Тагалдар

Тағалдар (өз атауы — тагалог) — Филиппиндегі халық, Лусон аралының орталық және оңтүстік бөліктерінің негізгі халқы. Саны – 15,4 млн адам.(1992). Тілі Тілі аустронезия тілдерінің Филиппин аймағының орталық филиппиндік тармағы - тағал тілі. Жазуы латын әліпбиіне негізделген. Оның 10-нан астам нұсқалары мен диалектілері бар. Ең танымалдары - филиппино, манил. Діні Діні бойынша католиктер. Тұрмыстық және ғұрыптық формалардағы дәстүрлі анимистік нанымдардың қалдықтары католицизмге белгілі бір ерекшелік береді. Протестанттар, Аглипай, Христостың тәуелсіз синкретикалық шіркеулерінің жақтастары бар. Тарихы Тағалдар Висайя аралында пайда болды. Ерте испандық деректеріне сәйкес, олар Тага-Илог (өзен тұрғындары) және Тага-Бундок (тау тұрғындары) болып бөлінді. Олар Майнила (Манила) және Тондо мемлекеттерін құрды, олардың билеушілері (дату, ладья, раджа) Малаккада сауда флоттары мен плантацияларына ие болды, Бруней билеушілерімен әулеттік байланыста болды. 1525 жылы Лусон тұрғындары, Малакка сұлтанының жағында Малакка бұғазына иелік ету құқығы үшін португалдықтармен шайқастарға қатысты. Тағалдар Филиппиннің отаршылдыққа қарсы қозғалысының қалыптасуында жетекші рөл атқарды. Кәсібі Кәсіптері – суармалы егіншілік (күріш, жүгері, банан, кокос пальмасы, манго, кофе, абака, резина өсімдіктері, қант қамысы, темекі), мал шаруашылығы (буйвол, сиыр, шошқа, ешкі, тауық). Жағалауларда балық аулау маңызды рөл атқарады. Қолөнерден – ротан, бамбуктан себет тоқу, абакадан, ананас жапырағының талшықтарынан мата жасау, ағаштан ою, кесте тігу дамыған. Тұрмыс салты Неке неолокальды немесе билокальды. Отбасы моногамды, ерлі-зайыптылардың туыстарының мүшелері болып табылатын туыстарымен белсенді экономикалық және салттық байланыстарды сақтайды. Елді мекендері мен дәстүрлі баспаналары Тағалдардың шағын қалалары (пуэбло) мен ауылдық елді мекендері (баррио) өздерінің дәстүрлі орналасуын сақтайды: орталықта шіркеуі бар алаң, әкімшілік ғимараттар, дүкендер бар. Тұрғын үйлері төртбұрышты, бір немесе екі бөлмелі (екінші қосалқы бөлме) қадалы, биіктігі 1,5–2 м, биік тік төбесі пальма жапырақтары немесе когон шөптерімен жабылған, қабырғалары бамбук пен ағаштан салынған. Жарылған бамбуктар еденді төсеу үшін қолданылады, терезелерде жақтаулар мен шынылар жоқ, олар тоқылған жапқыштармен жабылады. Ошақ саздан жасалған алаңқайға қойылған. Қадалар арасындағы кеңістіктің бір бөлігін қосалқы бөлме ретінде пайдалануға болады. Қазіргі заманғы тұрғын үй құрылысында дәстүрлі материалдармен қатар өнеркәсіптік өндіріс материалдары қолданылады. Қалалық ғимараттар әртүрлі еуропалық архитектуралық стильдермен жергілікті архитектуралық формалардың (жоспар, шатыр пішіні) үйлесімімен сипатталады. Тұрғын үй негізінен түнгі демалыс үшін қызмет етеді. Олар еденде төсеніштерді жайып, москит торының астында ұйықтайды. Жиһаз аз. Қалаларда және ауқатты ауыл тұрғындарының арасында заманауи жиһаз интерьерде басым. Дәстүрлі киімдері Дәстүрлі ерлер киімі – тар шалбар, шағын жағасы кестеленген (баронг-тагалог) ұзын тік тігілген жейде, жапырақтардан тоқылған конус тәрізді немесе жалпақ қалпақ, әйелдер - тігілмеген белдемше, блузка, қысқа күрте, жеңінің басы көтерілген көйлек, орамалдар. Қазіргі заманғы еуропалық киімдер кең таралуда. Дәстүрлі тағамдары Дәстүрлі тағамдары — өсімдік, балық өнімдері, мереке күндері ет тағамдары. Фольклоры Тагалдар бай мифология, фольклорға ие. Көптеген түрлі — түсті мерекелер әсіресе танымал-карнавалдық шерулер мен католиктік әулиелердің құрметіне, Жаңа жылға (багонг таон) театрландырылған қойылымдар бар. Дәстүрлі рухани мәдениет айтарлықтай испандық әсерге ие болды. Дереккөздер