kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Хосе де Рибера

Хосе немесе Хусепе де Рибе́ра , лақап аты - Спаньолетто ( — «кішкентай испандық»); 1591 ж. 12 қаңтар, Хатива — 1652 ж. 2 қыркүйек, Неаполь) — Неапольда тұрып, жұмыс жасаған барокко кезеңінің испандық караваджисті. Көркемсурет өнерімен қатар, графикаға да үлкен үлес қосқан. Гойға дейін жұмыс істеген атақты испан безеушісі. Жұмыстарының басым бөлігі Прадо мұражайы мен неополитандық шіркеулерде (Қасиетті Януария соборында) сақталған. Өмірбаяны ]] Биограф Паломиноның берген мəліметіне сəйкес, Франсиско Рибальтаның шеберханасында тəлім алған. Рибераның жастық шағы жайлы мəлімет аз. Болжамдар бойынша, 1613 жылы Италияға көшіп келген. Рим мен Парма қалаларында шеберлердің суреттерін зерттеген. Суретшінің сақталған суреттерінің барлығы неаполитандық кезеңге жатқызылады. Алғашқы рет Рибераның Неапольда екенін 1616 жылы жергілікті əйелге үйленуі көрсетеді. Король көмекшісі, герцог Осун мен оның мирасқорларының тапсырыстарын орындаумен айналысты. Тапсырыс берушілердің басым бөлігі оның суреттерін Испанияға алып кететін, мұнда оның шығармашылығын құрметтейтін əрі жиі көшірмелерін жасайтын. 1626 жылы Рибера Қасиетті Луки Рим академиясының мүшесі болып тағайындалды. Шығармашылығы ]] Рибераның алғашқы суреттері тенебризм дəстүрінде салынған жəне тəлімгері секілді Караваджоның үлкен əсері айқын көрінеді. Караваджоның еңбектері секілді Рибераның стильдік əдебі жарық пен көлеңкеге негізделген. Драмалық қойылымдарда ол рух пен еркіндіктің тəннің əлсіздігі мен қиналуды қалай жеңетінін көрсетеді. Оның суреттеріндегі натурализм белгілері Рибераны қорқынышты аңыздар мен өсектердің басты кейіпкері етті. Көптеген жылдар бойы Рибера түрмелерде жүргізілетін тергеулерге қатысып, қылмыскерлерді қинау кезіндегі суреттерін салды. Рибераның шығармашылығында мифологиялық жəне діни картиналар маңызды орын алады. Оны антикалық тарих, діни оқиғалар мен əулиелердің өмірі қызықтырды. Бірнеше портреттері де сақталған. 1635 жылдан бастап, Рибера қалыпты жағдайдағы суреттерді сала бастайды: жарық пен көлеңке шекарасы жұмсарып, түстер гаммасы алтын жəне күміс түстес бояулармен толығады. Шынайы өмірде қорқынышты болып көрінетін суреттердің маңызды бөлшектері бояуды өзгеше түрде жағу арқылы ерекшелендірілген. Жаралар, əжімдер мен сақалдың драмалық əсері қызыл бояудың қалың жағылуы арқылы артады. Суретшінің үздік картинасы ретінде «Қасиетті Инесса» (1641; Дрездендегі сурет галереясы) картинасы есептеледі. Дереккөздер
Ричард Бёртон

Ричард Бёртон (, толық аты — Ричард Уолтер Дженкинс; 1925 ж. 10 қараша, Понтридифен — 1984 ж. 5 тамыз, Селиньи) — британдық актёр, «Оскар» сыйлығының жеті мəрте номинанты, сонымен қатар, «Алтын глобус», «Грэмми», «Тони» жəне «BAFTA» сыйлықтарының иегері. Танымалдылығының шыңында, 1960 жылдары Бёртон Голливудтағы ең жоғарғы төлемақы алатын актёрлердің бірі болып есептелетін. Жалпы халық арасында актёр есімі екінші жұбайы Элизабет Тейлормен қатар айтылады, себебі кезінде екеуінің арасындағы қарым-қатынас газеттердің бірінші бетінен түспейтін болған. 2002 жылы Би-Би-Си хабар таратушы компаниясы өткізген сауалнама нəтижесінде тарихтағы ұлы британдықтардың бірі болып танылды. Өмірбаяны Уэлстағы Понтридифен (қазіргі кезде Нит — Порт-Толбот графтығы) ауылында дүниеге келген. Қарапайым шахтёрдың отбасындағы он үш баланың он екіншісі болған Бёртон Голливудта керемет табысқа жетіп, 1960 жылдары əлемдегі жоғары ақы төленетін актёр атанды. Бёртонды рөлдерді таңдау кезіндегі талғамсыздығы үшін жиі жазғыратын болған. Сыншылардың міншіл көзқарасының нəтижесінде олар оның үздік актёрлік жұмыстарын көре алмады. «Оскар» сыйлығына жеті рет ұсынылды (6 рет— үздік ер адам рөлі үшін, 1 рет — екінші реттік үздік ер адам рөлі үшін), бірақ жеңе алмады. Голливудта бұл жағдай қарсылық туғызды, нəтижесінде, 1970 жылы «Оскар» сыйлығын алған Джон Уэйн оны Бёртонға бергендей сыңай танытып, «Бұл негізі сенің статуэткаң» деп, өз наразылығын көрсеткен болатын. Өмірінің соңғы жылдарында көптеген аурулардан азап шегіп, ұзақ уақыт алкогольге деген құмарлықтан емделіп, бала кезінде-ақ пайда болған никотинге тəуелділікті жеңе алмады. Бұның барлығы 58 жастағы Бёртонның Женеваның Селиния ауданындағы үйінде миына қан құйылуынан қайтыс болуына алып келді. Осыдан төрт күннен кейін қызыл костюмде жəне сүйікті поэты Дилан Томастың шығармалар жинағымен бірге жерленді. Жеке өмірі Бёртон бес рет үйленген, соның ішінде екі рет жұлдыз Элизабет Тейлордың жұбайы болып (1964—1974, 1975—1976), онымен бірге 11 фильмге түскен. Арасындағы ең ерекше фильм - тарихи шытырман оқиғалы «Клеопатра» (1963). Бұдан бөлек, актёрдің төмендегі жұбайлары болған: * актриса Сибил Уильямс (1949—1963; екі қыздары бар — Кейт пен Джессика); * модель Сьюзан Хант (1976—1982) * бет əрлеуші Салли Хэй (1983—өмірінің соңына дейін). Жастық шағында, Сибил Уильямсқа үйленгеніне қарамастан, актер Клэр Блуммен оның көзіне шөп салады, онымен бірге «Ашуланғанда артыңа қара» жəне «Суықтан келген тыңшы» фильмдеріне түседі. Бёртонның өлімінен кейін Блум оны өмірінің ұлы махаббаты деп атаған болатын. Таңдаулы фильмографиясы Дереккөздер
Орман мальвасы

Ботаникалық сипаттамасы. Бұл биіктігі – 30 – 120 см, көп жылдық шөп тектес өсімдік. Сабағы тік, түсі ала – құлалау болады. Жапырақтары кезектесіп орналасқан, ұзын сағақты, 5 – 7 бөлімшеге бөлінген, шеттері ара тісті, гүлдері – ақшыл, қызғылт түсті, жемісі - бірнеше бөлікке бөлінген дәнекше. Өсімдік маусымнан қыркүйекке дейін гүлдейді. Табиғатта таралуы. Қазақтанның Шымкент, Қызылорда, Жамбыл облыстарының кейбір аудандарында ғана өседі. Әдетте ол тұрғын үйдің, мал қораларының маңайында, ылғалды шабындықтарды кездеседі. Оны мәдени түрде де өсіруге болады. Дәрілік шикізат ретінде өсімдіктің гүлі жиналады. Оны өсімдік гүлдеп болған кезде жинап, аса құрғатпай, көлеңкеде кептіріп алып, матадан жасалған дорбаға салып, құрғақ жерде сақтайды. Шыны құтыға да салуға болады. Гүл дұрыс жиналып, жақсы сақталса екі жылға дейін шипалық қасиетін жоймайды. Химиялық құрамы. Өсімдік құрамында көп мөлшерде кілегейлі заттар, аскорбин қышқылы, каротин, мальвин деп аталатын гликозид, С дәреумені, қант, бояулық заттар бар. Қолданылуы. Мал дәрігерлігі практикасында бұл өсімдік гүлінің және жапырағының тұнбасы асқазан – ішек қабынуын емдеуге, тыныс алу органдарынан қақырық түсіруге қолданылады. Малға ішкізу мөлшері : * жылқыға – 20 – 40 грамм * ірі қараға – 20 – 60 грамм * қойға – 5 – 30 грамм Тұнба 1:10 қатынаста жасалады. Дереккөздер
Джеймс Кэгни

Джеймс Кэгни (1899 ж. 17 шілде — 1986 ж. 30 наурыз) — 1943 жылы үздік ер адам рөлі үшін «Оскар» сыйлығын алған, Голливудтағы ең танымал актерлердің бірі. XX ғасыр аяғында кино өнерінің Америкалық иституты Кэгниды Голливуд тарихындағы 10 ұлы актердің қатарына қосты. 1974 жылы дəл осы мекеме Джеймс Кэгниға өзінің «Кино өнеріне қосқан үлесі үшін» атты сыйлығын берген болатын. Өмірбаяны Болашақ актер Манхеттанның Төменгі Ист Сайд ауданында ирландық азамат пен норвегиялық азаматшаның үйінде дүниеге келді. Жас кезінде даяшы болып жұмыс істеді, хорда əн айтты, ревюда əйел рөлдерін сомдады. 1920 жылдардың ортасында жұбайымен бірге комедиялық қойылымдарда ойнады. Алдымен Бродвейде, кейінірек Голливудта байқалды. 1931 жылы Кэгни "Warner Bros." студиясымен келісімшартқа тұрып, Нью-Йоркты «жұлдыздар фабрикасы» үшін тастап кетті. Оның кинодағы бесінші рөлі «Враг общества» (1931) фильміндегі тасжүрек қылмыскер болды. Осы рөлі оны жəне жанындағы əріптесін Джин Харлоуды танымал етті. Кэгни Голливудта түсірілген классикалық фильмдерде «бұзық жігіттің» рөлін сəтті сомдап шықты. Оның қырылдаңқыраған, гүрілдеген дауысы оның сарқылмайтын жігерлілігінің көрсеткіші болатын. Өмір бойы актер өз образымен күресті. Оның фильмографиясы Шекспирдің экранизацияларынан (Макс Рейнхардттың «Сон в летнюю ночь» фильмі) бастап, сатиралық комедияларға дейін (Билли Уайлдердің «Один, два, три» фильмі) созылып жатады. Өзінің жалғыз «Оскарын» ол «Янки Дудл Денди» (1942) атты мюзикл үшін алды. 1957 жылы сəтсіз режиссерлік мансаптан кейін Кэгни фильмдердегі белсенділігін азайтты. 1970 жылдары денсаулығының нашарлауына байланысты, ол кино өнерінен толықтай кетіп, өмірбаяндық жазбалардан тұратын кітаптар жазды. 1981 жылы Милош Форманның шақыруымен «Рэгтайм» атты фильмде кішігірім рөлді сомдап, көрерменнің есінде қалды. Актерді жерлеу рəсімінде ескі досы Рональд Рейган оны Американың үздік актері деп атады. Осыған дейін екі жыл бұрын Рейган АҚШ-тың ең үздік азаматтық марапатын - Президенттің Бостандық медалін оның кеудесіне таққан болатын. Отбасы * Ағалары: Эдвард Кэгни, Уильям Кэгни. * Əпкесі: Джинн Кэгни. * Əйелі: Фрэнсис Кэгни. ** Балалары: Джеймс Кэгни кіші жəне Кэтлин Кэгни. Таңдаулы фильмографиясы Дереккөздер
Лев Дмитриевич Шевяков

Лев Дмитриевич Шевяков (03.01.1889, Горький облысы, Ветлуга қаласы, — 03.07.1963, Мәскеу) - тау - кен ісі саласындағы көрнекті кеңес ғалымы, КСРО ҒА- ның академигі (1939), профессор (1920), технология ғылымының докторы (1935). Өмірбаяны Екатеринослав (қазіргі Днепропетровск қаласы) тау - кен институтын бітірген (1912). 1912 - 29 жылы осы институтта ассистент, доцент, профессор. 1929 - 32 жылдары Сібір технология институтының, 1933 - 44 жылдары Свердловск тау - кен институтының, ал 1944 - 52 жылдары Мәскеу тау - кен институтының профессоры. 1952-63 жылдары КСРО ҒА- ның А.А.Скочинский атындағы Тау - кен істері институтының бөлім меңгерушісі болды. Шевяковтың ғылыми еңбектері мен қазудың жаңа жүйесі мен оның теориясына, Кузбасс, Донбасскендерін, Курск магниттік аномалиясының темір кендерін зерттеуге әрі оларды тиімді жолмен өндіру мәселелеріне арналған. Сыйлықтары КСРО Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (1942). Ленин орденімен, 2 рет Еңбек Қызыл Ту орденімен және медальдармен марапатталған. Қолданылған әдебиет *Қазақ Совет энциклопедиясы, 1978 жыл, Алматы,12 том, 230 бет
Ашер (Шер)

Аше́р (фр.Achères) — Шер Департаментінің орталығы аумақта орналасқан Франциядағы коммуна. Анришмон кантонының құрамына кіреді. Коммунаның аймағы — Бурж. Коммунаның INSEE коды — 18001. Коммуна шамамен Парижден оңтүстікке қарай 180 км жерде, Орлеаннан оңтүстік-шығысқа қарай 85 км, Бурждан солтүстікке қарай в 22 км жерде орналасқан. Халқы Коммуна тұрғындары 2008 жылы 350 адамды құрады. Әкімшілік Экономикасы 2007 жылы орташа есеппен жұмысқа қабілетті 235 адам (15-64 жас аралығы) ішінде 172 адам экономикалық тұрғыда белсенді болды. 63 — енжар. Белсенділік көрсеткіші — 73,2 %, ал 1999 жылы — 69,9 % болды. 172 белсенділердің 160-ы жұмыс жасады, соның ішінде 85 ер адам жəне 75 əйел адам, жұмыссыздар саны 12 болды, 5 ер адам мен 7 əйел адам. 63 - енжар адамдардың құрамында 16 адам оқушы немесе студенттер , 22 — зинеткерлер болатын. Қалған 25 адам өзге себептермен белсенділік таныта алмады. Дереккөздер
White Christmas

«White Christmas» — 1941 жылы Бинг Кросби алғаш орындаған, Ирвинг Берлиннің америкалық эстрадалық əні. Рождество мерекесі жайлы жазылған бұл əн XX ғасырдың ең атақты əндерінің бірі болды: Гиннесс рекордтар кітабындағы мəліметке сəйкес, бүкіл əлемде осы əн жазылған 50 миллион сингл сатылған екен. Бинг Кросби жазған əннің бастапқы түрі Алғашқы рет «White Christmas» əні Эн-би-си радиоарнасындағы «The Kraft Music Hall» бағдарламасында 1941 жылдың Рождество таңында орындалған болатын. Құжаттар бойынша əннің алғашқы студиялық жазбасы 1942 ж. 29 мамырында Джон Скотт Троттердің оркестрі мен "Ken Darby Singers" ансамблімен бірге жазылған. Əн жазылған пластинка 30 шілдеде "Decca Records" лейблінде «Холидей Инн» фильмінің саудтерегінің бір бөлігі ретінде шықты. 1942 жылдың қазан аяғының соңында бұл əн «Your Hit Parade»-тың басында орын алды; «Биллборд» журналының хит-парадында əн 11 апта бірінші орында тұрды. 1942 жылы əн «Үздік қайталанбас əн» категориясы бойынша «Оскар» сыйлығын алды. 1945 жыл мен 1946 жылдардағы Рождестволық кезеңде əн хит-парадтардың басына қайта шықты. Бастапқы жазбаның матрицалық зақымдануына байланысты, Кросби əннің бастапқы түрде қалғанын қалап, 1947 ж. 18 наурызында дəл сол оркестр мен ансамбльмен бірге əнді қайта жазды. 1949 жылы Кросби ұзақ ойнайтын «Merry Christmas» атты альбомын шығарып, оған «White Christmas»-ты да енгізді. 1954 жылы Кросби «Белое Рождество» атты фильмге түсіп, оның аты осы əнмен қатар айтылатын болды. Əннің өзге түрлері «White Christmas» Рождестволық кезеңнің музыкалық репертуарына бөлінбестей болып енді. Бүгінгі күні əнді көптеген оркестрлер, ансамбльдер мен жалғыз дауыспен айтатын əншілер əрқилы жанрлар мен тілдерде орындаған: Фрэнк Синатра (1944), Перри Комо (1947), Элвис Пресли (1957), Энди Уильямс (1963), "The Supremes" (1965), Боб Марли (1965), Дин Мартин (1966), "The Beach Boys" (1964), Барбара Стрейзанд (1967), Мирей Матьё (1977), "New Kids on the Block" (1989), Майкл Болтон (1992), Гарт Брукс (1992), "Chicago" (1998), Линда Ронстадт (2000), Il Divo (2005), Тейлор Свифт (2007), Бой Джордж (2009), "Coldplay" (2011) жəне т.б. Осы əнге қатысты қызық фактілердің бірі мынадай: алғаш радиода орындалғанда, бұл əн Оңтүстік Вьетнамдағы əскерлерге арналған құпия белгі болатын. Осы белгіден кейін америкалық əскерлер «Frequent Wind» (1975 ж. 29-30 сəуір) деп аталатын Тонкин бұғазында қалып қойған америкалық елшілікті құтқару операциясын бастады. Дереккөздер
Гэри Купер

Гэри Купер (, толық есімі , 1901 ж. 7 мамыр — 1961 ж. 13 мамыр) — жүзден астам фильмдерде ойнаған америкалық актёр, 1942, 1953 жылдары үздік ер адам рөлі үшін, ал 1961 жылы америкалық кино өнеріне қосқан үлесі үшін «Оскар» сыйлығын алды. Өмірбаяны Монтана штатындағы ранчо иегері болған ауқатты отбасында дүниеге келіп, британдық жекеменшік мектепте білім алды. 1926 жылдан бастап мылқау кинода ойнайды, көбінесе вестерндарда, себебі атқа міну шеберлігі жоғары болатын. Купер ойнаған алғашқы дыбысты фильм Оуэа Уистердің аттас романы бойынша түсірілген «Виргинец» (1929) фильмі болатын. Бұл фильмде Купер өз сөздерін қысқа əрі үздік-создық түрде айтып, кейінірек бұл оның негізгі ерекшеліктерінің біріне айналды. 1930 жылдары Купер вестерндар мен шытырман оқиғалы фильмдерде ойнап, Кларк Гейблмен Голливудтың үздік актері атағы үшін бəсекелестікке түсті. Ел арасында оның Ингрид Бергман, Марлен Дитрих, Грейс Келли мен Патриция Нил секілді əйгілі актрисалармен романтикалық байланыста болғаны туралы өсек-аян жүрген болатын. 1942 жылы «Сержант Йорк» фильміндегі рөлі үшін өзінің алғашқы «Оскарын» алды. Екінші Дүниежүзілік Соғыс кезінде Купер оңтүстік-тынықмұхиттық фронтта жиі концерттер беріп тұрды. Америкалық солдаттардың арасында «Гордость янки» (1942) фильмі танымалдылыққа ие болды. Бұл фильмде Купер атақты бейсболисттің рөлін сомдаған болатын. Сол кезеңде сыншылар Купер тым көп фильмдерде ойнап, өз актерлік шеберлігін жоғалтуда деп шағымданатын. Соғыстан кейін де Купер түсетін фильмдердің басым бөлігі вестерндер болды. Маккартизм кезеңінде оның көзқарасы басым түрде консервативті болып, əйелінің əсерінен Купер католицизмге көшеді. 1953 жылы «Ровно в полдень» атты фильмдегі рөлі үшін екінші «Оскарын» алды. Өмірінің соңғы жылдарында Купер простата рагымен күресіп, өз диагнозын елге жаймауға тырысты. Өз уақытының басым бөлігін ол жақын досы Эрнест Хэмингуэйдің ранчосында өткізетін. Актердің өлімінен бірнеше ай бұрын оның досы Джимми Стюарт Купердың қолынан «Оскар» алып жатқан кезде оның ауыр халде екенін тұспалдап айтқан болатын. Əлем Купердің 60 жылдық мерейтойын тойлағаннан бес күннен кейін актер дүниеден өтті. Өлімінен екі күн бұрын ол «Мен білемін, бірнəрсе болып жатыр, бұл - Құдайдың қалауы. Мен келешегімнен қорықпаймын» деген болатын. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * *
Вальтер Шеель

Вальтер Шеель (8 шілде 1919 жылы, Золинген Германия Рейн провинциясы - 24 тамыз 2016 жылы Бад-Кроцинген Брайсгау-Жоғарғы Шварцвальд Əкімшілік Фрайбург аймағы Баден-Вюртемберг Германия) — Германия Федерациялық Республикасының (ГФР) мемлекеттік қайраткері. Өмірбаяны Экономикадан білім алды. Ерікті демократиялық партияның (ЕДП) мүшесі. 1953 жылдан ГФР бундестагының депутаты. 1967-69 жылдары бундестагтың вице - президенті. 1961-66 жылдары Аденауэр және Эрхард үкіметтерінде экономикалық қарым - қатынас істері министрі. 1968-74 жылдары ЕДП председателі.1969-74 жылдары вице - канцлер және сыртқы істер министрі. В.Ьрандпен (канцлер) бірге Шеель Еуропадағы шиеленісті бәсеңдетуге, ГФР - дің КСРО және басқа да социалды елдермен қатынасын бірыңғайлауға және дамытуға шақырды. Шеель ГФР - дің КСРО - мен, ПХР- мен, ЧССР - мен, сондай - ақ ГФР мен ГДР арасындағы шарттарды дайындауға тікелей қатысты. 1974 жылы 15 мамырда Шеель ГФР - дің президенті болып сайланды. Ол президент, вице - канцлер және сыртқы істер министрі ретінде КСРО - ға бірнеше рет ресми сапармен келіп кетті. Қолданылған әдебиет *Қазақ Совет энциклопедиясы, 1978 жыл, Алматы,12 том, 231 бет
Глория Свенсон

Глория Све́нсон (Суо́нсон; толық аты Глория Джозефина Мей Свенсон ; 27 наурыз 1899 ж. — 4 сəуір 1983 ж.) — америкалық актриса, мылқау кино кезеңіндегі ең атақты жұлдыздардың бірі. Қазіргі заман көрерменіне «Бульвар Сансет» атты классикалық фильмдегі басты рөлді ойнайтын əртіс ретінде таныс. Өмірбаяны ]] Глория Свенсон кинодағы мансабын 1915 жылы он жеті жасында бастады, оның алғашқы рөлі «Кистоун» фильміндегі күлкілі əртіс болатын. Ол «Невеста из пульмановского вагона», «Её решение, или Опасная девчонка» жəне Чарльз Чаплинмен бірге ойнаған «Его новая» фильмдерінде өз рөлін керемет сомдады. Оның əртістік мансабы режиссер Сесиль де Милльмен тығыз байланысты болды, онымен бірге жұмыс істегенде Глория «Не меняйте мужа» (1919), «В горе и в радости» (1919), «Самцы и самки», «Зачем менять жену» (1920), «Дело Анатоля» (1921) секілді баға жетпес фильмдерде басты рөлдерді ойнады. Өткен ғасырдың екінші онжылдығында Голливудтағы ең атақты жұлдыздардың бірі болған Глория 1926 жылы өзінің жеке студиясының негізін қалап, «Сэди Томпсон» (1928) жəне «Правонарушительница» (1929) атты фильмдерге түсті, осы еңбегі үшін ол «Оскар» сыйлығының екі реттік номинанты атанды. Осы студияда Эрих фон Штрогейм Глория Свенсон басты рөлді ойнаған «Королева Келли» фильмін түсірді. ]] Дыбысты фильмнің пайда болуымен Глория фильмдерге түсуді толықтай дерлік тоқтатты: «Королева Келли»-дан кейін 1934 жылға дейін тек 6 фильмге түсті; жетіжылдық аралықтан соң 1941 жылы кино өнеріне оралды. Алайда, бұл қайтып келуді ешкім байқамаған еді. 1950 жылы ұзақ аралықтан кейін Билли Уайлдер Глория Свенсорды киноға қайта алып келіп, оған Норма Десмондтың «Бульвар Сансет» атты фильміндегі жұлдыздың рөлін ұсынды. Осы рөлдің арқасында ол «Оскар» сыйлығының номинанты атанып қана қоймай, жиырмасыншы ғасырдың басындағы атақты киноактрисаның беделін де қайта қайтарып алды. Осылайша, ол дыбысты фильмдерге шақырыла бастады, театр сахнасына қайта еніп, қайтадан бағына ие болды. Сонымен қатар, ол өзінің жеке кəсібі бар, бай əрі тəуелсіз əйел болатын. 1960-1970 жылдар аралығында Глория Свенсон Нью-Йоркта өз атындағы брендті шығаратын сəн үйін ашты. ]] Глория Свенсонның йогамен қызығатындығы белгілі. Рамон Новарро, Дженнифер Джонс, Грета Гарбо, Роберт Рейн секілді жұлдыздармен бірге 1947 жылы Индра Деви ашқан Голливудтағы йога мектебінің сабақтарына барып тұратын. «Американдықтарға арналған йога» атты кітабын Индра Деви Глория Свенсонға арнаған. Глория Свенсон 1968 жылы КСРО-ға келіп, вегетариандық өмір салтын насихаттады. «Аэропорт 1975» (1975) фильмі Глория түскен соңғы фильм болатын. Глория 1983 жылдың 4 сәуірінде, 84 жасында Нью-Йорктағы клиникалардың бірінде жүрек ақауынан қайтыс болған. Денесі Бесінші авенюдағы епископтық шіркеуде жерленген. Дереккөздер
Ақ мия немесе у таспа шөп

Ботаникалық сипаттамасы. * Ақ мия – биіктігі 30 – 40 сантиметрге дейін жететін, көп жылдық шөп тектес өсімдік. * Тамыры ұзын, жан – жағына жақсы тарамдалған. * Сабағы тік өседі. * Бұтақшалары көп. * Жапырақтары сұрғылт – көк түсті, үш – үштен топталып өседі. * Гүлдері – ірілеу, сары түсті. * Сабақтын ұш жағында өседі. * Маусым – шілде айларында гүлдейді. * Жемісі – тұқым дәнекшесі көп бұршақ. Оның ұзындығы 4 – 5 см шамасында болады. Жемісі тамыз – қыркүйек айларында піседі. Табиғатта таралуы. Республикамыздың шығыс, оңтүстік – шығыс облыстары тауларының тастақты беткейлерінде, қорықтарда, шөл және шөлейт аймақтарда өседі. Дәрілік шикізат ретінде ақ мияның шөбі гүлдеп тұрған кезде орақпен немесе шалғымен орылып алып, кептіріліп, тездеп кептіріледі де, ұнтақталынады. Өсімдіктің улы болуына байланысты оны жинау және кептіру кезінде сақтық шараларын сақтаған жөн , яғни халат, резеңке қолғап, көзілдірік кию қажет. Химиялық құрамы. Өсімдіктің құрамында термопсин, гомотермопсин, пахикарцин, метилцитизин деп аталатын улы алколоидтар, сапониндер, илік заттар, аскорбин қышқылы, шайыр, эфир майлары, ал жемісінің құрамында цитизин деп аталатын улы алколоид болады. Қолданылуы. Мал дәрігерлігі практикасында өсімдіктің шөбі мен жемісі мал ішегіндегі гельминтті құрттарды түсіру үшін пайдаланылады. Тұнба ірі мал үшін 1:100, ал жас төл үшін 1:200 қатынаста дайындалады, яғни 1 грамм кептіріліп, ұнтақталған дәрілік зат қайнаған 1 литр суға, ал 1:200 қатынаста дайындалғанда 0,5 грамы 1 литр суға салынып тұндырылады. Малға орта есеппен берілетін мөлшері - ірі қара мен жылқыға – 0,5 – 0,8 г, қой мен бұзауға – 0,1 – 0,2 г, 3 – 4 айлық қозыға тұнба 1:200 қатынаста жасалып, 50 – 70 миллиметрден күніне 2 рет, яғни ертеңгісін және кешкісін ішкізіледі. Осындай мөлшерде берілгенде, мал ішегіндегі гельминт құрттары өліп, қимен бірге сыртқа шығады. Сондай – ақ, өкпе мен бауырдағы құрттарды жою үшін де осы тұнба қолданылады. Дереккөздер
Зернебек Шілдебайұлы

Зернебек Шілдебайұлы (1949 жылы 10 тамызда Жамбыл облысының Талас ауданындағы Бостандық ауылында дүниеге келген) - қазақ жазушысы. Ысты руынан шыққан. Өмірбаяны 1967 жылы "Ойық" орта мектебін бітірген.1967-1969 жылдары Қазақстан мемлекеттік ауыл шаруашылығы институтының механика факультетінде оқыған.1967-1969 жылдары Жамбыл облысының Талас ауданындағы "Ойық савхозында аудандық байланыс торабының радиомонтері" болды.1970-1971 жылдары Алматыдағы номер екінші баспаханада жұмысшы.1971-1976 жылдары Қазақ мемлекеттік университетінің филиология факультетінде оқыған. Карьерасы 1976-1978 жылдары Жамбыл облысының Талас ауданындағы "Тамды" орта мектебінде қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі,1978-1985 жылдары Жамбыл облысының Қордай аудандық ұйымының жауапты хатшысы.1985-1987 жылдары Алматыдағы "Мектеп" баспасының корректоры,аға редакторы,1987-1989 жылдары Алматы облыстық "Жетісу" газетінің тілшісі 1989-1991 жылдары Қазақстан мектебі журналында ғылыми редактор Қазақ тілі мен әдебиеті журналы мен оның Ұлағат қосымшасының бас редакторы және кейіннен осы журналдардың бас директоры атанды. Еңбектері Көптеген әдеби-публицистикалық ,ғылыми-педагогикалық және әдістемелік мақалалары,өлеңдері мен жыр-толғаулары аудандық,облыстық және мерзімдік басылым беттерінде жарияланған."Кеудемдегі кептерім" атты (1999) өлеңдер жинағының авторы."Қазақстан Республикасының білім беру ісінің үздігі" белгісімен және Құрмет Грамотасымен марапатталған. Дереккөздер / Қазақстан жазушылары : анықтамалық : 75 жыл / құраст. С. Қамшыгер. - Алматы : Ан Арыс, 2009. - 437 бет.
Someone like You (ән)

«Someone like You» — британдық әнші Адельдің «21» атты екінші альбомына кірген. Бұл композицияны Адель американдық автор және продюсер Dan Wilson-мен біріге жазған. Ұлыбританияда 24 қаңтар 2011 жылы, ал АҚШ-та 9 тамыз 2011 жылы шығып, барлық хит-шерулердің біріншілігіне көтеріледі. Ән Billboard Hot 100 шеруінде № 1 атанған соң, Адель бір альбомнан екі бірдей әні американдық басты хит-шеруін басқарған тарихтағы ең тұңғыш британ әншісі атанды. АҚШ-та «Someone like You» фортепиано дыбысы мен вокалдан басқа ештеңесі болмаса да, нөмірі бірінші хит болған. Осы әні үшін Адель "поп-композицияны үздік орындау" номинациясы бойынша «Грэмми» жүлдесіне ие болды. Дереккөздер [http://massaget.kz/translates/klipterost/267/ Massaget.kz сайты]
Сегізаяқты шырша

Солтүстік Американың батыс бөлігінде өсетін канадалық шыршаның жергілікті тұрғындар мен қала қонақтары үшін алатын орны ерекше. Тарихы Ол Кейп Мерс Нэшнл қорығында орналасқан. Оның бір емес бірнеше діңгекті болуы адамзат үшін үлкен құпия болып табылады. Сегізаяқты шыршаның жасы - 300 жыл. Шыршаның бұтағы орталық діңгектен өсудің орнына бірнеше кішкентай діңгек болып өскен. Сол себептен жергілікті тұрғындар шыршаның сырт пішініне сәйкес оны сегізаяқ деп атайды.Сегізаяқ шыршасы Орегон аймағында өте танымал. Оны зерттеуге жер-жерден ғалымдар келеді. Қазіргі уақытқа дейін оның құпиясы ашылмағандықтан, ол ең бір өзекті мәселелердің бірі болып саналады.Кейбіреулердің пайымдауынша, стихин шыршасы табиғи факторлардың әсерінен жайқалып өскен екен. Мысалы, ауа-райы өзгерісі. Одан бөлек осы туралы тағы бір жорамал кездеседі. Жорамалға сәйкес қорық маңында тұрған үндістер ағашты тор секілді өсіріп, оны қойма ретінде пайдаланған.Кейп Мерс Нэшнл қорығының белсенділері саябақты сақтап қалғысы келеді. Бүгінде оның жан-жағы дуалмен қоршалған. Ал сыртында ағаштың саябаққа деген маңыздылығы туралы жазылған. Дереккөздер [http://massaget.kz/layfstayl/bilim/ol-kim-bl-ne/27985/]
Пырақ

Пырақ - киелі қанатты ат. Пырақ - «Бұрақ» сөзі араб тіліндегі - найзағай, жалт-жұлт еткен, зулау мағыналарын білдіретін - «Бәрқ» деген сөзден шыққан деседі ғалымдар. Демек «Бұрақ» есімінің мәні: жай оғындай жылдам, әп-сәтте мына жерден, ана жерге жете алатындай тез деген ұғымды білдіреді. Дін жағынан қарасақ Хадисте былай делінген: «Маған Бұрақ есімді аппақ жануар әкелінді. Есектен биік, қашырдан аласа. Тұяғын бір серпігенде көз жетер жерге жетіп алады. Оған міндім де, Құдусқа келдім...» Хадисте Пырақтың түр сипаты мынадай: * Есектен үлкен, қашырдан кіші; * Бір аттағанда көз жететін жерге жететіндей жылдам; * Кіршіксіз ақ түсті; * Тұяқты жануар; * Арқасы ұзын; * Жүгенделіп, ерттелген; * Көтерілгенде артқы аяғы ұзарып, төмен түскенде алдыңғы аяғы ұзарады. Пайғамбарымыздың осындай бір жануарға мініп, айлап жүретін ұзақ жерге, бір түнде жетуі Алла тарапынан көрсетілген үлкен мұғжиза, керемет дүниесі. жане де... Миғраж оқиғасында - кездескен «Пырақ» сөзі. Миғраж оқиғасы туралы мағлұматтарды көптеген діни кітаптардан табуға болады. Олар: “Қысасул-әнбийа”, “Тәжул-қысас”, “Нәдирул-миғраж”, “Мәғәрижун-нубууәт”, “Усулул-миғраж” және т.б. Айтылған кітаптарға сүйене отырып, оқиғаның қандай болғандығын хазірет Мұхаммед (с.ғ.с.) пайғамбарымыздың өз сөзімен баяндалық.“Жәбірейіл (ғ.с.) маған бурақ (пырақ) деген жануарды жәннаттан алып келді. Пырақ есектен биік, қашырдан аласа, қадамын көз ұшы жететін жерге тастайтын жүйрік жануар екен. Оған мініп, Жәбірейіл (ғ.с.) екеуміз Бәйтул-Мақдиске келдік. Мұнда бізді дүниеден өткен 124 мың пайғамбар күтіп алды. Барлығымен көрісіп, мешітке кіріп, бірге намаз оқыдық. Намаз оқып болған соң баршасы мені миғражға шығарып салды. Дереккөздер
Өндірісті интернационалдандыру

Өндірісті интернационалдандыру - әр түрлі елдердің кәсіпорындары арасында өндірістік байланыстар орнату. Мұның нәтижесінде бір елдің өндірісі барған сайын дүниежүзілік өндірістік процестің бөлігіне айналды. Өндірісті интернационалдандыру дамыған өнеркәсіптік капитализм дәуірінде пайда болды, имперализм кзінде онан әрі дамыды, әсіресе ғылыми-технологиялық революцияның ықпалымен интенсивті сипат алды. Әуелгі кезде өндірісті интернационалдандыру тек сала аралық халықаралық мамандандыру ретінде дамыды. Дереккөздер
Өндірістік брак

Өндірістік брак - сапасы жағынан стандартқа, техникалық шартқа сай келмейтін өнім (бұйым, шала фабрикат, деталь т.б.). Жөнделетін және жөнделмейтін брак түрлеріне бөлінеді. Брактың болуына өнім шығарған адамдар (жұмысшы, жөндеуші, конструктор, технолог, поставщик т.б.) кінәлі болып есептеліп, сол өнім ұшін жауап береді. Өндірістік брак станоктың дұрыс жөнделмеуінен, құрал-жабдықтың, аспаптардың ақаулығынан, нормативті-технологиялық құжаттардың дұрыс жасалмауынан т.б. себептерден болады.Өндірістік брак заттай және ақшалай есептеледі. Дереккөздер
Шық шөп

Ботаникалық сипаттамасы * Шық шөп – биіктігі 10 – 25 см ,ұсақ жәндіктермен қоректенетін, көп жылдық шөп тектес өсімдік. * Тамыры жіп секілді жіңішке. * Жапырақтарының сағақтары ұзын, пішіні домалақ, шеттері бүтін. Оның үстіңгі бетте қызыл түсті сөл бөліп шығаратын ірі бедерлері бар. Ұсақ жәндіктер жапырақтың бетіндегі сөлге қызығып қоған кезде сөл бедерлерінің шеті жиырылып жабылады да, жәндікті бойына сіңіріп «жеп» қояды. Жәндікті қорытып болған соң бедерлер қайтадан ашылып, жанадан сөл шығарады. Жалпы жапырақтың үстіңгі беті көзге қызыл болып көрінеді. * Гүлдері – ақ түсті, майда, олар сабақтың ұшында шоғырланып тұрады. Гүл тәжісінің жапырақшалары бесеу. Өсімдік маусым – тамыз айларында гүлдейді. Табиғатта таралуы Республикамыздың батпақты – сазды, құмды жерлерінде өседі. Дәрәлік шикізат ретінде шық шөптің тамырынан басқа бөлігін гүлдеп тұрған кезінде жинайды. Химиялық құрамы Өсімдіктің жапырағы мен гүлінің құрамында дрозерон, плумбагин деген нафто – хинон тобына жататын заттар бар. Содай – ақ оның құрамында түрлі ферменттер, пигменттер, 1,5 пайыз шамасында танин, аздаған ғана мөлшерде алма, лимон, аскорбин қышқылдары болады. Қолданылуы. Мал дәрігерлігі практикасында оның тұнбасымен өкпесі, өңеші қабынып, жөтелетін малды, төлді емдейді. Бұзау мен құлынға орташа берілу мөлшері – 0,5 – 1 грамм. Қозыларға тұнба 5 – 10 мл мөлшерінде күніне 3 – 4 рет ішкізіледі.
Өндірістік гимнастика

Өндірістік гимнастика - еңбекшілердің денсаулығын жақсарту, іскерлігін және жұмыс уақытында жүргізілетін дене шынықтыру шаралары. Түрлері Өндірістік гимнастиканің екі түрі бар. Кіріспе гимнастика жұмыс бастау алдында өткізіледі. Оның мақсаты - адам организмін қызмет атқаруға дайындау. Өндірістік гимнастиканың бұл түрі адамның атқаратын жұмысына қарай белгіленеді. Мұның нәтижесінде еңбекшінің көнңілі көтеріліп, нерв жүйесі, бұлшық еттері, тыныс алу, қан айналысы органдары шыныға түседі.Ұзақ отырып немесе бір қалыпта тік тұрып істегендіктен тыныс алу, қан айналысы органдары қызметі әдеттегіден ауытқиды, өне бойы біркелкі қозғалудан бұлшық еттер, нерв жүйесі шаршайды. Дереккөздер
Өндірістік емес сфера

Өндірістік емес сфера - адамдардың және тұтас алғанда қоғамның материалдық игіліктерді өндіруден басқа сан алуан қажеттерін қанағаттандыратын халық шарттарының салаларының жиынтығы. Бұл қажеттер материалдық игіліктерді шығаруға, жеке адамды жан-жақты дамытуға саяды. Мұнан басқа өндірістік емес сфера адам мен қоғамның бір тұтас қоғамдық организм ретінде әлеуметтік қажеттерін қанағаттандырады. Өндірістік емес сфераға жататындар Өндірістік емес сфераға халыққа тұрғын үй-коммуналдық және тұрмыстық қызмет көрсету, жолаушы транспорты, байланыс (ұйымдар мен халықтың өндірістік емес іс-қызметіне қызмет көрсетуге байланысты), денсаулық сақтау, шынықтыру және әлеуметтік қамсыздандыру, оқу-ағарту, мәдениет, өнер, ғылым, және ғылыми қызмет көрсету, басқару, қоғамдық ұйымдар жатады. Дереккөздер
Жабайы жоңышқа

Ботаникалық сипаттамасы. * Бұл өсімдікті халық арасында әртүрлі атайды. Айталық, республикамыздың оңтүстігінде көк бас жоңышқа, бал гүлі, аңыздық үш жапырақты жоңышқа, шығыс облыстарды гүлі ара, дәрілік жоңышқа деп атайды. * Жабайы жоңышқа – биіктігі 50 см – ге дейін жететін, көп жылдық шөп тектес өсімдік. * Тамыры жуандау, өзекті, жан - жағына қосымша тамырлары тараған. * Сабағы жіңішке, тік өседі, бұтақшалары көп, үш жапырақты. * Гүлдері топтасып, ірі гүл шоғырын құрайды, түсі – ақшыл - көк. * Жемісі – бір дәнекті, кішкентай ғана жұмыртқа тәріздес бұршақ. * Шілде – тамыз айларында гүлдейді. Табиғатта таралуы. Бұл өсімдік жабайы түрде республикамыздың оңтүстік, шығыс, солтүстік облыстары ормандарының шетінде, бұталар арасында, сайлы – қыратты жерлерде, жол бойында, су жайылып, тартылған шалғындарда жиі өседі. Дәрілік шикізат ретінде өсімдік толық гүлдеп болған кезде, гүл шоғыры ғана қайшымен ептеп қиылып алынады. Ол аса құрғатылмай кептіріліп, фанерь, кардон жәшіктерде салынып, құрғақ қараңғы бөлмелерде сақталады. Химиялық құрамы. Жоңышқаның гүл шоғырының құрамында трифолин деп аталатын гликозид, эфирлік майлар, аскорбин қышқылы, каротин, В тобындағы дәреумендер, алколоидтар, смолалық заттар, изофлавноидтар, биохинон деген заттар бар. Қолданылуы. Мал дәрігерлігі практикасында тыныс алу органдары ауыратын бұзаулардың, қозыладың қақырығын түсіру үшін қолданады. Тұнба 1:10 қатынаста жасалып, бұзауға 150 – 200 мл мөлшерінде 3 – 4 рет ішкізіледі. Ал, қозыға – 25 – 50 миллилитрден күніне 3 – 4 рет ішкізсе тыныс алу жеңілдеп, жалпы күйі жақсарады. Сақау ауруына шалдыққан құлынға жоңышқаның 1:5 қатынаста дайындалған ертіндісін ішкізсе, жалпы күйі жақсарып, тез оңалады.
Өндірістік заказ

Өндірістік заказ - белгілі бір өнімді дайындау немесе нақты өндірістік жұмысты қажетті көлемде, белгіленген мерзімде және техникалық шартқа сай орындау жөніндегі оперативті-техникалық жарлық. Оперативті жоспарлау және өндірістің аналитикалық бухгалтерлік есеп жүйесінде жоспарлы-есеп өлшемінің бірлігі өндірістік заказ ұсақ сериялы және дара өндіріс кәсіпорындарында оперативті календарьлық жоспарлаудың негізі ретінде зор роль атқарады. Кәсіпорындайындаушы өзінің мамандануына сәйкес қажетті машиналарға, аппараттарға немесе бұйымдарға белгіленген жоспар заказ береді. Дереккөздер
Шоқпарбас плаун

Ботаникалық сипаттамасы. Шоқпарбас плаун – жылдық төрт мезгілінде де көгеріп тұратын, көп жылдық, споралы, бұталы өсімдік. Сабағы жер бетіне қисайып, жайылып өседі. Жер бетіндегі жайылып жатқан сабақтан бұтақшалар тік өседі де, биіктігі 1,5 метрге дейін жетеді. Жапырақтарының пішіні сопақша, жұмыртқа тәрізді. Олардың ұшында өткір, ақ түсті, ұзын шаш сияқты жіңішке зат, ал бұтақшаларының ұшында 3 – 4 споралы масақшасы болады. Шілде айының екінші жартысында масақшалардан сары түсті ұнтақ – споралар төгіледі. Оларға су жұқпайды,жылтылдап сусып тұрады. Табиғатта таралуы. Республикамыздың оңтүстік, шығыс облыстары тауларының тастақты беткейлерінде, аршалы ну тоғайлардың, жабайы бұталардың арасында өседі. Дәрілік шикізат ретінде өсімдіктің жас бұтақшаларын және спораларын жаз, күз, көктем айларында жинап алады. Ол үшін плаунның жас бұтақшаларын өткір қайшымен кесіп алып, майдалап турайды да, көлеңке жерге кептіріп, қағаз қапшықтарға салып сақтайлһды. Кептірілген спораларды ірі көзді елеуіштермен елеп алады. Химиялық құрамы. Өсімдік бұтақшалары мен спораларының құрамында плаватин, ликопотин, плаватоксин деп аталатын алколоидтар, клетчатка, споронин, минералды заттар, қант және басқа да заттар болады. Қолданылуы. Халық емінде өсімдіктің ұнтақталған дәрілік заты вазелинмен, салидолмен араластырылып бұзаулардың тазқотырын, құлынның түрлі қышымаларын емдеген. Малдың буындарына жағып, ісігін қайтарған. Әдетте плаунның 20 пайыздық майлы қоспасы дайындалып, дәрі ретінде пайдаланылады. Дереккөздер
Шашақ жемісті гелиотроп

Ботаникалық сипаттамасы. Шашақ жемісті гелиотроп – биіктігі 15 – 20 см болатын бір жылдық шөп тектес, жартылай улы өсімдік. Өсімдік тек құмда ғана, басқа шөптермен араласып өседі. Қазақстанда олардың ең көп тараған жерлері: Алматы, Талдықорған облыстарында Сары – есік – Атырау және Тау құмы, Жамбыл облысының Мойынқұм өңірі. Олар әсіресі ақ сексеуілді құмда жиі кездеседі. Зерттеушілер соңғы жылдары Алматы облысының Тау құм деп аталатын жерінен бұл өсімдіктің қалың болып өсетін 2500 гектарлық қорын тапты. Химиялық құрамы. Өсімдік құрамында гелиотрин триходесмин деп аталатын алколоидтар бар. Сонымен қатар шөбінің, тамырының құрамында флавноидтар, илік заттар және витаминдер болады. Медицинада әлгі аталып өткен алколоидтар тек қана осы өсімдіктен алынады. Сондықтан медицина үшін бұл өсімдіктің шикізат қор ретінде маңызы зор. Малға зиянды әсері. Бұл өсімдіктің ірі қара, жылқы аса сүйсініп жемейді, ал түйе мен қой жей береді. Күні бүгінге дейін, бұл өсімдіктің малға дейін зиянды әсері, толық зерттелген жоқ. Бірақ оның құрамында алколоидтардың мал организміне біртіндеп сіңіп жиналатынын ғылым анықтады. Сондықтан да, оны мал жазда және күздің басында аса жемейді, ал қыс айларында жақсы жейді. Қысқасы өсімдік құрамында алколоидтар мал организміне көп түссе, бауырға және бүйрекке зиянды әсер етеді. Соған орай, осы өсімдік қалың өскен жайылымда малды көп жаюға болмайды. Мүмкіндігінше 3 – 4 күнде өріс жаңартып отыру қажет. Келешекте бұл өсімдіктің мал организміне деген әсері толық зерттелетін болады. Дереккөздер 235-236 бет
Шатырша толғақ шөп

Ботаникалық сипаттамасы. Шатырша толғақшөп – биіктігі 15 – 20 см, екі жылдық шөп тектес өсімдік. Сабағы төрт қырлы түзу, оның жоғары жағында бұтақшалары көптеу болады. Өсімдік тамыры жіңішке, сопақша келген жапырақтары шоғырланып, топтасып орналасқан. Жапырақтары жұмыртқа тәріздес, шеттері бүтін болады. Майда,қызғылт және ақ түсті гүлдері топтасып, шоғырланып орналасады. Өсімдік шілде – тамыз айларында гүлдейді. Гүл жапырақтары да, гүл тостағаншасының қалақшалары да бес – бестен болады. Жемісінің жалпы пішіні ұзынша келген қауашақ тәріздес. Табиғатта таралуы. Бұл өсімдік республикамыздың солтүстік облыстарында жиі кездеседі. Олар су жайылған шабындықтарда, көл – өзен жағаларында, сазды жерлерде өседі. Дәрілік шикізат ретінде сабағын, жапырағы мен гүлін гүлдеген кезінде жинап алып, өте құрғатпай, көлеңке жерде кептіреді де, фанерь жәшіктерде сақталады. Дұрыс жиналып, құрғақ жерде сақталған дәрілік шикізат екі жылға дейін шипалық қасиетін жоя қоймайды. Химиялық құрамы. Өсімдіктің дәрілік шикізатының құрамында бір процент шамасында генцианин деп аталатын алколоид, эритаурап, эритроцентауран, генциопикрин деген глюкозидтер, сондай – ақ аздаған мөлшерде эфир майлары, аскорбин қышқылы, шайырлы заттар, балауыз және басқа да заттар бар. Қолданылуы. Халық емінде бұл дәрілік шөп малдың асқазан – ішек жұмысы нашарлағанда, ішектер түйіліп ауырып, желденгенде , өт қалтасы және өт жолы қабынғанда қолданылған. Малшылар, тәжірибесі мол мал дәрігерлері мен фельдшерлер бұл өсімдікпен бүйрек ауруларын да емдеген. Қазіргі мал дәрігерлігі практикасында шатырша толғақшөппен негізінен асқазан – ішек ауруларын емдейді. Дәрілік шөп амара тинктурасы деп аталатын ащы тұнба қоспасының құрамына кіреді. Оны жасау үшін андыз тамырының 30 грамы, шатырша толғақшөбінің 60 грамы, кермек жусанның 30 грамы, мандарин қабығының 15 грамы араластырылып, 50 проценттік 850 – 900 мл спиртте 6 – 7 күн бойы ашытылады. Бұл ащы тұнба малдың азыққа тәбетін ашу және асқазан – ішек сөлінің көп шығуы үшін қолданылады. Оның малға беру мөлшері : жылқыға – 1 – 3 мл, ірі қараға 2 – 8, қой – ешкіге 0,3 – 0,2 мл. Шатырша толғақшөп мал ішегіндегі жұмыр гельминттерді түсіру үшін қолданылады. Ол үшін шайшөптің - 50, түймешетеннің 50,шатырша толғақшөптің – 50 грамы араластырылып, қоспаның 50 – 60 грамы қайнап тұрған 1 литр суға салынып, 15 – 20 минут тұндырылады. Бұл тұнба гельминтозбен ауырған ірі қараға 100 – 150 мл, қойға 30 – 50 мл мөлшерінде тәулігіне 3 рет ішкізіледі. Малдың өт ауруларын емдеу үшін шатырша шөптің 10 грамы, аңдыздың 10 грамы, шайшөптің 10 грамы жақсылап араластырылады да, бір жарым литр салқын суға салып, 10 – 12 сағат тұндырлады ( түнге қарай ). Одан кейін 1 – 2 минут қайнатылып, суытылады. Бұл тұнба ірі қараға – 150 – 250, жылқыға – 120 – 230, қойға – 50 – 90 мл мөлшерінде тәулігіне үш рет ішкізіледі. 66-67-68 бет Дереккөздер
Данься (геосаябақ)

Чжанъе Данься ұлттық геосаябағы &nbsp;— Ганьсу провинциясының солтүстік-батысында Чжанъе қаласына жақын орналасқан данься геосаябағы. Саябақ 510 км² тең аумақта орналасқан. 2011 жылдың қараша айында саябақ ұлттық геосаябақ статусын алды. Орналасқан жері Саябақ Ганьсу провинциясының Чжанъе қалалық округымен басқарылатын Сунань мен Линьцзэ уезділерінде орналасқан Циляньшань тау жотасының солтүстік жағында орналасқан. Даньсяның басты елді мекендері боп Канлэ және Байинь поселкалары саналады . Саябақ территориясының орта жағы, Линьцзэ Данься көркем ауданы Чжанъе қаласынан орталық-батысқа қарай 30 км және Линьцзэ уездінен орталық-оңтүстікке қарай 20 км орналасқан. Бұл аумақ саябақтың ең танымал жері. Саябақтың басқа көркем ауданы - Бингоу (冰沟), Лиюань (梨园河) өзенінің солтүстік жағалауында орналасқан. Саябақтың бұл аумағы ресми түрде 2014 жылдың 3 тамызында ашылды . Бингоу 300 км² тең аумақты алып жатыр, оның биіктігі теңіз деңгейінен 1500 бастап 2500&nbsp;метрге дейін . Саябақтың үшінші көркем ауданы - Сунань Данься Линьцзэ уездінен оңтүстікке қарай Ганьцзюнда орналасқан. Ландшафты Чжанъе Данься тау жыныстары ерекше түстерімен белгілі, олар тегіс, өткір және бірнеше жүз метр биіктікке жетеді. Олар 24 млн жыл бұрын құмдауық пен басқа пайдалы қазбалар шөгінділерімен қалыптасқан. Нәтижесінде қатпарлы бәлішке ұқсас Гималай бөлігін қалыптастырған тектоникалық қозғалысымен туындаған. Жел, жаңбыр мен уақыт ерекше түрлі жыралар, соның ішінде мұнараға ұқсас түрлі түсті, оюлы және өлшемді бағана мен жыраларды құрған. БАҚ және туризм 2005 жылы Чжанъе Данся 34 ірі бұқаралық ақпарат құралдарының журналисттер коллегиясымен Қытайдың ең әдемі жер бедері ретінде танылды. 2009 жылы National Geographic журналының қытайлық нұсқасымен Чжанъе Данся «Қытайда орналасқан ең әдемі алты ландшафттық құрылымдарының» бірі ретінде танылды. Данся саябағы Чжанъе қаласының маңында орналасқан ең ірі туристтердің қарауға тұрарлық жеріне айналды. Келушілерге бұл жартасты ыңғайлы барлау үшін саябақта ағаш төсеніштер мен кіре беріс жолдар салынды. 2014 жылы Бингоу ауданының инфрақұрылымын жетілдіру үшін мемлекеттік бюджеттен 100 млрд юань ақша бөлінді. Дереккөздер * * *
Іле құртқашашы

Іле құртқашашы – құртқашаштар тұқымдасының құртқашаш туысына жататын өсімдік. Ботаникалық сипаттампасы. * Іле құртқашашы – биіктігі 20 – 40 см, көп жылдық шөп тектес өсімдік. * Тамыры ақшыл түсті, жуан, көптеген қосымша тамыр – сабақшалары болады. Тамырдан тікелей өсіп шыққан жапырақтарының пішіні кәдімгі қылыш тәрізді. * Сабақтағы жапырақтарының пішіні сопақтау, жүрек секілді. * Өсімдік сәуір – мамыр айларында гүлдейді. * Оның гүлі – көкшіл түсті, ірі, көздің жауын алады. Табиғатта таралуы. Қазақстан территориясында іле құртқашашы шөбінің жиырма түрі бар. Өсетін аймақтарында байланысты оларды орыс құртқашашы, сібір құртқашашы, шығыс, батыс құртқашашы, қылыш құртқашашы, ірі жапырақты құртқашаш және тағы басқалай да атайды. Осы аталып өткен шөп түрлерінің шипалық қасиеттері бір – біріне шамалас. Іле құртқашашы Алматы, Талдықорған облысында Іле өзені жағалауындағы шабындықтарда, құмды жерлерде қалың болып өседі. Кейбір жерлерде оны сәндік өсімдік ретінде мәдени де өсіреді. Дәрілік шикізат ретінде өсімдік әбден гүлдеп болған кезде, яғни шілде – тамыз айларында,тамырын күрекпен қазып алып, топырақтан тазалайды. Кептіріп, майдалап турайды да, кардон, фанерь жәшіктерге салып, құрғақ орындарда сақтайды. Химиялық құрамы. Оның тамырының құрамында геридин гликозиді, крахмал, қант, эфир майлары және басқа да заттар бар. Қолданылуы. Тамыр тұнбасымен өкпесі, өңеші қабынған бұзау, құлын, қозыны емдейді. Тұнба 1:10 қатынаста дайындалады. Берілу мөлшері – бұзау мен құлынға – 10 – 20 г, қозыға – 5 – 8 г. Тұнба оларға осы мөлшерде күніне 3 рет ішкізіледі. Дереккөздер
Шағыр тікен

Ботаникалақ сипаттамасы Шағыр тікен – биіктігі 0,5 – 1,5 метрге дейі жететін, екі жылдық шөп тектес өсімдік. Ол ауыл шаруашылығына көп зиян келтіретін арам шөп болып саналады. Сабағы тік өседі, ұш жағында бұтақшалары көп болады. Өсімдіктің өн бойын қысқа түк басып тұрады. Содай – ақ адамның қолына кіретін ащы тікені болады. Жапырақтары ірі, шеттері тікенекті, үлкен – үлкен ойықтары болады. Гүлдері – шар тәріздес, ашық қызыл түсті, сабақтың ұш жағында орналасады. Жемісі – тұқымдық қауашақ. Өсімдік маусым тамыз айларында гүлдейді, ал жемісі тамызда піседі. Табиғатта таралуы Республикамыздың оңтүстік облыстарының тастақты беткейлерінде, бос жатқан және егістік жерлерде, далалы аймақта, бау – бақша арасында өсе береді. Дәрілік шикізат ретінде өсімдік гүлдеп тұрған кезде жапырағын және гүл корзиналарын жинап алады. Химиялық құрамы Оның химиялық құрамы толық зерттеліп біткен жоқ. Кейбір зерттеулердің қорытындысы бойынша оның құрамында инсулин, флавноидтар, сапониндер және алколоидтар бар екені анықталды. Қолданылуы. Мал дәрігерлігі практикасында зәр айдайтын, іш жүргізетін және іріңді жараларды емдейтін дәрі ретінде қолданылады. Тұнба жасау үшін 40-50 грамын қайнап тұрған 600 мл суға салып, 25 – 30 минут тұндырады да, суытып, дәкемен сүзіледі. Оны ірі малға – 30 – 80 мл, уақ малға – 10 – 20 мл мөлшерінде күніне 3 рет ішкізіледі. Қою тұнбасыме іріңді жараларды жуып емдейді. Дереккөздер
Үшкір азинеума

Ботаникалық сипаттамасы. Үшкір азинеума – биіктігі 50 – 100 см шамасында болатын, көп жылдық шөп тектес, жартылай улы өсімдік. Сабағы тік өседі, ұзына бойында жапырақтар жиі орналасқан. Өсімдіктің өне бойын қыл тәріздес тікенектер басып тұрады. Жапырақтары сопақша – ланцет пішіндес, ұш жағы сүйірлеу келеді. Гүл тостағаншалары масақтанып, топ – топ болып өседі. Гүлдері – майда, көк және көкшіл түсті, гүл жапырақшалары болмайды. Жемісі кішкене жәшік тәрізденіп тұрады. Өсімдік маусым – тамыз айларында гүлдейді, ал жемісі тамыз – қыркүйек айларында піседі. Табиғатта таралуы. Бұл өсімдік Жамбыл, Шымкент, Алматы облыстарының тастақты беткейлерінде, тау етектеріндегі құмды – тастақты жерлерде, ал Қаратау мен батыс Тянь – Шань тауларының кейбір жерлерінде қалың өседі. Химиялық құрамы. Өсімдіктің химиялық құрамын 1957 – 1958 жылдары Қазақ мемлекеттік университетінің ғалымдары зерттеп, өсімдік шөбі мен тамырының құрамында 0,8 пайыз шамасында сапониндер бар екенін анықтады. Жалпы республикамыздың малшылар қауымы бұл өсімдікті улы деп есептейді. Ол өсіп тұрғанда оны ешқандай мал жемейді. Ал пішенге араласып кеткен шөбінен күйіс қайыратын мал уланады. Мал дәрігерлігі практикасында бұл өсімдікпен уланған мал азда болса да кездесіп жүр. Сондықтан, өсімдіктің қалың өсетін жерлерінен мал азығын дайындағанда жергілікті мал дәрігерлері шабылған пішен құрамына тым көп араласып кетпеуін қадағалап, сақтық шараларын жүргізулері керек. Ғылым жаңалығы. Соңғы жылдары медицинада осы өсімдіктің тамыр тұнбасы өкпе және сүйек туберкулезін емдеуге қолданылып жүр. Дәрілік шикізат тамыз – қыркүйек айларында қазылып алынып, суық суға жуылады да, көлеңке жерде кептіріліп, майдаланады. Кептірілген майда дәрілік зат кәдімгі қымызға салынып, 5 – 7 күн бойы ашытылады. Содан соң дәрілік зат сүзіліп алынып, тағы да кептіріледі, ал қымыз тұнбасы ауру адамға күніне 2 – 3 стаканнан ішкізіледі . Тамыр тұнбасымен алапес ауруын емдеуге болады. Ол үшін тұүнба арнайы жасалған схема бойынша ішкізіледі. Келекшекте бұл өсімдіктің тамыр тұнбасының бұзаудың өкпе туберкулезін емдеуге қолданылуы мүмкін. Дереккөздер
Екпе әшкөк

Ботаникалық сипаттамасы. * Бұл биіктігі 60 – 70 см, бір жылдық шөп тектес өсімдік. * Тамыры тік өзекті,сабағы түзу, бұтақшалары көп. * Сабағының қабығы өте жұқа болады. * Тамыр – жапырақтарының сабақтары жіңішке, ұзын, үш тілімделген. * Сабақтың төменгі жағында орналасқан жапырақтарының сағақтары қысқа, ал оның ұш жағында орналасқан жапырақтары отырмалы. * Гүлдері – майда, қызғылт түсті, жемісі – домалақ, қоңыр түсті, өте майда екі тұқымшасы бар қауашақ. * Өсімдік маусым – шілде айларында гүлдейді. * Жемісі тамыз – қыркүйек айларында піседі. Табиғатта таралуы. Республикамыздың Шымкент, Жамбыл облыстарында кездеседі. Дәрілік шикізат ретінде негізінен өсімдіктің жемісі қолданылады. Оны тамыз – қыркүйек айларында жинап алады. Дәрілік шикізатты кептіру және сақтау жалпы ережеге сай жүргізіледі. Химиялық құрамы. Өсімдік жемісінің құрамында эфир және қаныққан майлар бар. Эфир майының құрамында линолол және терпен деген заттар, ал қаныққан майлардың құрамына глицерин кіреді. Сонымен қатар, өсімдік жемісінің құрамында аздаған алколоид болады. Әшкөк майы сабын қайнату ісінде де пайдаланылады. Қолданылуы. Мал дәрігерлігі практикасында әшкөктің жемісі малдың асқазан – шек жұмысын жақсартуға, өт жүргізуге және қақырық түсіруге қолданылады. Өсімдік жемісі малға мынандай мөлшерде беріледі : жылқыға – 10 – 25 г, ірі қараға - 25 -50 г, қой - ешкіге – 5 - 10 г, тауыққа – 0,2 – 0,5 г. Әдетте ұнтақталған жеміс малдың жемшөбіне қосып беріледі, егер ондай мүмкіндік болмаса тұнба түрінде ішкізіледі. Дереккөздер
Мүйізді шөңгебас

Бұл – бір жылдық шөп тектес улы өсімдік. Қазақстанның оңтүстік батыс және солтүстік аймақтарындағы шөлді, шөлейт жерлерде өседі. Оның құрамында протоанемонин деген улы зат болды. Мүйізді шөңгебаспен оңтүстік облыстарда ақпан – наурыз , солтүстік және батыс облыстарда сәуір – мамыр айларында өсімдік гүлдеген кезінде қой, әсіресе қозылы саулықтар уланады. Кептірілген шөп улылық қасиетін жоғалтады. Дереккөздер https://halykemi.wordpress.com/about/
Дубай (айрық)

Дубай: * Дубай — Біріккен Араб Әмірліктерінің ірі қаласы, Дубай әмірлігіндегі әкімшілік орталық. * Дубай — БАӘ-нің ірі әмірлігі. * Дубай — Дубай қаласындағы автодром, аттас әмірлік аумағында орын тепкен. * Dubai — яхта. * Dubai Crude – мұнай сорты.
Өндірістік зақым

Өндірістік зақым - азаматтың өндірістік үдеріске байланысты еңбекке уақытша немесе тұрақты қабілетсіздікке ұшырауы. Мемлекет тарапынан көмек Өндірістік зақым салдарынан жұмысшыға келтірілген залал үшін кәсіпорындар, мекемелер мен ұйымдарға материалдық жауаптылық жүктеледі. Мүгедектікке ұшырағандарға мемлекет тарапынан тағайындалатын зейнетақы зақымданушының еңбек өтілі көлеміне қарамастан белгіленеді. Толықтырып төлеу *Егер тағайындалған зейнетақы мүгедектікке дейінгі жалақыдан төмен болса, залал келтірген кәсіпорын жалақыға дейінгі соманы толықтырып төлеуге міндеттеледі.