kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Ираку (халық)

Ираку иракв (басқа аты - мбулу) — Танзаниядағы Эяси көлінің оңтүстік-шығысында тұратын халық. Гороа, алава және бурунги халықтарына жақын. Саны 300 мыңға жуық адам. Тілі Тілі - ираку тілі. Діні Дәстүрлі нанымдар мен культтер сақталған. Бір бөлігін христиандар (католиктер мен протестанттар, лютерандық шіркеуінің жақтаушылары) және мұсылмандар құрайды. Кәсібі Ерлердің негізгі кәсібі – мал шаруашылығы (ірі қара және ұсақ мал, қой мен ешкі), әйелдер – қолмен атқарылатын егіншілік (сорго, елеусина, жүгері, бұршақ, жержаңғақ). Қолөнерден кілемшелер мен себеттер тоқу, тері өңдеу, былғары және олардан бұйымдарды өңдеу, ағаш ою, мыс бұйымдарын жасау дамыған. Өмір салты Отбасы шағын, туыстық есеп патрилинейлік, матрилиндік байланыстар өз маңызын сақтаған. Фольклорға, би және ән музыкаға бай. Елді мекендері шашыраңқы орналасқан. Дәстүрлі тұрғын үйлері екі қабатты, дөңгелек, қабырғалары тоқылған және сазбен сыланған және конустық төбесі бар. Дәстүрлі киімдері – мақта матадан тігілген жейде мен шалбар, жамылғылар. Негізгі тағамдары - ботқа, көкөністер, сүт, көбінесе қанмен араластырылады. Дереккөздер
Су өлшеу посты

Су өлшеу посты- яғни гидрологиялық пост өзендерде, көлдерде, теңіздерде, каналдарда гидрологиялық өлшеулер мен бақылауларға арналған әртүрлі жабдықтар мен аспаптардың жиынтығы және осы құрылғылар орналасқан жер. Тар мағынада гидрологиялық пост - гидрологиялық бақылаулар жүргізетін мекеме. Әлемнің негізгі ресми гидрологиялық бекеттеріне гидрологиялық кодтар берілген. Ресейде гидрологиялық бекеттердің көпшілігін Росгидромет басқарады және "гидрологиялық пост — гидрологиялық станция — гидрологиялық обсерватория" тізбегіндегі гидрометеорологиялық желінің төменгі буыны болып табылады [1]. Сонымен қатар су тораптары, су электр станциялары және т.б. жанындағы кедендік (ведомстволық) бекеттер бар. Кейбір жағдайларда гидрологиялық пост елді мекен мәртебесіне ие. Сілтемелер 1) https://ru.wikipedia.org/wiki/Большая_советская_энциклопедия#Третье_издание 2) https://old.bigenc.ru/geography/text/2358862
Ирамба

Ирамба (иламба, ланги, анирамба, памби) — Танзаниядағы банту халқы. Жақын халықтар: нятуру, сукума, нямвези. Жалпы саны 368 131 адам. (2002 ж.) Тілі Тілі - ирамба тілі. Діні Дінге сенушілер: дәстүрлі сенімдер, кейбірі христиандар, сүнниттік мұсылмандар. Кәсібі Дәстүрлі шаруашылығы екі саланы біріктіреді: қолмен атқарылатын тропикалық егіншілік (элевсина, құмай, жүгері, бұршақ, маниок) және жайылымдық мал шаруашылығы (ірі қара және ұсақ мал). Еңбек бөлінісі шаруашылықтың салалары мен маусымдылығына сәйкес жыныс пен жас бойынша жүзеге асырылады. Егістік алқапты егіске дайындауды әйелдермен бірге ерлер, ал қалған барлық ауылшаруашылық жұмыстарын (егу, күтіп-баптау, жинау, өңдеу, өнімді бөлу) әйелдер атқарады. Ер адамдар негізінен мал шаруашылығымен айналысады. Қолөнер дамыған: ағаштан ою (ұсақ мүсін, ыдыс жасау), өсімдік талшықтарынан өру (себет, ыдыс, төсеніш, ұсақ ыдыстар), металдан зергерлік бұйымдар жасау. Өмір салты Туыстық есеп матрилиндік. Неке матрилокальды. Қоғамдық ұйымның негізінде рулық құрылымды құрайтын генеалогиялық байланыстар бар. Ауызша шығармашылығы, би және музыкалық фольклоры бай. Елді мекендері шоғырланып орналасқан. Дәстүрлі тұрғын үйлері төртбұрышты, қабырғалары жерге тереңдетіліп, бұтақтардан тоқылып саз балшықпен сыланған. Бір шаруашылықтың үйшіктері көбінесе бір-біріне жақын орналасып – малға арналған ішкі төртбұрышты ауланы (краалды) құрайды. Ерлер киімі қысқа шалбар мен мақта көйлектен, ал әйелдер киімі кең ұзын мақта көйлек немесе жеңі қысқа жейде мен белдемшеден тұрады. Аяқтарында сандалдар киеді. Тағамдары негізінен өсімдік тектес азықтар – жарма, бұршақ дақылдарынан алынған жарма, бұрышқа ащы дәмдеуіштер қосылған бәліштер, көкөністер мен өсімдік майларынан жасалған соустар, жемістер, сүт өнімдері. Ет сирек пайдаланылады. Дереккөздер
Итсекири

Итсекири (джекри, джакри) — Нигерияның оңтүстігіндегі этникалық топ, Варри қаласының маңында қоныстанған. Саны 40 мыңға жуық адамды құрайды, кейбір деректер бойынша 2,7 млн. адам. Тілі Олар нигеро-кордофан отбасының ква тобының йоруба тілінің диалектісінде сөйлейді. Сөздік қорының шамамен 10%-ы туыстас эдо тілінен, сондай-ақ еуропалық тілдерден. Жазуы латын әліпбиіне негізделген. Діні Дәстүрлі діндер: Орице - әлемнің жоғарғы құдайы және жаратушысы болып саналады. Басқа құдайларға теңіз құдайы Умале окун және темір мен соғыс құдайы Огун кіреді. Шығу тарихы Итсекирилер өздерінің шығу тегін биниялық Бениннен алады, бірақ олар негізінен йорубалармен генетикалық туысқан халық болуы мүмкін. Ұзақ және тығыз тарихи байланыстардың нәтижесінде бини, сондай-ақ урхобо мен иджолар айтарлықтай әлеуметтік-мәдени әсерге ұшыраған. 15-16 ғасырларда Итсекири құрған Варридің "патшалығы" Бенинге вассалды тәуелді болды, алайда оның билеушілері 16-ғасырдада, содан кейін 17-ғасырда Бениннің Варриге билігі әлсірей бастаған кезде еуропалықтармен сауда және саяси байланыстарды өз бетінше жалғастырды. Кәсібі Нигер атырауында тұратын итсекирилер балықшылар. Олар ауыл шаруашылығын «құлдық жұмыс» деп атайды, өйткені 19 ғасырда онымен тек құлдар айналысты (Урхобо соғыс тұтқындары). Итсекири ұсақ мал, шошқа, құс өсіреді. Мал аз ұсталады. Аңшылық көмекші рөл атқарады. Терушілік аса маңызды емес. Қолөнердің ішінде қайық жасау ерекше дамыған. Ұсталық, құмыра жасау, тоқымашылық бар. Өмір салты Әлеуметтік негізі – үлкен отбасылық патрилиндік қауымдастық. Неке полигиниялық, вирилокальды. Күйеу жігіт қалыңдықты төлем төлеп алады. Елді мекендері – әдетте шағын – түзу немесе орталықта «жалпы үй» және ғибадатханасы бар. Әр көп балалы отбасының үйі қоршалған. Үйлері төртбұрышты, үш бөлмелі, шағын верандасы бар, саз балшықпен сыланған. Шатырлары пальма жапырақтарымен жабылған. Орта ғасырларда ең алдымен сауданың арқасында пайда болған бірнеше шағын қалалардың дәстүрлі орналасуы мен сәулетінің ауылдан айырмашылығы шамалы. Дәстүр бойынша итсекири ерлері кемедже деп аталатын ұзын жеңді көйлек, беліне байланған шарф және қауырсын қадалған сабан қалпақ киеді. Әйелдер ашық жібек орамалмен біріктірілген иықпен тігілген жейде, маржан моншақтар деп аталатын түрлі-түсті бас киімдер киеді. Қазір дәстүрлі киім еуропалық костюмнің элементтерімен (футболкалар, шорттар) толықтырылуда. Дереккөздер
Шашан Оразбайұлы

{{Мемлекеттік қайраткер { } }} Шашан Оразбайұлы Оразбаев (25 қазан 1908, Бақсай ауданы, Гурьев облысы — 1994) — кеңестік мемлекет қайраткері, Қазақ КСР Әділет министрі (1939-1943). Өмірбаяны 1908 жылы 25 қазанда Гурьев облысы Бақсай ауданының №18 ауылында дүниеге келген, жоғары білім алған. 1930-1931 жж. — БКООК аудандық кәсіподақ кеңесі төрағасы (Гурьев облысы). 1931-1932 жж. — облыстық жұмысшылар кооперациясының басқарма төрағасы. 1934-1935 жж. — аймақтық комсомол комитетінің нұсқаушысы (Гурьев). 1935-1937 жж. — Теңіз аудандық комсомол комитетінің хатшысы. 1937-1939 жж. — партияның облыстық комитетідегі кеңестік сауда бөлімінің меңгерушісі. 1939-1943 жж. — Қазақ КСР Әділет халық комиссары (Алматы). 1943-1952 жж. — Ақтөбе облыстық атқару комитетінің төрағасы. 1952-1955 жж. — КОКП ОК қарамағындағы ЖПМ тыңдаушысы (Мәскеу). 1955-1959 жж. — Павлодар облыстық атқару комитетінің төрағасы. 1960-1962 жж. — Гурьев облыстық атқару комитеті төрағасының бірінші орынбасары. 1962-1967 жж. — Гурьев облыстық атқару комитеті төрағасының орынбасары. Марапаттары * Еңбек Қызыл Ту орденінің үш мәрте иегері (1945, 1947, 1957) * «1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін» медалі (1945)
Арбап Нұрымұлы Сарынов

Арбап Нұрымұлы Сарынов (18 қаңтар 1899, Перовск, Ресей империясы — 18 қаңтар 1962, Алматы, Қазақ КСР) — КСРО-ның көрнекті кеңестік партия әрі мемлекет қайраткері. Түркістан мен Қазақстанда Кеңес өкіметін орнату және нығайту жолындағы күреске қатысушы. 1918 жылдан бастап КОКП мүшесі. Өмірбаяны 1899 жылы Перовск қаласында (қазіргі Қызылорда қаласы) дүниеге келді. 1918 жылдан 1922 жылға дейін Төтенше комиссия төрағасы және Түркістан майданы арнайы бөлімшесінің бастығы. 1922 жылдан 1923 жылға дейін Қызылорда қаласы уездік Кеңестің төрағасы. 1923 жылдан 1931 жылға дейін РКФСР Мемсауданың Қызылорда облыстық кеңсесінің бастығы. 1931 жылдан 1934 жылға дейін Мәскеуде Бүкілодақтық сыртқы сауда академиясында оқыды. 1934 жылдан 1938 жылға дейін Қазақстандағы КСРО Халық Комиссарлары Кеңесінің Дайындама комитетінің төрағасы. 1938 жылдан 1940 жылға дейін Қазақ КСР Жеңіл өнеркәсіп халық комиссары. 1940 жылдан 1942 жылға дейін Қазақ КСР Қаржы халық комиссары. 1942 жылдан 1943 жылға дейін Қазақ КСР Жеңіл өнеркәсіп халық комиссары. 1943 жылдан 1962 жылға дейін Алматы облыстық тұтынушылар одағының төрағасы, Қазақ КСР жеңіл өнеркәсіп министрінің орынбасары, республиканың кеңестік және шаруашылық органдарында жауапты қызметтер атқарды. 1962 жылы 18 қаңтарда Алматыда кенеттен қайтыс болды. Ол қаланың Орталық зиратына жерленді. Естелік Қызылордада бір көше мен жалпы білім беру мекемесіне А.Сарыновтың есімі берілді. Дереккөздер
ОКАТО

ОКАТО (Общероссийский классификатор объектов административно-территориального деления) - Ресей Федерациясының Әкімшілік-аумақтық бөлінісі объектілерінің жіктеуіші "Ресей Федерациясының техникалық-экономикалық және әлеуметтік ақпаратын жіктеу мен кодтаудың бірыңғай жүйесінің" (ЕСКК) құрамына кіреді. ОКАТО статистика, экономика және басқалар сияқты салалардағы әкімшілік-аумақтық бөліністер бойынша ақпараттың дұрыстығын, салыстырымдылығын және автоматтандырылған өңделуін қамтамасыз етуге арналған. 2014 жылдың 1 қаңтарына дейін тиісті қатар болған салықтық төлем тапсырмаларында міндетті түрде көрсетілген (кез-келген басқа төлем тапсырмаларында қатар бос қалды). 2014 жылдың 1 қаңтарынан бастап бұл рөлде төлем тапсырмасының сол қатарында көрсетілген ОКТМО коды ауыстырылды.
Әлия Молдағұлованың мемориалды кешені

Әлия Молдағұлованың мемориалды кешені — Ақтөбе қаласындағы Кеңес Одағының Батыры, әйгілі мерген Әлия Молдағұловаға арналған ескерткіш. 2005 жылы ашылды. Әлияның мүсіні қоладан жасалған және гранит тұғырға қойылған, биіктігі — 3,8 метр. Екі жағынан барельеф орнатылған (30,66 х 2,4 метр): сол жақ жартысында ұлы дала бейнесі, көшпенділер рухы бейнеленген, Құрманғазы мен Абылай хан көрсетілген; оң жағында 1916 жылғы отаршылдыққа қарсы көтерілістен бастап көптеген қайғы-қасірет әкелген Ұлы Отан соғысын, халқымызды жан-жаққа шашыратқан көріністер ашық бейнеленген. 2008 жылы Астана қаласының 10-жылдық мерейтойына орай мемориалды кешеннің дәлме-дәл көшірмесі Аграрлық университет жанында, Әлия Молдағұлова көшесі мен Жеңіс даңғылы қиылысында орнатылды. Бұл Ақтөбе облысының Астанаға жасаған тартуы болды. Әлия мүсінінің авторы — Бақытжан Әлімбайұлы Әбішев. Барельеф авторы — Ескен Аманжолұлы Сіргебаев. Дереккөздер
Мәншүк Мәметова ескерткіші (Астана)

Мәншүк Мәметова ескерткіші — Астана қаласындағы Кеңес Одағының Батыры, әйгілі жауынгер қыз Мәншүк Мәметоваға арналған ескерткіш. 2018 жылы Астана қаласының 20-жылдық мерейтойына орай Батыс Қазақстан облысының жасаған тартуы еді. Авторы — мүсінші Мұрат Мансұров. Ескерткіш Жеңіс даңғылы бойындағы «Ақжайық» саябағында орналасқан. Дереккөздер
Генерал Панфилов ескерткіші

Генерал Панфилов ескерткіші — Астана қаласындағы Кеңес Одағының Батыры, генерал-майор Иван Васильевич Панфиловқа арналған ескерткіш. 2015 жылы «Жерұйық» саябағында ашылды. Авторы — мүсінші Ренат Әбенов. Ескерткіш ортасында гүл шоқтарын қоюға арналған тақта бар. Шығыс бетінде Мәскеуді қорғауда ерлікпен қаза тапқан 28 жауынгер-панфиловшылардың естелік тақтасы орнатылған. Сондай-ақ Кеңестер Одағы Батырының Алтын Жұлдыз медалі бекітілген 28 стелла жасалды. Ескерткіштің ашылу рәсіміне Қазақстан президенті Нұрсұлтан Назарбаев қатысты: Генерал Панфиловқа қойылған ескерткіш бүкіл еліміздің соғысқа қатысқан батырларына ескерткіш деп санау керек. Қазақстаннан шыққан жауынгерлердің көпшілігі Совет Одағының батыры атағын алғанын білесіздір. Қанша халықтың барғанын да білесіздер. 1 миллион 200 мың қазақстандықтар соғысқа аттанып, жартысы қайтпай қалды. Жартысы жанпида етті. Ол еліміздің сол кездегі санағанда 20 пайызы еді. Сондықтан фашизмге қарсы соғысып, бүгінгі еліміздің берекесіне, бірлігіне көп үлес қосты. Дереккөздер
Ишан (халық)

Ишан (иса, исан, эса, эсан, эшан) — Нигерияның оңтүстігіндегі Эдо штатында тұратын халық. 35-ке жуық этноәлеуметтік құрылымдарды қамтиды. Саны 700 мыңға жуық адамды құрайды. Тілі Бенуэ-конго тілдер отбасының эдоид тармағының эсан тілінде сөйлейді. Діні Діні бойынша христиандар (католиктер мен протестанттар) және дәстүрлі наным-сенімдерді ұстанушылар. Кәсібі Негізгі кәсібі – егіншілік. Негізгі дақылдары ямс, май және кокос пальмасы, жүгері, банан, көкөніс және т.б. Ешкі, қой, құс, кейбір ірі қара мал өсіріледі. Аңшылық пен балық аулау белгілі бір рөл атқарады. Қолөнердің ішінде тоқымашылық, ұсталық өнері ерекше көзге түседі. Өмір салты Негізгі әлеуметтік бірлік - жерді иеленетін, учаскелерді өңдеу шарттарын пайдалануға алатын көп балалы отбасылардан тұратын қауымдастық. Басшылық түріне қарай бірнеше қауымды біріктіру де кездеседі. Патрилиндік және вирилокальды отбасылар жиі кездеседі. Неке әдет-ғұрыптары, ырым-жораларымен де ерекшеленеді. Фольклорлық шығармалар (ертегілер), халық аспаптарында орындалатын музыка – соқпалы және ысқылы аспаптарымен танымал. «Ортақ үйі» және орталығында ғибадатханасы бар сақина тәрізді дәстүрлі елді мекендері бұрын орманнан тазартылған, судан алыс жерлерде құрылған. Қазіргі уақытта, бір қабатты үйлер жолдың бойында немесе екі жағында орналасқан. Тіктөртбұрышты үйлері балшықпен сыланған, есіктер мен терезе жақтаулары (салыстырмалы түрде жақында жасалған жаңалық) ағаш, төбелері пальма жапырақтарымен жабылған. Ғимараттар көп бөлмелі. Дәстүрлі киімдері - бел немесе иыққа қапсырмалы киімдер. Дереккөздер
Фашистік Италия

Фашистік Италия — Бенито Муссолини елдің премьер министрі болып, фашистік үкіметін орнатқаннан кейінгі тарихи Италиян елі. Тарихы Американдық зерттеуші Стэнли Пейннің айтуынша, Италиядағы фашистік режим бірнеше салыстырмалы түрде ерекше кезеңдерден өтті: * Бірінші кезең (1922-1925) — "заңды түрде ұйымдастырылған атқарушы диктатурамен"болса да, парламенттік жүйенің іс-әрекетінің нақты жалғасы * Екінші кезең (1925-1929) - нақты фашистік диктатураны құру * Үшінші кезең (1929-1934) сыртқы саясаттағы аз интервенциямен сипатталды * Төртінші кезең (1935-1940) агрессивті сыртқы саясатпен сипатталды: екінші Италия-Эфиопия соғысы, әскерлер Эфиопия территориясына Эритрея мен Сомалидің итальяндық колонияларынан басып кірген кезде; * санкцияларға әкелген ұлттар Лигасымен қақтығыс; өсіп келе жатқан экономикалық автаркия; Албанияға басып кіру; және Германиямен Болат пактісіне қол қою * Бесінші кезең (1940-1943) Екінші дүниежүзілік соғыстың өзі жеңіліспен аяқталды * Алтыншы және соңғы кезең (1943-1945) Германия бақылауындағы Италия әлеуметтік Республикасының Үкіметі болды Дереккөздер
Көркем тіршілік

Көркем тіршілік — Роберто Бениньидің 1997 жылы шығарған фильмі. Италияда шығарылған ең табысты фильм болып саналады. Сюжет 1939 жылы Гуидо Орефиче ауылдан қалаға, ағайдың мейрамханасына жұмысқа орналасуға келеді. Сөйтіп жүріп ол мұғалім Дораға кез болады да, ғашық болып қалады. Гуидоның ақкөңілділігі, ашық мінездігі және сәтті өзіне қарата алуы Дораның назарына түседі. Жуық арада олар үйленеді және балалы болады. Фашистік Италияда еврейлерге деген қуғын-сүргін асқынып тұрды. Бір күні Дора үйге оралғасын, жұбайы мен баласын таба алмай, олардың концентрациялық лагерьге әкетілгенін біліп шығады. Сонда ол, еврей болмаса да, өзі де сол қамау орнына тұтқындалып әкетілуін қалайды. Рөлдерде * Роберто Бениньи — Гуидо Орефиче * Николетта Браски — Дора Орефиче * Джорджо Кантарини — Джозуэ Орефиче * Джустино Дурано — Элизео ағай * Хорст Буххольц — дәрігер Лессинг * Мариса Паредес — Дораның анасы * Серджо Бини Бустрик — Ферруччо Папини * Америго Фонтани — Родольфо * Лидия Альфонси — Гиччардини * Джулиана Лойодице — директор * Пьетро Десильва — Бартоломео * Франческо Гуццо — Витторино * Рафаэлла Лебборони — Елена * Клаудио Альфонси — Родольфоның досы * Джил Барони — префект * Эннио Консальви — генерал Грациози * Аарон Крейг — танк жүргізушісі * Альфьеро Фаломи — патша Жүлделері Дереккөздер
Украина Тәуелсіздік күні

Украинаның Тәуелсіздік күні — Украинадағы мемлекеттік мереке, Украинаның 1991 жылғы Тәуелсіздік декларациясының бекітілуімен байланысты 24 тамыз күні тойланады. Тарихы да болған Украина Тәуелсіздік күніне арналған маршындағы украиндар, байрақ үстінде «Азаттықтың есімі болса, ол "Украина" болатын еді» деп жазылған]] Тұңғыш рет Украина Тәуелсіздік күні 1991 жылдың 16 шілде күні, сол күні 1990 жылы Украин КСР Жоғарғы Кеңесі елдің егемендігі жайлы декларация қабылдаған еді. Тәуелсіздік декларациясының қабылдануынан бері мереке күні 24 тамызға ауыстырылды. 2016 жылы Киевтегі жыл сайынғы әскери парадтан кейін Украинаның еріктілер батальондарының белсенді мүшелері, Ресей-Украина соғысы кезінде қаза тапқандардың туыстары және Еуромайдан көтерілісі кезінде қаза тапқандардың отбасы мүшелері «Жеңілмейтіндер маршына» қатысты. Дереккөздер
Йеен

Йеен (өз атауы: байеен, коба, окаванго, каванго) — Жалпы саны 200 мың адамды құрайтын банту тобының халқы. Қоныстанған негізгі елдері: Ботсвана -190 мың, Намибия - 10 мың адам. Тілі Тілі - йеен тілі. Діні Дінге сенушілердің діни наным-сенімдері: дәстүрлі сенімдер. Кәсібі Дәстүрлі кәсіптері – терушілік, аңшылық және балық аулау. Ешкі мен қой ұстайды, құмай, ямс, жержаңғақ, жүгері өсіріледі. Қолөнерден - төсеніш тоқу, қыш бұйымдарын жасау, монша өңдеу т.б. бар. Өмір салты Матрилиндік рулық ұйым және үлкен отбасылық қауымдар басым. Елді мекендері ықшам, батпақтар арасында биік жерлерде орналасқан, қоршаумен қоршалған, орталығында мал алқаптары бар. Тұрғын үйлер кішігірім, цилиндр тәрізді, балшықпен сыланған, қамыс төсеніштермен жабылған, конустық төбесі шөппен жабылған. Дәстүрлі киімдері – жамбасты жауып тұратын белдемше, алжапқыш. Негізгі тағамдары - тары мен құмай ботқасы, жабайы жеуге жарамды өсімдіктер, балық. Дереккөздер
Албания ауыл шаруашылығы

және цитрус екпелерімен әйгілі.]] Албаниядағы ауыл шаруашылығына халықтың 47,8% және аумақтың шамамен 24,31% қатысады. Ауыл шаруашылығы елдің жалпы ішкі өнімінің 18,9%-ға дейінін құрайды. Еуропадағы ең көне шаруашылықтардың бірі Албанияның оңтүстік-шығысында табылған. Өндіріс және экспорт Албанияның негізгі ауыл шаруашылығы өнімдері темекі, інжір, зәйтүн, бидай, жүгері, картоп, көкөністер, жемістер, қант қызылшасы, жүзім, ет, бал, сүт тағамдарі, дәрілік және хош иісті өсімдіктер. Албанияның ауыл шаруашылығы ЖІӨ-нің 18,9% және оның экспортының көп бөлігін құрайды. Бірақ қазіргі заманғы техниканың жоқтығынан, меншік құқығының анық еместігінен, шағын, өнімсіз жер телімдерінің басым болуынан негізінен шағын отбасылық кәсіпкерлік пен қосалқы шаруашылықпен ұсынылған. 1990 жылдан кейін жердің бөлшектенуі, жерге иелік етудің белгісіздігі, мемлекеттік тізілімдердің және банктік несиелендірудің жоқтығы, ҚҚС жоғарылығы қазіргі ауыл шаруашылығы саласына кедергі болып отыр. Дегенмен, ауыл шаруашылығы саласы кооперативтердің, шетелдік инвестицияның енгізілуімен, шаруаларды рәсімдеумен, жинау және тарату орталықтарының салынуымен біртіндеп өзгеруде. Албания зәйтүн майын өндіру бойынша 11-ші орында. Орман шаруашылығы Албанияда ағаш өнеркәсібі үшін қолайлы топырақ пен климат бар. Албанияның көптеген тарихи ормандары 1990 жылдары тиімсіз ағаш кесу және ауыл шаруашылығы жерлерін кеңейту нәтижесінде жойылды. Бүгінгі таңда ормандар Албания аумағының шамамен үштен бірін алып жатыр және Италиямен және Дүниежүзілік банкпен келісімнің арқасында ормандарды қалпына келтіру жұмыстары жүргізілуде. Балық аулау Албания Ион және Адриатика теңіздерінде орналасқан, бұл оған балық шаруашылығын дамытуға үлкен мүмкіндік береді. Дүниежүзілік банк пен Еуропалық қауымдастық экономистерінің пікірінше, Албанияның балық өнеркәсібінің әлеуеті зор, өйткені жақын маңдағы грек және итальяндық нарықтарда баға Албанияға қарағанда айтарлықтай жоғары. Тағыда қараңыз * Албания географиясы * Албания экономикасы * Албаниядағы жүзім шаруашылығы * Албан асханасы Дереккөздер Әдебиеттер * [https://web.archive.org/web/20121023000304/https://www.fibl.org/fileadmin/documents/shop/1585-sectorstudy2011-albania.pdf Bernet, Thomas & Kazazi, Iris S. Organic Agriculture in Albania: Sector Study 2011. Swiss Coordination Office in Albania (SCO-A), Research Institute of Organic Agriculture (FiBL) & Ministry of Agriculture of Albania, Tirana, Albania, 2012] * [http://documents.rec.org/topic-areas/Options_for_GHG_Mitigation_in_Agriculture_sector_in_ALBANIA.pdf Diku, Abdulla. OPTIONS FOR GHG MITIGATION IN THE AGRICULTURE SECTOR IN ALBANIA, March 2012] * [http://ressources.ciheam.org/om/pdf/b61/00800139.pdf Dashi E., Guri F. "Food, Rural, Agricultural and Fisheries Policies in Albania". In : Allaya M. (ed.) Les agricultures méditerranéennes : analyses par pays. Montpellier : CIHEAM, 2008. p. 241-264 (Options Méditerranéennes : Série B. Études et Recherches; n. 61) Архивная копия от 4 марта 2016 на Wayback Machine]
Яна Зинкевич

Яна Зинкевич (, 2 шілде 1995. Ровно) — ерікті (волонтер) және "госпитальерлер" медициналық бөлімшесінің негізін қалаушы. "Еуропалық ынтымақтастық" партиясынан тоғызыншы сайланған халық депутаты. Өмірі Яна 1995 жылы 2-шілдеде Украинаның Ровно қаласында дүниеге келген. Ұлты украиндық. Орта білімді туған қаласында алып, кейін Харьковке келіп, жергілікті «Коллегиум» оқу кешеніне түсті. Жас кезінен бастап ол экстремалды туризмді жақсы көрді, тауға шықып, ұзақ уақыт Карпатта болды. Медицина институтына түсуге дайындалып, биология мен анатомиямен қарқынды айналысты. 2017 жылдан бастап Днепр қаласындағы Медициналық академияда оқыды. Оның балалық шағы Ровна қаласында өтіп, содан кейін отбасы Днепрге көшті. Янаның анасының аты – Валентина Комар, мамандығы тігінші, ал әкесінің аты – Василий Комар. Зинкевич Максим Кораблевке тұрмысқа шығады, алайда ерлі-зайыптылар 2016 жылы ажырасып кетті. Некеден Богдана атты қызы дүниеге келді. 2015 жылы Яна Зинкевич жол апатына ұшырады. Ол көлікте күйеуі Максиммен бірге болған. Омыртқа жарақатының салдарынан бойжеткен мүгедек болып, қазір мүгедектер арбасын пайдаланады. Мансабы Орыс-украин соғысы басталғаннан кейін бірден, 2014 жылы Яна Зинкевич Украина еріктілер армиясының оң корпусының еріктілер батальонының қатарында медбике ретінде АТО (антитеррорлық операция) аймағына өз еркімен келді. Яна 250-ден астам жауынгерді жеке өзі құтқарды, оларды ұрыс алаңынан шығарып, медициналық көмек көрсетті. 2014 жылы 6 шілдеде Яна Зинкевич небәрі 19 жаста болғанда, алғашқы медициналық, үйде көмек көрсетуді және майданның ыстық аймақтарынан жараланған украиндық жауынгерлерді эвакуациялауды қамтамасыз ететін «Госпитальеры» медициналық батальонын құрды. Батальон болған кезде екі жарым мыңға жуық украиналық жауынгерлер құтқарылды. «Госпитальеры» Украинаның «Оң сектор» еріктілер корпусының құрамына кіреді. 2015 жылдың наурыз айында Яна Днепропетровск облысындағы, Павлоградта әскери фельдшерлерге арналған оқу орталығын ашты. 2019 жылғы парламенттік сайлауда Яна Зинкевич Украинаның бесінші президенті Петро Порошенко жетекшілік ететін «Еуропалық ынтымақтастық» партиясынан IX шақырылымдағы халық депутаты болып сайланды. Ұлттық денсаулық сақтау, медициналық көмек және медициналық сақтандыру комитетінің хатшысы болды. Зинкевич Жоғарғы Рададағы ардагерлер жөніндегі комиссияны басқарады. Әскери медицина бойынша кіші комитеттің төрағасы болды. IX шақырылымдағы Жоғарғы Радада жұмыс істеген жылы Зинкевич заң жобаларына ең көп түзетулер енгізген "Еуропалық ынтымақтастық" халық депутаттарының бірі болды. 2021 жылдың сәуірінде Яна Зенкевич Барби қуыршағының модельі болды. Олар 36 қуыршақ жасап, прототиптер Украина мәдениетіне елеулі үлес қосқан өткен және қазіргі тұлғаларға белгілі болды. Дереккөздер
Албания футболы

Албаниядағы футбол — Албаниядағы ең кең таралған спорт түрі, ойыншылар мен жанкүйерлер арасында танымал. Басқаруды Албания футбол федерациясы жүзеге асырады. Футбол тарихы Албанияда футбол XX ғасырдың басында пайда болды. Алғашқы ресми тіркелген матч Шкодердегі христиан миссиясының студенттері арасында өтті. Ойынның танымалдығы артып, 1919 жылы бірінші Влазня клубы пайда болды. 1920 жылы Тирана футбол клубы, 1930 жылы 6 маусымда Албания футбол федерациясы құрылды, ол 1932 жылы ФИФА, 1954 жылы УЕФА құрамына енді. Албания чемпионаты 1930 жылы басталды, оған алты клуб қатысты (Тирана бірінші чемпион атанды). Осы уақытқа дейін «Динамо» (Тирана), «Влазня», «Партизани », «Скендербеу », «17 Нентори », «Фламуртари» және «Теута » клубтары чемпион атанды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін футбол танымал спорт түріне айналып, бұл ойын мемлекеттік кәсіпорындарда, мектептерде, ауылдар мен қалаларда дамыды. Соғыстан кейінгі жылдарда құрылған клубтардың ішінде «Партизан» және «Динамо» сәйкесінше Қорғаныс министрлігіне және Ішкі істер министрлігіне есеп береді [3]. 1990 жылға дейін олар артықшылықты жағдайда болды, өйткені олар басқа клубтардан ойыншыларды сатып ала алады. 1991 жылдан бері елдегі саяси және экономикалық өзгерістер ойыншылардың шетелде ойнауға құқылы болуына әкелді, көптеген тәжірибелі ойыншылар Грекияда, Балқанда, Батыс Еуропада және тіпті Ресейде ойнауға кетті. 200-ге жуық футболшы шетелде өнер көрсетеді. Кубок турнирлері Футболдан Албания кубогы – жетекші кубок жарысы. Ол 1939 жылы құрылған. Оның жеңімпазы Еуропа лигасына, бірінші іріктеу кезеңіне жолдама алды. Жеңіс саны бойынша рекордшы – кубоктың 15 дүркін иегері Партизани клубы. 1989 жылы футболдан Албания суперкубогы құрылды, ол әр маусымды ел кубогының чемпионы мен жеңімпазы арасындағы кездесумен ашты. Рекордшы 9 дүркін кубок иегері, Тирана. Ұлттық құрама Албания құрамасы бірінші халықаралық ойынын 1946 жылы Югославияға қарсы өткізді. Албания 1932 жылы ФИФА-ға кірді, бірақ логистикалық мәселелерге байланысты 1934 жылғы әлем чемпионатына қатыса алмады. Албанияның осы уақытқа дейін турнирлерге бірінші және жалғыз қатысуы 2016 жылы, Албания Еуропа чемпионатында үш матч өткізіп, Румынияны 1:0 есебімен бірінші жеңіске жеткізіп, топта 3-ші орынға ие болған кезде басталды (алғашқы гол. Ұлттық құраманың голын Армандо Садику салды). Ұлттық құраманың жетекші ойыншысы және капитаны Франция чемпионатында, Англияның «Сандерленд» және итальяндық «Лацио» клубтарында өнер көрсеткен Лорик Цана. Дереккөздер Сілтемелер * [http://www.uefa.com/memberassociations/association=ALB/profile/index.html УЕФА сайтындағы Албания футбол федерациясының беті] (ағылшынша) * [http://www.league321.com/albania-football.html Албания лигасының статистикасы]
Дуррес — Тирана темір жолы

Дуррес-Тирана темір жолы — бастапқыда Албанияның екі ірі қаласын: Дуррес пен Тирананы байланыстыратын темір жол желісі. Бұл желі Вораға барар жолда Шкодра-Воре теміржолымен және Дуррестегі Дуррес-Влора теміржолымен жалғасады. 2013 жылдың қыркүйегіндегі жағдай бойынша, Тирананың негізгі бульварын ұзартуға жол ашу үшін метрополитен станциясы бұзылғандықтан, желінің Тирана соңы бөлшектелді. Нәтижесінде Тирандық жолаушылар алдымен 2013 жылы Воре станциясын, содан кейін 2015 жылдың мамырында жаңартылған Қашар станциясын пайдалануға мәжбүр болды. Қашар-Тирана желісінің бір бөлігі автобус қызметімен ауыстырылды. Дуррес - Тирана желісі 1948-1949 жылдары еріктілердің жұмысының арқасында салынған және бір жыл бұрын салынған Дуррес - Пекини желісінен кейінгі Албаниядағы екінші жолаушы теміржолы болды. Желінің көшбасшысы - Хекурудха Шкиптаре. Тарихы Албанияның ең маңызды екі қаласы Дуррес пен Тирананы байланыстыратын ұзындығы 38 шақырымдық теміржол 1948-1949 жылдары салынған және Албанияның екінші жолаушы темір жолы болды. Бір жыл бұрын Дуррес пен Печины байланыстыратын темір жол ашылды, оның құрылысы 1940 жылы басталды. Шкозет станциясында (Дурреске жақын) 1948 жылы 11 сәуірде жұмыс басталды. Темір жол құрылысына Албан жұмысшы-жастары кәсіподақ ұйымынан 29 мың жас пен еліміздің түкпір-түкпірінен 1400 білікті техник қатысты. Сонымен қатар, құрылысқа Болгария және Югославия коммунистік партияларының жастар секцияларынан жіберілген жас еріктілер қатысты. 1948 жылы албан-югославия бөлінуі кезінде югославиялық еріктілер, әсіресе инженерлер диверсия жасады деп айыпталды. Кеңес инженері Валерий Гайдаровтың басшылығымен жұмыс жалғасты. Дуррес порты арқылы Кеңес Одағынан рельстер әкелінді. Ерікті жасақтар 1949 жылы 23 ақпанда Қызыл Армияның 31 жылдығына темір жол құрылысын бітіруді мақсат етіп қойып, мақсат ойдағыдай орындалды. Жоспарлары 2016 жылдың қазан айында жалпы құны 81,5 миллион еуро болатын желіні қалпына келтіруге тендер басталуы керек еді. 2019 жылы тағы бір тендер жарияланды. Дереккөздер
Албан Корольдігінің негізгі жарғысы (1928)

Албан Корольдігінің Негізгі Жарғысы — 1928-39 жылдардағы Албан Корольдігінің конституциясы. Оны Албания королі Зог I енгізген. 1928 жылғы Негізгі Жарғы 1939 жылы Италияның Албанияға басып кіруінен кейін ауыстырылды. 1939 жылы 3 маусымда Италия королі Виктор Эммануэль III 1939-43 жылдардағы Албан Корольдігінің жаңа конституциясын жариялады. Тағыда қараңыз * Албания Конституциясы Дереккөздер Әдебиеттер * Patrice Najbor, Histoire de l'Albanie et de sa maison royale (5 volumes), JePublie, Paris, 2008, (ISBN 978-2-9532382-0-4). * Patrice Najbor, La dynastye des Zogu, Textes & Prétextes, Paris, 2002 Сыртқы сілтемелер * [http://albania.dyndns.org/ Албанияның Корольдік үйі, француз тіліндегі ресми сайт] * [http://albanianroyalcourt.al/ Албанияның корольдік отбасы, ағылшын тіліндегі ресми сайт]
Ирпень (өзен)

Ирпень — Украинаның Житомир және Киев облыстарындағы өзен, Днепрдің оң тармағы, Киев су қоймасына оң жағынан құяды. Сипаттама Ол бастауын Житомир облысы, Яроповичи ауылынан алып, Киев су қоймасына (Киев облысы) құяды. Ұзындығы 162 шақырым, су қоймасының ауданы 3340 шаршы шақырым. Тереңдігі кейбір аудандарда 3 метрге жетеді. Негізінен қар суымен қоректенеді, барлық жерде шлюздермен реттеледі. Ирпень өзені суының минералдануының орташа көрсеткіші: көктемгі су тасқыны кезінде- 295 мг/дм³; жазғы-күзгі төменгі деңгейі - 450 мг/дм³; қысқы төменгі деңгейі - 459 мг/дм³. Ең ірі салалары: Кривянка, Веприк, Куделя, Белка, Рокач, Н вка, Любка, Мостовая, Свинарийка, Жерко, Каменка. Ирпень өзенінде алабұға, балпан балық, құсбас, ақмарқа т.б. балықтар кездеседі. Шежірелердегі Ирпень өзені Шежірелік деректерден Ирпень өзені туралы естеліктерді кездестіре алмаймыз. Алғаш жеткен «Өткен жылдар хикаясында» шежіреші Нестор 852 жылдан бастап Киев Русінің тарихы туралы айта бастайды, бірақ Ирпень өзені туралы айтпайды. Петр Могиланың серігі Иннокентий Гизель «Киев синопсисі» (1674 ж.) атты алғашқы оқу-тарихи еңбегінде Литва князі Гедиминнің Ирпень өзенінің бойында Киев князі Станиславпен шайқасын сипаттай отырып, өзенді «Пирна» деп атайды. Киевтегі Орталық ғылыми кітапхананың карталар бөлімінде ХVII ғасырда Ирпень өзені Ропин (ROPIN) деп аталған карта бар. Киев Еуропада үлкен беделге ие болды. Оған дворяндар, басқа елдердің саудагерлері жиналатын. Бұл Киевке түрлі жолдар салынғанын көрсетеді, дегенмен, ең оңай және қауіпсіз жол өзендер арқылы өтті, әсіресе қыста олар қатып қалған кезде. Қыста өзендер ерекше жолдарға айналды. Сондықтан Киевте Днепр мен Деснадан кейін үшінші болып саналатын Ирпень сияқты өзен назардан тыс қалмады. Х ғасырдың аяғында князь Владимир Святославич Ирпеньннің оң жағалауында ежелгі орыс қаласы – Белгород бекінісін тұрғызды. Ол оған тек Ирпень өзенінің бойымен кіре алды. Галерея Дереккөздер
Андрокли Косталлари

Андрокли Косталлари (1922 жылы 7 қараша – 23 наурыз 1992 жыл) — албан тіл маманы. Гетеборг университетінің құрметті докторы. Ол албан тілін зерттеудегі орталық тұлғалардың бірі, Албания тарих және тіл білімі институтының, кейін Тіл және әдебиет институтының негізін қалаушы және директоры болды. Косталлари 1972 жылғы Орфографиялық конгресс бекіткен албан тілінің қазіргі емлесінің негізгі сарапшы авторларының бірі ретінде белгілі. Өмірбаяны Косталлари Перметке жақын Петран ауылында дүниеге келген. Шкодрада, содан кейін Тиранада оқыды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ұлт-азаттық қозғалысқа белсене араласқан ол соғыстан кейінгі баспасөзде жұмыс істеп, жастығына қарамастан басшылық қызметтерді атқарды. Албанияға оралғаннан кейін ол Албания Ғылым академиясының бұрынғы ғылым институтында, содан кейін жаңадан құрылған Тирана университетінің тарих және филология факультетінде жұмыс істей бастады, кейін декан болды. 1958 жылы Тирана тарих және тіл білімі институтының директоры болып сайланды, ал қайта құрылымдаудан кейін Тіл білімі және әдебиет институтының директоры болып 1990 жылға дейін жұмыс істеді. 1964-1991 жылдары Studime Filologjike және 1964-1980 жылдары Studia Albanica журналының бас редакторы болды. 1972 жылы Косталлари Албания Ғылым академиясын құрушылардың бірі және оның президиумының мүшесі болды. Оның ғылыми-педагогикалық еңбегінде лексикология мен лексикографияға, сөзжасамға, ономастикаға, жалпы тіл білімі мен әдеби албан тілінің тарихына басты назар аударылды. 1955-1990 жылдары Тирана университетінде лексикология және лексикография кафедрасының меңгерушісі қызметін атқарды. Ол сонымен қатар екі албан сөздігінің бас редакторы болды: Қазіргі албан тілінің сөздігі (, 1980) және Real Albanian сөздігі (, 1984). Косталлари үлес қосқан тағы бір сала албан тілінің әдеби стандартының қалыптасу және даму тарихы, оның құрылымдық-функционалдық сипаттамалары болды. 1956 жылы «Албан тілінің орфографиясын» дайындаған комиссияның мүшесі, 1967 жылы «Албан тілінің емле ережелері» жобасы жөніндегі комиссияны басқарды, 1972 жылы емле съезінің төрағасы, келесі комиссияны басқарды. 1973 жылы емле және 1976 жылы орфографиялық сөздіктің шығуын қадағалады. Әртүрлі терминологиялық сөздіктердің тең авторы да болды. 1960 жылы Халықаралық онмастикалық ғылымдар кеңесінің мүшесі болды, ал 1963 жылы Оңтүстік-Шығыс Еуропаны зерттеу халықаралық қауымдастығының мүшесі болды, кейін ұйымның вице-президенті болды. Косталлари сонымен қатар есімдердің дереккөзі ретінде бүгінгі күнге дейін өте танымал болған жаңа албан есімдер сөздігінің авторы болды. Дереккөздер
Тирана ауылшаруашылық университеті

Тирана ауылшаруашылық университеті — Албанияның Тирана қаласында орналасқан мемлекеттік университет. Ол агрономия, ветеринария, орман шаруашылығы, экология, агробизнес және ұқсас пәндер бойынша білім береді. Тарихы ТАУ 1951 жылы құрылды. Ол алғаш рет «Ауыл шаруашылығының жоғары институты» деп аталды. Ол қазіргі атауын 1991 жылы алды. Бүгінде бұл ауыл шаруашылығы және азық-түлік (Агрономия, бау-бақша және өсімдіктерді қорғау, Агробизнес, экономика және аграрлық саясат, Қоршаған орта және табиғи ресурстар, Агроазық-түлік) саласындағы бакалавриат пен магистратура, ғылыми зерттеулер, кадрларды даярлау және кеңейту үшін Албаниядағы бірегей орталық болып табылады. Технология, Мал шаруашылығы және бизнес, Акваөсіру және балық шаруашылығын басқару, Орман шаруашылығы инженериясы, Ветеринария және т.б. Академиялық және өлшем Жыл сайын 15 000-ға жуық студент Тирана ауылшаруашылық университетінде оқуын бастайды. Нақты ғылыми қызметкерлер құрамы 55 профессор, 48 доцент, 55 доктор, 13 педагог – оқытушы және 64 ассистенттен тұрады. Факультеттер мен кафедралар ТАУ келесі факультеттерді қамтиды: * Ауыл шаруашылығы және қоршаған орта факультеті * Экономика және агробизнес факультеті * Орман ғылымдары факультеті * Ветеринариялық медицина факультеті * Биотехнология және тамақ факультеті Атақты профессорлар * Пирро Додбиба * Ментор Пермети * Нико Кафзези * Андреа Шунди * Мйқерем Тафаж Сондай-ақ қараңыз * Албаниядағы университеттердің тізімі * Жоғары білім сапасын қамтамасыз ету агенттігі * Колледждер мен университеттердің тізімі * Елдер бойынша колледждер мен университеттердің тізімі * Албания ауыл шаруашылығы Дереккөздер
Құрақсу ауылдық округі

Құрақсу ауылдық округі — Жетісу облысы Ақсу ауданында болған әкімшілік бірлік. 2013 жылы Матай кенттік әкімдігімен біріктірілген. Әкімшілік құрамы Құрамына Құрақсу ауылы кірді. Орталығы – Құрақсу ауылы болды. Халқы 2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 461 адамды құрады. Дереккөздер
Көкжиде ауылдық округі

Көкжиде ауылдық округі — Жетісу облысы Сарқан ауданында болған әкімшілік бірлік. 2013 жылы Лепсі кенттік әкімдігімен біріктірілген. Әкімшілік құрамы Құрамына Көкжиде ауылы кірді. Орталығы – Көкжиде ауылы болды. Халқы 2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 872 адамды құрады. Дереккөздер
Жорға ауылдық округі

Жорға ауылдық округі — Абай облысы Аягөз ауданында болған әкімшілік бірлік. 2013 жылы Малкелді ауылдық округімен біріктірілген. Әкімшілік құрамы Құрамына Жорға ауылы кірді. Орталығы – Жорға ауылы болды. Халқы 2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 132 адамды құрады. Дереккөздер
Мырзахмет Жексенғалиұлы Бекжанов

Мырзахмет Жексенғалиұлы Бекжанов (1907, № 9 ауыл, Орал облысы, Ресей империясы — 24 мамыр 1965, Алматы, Қазақ КСР) — Кеңестік партия және мемлекет қайраткері, Қазақстан Компартиясы Гурьев облыстық комитетінің бірінші хатшысы (1940-1943), Қазақстан Компартиясы Ақтөбе облыстық комитетінің бірінші хатшысы (1943-1944). Өмірбаяны 1907 жылы Орал облысының №9 ауылында дүниеге келді. Білімі 1923-1926 жылдары Орал ауылшаруашылық техникумында оқыды. Еңбек қызметі 1926-1930 жж. Қараоба аудандық БЛКЖО комитетінің (Қазақ АКСР) жауапты хатшысы, Қаратөбе аудандық БЛКЖО комитетінің (Қазақ АКСР) жауапты хатшысы, Жәнібек аудандық БЛКЖО комитетінің (Қазақ АКСР) жауапты хатшысы. 1930 ж. Орал аймақтық БЛКЖО комитетінің жауапты хатшысы. 1930-1931 жж. «Үлгілі кеңес-ауылы» газетінің редакторы. 1931-1932 жж. БК(б)П Қазақ өлкелік комитеті мал шаруашылығы секторы меңгерушісінің көмекшісі. 1932-1933 жж. БК(б)П (Оңтүстік Қазақстан облысы) Қарсақпай аудандық комитетінің ұйымдастыру-нұсқаушы бөлімінің меңгерушісі. 1933 ж. БК(б)П Оңтүстік Қазақстан облыстық комитетінің нұсқаушысы. 1933-1934 жж. БК(б)П (Батыс Қазақстан облысы) Орда аудандық бақылау комиссиясының төрағасы. 1934-1938 жж. Ет-сүт кеңшары бастығының орынбасары, саяси бөлімінің меңгерушісі. 1938 ж. Қазақстан КП(б) Жымпиты аудандық комитетінің (Батыс Қазақстан облысы) хатшысы. 1938 ж. Қазақстан КП (б) Батыс Қазақстан облыстық комитетінің 3-хатшысы. 1938-1940 жж. Қазақ КСР Жергілікті өнеркәсіп халық комиссары. 1940-1943 жж. Қазақстан КП Гурьев облыстық комитетінің 1-хатшысы. 1942-1943 жж. Гурьев қалалық қорғаныс комитетінің төрағасы. 1943 жылы ақпанда Қазақ КСР жеңіл өнеркәсіп халық комиссары болып тағайындалды. 1943 ж. тамыз -1944 ж. Қазақстан КП Ақтөбе облыстық комитетінің 1-хатшысы. 1944-1945 жж. Қазақ КСР балық өнеркәсібі халық комиссары. 1945-1948 жж. Қазақстан КП Сырдария аудандық комитетінің (Қызылорда облысы) 1-хатшысы. 1948-1951 жж. «Шелек» шарап кеңшарының (Алматы облысы) директоры. 1951-1953 жж. Алматы хайуанаттар бағының директоры. 1953-1954 жж. Қазақ мемлекеттік саяси баспасы директорының орынбасары. 1954 ж. Қазақстан КП Астық кеңшары комитетінің хатшысы. 1965 жылы 24 мамырда қайтыс болып, Алматы қаласының Орталық зиратына жерленді. Дереккөздер
Қазақ КСР Министрлер Кеңесі (1947)

1947 жылы 21 наурызда Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің қаулысымен құрылған Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің тізімі. Жетекшілігі # Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің Төрағасы — Нұртас Дәндібайұлы Оңдасынов. # Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары — Александр Петрович Заговельев. # Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары — Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев. # Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары — Исағали Шәріпұлы. # Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары және Қазақ КСР Мемлекеттік жоспарлау комиссиясының төрағасы — Ыбрайым Таусиқұлы Тәжиев. # Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары — Натан Хаимович Забежанский. # Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары — Мақфуза Сапарқызы Нұрымбаева. # Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары — Жақыпбек Жанғозин. Министрлер # Қазақ КСР Сыртқы істер министрі — Төлеген Тәжібайұлы. # Қазақ КСР Тамақ өнеркәсібі министрі — Мәжікен Есенұлы Бутин. # Қазақ КСР балық өнеркәсібі министрі — Ғаббас Баймұхамедұлы Саубенов. # Қазақ КСР Ет және сүт өнеркәсібі министрі — Қазтай Едігеұлы. # Қазақ КСР Жеңіл өнеркәсіп министрі — Әмір Ержанұлы. # Қазақ КСР Тоқыма өнеркәсібі министрі — Виктор Михайлович Пелевин. # Қазақ КСР Орман өнеркәсібі министрі — Айып Орашұлы. # Қазақ КСР Ауыл шаруашылығы министрі — Ахмет Дәкішұлы Дауылбаев. # Қазақ КСР кеңшарлар министрі — Ахметбек Мұхамедиярұлы Қыстауов. # Қазақ КСР Қаржы министрі — Иван Авксентьевич Шугайло. # Қазақ КСР Ішкі істер министрі — Афанасий Афанасиевич Пчелкин. # Қазақ КСР Мемлекеттік қауіпсіздік министрі — Алексей Петрович Бызов. # Қазақ КСР Әділет министрі — Мырзақадыр Нұрбаев. # Қазақ КСР Денсаулық сақтау министрі — Семен Алексеевич Чесноков. # Қазақ КСР Ағарту ісі министрі — Әбдіхамит Ібінияұлы Сембаев. # Қазақ КСР Жергілікті өнеркәсіп министрі — Борис Данильевич Нагаев. # Қазақ КСР Жергілікті отын өнеркәсібі министрі — Аббас Омарұлы Өтембаев. # Қазақ КСР Коммуналдық шаруашылық министрі — Сергей Федорович Эпиктетов. # Қазақ КСР Автомобиль көлігі министрі — Иван Григорьевич Гаврилов. # Қазақ КСР Әлеуметтік қамсыздандыру министрі — Атымтай Қисанов. # Қазақ КСР Су шаруашылығы министрі — Ысмайыл Әбдірасулұлы Юсупов. # Қазақ КСР Құрылыс материалдары өнеркәсібі министрі — Яков Епифанович Морозов. # Қазақ КСР Кинематография министрі — Уәли Жақыпұлы. Төрағалар және басшылар # Қазақ КСР Министрлер Кеңесі қарамағындағы өнер басқармасы басшысы — Сағынтай Ахметұлы. # Қазақ КСР Министрлер Кеңесі қарамағындағы Мәдени-ағарту мекемелері комитетінің төрағасы — Ахмет Өтейұлы. # Қазақ КСР Министрлер Кеңесі қарамағындағы Басты жол басқармасы басшысы — Юст Андрианович Буданцев. Дереккөздер
Қазақ КСР Министрлер Кеңесі (1951)

1951 жылы 31 наурызда Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің қаулысымен құрылған Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің тізімі. Жетекшілігі # Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің Төрағасы — Нұртас Дәндібайұлы Оңдасынов. # Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары — Александр Дементьевич Гарагаш. # Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары — Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев. # Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары — Исағали Шәріпұлы. # Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары — Натан Хаимович Забежанский. # Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары — Мақфуза Сапарқызы Нұрымбаева. # Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары — Жақыпбек Жанғозин. # Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары және Қазақ КСР Мемлекеттік жоспарлау комиссиясының төрағасы — Ыбрайым Таусиқұлы Тәжиев. Министрлер # Қазақ КСР Ішкі істер министрі — Владимир Владимирович Губин. # Қазақ КСР Мемлекеттік бақылау министрі — Ақай Оңғарбайұлы. # Қазақ КСР Мемлекеттік қауіпсіздік министрі — Алексей Петрович Бызов. # Қазақ КСР Денсаулық сақтау министрі — Ишанбай Қарақұлұлы. # Қазақ КСР Сыртқы істер министрі — Төлеген Тәжібайұлы. # Қазақ КСР Кинематография министрі — Уәли Жақыпұлы. # Қазақ КСР Жеңіл өнеркәсіп министрі — Виктор Михайлович Пелевин. # Қазақ КСР Орман шаруашылығы министрі — Өмірзақ Орымбаев. # Қазақ КСР Орман өнеркәсібі министрі — Сайлаубай Қайнарбаев. # Қазақ КСР Ет және сүт өнеркәсібі министрі — Қазтай Едігеұлы. # Қазақ КСР Тамақ өнеркәсібі министрі — Мәжікен Есенұлы Бутин. # Қазақ КСР Құрылыс материалдары өнеркәсібі министрі — Яков Епифанович Морозов. # Қазақ КСР Балық өнеркәсібі министрі — Ғаббас Баймұхамедұлы Саубенов. # Қазақ КСР Ауыл шаруашылығы министрі — Ахмет Дәкішұлы Дауылбаев. # Қазақ КСР кеңшарлар министрі — Иван Васильевич Ивандаев. # Қазақ КСР Сауда министрі — Жақыпбек Жанғозин. # Қазақ КСР Қаржы министрі — Иван Авксентьевич Шугайло. # Қазақ КСР Мақта шаруашылығы министрі — Ахметбек Мұхамедиярұлы Қыстауов. # Қазақ КСР Әділет министрі — Мырзақадыр Нұрбаев. # Қазақ КСР Автомобиль көлігі министрі — Иван Григорьевич Гаврилов. # Қазақ КСР Су шаруашылығы министрі — Ысмайыл Әбдірасулұлы Юсупов. # Қазақ КСР Коммуналдық шаруашылық министрі — Сергей Федорович Эпиктетов. # Қазақ КСР Жергілікті өнеркәсіп министрі — Борис Данилович Нагаев. # Қазақ КСР Жергілікті отын өнеркәсібі министрі — Петр Афанасьевич Корнеев. # Қазақ КСР Ағарту ісі министрі — Әбдіхамит Ібінияұлы Сембаев. # Қазақ КСР Әлеуметтік қамсыздандыру министрі — Атымтай Қисанов. Төрағалар және басшылар # Қазақ КСР Министрлер Кеңесі қарамағындағы өнер басқармасы басшысы — Сағынтай Ахметұлы. # Қазақ КСР Министрлер Кеңесі қарамағындағы Мәдени-ағарту мекемелері комитетінің төрағасы — Қайырғали Байғалиұлы. Дереккөздер
Қазақ КСР Министрлер Кеңесі (1955)

1955 жылғы 31 наурызда Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің қаулысымен құрылған Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің тізімі. Жетекшілігі # Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің Төрағасы — Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев. # Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының бірінші орынбасары — Семен Филиппович Николаев. # Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының бірінші орынбасары — Мәсімхан Бейсебайұлы. # Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары — Рақым Байғалиев. # Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары — Михаил Иванович Горбунов. # Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары — Иван Гаврилович Слажнев. # Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары және Қазақ КСР Мәдениет министрі — Төлеген Тәжібайұлы. Министрлер # Қазақ КСР Автомобиль көлігі және тас жолдары министрі — Леонид Георгиевич Жуков. # Қазақ КСР Ішкі істер министрі — Шырақбек Қабылбайұлы. # Қазақ КСР Қала және ауыл құрылыс министрі — Евгений Иванович Конюшевский. # Қазақ КСР Мемлекеттік бақылау министрі — Әбжан Сүйкімбайұлы Жүсіпов. # Қазақ КСР Денсаулық сақтау министрі — Сибуғатулла Рысқалыұлы Қарынбаев. # Қазақ КСР Ет және сүт өнімдері өнеркәсібі министрі — Александр Дементьевич Гарагаш. # Қазақ КСР Азық-түлік тауарлары өнеркәсібі министрі — Григорий Спиридонович Галайдин. # Қазақ КСР Құрылыс материалдары өнеркәсібі министрі — Филипп Прокопьевич Минаев. # Қазақ КСР Өнеркәсіптік тауарларды тұтыну министрі — Иван Петрович Морокин. # Қазақ КСР балық өнеркәсібі министрі — Жұмағазы Жүсіпұлы Жұмалиев. # Қазақ КСР Байланыс министрі — Александр Алексеевич Носков. # Қазақ КСР Ауыл шаруашылығы министрі — Григорий Андреевич Мельник. # Қазақ КСР кеңшарлар министрі — Михаил Дмитриевич Власенко. # Қазақ КСР Сауда министрі — Жақыпбек Жанғозин. # Қазақ КСР Қаржы министрі — Өтешқали Дүйсенғалиұлы Атамбаев. # Қазақ КСР түсті металлургия министрі — Александр Иванович Самохвалов. # Қазақ КСР Әділет министрі — Қылышбай Сұлтанов. # Қазақ КСР Су шаруашылығы министрі — Сәлкен Дәуленұлы. # Қазақ КСР Коммуналдық шаруашылық министрі — Николай Никитич Герасимов. # Қазақ КСР Жергілікті және отын өнеркәсібі министрі — Ахмет Әділұлы. # Қазақ КСР Ағарту ісі министрі — Асқар Зәкәрияұлы. # Қазақ КСР Әлеуметтік қамсыздандыру министрі — Балжан Бөлтірікқызы. Төрағалар және басшылар # Қазақ КСР Министрлер Кеңесі қарамағындағы Мемлекеттік қауіпсіздік комитетінің төрағасы — Владимир Владимирович Губин. # Қазақ КСР Мемлекеттік жоспарлау комиссиясының төрағасы — Владимир Антонович Гогосов Дереккөздер
Қазақ КСР Министрлер Кеңесі (1959)

1959 жылғы 27 наурызда Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің қаулысымен құрылған Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің тізімі. Жетекшілігі # Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің Төрағасы — Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев. # Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының бірінші орынбасары — Григорий Андреевич Мельник. # Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары — Иван Гаврилович Слажнев. # Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары — Зәуре Сәдуақасқызы Омарова. # Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары, Қазақ КСР Сыртқы істер министрі — Асқар Зәкәрияұлы. # Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары, Қазақ КСР Мемлекеттік жоспарлау комиссиясының төрағасы — Леонид Георгиевич Мельников. Министрлер # Қазақ КСР Ішкі істер министрі — Шырақбек Қабылбайұлы. # Қазақ КСР Жер қойнауын қорғау жөніндегі геология министрі — Александр Степанович Богатырев. # Қазақ КСР Денсаулық сақтау министрі — Сибуғатулла Рысқалыұлы Қарынбаев. # Қазақ КСР Мәдениет министрі — Әмір Қанапин. # Қазақ КСР Байланыс министрі — Александр Алексеевич Носков. # Қазақ КСР Ауыл шаруашылығы министрі — Михаил Георгиевич Рогинец. # Қазақ КСР Қаржы министрі — Өтешқали Дүйсенғалиұлы Атамбаев. # Қазақ КСР Нан өнімдері министрі — Михаил Пантелеевич Карпенко. # Қазақ КСР Автомобиль көлігі министрі — Леонид Георгиевич Жуков. # Қазақ КСР Коммуналдық шаруашылық министрі — Даниил Фадеевич Кононенко. # Қазақ КСР Ағарту ісі министрі — Әди Шәріпов. # Қазақ КСР Әлеуметтік қамсыздандыру министрі — Балжан Бөлтірікқызы. # Қазақ КСР Құрылыс министрі — Александр Петрович Кротов. # Қазақ КСР Сауда министрі — Рымбек Ілиясұлы. # Қазақ КСР Әділет министрі — Қылышбай Сұлтанов. Төрағалар және басшылар # Қазақ КСР Министрлер Кеңесі Кеңестік бақылау комиссиясының төрағасы — Әбжан Сүйкімбайұлы Жүсіпов. # Қазақ КСР Министрлер Кеңесі қарамағындағы Су шаруашылығы Бас басқармасы басшысы — Дүйсенқұл Сарықұлұлы. # Қазақ КСР Министрлер Кеңесі қарамағындағы Тас жолдары Бас басқармасы басшысы — Виктор Кузьмич Шведенко. Дереккөздер