МАИ) түсіп 1972 жылы аталған оқу орынын бітірді. 1969-1977 жылдары пилотаждық спортынан КСРО құрама командасына кірген. 1970 жылғы Ұлыбританияда өткен әлемдік біріншілігін ұтып алған. Парашютизм спортынан 3 дүниежүзілік рекорд, реактивті ұшақта 18 авиациялық рекорд орнатқан. «МиГ-21», Е-155 («МиГ-25»), «Су-7», «Ил-18», «Ил-28» ұшақтарда көптеген ұшу жаттығуын жасаған. 1978-1981 жылдары "Скорость" Мәскеу машина жасайтын зауытында сынаушы-ұшқыш болып жұмыс жасайды. 1981 жылы 19-27 тамызға дейін ғарышкер-зерттеуші ретінде "Союз Т-5", "Союз Т-7" ғарыш кемелерінде, "Салют-7" станциясында ұшқан. 1984 жылы 17-29 шілдеде борт-инженер ретінде «Союз Т-12» ғарыш кемесінде және «Салют-7» орбиталық станциясында ұшқан. Осы сапарда дүниежүзінде әйел адам бірінші рет ашық ғарышқа шыққан. 1986 жылы диссертация қорғап техикалық ғылым кадидаты болды. Ғарышкерлер қатарынан 1993 жылы майор шенінде зейнет жасына келуге байланысты шықты. 1989 жылы КСРО халық депутаты болып сайлаған. 1990 жылы Ресей халық депутаты болып сайлаған. 1995, 1999, 2003, 2007 және 2011 жылдары Мемлекеттік Думаға КПРФ партиясынан депутат болып сайлаған. Дереккөздер
Шансонье

Шансонье (французша - chansone - ән) - француздың көбіне өзі шығарған ән-жырларды орындайтын эстрада әншісі. Олар орта ғасырлардағы француз менестрельдерінің шығармаларынан бастау алған. Шансонье өнері 18-19 ғасырлардағы француз революциялары кезінде кеңінен пайдаланған (дамыған). Әдетте күнделікті өмірдің көкейтесті мәселелерін қозғайтын жаңа өлеңдерге ескі әндерді де пайдаланумен қатар, Шансонье лирик, саяси-әлеуметтек және сатиралық әндерді де орындап отырған. 19-шы ғасырдың аяғында кәсіби эстрада әншілерін де Шансонье деп атаған. Француз шанмонье өнері еуропа елдерімен қатар ТМД елдерінің қазіргі эстрадалық музыка өнеріндегі ән жанрын дамытуға да ықпал етеді. Дереккөздер Қазақ ұлттық энциклопедиясы 9-том
Имек астрагал

Қазақстандағы ең үлкен туыстың өкілі (308 түр), шөл аймағына тән мекендеуші, Үстірт және Арал маңынан бастап, Зайсан ойпатына дейінгі аралықта кездеседі, құм төбелерінде, тақырлардың жиегінде және сортаңды шөл далаларда өседі, бұл көпжылдық өсімдіктің биіктігі 20-35 см басқа көптеген астрагалдар сияқты сабақсыз, тек жапырақтар шоқтанып шығады. Және жапырақсыз гүл беретін мүшелері ұш жағындағы босаң шошақ тәрізді шоғырланған. Жапырағы күрделі қауырсынды, мықты сағақты және 7-12 жұпты үлкен дөңгеленген жапырақшалармен (ұзындығы 1-2 см). Гүл беретіндері қысқа, бірақ гүлшоғырымен бірге жапырақтармен теңеседі. Гүлдерінің саны 15-25, таспа тәрізді гүлжапырақтарымен және қысқа онша байқала қоймайтын гүлтабанымен қамтылған. Тостағанша күлтеден екі есе қысқа өсіңкі жапырақты түтікті, қысқа тісшелі. Күлтесі сары, үлкен жалауымен (3 см үлкендеу) және терең тарамдалған, қайықша тақталы, жалаудан едәуір қысқа. Түр сәуірде, мамырда гүлдейді, әдетте мамырда жеміс береді. Жемісі ұзынша үрме бұршақ, ұзындығы 2 см-ге жуық, ұш жағында тұмсығы бар және қатты терілі қабаты бар. Имек астрагал шаруашылық мақсатта малдың барлық түрі үшін жақсы мал азығы. Декоративті өсімдік ретінде қызығушылық тудырады. Жер үсті бөлігінен даярланған дәрі-дәрмектің қан қысымын азайтатын қасиеті бар. Дереккөздер "қазақстанның өсімдіктер әлемі" энциклопедиясы
Солтүстік Жоңғар кенді аймағы

Солтүстік Жоңғар кенді аймағы - алтын мен сирек металдар тараған өңір. Аймақ геотектоник. тұрғыдан Жоңғар-Балқаш геосинклиналь жүйесінің ішкі белдемі ретінде қарастырылып, Сарқант, Тастау деген 2 металлогендік шағын белдемге бөлінеді. Девон мен карбонның құмтасты, тақтатасты шөгінділерінен және гранит интрузияларынан құралған Сарқант белдемінде молибден, вольфрам, аздаған қалайы кендері тараған. Пермь граниттерімен байланысқан бұл кендер Лепсі өзені бойындағы пегматит пен кварц желілерінде кездеседі. Тастау белдемінде алтын, темір, марганец, кобальт, никель, аздаған мыс тараған, бұлардың ішінде маңыздысы алтын. Алтынның құмды-қорымды кендері антропогендік борпылдақ шөгінділер арасында, Жоңғар (Жетісу) Алатауының Балқаш пен Алакөлге қараған етегінде Тентек, Жаманты, Ырғайты, т.б. өзендер бойында және бұлардың таудан шыққан алқымындағы аллювийлік шөгінділерінде көп тараған. Ірілері Жаманты, Шет, Ырғайты, Тентек, Қызыл, т.б. құм қорымды алтын кендері. Темір мен марганецтің кіші кендері девон мен карбонның сазды-кремнийлі шөгінділерінде кездеседі. Аймақтағы кобальт пен никель Алакөл-Жоңғар жарылысын бойлай орналасқан улбтрабазит интрузияларының үгілу қыртысында тараған; грейзен және пегматит формациясына жататын металл кен орындары мен аметист, родонит, гранаттың, қызыл саздың зерттелмеген кен орындары бар. Дереккөздер
Алып сколия

Алып сколия — саны азайып бара жатқан түр. ТМД-дағы жарғаққанаттылар отрядының ең ірі өкілі. Оңтүстік Еуропа, Солтүстік Африка, Оңтүстік-Батыс Азия, Орталық Азияның оң түстігінде таралған. Қазақстанда Солтүстік Каспий маңында кездеседі. Орман шетінде, алаңқайында, жыра беткейлерінде, дала бұталары мен өзен жайылмаларында тіршілік етеді. Бір рет ұрпақ береді (таралу аймағының оңтүстігінде екі рет). Ересектері мамырдан қыркүйекке дейін ұшады. Ересек аралар әр түрлі өсімдік гүлдерінің тозаңымен және шырынымен қоректенеді. Аналықтары жұмыртқаларын шаншарымен жансыздандырған (бір-бірден) мүйізтұм сық қоңыздың дернәсіліне салады. Жұмыртқадан шыққан дернәсіл,алдымен гемолимфамен, одан кейін майлы денемен, бұлшық еттермен және жемтігінің денесінің басқа да ұлпаларымен қоректенеді. Көктемде дернәсілдері қуыршаққа айналады,кешікпей ересек аралар пайда болады. Түрді сақтау үшін иелері мен олардың тіршілік ортасын қорғау қажет, сонымен қатар, аралардың өзін ұстамау және жоймау керек. Дереккөздер * "Ғажайып омыртқасыздар" Қазақстан Қызыл кітабы беттерінен. Алматыкітап 2005 ж.
Тау лестифорусы

Тау лестифорусы - cирек кездесетін, аз зерттелген түр. Gorytini трибасының ежелгі туысының Қазақстандағы жалғыз өкілі болып табылады. Бәлкім, үштік дәуір қалдығы. Тянь-Шаньның аласа таулары мен тау етегінде таралған. Тянь-Шаньның далалы және шалғынды-орманды белдеулеріндегі шалғынды-далалы биотоптарында тіршілік етеді. Аналықтары жерде ұялайды және қор ретінде цикадаларды ұстайды. Жерді ауыл шаруашылық игеру, малды шектен тыс бағу түрдің санының қысқаруына әсер етіп отыр. Түр Ақсу-Жабағылы қорығында қорғалады. Дереккөздер * "Ғажайып омыртқасыздар" Қазақстан Қызыл кітабы беттерінен. Алматыкітап 2005 ж.
Шренк таспасы

Балқаш және Бетпақдала маңындағы шөп далаларда, сонымен бірге аласа таулардың дала аймақтарында (Мұғалжар, Солтүстік және Батыс Тянь-Шаньдағы Қазақ ұсақ шоқыларында) кездеседі. Тегіс жерден таудың ортаңғы белдеулеріне дейін майда шөгінділерде және тасты топырақтарда өседі. Ұзын қою сопақша гүлшоғырлары жапырақсыз гүлсидамына орналасқан. Күлтелері қара қошқыл күлгін түсті, түтікшелері тостағаншадан екі есе ұзын. Гүлдеп біткеннен кейін тостағанша көпіршік тәрізді пішінге айналады және ұлғайып жемістері жабады (ұсақ 0,5 см-ге дейін, жұмыртқа тәрізді бұршақ). Жемістері маусым-шілдеде пісіп жетіледі. Осы уақытта гүлшоғырдың ортасы қурайды және сына бастайды. Көпіршік тостағанша мен қоршаған жеке бұршақтар жер бетімен домалап, аналықтан бірнеше қашықтыққа ұзайды. Шренк астрагал гүлдегенде және жеміс салған кезінде де өте әсем өсімдік. Ол табиғат ландшафтына өте тиімді көрінеді және альпі төбешігін безендіруге өте қолайлы. Дереккөздер "Қазақстанның өсімдіктер әлемі" энциклопедиясы
Ток күші

Ток күші. Амперметр - Электр тогын өлшеу және салыстыру үшін ток күші деген арнайы шама енгізіледі. Көлденең қимасының ауданы S өткізгіште электр өрісінің әсерінен кейін заряд тасымалдаушылар қандай да бір жылдамдықпен қозғалады деп алайық. Барлық заряд тасымалдаушылардың қозғалысы реттелген болғандықтан, өткізгіш бойымен электр тогы жүреді. Бұл кезде әр секунд сайын өткізгіштің кез келген қимасы арқылы электр мөлшері деп аталатын қандай да бір заряд өтеді. Өткізгіштің көлденең қимасы арқылы қандай да бір уақыт аралығында тасымалданатын электр мөлшерінің сол уақыт аралығына қатынасын ток күші деп атайды: I=q/t. Халықаралық бірліктер жүйесінде (SI) ток күші ампермен (А) өрнектеледі: 1А1КЛ/1с 1ампер (1Кулон/(1 секунд)). Ампер - негізгі бірліктердің бірі. Оны тәжірибе жүзінде тогы бар екі параллель өткізгіштің өзара әрекеттесуі күштері бойынша анықтаған француз ғалымы А.Ампердің құрметіне осылай атаған. 1 ампер - вакуумде бір-бірінен 1 м қашықтықта орналасқан, көлденең қимасының ауданы өте аз, шексіз ұзын түзу екі өткізгіштің бойымен өтетін тұрақты тоқ күші. Мұндай тоқ ұзындығы 1 м өткізгіштердің әрбір кесіндісінде 2*10-7 Н-ға тең өзара ірекеттесу күшін тудырады. Әлсіз және күшті тоқтарды өлшеу үшін тоқ күшінің үлестік және еселік бірліктерін қолданады: 1 мА 10-3 А; 1 мкА 10-6А; 1кА =103А. Біздің үйіміздің жарықтандыруға қолданатын қыздыру шамдарының ток күші, олардың қуатына сәйкес 7-ден 400 мА-ге дейін болады. 1А ток күші адам өміріне қауіпті. 1А ток күшінің бірлігі арқылы электр зарядының бірлігі немесе 1Кл электр мөлшері анықталады. I=q/t болғандықтан, q=It. I1A, t1c деп алып, электр зарядының бірлігін аламыз: 1Кл=1А*1с. 1Кл ток күші 1А болғанда 1с уақыт аралығында өткізгіштің көлденең қимасы арқылы өтетін электр зарядына тең. Ток күші өлшейтін құралды амперметр деп атайды. Амперметрдің шартты белгісі.-А-. Амперметрді ток күшін өлшейтін құралмен тізбекпен қосады. Амперметрде екі қысқыш бар: "+", "-". : "+" қысқышын ток көзінің оң полюсінен келетін өткізгішпен жалғайды.
Сарыөзек (Солтүстік Қазақстан облысы)

Сарыөзек — Солтүстік Қазақстан облысы Айыртау ауданы, Қаратал ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2014 жылы таратылған. Географиялық орны Аудан орталығы - Саумалкөл ауылынан солтүстік-батысқа қарай 29 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 181 адам (93 ер адам және 88 әйел адам) болса, 2009 жылы 59 адамды (33 ер адам және 26 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Оқушыларда оқудағы визуалдандыру дағдыларын дамыту

Оқушылар үшін өзекті 3 кезеңдегі ең маңызды аспектілердің бірі құбылыстар мен оқиғалардың белгілі диапазонын түсіндіру үшін терминдер мен ұғымдарды қолдана отырып, басты ғылыми идеяларды қолдану мен пайдалану қабілеті болып табылады. Бұл басты ғылыми идеялар табиғатта дерексіз, сондықтан ғалымдар оларды түсіндіру үшін аналогтары мен үлгілерін қолданады. Сөйлеудің ғылыми стилін дамыту Ағылшын тілін екінші тіл ретінде үйреніп жатқан оқушылар төмендегідей табыстарға жету үшін сөйлеудің ғылыми стилін шебер қолдануды қажет етеді: *Үлгілер мен аналогтарды пайдалануда негізгі ғылыми идеяларды визуалдандыру; *Болжамдар жасап, айғақтарды түсіндіріп, қорытынды жасауда негізгі ғылыми идеяларды пайдалану; *Негізгі ғылыми идеяларды ғылыми сұраныс диапазоны шегінде пайдалану. Модельдер мен аналогтарды пайдалану *Үлгілер тиімді оқыту құралы ретінде пайдаланылады; *Дерексіз идеяларды суреттеу және елестету үшін үлгілер мен аналогтарды пайдалану оқытудың мықты жағы болып есептеледі; *Нағыз білікті мұғалімдер жалпы үлгілер мен аналогтардың күшті, әлсіз жақтарын сезінеді және сыни тұрғыдан ойлауға ұмтылған оқушыларды мадақтайды; *Білікті мұғалімдер оқушыларды өздерінің үлгілерін жасауға қатыстырады. Ағылшын тілін екінші тіл ретінде оқитын оқушылар үшін үлгілерді пайдалану ғылымды оқудағы ең күшті құрал болып саналады. Үлгілер дерексіз идеялар мен қиын байланыстарды нақты елестетуге көмектеседі. Бұл нақты елестетулердің ағылшын тілін екінші тіл ретінде оқитын оқушылар үшін ғылымда өз мүмкіндіктерін ашуда, ғылыми сауаттылығын дамытуда маңызы өте зор. «Модель» терминінің бірнеше түсіндірмесі бар. Оқытуда (модель) үлгі тартымдылық ретінде түсіндіріледі, ағылшын тілін екінші тіл ретінде оқитын оқушылар үшін қолдауды жасауға көмектеседі. Ғылыми үлгілер - ғылыми идеялардың көпшілік мақұлдаған көрінісі, мысалы: жарықтың сәулелері, энергия ұғымы және жасушалардың өмірдің негізі екендігі. Оқыту үлгілері *Физикалық үлгілерді өте аз немесе өте көп, немесе дерексіз идеяларды нысандар мен процестер көрсетеді, мысалы: күн жүйесі, ас қорыту үдерісі, ұсақ бөлшектерді жүйелеу. *Аналогтар, мысалы электр тізбектерін елестету үшін көлік ағысын көрсетуге болады. *Нысандарды, үдерістерді және веб-жүйелер сияқты дерексіз ұғымдарды көрсететін визуалды диаграммалар. *Ғылыми мәтіннің негізгі бөліктерін түйіндейтін блок-сызбалар. *Жылдамдық, ара қашықтық, уақыт сияқты айнымалылардың байланысын көрсететін кестелер, диаграммалар және математикалық формулалар. Дереккөздер [http://www.cpm.kz/index.php?optioncom_phocadownload&viewcategory&id84:2-kn&Itemid429&lang=kz www.cpm.kz]
Алматы Туры 2013

Алматы Туры 2013 Халықаралық велосипедшілер одағының (UCI) қамқорлығымен Қазақстанда ұйымдастырылаған алғашқы бір күндік тас жол веложарысы. Жарыс 2013 жылдың 6 қазан күні Алматы қаласында өтті. Бір күндік тас жол веложарысты өткізу туралы меморандумға Алматы қаласының әкімшілігі, UCI және Қазақстан велоспорты федерациясы арсында 2013 жылдың ақпанында қол қойылды. Бір айналымның қашықтығы – 31 километр. Жарыстың жалпы қашықтығы – 186 километр (6 айналым). Жарыстың жүлде қоры 39 900 еуроны құрайды, жеңімпаз 15 000 еуроға ие болды. Командалар Турдың жеңімпазы атану үшін 20 команда бақ сынасты: үш кәсіби құрлықтық команда, 12 құрлықтық команда, үш ұлттық команда, бір аймақтық команда және бір клуб. Жалпы алғанда алғашқы Tour of Almaty 2013 веложарысына 16 елдің командалары қатысады. Қазақстан атынан үш команда өкілдік етті: ұлттық құрама, Astana құрлықтық командасы және Vino 4-ever клубы. Сонымен қатар, жарысқа Ресейдің Itera-Katusha Team, Әзірбайжанның Synergy Baku Cycling Project, Италиядан, Австриядан, Украинадан, Латвиядан, Ираннан, Ирландиядан, Брунейден, Нидерландылардан, Франциядан, Польшадан, Өзбекстаннан, АҚШ-тан және Молдавиядан командалар қатысты. Нәтижелер Трансляция * Eurosport 2 * Хабар * Қазақстан * Astana TV * 31 * KAZsport Сыртқы сілтемелер * [http://touralmaty2013.com/ Турдың ресми сайты]
Эмбриологиялық дәлелдемелер

Өсімдіктер мен жануарлардың жеке дамуын зерттеу жұмыстары олардың жыныс жасушаларының түзілу әрекеті ұқсас екенін,көп жасушалы ағзалардың барлығы дерлік ұрықтанған жұмыртқа жасушасынан дамитынын көрсетеді.Ұрықтық дамудың неғұрлым ертерек сатысында омыртқалылардың барлығының дерлік ұрықтары дене пішіні жағынан өте ұқсас келеді. Эмбриологиялық дәлел. Эмбриологиялық дәлел әр алуан ағзалардың ұрықтық даму сатысын зерттеумен байланысты.Бұл саладағы ойдағыдай алғашқы маңызды зерттеулердің бірін Э.Геккель мен Ф.Мюллер іске асырды.Олар биологияға биогенетикалық ұқсастық заңын анықтады.Оны қысқаша былай жазуға болады. "Онтогенез дегеніміз филогенезді қысқаша және толық емес қайталау".Онтогенез -бұл бір дарақтың туу үдерісінен өлгенге дейінгі жеке дамуы. Ал филогенез -бұл барлық тірілік атаулының тарихи даму үдерісі.биогенетикалық заң биологиялық терминсіз былай тұжырымдалады.Әрбір тірі ағза ғаламшарда тіршіліктің даму тарихын тұтасымен қайталайды".Әрине біз өсімдіктердің даму сатыларын қайталамаймыз, мұндай саңырауқұлақтар жануарлардың пайда болу жолын қайталамайды.Алайда тірі ағзалардың барлы5ына өзднрінің ата-тектерінің негізгі қалыптасу кезеңдері тән қасиет. Дереккөздер Тағы қараңыз Сыртқы сілтемелер
Қабілет

Қабілет — тұлғаның қызмет түрлерін атқару тәсілдерін жетік меңгеруінен көрініс табатын, оларды игеру мүмкіндігін шарттастыратын, жемісті нәтижеге қол жеткізу мүмкіндіктерін көрсететін дара - психологиялық ерекшелігі. Қабілет түрлері: 1. Интеллектуалдық қабілеттер – ақпаратты қабылдау, өңдеу және міндеттерді шешу іскерлігімен байланысты. Оларға логикалық ойлау, зейін, ес жатады. 2. Шығармашылық қабілеттер – жаңа, тың дүниені жасауға бейімділік; мысалы, көркем шығармашылық немесе өнертапқыштық. 3. Физикалық қабілеттер – дене төзімділігі, күш және қимыл-қозғалыс үйлесімділігімен байланысты. 4. Әлеуметтік қабілеттер – адамдарға қоғамда тиімді өзара әрекет етуге, қарым-қатынас құруға, топта жұмыс істеуге көмектесетін қабілеттер. Дереккөздер
Nokia Lumia 1020

Nokia Lumia 1020 - Windows Phone 8 операциялық жүйесінде жұмыс атқаратын, Nokia компаниясының жетекшілігімен құрастырылған ұялы телефон. Смартфон алғаш рет 2013 жылдың 11 шілде күні Нью-Йорк қаласында жарық көрген. Негізінен бұл смартфон 4.5 дюймдік өте сезімтал экранмен жабдықталған. Экранның рұқсаттығы HD+ (1280x768). Ал негізгі дисплей AMOLED технологиясы арқылы жасалынып, Gorilla Glass 3 қатты әйнегімен қорғалынған. Сонымен қатар, смартфонда 1,5 GHz жиілігінде жұмыс атқаратын екі ядролық процессор орнатылған. Смартфонның негізгі өзгешілігі 41 мегапиксельдік PureView камерасы. Келбеті Смартфонның келбеті боялған поликарбонаттан жасалған. Нарыққа шығарылған сатылымдағы түстер: сары, қара, ақ. Келбетінің өлшемдері: биіктігі - 130,4 мм; ені - 71,4 мм; қалыңдығы - 10,4 мм; жалпақ бөлігінде - 14,5мм. Процессоры Смартфон 1,5 GHz жиілігі арқасында екі ядролық Qualcomm MSM8960 Krait процессоры және Qualcomm Adreno 225 графикалық процессорымен жұмыс істейді. Смартфонға еңгізілген оперативті жад 2 Гб тең. Ал еңгізілген жад саны 32 Гб тең. Байланыс Lumia 1020 4G, 3G және NFC модульдерімен жабдықталған. Сонымен қатар смартфонда Wi-Fi 802.11 a/b/g/n модулі қойылған. Осының есесіне смартфон Wi-fi HotSpot технологиясын қолдана алады. Осыған қоса смартфонда Bluetooth 3.0 мен USB v2.0 бар.
Фарабитану

Фарабитану — әлемдік ғылымда 19 ғасырдың 2-жартысында қалыптасып, Қазақстанда 70 жылдардан бастап дамыған ғылым саласы. Әбу Насыр Әл-Фарабидің дүнижүзіндегі мәдениет пен ғылымға қосқан үлесін зерттеудің маңызын алғаш рет шетер ғалымдары Г. Сартон, Д. Беркал және А. Койре негіздеп берді. 1975 жылы Фарабидің артында қалған мол ғылыми мұраларын жете зерттеуге арналған Халықаралық ғылыми конференция (Мәскеу-Алматы-Бағдат) ұйымдастырылып оған қатысқан ғалымдардың еңбектері жеке жинақ ретінде басылып шықты. М. Шгельшнейдер мен Фр. Дитериц Фарабидің философиялық еңбектерін зерттеу ісіне үлкен үлес қосты. Э. Ренан "Аверроэс және аверроизм" еңбегінде Фараби және ортағасырлық араб тілді Шығыс философиясына жаңа платонистік ағым мен перипатетизмнің механикалық бірігуі, комментаторлық және еліктеушілік бағыттағы өзіндік мәні жоқ ілім деген сыңаржақ баға береді. Музыка саласында Фараби әр алуан шығармалар мен қатар "Музыка туралы үлкен кітап" атты іргелі еңбегін француз тілінде И. Мадкури мен Г. Фармер жариялап, ғылыми түсініктеме жасады. "Мұсылман Қайта өрлеуі" терминінің енгізілуі мен оған лайықты баға берілуі Фараби мұраларын бүкіл әлемдік деңгейде зерттеуге игі әсерін тигізді. Фарабидің еңбектерін жинастыру, зерттеу, аудару, қазақ және орыс тілдерінде бастырып шығаруда совет ғалымдары Б.Г. Гафуров, С.И. Григорян, В.В. Соколов, А.Ж. Машанов, А.К. Көбесов, М.М Хайруллаевтар, М. Бурабаев, Ә. Дербісәлиев елеулі үлес қосты. Фарабидің әлемдік ғылым мен мәдениетке қосқан үлесті "Әл-Фараби мәдениет тарихында" атты монографияда жан-жақты қарастырылды. Тарихшылар А.Н. Бернштам мен К.А. Ақышевтың зерттеулері нәтижесінде Фарабидің Оңтүстік Қазақстан территориясын қоныстанған түркі тілдес тайпалардың өкілі екендігі анықталды. Қазақстан философтары еңбектерінде Фараби Аристотельдің материалистік идеяларын оз кезеңіне сай дамытып, шығыс периматетизімінің негізін салушы болғандығы дәлелденді. Фарабидің философия, логика, социология, философия тарихына арналған еңбектері орыс және қазақ тілдерінде Қазақстан баспаларынан басылып шықты. Бұған дейін Фарабидің зерттелмеген көптеген трактаттарын жинау, ғылыми тұрғыдан жүйелеу және басып шығару жөнінде ҚазССР ҒА-ның Философия право институтында арнаулы топ жұмыс істейді. Дереккөздер
Спорт ғимараттары

даға стадион]] Спорт ғимараттары — спортпен жаппай шұғылдануға, спорттық жарыс өткізуге, дене шынықтыруға арналған ашық немесе жабық алаң, үймерет немесе арнайы жабдық. Оларға спорт ареналары, манеждер, әмбебап спорт сарайлары, қысқы стадиондар, туристік лагерьлер, су станциялары, ипподромдар, дене шынықтыру залдары жатады. Негізгі құрылысы - стадион, ол шағын, үлкен және олимпиялық болып бөлінеді. Сондай-ақ Спорт құрылысының ареналары қажет кезінде көрме немесе конерт залына айнала алады. Қазақстанда тұңғыш Спорт құрылысы - «Динамо » (1931), «Спартак» (1936) стадиондары Алматы қаласында бірыңғай жобамен салынды. 1955-1967 жылдары салынған. Орталық стадион Үлкен спорт аренасы мен Кіші аренадан тұрады. Стадион трибуналарының астында спорт ойындарының,күрес, бокс залдары, жаттықтырушылар мен дәрігерлер бөлмелері, мейманхана киім ауыстыру бөлмелері орналасқан. Жасанды мұз айдыны бар Спорт сарайына басты зал, мұз дайындайтын машина бөлімшесі, медициналық және методикалық кабинеттер кіреді. Алатаудың көрікті Медеу сайында теңіз деңгейінен 1691,2 м биіктікте орналасқан «Медеу» спорт комплексі сәулет өнерінің озық үлгісі қатарына жатады. Қазақстанда қазіргі кезеңде (1987) 155 стадион, 9205 футбол алаңы, 113 бассейн, 8 қолдан жасалған мұз айдыны жұмыс істейді. Қарағандада Спорт сарайы (1958) мен «Шахтер» стадионы (1963), Өскеменде Спорт сарайы (1963) т.б. салынды. Дереккөздер
Аңшылық өлеңдер

Аңшылық өлеңдер — еңбек пен кәсіпке байланысты туған тұрмыс салт жырының бір түрі. Қазақ халқы ерте кезде төрт түлік мал өсірумен қатар аң аулауды кәсіп еткен. Ол үшін қажетті құрал-сайман ұстап, жүйрік ат, құмай тазы, қыран құс баптаған. Сөйтіп, аңшылық күн көріс кәсібіне айналған. Бертін келе саятшылық құру, құс салу ойын-сауықтың, бой жазудың, қызық көрудің бір түріне айналған. Халық аңшы мергендерді құрметтеп, оларды өлең-жырға қосқан, ертегі, аңыз-әңгімелер шығарған. Аңшылық өлеңнің ең көне нұсқасы Орхон-Енисей (5-8 ғ.) жазба ескерткіштерінде, Махмұд Қашқаридың «Диуани лұғат-ат-түрік» сөздігінде (11 ғ.) кездеседі. Аңшылық өлеңінде аңшылармен қатар аңшылық құрал дар, тазы, ат, құс сипатталып, олардың тигізетін пайдасы, атқаратын қызметі жырланады. Аңшылық қазақ ауыз әдебиетіне күрделі тақырып болып енді. Батырлардың бейнесін жасағанда «арыстандай айбатты», «жолбарыстай қайратты», «қырандай алғыр», сұлу қыздарды суреттегенде «аққу мойын», «құралай көз», «сұңқардай сыланған» деп, әдемі эпитет, метафоралар қолданады. Бұл — қазақ халқының ғасырлар бойы аңшылық, саятшылық өмір тәжірибесінен туған ой-түйіндеулері. Мұндай көркемдеу құралдары кез келген Аңшылық өлеңнен табылады. Мысалы: «Ей, Ардақ, сен ақ қоян секеңдеген, Артында мен ақ тұйғын жетем деген» . Ақындар айтысында бейнелі салыстыру үшін ақиық бүркіт, қыран құс, тұлпар ат т.б теңеулер жиі қолданылады. Аққудың сұңқылын, әупілдектің әупілін, көкала үйректің гегеуін, қара торғайдың шырылын, ақбоз аттың аяқ алысын, бұлбұлдың сайрауын, жаралы құланның аянышты күйін арқау еткен Аңшылық өлеңдер көп. Бұрынғы аңшылықпен саятшылық аң, құсты қырып-жоюды мақсат етпеген. Айдын көлде балапан ерткен үйрек-қазды, жапан далада құралайы бар киікті, елік пен ақбөкенді атпаған, қонжығын ерткен кірекейге тимеген. Адамгершіліктің серті етіп ұстаған мергендер аңды тығылып тұрып қапияда атуды, сол сияқты тұқым көбейту маусымында зиян жасауды қатігездік, тағылық санаған. Аңнан құр қайтса да мойымай, аңшылық қызығын жырға қосқан. Аңшылық өлеңдер кеңпейілділікке, салқынқандылыққа, сабырлық пен төзімділікке баулып, тәрбиелеуде адамның рухани серігі болған. Дереккөздер
Көне ұйғыр жазуы

Көне ұйғыр жазуы — көне жазба мұралары. Көне ұйғыр жазба ескерткіштері негізінен алғанда Шығыс Түркістан мен қазіргі Моңғолия жерінде сақталған. Көне ұйғыр жазуы V ғасырда қалыптаса бастаған. Көне ұйғыр жазба ескерткіштері жазудың руналық, манихей, ұйғыр және араб графикасы негізіндегі төрт түрін басынан кешірді. Көне ұйғыр жазба ескерткіштер - ұйғырлардың көне замандағы жазба мұралары. Түркі халықтарының ішінде ұйғырлардың жазу дәстүрі V ғасырдың бас кезінен қалыптаса бастады. Көне ұйғыр жазба ескерткіштеріне манихей, будда, христиан және мұсылман идеологиясына байланысты көркем және діни философиялық т.б. туындылар жатады. Ұйғыр халқының тарихын, рухани мәдениетін зерттеп білуде олардың мәні зор. Көне ұйғыр жазба ескерткіштері 3 түрлі алфавитпен жазылған. Олар: 1) тасты қашап жазуға икемделген руналық орхон алфавиті; 2) жаңа соғды әліпбиі негізінде жасалған көне ұйғыр әліпбиі; 3) араб әліпбиі. Мұның біріншісімен «Моюн-Чур» немесе «Селенга тасы» (VIII ғ.) мен Суджи қойнауынан (IX ғ.) және Турфаннан (Шығыс Түркістан) табылған жазба ескерткіштер жазылған. Көне ұйғыр жазба ескерткіштерінің көпшілігі көне ұйғыр әліпбиімен жазылған. V-VI ғасырларда Шығыс Түркістан жерінде соғды әліпбиінің негізінде жасалған ұйғыр жазуы кең өріс алды. Ал VII-X ғасырларда қазіргі Моңғолия, оңтүстік Сібір және Жетісу өлкелерінде руна жазуы кең тарай бастады. Өзге түркі тектес тайпалармен қатар бұл жазумен сол тұстағы Моңғолиядағы Ұйғыр мемлекетінің ұйғырлары да кеңінен пайдаланды. Бірақ көне ұйғыр жазба ескерткіштерінің басым көпшілігі ұйғыр, сондай-ақ араб жазулары негізінде хатқа түсті. Ғылымда көне ұйғыр тілінің соғды тілінен аударылып алынған ескерткіші «Хуастуанифт» , одан кейін христиандық мазмұндағы «Жәдігөйлердің табынуы», «Алтын яруқ» қолжазбасы. Үрімші қаласындағы Шыңжан-ұйғыр автономиялық ауданының ұлттық музейінде X-XIX ғасырлардағы көне ұйғыр жазба ескерткіштеріне қатысты 4 мыңнан астам қолжазба жинақталған. Осы сияқты ұйғыр жазба ескерткіштері КСРО ғылым академиясының Шығыстану ин-тының Орта Азиялық қолжазбалар қорында сақталған. Ұйғыр тілі жазба ескерткіштерінің кейбір нұсқалары Германия, Франция, Англия, және Жапония кітапханалары мен музейлерінен орын алған. Көне ұйғыр жазба ескерткіштерін үш салаға бөлуге болады: Руна жазуымен жазылғандар: Моңғолиядан табылған «Моюнчур» және «Қарабалғасун» т.б. жазба ескерткіштері. Ұйғыр жазуымен жазылғандар: «Хуастуанифт», «Алтын яруқ». «Құтадғу біліктің» Гератта көшірілген нұсқасы әр түрлі мазмұндағы іс қағаздары Фарид-уд-дин Аттар көшіріп жазған «Тазкиретул әвлия», Тохтамыш пен Темір Құтлұқтың хан жарлықтары, эпиграфиялық ескерткіштер т.б. араб жазуымен жазылғандар. Махмуд Қашғаридың «Диуан лұғат-ат-түрік», «Түркі тілдерінің сөздігі», Жүсіп Баласағұнидың «Құтадғу білік» шығармасының Мысыр және Наманған тізімі араб тілінде жазылған Ибн Мұханнаның грамматикасы мен сөздігі, Ахмед Югнакидың «Хибат ул хақайық» , Насреддин Рабғузидің «Қиссас -ул- әнбия» т.б. Дереккөздер
Даңқ обелискісі (Талдықорған қаласы)

Тарихы және сипаттамасы Даңқ Обелискісі мәдениет және демалыс саябағының кіре берісінде орналасқан. Темір бетоннан салынған айбынды монументтің биіктігі 11,5 метр гранитпен қапталған. Мраморменен қапталған төтр бұрышты пъедисталда Отан – Ана бейнесін бейнелейтін әйел тұр. ---- Ескерткіш Ұлы Отан Соғысы ардагерлерінің ынтасы бойынша салынды. Мемориалдық кешенге жөндеу жұмыстары 1977 жылы жүргізілді. Бір жақ бетіндегі мерт болған азаматтардың есімдерінің тақтасы алынды. Ескерткіш Ұлы Отан cоғысы және азаматтық соғыс туралы ескерткіш, Кеңес өкіметінің 50 жылдығына арналып салынып, Ұлы Отан соғысының 60 жылдық жеңісіне орай өңделді. ---- Мрамормен қапталған алдыңғы жақта ұзартылған стилобатта басын паң көтерген әйел Отан- Ана бейнесін айшықтайды. Скульптура қоладан жасалған, биіктігі 3,20м және 1,30. төмеңгі жағында мәңгілік от лаулап жанып тұрады. Мүсіншісі Әділет Жұмабай. Сәулеттік жұмыстарын жүргізген ЖШС «Күмбез» компаниясы. Дереккөз
Майстрюк және оның жауынгер достарына арналған ескерткіш (Талдықорған қаласы)

Майстрюк және оның жауынгер достарына арналған ескерткіш – Жетісу облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері тізіміне енген монументтік өнер ескерткіші. Орналасқан жері Талдықорған қаласы, Демалыс және мәдениет саябағы. Тарихи дерек, сипаты Карп Лукьянович Майстрюк (1887-1921 жж.) – Жетісудың І-ші Қызыл гвардияшылар полкінің командирі. Батыр Черкасск қорғанысы кезінде, Жаркентке, Пржевальскке, Ташкентке жорық жасаған кезде полк көптеген жеңіске жетті. 1921 жылдың көктемінде Майстрюк К. Л. Хива түбіндегі шайқаста ерлікпен қаза тапты. Ескерткіш мәрмәр тастан жасалған үш қабатты тұғырдың үстінде пирамида тәрізді бетоннан құйылып, ортасынан төмен қарай мәрмәр таспен қапталған. Ескерткіштің айналасындағы қоршауы темірден жасалған. Дереккөздер
Samsung Galaxy S4

Samsung Galaxy S4 (GT-I9500, GT-I9505) — Galaxy S смартфондар линейкасының төртінші тармағы. Алғаш рет 2013 жылдың 15 наурызында Samsung Electronics - тің арқасында Нью-Йоркте жарыққа шыққан. Ал сатылымы 2013 жылдың сәуір айының аяғында 155 қалада басталған. Бұл смартфонның ізашары Samsung Galaxy S III - тен негізгі айырмашылығы экранның үлкендігінде және рұқсаттылығында (Full HD), 13-мегапиксельдік камерада және де жаңа программалық қызметтерінде. Негізінен бұл смартфонның алдыңғы камерасы адамның назарын бақылап, егер адамның назары смартфонда болмаған жағдайда видеоның ойналуын тоқтататын қызметі бар. Келбеті Бұл смартфонның келбеті ізашарының келбетімен бірдей десекте болады. Бірақ, сондада бәрнеше өзгерістер де бар. Смартфонның жалтырақ беті негізінен поликарбонаттан жасалған. Сатылымдағы түстері: қара («Black Mist»), ақ («White Frost»), көк («Blue Arctic»), қоңыр («Brown Autumn»), қызыл («Red Aurora»), күлгін («Purple Mirage») және қызғылт («Pink Twilight») түстер. Экранның диагоналы 5 дюйм, ал өлшемдері — 136,6×69,8 мм, қалыңдығы болса - 7,9 мм. Техникалық ақпараттары Samsung Galaxy S4-тің корпусында төрт ядролық ARM Cortex-A15 және төрт ядролық ARM Cortex-A7 ядроларында жұмыс атқаратын Exynos 5 Octa процессоры орнатылған. Сондай - ақ өзінің ізашары секілді Samsun Galaxy S4 - тің де экраны Super AMOLED HD технологиясы арқылы жасалған. Бірақ экранның айырмашылығы (4.99" және 4.8"), рұқсаттылықтың айырмашылығы (1920*1080 және 1280*720) және де пиксельдердің тығыздығы (441 ppi және 306 ppi) жөнінен айырмашылықтар өте көп. Сонымен қатар флагман Gorilla Glass 3 қатты қорғаныш әйнегімен қапталған. Программалық қамсыздандыруылығы Samsung Galaxy S4-тің операциялық жүйесі Samsung TouchWiz — «Nature UX» қолданушылық интерфейсті Android 4.2.2 «Jelly Bean». Флагманның камерасы «Samsung Orb» және «Dual Mode» секілді қызметтермен жабдықталған. Сонымен қатар, көздің жүрісін бақылап отыратын «Eye scrolling» секілді қызметтер де қосылған. Дереккөздер
Көтен Тәуіп Байғотанұлы

Көтен баба Байғотанұлы (кей деректерде Қоңырбайұлы; Шын аты – Қойлыбай; XVIII ғасырда өмір сүрген) – аузы дуалы би, әулие, емші, көріпкел, бақсы, қобызшы, ұста. Әулиенің құдіретін білген Абылай хан «Жалаңаш әулие» деп есім берген. Әулие бабамыз Абылай хан мен Қабанбай батырдың ақылшысы болған. Шыққан тегі – Найман елі Матай руынан. Өмірбаяны Көтен Тәуіп Байғотанұлы туралы мәліметтер мұрағаттардан табылған жоқ. Бірақ, Жансүгіров поселкесінде тұратын шөбересі Садырбай Байжұмановтың айтуынша: «Алтынарық бойында шамамен 1835 жылы дүниеге келген әулие Көтен Тәуіп менің үшінші әкем дейді. Шыққан тегі Найман баласы, Матай. Ол туысымен жаны нармен кетуі мүмкін, сондықтан дұғасын оқып баланың атын бұрыс қою керек деп табады да азан шақырып баланы Көтен деп қойған екен. Сонымен Көтен бала өсе береді. Көтен Тәуіп әулие Сыр бойында дүниеге келген. Өзі үш ағайынды болған, бірінші ағасы Түгел, екінші ағасы Күшмән батыр, өзінің азан шақырған аты Қойлыбай. Әулиелік жолды 13 жас мүшелінен бастаған. Алланың сүйікті құлы, және ұста шебері болған. Абылай ханның жау-ұрыстарынан жараланған әскерлерін емдеумен айналысқан. ---- Солардың жүрегіне күш қайрат ұялата білген. Әулиенің құдіретін білген Абылай хан атаға «Жалаңаш» әулие есімін қойған. Әулие бабамыз Абылай хан мен Қабанбай батырдың ақылшысы болған. Қобыз тартып, бақсылық ұстап, халық емшісі болған кісілерге ақылын айтып, ұғындырып ауыл адамдарын біріктіріп отырған. «Әулие» атасы 71 жасында дүниеден өтіпті». Кесенесі Ақсу ауданында орналасқан кесенесі сопақша келген, қабырғалары 21 қатар ақ силикат қышынан қаланған көлемі (25х12х8) үш қақпадан тұрады. Орталық қақпаның екі жағында 37 қатар ақ белгі темірден жасалған ай орналастырылған. Фасад қабырғаларының бетіне қуыстар, розеттер, темірден оюланып жасалған. Кесенеге алдындағы 5 сатымен көтеріліп кіреді. Дереккөз
Парацельс

Парацельс - (1493 - 1541 жж.) әйгілі алхимик, ятрохимия негізін қалаушы. Оның шын есімі - Теофраст Бомбаст фон Гогонгейм. Парацельс Швейцарияда туған. 30 жасында дәрігер лауазымын иеленіп, медицина мен фармакология жайлы көптеген мақалалар жазған. Соңғы күндерін Зальцбургта кедейлікпен, аштықпен өткізген. Оның жаңалықтарына көптеген бәсеклестері қарсы тұрды. Оның өмірі жайлы мәліметттер аз. Жаңа заман адамдары оны Парацельс (латынша - аса мейрімді адам). Парацальс ғылым тарихына ятрохимияның (иатрохимия) негізін қалаушы ретінде кірді. Дереккөздер
Қоқан салпысы

Қоқан Салпысы – ұшқаттар тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдік. Өсетін аймақтар Талас Алатауында, Қаратау жотасының оңтүстік-шығыс бөлігінде көбіне жеке топ болып кездеседі. Қазақстанда етегінің тасты-қиыршықтасты топырағынан тау субальпі. белдеуіне дейінгі аршалы ормандар арасындағы алаңқайларда әр түрлі шөптердің арасында өседі. Сирек кездесетін қалдық түр. Алматыдағы ботан, бақта қолдан өсіріледі. Таралу аймағының таралуына байланысты Қазақстанның "Қызыл кітабына" енгізілген. Морфологиясы Биіктігі 80 см-ге дейін жетеді, қарапайым тамыры жуандау келген. Сырты тегіс, бір ғана сабағы болады. Қандауыр тәрізді тамыр жапырағының ұзындығы 30 см-ге дейін жетед, жиегі тегіс немесе ирек тісшелі, сабаққа қанат тәрізді созыла бекіген. Сабақ жапырақтары төртеуден шоғырлана орналасқан. Орама жапырағы түтікті қоңырау тәрізді, жиегі тікенекті, тостағаншасының төмен жағы кеңейген, қоңырау тәріздіғ жоғары жағында жапырақ тәрізді 2 қалақшасы болады. Қос ерінді гүлдері ақшыл қызғылт түсті, ұзындығы 4 см-дей, қошқыл қызыл дағы болады. Жемісі Тұқымы дөңестеу, ұзындығы 7 мм. Тұқымынан көбейеді. Маусым-шілдеде гүлдеп, тамыз айында жеміс береді. Дереккөз
Boeing 737

Boeing 737 — американдық Боинг компаниясы жасап шығарған тарфюзеляжды ортамагистральді жолаушы ұшағы. Boeing 737 авиақұрылыс тарихындағы ең көп өндірілген реактивті жолаушы ұшағы (2013 жылдың қыркүйегіне қарай 7755 ұшақ өндірілген және тағы 3467 ұшаққа тапсырыс түскен CFM56-7B20 CFM56-7B22 CFM56-7B22 CFM56-7B24 CFM56-7B26 CFM56-7B27 CFM56-7B26 CFM56-7B27 CFM56-7B26 CFM56-7B27 CFM56-7B26 CFM56-7B27 2 × 9,3 2 x 10,3 2 x 10,3 2 x 11,0 2 x 11,9 2 × 12,4 2 x 11,9 2 × 12,4 2 x 11,9 2 × 12,4 2 x 11,9 2 × 12,4 Дереккөз:. * Бұл жанұяның ұшақтарына басқа қозғалтқыштар да орнатылған болатын: Pratt & Whitney JT8D-7, -9, -5, -17 и -17R (-200) , CFM International CFM56-3С (-300, -400, -500) , CFM56-7 (-600, -700, -800, -900, -900ER) * Бағасы (АҚШ долларында): 51,5 млн-нан 87 млн-ға дейін, 2008 жылға сәйкес. Апаттар Тағы қараңыз Дереккөздер Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.boeing.com/boeing/commercial/737family/index.page Boeing компниясының ресми сйтындағы Boeing 737 ұшағының беті]
Түркі Мемлекеттерінің Ұйымы

Түркі Мемлекеттерінің Ұйымы (бұрын Түркі кеңесі) (, , , ) — түркі тілдес мемлекеттерді біріктіретін халықаралық ұйым. Түркі кеңесі 2009 жылдың 3 қазанында Нахшыван қаласында құрылған. Мүшелер Түркі кеңестегі бақылаушы-мемлекет Түркі кеңесінің Бас хатшылары Мекемелер * Ыстанбұлдағы хатшылық * Президенттер кеңесі * Сыртқы істер министрлерінің кеңесі * Аға лауазымды тұлғалар комитеті * Түркітілдес мемлекеттердің ақсақалдар кеңесі * Бакуде Парламенттік Ассамблея (ТүркПА) * Астанадағы [http://twesco.org/ru/ Түркі академиясы] * Анкарадағы Халықаралық Түркі мәдениеті ұйымы (ТҮРКСОЙ) * Президенттер жылына екі рет кездеседі Тарихы 1992 жылдан бастап Түрік тілдес мемлекеттердің Саммиті өткізіледі.. 2009 жылдың 3 қазаны - Нахчыван келісіміне қол қойылды. Ұйымдық орталық Ыстанбұлда орналасқан. Түсініктемелер Сілтемелер * [http://www.turksoy.org.tr/RU/ana-sayfa/5-6209/20111210.html Ресми сайт] * [http://ru.government.kz/docs/z100000341_20100927~1.htm Нахичевань келісімі]
Сидор Артемьевич Ковпак

Сидор Артемьевич (Артёмович) Ковпак (укр. Сидір Артемович Ковпак; 1887 — 1967) - Путивльдік партизандық отрядтың еомандирі. ЦК КП Украина мүшесі, генерал-майор. Екі рет Кеңес өкіметінің қаһарманы. Өмірі 1887 жылы 26 мамырда Котельва ауылында кедей отбасыда дүниеге келді. Көпбалалы отбасы еді, алты ұл және 4 қыз. Шұғыл қызметке Саратовқа Александр полкіне түсті, қызметтен кейін де сол жақта жүк тасушы болып жұмыс істеді. Бірінші Дүние Жүзілі соғыс ардагері және Азамат соғысының ардагері. Бірінші Дүние Жүзілік соғыс кезінде Оңтүстік-Батыс фронтында соғысты. 1915 жылы даңқты күзетшілер мүшесі Николай II жеке Георгиев крестімен марапаттады. Соғыс кезінде 1919 жылы РКП мүшесі болды. Азамат соғысы кезінде жергілікті партизандық отрядты басқарды, Украинада немістердің окупанттарымен соғысты. 1921-1926 жылдары - уездік военкомның көмекшісі. Сонымен қатар 1925-1926 - Вербкидың ауыл-шаруашылық артелидың төрағасы еді. 1926 - Павлоградтық әскери-кооперативтік шаруашылығының директоры болды. 1935 - Путивльдің жол бөлімінің меңгерушісі болды, 1937 - төрағасы болды. Ұлы Отан соғысында 1941 жылда басталған Үлы Отан соғысының ардагері. Украинадағы партизандық қозғалыстын ұйымдастырушылардың бірі. Путивльдегі Партизандық отрядтың командирі, кейінірек - Сумский облысының құрама партизандар отрядының командирі. 1941-1942 жылдары Ковпак Сумский, Кургский, Орловский және Брянский облыстарында рейд жүргізе бастады. 31 тамызда 1942 Сталин мен Ворошиловпен Мәскеуге қабылданды, ол жақта басқа партизандр командирлерімен бірге жиналыстарға қатысты. 1943 жылы Ковпак генерал-майор атағын алды. Соғыстан кейін 1944 Ковпак - Украина ССР Жоғарғы Сотының мүшесі., 1947 жылы - Президиумның Төрағасының орынбасары, 1967 жылы - УССР ВС Президиумның мүшесі.. ВС УССР депутаты. Марапаттары * Екі рет Кеңес өкіметінің қаһарманы * Төрт рет Ленин орденін алған * Қызыл белгі ордені * 1 дәрежелі Суворов ордені Ескерткіштер Дереккөздер * [http://sun.tsu.ru/mminfo/2020/000462771/1942/1942_020.pdf «О присвоении звания Героя Советского Союза т. т. Ковпаку С. А., Копенкину И. И., Сабурову А. Н., Фёдорову А. Ф., особо отличившимся в партизанской борьбе в тылу против немецких захватчиков» от 18 мая 1942 года] // Ведомости Верховного Совета Союза Советских Социалистических Республик : газета. — 1942. — 5 июня (№ 20 (179)). — С. 1. *[https://sun.tsu.ru/mminfo/2020/000462771/1944/1944_002.pdf Указ Президиума Верховного Совета СССР «О награждении Героев Советского Союза Ковпака Сидора Артемьевича и Фёдорова Александра Фёдоровича второй медалью «Золотая звезда»» от 4 января 1944 года] // Ведомости Верховного Совета Союза Советских Социалистических Республик : газета. — 1944. — 13 января (№ 2 (262)). — С. 1
Жай механизм

Жай механизмдер - күшті түрлендіріп, қозғалыс бағытын өзгерту үшін қолданылатын құралдар. Жай механизмдерге мыналар жатады: иіндік, блок, шығыр, көлбеу жазықтық, сына, бұранда т.б. Құрылыс салуда, жер өңдеу жұмыстарында, ауыр нәрселерді көтеруде көптеген құралдар қолданылады. Ондай құралдарды қолданып , адам немесе басқа да қозғалтқыштар мен машиналар күштен ұтады. Екінші сөзбен айтқанда, аз күш жұмсап, бір жұмысты тындырып істей алады. Формула : A = FS. A - жұмыс; F - күш; S -аудан. Механизмдерді қозғалысқа келтіретін жұмыс жалпы немесе толық жұмыс деп аталады. Механизмдердің басқа денелердің қозғалысқа келтіретін жұмысы пайдалы жұмыс деп аталады. Дереккөздер 1.http://www.fizika.ru/
Аймақ (геометрия)

Аймақ(облыс) - нүктелердің бос емес байланысқан ашық жиыны.Бұл жиынның мына шартты қанағаттандыру тиіс: жиын екі бөлікке ажыратылғанда мұның ең болмағанда біреуі екіншісінің шектік нүктесін қамтитын және де нүктелердің әрқайсысы өзінің маңайымен(төңірегімен) қоса қамтылатын болуы қажет.Жазықта жатқан дөңгелектің қамтып жатқан ішкі бөлігі аймақ болады, ал сырттай жанасқан екі дөңгелектің ішкі нүктелерінің жиынтығы ашық жиын болғанына қарамастан аймақ бола алмайды.Кейде кез келген ашық жиын аймақ деп аталады, бұл жағдайда ол байланысқан аймақ делінеді.Түзудің бойында жататын аймақ шектеулі немесе шектеусіз аралық болып табылады.Жазықтықта жататын аймақтар алуан түрлі болады. Дереккөздер Математика әлемі: Жалпы орта білім беретін оқу орындарының(мектеп, гимназия, колледж, лицей) оқушылары мен студенттеріне және математика әуесқойлары мен көпшілік оқырмандарға арналған математикалық пәндік энциклопедия.Нұрқанат Көбенқұлұлы.
Алгебраның негізгі теоремасы

Алгебраның негізгі теоремасы: коэффиценттері комплекс сандар болатын кез келген көпмүше нің комплекс сандар өрісінде түбірі болады. Тарихы Бұл теореманы алғаш рет 1608 жылы неміс математигі Петер Роте (1580 - 1671), 1629 жылы голланд математигі Альбер Жирар (1595 - 1632), 1637 жылы француз математигі Рене Декарт (1596 - 1650) қазіргі кездегі тұжырымнан өзгеше түрде мазмұндаған. 1743 жылы швейцар математигі Леонард Эйлер (1707 - 1783) нақтылап қазіргі тұжырымға мәндес түрде былайша тұжырымдаған: коэффиценттері нақты сандар болатын сызықтық және квадраттық (2-дәрежелі) көбейткіштерге жіктеуге болады. 1748 жылы француз математигі Жан Д'Аламбер (1717 - 1783) алгебраның негізгі теоремасының алғашқы дәлелдемесін жариялаған.1751 жылы Л.Эйлер дәлелдемесі шыққан.1799 жылы неміс математигі Карл Гаусс (1777 - 1855) бұл теореманың алғышарсыз дәлелдеген. Дереккөздер Математика әлемі: Жалпы орта білім беретін оқу орындарының(мектеп, гимназия, колледж, лицей) оқушылары мен студенттеріне және математика әуесқойлары мен көпшілік оқырмандарға арналған математикалық пәндік энциклопедия.Нұрқанат Көбенқұлұлы.
Каплан Фанни Ефимовна

Фа́нни Ефи́мовна Капла́н (1890-1918) —1918 жылы Ленинге (Ульянов В.И.) бірнеше рет оқ тигізіп атып өлтіруге қам қылуымен аңыз болған Ресей революционер әйел. Өмірі Фа́нни Ефи́мовна Капла́н (Фейга Хаимовна Ройтблат) 10 ақпан 1890 жылы Волын губерниясында (кәзіргі Житомир) туған. Әкесі Хаим Ройдман - еврей балалар үшін бастауыш мектепте мұғалім болған. 1905 жылы Фанни Каплан анархисттармен бірігіп революционерлер арасында "Дора" жалған атпен аты шықты. 1906 жылы Киев қаласындағы генерал-губенатор Сухомлиновқа лаңкестікке әрекет жасап жүргенде полицияға ұсталған. Сол кезде Киев далалық-әскери сот өлім жазасын белгілеген. Жауапкердің кәмелет жасына жетпегедігін ескеріп өлім жазасы өмір бойы Акатуй түрмесіне қамалуға өзгертіленген. 1917 жылғы ақпан революциясына дейін сол жерде тұтқында болған. Сол түрмеде Мария Спиридонова деген аты шулы революционер әйелмен танысып, көзқарасы өзгерген. 1906 жылғы оқиғадан кейін көз көруі әлсіреп, замадастары айтуы бойынша, тек бұлдыр кескіндерді ажырата алатын болып қалған. Сәтті хирургия операциясынан кейін көз көру қабылеті жарым-жартылай қалпына келген. еволюциядан кейін Севастополь қаласыда тұрған. Ленинің жанына қастық қылу 1918 жылы 30 тамызда Михельсон зауытында жұмысшылардың митингінде В.И.Ленин сөз сөлеген. Осы митенгтен кейін зауыттың ауласында Ленин бірнеше оқпен жарақат алған. Атқанын Фанни Каплан өзі мойнына алған. Тергеуде: "Өз парызымды ерлікпен өтедім, ерлікпен өлемін," - деп жауап берген. Қазан революциясын қабылдамағандығын және Ленинді революция ісінің сатқыны деп санайтынын айтқан. Каплан ойы бойынша, Ленин социализм ісін оншақты жылдарға алыстатқан. 4 күнен кейін Фанни Каплан 1918 жылы 3 қыкүйекте сағат 16:00-де заңды тергеусіз, соттын шешімісіз атылып өлтірілген. Дереккөздер