kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Елена Петровна Ченских

Елена Петровна Ченских(10.7.1922 ж.т., Приморье өлкесі, Иман қаласы)- қазақстандық физиатр, медицина ғылымының докторы (1971), профессор (1972). 1944 жылдан КПСС мүшесі. Иркутск медицина институтын бітірді (1949). Якут АССР-і, Среднеколымск қаласында қалалық санитарлық- эпидемия станциясының бас дәрігері (1952-1954), Мәскеу Орталық туберкулез институын ординатурасында (1954-1957) оқыды. Якутск туберкулез институты филиалының сүйек туберкулезі аурулары клиникасының меңгерушісі (1957-1960). 1960 жылдан Қазақтың туберкулез ғылыми-зерттеу институтында профессор. Оның 80- ге жуық ғылыми еңбегі жарық көрді. Қолданылған әдебиет *Қазақ Совет энциклопедиясы, 1978 жыл, Алматы,12 том, 103 бет
Евгений Вениаминович Червяков

Евгений Вениаминович Червяков(9.1.1899, Самара губерниясы, Абдулино селосы., 17.2.1942, Ленинград облысы, Мга маңы)- кеңес кинорежиссері, актер, кинодраматург. Өмірбаяны Дәрігер отбасысында туған. Уфадағы драма өнерстудиясы мен Мемлекеттік киноматорграфия техникумын (қазіргі ВГИК, 1927) бітірген. Уфадағы театрда актер әрі режиссер болды. Кинодағы қызметін 1925 ж. бастады. Режиссер В.Г.Гардин қойған «Алтын қор» мен «Крест мен маузер» (1925) фильміне режиссердің ассистенті әрі орындаушы ретінде қатысты. Рөлдері 1927 ж. Гардинмен бірге «Ақын мен патша» (1927) фильмін қойып, өзі А.С.Пушкиннің ролін орындады. «Алыстағы өзеннен келген қыз», «Ұлым»(1928), « Алтын тұмсық»(1929), «Қалаларме н жылдар»(1930,Фединнің романы бойынша), «Ән»(1932), «тТұтқындар»(1936), «Намыс»(1938) секілді көркем фильмдерді қоюмен қатар, офицер (Қалалар мен жылдарда),Жан Пельтье (Үш солдатта, 1932), профессор Хольм («Ян Кнукеннің үйленуінде»,1935) рольдерін орындады. Қойған фильмдерінің сценарийлерін жазуға қатысты. Қолданылған әдебиет *Қазақ Совет энциклопедиясы, 1978 жыл, Алматы,12 том, 103 бет
Михаил Михайлович Черемных

Михаил Михайлович Черемных(30.10.1890, Томск,-07.08.1962, Мәскеу)- кеңес график-суретшісі, РСФСР халық суретшісі (1952), КСРО Көркемсурет академиясының толық мүшесі (1958). Өмірбаяны 1911-1917 ж. Мәскеудің кескіндеме, мүсін және сәулет өнері училищесінде(К.А.Коровин мен С.В.Малютиннен) оқыды. «Окна РОСТА» мен «Окна ТАСС-ты» , «Крокодил» журналын ұйымдастырушылардың бірі әрі белді суретшісі. Карикатуралық суреттер мен саяси плакаттың шебері, кітап көркемдеуші, тетар суретшісі хәм педагог ретінде де белгілі. Еңбектері «РОТА-ның қарқынды шешімі» (плакат ,1919), «Шыққан өзін төпелеп, Гитлерге не керек...?» («Окна ТАСС»,1941), «Түсіру үшін жаудың жалаң кездігін, фашистке қарсы шеп құратын кез бүгін!» (плакат, 1938, бәрі Третьяков галереясында, Мәскеу), М.Е.Салтыков-Щедрин шығармалары (1936-1939) мен А.П.Чехов «Әңгімелеріне» (1939-1940) жасаған иллюстрациялары , К.М.Симоновтың «Орыс адамдары» спектаклінің декорация эскизі (1942, Бийск театры) т.б. Сыйлықтары КСРО Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (1942). «Құрмет белгісі» орденімен марапатталған. Қолданылған әдебиет *Қазақ Совет энциклопедиясы, 1978 жыл, Алматы,12 том, 104 бет
Черепановтар

Ефим Алексеевич Черепанов (1774-15.6.1842 ) және Мирон Ефимович Черепанов (1803-5 (17).10.1849)-әкелі-балалы орыс өнер тапқыштары. Олар тау-кен заводы иесінің басбайлы крепостнойлары болған. 1822 ж. Ефим Нижний Тагильдегі заводтардың бас механигі болды. 1833 ж. оған (әйеліне де) , ал 1836 ж. баласына ашқан өнер табыстары үшін бас бостандықтары берілді. Черепанов әртүрлі заводтық механизмдеді кемелдендірумен, домналық, темір алатын және мыс балқытатын өндірісті ижетілдірумен айналысты. Сондай- ақ олар жасаған бу машиналарының да үлкен маңызы болды. 1820 жылдан бастап Черепанов 20- ға жуық бу машинасын (қуаты 2-60 а.к.) жасады. 1833-1834 ж. олар Ресейде алғашқы паровоз, ал 1835 ж. қуатты 2- паровозды құрастырды. Шойын рельс жол Выйск заводы мен Мыс руднигіарасында төселді. Бірақ Черепановтардың бастамасы қолдау таппай, соңында олардың паровозы пайдаланылмай қалды. Қолданылған әдебиет *Қазақ Совет энциклопедиясы, 1978 жыл, Алматы,12 том, 104 бет
Ярослав Чермак

Ярослав Чермак(Chermak)(01.08.1830, Прага,-23.04.1878, Париж)- чех кескіндемешісі, график-суретші. 1847-1848 ж Прага Көркемсурет академиясында, кейіннен Антверпен мен Брюссельде оқыды. 1850 жылдары негізінен Парижде тұрды. Чермак гусит соғысын («Асуды қорғаушы гуситтер», 1857, Прага, Ұлттық галереясы), славян халықтарының өмірі мен тұрмысын, бостандық үшін күресін («Словак ана аңыздықта», 1859, Амстердам Мемлекеттік музей; «Жаралы черногориялық»,1873, Загребтегі галерея., 1874 жылғы қнұсқасы, Прага Ұлттық галереясында), сондай-ақ норманд балықшыларының өмір тіршілігін бейнелейтін тарихи картиналардың, портреттердің, пейзаждардың авторы. Қолданылған әдебиет *Қазақ Совет энциклопедиясы, 1978 жыл, Алматы,12 том, 104 бет
Виктор Михайлович Чернов

Виктор Михайлович Чернов (19-шы қараша 1873 жыл, Хвалынск, Саратовск губерниясы, – 15-ші сәуір 1952 жыл, Нью-Йорк) – орыс саяси қайраткері, эсер 80 жылдардың аяғында Саратовта халықшылдар қозғалысына қатысты. 1901-ші жылы М.Р.Гоцпен бірге эсерлердің шетелдік ұйымын және 1902-ші жылы эсерлер партиясының органы болған «Революционная Россия» газетін басқарды. Эсерлердің агрессивті мәселелері жөніндегі бас теоретигі. 1904-ші жылы партияның программасын жазды, ол эсерлер партиясының 1906-шы жылы қаңтарда өткен 1-ші сьезінде қабылданды. Сонда ОК мүшелігіне сайланып, партияның «центристерін» басқарды. Эсер партиясының басшысы бола журсе де, Черновты оның басқа басшылары қолдамады. Бірінші дүниежүзілік соғыс жылдарынан бастап оңшыл позицияны ұстады. Ол марксизмді Ресейде қолдануға болмайды деп тапты. Ч.Циммервальд және Кинталь конференцияларына қатысты. 1917-ші жылы мамыр-тамызда уақытша үкіметтің егіншілік министрі. Помещиктердің жерін басып алушы шаруалармен күрес жүргізді. Құрылтай жиналысының (5 (18) қантар 1918 жыл) председателі, 1918-ші жылдың жазында Уфадағы Құрылтай жиналысы мүшелерінің комитетін басқарды. Поволжьдегі контррев бүліншілікті ұйымдастыруға қатысты. 1920-шы жылдан Франция мен Чехослаовакияда эмиграцияда болды. Кеңес өкіметіне қарсы үгіт жүргізді. 20 жылдарда «конструктивті социалисзм» деген реформистік теория ойлап шығарды. Екінші дүниежүзілік соғыс (1939–1945) кезінде Қарсыласу қозғалысына қатысты, содан кейін АҚШ-на кетті. Ерте жылдар Виктор Михайлович Чернов 1873-ші жылы Саратов губерниясының Хвалынск қаласында дүниеге келген. Әкесі Михаил Николаевич Чернов уездік қазынашы, анасы Анна Николаевна Булатова татар дворян отбасынан шыққан. Отбасы алдымен Новоузенскіде, кейін Саратов, Хвалынск, Камышин қалаларында тұрды. 1875-ші жылы анасы қайтыс болғаннан кейін Виктор мен оның әпкелері өгей шешесінің тәрбиесінде болды. Ол бос уақытының бәрін Еділ бойында қаңғыбастардың арасында өткізетін. 1882-ші жылы Виктор бірінші Саратов гимназиясының дайындық сыныбына оқуға түсіп, келесі жылы бірінші сыныпқа қабылдау емтихандарын сәтті тапсырды. Гимназияда оқып жүргенде Чернов демократиялық ойдың жетістіктеріне – Н.А.Добролюбовтың, Н.Г.Чернышевскийдің және халықшылдық идеологы Н.К.Михайловскийдің шығармашылығына қосылды. Саратов революциялық қозғалыстың негізгі орталықтарының бірі болып саналды. 1884-ші жылы Виктордың үлкен ағасы Владимир заңсыз әдебиет сақтағаны үшін қамауға алынып, гимназиядан шығарылды. Гимназияда оқып жүрген жылдары Чернов бірқатар сенімсіз адамдармен - бұрынғы жер аударылған В.А.Балмашевпен (С.В.Балмашевтың әкесі), халықшыл М.А.Натансонмен және халық қалаулысы А.В.Сазоновпен кездесті. 1890-шы жылы Чернов Сазоновтың пәтерін тінту кезінде тұтқындалды. Осыдан кейін күдікке ілініп, арнайы бақылауға алынған. Әкесінің өтініші бойынша 1891-ші жылы Саратов гимназиясынан шығарылып, Дерптқа оқуға жіберіледі. Еңбектері «Кеңестік-революционердің естелігі» (1 том, Берлин М.П.1922 жыл) және «Дауыл алдында»(Нью-Йорк, 1953 жыл) мемуарларының авторы. Қолданылған әдебиет *Қазақ Совет энциклопедиясы, 1978 жыл, Алматы,12 том, 109 бет
Нұрмахан Анарбекұлы Тінәлиев

Нұрмахан Анарбекұлы Тінәлиев (10 қаңтар 1988, Далақайнар) — қазақстандық классикалық (грек-рим) стиліндегі күрестен кәсіпқой палуан, халықаралық дәрежедегі спорт шебері. Өмірбаяны Әлем біріншілігінің қола жүлдегері (2010, 2011, 2013), Азия ойындарының жеңімпазы (2010, 2014), Азияның екі дүркін чемпионы (2013, 2015), Жазғы Универсиаданың қола жүлдегері (2013). Қазақстан Республикасының бірнеше дүркін чемпионы, жасөспірімдер арасындағы Азия чемпионы (2007), И.Поддубный атындағы халықаралық турнирдің (Түмен, Ресей, 2010) қола жүлдегері. 2012 жылғы Лондонда өткен Жазғы Олимпиадалық ойындардың қатысушысы. Қазақстан құрамасының байрағын көтеріп барды. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://rus.azattyq.org/content/tynaliev-olimpiada-london-kasymkhanov/24640281.html Қазақстан байрағын Олимпиадада Нұрмахан Тінәлиев көтеріп барады] * [http://www.express-k.kz/show_article.php?art_id=70671 Нұрмахан Тінәлиев: Біздің өміріміз не? Күрес] // Экспресс-К 21.07.2012 * [http://www.nur.kz/752970.html Палуан Нұрмахан Тінәлиев екі мәрте Азия чемпионы атанды]
Теодицея

Теодицея ( — «құдайды ақтау»: , «құдай» + , «хұқық, әділдік») — қайткенде де бәрінен құдәретті, асқан ақылды және қайырымды құдайға сенім мен дүниеде зұлымдық пен әділетсіздіктің болуының арасындағы айқын және ымыраға келмейтін қайшылықтарды ақтауды мақсат еткен бірнеше дәни-философиялық ілім, доктрина. 17-18 ғ. түрлі "Теодицеялар" философиялық әдебиеттің тұтас бәр саласына айналды. Әйгілі болған Готтфрид Лейбництің "Теодицеясындағы" (1710) идеяларды Вольтер сатиралық философиялық "Кандид" романында (1789) өткір әжуаға айналдырды. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.newadvent.org/cathen/14569a.htm Theodicy] // Catholic Encyclopedia * [http://filosof.historic.ru/books/item/f00/s00/z0000543/ Опыты теодицеи о благости Божией…1706-1710.] // Лейбниц Г. В. Сочинения в 4 т. Т.4. — М.: Мысль, 1989. — 554 с. — (Филос.наследие. Т.108). — С.49-554.
Трансценденталдық апперцепция

Трансценденталдық апперцепция - өзінің формалары мен заңдары туындайтын құбылыстар дүниесі бірлігінің шарты болып табылатын-мыс априорлықты, яғни барлық тәжірибені бұрыннан өмір сүретін, алғашқы, таза әрі өзгермейтін сананы көрсететін Кант термині. Кант бойынша Трансценденталдық апперцепцияның бірлігі - адамның елестету қабілетінің, еске сақтауының және қайта еске түсіру арасындағы өзара байланыс шарты. Бұл бірліктің негізі ретінде Кант оның "Меніммен" барабарлығын, яғни әрбір елестетуде "Мен ойлаймын" деген қағиданың бар екендігінен деп жорыды. Кантшылдықтың осы көзқарасына сүйене отырып, Фихте өзінің субъективтік идеализм жүйесін жасады. Тағы қараңыз * Апперцепция Дереккөздер
Әділ Халықұлы Тұрғымбаев

Әділ Халықұлы Тұрғымбаев (27 тамыз 1929 жыл, Ташкент облысы, Янгиюл ауданы, Тұрсынқұл ауылы) - философия ғылымдарының докторы (1981), профессор (1983). ҚазМУ-ді бітірген (1951). 1979-84 жылдары ҚазМУ-дің философия және логика тарихы кафедрасының, 1984-77 жылдары гуманитарлық факультеттердің философия кафедрасының меңгерушісі болды. Ғылыми-зерттеу жұмысының негізгі бағыты - техникалық революция жағдайында жеке адамға білім беру, тәрбиелеу және жан-жақты дамыту мәселелері, логика курсынан қазақ тілінде сабақ беру мәселелерін жетілдіру. Шығармалары * Ғылыми-техникалық революция және білім. А., 1975; * От безграмотности к высотам образованности. А-А., 1979; * Роль образования личности А.-А., 1986. Дереккөздер
Всеволод Ларионов

Всеволод Дмитриевич Ларионов (11 қыркүйекте 1928, Мәскеу— 8 қазанда 2000, Мәскеу) — кеңес пен ресей театр мен киноның актері. Ресей Федерациясының халық әртісі (1978). Всеволод Ларионов 11 қыркүйекте 1928 жылы Мәскеуде туған. Ол Ленин комсомол атындағы театр училищесің 1950 жылы бітірді және сонда Ленин комсомолдың актері болып кетті. Софья Гиацинтова актрисаның жиені. Киноға дебютке шығуды Всеволод Ларионов ересей бала кезінде бастаған - «Пятнадцатилетний капитан» фильмінде Дик Сенд рөлінде. Театр мен кинодан басқа Ларионов бірнеше мультфильмдерді («38 попугаев» және т.б.) мен фильмдерді (оның даусы Пьер Ришар осындай фильмдерде болған: «Игрушка», «Высокий блондин в чёрном ботинке», «Возвращение высокого блондина», Ален Делон «Зорро» фильмінде, Анджей Кмитиц Ежи Хоффмана «Потоп» фильмінде және т.б.) дауыстатқан. Ол ұзақ науөастан кейін 8 қазанда 2000 жылы Мәскеуде қайтыс болған. Ол Ваганьковское зиратында жерленген. Дереккөздер
Ханна Шигулла

{{Ambox }} Ханна Шигулла (, 25 желтоқсан 1943, Кёнигсхютте, Жоғары Силезия, Германия) — неміс актриса және әнші. Биография Ханна Шигулла тоғайсаудагер отбасында туған. 1945 жылы анна анасымен бірге Мюнхенге келді.1948 жылы оның әкесі тұтқыннан шықты. Гимназияны бітірген соң Ханна Шигулла Парижге айырбас арқылы барды. 1964 жылы Мюнхенде германистика мен романистиканы үйренді және мұғалім болуға шешті. 1966—1967 жылдары Фридель Леонгард студиясында актер шеберлерің үйренген. 1967 жылдың қыркүйегінде Райнер Вернер Фасбиндермен танысты және «Театр действия» жеріне келді. 1968 жылдың маусымында «Театр действия» жабылынды.Труппаның кейбір бөлігі "Антитеатр" құрды.
Кристоф Айхгорн

Кристо́ф А́йхгорн (Айххорн), ( Айкхорн ретінде кездесіледі); нем. Christoph Eichhorn; туғ. 8 қыркүйекте 1957, Кассель) — неміс актер мен режиссер. Биография Кристоф Айхгорн театр отбасынан -оның әкесі неміс актер Вернер Айхгорн.Бохум қаласының театрында 1972 жылдан 1977 жылға дейін.Сахнада Кристоф Айхгорн Вернер Шрётер, Петер Цадек, Роза фон Праунхайм, Жером Савари режиссерлерінің қойылымдарында түскен. Кинода — 1972 жылдан бастап: «Нежность волков» (Die Zärtlichkeit der Wölfe) фильміндегі кіші рөл, реж. Улли Ломмель.Тағы да осы фильмде актёр, режиссер, сценарийші Райнер Вернер Фасбиндер түскен. 1981 жылы Кристоф Томаса Манның «Волшебная гора» (Der Zauberberg) фильмінде Ганс Кастропты ойнады, реж. Ханс В. Гайссендёрфер (Hans W. Geißendörfer).Осы рөл оған үлкен әйгішілікті әкелді және оның актер бейімділігің көрсетті. Сілтемелер http://christopheichhorn-kino.com/ http://www.drefa.de/neue-folgen-krimide.html
Константин Бутаев

Константи́н Никола́евич Бута́ев (туғ. 18 қазанда 1949, Орджоникидзе, КСРО) — кеңес және ресей театр мен киноның актері,кинорежиссер,сценарийші,кинопродюсер. Биографиясы Константин 18 қазанда 1949 жылы Орджоникидзе қаласында туған. 1977 жылы Кинематографияның бүкілодақтық мемлекеттік институтты(Сергей Бондарчук пен Ирина Скобцеваның шеберлері). Киноактер ретінде Константин 80-нен астам рөлдерді ойнаған("Ленфильм" киностудиясында жұмыс істеді).Режиссер-қоюшы ретінде және сценарийдің авторы ретінде «Первого Международного фестиваля профессиональных каскадёров кино в городе Бердянске» фильмінде шықты.Осы фильм басты сылықты алды — «Бригантина-2001» — «Живой огонь» номинациясында. Тағы да режиссер-қоюшы ретінде мен сценарий авторы және продюсер ретінде 4-сериялық телевизиялық «Игра без правил» фильмінде түскен (кинокомпания «Северо-Запад», Санкт-Петербург, 2003). Каскадер ретінде Константин 100-ден астам фильмдердің түсірілімінде қатысқан. Сілтемелер http://www.ostrov-teatr.ru/troupe/index.php?ID=88 http://ruskino.ru/art/5527
Владимир Александрович Грамматиков

Владимир Александрович Грамматиков (1 маусымда 1942) — кеңес және ресей театр мен киноның актері, режиссер, кинодраматург, продюсер. Ресей Федерациясының өнерге еңбегі сінген қайраткері. Биография Владимир Александрович Грамматиков 1 маусымда 1942 жылы Свердловскте туған. Ол радио-құрылыс факультетің Бауманск училищесің Мәскеуде бітірді. Содан кейін ол өз өмірің киномен байланыстыруға шешті. Кейін ол ГИТИСтің актер факультетің бітірді. 1976 жылы Владимир ВГИКтің режиссер факультетің бітірді (Ефим Дзиган шебері). 1976 жылдан — М. Горьков атындағы театрының актері мен режиссері. Ол «Ералаш» киножурналына арналаған кейбір эпизодтар мен жарнама роликтерің түсірген. Владимир «Улица Сезам» бала сериалының режиссері мен өнер жетекшісі болды(НТВ). 1998—2002 жылдары— М.Горьков атындағы киностудияның директоры.Ол "Акуна Матата" телевизиялық жобасында тележүргізуші ретінде жұмыс істеген.
Леонид Неведомский

Леонид Витальевич Неведомский (1939 - 2018) — ресей және кеңес театр мен киноның актері.Ресей Федерациясының еңбегі сінген әртісі(1994). Биография Леонид Неведомский 13 қазанда 1939 жылы Витебскте Виталий Иосифович пен Мария Марковна Неведомская дәрігер отбасында туған. 17 жастан бастап Свердловск ТЮЗінде профессионалдық актер болып жұмыс істеді.Кейін ол Новгород пен Мурманск театрында жұмыс істеген(Солтүстік флотының драма театры). 1967 жылы театр,музыка және кинематографияның Ленинград театрың бітірді және Ленинград БДТге түсті. Барлық өнер карьера уақытында Леонид Неведомский 70-ден астам кино және телефильмде түскен. Дереккөздер Сілтемелер http://zwezda.ru/nevedom.html
Матлюба Фархатқызы Алимова

Матлюба (Матлубэ) Фархатовна Алимова (12 тамыз 1954, Әндіжан) — кеңес, ресей және өзбек актрисасы. Өмірбаяны Матлюба Алимова 12 тамызда 1954 жылы Әндіжан қаласында туған. Ол ВГИКтің актер факультетің бітірді (1978, Алексей Баталов шебері). 1978 жылдан бастап «Өзбекфильм» киностудиясының актрисасы. Соңғы кездерде фильмдерде сирек түскен. Ол бухарск пен шахрисабск тоқмалардың жаңғыртуымен айналасады. 2004 жылы Мәскеуге көшті. 2011 жылы Ташкентке қайтадан келді. Фильмдер тізімі 1979 — Маленькие трагедии — Лаура 1979 — Цыган — Настя 1980 — В стремнине бешеной реки — Малика 1981 — И с вами снова я… — Таня 1982 — Василий Буслаев — Ирина, византиялық патшаханым 1982 — Встреча у высоких снегов — Зебо 1983 — Сказка о Звёздном мальчике — сыған әйел 1983 — Жаркое лето в Кабуле
Имансыздық-имандылық

Имансыздық – адамгершіліктік принциптерден бас тарту, құлықсыздық (келеңсіз, ұнамсыз); адамға жат мінез-құлықтың атауы. Мұндай жат мінез-құлық иелеріне көп жағдайда шектен шыққан арсыздық тән. Ол адам бойында орынсыз қатыгездік, немқұрайлылық, қажетті тәлім-тәрбие көрмеуден туындап жатады, ондай кісі жағымды эмоцияға жұтаң, керісінше, бетімен кетушіліктің шектен асқан көрінісі. И. түрлері әр-түрлі: ашық арсыздық, адам баласын жек көру, мақсатқа жетудің қолайсыз тәсілдерінен бас тартпау және т.б. Аристотельдің пікірі бойынша, И-тың негізі, қайнар көзі саяси көзқарастардың кемшіндігінен, қоғамдық қатынастардың бұрмаланған түрлері (тирания, олигархия, т.б.) әр-түрлі күнәһарлықты тудырады: (пайдакүнемдік, мейірімсіздік, арамдық, дарақылық шектен шығу, жаулық, т.б.). қазіргі заманда бұл мәселе көкейтесті болып отыр. Сондықтан қазіргі жастарға ғылыми әдеп тұрғысынан имандылық пен ар-ождандық, адамгершіліктік құндылықтар мен принциптерді қалыптастыру аса қажет. И. опасыздық, ұждансыздық, ұятсыздық, ұлтсыздықпен тоқайласады. Абай иман жайында мынадай ой түйген; «Құдай тағала әрбір ақылы бар кісіге иман парыз деген, әрбір иманы бар кісіге ғибадат парыз». Тағы бір жерде «Ұятсызда иман жоқ, түпке жетер» деген пікір білдіреді. *Имандылық – бұған қарама-қарсы мұсылман дінін ұстаушылар (әсіресе бес парызын міндетті түрде орындап жүргендердің), сондай-ақ адамгершіліктің деңгейіне дақ түсірмейтін (өтірік айтпау, кісі ақысын жемеу, зинақорлықпен айналыспайтын), адал еңбегімен күн көретін жаны жайсаң адамдардың психологиялық-моральдік бейнесін көрсететін категория. Дереккөздер Психология
Иван Рыжов

Ива́н Петро́вич Рыжо́в (25 қантарда 1913, Мәскеу губерниясы — 15 наурызда 2004, Мәскеу) — кеңес және ресей театры мен киноның актері. Ресейдің халық әртісі(1980). Биография Иван Петрович 25 қантарда 1913 жылы Мәскеу губернияның Жасыл Слободасы ауылында (қазіргі Рамен ауданы) туған.1935 жылы Мәскеу театр революциясы училищесің бітірді және сол театрының актері болды.1940 жылы «Союздетфильм» киностудиясының, ал 1945 жылдан "Киноактер" театр-студясының актері болды. Ол 1939 жылдан бастап «Кубанцы» фильмінде Есауыл Сорока рөліне дебютке шықты. Иван кәдімгі орыс еркек рөлдерін ойнап әйгілі болып кетті. Иван Петрович Перепечинск зиратында жерленген. Атақтар мен марапаттар Ресей Федерациясының еңбегі сінген әртісі (4 қыркүйек 1974). Ресей Федерциясының халық әртісі (25 шілдеде 1980 жылы). Сілтемелер *http://www.imdb.com/name/nm753516/
Юрий Борисович Шерстнёв

Юрий Борисович Шерстнёв ( 24 сәуір 1941 жылы Кеңестік Социалистік Одағы — 12 мамыр 2017 жылы Ресей Мәскеу) — кеңес және ресей театр мен киноның актері, Ресейдің еңбегі сіңген әртісі. Өмірбаяны Юрий Шерстнев 24 сәуірде 1941 жылы Мәскеуде әскери отбасында дүниеге келген. Әкесі, Шерстнёв Борис Илларионович, 1942 жылы Сталинградта қайтыс болды. Соғыс уақытында отбасы көшірілді (Өзбек КСР) Самарқанд, анасы мен Юрий ауылға көшті Юкаменскта Удмуртия. Соғыстан кейін отбасы Мәскеуге оралды, Үлкен Новинское шатқалында (бүгінгі күні Жаңа Арбат). Мектепте оқыдым № 637. 1963 жылы МХАТ мектеп-студиясың бітірді(В.К.Монюков курсы).Ол Станиславский атындағы театрында жұмыс істеген,кейін «Сфера» театр-студиясында, ал сосын Перовскаядағы театрда.Кейін драматургия мен режиссура орталығының қойылымдарымен айналасады. Әйелі: Макеева Людмила Викторовна театр актрисасы мен режиссёрі. 2017 жылы 12 мамырда қайтыс болды аурудың асқынуынан. Борисов зираты жерленген. Сілтемелер *http://sherstnev.ru/ *http://www.ruskino.ru/art/1029
Владимир Аркушенко

Владимир Прокофьевич Аркушенко (укр. Володи́мир Проко́пович Арку́шенко; 16 мамырда 1925, Первомайск — 7 мамырда 1977, Львов) — кеңес,украин театр мен киноның актері.Украинаның халық әртісі(1969). Өмірбаяны Владимир Карпенко-Каров атындағы Киев мемлекеттік театр өнерінің институтының бітірушісі 1950). 1950 жылдан өмірінің соңына дейін 1977 жылы -М.Заньковецкий атындағы Львов украин драма театрының актері(қазіргі Мария Заньковецкая атындағы ұлттық академиялық украина драма театры). Ол Киев өнер фильмдерінің студиясында киноларда түскен(қазіргі А.Довженко атындағы киностудия). Әйелі — Любовь Каганова (1927—2011), Украинаның еңбегі сінген әртісі. Владимир Лычаковск зиратында Львовте жерленген.
Иіс түйсіктері

Иіс түйсіктері – мұрын кеңсірігіндегі кілегей қабықтың клеткаларына түрлі химиялық заттардың әсер етуі нәтижесінде иіс түйсіктері пайда болады. Осы кілегей қабықтық таяқша тәрізді сезгіш клеткалары бар. Ауамен бірге мұрынға кіретін иісті заттар иіс мүшесінің сезгіш клеткаларын тітіркендіріп отырады. Иіс түйсіктерінің түрлері көп. Бірақ бұлар әлі күнге дейін белгілі классификацияға түспеген. Өйткені оларды дәм түйсіктерінен ажырату кейде қиынға соғады. Сондықтан да біз көбінесе белгілі бір иістің атын атаудан гөрі, иіс шығарып тұрған затты атаймыз (темекі исі, түтін исі, шөп исі т.б.). Иіс түйсіктері адамның тұрмыс салтына, қызмет бабына қарай да ерекше дамып отырады. Мәселен, Африкадағы бушмен тайпалары арыстанның, жирафтың, зебрдің ізін иіскеп жүріп-ақ оңай тауып алады, олар иісті ең жақсы аңшы иттерден артық біледі. Индияда жыланның жатқан жерін иісінен біліп табатын адамдар бар. *Иісті жақсы сезу соқыр, мылқау, керең адамдарда ерекше жетілген. Мәселен, олар бөтен адамдарды, түрлі нәрселерді алыстан-ақ исінен «таниды». Үйге кірген адамды да, таныс көшесін де, тұрған үйін де олар иісіне қарап оп-оңай айыра алады. *Иістің табиғатын зерттейтін ғылым ольфактроника деп аталады. Иіс түйсіктері адамның көңіл күйіне, жалпы психикасына жағымды не жағымсыз әсер қалдыруы мүмкін. Мәселен, жұпар иісті гүл – адамның көңілін сергітсе, шылымның түтіні – басты ауыртады. Парфюмериялық заттардың сапасын арттырып отыру – адам психикасына қолайлы әсер етудің бір факторы екендігі даусыз. *Мектеп оқушыларының иіс түйсіктерін тәрбиелеу – мұғалімдердің төл істерінің бірі. Мұғалім сабақ үстінде де, сабақтан тыс кездерде де баланың айналасындағы заттарды жан-жақты танып білуде, мәселен, ауаның тазалығын дұрыс талғай білуге, орманның, гүлденген бақтың, шабындықтың хош иістерін, қарағай, шырша ағаштары, шайырының жұпар иісін, теңіз жағалауындағы ауаның тұзды-сортаң иісін сезетіндей мүмкіндік туғызуы қажет. Оқушылар бұлардың қайсысы пайдалы, қайсысы зиян екенін (мәселен, бұзылған тамақ, иіс тигізетін газ, түтін т.б.) айыра білетін болсын. Дереккөздер Психология
Юрий Николаевич Смирнов

Юрий Николаевич Смирнов (туғ. 6 қарашада 1938) — кеңес және ресей театр мен киноның актері.Ресей Федерациясының халық әртісі(1997). Биография Юрий Смирнов 6 қарашада 1938 жылы туған.1963 жылы ол Б.Щукин атындағы театр училищесің бітірді және сол жылы Мәскеу драма театрының труппасына түсті. Ал сосын Смирнов Таганкадағы театрында қызмет етті. 1961 жылы Юрий Смирно киноға дебютке шықты,бірақ 1971 жылы оған әйгішілікті «Бумбараш» фильмінде Гаврила рөлі әкелді. Юрий Смирнов — екінші жоспардың актёрі,бірақ осы рөлдердеде ол көрермендерге жақсы есте қалды: Пётр Петрович Полипов «Вечный зов» телесериалында, Анатолий Яковлевич «На углу, у Патриарших» телесериалында және т.б. 2009 жылы Юрий Юрий Нехай «Черкесия. Адыгэ Хабзэ» фильмің даустатты. Ұлы— Максим Смирнов, кино- және телережиссёр.
Мақұлықтар 3

Мақұлықтар 3 — 1991 жылы жарық көрген Руперт Харвидың продюсерлік жобасының алғашқы фильмі, режиссері — Кристин Питерсон. 1992 жылы бұл фильмнің жалғасы шықты. Сюжеты Фильмнің бұл бөлімінде мақұлықтар автокөлік артына мініп алып, Лос-Анджелестегі көппәтерлі үйге тап болады. Үй тұрғындарынан үй астында тығылып, мақұлықтар оларға бір-бірден шабуылдайды. Қауіп төнгенін көріп үй тұрғындары мақұлықтарға қарсы шайқас ұйымдастырады. Рөлдерде * Леонардо Ди Каприо — Джош * Эйми Брукс — Энни * Дон Кит Оппер — Чарли МакФадден * Джон Кэлвин — Клиффорд * Нина Аксельрод — Бэтти Бриггз * Уилльям Дэннис Хант — Бриггз * Джеффри Блэйк — Фрэнк * Кристиан және Джозеф Казэнстар — Джонни * Терренс Манн — Уг * Хосе Луис Валенсуела — Марио * Дайан Бэллами — Розали * Кэтрин Кортес — Марша * Фрэнсис Бэй — Мэнгерс ханым * Билл Хакерт — Мэнгерс ханым Сілтемелер *
Улы шырмауық (фильм, 1992)

Улы шырмауық — 1992 жылы жарық көрген Энди Рубенның продюсерлік жобасының фильмі, режиссері — Кэтт Ши. Сюжеты Фильм элиталық мектепте оқитын екі қыздың танысуымен басталады. Солардың бірі бай отбасынан шыққан Сильвио, ал екіншісі - кедей отбасынан шыққан Айви (шын мәнінде бұл оның шын есімі емес, Сильвио оның тосындағы «шырмауық» сөзі жазылған татуировкасын көріп оны осылай атап кетеді). Айви анасы нашақор болғанын және ерте қайтқанын айтады. Бұл екі қызды тек бір ғана нәрсе біріктіреді - ол бүкіл адамзатты жек көру. Сілтемелер *
Аристотелизм

Аристотелизм — Аристотель жұмыстарына қатысты, Аристотельдің еңбектерінде көптеген түсіндірмелер беретін философиялық дәстүр. Аристотелизмді Перипатетиктер мектебімен шатастырмау керек. Ислам әлемінде Аристотель шығармалары араб тіліне аударылған. Ислам ғалымдары: Әл-Кинди, әл-Фараби, Ибн Сина, және Аверроз сияқты ислам философтары аристотелизмді қабылдап, олардың еңбектеріне, көзқарастарына аристотелизмнің әсері елеулі болды. Аристотелизм ерте ислам философиясының негізгі бөлігі болып табылады.
Ақасық

Ақасық- тау, биік. 366 м. Қарағанды облысы, Жезді ауданында орналасқан. Атаудың бірінші сыңарындағы "ақ" сөзі географиялық термин ретінде "ақ түс", "мөлдір", "үлкен, кең, жазық" мәндерінде жиі қолданылады. Ал екінші сыңарындағы асық сөзі көптеген түркі тілдерінде "өзен алаптарының кең де жазық тұсын" білдіреді. Бұл мағлұматтарға және таудың аласа болуына қарағанда, Ақасық атауы "жайдақ, аласа асу" деген мағынаға ие екенін көреміз. Дереккөздер
Ақдомбақ

Ақдомбақ- Павлодар облысы, Май ауданындағы қоныс. Бұл елді мекеннің Ақдомбақ атты сай атымен аталғаны белгілі. Атаудың бірінші сыңарының мағынасы белгілі болғанмен, екінші сыңарындағы домбақ сөзінің түркі, фин-угор, үндіеуропа тілдеріне ортақ домба, томба, тумб, тумп тұлғаларында кездесетін сөз екенін, оның "жота, төбе, биіктік, шоқы" мағыналарында қолданылатынын сол тілдердің сөздіктерінен анық көреміз. Демек, Ақдомбақ атауы - "ақ төбе, ақ шоқы" деген мағынаға ие деп білеміз. Дереккөздер
Ақдым

Ақдым- тар., тау, биік. 879 м. Ер.- тау ауд. Тура, дұрыс тұлғасы, бастапқы қалпы Ақдің не Ақдың болуы керек. Мағынасы: "ақ шоқы", "ақ биік", "ақ төбе". Бұл атау орысша - "Белая сопка" деп аталып, одан кейін қазақтың "дің", "дың" сөзі орысша "дым" сөзіне айналып, қазақша Ақдым болып өзгеріске ұшырап қалыптасып кеткен. Осы жасанды Ақдым атауы қайтадан орысшаға аударылып Белодым түрінде қолданылып жүр. Ал дің, дың сөздері түркі, иран тілдерінде дын, тын, тон, тум тұлғаларында кездеседі де- "тау, дөң, шоқы, жота, биік, төбе" мағыналарын білдіреді. Дереккөздер
Өркениеттік кикілжіңдер

Өркениеттік кикілжіңдер - өркениеттердің саяси, мәдени, экономикалық және әскери қарсылықтары, қақтығыстар мен соғыстарға ұласуы әбден мүмкін. Бұл жерде өркениеттер деп біртұтас өркениеттік принциптермен (діни, дүниетанымдық, мәдени-тарихи ұстаным) байланысты ірі аймақтық елдер мен халықтардың (континенталдық) бірлестігі түсініледі. Осылайша, өркениеттерді жеке мәдение-тарихи тип ретінде түсіну Н.Я.Данилевскийдің, О.Шпенглердің, А.Тойнбидің, Л.Н.Гумилевтің, С.Хантингтонның және өзгелердің еңбектерінде кездеседі және қазіргі жаһанданушы әлемдегі процестерді талдayдың маңызды элементі болып табылады. *ХХғ. екінші жартысында кеңестік және Атлантикалық блоктың қарама-қарсылығы (кеңірек алсақ), коммунистік және либералдық әлемдердің) өркениеттік деп қана емес, бірден-бір өркениетаралық жіктелу деп бағаланды. Кеңес әскерінің 1979ж. желтоқсанда Ауғанстанға басып кіруі Батысты шошындырды, олар аяқасты геосаяси шешім қабылдап, Мәскеудің Иран мен Пәкістан арасындағы ықтимал дәліз арқылы Үнді мұхитына шығуы мүмкін деп ұйғарды. АҚШ кеңес экспансиясына батыстық блокты бастап шығып, Ауғанстандағы ислам фундаменталистерінің қарсылығына жалпылама қолдай көрсетіп, Пәкістан мен өзге ислам елдерінен арнайы күштерді күрес аймағына тартты. Іс жүзінде талибтер қозғалысы мен Бен Ладен сияқты экстремистерді қаржыландырып, қолдай отырып, антикоммунизмнің буына піскен американдықтар басқа нәрсені – екі әлемдік дін – христиандық пен исламның арасына түскен сызатты назардан тыс қалдырды. Шын мәнінде радикалды исламистер батыстық өркениеттің екі қанатын да – либералды экономикасымен христиандық Американы және посттоталитарлы (квазикоммунистік) қарқынымен және либералды экономикаға өту талпынысымен христиандық Ресейді де қабылдамайды. Бұл оқиғалардан ондаған жылдардан кейін, коммунизм тарихи сахнадан кеткен соң жіктелу айқын көріне бастады. Ол ең алдымен Америка мен Ресейдің күтпеген жақындасуына әкелді. Егер байқап қарасақ, ислам қаупінің алдында бүкіл христиан әлемінің тығыз іс-қимылдарын, өзара әрекеттесуін көреміз. Бұл антиисламдық майданға христиандық емес елдер де қосылуда, масалы, Үндістан. Дегенмен, бұл антиисламдық майданды аяқталған геосаяси өркениеттік шынайылық ретінде қабылдау ағаттық болар еді. Шын мәнінде жағдай әлдеқайда күрделірек. Сонымен қатар, АҚШ-пен ортақ либералды құндылықтарды бөлісуші, бірақ, өзіндік дербес саясат жүргізуге талпынушы (мыс., Ирак мәселесіне қатысты) Батыс Еуропаның көзқарасын атап өткен жөн. Жалпы, ислам шектен шыққан агрессивті үрдістері мен экстремистік ұйымдарды есепке алмағанда, Батыспен және Әлемдік қауымдастықпен тең дәрежедегі әлемдік діндердің бірі ретінде және маңызды әлеуметтік - анықтаушы өркениеттік қағидат ретінде мойындалады. Экстремизм мен лаңкестікпен күрес жүргізу – тұтас ислам әлемімен соғыс емес. Осы орайда, қазіргі Ауғанстандағы, Ирак төңірегіндегі мәселелерді жаңа кресшілер жорығы деп қабылдауға, ислам мен христиандықтың идеялық қарама-қарсылығы ретінде қарастыруға, біржақты, өркениеттік қақтығыс ретінде бағалауға болмайды. Дереккөздер Политология
Вюрцбург мектебі

Вюрцбург мектебі – сана психологиясын зерттеген бағыттардың бірі. Бұл мектептің негізін салушылар – О.Кюльпе және К.Бюлер, ал өкілдеріне жататындар – Н.Ах, А.Марбе, О.Зельц және т.б. *Вюрцбург мектебімен зерттелінген негізгі мәселелер: *а) ойлаушы субъекттің белсенділігін анықтайтын ұғымдарды шағару; *ә) ерекше психологиялық ақиқат ретіндегі ойлаудың қасиеттерін сипаттау және мазмұнын анықтау; *б) ойлау процесінің психологиялық механизмдерін түсіндіру. *Сәйкес әдістемені шығара отырып, Н.Ах ұғымдарды қалыптастырудың тәсілдерін таңдау процесі мен қолдану сипаты субъектімен шешілетін нақты міндеттерге байланыстылығын атап өтті. Осылайша, вюрцбурглық мектептің негізгі қосқан үлесі – «міндет» ұғымын енгізуі (В.Уайт). В.м. өкілдері интроспекция әдісін өзгертті. Субъекттің өзінің ішкі ойлары, елестері, күйзелістері жөніндегі есебі белгілі бір қойылған сұраққа жауапты іздеу, белгілі бір міндетті шешу жолымен жүрді. О.Кюльпе «Ойлау психологиясы» еңбегінде ойлау мен ерікті зерттеуде интроспекциялық әдісті қолданды. Зерттеген мәселелері: «эмпирикалық ойлау» деп аталатын және формалдық логика заңдарына сүйенетін «таза ойлаудың» нақтылы жүзеге асуын көрсететін психикалық актілер мен күйлер. Н.Ахтың тағы бір қосқан үлесі – «детерминациялық тенденциялар» тұжырымдамасын шығарып, негіздеуі. Басқаша айтқанда, бұл – себептендіру теориясы. Адамның бойындағы осындай детерминациялық тенденциялары адамды түртіп отыратын, санадан тыс процестерге жатады. *Ойлау өзінен-өзі пайда болып қалыптаспайды. Ол тікелей сыртқы орта әсерінен пайда болады. Сезімдік елестер мен ойлаудың арақатынасын түсіндіруде бұлар мынадай пікірде болды. Өз-өздігінен сезімдік елестер мен ойлардың кез келген үйлесімі тіпті оңай логикалық есепті шешу үшін берілген міндеттің сезімдік көрінісінен тыс, одан еркін болатын, есептің (міндеттің) шарттары мен талаптары арасындағы қатынастарды ашу мен саналау маңызды болып табылады. В.м. өкілдері ойлаудың басқа психикалық процестерден өзіндік ерекшеліктерін көрсетті: тұтастылығы, бесенділігі, бағыттылығы, бейнесіздігі және т.б. В.м.-тің негізгі идеялары О.Зельцтің еңбектерінде жалғасын тапты. Ол ойлауды интеллектуалдық операциялардың қызмет етуі ретінде анықтады. О.Зельц өз алдына ойлау іс-әрекетінің қандай да бір нәтижесінің жүзеге асуындағы интеллектуалдық іс-әрекеттің әрбір сатысының қызметін анықтау мақсатын қойды. Қатынастарды саналау әрекеті ретіндегі ойлауды түсіндіру үшін оның міндетті шешуде жүзеге асырылатын әрекет немесе операция ретінде қарастыру керек. О.Зельц міндетті шешу барысы мен тәсілдерін сипаттауда үш ұғымды енгізді: арнайы реакция, яғни берілген жайтта қойылған мақсатқа сәйкес келетін объективті қажетті жауап. Дереккөздер Психология
Чудо (электр пеші)

Пеш «Чудо» — КСРО-да 80-90-шы жылдары өндірісте болған алюминийден жасалған электр пеші, Кеңес одағы кезінде кең қолданылған асхана техникасы. Мұндай пештермен кез келген қыздырғыш және электр аспаптарында астың бәрін пісіруге болады. Алюминий ыдыстың бүйірлері мен қақпағында кішкене саңылаулар бар, олар қызуды ретке келтіріп отыруға және будың шығуына арналған. Ас пісіргенде алдымен қыздыру күшіне байланысты (10-30 минут шамасында) саңылаулар жабық тұрады, сосын үстін пісіру үшін оларды ашып қою керек. Дереккөздер
Колпаковский гүлжаханы

Колпаковский иридодиктиумы – құртқашаштар тұқымдасына жатататын, таралу аймағы тарылып бара жатқан гүлді өсімдік. Батыс Тянь-Шань тауларында (Талас Алатауы, Өгем жотасы, Қаржантау жотасы, Қазығұрт), Қаратау, Қырғыз Алатауы, Шу-Іле таулары мен Іле Алатауында кездеседі. Соңғы жылдары Жоңғар Алатауының оңтүстік сілемінен (Арқарлы, Алтынемел) табылды. Қазақстан жерінен тыс Өзбекстан мен Қырғызстанның шекаралас аудандарында таралған. Шөлейттері тау етегінде, далалы беткейлерде, бұталар арасында және сирек аршалы ормандарда өседі. Көбіне тұқымымен және вегетативті (ұсақ пиязшықтармен) көбейеді. Көп санды популяциялары Ақсу-Жабағылы қорығы мен Іле Алатауы етегінен табылған. Алғашқы жағдайда 10-ға дейін, одан кейінгі жағдайда бір шаршы метр жерде 25 гүлдеп тұрған өсімдік есепке алынды. Өте танымал, көктемдегі алғашқы гүлдердің бірі. Қар ерігеннен соң, оңтүстік бәйшешегінен кейін гүлдейді (Алатау бәйшешегі). Көбіне оның негізгі реңі ашық күлгін, бірақ жиілеу көк, қою қызыл, қара қошқыл және тіпті таза ақ түсті де болады. Мәдени түрде жақсы өседі (бірінші рет 1878 жылы өсіріліп байқалған). Көшеттері үшінші-төртінші жылдары гүлдейді. Саны адам әрекетінің орынсыз күшеюі әсерінен қысқарып отыр. Саяжай құрылыстары үшін игеріліп жатқан жұмыстар және сату үшін гүлдеген өсімдіктерді жаппай жинау (көбіне пиязшығымен бірге жұлады) үлкен зиянын тигізіп отыр. 1977 жылы заңдалған жинау мен сатуға тыйым салу шаралары іс жүзіне асып отырған жоқ. Жинауға қатаң тыйым салып, мәдени өсіруді жолға қою керек. Ақсу-Жабағылы қорығы мен Алматы қорығында, сонымен қатар Іле Алатауы ұлттық паркінде қорғалады Дереккөздер
Албаниядағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандар тізімі

ЮНЕСКО Әлемдік мұра тізімінде Албанияның 2 нысаны бар (2014 жылғы мәліметі бойынша). Бұл нысанның екеуі де мәдени критерийлар бойынша іліккен. Бұдан басқа, 2014 жылғы жағдайына сәйкес Албания аймағындағы Әлемдік мұра тізіміне 4 нысан үміткер ретінде тіркелген. Тізім Берілген кестеде нысандар Юнеско Әлемдік мұра тізіміне қосылуының хронологиялық тәртібінде орналасқан Әлемдік мұра тізіміне үміткер нысандар Берілген кестеде нысандар Юнеско Әлемдік мұра тізіміне қосылуының хронологиялық тәртібінде орналасқан Дереккөздер Тағы қараңыз * Әлемдік мұра * Еуропадағы Әлемдік мұра нысандары * ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандарының тізімдері * ЮНЕСКО Сыртқы сілтемелер * *
Босния және Герцеговинадағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандар тізімі

ЮНЕСКО Әлемдік мұра тізімінде Босния және Герцеговинаның 2 нысаны бар (2014 жылғы мәліметі бойынша). Бұл нысанның екеуі де тізімге мәдени критерийлар бойынша іліккен. Бұдан басқа, 2014 жылғы жағдайына сәйкес Босния және Герцеговина аймағындағы Әлемдік мұра тізіміне 8 нысан үміткер ретінде тіркелген. Тізім Берілген кестеде нысандар Юнеско Әлемдік мұра тізіміне қосылуының хронологиялық тәртібінде орналасқан Әлемдік мұра тізіміне үміткер нысандар Берілген кестеде нысандар Юнеско Әлемдік мұра тізіміне қосылуының хронологиялық тәртібінде орналасқан Дереккөздер Тағы қараңыз * Әлемдік мұра * Еуропадағы Әлемдік мұра нысандары * ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандарының тізімдері * ЮНЕСКО Сыртқы сілтемелер * [http://whc.unesco.org/en/statesparties/ba Босния және Герцеговинадағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандар тізімі]
Эшторил (футбол клубы)

Эшторил — Эшторил қаласындағы португал футбол клубы. Тарихы Клуб 1939 жылдың 17 мамырында Grupo Desportivo Estoril Praia атымен құрылды. Эшторилдың алғашқы қожайыны боп Лиссабон-Каскейс теміржолының басшысы Фаусто Кардосо де Фигереду болды. Клуб алғашқы жылдары Лиссабон чемпионатында ғана өнер көрсетті. 1943-44 жж. маусымда Эшторил Португалия Кубогында финалға дейін жетті (финалда Эшторил Бенфикадан 0:8 есебімен ойсырай ұтылды). 1944-45 жж. маусымда клуб алғаш рет Португалия чемпионатында өнер көрсетті. Бұл маусымда клуб соңғы орын алып, Сегунда лигасына шығып қалды. Одан кейін клуб 1952 жылға дейін Сегундада ойнады. Эшторил Португалия чемпионатына 22 жылдан кейін Джимми Хаган бапкерімен қайтып оралды. Чемпионаттағы алғашқы маусымын клуб 8-ші орнымен бітірді, ал Кубокта ширек финалға дейін жетті. Бұдан кейін клуб 1980-шы жж. дейін чемпионатта және Кубокта орташа нәтиже көрсетіп жүрді. 1980-шы жж. соңында клуб бас бапкер боп Фернанду Сантуш тағайындалды. Осы бапкермен бірге клуб 1993-94 жж. маусымға дейін Чемпионатты қалуына септігін тигізді. 1994 жылы клуб жаңа құрылған Хонра лигасына түсіп қалды. Бұдан кейін клуб тарихында чемпионатта түсу мен көтерілулерді көрді. 2011–12 жж. маусымда клуб Марко Сильвамен бірге Морейренсе клубынан 5 ұпайға озып Хонра лигасын жеңіп алды. Жаңа басшылықпен клуб 2012-13 жж. маусымда Португалия чемпионатына қайта оралды. Осы жылғы маусымда Эшторил 5-ші орын алып алғаш рет еурокубоктерде өнер көрсетуге жолдама алды . 2013-14 жж. маусымда Эшторил іріктеу кезеңдерінде Хапоэль Рамат-Ган және Пашинг клубтарын жеңіп топтық кезеңге шықты. Топтық кезеңде клуб қарсыластары Севилья, Слован Либерец және Фрайбург болды. Олар топта тек қана 3 ұпайға қол жеткізді. Жетістіктері Ұлттық титулдар *Португалия Кубогы :*Финалист (1): 1943–44 * Сегунда лига :*Жеңімпаз (2): 2003–04, 2011–12 * Португалия екінші дивизионы :*Жеңімпаз (5): 1941–42, 1943–44, 1945–46, 1974–75, 2002–03 * Интеркалар лигасы :* Жеңімпаз (1): 2009–10 * "ПФФ" Кубогы :* Финалист (1): 1976–77 * Лиссабон бірінші дивизионы :* Жеңімпаз (1): 1968–69 Дәйекнеме
Болгариядағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандар тізімі

ЮНЕСКО Әлемдік мұра тізімінде Болгарияның 9 нысаны бар (2014 жылғы мәліметі бойынша). Бұл нысан тізімге 7 нысан мәдени, 2табиғи критерийлар бойынша іліккен. Бұдан басқа, 2014 жылғы жағдайына сәйкес Франция аймағындағы Әлемдік мұра тізіміне 13 нысан үміткер ретінде тіркелген. Тізім Берілген кестеде нысандар Юнеско Әлемдік мұра тізіміне қосылуының хронологиялық тәртібінде орналасқан Әлемдік мұра тізіміне үміткер нысандар Берілген кестеде нысандар Юнеско Әлемдік мұра тізіміне қосылуының хронологиялық тәртібінде орналасқан Дереккөздер Тағы қараңыз * Әлемдік мұра * Еуропадағы Әлемдік мұра нысандары * ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандарының тізімдері * ЮНЕСКО Сыртқы сілтемелер * [http://whc.unesco.org/en/statesparties/bg ЮНЕСКОның ресми сайты: Болгариядағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандар тізімі] * [http://www.thesalmons.org/lynn/wh-bulgaria.html Болгариядағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандарының каталогі]
Илзе Лиепа

Илзе Марисовна Лиепа (22 қараша 1963, Мәскеу, КСРО) — ресей балеринасы, Ресей Федерациясының халық әртісі мен әншісі (2002). Өмірбаяны Илзе Лиепа 22 қарашада 1963 жылы Марис Лиепа және Маргарита Жигунова отбасында туған. Ағасы — Андрис Лиепа. 1981 жылы Мәскеу академия хореографиялық училищең (Н.В.Золотова курсы) бітірді, ал 1991 жылы ГИТИСтің педагогикалық бөлімің бітірді. Өзінің Үлкен театрындағы әртіс мансабында Илзе Лиепа «Кармен», «Иван Сусанин», «Князь Игорь», «Хованщина», «Травиата» операларында өзгеше билерді орындаған. 2011 жылы «Eurovision жас бишілер 2011» байқауында жюри құрамында болды. 2011 жылдан бастап "Балет FM" на радио „ авторлық бағдарламасың жүргізеді. Бірінші күйеуі — скрипкашы Сергей Стадлер. Екінші күйеуі — бизнесмен Владислав Паулюс. 2010 жылдың 15 наурызында жұбайларда Надежда атты қызы туылды (Лиепа алғашқы рет 46 жасында ана болды). 2013 жылы ажырасты. Дереккөздер
Насьонал Фуншал

Насьонал — Фуншал қаласындағы португал футбол клубы. Тарихы Клуб 1910 жылдың 8 желтоқсанында Антонину Фигуэйра инициативасымен Nacional Sport Grupo атымен құрылды. 1916 жылы Насьонал алғаш рет турнирге қатысты. Бұл кезде клуб National Athletic Group аталды. 1922 жылы қазіргі атауын өзіне алды. Насьонал 90-шы жж. Португалия чемпионатында ойнады, қайтадан сол жарысқа 2002-03 жж. маусымда қайта оралды. Келесі маусымда клуб чемпионатта 4-ші орын алды. Клубтың сол маусымдағы басты ойыншылары - Паулу Асунсан, Адриано Портуға өтсе, Мигелито Бенфикаға өтті. Насьонал осы маусымда Кубоктың ширек финалына дейін жетті. 2008–09 жж. маусымда Насьонал тағыда Брагадан асып 4-ші орын алды. Клуб Кубокта да жартылай финалға дейін жетті. 2009–10 жж. маусымда Насьонал Зенитты ұтып топтық кезеңге шықты. Топтық кезеңде клубқа Атлетик Бильбао, Аустрия Вена және Вердер Бремен қарсы ойнады. 2014–15 жж. маусымда Насьонал Еуропа лигасында Динамо Минскке жеңіліп қалды (есеп 2:5). Кубокта клуб жартылай финалға дейін жетті. Дербилер Насьоналдың басты қарсыласы боп Маритиму саналады. Тарихи Маритиму алғашқы жылдары Насьоналға қарағанда жақсырақ өнер көрсететін. Бірақ 2000-шы жж. қарай клубтардың деңгейі теңесе бастады. Мадейра дербиі клубтардың жанкүйерлерінің мәдениет пен өмір салты айырмашылығына байланысты шықты. Насьонал жанкүйерлері Маритиму жанкүйерлеріне қарағанда жоғары әлеуметтік-экономикалық мәртебесіне ие, Мадейра сауда кеңейту компаниясында лоббистер болып жұмыс жасайтын, ал Маритиму жанкүйерлері негізінен жұмыс классынан тұрған. Бұл жағдай клубтарының арасындағы дұшпандық өсірді. Клуб ресми жанкүйерлер ультрастары * "Força Alvi-Negra" * Feminina do Nacional * "Grupo Os Alvi-negros" * "Grupo Os Preto-e-Brancos" * Juventude Alvinegra * "Go Nacional" Жетістіктері Ұлттық титулдар * Португалия екінші дивизионы **Жеңімпаз (1): 1999–00 Аудандық титулдар * Мадейра чемпионаты **Жеңімпаз (8): 1934–35, 1936–37, 1938–39, 1941–42, 1942–43, 1943–44, 1968–69, 1974–75 * Мадейра Кубогы **Жеңімпаз (6): 1943–44, 1944–45, 1973–74, 1974–75, 2001–02, 2007–08 Басқа титулдар * Рамон де Карранса атындағы турнир **Жеңімпаз (1): 2012 Ойыншылар Негізгі құрам :Құрам 2015 жылдың 4 наурызына қарай Жалдауда Персонал Дәйекнеме
Қосай Әліқұлұлы Егізбаев

Егізбаев Қосай Әліқұлұлы (15.12.1928, Жамбыл ауд. Мәукеарал а. - 13.2.1995, Алматы) - қоғам және мемлекет қайраткері. Атқарған қызметтері Ташкент темір жол көлігі инженериялық институтын бітірген (1949). Сібір темір жол басқармасында бірнеше жыл (1949-1955) қызмет атқарды. Бұдан кейінгі жылдары ол мемлекеттік, қоғамдық, әлеуметтік қызметтердің әр саласындағы жетекшілік қызметтерде болды. Қазақстан КП ОК-нің құрылыс бөлімі меңгерушісінің орынбасары (1960-61), Алматы облыстық партия комитетінің хатшысы, Гурьев (Атырау) облысы партия комитетеінің 1-ші хатшысы, Шығыс Қазақстан облысы партия комитетінің 2-хатшысы (1963-68) қызметтерін атқарды. 1968-1977 ж. Қазақстан кәсіподақтары кеңесінің төрағасы болды. Қазақстан кәсіподақтарының жетекшісі және Бүкілодақтық кәсіподақтары Кеңесі төралқасының мүшесі болған кезінде Егізбаевтың басшылығымен республикамызда жаңа санаторийлер мен демалыс үйлері, 14 туристік базалар, 12 қонақүй мейрамханаларымен қоса салынды. Алматы 2 стансасында туристік пойыздарды қабылдау орны, тұрғын үйлер пайдалануға берілді. 1977-84 ж. селолық құрылыс минстрінің, 1984-88 ж. республикалық халықтық бақылау комитеті төрағасының орынбасары болды. Егізбаев Кеңестер Одағы Жоғарғы Кеңесінің депутаты. Марапаттамалары Октябрь революциясы, 2 рет Еңбек Қызыл Ту, Құрмет белгісі ордендерімен, бірнеше медальдармен, Қазақстан Жоғарғы Кеңесі Президиумының Құрмет грамоталарымен марапатталған. Алматы қаласындағы көшеге оның есімі берілген.
IPad 2

iPad 2-ші буын (, iPad 2 атауымен сатылады) — екінші буын интернет-планшеті, Apple корпорациясымен өндіріледі. Сан-Францискода 2011 жылы 2 наурызда көрсетілді. Сол iPhone, iPod touch, iPad-та қондырылған — iOS операциялық жүйесінде жұмыс істейді. Посткомпьютерлік дәуір құрылғысына жатады. Ерекшеліктері Спецификациялары Сыйымдылығы iPad 2 (Wi-Fi-да, және 3G-нұсқасы да) ішкі жад көлемінің 16, 32, 64 ГБ түрлері бар. Планшет Apple A5 процессорінде жұмыс жасайды. Қызықты мәліметтер * «2010: жылы iPad» iPad 2 презентациясында, Стив Джобс, былай деп сұрақ қойды: 2011 жылы қалай болады және оған Apple бәскелестерінің (Samsung, BlackBerry, HP, Motorola) слайдтарымен жауап берді және оған «2011: жыл көшірме еліктеушілер жылы ма?» — деп қол қойды * Yerba Buena Center-де өткен 2012 жылғы 7 наурыздағы The New iPad презентациясында жаңа 35 нм-A5 процессорлі iPad 2 планшеті таныстырылды. Сілтемелер * [http://www.apple.com/ru/ipad/ Apple iPad ресми сайты] * [http://www.apple.com/apple-events/march-2011/ iPad 2 презентациясының бейнежазбасы]
Нитридтер

Нитрид - азот пен электртерістілігі аз элементтердің қосындысы. Олардың ішіне AlN; TiNx; Na3N; Ca3N2; Zn3N2 секілді металдар және NH3; BN; Si3N4 секілді бейметалдар кіреді. Бұл қосылыстар көбінесе қатты, балқымайтын және жоғары температураға шыдамды болып шығады. Мысалы, эльбор. Нитридты қаптайтын сыртқы жабынды қабаты беріктік, тоттанбайтын қасиет беріп тұрады. Нитридтарды энергетика мен ғарыштық техникада жиі пайдаланады. Құрылысы Атомдар арасындағы химиялық байланысқа орай, олар иондық, ковалентті және металлоидты болып жіктеледі. Нитрид құрамындағы азот атомдары электртерістілігі әлдеқайда аз элементтен электронды қабылдап, тұрақты s 2 p 6 электронды конфигурациясын құрады немесе электронды беріп sp 3 тұрақты конфигурациясын құрады. Бірінші жағдайда нитрид иондық байланыста болады, ал екінші жағдай металлдық байланыстың бірден-бір үлгісі. Екі жағдайда да ковалентті байланыспен ұқсастық болады. Азоттың бормен, кремниймен қосылысында ковалентті байланыс басым болады. *Иондық байланыс периодтық кестедегі 1ші және 2ші топтардағы элементтер арасында байқалады. Бұл нитридтерде гидролиз үдерісі жүріп, аммиак бөлінеді. Олардың электр кедергісі өте жоғары болады және жартылай өткізгіш қасиеті байқалады. *Ковалентті нитридтер - бор, кремний, алюминий, галлий, индий нитридтері болып табылады. Алынуы Иондық нитридтер азоттың металлмен 700-1200°C температурасында байланысында түзіледі. Басқа нитридтерді металлдың азотпен немесе аммиакпен байланысында, немесе металл оксидтерін, хлоридтерін азот, аммиакпен қалпына келтіру кезінде түзіледі. Химиялық қасиеттері Иондық нитридтер сумен және қышқылдармен оңай реакцияға түседі Қолданылуы Дереккөздер
Әбдіразақ Елібаев

Елібаев Әбдіразақ (1908, Жамбыл облысы,Сарысу ауданы, Жайылма ауылы - 20.9.2000, Алматы) - қоғам қайраткері. * Панасыздарға арналған интернатта тәрбиеленеді. * Алматы қаласындағы өлкелік байланыс кәсіби-техникалық мектебі бітірген (1929). * 2-ші дүниежүзілік соғысқа қатысып, 1945 жылы әскерден босағаннан кейін Алматы облыстық байланыс басқармасының бастығы, кейін Қазақ КСР бойынша Байланыс халық комисариаты өкілінің орынбасары. * 1950 ж. өкілі болды. * 1957 жылы Қазақ КСР Байланыс министрінің орныбасары, 1961 ж. бірінші орынбасары, ал 1962 жылы Байланыс министрі болып тағайындалды. Осы лауазымда 19 жыл еңбек етіп, 72 жасында зейнетке шықты. * Республика Жоғарғы Кеңесінің 6 мәрте шақырылымының депутаты болып сайланды. Көрнекті мемлекет және қоғам қайраткері, Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген байланыс қызметкері, Ұлы Отан соғысының ардагері Әбдіразақ Елібаевтың есімі көшеге (Алматы қаласы мәслихаттың 6.03.2008 №83 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 14.03.2008 №2/139 қаулысы) берілген. Мадақтамалары Екі рет Ленин орденімен, Қазан Революциясы, Қызыл жұлдыз, Халықтар достастығы ордендерімен, көптеген медальдармен, Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамотасымен марпатталған.