Хасан Рухани

Хасан Рухани (; 12 қараша 1948, Сорхе) — ирандық мемлекет қайраткері, саясаткер және шииттік дін маманы, Иранның жетінші президенті. 2013 жылғы 7 мамырда Рухани 2013 жылғы 14 маусымда өткен президент сайлауына тіркелді. Ол сайланған жағдайда «азаматтық құқық хартиясын» дайындайтынын, экономиканы қалпына келтіретінін және батыс халықтары мен жарасымды қарым-қатынасты жақсартатынын айтты. Руханиді қалыпты деп жиі атайды. Ол 15 маусымда Тегеран қаласының мэрі Мұхаммад Багер Галибафты және тағы төрт кандидатты жеңіп, Иран президенті болып сайланды. Ол 2013 жылдың 3 тамызында қызметке кірді. 2013 жылы Time журналы оны әлемдегі ең ықпалды 100 адамның тізіміне енгізді. Ішкі саясатта ол жеке бостандық пен ақпаратқа еркін қол жетімділікті қолдайды, әйелдердің сыртқы істер министрлігінің өкілдерін тағайындау арқылы әйелдердің құқығын жақсартады және келісуші хаттар алмасу арқылы Иранның басқа елдермен дипломатиялық қатынастарын жақсартқан центрист және реформатор ретінде сипатталды. Роухани 2017 жылғы сайлауда 23,636 652 дауыспен (57,1%) қайта сайланды. Ол Мұхаммад Хатами мен Махмұд Ахмадинежадтан кейін Иранның үшінші президенті болды, ол сайлау мандатының жоғарылауы ретінде президенттік жеңіске жетті. Аты Ол Хасан Ферейдун (немесе Траэтаона, парсы мифологиясындағы әділ патшаға сілтеме жасай отырып, , парсыша айтылуы: [hæˌsæn-e feɾejˈdun]), кейінірек өзінің тегі Рухани деп өзгертті, бұл «рухани» немесе 'дінтанушы'; сондай-ақ Роухани, Рухани немесе Роухани деп аударылады). Тегі ресми түрде қашан өзгерткені белгісіз. 1981 жылы 5 шілдеде мәжіліс өкілдерінің тізімінде ол «Хассан Ферейдун Рухани» деп аталды , ал оның жеке куәлігінің фотосуреттері (парсыша транслитерацияда: шенаснамамен) 2013 жылы президенттік сайлау науқаны кезінде түсірілген. «Рухани» оның тегі. Өмірбаяны Хасан Рухани 1948 жылы 12 қарашада Иранның солтүстігіндегі Семнан останының (провинциясының) Сорхе қаласында туған. 1960 жылы діні білім алып бастады. Діни білімін шииттердің қаситетті қаласы — Құмда алған. 1969 жылы Тегеран Университетіне оқуға түсті, ал 1972 жылы сот құқығы саласында бакалавр дәрежесін алды. 1995 жылы Глазгодағы Каледон университетінде «Иран тәжрибесі үлгісіндегі исламдық заң шығарушы билік» («The Islamic legislative power with reference to the Iranian experience») тақырыбында магистрлық диссертациясын қорғады. 1999 жылы осы университетте мемлекеттік құқық саласында философия докторы (PhD) ғылыми дәрежесін алды. Шет тілдерді зерттеген. Орыс, араб, франццуз, неміс және ағылшын тілдерін меңгерген Саяси мансабы 15 жасында Рухани исламдық революциялық ағымға қосылды. Бірнеше жылдан кейін ел ішін аралап, Хоймейниді қолдап үгіттеу жұмыстарына қатысты. Үкіметке қарсы сөздері үшін Рухани бірнеше рет түрмеге қамалған. Нәтижесінде ол Хомейнидің артынша Парижге қашты. 1978 жылы Иранда исламдық революция басталады: Хомейни Тегеранға қайтып келеді, оның артынша Рухани де елге оралады. 1980 жылы ол парламентте орын алып, артынша 20 жыл ішінде спикердің орынбасары, қауіпсіздің комитетінің басшысы қызметтерін атқарады. 1999 жылдан бастап Эксперттер кеңісінің, 1991 жылдан бастап Пайдалылық кеңесінің, 1989 жылдан бастап Жоғарғы ұлттық қауіпсіздік кеңесінің мүшесі болды . 1992 жылдан бастап Стратегиялық зерттеулер орталығының басшысы болды. Жоғарғы ұлттық қауіпсіздің комитетенің төрағасы қызметінде отырып еуропалық мемлекеттермен ирандық ядролық бағдарлама бойынша келіссөздерді жүргізді. 2013 жыл президенттік сайлаудың бірінші турында жартыдан астам дауыс жинап (18 613 329 дауыс) жеңіске жетті.. Ерте өмірі және білімі Хасан Роухани (Хассан Ферейдун) 1948 жылы 12 қарашада Семнанның жанындағы Сорхех қаласында діни парсы отбасында дүниеге келді. Оның әкесі Хадж Асадолла Ферейдун (2011 жылы қайтыс болды) Сорхехте дәмдеуіш сататын дүкен болған, ал анасы Семнанда қайтыс болғанға дейін 2015 жылы қыздары мен күйеу балалары болған. Асадолла Ферейдунның Иран шаһы Мұхаммед Реза Шах Пахлавиге қарсы саяси белсенділік танытқаны және 1962 жылы тұтқындалғаны, содан кейін 1979 жылы Иран төңкерісіне дейін жиырмадан астам рет ұсталғаны айтылады. and his mother lived in Semnan until her death in 2015 with her daughters and sons-in-law. Рухани 1960 жылы бірінші рет Семнан семинариясында бастаған: 1961 жылы Қом семинариясына ауыспас бұрын: 76. Ол Мұстафа Мұхагеге Дамад, Мортеза Хаери Язди, Мұхаммад-Реза Голпайгани, Солтани сияқты белгілі ғалымдар сабақ берген. , Мұхаммад Фазель Ланкарани және Мұхаммад Шахабади. : 81 Сонымен қатар, ол қазіргі заманғы курстарда оқып, 1969 жылы Тегеран Университетіне қабылданды және 1972 жылы сот құқығы бойынша бакалавр дәрежесін алды: 309–312 1973 жылы Рухани Нишапур қаласында әскери қызметке кірді. Рухани оқуын Шотландиядағы Глазго Каледония Университетінде жалғастырып, 1995 жылы ФМ бітірді. Иранның тәжірибесіне сілтеме жасай отырып, Исламдық заң шығарушы билік деген диссертациямен және Иран тәжірибесіне сілтеме жасай отырып, 1999 жылы Шариғаттың икемділігі (Ислам құқығы) атты диссертация үшін конституциялық құқықтың докторы дәрежесін алды. Руханидің Каледондық зерттеулерін алдымен ирандық заңгер және ғалым профессор Сайед Хасан Әмин, кейіннен ислам құқықтанушысы доктор Махди Захрада басқарды. Рухани басқаратын стратегиялық зерттеулер орталығының веб-сайты, докторантты Глазго Каледониан университетіне емес, Глазго Университетіне бұрмалап жіберді және оның екі университетті бітіргеніне, әсіресе оның кезінде белгілі болғанына байланысты түсінбеушілік пайда болды. оның студенттік жылдары «Хассан Ферейдун» есімімен аталған. Глазго Каледония университеті Роуханидің түлегі мәртебесін растау үшін ішкі тергеу жүргізді және оны растағаннан кейін Роуханидің тезистерінің тезистері мен Шотландтың академиялық дәстүріне сәйкес оның 1999 жылы университетті бітіру салтанаты кезінде оның жабылып қалғанын көрсететін бейне жарияланды. Докторлық диссертацияны плагиатқа айыптау Руханидің плагиатқа қатысты айыптауды алғаш 2013 жылы, ауған авторы Мұхаммад Хашим Камалидің кітабынан «шығарып тастаған» болуы мүмкін деген мәлімдеме болған кезде, 2013 жылы көтерілген. Глазго Каледония Университеті, Руханидің бітірген мектебі, үкімдердің екеуі де дұрыс келтірілген деп сендірді. Бұл мәселе 2017 жылы Иран президентінің сайлауы кезінде тағы көтерілді, студенттік науқан олар Руханидің бүкіл тезисін iThenticate плагиатты анықтау құралын қолдана отырып бірінші рет зерттегенін және Руханидің тезисінің бір-төрт тарауларында кем дегенде 39%, 43% плагиатталғанын мәлімдеген кезде көтерілді. Сәйкесінше 40% және 82% құрайды. Эксперттер Ассамблеясының мүшесі, Шираз Университетінің оқытушысы және болжалды құрбан болғандардың бірі аятолла Әли Ақбар Калантари Руханидің тезисінің 4-тарауындағы «негізгі сегменттер» оның кітабынан сілтеме жасалмай аударылғанын айтты. Реформист Садег Зибакалам Руханидің қарсыласын бұл істі сайлауға дейін саясаттандырды деп айыптады. Иран парламентінің білім және зерттеу жөніндегі комиссиясының жетекшісі Мұхаммад Мехди Захиди Руханидің тезисінің 4-тарауында негізгі плагиаттарды тапқанын және бұл іс білім және зерттеу комиссиясында қаралатындығын айтты.6-% 50 студенттік ұйым және Шираз университетінің профессорлық-оқытушылық құрамы Әли Ақбар Калантариден істі жеке хаттармен жауапқа тартуды сұрады. Иран төңкерісіне дейінгі саяси қызмет Жас діни қызметкер ретінде Хасан Рухани өзінің саяси қызметін Иран исламистік қозғалысының басталу кезеңінде аятолла Рухолла Хомейнидің жолымен бастады. 1965 жылы ол Иранның Шаһы (патшасы) Мұхаммед Реза Шах Пехлеви үкіметіне қарсы сөйлеп, бүкіл Иранға саяхат жасай бастады. Осы жылдары оны бірнеше рет тұтқындады және көпшілік алдында сөз сөйлеуге тыйым салынды. 1977 жылы қарашада Тегеранның Арк мешітінде Мұстафа Хомейнидің (аятолла Хомейнидің үлкен ұлы) қайтыс болуын еске алу рәсімінде Рухани исламистік қозғалыстың сол кездегі қуғыншы жетекшісі аятолла Хомейни үшін «имам» атауын қолданды. Бұл атауды Хомейни үшін бұрын басқалар, оның ішінде Аятолла Ұлы Мұхаммад Бәкір ас-Садр да қолданған деген болжам бар, дегенмен Рухани бұл атақты жариялауда ықпалды болған. Ол САВАК (Иранның революцияға дейінгі барлау агенттігі) бақылауында болғандықтан, аятолла Мұхаммед Бехешти мен аятолла Мұртаза Мутаххари оған елден кетуге кеңес берді. Ираннан тыс жерде ол шетелде оқып жатқан ирандық студенттерге көпшілік алдында сөз сөйледі және Францияға келгеннен кейін Хомейниге қосылды 1980 және 1990 жылдары кезінде саяси мансабы Ислам республикасының алғашқы жылдары 1979 жылғы Иран төңкерісінен кейін жиырма жылға жуық революциялық күрес жүргізген Рухани өзінің қалыптасып келе жатқан Ислам Республикасын тұрақтандыру үшін бар күшін салды және алғашқы қадам ретінде ол тәртіпсіз Иран армиясы мен әскери базаларын ұйымдастырудан бастады. : 515 1980 ж. Иран парламентіне, Мәжіліске сайланды. Мәжілісте бес мерзімде және жалпы 20 жыл ішінде (1980-2000 жж.) Түрлі қызметтерде, соның ішінде Мәжіліс спикерінің орынбасарларында ( 4-ші және 5-ші мерзім), сондай-ақ қорғаныс комитетінің басшысы (1-ші және 2-ші мерзім) және сыртқы саясат жөніндегі комитет (4-ші және 5-ші мерзім). Революциядан кейінгі дәуірде оның мойнына жүктелген міндеттердің қатарына 1980 жылдан 1983 жылға дейін Иран Ислам Республикасының Телерадио хабарларын тарату (ИИРД) бақылау кеңесі басшылығы кірді. 1983 жылы шілдеде Рухани кеңесті басқарып жатқанда кеңес мүшелері мен Рухани арасында қақтығыстар болды. ХРХИ-дің сол кездегі басшысы Мұхаммад Хашеми Рафсанжанидің қатысуымен Хошемидің алдымен Роухани, содан кейін бірден Мұхаммед Джавад Лариджани уақытша орнына келді. Жанжал аятолла Хомейнидің араласуымен және Рафсанжанидің ИРИБ-тің басшысы болуын талап етуімен шешілді. Университет Сонымен қатар, ол 2007 жылы Тегеран Университетінде заң саласындағы оқуға түсіп, заңтану бакалавры дәрежесін алды. : 1- Хасан Рухани Ұлыбританияда оқуын жалғастыра отырып, 2 (1-5) аралығында М.Филль және Глазго университетінің негізгі заң ғылымдарының докторы дәрежесіне ие. Профессор Сеййед Хасан Әмин 5 (1-6) туралы пікірін білдірді, бірақ ол екі-үш жыл (яғни 2-ден 4 жасқа дейін), тіпті саяси дәрежеге ие доктор дәрежесіне дейін қабылданды. Сайлау науқандарын пайдаланды. Иран-Ирак соғысы Иран-Ирак соғысы кезінде Рухани Жоғарғы қорғаныс кеңесінің мүшесі (1982–1988), Соғысты қолдау жөніндегі Жоғарғы Кеңестің мүшесі және оның Атқарушы комитетін басқарды (1986–1988), соғыс қолбасшысының орынбасары (1983–1985) ), Хатам-ол-Анбия операциялық орталығының командирі (1985–1988) және Иранның әуе қорғаныс күштерінің қолбасшысы (1986–1991). Иранның Штабтар бастықтары екінші қолбасшысының орынбасары болып тағайындалды (1988–1989). ]] Рейганның ұлттық қауіпсіздік жөніндегі кеңесшісі Роберт C. Макфарлейн 1986 жылы мамырда Тегеранға келгенде, Рухани МакФарлейнге қару сатып алу туралы сөйлескен үш адамның бірі болды. Сайып келгенде, бұл қару-жарақ Иран-Контра деп аталады. Соғыстың соңында Хасан Рухани Иран армиясы мен революциялық гвардия командирлерінің тобымен бірге екінші дәрежелі «Фатх» (Жеңіс) медалімен марапатталды. Хорремшехрдың азат етілуіне арналған тағы бір салтанатта ол және басқа да шенеуніктер мен Ирак пен соғысқа қатысқан әскери қолбасшылар тобы Қарулы Күштердің Бас қолбасшысы аятолла Хаменеидің бірінші дәрежелі «Наср» медалімен марапатталды . Соғыстан кейін Руханиге ұсыныс жасалып, 1989 жылы Иранның барлау министрі қызметінен босатылды. Иран Ислам Республикасының Конституциясы өзгертіліп, Жоғарғы Ұлттық Қауіпсіздік Кеңесі (ИЖҚК) осы уақытқа дейін құрылғаннан кейін ол кеңесте Жоғарғы Көшбасшы Аятолла Хаменеидің өкілі болды. Рухани SNSC-тің бірінші хатшысы болды және 1989 жылдан бастап 2005 жылға дейін 16 жыл қызмет етті. Сонымен қатар, президент Хашемиге және Президент Хатамиге ұлттық қауіпсіздік мәселелері бойынша кеңесші болды - 1989 жылдан 1997 жылға дейін және 2000 жылдан 2005 жылға дейін 13 жыл. 1991 ж. Рухани Мақсаттық Кеңеске тағайындалды және осы лауазымды осы уақытқа дейін сақтап келеді. Медициналық кеңестің Саяси, қорғаныс және қауіпсіздік комитетін басқарады. Иран студенттерінің наразылығынан кейін, 1999 жылдың шілдесінде ол Жоғарғы Ұлттық Қауіпсіздік Кеңесінің хатшысы ретінде үкіметке қарсы митингіде: Кеше түнде біз осы оппортунистік элементтердің кез-келген әрекетін аяусыз және ескерткішпен жою туралы шешуші революциялық бұйрық алдық. Бүгіннен бастап біздің адамдар біздің құқық қорғау күшіміз аренада ... осы оппортунистермен және бүлікшіл элементтермен, егер олар өздерінің бет-бейнелерін көрсетуге батылы бар болса, қалай күресетініне куә болады. және басуды басқарды. 2000 жылғы 18 ақпанда өткен Сарапшылар Ассамблеясының үшінші мерзіміне арналған аралық сайлауда Рухани Семнан провинциясының сарапшылар ассамблеясына сайланды. Ол 2006 жылы Тегеран провинциясының өкілі ретінде Ассамблеяның төртінші мерзіміне сайланды және ол әлі де осы қызмет атқарады. Ол сарапшылар ассамблеясының саяси және әлеуметтік комитетінің төрағасы (2001-2006 жж.), Төрағалық алқасының мүшесі және ассамблея хатшылығының Тегеран кеңсесінің басшысы (2006-2008 жж.) Болды. 2013 жылғы 5 наурызда ол Ассамблеяның «Вилаят әл-факихты қорғау және күзету тәсілдерін зерттеу жөніндегі комиссиясының» мүшесі болып сайланды. Рухани басшылық лауазымдардан басқа, өзінің академиялық қызметін жалғастырды. 1995 - 1999 жж. Тегеран университеттері мен Солтүстік аймақтың қамқоршылық кеңесінің мүшесі болды. Рухани 1991 жылдан бері Стратегиялық зерттеулер орталығын басқарып келеді. Ол парсы және ағылшын тілдеріндегі үш академиялық және ғылыми-зерттеу тоқсанының, «Рахборд» (Стратегия), «Халықаралық қатынастар» және Иранның сыртқы істерге шолуы журналдарының бас редакторы. Ядролық құжаттама үштігінің алғашқы кездесуі, Тегеран, Иран, 21 қазан 2003 ж]] , 2005 жыл]] Рухани 16 жыл Жоғарғы Ұлттық Қауіпсіздік Кеңесінің хатшысы болды (ИЖҚК). Оның ядролық келіссөздердегі жетекші рөлі оған Дипломат шейх деген лақап ат әкелді, оған алғаш рет 2003 жылы қарашада шыққан «Шығыс» газеті берген, содан кейін отандық және шетелдік парсы тілді ақпарат құралдары жиі қайталап келген. Кеңестегі мансабын президент Хашеми Рафсанжани бастаған және оның ізбасары президент Хатами бастаған. МАГАТЭ-нің бұрынғы аға лауазымды адамы Хейнонен Руханидің Батыс күштерімен «Иранның бағдарламасын жетілдіруге уақыт сатып алу үшін» келіссөздер жүргізгенін мақтан тұтатынын айтты. Оның Иранның ең ірі ядролық келіссөзші ретіндегі мерзімі 678 күнмен шектелді (2003 жылғы 6 қазаннан 2005 жылғы 15 тамызға дейін). Бұл кезең Иранның ядролық энергетикалық бағдарламасы туралы халықаралық жаңалықтардан және Атом энергиясы жөніндегі халықаралық агенттіктің (МАГАТЭ) қатаң шешім қабылдаудан басталды. 2004 жылғы маусымда МАГАТЭ басқарушылар кеңесі мәлімдеме жасады, содан кейін сол жылдың қыркүйегінде Иранға қиын міндеттемелер жүктеу мақсатында Иранның ядролық ісіне қатысты қарар қабылданды. Бұл даму Америка Құрама Штаттарының Ирактағы соғыстағы жеңісімен және аймақтағы соғыс риторикасының шиеленісуімен қатар жүрді. Халықаралық қауымдастық бұрын-соңды болмаған шиеленісті бастан кешірді, нәтижесінде Иранның ядролық жетістіктері жоғары сезімталдықпен қаралды. : 120–126 Шиеленістер күшейген сайын және Иранның Сыртқы істер министрлігі мен Атом энергиясы ұйымы арасындағы келіспеушіліктерді ескере отырып, сыртқы істер министрі Камал Харази ұсыныс жасады, оны президент және басқа Иран басшылары қабылдады. Осы ұсынысқа сәйкес Хасан Рухани басқаратын саяси, заңды және техникалық жағынан тиімді ядролық топ құру туралы шешім қабылданды. Иранның МАГАТЭ-мен өзара іс-қимылының және ел ішіндегі түрлі мүдделі ұйымдар арасында үйлестірудің кешенді жоспарын құру үшін топ арнайы өкілеттіктерге ие болды. Сондықтан, Президент Хатамидің Әли Хаменеидің растауымен Хасан Рухани Иранның ядролық ісін 2003 жылдың 6 қазанында өз мойнына алды.: 138–140 Кейіннен Иран мен үш еуропалық мемлекет арасындағы келіссөздер Тегеранда Саадабадта басталып, кейіннен жалғасты. Брюссельде, Женевада және Парижде бірнеше ай. те Ресей Президенті Владимир Путин мен кездесті, 13 қыркүйек 2013 жыл]] Рухани және оның мүшелері, Иранның сыртқы істер министрлігіндегі ең жақсы дипломаттар ретінде Велаяти мен Харази ұсынған: 109,141 саяси және қауіпсіздік жағдайларына байланысты өздерінің диалог пен сенімді нығайтуға күш салды. Алғашқы қадам ретінде олар Иранның ядролық ісі туралы Біріккен Ұлттар Ұйымы Қауіпсіздік Кеңесіне хабарлауды болдырмау үшін Иранға тағылған айыптардың одан әрі күшейе түсуіне жол бермеді. Сондықтан, сенімді нығайту мақсатында Иранның ядролық іс-әрекеттерінің жекелеген бөліктері бірнеше кезеңдерде өз еркімен тоқтатылды. Махмұд Ахмадинежад президент болып сайланғаннан кейін, Рухани 16 жылдан кейін 2005 жылғы 15 тамызда Жоғарғы Ұлттық Қауіпсіздік Кеңесінің хатшысы қызметінен кетті: 594,601 және оның орнына Әли Лариджани жаңа хатшы болып тағайындалды, ол Иранды басқарды. ядролық корпус. Лариджани де жаңа үкіметтің саясатымен тіл табыса алмады және 2007 жылғы 20 қазанда қызметінен кетіп, оның орнына Саид Жалили тағайындалды. Содан кейін Роуханиді Жоғарғы Басшы SNSC-тегі өкілі етіп тағайындады. Президенттік науқандар 2013 жылғы президенттік сайлау Рухани маусым айында өткен сайлауда жетекші кандидат болып саналды, өйткені оның центристік көзқарасы, бірақ Иранның басқарушы діни қызметкерлерімен және Жасылдар қозғалысы мен тығыз байланысы бар. Ол өзінің президенттікке кандидатурасын 2013 жылғы 11 наурызда жариялады және 7 мамырда президенттікке үміткер ретінде тіркелді. Сайлау қарсаңында бұрынғы президенттер Мұхаммад Хатами мен Ақбар Хашеми Рафсанжани, реформаторлар Руханиді президенттік сайыста қолдады Рухани. 10 маусымда Мехр ақпарат агенттігі мен Фарс ақпарат агенттігі Руханидің сайлау алдындағы мүгедектіктен шығарылуы мүмкін деп болжады және The Washington Post газеті редакцияда Руханидің «жеңіске жетуіне жол берілмейді» деп болжады. 2013 жылғы 15 маусымда Ішкі істер министрі Мұстафа Мұхаммад Наджар сайлау қорытындыларын жариялады, жалпы саны 36 704 156 бюллетень; Роухани 18,613,329 дауыс жинады, оның басты қарсыласы Мұхаммад Багер Галибаф 6,077,292 дауыс жинады. Рухани орта таптармен де, жастармен де жақсы нәтиже көрсетті, тіпті Мешһед және Қом сияқты діни қалаларда (шиа исламның маңызды орыны және дінбасылар, олардың көбісі консерваторларды таңқаларлық емес), сонымен қатар шағын қалалар мен ауылдарда қолдау көрсетті. . Руханидің сайлау учаскесіндегі жеңісі 2009 жылғы сайлаудан бастап жасыл қозғалыстың нәтижесі ретінде қабылданды. Діни ирандықтар Руханидің жеңісін бірдей атап өтті, бұл сарапшылардың консервативті фракциялар саясатынан толық бас тарту деп сипаттады. 2017 жылғы президент сайлауы Ибраһим Раиси мен қол шапалақтайды,]] Рухани 2017 жылғы сайлауда Эбрахим Раисидің қатал сынынан бас тартты, түбегейлі басқа саясатпен айналысатын діни қызметкер, әлсіз экономика туралы популистік алаңдаушылық тудырды, Руханиді шетелдік инвестициялар іздеп, діни консерваторларға жүгінді. Ол консерваторлар үкімет билігін бақылауды қайтарып алуға тырысқанымен, Раисидің алғашқы баспана науқанының нәтижесінде болған. Оның басқа қарсыластары Мұстафа Мірсәлім және Мұстафа Хашемитаба болды. Сайып келгенде Рухани сайлауда жер сілкінісінде жеңіске жетті, бұл оның Батыспен қайта араласу және үлкен бостандықтар ұсыну әрекетін қолдауы болды. Ол сайлауда 73,66% қатысқан 23,636 652 дауыс алды. Президенттік (2013 ж. - қазіргі уақытқа дейін) Сайлау күнінен кейін бір күн өткен баспасөз мәслихатында Рухани Иранның әлеммен қарым-қатынасын қайта қарастыруға уәде берді. Ол халықаралық сенімді қалпына келтіру үшін үлкен ядролық ашықтықты ұсына отырып, ашықтық пен елдің халықаралық жағдайын қалпына келтіруге уәде берді. Революциялық гвардия генерал-майоры Мұхаммад Джафари Рухани әкімшілігін сынға алды. «Елдің әкімшілік жүйесін басқаратын әскери, жүйелер мен процедуралар бұрынғыдай, бірақ ол сәл өзгертілген және өкінішке орай Батыс доктринасына енген және түбегейлі өзгеріс болуы керек. Революцияның басты қатері - саяси аренада және гвардияшылар бұған қарсы үнсіз қала алмайды ». 2017 жылдың мамырында Рухани 23,5 миллион дауыспен Президент болып қайта сайланды. ант қабылдайды, сол жақта бас судья Садек Лариджани.]] Ол сайлаудан кейінгі күні жеңімпаз деп жарияланды. Ол өзінің президенттік өсиетін өзінің алдындағы Махмұд Ахмадинежадтан 2013 жылдың 3 тамызында қабылдады және Саадабад сарайына жеке салтанатпен кірді. Оның президент ретіндегі жұмысы ресми түрде сол күні 17: 00-де басталды. Ол 4 тамызда Парламент үйінде Иранның жетінші президенті ретінде ұлықталды. Кабинет Рухани 4 тамызда өзінің кабинетін жариялады. Оның кабинет мүшелерін парламентке таныстыру үшін он күндік мандаты болды, бірақ ол оны пайдаланбады. Содан кейін парламент 14-19 тамызға белгіленген оның кабинетіне дауыс берді. Вице-президенттікке үміткер үш реформатор саясаткердің (Мұхаммад Реза Ареф, Эшак Джахангири немесе Мұхаммад Шариатмадари) Рухани Джахангириді бұл лауазымға тағайындады. Сондай-ақ, сыртқы істер министрлігіне көптеген үміткерлер болды: Әли Ақбар Салехи, Камал Харази, Садег Харази, Мохаммад Джавад Зариф және Махмуд Ваези, бірақ Зариф Роуханидің соңғы үміткері болды. Соңғы министрлік лауазымдарға бірнеше есімдер соңғы жариялануға дейін таратылса да, сайланған президент кеңсесі бұл болжамдарды жоққа шығарды. 2013 жылдың 23 шілдесінде Руханидің сегіз мүшесінің: Джахангиридің бірінші вице-президент, Зариф сыртқы істер министрі, Рахмани Фазли ішкі істер министрі, Тайебния қаржы министрі, Дегган қорғаныс министрі, Намдар Зангане мұнай министрі болып тағайындалды. Наджафи - білім министрі, Чиччиан - энергетика министрі; Нематзаде - индустрия министрі; Хасан Хашеми - денсаулық сақтау министрі және Ахонди - көлік министрі. Рухани өзінің инаугурация күнінде парламентке өзінің министрлікке ұсынатын кандидатураларының тізімін ұсынғаннан кейін бұл ресми болды. Мұхаммад Нахавандианды өзінің бастығы етіп тағайындады. Ішкі саясат Экононмика Хасан Руханидің экономикалық саясаты Иранның ұзақ мерзімді экономикалық дамуына бағытталған. Ол қоғамның сатып алу қабілетін арттыруға, экономикалық өсуге, жеткілікті қаражат жинауға, Иран Ислам Республикасы Конституциясының 44-ші Принципінің жалпы саясатын жүзеге асыруға және қысқа мерзімде іскерлік ортаны жақсартуға қатысты. Рухани халықтың экономикалық жағдайын жақсартуды халықтың сатып алу қабілетін арттырып, байлықтың алшақтығын азайту арқылы жүзеге асыру керек деп санайды. Сондай-ақ, ол ұлттық байлықты тең бөлу және экономикалық өсу барлық айтылған экономикалық мақсаттарға жетелейді деп санайды. Ол егер ұлттық байлық жасалмаса, кедейлік таратылады деп мәлімдеді. Ұлттық байлықты құру жан басына шаққандағы нақты кірістің өсуіне және байлықтың әділ бөлінуіне себеп болады. Оның жоспары табысы аз топтарға тікелей және жанама көмекті ұлғайтуға бағытталған. Рухани шұғыл түрде Иранның Басқару және жоспарлау ұйымын қайта құрмақшы. Оның экономикалық саясатына сонымен қатар субсидияларды оңтайлы бөлу, өтімділік пен инфляцияны бақылау, экономикалық өсуді жеделдету және импортты азайту кіреді. Оның пайымдауынша, инфляция отбасылық экономикаға зиянды әсер етеді және оны Форсайт пен Үміт кабинетінде төмендетуге үміттенеді.. Рухани жоғары инфляцияны бақылау, сатып алу қабілеттілігін арттыру және жоғары жұмыссыздықты азайту сияқты жедел экономикалық басымдықтарды жоспарлайды. Мәдениет және БАҚ Халықаралық Медиа Көмек Орталығының 2014 жылғы наурыздағы есебіне сәйкес, Рухани 2013 жылы биліктен кеткен сәттен бастап, «Интернетке цензура күшейе түсті, бірақ Руханидің бұл процесті толық бақылауға алмайтындығы анық болды». Интернет цензурасына қатысты ол: «Қабырғаның салынуы мүмкін күндер аз қалды, бүгінде қабырға жоқ», - деді. Ол сондай-ақ Иран Ислам республикасының телерадиохабарларын ұлттық маңызды мәселелерге назар аудармай, маңызды емес шетелдік жаңалықтарды көрсеткені үшін сынға алды. Рухани сонымен қатар Интернетке қол жетімділікті және басқа да саяси және әлеуметтік бостандықтарды қолдайтындығын мәлімдеді. Сұхбатында ол: «Біз адамдардың жеке өмірінде толықтай еркін болғанын қалаймыз, ал қазіргі әлемде ақпаратқа, еркін сұхбаттасуға және еркін ойлау құқығына ие болу - барлығының құқығы. халықтар, соның ішінде Иран халқы». Адам және әйел құқығы Рухани шектеулі өкілеттіктері болуы мүмкін адам құқықтары мәселелерін көпшілік алдында шешпеу саясатын ұстанады. арналған шеру кезінде]] Рухани - әйелдер құқығын жақтаушы. Ол Иран Президенті болып сайланғаннан кейін сөйлеген сөзінде: Рухани үкіметі Эльхам Аминзаданы, Шахиндохт Молаверди мен Масумех Эбтекарды вице-президенттер етіп тағайындады; сонымен бірге Марзиех Афхам, сыртқы істер министрлігінің алғашқы әйел өкілі. Рухани әйелдерге арналған министрлік ашуға уәде берді. Әйтсе де, әйелдер құқығын қорғаушылардың көпшілігі әйелдерге қызмет көрсетуден бас тартады; өйткені олар бұл министрлік әйелдер мәселелерін оқшаулауы мүмкін деп санайды. Сондай-ақ, Рухани гендерлік мәселелер мен әйелдерге қатысты мәселелерді шешу үшін әр министрліктен министрдің орынбасарлық лауазымын талап етеді деген ұсыныс айтылды. , мамыр 2017 ж]] 2013 жылдың қыркүйегінде он бір саяси тұтқын босатылды, оның ішінде танымал құқық қорғаушылар Насрин Сотуде және Мохсен Аминзаде. Бұл оның АҚШ-қа Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас ассамблеясына келуінен бірнеше күн бұрын жасалды. Сыншылар Рухани билікке келгеннен бері ішкі саясатта біраз өзгеріс болғанын айтады. Иран билігі Руханидің билік басында болған алғашқы 14 айында 599 адамды өлтірді, бұл өткен жылы оның бұрынғы басшысы Махмұд Ахмадинежадтың қызметінде 596 болғанмен салыстырғанда. Иран Қытайдан басқа әлемде кез-келген жерде ең көп өлім жазасына ие. Нобель сыйлығының лауреаты Ширин Эбади Руханидің адам құқықтары саласындағы жағдайын сынға алды. Ол жазалардың көбеюін, Абдольфаттах Солтанидің аштық жариялағанын және Мир Хоссейн Мусави мен Мехди Каррубидің үйде ұсталуын жалғастырды. Иран өкілі Эбадидің пікірлері Иранға деген өшпенділіктің артуына әкеледі дейді. 2015 жылы Рухани Марзиех Афхам мен Салех Адибиді 1979 жылдан бергі алғашқы әйел ретінде тағайындады (тарихтағы екінші) және бірінші сунниттік Күрд сәйкесінше елшілер қызметін атқарды. Сыртқы саясат саммитінде Ресей президенті Владимир Путин мен кездесуі,]] ті (сол жақта) сыртқы істер министрі етіп тағайындады..]] Руханидің сыртқы саясатында өзгерістен қорқатын ирандық принципистердің консерватизмі қамтылған, сонымен бірге бұл қажет екенін түсінеді. Сонымен қатар, Махмұд Ахмадинежадтың күш-жігерімен тежелген Иранның сыртқы саясатына Руханидің абайлап және батыл күш-жігерімен жаңа предшественник қажет. Руханидің негізгі міндеті тек Иран мен саяси қарсыластар арасындағы үнқатысуды дамыту, соның ішінде P5 1. Бұл курс Иран экономикасына зиян келтірген санкциялардан арылуға көмектеседі. 2015 жылғы наурызда Рухани президент Обамаға және Иран мен келіссөз жүргізіп жатқан басқа бес елдің басшыларына Иранның ұстанымын түсіндіріп хат жолдады. Бұл туралы ол өзінің Twitter-дегі парақшасында мәлімдеді. АҚШ Ұлттық қауіпсіздік кеңесі бұл хат АҚШ келіссөз тобына жіберілгенін растады, бірақ оның мазмұны жарияланбады. Рухани АҚШ-тан басқа келіссөздерге қатысқан барлық елдердің басшыларымен телефон арқылы сөйлесті. Ядролық келіссөздер Ұлыбритания Рухани Ұлыбритания Премьер-министрі Дэвид Кэмерон мен кездесті, бұл 1979 жылғы Ислам революциясынан бері Иран мен Ұлыбритания басшыларының кездескенін атап өтті. 2014 жылғы 20 ақпанда Иранның Лондондағы елшілігі қалпына келтіріліп, екі ел дипломатиялық қатынастарды қалпына келтіруге келісті. 2015 жылғы 23 тамызда елшілік ресми түрде ашылды. АҚШ Николас Мадуро мен Тегеранда, 2015 жылғы қараша]] Руханидің 2013 жылдың қыркүйегінде Нью-Йорк қаласына сапары Иранның АҚШ-пен қарым-қатынасындағы үлкен ілгерілеушілік болды. Ол бұған дейін оның үкіметі отыз екі жылдан кейін АҚШ-пен келіссөздер жүргізуге дайын екенін айтқан. Рухани сапар барысында ол АҚШ президенті Барак Обама мен кездесуден бас тартқаны туралы ақпаратты жоққа шығарды және мұндай кездесуді үйлестіру үшін көп уақыт қажет деп санайды. 2013 жылдың 27 қыркүйегінде, екі елдің сыртқы істер министрлері P5 + 1 және Иран келіссөздері кезінде кездескеннен кейін, Рухани президент Обама мен телефон арқылы сөйлесті, ол 1979 жылдан бері екі елдің ең жоғары саяси алмасуын атап өтті. ол Теһранға оралған кезде «Америкада өлім» деп айқайлаған консерваторлар наразылық білдірді. Рухани мен телефон арқылы сөйлесуі, 27 қыркүйек 2013 жыл.]] 2019 жылы ақпанда Рухани АҚШ-ты Иранның одақтасы Венесуэла президенті Николас Мадуроны құлатуға тырысқаны үшін айыптады. 2020 жылғы 3 қаңтарда Иранның ең күшті екінші тұлғасы Қасым Сүлеймани АҚШ өлтірді, бұл екі ел арасындағы қалыптасқан шиеленісті едәуір арттырды. Рухани Иранның «кек алатынын» айтты. Сирия және Режеп Тайып Ердоған. Ресей, 22 қараша 2017 жыл]] Ол Сирияның Азаматтық соғыс кезіндегі Сирияның даулы президенті Башар әл-Асадты толығымен қолдайтын, сондай-ақ Ливанның оңтүстігінен, Сирия, Ирак арқылы өтіп жатқан «шиіт айын күшейтуге» байланысты басқарушы ұйымды ұстанатын болады деген болжам бар. Иран. Президент сайлауында жеңіске жеткеннен кейінгі алғашқы баспасөз мәслихатында Рухани «Сириядағы азаматтық соғысты шешудің түпкі жауапкершілігі Сирия халқының қолында болуы керек» деді. Ирак Рухани Иран-Ирак қатынастарын «бауырластық» деп атады және Ирак пен бірнеше келісімге қол қойды. Ирактың Солтүстік шабуылынан кейін Иран Иракқа бірінші болып қолдау көрсетті және ИСШ-ге қарсы әскери араласуда «негізгі ойыншы» болып табылады. мен Рухани Пәкістан Премьер-министрі Имран Хан мен бірге, 22 сәуір 2019 жыл]] Сауд Арабиясы Иранның Сауд Арабиясымен қарым-қатынасы туралы Рухани Хатами әкімшілігі кезінде ол сол кездегі Ұлттық қауіпсіздік кеңесінің бас хатшысы ретінде саудиялықтармен «жан-жақты және стратегиялық келісімге» қол жеткізгенін, бірақ бұл келісім сақталмағанын жазды. Ахмадинежад үкіметі кезінде. Атап айтқанда, эпизодты талқылау кезінде ол былай деді: , Швеция Премьер-Министрі Стефан Лёвен мен, 11 ақпан 2017 жыл]] Рухани Сауд Арабиясының Йеменге жасаған әскери араласуын сынға алып: «Йеменде балалар, қарт ерлер мен әйелдерді бомба жасамаңыз. Мазасыздарға шабуыл жасау масқара болады» деді. Израиль Рухани Израильді «аймақ халқына әділетсіздік жасайтын және өзінің жылы саясатымен аймаққа тұрақсыздық әкелген» басып алушы және басып алушы үкімет «деп сипаттайды. Холокост туралы пікірін түсіндіруді сұрағанда, Роухани былай деп жауап берді: «... тұтастай алғанда, мен сізге айта аламын, тарихта адамзатқа қарсы кез-келген қылмыс, оның ішінде нацистердің еврейлерге, сондай-ақ еврей еместерге қатысты жасаған қылмысы болып табылады. айыпталушы және айыпталушы. Яһудилерге қарсы қандай қылмыс жасасады, біз оны айыптаймыз «. CNN-ге берген сұхбатында, CNN аудармашысы Роуханидің Холокосттың бар екенін мойындады деп мәлімдеді, алайда CNN мәлімдемесін Иранның мемлекеттік бұқаралық ақпарат құралдары CNN жасаған қасақана жүргізілген жалған мәлімдеме деп айыптады. Уолл-стрит Джорнал сияқты басқа ақпарат көздері олардың тәуелсіз аудармашылары ирандық БАҚ-тың пікірін растайды және CNN аудармасын өте дәл емес деп сипаттады, олардың аудармасына өзі айтпаған көптеген сөздерді (мысалы, «холокост») қосып жіберді. 2018 жылдың қараша айында Рухани Израильді «Батыс елдерінің өздерінің мүдделерін Таяу Шығыста алға жылжыту үшін құрған қатерлі ісік» деп атады. Қоғамдық имидж және қабылдау Ақпараттық және қоғамдық пікірлер шешімдері (АҚПШ) Иран азаматтары арасында 2016 жылғы наурызда жүргізілген сауалнамаға сәйкес, Рухани 75% мақұлдау және 12% мақұлдамайтын рейтингтер, сәйкесінше + 54% таза танымалдылыққа ие, бұл оны Ирандағы екінші танымал саясаткер етеді. , + 69% таза танымалдықпен Мұхаммад Джавад Зарифтен кейін. Рухани келесі орындарды иеленген Хасан Хомейни (+ 52%), Мұхаммад Хатами (+ 43%) және Ақбар Хашеми Рафсанжаниден (+ 38%) асып түседі. Фирма 95% сенімді іріктеу қатесінің шегі ± 3 пайыздық тармақты құрайтынын айтады. ның сапары кезінде.]] Жұмысты мақұлдау Рухани өзінің президенттігін 2013 жылдың қарашасында бастады, оны тоқсан сайын бағалайтын Ақпараттық және қоғамдық пікірге арналған шешімдер ЖШС (АҚПШ) сәйкес, сәйкесінше 58% және 27% деңгейінде рейтингтер бекітілді. Ол біртіндеп 48% -ға дейін төмендеді және ол 2015 жылы мамырда 33% мақұлданбаған рейтингін тіркеді. Оның жұмысқа орналасуы Бірлескен кешенді іс-қимыл жоспарынан кейін көтерілді, бұл Мэриленд Университетінің халықаралық және қауіпсіздікті зерттеу орталығы (ССБЗО) өткізген сауалнамаға сәйкес. ) 88% -ды қолдайды, көпшілігі (61%) оған «өте қолайлы көзқарасты» білдірді (2014 ж. шілдедегі 51% -дан) және іріктеу қатесінің ± 3,2 маржасын көрсетті. Сауалнама сонымен бірге Руханидің қолдауды қолдауда «қиын міндет» бар екенін, өйткені бұл келісімнен адамдар үлкен экономикалық үміт күтеді және бұл оның Ахиллес өкшесіне айналуы мүмкін. 2015 жылдың тамызында мәміледен кейін бірнеше күн өткеннен кейін АҚПШ компаниясы 54% мақұлдау және 24% мақұлдамауды тіркеді. Тренд 2016 жылдың ақпанына дейін жалғасып, 67% және 18% мақұлдау мен мақұлдамау рейтингтеріне ие болды, ол ол қызметке кіргеннен бері ең жоғары деңгей болып табылады. Саяси ұстанымдар Рухани байсалды және прагматикалық саясаткер болып саналады. 2000 жылы Вашингтонның Таяу Шығыс саясат институты оны «қуатқа тойған» деп сипаттады. Ол президент болып реформаторлық қолдауымен сайланды және ол реформистік талаптарды ұстануға және реформистер мен консерваторлар арасындағы алауыздықты жоюға уәде берді. 2017 жылғы президенттік сайлау кезінде Руханидің көзқарастары сол жаққа көбірек ауысып, ол реформациялық фракциямен толығымен келіскен. Сайлау тарихы Жеке өмір мен сөйлесіп жатыр]] .]] Рухани немере інісі Сахебе Эрабиге (Рухани) үйленді, ол алты жаста, who is six years younger, when he was around 20 years old 20 жаста, төрт баласы бар (бір ұл және үш қыз). Руханидің әйелі үйленгеннен кейін фамилиясын «Ераби» «Рухани» деп өзгертті. 1954 жылы туған, ол саяси белсенді емес. The Guardian және Financial Times хабарлағандай, Руханидің де бесінші баласы болды, оның белгісіз жағдайларда қайтыс болған ұлы бар. Руханидің үш қарындасы және ағасы бар. Руханидің ағасы Хосейн Ферейдун сонымен бірге дипломат және саясаткер, бұрынғы губернатор, елші және барлаудың бұрынғы вице-министрі. Ол Руханидің ИИРД-дағы президенттік пікірсайыстарды ұйымдастырудағы өкілі болды. Ақбар Хашеми Рафсанжани 1982 жылғы 15 мамырдағы естелікте Хосейн Ферейдунды сол кездегі Караж губернаторы ретінде атайды. Кейін Рафсанжани Ферейдунды 1984 жылғы 31 наурыздағы естелікте қысқаша еске түсіреді: «Кережде Феридун Рухани мырзаға қатысты бір нәрсе болды». Жарияланымдар Иранның стратегиялық зерттеулер орталығында ғылыми-зерттеу профессоры дәрежесіне ие болған ол парсы, ағылшын және араб тілдерінде көптеген кітаптар мен мақалалар жазды, соның ішінде: Отбасы Сахаба Арабиға үйленді (Рухани). Отбасында бес бала дүниеге келді. Үш қарындасы және бір ағасы бар. Ағайынды - Хусейн Ферейдун, Иран президентінің ядролық бағдарлама жөніндегі бұрынғы арнайы өкілі, Иран билігі 2017 жылдың шілдесінде қаржылық қылмыс жасады деген күдікпен қамауға алынды. Парсы тілінде * Islamic Revolution: Roots and Challenges , маусым 1997, * Fundaments of Political Thoughts of Imam Khomeini , шілде 1999 * Memoirs of Dr. Hassan Rouhani; Vol. 1: The Islamic Revolution , ақпан 2008, * Introduction to Islamic Countries , қараша 2008 * Islamic Political Thought; Vol. 1: Conceptual Framework , желтоқсан 2009, * Islamic Political Thought; Vol. 2: Foreign Policy , желтоқсан 2009, * Islamic Political Thought; Vol. 3: Cultural and Social Issues , желтоқсан 2009, * National Security and Economic System of Iran , тамыз 2010, * National Security and Nuclear Diplomacy , қаңтар 2011, * Role of Seminaries in Moral and Political Developments of Society , қараша 2011 * An Introduction to the History of Shia' Imams , наурыз 2012, * Age of Legal Capacity and Responsibility , қазан 2012, * Memoirs of Dr. Hassan Rouhani; Vol. 2: Sacred Defense , қаңтар 2013 * Narration of Foresight and Hope , наурыз 2013 * National Security and Foreign Policy , 2013 * National Security and Environment , мамыр 2013 ;Ағылшын тілі * The Islamic Legislative Power, May 1994 * The Flexibility of Shariah; Islamic Law, April 1996 ;Араб тілі * Comments on Fiqh (Islamic Jurisprudence); Lessons of the Late Muhaqqiq Damaad (Chapter on Prayers ), қараша 2012 * Comments on Usul (Principles of Fiqh); Lessons of the Late Ayatollah Haeri (Chapter on Academic Principles ), наурыз 2013 Марапаттар * Құдай көмекінің медалі * Жеңіс медалі Дереккөздер