kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
1940 жыл

Оқиғалар Қаңтар *4 қаңтар - Германияда Герман Геринг елдің әскери саласына толық бақылау орнатады. Ақпан *1 ақпан - Финляндия КСРО "қысқы соғыста" 200 мыңнан астам сарбазынан айырылғанын хабарлайды. *10 ақпан - АҚШ-та "Том мен Джерри" мультфильмінің алғашқы шығарылымы шықты. *24 ақпан - Бенито Муссолини үкіметі Германиямен сауда келісіміне қол қойды. Наурыз Сәуір *9 сәуір - Неміс әскерлерінің Данияға шабуылы, Германияның Данияны басып алуының басталуы. Мамыр *10 мамыр - Неміс әскерлері Голландияға басып кірді. Франция үшін шайқас басталды. *15 мамыр - неміс әскерлері Амстердамға және Францияның солтүстігіне кірді. *20 мамыр - Неміс әскерлері Ла-Маншқа шықты. *Освенцим-Биркенау концлагерінің құрылысы аяқталды. *26 мамыр - Дюнкерктен Британдық және француз әскерлерін эвакуациялау басталды. *28 мамыр - Бельгия королі Леопольд III Бельгияны тапсыру туралы актіге қол қойды. Маусым *10 маусым - Италия Францияға соғыс жариялады. *Канада Италияға соғыс жариялады. *14 маусым - Неміс әскерлері Парижге кірді, оны "еркін қала"деп жариялады. *15 маусым - АҚШ президенті Ф. Рузвельт атом қаруын жасау туралы құпия бұйрық шығарды. *18 маусым - У. Черчилль Парламентте Ұлыбритания шайқасының басталуы туралы сөйледі. *22 маусым - Виши үкіметі Германиямен бітімге қол қойды. *23 маусым - А. Гитлер Парижге сапармен барды. Шілде *19 шілде - А. Гитлер Рейхстагта Ұлыбританиямен бейбітшілік туралы ұсыныс жасады. *21 шілде - Германияның нацистік қолбасшылығы "Барбаросса" жоспарын дайындай бастады. *22 шілде - Ұлыбританияның Сыртқы істер министрі Висконт Галифакс радиода сөйлеген сөзінде Германиямен бейбітшілік туралы ұсынысты қабылдамады. Тамыз *12 тамыз - Люфтваффе Британдық базаларға рейдтерін бастайды. Ұлыбритания шайқасының екінші кезеңінің басталуы. Қыркүйек *7 қыркүйек - Люфтваффе британдық әуе базаларына шабуылдарды тоқтатып, қалаларға рейдтер бастады. Ұлыбритания шайқасының соңғы кезеңінің басталуы. *16 қыркүйек - АҚШ-та жалпыға бірдей әскери қызмет туралы заң қабылданды. *17 Қыркүйек - А. Гитлер Ұлыбританияға қону операциясын белгісіз мерзімге кейінге қалдырды. *27 Қыркүйек - Берлинде Германия, Италия және Жапонияның әскери-экономикалық үштік одағы туралы келісімге қол қойылды. Қазан *28 қазан - Италия Грекияға соғыс жариялады. Қараша *5 қараша - АҚШ-та президенттік сайлауда Франклин Рузвельт жеңді. *21 қараша - Германия, Италия және Жапонияның әскери-экономикалық одағына Мажарстан, Румыния және Словакия қосылды. Желтоқсан Нақты күндері жоқ *Филипп Хауге, Э.Макмиланмен бірге 1940 ж. ең алғашқы трансурандық элемент – нептунийді ашқан. Туғандар Тағы қараңыз: :Санат:1940 жылы туғандар Қайтыс болғандар Тағы қараңыз: :Санат:1940 жылы қайтыс болғандар * Уолтер Крайслер (en:Walter P. Chrysler) (1875), америкалық кәсiпкер, «Крайслер» корпарациясының негіздеушісі. Тағы қараңыз Түсініктемелер
1943 жыл

Оқиғалар Қаңтар * 31 қаңтар -Түркиядағы Адан конференциясы. Ақпан * 2 ақпан - Сталинградта 6-шы неміс армиясы тапсырылды. Ұлы Отан соғысы мен екінші дүниежүзілік соғыстағы үзіліс нүктесі. Наурыз Сәуір Мамыр *5 мамыр - Жапон физигі Иосио Нисина Жапонияның әуе күштерінің штабына атом бомбасын жасау техникалық тұрғыдан мүмкін екенін хабарлады. Құпия атом бағдарламасы — "Эн" жобасы бекітілді. * 13 мамыр - Солтүстік Африкадағы итальяндық-неміс әскерлері Бон түбегінде тапсырылды - Солтүстік Африка науқаны ресми аяқталды. * 15 мамыр - Коминтерн ресми түрде таратылды. Маусым * 7 маусым - Германияда Вернер фон Браунның зымыран бағдарламасы вермахт үшін бірінші болатындығын жариялады. Шілде *5 шілде - Шығыс майданында Курск шайқасы ретінде тарихқа енген Германияның стратегиялық шабуыл операциясының басталуы. * 15 шілде - Нацистік әскерлер Курск доғасына шабуылын тоқтатты. Осы сәттен бастап Шығыс майданындағы стратегиялық бастама ақыры Қызыл Әскерге өтті. Тамыз * 1 тамыз - Жапония Бирмаға тәуелсiздiк бердi. Қыркүйек * 9 қыркүйек - Иран Германияға соғыс жариялады. Қазан Қараша * 6 қараша - Кеңес әскерлері Киевті босатты. Желтоқсан * 28 желтоқсан - Қалмақ халқының Сібірге жер аударылуы. Туғандар Тағы қараңыз: :Санат:1943 жылы туғандар Қайтыс болғандар Тағы қараңыз: :Санат:1943 жылы қайтыс болғандар Тағы қараңыз Түсініктемелер
1946 жыл

Оқиғалар Қаңтар * 1 қаңтар - Жапон императоры Хирохито өзінің "Нингенг-сенген" декларациясында өзінің құдайлығынан бас тартты. * 10 қаңтар - БҰҰ Бас Ассамблеясының бірінші сессиясы ашылды. Ақпан * 15 ақпан - Гузенко ісі: Канада Оттавадағы кеңес елшілігінде орналасқан және Кеңес одағына атом бомбасының сызбаларын таратқан канадалық коммунистік тыңшылар желісінің ашылғанын хабарлады . Наурыз * 3 наурыз - Жапон империясының әскери қылмыскерлеріне қатысты Токио процесінің басталуы. * 5 наурыз - Қырғи қабақ соғыстың ресми басталуы. Сәуір * 18 сәуір - Ұлттар лигасы өз өкілеттіктерін БҰҰ-ға берді. * 19 сәуір - Францияның Құрылтай жиналысы Конституция жобасын мақұлдады. Мамыр * 7 мамыр - Токиода Sony компаниясы құрылды. Маусым * 1 маусым - Қазақ КСР Ғылым Академиясының ашылуы. * 2 маусым - Италиядағы референдумда дауыс беруге қатысқандардың шамамен 55% - ы монархияны жоюды жақтады. * 18 маусым - Италия референдум қорытындысы бойынша республика болып жарияланды. * 22 маусым - Қазақстан КП ОК бірінші хатшысы болып Шаяхметов Жұмабай тағайындалды. * 25 маусым - Халықаралық Қайта Құру және даму банкі (ХҚДБ) (Дүниежүзілік банк) өз қызметін бастады. Шілде * 29 шілде - Екінші дүниежүзілік соғыстың қорытындысы бойынша Париж бейбіт конференциясы ашылды. Тамыз * 16 тамыз - Оңтүстік Күрдістанда Күрдістан демократиялық партиясы құрылды. Қыркүйек * 10 қыркүйек - Токиода Amada компаниясы құрылды. Қазан * 13 қазан - Франция төртінші республиканың конституциясын қабылдады. * 15 қазан – Нюрнберг процесі: Герман Геринг , гестапоның негізін қалаушысы және нацисттік әскери қылмыскер, жоспарланған өлім жазасынан екі сағат бұрын өзін улады. Қараша * 15 қараша - Линггаджат келісіміне сәйкес Нидерланд мемлекеті Индонезия Республикасының тәуелсіздігін мойындады. Желтоқсан * 11 желтоқсан - БҰҰ Бас Ассамблеясы Нюрнберг трибуналының Жарғысымен танылған халықаралық құқық принциптерін растады. Туғандар Тағы қараңыз: :Санат:1946 жылы туғандар Қайтыс болғандар Тағы қараңыз: :Санат:1946 жылы қайтыс болғандар Тағы қараңыз Түсініктемелер
1947 жыл

Оқиғалар * 14 тамыз - Пәкістан доминионының құрылуы. * 15 тамыз - Үндістанның британдық биліктен тәуелсіздігі. * 31 тамыз — Ан-2 жеңіл көпмақсатты ұшағының алғашқы ұшуы * 23 желтоқсан - КСРО да Жеңіс күні 9 мамыр әдеттегі жұмыс күні болып жарияланды. *Векслер Владимир Иосифович кеңестік ең алғашқы синхротонды жасауға басшылық етті. Туғандар Тағы қараңыз: :Санат:1947 жылы туғандар Қайтыс болғандар Тағы қараңыз: :Санат:1947 жылы қайтыс болғандар Тағы қараңыз Түсініктемелер
1948 жыл

Оқиғалар * 1 қаңтар - Италияның республикалық Конституциясы күшке енді. * 4 қаңтар -Бирма Ұлыбританиядан тәуелсіздігін алды, елдің алғашқы Конституциясы күшіне енді. У Ну Үкімет басшысы болып жарияланды. * 12 наурыз - Германияда Puma компаниясы құрылды. * 15 наурыз - КСРО-да демобилизация аяқталды. * 2 сәуір - АҚШ Конгресі "Маршалл жоспарын" қабылдады. * 9 мамыр - Чехословакияның жаңа Конституциясы қабылданды. * 14 мамыр - Израиль тәуелсіздігін жариялады. * 20 маусым - Батыс Германиядағы жеке ақша реформасы өтті. * 21 маусым - бірінші Берлин дағдарысының басталуы. * 12 қараша - Токиода милитаристік Жапонияның негізгі әскери қылмыскерлеріне қатысты сот процесі аяқталды. Туғандар Тағы қараңыз: :Санат:1948 жылы туғандар Қайтыс болғандар Тағы қараңыз: :Санат:1948 жылы қайтыс болғандар Тағы қараңыз Түсініктемелер
1949 жыл

Оқиғалар * 24 ақпан - Израиль мен Мысыр арасындағы уақытша бітімгершілік келісіміне қол қойылды. * 17 наурыз -Мәскеуде КХДР мен коммунистік Қытай арасында бірлескен қауіпсіздік туралы келісімге қол қойылды. * 1 сәуір - Бейпинде Гоминьдан мен ҚКП делегациялары арасында келіссөздер басталды. * 4 сәуір - АҚШ, Ұлыбритания, Франция, Канада және басқа елдер арасында Солтүстік Атлантикалық келісімге қол қойылды, ол НАТО-ның әскери-саяси одағын құруға негіз болды. * 5 мамыр - Еуропа Кеңесі құрылды. * 23 мамыр - ГФР құрылды. * 27 мамыр - Гоминьдан әскерлері коммунистерге Шанхайды тапсырды. * 8 шілде - Тибет Қытайдан тәуелсіздігін жариялады. * 20 тамыз - Мажарстан Халық Республикасы жарияланды. * 29 тамыз - Семей полигонында КСРО-дағы алғашқы атом бомбасын сынауы өтті. * 1 қазан - Қытай Халық Республикасы құрылды. * 2 қазан - КСРО ҚХР-мен дипломатиялық қарым-қатынас орнатып, жаңа Қытайды мойындағанын жариялаған алғашқы шет мемлекет болды. * 4 қазан - Мажарстан Халық Республикасы ҚХР-мен дипломатиялық қатынастар орнатты. * 28 қараша - Гоминдан үкіметі Чунциннен Тайваньға эвакуацияланды. * 30 қараша - АҚШ президенті Гарри Трумэн Кореяда атом қаруын қолданатындығын ескертті. * 8 желтоқсан - АҚШ ҚХР-ға экономикалық байкот жариялады. Туғандар Тағы қараңыз: :Санат:1949 жылы туғандар Қайтыс болғандар Тағы қараңыз: :Санат:1949 жылы қайтыс болғандар Тағы қараңыз Түсініктемелер
1950 жыл

Оқиғалар * 12 қаңтар - КСРО Жоғарғы Кеңесі Президиумының "Отан сатқындарына, тыңшыларға, диверсанттарға өлім жазасын қолдану туралы" жарлығын қабылдады, бұл қылмыскерлердің осы санаттары үшін 1947 жылы жойылған өлім жазасына жол берді. * 12 қаңтар - АҚШ Мемлекеттік хатшысы Дин Ачесон Оңтүстік Корея АҚШ-тың "қорғаныс периметріне" кірмейді және ол тек Жапониямен шектеледі деп мәлімдеді. * 18 қаңтар - Вьетнам мен Қытай дипломатиялық қатынастар орнатты. * 30 қаңтар - КСРО Вьетнам Демократиялық Республикасын ресми түрде мойындады. * 31 қаңтар - АҚШ президенті Гарри Труман сутегі бомбасын өндіруді бастау туралы бұйрық бергенін мәлімдеді. Альберт Эйнштейн бұл шешімге наразылық білдірді. * 8 наурыз - КСРО атом бомбасының бар екенін жариялады. * 6 маусым - ГДР мен Польша басшылары шекара мәселелерін реттеу туралы Варшава декларациясына қол қойды. * 12 шілде - Рене Плевен бастаған Францияның жаңа үкіметі құрылды. * 30 шілде - Қарағандыдағы Ил-12 апаты. * 11 тамыз - Сайгонға АҚШ-тың алғашқы көмек партиясы келді. * 1 қыркүйек - Солтүстік Корея әскерлері Нактонган өзенін мәжбүрлеу операциясын бастады. * 15 қыркүйек - Оңтүстік коалиция "Хромит" операциясын бастады. Оның барысында Сеул маңындағы Инчхон қаласының портына американдық десант түсірілді. * 23 қыркүйек - Индонезия БҰҰ-ға қабылданды. * 28 қыркүйек - БҰҰ күштері Солтүстік Корея әскерлерін сол жерден шығарып, Сеулді басып алды. * 28 қазан - КСРО-да 25 қазанда басталған "КСРО ВР-79" аэростатының ұшуы аяқталды. Оның экипажы Мәскеуден Қазақстанға 84 сағат 24 минутта тікелей 3200 шақырым ұшып келді. Туғандар Тағы қараңыз: :Санат:1950 жылы туғандар Қайтыс болғандар Тағы қараңыз: :Санат:1950 жылы қайтыс болғандар Тағы қараңыз Түсініктемелер
1951 жыл

Оқиғалар Қаңтар Ақпан Наурыз Сәуір Мамыр Маусым Шілде Тамыз Қыркүйек Қазан Қараша Желтоқсан Нақты күндері жоқ Туғандар Тағы қараңыз: :Санат:1951 жылы туғандар Қайтыс болғандар Тағы қараңыз: :Санат:1951 жылы қайтыс болғандар Тағы қараңыз Түсініктемелер
1952 жыл

Оқиғалар *6 ақпан -Король Георг VI қайтыс болды, Елизавета II ағылшын тағына отырды. *18 ақпан - Греция Корольдігі НАТО-ға кірді. *10 наурыз - Кубада генерал Фулгенсио Батиста төңкеріс жасап, президент Карлос Прио Сокаррасты құлатты. *30 тамыз — Ұлыбританияда Avro Vulcan ұшағы алғаш рет ұшты. *3 сәуір - Кубаның жаңа үкіметі КСРО-мен дипломатиялық қатынастарды үзді. *11 сәуір - Генерал Дуайт Эйзенхауэр Еуропадағы НАТО Қарулы Күштерінің Бас қолбасшысы қызметінен кетті. *25 шілде - АҚШ Конгресі Пуэрто-Риконы "еркін түрде қосылған мемлекет" деп жариялады. *19 қыркүйек - Минскіде алғашқы троллейбус іске қосылды. *1 қараша - Америка Құрама Штаттары Эниветок атоллында 12 мегатондық сутегі бомбасының алғашқы сынағын өткізді. *12 қараша - Кеңестік стратегиялық бомбалаушы Ту-95 алғашқы рейсін жасады. *1952 ж. термоядролық синтез реакциясы (термоядролық жарылыс) жүзеге асырылды. Туғандар Тағы қараңыз: :Санат:1952 жылы туғандар Қайтыс болғандар Тағы қараңыз: :Санат:1952 жылы қайтыс болғандар Тағы қараңыз Түсініктемелер
1953 жыл

Оқиғалар Қаңтар Ақпан Наурыз * 5 наурыз - КСРО КОКП ОК хатшысы Иосиф Виссарионович Сталин қайтыс болды. * 9 наурыз - Мәскеуде Сталинді жерлеу рәсімі өтті. Сәуір * 1 сәуір - КСРО-да барлық бағалар орта есеппен 10% - ға төмендеді. Мамыр Маусым Шілде * 9 шілде - Әбілқас Сағынов атындағы Қарағанды техникалық университеті құрылды. * 27 шілде - Корей соғысы бітімгершілік келісіміне қол қоюмен аяқталды. Тамыз * 20 тамыз - КСРО сутек бомбасының табысты сынақтары өткені туралы жариялады. Қыркүйек Қазан * 15 қазан - Парижде Францияның Лаосқа Тәуелсіздік беруі туралы келіссөздер басталды. Қараша Желтоқсан * 23 желтоқсан - КСРО-да Л.П.Берия-ның процесі аяқталды. Берия атылды. Нақты күндері жоқ Туғандар Тағы қараңыз: :Санат:1953 жылы туғандар Қайтыс болғандар Тағы қараңыз: :Санат:1953 жылы қайтыс болғандар Тағы қараңыз Түсініктемелер
1954 жыл

Оқиғалар Қаңтар Ақпан Наурыз * 1 наурыз - АҚШ-та Маршалл аралдарында 1945 жылы Хиросимаға тасталған бомбадан 500 есе артық сутегі бомбасының сынағынан сәтті өтті деп жарияланды. Сәуір * 21 Сәуір - КСРО-ның ЮНЕСКО-ға кіруі. Мамыр Маусым * 26 маусым - Обнинск қаласында әлемдегі алғашқы өнеркәсіптік атом электр станциясы іске қосылды. Шілде * 4 шілде Ұлыбританиядағы карта жүйесінің түпкілікті жойылуы. * 27 шілде - Солтүстік Вьетнамдағы соғыс тоқтатылды. Тамыз Қыркүйек Қазан * 23 қазан - АҚШ, Ұлыбритания, Франция және КСРО өкілдері Германияның оккупациясын тоқтатуға келісті. Қараша Желтоқсан * 5 желтоқсан - Алматыдағы Ил-12 апаты. * 20 желтоқсан - Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі төралқасының жарлығымен Жезқазған жұмысшы кенті қала мәртебесіне ие болды. * 31 желтоқсан - АҚШ Мемлекеттік департаменті - АҚШ Оңтүстік Вьетнамға "коммунистік диверсиядан" қорғану үшін көмек көрсетеді деп ресми түрде мәлімдеді Нақты күндері жоқ Туғандар Тағы қараңыз: :Санат:1954 жылы туғандар Қайтыс болғандар Тағы қараңыз: :Санат:1954 жылы қайтыс болғандар Тағы қараңыз Түсініктемелер
1955 жыл

Оқиғалар Қаңтар Ақпан Наурыз Сәуір Мамыр Маусым Шілде Тамыз Қыркүйек Қазан Қараша Желтоқсан Нақты күндері жоқ * 1955 жылы Перси Уильямсның зерттеулерінің нәтижесінде синтетикалық алмас алу мүмкіндігі ашылды. Туғандар Тағы қараңыз: :Санат:1955 жылы туғандар Қайтыс болғандар Тағы қараңыз: :Санат:1955 жылы қайтыс болғандар Тағы қараңыз Түсініктемелер
1956 жыл

Оқиғалар Қаңтар Ақпан Наурыз Сәуір Мамыр Маусым Шілде Тамыз Қыркүйек Қазан Қараша Желтоқсан Нақты күндері жоқ Туғандар Тағы қараңыз: :Санат:1956 жылы туғандар Қайтыс болғандар Тағы қараңыз: :Санат:1956 жылы қайтыс болғандар Тағы қараңыз Түсініктемелер
1957 жыл

Оқиғалар Қаңтар Ақпан Наурыз Сәуір Мамыр Маусым Шілде Тамыз Қыркүйек Қазан Қараша Желтоқсан Нақты күндері жоқ Туғандар Тағы қараңыз: :Санат:1957 жылы туғандар Қайтыс болғандар Тағы қараңыз: :Санат:1957 жылы қайтыс болғандар Тағы қараңыз Түсініктемелер
1958 жыл

Оқиғалар Қаңтар Ақпан Наурыз Сәуір Мамыр Маусым Шілде Тамыз Қыркүйек Қазан Қараша Желтоқсан Нақты күндері жоқ Туғандар Тағы қараңыз: :Санат:1958 жылы туғандар Қайтыс болғандар Тағы қараңыз: :Санат:1958 жылы қайтыс болғандар Тағы қараңыз Түсініктемелер
1959 жыл

Оқиғалар Қаңтар Ақпан Наурыз Сәуір Мамыр Маусым Шілде Тамыз Қыркүйек Қазан Қараша Желтоқсан Нақты күндері жоқ Туғандар Тағы қараңыз: :Санат:1959 жылы туғандар Қайтыс болғандар Тағы қараңыз: :Санат:1959 жылы қайтыс болғандар Тағы қараңыз Түсініктемелер
1960 жыл

Оқиғалар Қаңтар Ақпан Наурыз Сәуір Мамыр Маусым Шілде Тамыз * 7 тамыз - Піл сүйегі жағасы Франция отарынан тәуелсіздігін алып,Кот-д’Ивуар егеменді елін құрған. Қыркүйек Қазан Қараша Желтоқсан Туғандар Тағы қараңыз: :Санат:1960 жылы туғандар Қайтыс болғандар Тағы қараңыз: :Санат:1960 жылы қайтыс болғандар Тағы қараңыз Түсініктемелер
1961 жыл

Оқиғалар Қаңтар Ақпан Наурыз Сәуір Мамыр Маусым Шілде Тамыз Қыркүйек Қазан Қараша Желтоқсан Туғандар Тағы қараңыз: :Санат:1961 жылы туғандар Қайтыс болғандар Тағы қараңыз: :Санат:1961 жылы қайтыс болғандар Тағы қараңыз Түсініктемелер
1962 жыл

Оқиғалар Қаңтар Ақпан Наурыз Сәуір Мамыр Маусым Шілде Тамыз Қыркүйек Қазан Қараша Желтоқсан Нақты күндері жоқ * 1962 ж. Уильям Ральф ,П. Киндлманмен бірге магнитстрикциялық баптаулы лазер жасаған. Туғандар Тағы қараңыз: :Санат:1962 жылы туғандар Қайтыс болғандар Тағы қараңыз: :Санат:1962 жылы қайтыс болғандар Тағы қараңыз Түсініктемелер
1963 жыл

Оқиғалар Қаңтар Ақпан Наурыз Сәуір Мамыр Маусым Шілде Тамыз Қыркүйек Қазан Қараша Желтоқсан Нақты күндері жоқ * 1963 ж. Жерден барынша шалғай қашықтықтан аса күшті жарқырайтын квазижұлдыздық нысандар (объектілер) – квазалар ашылды. Туғандар Тағы қараңыз: :Санат:1963 жылы туғандар Қайтыс болғандар Тағы қараңыз: :Санат:1963 жылы қайтыс болғандар Тағы қараңыз Түсініктемелер
1964 жыл

Оқиғалар Қаңтар Ақпан Наурыз Сәуір Мамыр Маусым Шілде Тамыз Қыркүйек Қазан Қараша Желтоқсан Нақты күндері жоқ Туғандар Тағы қараңыз: :Санат:1964 жылы туғандар Қайтыс болғандар Тағы қараңыз: :Санат:1964 жылы қайтыс болғандар Тағы қараңыз Түсініктемелер
1965 жыл

Оқиғалар Қаңтар Ақпан Наурыз Сәуір Мамыр Маусым Шілде Тамыз Қыркүйек Қазан Қараша Желтоқсан Нақты күндері жоқ * Вильсон Роберд Вудров, А.Пензиаспен бірге тәжірибе жүзінде температурасы жуық шамамен 3К Ғаламдық реликті фонды радиосәулені ашты. Туғандар Тағы қараңыз: :Санат:1965 жылы туғандар * 18 ақпан — Dr. Dre, американдық продюсер және рэпер. * 4 сәуір – кіші Роберт Дауни, американдық актер, продюсер және музыкант. Қайтыс болғандар Тағы қараңыз: :Санат:1965 жылы қайтыс болғандар Тағы қараңыз Түсініктемелер
1966 жыл

Оқиғалар Қаңтар Ақпан Наурыз Сәуір Мамыр Маусым Шілде Тамыз Қыркүйек Қазан Қараша Желтоқсан Нақты күндері жоқ Туғандар Тағы қараңыз: :Санат:1966 жылы туғандар Қайтыс болғандар Тағы қараңыз: :Санат:1966 жылы қайтыс болғандар Тағы қараңыз Түсініктемелер
1967 жыл

Оқиғалар Қаңтар Ақпан Наурыз Сәуір Мамыр Маусым Шілде Тамыз Қыркүйек Қазан Қараша Желтоқсан Нақты күндері жоқ * 1967 ж. тез айналатын нейтронды жұлдыздар – пульсарлар белгілі болды. Туғандар Тағы қараңыз: :Санат:1967 жылы туғандар Қайтыс болғандар Тағы қараңыз: :Санат:1967 жылы қайтыс болғандар Тағы қараңыз Түсініктемелер
1968 жыл

Оқиғалар Қаңтар Ақпан Наурыз Сәуір Мамыр Маусым Шілде Тамыз Қыркүйек Қазан Қараша Желтоқсан Нақты күндері жоқ Туғандар Тағы қараңыз: :Санат:1968 жылы туғандар Қайтыс болғандар Тағы қараңыз: :Санат:1968 жылы қайтыс болғандар Тағы қараңыз Түсініктемелер
1969 жыл

Оқиғалар Қаңтар Ақпан Наурыз Сәуір Мамыр Маусым Шілде Тамыз Қыркүйек Қазан Қараша Желтоқсан Нақты күндері жоқ Туғандар Тағы қараңыз: :Санат:1969 жылы туғандар Қайтыс болғандар Тағы қараңыз: :Санат:1969 жылы қайтыс болғандар Тағы қараңыз Түсініктемелер
1970 жыл

Оқиғалар Қаңтар Ақпан Наурыз Сәуір Мамыр Маусым Шілде Тамыз Қыркүйек Қазан Қараша Желтоқсан Нақты күндері жоқ *Арал теңізінің тартыла бастаған уақыты. *1970ж. Альфвен Ханнес (1905 – 1995) нобель сыйлығының иегері атанды. Туғандар Тағы қараңыз: :Санат:1970 жылы туғандар Қайтыс болғандар Тағы қараңыз: :Санат:1970 жылы қайтыс болғандар Тағы қараңыз Түсініктемелер
1971 жыл

Оқиғалар Қаңтар * 25 қаңтар - Угандадағы әскери төңкеріс. Сингапурдан Найробиге ұшқан ұшақтың бортында болған Президент Аполлон Милтон Оботе тақтан құлатылды. Билікті қарулы күштердің қолбасшысы генерал Иди Амин басып алды. * 29 қаңтар - КСРО-да Бұхара-Ташкент-Фрунзе-Алматы газ құбырының құрылысы аяқталғаны туралы жарияланды. Ақпан * 4 ақпан - Оңтүстік Вьетнам әскерлері шамамен 20.000 адам Шығыс Камбоджада әскери операцияны бастайды. * 5 ақпан - КСРО бастаған социалистік елдер қол қойған Мәскеуде орналасқан Халықаралық инвестициялық банк құру туралы Келісім күшіне енді. * 7 ақпан - Швейцариядағы референдумда көпшілік әйелдерге сайлауға қатысу құқығын беру үшін дауыс берді. * 8 ақпан - АҚШ Әскери-әуе күштерінің жаппай бомбалауынан кейін Оңтүстік Вьетнам армиясы Лаостың оңтүстік аймақтарына басып кірді, олар вьетнамдық партизандарды жеткізу жолдарын кесу міндетін алды. * 15 ақпан - Мысыр Үкіметі Израильмен соғыстың барлық талаптары мен жағдайларын Израиль бірдей міндеттемелерді қабылдаса, оның егемендігі мен аумақтық тұтастығын мойындауға міндеттеме алатынын мәлімдеді. Маусым * 17 маусым - Жапония мен АҚШ Жапонияның Окинава мен Дайто аралдарын қайтару туралы келісімге қол қойды. * 30 маусым - АҚШ-та конституциялық түзету күшіне еніп, жасына байланысты сайлау шегі 21 жастан 18 жасқа дейін төмендеді. Шілде * 1 шілде - Оңтүстік Корея президенті генерал Пак Чоң Хиге сәтсіз қастандық жасалды. * 30 шілде - ҚХР КСРО-ның ядролық қарусыздану мәселесін қарау үшін 5 ядролық держава конференциясын шақыру туралы ұсынысын қабылдамады. Тамыз * 15 тамыз - Бахрейн Ұлыбританиядан тәуелсіздігін алды. * 13 тамыз - Ливия премьер-министрі Муаммар Каддафи жаңа кабинет құрды. * 22 тамыз - Боливиядағы әскери төңкеріс. Президент полковник Уго Бансер болып жарияланды. Қыркүйек * 11 Қыркүйек - Мысыр референдумында елді "социалистік демократиялық мемлекет" деп жариялаған елдің тұрақты Конституциясы қабылданды. * 16 қыркүйек - Иранда мемлекеттің 2500 жылдығына арналған мерекелер өтті. Қазан * 25 қазан - ҚХР БҰҰ-ға қабылданды және БҰҰ Қауіпсіздік кеңесінде орын алды. * 27 қазан - Конго Демократиялық Республикасы Заир Республикасы болып өзгертілді. * 15 қараша - Intel өзінің алғашқы микропроцессор - 4004 моделін шығарды. * 18 қараша - ҚХР ядролық қаруды кезекті атмосфералық сынақтан өткізді. Туғандар Тағы қараңыз: :Санат:1971 жылы туғандар Қайтыс болғандар Тағы қараңыз: :Санат:1971 жылы қайтыс болғандар Тағы қараңыз Түсініктемелер
1972 жыл

Оқиғалар Қаңтар Ақпан Наурыз Сәуір Мамыр Маусым Шілде Тамыз * 2 тамыз - Мысыр мен Ливия бiртұтас мемлекетке құру үшін, бiрiктiруi туралы келiсiм шартқа қол қойылды. Қыркүйек Қазан * 28 қазан— Airbus A300 ұшағының бірінші прототипі - A300A1 алғаш рет ұшты Қараша Желтоқсан Туғандар Тағы қараңыз: :Санат:1972 жылы туғандар Қайтыс болғандар Тағы қараңыз: :Санат:1972 жылы қайтыс болғандар Тағы қараңыз Түсініктемелер
1973 жыл

Оқиғалар Қаңтар Ақпан Наурыз Сәуір Мамыр Маусым Шілде Тамыз Қыркүйек Қазан Қараша Желтоқсан Туғандар Тағы қараңыз: :Санат:1973 жылы туғандар Қайтыс болғандар Тағы қараңыз: :Санат:1973 жылы қайтыс болғандар Тағы қараңыз Түсініктемелер
1974 жыл

Оқиғалар Қаңтар Ақпан Наурыз Сәуір Мамыр Маусым Шілде Тамыз Қыркүйек Қазан Қараша Желтоқсан Туғандар Тағы қараңыз: :Санат:1974 жылы туғандар Қайтыс болғандар Тағы қараңыз: :Санат:1974 жылы қайтыс болғандар Тағы қараңыз Түсініктемелер
1975 жыл

Оқиғалар Қаңтар Ақпан Наурыз Сәуір Мамыр Маусым Шілде Тамыз Қыркүйек Қазан Қараша Желтоқсан Туғандар Тағы қараңыз: :Санат:1975 жылы туғандар Қайтыс болғандар Тағы қараңыз: :Санат:1975 жылы қайтыс болғандар Тағы қараңыз Түсініктемелер
1976 жыл

Оқиғалар Қаңтар Ақпан Наурыз Сәуір Мамыр Маусым Шілде Тамыз * 1 тамыз - Тринидад және Тобаго өз тәуелсіздігі туралы жариялады Қыркүйек Қазан Қараша Желтоқсан Туғандар Тағы қараңыз: :Санат:1976 жылы туғандар Қайтыс болғандар Тағы қараңыз: :Санат:1976 жылы қайтыс болғандар Тағы қараңыз Түсініктемелер
1977 жыл

Оқиғалар Қаңтар Ақпан Наурыз Сәуір Мамыр Маусым Шілде Тамыз Қыркүйек Қазан Қараша Желтоқсан Туғандар Тағы қараңыз: :Санат:1977 жылы туғандар Қайтыс болғандар Тағы қараңыз: :Санат:1977 жылы қайтыс болғандар * Тибор Дери, венгер жазушысы. Тағы қараңыз Түсініктемелер
1978 жыл

Оқиғалар Қаңтар Ақпан Наурыз Сәуір Мамыр Маусым Шілде Тамыз Қыркүйек Қазан Қараша Желтоқсан Нақты күндері жоқ * Т. Қ. Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясы құрылды. Туғандар Тағы қараңыз: :Санат:1978 жылы туғандар Қайтыс болғандар Тағы қараңыз: :Санат:1978 жылы қайтыс болғандар Тағы қараңыз Түсініктемелер
1979 жыл

Оқиғалар Қаңтар Ақпан Наурыз Сәуір Мамыр Маусым Шілде Тамыз Қыркүйек Қазан Қараша Желтоқсан Туғандар Тағы қараңыз: :Санат:1979 жылы туғандар Қайтыс болғандар Тағы қараңыз: :Санат:1979 жылы қайтыс болғандар Тағы қараңыз Түсініктемелер
1980 жыл

Оқиғалар Қаңтар Ақпан Наурыз Сәуір Мамыр Маусым Шілде Тамыз Қыркүйек Қазан Қараша Желтоқсан Туғандар Тағы қараңыз: :Санат:1980 жылы туғандар Қайтыс болғандар Тағы қараңыз: :Санат:1980 жылы қайтыс болғандар Тағы қараңыз Түсініктемелер
1981 жыл

Оқиғалар Қаңтар Ақпан Наурыз Сәуір Мамыр Маусым Шілде Тамыз Қыркүйек Қазан Қараша Желтоқсан Туғандар Тағы қараңыз: :Санат:1981 жылы туғандар Қайтыс болғандар Тағы қараңыз: :Санат:1981 жылы қайтыс болғандар Тағы қараңыз Түсініктемелер
1982 жыл

Оқиғалар Қаңтар Ақпан Наурыз Сәуір Мамыр Маусым Шілде Тамыз Қыркүйек Қазан Қараша Желтоқсан Туғандар Тағы қараңыз: :Санат:1982 жылы туғандар Қайтыс болғандар Тағы қараңыз: :Санат:1982 жылы қайтыс болғандар Тағы қараңыз Түсініктемелер
1983 жыл

Оқиғалар Қаңтар Ақпан Наурыз Сәуір Мамыр Маусым Шілде Тамыз Қыркүйек Қазан Қараша Желтоқсан Туғандар Тағы қараңыз: :Санат:1983 жылы туғандар Қайтыс болғандар Тағы қараңыз: :Санат:1983 жылы қайтыс болғандар Тағы қараңыз Түсініктемелер
1984 жыл

Оқиғалар Қаңтар Ақпан Наурыз Сәуір Мамыр Маусым * 1 маусым - Көк-төбе пайдалануға берілді. Шілде Тамыз Қыркүйек Қазан Қараша Желтоқсан Туғандар Тағы қараңыз: :Санат:1984 жылы туғандар Желтоқсан * 22 желтоқсан — Basshunter — швед әнші, музыкалық продюсер мен ди-джей. Қайтыс болғандар Тағы қараңыз: :Санат:1984 жылы қайтыс болғандар Тағы қараңыз Түсініктемелер
1985 жыл

Оқиғалар Қаңтар Ақпан Наурыз Сәуір Мамыр Маусым Шілде Тамыз Қыркүйек Қазан Қараша Желтоқсан Туғандар Тағы қараңыз: :Санат:1985 жылы туғандар Қайтыс болғандар Тағы қараңыз: :Санат:1985 жылы қайтыс болғандар Тағы қараңыз Түсініктемелер
1986 жыл

Оқиғалар Қаңтар * 13-24 қаңтар - Оңтүстік Йемендегі төңкеріс әрекеті . Ақпан * 3 ақпан - Джон Лассетер Стив Джобспен бірге Pixar құрды. * 19 ақпан - Кеңес Одағы "Мир" ғарыш станциясын ұшырды. * АҚШ Сенаты геноцидке тыйым салатын келісімді мақұлдады. * 27 ақпан - АҚШ Сенаты өзінің пікірталастарын теледидардан эксперименталды түрде таратуға мүмкіндік берді. * 28 ақпан - Швеция премьер-министрі Олоф Пальме Швецияның Стокгольм қаласындағы кинотеатрдан үйге бара жатқанда атып өлтірілді . Наурыз * 14 наурыз - Microsoft корпорациясы алғашқы орналастыруды жүзеге асырады. * 26 наурыз - The New York Times газетіндегі мақала БҰҰ-ның бұрынғы Бас хатшысы және Аустрия Президенттігінің кандидаты Курт Вальдхаймды екінші дүниежүзілік соғыс кезінде фашистердің әскери қылмыстарына қатысы бар деп айыптады. Сәуір * 1 сәуір - Непал Коммунистік партиясының мүшелері Катмандудағы бірқатар полиция бөлімшелеріне шабуыл жасап , халықтық көтеріліс тудыруға тырысты. * 16 сәуір - Ұлыбритания мен Нидерланды Корольдігі адамзат тарихындағы ең ұзақ соғыстардың бірі - үш жүз отыз бес жылдық соғысты аяқтап, бейбітшілік келісіміне қол қойды. * 26 сәуір - Чернобыль апаты болды. Мамыр * 2 мамыр - Expo 86, 1986 жылғы дүниежүзілік көлік және байланыс көрмесі, Ванкуверде, Британдық Колумбияда, Канадада ашылды. * 25 мамыр - Аштық пен баспанасыздықпен күресіп ақша жинау үшін Нью-Йорктен Лонг-Бичке (Калифорния) дейін кем дегенде 5 000 000 адам тірі тізбекті құрады. Маусым * 8 маусым - БҰҰ-ның бұрынғы Бас хатшысы Курт Вальдхайм Аустрия президенті болып сайланды. * 23 маусым - Эрик Томас электрондық пошта тізімдерін басқаруға арналған алғашқы бағдарламалық жасақтама LISTSERV әзірледі. Шілде * 4 шілде - Бостандық мүсіні өзінің жүз жылдық мерейтойы мен ауқымды қайта құрудан кейін жұртшылық үшін қайта ашылды. Тамыз * 21 тамыз - Камерунда 2000-ға жуық адамның өмірін қиған лимникалық атқылау Ньос көлінде апат болды. Қыркүйек * 6 қыркүйек - Big Mac индексі The Economist газетінде сатып алу қабілетінің паритетінің жартылай әзіл-қалжың халықаралық көрсеткіші ретінде ұсынылды . Қазан * 11-12 қазан - Рональд Рейган мен Кеңес басшысы Михаил Горбачев Исландияның Рейкьявик қаласында кездесіп , Еуропадағы сәтсіздікпен аяқталатын аралық зымыран арсеналдарын қысқарту туралы пікірталастарды жалғастырды. Қараша * 6 қараша - Алекс Фергюсон Манчестер Юнайтедтің жаңа жаттықтырушысы болып тағайындалды . Желтоқсан * 17-18 желтоқсан - Үкіметке қарсы жаппай наразылықтар бүкіл Қазақ КСР-по өршіп, нәтижесінде 165-тен астам наразылық білдіруші қаза тапты. * 31 желтоқсан - Пуэрто-Рикодағы Сан-Хуан қаласындағы қонақүйдегі өрт 97 адамның өмірін қиып, 140 адамды жарақаттады. Туғандар Тағы қараңыз: :Санат:1986 жылы туғандар Қайтыс болғандар Тағы қараңыз: :Санат:1986 жылы қайтыс болғандар Тағы қараңыз Түсініктемелер
1988 жыл

Оқиғалар Қаңтар * 13 қаңтар -Тайвань президенті Цзян Цзинго қайтыс болды, оның орнына Ли Данхуэ келді. Ақпан * 14 ақпан - Парагвайда диктатор Альфредо Стресснер тағы бір мерзімге қайта сайланды. * 20 ақпан - Таулы Қарабахтың облыстық кеңесі бұл аймақтың Әзірбайжан КСР құрамынан Армян КСР құрамына өтуіне дауыс берді * 23 ақпан - Бразилияда қатты жаңбыр ресми мәліметтерге сәйкес 275 адамның өліміне себеп болды. Тағы 25000 адам баспанасыз қалды. * 25 ақпан - Ро Дэ У Оңтүстік Корея президенті қызметіне кірісті. * 29 ақпан - Аустрияның президенті Курт Вальдхаймның Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде депортацияға қатысқанын дәлелдейтін құжаттар жарияланды. Наурыз * 15 наурыз - АҚШ та озон қабатының бұзылу қарқынының үдеуін көрсететін NASA есебі жарияланды. * 16 наурыз - Ирак Күрдістанының Халабджа қаласында Ирак әскерлері бейбіт тұрғындарға қарсы химиялық қару қолданды. 5000-ға жуық адам қаза тауып, 20000-ға жуық адам зардап шекті. * 24 наурыз - Израиль соты Мордехай Ванунды Израильдің ядролық бағдарламасы туралы ақпаратты жария еткені үшін 18 жылға соттады. Сәуір * 8 сәуір - Ян Шанкун ҚХР Төрағасы болып сайланды. * 9 сәуір - АҚШ Панамаға қарсы экономикалық санкциялар енгізді. * 18 сәуір - АҚШ Әскери-теңіз күштері Иранға қарсы әскери операция жүргізуде Мамыр * 15 мамыр - Кеңес әскерлерін Ауғанстаннан шығарылуы басталды. * 16 мамыр - АҚШ Денсаулық сақтау министрлігінің никотинге тәуелділік героин мен кокаинге тәуелділікке ұқсас екендігі туралы баяндамасы жарияланды. * 27 мамыр - Windows 2.1 X ОЖ жарық көрді. Маусым * 19 маусым - Гаитидегі әскери төңкеріс. * 24 маусым - КСРО-да "Гарун" тігін фабрикасының 47 жұмысшысының улы газбен уланды. * 27 маусым - Париждегі Лион станциясында екі қала маңындағы пойыз апатқа ұшырады. 56 адам қаза тауып, 57 адам жараланды. Шілде * 3 шілде - АҚШ Әскери-теңіз күштерінің Vincennes зымыран крейсері Iran Air компаниясының 655 рейсіндегі ирандық жолаушылар ұшағын атып түсірді, 290 адам қаза тапты. * 28 шілде - 1967 жылы КСРО-мен дипломатиялық қатынастар үзілгеннен кейін алғаш рет Израиль өкілі Мәскеуге ресми сапармен келді. Тамыз * 20 тамыз - Иран мен Ирак арасындағы соғыстың аяқталуы (1980—1988). Қыркүйек Қазан Қараша Желтоқсан Туғандар Тағы қараңыз: :Санат:1988 жылы туғандар Қайтыс болғандар Тағы қараңыз: :Санат:1988 жылы қайтыс болғандар Тағы қараңыз Түсініктемелер
1990 жыл

Оқиғалар Қаңтар * 31 қаңтар - Мәскеуде КСРО-дағы алғашқы McDonald's ашылды. Ақпан * 7 ақпан - КСРО-да коммунистердің саяси билікке монополиясы жойылды. Наурыз * 11 наурыз - Литва тәуелсіздігін қалпына келтіру туралы жариялады. * 15 наурыз - КСРО Президентінін лауазымы енгізілді. Сәуір Мамыр Маусым Шілде * 16 шілде - Украин КСР егемендігін жариялады. * 27 шілде - Беларусь КСР егемендігін жариялады. Тамыз * 2 тамыз - Ирак Кувейтке басып кiрдi. * 22 тамыз - Түрікмен КСР егемендігін жариялады. * 23 тамыз - Армян КСР өзінің тәуелсіздігін жариялады. Қыркүйек * 27 Қыркүйек - ГДР Варшава келісімі ұйымынан шықты. Қазан * 3 қазан - Батыс және Шығыс Германияны біртұтас Германия Федеративтік Республикасына біріктіруі. * 22 қазан - Қазақ КСР егемендігін жариялады. Қараша Желтоқсан Нақты күндері жоқ Туғандар Тағы қараңыз: :Санат:1990 жылы туғандар Қайтыс болғандар Тағы қараңыз: :Санат:1990 жылы қайтыс болғандар Тағы қараңыз Түсініктемелер
1993 жыл

Оқиғалар Қаңтар * 1 қаңтар - Чехословакия - Чехия мен Словакияға бейбіт түрде бөлінді. * 28 қаңтар - Қазақстан Республикасының Конституциясы қабылданды. Ақпан * 16 ақпан - Алматыда БҰҰ өкілдігі жұмыс істей бастады. * 26 ақпан - "Қазақстан Республикасының Мемлекеттік шекарасы туралы" заң күшіне енді, ол республика аумағының тұтастығы, бөлінбейтіндігі және қол сұғылмаушылығы қағидаттарын растады. Наурыз * 10 наурыз - Қазақстан Республикасы Президентінің жарлығына сәйкес 1993-1995 жылдарға арналған мемлекетсіздендіру мен жекешелендірудің ұлттық бағдарламасы жарияланды. Сәуір * 6 сәуір - Алматыда Шеврон корпорациясының басқарушы директоры Кеннет Деррдің қатысуымен "Теңізшевройл" БК құру туралы келісімге қол қойылды. Сол күні Президент "Теңізшевройл" бірлескен кәсіпорнының қызметі туралы жарлыққа қол қойды. Мәміле "ғасыр келісімшарты" деп аталды. * 18 сәуір - Алматыда дүниежүзілік экономикалық форум өтті, оған әлемнің 30 елінен 100-ден астам ірі халықаралық және ұлттық компаниялардың, фирмалар мен банктердің басшылары жиналды. Мамыр * 14 мамыр - ТМД экономикалық одағы құрылды. Маусым * 4 маусым - Әзірбайжандағы әскери путч. * 15 маусым - Кубадан соңғы Ресей әскерлері кетті. Шілде Тамыз * 22 тамыз - Қазақ КСР Компартиясының Орталық комитетін 25 жылға жуық басқарған және 1986 жылы қызметінен кеткен Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев өмірден озды. Қыркүйек * 2 қыркүйек - Өзбекстанда 2000 жылға дейін кириллицаны латын әліпбиіне ауыстыру туралы жарияланды. * 21 қыркүйек - 3 қазан - Ресейдегі Конституциялық дағдарыс. Қазан Қараша * 5 қараша - Болашақ стипендиясы құрылды. * 15 қараша - Қазақстан рубльдік аймақтан кетті, теңге ресми валютаға айналады. Жаңа ақша айналымға 1 теңге - 500 кеңес рубль қатынасында енгізілді. Желтоқсан * желтоқсан - Доллар бағамы 5 теңге 25 тиын құрады. Туғандар Тағы қараңыз: :Санат:1993 жылы туғандар * 30, тамыз — Ержан Аленов, әнші Қайтыс болғандар Тағы қараңыз: :Санат:1993 жылы қайтыс болғандар Тағы қараңыз Түсініктемелер
1994 жыл

Оқиғалар Қаңтар Ақпан * ақпан - Қазақстан Атом энергиясы жөніндегі халықаралық агенттікке (МАГАТЭ) қосылды. Наурыз *7 наурыз - Қазақстанда парламенттік сайлау өтті. 177-ден Парламентте 33 орын алған халық бірлігі партиясы жеңіске жетті. * 15 наурыз - Беларусь Республикасының Конституциясы қабылданды. * 16 наурыз - Норвегияның ЕО-ға кіруі туралы шешім қабылданды. Сәуір Мамыр Маусым Шілде *шілде - Қазақстанда бірнеше жылға тыйым салынған казактардың алғашқы ұйымы тіркелді. *1 шілде - Этникалық қазақтар арасында тұңғыш ғарышкер Талғат Мұсабаев ғарышқа аттанды. * 5 шілде - Қазақстан мен Никарагуа дипломатиялық қарым-қатынас орнатты. Тамыз * 31 тамыз - Ресей әскерлерін Германиядан шығару аяқталды. Қыркүйек Қазан Қараша Желтоқсан *желтоқсан - Қазақстан, Ресей, Ұлыбритания және АҚШ Қазақстанның ядролық қаруды таратпау туралы шартқа қосылуына байланысты қауіпсіздік кепілдіктері туралы Меморандумға қол қояды. Кейінірек кепілдіктерге Қытай мен Франция қосылды. *3 желтоқсан - Sony өзінің алғашқы PlayStation ойын консолін әлемге танытты. * 11 желтоқсан - Ичкерияға Ресейдің федералды әскерлері басып кірді. Шешен республикасының аумағында толыққанды әскери іс-қимылдардың басталуы. Туғандар Тағы қараңыз: :Санат:1994 жылы туғандар Қайтыс болғандар Тағы қараңыз: :Санат:1994 жылы қайтыс болғандар * Ричард Синг, ағылшын биохимигі, химиядан 1952 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. Тағы қараңыз Түсініктемелер
1995 жыл

Оқиғалар Қаңтар Ақпан Наурыз * 1 наурыз - Қазақстан Президенті Н.Ә.Назарбаев Қазақстан халықтары Ассамблеясын құру туралы Жарлыққа қол қойды. Сәуір * 29 сәуір - Президенттің өкілеттік мерзімін 2000 жылға дейін ұзарту туралы референдум өтті. Ресми деректер бойынша дауыс беруге дауыс беруге құқығы бар азаматтардың 91% - дан астамы қатысты, олардың 95% - дан астамы өкілеттіктерін ұзартуды жақтады. Мамыр Маусым Шілде * 27 шілде - Қазақстан мен Ямайка дипломатиялық қатынастар орнатты. * 28 шілде - Қазақстан мен Панама дипломатиялық қатынастар орнатты. Тамыз * 30 тамыз - Бүкілхалықтық референдумға қазақстандықтардың 90% - дан астамы жаңа Конституцияға дауыс берді. Қыркүйек * 14 қыркүйек - Қазақстан мен Ирак дипломатиялық қатынастар орнатты. * 15 қыркүйек - Қазақстан Президенті Алматы қаласының оңтүстігінде орналасқан мемлекет астанасын Солтүстік Ақмола қаласына көшіру туралы өкім береді. Бұл ауданда қазақ емес халық басым. Қазан * қазан - Балғымбаев Нұрлан Өтепұлы Қазақстан Республикасының Мұнай және газ өнеркәсібі министрі болып тағайындалды. Қараша * 28 қараша - Қазақстан мен Гондурас дипломатиялық қатынастар орнатты. Желтоқсан * 9 желтоқсан - Қазақстанда мерзімінен бұрын парламенттік сайлаудың бірінші туры өтті. * 23 желтоқсан - Қазақстандағы парламенттік сайлаудың екінші турында 67 орын ішінде 25-ін алған Қазақстанның Халық бірлігі партиясы жеңіске жетті. Келуі 79,8% құрады. Туғандар Тағы қараңыз: :Санат:1995 жылы туғандар Қайтыс болғандар Тағы қараңыз: :Санат:1995 жылы қайтыс болғандар * Дональд Биссет (en:Donald Bisset) (1910), ағылшын балалар жазушысы, суретші, театр актері және режиссёр. Тағы қараңыз Түсініктемелер
1996 жыл

]] Оқиғалар Тағы қараңыз: :Санат:1996 жыл Қаңтар * 1 қаңтар - Аруба ол құрамы шықты Нидерланд Антиль аралдары, болды байланысты мемлекеттер бірге Нидерланды Корольдігі. * 3 қаңтар - Motorola Motorola StarTAC Жағылатын ұялы телефон, бүгінгі күнге дейін әлемдегі ең кішкентай және жеңіл ұялы телефон енгізеді. * 4 қаңтар - Мысыр президенті Хосни Мүбарак, 1995 соңында парламенттік сайлауды жемқорлық айыптауларға жауап жаңа үкімет тағайындайды. * 5 қаңтар - жарылғыш Израиль құпия қызметтер ұялы телефон орнатылған, Яхья Аяш Араб террорист қаза болды, * 7 қаңтар - нашар бірі бұрқасын Америкалық тарихында 150-ден астам адам қаза тапты, шығыс штаттары парад. , Қар түрлендіру 18 жылда алғаш рет жақын Нью-Йоркте мемлекеттік мектеп және Вашингтон қаласында федералдық үкімет күн жабық Филадельфия рекорд алады. * 8 қаңтар - Киншаса АН-32 апаты. 237 адам қаза тапты. Африкада ірі апаты. * 30 қаңтар - Нұрсұлтан Назарбаевтың жарлығымен Халық қалаулыларының бірінші сессиясы басталды. Ақпан Наурыз Сәуір * 3 сәуір - Ескі үлгідегі паспорттарды айырбастаудың соңғы мерзімінен тоғыз ай бұрын жаңа құжаттарға Мемлекет басшысының "ұлты қазақ адамдардың тегі мен әкесінің атын жазуға байланысты мәселелерді шешу тәртібі туралы" жарлығы шығады. Қазақстан тұрғындары тарихи дәстүрлерге сәйкес тегі мен әкесінің атын алып жүруге мүмкіндік алды. * 26 сәуір - Бес мемлекет – Қытай, Ресей, Қазақстан, Қырғызстан және Тәжікстан басшыларының кездесуінде Шанхайда Азиядағы сенім шараларын нығайту туралы тарихи келісімге қол қойылды. Жаңа интеграциялық бірлестік – Шанхай бестігі "жаңа әлемдік тәртіп тұжырымдамасын тұжырымдауға және оны жүзеге асыру технологиясын әзірлеуге жақындаған"ұйым ретінде айтылады. Мамыр * 1 мамыр - ҚР-да алғаш рет Қазақстан халқының бірлігі күні өтілді. Маусым Шілде Тамыз Қыркүйек Қазан * 8 қазан - ҚР Президенті алғаш рет "елдегі жағдай және 1997 жылға арналған ішкі және сыртқы саясаттың негізгі бағыттары туралы"халыққа Жолдауында сөз сөйледі. * 25 қазан - Астанада Бәйтерек монументінің құрылысы басталды. Қараша Желтоқсан * 16 желтоқсан - Тәуелсіздік ескерткіші ресми түрде ашылды. Ескерткіштің авторлары: сәулетші Уәлиханов, мүсіншілер Далбай, Жұмабаев, сәулетшілер Жарылғапов, Монтакаев және басқалар. Туғандар Тағы қараңыз: :Санат:1996 жылы туғандар * 8 ақпан - Дулат Болатұлы Мұхаметқали, - қазақстандық рэпер, Ninety One тобының мүшесі ретінде танымалдылыққа ие болды. * 1 маусым - Том Холланд Британдық Ағылшын актері. * 13 маусым - Кингсли Коман Француз футболшысы, француз құрамасының жартылай қорғаушысы. * 9 қазан - Белла Хадид - Американдық модель және актриса. * 31 қазан - Динара Рамазанқызы Сәдуақасова - қазақстандық шахматшы, әйелдер арасында халықаралық гроссмейстер (2012). * 5 қараша - Сәбина Алтынбекова — қазақстандық волейболшы, Қазақстан Республикасы волейболдан әйелдер құрамасының мүшесі Қайтыс болғандар Тағы қараңыз: :Санат:1996 жылы қайтыс болғандар * 1 тамыз - Тадеуш Рейхштейн (1897), Швейцария химигі. Физиология және медицинадан 1950 жылдың Нобель сыйлығының лауреаты. Тағы қараңыз Түсініктемелер
Абелдік интеграл

Абелдік интеграл — келесі түрдегі Алгебралық функция интегралы: : мұндағы — келесі алгебралық теңдеумен байланысқан пен айнамалдарына қатысты кез келген рационал функция : -ке қатысты бүтін рационал коэффициенттерімен. (2) теңдеуіне компактілі римантық бет сәйкес келеді, Риман сферасын жабатын -жапырақты , онда , ал онымен бірге те, бетіндегі нүктелер функциясы деп қарастырылатын, бірмәнді. Әдебиет * Введение в теорию римановых поверхностей, 1960 * Чеботарев Н. Г.,Глава 8,9,Теория алгебраических функций,1948 * Bliss G. A.,Algebraic functions, 1966 Тағы қараңыз * Алгебралық функция * Интегралдық Абель түрлшендіруі
Оскар Иеремеевич Эстеркин

Оскар Иеремеевич Эстеркин (бүркеншік есімі ─ Оскар Курганов) – орыс жазушысы, драматург, сценарист және журналист. 1907 жылы 15 тамызда Белынычи қаласында дүниеге келген. 1926-1929 жылдары Санкт-Петербург Мемлекеттік Университетінде оқыған. 1934-1949 жылдары «Правда» газетінде жұмыс істейді. Ұлы Отан соғысына қатысқан. Қызыл Жұлдыз орденімен, «Знак почета» орденімен марапатталған. 1972 жылы Ленин Сыйлығының лауреаты болады. 1942 жылдан бастап КСРО Жазушылар Одағының мүшесі. Шығармалары *«Очерк», *«Настенька», *«Американцы в Японии», *«Оставшиеся в живых», *«Три дня и три ночи», *«Тайна песчинки», *«Сердца и камни». Дереккөздер
Евгения Николаевна Бирукова

Евгения Николаевна Бирукова ─ кеңес жазушысы, аудармашы. 1899 жылы 21 шілдеде Смоленскде дүниеге келген. 1926 жылы Мәскеу Гуманитарлық университетін бітіреді. 1942 жылдан бастап КСРО Жазушылар Одағының мүшесі. Уильям Шекспир, Кристофер Марло пьесаларын, Вальтер Скотт, Александр Дюма, Мопассан, Майн Рид романдары мен Рабиндранат Тагор, Тудор Аргези өлеңдерін аударған. «Мика, Мака и Микуха», «Молнейка» әңгімелері мен «Душа комнаты» повесін жазған. Дереккөздер
Николай Евгеньевич Вирта

Николай Евгеньевич Вирта (шын тегі ─ Карельский) – орыс, кеңес жазушысы. 1906 жылы 6 желтоқсанда Большая Лазовка қаласында дүниеге келген. 1923 жылдан бастап «Тамбовская правда» газетінде ауыл өміріне арнап жазылған әңгімелері жариялана бастайды. 1923-1925 жылдары облыстық және аймақтық газеттерде тілші, журналист, жауапты хатшы болып қызмет атқарады. Шығармалары «Одиночество», *«Закономерность», *«Вечерний звон», *«Степь да степь кругом...», *«Быстробегущие дни» романдары, *«Катастрофа», *«Призрак покидает Зелёный холм», *«Крутые горки» повестері мен «Заговор», *«Клевета», *«Мой друг полковник», *«Солдаты Сталинграда» пьесалары. Дереккөздер
Михаил Семёнович Бубенов

Михаил Семёнович Бубенов– орыс, кеңес прозаигі. 1909 жылы 8 қарашада Второе Поломошнево ауылында дүниеге келген. 1927 жылы ауыл мектебін бітіріп, ауыл мұғалімі болады, осы уақытта алғашқы шығармаларын жаза бастайды. 1929 жылы І Бүкілодақтық крестьяндық жазушылар съезіне қатысады. 1947 жылы жарық көрген «Белая береза» әскери романы – Бубеновтың басты шығармаларының бірі. 1939 жылдан бастап Татар Жазушылар Одағының мүшесі. Ұлы Отан соғысына қатысқан. 1948 жылы бірінші дәрежелі Сталин сыйлығын иеленеді. Шығармалары *«Гремящий год», *«Бессмертие», *«Орлиная береза», *«Стремнина», *«Зарницы красного лета», *«Светлая даль юности». Дереккөздер
Дмитрий Львович Быков

Дмитрий Львович Быков — орыс жазушысы, ақын, киносыншы, сценарист. 1967 жылы 20 желтоқсанда Мәскеуде дүниеге келген. Мәскеу Гуманитарлық университетін бітірген. 1985 жылдан бастап «Собеседник» газетінде жұмыс істей бастайды. Романдары *«Оправдание», *«Орфография», *«Эвакуатор», *«Код Онегина». 2005-2006 жылдары «Юность» радиостанциясында кешкі бағдарламаның жүргізушісі болады. Бірнеше әдеби сыйлықтардың лауреаты. Поэзиялық жинақтары *«Декларация независимости», *«Отсрочка», *«Новые письма счастья», *«На самом деле». Дереккөздер
Наталья Владимировна Баранская

Наталья Владимировна Баранская – орыс, кеңес жазушысы. 1908 жылы 31 желтоқсанда Мәскеуде дүниеге келген. 1930 жылы Мәскеу Гуманитарлық университетінің тарих-этнология факультетін бітірген. 1958 жылы Мәскеудегі жаңа Пушкин Мұражайы директорының орынбасары болады. 1968 жылы алғаш әңгімелері «Новый мир» журналында жариялана бастайды. 1979 жылы КСРО Жазушылар Одағының мүшесі болады. Шығармалары *«Отрицательная Жизель», *«Женщина с зонтиком», *«Портрет, подаренный другу», *«День поминовения», *«Странствия бездомных», *«Неделя как неделя». Дереккөздер
Макс Соломонович Бременер

Макс Соломонович Бременер ─ орыс, кеңес прозашысы, сыншы. 1926 жылы 16 қарашада Мәскеуде дүниеге келген. 1949 жылы Әдебиет институтын бітіреді. К. Паустовскийден жеке сабақ алады. 1947 жылы балаларға арналғаналғашқы әңгімелері жарық көреді. 1955 жылы алғашқы әңгімелер жинағы басылып шығады. Шығармалары *«Случай со Степным», *«Пусть не сошлось с ответом!», *«Передача ведется из класса», *«Чур, не игра!», *«Гренадская волость», *«Присутствие духа». Дереккөздер
Александр Маркович Бродский

Александр Маркович Бродский (сондай-ақ Микки Вульф атымен танымал) – орыс ақыны, эссеші, аудармашы. 1942 жылы Өзбекстанда дүниеге келген. 1961-1964 жылдары әскери борышын өтейді. 1970 жылы А.М. Бродский М.В. Ломоносов атындағы Мәскеу мемлекеттік университетінің журналистика факультетін бітіреді. «Нистру» Кишинёв әдеби журналының редакциясында жұмыс істейді, «Наш голос» екітілді еврей газетінің орыс редакциясын басқарады. «Нистру»1978 жылдан бастап КСРО Жазушылар Одағының мүшесі. Микки Вульфтің кітап үлгісіндегі эсселік шығармалары «Milk Way и другие кровальные работы»(2003) және «Несвобода несвобода» жинақтарында жинақталған. Дереккөздер
Валерий Яковлевич Брюсов

Валерий Яковлевич Брюсов — орыс жазушысы, драматург, әдебиетші, аудармашы, әдеби сыншы және тарихшы. 1873 жылы 1 желтоқсанда Мәскеуде дүниеге келген. 1890 жылы Брюсов француз ақындары жайлы бірнеше мақала жазады. 1894—1895 жылдары (Валерий Маслов деген бүркеншік атпен) «Русские символисты» атты үш жинағы жарық көреді. 1893 жылы Брюсов Мәскеу университетінің тарих-филология факультетіне оқуға түсіп, әдебиет тарихшысы Владимир Саводникпен бірге оқиды. 1899 жылы университетті бітіріп, өзін әдебиетке арнайды. Бірнеше жыл П.И. Бартеневтің «Русский архив» журналында істейді. 1900 жылы «Скорпион» баспасынан К.Д. Бальмонтке арналған «Tertia Vigilia» жинағы жарық көрді. Шығармалары: «Декаденты», «Juvenilia» — «Юнешеско», «Chef d’oeuvre» — «Шедевры», «Me eum esse» — «Это я», «Огненый ангел», «Все напевы», «Зеркало теней». Дереккөздер
Александр Арсентьевич Бахарев

Александр Арсентьевич Бахарев – орыс, кеңес жазушысы және журналист. 1911 жылы 20 шілдеде Пушкино аулында дүниеге келген. 1931 жылдан бастап журналист болып қызмет атқарады. 1942 жылы Томбовск облысындағы «Правда» газетінде жұмыс істейді. Кейінірек осы газеттің Ростовск облысындағы тілшісі болады. 1952 жылы «Большой поток», 1962 жылы «Северные гроздья» повесі жарық көреді. 1958 жылы Бахарев КСРО Жазушылар Одағының мүшесіне қабылданады. 1966 жылы басылып шыққан «Человек прячет глаза» романында соғыстан кейінгі жиырма жыл бойындағы кеңес ауылы өмірін суреттейді. Өмірінің соңында «Ураган» романын жазуды бастайды, алайда шығарма аяқталмай қалады. Дереккөздер
Виталий Иванович Бугров

Виталий Иванович Бугров ─ орыс, кеңес сыншысы, әдебиеттегі қиял-ғажайып жанры тарихшысы. Урал университетінің филология факультетін бітірген. 1955 жылы мектеп мұғалімі болып, 1966 жылы «Уральский следопыт» журналының редакциясында жұмыс істейді. «Аэлита» сыйлығы мен фестивалінің негізгі ұйымдастырушыларының бірі. 1988 жылы И. Ефремов сыйлығының, 1995 жылы «Странник» сыйлығының лауреаты болады. Шығармалары *«Ассистент доктора Кларка», *«Затылок в зеркале», *«Островитяне», *«Рыцарь», *«Тот, который создовал их предков». Дереккөздер
Олесь Алексеевич Бузина

Олесь Алексеевич Бузина (1969-2015) ─ жазушы, журналист және тележүргізуші. 1969 жылы 13 шілдеде Киевте дүниеге келген. Тарас Шевченко атындағы Киев ұлттық университетінің филология факультетін бітірген. «Киевские ведомости», «2000» газеттері мен «Друг читателя», «Лидер», «Натали», «Эго» журналдарында жұмыс істейді. 2006 жылы «Интер» арнасындағы «Teen-лига» бағдарламасының жүргізушісі болады. Шығармалары *«Вурдалак Тарас Шевченко», *«Верните женщинам гаремы», *«Тайная история украины-Руси», *«Ангел Тарас Шевченко», *«Революция на болоте». Дереккөздер
Андрей Олегович Белянин

Андрей Олегович Белянин ─ орыс жазушысы, ақын. 1967 жылы 24 қаңтарда Астрахань қаласында дүниеге келген. Власов атындағы Астрахань көркем училищесінде оқиды. 2 жыл Түркияда әскери борышын өтейді. 1994 жылы Ресей Жазушылар Одағының мүшесі болады. Оған дейін оның «Рыжий и Полосатый» және «Орден Фарфоровых рыцарей» атты өлең және әңгімелерінің 3 жинағы жарық көрген болатын. Шығармалары *«Рыжий и Полосатый», *«Казачьи сказки», *«Чего хотят демоны», *«Не надо, Азриэлла!», *«Рыжий рыцарь», *«Вкус вампира», *«Охота на гусара», *«Лана», *«Демон по вызову». 2009 жылы 31 наурызда Н.В. Гоголь атындағы медаль беріледі. Дереккөздер
Василий Романович Ваврик

Василий Романович Ваврик — орыс жазушысы, ақын, әдебиетші, тарихшы, фольклор зерттеушісі. 1889 жылы 21 наурызда Яснище ауылында дүниеге келген. 1912 жылы Львов университетінің заң факультетіне оқуға түседі. Ұлы Отан соғысы аяқталғаннан кейін В. Романович Львов университетінде орыс тілінен сабақ беріп, кейінірек Львовск тарихи мұражайының ғылыми қызметкері болады. 1921 жылы «Трембита», 1922 жылы «Стихотворения», 1923 жылы «Красная горка», 1924 жылы «Под шум Салгира» өлеңдер жинағы, 1934 жылы «Отец Игнатий» поэмасы жарық көреді. Дереккөздер