kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Мэрайя Кэри

Мэрайя Кэри 27 наурыз 1969) – поп-ритм және блюз орындаушысы, автор, продюссер және актриса. . 1990 жылы Томми Моттолдың басшылығымен сахнаға шыға бастаған. "Billboard Hot 100" чартында 5 синглы 18 рет алдыңғы орынды иеленген. Мэрайя Кэри Virgin Records компаниясымен 80 миллиондық келісім-шартқа отырады, алайда көп уақыт өтпестен келісім-шарт бұзылады. 2002 жылы Island Records компаниясымен тығыз жұмыс істейді. Ол «Грэмми» сыйлығының бес дүркін жеңімпазы. Жеке өмір 2015 жылы Кэри австралиялық миллиардер Джеймс Пакермен кездесе бастады және 2016 жылдың 21 қаңтарында ол олардың үйленетінін жариялады. Алайда қазан айына қарай олар келісімнен бас тартты. 2016 жылдың қазан айында ол американдық хореограф Брайан Танакамен кездесе бастады. Түскен фильмдері *The Bachelor, *You Don’t Mess with the Zohan, *Precious т.б. Ән жинақтары *Mariah Carey -1990 *Emotions - 1991 *Music Box - 1993 *Merry Christmas - 1994 *Daydream - 1995 *Butterfly - 1997 *Rainbow - 1999 *Glitter - 2001 *Charmbracelet - 2002 *The Emancipation of Mimi - 2005 *E=MC² - 2008 *Memoirs of an Imperfect Angel - 2009 *Merry Christmas II You - 2010 Дереккөздер
Карл Эрнст фон Бэр

Карл Эрнст фон Бэр (17 ақпан 1792 – 28 қараша 1876) – эмбриология мен салыстырмалы анатомияның негізін қалаушылардың бірі. . Петербург ғылым Академиясының академигі. Орыс энтомология қоғамының президенті. 1826 жылы Бэр сүтқоректілердің жұмыртқа жасушасын зерттеген. Басқа тілдерден биология саласына қатысты кітаптарды аударған. Карл Бэр өз еңбектерінде эмбриология заңдылығын тұжырымдаған, кейін бұл «Бэр Заңы» деп аталып кеткен. 1862 жылы отставкаға шыққан. 1876 жылы 16 (28) қарашада қайтыс болған. Дереккөздер ru: Бэр Карл Эрнст фон
Феликс Антон Дорн

Феликс Антон Дорн 29 желтоқсан 1840, Штеттин – 26 қыркүйек 1909, Мюнхен) – неміс зоологі. Энтомолог Карл Август Дорнның ұлы. Зоологияны Кёнигсберг, Бон, Йен және Берлин қалаларында оқып үйренген. 1865 жылы Бреслауда кандидаттық диссертациясын, ал 1868 жылы Йенде докторлық дәрежесін қорғап шыққан. Феликс Антон Дорнның ең әйгілі еңбектерінің бірі – «Омыртқалы жануарлардың пайда болуы және функциялардың ауысу қағидасы» (нем. Der Ursprung der Wirbeltiere und das Princip des Functionswechsel атты кітап. T. Heuss. Anton Dorhn in Neapel. – Berlin: Atlantis-Verlag, 1940. Дереккөздер
Этьен Жоффруа Сент-Илер

Этьен Жоффруа Сент-Илер (; 15 сәуір 1772 - 19 маусым 1844) -ранцуз зоологы, британдық эволюционист Ч. Дарвиннің континенталды ізашары және қазіргі заманғы инволюция ілімінің бастаушысы. Изидор Жоффруа Сент-Илердің әкесі. Бальзак өзінің «Горио әкей» романына келесідей арнауды кіріспе ретінде баяндады: «Ұлы және әйгілі Жоффруа де Сент-Илерге оның шығармалары мен данышпандығына таңданудың белгісі ретінде», ол «Адами комедияның» алғысөзінде Кювье мен Сен-Илер арасындағы әйгілі дау туралы жазды. Ғылымға қосқан үлесі Дереккөздер
Томас Генри Хаксли* Гексли

Томас Генри Хаксли* Гексли 4 мамыр 1825; 29 маусым 1895) – ағылшын зоологі. . Чарльз Дарвиннің эволюция теориясын жақтаушы, жолын жалғастырушы. Томас Генри Хакслиге «Дарвин бульдогы» лақабы тағылған. Лондон корольдік қоғамның мүшесі, ал 1883-1885 жылдары президенті болған. Жаңашыл биологияда Линнеейдің еңбегін жалғастырғаны үшін Карл Линней және Дарвин медальдарымен марапатталған. Дереккөздер
Андрей Владимирович Адрианов

Андрей Владимирович Адрианов (1964 ж) – Ресей зоологі, академик. . 2 қаңтар 1964 жылы Ярославль облысы, Данилов ауылында дүниеге келген. 1986 жылы МҰУ-нің биология факультетінде оқып, 1989 жылы аспирантураға түсіп, кандидаттық диссертациясын қорғаған. Биология ғылымдарының докторы ғылыми дәрежесін алған. Салыстырмалы морфология мен омыртқасыз жануарларды жіктеу және теңіздің алуан түрлілігі салаларын жете меңгерген маман болған. Академик А.В. Иванов сыйлығының лауреаты. Дереккөздер
Пётр Кузьмич Анохин

Пётр Кузьмич Анохин (14 (26) қаңтар 1898 жыл, – 5 наурыз 1974 жыл, ) — кеңестік физиолог, функционалдық жүйе теориясын құрушы, академик, Ленин сыйлығының лауреаты (1972). Азамат соғысына қатысқан. Қызыл Дон журналының бас редакторы болған. Еңбектері: «Декарттан Павловқа дейін. Рефлекс теориясына 300 жыл», «Иван Петрович Павлов. Өмірі, қызметі және ғылыми мектебі», «Функционалды жүйе физиологиясының очерктері», «Шартты рефлекстің биологиясы мен нейрофизиологиясы» және т.б.. Өмірбаяны Петр Кузьмич Анохин жұмысшылардың отбасында дүниеге келген. 1913 жылы жоғары бастауыш мектепті бітірді. Отбасына көмектесу үшін ол теміржол кеңсесіне жазылды, содан кейін пошта-телеграф шенеунігі лауазымына емтихан тапсырды. Осы кезеңде экстерном нақты мектептің алты сыныбына емтихан тапсырып, 1915 жылдың күзінде Новочеркасс жер-агрономиялық училищесіне оқуға түсті. Азаматтық соғысқа қатысты. Кеңес өкіметінің алғашқы жылдарында-Новочеркассктегі "Красный Дон" газетінің баспасөз комиссары және бас редакторы. А. в. - Мен кездейсоқ кездесу. Осы кезеңде Оңтүстік майдан әскерлерін үгіт пойызымен аралаған Луначарский және "адам жанының материалдық механизмдерін түсіну" үшін миды зерттеуге деген ұмтылыс туралы әңгіме Анохиннің тағдырында маңызды болады. 1921 жылдың күзіне қарай ол Петроградқа шақырылып, оқуға жолдама алады Ленинград мемлекеттік медициналық білім институты (ГИМЗ), оны в.М. Бехтерев басқарды. Қазірдің өзінде 1-ші курста оның басшылығымен "дыбыстардың негізгі және кіші тербелістерінің ми қыртысындағы қозу мен тежелуге әсері"атты алғашқы ғылыми жұмыс жүргізілуде. Әскери-медициналық академияда и. п. Павловтың бірқатар дәрістерін тыңдап, оның зертханасына оқуға түседі (1922). 1926 жылы бітіргеннен кейін ГИМЗа Ленинград зоотехникалық институтының физиология кафедрасының аға ассистенті болып сайланады (1928 жылдан бастап доцент). И. п. Павловтың зертханасында жұмысын жалғастыра отырып, ғалым институт кафедрасында мидың қан айналымын және ацетилхолиннің сілекей безінің Тамырлы және секреторлық қызметіне әсерін зерттеу бойынша бірқатар зерттеулер жүргізді. Жад * Анохиннің аты - КСРО Медицина ғылымдары академиясының Қалыпты физиология ғылыми-зерттеу институты (қазіргі Ресей Медицина ғылымдары академиясының П.К. Анохин атындағы Қалыпты физиология ғылыми-зерттеу институты), оның бірінде 1974 жылы құрылған. ғимараттар (Мәскеу қ., Моховая көшесі, 4 үй, 11 корпус) мемориалдық тақта орнатылды. * 1980 жылы Мәскеуде (Тропарёво-Никулино ауданы) көшеге Анохин есімі берілді. * 1974 жылы Медицина ғылымдары академиясы қалыпты физиология саласындағы үздік жұмыс үшін Анохин атындағы сыйлықты тағайындады. * 1977 жылы КСРО Байланыс министрлігі П.К.Анохинге арналған көркем мөр басылған конверт шығарды. Дереккөздер
Андрей Григорьевич Банников

Андрей Григорьевич Банников (1915–1985) – совет және Ресей биологі. . Мәскеу қаласында туған. Табиғатты қорғау саласының білікті маманы, профессор, герпетолог, териолог, орнитолог, эколог және қоғам қайраткері. 1935-1939 жылдары МҰУ биология факультетінде оқыған. 1941 жылы ерікті түрде соғысқа қатысқан. 25 жыл бойы К.И. Скрябин атындағы Мәскеу ветеринарлық академиясының зоология және табиғатты қорғау кафедрасын басқарған. 400-ге жуық еңбектің, соның ішінде 30 кітаптың авторы. Мыңдаған жас маман мен 30 доктор және ғылым кандидаттарын даярлаған. Жазған кітаптары *«Моңғол Халық Республикасының сүтқоректілері», *«Сайғақ биологиясы», *«Экология негіздері» т.б. Дереккөздер
Владимир Николаевич Беклемишев

Владимир Николаевич Беклемишев (22 қыркүйек (4 қазан) 1890, Гродно – 4 қыркүйек 1962, Мәскеу) – совет зоологі. . Польша Ғылым Академиясының (1949) және КСРО МҒА-ның мүшесі (1945), Сталин сыйлығының лауреаты (1944, 1952). 1913 жылы Императорлық Санкт-Петербург университетін тәмамдаған. 1918 жылы Пермь қаласына көшіп барып, Перьм университетінің доценті, 1920 жылы осы ЖОО-ның профессоры болған. 1934 жылы Мәскеу Ұлттық Университетінің зоология және салыстырмалы анатомия кафедрасының профессоры қызметін атқарған. Еңбектері * «Омыртқасыз жануарлардың салыстырмалы анатомия негіздері» 1944, * «Медициналық этимология» 1949, * «Салыстырмалы паразитологияның биогеоценология негіздері», * «Жүйе методологиясы», * «Медициналық паразитология және паразитті аурулар» т.б. Дереккөздер
Алексей Николаевич Бах

Алексей Николаевич Бах (5 (17) наурыз 1857, Золотоноша, Полтава губерниясы – мамыр 1946, Мәскеу) – совет биохимигі және өсімдік физиологі КСРО ғылым академиясының академигі (12 қаңтар 1929 ж). Социалистік Еңбек Ері (1945), Сталин сыйлығының бірінші дәрежелі лауреаты. Киев университетінің физика-математика факультетінде білім алған. КСРО Жоғарғы Кеңесінің депутаты болып сайланған. 1936 жылы Бахтың бастамасымен «Биохимия» журналының негізі қаланады. Ол осы журналдың редакторы болған. 1928 жылы Бүкілодақтық ғалымдар және техника қызметкерлерінің қауымдастығын басқарады. 1932 жылы Д.И. Менделеев атындағы Бүкілодақтық химия қауымдастығының президенті болған. Мәскеу қаласында Новодевичий зиратында жерленген. Оның құрметіне Киев қаласындағы көшеге А.Н. Бах есімі берілген. Дереккөздер
Григорий Яковлевич Бей-Биенко

Григорий Яковлевич Бей-Биенко (1903–1971) – совет зоологі, энтомолог.. 7 ақпан 1903 жылы Харьков губерниясында дүниеге келген. КСРО ғылым Академиясының Бүкілодақтық этномология қауымдастығының президенті, РКФСР-дің қоғам қайраткері, профессор. 1938 жылы Ленинград ауылшаруашылық институтының энтомология кафедрасын басқарған. 23 қазан 1953 жылы КСРО ғылым академиясының тілшісі болып сайланады. 1 дәрежелі «Сталин сыйлығымен», «Құрмет белгісімен» т.б. марапатталған. 1991 жылы жаңа өрмекші түрі Бей-Биенконың құрметіне Beybienkoa Roth (Австралия, Жаңа Гвинея) деп аталған. Еңбектері: * «Астықтарды зақымдаушы жәндіктер», * «Өрмекшілер», * «Жапырақ шегіркелері» т.б. Дереккөздер
Наталья Петровна Бехтерева

Наталья Петровна Бехтерева (7 шілде 1924, Ленинград – 22 маусым 2008, Гамбург, Германия) – Ресей нейрофизиологі.. КСРО ғылым академиясының тілшісі (1970), КСРО Мғылым академиясының академигі (1975), медицина ғылымдарының докторы, профессор. В.М. Бехтердің немересі. И.П. Павлов атындағы Ленинград медицина институтында білім алған. КСРО МҒА тәжірибелік медицина институтында ғылыми қызметкер болған.1990 жылы Бехтерева «Мозг» орталығының ғылыми жетекшісі қызметін атқарған. «International Journal of Psychophysiology» (1984-1994) және «Адам физиологиясы» журналдар[ның бас редакторы болған. 22 маусым 2008 жылы Гамбург қаласы Қасиетті Георг ауруханасында 83 жасқа келіп қайтыс болған. Комаров зиратында жерленген. 400-ге жуық ғылыми жұмыстың (оның ішінде 18 монографияның) авторы. Дереккөздер
Иоганн Маттеус Бехштейн

Иоганн Маттеус Бехштейн - 11 шілде 1757 жылы туған, Вальтерсгаузен да – 23 ақпан 1822 жылы қайтыс болған – орнитолог, зоолог, ботаник. 1785 жылы Зальцман институтында жаратылыстану және математикадан дәріс берген. Бехштейн орман және аңшылық қауымдастығын құрады. Ол аквариумистикаға да қызығушылық білдірген. Бехштейн ғылыми мақсатта көптеген балық түрлерін ұстаған. Шығармашылығы * «Forstinsectologie» (3 т., Гота, 1818); * «Forstbotanik» (Эрфурт, 1810; 5 бас. Белена, 1841–1842); * «Forst– und Jagdwissenschaft nach allen ihren Theilen» (5 том, Эрфурт, 1818–1821), * «Abbildungen naturhistorischer Gegenstände» (8 том, Лейпциг, 1783–1810, 2 бас. 6 том, 1816–1823). 23 ақпан 1822 жылы қайтыс болған. Дереккөздер
Барри Болтон

Барри Болтон – ағылшын мирмекологі. Өмірбаяны Ұлыбританияда дүниеге келген. 1971-2004 жылдары Британ жаратылыстану мұражайында қызмет еткен. Африка құмырсқаларын жікке бөлу, жүйелеу бойынша әлемдегі тәжірибелі маман. Оның 2000 жылы шыққан 1000 беттік кітабында шамамен құмырсқаның 454 түрі сипатталған. 100-ге жуық ғылыми еңбектердің авторы. Марапаттары Барри Болтон 1994 жылы дүниежүзіндегі құмырсқаларды топтастырып, жікке бөліп жазған ғылыми кітабы үшін Winner of the Professional/Scholarly Publishing Award of the Association of American Publishers, Biological Science Category сыйлығымен марапатталған. Дереккөздер
Фёдор Фёдорович Брандт

Фёдор Фёдорович Брандт(Иоганн Фридрих фон) мамыр 1802 жыл, Йютербог – 15 шілде 1879 жыл, Эстлянд губерниясы) – неміс зоологі, ботаник. Өмірбаяны Орыс энтомологиялық қауымдастығының президенті. Виттенберг лицейінде оқыған. 1821-1826 жылдар аралығында Берлин университетінде медициналық білім алған. 1824 жылы медицина ғылымының докторлық дәрежесін алу үшін ғылыми диссертация қорғаған. Брандтың ғылыми еңбектері зоопалеонтология, зоотомия, зоогеография салаларын қамтиды. 1879 жылы 3 (15) шілдеде Ресей империясы, Эстлянд губерниясында қайтыс болған. Еңбектері * «Medizinische Zoologie», Берлин, 1829–1833; * «Prodromus descriptionis anicualium ab H. Mertensio in orbis terrarum circumnavigatione observatorum. Fasciculus I. Polypos, Acalephas et Syphonophoras» («Recueil des Actes», 1834); * «Beiträge zur näheren Kentniss der Säugethiere Russlands» (в «Mémoires de l’Académie des Sciences de St. Petersb.», VI и VII) т.б. Дереккөздер
Николай Васильевич Смолич

Николай Васильевич Смолич (1888 жылы 12 маусымда Санкт-Петербургте дүниеге келіп, 1968 жылы 31 шілдеде дүниеден өткен) – орыс және совет актері, режиссер. . 1944 жылы КСРО-ның халық әртісі атағын алған. 1905-1908 жылдарда Петербург университеті тарих-филология факультетінде оқыған. 1911 жылы Петербург театр училищесінде оқып жүріп, драма курсын бітіреді. 1911 жылы Николай Смолич Александрия театр тобына орналасып, 1916 жылдан бастап актерлікпен қатар режиссерлік қызметін атқарды. Сонымен қатар көптеген опера қойылымдарын қойған. 1930-1936 жылдар аралығында Үлкен театрда бас режиссер болып жұмыс істейді. Николай Смоличтың ұлы Д.Н. Смолич әкесінің жолын қуып, опера режиссері болған. Дереккөздер
Владимир Иванович Немирович-Данченко

Владимир Иванович Немирович-Данченко (23.12.1858 жыл, Озургети, Кутаиси губерниясы - 25.04.1943, Мәскеу) – орыс режиссері, ұстаз, драматург және театр қайраткері. Мәскеу Көркемөнер театрының негізін қалаған жетекшілердің бірі. 1936 жылдағы КСРО-ның халық әртісі. Тбилиси гимназиясында (күміс медальмен бітірген), кейін 1876-1879 жылдары Мәскеу университетінің физика-математика және заң факультетінде оқыған. 1891-1901 жылдары Мәскеу филармония қоғамы Музыка-драма училищесінің драма бөлімінде сабақ берген. 1988 жылы К.С. Станиславпен бірге Мәскеу Көркемөнер театрының негізін қалаған. 1943 жыл'ы Немирович-Данченко МХАТ кезіндегі Мектеп-студиясына қол жеткізеді. Қазір бұл студияға Владимир Иванович аты берілген. Немирович-Данченко жүрек талмасынан қайтыс болады. Дереккөздер
Леонид Вениаминович Якобсон

Леонид Вениаминович Якобсон (1904 жылы 15 қаңтарда Санкт-Петербургте дүниеге келіп, 1975 жылы 17 қазанда Ленинградта дүниеден өткен) – балет әртісі, балетмейстер . 1957 жылғы Ресей Федерациясының еңбек сіңірген өнер қайраткері, 1951 жылғы Сталин сыйлығы лауреаты атағын алған. Ленинград хореография училищесiн бітірген. 1926-1933 жылдарда би билеп, 1942-1950 және 1955-1975 жылдар аралығында С.М. Киров атындағы Опера және балет театрында балетмейстер болады. Леонид Якобсонның көптеген балет қойылымдары бар. Дереккөздер
Федор Иванович Шаляпин

Федор Иванович Шаляпин (13 ақпан 1873, Қазан, Ресей империясы – 12 сәуір 1938, Париж, Франция) – орыс опера және камера әншісі (жоғарғы бас). 1918 жылы Республикада бірінші болып халық әртісі атағын алады. 1918-1921 жылдарда Мариин театрында көркем жетекші қызметін атқарған. Сонымен бірге бейнелеу, кескіндеу және мүсін өнерімен айналысып, әлемнің опера өнеріне үлкен ықпалын тигізген. Шаляпин 1889 жылы В.А. Серебряков драма тобына тапсырғанынан бастап өзінің әртістік мансабы басталды деп есептеді. 1890 жылы қыркүйек айында Шаляпин Қазан қаласынан Үфі қаласына барып, С.Я.Семен-Самара жетекшілігімен хорда жұмыс істеп бастайды. 1918 жылдан бастап Мариин театрында көркемдік жетекші болып, Республиканың халық әртісі атанады. Шаляпин екі рет үйленеді, екі некесінен 9 баласы бар. Қазақстан Алматыда Шаляпиннің аты берілген көше бар. Галерея Дереккөздер
Вахтанг Михайлович Чабукиани

Вахтанг Михайлович Чабукиани (1910 жылы 12 наурызда Тифлис қаласында дүниеге келіп, 1992 жылы 6 сәуірде дүниеден өткен) – грузин және совет балет әртісі, балетмейстер, ұстаз. КСРО-ның халық әртісі (1950). Вахтанг Чабукиани кедей отбасында дүниеге келген. Әкесі оны ойыншық шығаратын шеберханаға береді. Бір күні тапсырыстарын таратып жүрген тоғыз жасар Вахтанг Мария Перинидің би студиясына барады. Баласының қалауын орындап, әкесі Вахтангты би студиясына оқуға береді. 1924 жылы балет студиясын бітіріп шығып, З.П. Палиашвили атындағы Грузин опера және балет театрында жұмыс істеп бастайды. 1926 жылы Вахтанг Ленинград хореография училищесіне оқуға тапсырады. 1929-1941 жылдарда Ленинград опера және балет театрында жұмыс атқарады. Ол 1941 жылдан бастап Тбилисиде тұрған. 1973 жылға дейін Палиашвили атындағы Тбилиси опера және балет театрында жетекшілік қызметін атқарады. 1950-1973 жылдарда хореография училищесі директоры болады. 1965-1970 жылдары (Тбилисидегі) Ш. Руставели атындағы Театр институтын басқарған. Дереккөздер
Уильям Сьюард Берроуз

Уильям Сьюард Берроуз (ағыл. William Seward Burroughs; 1914 жылы 5 ақпан Сент-Луис, Миссури, АҚШ – 1997 жыл 2 тамыз, Лоуренс, Канзас, АҚШ) – американ жазушысы және эссеші. 20 ғасырдың екінші жартысындағы негізгі американ авторларының бірі, Аллен Гинзберг және Джек Керуак қатарындағы, сонымен қатар өз заманының жарқын жазушысы. 1981-1997 жылдар аралығында Америка өнер және әдебиет академиясының мүшесі болады. Француз өнер және әдебиет орденінің командоры. Ертеректегі балалық шағы Уильям Сьюард Берроуз 1914 жылы 5 ақпанда Сент-Луисе (Миссури штаты) қаласында танымал кәсіпорын иесі отбасында дүниеге келеді.Оның атасы Burroughs Corporation компаниясының негізін қалайды және есеп машиналарын ойлап табады, дегенмен үлкен көлемді ақша таба алмады. Қырық бір жасында дүниеден өткеніне дейін ұйым фирмасында белгілі бір үлес иесі бола алмайды, игерген аз ғана үлесін де сатуға мәжбүр болады; өсиетнама атқарушысы есеп машинасының мүлдем пайдасыз және табыс әкелмейді деп есептейді. Өнертапқыш өз отбасына мұра ретінде ештеңе қалдырмайды. Болашақ жазушының әкесі Мортимер Перри Берроуз (ағыл. Mortimer Perry Burroughs) әйнек өндіретін фабриканың басшысы болған. Жастық шақ 1942 жылы Берроуз өз еркімен армияға кетеді, алайда ол жерде көп болмайды; Уильям жаттығулардан тез шаршайды. Ол көбінесе офицер рөліне жақынырақ болғандықтан берілген жаттығуларды тастауға бел буады. Болашақ жазушы анасының көмегіне жүгініп, қызметке жарамсыз деп жаздырып алады. «Мені қызметте көтерілу құқығынсыз, мерзімсіз қызметке жарамды деп есептеп армияға шақыртады. Әскер жүгінің қиын болатынын сезінгеннен кейін, жындыханадан келісім жасатып алады». 1951 жылдың ортасында Уильям «қытай әдісі» бойынша есірткі қабылдауды тастауға тырысып, АҚШ-та Гинзберг хаттарына дайын тарауларды жіберіп, өзінің алғашқы кітабы бойынша белсенді жұмыс жасайды. Жазушы материалдардың автобиографиялығынан бір тақырыптан екінші тақырыпқа секіріп отырды, осының салдарынан қолжазба мәтіндері екі кітап – «Гомосек» және «Джанки» болып бөлінеді. Бұл кітаптың баспагері ретінде «Ase Books» басып шығаруы керек еді, алайда баспа өкілі автордың шектен тыс гомосексуальді тәжірибесін романға қосудан бас тартады, материалды бөлек екі жұмысқа бөлудің себебі де осы болатын: «Мен «Эйс Буксті» «Джанкиді» басып шығарған редактор ретінде білемін, егер ол «Гомосекті» басып шығарса абақтыға қамалатынын айтқан». Өмірінің соңғы кезеңі Қайтыс болуы Шығармашылығының бағасы Шығармалары Ағылшын тіліндегі бірінші басылымдары: * * * Дереккөздер
Иосиф Михайлович Туманов

Иосиф Михайлович Туманов (шын тегі Туманишвили, 1909 жылы 2(15) қаңтарда Тбилисиде дүниеге келіп, 1981 жылы 8 шілдеде Мәскеуде дүниеден өткен) – совет актері, театр режиссері.. 1964 жылы КСРО-ның халық әртісі атағына ие болып, 1950 жылы екінші дәрежелі Сталин сыйлығы лауреаты атанады. Иосиф Туманов өзінің сахна қызметін 1923 жылдан бастаған. 1929 жылы Ю.А. Завадской басшылығымен драма курсын бітіріп шығады. 1925-1932 жылдар аралығында Завадской Театр-студиясында актерлік қызмет атқарады. 1933-1934 жылдары Мәскеу көркемөнер театрында бас режиссер; ал 1934-1936 жылдары Жаңа театрда режиссер болады. 1951 жылдан бастап ГИТИС-те сабақ беріп, 1965 жылы профессор болады. Дереккөздер
Роман Иринархович Тихомиров

Роман Иринархович Тихомиров (1915 жылы 24 маусымда (7 шілде) Саратовта дүниеге келіп, 1984 жылы 4 тамызда Ресейде дүниеден өткен) – совет музыканты, кинорежиссер және сценариші. 1973 жылы Ресей Федерациясы халық әртісі атағын алған. Н.А. Рим-Корсаков атындағы ЛГК-ға (скрипка тобына) тапсырып, 1941 жылы бітіріп шығады. Бұдан кейін сол консерваторияның дирижерлік класында оқып, 1945 жылы бітіріп шығады. 1952-1957 жылдарда Роман Иринархович Новосибирь АТОБ-да режиссер болады. 1958 жылы өзі режиссер және сценариші болған «Евгений Онегин» атты бірінші фильмі экран бетінде жарық көреді. 1962-1977 жылдар аралығында С.М Киров атындағы ЛАТОБ-та режиссер болып жұмыс атқарады. Сонымен қатар Роман Тихомиров телекөрсетілімде де жұмыс істеген. Дереккөздер
Василий Дмитриевич Тихомиров

Василий Дмитриевич Тихомиров (шын тегі Михайлов, 1876 жылы 29 наурызда Мәскеуде дүниеге келіп, 1956 жылы 20 маусымда дүниеден өткен) – орыс және совет балет әртісі және балетмейстер. . 1934 жылы Ресей Федерациясының халық әртісі атанған. 1885-1891 жылдарда Мәскеу театр училищесі И.А. Ермолов класында оқыған. Керемет қабілетінің арқасында 1891 жылы Петербург хореография училищесіне ауыстырылады. Бұл жерді 1893 жылы бітіріп, Мәскеуге қайта оралады. Василий Дмитриевич 1893-1935 жылдары Адольф Аданның «Корсар», П.И. Чайковскийдің «Аққулар өзені», А.К. Глазуновтың «Раймонда» үздік балет партияларында билеген. 1900-1935 жылдарда Үлкен театр]]да балетмейстер үйретушісі болған. Дереккөздер
Ольга Николаевна Тарасова

Ольга Николаевна Тарасова (басқа дерек көздерінде – Ольга Тарасова-Сахаровская) (1971 жылы 28 ақпанда Ресейде дүниеге келген) – совет және орыс коньки тебушісі. 2004 - 2005 жылдарда көпсайыс түрінен Ресейдің екі дүркін жеңімпазы болған. Коньки тебу спортынан Еуропа мен әлем чемпионаты Кубогіне қол жеткізген. Өзінің спорттық мансабын 1989 жылдан бастаған. Көптеген халықаралық сайыстарға қатысып, жүлделі орындарды иеленген. Ольга Тарасова үлкен спорттағы мансабын 2007 жылы аяқтады. Дереккөздер
Константин Михайлович Сергеев

Константин Михайлович Сергеев (1910 жылы 20 ақпанда (5 наурыз) Санкт-Петербургте дүниеге келіп, 1992 жылы 1 сәуірде дүниеден өткен) – орыс және совет балет солисті, балетмейстер және ұстаз. 1957 жылы КСРО-ның халық әртісі атағына, 1946, 1947, 1949, 1951 жылдары Сталин сыйлығы атағына ие болған. 1991 жылы Социалистік Еңбек Ері атағын алған. Ленинград хореография училищесінің кешкі курсында оқыған. Студент кезінде И.Ф. Кшесин тобыда билеп бастаған. Училищесін бітіргеннен кейін 1930 жылы С.М. Киров атындағы ЛАТОБ-қа қабылданады. 1946 жылдан бастап балетмейстер болып жұмыс істейді. 1951-1955 және 1960-1970 жылдары Киров атындағы ЛАТОБ-та бас балетмейстер болады. Ұстаздық шығармашылығын 1930 жылдан бастайды, ал 1973 жылдан бастап Ленинград хореография училищесінде классикалық би мен актер өнерінен сабақ береді. Сонымен қатар Константин Сергеев шетелде де жұмыс істеген. Дереккөздер
Владимир Аполлонович Лосский

Владимир Аполлонович Лосский (1874 жылы 18 (30) маусымда Киевте дүниеге келіп, 1946 жылы 6 шілдеде Мәскеуде дүниеден өткен) – орыс және совет опера (бас) және оперетта әртісі, камералық әнші, режиссер және ұстаз. 1925 жылы Республиканың еңбек сіңірген әртісі атағын алған. 1899 жылы Киев университетін бітіреді, 1897-1899 жылдары музыка училищесінде оқиды. Кейінірек білімін Италия, Париж және Бертрамиде жетілдіреді. 1899-1900 жылдары жекеменшік Мәскеу орыс операсында ән айтады. 1902-1906 жыл]]дары Киев музыка училищесінде, кейінірек Киев және Одесса консерваториясында сабақ береді. 1906-1918 және 1920-1928 жылдары Мәскеу Үлкен театр сахнасында өнерін көрсетеді. Дереккөздер
Геворг Амвросьевич Абазян

Геворг Амвросьевич Абазян (1946 жылы дүниеге келген) – театр және кино әртісі. Ереван қаласындағы Капланян атындағы драма театрдың негізін салушылардың бірі. 1967 жылдан бастап Драма театрында жұмыс атқарады. Драма театры сахнасындағы рөлдері * Мольердің «Амалсыз дәрігер» – Тибоны; * Шекспирдің «Ромео мен Джульетта» – Дәріханашы рөлін; * Эдуардо де Филиппоның «Филумена Мартурано» – Мигеле рөлін-; * Уильям Сароянның «Менің жүрегім тауларда» – Канингемді сомдаған. Сонымен қатар Геворг Абазян «Цыган» және «Где ты был, человек божий?» фильмдеріне түскен. Дереккөздер
Асхаб Абакаров

Асхаб Абакаров (1945 жылы 21 тамызда Кахиб, Дағыстанда дүниеге келіп, 1985 жылы 4 қарашада дүниеден өткен) – совет режиссері, актер және суретші . 1969 жылы Ш. Руставели атындағы Тбилиси театр өнері институтында кинорежиссер факультетін бітіреді. Сабағы басталғанша суретші-модельер болып жұмыс істейді. Т. Абуладзенің «Ожерелье для моей любимой», «Древо желания» фильмдерінде костюмдер суретшісі және суретші-қоюшы болып қызмет атқарған. Асхаб Абакаров көлік апатынан қаза табады. Дереккөздер
Осман Абдурахманов

Осман Абдурахманов (1912 жылы Дағыстанда дүниеге келіп, 1969 жылы 29 желтоқсанда дүниеден өткен) – дағыстандық атақты алып, палуан және цирк және кино әртісі Бойы 2 м 37 см, салмағы 165 кг болған. Ұлты – авар. Цирк көрсетілімдерінде өнерін көрсеткен, сонымен қатар жабайы жануарлармен шайқасқан (Испанияда бұқалармен, Минскте Бизонмен, Душанбе қаласында түйемен). 1930-40 жылдары бірнеше кино эпизодтарына түскен. Дереккөздер
Алиага Исмаилоглы Агаев

Алиага Исмаилоглы Агаев (1913 жылы 9 наурызда Бакуде дүниеге келіп, 1983 жылы 3 қарашада дүниеден өткен) – азербайжан және совет актері. . 1945 жылы Азербайжан еңбек сіңірген әртісі атағын, 1954 жылы Азербайжан халық әртісі атағын алған. Алиага Агаев бала кезінде әкесінен айырылады. 7-сыныпты бітіргеннен кейін 1930 жылы кәсіптік училищеде оқиды. Екі жылдан кейін Париж коммуна зауытында жұмыс істейді. Біраз уақыт өткеннен кейін зауыттың драма үйірмесіне жазылады. Оның ең бірінші сомдаған рөлі Мырза Фатал Ахундовтың «Гаджи Гара» комедиясындағы Гаджи Гара рөлі болды. 1983 жылы достарымен анекдот айтып, күліп отырғанында қайтыс болады. Дереккөздер
Виктор Иванович Агеев

Виктор Иванович Агеев (1887 жылы 17 сәуірде Волгоград облысында дүниеге келіп, 1962 жылы 10 қаңтарда Орынборда дүниеден өткен) – совет актері. 1957 жылы Ресей Федерациясының халық әртісі атағын алған. Кәсіби сахнаға ең алғаш 1907 жылы шығады. Бұған дейін тек қана қойылымдарға қатысқан. Орыс провинциясының әртүрлі театрларында, Красноярск, Курск, Астрахань, Тамбов, Омбы және Пензада жұмыс істеген. 1936 жылдан бастап М. Горький атындағы Орынбор драма театрында актерлік қызмет атқарады. Дереккөздер
Евгений Иванович Агеев

Евгений Иванович Агеев (1906 жыл, Саратов губерниясы, Кузнецк қаласы - 1976 жыл, Челябі) – совет актері. 1969 жылы РКФСП халық әртісі атағын алған. 1952 жылы Сталин сыйлығының үшінші дәрежелі лауреаты атанған. Евгений Агеев Саратов театр техникумын бітіреді. Мәскеу реалистік театрында, Харьков, Астрахань, Архангельск, Днепропетровск театрларында қойылымдарын сомдаған. 1943 жылы Челябі драма театрында үздік актер ретінде танылады. Челябі драма театрына Евгений Агеев (1943-1976 жылдарда) өзінің 27 жыл өмірін арнаған. Тек қана 1957 жылдан бастап 1963 жылға дейін Омбы драма театрында ойнаған. Дереккөздер
Иван Валерьевич Агапов

Иван Валерьевич Агапов (1965 жылы 29 мамырда Мәскеуде дүниеге келген) – Ленком театр актері. . Мектепте оқып жүрген кезінде Спесивцев театр-студиясында дайындалады. Мектепті бітіргеннен кейін ГИТИС-ң режиссерлік факультетінің актерлік тобына тапсырады. Сабағынан тыс уақытта Маяковский атындағы театрда қызмет атқарады. Ол жерде Иван Агапов «Правда хорошо, а счастье лучше», «Страсти по Митрофану», «Закат» қойылымдарын сомдайды. 1989 жылы институтын бітіргеннен кейін Ленком театрына шақырылады. 1999 жылы Ресей Федерациясының еңбек сіңірген әртісі атағын алған. Дереккөздер
Энрико Авотс

Энрико Авотс (1952 жылы 2 қарашада Ригада дүниеге келген) – совет және Латвия актері. . 1972 жылы Я. Райнис атындағы 8-ші Рига орта мектебінің кешкі бөлімін және Я. Витола атындағы Латвия мемлекеттік консерваториясында театр факультетін бітіреді. 1976-1992 жылдарда Латвия мемлекеттік жас көрермен театрында актер қызметін атқарады. Киноға түсіп, 1973 жылы «Цыплят по осени считают» атты жастар фильмін дебютке шығарады. Актриса Майя Эглитпен бірге отбасын құрған. Дереккөздер
Харий Авенс

Харий Авенс (1910 жылы 21 қазанда Вецпиебалг болысында дүниеге келіп, 1976 жылы 27 желтоқсанда дүниеден өткен) – совет және Латвия актері. . 1928 жылы Цесвайн орта мектебін және 1931 жылы Ригада Э. Фельдманис театр курсын бітіреді. Харий Авенс Латвия университетінің заң жүргізу және халық шаруашылық факультетінде оқиды. 1930-1938 жылдарда Ұлттық театрда актерлік қызметін атқарады. Неміс армиясы әскери-құрылыс бөлігінде жұмыс істеген. Режиссер ретінде кішкентай эпизодтық рөлдерге шақырылған. Харий Авенс көптеген киноларға түскен. Дереккөздер
Якуб Арбес

Якуб Арбес (12 маусым 1840 жыл, Прага – 8 сәуір 1914 жыл,Прага) – чех жазушысы және журналист. . 1868-1873 жылдары «Národní listy» газетінің шеф-редакторы болып жұмыс істейді. 1873 жылы бір мақаласы үшін 15 жылға сотталады, алайда бір жылдан кейін ақталып шығады. 1876-1879 жылдары «Prozatímní divadlo» театрының драматургі болады. 1880-1881 жылдары Миколаш Алешпен бірігіп, сатиралық «Гном» журналын шығарады. Романеттолары *Азаптайтын отырғыштағы ібіліс (Ďábel na skřipci), 1866 *Сұр көзді әзәзіл (Sivooký démon), 1873 *Әулие Ксаверий (Svatý Xaverius), 1873 *Ғажап құдай-ана (Zázračná madona), 1875 *Ньютонның ақылы (Newtonův mozek), 1877 *Акробаттар (Akrobati), 1878 *Эфиопиялық лилия (Ethiopská lilie), 1879 Романдары *Бүгінгі күндегі қансорғыштар (Moderní upíři), 1879 *Сотқарлар (Štrajchpudlíci), 1883 *Мессии (Mesiáš), 1883 *Әлемнің періштесі (Anděl míru), 1889 *Адамзаттың соңғы күндері (Poslední dnové lidstva), 1895 *Оғаш мінез (Záhadné povahy), 1909 *Чех Паганині (Český Paganini) Дереккөздер
Ярослав Врхлицкий

Ярослав Врхлицкий (лақап аты – Jaroslav Vrchlický; шын аты-жөні Эмиль Фрида, чех. Emil Frída; 17 ақпан 1853 жыл, Лоуни – 9 қыркүйек 1912 жыл, Домажлиц) – чех ақыны, драматург, аудармашы. Чех әдебиетінде «космополитикалық» деп аталатын мектептің негізін салған. Оның шығармашылығы төрт кезеңнен тұрады. * 1-кезеңге: ** «Эпикалық поэмалар» (Epické básně, 1876), ** «Рух және әлем» (Duch a svět, 1878), ** «Симфониялар» (Symfonie, 1878), ** «Виттория Колонна» (Vittoria Colonna), ** «Аңыздар» (екі кітап) (Mýty, 1879), ** «Әулие Прокоп туралы аңыз» (Legenda o svatém Prokopu) және т.б. шығармалары жатады. * 2-кезең: ** Врхлицкий шығармашылығының шарықтау шегіне жеткен тұсы. Бұл кезеңге «Гипподамиясы(Hippodamie, 1889-1891) трилогиясы, ** «Ағалар» (1889) және «Карлштейндегі түн» (Noc na Karlštejně, 1885) атты комедиялары жатады. * 3-кезең: ** 1894-1903 жылдар: Құлау мен дағдарыс кезеңі. «Құдайлар мен адамдар» (1899), «Арнаулар» (Votioni desky, 1902) атты шығармалары осы кезеңнің жемістері. * 4-кезең: ақынның соңғы жылдары ** «Маржан аралдары» (Korálové ostrovy, 1908) және ** «Өмір тармағы» (Strom života, 1910) атты шығармалар жазған. Сондай-ақ Данте, Торквато Тассо, Ариосто, Бодлер және Гюголардың шығармаларын аударған. Дереккөздер
Адольф Гейдук

Адольф Гейдук (6 маусым 1835 жыл, Рыхмбурк – 6 ақпан 1923 жыл, Писек) – чех ақыны, жазушы. . Прагада, кейін Брно қаласында білім алған. Париждік училищеде сызудан сабақ береді. 1876 жылы Umělecká Beseda деп аталатын суретшілер одағының төрағасы болып сайланады. Ол 60-қа жуық поэтикалық жинақ құрастырған. Оның өлеңдерінің көбісі әнге арнап жазылған. «Атаның өсиеті»(Dědův odkaz), «Құстың әндері» (Ptačí motivy) атты эпикалық шығармалар жазған. Лирикалары (таңдамалы) *Өлең (Básně) *Солған жапырақтар (Zaváté listy) *Толқында (Na vlnách) *Қара күнге (Na černé hodince) *Цимбал және скрипка (Cimbál a husle) *Орман гүлдері (Lesní Kvítí) *Für Jan Krejčí – За Яна Крейча (Za Janem Krejčím) (чех геологі Ян Крейч туралы естелік) Прозалары (таңдамалы) *Екі таныс туралы (O dvou přátelích) (1860) *Витава (Vltava). Дереккөздер
Ян Непомук Неруда

Ян Непомук Неруда (9 шілде 1834 жыл (1834.07.09) – 22 тамыз 1891 жыл) – чех жазушысы, ақын және журналист. . Чехиядағы сыни реализмнің ірі өкілі. Прагада саудагердің отбасында дүниеге келген. Сонда құқық және философия факультетінде білім алады. 1857 жылы «Қабір гүлдері» атты тұңғыш өлеңдер жинағы жарыққа шығады. Оның құрметіне аталған Прага қаласында көше бар. Таңдамалы еңбектері * 1857 – «Қабір гүлдері» (Hřbitovní kvítí) * 1867 – «Өлең кітаптары» (Knihy veršů) * 1878 – «Ғарыштық әндер» (Písně kosmické) * 1883 – «Қарапайым сарындар» (Prosté motivy) * 1896 – «Жұманың ынтық әндері» (Zpěvy páteční). Дереккөздер
Витезслав Галек

Витезслав Галек (сондай-ақ Виктор, Винценц) (5 сәуір 1835 жыл (1835.04.05), Одоленсвассер – 8 қазан 1874 жыл, Прага) – чех ақыны, драматург, жазушы, журналист, әдебиет сыншысы және публицист. Ян Нерудамен бірге заманауи чех поэзиясының негізін қалаушылар болып саналады. 1861 жылдан бастап «Národní listy» журналында редактор болады. Витезлав жеңіл және оптимистік стилімен танылады. Өкпе қабынуынан қайтыс болған. Драмалары * «Алексей Царевич» - (1830) * «Король Рудольф» - (1860) * «Король Вукашин» - (1862) * «Сергей Катилина» - (1863) * «Антон мен Тамара» - (1866) Дереккөздер
Ян Коллар

Ян Коллар (29 шілде 1793 жыл, Мошовце – 24 қаңтар 1852 жыл, Вена) – словак саясаткері, ақын,философ және лютеран дін қызметкері, поэзиядағы панславизмнің негізін салушы. . Кедей отбасында туған. 1821 жылы Прага қаласында 76 сонеттен тұратын "Básnè Jana Kollara" атты өлеңдер жинағын басып шығарады. 1824 жылы "Slavy Dcera" деген атпен 150 сонеті, ал 1832 жылы 600 сонеті жарық көреді. Сонымен қатар, журналдарға трактаттар жазған. Прага қаласынан шыққан "Spisy Jana Kollàra" атты 4 томдық кітабы автобиографиялық туынды. Кейбір сонеттері поляк, неміс, француз және ағылшын тілдеріне аударылған, сондай-ақ Н.В. Бергтің орыс тіліне аударған сонеттері де бар. Дереккөздер
Андре Жид

Андре Жид 22 қараша 1869 жыл, Париж – 19 ақпан 1951 жыл, сонда) – атақты француз жазушысы, Нобель сыйлығының иегері (1947). . Жид көркемдік тілі жағынан символистерге жақын болды. «Жер дәмі» (фр. Nourritures terrestres, 1897) атты шығармасы сынға ұшырады. Париждегі (1935) антифашизмге қарсы жазушылар конгресіне қатысады. КСРО-да шығармалар жинағы жарық көреді. 1936 жылы «КСРО-дан қайта оралу» атты кітабы басылып шығады. Осыда кейін КСРО-да оның атын атауға және кітаптарын шығаруға тыйым салынады. Франциядағы ұлтшылдардың басқыншылығы кезінде Туниске көшіп келеді (1942). Таңдамалы шығармалары *Изабелла (Isabelle), 1911. *Ватиканның жер асты (Les Caves du Vatican), 1914. *Пасторальді симфония (La Symphonie pastorale), 1919. *Роберт (Robert), 1930. Дереккөздер
Луи-Фердинанд Селин

Луи-Фердинанд Селин , шын аты-жөні – Дету́ш, Destouches; 27 мамыр жыл , Курбевуа – 1 шілде 1961 жыл, Мёдон) – француз жазушысы, мамандығы дәрігер. . 1932 жылы Францияда жарық көрген «Түн өлкесіне саяхат» (Voyage au bout de la nuit) және 1936 жылғы «Қарызға өлім» (Mort à crédit) атты романдары мол табыс алып келді, сондай-ақ әлемнің көптеген тілдеріне аударылады. Өмірінің соңында екі томнан тұратын автобиографиялық триллогия («Қамалдан қамалға» (D’un château l’autre) (1957), «Солтүстік» (Nord) (1960)) жазады. Оның үшінші романы «Ригодон» (Rigodon) 1969 жылы басылып шығады. Селиннің жүз жылдығына арнап неміс телебағдарламасы «Селиннің құлауы» атты фильм түсіреді. Кітаптары *Түн өлкесіне саяхат / Voyage au bout de la nuit (1932, орысша аудармасы 1934) *Қарызға өлім/ Mort à crédit (1936, орысша аудармасы 1994) *Mea Culpa / Mea Culpa (1936) *Мәйіттер мектебі / L’Ecole des cadavres (1938) *Guignol’s Band, немесе Паяцтер I / Guignol’s band (1944) орысша аудармасы 2001) *Траншея / Casse-pipe (1949) *Солтүстік / Nord (1960, орысша аудармасы 2003). Дереккөздер
Эльза Триоле

Эльза Триоле , туғандағы аты Элла Юрьевна Каган, 24 қыркүйек 1896 жыл, Москва – 1970 жыл, Сент-Арну-ан-Ивелин) – француз жазушысы, аудармашы, Гонкуров сыйлығының иегері (1944). 1922 жылдан бастап әдеби шығармашылықпен айналысады. «Таитида», «Қойбүлдірген» және т.б. шығармаларын жарыққа шығарады. КСРО-да «Нейлонды ғасыр», «Шақырылмаған қонақ» атты шығармалары басылады. 1970 жылы қаңтарда «Таң сәріде бұлбұлдың үні шықпайды» атты соңғы романы жарық көреді. Сол жылы маусым айында жүрек талмасынан қайтыс болады. Эльзаның көздері әдемі болған. Оған күйеуі Арагон поэма арнайды, ал Анри Матисс «Эльзаның көздері» атты сурет салған.
Жорж Жозеф Кристиан Сименон

Жорж Жозеф Кристиан Сименон , 13 ақпан 1903 жыл, Льеж, Бельгия – 4 қыркүйек 1989 жыл, Лозанна, Швейцария) – француз тілді бельгиялық жазушы, әдебиеттегі детектив жанрындағы ең ірі тұлғалардың бірі. . Комиссар Мегрэ туралы детективтің авторы. Комиссар қатысқан 80 шығармасы бар. 1929 жылдары «Қашқын Нокс », «Мадемуазель Икс», «Галле мырза қайтыс болды», «Бастың бағасы» атты шығармалар жазады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі адамдардың азапты өмірі «Остендцтер қауымы» (1946), «Қардағы батпақ» (1948) және «Поезд» (1951) сияқты шығармаларында көрініс тапқан. 1952 жылы Бельгия Корольдік Академиясының мүшесі болады. Сименонның шығармалары әлемнің көптеген тілдеріне аударылған. Дереккөздер
Франсуаза Саган

Франсуаза Саган , шын аты-жөні – Куаре (фр. Quoirez); 21 маусым 1935 жыл, Кажар – 24 қыркүйек 2004 жыл, Онфлёр (Нормандия)) — француз жазушысы, драматург. 1985 жылы князь Монаконың сыйлығына лайық деп танылды. Оның 19 жасында шыққан «Сәлем, қайғы-мұң!» атты тұңғыш повесі мол табыс алып келді. Әлемнің 30 тіліне аударылып, экранға шығады. Шығармаларының негізгі тақырыбы – махаббат, жалғыздық, өмір туралы болды. Романдары * Сәлем, қайғы-мұң! / Bonjour tristesse, Éditions Julliard, 1954. * Көмескі күлкі /Un certain sourire, 1956. * Айдан соң, жылдан соң / Dans un mois, dans un an, 1957. * Брамсты сүйесіз бе? / Aimez-vous Brahms ?, 1959. * Сиқырлы бұлттар / Les Merveilleux Nuages, 1961. * Қорғаушы періште / Le Garde du cœur, Éditions Julliard, 1968. * Салқын судағы кішкене күн / Un peu de soleil dans l’eau froide, 1969. * Жандағы көгерген жерлер / Des bleus à l'âme, 1972 * Белгісіз профиль / Un Profil perdu, 1974. * Қаңғыбас / Le Chien couchant, 1980. * Боянған әйел / La Femme fardée, 1981. Дереккөздер
Натали Саррот

Натали Саррот ; туғандағы аты-жөні Наталья Ильинқызы Черняк; 18 шілде 1900 жыл, Иваново-Вознесенск, Ресей империясы – 19 қазан 1999 жыл, Париж (Франция)) – адвокат, француз жазушысы, «жаңа романның» негізін салушы. Ол көбінесе психологиялық шығармалар жазған. Француз сыншылары Сарроттың шығармаларына «Ғасырдың әдеби константы» деген баға береді. 1925 жылы Париж университетінің Заң факультетін бітіріп, 1940 жылға дейін сонда адвокат болып жұмыс жасайды. Шығармалары *«Тропизмдер» («Tropismes», 1939) *«Белгісіз біреудің портреті» («Portrait d’un inconnu», 1948) *«Мартеро» («Martereau», 1959) *«Планетарий» («Le Planetarium», 1959) *«Алтын жемістер» («Les Fruits d’or», 1964) *«Өмір мен өлімнің арасында» («Entre la vie et la mort», 1968) *«Ақымақтар айтады...» («Disent les imbeciles», 1976) *«Театр» («Theatre», 1978) – сценарийлер жинағы *«Балалық шақ» («Enfance», 1983)
Филипп Соллерс

Филипп Соллерс ; шын аты-жөні Филипп Жуайо) – француз жазушысы, әдебиеті сыншысы, эссеші, 20 шақты романның авторы. . Оның тұңғыш романы «Біртүрлі жалғыздық» (Une curieuse solitude, 1958) деп аталады. Оның ұлы шығармашылық жолы 1960 жылдан басталады. 1973 жылы ешқандай тыныс белгілерін қолданбай, «Жұмақ» (Paradis) атты роман жазады. Өмірінің соңында шыққан романдары *«Студия» (Studio, 1997) , *«Құштарлыққа құмарту» (Passion fixe, 2000), *«Көңілдестің жұлдызы» (L’Etoile des Amants, 2002), * "Une vie divine" (2006). Сонымен қатар эссеші ретінде де танылады. Медичи (1961) және Фенеон (1958) сыйлықтарының иегері. Дереккөздер
Филипп Супо

Филипп Супо, 2 тамыз 1897 жыл, Шавиль, Жоғарғы Сена – 12 наурыз 1990 жыл, Париж) – француз ақыны және прозашы. . Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысқан. Андре Бретон және Луи Арагонмен бірге дадаизмнің негізін қалаушылардың бірі. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Тунисте радиожурналист болып жұмыс істейді. Өлеңдері мен романдарынан бөлек, француз жазушылары туралы эсселер қалдырған (Лабиш, Мюссе және т.б.). Француз академиясының поэтикалық сыйлығының иегері (1972). Оған арнап «Филипп Супо және сюрреализм» (1982) атты деректі фильм түсірген. 1994 жылы Супоның достары «Филипп Супоның дәптерлері» атты кітап басып шығарады. Дереккөздер
Ромен Гари

Ромен Гари (, шын аты-жөні Роман Кацев — ; 21 мамыр, 1914, Вильнюс, Ресей империясы — 2 желтоқсан, 1980, Париж, Франция) – еврей тегінен шыққан француз жазушысы, кинорежиссёр, елші. Екі рет Гонкур сыйлығын иеленген (1956, 1975, Эмиль Ажар атындағы). 1945 жылы тұңғыш новелласы жарық көреді. Роменнің Вильнюс қаласында тұрған үйіне ескерткіш тақта орнатылған. «Таңсәрідегі уәде» деп аталатын автобиографиялық романында анасы екеуінің арасындағы қарым-қатынасы жазылған. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Францияға келіп, елшілік қызметін атқарады. Кітаптары *Еуропалық тәрбие / Education européenne (1945, орысша аудармасы 2004) *Қызғалдақ / Tulipe (1946, орысша аудармасы 2004) *Аспанның тамырлары / Les racines du ciel (1956, орысша аудармасы 1999) (Гонкуров сыйлығы) *Таңсәрідегі уәде / La promesse de l’aube (1960, орысша аудармасы 1993) *Джонни Кёр / Johnie Coeur (1961) *Л. ханым / Lady L. (1963, орысша аудармасы 1993) *Шаңғы дүрлікпесі / The ski bum (1965) *Сганарель үшін / Pour Sganarelle (1965) (эссе) *Жұлдық жалмаушылар / Les mangeurs d’étoiles (1966, орысша аудармасы 1999) *Қош бол, Гари Купер! / Adieu Gary Cooper (1969, орысша аудармасы 2002) *Ақ ит / Chien blanc (1970, орысша аудармасы1998) *Қызыл теңіздің қазыналары/ Les trésors de la Mer Rouge (1971) *Еуропа / Europa (1972, орысша аудармасы 2004). Дереккөздер
Мишель Уэльбек

Мишель Уэльбек , (miʃɛl wɛlˈbɛk); 26 ақпан 1958 жыл, Реюньон аралы) – француз жазушысы, ақын. . «Элементар бөлшектер» (1998) атты романы үшін Қараша сыйлығын және «Карта және шекара» (2010) атты романы үшін Гонкуров сыйлығын иеленеді. 2005 жылы «Аралдың мүмкіндіктері» романы үшін «Интералье» сыйлығын иеленеді. Ол өзінің кітаптарының желісінде деректі фильм түсіреді. 1991 жылы «Тірі қалу» атты тұңғыш эсселер жинағын шығарады. Бір жылдан кейін «Бақыт жолында» атты поэтикалық жинағы жарық көреді. Сонымен қатар ислам дініне сыни көзқараста болған. Өлең жинақтары *Бақыт жолын қуу / La Poursuite du bonheur (1992, рус. перевод 2005) *Күресудің мәні / Le sens du combat (1996, рус. перевод 2005) *Қайта туу / Renaissance (1999, рус. перевод 2005). Дереккөздер
Андре Моруа

Андре Моруа , шын аты-жөні Эмиль Саломон Вильгельм Эрзог, Émile-Salomon-Wilhelm Herzog, 1885-1967) – француз жазушысы және француз академиясының мүшесі. . «Махаббат тәлкегі» (1928) және «Отбасылық орта» (1932) атты психологиялық романдар жазған. Шелли, Байрон, Бальзак, Тургенев, Жорж Санд, Гюго туралы биографиялық еңбектер жазған. Бірінші дүниежүзілік соғыс уақытында әскери аудармашы болады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде француз әскерінің капитаны болады. 1921 жылы «Дәрігер О’Грэди жайлы сөз» (Discours du docteur O’Grady) атты романы жарыққа шығады. Соғыстан кейін «Круа-де-фё» журналында жұмыс істейді. Орыс тіліне аударылған еңбектері *Моруа А. Дюма. Мәскеу: Молодая гвардия, 1962. – 544 б.; 2-бас.: 1965 («ЖЗЛ») *Моруа А. Александр Флемингтің өмірі / Аударған И.Эрбург. – Мәскеу. «Молодая гвардия», 1964. – 336 б. – (ЖЗЛ; Вып. 379). – 100000 дана. *Моруа А. Жорж Санд. Мәскеу: Молодая гвардия , 1968. – 416 б. («ЖЗЛ») *Моруа А. Париж. Мәскеу: Искусство, 1970. *Моруа А. Байрон. Мәскеу: Молодая гвардия, 2000. – 422 б. – ISBN 5-235-02327-7 («ЖЗЛ») *Моруа А. Франция. СПб.: Б.С.Г.-Пресс, 2007. – 272 б. – ISBN 978-5-93381-246-3 *Моруа А. Голландия. СПб.: Б.С.Г.-Пресс, 2007. – 224 б. – ISBN 5-93381-235-8, 978-5-93382-235-7 *Моруа А. Франция тарихы. СПб.: Гуманитарная Академия, 2008. – 352 б. – ISBN 978-5-93762-049-1. Дереккөздер
Жан Жене

Жан Жене ; 1910-1986 жылдар) – француз жазушысы, ақын және драматург. 1960 жылдың соңында елдің саяси өміріне белсенді араласады. Франциядағы африкандық келімсектердің өмірін жақсарту мақсатында ұйымдастырылған қозғалысқа қатысады. «Махаббат әні» / Un Chant d’Amour (қысқаметражды) (1950) және «Басында ұры болған / Am Anfang war der Dieb(қысқаметражды, деректі) (1984) атты фильмдердің режиссері. 1986 жылы қайтыс болған, Мароккода жерленеді. Өмірбаян Жан Жене 1910 жылы 19 желтоқсанда Парижде дүниеге келген. Жанның анасы, психикасы тұрақсыз әйел оны шаруа отбасына тәрбиелеуге берді. Бала кезінде Генет он жасында ұрлық жасады деп айыпталғанға дейін тақуа, мойынсұнғыш бала болған. Кейін оның ұрлық жасамағаны белгілі болды. Дүниеге ренжіген ол ұры боламын деп шешті. Джин бұл туралы кейінірек былай деп жазды: «Мен мені жоққа шығаратын әлемді жоққа шығаруды шештім». Кішкентай кезінен Генеттің өмірі түрлі қиындықтар мен қиындықтарға толы болды - көптеген ұрлықтары үшін ол 15 жасында Метрдегі кәмелетке толмағандар колониясына түседі. Колонияда Жан бірден бірнеше жасөспірімнің кәнизаты болды, оны мақтан тұтады. Жазушының осы колонияда өткен өмір кезеңі оның «Раушан кереметі» романының сюжеті үшін негіз болды (Miracle de la rose, 1946). 1927 жылдың желтоқсан айының ортасында Генет колониядан қашып кетті, бірақ көп ұзамай сол жерге қайтарылды. Түрмеден құтылу үшін 18 жасар Жан Шетелдік легионға шақырылды, бірақ көп ұзамай өзімен бірге офицерлердің бірінің жеке заттарын алып, қашып кетті және жүйелі түрде ұсақ ұрлық жасағаны үшін бірнеше рет түрмеге жіберілді. жалған құжаттарды пайдалану және қаңғыбастық. Францияда неміс оккупациясында ол барлық уақытта дерлік түрмеде отырды. Романдары мен автобиографиялар *Гүлдердің құдай-аналары(1944) *Раушан гүл туралы керемет / Miracle de la rose (1946) *Жерлеу рәсімі / Pompes funèbres (1947) *Керель / Querelle de Brest (1947) *Ұрының күнделігі / Journal du Voleur (1949) *Ғашық тұтқын / Un captif amoureux (1986) Пьесалары *Қызметшілер / Les Bonnes (1947) *Ол / Elle (1955) *Балкон / Le Balcon (1956) *Негрлер / Les Nègres (1959) *Батпақ / Le Bagne (1994). Дереккөздер
Джейн Эйр

«Джейн Эйр» (роман) – Шарлотта Бронтенің классикалық романы, Британиядағы ең әйгілі романдардың бірі. Алғаш рет 1847 жылы «Jane Eyre: An Autobiography» деген атпен басылып шыққан. Бірден оқырмандардың және сыншылардың жүрегін жаулап алған. Роман готикалық дәстүр ұстанымымен жазылған. BBC нұсқасы бойынша «ең үздік 200 кітап» тізімінде «Джейн Эйр» романы оныншы орында тұр. Көптеген романдардың жазылуына түрткі болған. Кітап желісі бойынша 1934 жылдан бері біраз фильм түсірілген. Басылым Роман алғаш рет 1847 жылы Лондонда Джордж Смит баспасында (Smith, Elder & Company) жарық көрді. Алғашында шығарма «Jane Eyre: An Autobiography» деген атпен және Каррер Белл (Currer Bell) бүркеншік атымен жарық көрді. Кітап жарық көре салысымен оқырмандардың көңілінен шығып, үлкен танымалдылыққа және сыншылар тарапынан, соның ішінде Уильям Теккерейден жағымды пікірлерге ие болды. Шығарманың екінші басылымын автор Уильям Теккерейдің құрметіне арнап шығарды. Шығарма желісі Шығармада өзінің тәуелсіз мінезімен өмір қиындықтарына төтеп берген кішкентай қайратты қыздың өмірі, балалық шағы, өмір жолын табу кезінде басынан өткендері жайлы әңгімеленеді. Оқиғалар бірінші жақтан баяндалады. Джейн Эйрдің ата-анасы кішкентай кезінде қайтыс болады. Кішкентай Джейн жетім қалғанда оны өз қамқорлығына алған Рид мырза (Джейннің анасының ағасы) да көп ұзамай қайтыс болады. Баяндау Джейн он жасқа толғаннан басталады. Кішкентай, әлсіз, бірақ жігерлі мінезді бала өте тұйық болып өседі. Ол Рид мырзаның әйелі мінезі өте қатты, билеп-төстеуге бейім Сара Ридтің қолында өседі. Сараның Джон, Элиза және Джорджиана атты үш басласы болады. Олар Джейнге жиен болып келеді. Джейн Сара жеңгесінің махаббатын, жылулығын көру үшін көп талпынады, бірақ еш нәтиже шықпайды. Өйткені Рид ханым бұл қызды жек көретін. Джейннің жалғыз қорғаушысы болды, ол осы үйдің қызметін істейтін Бесси Ли болатын. Бір күні Джейн мен Рид отбасының қызған темірдей күйіп тұрған қарым-қатынасы соңғы нүктеге дейін ушықты. Джон Рид кішкентай Джейннің басын жарады. Сол кезде кішкентай Джейн оған есесін қайтарады. Үйдегі айқай-шуды естіген Рид ханым тағы да Джейнді жазалайды. Қызыл бөлме – кішкентай және басы жарылған Джейн үшін жазаның ең қатаң түрі болды. Кезінде Рид мырза қайтыс болған қызыл бөлмеге бармаудың амалын іздеген Джейн жазалаудың басқа түрін сұрайды. Бірақ мұнысынан да түк шықпайды. Мұндай сұмдықты көтере алмаған Джейн талып қалады. Дереккөздер
Кейт Уинслет

Кейт Элизабет Уинслет , 5 қазан 1975 жыл, Рединг, Ұлыбритания) – британдық актриса. Өмірбаяны «BAFTA» (1996, 2009), «Оскар » (2009) және екі «Алтын глобус » сыйлықтарының иегері. «Разум и чувства» (1995), «Титаник» (1997), «Айрис» (2001), «Вечное сияние чистого разума» (2004) фильмдеріндегі рөлімен көпшілікке кеңінен танымал. Экранға алғаш рет он екі жасында, жарнама ролигінде шыққан. Театр сахнасында да тәжірибесі бар. Кинодағы дебюті 1994 жылы «Небесные создания» триллерімен басталады. 1997 жылы «Титаник» фильмінен кейін атақты жұлдыздардың біріне айналады. Фильмдері *«Первый рыцарь при дворе короля Артура» (1995), *«Титаник» (1997), *«Айрис» (2001), *«Заражение» (2011), т.б. Дереккөздер Сілтемелер