Мементо

«Мементо» — режиссер Кристофер Ноланның 2000 жылы жарық көрген психологиялық триллері. Фильм режиссердің інісі Джонатан Ноланның «Memento Mori» атты қысқа әңгімесінің негізінде түсірілген. Бұл туынды Кристофер Ноланға әлемдік даңқ әкеліп, оның ерекше режиссерлік стилін қалыптастырды. Фильмнің басты ерекшелігі — оның бейсызықты құрылымында. Оқиға екі желі бойынша дамиды: түрлі-түсті кадрлар хронологиялық тәртіпке кері (соңынан басына қарай), ал ақ-қара кадрлар уақыт ретімен көрсетіледі. Фильм соңында бұл екі желі бір нүктеде тоғысып, көрерменге біртұтас жұмбақтың шешімін ұсынады. Сюжеттің ортасында Леонард Шелби (Гай Пирс) есімді кейіпкер тұр. Ол сирек кездесетін амнезия түріне (антероградтық амнезия) шалдыққан: ол өткен өмірін білгенімен, жаңа оқиғаларды жадында 15 минуттан артық сақтай алмайды. Леонард әйелін өлтірген қылмыскерді іздеуде. Ештеңені ұмытпас үшін ол ең маңызды мәліметтерді денесіне татуировка ретінде басады және адамдар мен жерлерді фотосуреттерге түсіріп, астына ескертулер жазып отырады. «Мементо» фильмінің тұсаукесері 2000 жылдың 5 қыркүйегінде Венеция кинофестивалінде өтіп, АҚШ-та 2001 жылдың 16 наурызында кең прокатқа шықты. Киносыншылар туындыны жылы қабылдап, оның бейсызықты баяндау тәсіліне, сондай-ақ есте сақтау қабілеті, қабылдау, қасірет және өзін-өзі алдау психологиясы сияқты тақырыптарды шебер ашуына жоғары баға берді. Фильм кассалық тұрғыдан да сәтті болып, 9 миллион доллар бюджетпен 40 миллион доллар табыс тапты және уақыт өте келе культтік туынды мәртебесіне ие болды. «Мементо» көптеген марапаттарға ие болды, соның ішінде «Сандэнс» кинофестивалінің Уолдо Солт атындағы сценаристер жүлдесін жеңіп алып, «Оскар» сыйлығының «Үздік түпнұсқалық сценарий» және «Үздік монтаж» номинацияларына ұсынылды. 2017 жылы АҚШ Конгресс кітапханасы фильмді «мәдени, тарихи немесе эстетикалық құнды» деп танып, оны сақтау үшін Ұлттық фильмдер тізіліміне енгізді. Бүгінде бұл туынды XXI ғасырдың ең үздік интеллектуалды триллерлерінің бірі ретінде танымал. Сюжеті Фильмнің сюжеті екі түрлі уақыт желісімен қатар өрбиді: * Түрлі-түсті кадрлар — оқиғаның соңынан бастап, басына қарай кері хронологиямен көрсетіледі. * Ақ-қара кадрлар — оқиғаның басынан басталған уақыт ретімен көрсетілетін желі. Фильм соңында бұл екі желі тоғысып, көрерменге біртұтас шындықты ашады. Басты кейіпкер Леонард Шелби (Гай Пирс) әйелінің өліміне кінәлі адамды іздейді. Қылмыс кезінде басынан жарақат алған ол сирек кездесетін антероградтық амнезияға шалдыққан. Ол жаңа оқиғаларды жадында бірнеше минут қана сақтай алады, сондықтан ең маңызды мәліметтерді денесіне татуировка ретінде басып, адамдарды фотосуреттерге түсіріп, астына жазбалар қалдырып отырады. Леонардқа өзін досы ретінде таныстырған Тедди (Джо Пантолиано) және жұмбақ танысы Натали (Керри-Энн Мосс) көмек қолын созғандай көрінгенімен, іс жүзінде олар оның дертін өз мүдделеріне пайдаланып, оны өз арбауларына түсіреді. Кейіпкер жадының шектеулігіне қарамастан, денесіндегі жазбалар мен полярлық фотосуреттерге сүйеніп, әйелінің өліміне кінәлі деп есептейтін жұмбақ «Джон Г» есімді адамның ізіне түседі. Фильмнің соңында (хронологиялық тұрғыдан оқиғаның ортасында) белгілі болғандай, Леонард бұған дейін де кек алып, «кінәлі» адамдарды өлтірген. Алайда ол бұл оқиғаларды бірден ұмытып қалатындықтан, өмір сүруге мағына беру үшін әдейі жаңа «жұмбақтар» ойлап тауып, өзін-өзі алдап келген. Теддидің айтуынша, шын мәнінде Леонардтың әйелі қылмыс кезінде тірі қалған, бірақ кейіннен Леонардтың жадындағы ақаудың кесірінен (инсулиннің дозасын шатастыруынан) қайтыс болған. Шындыққа төзе алмаған Леонард бұл естелікті Сэмми Дженкис есімді басқа адамның тағдыры ретінде жадында қайта бейнелеп, өзіне жаңа «жау» іздеуді жалғастыра береді. Рөлдерде * Гай Пирс — Леонард Шелби * Керри-Энн Мосс — Натали * Джо Пантолиано — Джон Эдвард «Тедди» Гэммелл * Марк Бун Джуниор — Берт * Расс Фега — Даяшы * Джорджа Фокс — Кэтрин Шелби * Стивен Тоболовски — Сэмюэл Р. «Сэмми» Дженкис * Харриет Сэнсом Харрис — Миссис Дженкис * Томас Леннон — Дәрігер * Каллум Кит Ренни — Додд * Кимберли Кэмпбелл — Сары шашты әйел * Марианна Мюллерлейл — Татуировка жасаушы * Ларри Холден — Джеймс Ф. «Джимми» Гранц Марапаттары мен номинациялары Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *