kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Ақалтын (Әндіжан облысы)

Ақалтын — қала үлгісіндегі елді мекен, Өзбекстанның Әндіжан облысы Ұлықнар ауданының әкімшілік орталығы. Халқы: 9800 мың адам (2005). Географиялық сипаттама Ақалтын — Әндіжан облысының батыс бөлігіндегі ауыл, облыс орталығынан 65 шақырым жерде орналасқан және Ұлықнар ауданының әкімшілік орталығы болып табылады. Ауыл Ферғана алқабының орталығында, кең байтақ егіншілік алқаптарының ортасында орналасқан. Ақалтынды Үлкен Ферғана каналының көп тармағының бірі – Үлкен Әндіжан каналы кесіп өтеді. Ауыл маңындағы аумақтарды суару шешуші мәнге ие, өйткені бұл аумақ алқаптағы ең аз құнарлы аймақ болып саналады. Экономикасы және әлеуметтік нысандары Халқы тығыз орналасқан Ферғана алқабының өлшемдерi бойынша Ақалтын шағын елді мекен болғанымен, ол аймақтық өнеркәсіп орталығы ретінде қызмет етеді. Ұлықнар ауданында өсірілген мақта Ақалтынға жөнелтіліп, онда тазартылады, одан тоқыма және тігін өнеркәсібіне жіберіледі. Жөндеу шеберханалары, қызмет көрсету орындары, бірнеше мектеп (соның ішінде музыка мектебі), коммуналдық қызметтер де бар. Ауылда дене шынықтыру-сауықтыру кешені, спорт алаңдары, стадион, спорт мектебі салынды. Дереккөздер
Қаралы асар қалашығы

Қаралы асар қалашығы (б.д.д. I-мыңжылдықтың соңы - б.д. VI-VII ғғ.) – Республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енген археологиялық ескерткіш. Орналасқан жері Қызылорда облысы Қармақшы ауданы, Тұрмағанбет Ізтілеуов ауылынан солтүстік-батысқа қарай 7,2 км, Кіші Қосасар қалашығынан шығысқа қарай 23 км жерде орналасқан. Зерттелуі мен сипаты Теңіз деңгейінен биіктігі – 109 м. Ескерткішті 1948 жылы Хорезм археологиялық-этнографиялық экспедициясы (С.П. Толстов) ашқан, 1973, 1976, 1978 жылдары Хорезм археологиялық-этнографиялық экспедициясы (Л.М. Левина) зерттеген. 2005 жылы ҚР ҰҒА АИ ШРАЭ (Ж. Құрманқұлов) қайта зерттеп, географиялық координаттарын анықтады және суретке түсірді. Қалашық шатқалдағы ең ірі ескерткіштердің бірі болып табылады. Екі қабаттан тұратын оның (қамалдаң жар-жатынын қоршап жатқан төменгі, үшінші қабаты бар) аумағы 15 га, жеке бөліктерінің биіктігі 28 м-ге жетеді. Екінші алаң 10-12 м биіктікте сақталған. Басқа да жетіасарлық қалашықтар секілді ескерткіштің беткі қабатында қыш ыдыстың сынықтары мен қызыл ангобты қыш құмыралардың сынықтары кездеседі. Жетіасарлық барлық үш кезеңіне де тең, яғни, қалашықтың ұзақ уақыт бойы өмір сүргендігін дәлелдейді. Дереккөздер
Жаңабазар (Бұхара облысы)

Жаңабазар — қала типтес елді мекен, Өзбекстанның Бұхара облысы Пешкі ауданының әкімшілік орталығы. Жаңабазар Ташкент-Самарқан-Үргеніш-Нөкіс тас жолының шекарасында орналасқан. Ең жақын теміржол стансасы Когон қаласында (42 км). Облыс орталығынан (Бұқара) 35 км. Тұрғындар мен шаруа қожалықтары суды Әмубұхара каналынан алады. Мұнда наубайхана, екі құрылыс компаниясы, төрт акционерлік қоғам, 130 шағын және орта бизнес, сондай-ақ басқа да кәсіпорындар, автовокзал, шаруа базары, сауда орындары, мәдениет үйлері, қызмет көрсету орталықтары бар. Дереккөздер
Жоласар қалашығы

Жоласар қалашығы (б.д.д. VII-VI ғғ.) – Республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енген археологиялық ескерткіш. Орналасқан жері Қызылорда облысы Қармақшы ауданы, Тұрмағанбет Ізтілеуов ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 34 км, Алтынасар қалашығынан оңтүстікке қарай 21,2 км жерде орналасқан. Зерттелуі мен сипаты Теңіз деңгейінен биіктігі – 100 м. Ескерткішті 1948 жылы Хорезм археологиялық-этнографиялық экспедициясы (С.П. Толстов) ашқан. 1970-1980 жылдары Хорезм археологиялық-этнографиялық экспедициясы (Л.М. Левина) зерттеген. 2005 жылы ҚР ҰҒА АИ ШРАЭ (Ж. Құрманқұлов) қайта зерттеп, географиялық координаттарын анықтады және суретке түсірді. Қоныс қатты бүлінген, асарлық қалашықтарға ұқсас, екі сатылы төбе іспетті. Сопақ, аумағы 45х35 м, биіктігі 9,5 м болып келген қамалдың орталық бөлігі дөңгелек пішінді екінші алаңмен қоршалған. Орталық алаңда күмбезді кішкене бөлмелердің болғандығы анықталды. Қамал ж бөлменің ішкі қабырғалары тікбұрышты кесектерден (40х30х10 см; 38/42/42х28х10 см) және кішігірім пахса блокатынан тұрғызылған. Дереккөздер
Зарыпдар

Зарыпдар — қала үлгісіндегі елді мекен, Өзбекстанның Жызақ облысы Зарыпдар ауданының орталығы. Халқы: 9100 мың адам (2001). Ауыл шөл дала деп аталатын жазықтың оңтүстік бөлігінде орналасқан. Зарпдардың оңтүстігінде Түркістан жотасының етегі жатыр. Мұнда қысы суық, жазы ыстық, құрғақ болатын континенттік климат басым. Ауылдың айналасы суару каналдарымен қоршалған. Зарпдар Жызақ қаласынан шығысқа қарай 30 шақырым жерде, Жызақ-Хауас автожолы мен темір жолының бойында орналасқан. Ертеде бұл аймақ арқылы (Түркістан жотасының астында) керуен жолы өткен, бірақ бұл аймақта халық аз болған. Өткен ғасырда шөл далада, оның ішінде Зарпдарда елді мекендер пайда бола бастады. Бұл ауылшаруашылық аймағының өнеркәсіп орталығы, ауылшаруашылық өнімдерін өңдеу зауыттары, соның ішінде мақта тазалау зауыты орналасқан. Ауылда мектептер, ауруханалар, әкімшілік және мәдени мекемелер, егін базары, қызмет көрсету орындары бар. Дереккөздер
Байқау комедиясы

Байқау комедиясы — күнделікті өмір қырларына, әсіресе оның кішкене ғана егжей-тегжейлерге және бүкіл адамға ортақ нәрселеріне негізделген әзіл түрі. Байқау комедиясында комиктер бүкіл аудитория танитын, бірақ жиі талқыламайтын нәрселер жайлы қалжыңдайды, оларды «байқайды». ұқсас комедия біраздан бері де бар деген пікірлер айтылады. Шелли Берман байқау комедиясының алғаш жол салушысы делінеді. мен Джерри Сайнфелд айтылады. Дереккөздер
Бесрабат

Бесрабат — Өзбекстанның Науаи облысы Наубаһар ауданындағы қала үлгісіндегі шағын елді мекен. Халқы: 5000 адам (2000). Бесрабат — Науаидан 28 шақырым жерде, облыстағы ең кіші ауданның, Наубаһар ауданының әкімшілік орталығы, Зеравшан өзенінің құнарлы алқабында орналасқан. Суару каналының бойында орналасқан елді мекен ауыл шаруашылығының орталығы болып табылады. Халық мақта өсірумен, мал шаруашылығымен, бау-бақшамен айналысады, сәндік өсімдіктер өсіру жақсы дамыған. Өнеркәсіп саласы құрылыс материалдарының өндірісімен ұсынылған. Бесрабатта кірпіш зауыты мен мәрмәр цехы жұмыс істейді. Сондай-ақ мұнда «Фарзикент» ет базары, дүңгіршек, екі мектеп, ересектер мен балалар ауруханасы, екі балабақша бар. Дереккөздер
Тамдыбұлақ

Тамдыбұлақ — қала үлгісіндегі елді мекен және Өзбекстанның Науаи облысы Тамды ауданының орталығы. Халқы: 10 400 адам (2004). Қала үлгісіндегі Тамдыбұлақ елді мекені Тамды ауданында орналасқан және оның әкімшілік орталығы болып табылады. Шағын ауыл болып құрылған ол өз аумағында артезиан ұңғымасын салғаннан кейін тез өсті. Тамдыбұлақ Тамдытау жотасының етегіндегі жазық қыратта орналасқан. Аудан орталығында жақында бірнеше жаңа нысандар бой көтерді. 2011 жылдың соңында инновациялық диагностикалық қондырғылармен жабдықталған заманауи емдеу орталығы ашылды. Онда ішкі аурулар, педиатрия, хирургия және жедел медициналық көмек бөлімшелері, сондай-ақ диагностикалық зертхана орналасқан. Кәсіпорынның құрамында нан және кондитер өнімдерін шығаратын жаңадан ашылған өндіріс орны да бар. Өнімнің басым бөлігі аудандық аурухана мен мектеп-интернаттың асханаларына жеткізіледі. Нан пісіру цехы орналасқан ғимараттың үлкен алаңы макарон өнімдерін шығаратын цех пен шайхананың ашылуына мүмкіндік берді, ол тез арада аудан орталығы тұрғындарының танымал демалыс орнына айналды. Мұнда аудандық мемлекеттік және әкімшілік ұйымдар, жалпы білім беретін мектептер, кітапхана, клуб мекемелері, сауда, мәдениет және тұрмыстық қызмет көрсету пункттері, байланыс бөлімі, орталық аурухана, емхана, дәріхана және басқа да емдеу мекемелері орналасқан. Дереккөздер
Зафар

Зафар — қала типтес елді мекен (1972 жылдан), Өзбекстанның Ташкент облысы Бекабат ауданының әкімшілік орталығы. Халқы: 7700 мың адам (2000). Зафар — Ташкент облысының оңтүстігінде, Сырдария алқабындағы жазықта, Бекабад-Ташкент тас жолының бойында, Бекабаттан солтүстікке қарай 22 шақырым жерде орналасқан. Зафар аиауы «жеңімпаз» деп аударылады. Қоныс орнында қоныстар ерте орта ғасырларда болған. Ол кезде де, бүгінде де негізгі кәсібі егіншілік (ең алдымен мақта өсіру) болып табылатын шағын елді мекен болып қала береді. 1972 жылы бұрынғы Зафар ауылы қала үлгісіндегі елді мекенге айналды. Мұнда әкімшілік және мәдени ғимараттар, спорттық ғимараттар, базар, екі аурухана, үш жалпы білім беретін мектеп және мұғалімдер білімін жетілдіру институты оргаласқан. Сондай-ақ кітапхана, мәдениет үйі, лицей, кәсіптік-техникалық колледж, жеке дүкендер бар. Аудандық әкімшілік ғимаратының алдында «Белгісіз солдат» ескерткіші бар. Дереккөздер
Акселератор операциясы

«Акселератор» операциясы — АҚШ-тың Есірткі айналымын бақылау басқармасы (DEA) Мексика және Канада биліктерінің қатысуымен Синалоа картелінің есірткі саудагерлеріне қарсы жүргізген арнайы операциясы. 2009 жылғы ақпанда 21 айға созылған операцияның нәтижесінде Калифорния, Миннесота және Мэриленд штаттарында 755 күдікті қамауға алынды. Күдікті есірткі саудагерлерін ұстаумен қатар, 59,1 миллион АҚШ доллары көлемінде қолма-қол ақша, 12 000 килограммнан (26 000 фунт) астам кокаин, 16 000 фунт (7300 кг) марихуана, 1200 фунт (540 кг) метамфетамин, 8 килограмм (18 фунт) героин, 1,3 миллион экстази таблеткасы, сондай-ақ 149 көлік құралы, 3 ұшақ, 3 теңіз кемесі және 169 атыс қаруы тәркіленді. Сонымен қатар метамфетамин өндіретін ірі зертхана және сағатына 12 000 таблетка шығаруға қабілетті экстази өндірісінің зертханасы анықталды. Дереккөздер
Ишанқұзар

Ишанқұзар — Өзбекстанның Ташкент облысы Зеңгіата ауданындағы қала типтес елді мекен және аудан орталығы. Халқы 6386 адам (1989). Ауыл Рахимов темір жол стансасынан 13 км жерде (Ташкент-Сырдария желісінде) орналасқан. 1977 жылдан қала типтес елді мекен мәртебесіне ие болды. 1990 жылдарға дейін Калинин атымен аталды. Қалада акционерлік қоғам, аудандық газбен қамту бөлімі, электр желісі, байланыс торабы, «Турон» шағын банк ғимараты, шағын өндіріс цехтары, қолөнер базары, супермаркет, әмбебап дүкен, жеке дүкен, қонақ үй бар. Мұнда екі жалпы білім беретін мектеп, Ташкент несие кәсіптік колледжі және ауылшаруашылық техникумы бар. Сондай-ақ орталық кітапханалар, балалар кітапханасы, музыка мектебі, стадион және басқа да спорт нысандары, «Алгоритм» медициналық пункті, перзентхана, балалар емханасы, дәріхана және басқа да нысандар орналасқан. Дереккөздер
Алтыарық (Ферғана облысы)

Алтыарық — Өзбекстандағы қала типтес елді мекен (1980 жылдан). Ферғана облысы Алтыарық ауданының әкімшілік орталығы. Алтыарық — оңтүстік Ферғана алқабында, Ферғанадан батысқа қарай 15 шақырым жерде және Алтыарық теміржол вокзалы орналасқан Тыныштық қаласымен көршілес орналасқан. Орта ғасырларда моңғол ханы қонысының жанынан резиденциясын салды. Қазір мұнда өзбектер, тәжіктер, қырғыздар, ұйғырлар, татарлар тұрады. Алтыарықта құрылыс компаниялары мен азық-түлік өндірушілер жұмыс істейді. Қалада аудан әкімшілігінің ғимараты, әкімшілік кеңселері, 50-ден астам өнеркәсіп, көлік, байланыс, құрылыс және басқа да кәсіпорындар орналасқан. Мұнда орталық аурухана, сауда, мәдениет және қызмет көрсету орталықтары орналасқан. Дереккөздер
Лаңғар

Лаңғар — ауыл, Өзбекстанның Ферғана облысы Қостөбе ауданының әкімшілік орталығы. Халқы: 1800 адам (2002). Лаңғар — Ферғана облысындағы халық саны бойынша ең шағын аудан. Теміржол стансасы орналасқан Марғыланға жақын (12 шақырым) және Ферғана қаласынан солтүстік-батысқа қарай 25 шақырым жерде орналасқан. Лаңғар маңынан Үлкен Ферғана каналы өтеді. Ауыл 19 ғасырдың ортасында саудагерлердің, қажылардың және басқа саяхатшылардың демалыс орны ретінде қаланып, уақыт өте келе толыққанды елді мекенге айналды. Лаңғар шағын сауда мен ауыл шаруашылығына негізделген. Лаңғарда байланыс бөлімі, жалпы білім беретін мектеп, кәсіптік-техникалық агроэкономикалық колледж, кітапхана, аурухана, редакция ғимараты, сонымен қатар сауда, мәдени-тұрмыстық қызмет көрсету орталықтары бар. Дереккөздер
Асар қалашығы

Асар қалашығы (б.д.д. I ғ. соңы - б.д. І ғ.) – Қызылорда облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енген археологиялық ескерткіш. Орналасқан жері Қармақшы ауданы, Қуаңдария ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 9 км жерде орналасқан. Зерттелуі мен сипаты Ескерткішті өткен ғасырдың 40-50 жылдары Хорезм археологиялық-этнографиялық экспедициясы (С.П. Толстов) ашып, зерттеген, 1970- 1980 жылдары Хорезм археологиялық-этнографиялық экспедициясы (Л.М. Левина) қайта зерттеген. 2005 жылы ҚР ҰҒА АИ ШРАЭ (Ж. Құрманқұлов) географиялық координаттарын анықтап, суретке түсірді. Қамал дөңгелек пішінді, диаметрі 27,5 м, сақталған биіктігі 8 м шамасында. Үстінен жиналып алынған қыш ыдыс материалдары қонысты б.д.д. I мыңжылдықтың соңғы ғасырларымен және б.д. I ғасырымен мерзімдеуге мүмкіндік береді. Дереккөздер
Аралбай қалашығы

Аралбай қалашығы (ХVІІІ-ХІХ ғғ.) – Қызылорда облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енген археологиялық ескерткіш. Орналасқан жері Қармақшы ауданы, Кекірелі ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 29,4 км жерде орналасқан. Сипаты Қалашықты өткен ғасырдың 40-50 жылдары Хорезм археологиялық-этнографиялық экспедициясымен (жетекшісі С.П. Толстов) зерттеген, 2005 жылы ҚР ҰҒА АИ ШРАЭ (Ж. Құрманқұлов) географиялық координаттарын анықтап, суретке түсірген. Қалашық шаршылау пішінді, өлшемдері 190х190 м, бекініс қабырғаларының қалыңдығы – 2-3 м, биіктігі – 1-1,5 м. Қалашықтың бекініс қабырғаларының бұрыштарында және қақпасының екі жағында диаметрлері 4-7 м болатын мұнаралардың қалдықтары сақталған және ормен қоршалып жатыр. Қоныстың ішкі құрылысы тегістеліп кеткен. Кіреберіс қақпалар бекініс қабырғасының солтүстік және оңтүстік жақтарында орналасқан. Дереккөздер
Уәділ

Уәділ — қала типіндегі елді мекен (2009 жылға дейін ауыл), Өзбекстанның Ферғана облысы Ферғана ауданының әкімшілік орталығы. Халқы 17551 адам (1989). Шохимардсой өзенінің жағасында орналасқан. Алай тауының солтүстік етегінде теңіз деңгейінен 930 метр биіктікте. Ферғанадан оңтүстікке қарай 24 шақырым жерде Қырғызстанмен шектеседі. Қаладан оңтүстікке қарай 25 шақырым жерде Өзбекстанның Шахимардан эксклавына (басқа мемлекеттермен қоршалған аумақ) апарады. Қаланың экономикасы ауыл шаруашылығына негізделген. Бау-бақша, мақта шаруашылығы, бақша, мал шаруашылығы үлкен рөл атқарады. Облыста мақта, картоп, мал азығы дақылдары, көкөніс, дәнді дақылдар өсіріледі. 2012 жылы Уәділде кондитерлік цех пен дәмхана орналасқан екі қабатты ғимарат салынды. Уәділ қаласында бірнеше жалпы білім беретін мектептер, музыка мектебі, кәсіптік-техникалық колледж, кинотеатрлар, кітапханалар, ауруханалар, балалар санаторийі бар. Уәділдегі әдемі саябақ Өзбекстандағы ең көне ағаш болып саналатын ғасырлық шынармен танымал. Аңыз бойынша Ескендір Зұлқарнайын осы құдіретті ағаштың астында демалған. Дереккөздер
(711) Мармулла

(711) Мармулла — Негізгі белдеу тобының астероиды. Оны 1911 жылы 1 наурызда Иоганн Пализа Вена обсерваториясында ашты. Астероидқа мәрмәрдің көне немісше атауы берілді. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (701—800)
(712) Боливиана

(712) Боливиана — Негізгі белдеудегі ірі астероид. Оны 1911 жылы 19 наурызда Макс Вольф Гейдельберг обсерваториясында ашты. Оңтүстік Американың революционері Симон Боливар есімімен аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (701—800)
Наубаһар

Наубаһар — қала типтес елді мекен (2009 жылдан), Өзбекстанның Ферғана облысы Фурқат ауданының әкімшілік орталығы. Наубаһар — тұрғындары негізінен ауыл шаруашылығы саласында жұмыс істейтін елді мекен. 1990 жылдардың басына дейін ауыл Горский деп аталды. Ең жақын теміржол стансасы Йайпанда орналасқан. Халық саны 4366 адам (2016) Наубаһарда аудандық ұйымдар мен бөлімдер, «Трест» иіру фабрикасы, екі жалпы білім беретін мектеп, мамандандырылған лицей, мәдениет үйі, орталық стадион, сауда, мәдениет, қызмет көрсету орындары орналасқан. Дереккөздер
(713) Люсциния

(713) Люсциния — Кибела тобының астероиды. Оны 1911 жылы 18 сәуірде Джозеф Хелффрич Гейдельберг обсерваториясында ашты. Астероид бұлбұлдардың латынша атауымен аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (701—800)
(714) Улула

(714) Улула — Негізгі белдеу тобының астероиды. Оны 1911 жылы 18 мамырда Джозеф Хелффрич Гейдельберг обсерваториясында ашты. Қаршығарең жапалақ құсының латынша атауымен аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (701—800)
(715) Трансваалия

(715) Трансваалия — Негізгі белдеу тобының астероиды. Оны 1911 жылы 22 сәуірде Гарри Эдвин Вуд Йоханнесбург обсерваториясында ашты. Бұл Африка аумағынан ашылған алғашқы астероид болды. Оған ОАР-дағы Трансвааль провинциясының аты берілді. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (701—800) * (933) Сюзи
(716) Беркли

(716) Беркли — Негізгі белдеу тобының астероиды. Оны 1911 жылы 30 шілдеде Иоганн Пализа Вена обсерваториясында ашты. Калифорниядағы Беркли қаласының атымен аталды. Онда Пализаның досы өз обсерваториясын басқарған. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (701—800) * (718) Эрида
(717) Визибада

(717) Визибада — Негізгі белдеу тобының астероиды. Оны 1911 жылы 26 тамызда Франц Кайзер Гейдельберг обсерваториясында ашты. Өзінің туған қаласы Висбаденнің латынша атымен атады. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (701—800) * (765) Маттиака
(718) Эрида

(718) Эрида — Негізгі белдеу тобының астероиды. Оны 1911 жылы 29 қыркүйекте Иоганн Пализа Вена обсерваториясында ашты. Пализаның Америкадағы әріптесінің қызы есімімен аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (701—800) * (716) Беркли
(719) Альберт

(719) Альберт Жерге жақындайтын астероидтардың ішінде Амурлар тобына жатады. Оны 1911 жылы 3 қазанда Иоганн Пализа Вена обсерваториясында ашты. Ротшильдтер өкілінің есімімен аталды. Ашылғаннан кейін оны ешкім бақыла алмай, ол 89 жыл бойы жоғалған астероид ретінде қала берді. Тек 2000 жылы оны қайта ашқан. Сол уақытқа қарай ол нөмірі бар соңғы жоғалған астероид болды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (701—800)
(720) Болиния

(720) Болиния — Негізгі белдеу тобының астероиды. Оны 1911 жылы 18 қазанда Франц Кайзер Гейдельберг обсерваториясында ашты. Швед астрономы Карл Болиннің атымен аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (701—800)
(721) Табора

(721) Табора — Негізгі белдеу тобының астероиды. Оны 1911 жылы 18 қазанда Франц Кайзер Гейдельберг обсерваториясында ашты. Атауы 1913 жылы «Табора» неміс кемесінде өткен астрономиялық конференцияда қойылды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (701—800)
(722) Фрида

(722) Фрида — Негізгі белдеу тобының астероиды. Оны 1911 жылы 18 қазанда Иоганн Пализа Вена обсерваториясында ашты. Осы обсерваторияның бастығы болған (1877–1908) Эдмунд Вейстің немере қызының есімімен аталды. Қыздың шешесі Ирен Вейстің есімін Пализа 1914 жылы ашқан үлкенірек астероидқа береді. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (701—800)
(723) Гаммония

(723) Гаммония — Негізгі белдеу тобының астероиды. Оны 1911 жылы 21 қазанда Иоганн Пализа Вена обсерваториясында ашты. Неміс қаласы Гамбургтың латынша атымен аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (701—800) * (449) Гамбурга
(724) Хапаг

(724) Хапаг — Негізгі белдеу тобының астероиды. Оны 1911 жылы 21 қазанда Иоганн Пализа Вена обсерваториясында ашты. Сол түні ол сондай-ақ (723) Гаммония және (725) Аманда астероидтарын ашқан. Атауы неміс кеме саудасы компаниясына байланысты қойылды. Ашылғаннан бері 1988 жылға дейін ол жоғалған астероид болып саналды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (701—800) * (721) Табора
(725) Аманда

(725) Аманда — Негізгі белдеу тобының астероиды. Оны 1911 жылы 21 қазанда Иоганн Пализа Вена обсерваториясында ашты. Сол түні ол сондай-ақ (723) Гаммония және (724) Хапаг астероидтарын ашқан. Неміс астрономы Рихард Шоррдың әйелінің атымен аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (701—800)
(726) Джоэлла

(726) Джоэлла — Негізгі белдеу тобының астероиды. Оны 1911 жылы 22 қарашада америкалық астроном Джоэл Меткалф Уинчестерде ашты. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (701—800) * (792) Меткалфия
(727) Ниппония

(727) Ниппония — Негізгі белдеу тобының астероиды. Оны 1912 жылы 11 ақпанда неміс астрономы Адам Массингер Гейдельберг обсерваториясында ашты деп саналады. Алайда алғаш рет оны 1900 жылы Син Хиряма Токиодан бақылаған болатын. Бірақ ол орбита деректерін көрсете алмаған. Қайта ашылғанда астероид атауын қою құқы оған бұйырды: Ниппон — бұл Жапонияның жапон тіліндегі шын аталуы. (727) Ниппония Жапония аумағынан ашылған алғашқы астероид болды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (701—800)
(729) Уотсония

(729) Уотсония — Негізгі белдеу тобының астероиды. Оны 1912 жылы 9 ақпанда америкалық астроном Джоэл Меткалф Уинчестерде ашты. Канада-америкалық әріптесі Джеймс Крейг Уотсонның есімімен аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (701—800) * (792) Меткалфия
(731) Сорга

(731) Сорга — Негізгі белдеу тобының астероиды. Оны 1912 жылы 15 сәуірде неміс астрономы Адам Массингер Гейдельберг обсерваториясында ашты. Ол астероидты индонезиялықша «көктегі жұмақ» сөзімен атады. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (701—800)
(730) Атанасия

(730) Атанасия — Негізгі белдеу тобының астероиды. Оны 1912 жылы 10 сәуірде Иоганн Пализа Вена обсерваториясында ашты. Ол астероидты грекше «ажалсыздық» сөзімен атады. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (701—800)
Бағат

Бағат — қала типтес елді мекен, Өзбекстанның Хорезм облысы Бағат ауданының орталығы. Халқы: 8800 мың адам (2000). Бағат ауылы — Хорезм облысының орталық бөлігінде, Әмудария алқабының суару арналарының бірінде орналасқан. Ол Түркіменстан шекарасынан он шақырым жерде, Бағат Үргеніштен 30 шақырым, Ханқадан вокзалынан 12 шақырым жерде Түркменабат-Бейнеу желісінің бойында. Ауыл Ұлы Жібек жолының бойындағы елді мекен ретінде біздің дәуіріміздің басынан белгілі. Бағат патшалық Ресейдің, одан кейін Өзбек КСР-нің құрамына енгенге дейін Хиуа хандығына қараған. Бағатта тоқыма және тігін фабрикалары, мақта тазалау, наубайхана және басқа да өнеркәсіп орындары орналасқан. Бағатта мәдениет үйі, жастар орталығы, балалар мен жасөспірімдер шығармашылық орталығы, мектепке дейінгі мекемелер, 3 жалпы білім беретін мектеп, музыка мектебі, ересектерге арналған білім орталығы, қонақ үй, орталық аурухана, саябақ, дене шынықтыру-сауықтыру кешені бар. Дереккөздер
Қоскөпір

Қоскөпір — қала типтес елді мекен, Өзбекстанның Хорезм облысы, Қоскөпір ауданының әкімшілік орталығы. Халқы: 16 900 адам (2004). Қоскөпір — Хорезм облысының батысында, Үргеніш қаласынан 27 шақырым жерде орналасқан. Жергілікті маңызы бар жолдар ауылды аудан мен облыстағы басқа елді мекендермен байланыстырады. Газауат суару каналы ауылды ортасынан кесіп өтеді. Қоскөпірде мемлекеттік инфрақұрылым нысандары, егін базары, бірнеше саябақтар мен спорт алаңдары, құрылыс материалдарының шағын зауыттары, мақта тазалау зауыты орналасқан. Қоскөпірдің басты көрікті жері – 17 ғасырдағы Иморат-Бобо мазар кешені. Мұнда жалпы білім беретін мектеп, балалар музыка мектебі, спорт мектебі, кәсіптік лицей, орталық аудандық кітапхана, мәдениет үйлері, демалыс саябағы, стадион және басқа да спорт нысандары, сонымен қатар орталық аурухана, перзентхана, емхана, дәріханалар бар. Дереккөздер
Қарауыл (Хорезм облысы)

Қарауыл — қала типтес елді мекен, Өзбекстанның Хорезм облысы Үргеніш ауданының әкімшілік орталығы. Халқы: 10 000 адам (2005). Қарауыл — Хорезм өлкесіндегі, Әмудария алқабында орналасқан және айнала каналдар желісімен қоршалған елді мекен. Ол Үргеніш қаласының шетінде, облыс орталығындағы теміржол вокзалынан 4 шақырым жерде орналасқан қала үлгісіндегі елді мекен. Елді мекен Үргеніш ауданының әкімшілік-ауылшаруашылық орталығы болып табылады. Мұнда мақта тазарту зауыттары, автокөлік кәсіпорны, «Хорезм-Нұртоп» жіп иіру зауыты, құрылыс тасы, сүт, жүзім шығаратын цехтар жұмыс істейді. Шағын және орта бизнес пен шағын кәсіпкерлік те белсенді. Сонымен қатар жалпы білім беретін мектеп, балалар музыка мектебі, спорт мектебі, кәсіптік лицей, аудандық орталық кітапхана, мәдениет үйлері бар. Стадион, спорт алаңдары, спорт ғимараттары, сондай-ақ ауданда орталық аурухана, емхана, дәріханалар, жедел медициналық жәрдем қызметі бар. Дереккөздер
Жаңаарық (Хорезм облысы)

Жаңаарық — қала типтес елді мекен, Өзбекстанның Хорезм облысы Жаңаарық ауданының әкімшілік орталығы. Халқы: 10500 адам (2005). Жаңаарық – Үргеніштің оңтүстігінде, облыс орталығынан 20 шақырым жерде Әмудариядан тармақталып жатқан суармалы каналдардың бірінде орналасқан. Жаңаарықтан бір-екі шақырым жерде Қарақұм шөлі басталады. Жаңаарық – мақта және астық шаруашылығы, бау-бақша, бақша дақылдары дамыған ауылшаруашылық елді мекен. Кірпіш зауыты, халыққа қызмет көрсететін шағын кәсіпорындар, жергілікті базар бар. Мұнда үш жалпы білім беретін мектеп, лицей, гимназия, кәсіптік-техникалық колледж, аудандық орталық кітапхана және оның филиалдары, екі мәдениет үйі, стадион бар. Халыққа аудандық орталық аурухана, емхана, перзентхана, дәріхана, тағы басқа қызметтер көрсетіледі. Дереккөздер
Қарахан ата мазары

Қарахан ата мазары – Республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енген сәулет өнері ескерткіші. Орналасқан жері Түркістан қаласынан солт.батыста 44 шақырым жерде, Жібек жолы ауылдық округі аумағында, Сауран қаласының шығыс жағында 200-300 метр қашықтықта орналасқан. Кезеңі XIV-XVIII ғғ. Кесене сипаты Мұнда күйдірілген қыштан салынған кесенелердің қиранды қалдықтары мен құрылыссыз молалардың орындары сақталған. Зират пахса дуалдарымен қоршалып, жалпы ауданы 60х80 метрлік тіктөртбұрышты жерді алып жатыр. Қазіргі таңда пахсадан қаланған зираттың қорғандарынан тек айнала қоршалған үйінділері ғана қалған . Тарихи деректер Жергілікті халық осы зираттың ең үлкенінде Қарахан ата жерленгендігін айтады. Ол туралы аңыз-әпсаналардың бірінде көне замандарда Сауран халқының малы қарақан ауруына шалдығады. Кеселден бақташылардың бірі малдардың Қарахан ата мазарының маңына түнетіп, аурудан аман алып қалады. Кейіннен бұл орын қасиетті саналып, зиарат орнына айналды. Жергілікті халық бұл зиратты «Қарақан ата», «Қарақан әулие» деп те атайды. Қарахан ата мазарында Сауранның ең атақты адамдары мен осы қаланы салуға көп еңбегі сіңген Ақ Орданың ханы Сасы Бұқа (1320 ж. қ.б) да жерленген болуы мүмкін. Күйген қыштан қаланған кесенелердің ірге бөліктері сақталған, тіпті біреуінің жер асты мүрдеханасы да бар екендігі анық байқалады. Қарахан ата қорымы Сауран қаласынан бұрын-ақ қалыптаса бастағандығы анық. Қарахан ата да аңыз әңгімелердегі «Сауранның тоғыз әулиесінің» бірі болып табылады . Дереккөздер
No Kings наразылықтары (2025)

No Kings («Патшаларға жол жоқ») наразылықтары — 2025 жылғы 18 қазанда Дональд Трамптың екінші президенттік мерзіміндегі саясаты мен әрекеттеріне қарсы негізінен АҚШ-та өткен наразылық шерулерінің сериясы. 2025 жылғы маусымдағы No Kings наразылықтарынан кейін басталған бұл шерулер ел бойынша шамамен 2700 жерде (мысалы, Вашингтон, Чикаго және Нью-Йорк қалаларында) өтті. Ұйымдастырушылардың есебі бойынша, наразылықтарға шамамен 7 миллион адам қатысқан, бұл АҚШ халқының шамамен 2 пайызын құрайды. Тәуелсіз The Xylom ұйымының бағалауы бойынша, қатысушылар саны 4,4–6,1 миллион адам аралығында болған. Осы бағалауларға сәйкес, бұл акция АҚШ тарихындағы ең ірі бір күндік наразылық болып саналады. Алғышарттар мен ұйымдастырушылар 2025 жылғы 18 қазандағы наразылықтар маусым айындағы No Kings қозғалысынан, 4 шілдедегі Free America Weekend және 17 шілдедегі Good Trouble Lives On акцияларынан кейін өтті. Қазан айындағы наразылықтарды ұйымдастыру үшін шамамен 200 ұйым бірлесіп жұмыс істеді. Олардың қатарында Indivisible, Америкалық азаматтық бостандықтар одағы (ACLU), Американың демократиялық социалистері, Америкалық мұғалімдер федерациясы, Common Defense, Адам құқықтары кампаниясы, Америкалық отбасын жоспарлау федерациясы, Аутистердің өзін-өзі қорғау желісі (ASAN), Адам құқықтарын қорғаушы сайлаушылар лигасы, MoveOn, Public Citizen, United We Dream және Working Families Power ұйымдары бар. Сондай-ақ Үшінші акт қозғалысы, Социализм мен азаттық партиясы, Америкалық байланыс қызметкерлері, Діннен азат болу қоры, Нью-Йорк азаматтық бостандықтар одағы, Әйелдер сайлаушылары лигасы, Америкалық мемлекеттік қызметшілер федерациясы және басқа ұйымдар қатысты. АҚШ-тан тыс жерлерде наразылықтарды «Шетелдегі демократтар » ұйымы ұйымдастырды. Ұлыбританияда шерулерді «Трампты тоқтату» коалициясын қоса алғанда, бірнеше түрлі топтар өткізді. USA Today басылымының мәліметінше, ұйымдастырушылар «митингілердің бейбіт түрде өтуінде табанды болған» және наразылықтар басталар алдында қауіпсіздік бойынша виртуалды дайындықтар өткізген. Дереккөздер
(732) Тьилаки

(732) Тьилаки — Негізгі белдеу тобының астероиды. Оны 1912 жылы 15 сәуірде неміс астрономы Адам Массингер Гейдельберг обсерваториясында ашты. Индонезияның Ява аралындағы өзеннің атымен аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (701—800)
(733) Моция

(733) Моция — Кибела тобының астероиды. Оны 1912 жылы 16 қыркүйекте Макс Вольф Гейдельберг обсерваториясында ашты. Астероид Макс Вольфтың баласы Моктың есімімен аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (701—800)
(734) Бенда

(734) Бенда — Негізгі белдеу тобының астероиды. Оны 1912 жылы 11 қазанда Иоганн Пализа Вена обсерваториясында ашты. Оның жұбайы Анна Бенданың атымен аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (701—800)
(735) Маргханна

(735) Маргханна — Негізгі белдеу тобының астероиды. Оны 1912 жылы 9 желтоқсанда неміс астрономы Хайнрих Фогт Гейдельберг обсерваториясында ашты. Өз шешесі Маргарита мен туысы Ханнаның есімімен атады. Оның жалғыз ашқан астероиды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (701—800)
(736) Гарвард

(736) Гарвард — Негізгі белдеу тобының астероиды. Оны 1912 жылы 16 қарашада америкалық астроном Джоэл Меткалф Уинчестерде ашты. Гарвард университетінің құрметіне орай атады. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (701—800)
(737) Арекипа

(737) Арекипа — Негізгі белдеу тобының астероиды. Оны 1912 жылы 7 желтоқсанда америкалық астроном Джоэл Меткалф Уинчестерде ашты. Перудегі Арекипа қаласының құрметіне орай аталды. Онда Гарвардқа қарайтын обсерватория жұмыс істеген. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (701—800)
(738) Алагаста

(738) Алагаста — Негізгі белдеу тобының астероиды. Оны 1913 жылы 7 қаңтарда Франц Кайзер Гейдельберг обсерваториясында ашты. Жанұясы шыққан қала Гау-Альгесхаймның құрметіне орай атаған, соның байырғы атауы Алагастесхайм болды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (701—800) * (717) Визибада
(739) Мандевилл

(739) Мандевилл — Негізгі белдеуде айналып жатқан ірі астероид. Оны 1913 жылы 7 ақпанда америкалық астроном Джоэл Меткалф Уинчестерде ашты. Ямайкадағы Мандевилл қаласының құрметіне орай аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (701—800)
(740) Кантабия

(740) Кантабия — Негізгі белдеуде айналып жатқан ірі астероид. Оны 1913 жылы 10 ақпанда америкалық астроном Джоэл Меткалф Уинчестерде ашты. Кембридж қаласының латынша атауына (Cantabrigia) сілтеп аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (701—800)
(741) Ботольфия

(741) Ботольфия — Негізгі белдеу тобының астероиды. Оны 1913 жылы 10 ақпанда америкалық астроном Джоэл Меткалф Уинчестерде ашты. Англиядағы Бостон қаласының негізін қалаған әулие Ботольфтың құрметіне орай аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (701—800)
(742) Эдисона

(742) Эдисона — Негізгі белдеу тобының астероиды. Оны 1913 жылы 23 ақпанда Франц Кайзер Гейдельберг обсерваториясында ашты. Әйгілі өнертапқыш Томас Алва Эдисонның құрметіне орай аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (701—800)
(743) Евгенида

(743) Евгенида — Негізгі белдеу тобының астероиды. Оны 1913 жылы 25 ақпанда Франц Кайзер Гейдельберг обсерваториясында ашты. Жаңа туған қызының есімімен атады. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (701—800)
(744) Агунтина

(744) Агунтина — Негізгі белдеу тобының астероиды. Оны 1913 жылы 26 ақпанда Йозеф Реден Вена обсерваториясында ашты. Көнеримдік Агунтум қаласының атымен аталды. Аустрияда орналасқан бұл жерде 1912 жылы ірі қазбалық жұмыстар жүріп жатты және көптеген жәдігерлер табылды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (701—800)
(745) Мавриция

(745) Мавриция — Негізгі белдеу тобының астероиды. Оны 1913 жылы 1 наурызда Франц Кайзер Гейдельберг обсерваториясында ашты. Өзінің туған қаласы Висбадендегі католик шіркеуінің пірі болып саналған әулие Маврикийдің атымен атады. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (701—800) * (717) Визибада
(746) Марлу

(746) Марлу — Негізгі белдеу тобының астероиды. Оны 1913 жылы 1 наурызда Франц Кайзер Гейдельберг обсерваториясында ашты. Өз қызы Мари-Луизаның атымен атады. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (701—800) * (743) Евгенида
(747) Уинчестер

(747) Уинчестер — Негізгі белдеу тобының астероиды. Оны 1913 жылы 7 наурызда америкалық астроном Джоэл Меткалф Уинчестерде ашты. Осы қаланың құрметіне орай аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (701—800)
Бокстан Қазақстан чемпионаты 2025

Бокстан Қазақстан чемпионаты 2025 – Қазақстан бокс федерациясының ұйымдастыруымен 2025 жылғы 4-21 қазан аралығында Семей қаласында өткен ұлттық спорт шарасы. Барлық жарыстар Семей қаласында Абай Арена алаңында өтті. Чемпионат алғаш рет World Boxing ұйымының жаңа ережелері және салмақ дәрежелері бойынша ұйымдастырылды. Жеңімпаздарға арналған сый қоры 20 миллион теңге болды. Әр салмақ дәрежесіндегі жеңімпаздар 500 000 теңге, күміс жүлдегерлер 300 000 теңге, ал қола медаль иегерлері 100 000 теңге көлеміндегі ақшалай сыйлықпен марапатталды. Қатысушылар Чемпионатқа республикамыздың барлық облыстарынан, сондай-ақ Астана, Алматы және Шымкент қалаларынан үздік былғары қолғап шеберлері қатысты. 2025 жылы халықаралық жарыстардың тығыз кестесіне байланысты ұлттық құраманың негізгі спортшылары толыққанды қатыса алмады. Ұлттық құрама сапындағы бірнеше боксшылар өз аймақтары атынан сынға түсті. Чемпиондар Жарыс қорытындысы бойынша ерлер мен әйелдер арасында үздік боксшылар, үздік төрешілер және командалық есеп анықталды. Ең тәжірибелі чемпион атағын 34 жастағы, бес баланың анасы Айгерім Сәттібаева (48 кг) иеленді. Ол соңғы рет 2010 жылы чемпион атанған болатын. Ал ең жас чемпиондар қатарында 20 жастағы Ұлжан Сәрсенбек (57 кг) пен Бақыт Сейдіш (70 кг) бар. Ерлер арасындағы барлық жеңімпаздар Қорытынды Ересектер арасында 85 келідегі Дәулет Төлемісов алғаш рет Қазақстан чемпионы әрі ең жас жеңімпаз атанды. Әйелдер сапында 4 бірдей салмақта жаңа чемпиондар (Элина Базарова (21 жас, 54 келі), Ұлжан Сәрсенбек (20 жас, 57 келі), Бақыт Сейдіш (20 жас, 70 келі), Валерия Аксенова (24 жас, +80 келі)) шықты. Жасы ең үлкен чемпион – 5 баланың анасы Әйгерім Сәттібаева (34 жас, 48 келі). Ол бұған дейін 2010 жылы Қазақстан чемпионы атанған. Ал ең жас чемпион атағын Ұлжан Сәрсенбек (20 жас) пен Бақыт Сейдіш (70 келі) иемденді. Чемпионаттан кейін Қазақстан бокс құрамасының жаңартылған құрамы жарияланды және болашақ халықаралық турнирлерге үміткерлер анықталды.​ Ерлер арасында Қазақстан чемпионатының үздік боксшысы атағы Қарағанды облысының өкілі Сабыржан Аққалықовқа бұйырды. Әйелдер арасында үздік боксшы деп Алматы қаласының спортшысы Жазира Орақбаева танылды. Жарыстың үздік төрешісі болып Арман Бүркітбаев танылды. Командалық есеп Командалық есеп Дереккөздер
Ермұхамед Мәулен

Ермұхамед Мәулен — қазақстандық спорт журналисі, комментатор, және футбол саласының медиа маманы. Футболдан Қазақстан ұлттық құрамасының бұрынғы баспасөз хатшысы, танымал спорт шолушысы және қоғамдық пікір иесі. Өмірбаяны Ермұхамед Мәулен 1987 жылы Қазақстанда Тараз қаласында дүниеге келген. Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің филология факультетін тәмамдаған. Еңбек жолын 2007 жылы республикалық басылымдарда спорт журналисі ретінде бастаған. Әр жылдары «Алматы ақшамы», «Спорт айдыны», және «Түркістан»газеттерінде тілші әрі шолушы болып қызмет атқарды. 2013 жылы «QAZSPORT» телеарнасының редакторы қызметіне қабылданып, отандық спорт комментаторларының жаңа буынының өкілі ретінде танылды. 2014 жылы Бразилияда өткен футболдан әлем чемпионатында Қазақстан атынан тікелей эфирден матч жүргізіп, тарихта алғаш рет шетелден репортаж жасаған қазақстандық комментатор болды. 2017–2018 жылдары «Егемен Қазақстан» газетінің спорт бөлімін басқарды, 2019 жылы «Хабар» агенттігінің спорт бөлімінің продюсері болды. 2020 жылы «Qazsport» арнасында арнайы жобалардың редакторы ретінде еңбек етті. 2021 жылдан бастап Қазақстан футбол федерациясының (ҚФФ) баспасөз қызметін басқарды, 2022–2024 жылдары федерация президентінің кеңесшісі әрі ұлттық құраманың баспасөз хатшысы қызметін атқарды. Пікірлері мен қызметіндегі ерекшеліктер Ұлттық құраманың медиа имиджін қалыптастыруда, жанкүйер мәдениетін дамытуда және қазақ тіліндегі спорт контентін көбейтуде белсенді жұмыс атқарды. Оның бастамасымен ұлттық құраманың жаңалықтары қазақ тілінде жарияланып, стадиондарда қазақша музыкалық сүйемелдеу енгізілді. Филология маманы ретінде Ермұхамед Мәулен қазақ тілінің бейнелі құралдарын комментаторлық тілмен шебер ұштастыра білді. Ол өзіндік стиль қалыптастырған санаулы спорт комментаторы. Даулы мәлімдеме және отставкасы 2024 жылдың маусым айында Ермұхамед Мәулен FonTeam YouTube арнасына берген сұхбатында Қазақстан Премьер-лигасында келісілген матчтар бар екенін мәлімдеді. Оның сөзінше, «барлық клубтар дерлік бұған қатысы бар», дегенмен ол «Қайрат» пен «Тобыл» клубтарын ерекше атап, бұл командалар «принципті түрде» мұндай ойындарға бармайтынын айтты. Мәулен сұхбатында нақты дәлел келтірмегенімен, футбол қоғамында бұл пікір үлкен резонанс туғызды. Бір күннен кейін, 2024 жылдың 24 маусымында, ол Қазақстан құрамасының баспасөз хатшысы қызметінен кеткенін хабарлады. Мәулен ұлттық құрамамен бірге Талғат Байсуфинов, Магомед Адиев, Станислав Черчесов және Әли Әлиев сияқты бас бапкерлермен жұмыс істеді. Қоғамдық көзқарас Ермұхамед Мәулен футбол мәдениетін дамыту мен жанкүйерлердің ұлттық рухын арттыруды басты мақсат санаған. Оның ұсынысымен ұлттық құраманың матчтарында жанкүйерлер «Атамекен» әнін орындап, қазақ тіліндегі перформанс дәстүрі қалыптаса бастады. Ол сонымен қатар қазақстандық стадиондардың инфрақұрылымдық артта қалуын жиі сынға алып, әр облыста еуростандартқа сай заманауи ареналар салу қажеттігін атап өтеді. Cын Журналистке қойлатын ең үлкен сын ретінде букмекерлік кеңсемен жақындығы айтылады. Атап айтқанда Фонбет сияқты кеңсе. Одан бөлек Әділет Барменқұловтың кеңесшісі ретінде қызмет атқарды. Дереккөздер
Хан мешіті (Түркістан)

Хан мешіті – Республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енген сәулет өнері ескерткіші. Орналасқан жері Қожа Ахмет Ясауи кесенесінен батысқа қарай 300м жерде орналасқан. Кезеңі ХVІІІ-ХХ ғғ. Сипаты Мешіт қазақ хандарының және олардың туған-туыстары мен қызметшілерінің, нөкерлері мен қонақтарының намазға жығылатын жері деп есептеледі. Мұнда негізі махәллә тұрғындарына арналған Жәми мешіті мен бірге оның көше жақ бетінде жоғары лауазымды адамдарға арналған намаз оқитын жер «Мақсура» бөлмесі мен ауласы, жеке тахаратханасы бар, Бұл кішігірім мешіт «Мақсураның» жеке михрабы бар, имамы да жеке болған. Хандар мен олардың нөкерлері мұнда Хан ордасына қаратып ашылған жеке есіктен енетін болған және бес уақыт намаздарын атқарған . Археологиялық зерттеулер Археологиялық зерттеу жұмыстарының барысында мешіт, мешітке қатысты көше, мжылу беру бөлмесі, екі бөлмелі тұрғын үй, аула, тахаратхана (дәрет алатын жер) секілді нысандар аршылып зерттелді және 2015 ж. толық қайта қалпына келтірілді. Енді Түркістандағы ең көне мешіттерге шолу жасайық, тарихына үңілейік. Ясыдағы ең көне (ХІІ ғ.) мешіт қазіргі Жұма мешітінің орны, мұнда Ахмет Ясауи жанұясымен тұрған үй болған, соңынан, ол кісі қайтыс болған соң бұл үйді шәкірттері «сопылар мешітіне» айналдырады. Кәдімгі мешіттен мұның айырмашылығы сопылар мешіті михрабының айналасын (екі жанын) анар бұталары мен жемістерін және онда қонып, сайрап отырған Жұмақ құсы бұлбұл (сандуғаш) құстарының суреттерін көк бояумен салып сәндеген. Жазу болмаған, ауласында да михрабы болған. Екінші көне мешіт Әзіреттің қабірханасының оңтүстік бетіндегі Қазандық бөлмесіне шығатын терең ниша (қабірхана есігі мен Қазандыққа дейінгі). Бұл XII ғ. Мешіт бөлмесінің ортаңғы бөлігі, мешіт Қабірхананың екі жағындағы дәліз-коридорлардың ортасын түгел алған (12-14 м). Қазандық бөлмесі мешіттің ауласы болған, ортасындағы құдық қазанның астында орналасқан, әлі күнге дейін бар. Бұл құдықты 1997 ж. тауып, аршып, ішінен кесененің қабырғасын сәндеген ғаныш плиткалары, т.б. заттар табылды, алайда тереңдігі 7,5 м жеткенде жер асты суы көбейіп кетуі себепті аршу тоқтап қалды. Бүгінде үстіне бөлме салынып, оның үстіне Қазан қойылған . Тарихи деректер Қылует, Кіші Қылует, Шілдехана, Құмшық ата мешіт деп есептелмейді, бұлар сопылық әдет-ғұрып өткізетін жерлер. Жәудір ана мешіті Әзірет Сұлтан кесенесімен қатар салынған (XV ғ.), оны Әжі Ахмет деген адам салдырған. Сонымен қатар, Түркістанға Мұхаммед Шәйбани хан да 1500-1510 жж. арасында бір мешіт салдырады. Бұхара ханы Абдолла-II хан (Шәйбанидтер әулетінен) 1583-1598 жж. аралығында бір мешіт тұрғызады. Қоқан ханы Худояр (1845-1875) да Әлқожа ата мешітіне жақын өз атынан Хан мешітін салдырған. Бұларға қоса Жәудір мешітіне қарама-қарсы Көк мешіт деген болды. Тоған маңында Сейітмұрат, Қалмет, Жабағы, Әмір палуан мешіттері жұмыс істеді. Күлтөбе маңында Базар мешіті мен Күлтөбе мешіттері қатар қоныстанды. Ал, Жеті ата қақпасы түбінде Баб Араб мешіті болды. А.И.Добромысловтың еңбегінде қала мен оның маңында 1864 ж.-20 мешіт, 1896 ж.-41 мешіт, 1920 жылдары 60-тан аса мешіт жұмыс істегені айтылады . Дереккөздер
Қошқарата (қала)

Қошқарата — Қырғызстанның Жалалабат облысы Наукен ауданындағы қала. 2025 жылдың 1 қазанындағы мәлімет бойынша, Қошқарата қаласының тұрғындарының саны 16 829 адамды құрады. Географиялық сипаттама Қала жазықта (теңіз деңгейінен 600–800 метр биіктікте) орналасқан. Ол Ош-Бішкек тас жолының бойында, Бішкектен 525 км, облыс орталығынан (Манас) 56 км, Масы аудан орталығынан 13 км, Өзбекстан шекарасынан 16 км қашықтықта орналасқан. Тарихы «Қырғызмұнайгаз» компаниясының Қошқарата құрылысы 1952 жылы басталып, алғашында «Новостройка» деп аталды. 1953 жылдан 2003 жылға дейін қалашық болды. 2003 жылдың 1 маусымынан бастап аудандық маңызы бар қала. 2003 жылы оған қала мәртебесі берілді. Экономикасы және инфрақұрылымы Мұнай және газ өндіру қала маңында жүзеге асырылғандықтан, ҚырғызМұнайГаз және Қырғызгеофизика (мұнай және газ кен орындарын барлаумен айналысады) мекемелері қызмет жасайды. Сондай-ақ пластмасса бұйымдары мен майлау материалдары, Қошқарата құрылыс кәсіпорны, «Керамика» акционерлік қоғамы (кірпіш және басқа да құрылыс материалдарын өндіретін) бар. Сондай-ақ университет, төрт жалпы білім беретін мектеп, гимназия, мәдениет үйі, пошта бөлімшесі, аурухана, балалар емханасы, облыстық санаториялық-сауықтыру ауруханасы, саябақ, спорт кешені, стадион, шайхана, дәмхана, мейрамхана орналасқан. Дереккөздер
Сортөбе қалашығы

Сортөбе қалашығы (VІІ-ІХ ғғ.) – Қызылорда облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енген археологиялық ескерткіш. Орналасқан жері Қармақшы ауданы, Жосалы кентінен батысқа қарай 12 км жерде, Сырдария өзенінің сол жақ жағалауында орналасқан. Сипаты Қалашықты 2005 жылы ҚР ҰҒА АИ ШРАЭ (Ж. Құрманқұлов) ашып, зерттеген. Дұрыс емес трапеция түрінде сақталған қалашықтың солтүстік жағы өзен суымен шайылып кеткен. Қамал жартылай қираған, бұрыштық мұнаралары бар бекініс қабырғаларының ұзындықтары шығысында – 100 м, батысында – 65 м, оңтүстік жағында – 80 м, сақталған биіктіктері 5-6 м. Дереккөздер
Қарамырза кесенесі

Қарамырза кесенесі – Қызылорда облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енген XIX ғасыр сәулет өнері ескерткіші. Орналасқан жері Қармақшы ауданы, Қуаңдария ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 7 км жерде, Қуаңдария өзенінің сол жағалауында орналасқан. Сипаты Кесене тікбұрышты қам кесектерден (9х21х31 м) тұрғызылған, бір камералы, бетше босағалы-күмбезді, қалың қабырғалары (қалыңдығы – 1,5 м) бар, үлкен күмбездің жүктемесін азайту мақсатында салынған (негіз өлшемі – 8,0х8,0 м). Шаршы пішінді келген негізгі көлем күмбез асты барабанындағы параболалық кескіндегі күмбезбен жабылған. Портал негізгі көлемде тарыла келген, оңтүстік-шығысқа бағытталған, оның беткейі порталды қуыспен бөлінген. Қысқаш қабырғасында камераға кіреберіс салынған. Негізгі қасбет бұрыштарына мұнаралары салынған (қазіргі кезде олар бұзылған). Күмбезге өту камераның бұрыштарынан жаймен шағарылған парустар арқылы іске асырылған. Камераның іші күмбез негізіне дейін сыланған. Камераның түпкі жағында қам кесектерден қаланған қабір үсті ескерткіш орналасқан. Кесене жергілікті құрылыстардан өзінің үлкен аумағымен ерекшеленеді (ең алдымен күмбез құрылысымен). Ескерткішті 1986 жылы "Қазжобақалпынакелтіру" институтының экспедициясы зерттеген. Дереккөздер
(748) Симеиза

(748) Симеиза — Хильда тобының ірі астероиды. Оны 1913 жылы 14 наурызда Григорий Николаевич Неуймин Симеиз обсерваториясында ашты. Бұл Ресей аумағынан ашылған алғашқы астероид болды. Атауы Қырым түбегіндегі елді мекенге және ондағы обсерваторияға байланысты қойылды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (801—900)
(749) Мальцовия

(749) Мальцовия — Негізгі белдеудегі астероид. Оны 1913 жылы 5 сәуірде Сергей Иванович Белявский Симеиз обсерваториясында ашты. Осы обсерваторияның негізін қалаған Николай Сергеевич Мальцовтың құрметіне орай аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (801—900)
(750) Оскар

(750) Оскар — Негізгі белдеу тобының астероиды. Оны 1913 жылы 28 сәуірде Иоганн Пализа Вена обсерваториясында ашты. Ротшильдтер өкілінің есімімен аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (701—800) * (719) Альберт
(751) Фаина

(751) Фаина — Негізгі белдеудегі ірі астероид. Оны 1913 жылы 28 сәуірде Григорий Николаевич Неуймин Симеиз обсерваториясында ашты. Алғашқы жұбайының атымен атады. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (701—800)
(752) Суламита

(752) Суламита — Негізгі белдеудегі астероид. Оны 1913 жылы 30 сәуірде Григорий Николаевич Неуймин Симеиз обсерваториясында ашты. Сүлеймен патшаның сүйіктісінің атымен аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (701—800)
(753) Тифлис

(753) Тифлис — Негізгі белдеудегі астероид. Оны 1913 жылы 30 сәуірде Григорий Николаевич Неуймин Симеиз обсерваториясында ашты. Неуйминнің туған қаласы Тбилисидің көне атауымен аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (701—800)
(754) Малабар

(754) Малабар — Негізгі белдеудегі ірі астероид. Оны 1906 жылы 22 тамызда неміс астрономы Август Копфф Гейдельберг обсерваториясында ашты. Индонезияның Ява аралындағы таудың атымен аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (701—800)
(755) Квинтилла

(755) Квинтилла — Негізгі белдеудегі астероид. Оны 1908 жылы 6 сәуірде америкалық астроном Джоэл Меткалф Тонтон обсерваториясында ашты. Атауы 1926 жылы Арвилл Уолкер ұсынысы бойынша қойылды. Оның байқауына, сол уақытқа қарай еш астероидқа Q әрпінен басталатын атау берілмеген еді, сонда ол Италияда кездесетін Quintilla әйелдер есімін ұсынды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (701—800)
(756) Лиллиана

(756) Лиллиана — Негізгі белдеу тобының астероиды. Оны 1908 жылы 26 сәуірде Джоэл Меткалф Тонтон обсерваториясында ашты. Америкалық астроном Харлоу Шеплидің қарындасының есімімен аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (701—800)
(757) Портлендия

(757) Портлендия — Негізгі белдеудегі астероид. Оны 1908 жылы 30 қыркүйекте Джоэл Меткалф Тонтон обсерваториясында ашты. Америкадағы Портланд қаласының құрметіне орай аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (701—800)
(758) Манкуния

(758) Манкуния — Негізгі белдеуде айналып жатқан ірі астероид. Оны 1912 жылы 18 мамырда Гарри Эдвин Вуд Йоханнесбург обсерваториясында ашты. Өзінің туған қаласы Манчестердің латынша атымен атады. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (701—800)
(759) Винифера

(759) Винифера — Негізгі белдеу тобының астероиды. Оны 1913 жылы 26 тамызда Франц Кайзер Гейдельберг обсерваториясында ашты. Астроном шарап жасаушылардың ұрпағы болғандықтан, оны кәдімгі жүзімнің латынша атымен атады. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (701—800)
(760) Массинга

(760) Массинга — Негізгі белдеу тобының астероиды. Оны 1913 жылы 28 тамызда Франц Кайзер Гейдельберг обсерваториясында ашты. Бірінші дүниежүзілік соғыста қаза тапқан неміс астрономы Адам Массингердің (1888–1914) құрметіне орай аталды. Атауы бірнеше жылдан кейін қойылды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (701—800)
(761) Бренделия

(761) Бренделия — Негізгі белдеу тобының астероиды. Оны 1913 жылы 8 қыркүйекте Франц Кайзер Гейдельберг обсерваториясында ашты. Неміс астрономы Мартин Брендельдің құрметіне орай аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (701—800)