kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Логикалық заңдар

Логикалық заңдар — дұрыс пайымдаудың нормаларын, ережелерін, заңдылықтарын бейнелейтін ұғым. Кең мағынасында Логикалық заңдар объективті шындықты абстрактілі ой дәрежесінде бейнелеу әдістері мен формаларын, ұғымдар мен пікір байланысын және ойдың дамуы мен қалыптасуын анықтайды. Логикалық заңдарды зерттеудегі мақсат — танымның ақиқаттылығының объективті жағдайларын айқындау. Адам Логикалық заңдарды зерттеп ашуы мүмкін, бірақ адам ол заңдарды ойдан шығарып не өзгерте алмайды. Логикалық заңдар адамның санасы мен еркінен тыс, объективті, жалпы адамзатқа бірдей болғандықтан ғана, адамдар белгілі бір жүйеде бірыңғай ойлап, дүниені бірдей танып және бірінің ойын бірі ұғынып түсіне алады. Логикалық заңдарды ойлау процесінде мүлтіксіз дұрыс қолдану — ойлау процесінің негізгі шарттарының бірі. Тар мағынасында Логикалық заңдар деп дәстүрлі логиканың белгілі 4 заңын айтады, олар: *Тепе-теңдік заңы *Қайшылық заңы *Үшіншінің аластатылуы заңы *Негіздің жеткіліктілігі заңы. Бұл заңдар формальдық тұрғыдан дұрыс, яғни дәл, анық, нақтылы ойлаудың негізгі шарттары болып табылады. Тепе-теңдік заңы бойынша ой қорыту процесіне қатысатын әрбір ойдың өзіне сай белгілі бір орнықты мазмұны болуы, яғни ол өзіне-өзі тең болуы тиіс. Дәстүрлі логикада бұл заң А дегеніміз *А (мұнда А — белгілі бір ой) немесе А тең А (А=А) деп айтылады. Қайшылық заңы бойынша бір уақытта және бір қатынаста алынған нәрсе туралы екі қарама-қарсы ой сол мезетте бірдей ақиқат бола алмайды. *Бұл заңның формуласы: АА (А және А — қарама-қарсы ойлар, — “және” дегенді білдіретін логикалық белгі, ал үстіндегі сызықша — бүкіл күрделі лебізді терістеу белгісі). Үшіншінің аластатылуы заңы бойынша бір уақытта және бір қатынаста айтылған екі қарама-қайшы ойдың біреуі қалай болғанда да ақиқат болады. *Бұл заңның формуласы: АА (А мен А — бір-біріне қарама-қайшы ойлар,  — “немесе” дегенді білдіретін логикогикалық белгі). Негіздің жеткіліктілігі заңы әрбір ақиқат ойдың ақиқаттылығы дәлелденген ойға негізделуі тиіс екенін талап етеді. *Бұл заңның Формуласы: А  В (А мен В — өзара байланысты ойлар,  — байланыс бағытын білдіретін логик. белгі) — 1В болса, оның негізі А болуға тиіс. Диалектикада Диалектикалық логиканың өз заңдары бар *Сан мен сапаның байланысы заңы *Қарама-қарсылықтардың бірлігі мен күресі заңы *Терістеуді терістеу заңы *Диалектикалық категориялар арасындағы мәнді байланыстар мен қатынастар арқылы бейнеленетін заңдар. Дереккөздер
Явлен ауылдық округі

Явлен ауылдық округі – Солтүстік Қазақстан облысы Есіл ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Явленка ауылы кіреді. Орталығы – Явленка ауылы. Халқы 2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 5630 адамды құрайды. Дереккөздер
Абай мұздығы (Жетісу Алатауы)

Абай мұздығы — Жетісу (Жоңғар) Алатауының солтүстік беткейіндегі Үлкен Басқан өзені алабында, Өсек өзенінің басталу кезеңінде орналасқан мұздық. 1947 жылы Абай Құнанбаев есімі берілді. Алғаш рет бұл мұздық туралы қысқаша ғылыми сипаттама 1913 жылы М.Ф. Войшвило кітабында жазылған. 1947 жылдан бері Абай мұздығын зерттеумен Қазақстан ғылым академиясының География институты айналысады. Аумағы Ұзындығы 7,5 км (морена басқан бөлігін қосқанда 8,5 км). Аумағы 10,2 км 2 , ашық жерінің аумағы 8,9 км 2 , орташа қалыңдығы 100 м. Кейінгі 25 жыл ішінде мұздық аумағы 3,0 км-ге (ашық жері 2,3 км 2 -ге) кішірейген. Жер бедері Үстіңгі беті бедерлі, жарықшақты болып келеді. Фирн межесі 3720 м биіктікте. Мұздықтың үстіңгі ұшы 4511 м, төменгі шеті 3060 м биіктікте жатыр. Мұздықтан еріген су төменгі морена бөгелуінен пайда болған көлге құяды. Дереккөздер
Якорь ауылдық округі

Якорь ауылдық округі — Солтүстік Қазақстан облысы Қызылжар ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Якорь, Вишнёвка, Вознесенка, Ольшанка ауылдары кіреді. Орталығы – Якорь ауылы. Халқы 2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 2786 адамды құрады. Дереккөздер
Спартакиада

Спартакиада – спорттың бірнеше түрінен өтетін жарыс түрі. Тұңғыш спартакиада 1928 жылы КСРО-да өткізілген болатын. Жарыс Ежелгі Римдег і құлдар көтерілісінің (б.з.б. 73/74 – 71 жылы) көсемі Спартак құрметіне спартакиада деп аталған. Спартакиада бағдарламасындағы жарыстар жергілікті дене тәрбиесінің бастауыш ұйымдарында басталып, кейін аудандық, қалалық, республикалық көлемде өтті. Ақтық бәсеке одақтас республикалардың ең ірі қалаларында өтіп, үлкен мерекеге айналып отырды. 2-дүниежүзілік соғысқа байланысты арасы үзіліп қалған спартакиада 1956 жылдан бастап жазғы, 1962 жылдан қысқы спорт түрлерінен қайта өте бастады. 1956 – 91 жылдардың аралығында барлығы 10 жазғы спартакиада өтті. Қазақстанда 1928 жылы Петропавл қаласында Бүкілқазақстандық 1-спартакиада өз жалауын көтерді. Оған қатысушылар футбол, жеңіл атлетика, қазақша күрес, баскетбол және нысана көздеуден сынға түсті. 2001 жылы бағдарламасына спорттың 25 түрі енген Қазақстан Республикасы тәуелсіздігінің 10 жылдығына арналған 1-жазғы спартакиада өтті. 2001 жылдан бастап әрбір екі жылда бір рет мектептер мен колледждер арасында спартакиада өтіп келеді. Пайдаланған сілтеме
Яснов ауылдық округі

Яснов ауылдық округі – Солтүстік Қазақстан облысы Есiл ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Ясновка, Стрельниковка ауылдары кіреді. Орталығы – Ясновка ауылы. Округ құрамында болған Қарабел ауылы 2014 жылы таратылған. Халқы 2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1040 адамды құрайды. Дереккөздер
Жерден тыс өркениет

— Жерден тыс өркениеттің жасанды серігі]] Жерден тыс өркениет — басқа планеталар жүйесіндегі даму деңгейі жөнінен адамзат қоғамымен қарайлас не одан жоғары деп жорамалданатын ақыл-ой иелерінің қоғамы. Жерде тіршіліктің, сондай-ақ, ғаламда орасан көп планеталар жүйесінің болуы ғаламның қандай да бір басқа аймағында да тіршіліктің пайда болуы мүмкін деген пікір айтуға негіз болды. Сондықтан тірі материяның жоғары дәрежеде ұйымдасқан түріне дейін дамуы, Жерден тыс өркениеттің пайда болу мүмкіндігі жөніндегі тұжырым да дұрыс болып есептеледі. Космонавтиканың дамуы Жерге басқа дүниеден ақыл-ой иелері келіп-кетіп тұрады деген жорамалдар жасауға себеп болды. Тіпті ертедегі көне ескерткіштердің (мыс., Египеттегі пирамидалар, т.б.) жасалуын, т.б. мәселелерді сырттан келген ақыл-ой иелерінің келіп-кетуімен байланыстырған жәйттер де кездеседі. Біздің заманымызда Жерге мұндай келіп-кетушілерді “көргендер”, Жерден тыс өркениетпен байланыстырылған “ұшқыш тәрелкелер” мен “таныс емес ұшқыш нысандарды” бақылаулар көбейді. Алайда, мұндай “фактілер” іле-шала жердегі құбылыстар тұрғысынан, тіпті олардың кейбіреуі мистикалық тұрғыда түсіндірілді. Планеталардағы физ. жағдайлар жөніндегі 20 ғ-дың ортасында орындалған зерттеулердің нәтижесінде, Күн жүйесіндегі планеталарда (Жерден басқа), жоғары дәрежеде ұйымдасқан тіршіліктің болуы мүмкін емес деген қорытынды жасалды. Егер Марста тіршілік болса, онда ол алғашқы қарапайым түрде болады деп жорамалданды. Күнмен шамалас көптеген жұлдыздардың (планеталар жүйесі бар) төңірегіндегі физикалық жағдайларды зерттеудің нәтижесі мұндай жұлдыздардың планеталар жүйесінде тіршіліктің пайда болу және даму ықтималдығын ерекше төмендетті. Қазіргі кезде “экзосфера” аймағы (тіршіліктің дамитын аймағы) жұлдыздардың аз ғана бөлігінде бар деп есептеледі. Соңғы уақытта Жерден тыс өркениетпен ақпарат алмасу үшін әр түрлі диапазондағы электрмагниттік сәулелер пайдаланыла бастады. Сонымен Жерден тыс өркениеттің болуы жөніндегі мәселе тәжірибе жүзінде дәлелденбеген өте ықтимал жорамалға жатады. Ғаламда Жерден тыс өркениеттің таралу ықтималдығы, Жерге басқа дүниеден келетіндердің ықтималдығымен бірдей деуге болады. Дегенмен космонавтиканың одан әрі дамуы және ғаламнан келетін сәулелерді жете зерттеу Жерден тыс өркениеттің болатындығын не болмайтындығын анықтауы тиіс. Сыртқы сілтемелер [http://ru.science.wikia.com/wiki/%D0%92%D0%BD%D0%B5%D0%B7%D0%B5%D0%BC%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D1%86%D0%B8%D0%B2%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%B7%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F Жерден тыс өркениет] Дереккөздер
Яснополян ауылдық округі

Яснополян ауылдық округі – Солтүстік Қазақстан облысы Тайынша ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Ясная Поляна, Вишнёвка, Дашко-Николаевка, Новодворовка ауылдары кіреді. Орталығы – Ясная Поляна ауылы. Халқы 2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 3023 адамды құрады. Дереккөздер
Абай мұздығы (Іле Алатауы)

Абай мұздығы — Іле Алатауының солтүстік беткейіндегі Абай шыңында орналасқан мұздық. Оны зерттеу 1937 жылдан басталды. 1947 жылы Абай Құнанбаев есімі берілген. Аумағы Аумағы 0,2 км 2 , ашық жерінің аумағы 0,1 км 2 . Ұзындығы 0,7 км. Ұшы 3440 м биіктікке барып бітеді. Фирн межесі 3640 м биіктікте, фирннің аумағы 0,1 км 2 . Дереккөздер
Абай ауылдық округі (Шығыс Қазақстан облысы)

Абай ауылдық округі — Шығыс Қазақстан облысы, Күршім ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Бурабай, Қойтас, Теректібұлақ ауылдары кіреді. Орталығы – Бурабай ауылы. Округ құрамында болған Тасқайың ауылы 2017 жылы таратылған. Дереккөздер
Спартак көтерілісі

Спартак көтерілісі – Ежелгі Римде б.з.б. 73/74 – 71 жылы болған құлдар көтерілісі. Көтерілісті құлдыққа сатылып, Капуядағы гладиаторлар мектебіне түскен Спартак басқарған. Ол ежелгі авторлардың айтуынша римдіктерге тұтқынға түскен дакиялық тайпа көсемінің баласы болған. Көтеріліс барысында Спартак өзін шебер ұйымдастырушы әрі талантты қолбасшы ретінде көрсетті. Оның жасағының саны аз уақыт ішінде 10 мыңнан 70 мыңға дейін жетіп, көтеріліс Кампаниядан Италияның оңтүстік аймақтарына жедел тарады. Б.з.б. 72 жыды Рим сенаты көтерілісшілерге қарсы екі консул (Г.Лентул, А.Гелий) әскерін жіберді. Бірақ бұлар Спартактан күйрей жеңілді. Спартак армиясының жеңісі Римнің іргесін шайқалтып кетті. Жер-жерде құлдар өз иелеріне қарсы көтеріліп, имениелерді өртеді, көтерілісшілерге қосылу үшін қашып жүрді. Көтерілісшілер Адрия теңізінің жағалауымен бүкіл Италия, Цизалпия Галлиясына дейін жетіп, Мутина маңындағы шайқаста Рим проконсулы Кассий әскерін күл-талқан етті. Рим сенатынан маза кетті. Олар көтерілісті басу үшін елдегі бүкіл әскерді жұмылдыруға кірісті. Құл иеленушілерден арнайы әскер жасақтала бастады. Оңтүстікке қарай бұрылған көтерілісшілерге қарсы жаңадан Красс армиясы, кейін Испаниядағы Гней Помпей басқарған армия, Фракиядан Марк Лукулл жасағы жіберілді. Апуллия мен Лукания шекарасындағы шайқаста (71 жыл, көктемде) Спартак армиясы күйрей жеңілді, өзі қаза тапты. Пайдаланған сілтеме
Абылайкит ауылдық округі

Абылайкит ауылдық округі — Шығыс Қазақстан облысы Ұлан ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Бестерек, Желдіөзек, Мамай батыр, Сағыр ауылдары кіреді. Орталығы – Сағыр ауылы. Кестеде кішірек жазумен тиесілі ауыл маңындағы тұрғылықты тұрғыны халық санағына енгізілген мекен жай көрсетілген. Дереккөздер
Төрттік геологиясы

.]] Төрттік геологиясы – геологияның төрттік (антропогендік) жүйе мен оған қатысты Жер тарихының кезеңін зерттейтін бөлімі. Төрттік жүйе Жер дамуында тарихи тұрғыдан алып қарағанда ұзаққа созылғанымен, жер бетінің келбеті, климат пен ландшафт бірнеше рет айтарлықтай өзгерістерге ұшырады. .]] Мысалы, жаралуы күрделі, генетикалық жағынан әр түрлі және құрамы өзгергіш түзілімдер пайда болды. Бұл кезеңді зерттеу геологиялық, географиялық, тарихи және биологиялық ғылымдардың әр түрлі салалары (геофизика, геохимия, радиология, петрография, минералогия, палеоботаника, палеозоология, грунттану, т.б.) бойынша алынған деректерге негізделеді. Геологиялық әдістер мен деректер базасында тау жыныстарының жаралу тарихы, қабатталу реті мен құрамы, оларда кездесетін органикалық қалдықтар зерттеледі. ----Палеогеографиялық зерттеу тау жыныстары жиналған ортаның физикалық-географиялық жағдайын, жекеленген замандарда құрлық пен теңіздің бөлінуін, ойпаңдар мен таулардың орналасуын, климаттың өзгеруін түсінуге көмектеседі. Биогеография флора мен фаунаның тарихи даму мәселелерін, олардың эволюциясы мен физикалық-географиялық жағдайларға байланысты өзгеруін анықтауға мүмкіндік береді. Гляциология мен геокриология (тоңға айналған топырақтар мен грунттар туралы ғылым) жер беті және жер асты мұздарының жаралуын, жатыс пішіндерін, таралуын, тоңның эволюциясы мен дамуын зерттейді. Төрттік геологиясы зерттеулерінің экономикалық мәні зор. Себебі, өнеркәсіптік және азаматтық құрылыстар, әр түрлі жолдар, гидротехникалық құрылыстар, т.б. төрттік түзілімдерден тұратын субстратта жүргізіледі. Төрттік геологиясын зерттеу деректері, сондай-ақ пайдалы қазбаларды тиімді игеруге де көмектеседі. Қазақстанның төрттік түзілімдерін, қазба фаунасы мен флорасын, т.б. зерттеуде Х.А.Алпысбаев, Б.Ж.Әубекеров, Ә.Б.Байбатша, Ж.Қ.Таймағамбетов, Б.А.Борисов А.Г.Медоев, Т.Н.Жұрқашев, Б.С.Қожамқұлов, Г.Ц.Медоев, Е.Д.Тапалов, т.б. ғалымдар үлкен үлес қосты. Сілтеме
Әлемдік экономиканың жаһандануы

Әлемдік экономиканың жаһандануы – шаруашылық өмірдің интернационалдануының ең жаңа сатысы. Әлемдік экономиканың жаһандануының жалпы жұрт қабылдаған анықтамасы жоқ. Қазіргі әлемдік экономика ұлттық экономикалардың барған сайын біте қайнасуымен сипатталады. 19 ғасырдың аяғында басталған интернационалдану жаңа сатыға аяқ басып, бірыңғай жаҺандық әлемдік шаруашылық қалыптасты. 1980 – 90 жылдары өндіріс аялары мен салалары бойынша дағдылы мамандануға ғана емес, сонымен қатар компоненттерді, тораптарды, бөлшектерді әлемдік нарыққа шығарып, жеткізуге де маманданған мүлде жаңа халықаралық еңбек бөлінісі қалыптасты. Шаруашылық жүргізуші субъектілер технологилық үдерістердің жекелеген салаларына мамандана бастады. Мұның өзі интернационалданудың одан әрі дамуына негіз болды. Осы жылдары байланыс құралдары мен ақпараттық желілер жетілдіріліп, солардың негізінде қаржы аясы Әлемдік экономиканың жаһандануының жаңа деңгейіне өтуіне мүмкіндік алды. Мұның өзі инвестициялау мен несиелендіру саласында жаңа мүмкіндіктер туғызды, сондай-ақ сауданың бұрын болып көрмеген деңгейде дамуына алып келді. Ұлттық шекаралардың мәні күрт төмендеді. Бұрын сыртқы факторлар деп есептелетін елдің экономикалық дамуы ұлтаралық бизнес үшін ғана емес, сонымен бірге ұлттық кәсіпкерлік үшін де бейне бір ішкі факторларға айналып қалды. Бұл құбылыс интернационалдану деп аталды. Әлемдік экономиканың жаһандануы елдерді өздерінің басқару атқарымдарының бір бөлігін халықаралық ұйымдарға, ең алдымен Дүниежүжілік сауда ұйымына беруге мәжбүрлеп отыр. Бұл ұйым өз қызметін айтарлықтай кеңейтіп, тауарлар мен көрсетілетін қызметтердің халықаралық саудасының нормалары мен ережелерін бұрын болып көрмеген дәрежеде сәйкестендіруге әрекет жасауда. Қазіргі уақытта ғалымдар осы үдерістің мәні мен нысандарын талдап, оның ауқымына, тереңдігі мен салдарларына түрліше баға беруде. Алайда жаҺандық экономиканың аса маңызды белгілері қазірдің өзінде айқындалды. Атқарымдық тұрғыдан жаҺандық экономикада мына белгілерді баса көрсетуге болады: жаҺандық қаржы жүйесі (электрондық байланыс құралдарының дамуы және компьютерлік технологиялардың пайдаланылуы арқасында осындай жүйеге айналып отыр); зияткерлік қызметтің нәтижелерін алмасудың жаҺандық жүйесі (технологияларды пайдалануға берілген лицензиялармен дәстүрлі сауда жасаудан бастап, интернетке біріктірілген компьютерлік ақпараттық желіге дейін); тауарлар мен көрсетілетін қызметтер қозғалысының желісі (тасымалдау, сақтау, сақтандыру, маркетинг, жарнама, тауар ағынын ұйымдастыру, т.б.). Сонымен бірге Әлемдік экономиканың жаһандануының кейбір бағыттарын асыра бағалаудың жөні жоқ. Мысысалы, халықаралық өндіріс оның негізгі бағытына айналған жоқ. Әзірге негізінен жаҺандық сауда жүйесі ұлттық өндірістің нәтижелеріне арқа сүйеп келеді. Сонымен қатар Әлемдік экономиканың жаһандануы әркелкі даму мәселесін де шешкен жоқ, тікелей шетелдік инвестициялардың әлемдік ағынына да ықпалын тигізе алмай отыр. Сілтемелер * Маркетинг * Экономика * Инвестиция Дереккөздер
Жерді алып қою

Жерді алып қою — жер учаскелерін меншік иесінен немесе жерді пайдаланушылардан жергілікті атқарушы органдардың сот шешімі арқылы заң жүзінде мемлекет меншігіне кері қайтаруы. Меншік иелері мен жерді пайдаланушылардан Жерді алып қою тәртібі Қазақстан Республикасының “Жер туралы” Заңының (30.І 2001.) “Жер учаскесіне меншік құқығын, жер пайдалану құқығын және өзге де құқықтарды тоқтату” туралы 9-тарауында көрсетілген. Жерді алып қою мынадай жағдайларда жүзеге асырылады: 1) мемлекеттік қажеттіліктер үшін. Оларға: қорғаныс мұқтажына, ерекше қорғалатын табиғи аумақтарға, сауықтыру, рекреациялық және тарихи-мәдени мақсаттарға жер беру; учаскенің астынан пайдалы қазба кеніштерінің табылуы; жол салу, электр, байланыс желілері мен құбыр жолдарын тарту, сондай-ақ ҚР Үкіметі белгілейтін мемл. маңызы бар басқа да нысандар салу жатады. Мемлекеттік қажеттіліктерге Жерді алып қою, егерде меншік иелері жер пайдалану құқығын сатып алған болса, азаматтық заңдарға сәйкес сатып алу тәртібімен жүзеге асырылады және оны атқаратын органның бір жақты шешімі негізінде жүргізіледі; 2) төтенше жағдайлар кезінде. Оларға зілзала, індетті аурулар, т.б. апатты жағдайлар жатады. Мұндай жағдайда меншік иесінен жер оның шеккен залалын өтей отырып, қоғам мүдделері үшін уақытша алынады. Төтенше жағдайлардың қолданылуы тоқтатылған кезде жер учаскесі меншік иесіне қайтарылады, қайтарылу мүмкін болмаған жағдайда оның құны немесе жер пайдалану құқығының құны өтеледі; 3) жерді алушы алған жерді бір жыл ішінде тиісті мақсатқа пайдаланбаған болса. Жерді игеруге мүмкіндік бермейтін әр түрлі апатты жағдайлар бұл кезеңге кірмейді. Сонымен қатар учаске жерді ұтымды пайдалану ережелерінің өрескел бұзылуы нәтижесінде жарамсыз жерге айналып, оның салдары экологиялық зардаптарға әкеліп соғатын болса, әкімшілік құқық бұзушылық туралы заңдарда көрсетілген жазалау шаралары қолданылғаннан кейін жер учаскесі меншік иесінен алынады. Меншік иесі қылмыстық жауапкершілікке тартылып, оның дүние-мүлкін тәркілеу туралы сот қаулысы шыққан жағдайда да жер мүлік есебінде алынуы мүмкін. Жерді алып қою процесі аяқталған соң жер учаскесіне меншік құқығы немесе жер пайдалану құқығы азаматтық іс жүргізу заңдарында белгіленген тәртіппен жария саудада сатылады. Тағы қараңыз Жер (территория) Сыртқы сілтемелер *[http://www.inform.kz/kaz/article/1172495 Жерді алып қою проблемалары] *[http://www.parlam.kz/en/mazhilis/final-documents/270 Аграрлық мәселелер комитеті] Дереккөздер
Логикалық қателер

Логикалық қателер — ойлану барысында ойдың бұрыс жолмен кетуінен туындайды. Негізінен ой қорытындысында, пікірде, ұғымдарға анықтама беруде, дәлелдеу мен теріске шығаруда, жалпы ойлау кезінде ойдың логикалық жүйесінің, логикалық заңдардың бұзылуын білдіреді. Дәстүрлі логикада ежелден Логикалық қателердің мынадай үш түрі анықталды: *Дәлелдеу негізіндегі қателер *Тезиске қатысты қателер *Аргумент келтірудегі қателер, яғни ой қорыту мен пікір формаларынан кететін қателер. Логикалық қателер : *белгілі бір пікірлерді айту үшін ойлаудың алғышарттарын бұрыс талқылаудан немесе пайдаланудан (мысалы, белгілі бір шарттарда ақиқат болатын кейбір пікір ешбір шарт қоймай-ақ ақиқат деп алынады); *ойлау барысында логика заңдарының бұзылуынан (мысалы, силлогизмде белгілі “терминдерді төрт еселеу”: жалпы терминдердің бар екендігі көрінген сияқты болғандықтан алғышарттар топталады, ал шынында мұндай терминдердің ар жағында түрлі ұғымдар тұрады); *пікірдің қорытындысын бұрыс тал-қылаудан; мұндай пікір осы талдаудың түйіні бола алмайды (мысалы, дәлелдеуде — тезистерді алмастыру), т.б. келіп шығады. Дереккөздер *Б. Иманбекова
Амангелді Кәрентаев

Амангелді Кәрентаев (18 қараша 1943 жылы туылған, Мойынқұм ауданы Амангелді ауылы) – қоғам қайраткері. Ұлты - қазақ. Шыққан тегі Ұлы жүздің Дулат тайпасы Шымыр руынан. Красногор ауыл шаруашылығы техникумы ( 1960), Жамбыл жеңіл және тамақ өнеркәсібі технология институтын (1966), Қазақ ауыл шаруалығын институтын (1971), Бүкілодақтық Ауыл шаруашылығы экономикасы ғылым-зерттеу институтының аспирантурасын (1978) бітірген. Ғылыми дәрежесі - Экономика ғылым дарының кандидаты Москва (1978). Мамандығы - инженер-технолог, инженер-механик. 1960 жылы Луговой (қазіргі Тұрар Рысқұлов) ауданы «Қызылту» кеңшарының машина-трактор шеберханасында бақылаушы механик, меңгеруші, 1967 – 1969 жылы Жамбыл ауданы ауыл шаруашылығы басқармасының мемлекет ауыл техникасын қадағалау кәсіпорнының инженері, аға инженері, 1969 – 1977 жылы Жамбыл облысы ауыл шаруашылығы басқармасында механизация бөлімінің бас инженері, 1977 – 1983 жылы Қазақстан Компартиясы Жамбыл облысы комитетінде ауыл шаруашылығы бөлімінің нұсқаушысы, 1983 – 1987 жылы «Облсельхозхимия» бірлестігінің төрағасы, 1987 жылы «Жамбылагроөнеркәсіпкөлік» облысы автокөлік басқармасының бастығы, 1987 – 1991 жылы Жамбылагроөнеркәсіп комитеті төрағасының орынбасары - «Облагропромтехника» бірлестігінің төрағасы, 1991 – 1992 жылы Шу ауданы партия комитетінің бірінші хатшысы, Шу ауданы халық депутаттары кеңесінің төрағасы, 1992 – 1995 жылы Шу ауданы әкімі, 1995 – 1998 жылы Байзақ ауданы әкімі,1998 - 2008 жылдан Жамбыл облысы әкімшілігінің ауыл шаруашылығы басқармасының бастығы. Жамбыл облысы әкім апаратының агроөнеркәсіп кешені мониторингін дамыту - бөлімінің меңгерушісі (2008-2009), «Оңтүстік» қаржы компаниясы Жамбыл облысы филиалында бас маманы болды (2009-2019). «Д.А. Қонаев атындағы Халықаралық Қордың» Жамбыл облыстық бөлімшесінің төрағасы (2014-2019). Мемлекеттік наградалары «Парасат», «Құрмет», «Знак Почета» ордендерімен марапатталған. «Ерең еңбегі үшін», «Тыңға елу жыл», «Қазақстан Конституциясына 10 жыл», «Қазақстан Конституциясына 25 жыл», 1-ші дәрежелі «Еңбек даңқы», «Тәуелсіздікке 25 жыл», «Тәуелсіздікке 30 жыл» медальдарымен марапатталған. Қазақстан Республикасы Президентінің алғысы және «Алтын Барыс» омырау белгісімен марапатталған. Қазақстан Республикасы «Ауыл шаруашылығы саласының үздігі», Қазақстан Республикасы құрметті спорт қайраткері атақтарын алған. Шу, Байзақ, Мойынқұм аудандарының және Жамбыл облысының құрметті азаматы. Ғылыми еңбектер 50-ден аса ғылыми мақалаларымен 2 монографияның 5 кітаптің авторы.
Әлеуметтік жеке код

Әлеуметтік жеке код (ӘЖК) – жеке зейнетақы шоттарын енгізу мен оған бақылау жасау және азаматтарды біргейлендіру бойынша басқа да әлеуметтік рәсімдер мүмкіндігін қамтамасыз ету үшін заңға сәйкес зейнетақымен қамсыздандырылуға құқығы бар әрбір азаматқа тағайындалатын тұрақты жеке код. Сілтемелер * шот * құқық * Заң Пайдаланған Әдебиет
Нәтай Әзімханұлы Кенесарин

Нәтай Әзімханұлы Кенесарин (24 маусым 1908 жыл, Төле би ауданы 16-ауылы – 16 сәуір 1975 жыл, Өзбекстан, Ташкент қаласы) — ғалым, геолого-минералды ғылымдардың докторы (1958), профессор (1952), Өзбекстан Ғылым Акакдемиясының корреспондент мүшесі (1962), Өзбекстанның еңбек сіңірген геологы (1967). Нәтай Кенесарин атақты Кенесары Қасымұлының Күнімжан деген бәйбішесінен болған кенжесі - Ахмет сұлтанның Әзімхан деген ұлынан тараған шөбересі. Өмірбаяны Балалық шағы Қызмет жолы *1935 Орта Азия индустриалды институтын бітірген. *1935 – 1944 жылдары Өзбекстан Ғылым Акдемиясында ғылыми қызметтер атқарған. *1944 – 52 жылдары Қазақстан Үкіметінің шақыруымен Алматыға келіп, Геология ғылымдар институтында гидрогеология және инженерлік геология бөлімін басқарды. *1952 – 1960 жылдары Ташкент ауыл шаруашылық институтында кафедра меңгерушісі, профессор болды. *1960 – 1962 жылдары Ташкент қаласындағы Гидрогеология және инженерлік геология институтын ұйымдастыруға белсене ат салысып, сол институтта директордың орынбасары, директоры (1962 – 68) қызметін атқарды, *1968 жылдан лабаротория меңгерушісі болды. Негізгі ғылыми еңбектері жер асты суларын зерттеуге арналған. *1971 - 1975 жылдары Ташкент ирригация және мелиоарция институтының Гидрология и гидрогеология кафедрасының меңгеруші болған. Кенесарин Гидрология и гидрогеология кафедрасының жұмысын жандандырып, көптеген ғылыми жаңалықтарды қолданысқа енгізеді. Сырдария алабының суармалы жерлеріндегі грунт суларының әсерін анықтау, Жезқазған қаласы мен Ембі мұнай кәсіпорындарын жер асты суымен қамтамасыз етуге қатысты көптеген ғылыми зерттеулер жүргізді. Суармалы аймақтардағы грунт суларының режимі мен балансын, Күн энергиясымен байланысын, артезиандық сулардың қорын анықтап, оның пайдалану бағыттарын негіздеді. 150-ден астам ғылыми еңбектердің авторы. Медальдармен марапатталған. 1975 жылы 16 сәуір күні қазақ ұлытының біртуар ұлы, ғалым, асылдың сынығы Нәтай Кенесарин 67 жасына қараған тұста Ташкент қаласында дүниеден озды. Белгілі ғалымның денесі Өзбекстанның зиялы қауымы жерленген Шағатай зиратына қойылды. Шығармалары *Формирование режима грунтовых вод орошаемых районов Средней Азии, Таш., 1959; *Ресурсы подземных вод Узбекистана и перспективы использования их в народном хозяйстве, «Узбекистанский геол. журнал», ғ5, 1961; *Вляние орошения на режим грунтовых вод в условиях аридной зоны (Средняя Азия и Южный Казахстан), М., 1964; *Основные проблемы мелиоративной гидрогеологии в районах орошаемого земледелия КСРО, С., 1964. Ж. Сыдықов Нәтай Кенесариннің құрметіне Дереккөздер
Григорий Иванович Спасский

Спасский Григорий Иванович (1783, Ресей, Егорьев қаласы – 29.4.1864, Мәскеу қаласы) – түркітанушы ғалым, Ресей ғылым академиясының корреспондент мүшесі (1810). Коломенск діни семинариясында білім алған (1799). Санкт-Петербургтегі пайдалы қазбаларды зерттеумен айналысатын Бергколлегияда қызмет атқарған. 1803 жылы тау-кен инженері ретінде Сібірге жіберілді. Ол қызмет бабымен Сібірде 12 жылдай тұрып, зерттеу жұмыстарымен айналысты. Алтайлықтардың тілі мен әдет-ғұрпы жайында мақалалар жариялады. Енисей жазба ескерткіштеріндегі ойма жазуларды қағаз бетіне түсіріп, одан арнайы альбом әзірледі. Көне түркі жазба ескерткіштері таңбаларының дыбыстық мағыналарын айқындауға талпыныс жасады. Ресейде шығыстану мәселесіне байланысты алғашқы ғылыми журнал шығару ісін жолға қойды. Оның жетекшілігімен 1818 – 24 жылы “Сибирский вестник”, 1825 – 27 жылы “Азиатский вестник” журналдары жарық көрді. Шығармалыры: Древности Сибири // Сибирский вестник. 1818. ч. 1. Әдеб.: Кононов А.Н. История изучения тюркских языков в России. Л., 1972. Пайдаланған сілтеме
Вениамин Моисеевич Кельман

Вениамин Моисеевич Кельман (7.2.1915, Украина, Киев - 27.04.2008, Теннеси) – физика-математика ғылымының докторы (1949), профессор (1953), Қазақстан ҒА-ның академигі (1962). *1937 жылы Киев мемлекеттік университетін бітірген. *1937–41 жылдары Украина ғылым академиясының Харьков қаласындағы Физика-техникалық институтында аға ғылыми қызметкер болды. *1941-1945 2-дүниежүзілік соғысқа қатысты. *1945–62 жылдары КСРО ҒА-ның Ленинград (қазіргі Санкт-Петербург) Физика-техника институтында, *1962–87 жылдары Қазақстан ғылым академиясының ядролық физика институтында лаборатория меңгерушісі, бас ғылыми қызметкер (1987–92) болып жұмыс істеді. *1992 жылдан АҚШ-та тұрады. Негізгі ғылыми еңбектері электрондық және иондық оптика саласына және ажыратқыштық шамасы жоғары бета- және масс-спектрометрлер жасауға арналған. Еңбек Қызыл Ту, Халықтар достығы, «Құрмет Белгісі» ордендерімен және медальдармен марапатталған. Дереккөздер
Айнабұлақ ауылдық округі (Шығыс Қазақстан облысы)

Айнабұлақ ауылдық округі – Шығыс Қазақстан облысы Зайсан ауданындағы әкімшілік бірлік. 1998 жылға дейін Теректі ауылдық округі деп аталды. Әкімшілік құрамы Құрамына Айнабұлақ, Жаңатұрмыс, Қайнар, Шыршысу ауылдары кіреді. Орталығы – Айнабұлақ ауылы. Округ құрамында болған Талды, Сарытұмсық ауылдары 2020 жылы таратылған. Дереккөздер
Папирус зерттеу ғылымы

Папирус зерттеу ғылымы – тарихи-филологиялық арнаулы пән, палеографияның бір тармағы. Папирус зерттеу ғылымының міндеті – грек, латын, кейінгі эллинизм, Рим, Византия уақытындағы бір қалыпқа түсірілген жазулар мен копт папирустарын, сондай-ақ көзе табақтардағы, мумиялардың ағаш тақтайларындағы жазулар мен таңбаларды оқып, зерттеу. Папирус зерттеу ғылымы папирустарды дәуіріне, жеріне, мазмұнына қарай жіктеп, әріптер мен белгілердің өзгеруін, грамматикасын және папирустар тілінің стилін зерттейді. Папирустардың алғашқы мәтіндері 1752 жылы Геркуланумнан (Италия), 1778 жылы Египеттен табылды. Папирус зерттеу ғылымының негізгі орталықтары Каирдегі Египет музейі, Лондондағы Британ музейі, Берлиндегі мемлекеттік музей, Санкт-Петербургтегі мемлекеттік эрмитаж, Париждегі Лувр музейі, Марбургтегі (ГФР) папирология институты, Флоренциядағы Медичи – Лауренциана кітапханасы, т.б.; Дереккөздер
Әлеуметтік жоспарлау

Әлеуметтік жоспарлау – халықтың тұрмыс жағдайына тікелей қатысты үдерістерді реттеу. Экономикалық қызметтің әлеуметтік қырларын дамыту мақсатын айқындайды. Әлеуметтік жоспарлау нысаны – әлеуметтік қатынастар, қоғамның әлеуметтік құрылымының оңтайлы жұмыс істеуі мен дамуын қамтамасыз етуді талдап жасау, оның экономикалық және әлеуметтік дамуы үдерістерін синхронизациялау. Әлеуметтік жоспарлауда тұрмыс деңгейі мен оның көрсеткіштері: халықтың нақты табысының сипаттамалары; тұтынудың деңгейі мен өсу көрсеткіштері; материалдық игіліктер мен қызмет көрсетудің аса маңызды түрлерімен халықтың қамтамасыз етілуі; әлеуметтік даму саласындағы талдамалар – еңбек жағдайының жақсартылуы, қызметкерлердің біліктілігін арттыру, халықтың жалпы білімі мен мәдени деңгейін жоғарылату, тұрғын үй, мәдени-тұрмыстық, медициналық қызмет көрсету жағдайын жақсарту, т.б. қамтылады. Сілтемелер * Экономика * Жоспар * Синхронизация Дереккөздер
Айыртау ауылдық округі

Айыртау ауылдық округі – Шығыс Қазақстан облысы Ұлан ауданындағы әкімшілік бірлік. 1998 жылға дейін Қанай ауылдық округі деп аталды. Әкімшілік құрамы Құрамына Айыртау, Жаңа Канайка ауылдары кіреді. Орталығы – Айыртау ауылы. Дереккөздер
Көлденең ауылдық округі

Көлденең ауылдық округі – Абай облысы Үржар ауданындағы әкімшілік бірлік. 2007 жылға дейін Аксаков ауылдық округі деп аталды. Әкімшілік құрамы Құрамындағы жалғыз елді мекен әрі әкімшілік орталығы – Көлденең ауылы. Дереккөздер
Шілікті ауылдық округі

Шілікті ауылдық округі — Шығыс Қазақстан облысы, Зайсан ауданындағы әкімшілік бірлік. 1997 жылға дейін Тарбағатай ауданының құрамында болған. Әкімшілік құрамы Құрамына Жалшы, Кәкенталды, Қарасай, Тасбастау, Шілікті ауылдары кіреді. Орталығы – Шілікті ауылы. Округ құрамында болған Кемпірбұлақ ауылы 2009 жылы таратылған. Дереккөздер
Жас өспірім

Жас өспірім — адамның 13 пен 16 жас аралығындағы шағы. Жасөспірім кезеңінде адамда жан қуатының сапалық жаңа құрылымдары (жыныс мүшелерінің жетілуі, сана-сезімнің артуы, айналасымен қарым-қатынасының жаңа мазмұнға ие бола бастауы, іс-әрекетінің күрделене түсуі, моральдік-этикалық түсініктер және т.б.) қалыптасады. Бұл кезде жасөспірім дербестікке, әсерге берілгіштікке салынып, қимыл-қозғалысқа құштар келеді. “Өзім білемге” салыну, ер жеттім деп ойлау кейде жаңсақ, теріс қылықтарға соқтыруы да ықтимал. Осы кезеңде олардың психикалық ерекшеліктерімен санасып, тиісті жерінде талап-тілектерін қолдап, түрлі қоғамдық пайдалы істерге (оқу, спорт, еңбек) белсенді түрде қатыстырып отыру керек. Жас өспірім кездегі мәселелер # Сәтсіздік (жазалау) қорқынышы. Яғни, жас өспірімнің көбі өзінің қабілетін дұрыс еcептемей, бүкіл әрекеттердің түрлерін "идеалдық" деңгейде жасауға тырысады, сондықтан істің нәтижесі жаман болса, оларда қорқыныш пайда болуы мүмкін. # "Жалғыздық" қорқынышы. # Арманның жүзеге асырылмауы. # "Сыртқы келбет" қорқынышы. # Депрессияның пайда болуы. Жас өспірім кезеңде, адамдарда бірінші ауыр түрінде болатын, депрессия қалыптасуы мүмкін. Депрессия әр түрлі мәселелерден пайда болады (ал, жас өспірім кезде, сондай мәселелер жиі түрде қалыптасады).
Шолпан ауылдық округі

Шолпан ауылдық округі – Абай облысы Үржар ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамындағы жалғыз елді мекен әрі әкімшілік орталығы – Шолпан ауылы. Округ құрамында болған Откорм, Қостерек ауылдары 2007 жылы таратылған. Дереккөздер
Ақбұлақ ауылдық округі

* Ақбұлақ ауылдық округі - Абай облысы Жаңасемей ауданындағы әкімшілік бірлік. * Ақбұлақ ауылдық округі – Ақмола облысы Аршалы ауданындағы әкімшілік бірлік. * Ақбұлақ ауылдық округі – Батыс Қазақстан облысы Бөрлі ауданындағы әкімшілік бірлік. * Ақбұлақ ауылдық округі – Батыс Қазақстан облысы Шыңғырлау ауданындағы әкімшілік бірлік. * Ақбұлақ ауылдық округі – Жамбыл облысы Тұрар Рысқұлов ауданындағы әкімшілік бірлік. * Ақбұлақ ауылдық округі - Түркістан облысы Сайрам ауданындағы әкімшілік бірлік. * Ақбұлақ ауылдық округі - Қарағанды облысы Осакаров ауданындағы әкімшілік бірлік. * Ақбұлақ ауылдық округі - Солтүстік Қазақстан облысы Уәлиханов ауданындағы әкімшілік бірлік. * Ақбұлақ ауылдық округі - Шығыс Қазақстан облысы Марқакөл ауданындағы әкімшілік бірлік.
Талы

Талы — Обаған алабындағы көл. Географиялық орны Қостанай облысы Сарыкөл ауданы жерінде, Қараоба елді мекенінен батысқа қарай 3 км жерде, теңіз деңгейінен 94,5 м биіктікте орналасқан. Гидрографикасы Ауданы 11,3 – 13,91 км², ұзындығы 6,7 км, енді жері 3,1 км. Орташа тереңдігі 1,0 м. Су мол жылдары Обағанмен бірігіп кетеді. Көлдің жағалауы саз балшықты, жазық, қамыс өседі. Мал, егін суаруға пайдаланылады.
Шар қалалық әкімдігі

Шар қалалық әкімдігі – Абай облысы Жарма ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Кезеңсу, Көшек, Сарыарқа, Суырлы ауылдары кіреді. Орталығы – Шар қаласы. Әкімдік құрамында болған Қараш, Қызылжетек ауылдары 2007 жылы, Қызылшар, №7 темір жол айрықтары 2009 жылы, Еспе, №6-темір жол айрығы ауылдары 2013 жылы таратылған. Дереккөздер
Әлеуметтік жүйе

Әлеуметтік жүйе – өндірістік және бейөндірістік салаларды тұтас қамтитын жүйе болып, әлеуметтануда ол тұлғалар, топтар мен институттар арасында болатын, біртұтас тұтастықты құрайтын қатынастардың жүйелі желісі. Әлеуметтік жүйе салаларының құрамы осы ая салалары жіктелімінің өзгеруіне сәйкес ауысып отырады. Қазақстан Республикасының Статистика жөніндегі агенттігінің жіктеліміне сәйкес бейөндірістік ая салалардың 2 тобын қамтиды: * Ұжымдық қажеттіліктерді қанағаттандыратын салаларды (геология және жер қойнауын барлау; су шауашылығы; басқару, ғылым және ғылыми қызмет көрсету, несиелендіру, т.б.) * Қызмет көрсетуі халықтың мәдени-тұрмыстық және әлеуметтік қажеттіліктерін қанағаттандыратын салаларды (тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық, тұрмыстық қызмет көрсету, білім беру, мәдениет пен өнер, жолаушы көлігі мен байланыс, денсаулық сақтау, әлеуметтік сақтандыру, т.б) БҰҰ-ның халықаралық жіктегішіне (Халықаралық стандарттық шаруашылық жіктелімі) сәйкес қызметтің барлық салалары қызметтің белгілі бір түрін қамтитын 10 салаға бөлінген, олар: кен қазу өнеркәсібі, өңдеуші өнеркәсіп, ауыл және орман шауашылығы, аңшылық пен балық аулау, электртехника, газ және су шауашылығы, құрылыс, көтерме және бөлшек сауда, қаржы, сақтандыру, жылжымайтын мүлікпен жасалатын операциялар, коммерциялық қызметтер (20 түрі бар), көлік, қойма шауашылығы және байланыс (20 түрі бар), коммуналдық, қоғамдық және жеке басылық қызмет көрсету (49 түрі бар), т.б. Халықаралық және отандық жіктелім арасында елеулі айырмашылық бар. Қазақстанның нарықтық қатынастарға көшуіне байланысты, бұл қатынастар қоғамдық өндірістің сипаты мен құрылымына ықпалын тигізеді. Сондықтан қазіргі кезде басқару тәжірибесінде “әлеуметтік ая”, “бейөндірістік ая” ұғымдарымен қатар “әлеуметтік инфрақұрылым” (сауда, қоғамдық тамақтандыру, халыққа тұрмыстық қызмет көрсету, денсаулық сақтау, білім беру, әлеуметтік қамсыздандыру нысандарының жиынтығы) ұғымы да қолданылады. Қазіргі таңда ең көп қолданылатын әлеуметтік желілердің қатарына Facebook, Youtube, Whatsapp желілері кіреді. Facebook-те 2 млрд белсенді қолданушылары бар, ал қалған 2-де 1,5 млрд-тан астам қолданушылары бар. Зерттеу 2018 жылы "web-canapel.ru" сайтында жарияланды. Дереккөздер
Шалабай (ауыл)

Шалабай — Абай облысы Жарма ауданындағы ауыл, Шалабай ауылдық округі орталығы. Географиялық орны Аудан орталығы - Қалбатау ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 43 км жерде, Қалба жотасының шығыс беткейінің етегінде Қызыл өзенінің жағасындағы дала белдемінде орналасқан. Тарихы Іргесі 1932 жылы ет бағытындағы асыл тұқымды ірі қара мал өсіруге арналған зауытты құру негізінде қаланған. 1996 жылы зауыт таралғаннан кейін, оның негізінде ЖШС, бірнеше шаруа қожалықтары құрылды. Ауыл іргесінен 2005 жылы Курчатов – Шар темір жолы салынды, ал оның жалғасы (ұзындығы 150 км) 2007 жылы облыс орталығы Өскемен қаласына дейін жетті. Түркістан-Сібір темір жолымен қиылысатын екінші темір жолы – Курчатов – Шар – Өскемен темір жолы іске қосылды. Бүл жол темір жолдар қиылысатын ірі қалалар мен аудан орталықтарында үлкен жол тораптарын жасай отырып, жолаушылар мен жүк тасу жұмыстарын іске асыруда үлкен рөл атқарады. Дереккөздер
Корейлер қауымдастығы

Корейлер Қауымдастығы – Жамбыл облысынағы корейлердің ұлттық тілін, мәдениетін, салт-дәстүрін дамытуды мақсат тұтқан ұлттық-мәдени орталық. 1994 жылы 17 мамырда құрылған. Төрағасы – З.Н. Мун. Корейлер қауымдастығы Тараз қаласындағы «Ариран» жеке меншік өнер мектебінде, Тараз мемлекет универсетінде, Қаратау қаласындағы бір орта мектепте корей тілін оқытып, үйретуді қолға алған. Сондай-ақ, облысы және қала көлемінде корейлердің тарихына, мәдениетіне, салт-дәстүріне қатысты түрлі көрмелер ұйымдастырып тұрады. Шу, Талас, Байзақ және Меркі аудандарында Корейлер қауымдастығының бөлімшелері ашылған. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://dostyktk.kz/index.php?optioncom_content&viewarticle&id123&Itemid&lang=kz/ Достық үйі] * [http://westkaz.kz/?pid1844&modulenews&lang=kz/ Батыс Қазақстан облысы]
Ақбұлақ ауылдық округі (Абай облысы)

Ақбұлақ ауылдық округі – Абай облысы Жаңасемей ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Ақбұлақ, Таңат ауылдары кіреді. Орталығы – Ақбұлақ ауылы. Тарихы 2017 жылы таратылған Таңат ауылдық округінің 2 елді мекені қосылды. 2020 жылы Социалистік Қазақстан ауылы таратылды. Дереккөздер
Ділдабай Әнуарұлы Кемешев

Ділдабай Әнуарұлы Кемешев (25 қыркүйіек 1959 жылы туған, қазіргі Түркістан облысы Төле би ауданы Көксәйек ауылы) – суретші, өнертану ғылымдарының докторы (2001), педагогика ғылымдарының докторы (2001). Дулат тайпасының Жаныс руынан. * Әбілхан Қастеев атындағы Шымкент көркемсурет колледжін (1979), 1989 жылы Ташкент мемлекеттік педагогика институтын бітірген. Төле би ауданындағы Төле би атындағы орта мектепте сызу-сурет пәнінің мұғалімі *1991–1998 жылдары Шымкент педагогикалық институтында (қазіргі Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік университеті) Кескіндеме кафедрасының оқытушысы, Саз және өнер кафедрасының меңгерушісі (1995–1998) Халықаралық қазақ-түрік университетінің Шымкент бөлімшесінде аға оқытушы, кафедра меңгерушісі, Мәскеу қаласында ғылыми-тәжірибелік жұмыстан өткен (1998–1999). *1998–2007 жылдары Шымкент Әлеуметтік педагогикалық университетінде проректор қызметтерін атқарған. *2007 жылдан Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік университеті ғылыми кеңестің мүшесі. Қазір Қ.А. Иасауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университеті өнер факультетінің Киім дизайны кафедрасының меңгерушісі. 2 оқулық, 15 әдістемелік құралдар, 57 ғылыми-зерттеу жарияланымның, оның ішінде 1 монографияның авторы. Дереккөздер
Есберген Тоқшылықұлы Божанов

Есберген Тоқшылықұлы Божанов (1.05.1943, Алматы облысы, Жамбыл ауданы, Дегерес ауылы) – физика-математика ғылымының докторы (1997), профессор (1993). Нью-Йорк ғылым академиясының корреспондент-мүшесі (1993). Еңбек жолы * Қазық Мемлекеттік Университетті (1965 жылы, қазіргі Қазақ Ұлттық Университеті) және аспирантурасын (1970 жылы) бітірген. * 1965–73 жылдары Қазақстан Ғылым Академиясының Математика және механика институтында қызмет істеді. * 1976–90 жылдары Қазақ политехника институтының Ақтау қаласындағы жалпытехника факультетінде аға оқытушы, кафедра меңгерушісі, деканның орынбасары, декан. * 1993 жылы бөлімше Ақтау политехника институты болып құрылып, оның ректоры болды. * Қазір ҚазМСҚА-ның үздіксіз білім беру институтының директоры. Ғылыми еңбектері * «Исследование проблем устойчивости упругих тел, гибких пластин и оболочек и их приложения» деген тақырыпта докторлық диссертация қорғаған. Оның негізгі ғылыми жұмыстары қолданбалы математика саласына арналған. * 100-ден аса ғылыми еңбектің, оның ішінде 6 монографияның авторы. Марапаттары Қазақстан Республикасының халыққа білім беру ісінің үздігі Дереккөздер
Махамбет Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университеті

Махамбет Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университеті – Батыс Қазақстан облысындағы жоғары оқу орны әрі ірі ғылыми-оқу орталығы. Тарихы Алғашында Орал педагогикалық институты болып педагог кадрлар даярлайтын жоғары оқу орны болды. 1932 жылы Орынбор қаласынан көшірілген Халық ағарту институтының негізінде ашылды. 1937-ші жылдан бастап институт А. Пушкин атын алды. 1996 жылы Пушкин атындағы Батыс Қазақстан Гуманитарлық Университеті болып өзгерген. 2000 жылы Университет Орал қаласындағы Батыс Қазақстан агротехника академиясын және Мәдениет институтымен біріктіріліп Батыс Қазақстан Мемлекеттік Университет болып қайта құрылды. 2002 жылы БҚАУ құрамынан шығып, 2003 жылы Университет Махамбет Өтемісұлы атын алды. Құрылымы Оқу орнының құрамында 6 факультет бар: # Педагогикалық факультет # Мәдениет және өнер факультеті # Физика-математика факультеті # Жаратылыстану-география факультеті # Тарих, экономика және құқық факультеті # Филология факультеті Университетте 20 мамандық бойынша аспирантура, екі канд. дисс. қорғау жөніндегі ғыл. кеңес бар. Сондай-ақ университеттің редакциялық-баспагерлік бөлімі дербес баспаханамен жарақтандырылған, мұнда «Вестник ЗКГУ» жинағы шығады. Университет кітапханасында 1 млн-нан астам кітап қоры жинақталған, онда электронды каталог пен жергілікті компьютерлік желі іске қосылған. Университеттің 5 оқу ғимараты, 4 жатақхана, 600 мың кітап қоры жинақталған кітапханасы бар. Мұнда зоология мұражайы, биохимия лабораториясы, жаңа ақпараттар лабораториялары жұмыс істейді. Университет кадрлар даярлаудың көп сатылы жүйесіне көшіріліп, әмбебап мамандарды даярлауға бағытталған. Университетте 2,5 мыңнан аса студенттер дәріс алады. Ағылшын, неміс және араб тілдері оқытылады. Мұнда 4 ғылым докторы, 85 ғылым кандидаты, 17 профессор және жүзден астам доцент еңбек етеді. Дереккөздер
Жерді қайта құнарландыру

нің жағалауындағы жерді қайта құнарландыру жұмыстары, АҚШ]] Жерді қайта құнарландыру, рекультивация(лат. re — қайта не кері әсерді білдіретін қосымша және cultіvo — өңдеу) — бүлінген жерлердің құнарлылығын қайта қалпына келтіріп, оны халық шаруашылығына пайдалануға беру және қоршаған ортаны жақсарту үшін жүргізілетін кешендіжұмыс. Жердің құнарсыздануы — әр түрлі шаруашылық әрекеттерінен — жер асты пайдалы қазбаларын өндіру, геологиялық барлау және әр түрлі құрылыс жұмыстарын жүргізуден болады. Осындай әрекеттердің салдарынан топырақтың үстіңгі құнарлы қабаты жойылады, гидрологиялық жүйелер өзгереді, техногендік рельеф түзіледі. Жерді қайта құнарландырудың нәтижесінде ауыл шаруашылығына және орман шаруашылығына қажетті жерлер жақсарып, су құбырлары іске қосылады, дем алатын орындар мен құрылысқа қажетті аймақтар пайда болады. Жерді қайта құнарландыру үшін топырағы құнарсызданған, қоршаған ортаны ластайтын жерлерді және ластанған су құбырларын биологиялық, техникалық, және химиялық әдістермен қалпына келтіреді. Жерді қайта құнарландыру 2 кезеңде жүргізіледі; техникалық жерді қайта құнарландыру — бүлінген жерлерді халық шарушылығына мақсатты түрде пайдалану үшін жер бетін тегістеу, құнарлы және құнарландыруға болатын топырақ пен тау жыныстарын жиыстырып жер бетіне төсеу, жолдар салу, әр түрлі гидротехникалық және мелиоративтік құрылыстар салу, т.б.; биологиялық Жерді қайта құнарландыру — топырақтың құнарлы қабатын қайта қалпына келтіретін агротехникалық және фитомелиоративтік жұмыстар жүргізу, топырақтың құрылымын жақсартатын процестердің жүруін тездету, құнарланған жерлерде өсімдіктер мен жануарлар дүниесін қалпына келтіру мен оның өнімін арттыру. Тағы қараңыз * Кәріздеу Сыртқы сілтемелер [http://www.glossary.ru/cgi-bin/gl_sch2.cgi?RQlqzr;yoig.o9!nlslr Рекультивация] Дереккөздер
Жастабан

Жастабан — қазақ халқының құрамындағы ру. Шежіре бойынша, Орта жүз құрамындағы керей тайпасының абақ керей тармағынан таратылады. Жастабан руы бұрын Алтай тауының оңтүстік-батысында Қара Ертіс пен Сауыр тауының оңтүстік-шығысын қоныстанған. Жастабан Бекназар (одан Қожаберді, Құдайберді, Қойлыбай, Жәдігер), Қосай (одан Еламан, Рысбетек, Жолай, Жолымбет, Құтыке) аталарына бөлінеді. Ұраны — Абақ, Жәнібек, таңбасы — абақ.Қазақ энциклопедиясы Тұлғалар * Мұхтар Мұқанұлы Мағауин * Бекен Бәкенұлы Жылысбаев * Қасымбаев Жанұзақ Қасымбайұлы * Хасен Әдібаев * Біке Дарабайұлы * Уәйіс Шондыбайұлы * Тұраш Ыбыраев * Төлеу Көбдіков * Ғаділет Әндіжанұлы Батырбеков * Блок Шайкенов * Кеңесжан Шалқаров * Омар Қаймолдаұлы Хаймульдин * Қабыш Жәркенов * Құлмамбет Жамансарыұлы * Нұржан Нұрланбекұлы Нұрсипатов Дереккөздер
Жұмысшы факультеті

Жұмысшы факультеті – КСРО-да 1919 – 30 жылдары ересектерге арналып ашылып, жалпы білім берген оқу орындары. Алғашқы Жұмысшы факультеті 1919 жылы Мәскеуде Г.В. Плеханов атындағы Халық шаруашылық институты (бұрынғы Сауда институты) жанынан ашылды. Ол КСРО Халық Комиссарлары Кеңесінің 1920 жылы 17 қыркүйектегі “Жұмысшы факультеттері” туралы декретімен заңдастырылды. Жұмысшы факультетітері жастарды аз жыл ішінде жоғары мектепте оқытып, мамандық беру мақсатын көздеді. Оның оқу мерзімі 3 – 4 жыл болды. Қазақстандағы алғашқы Жұмысшы факультеті 1921 жылы Орынбор қаласында (республиканың сол кездегі астанасы) ашылып, онда 236 адам оқыды. Оны бітіріп шыққандардың ішінде белгілі қазақ жазушылары С.Мұқанов, Ғ.Мүсірепов, Қазақстан Ғылым Академиясының корреспондент мүшесі О.Оспанов, т.б. бар. Қазақстанда барлығы 7 Жұмысшы факультеті (2 ауыл шаруашылық, 1 педагогика, 1 медицина, 3 индустрия) жұмыс істеп, оларда 600 адам білім алды. Жұмысшы факультеті 1927 жылы Семейде, 1928 жылы Алматыда ашылды. 1932 жылы Жұмысшы факультетітерінің саны 13-ке жетіп, оқушылары 2 мың адам болды. 1930 жылдан бастап жалпы білім беретін орта мектептер қалыптаса бастағаннан кейін Жұмысшы факультетітері біртіндеп жабылды. Сілтеме
Траисов Балуаш Бәкішұлы

Траисов Балуаш Бәкішұлы (1950 жылы туған, Ресей, Орынбор облысы Первомай ауданы Каменное селосы) – ауыл шаруашылығы ғылымының докторы (1995), профессор (1996). Қазақстан Республикасы Жаратылыстану ғылым академиясының академигі. Қысқаша өмірбаяны: 1977 жылы Батыс Қазақстан ауыл шаруашылығы институтын бітірген (қазіргі Батыс Қазақстан аграрлық университеті). 1977–1992 жылдары осы оқу орнында аға ғылыми қызметкер, халықаралық байланыс және ғылыми жұмыстар жөніндегі проректор. 1993–1994 жылдары «Зерде» ғылыми-өндірістік орталығының директоры болды. 1994 жылдан Сібір ғылыми-зерттеу және жобалау-технологиялық мал өсіру институтында ғылыми қызметкер. 70-тен астам ғылыми жарияланым мен 1 монографияның авторы. Дереккөздер
Ақжал ауылдық округі

Ақжал ауылдық округі – Абай облысы Жарма ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Жаңаөзен, Ақжал ауылдары кіреді. Орталығы – Жаңаөзен ауылы. 2017 жылы округ құрамында болған Бөке ауылы таратылып, Қалбатау ауылдық округінен Жаңаөзен ауылы беріліп, округ орталығы болды. Дереккөздер
Қазақстанның ғылыми-коллекциялық тас қоры

Қазақстанның ғылыми-коллекциялық тас қоры және аймақтық геол. көрме 1969 ж. КСРО Геол. мин-лігінің бұйрығына сәйкес құрылған. Оның мақсаты – геол. барлау жұмыстарын жүргізген кезде тау жыныстары мен пайдалы қазбалардың түрлерін жүйелеу, есепке алу және сақтау. Қордың сақтауында 40000 тау жыныстарының, кеннің, минералдар мен қазынды қалдықтардың түрі бар. 800-ге тарта коллекциялары жан-жақты баяндалған, 90495 өңдеп-қырланған түрі бар шлифтердің 281 шлиф түрлері бар. Мұның негізі 20 ғ-дың 40–50-жылдарында жинақталған. Қорды жүйелендіру 5 бөлімнен тұрады: пайдалы қазбалар, аймақтық геол., минерал., палеонтол., салыстыру қоры. Көрме залына 2,5 мыңнан астам түрлер қойылған сирек кездесетін Батыс Мұғалжардың ежелгі палеовулкандары, Шуылдақ мұхит түбінің кесінді қалдықтары, Жаманшың метеорит кратерлері, т.б. бар. Көрмеге жылына 3 мыңнан астам адам келеді. Дереккөздер
Ақжар ауылдық округі

* Ақжар ауылдық округі – Абай облысы Үржар ауданындағы әкімшілік бірлік. * Ақжар ауылдық округі – Ақтөбе облысы Хромтау ауданындағы әкімшілік бірлік. * Ақжар ауылдық округі – Ақмола облысы Целиноград ауданындағы әкімшілік бірлік. * Ақжар ауылдық округі – Алматы облысы Балқаш ауданындағы әкімшілік бірлік. * Ақжар ауылдық округі – Жетісу облысы Алакөл ауданындағы әкімшілік бірлік. * Ақжар ауылдық округі – Қызылорда облысы Қармақшы ауданындағы әкімшілік бірлік. * Ақжар ауылдық округі – Павлодар облысы Май ауданындағы әкімшілік бірлік. * Ақжар ауылдық округі – Түркістан облысы Сарыағаш ауданындағы әкімшілік бірлік. * Ақжар ауылдық округі – Шығыс Қазақстан облысы Тарбағатай ауданындағы әкімшілік бірлік.