kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Излань

Излань — Ресейдегі өзен. Ульянов облысы, Пенза облысы, Мордовия Республикасы, Чуваш Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Чеберчинка өзенінің оң жағалауынан 56 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды. Су реестрінің мәліметтері Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сура Сура су торабынан Алатырь өзенінің сағасына дейін. Өзен саласы — Сура, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ: * Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 08010500312110000036968 * Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 110003696 * Су алабының коды — 08.01.05.003 * ГЗ томының нөмірі — 10 * ГЗ бойынша шығарылуы — 0 Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.mnr.gov.ru/ Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі]
Иниш

Иниш — Ресейдегі өзен. Ульянов облысы, Пенза облысы, Мордовия Республикасы, Чуваш Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Бездна өзенінің сол жағалауынан 94 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды. Су реестрінің мәліметтері Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сура Сура су торабынан Алатырь өзенінің сағасына дейін. Өзен саласы — Сура, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ: * Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 08010500312110000037651 * Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 110003765 * Су алабының коды — 08.01.05.003 * ГЗ томының нөмірі — 10 * ГЗ бойынша шығарылуы — 0 Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.mnr.gov.ru/ Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі]
Инра

Инра — Ресейдегі өзен. Ульянов облысы, Пенза облысы, Мордовия Республикасы, Чуваш Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы КАС/ЕДІЛ/2064/595/16 орналасқан. Өзен ұзындығы 24 км-ді құрайды. Су реестрінің мәліметтері Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сура Сура су торабынан Алатырь өзенінің сағасына дейін. Өзен саласы — Сура, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ: * Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 08010500312110000036104 * Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 110003610 * Су алабының коды — 08.01.05.003 * ГЗ томының нөмірі — 10 * ГЗ бойынша шығарылуы — 0 Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.mnr.gov.ru/ Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі]
Иреть (Сура тармағы)

Иреть — Ресейдегі өзен. Ульянов облысы, Пенза облысы, Мордовия Республикасы, Чуваш Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сура өзенінің оң жағалауынан 313 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды. Су реестрінің мәліметтері Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сура Сура су торабынан Алатырь өзенінің сағасына дейін. Өзен саласы — Сура, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ: * Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 08010500312110000037576 * Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 110003757 * Су алабының коды — 08.01.05.003 * ГЗ томының нөмірі — 10 * ГЗ бойынша шығарылуы — 0 Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.mnr.gov.ru/ Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі]
Казарка (Ай тармағы)

Казарка — Ресейдегі өзен. Ульянов облысы, Пенза облысы, Мордовия Республикасы, Чуваш Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Айва өзенінің оң жағалауынан 39 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды. Су реестрінің мәліметтері Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сура Сура су торабынан Алатырь өзенінің сағасына дейін. Өзен саласы — Сура, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ: * Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 08010500312110000036333 * Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 110003633 * Су алабының коды — 08.01.05.003 * ГЗ томының нөмірі — 10 * ГЗ бойынша шығарылуы — 0 Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.mnr.gov.ru/ Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі]
Карсунка

Карсунка — Ресейдегі өзен. Ульянов облысы, Пенза облысы, Мордовия Республикасы, Чуваш Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Барыш өзенінің сол жағалауынан 95 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 45 км-ді құрайды. Су реестрінің мәліметтері Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сура Сура су торабынан Алатырь өзенінің сағасына дейін. Өзен саласы — Сура, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ: * Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 08010500312110000037255 * Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 110003725 * Су алабының коды — 08.01.05.003 * ГЗ томының нөмірі — 10 * ГЗ бойынша шығарылуы — 0 Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.mnr.gov.ru/ Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі]
Качерма

Качерма — Ресейдегі өзен. Ульянов облысы, Пенза облысы, Мордовия Республикасы, Чуваш Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Чеберчинка өзенінің сол жағалауынан 31 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды. Су реестрінің мәліметтері Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сура Сура су торабынан Алатырь өзенінің сағасына дейін. Өзен саласы — Сура, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ: * Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 08010500312110000036999 * Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 110003699 * Су алабының коды — 08.01.05.003 * ГЗ томының нөмірі — 10 * ГЗ бойынша шығарылуы — 0 Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.mnr.gov.ru/ Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі]
Кеньша

Кеньша — Ресейдегі өзен. Ульянов облысы, Пенза облысы, Мордовия Республикасы, Чуваш Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Инза өзенінің сол жағалауынан 90 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 32 км-ді құрайды. Су реестрінің мәліметтері Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сура Сура су торабынан Алатырь өзенінің сағасына дейін. Өзен саласы — Сура, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ: * Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 08010500312110000036500 * Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 110003650 * Су алабының коды — 08.01.05.003 * ГЗ томының нөмірі — 10 * ГЗ бойынша шығарылуы — 0 Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.mnr.gov.ru/ Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі]
Керенда

Керенда — Ресейдегі өзен. Ульянов облысы, Пенза облысы, Мордовия Республикасы, Чуваш Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Шукша өзенінің оң жағалауынан 63 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды. Су реестрінің мәліметтері Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сура Сура су торабынан Алатырь өзенінің сағасына дейін. Өзен саласы — Сура, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ: * Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 08010500312110000036203 * Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 110003620 * Су алабының коды — 08.01.05.003 * ГЗ томының нөмірі — 10 * ГЗ бойынша шығарылуы — 0 Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.mnr.gov.ru/ Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі]
Керенка (Вежи Айва тармағы)

Керенка — Ресейдегі өзен. Ульянов облысы, Пенза облысы, Мордовия Республикасы, Чуваш Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Веж Айва өзенінің оң жағалауынан 17 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 14 км-ді құрайды. Су реестрінің мәліметтері Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сура Сура су торабынан Алатырь өзенінің сағасына дейін. Өзен саласы — Сура, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ: * Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 08010500312110000036319 * Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 110003631 * Су алабының коды — 08.01.05.003 * ГЗ томының нөмірі — 10 * ГЗ бойынша шығарылуы — 0 Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.mnr.gov.ru/ Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі]
Керенка (өзен)

Керенка — Ресейдегі өзен. Ульянов облысы, Пенза облысы, Мордовия Республикасы, Чуваш Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы КАС/ЕДІЛ/2064/551/59 орналасқан. Өзен ұзындығы 16 км-ді құрайды. Су реестрінің мәліметтері Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сура Сура су торабынан Алатырь өзенінің сағасына дейін. Өзен саласы — Сура, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ: * Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 08010500312110000036210 * Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 110003621 * Су алабының коды — 08.01.05.003 * ГЗ томының нөмірі — 10 * ГЗ бойынша шығарылуы — 0 Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.mnr.gov.ru/ Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі] ru:Керенка (река)
Кичерла

Кичерла — Ресейдегі өзен. Ульянов облысы, Пенза облысы, Мордовия Республикасы, Чуваш Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Черная Бездна өзенінің сол жағалауынан 15 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды. Су реестрінің мәліметтері Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сура Сура су торабынан Алатырь өзенінің сағасына дейін. Өзен саласы — Сура, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ: * Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 08010500312110000037743 * Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 110003774 * Су алабының коды — 08.01.05.003 * ГЗ томының нөмірі — 10 * ГЗ бойынша шығарылуы — 0 Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.mnr.gov.ru/ Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі]
Ковтозлей

Ковтозлей — Ресейдегі өзен. Ульянов облысы, Пенза облысы, Мордовия Республикасы, Чуваш Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Сарка өзенінің сол жағалауынан 56 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды. Су реестрінің мәліметтері Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сура Сура су торабынан Алатырь өзенінің сағасына дейін. Өзен саласы — Сура, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ: * Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 08010500312110000037514 * Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 110003751 * Су алабының коды — 08.01.05.003 * ГЗ томының нөмірі — 10 * ГЗ бойынша шығарылуы — 0 Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.mnr.gov.ru/ Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі]
Колоярка

Колоярка — Ресейдегі өзен. Ульянов облысы, Пенза облысы, Мордовия Республикасы, Чуваш Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы КАС/ЕДІЛ/2064/585 орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды. Су реестрінің мәліметтері Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сура Сура су торабынан Алатырь өзенінің сағасына дейін. Өзен саласы — Сура, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ: * Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 08010500312110000036142 * Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 110003614 * Су алабының коды — 08.01.05.003 * ГЗ томының нөмірі — 10 * ГЗ бойынша шығарылуы — 0 Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.mnr.gov.ru/ Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі]
Криуша (Майна тармағы)

Криуша — Ресейдегі өзен. Ульянов облысы, Пенза облысы, Мордовия Республикасы, Чуваш Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Майна өзенінің оң жағалауынан 4,1 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 15 км-ді құрайды. Су реестрінің мәліметтері Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сура Сура су торабынан Алатырь өзенінің сағасына дейін. Өзен саласы — Сура, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ: * Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 08010500312110000037231 * Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 110003723 * Су алабының коды — 08.01.05.003 * ГЗ томының нөмірі — 10 * ГЗ бойынша шығарылуы — 0 Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.mnr.gov.ru/ Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі]
Кувалда (Сура тармағы)

Кувалда — Ресейдегі өзен. Ульянов облысы, Пенза облысы, Мордовия Республикасы, Чуваш Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сура өзенінің оң жағалауынан 298 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 17 км-ді құрайды. Су реестрінің мәліметтері Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сура Сура су торабынан Алатырь өзенінің сағасына дейін. Өзен саласы — Сура, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ: * Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 08010500312110000037613 * Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 110003761 * Су алабының коды — 08.01.05.003 * ГЗ томының нөмірі — 10 * ГЗ бойынша шығарылуы — 0 Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.mnr.gov.ru/ Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі]
Кутля

Кутля — Ресейдегі өзен. Ульянов облысы, Пенза облысы, Мордовия Республикасы, Чуваш Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы КАС/ЕДІЛ/2064/543 орналасқан. Өзен ұзындығы 24 км-ді құрайды. Су реестрінің мәліметтері Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сура Сура су торабынан Алатырь өзенінің сағасына дейін. Өзен саласы — Сура, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ: * Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 08010500312110000036265 * Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 110003626 * Су алабының коды — 08.01.05.003 * ГЗ томының нөмірі — 10 * ГЗ бойынша шығарылуы — 0 Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.mnr.gov.ru/ Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі]
Лаша (Сура тармағы)

Лаша — Ресейдегі өзен. Ульянов облысы, Пенза облысы, Мордовия Республикасы, Чуваш Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сура өзенінің сол жағалауынан 387 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 40 км-ді құрайды. Су реестрінің мәліметтері Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сура Сура су торабынан Алатырь өзенінің сағасына дейін. Өзен саласы — Сура, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ: * Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 08010500312110000036937 * Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 110003693 * Су алабының коды — 08.01.05.003 * ГЗ томының нөмірі — 10 * ГЗ бойынша шығарылуы — 0 Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.mnr.gov.ru/ Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі]
Ломатка

Ломатка — Ресейдегі өзен. Ульянов облысы, Пенза облысы, Мордовия Республикасы, Чуваш Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Штырма өзенінің сол жағалауынан 38 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 28 км-ді құрайды. Су реестрінің мәліметтері Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сура Сура су торабынан Алатырь өзенінің сағасына дейін. Өзен саласы — Сура, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ: * Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 08010500312110000036920 * Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 110003692 * Су алабының коды — 08.01.05.003 * ГЗ томының нөмірі — 10 * ГЗ бойынша шығарылуы — 0 Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.mnr.gov.ru/ Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі]
Ломовка (Пелетьма тармағы)

Ломовка — Ресейдегі өзен. Ульянов облысы, Пенза облысы, Мордовия Республикасы, Чуваш Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Пелетьма өзенінің оң жағалауынан 6,5 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 47 км-ді құрайды. Су реестрінің мәліметтері Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сура Сура су торабынан Алатырь өзенінің сағасына дейін. Өзен саласы — Сура, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ: * Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 08010500312110000036388 * Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 110003638 * Су алабының коды — 08.01.05.003 * ГЗ томының нөмірі — 10 * ГЗ бойынша шығарылуы — 0 Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.mnr.gov.ru/ Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі]
Маис (өзен)

Маис — Ресейдегі өзен. Ульянов облысы, Пенза облысы, Мордовия Республикасы, Чуваш Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы КАС/ЕДІЛ/2064/486/28 орналасқан. Өзен ұзындығы 39 км-ді құрайды. Су реестрінің мәліметтері Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сура Сура су торабынан Алатырь өзенінің сағасына дейін. Өзен саласы — Сура, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ: * Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 08010500312110000036654 * Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 110003665 * Су алабының коды — 08.01.05.003 * ГЗ томының нөмірі — 10 * ГЗ бойынша шығарылуы — 0 Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.mnr.gov.ru/ Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі]
Майна (Барыш тармағы)

Майна — Ресейдегі өзен. Ульянов облысы, Пенза облысы, Мордовия Республикасы, Чуваш Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Барыш өзенінің оң жағалауынан 132 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 23 км-ді құрайды. Су реестрінің мәліметтері Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сура Сура су торабынан Алатырь өзенінің сағасына дейін. Өзен саласы — Сура, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ: * Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 08010500312110000037194 * Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 110003719 * Су алабының коды — 08.01.05.003 * ГЗ томының нөмірі — 10 * ГЗ бойынша шығарылуы — 0 Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.mnr.gov.ru/ Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі]
Макалейка

Макалейка — Ресейдегі өзен. Ульянов облысы, Пенза облысы, Мордовия Республикасы, Чуваш Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Сарка өзенінің сол жағалауынан 58 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды. Су реестрінің мәліметтері Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сура Сура су торабынан Алатырь өзенінің сағасына дейін. Өзен саласы — Сура, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ: * Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 08010500312110000037507 * Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 110003750 * Су алабының коды — 08.01.05.003 * ГЗ томының нөмірі — 10 * ГЗ бойынша шығарылуы — 0 Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.mnr.gov.ru/ Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі]
Маклаушка

Маклаушка — Ресейдегі өзен. Ульянов облысы, Пенза облысы, Мордовия Республикасы, Чуваш Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Якла өзенінің сол жағалауынан 43 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды. Су реестрінің мәліметтері Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сура Сура су торабынан Алатырь өзенінің сағасына дейін. Өзен саласы — Сура, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ: * Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 08010500312110000037439 * Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 110003743 * Су алабының коды — 08.01.05.003 * ГЗ томының нөмірі — 10 * ГЗ бойынша шығарылуы — 0 Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.mnr.gov.ru/ Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі]
Кіші Кша

Кіші Кша — Ресейдегі өзен. Ульянов облысы, Пенза облысы, Мордовия Республикасы, Чуваш Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Кша өзенінің сол жағалауынан 4,9 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 34 км-ді құрайды. Су реестрінің мәліметтері Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сура Сура су торабынан Алатырь өзенінің сағасына дейін. Өзен саласы — Сура, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ: * Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 08010500312110000036784 * Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 110003678 * Су алабының коды — 08.01.05.003 * ГЗ томының нөмірі — 10 * ГЗ бойынша шығарылуы — 0 Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.mnr.gov.ru/ Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі]
Кіші Сарка

Кіші Сарка — Ресейдегі өзен. Ульянов облысы, Пенза облысы, Мордовия Республикасы, Чуваш Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сура өзенінің сол жағалауынан 304 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 52 км-ді құрайды. Су реестрінің мәліметтері Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сура Сура су торабынан Алатырь өзенінің сағасына дейін. Өзен саласы — Сура, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ: * Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 08010500312110000037606 * Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 110003760 * Су алабының коды — 08.01.05.003 * ГЗ томының нөмірі — 10 * ГЗ бойынша шығарылуы — 0 Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.mnr.gov.ru/ Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі]
Медаевка (Штырма тармағы)

Медаевка — Ресейдегі өзен. Ульянов облысы, Пенза облысы, Мордовия Республикасы, Чуваш Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Штырма өзенінің оң жағалауынан 52 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды. Су реестрінің мәліметтері Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сура Сура су торабынан Алатырь өзенінің сағасына дейін. Өзен саласы — Сура, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ: * Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 08010500312110000036906 * Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 110003690 * Су алабының коды — 08.01.05.003 * ГЗ томының нөмірі — 10 * ГЗ бойынша шығарылуы — 0 Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.mnr.gov.ru/ Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі]
Мордова (Вьясс тармағы)

Мордова — Ресейдегі өзен. Ульянов облысы, Пенза облысы, Мордовия Республикасы, Чуваш Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Вьясс өзенінің оң жағалауынан 6 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 24 км-ді құрайды. Су реестрінің мәліметтері Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сура Сура су торабынан Алатырь өзенінің сағасына дейін. Өзен саласы — Сура, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ: * Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 08010500312110000036425 * Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 110003642 * Су алабының коды — 08.01.05.003 * ГЗ томының нөмірі — 10 * ГЗ бойынша шығарылуы — 0 Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.mnr.gov.ru/ Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі]
Мурка (Барыш тармағы)

Мурка — Ресейдегі өзен. Ульянов облысы, Пенза облысы, Мордовия Республикасы, Чуваш Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Барыш өзенінің оң жағалауынан 179 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 16 км-ді құрайды. Су реестрінің мәліметтері Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сура Сура су торабынан Алатырь өзенінің сағасына дейін. Өзен саласы — Сура, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ: * Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 08010500312110000037125 * Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 110003712 * Су алабының коды — 08.01.05.003 * ГЗ томының нөмірі — 10 * ГЗ бойынша шығарылуы — 0 Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.mnr.gov.ru/ Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі]
Мшарка

Мшарка — Ресейдегі өзен. Ульянов облысы, Пенза облысы, Мордовия Республикасы, Чуваш Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сура өзенінің оң жағалауынан 592 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды. Су реестрінің мәліметтері Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сура Сура су торабынан Алатырь өзенінің сағасына дейін. Өзен саласы — Сура, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ: * Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 08010500312110000036128 * Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 110003612 * Су алабының коды — 08.01.05.003 * ГЗ томының нөмірі — 10 * ГЗ бойынша шығарылуы — 0 Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.mnr.gov.ru/ Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі]
Налитовка

Налитовка — Ресейдегі өзен. Ульянов облысы, Пенза облысы, Мордовия Республикасы, Чуваш Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Аргаш өзенінің сол жағалауынан 17 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 16 км-ді құрайды. Су реестрінің мәліметтері Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сура Сура су торабынан Алатырь өзенінің сағасына дейін. Өзен саласы — Сура, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ: * Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 08010500312110000036845 * Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 110003684 * Су алабының коды — 08.01.05.003 * ГЗ томының нөмірі — 10 * ГЗ бойынша шығарылуы — 0 Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.mnr.gov.ru/ Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі]
Наталейка

Наталейка (Мускаморка) — Ресейдегі өзен. Ульянов облысы, Пенза облысы, Мордовия Республикасы, Чуваш Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Синяш өзенінің оң жағалауынан 14 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды. Су реестрінің мәліметтері Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сура Сура су торабынан Алатырь өзенінің сағасына дейін. Өзен саласы — Сура, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ: * Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 08010500312110000036692 * Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 110003669 * Су алабының коды — 08.01.05.003 * ГЗ томының нөмірі — 10 * ГЗ бойынша шығарылуы — 0 Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.mnr.gov.ru/ Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі]
Нерлейка

Нерлейка — Ресейдегі өзен. Ульянов облысы, Пенза облысы, Мордовия Республикасы, Чуваш Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы КАС/ЕДІЛ/2064/445 орналасқан. Өзен ұзындығы 24 км-ді құрайды. Су реестрінің мәліметтері Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сура Сура су торабынан Алатырь өзенінің сағасына дейін. Өзен саласы — Сура, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ: * Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 08010500312110000036722 * Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 110003672 * Су алабының коды — 08.01.05.003 * ГЗ томының нөмірі — 10 * ГЗ бойынша шығарылуы — 0 Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.mnr.gov.ru/ Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі]
Нирлейка

Нирлейка — Ресейдегі өзен. Ульянов облысы, Пенза облысы, Мордовия Республикасы, Чуваш Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Кіші Кша өзенінің сол жағалауынан 7 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды. Су реестрінің мәліметтері Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сура Сура су торабынан Алатырь өзенінің сағасына дейін. Өзен саласы — Сура, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ: * Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 08010500312110000036791 * Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 110003679 * Су алабының коды — 08.01.05.003 * ГЗ томының нөмірі — 10 * ГЗ бойынша шығарылуы — 0 Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.mnr.gov.ru/ Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі]
Торғай

Торғай сөзі бірнеше мағына беруі мүмкін: * Торғай үстірті * Торғай құстары * Торғай қақпасы Елді мекендер: * Торғай – Ақмола облысы Ерейментау ауданындағы ауыл. * Торғай — Ақмола облысы Ерейментау ауданындағы темір жол бекеті. * Торғай – Қостанай облысы Жангелді ауданындағы ауыл. Басқа мағыналар: * Торғай облысы (Қазақстан) * Торғай облысы (Ресей империясы) * Торғай (өзен, Сілеті алабы) * Торғай (өзен, Шалқартеңіз алабы)
Мұғалжар

Мұғалжар сөзі мынадай мағыналар білдіруі мүмкін: * Мұғалжар ауданы * Мұғалжар (ауыл) * Мұғалжар ескерткіштері * Мұғалжар желі * Мұғалжар қарадауылы * Мұғалжар маңы артезиан алабы * Мұғалжар металлогения аймағы * Мұғалжар мыс кенді белдеуі * Мұғалжар орамы (Астана) * Мұғалжар сирек металдар белдеуі * Мұғалжар тауы * Мұғалжар шыны құмдарының кен орны
Малдыбай

Малдыбай — Жамбыл облысының Тұрар Рысқұлов ауданындағы ауыл, Ақыртөбе ауылдық округіне қарайды. Географиялық орны Аудан ортталығы - Құлан ауылынан оңтүстік-шығысына қарай 31 км жерде, қоңыржай-ыстық агроклиматтық белдемде орналасқан. Халқы Дереккөздер
Гүлжан Шаяздарқызы Оспанова

Оспанова Гүлжан Шаяздарқызы- Қазақ Ұлттық Техникалық университетінің доценті, химия ғылымдарының кандидаты. 1950 жылы Алматы қаласында дүниеге келіп, Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің (Қазіргі Әл Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университеті) физикалық химия мамандығы бойынша бітірді. Қазіргі таңда Қазақ жоғарғы білім беру саласында әлемге аты шыққан беделді ғалым-оқытушылардың бірі болып табылады. Бейорганикалық заттардың химиялық технологиясы кафедрасының доценті Оспанова Г.Ш.-ның негізгі ғылыми бағыты – бұл экологияға зиянсыз жаңа кен өндіру технологиясын, түсті, асыл металдарды, және уранды алуды жер туралы жаңа жетістіктерді ескере отырып зерттеу. Лиссабондағы (Португалия) техникалық университетте осы бағытта туындаған сұрақтарды қарастырған. Қ.И.Сәтбаев атындағы ҚазҰТУ-нің магистранттарына ағылшын тілінде дәрістер (лекциялар) оқыған. Кендер мен қалдықтардан алтынды цианидсыз комплекстермен алу, ерітінділерден алтын, уран және т.б. металдарды алуда гельдік тұндырғыштар ман сорбенттерді қолдануды, уранқұрамды ерітінділерді тазалау мен уранды алу үшін бірнеше бейорганикалық қосылыстарды, ерітінділердегі металдардың электрохимиялық тотығу-тотықсыздану процецестерін ұсынды. Мемлекетаралық ғылыми-конференцияларда талқыланған маңызды мәселелері. :- Technical conference “Uranium production”. International Atomic Energy Agency. Austria. 2010. :- International Conference “Environmental nanotechnology conference”. USA, 2008. :- International conference “UMH”. Germany. 2008. - International Copper-Cobre conference. Canada. 2007. :- International Conference "From nanostructure design to sustainable technologies. Turkey, 2006. :- International Congress “Valorisation and recycling of industrial waste”. Italy. 2007. :- International Conference “Fluid transport in nanoporous materials”. France. 2003. :- International Conference “Molecular, nano-, micro- and macro-systems in complex environments”. Italy. 2002. :- 27th International Conference on Solution Chemistry. Vaals – Netherlands, тамыз 2001. :- IUPAC 38th Scientific congress and 9th Asian Chemical congress (WCC), Australia, 2001. Оқытатын пәндер: # • Ядерлі химиялық технологиясының негізі; # • Жерасты шаймалау технологиясы; # • Уран өндірісінің өнімді ерітінділерін қайта өңдеу; # • Шет елдегі уранды өндеудің заманауи технологиясы # • Таза уранды бөліп алу технологиясы; # • Уран және СЖЭ электрохимиялық және электротермиялық үрдістері; # • Химиялық технологиядағы электротермиялық және электрохимиялық процестер; # • Уран шікі затын өндеуде қолданылатын реагенттер технологиясы; # • Отын элементтерін өндеу үшін қоспалар технологиясы # • Электрохимиялық және электротермиялық өндірістердің технологиясы # • Таза СЖЭ алу технологиясы; # • СЖЭ химиялық технологиясы; # • Химиялық электротехнология; # • Аммиак өндірісі; # • Азот қышқылы өндірісі; # • Химиялық өндіріс қалдықтарын қайта өңдеу негізі; # • Ғылым-техникалық информацияның негізі; # • Стандарттау, метрология, сертификаттау; # • Композициялык материалдар технологиясы; # • Жарылғыш заттар өндірісіне арналған машиналар мен жабдықтар.
Mercedes-AMG

Mercedes-AMG (әдетте тек қана AMG) — Мерседес-Бенц компаниясының автомобильдерді әшекейлеу және оның жылдамдығын арттыру мақсатында сілтеу үшін құрылған бөлімі. AMG аббревиатурасы— A және M сәйкесiнше Ауфрехт пен Мельхер тегтерінің алғашқы әріптері. Үшінші G — Ханс-Вернер Ауфрехт туған Штутгарт қаласына арналған. Дереккөздер
Жұмабайұлы Әкуан

Жұмабайұлы Әкуан (1912-1990жж). Жұмабайұлы Әкуан 1912 жылы Жұмайбайдың тұғыш баласы болып дүниеге келген. Балалық шағы әке-шешесінің қасында өтеді. 1930 жылы әскери борышын өтеуге аттанады. Барған жерінде әскери білімін жетілдіріп қатардағы жауынгерден офицер шеніне дейін көтеріліп, Хобда горнизонында командир болып қызмет атқарған. 1941-1945 жылдары Ұлы Отан соғысына Жапондармен болған соғысқа қатысып “Жеңіс” орденімен марапатталады. Соғыс аяқталған соң Дорноговь аймағындағы Зүүнбаян қаласындағы мұнай өндіру кенішіне жұмысқа орналасып, қызметін аброймен атқарып, 1954-1955 жылдары осы өлкеден Моңғолияның Ұлы Құрылтайына (парламент) депутат болып сайланған. Бұл Баян-Өлгий аймағынан тысқары жерден Ұлы құрылтайға депутат болған тұңғыш қазақ азаматы. 1956 жылы денсаулығына байланысты жұмыстан шығып, туған жеріне оралады. Онда 5-6 жыл болып, Хобда аймағына қоныс аударып, өмірінің соңына дейін мекен етті. 1985 жылы Моңғолия Жоғары әскери қолбасшысының бұйрығымен “Соғыс ардагері” атағы берілді.
Ноғайұлы Мәмей

Ноғайұлы Мәмей (1910-1992ж) Алтын жұлдыз орденінің екі мәрте иегері, және де көптеген орден медалдардың иегері. 1951 жылы Партия ұясының хатшысына тағайындалған. Хужырты сұмыны хатшысы болған. 1951 жылы МХРП-ның ХІ съезіне сұмынымыздың алғашқы делегаттарының қатарында қатысып қайтқан. 1956 жылдың қараша айында Ëлт деген жерде “Салтанат” бірлестігін құрған адамдардың бірі. Партиялық істе ұзақ жылдар қызмет атақарып зейнеткерлік демалысқа шыққанда дұрыстап шығарып салмаған әріптестеріне сәл ренішпен босайды. Жиналыстан кейін сұмынның клубының алдында үйілген топыраққа құйырығын қойып отырған атама бір замандасы келіп: “Мәме бұл қай отырысыңыз, қайтпаймыз ба үйге?” деген екен. Сонда атамыз іркілмей: “Е, партияға күш қуаттың барда қан сөлің сарқылғанша еңбек істеп, қалың азайып шау тартқанда күресінге көтті қойған деген осы екен ғой деп, демалып отырмын да!” депті.
Розалин Майлз

Розалин Майлз — (, 6 қаңтар 1943 жыл,Англия) — ағылшын жазушысы, әйелдерге арналған көптеген романдардың авторы. Оның романдары әйел затын үйіріп әкететін тақырыптардан тұрады. Махаббат пен өшпенділік, адалдық пен сатқындық сондай-ақ адам бойындағы осы секілді түрлі жақсы-жаман қасиеттерді қамтитын кейіпкерлердің өмірі жайлы ой толғайды. Шығармалары * (1992-1994) — «Возвращение в Эдем». 2-томдық кітап. * 1983-1986 жылдары «Возвращение в Эдем» және «Возвращение в Эдем 2» фильмдері көрсетілді. * (1995-1996) — «В порыве страсти» * (1996 жыл) — «Греховная связь» * (1997 жыл) — «Я, Елизавета». Тарихи романдары: * "Незаконнорожденная" * «Девственница» * «Королева» * «Беллона» * «Глориана» * (2004 жыл) — «Расизм» Дереккөздер
Худиксвалль

Худиксвалль – Швециядағы шағын қалашық. . Евлеборг ленде орналасқан. Худиксвалль коммунасының әкімшілік орталығы. Халқының саны – 15015 адам. Аумағы – 9.71 км². Стокгольмнен екі сағаттық жердегі Балтық теңізі жағалауында орналасқан. Қала өзінің ірі мобильді телефондар өндіретін зауыттармен және жағалауда орналасқан шипажайларымен танымалдыққа ие. Сонымен қатар хоккейшілердің көлемі 5 мың көрермен қауымға арналған стадионы бар. Әр жыл сайын жаз мезгілінде балалар хоккей лагерьі жұмыс істейді. Ол жерге Еуропаның көптеген мемлекеттері мен Ресейде 10 мен 15 жас аралығындағы жасөспірімдер келеді. Лагерьде бірқатар танымал швед хоккейшілері шеберлік сыныптарын өткізеді. Игорь Захаркин жергілікті клубпен жұмыс атқарған уақытында жазғы лагерьге оның қолдауымен Торпедо (Ярославль) және Динамодан (Москва) балалар шақыртылған. Дереккөздер
Мэри Кингсли

Мэри Хенриетта Кингсли (, 13 қазан 1862 жыл Лондон — 3 маусым 1900 жыл, Саймонстаун, Южная Оңтүстік Африка) — ағылшын жазушысы, Африка зерттеушісі. Ол тропикалық Африка жайында еуропалықтардың көзқарасын өз туындылары мен зерттеулерінің арқасында біршама өзгерткен тұлға. Өмірбаяны Мэри Кингсли жазушы әрі саяхатшы Джордж Кинсли мен Мэри Бейлидің тұңғыш қызы. Ағайынды роман жазушылар Чарльз және Генри Кингслилер оның нағашылары еді. Оның бір жасында отбасы Хайгейтке қоныс аударады. Сол жерде 1866 жылы оның інісі Чарльз дүниеге келеді. 1870-1875 жылдары оның әкесі іссапармен Оңтүстік Америкада Мэри ресми түрде ешбір жерде білім алмаған. Алайда ол әкесінің бай кітапханасынан білім нәріне қаныға өседі. Ол өз кезеңіндегі танымал романдардан гөрі, ғылыми-әдеби кітаптар мен саяхатшылар естеліктерін оқығанды ұнататын. 1880 жылы Мэридің анасы науқастанады. Ал 1892 жылы оның әкесі де, анасы да өмірден өтеді. Әкесінен оған мирасқа 4300 фунт қалады. Соның нәтижесінде Мэри саяхатқа шығуға мүмкіндік алады. Оның Канар аралдарына жасаған кішігірім саяхатынан кейін, Мэри Батыс Африкаға сапар шегуге дайындала бастайды. 1894 жылы ол Африкаға аттанады. Африкада жүріп ол жергілікті халықтың мәдениетін, дәстүрін зерттеп, Африка климаты жағдайында өмір сүруді үйрене бастады. Габонға саяхаты кезінде Мэри Кингсли Огове өзені бойымен жүзіп, бұрын белгісіз болып келген балық түрлерін анықтады. Кейіннен бұл балықтардың үшеуіне оның есімі берілді. Ағылшын-бур соғысы кезінде Кингсли Кейптаунға аттанады. Ол жерде ол медбикелікпен айналысады.Ол Симонстаун госпиталінде тұтқындағы бурларды емдеу ісіне атсалысады. Екі айдан соң 1900 жылдың 3 маусымында ол сүзек ауруынан қайтыс болады. Оның аманаты бойынша оның денесі теңізге жерленеді. Шығармашылығы Мэри Кингслидің Африкаға жасаған саяхаты жайында екі кітабы бар: "Travels in West Africa" (1897 жыл) және "West African Studies" (1901 жыл). Бұл кітаптары арқылы ол ғылыми қауымдастықта біршама бедел жинады. Алайда "Таймс" секілді кейбір газеттер оның сыни жарияланымдарын жариялаудан бас тартады. Оның себебі ретінде Кингслидің Британия отарлау саясатына қарсы келуімен түсіндіреді. Шығармалары * Blunt, A. Travel, Gender and Imperialism: Mary Kingsley and West Africa, Gilford Press 1994 * Dea, B. Mary Kingsley: Imperial Adventuress, Palgrave Macmillan 1992 * Katherine Frank, A Voyager Out: The Life of Mary Kingsley, (Boston: Houghton Mifflin Company, 1986)* Kingsley Mary Travels in West Africa — National Geographic, 2002. — ISBN 0-7922-6638-2. Kingsley, M.H. West African Studies, Frank Cass Publishers 1964 * Kingsley, M.H. 'Travels on the western coast of Equatorial Africa' Scottish Geographical Magazine, 12, p. 113-124, 1896 * Mcloone, M., Women explorers in Africa: Christina Dodwell, Delia Akeley, Mary Kingsley, Florence von Sass Baker, and Alexandrine Tinne (Capstone Press, 1997) Дереккөздер
Кен ағызба

Кен ағызба, кен түсіру — тазалап қазып алу кеңістігінен немесе сақтау орнынан жүйелі түрде қопарылған пайдалы қазындыларды өз салмағы әсерімен тік қазба арқылы түсіріп (ағызып) алу. Қазып алу жүйесіне қарай қопарылған кенді түсіру барысында ол үстінде жатқан бос жыныстармен араласады да, оның жоғалымы мен жұтаңдануы артады. Оған көбінесе кен мен бос жыныстардың ірілігі және кеннің ылғалдығы әсер етеді. Кен жоғалымы оны түсіретін (ағызатын) тесіктердің радиусына, кен түсіру эллипсоидының биіктігі мен эксцентрлігі және де кен түсіретін тік қазбалардың бір-бірінен ара қашықтығына байланысты болады.. Дереккөздер
Кеннің гранулометриялық сипаттамасының дөңестігі

Кеннің гранулометриялық сипаттамасының дөңестігі — елеуішті талдаудан алынған нәтижелер графикалық түрде сызылса, оның дөңестігі кен ішінде ірі кластардың үлестері жоғары екенін көрсетеді. . Дереккөздер
Сыналану

Сыналану — ұзындық бойының сыналанып барып жоқ болуы. Сыналану себептеріне қарай: тектоникалық (тектоникалық қозғалыс әсерінен); тектоникалық емес (пластың пайда болған жеріндегі беттердің тегіс болмауынан) болып бөлінеді. . Дереккөздер
Жоғары сапалы болат

Жоғары сапалы болат — физикалық-химиялық және механикалық қасиеттері жоғары болат, электр пештерде технологиялық режим дәл сақталып қорытылады. Мұндай болаттың құрамында фосфор мен күкірт өте аз (0,03%-ке дейін) болады, ал көміртек, легирлеуші шынықтырғыш элементтер, басқа қоспалар қажетті нормадан аспайды. . Дереккөздер
Аса берік шойын

Аса берік шойын — беріктік көрсеткіші өте жоғары шойын. Оны шойынға магний, кальций, церий және басқа элементтерді қосу арқылы алады. Иінді біліктер, шестернялар, шатундар, муфталар және т. б. өте беріктікті қажет ететін бөлшектер жасағанда болаттың орнына пайдаланылады. . Дереккөздер
Этаж биіктігі

Этаж биіктігі — этаждағы тасымалдау мен желдету штректерінің жобада көрсетілген тік жазықтағы ара-қашықтығы. Тіке қашықтық, көлбеуге қарағанда пластың сырт пішініне байланысты емес, тұрақты шама болып келеді. Этаж биіктігін есептегенде кенді ашу, дайындау, қазып алып жер үстіне шығару шығындары есепке алынады. . Дереккөздер
Пайдалы қазындыларды байытудан алынған өнімдердің шығыны

Пайдалы қазындыларды байытудан алынған өнімдердің шығыны — кеннен алынған өнімдердің проценттік үлестері. Ол екі түрлі жолмен табылады: # Кеннің және өнімдердің массасын білу арқылы. # Кендегі және өнімдердегі бағалы заттардың тек проценттік үлесін білу арқылы. Көпшілік жағдайда қысқа уақыт ішінде алынған өнімдер массасын технологиялық ерекшеліктеріне қарай білу мүмкін емес. Сондықтан негізінде екінші жол қолданылады. Ол үшін кеннен және өнімдерден сынамалар алынып, талданып бағалы заттардың проценттік үлестерін білу жеткілікті. . Дереккөздер
Ерітіп ажырату

Ерітіп ажырату — еріткіш сұйық заттың көмегімен қатты дененің құрамындағы белгілі бір қоспаны ажыратып алу әдісі. Бұл процесс ажыратылуға тиісті заттың қатты денедегі басқа заттарға қарағанда тезірек, оңайырақ ерігіштігіне негізделген. Кен өңдеуде, химия өнеркәсібінде, гидрометаллургияда, қант өндірісінде қолданылады.. Дереккөздер
Тау жынысының газ ұстағыштығы

Тау жынысының газ ұстағыштығы — тау жынысының еркін және сорбциялау жағдайында оның массалық немесе көлемдік бірлігіне сіңірілген газ мөлшері,(м3/т, м3/м3).Тау жынысының газ ұстағыштығы потенциалды, табиғи және қалдық газ ұстағыш болып бөлінеді. Потенциалды — белгілі термодинамикалық (температура, газ қысымы, қуыстық және т. б.) жағдайдағы газ ұстағыштығы; табиғи — тау жыныстарының қалыпты жағдайдағы газ ұстағыштығы; қалдық — тау жынысының кен қазу. Жұмыстар нәтижесінде жартылай газдан арылғандағы газ қалдығы. . Дереккөздер
Тау жынысының газ өткізгіштігі

Тау жынысының газ өткізгіштігі — тау қысымының төмендеуіне байланысты тау жыныстарының өзі арқылы газ өткізу қабілеті. Табиғи жағдайда көмірдің газ өткізгіштігі жоғары емес. Тұтастығы бұзылған көмірдің газ өткізгіштігі әлде қайда жоғарылайды. Тас көмір формациялы жыныстардағы газды ең жақсы өткізетін көмір, аз өткізетіндер — құм, тас және әрі қарай алевролиттер.. Дереккөздер
Ұсақ тасты диірмен

Ұсақ тасты диірмен — бұл диірмендердің конструкциясы жағынан шарлы диірмендерден айырмашылығы жоқ. Тек шарлар орнына кеңінен бөлінген белгілі ірілік класы салынып, флотациялау кезінде алынған аралық өнімдерді не коллективті концентраттарды қосымша ұнтақтауға қолданылады. Мұнда заттың мөлшерден тыс ұнтақталып кетуі азаяды да, бағалы минералдар концентратқа толығырақ шығады. . Дереккөздер
Гальвани әдісімен жалату

Гальвани әдісімен жалату — металл бұйымдарының сыртқы бетінің физикалық-химиялық ерекше қасиеті болуы, әрі тоттанбауы және ажарлы болуы үшін электр тоғымен өте жұқа қабыршақ жалату процесі. Мысалы, мыс немесе жез бұйымдарының сыртына никель, хром, күміс, алтын жабу, ал болат темір бұйымдарын мырыш, қалайы, никель, мыс немесе хром жабу. . Ең көп қолданылатын әдіс – гальваникалық. Бұл әдіс металды тұндыру мақсатында негізделген. Мұнда катод ретінде капталған бөлшектер, ал анод ретінде жай металл, бөлшектің сыртын каптайтын. Жұмыс барысында металдың аноды тұз түрінде электролитке өтеді. Бұл тұз электролитте иондарға ыдырайды. Оң зарядталған иондар тұрақты ток өрісінің әсерінен катодка карай қозғалады. Сонда бөлшектер металлдық бөлшектер түрінде тұнады. Теріс зарядталған иондар болса анодты ыдыратады. Кейбір жағдайларда ыдырамайтын анодтарды қолданады (мысалы никельмен қаптағанда – қорғасыннан). Бұл жағдайда тұздар шығыны ваннаға өз мерзімді қосымша тұздардын толықтырылуы арқылы өтеді ,анодты еріту арқылы емес. Дереккөздер
Гальвани элементі

Гальвани элементі — электр-химия реакциясының нәтижесінде тікелей электр энергиясы пайда болатын электр тоғының көзі. Гальвани элементі тұз немесе қышқыл ерітінділеріне салынған екі электроды (металл немесе графит) болады. Оның бірі — теріс электрод (катод), екіншісі — оң электрод (анод). Электродтарда физикалық-химиялық процестер нәтижесінде потенциалдар айырмасы пайда болады. Электродтарды жалғастыратын өткізгіште (сымда) электр тогын осы айырма тудырады.. Дереккөздер ru:Гальванические элементы
Гальванотехника

Гальванотехника — қолданбалы электр-химияның бір саласы: ол металл және металл емес бұйымдардың сыртына электролиз әдісімен басқа бір металды жалату, жабу процестерін қамтиды. Ерімтал аноды бар электролиз қазірде аса таза металдар алу үшін, мәселен, мысты электролиттік тазалау, бір металды екінші металмен қаптау кезінде қолданылады. Ерітіндіден ток жүрген кезде ондағы никель иондары тотықсызданып барып, катод бетіне қонады, ал оның орнын анодтан еріген иондары толтырып отырады. Электролиз жәрдемімен бір металды екінші металл бетіне жалату гальваностегия деп аталады.. Дереккөздер
Гартблей

Гартблей — қорғасынның сурьма және қалайы қосылған қорытпасы. Оның құрамында қорғасын 73%, сурьма — 23% және қалайы 4%. Полиграфияда қолмен терілетін шрифтерді, машинамен теруді, баспахана сызғыштарын және аралық (қыстырма) материалды кұюға пайдаланылады. Балқу температурасы 240—350 °с.. Дереккөздер
Гартлинг

Гартлинг — қалайы мен темір қоспаларының қорытпасы. Бұл қара қалайыны ликвациялық тазалаудан кейінгі қалатын қалдық. Гартлинг темірлі шлакты тотықсыздандырып, қалайыны азайту кезінде пайда болады. . Дереккөздер