kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Болат Ілиясұлы Ғабитов-Жансүгіров

Болат Ілиясұлы Ғабитов-Жансүгіров (16 қараша 1937, Алматы – 20 сәуір 2004, Алматы) — кеңестік қазақ кинематография қайраткері, Қазақ КСР телерадио жөніндегі мемлекеттік комитеттің бас редакторы, Қазақ КСР кинометографтар одағының бірінші хатшысы (1981-1984), Қазақ КСР кино жөніндегі мемлекеттік комитеттің бас редакторы (1984-1987), деректі фильмдердің режиссері. Өмірбаяны 1937 жылы туған. Қазақтың көрнекті қаламгері Ілияс Жансүгіровтың төртінші әйелі татар қызы Фатима Ғабитовадан туған ұлы. 1937 жылы әкесі Ілияс қуғындалғанда, анасы Фатима Ілиястың жақын досы Мұхтар Әуезовпен бас қосып, Мұхтар бала нәресте Болатты асырап алды. Орта жүздің Найман тайпасы, Матай руынан шыққан. 1958 жылы Қазақ мемлекеттік университетінің геология-география факультетін бітірген. Мұнда геолог-мұнайшы мамандығын алып шықты, бірақ мамандығы бойынша жұмыс істемей, сол жылы Қазақ КСР Жазушылар Одағының бағыттауы бойынша Мәскеудегі М.Горький атындағы әдебиет институтына түсті. 1963 жылдан бастап Қазақ КСР телерадио жөніндегі мемлекеттік комитетінде жұмыс істеді. Мұнда корреспонденттен бас редакторға дейін көтерілді. 1970 жылдан бастап КОКП мүшесі. 1974 жылы КСРО Кинематографистер одағына мүше болып қабылданды. Ал 1979 жылы КСРО кинематографиясының үздігі белгісімен марапатталды. 1981 жылы Қазақ КСР Кинематографистер одағының бірінші хатшысы болып сайланды. 1984-1987 жылдары Қазақ КСР кино жөніндегі мемлекеттік комитетінің бас редакторы. Өмірінің соңғы жылдары Т.Жүргенов атындағы мемлекеттік театр және кино институтында жастардың тәжірибесін жеткізді. Шығармашылығы "Мәскеудегі қазақ өнері апталығы" (1967), "Жеңіске дейін бес белес" (1971), "Сыр-Саун" (1972), "Жол" (1973), "Мәңгілік сыйлау" (1974), "Саған жүрек пен ән", "Нәзік және ерке көл" (екеуі де 1975), "Ленин гвардиясының рядовойы", "Құрманғазы", "Кеңес елінің балалары", "Бақ кімге қалады?" (барлығы 1976), "Шерани", "Жолдың есінде қаламыз" (екеуі де 1977), "Жарнама" (1979, Бүкілодақтық телевизиялық фестиваль сыйлығы) деректі фильмдерінің режиссері мен сценарисі. Марапаттары "Ерен еңбегі үшін" медалімен (1970), "КСРО кинематографиясының үздігі" белгісімен (1979), Эстония КСР Жоғарғы Кеңесінің "халықтар достығы ісіне қосқан зор үлесі үшін" грамотасымен (1980) марапатталған. Дереккөз * Ғабитов, Болат Ілиясұлы / / Кино: энциклопедиялық сөздік / ч. ред.С. И. Юткевич. - М.: Кеңес энциклопедиясы, 1987.- 640 Б. Сілтеме
Немиров

Немиров — Украинаның Винница облысындағы қала. Винница ауданының құрамына енеді. 2020 жылға дейін ол таратылған Немиров ауданының әкімшілік орталығы болды. Халқы 11 829 (2015 ж.) адам. Географиялық орналасуы Немирев теміржол вокзалынан 4 км жерде, көркем төбелі-бедерлі жерде орналасқан. Ауылды шағын өзен, тоғандар жүйесін құрайтын бірнеше бөгеттері бар Оңтүстік Бугтың бір саласы Устье (Замчик) ағып жатыр. Қала арқылы Винница-Могилев-Подольский-Кишинев тас жолы және Гайсин, Тульчин бағытындағы жолдар өтеді. Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық Немиров шағын қала. Ол өз елінде халық саны бойынша 229-шы орында (Украина), облыста 13-ші орында (Винница облысы). Әлемдегі барлық қалалар арасындағы орны: шамамен 23442 орын. Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық: Ильинцы (31 км), Тульчин (33 км), Липовец (33 км), Гнивань (38 км), Винница (39 км), Ладыжин (43 км), Гайсин (44 км), Жмеринка (53 км), Калиновка (58 км), Шаргород (60 км), Погребище (64 км), Монастырище (70 км), Тетиев (75 км), Казатин (83 км), Бершадь (83 км), Хмельник (91 км), Ямполь (91 км), Сороки (98 км, Молдова), Кодыма (99 км), Сквира (103 км). Тарихы Аңыз бойынша, бұл елді мекеннің орнында татар шапқыншылығы кезінде толығымен жойылған Миров қаласы болды. 14 ғасырдың аяғында жаңа қала Немиров пайда болды. Қала туралы алғашқы жазбаша ескертпе 1506 жылы болды. 1569 жылы Люблин одағынан кейін ол Поляк-Литва Одағының Братслав воеводалығының құрамына кірді. 1648 жылы 31 мамырда Хмельницкий көтерілісі кезінде казактар ​​шайқассыз поляк отрядының атын жамылып Немиревке кіріп, қаланы қиратты. 1672 жылдан 1699 жылға дейін Немиров Осман империясының Сармат княздігінің құрамында болды. 1793 жылы Поляк-Литва Достастығы екінші рет бөлінгеннен кейін Ресей империясының Подольск губерниясының Брацлав уезіндегі қалаға айналды. 1917 жылы қарашада мұнда Кеңес үкіметі орнады. 1923 жылы 7 наурызда Немиров ауданы құрылды, 1924 жылы Немиров қалалық типтегі елді мекен мәртебесін алды. Ұлы Отан соғысы кезінде 1941 жылдың 22 шілдесінен 1944 жылдың 10 қаңтарына дейін Немировты неміс әскерлері басып алды. Өндіріс орындары Қалада екі ликер зауыты мен Nemiroff спирт зауыты орналасқан. Көрікті жерлері Немиров қаласында туған орыс ақыны Николай Некрасовқа осында ескерткіш орнатылған. Дегенмен, Немировтың визит картасы - сәнді Щербатов сарайы (19 ғасырдың аяғы). Қаланың барлық сәулет ескерткіштері 19-20 ғасырлардың үлгілері болып табылады, өйткені 1803 және 1811 жылдары Немиров өртте толығымен жойылды. Қалада көрікті жерлерге Қасиетті Иосиф шіркеуі (1806), ескі диірмен (19 ғасыр), Қасиетті Троица шіркеуі (1881), бұрынғы ұлдар гимназиясының ғимараты және 85 га ландшафт саябағы (1885) жатады. Галерея Дереккөздер
Ақаев

Ақаев * Асқар Ақайұлы Ақаев – Қырғыз Республикасының тұңғыш президенті. * Махфузбек Серікбайұлы Ақаев – Қазақ КСР Энергетика және электрификация министрінің орынбасары (1964-1983), энергетик, Алаш қайраткері Серікбай Ақаевтың ұлы. * Абдулла Жұмағұлұлы Ақаев – қазақтан шыққан алғаш полковник шеніндегі әскери қайраткерлердің бірі, Алаш қайраткері Серікбай Ақаевтың інісі. * Хасен Ақаев – Алаш қозғалысының мүшесі, меценат, қоғам қайраткері. * Кәрім Ақайұлы Ақаев – заңгер.
Бақия Шалымбеков

Шалымбеков Бақия (10 желтоқсан 1865, Қарқаралы, Семей облысы – ө.ж.б.) – қазақтың тұңғыш фельдшерлерінің бірі, публицист, губерниялық хатшы. Верный қаласының алғашқы фельдшері. Өмірбаяны 1865 жылы 10 желтоқсанда Қарқаралыда дүниеге келген. 1877-78 жылдары Қарқаралыдағы приход, училищесінде оқыған. 1885 жылы генерал-губернатор Г.Н.Колпаковскийдің тікелей араласуымен 4 жігітпен бірге Жетісуға жіберіледі. Верный уездік дәрігері И.И.Соболевскийдің жанында фельдшер болған. 1891 жылы коллеж-тіркеуші лауазымына ие болып, 1893-95 жылдары Дала генерал-губернаторы кеңесінде, Верный уездік басқармасында аудармашы, хатшы қызметтерін атқарды. 1917 жылы ақпанда Черняев (Шымкент) қаласында титулярлы кеңесші шенінде болған. Лентаға тағылатын Александров күміс медалімен марапатталды. Отбасы . 1920 жыл. ]] Қызы Гүлбахрам Шалымбекова Мұхамеджан Тынышбаевтың алғашқы жары болды. Екеуінің отбасында кеңестік белгілі Ескендір Тынышбаев дүниеге келді. Белгілі ұрпақтары: Ескендір Тынышбаев, Махфузбек Ақаев, Гуляфруз бен Деляфруз Қияқовалар. Дереккөздер
Джиллиан Андерсон

Джиллиан Ли Андерсон — америкалық актриса, жазушы, продюсер. Ол әсіресе аномальды қылмыстарды тергейтін Дана Скалли есімді ФТБ агентінің рөлімен танымал болды (Құпиялы құжаттар). Сондай-ақ Ұлыбритания премьер-министрі Маргарет Тэтчердің рөлімен де белгілі (Тәж). Осы екі рөлді сомдағаны үшін Алтын глобус және Эмми сыйлықтарымен марапатталды. Сонымен қатар ол театр актрисасы ретінде танымал. Нью-Йоркке көшкенде үздік жаңа талант номинациясында Theatre World Award сыйлығын иеленген болатын. Фильмография Фильмдер Телевидение Видео-ойындар Кітаптары * 2014 — The Earthend Saga (Джефф Ровинмен бірге) ISBN 978-1-4767-7652-1. * 2017 — WE: A Manifesto for Women Everywhere (Дж. Нэделмен бірге) ISBN 978-1-5011-2627-7. Дереккөздер
Қазіргі бессайыстан әлем чемпионаты

Қазіргі бессайыстан әлем чемпионаты — қазіргі бессайыстан халықаралық жарыс. Чемпионат әлемдік қазіргі бессайыс басқарушы ұйыммен Халықаралық қазіргі бессайыс кеңесімен (UIPM ) ұйымдастырылады. Чемпионаттар тізімі Жалпы медальдар саны Сыртқы сілтемелер * [https://www.uipmworld.org/ Union Internationale de Pentathlon Moderne (UIPM)] * https://www.uipmworld.org/event/uipm-biathletriathle-world-championships * https://uipm.gem-technology.com/uipm-portal/public/competitions/false * https://www.uipmworld.org/past-events/biathle-triathle-past * https://www.ecoaims.com/results/
Погребище

Погребище — Украинаның Винница облысындағы қала. Винница ауданының құрамына енеді. 2020 жылға дейін ол таратылған Погребищенск ауданының әкімшілік орталығы болды. Халқы 9 970 адам (2012) адам. Географиялық орналасуы Рос өзенінің жоғарғы ағысында, облыс орталығынан 70 км, Ржевусская вокзалынан 2 км жерде орналасқан. Қаланың солтүстік шетінде Смотроха өзені Днепрдің оң саласы Росқа құяды. Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық Погребище - шағын қала. Ол өз елінде халық саны бойынша 249-шы орында (Украина), облыста 16-шы орында (Винница облысы). Әлемдегі барлық қалалар арасындағы орны: шамамен 24854 орын. Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық: Липовец (31 км), Тетиев (32 км), Казатин (40 км), Сквира (40 км), Ильинцы (42 км), Калиновка (52 км), Андрушевка (62 км), Винница (63 км), Немиров (64 км), Бердичев (65 км), Жашков (67 км), Монастырище (67 км), Белая Церковь (71 км), Гайсин (75 км), Гнивань (79 км), Фастов (81 км), Ладыжин (88 км), Христиновка (89 км), Коростышев (93 км), Тульчин (94 км). Тарихы XIII ғасырдың басында, татар-моңғолдар Рокитня елді мекеніне шабуыл жасағаннан кейін, тек бірнеше тұрғындар ғана аман қала алатын жертөлелер мен жерасты өткелдері ғана қалды. Қаланың қазіргі атауы дәл сол көне және қайғылы оқиғалардан шыққан деген гипотеза бар. XVII ғасырдың бірінші жартысында ауылда еврейлер пайда болып, ағаш синагога салынды. 1653 жылы Богдан Хмельницкийдің шабуылы кезінде поляктармен бірге Днепрден шегініп жатқан князь Вишневецкий Погребищені толығымен жойды. 1898 жылы Погребище Киев губерниясының Бердичев ауданындағы қала болды, екі приходтық мектеп, екі православ шіркеуі, католик шіркеуі және синагога болды. Бұл жерде жәрмеңке өтіп, айына екі рет базар болатын. 1920 жылдары Погребищенск еврей ауылдық кеңесі құрылды. 1938 жылы 22 қазанда Погребише елді мекені қалалық типтегі елді мекенге жатқызылды. Фашистік әскерлер қаланы 1941 жылы 21 шілдеде басып алды. 1943 жылы 30 желтоқсанда генерал М.Е.Катуковтың 1-ші танк армиясының 65-ші мотоатқыштар бригадасы қаланы азат етті. 1966 жылы музыка мектебі ашылып, 2000 жылы толық жөндеуден өткен кең ғимаратқа көшірілді. 1974 жылы қант зауыты, май зауыты, нан зауыты, майсыз сүт зауыты, жем зауыты, темір-бетон бұйымдары зауыты, кірпіш зауыты, медициналық училище болды. 1985 жылы кәсіптік-техникалық училище (қазіргі No42 жоғары кәсіптік мектеп) ашылды, онда жыл сайын 600-ге жуық болашақ ауыл шаруашылығы мамандары дайындалады. Соңғы 20 жылда Погребише қаласы газдандырылып, көпқабатты үйлер пайда болды. Көрікті жерлері Погребище қолөнер және сауда орталығы ретінде танымал болды (жылына екі жәрмеңке өткізілетін). Мұнда әртүрлі уақытта қуғын-сүргінге ұшыраған еврей қауымы да өмір сүрді. Әйгілі француз жазушысы Оноре де Бальзактың әйелі поляк графинясы Эвелина Ганска — Погребищенің тумасы. Көрікті жерлерге ескі сарайдың қалдықтары, бірнеше храмдар мен жауынгерлерге арналған ескерткіштер кіреді. Погребищенің айналасы ашық ауада демалуға арналған орындарға бай. Галерея Дереккөздер
Элен Джонсон-Серлиф

Элен Джонсон-Серлиф — Либерияның 24-ші президенті. Африка елдеріндегі президент атағын алған алғашқы әйел. Саясаттағы танытқан мінезі үшін оны «темір леди» деп жиі атайды. 2011 жылы Тавакуль Карман мен Лейма Гбовимен бірге Бейбітшілік саласындағы Нобель сыйлығын иеленді. 2012 жылы оған Индира Ганди атындағы сыйлық берілді. Элен Джонсон-Серлифтің төрт ұлы мен алты немересі бар. Дереккөздер Сілтемелер * [http://news.bbc.co.uk/2/hi/world/africa/4395978.stm Profile: Liberia's 'Iron Lady] * [https://www.nobelprize.org/laureate/869 Ellen Johnson Sirleaf on Nobelprize.org] * [https://www.theguardian.com/world/2011/mar/08/ellen-johnson-sirleaf-100-women Top 100 Women in Politics: Ellen Johnson-Sirleaf]
Гүлмира Райынбекқызы Кәрімова

Гүлмира Райымбекқызы Кәрімова (13 тамыз 1977, Петропавл — 26 қаңтар 2023, Астана) — қазақстандық мемлекеттік қайраткер, мұғалім, Сенат депутаты (2023—2023). Білім беру ісінің құрметті қызметкері. Өмірбаяны 1977 жылы 13 тамызда Солтүстік Қазақстан облысы, Петропавлда дүниге келді. Білімі 1998 жылы Солтүстік Қазақстан университетін “Бастауыш сынып мұғалімі”, 2008 жылы Ш.Уәлиханов атындағы Көкшетау университетін “Қаржы” және 2016 жылы Омбы мемлекеттік педагогикалық университетінің магистратурасын “Мұғалім білімі” бағытында тәмамдады. Мансабы * 1998—2001 — Петропавл қаласындағы “Қалалық классикалық гимназия” мемлекеттік мекемесінде бастауыш сыныптардың мұғалімі; * 2001—2002 — Петропавл қаласындағы № 20 орта мектебінде бастауыш сыныптардың мұғалімі; * 2002—2004 — Петропавл қаласындағы “Әл-Фараби” мектеп-лицейінде” бастауыш сыныптардың мұғалімі; * 2004—2006 — Петропавл қаласындағы “Әл-Фараби” мектеп-лицейі” директорының бастауыш сыныптар жөніндегі орынбасары; * 2006—2010 — Петропавл қаласындағы “Әл-Фараби” мектеп-лицейі” директорының бейіндік оқу ісі жөніндегі орынбасары; * 2010—2013 — Петропавл қаласындағы № 17 жалпы білім беретін мектеп-ұлттық жаңғыру кешенінің директоры; * 2013—2017 — Петропавл қаласы білім бөлімінің басшысы; * 2017—2021 — Солтүстік Қазақстан облысы бойынша білім басқармасының басшысы; * 2021—2023 — Қазақстан Білім және ғылым министрлігі Мектепке дейінгі және орта білім комитетінің төрағасы; * 2023—2023 — Солтүстік Қазақстан облысынан Қазақстан Парламенті Сенатының депутаты. 2023 жылы 27 қаңтарға қараған түні миокард инфарктысынан қайтыс болды. Марапаттары мен атақтары * Ерен еңбегі үшін медалі; * Қазақстан Республикасы Білім беру ісінің құрметті қызметкері. Дереккөздер
Юра Борисов

Юрий Александрович Борисов — ресейлік театр, кино және теледидар актері . Оскарға және Алтын глобусқа ұсынылған бірінші ресейлік актер. Алтын жапырақ (2013), Алтын бүркіт (2021), LAFCA, TFCA, SFBAFCC (2024) марапаттарының иегері. GQ бойынша Жыл актері (2020). Өмірбаяны 1992 жылы 8 желтоқсанда Мәскеу облысы , Реутов қаласында дүниеге келген. Әке дене шынықтыру және еңбек пәнінің мұғалімі, кейін электрик, сантехник болып жұмыс істеді. Ана риэлтор болып жұмыс істеді. Борисов - Юрийдің анасының тегі. Әкенің тегі Сивуха болды, бірақ кейін ол өзгертті. Ата-ананың беларусь тамыры бар. Юрийдің інісі бар . 2010 жылы студент кезінде ол фильмдерге түсе бастады. Ол «Әркімнің өз соғысы бар» (2011), «Тәуекелде» (2012), «Көбелектер» (2013) телехикаяларында басты рөлдерді ойнады . 2013 жылдан 2014 жылға дейін Мәскеу Сатирикон театрында жұмыс істеді . 2015 жылы «Молодая гвардия» телехикаясында Сергей Тюленинді, сондай-ақ «Берлинге апарар жол» фильмінде басты рөлді сомдады. 2017 жылы «Отчий берег» телехикаясында басты рөлді (Степан Морозов) сомдады. 2018 жылы «Жеті жұп арам» фильмінде басты рөлді сомдады, ал 3-ші маусымнан бастап «Ольга» сериалының негізгі актерлік құрамына қосылып, онда Лев рөлін сомдады. 2019 жылы ол «Бұқа » фильмінде басты рөлді сомдады, ол үшін ол «үздік актер» номинациясы бойынша «Алтын қыран» сыйлығына ұсынылды . Сондай-ақ «Т-34», «Одақ құтқару » және «Басқыншылық » фильмдерінде кіші рөлдерді сомдаған. 2020 жылдың ақпан айында «Калашников» фильмі жарық көрді, онда Борисов басты рөлді сомдады - Михаил Калашников. 2021 жылы Борисов осы рөлі үшін «Алтын қыран» сыйлығымен марапатталды. 2021 жылы «Капитан Волконогов қашып кетті» фильмінде басты рөлді сомдады. Осы жұмысы үшін ол «Ақ піл» сыйлығын алды, сонымен қатар «Алтын бүркіт» сыйлығына ұсынылды. 2023 жылы ол «Кентавр» триллерінде басты рөлді сомдады. 2024 жылы Борисов «Жүз жыл алда » фильмінде Глот ғарыштық қарақшылар альянсының капитаны рөлін сомдаған. Анораның жетістігі 2024 жылы Борисов американдық режиссер Шон Бейкердің «Анора » фильмінде басты ер рөлдердің бірін сомдады. Фильм Канн кинофестивалінде «Алтын пальма бұтағын» жеңіп алды. , 2024 ж.]] 2024 жылдың қарашасында ол «Екінші пландағы ең жақсы актер» номинациясында Gotham сыйлығына ұсынылды . 2024 жылдың желтоқсанында ол Лос-Анджелес киносыншылар қауымдастығынан (LAFCA), Торонто киносыншылар қауымдастығынан (TFCA) және Сан-Франциско киносыншылар ассоциациясынан (SFBAFCC) «Екінші пландағы үздік ер адам» жүлдесін жеңіп алды . Ол сонымен қатар Вашингтондағы киносыншылар қауымдастығының (WAFCA) және Ұлттық киносыншылар кеңесінің (NBF) сыйлығына ұсынылды, бірақ екі марапат Киран Калкинге (Шынайы ауырсыну) берілді. Желтоқсан айында ол «Екінші пландағы ең жақсы актер» номинациясында «Алтын глобус» сыйлығына ұсынылды, бірақ жеңе алмады . 2025 жылы BAFTA киносыйлығына, кейін «Екінші пландағы үздік актер» номинациясында «Оскар» сыйлығына ұсынылды . Дереккөздер
Абай облыстық мәслихаты

Абай облысының мәслихаты — Қазақстан шығысындағы Абай облысының жергілікті бірпалаталы заң шығарушы органы, мәслихат. 2023 жылдан бері 32 депутатының жартысы партиялық тізім бойынша сайланса, қалғаны партиясыз, бірмандатты округ бойынша сайланады. 2024 жылғы 13 желтоқсаннан бергі Абай облыстық мәслихатының төрағасы — Шалқар Байбеков. Тарихы Абай облыстық мәслихаты 2022 жылғы 8 маусымда, Оның тұңғыш құрушы сессиясы сәйкесінше сол күні, Семейде өтті. Мәслихаттың жаңадан құрылғанына қарамастан оның тұңғыш шақырылымы жетінші делінеді. Мәслихаттың мүшесі 20 жасқа толған және бір ғана мәслихаттың мүшесі бола алатын Қазақстан азаматы бола алады. Өкілеттіктері Қазақстан Конституциясының мәліметінше мәслихат облыстың даму жоспарларын, экономикалық және әлеуметтік бағдарламаларын, қала бюджетін бекітеді және оның орындалуын бақылайды, жер қатынастарын, әкімшілік-аумақтық орналастыру мәселелерін реттеуді жүзеге асырады, азаматтар мен ұйымдардың Қазақстан конституциясының, заңдарының номаларын, әкімнің ұсынысы бойынша мәслихат сессиясының шешiмімен тиісті әкімдіктің дербес құрамын келіседі, Қазақстан президентінің актілерін, орталық және жергілікті мемлекеттік органдардың нормативтік құқықтық актілерін орындауына жәрдемдеседі. Құрылымы VIII сайланған Абай облыстық мәслихатының 5 тұрақты комиссиясы бар: * Экономикалық және қаржылық, кәсіпкерлік қызметті дамыту саласындағы; * Агроөнеркәсiптiк кешен және экологияны дамыту саласындағы; * Халықты әлеуметтік қорғау, білім және ғылым, денсаулық сақтау, мәдениет және спортты дамыту саласындағы; * Өнеркәсіп және жер қойнауын пайдалануды дамыту саласындағы; * Депутаттық өкілеттілік, этика және заңдылық мәселелері жөніндегі тұрақты комиссиялар. Қазіргі құрамы Абай облыстық мәслихаты соңғы сайлауының қорытындысы ресми түрде 2023 жылғы 24 наурызда жарияланды. Партия тізімі бойынша сайланған мүшелер жіктелуі төмендегі кестеде көрсетілген. Қалған 15 мүше бір мандатты округтік дауыс беру арқылы сайланды. Дереккөздер
Филадельфиядағы ұшақ апаты (2025)

Филадельфиядағы Learjet апаты — 2025 жылғы 31 қаңтарда Медициналық эвакуациялау қызметін көрсететін Med Jets авиакомпаниясының ұшағы Филадельфияның солтүстік-шығысында жергілікті уақыт бойынша сағат 18:30 шамасында, әуеге көтерілгеннен кейін қысқа уақыт ішінде апатқа ұшырады. Learjet 55 Филадельфиядан ұшып шығып, алдымен Спрингфилдке (Миссури), кейін Мексиканың Тихуана қаласына бет алған. Бірақ әуеге көтерілген соң 30 секундтан кейін онымен байланыс үзіліп, ұшақ тұрғын үйлердің маңындағы автотұраққа құлаған. Соқтығыс кезінде қатты жарылыс болып, бірнеше үйге от тиген. Екі сағаттан кейін өрт сөндірілді. Алғышарттар Ауа райы жағдайлары Ұлттық метеорологиялық қызметтің деректері бойынша, апат кезінде Филадельфияда аздаған жаңбыр, бұлттылық және тұман байқалды. Желдің жылдамдығы 30 миль/сағ (50 км/сағ) дейін жеткен. Көріну қашықтығы 6 миль (10 км) деп бағаланды. Әуе кемесі Апатқа Jet Rescue Air Ambulance компаниясына тиесілі Learjet 55 ұшағы ұшырады. Әуе кемесінің тіркеу нөмірі XA-UCI, ол 1982 жылы өндірілген. АҚШ-тың Федералдық азаматтық авиация басқармасының (ФAA) мәліметі бойынша, ұшақ Солтүстік-Шығыс Филадельфия әуежайының 24-қону жолағынан 2025 жылғы 31 қаңтарда 18:06-да әуеге көтерілген. Ол Спрингфилд-Брэнсон ұлттық әуежайына, Миссури штатының Спрингфилд қаласына бағыт алған. Экипаж және жолаушылар ФAA мен АҚШ-тың көлік министрі Шон Даффидің мәліметі бойынша, Learjet 55 ұшағында алты адам болған. Компанияның мәліметі бойынша, пациентті Филадельфиядағы Shriners балалар ауруханасында емделіп болған соң, оны Мексикаға қайта апару үшін ұшаққа отырғызған. Ол ауруханада соңғы төрт айын өткізді, ал келесі күні ауруханадан шығару алдында аурухана қызметкерлері оған қоштасу кешін ұйымдастырған. Шая Голдтың айтуынша, қыз ұзақ уақыт бойы өмірі үшін күрескен, бірақ үйіне қайтып келе жатқанда трагедия орын алды. Реакция : : Пенсильвания штатының губернаторы Джош Шапиро қаза тапқандардың жақындарына көңіл айтып, билік апат салдарын жою және тергеу жүргізу үшін барынша көмек көрсететінін жеткізді. Дереккөздер
Абай облысындағы мәслихат сайлауы (2023)

{{Сайлау 2023 жылғы наурызда Қазақстанда кезектен тыс парламент сайлауы орын алды да, онымен қатар әр мәслихаттың сайлауы да жүрді. Осы жолы Ақмола облыстық мәслихатының сайлауы барысында, басқа мәслихаттардағыдай, депутаттың бір жартысы партиялық тізім бойынша, басқа жартысы бірмандатты округ бойынша сайланды. Сайлау жүйесі Бұл сайлау — депутаттың бір жартысы партиялық тізім бойынша, қалған жартысы бірмандатты округ бойынша сайлайтын жүйе арқылы өткен тұңғыш мәслихаттық сайлау. Бұл жаңа жүйе арқылы енді сайлауға саяси партиялар да, өзін-өзі ұсынғандар да қатыса алады. Депутаттар тізімі Сайлау нәтижесінде мәслихаттың 30 депутаты сайланды. 2023 жылғы 30 наурызда Абай облыстық мәслихатының төрағасы болып Аманат мүшесі Қуаныш Сүлейменов сайланды. ;Партиялық тізім бойынша сайланғандар ;Бірмандатты округ бойынша сайланғандар Ескертпелер Дереккөздер
Сандомир-Силезия операциясы

Сандомир-Силезия операциясы — оңтүстік Польшаны фашистерден тазарту және Одер өзенінің сол жағалауына шығу мақсатымен ұйымдастырылған 1-ші Украин майданының шабуылы. Висла-Одер шабуылының бастапқы кезеңі болған бұл операция үш аптаға созылды. Екі жақтың күштері Немістердің оңтүстік Польшадағы қорғаныс шептерінің жалпы қалыңдығы 300—450 шақырымға дейін барды. Мұнда генерал-полковник Йозеф Харпенің басқаруындағы 17-ші армия және 4-ші танк армиясы қызмет етті. Кеңестердің 1-ші Украин майданы құрамына ол кезде келесі бөлімдер кірген: 3-ші және 5-ші гвардиялық армиялар; 6-шы, 13-ші, 21-ші, 52-ші, 59-шы және 60-шы армиялар; 3-ші гвардиялық танк армиясы мен 4-ші танк армиясы, 4-ші гвардиялық және 31-ші мен 25-ші танк корпустары, 7-ші гвардиялық механикаландырылған корпус, 1-ші гвардиялық кавалерия корпусы және де 2-ші әуе армиясы. Сол әуе армиясында қазақтың атақты майдангер ұшқышы Талғат Бигелдинов қызмет еткен. Өз естеліктерінде бұл кезең туралы былай жазған: Жуық арада Бірінші Украин майданының әскерлері шабуылға ұмтылды. Оны біз әуеден қолдап ұшқанбыз. Барлау жүргізгенбіз, жаудың жанталасып қарсы шыққан жаяу әскерлерін және танктерін атқанбыз. Батысқа беттеген осы жорығымыз Висла өзенін артта қалдырған шақтарда, мен осы Сандомир операциясы үшін екінші рет Кеңес Одағының Батыры атағына ұсынылғанымды біліп шықтым. Достар мені ыстық лебіздерімен құттықтап жүрді. Майдан күштері Германия шекарасын аттап өткен кездерде, біз енді жаудың өз туған жері үстінен ұша бастадық. Отанымызды таптауға дәті барған Гитлер армиялары арпалысып жатқан-ды. Нәтижелері Польшаның Островец-Свентокшиский, Скаржиско-Каменна, Кельце, Хмельник, Пиньчув, Вроцлав, Глогув, Краков, Радомско, Ченстохова қалалары фашистерден босатылды. Әскери қимылдар Германияның өзіне ауысты. Дереккөздер
Даг Бёргам

Дуглас Джеймс Бёргам (; 1 тамыз 1956 жыл, Солтүстік Дакота) — америкалық кәсіпкер және саясаткер, 2025 жылғы ақпаннан бергі АҚШ Ішкі істер министрі. Республикалық партияда мүшелікке ие ол 2016 жылдан 2024 жылға дейін Солтүстік Дакотаның губернаторы еді. Ерте жылдары Даг Бёргам Артур, Солтүстік Дакота кішігірім қаласында тәрбиеленді. Ол Солтүстік Дакота штатының университетінде және Стэнфорд университетінде оқыды. Стэнфордтағы оқуы кезінде ол кейін Microsoft CEO-сы болған Стив Балмермен танысты. Бёргам 2001 жылы бұл компанияны $1.1 миллиардқа Microsoft-қа сатты. Microsoft-та жұмыс істегенде ол Microsoft Business Solutions-қа басшылық етті. Ол, оған қоса, Atlassian мен SuccessFactors кеңестерінің директоры болды. Бёргам Kilbourne Group атты жылжымалы мүлік дамыту компаниясын құрды. Солтүстік Дакота губернаторы 2016 жылы Бёргам республикашыл ретінде Солтүстік Дакота губернаторы лауазымына сайланбақ болды.. Губернатор ретінде Бёргам Солтүстік Дакотаны 2030 жылға қарай көміртек бейтарап етуді мақсат қылды. 2018 жылы Бёргам Vision Zero жобасының негізін салды. Содан бері штаттағы жол-көлік оқиғасымен байланысты өлімдер саны күрт азайды. 2024 жылғы 22 қаңтарда Бёргам үшінші губернаторлық мерзімге бармайтынын айтты. 2024 жылғы желтоқсанда оның өкілеттігі аяқталды. 2024 жылғы президенттікке кампаниясы Бёргам 2023 жылғы 7 маусымда өзін АҚШ президенттігіне ұсынды. Ол осылайша АҚШ президенттігіне барған тұңғыш солтүстік дакоталық болды. Кейбір дереккөз хабарлауынша, Бёргам — АҚШ тарихындағы сайлауалды жарнамаға ең көп ақша жұмсаған президенттікке кандидат. Үшінші және төртінші пікірталасқа түсе алмаған және сауалнамаларда төмен баға алған ол 2023 жылғы 4 желтоқсанда үміткерлігін тоқтатты. Бұдан кейін Бёргам Дональд Трамптың сайлауалды кампаниясына көмектесетін болды. Трамп кейін Бёргамды әкімшілігіндегі маңызды адам деп те атады. 2024 жылғы мамырда Бёргам Трамптың сайлаудағы болжамды серіктестері тізіміне түсті. 2024 жылғы шілдеде Бёргам мен АҚШ Сенаторы Джей Ди Вэнс бұл лауазымға келе алатын жалғыз екі болжамды үміткер болды, алайда ақыр-аяғы Трамп Вэнсты таңдады. АҚШ Ішкі істер министрі 2024 жылғы 14 қарашада жаңадан сайланған президент Дональд Трамп Бёргамды АҚШ Ішкі істер министрі лауазымына ұсынды. Трамп, оған қоса, Бёргамды Ұлттық энергия кеңесінің төрағасы лауазымына ұсынды, бұл лауазымдағы Бёргам қайта реттеу мен жеке инвестициялармен айналыспақ болды. Бұл лауазым Бёргамды Ұлттық қауіпсіздік кеңесінің мүшесі де қылатын еді. Өз өмірі Бёргам тұңғыш әйелі Карен Стокерге 1991 жылы үйленді. Жұп 2003 жылы ажырасты. Олардың үш баласы бар. 2016 жылы Бёргам Кэтрин Хелгаасқа үйленді. 2016 жылғы қарашада ол жалпы дауыстың 75% астам пайыз жинап, губернатор сайланды. Дереккөздер
Қысқакезеңді кометалар тізімі

Қысқакезеңді кометалар деп Күнді айналу периоды 200 жылдан аспайтын кометаларды айтады. Сондай-ақ бұл тізімге өз перигелиінен бірнеше рет өткені байқалған кометалар да кірістірілді. Нөмірленген кометалар тізімі Нөмірленбеген кометалар тізімі Дереккөздер Тағы қараңыз * Ұзақкезеңді кометалар тізімі
Ұзақкезеңді кометалар тізімі

]] Ұзақкезеңді комета деп Күнді айналу периоды 200 жылдан асатын кометаларды айтады. Олардың орбиталары аса сопақ болып келеді және афелиі Плутоннан әлдеқайда алыс орналасады. Ұзақкезеңді кометалар тізімі * 1807 жылғы Үлкен комета (C/1807 R1) * 1811 жылғы Үлкен комета (C/1811 F1) * 1819 жылғы Үлкен комета (C/1819 N1) * 1824 жылғы Үлкен комета (C/1823 Y1) * 1830 жылғы Үлкен комета (C/1830 F1) * 1831 жылғы Үлкен комета (C/1831 A1) * 1843 жылғы Үлкен наурыз комета (C/1843 D1) * 1845 жылғы Үлкен комета (C/1844 Y1) * 1845 жылғы Үлкен маусым кометасы (C/1845 L1) * 1854 жылғы Үлкен комета (C/1854 F1) * 1860 жылғы Үлкен комета (C/1860 M1) * 1861 жылғы Үлкен комета (C/1861 J1) * 1881 жылғы Үлкен комета (C/1881 K1) * 1882 жылғы Үлкен қыркүйек кометасы (C/1882 R1) * 1901 жылғы Үлкен комета (C/1901 G1) * 1810 жылғы Үлкен қаңтар кометасы, күндізгі комета (C/1910 A1) * Донати кометасы (C/1858 L1) — 1858 * Скьеллеруп — Маристани кометасы (C/1927 X1) — 1927 * Аренда — Ролана кометасы (C/1956 R1) — 1957 * Секи — Лайнса кометасы (C/1962 C1) — 1962 * Комета Икея — Секи кометасы (C/1965 S1) — 1965 * Беннетта кометасы (C/1969 Y1) — 1970 * Уэст кометасы (C/1975 V1) — 1976 * Хякутакэ кометасы (C/1996 B2) — 1996 * Хейл–Бопп кометасы (C/1995 O1) — 1997 * Макнот кометасы (C/2006 P1) — 2007 Дереккөздер Тағы қараңыз * Қысқакезеңді кометалар тізімі
Коньки тебу спортынан Азия чемпионаты

Коньки тебуден Азия чемпионаты — Халықаралық коньки тебу кеңесімен (, ISU) ұйымдастырылатын халықаралық жарыстар. Алғашқы чемпионат 1999 жылы өткізілді. Чемпионаттар Жалпы медальдар саны Ерлер Əйелдер Сыртқы сілтемелер * http://speedskatingresults.com
Мәнерлеп сырғанаудан Азия чемпионаты

Мәнерлеп сырғанаудан Азия чемпионаты — Азия конькишілер одағымен (ASU) ұйымдастырылатын жыл сайынғы мәнерлеп сырғанаудан жарыс. Жеңімпаздары және жүлдегерлері Ерлер Әйелдер Жұптасып сырғанау Мұз үстіндегі би Чемпионаттар тізімі Жалпы медальдар саны Ерлер Әйелдер Сыртқы сілтемелер * [http://www.isu.org/en/single-and-pair-skating-and-ice-dance International Skating Union] * [https://aofst2022.com/ Asian Open Figure Skating Trophy]
Оттава Сенаторз

«Оттава Сенаторз» (, ) — Канаданың Онтарио аймағындағы Оттава қаласында орналасқан кәсіпқой хоккей командасы. «Оттава Сенаторз» Шығыс конференциясының Атланттық дивизионында Ұлттық Хоккей Лигасы (ҰХЛ) аясында өнер көрсетеді. Клуб 1990 жылы 6 желтоқсанда құрылды. Үй ойындарын Канейдиан Тайр-центр кешенінде өткізеді. Тарихы Арена Айналымнан шығарылған нөмерлер Дереккөздер
Арайлым Сағынтайқызы Сағынтай

Арайлым Сағынтайқызы Сағынтай (13 тамыз 1990 жыл, ) — ел жанашыры, аудитор, кәсіби бухгалтер, салық кеңесшісі. Аудиторлық компанияның серіктесі, кәсіпкерлер мен бухгалтерлерге арналған курстардың авторы. 2019-2023 жыл аралығында ҚР Салық кодексіне өзгерістер енгізу бойынша жұмыс тобының мүшесі болған. Аудиторлар одағының мүшесі. Өмірбаяны Білімі *2006 жылы Қапшағай қаласындағы №1 орта мектебінде және Қапшағай қаласы «Өнер мектебінде» білім алған. *2009 жылы Мемлекеттік Алматы Бизнес колледжі (есеп және аудит) * 2013 жылы Алматы Техникалық Университеті (бакалавр есеп және аудит) *2018 жылы Туран Университеті (магистратура есеп және аудит) Ғылыми дәрежесі *Экономика ғылымдарының магистрі Марапаттары *ҚР Қаржы мониторинг агенттігі Төрағасының «Қылмыстық кірістерді заңдастыруға және терроризмді қаржыландыруға қарсы іс-қимыл жөніндегі Еуразиялық топтың өзара бағалауына қатысқаны үшін» мақтау қағазымен марапатталған. *⁠⁠⁠ҚР Мәдениет және спорт Министрінен “Мемлекетіміздің дамуына қосқан үлесі үшін” алғыс хат иегері *«Алтын адам - 2023» марапатының иегері *«Ел жанашыры” кітабының кейіпкері Шығармашылығы *«Бизнес.KZ» кітабы Дереккөздер Сілтемелер * https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=32812015 * https://bookbiznes.kz/ * https://www.instagram.com/aray_pro_business?igshd3V3bjExMnFsNGx3&utm_sourceqr
Корфболдан Еуропа чемпионаты

Корфболдан Еуропа чемпионаты — корфболдан халықаралық жарыс. Жарыстың ұйымдастырушы және басқарушы ұйымы Халықаралық корфбол федерациясы болып табылады. Жеңімпаздары және жүлдегерлері Жалпы медальдар саны Сыртқы сілтемелер * [http://www.korfball.org/ Халықаралық Корфбол Федерацияның ресми сайты]
Тавакуль Карман

Тавакуль Абдель-Салам Карман — Йемен құқық қорғаушысы және журналисті. 2011 жылы Элен Джонсон-Серлиф пен Лейма Гбовимен бірге Бейбітшілік саласындағы Нобель сыйлығын иеленді. Нобель сыйлығына қол жеткізген алғашқы йемендік, алғашқы араб әйелі және екінші мұсылман-әйел. Дереккөздер Сілтемелер * [https://www.nobelprize.org/laureate/871 Tawakkol Karman on Nobelprize.org] * [https://www.youtube.com/watch?v=9LFMWDFVx7E 2011 жылғы пресс-конференция]
Тұрғын Ысқақұлы Сыздықов

Тұрғын Ысқақұлы Сыздықов (2 тамыз 1947, Көкшетау облысы) — қазақстандық және кеңестік мемлекет, қоғам қайраткері. Мәжіліс депутаты (2016—2021). Өмірбаяны 1947 жылы 2 тамызда Көкшетау облысы, Чистопол ауданы, Луганка ауылында дүниеге келді. Білімі 1966 жылы Қазақстан ауыл шаруашылығын механикаландыру және электрлендіру колледжін “техник-механик”, 1974 жылы Мәскеу қаласындағы Комсомол ОК жанындағы жоғары комсомол мектебін “тарих және қоғамтану пәнінің мұғалімі” және 1984 жылы Целиноград ауыл шаруашылығы институтын “агроном-ғалым” дәрежелерімен тәмамдады. Мансабы 1967—1967 — Көкшетау облысы, Куйбышев ауданы, «Червонный» совхозының механизаторы; 1967—1968 — Целиноградтағы «Қазақсельмаш» зауытының слесары; 1968—1970 — Көкшетау облысы, Рузаевка ауылындағы №81 СПТУ өндірістік оқыту шебері, СПТУ комсомол комитетінің хатшысы, Рузаев аудандық комсомол комитетінің нұсқаушысы; 1975—1980 — Рузаев аудандық комсомол комитетінің екінші, содан кейін бірінші хатшысы; 1980—1985 — Көкшетау облысы, Рузаев ауданының 15-съезі атындағы совхоздың партком хатшысы; 1985—1990 — КОКП облыстық комитетінің ұйымдастыру-партиялық жұмыс бөлімінің нұсқаушысы, жауапты ұйымдастырушысы; 1990—1990 — Көкшетау облысының Чистополь аудандық партия комитетінің екінші хатшысы; 1991—1992 — Чистополь ауданының меншік мәселелері жөніндегі кеңесінің бас маманы; 1992—1993 — Чистополь аудандық халық депутаттары Кеңесінің бастығы; 1993—1994 — Чистополь ауданы әкімінің бірінші орынбасары; 1994—1996 — Көкшетау облысы, Ленинград ауданының әкімі; 1996—1998 — Көкшетау және Солтүстік Қазақстан облыстары әкімдерінің аппараттарында нұсқаушы, меңгерушінің орынбасары, ұйымдастыру-кадр бөлімінің меңгерушісі; 1998—1999 — Солтүстік Қазақстан облысы, Гавриловка ауылындағы “Көкалажар” ЖШС директоры, Рузаевка ауылындағы Рузаев ауыл шаруашылығы тәжірибе станциясының директоры; 2000—2003 — Ақмола облысы әкімінің “Шаруашылық басқармасы” МКҚК бастығы; 2003—2013 — Ақмола облыстық мәслихаты аппаратының басшысы; 2013—2014 — Ш.Уәлиханов атындағы Көкшетау университеті ректорының кеңесшісі; 2014—2021 — Қазақстан халық партиясының хатшысы; 2016—2021 — Қазақстан Парламенті Мәжілісінің VI сайланым депутаты, Экономикалық реформа және өңірлік даму комитетінің мүшесі. Жеке өмірі Үйленген, 3 ұлы бар — Олжас (1968 туған), Олжар (1974 туған), Олжан (1985 туған). Президентікке үміткерлігі 2015 жылы 4 наурызда Сыздықов Қазақстан халық партиясынан президент сайлауына ұсынылды. 10 наурызда қазақ тілінен міндетті емтиханды сәтті тапсырды. 17 наурызда президент сайлауына ресми үміткер ретінде тіркелді. 27 наурызда Сыздықовтың сайлауалды бағдардарламасында оның сенімді өкілі Елнұр Бейсенбаев елдің стратегиялық объектілерін мемлекет меншігіне алу үшін, барлық ұлттық компаниялар мемлекет пен халықтың игілігі үшін жұмыс істеуі үшін жоспарлы нарықтық экономикаға ұмтылатындарын айтты. Орталық сайлау комиссиясының 28 сәуірде жариялаған нәтижесі бойынша ол 145 756, яғни 1,61 % дауыс жинады. Марапаттары мен атақтары * Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамотасы (1979); * Құрмет ордені, Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 25 жыл медалі (2016). Дереккөздер
Жұмабек Жарылқасынұлы Аққұлов

Жұмабек Жарылқасынұлы Аққұлов (1 мамыр 1943 жылы туған, Жалағаш ауданы, Мәдениет ауылы) – жырау, Сыр сүлейлері шығармаларын насихаттаушы, зерттеуші. Өмірбаяны Аққұлов Жұмабек Жарылқасынұлы – қазақтың жыраулық дәстүрін насихаттаушы, Сыр сүлейлерінің шығармаларын зерттеуші. 1971 жылы Қызылорда педагогикалық институтының (қазіргі Қорқыт Ата атындағы Қызылорда университеті) «Музыка және ән» мамандығын тәмамдаған. Еңбек жолын Жалағаш ауданындағы балалар музыка мектебінде оқытушы, кейін директор болып бастады. 1971-1994 жылдары аудандық мәдениет бөлімінде әдіскер, ал 1994-2008 жылдары Қызылорда мемлекеттік университетінде аға оқытушы, доцент, кафедра меңгерушісі қызметтерін атқарды. Сондай-ақ облыстық мәдениет саласы ардагерлері кеңесінің төрағасы болған. Шығармашылық қызметі Жұмабек Аққұлов 1955 жылдан бастап жыраулық өнерді насихаттап келеді. Оның орындауындағы шығармалар «Қайталанбас дауыстар», «Сыр әуендері», «Сыр саңлақтары» жинақтарына, сондай-ақ «Сыр сүлейін сұрасаң…» атты музыкалық альманахқа (2008) енгізілді. Ол әйгілі «Шаһнама» эпопеясын таспаға түсірген 23 жыраудың бірі. Сонымен қатар, Тұрмағамбет Ізтілеуов мұраларына арналған 400-ден астам туындысы 23 сағаттық таспаға жазылған. 1840 жылдары Сайыпназар ахун жазған «Мұхаммед-Ханафия» дастанын өз орындауында таспаға түсіріп, оның ноталық жазбасын күйші Төлеген Тоғжанмен бірлесе отырып жарыққа шығарды. Марапаттары мен атақтары * Қазақстан Республикасының Мәдениет қайраткері (2004) * Қазақстан Республикасының Білім беру ісінің Құрметті қызметкері (2008) * Жалағаш ауданының «Алтын Арай» халық ән-би ансамблімен Мәскеуде өткен Бүкілодақтық халық шаруашылығы жетістіктері көрмесінің қола жүлдегері (1981) * КСРО Композиторлар Одағының Құрмет грамотасы (1983) * Қызылорда облысы әкімінің Алғыс хаттары * Жалағаш ауданының Құрметті азаматы (2014) Дереккөздер
Ақмағамбетова Дариха

Дариха Ақмағамбетова (16 ақпан 1943 жыл, Арал ауданы, Қызылорда облысы) – еңбек ардагері, қоғам қайраткері, Қазақстан Республикасының білім беру ісінің үздігі. Өмірбаяны Дариха Ақмағамбетова 1964 жылы Қызылорда педагогикалық институтын (қазіргі Қорқыт Ата атындағы Қызылорда университеті) тәмамдаған. Еңбек жолын 1966 жылы комсомол және партия органдарында қызмет етуден бастаған. Қызмет жолы * 1983-1997 жылдары – Жалағаш ауданы және Қызылорда қалалық партия комитетінің хатшысы * Қызылорда қаласы әкімінің орынбасары * Қызылорда университеті жанындағы «Қабілет» мектебінің басшысы * Қызылорда облыстық мәслихатының 2-шақырылым депутаты * Облыстық әйелдер кеңесінің төрайымы * «Қызылорда облысы азаматтық Альянсы» қауымдастығының төрайымы Марапаттары мен атақтары * «Ерен еңбегі үшін» медалі (2013) * Қазақстан Республикасы Президентінің Құрмет грамотасы * Қазақстан Республикасы Президентінің Алғыс хаты * Қызылорда қаласының Құрметті азаматы (2010) Дереккөздер
Ақмешіт апталығы

«Ақмешіт апталығы» – Қызылорда қаласы әкімдігінің ресми газеті. Басылым 1994 жылғы 15 сәуірден бастап жарық көруде. Тарихы Газет алғашқыда 2000 данамен басылып шыққан. 1998 жылы таралымы 11 150 данаға жетті. 2005 жылғы 8 желтоқсанда газеттің 600-ші саны жарық көрді. 2016 жылы басылымның ресми сайты іске қосылып, ақпараттар әлеуметтік желілерде де таратыла бастады. Сайт арқылы 6 мыңнан астам адам жаңалықтарды оқи алады. Мақсаты мен мазмұны Басылымның негізгі мақсаты – қазақ тілін насихаттау, ұлттық руханиятты дамыту және қоғамның өзекті мәселелерін көтеру. Газетте әртүрлі айдарлар бар, олар: * «Қала тынысы» * «Оймақтай ой» * «Патриот» * «Жан азығы» * «Отбасы» * «Қолтаңба» * «Қоғамдық қабылдау» және т.б. Қазіргі жағдайы 2023 жылғы мәліметке сәйкес, газет аптасына 2 рет шығады, таралымы – 3101 дана. Газета бас редакторы — Ділдәбекова Гүлмира Мағлұмқызы. Дереккөздер
Анна Ивановна Ворожеева

Анна Ивановна Ворожеева (1896 Астрахань - 1991) — кеңестік партия және мемлекеттік қайраткер, Қазақ АКСР-нің әлеуметтік қамсыздандыру халық комиссары. Өмірбаяны Анна Ивановна Ворожеева 1896 жылы Астрахань қаласында шаруаның отбасында дүниеге келген. 1910–1916 жылдары Астрахань қаласындағы балық шаруашылығында жұмысшы болды. 1917–1919 жылдары Ақмола уезі Алексеевка ауылында уездік жер бөлімінде қызмет атқарып, ауруханада санитарка ретінде жұмыс істеді. 1921–1923 жылдары Ақмола қаласындағы балалар үйінің меңгерушісі. 1923–1928 жылдары Петропавл қалалық партия комитетінде әйелдермен жұмыс бөлімінің меңгерушісі. 1928–1930 жылдары Қазақ АКСР-нің жұмысшы-шаруа инспекциясы халық комиссариатында шағымдар бюросының меңгерушісі. 1931–1932 жылдары Қазақ АКСР-нің әлеуметтік қамсыздандыру халық комиссары. Соғыс және репрессия кезеңі 1950 жылы Анна Ивановна "контрреволюциялық үгіт" бойынша қамауға алынып, 1951 жылы 10 жылға еңбек лагеріне сотталды. 1954 жылы амнистиямен босатылып, 1955 жылы толық реабилитацияланды. Зейнетке шығуы 1977 жылдан бастап Анна Ивановна одақтық деңгейдегі зейнеткер болды. Сілтеме "Қазақстан Халық Комиссарлары. 1920-1946: өмірбаяндық нұсқаулық", Алматы: Арыс, 2007. ISBN 9965-17-253-6 Дереккөздер
Гома үшін шайқас (2025)

Гома үшін шайқас (фр. Bataille de Goma) — 2025 жылдың қаңтарында ДР Конгоның Солтүстік Киву провинциясының әкімшілік орталығы Гома қаласы үшін болған әскери қақтығыс. Руанда Конго жасақтарының қаупінен қорғанып жатқанын мәлімдеді. Алғышарттар 2022 жылы M23 қайта жанданып, қарулы қақтығыстарға кірісті. Наурыз айынан бастап Руанда ДР Конго аумағындағы әскери әрекеттерге тартылды. Барысы 25 қаңтар: M23 тобы Гома қаласының шетіне дейін жетті, алайда ДР Конго қарулы күштері олардың шабуылына тойтарыс берді. Сол күні M23 Гоманың халықаралық әуежайын басып алып, оның жұмысын тоқтатты. 26 қаңтар: Кешке қарай көтерілісшілер Гома қаласының орталығынан 9 шақырым жердегі Муниги ауданынан өтіп, алға жылжығаны туралы хабарлар түсті. 27 қаңтар: M23 тобы Гома қаласын толықтай өз бақылауына алды. Уругвайлық бітімгерлердің мәліметінше, 100 конголездік сарбаз БҰҰ-ның ДР Конгодағы тұрақтандыру миссиясы базасында (МООНСДРК) қаруларын тапсырып, көтерілісшілердің талабына бағынды. Сонымен қатар, Гома маңында 26 конголездік әскери қызметкер мен бір полиция қызметкері Руанда шекарашыларына берілді. Кейбір деректерге сәйкес, Гома үшін шайқас кезінде 17 бейбіт тұрғын қаза тауып, 370 адам жараланған. 28 қаңтар: Әскери қақтығыстар салдарынан 367 адам жараланды. Сол күні M23 көтерілісшілері Гоманың халықаралық әуежайын толық бақылауға алды. Шамамен 1300 адам тұтқынға түсті. 30 қаңтар: M23 тобының жетекшісі Гома қаласының толық бақылауға алынғанын мәлімдеді. Бағалау Британдық The Economist апталық басылымы Руанданың әрекеттерін 2014 жылы Донбастағы Ресейдің іс-қимылымен салыстырды. Басылымның пікірінше, Руанда президенті Поль Кагаме Владимир Путиннің тактикасын қайталап отыр: M23 тобының жасақтары оның билігі тарапынан қаруланып, бағытталады, ал ресми түрде бұл әрекет жергілікті тутси халқын қорғау мақсатында жүргізіліп жатқандай көрсетіледі. БҰҰ бағалауы бойынша, Конго аумағына мыңдаған руандалық сарбаз кірген, бірақ Руанда билігі мұны жоққа шығарып, куәгерлердің айғақтарына қарамастан өз әскерінің араласуын мойындамай отыр. Дереккөздер
Василий Иванович Бессонов

Василий Иванович Бессонов (22 мамыр 1895 Симферополь, Ресей империясы – 11 мамыр 1938) — кеңестік мемлекеттік және партиялық қайраткер, Қазақ КСР-нің Қаржы халық комиссарының міндетін атқарушы. Өмірбаяны Василий Иванович Бессонов 1895 жылы Симферопольде теміржол жұмысшысының отбасында дүниеге келген. Ұлты — орыс. 1910 жылы Қырымдағы Джанкой станциясындағы ауылдық мектептің бес сыныбын бітірген. 1912–1915 жылдары Қарапайым жұмысшы және цемент өнімдерін өндіру шеберханасында шебер ретінде Симферополь, Бердянск және Белев уездерінде жұмыс істеді. 1915 жылы Патшалық Ресей армиясына шақырылды, Ревель гарнизондық комитетінде хатшы болды. 1917 жылы желтоқсан айында Қызыл гвардия қатарына қосылды. Ревельдегі авиация полкінде әскери комиссардың орынбасары қызметін атқарды. 1920–1932 жылдары Орынбор, Самара қалаларында қаржы және шаруашылық басқармаларында қызмет етті. Қазақ КСР-де 1932 жылдың желтоқсанында қаржы халық комиссарының бірінші орынбасары болып тағайындалды. 1933–1935 жылдары Қазақ КСР қаржы халық комиссарының міндетін атқарды. 1937 жылы қазан айында Партиядан шығарылып, қамауға алынды. 1937 жылдың қазанында Бессонов Алма-Ата қаласында қамауға алынып, тергеу үшін Куйбышевке жіберілді. 1938 жылдың мамырында өлім жазасына кесілді. 1957 жылы ақталған. Сілтеме "Қазақстан Халық Комиссарлары. 1920-1946: өмірбаяндық нұсқаулық", Алматы: Арыс, 2007. ISBN 9965-17-253-6 Дереккөздер
Георгий Михайлович Дунаев

Георгий Михайлович Дунаев (20 наурыз 1889 Уфа, Ресей империясы – 21 желтоқсан 1938 Ташкент) — кеңестік мемлекеттік және партиялық қайраткер. Қазақ АКСР Мемлекеттік жоспарлау комиссиясының төрағасы және Орта Азиядағы су шаруашылығын дамыту саласының жетекшісі. Өмірбаяны Георгий Дунаев 1889 жылы Уфа қаласында дүниеге келген. 1907–1910 жылдары Санкт-Петербург университетінің заң факультетінде білім алды, бірақ екі курсты ғана аяқтады. 1907 жылы РСДРП мүшесі, ал 1920 жылы РКП(б) қатарына қосылды. 1909–1910 жылдары Орынбор қалалық басқармасында іс жүргізуші болып жұмыс істеді. 1910 жылы тұтқындалып, Самара губерниясына жер аударылды. 1912–1917 жылдары Ташкент қалалық басқармасының статистикалық бюросында статист болып қызмет атқарды. 1917 жылы Ташкент қалалық кәсіподақ бюросының төрағасы болды. 1921–1922 жылдары Қазақ АКСР Мемлекеттік жоспарлау комиссиясында жұмыс істей бастады. 1922 жылы қыркүйекте Мемлекеттік жоспарлау комиссиясының төрағасы болып тағайындалды. Ол бұл қызметте аймақтың экономикалық даму жоспарларын әзірлеуге атсалысты. 1924–1926 жылдары Өзбек КСР Мемлекеттік жоспарлау комиссиясының төрағасы болды. 1926–1928 жылдары Орта Азия су шаруашылығы бас басқармасының жетекшісі болып жұмыс істеді. 1930 жылдан өмірінің соңына дейін Георгий Дунаев Орта Азия су шаруашылығы трестін басқарды. Ол су ресурстарын басқару бойынша «Социалистік су пайдалану» журналын редакциялады. Георгий Дунаев 1932 жылы Ташкентте қайтыс болды. Сілтеме Әшімбаев Д.Қазақстанда кім кім. Өмірбаяндық энциклопедия, 2007–2008, Алматы. "Қазақстан Халық Комиссарлары. 1920-1946: өмірбаяндық нұсқаулық", Алматы: Арыс, 2007. ISBN 9965-17-253-6 Дереккөздер
Иван Александрович Боровых

Иван Александрович Боровых (22 тамыз 1902 Старое Село ауылы, Кунгур уезі, Перм губерниясы - 1978) — кеңестік мемлекеттік қайраткер. Қазақ КСР азық-түлік өнеркәсібі халық комиссарының міндетін атқарушы. Өмірбаяны Иван Александрович Боровых 1902 жылы 22 тамызда Перм губерниясының Кунгур уезіндегі Старое Село ауылында шаруаның отбасында дүниеге келген. Ұлты — орыс. 1913 жылы Кунгурдағы ауылдық шіркеу мектебін аяқтаған. 1919–1924 жылдары Кунгур уездік азық-түлік комитетінің көлік бөлімінің бастығы, Перм губерниясының азық-түлік комитетінің арнайы уәкілі. 1924–1927 жылдары Қызыл Армияда қызмет атқарды, Самара қаласындағы 7-байланыс полкінде ұйымдастырушы болды. 1927–1930 жылдары Самарадағы еңбек биржасының меңгерушісі. 1930–1933 жылдары Қазақ АКСР-нің Еңбек халық комиссарының орынбасары. 1933–1935 жылдары Оңтүстік Қазақстан облысындағы Жаңақорған машина-трактор станциясының саяси бөлімінің бастығы. 1936–1938 жылдары Әр түрлі лауазымдарда жұмыс істеді: Риддер комбинатының еңбек бөлімінің меңгерушісі, Қазақ КСР астық өнеркәсібі басқармасының орынбасары, "Казплодвинимпорт" директоры, "Казхлеб" тресінің басқарушысы. 1938 жылғы наурыз–сәуір: Қазақ КСР азық-түлік өнеркәсібі халық комиссарының міндетін атқарушы болды. 1939 жылы Саяси қуғын-сүргінге ұшырады. 1941–1947 жылдары Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысқан. Сталинград майданында капитан атағында әскери комиссар болды. Соғыстан кейін әртүрлі салаларда жұмыс істеп, 1954 жылдан бастап Қазақ КСР Профсоюздар комитетінде қызмет атқарды. 1978 жылы қайтыс болды. Марапаттары * "Жауынгерлік ерлігі үшін" медалі (03.11.1944) * "Қызыл Жұлдыз" ордені (06.08.1946) * "1941–1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін" медалі Сілтеме "Қазақстан Халық Комиссарлары. 1920-1946: өмірбаяндық нұсқаулық", Алматы: Арыс, 2007. ISBN 9965-17-253-6 Дереккөздер
Алехандро Бальде

Алехандро Бальде Мартинес (; 18 қазан 2003, Барселона, Испания) — испан футболшысы, «Барселона» клубының қорғаушысы. Ол өзінің жылдамдығы, допты алып жүруі және қорғаныстағы үлесі арқылы әлемдегі ең үздік жас қорғаушылардың бірі болып саналады. Мансабы Клубтық мансабы Алехандро Бальде 2003 жылы 18 қазанда Барселонада дүниеге келген. Ол 2011 жылы сегіз жасында Эспаньол жастар академиясынан Барселона клубына қосылды. 2021 жылдың шілдесінде Бальде Барселонамен 2024 жылға дейінгі келісімшартқа қол қойып, 500 миллион еуро көлемінде өтемақы сомасын белгіледі. 2021 жылдың 14 қыркүйегінде ол Барселонаның негізгі құрамында алғашқы ресми ойынын өткізіп, УЕФА Чемпиондар лигасының топтық кезеңінде Баварияға қарсы ойынның 74-минутында Жорди Альбаның орнына алаңға шықты. 2022–23 маусымынан бастап бас бапкер Хави оған көбірек сенім артып, Бальде Жорди Альбаға қарағанда жиі негізгі құрамда ойнады. 2023 жылдың 14 мамырында ол Эспаньолға қарсы сырт алаңдағы ойында өзінің алғашқы голын соғып, командасы сол матчта Ла Лига чемпиондығын қамтамасыз етті. 2023 жылдың 20 қыркүйегінде Бальде клубпен келісімшартын 2028 жылға дейін ұзартты, өтемақы сомасы 1 миллиард еуроға дейін көтерілді. 2024 жылдың 24 қаңтарында ол оң аяғындағы сіңір жарақатына байланысты ота жасатып, маусымның қалған бөлігін өткізіп алды. 2025 жылдың 12 қаңтарында Бальде өзінің алғашқы Ел класико голын соғып, Испания Суперкубогының финалында Реал Мадрид клубына қарсы ойынның 45+10-минутында гол соқты, бұл Барселонаның 5–2 есебімен жеңіске жетуіне үлес қосты. Ұлттық құрама сапында Алехандро Бальденің әкесі Гвинея-Бисаудан шыққандықтан ол Гвинея-Бисау немесе Испания құрамасында ойнау құқығына ие болды. Алехандро Бальде Испания ұлттық құрамасын таңдады. 2022 жылғы футболдан әлем біріншілігі басталуына екі күн қалғанда, Валенсияның сол жақ қорғаушысы Хосе Гая жаттығу кезінде тобығынан жарақат алғандықтан, Бальде Испания құрамасына шақырылды. 2022 жылдың 23 қарашасында ол Коста-Рикаға қарсы ойында (7:0) 64-минутта Жорди Альбаның орнына шығып, өзінің алғашқы халықаралық ойының өткізді. Жетістіктері Командалық «Барселона» * Испания чемпионы: 2022/23, 2024/25 * Испания кубогы: 2024/25 * Испания суперкубогы: 2023, 2025 Дереккөздер