kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Республика даңғылы (Астана)

Республика даңғылы. Республика даңғылы Ж. Тәшенов көшесінен басталып, И. Гете көшесінде аяқталады. Абай, Бөгенбай батыр даңғылдарыын және Әубәкір Ысмайылов, Жәнібек тархан, Ағыбай батыр, А.Иманов, Кенесары, Отырар, С.Сейфуллин, Ә.Жангелдин, Ы.Дүкенұлы, Ә.Молдағұлова, І.Есенберлин көшелерін қиып өтеді. Үзындығы - 4159 м. Қазақстан Республикасы - Еуразия құрлығында орналасқан мемлекет. Астанасы - Астана қаласы. Әкімшілік жағынан 14 облыстан және республикалық маңызы бар 2 қаладан тұрады. Ұлттық валютасы теңге. Бұл даңғылда Қазіргі заманғы өнер мұражайы, ҚР Президенттік мәдениет орталығы, «Есіл» сауда үйі, «Хабар» телекомпаниясы, «Халық Банк», «Абай» қонақ үйі, «Жастар» сарайы, Сарыарқа ауданының Халыққа қызмет көрсету орталығы орналасқан. Тақырыпқа байланысты * Республика даңғылы (Қарағанды) Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Филатов көшесі (Алматы)

Көшеге орыс офтальмологы, хирург, Украина медицина академиясы мен Ғылым академиясының академигі, Социалистік Еңбек Ері Владимир Петрович Филатовтың есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 12.12.1956 № 31 шешімі) берілген. Филатов Владимир Петрович (1875-1956) Ресейдің Пенза облысындағы Михайловна елді мекенінде дүниеге келген. Ғалымның көру қабілетін жақсарту, көз қабықшасы трансплантация еңбектері әлемдік медицина ғылымына үлкен жетістік әкелді. Көше Жетісу, Түрксіб аудандарында орналасқан. Рысқұлов даңғылы, Шилов, Александров көшелерімен қиылысады. Көшенің ұзындығы - 1000 метр. Дереккөздер
Мәметова көшесі (Алматы)

Көшеге Кеңес Одағының Батыры Мәншүк Жиенғалиқызы Мәметованың есімі 1957 жылы берілді. Мәншүк Жиенғалиқызы Мәметова (1922-1943) Орал облысында (қазіргі Батыс Қазақстан облысы) дүниеге келген. Көше бойында Қазақстан Республикасының Бас мешіті, Ғ.Мүсірепов атындағы жастар мен балалар театры, «Шығыс эксперсі» мейрамханасы, т.б. орналасқан. Көше Медеу, Жетісу аудандарында орналасқан. Нүсіпбеков көшесінен басталып, Сейфуллин даңғылына дейінгі аралықта созылып жатыр. Пушкин, Фурманов, Абылай хан, Наурызбай батыр көшелерін қиып өтеді. Бұрынғы атауы - Илииская көшесі. Көшенің ұзындығы - 1650 метр. Дереккөздер
Соналы

Елді мекендер: * Соналы – Батыс Қазақстан облысы Қаратөбе ауданындағы ауыл. * Соналы – Қарағанды облысы Нұра ауданындағы ауыл. * Соналы – Қостанай облысы Сарыкөл ауданындағы ауыл. Өзен: Соналы – Нұра алабындағы өзен.
Фонвизин көшесі (Алматы)

Көшеге орыс жазушысы, драматург Денис Иванович Фонвизиннің (1744-1792) есімі (1956 жылы) берілген. Ол - белгілі «Недоросль» комедиясының авторы. Көше Медеу ауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 500 метр. Дереккөздер
Әлібекұлы атындағы көше (Алматы)

Көшеге қазақ тарихында өзіндік орны бар, қазақ жерін Қоқан хандығының езгісінен азат ету үшін күрескен батыр, ержүрек тұлға Сыпатай Әлібекұлының есімі берілген. Сыпатай Әлібекұлы (1782-1868) - XIX ғасырдың 1 жартысындағы қоқандықтардың елге көрсеткен зорлық-зомбылығына қарсы күрескен батыр. Көше Әуезов ауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 1300 метр. Дереккөздер
Қазыбеков атындағы көше (Алматы)

Қазыбеков атындағы көше (Алматы) Көшеге Социалистік Еңбек Ері, екі рет Ленин ордені, Еңбек Қызыл Ту, Құрмет белгісі ордендерінің иегері, КСРО-ның Мемлекеттік сыйлығының лауреаты, Қазақстан Республикасының құрметті құрылысшысы - Мұстафа Қазыбековтің есімі (Алматы қаласы мәслихатының 6.03.2008 №83 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 14.03.2008 №22/139 қаулысы) берілген. Көше Әуезов ауданы «Қалқаман-2» шағынауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 1600 метр. Дереккөздер
Нұрсұлтан Назарбаев даңғылы (Алматы)

Нұрсұлтан Назарбаев — Алматы қаласында орналасқан даңғыл. Көше Жетісу, Алмалы, Бостандық аудандарында орналасқан. Райымбек даңғылынан басталып, таулы қыраттағы Қажымұқан көшесіне дейін созылады. Төле би, Тимирязев Мәметов, Молдағұлов, Мақатаев, Қазыбек би, Бөгенбай батыр, Жамбыл, Шевченко, Құрманғазы, Сәтбаев атындағы көшелермен қиылысады. Көшенің ұзындығы — 6050 метр. Көше бойында Қазақ ұлттық аграрлық университетінің ғимараты, Алматы әкімдігі, «Универсам», «Алтын» «Гаухар», «Мұхит», «Рамстор» сауда орталықтары орналасқан. Тарихы XIX ғасырдың екінші жартысында Верныйдың Лепсі көшесі құрылды. 1921 жылғы 8 маусымда көшеде Қосшы Одағы құрылды да, сол себептен көше 8 маусым көшесі атанды. 1920 жылдардың екінші жартысында көше жазушы Дмитрий Фурманов құрметіне аталды да, ол Фурманов көшесі делінді. 2017 жылғы 30 қарашада көше саясаткер Нұрсұлтан Назарбаев құрметіне аталды. Дереккөздер
Бағаналы көшесі (Астана)

Бағаналы көшесі - бұрынғы атауы № 45 көше. Оңтүстік-Шығыс тұрғын алабы (оң жақ ). Бағаналы көшесі Талғар көшесінен басталып, Жанкент көшесінде аяқталады. Обаған көшесімен қиылысады. Ұзындығы - 614,2 м. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Әлімжанов атындағы көше (Алматы)

Көшеге қоғам және мемлекет қайраткері, Қазақстанның халық жазушысы, Мемлекеттік және Халықаралық сыйлықтардың иегері Әнуар Әлімжановтың есімі (Алматы қаласы әкімінің 17.05.1996 № 129 шешімі) берілген. Әлімжанов Әнуар Тұрлыбекұлы Талдықорған облысының Сарқант ауданы Қарлығаш ауылында дүниеге келген. «Махамбеттің жебесі», «Отырардан жеткен сый», «Қуғыншылар» шығармаларының авторы. «Қазақфильм» киностудиясы мен «Қазақ әдебиеті» газетінің бас редакторы, Қазақстан және КСРО Жазушылар Одағы басқармасының хатшысы қызметтерін атқарған. Көше Медеу ауданында орналасқан. Желтоқсан, Фурманов, Панфилов, Қонаев, Уәлиханов, Пушкин көшелерімен қиылысады. Бұрынғы атаулары: *Жас коммунарлар; *Училищная; б)Гостинодворская. Кешенін ұзындық - 2300 метр. Дереккөздер
Мәскеу көшесі (Алматы)

Көшеге Ресей Федерациясының астанасы, батыр-қала, Мәскеу облысының орталығының атауы 1956 жылы берілген. Мәскеу қаласы жайлы алғашқы деректер 1147 жылғы жазбаларда айтылады. Көше Жетісу ауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 1200 метр. Дереккөздер
Берік байламды су

Минералдық түйірлердің сыртқы жазықтығында бірнеше молекуладан тұратын өте жұқа қабықтар құрай отырып, 1000 МПа-ға дейінгі қысыммен ұсталып тұратын, өзінің физикалық қасиеттері жағынан қатты денелерге жақын, қайнау температурасы 78°С мөлшеріндегі су. Синонимдері— "адсорбциялық су", гигроскоптық су. Дереккөздер
Сопақсор (көлі)

Сопақсор – Қарағанды облысы Абай ауданының солтүстік батыс жағында, Есенгелді ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 6 км жерде, теңіз деңгейінен 426,4 м биіктікте орналасқан. Гидрографикасы Көл айдынының ауданы 5,2 км 2 , ұзындығы 3,6 км, енді жері 1,4 км, терең жері 0,5 м. Көлемі 1,02 млн м 3 . Жағалауының ұзындығы 10,8 км. Су жиналатын алабы 111 км 2 . Түбі лайлы. Лайының түсі қара, күкіртті сутек иісін шығарады. Жағалауы жазық, жағалауды бойлап селдір құрақ өседі. Көктемгі қар суынан толысады. Солтүстік батыс жағынан Малай өзені құяды. Суы ашқылтым, кермек, негізінен мал суару үшін пайдаланылады. Дереккөздер
Әлімқұлов атындағы көше (Алматы)

Көшеге қазақтың аса, талантты жазушысы, сарабдал сыншы, ақын Тәкен Әлімқұловтың есімі (Алматы қаласы мәслихатының 24.12.2003 № 27 шешімі мен Алматы қаласы әкімшілігінің 26.12.2003 № 5/765 қаулысы) берілген. Тәкен Әлімқұлов (1918-1987) Түркістан облысының Созақ ауданында дүниеге келген. Ол - «Жол», «Жазғы жаңбыр», «Туған ауылда», «Кертолғау», «Сұр қыран» т.б. жинақтардың авторы. Көше Алатау ауданындағы «Ақбұлақ» шағынауданында орналасқан. Қасым Шәрипов көшесінен Бағаев көшесіне дейін созылып жатыр. Бұрынғы атаулары: *10-шы көше, *Жаңа 1-ші көше. Көшенің ұзындығы - 700 метр. Дереккөздер
Хакімжанова көшесі (Алматы)

Көшеге қазақтың белгілі ақын қызы, аудармашы, Қазақстанның халық жазушысы, Қазақстан Республикасы Мемлекеттік сыйлығының лауреаты Мәриям Хакімжанованың есімі (Алматы қалалық мәслихатының 02.08.2008 № 129 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 14.08.2008 № 3/558 қаулысы) берілген. Хакімжанова Мәриям (1906-2006) Қостанай облысында дүниеге келген. Ол «Әйел теңдігі» журналында әдеби қызметкер, жауапты хатшы, Қазақстан Жазушылар одағында бөлім бастығы, Қазақ Мемлекеттік көркем әдебиет баспасында жауапты қызметтер атқарған. Көше Әуезов ауданындағы «Алты Алаш» шағынауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 470 метр. Дереккөздер
Қазыбек би көшесі (Алматы)

Қазыбек би көшесі (Алматы) Көшеге Орта жүздің атақты биі, Тәуке хан мен Абылай ханның кеңесшісі, сөз шебері Қаз дауысты Қазыбек бидің есімі (Алматы қаласы әкімінің 17.07.1992 №294 шешімі) берілген. Қаз дауысты Қазыбек би Келдібекұлы (1667-1763) Қаратау маңында дүниеге келген. Қазақ пен қалмақ хандықтары арасында бейбіт келісім жасауға ықпал еткен. Қазақ хандығын нығайту үшін Төле би және Әйтеке би, Қабанбай мен Бөгенбай батырлармен біріге, жоңғар шапқыншылығына қарсы күрескен. «Жеті Жарғы» Заңын дайындалуға қатысқан. Көше шығыстан батысқа қарай Кіші Алматы өзенінен басталып, Әйтиев көшесіне дейінгі аралықта созылып жатыр. Медеу және Алмалы аудандарын қиып өтеді. Бұрынғы атаулары: Губернаторская; Советская көшелері. Көшенің ұзындығы - 4900 метр. Көше бойында тарихи ғимараттар бар: Артиллеристер казармалары, Әйелдер гимназиясы, Ерлер гимназиясы, Пушкин сквері (қазіргі 28 гвардияшы-панфиловшылар саябағы) т.б. Көшеде Жамбыл, Алматы технологиялық университетінің филиалы, Абай атындағы ҚазҰПУ, «Динамо» спорт дүкені, «Мелодия» дүкені, Медеу аудандық білім департаменті, Ю.Гагарин атындағы тігін өндірістік бірлестігі, Қазақ ұлттық энциклопедиясының редакциясы, Қазақ кардиология ғылыми-зерттеу институты, Республикалық стоматология емханасының бөлімі, т.б. орналасқан. Көше құрылымы Қаланың Медеу және Алмалы аудандарында орналасқан, Төле би мен Әйтеке би көшелерінің арасында, шығысында Бузурбаев көшесінен батысында Айтиев көшесіне дейін өтеді, Қалдаяқов, Қонаев, Фурманов, Панфилов көшелерін, Абылай хан даңғылын және Наурызбай батыр көшесін, Сейфуллин даңғылын, Байтурсынов, Қожамқұлов, Исаев көшелерін қиып өтеді. Шығысында көше бойымен 28 гвардияшы-панфиловшылар атындағы парк аллеялары орналасқан, оның кіреберісінде Кеңес Одағының Батыры И.В. Панфиловқа ескерткіш орнатылған. Көшенің жалпы ұзындығы 4 900 метр. Дереккөздер
Әліұлы көшесі (Алматы)

Көшеге қазақтың ұлттық өнер тарихында шертпе күйдің негізін салушылардың бірі, халық композиторы, күйші Сүгір Әліұлының есімі (Алматы қаласы мәслихатының 6.03.2008 №83 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 14.03.2008 №2/139 қаулысы) берілген, даулескер Сүгір Әліұлы XIX ғасырдың екінші жартысы мен XX ғасырдың басында өмір сүрген. Көше Әуезов ауданындағы «Қалқаман-2» шағынауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 1600 метр. Дереккөздер
Сарыарқа даңғылы (Астана)

Сарыарқа даңғылы - Астана қаласының орталық даңғылы бірі. Шығанақ көшесінен басталып, Бестерек көшесінде аяқталады. Абай, Бөгенбай батыр даңғылдарын және Кенесары, Т. Бигелдинов, Ә. Әлімжанов, Ж. Омаров, С. Сейфуллин, Ә. Жангелдин көшелерін қиып өтеді. Ұзындығы - 3191,5 м. Сарыарқа - Қазақстанның орталық және шығыс бөлігін алып жатқан ұлан-ғайыр өлке. Батыс бөлігі Торгай ойпаттарынан басталып, шығыс бөлігі Тарбагатай тауына дейін 1200 шақырымға созылып жатыр. Бұл сөздің мағынасы едәуір ұлғайып, қазір «қазақ даласы», «атамекен» деген ұғымдармен қатар қолданылады. Бұл даңғылда «Хабар» телекомпаниясы, «Астана» спорт кешені, Қазақ Мемлекеттік медицина академиясы, «Алма» сауда орталығы орналасқан. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Сама

Сама . # «Тыңдау, есту қабілеті». Хадис пен бірқатар шығармаларды жеткізу әдістерінің бірін білдіретін хадистану және араб мұсылман кітап мәдениетінің техникалық атауы. Сама былайша атқарылады; мұхаддис өзінің тікелей жол басшысы мен уағыз таратушыларға сүйене отырып, хадис сөздерін жатқа айтады, болмаса оқып шығады, шәкірт хадисті мұқият тыңдап есіңде сақтайды да сөзбе-сөз дауыстап қайталап шығады, оның материалды дұрыс меңгергеніне көз жеткізген мұхаддис шәкіртіне оны балаларға үйретуге рұқсат береді. Жаңа хадисті игеру кезінде бәрі де қайтадан басталады, шәкірті оның сөздерін жазып алуына да болады. Шығарма Сама әдісі арқылы бөлімдер бойынша оқытылады. Сама хадисті таратудың ең қолайлы әдісі болып есептелінеді, сондықтан да әдебиетте оған жасалған сілтеме өте көп кездеседі. # (түрік, сема) «тыңдау», «әндету» «рақаттана тыңдау». Сопылық ілімде - мистикалық өлеңдерді әндетіп айтып, бірлесіп зікір салу. Сама мистиктер тәжірибесінде IX ғ-да сопылық «әңгімелер» - жиналыстар (мәжілістер) көзінде өлең айту ретінде енді де, кейін әнге би мен секіру қимылдары қосылды. Сама тәжірибесі қатты наразылық тудырыл, көптеген «діндар» ғұламалар тарапынан айыптауға тұрарлық өткір сынға ұшырады. Самаға арналған барлық әдебиетте дерлік; «Саманы сопылықтың діни-мистикалық рәсіміне енгізу заңды ма, заңсыз ба» деген сұрақ талқылайды. Бұл мәселе жөнінде соттарды ң өз арасында - оны тікелей іске асырып жүргендердің де, сондай-ак бұл дәстүрді теріске шығарушылар ішінде де бірауыздылық болған жоқ. Әл-Худжвири мен Ахмед әл-Ғазали сияқты беделді кісілер Саманы қорғады. Деректемелерге қарағанда Самаға белгілі бір мінажатхана мүшелері немесе бір бауырластықтағылар ғана емес, оған сопы емес жергілікті тұрғындар да белсене қатысқан. Музыкада ойнаушылар мен әншілер көбінесе қарапайым адамдар болған, оларды сырттан шақырып немесе жал дап отырған. Кейін (XVII ғ-дың соңы XVII ғ-дың басында) Сама, негізінен, өзінің діни мәнін жойып, әбден машықтанып жаттыққанжәне ұқыпты ұйымдастырылған көрініске айналды. Қарапайым адамдар Саманы бауырластықтың негізін салушы-қамқоршы жіберген Тәңірі рақымына ортақтасу дептаныды. Дереккөздер
Халиуллин көшесі (Алматы)

Көшеге әскери-саяси басшы Хаби Халиуллиннің есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 26.12.1962 № 453/26 шешімі) берілген. Халиуллин Хаби (1912-1942) Орал облысында дүниеге келген. Харьков түбіндегі Ясновск орманында болған шайқаста ерлікпен қаза тапқан. Көше Медеу ауданында орналасқан. Тәтібеков, Гурилев, Чаплин, Демченко, Аяз би көшелерімен қиылысады. Бұрынғы атауы - Шевченко көшесі. Көшенің ұзындығы - 1800 метр. Дереккөздер
Байқадам көшесі (Астана)

Байқадам көшесі - бұрынғы атауы – 7-Кирпичный завод көшесі. Байқадам көшесі Ойыл көшесінен басталып, Балықты көшесінде аяқталады. Ұзындығы – 66,6 м. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Байламды су

тау жынысы қуыстары мен кеуектерінің жақтауларында ауырлық күші мен капиллярлық күштерден артығырақ дәрежедегі электрлік-молекулалық күштер көмегімен жабысып тұратын жерасты суы. Байламды суда сұйық судың басты қасиеттері жоқ, оны тау жынысыты кептіру арқылы (105-110°С температурада), немесе сығымдау арқылы (300-500 МПа қысым жағдайында) аластауға болады. Байламды судың екі түрін даралауға болады, олар: берік байламды су (бұл суларды адсорбциялық су немесе гигроскоптық су деп те атайды) - тау жынысыты қыздырғанда, иә болмаса сығымдағанда қозғалуға дәрменсіз байламды су; босаң байламды су (бұларды кейде "қабықшалық су" деп атайды) - тау жынысы түйірлерін қалыңдығы түрліше болып келетін қабықшалар түрінде көмкере отырып, сол қабықшаның қалың тұстарынан оның жұқа тұстарына қарай жылжуға қабілетті байламды су. Дереккөздер
Тұран даңғылы (Астана)

Тұран даңғылы — Астана қаласының сол жағалауындағы ең үлкен көшелерінің бірі. Сарыарқа даңғылынан кейін басталып, Қабанбай батыр даңғылымен қиылысатын тұста аяқталады. Ұзындығы 10 161 метр. Тұран — Түркістан өлкесінің көне атауы. Тұранда түркі халықтарының арғы тегінен сыр шертетін "Алып Ер Тоңа" атты дастан дүниеге келген. VI ғасырдан бастап «Тұран» сөзі — түріктер мекендейтін жер, елдің атауы ретінде қолданыла бастаған. Бұл даңғылда "Бақыт" неке сарайы, "Хан Шатыр" ойын-сауық орталығы, "Думан" қонақ үйі орналасқан. Сонымен қатар, "Барыс арена" мұз айдыны мен "Астана Арена" спорт кешені, "Ғашықтар" саябағы бар. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Халид көшесі (Алматы)

Көшеге тарихшы, этнограф, 1910 жылы шыққан «Шығыстың бес мемлекеттің тарихы» атты еңбектің авторы Құрманғали Халидтің есімі (2003 жылы) берілген. Құрманғали Халид (1846-1913) Аягөзде дүниеге келген. Ол қазақ халқының тарихын, мәдениетін, әдебиетін, этнографиясын зерттеген. Көше Медеу ауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 1800 метр. Дереккөздер
Суворов атындағы көше (Алматы)

Суворов атындағы көше. Көшеге Рымникс графы, итальян князі, орыс қолбасшысы, генералиссимус Александр Васильевич Суворовтың есімі (1956 жылы) берілген. Суворов Александр Васильевич (1730-1800) Мәскеуде дүниеге келген. Суворов стратегиясымен жүргізілген ешбір соғыс жеңіліспен аяқталмаған. Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Орлов көшесінен басталып, Космодемьянск көшесіне дейінгі аралықта созылып жатыр. Кешенін ұзындығы - 1750 метр. Дереккөздер
Шәкәрім Құдайбердіұлы даңғылы (Астана)

Ш. Құдайбердіұлы даңғылы. Бұрынғы атауы Абай даңғылының көпірден кейінгі жалғасы. Ш. Құдайбердіұлы даңғылы А. Пушкин көшесінен басталып, 12-магистральда аяқталады. І.Жансүгірұлы, Мақтымқұлы, Қ.Рысқұлбеков, Ғ.Мүсірепов көшелерін қиып өтеді. Ұзындығы - 2602 м. Шәкәрім Құдайбердіұлы (1858-1931) - ұлы ақын, ойшыл, композитор, аудармашы. Әкесінен жастай жетім қалып, немере ағасы Абайдың қолында тәрбиеленеді. Бұл жағдай Шәкәрімнің дүниеге көзқарасының қалыптасуына, ақындық шеберлігінің шыңдалуына зор әсер етті. Ол жастайынан орыс, араб, парсы, тұрік, тілдерін жетік меңгеріп, Батыс, Шығыс әдебиеттерін терең білді. Абайдың жаңашылдық дәстұрін дамытып, Абайдан кейінгі екінші реалист ақын атанды. Шәкәрім - қазақ поэзиясында оның философиялық саласын дамытқан ақьга. Ш.Құдайбердіұлы «Қалқаман-Мамыр», «Еңлік-Кебек» дастандары мен «Айсұлу-Нартай» поэмасын жазды. Сонымен қатар «Түрік, қырғыз, қазақ һәм хандар шежіресі», «Мұсылмандық шарты» атты еңбектерін жарыққа шығарды. Бұл даңғылда «Жаңаарқа» кинотеатры, «Мастер» құрылыс заттарынық орталығы орналасқан. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Макаров атындағы көше (Алматы)

Макаров атындағы көше - Көшеге орыс теңізшісі, океанограф, «Ермак» мұзжарғыш кемесімен 1899 жылы және 1901 жылы Арктикаға экспедиция жасауға басшылық еткен вице-адмирал Степан Осипович Макаровтың (1848-1904) есімі 1956 жылы берілді. Орналасқан жер Көше Қарасай ауданы аумағында орналасқан. Дереккөздер
Байқоңыр көшесі (Астана)

Байқоңыр көшесі - «Көктал» тұрғын алабы. Байқоңыр көшесі Жаңақоныс көшесінен басталып, Болашақ, Өркен көшелерімен қиылысады. Ұзындығы – 1130,5 м. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Мәуленов көшесі (Алматы)

Көшеге қазақ ақыны, Қазақстан Республикасының халық жазушысы, қоғам қайраткері, Ұлы Отан соғысының ардагері Сырбай Мәуленовтің есімі (Алматы қаласы әкімінің 25.08.1994 №331 шешімі) берілген. Мәуленов Сырбай (1922-1993) Торғай облысы Жангелді ауылында дүниеге келген. Ол Қазгослитиздат редакциясының меңгерушісі, «Қазақ әдебиеті» газеті мен «Жұлдыз» журналының бас редакторы қызметтерін атқарған. Көше Алмалы ауданында орналасқан. Гоголь көшесінен басталып, Абай даңғылына дейін созылып жатыр. Бұрынғы атаулары: Солдатская; Интернациональная көшелері. Көшенің ұзындығы -2850 метр. Дереккөздер
Қарақұлов атындағы көше (Алматы)

Көшеге медицина ғылымдарының докторы, профессор, КСРО медицина ғылымдары академиясының корреспондент-мүшесі, Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген ғылым қайраткері Ишанқұл Қарақұловтың есімі (Алматы қаласы мәслихатының 6.03.2008 № 83 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 14.03.2008 № 2/139 қаулысы) берілген. Қарақұлов Ишанқұл (1909-2005) Қарақалпақ АКСР-нің Нөкіс аймағында дүниеге келген. Ол Алматы медициналық институтының кафедра меңгерушісі, Патология институтының директоры, Қазақ КСР денсаулық сақтау министрі қызметтерін атқарған. Көше Әуезов ауданындағы «Қалқаман-2» шағынауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 1200 метр. Дереккөздер
Күләш Байсейітова көшесі (Астана)

Күләш Бәйсейітова көшесі (бұрынғы А.Байтұрсынұлы көшесі). Күләш Байсейітова көшесі Шыңтас орамынан басталып Қарталы көшесінде аяқталады. Қарасай батыр, Конституция, М.Дулатов, Абат-Байтақ, Н.Қожахметов, М.Жәлел, Шақпақ, Фахд бен Абдулла Әзіз, Талапкер көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 2447,8 м. Күләш Бәйсейітова (1912-1957) — қазақтың әйгілі әншісі (лирика-колоратуралық сопрано), қазақ опера өнерінің негізін салушылардың бірі, қоғам қайраткері. КСРО халық әртісі (1936). КСРО Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (1948-1949). Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Суонио атындағы көше (Алматы)

Суонио атындағы көше. Көшеге Қазақстанның алғашқы ұшқыштарының бірі Теодор Вильгельмович Суонионың есімі (1987 жылы) берілген. Суонио Теодор Вильгельмович (1896-1931) Выборг маңайында дүниеге келген. 1917 жылы Азаматтық әуе шайқасына қатысқан. Содан кейін Қазақстанда жұмыс істеп, көптеген әуе жолын бірінші ашушы болды. Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Бұрынғы атауы - Турухан көшесі. Кешенін ұзындығы - 760 метр. Дереккөздер
Уральский қысқа көшесі (Астана)

Уральский қысқа көшесі (Астана) - Уральский қысқа көшесі Железнодорожный қысқа көшесінен басталып, Абай даңғылында аяқталады. Т.Бигелдинов, Ә.Әлімжанов көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 264,9 м. Урал - Шығыс-Еуропалық және Батыс-Сібірдің ортасындағы аумақ. Урал тауы - Оңтүстік Карк жағалауынан бастап созылып жатыр. Ұзындығы - 2000 шақырым. Ені 40 шақырымнан 150 шақырымға дейін жетелі. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Босаға көшесі (Астана)

Босаға көшесі - бұрынғы атауы – Тополиный көшесі. Босаға көшесі Меркі көшесімен қиылысып, М.Мақатаев көшесінде аяқталады. Ұзындығы – 176,4 м. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Училищный қысқа көшесі (Астана)

Училищный қысқа көшесі - А.Иманов көшесінен басталып, П.Морозов қысқа көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 200 м. Училище - оқу-тәрбие мекемесі, түрлі дәрежедегі және деңгейдегі кәсіптік-техникалық, арнаулы орта (педогогика, медицина, өнер) оқу орындарының атауы. Әскери училище, кәсіптік-техникалық училище және т.б. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Максимов атындағы көше (Алматы)

Максимов атындағы көше - Көшеге 28 гвардияшы-панфиловшылар дивизиясының жауынгері, Кеңес Одағының Батыры Николай Гордеевич Максимовтің есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 04.09.1981 #18/458 шешімі) берілді. Максимов Николай Гордеевич (1911-1941) Орал облысында дүниеге келген. Орналасқан жер Көше Медеу ауданында орналасқан. *Көшенін ұзындығы - 820 метр. Бұрынғы атауы * Свердлов көшесі. Дереккөздер
Әл-Фараби атындағы даңғыл (Алматы)

Әл-Фараби атындағы даңғыл (Алматы) - Алматы қаласының ең ірі және маңызды автомагистралі. Ол Достық даңғылынан басталып Сайын көшесіне дейін жалғасып қаланың екі бөлігін байланыстырады. Даңғылға әлемнің екінші Ұстазы атанған әмбебап ғалым: философ, астроном, математик, дәрігер, тұңғыш музыкатанушы, логик, тілші, шешендіктанушы әл-Фарабидің есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 10.12. 1975 №480 шешімі) берілген. Даңғыл қаланың Медеу, Әуезов, Бостандық және Жетісу аудандарын қиып өтеді. Ол - шығыстан батысқа қарай Фурманов көшесінен Науан көшесіне дейінгі аралықта созылып жатқан екі бағытты жол болып есептеледі. Мұстафин, Жароков, Достық, Фурманов көшелерімен қилысады. Бұрынғы атауы - Водозаборная көшесі. Даңғылдың ұзындығы - 5400 метр. Даңғыл бойындағы жоғары оқу орындары: Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университеті «Нұр-Мүбарак» Египет ислам мәдениеті университеті. Әл-Фараби даңғылы - бұл Алматыдағы ең көп жаңа ғимараттар салынған көше. Мысалы: Falconcity, Metropole, AFD Plaza, Esentai Apartments, Esentai City және басқалар. Дереккөздер
Балауса көшесі (Астана)

Балауса көшесі - бұрынғы атауы – Цветочный көшесі. Балауса көшесі М.Мақатаев көшесінен басталып, Құлынды көшесінде аяқталады. Ұзындығы – 382,3 м. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Жұмекен Нәжімеденов көшесі (Астана)

]] Бұрынғы атауы №23-11 желекжолы. Жұмекен Нәжімеденов көшесі жаңа әкімшілік орталықта орналасқан. Ұзындығы - 5524,9 м. Жұмекен Сабырұлы Нәжімеденов (1935-1983) - көрнекті ақын. Тұңғыш кітабы «Балауса» деген атпен 1961 жылы жарық көрді. «Жоқ, ұмытуға болмайды» поэмалар жинағы үшін 1967 жылы Қазақстан Ленин комсомолы сыйлығын алды. Өлеңдерінің көбі белгілі бір сюжетке құрылған. Нәжімеденовтің «Келін», «Көзсіз батыр», «Қанды сүт», «Соңғы махаббат» поэмалары, «Кішкентай», «Ақ шағыл» романдары бар. Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Әнұранының авторы. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Улан орамы (Астана)

Улан орамы (Астана) - бұрынғы атауы Пришкольный қысқа көшесі. Ұлан орамы Мереке көшесінен басталып, Аралқұм көшесінде аяқталады. Қарқара орамы мен Нұрлыжол көшесін қиып өтеді. Ұзындығы - 540,1 м. Улан - «жасөспірім, жеткіншек, өрен» дегенді білдіреді. Қазақстанда «Улан» атты бірнеше елді мекендер бар. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Олег Николаевич Сосковец

Олег Николаевич Сосковец (1949 ж. т.), инженер - металлург, техника ғылымдарының докторы, профессор. Қарағанды металлургия комбинаты жанындағы зауыт— ЖТОО- ны бітірген (1971). Қарағанды металлургия комбинатында вальцовщиктен цех бастығы, бас директоры сияқты жолдан өтеді. 1991 ж. КСРО қара металлургия министірі болып тағайындалады. 1992 ж. ҚР Үкіметі төрағасының бірінші орынбасары — өнеркәсіп министрі, ал 1993 - 1996 ж. Ресей Федерациясы Үкіметі — Министрлер Кеңесі төрагасының 1-орынбасары. 1996 жылдан Ресейдің қаржы-өнеркәсіп қауымдастығының президенті. Қауымдастық ТМД елдеріндегі интефациялық процестерді жеделдетуде белсенді рөл атқарады. 2002 жылдан ЕурАзЭС-тің скерлік кеңесі қа уым дастығы үйлестіру кеңесінің төрағасы қызметіне сайланды. Бұл ұйым Еуразия экономикалық кеңістігінде шаруашылық байланыстарын қалпына келтіру және ынтымақтастықты дамытумен айналысады. Еңбек Қызыл Ту орденімен марапатталғ ан. 1989 ж. КСРО Жоғарғы Кеңесінің депутаты болып сайланған. Дереккөздер
Балбырауын көшесі (Астана)

Балбырауын көшесі — Астана қаласындағы көше. Бұрынғы атауы – №60 көше. Оңтүстік-Шығыс тұрғын алабы (оң жақ). Балбырауын көшесі Б.Момышұлы даңғылынан басталып, Ақыртас көшесінде аяқталады. Қарқабат, Құндызды көшелерімен қиылысады. Ұзындығы – 655,9 м. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Александр Бараев көшесі (Астана)

Александр Бараев көшесі — Қабанбай батыр даңғылынан басталып, Ш. Уәлиханов көшесінде аяқталады. Ж.Тәшенов, Ш.Иманбаева көшелерімен қиылысады. Ұзындығы — 988,5 м. Александр Иванович Бараев (1908-1985) - ғалым, ауыл шаруашылығы ғылымының докторы, профессор. Қазақстанның еңбек сіңірген ғылым қайраткері. А.Бараев егіншіліктің топырақ қорғау жүйесінің негізі - топырақты су және жел эрозиясынан қорғайтын сыдыра жыртып өңдеу әдісін тапты. Оның үйымдастыруымен Қазақ ауыл шаруашылығы ғылыми-зерттеу институтында топырақ баптайтын және тұқым себетін машиналардың жаңа тұрлері сынақтан өткізіліп, тәжірибеге енгізілді. Бұл көшеде Қазақстан Республикасы Президентінің мәдени орталығы, «Ақниет» жиһаз салоны, «Континент» сауда орталығы орналасқан. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Ұлпан орамы (Астана)

Ұлпан орамы (Астана) - бұрынғы атауы №176 қысқа көше. «Комсомольский» тұрғын алабы. Ұлпан орамы Ұмай ана көшесінен басталып, Тұмар ханым, Айша бибі, Қыз Жібек көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 492,3 м. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Суриков атындағы көше (Алматы)

Суриков атындағы көше. Көшеге XIX ғасырдағы реалистік бағыттағы орыс суретшісі, орыс халқының тарихи қартиналарын жаңашылдықпен байланыстырып, әдемі етіп салудың нағыз шебері Василий Иванович Суриковтің есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 05.11.1958 №29 шешімі) берілген. Суриков Василий Иванович (1848-1916) Красноярск өлкесінде дүниеге келген. Ол - «Утро стрелецкой казни», «Меньшиков в Березове», «Боярыня Морозова», «Покорение Сибири Ермаком» туындыларының авторы. Көше Әуезов ауданында орналасқан. Кешенін ұзындығы - 650 метр. Дереккөздер
Менделеев атындағы көше (Алматы)

Көшеге орыс химигі, педагог, көп саланы зерттеп, зерделеген ғалым, әлемдік химия ғылымын дамытқан теоретик, химиялық элементтер заңын ашқан дарынды зерттеуші, орыс химия қоғамының негізін салған Дмитрий Иванович Менделеевтің есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 26.12.1962 №453/26 шешімі) берілген. Менделеев Дмитрий Иванович (1834-1907) Тобольск қаласында дүниеге келген. Оның 500 баспа еңбегі бар. Көше Медеу ауданында орналасқан. Волочаев көшесінен басталып, Сабыр Шәріпов көшесіне дейінгі аралықта созылып жатыр. Тәтібеков, Қабылов, Чаплин көшелерін қиып өтеді. Бұрынғы атауы - Московская көшесі. Көшенің ұзындығы - 1050 метр. Дереккөздер
Фестивальный қысқа көшесі (Астана)

Фестивальный қысқа көшесі - А.Иманов көшесінен басталып, М.Дубинин қысқа көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 203,7 м. Фестивальный - ағылшын, француз және латын тілдерінен аударғанда - «көңілді, мерекелі» деген мағынаны білдіреді. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Радиогендік газдар

Радиогендік газдар. Үш топшаға жіктелетін табиғи газдар тобы: 1) радиоактивті элементтердің, негізінен алғанда радийдің, уранның, торийдің өздігінен ыдырауы нәтижесінде қалыптасатын газдар; бұл топшаның ең басты өнімі гелий болып табылады. Радиоактивті К40 изотобының геологиялық уақыт аралығында ыдырау өнімі болып табылатын Аг40 изотобы да осы категорияға жатады; 2) суға, минералдарға, таужыныстардағы органикалық заттарға радиоактивті сәулелердің тигізген әсері нәтижесінде қалыптасатын газдар; мұның нәтижесінде сутек, оттек, көміртек тотығы, көмір қышқылы, газ түріңдегі және сұйық көмірсутектер түзіледі; 3) ядролық реакциялар нәтижесіңде қалыптасатын газдар. Шығуы Топырақтағы газдар Генезис бойынша табиғи және антропогендік (техногендік) болуы мүмкін. Табиғи газдардың ішінде үш генетикалық түрі ерекшеленеді-геологиялық, атмосфералық және биологиялық шығу тегі. Бірінші топтағы газдар нақты геологиялық процестердің (экзогендік және эндогендік) есебінен түзіледі; екіншісі — негізінен атмосферамен газ алмасу есебінен; үшіншісі — топырақтағы организмдердің тіршілік әрекеті есебінен. Дереккөздер
Александр Герцен көшесі (Астана)

А. Герцен көшесі. А. Герцен көшесі Жерұйық, М.Дулатов, Әулие ата, Т. Жароков көшелерін қиып өтіп, Д. Карбышев көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 2061,5 м. Александр Иванович Герцен (1812-1870) - орыстың көрнекті қайраткері, философ-материалист, жазушы, публицист. Шығармалары: «Кім жазықты?», «Сұғанақ сауысқан», «Доктор Крупов». Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Шабыт орамы (Астана)

Шабыт орамы (Астана) - бұрынғы атауы №І2 қысқа көше. Оңтүстік-Шығыс тұрғын алабы (оң жақ). Шабыт орамы Обаған көшесінен басталып, Балқантау көшесінде аяқталады. Шабыт орамы Жанкент көшесімен қиылысады. Ұзындығы - 222,2 м. Шабыт - адамның көңіл-күйінің ерекше ықыласты, әсерлі сәті. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Балқантау көшесі (Астана)

Балқантау көшесі - бұрынғы атауы – №41 көше. Оңтүстік-Шығыс тұрғын алабы (оң жақ). Балқантау көшесі Кәусар орамынан басталып, М.Төлебаев көшесінде аяқталады. М.Жұмабаев даңғылын және Талғар, Марқакөл, Баянтау көшелерін қиып өтеді. Ұзындығы – 3462,6 м. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Ұғымадан ағып шығатын мөлшерін арттыру әдістері

Ұғымадан ағып шығатын мөлшерін арттыру әдістері - Жынауыш қойнауқаттың ұңғыма қақпасына сарлас белдеміндегі өтімділігін арттыру мақсатын көздейтін шаралар штығы. Бірнеше әдіс-тәсілдері белгілі, олар - ұңғымаға жапсарлас өңірлерді иқылмен өндеу, гидравликалық-белсенді заттармен өңдеу әдістері және науқатты өндеудің термикалық әдісі. Қойнауқатты қышқылмен өңдеу әдісі карбонатты және карбонаттармен дәнекерленген терригендік жинауыштардың окданына жапсарлас белдеміне тұз қышқылы ерітінділерін әр түрлі иялық реагенттерді араластара отырып айдау. бұл жағдайда жіберілген ерітіңдісі қойнауқ кіріге отарып, оның карбонатты каңкасын немесе эонатты дәнекерін ерітеді де, жинауыш кеуектілігін өсіреді, сөйтіп оның өтімділігін арттырады. Әдістің тиімділігі қышідылдың ену тереңдігіне және оның үйірімділігіне тәуелді. құрамында доломиттері көп, бірақ өтімділігі өте төмен қойнаукдтгарға қыздырылған қышқыл айдалады (термоқылдық өңдеу). Әдісті сазды жинауыштарда қолдануға болмайды, себебі саз тозаңдары тұз қышқылы әсерінен көмпиіп ісініп кетеді, сөйтіп оның кеуектілігін тіпті төмендетіп жібереді. Қойнауқатты гидравликалықжарғылау әдісі қойнауқатқа үлкен қысыммен сүйықгар айдау шараларына негізделген. мұның нәтижесінде жинауыштағы табиғи жарықтар кеңейе түседі, тіпті жаңа жарықтар мен жарықшақтар пайда болады, сөйтіп жинауыштың өтімділігі артады. Қойнаукатты беткейлік белсенді заттармен өңдеу нәтижесінде қойнауқат бетінің беткейлік тартылысы азаяды, сөйтіп Мұнай мен судың жапсарласу өңірінде берік Мұнайлы сулы эмульсшілардың қалыптасу мұмкіндігі кемиді. Қойнауқатты өңцеудің термиклық әдісі ұңғыма оқпанына жапсарлас белдемге жылумен (электрлік жылу, суайналымдықжылу), немесе бумен әсер ету шараларына саяды. бұл шаралар Мұнай тұтқырлығының азаюына, яғни оның беткейлік тартылысы кеми түсуіне, қатты құрамбөліктердің (парафиндердің, шайырлардың) еріп кетуіне мұмкіндік береді. Дереккөздер
Аймақтық жапқыш

Аймақтық жапқыш Мұнайлы кешенді оның бүкіл ауқымында қалқалайтын нашар өткізетін галогендік немесе сазды таужыныстардың свитасы немесе бірнеше свиталар жиынтығы, сирегірек сериясы. Ең тамаша Аймақтық жапқыш рөлін мейілінше аққыш, сондықтан да ауқымды аудандарды жаппай көмкеруге қабілетті галогендік таужыныстар (мәселен, галитит) атқара алады. Мұндай жапқыштардың тағы бір тиімділігі - олар көмірсутек жатындарының шашырай құрдымдалуы на кедергі жасап қана қоймай, өздерін төсеген қабаттарға жинақталған кеуектік сулардың да өзге өңірлерге ағып кетуін қиындатады, сөйтіп аталған қабаттардың тығыздық көрсеткіші төмен дәрежеде қалуын қамтамасыз етеді. Мұның өзі, өз кезегінде, сазды немесе өзге таужыныстардан тұратын Аймақтық жапқышқа қарағанда төмен дәрежелі жапқыштардың (субаймақтық, белдемдік және жергілікті жапқыштардың) аққыштық қабілетін жоғалтпауына, сөйтіп мұнайлы кешеннің ішінде орналасқан жынауыштардың өтімділік қасиетін сақтауына мүмкіндік туғызады. Дереккөздер
Мақатаев атындағы көше (Алматы)

Мақатаев атындағы көше - Көшеге қазақ поэзиясының дүлдүлі, ақиық ақын, ҚР Мемлекеттік сыйлығының иегері Мұқағали Мақатаевтың есімі (Алматы қаласы әкімінің 15.05.1991 #199 шешімі) Мақатаев Мұқағали (1931-1976) Алматы облысының Нарынқол (қазіргі Райымбек) ауданының Қарасаз ауылында дүниеге келген. Ол - «Сәлем, достарымі», «Менің жүрегім», -хқулар ұйықтамайды», «Өмірдің жылуы», «Жүректің соғуы», «Шолпан», «Өмір - өлең», 5 жинақтардың авторы. Шекспирдің сонеттерін, Уитменнің өлеңдерін, Дантенің «Құдіретті комедиясын» қазақ тіліне аударды. Көше бойында «Атамұра» корпорациясының баспаханасы, «Алматы» сауда орталығының Көк базары, «Түркістан» сауда орталығы, «Автотехника» кешені, «Жайнар» сауда орталығы, «Жетісу» аяқ киім фабрикасы, «Жетісу» қонақ үйі, М.Мақатаев атындағы сквер, Аэровокзал, емхана, т.б. мекемелер орналасқан. Желтоқсан көшесімен қиылысқан жердегі скверде Мұқағали Мақатаевтың ескерткіші орнатылған. Орналасқан жер Көше Жетісу, Алмалы ауданы, Медеу аудандарын қиып өтеді. Максим Горьки атындағы парктен Засталып, Мирзоян көшесіне дейін созылып жатыр. *Көшенін ұзындығы - 4750 метр. Бұрынғы атаулары: * а) Құлжа; *ә) Пастер көшелері. Дереккөздер
Шашыранды газдар

Шашыранды газдар. тау жынысытарда дербес қалпында әр түрлі жатындар немесе шағын шоғырлар түзетін газдармен салыстырғанда кезкелген тау жынысы құрамында сорылған немесе еріген күйде өте аз мөлшерде ұшырасатын газдар атауы. Дереккөздер
Меңдешев атындағы көше (Алматы)

Көшеге белгілі мемлекет және қоғам қайраткері Сейітқали Меңдешевтің есімі 1997 жылы берілді. Меңдешев Сейітқали (1882-1937) Бөкей Ордасы Қамаш-Самар уезінде (қазіргі Батыс Қазақстан облысы) дүниеге келген. Ол 1920-1925 жылдары Орталық Атқару комитетінің төрағасы, Халық ағарту комиссары, Республиканың ғылым істері жөніндегі комитет төрағасы қызметтерін атқарған. Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 620 метр. Дереккөздер
Ахмет Жұбанов көшесі (Астана)

А. Жұбанов көшесі. А.Жұбанов көшесі А. Пушкин көшесінен басталып, Жәнібек тархан, А.Иманов, Кенесары көшелері мен Абай даңғылын қиып өтеді. Ұзындығы - 1927,6 м. Ахмет Жұбанов (1906-1968) - ғалым, композитор, дирижер, Қазақстанның халық әртісі, академик, профессор. 1929-32 жылдары Ленинград музыка техникумында скрипка, Ленинград консер- ваториясында гобой сыныбы бойынша дәріс алады. 1934 жылы домбырашылар ансамблі негізінде Қазақ ұлттық халық аспаптар оркестрін ұйымдастырады. 1935-45 жылдары Қазақ филармониясының көркемдік жетекшісі әрі дирижері болады. «Қозы Көрпеш - Баян сұлу», «Исатай - Махамбет» пьесаларының, «Амангелді» фильмінің музыкасын жазған. А.Жүбанов - қазақ халқының қазіргі заманғы кәсіби музыкасының негізін қалаган аға буын композиторлардың бірі. Бұл көшеде Қазақ экономика, қаржы және халықаралық сауда университеті орналасқан. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Шаған орамы (Астана)

Шаған орамы (Астана) - бұрынғы атауы Путейский қысқа көшесі. Шаған орамы Үшқоңыр көшесінен басталады. Ұзындығы - 144,7 м. Шаған - Ақтөбе облысының Шалқар, Байғанин аудандары жеріндегі өзен. Каспий алабында орналасқан. Үзындығы - 157 шақырым. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Балочный көшесі (Астана)

Балочный көшесі - В.Вишневский көшесінен басталып, Анар көшесімен қиылысады. Ұзындығы – 895,5 м. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Әнет Баба көшесі (Алматы)

Әнет Баба көшесі (Алматы) Көшеге қазақ ауыз әдебиетінің аса көрнекті өкілі, атақты шешен, қазақ тархындағы тұңғыш заңнамалық құжат «Жеті жарғыны» құрастыруға қатысқан атақты 7 бидің бірі, халқы әз тұтып, Әнет Баба деп атаған айтулы тұлғаның есімі (Алматы қаласы мәслихаттың 20.11.2006 №292 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 29.11.2006 №7/1448 қаулысы) берілген. Әнет Баба 1628-1723 жылдары өмір сүрген. Көше Әуезов ауданындағы «Алтын бесік» шағынауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 1700 метр. Дереккөздер
Сосновый бор (санаторий)

Сосновый бор санаторий. Қарағандының шығысына қарай — 210 км, Қарқаралы қаласынан 3 км жерде орналасқан. Тыныс алу, асқорыту мүшелерінің, сүйек бұлшық ет және жүйке жүйелерінің созылмалы ауруларын емдейді. 1977 ж . ашылған, жыл бойына жұмыс істейді, 150 адамға арналған. Негізгі емі : балшық пен (Қарасор көлінен әкел інетін балшық) , сумен, парафинмен емдеу, жылу - контрастылық ем, электр сәулесін қолдану, булау, ине-рефлекстік, оттегі терапиясы, емдік физкультура, сылау, Стоматология кабинеті жұмыс істейді. Кітапхана, кино залы, жүзу бассейні бар. Дереккөздер
Сұлтан Бейбарыс көшесі (Алматы)

Сұлтан Бейбарыс көшесі. Көшеге Египет пен Йорданияда патшалық құрған, даналығымен аты аңызға айналған Сұлтан Бейбарыс есімі (Алматы қаласы мәслихатының 24.12.2003 № 26 шешімі мен Алматы қаласы әкімшілігінің 26.12.2003 №5/764 қаулысы) берілген. Көше Әуезов ауданында орналасқан. Бейсембаев көшесінен басталып, Тополев көшесіне дейінгі аралықта созылып жатыр. Байжанбаев, Жантөрин, Нұрмаханов, Төлебаев көшелерін қиып өтеді. Көшенін ұзындығы - 1003 метр. Дереккөздер
Балталы көшесі (Астана)

Балталы көшесі - бұрынғы атауы – №64 көше. Оңтүстік-Шығыс тұрғын алабы (оң жақ). Балталы көшесі Майқайың көшесінен басталып, Ақыртас көшесінде аяқталады. Шертер көшесімен қиылысады. Ұзындығы – 347,1 м. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Шарын орамы (Астана)

Шарын орамы (Астана) - бұрынғы атауы №141 қысқа көше. Шарын орамы Сарыарқа ауданында орналасқан. Ұзындығы - 277 м. Шарын - Алматы облысындағы Шарын өзенінің төменгі ағысындағы жартасты табиғи өңір. Каньон оңтүстік-батыстан солтүстік-шығысқа қарай Шарын өзенінің бойымен 154 шақырымға созылған. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Сұлутөр көшесі (Алматы)

Сулутөр көшесі. Көшеге Сұлутөр атауы (Алматы қаласы мәслихаттың 24.03.2005 №138 шешімімен Алматы қаласы әкімдігінің 4.04.2005 № 2/184 қаулысы) берілген. Көше Алатау ауданының «Айгерім-2» шағын ауданында орналасқан. Көшенін ұзындығы - 450 метр. Дереккөздер
Шаттық орамы (Астана)

Шаттық орамы (Астана) - бұрынғы атауы №9 қысқа көше. Оңтұстік-Шығыс тұрғын алабы (оң жақ). Шаттық орамы Абылай хан даңғылынан басталып, М.Төлебаев көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 379,1 м. Шаттық - адамның қуанып, шат-шадыман күйге түсуі. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Жерасты суларындағы газдардың жылыстауы

Жерасты суларындағы газдардың жылыстауы — құрамындағы газдар әдетте еріген күйде болатын жерасты суларының қозғалыстары нәтижесінде сол газдардың жер қыртысына тән бір өңірлерден екінші өңірлерге қоныс аударуы. Суда еріген газдар сол сулармен бірге жылжуы, немесе диффузиялық және эффузиялық процестер нәтижесіңде жеке жылыстауы ықтимал. Әсіресе диффузиялық процестер нәтижесіндегі газ қозғалыстары маңызды рөл атқарады. Көмірсутекті газдар ішіндегі диффузиялық мұмкіндігі ең жоғары газ метан болып табылады. Этанның, пропанның, бутанның, т.с.с. газдардың диффузиялық коэффиценттерінің мөлшері бірте-бірте кеми береді. Жалпы кез келген газдың диффузиялық коэффиценті температура жоғарлағанда өсіп отырады. Дереккөздер
Жерасты суларында еріген газдар

Жерасты суларында еріген газдар. Құрамы тектік тұрғыдан әркелкі болуы мүмкін, алайда жалпылама алғанда әр түрлі газдардың суда ерігіштігімен, судың минералдану дәрежесімен және температурасымен, қысым мөлшерімен анықталатын, суда еріген түрде ұшырасатын газдар — азот, көмір қышқыл газы, метан, азырақ мөлшерде оттек, күкіртсутек, көміртек тотығы, аргон, этан, пропан, бутан, пентан, өте аз мөлшерде сугек, гелий, криптон, ксенон, неон т.б. Синонимі — "суда еріген газдар". Дереккөздер
Қарасай батыр атындағы көше (Алматы)

Көшеге Ұлы жүздің Шапырашты руынан шыққан батыр, Жетісу жерін жоңғарлардан қорғаған жолбасшы Қарасай батырдың есімі (Алматы қаласы әкімінің 30.12.1997 № 803 шешімі) берілген. - Қарасай батыр (1664-1727) Алматы облысы Қаскелен ауданында дүниеге келген. Көшенің Достық және Сейфуллин даңғылдарымен шектелген аралығында бульвар жасалған. Көше бойында әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-дің химия факультеті, Қазақ мемлекеттік жобалау ғылыми-зерттеу институты, Маз балалар музыка мектебі, Мемлекеттік ұйғыр музыкалық комедия театры, Мемлекеттік корей музыкалық комедия театры орналасқан. Көше Медеу, Алмалы, Әуезов аудандарында орналасқан. Абдуллиндер көшесінен бастарын, Варламов көшесіне дейін созылып жатыр. Бұрынғы атаулары: а) Сельская; ә) Виноградов - көшелері. Көшенін ұзындығы - 7300 метр. Дереккөздер
Субаймақтық жапқыш

Субаймақтық жапқыш . Мұнайлы кешен бөлігін оның бүкіл ауқымында көмкеретін нашар өткізетін таужыныстардан ұралған свита (свита бөлігі, сирегірек карбонатты таужыныстар қимасындағы буда). Субаймақтық жапқыш сазды, сазды-карбонатты, сирегірек галогендік таужыныстар түрінде ұшырасады. Дереккөздер
Балықты көшесі (Астана)

Балықты көшесі - бұрынғы атауы – 6-Кирпичный завод көшесі. Балықты көшесі Ойыл көшесінен басталып, Байқадам көшесінде аяқталады. Ұзындығы – 143,3 м. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Әукебай Қалмағамбетұлы Кенжин

Әукебай Қалмағамбетұлы Кенжин (1898-1982), партия, кеңес қызметкері, Қарағанды көмір бассейнінің құрылысын ұйымдастырушылардың бірі. Арғын тайпасы Қуандық руының Тоқа бөлімінен шыққан.. Өнеркәсіп академиясын (1938) бітірген. 1929-1934 жылы Қарағанды облысы Жаңаарқа аудандық атқару комитетінің төрағасы, 1938-1942 жылдары Шығыс Қазақстан облысы «Алтайзолото» тресі Күршім руда басқармасының директоры, Самар аудандық партия комитетінің 2-хатшысы. 1942-1951 жылдары БК(б)П Горбачев атындағы шахтаның парторгы, Киров аудандық партия комитетінің хатшысы, Қазақстан КП Қарағанды қалалық комитетінің 2-хатшысы, Қарағанды облысының партия комитетінің хатшысы. 1951-1954 және 1962-1974 жылжары «Қарағандыкөмір» комбинаты бастығының орынбасары. 1959-1962 көмір өнеркәсібі жұмысшылары кәсіподағы облыстық комитетінің төрағасы. Октябрь революциясы орденімен, 2 мәрте Еңбек Қызыл Ту, «Құрмет Белгісі» ордендерімен марапатталған. Кенжинге 1-дәрежелі кен директоры дербес атағы (1948) берілді. «Шахтер даңқы» белгісінің толық иегері. Қарағанды қаласының құрметті азаматы. Дереккөздер
Жақып Омаров көшесі (Астана)

Жақып Омаров көшесі Бейбітшілік көшесімен қиылысып, Мұхтар Әуезов көшесіне дейін және Сұлтанмахмұт Торайғыров көшесінен қайта басталып, Шәкен Айманов, Шоқан Уәлиханов, Тараз, Асанқайғы, Сырдария, Әнуар Әлімжанов көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 2392,3 м. Жақып Омаров (1939-1996) - режиссер, актер, ҚР еңбек сіңірген өнер қайраткері. Қазақ мемлекеттік өнер институтын бітірген. Жамбыл, Шымкент, Астана драма театрларында жауапты басшылық қызметтер атқарған. Бұл көшеде Қалыбек Қуанышбаев атындағы Қазақ, музыкалық драма театры орналасқан. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Александр Затаевич көшесі (Астана)

А. Затаевич көшесі. А.Затаевич көшесі І. Есенберлин көшесінен басталып, Г.Потанин, Бекетай, Оқжетпес көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 1281,6 м. Александр Викторович Затаевич (1869-1936) - музыка сыншысы, этнограф, композитор, Қазақстанның халық әртісі. Ақан сері, Біржан сал, Абай, Жаяу Мүса, Үкілі Ыбырай, Құрманғазы, Мүхит, Дәулеткерей, Тәттімбет шығармаларын алғаш рет Затаевич жарыққа шығарды. «Қазақ халқының 1000 әні», «Қазақтың 500 ән-күйі» атты кітаптары шықты. Затаевичтің еңбектері арқылы қазақ музыкасының көптеген үлгілері сақталып, біздің заманымызға жетті. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Меңдіқұлов атындағы бульвар (Алматы)

Көшеге Алматы қаласының көркеюіне елеулі үлес қосқан дарынды тұлға, Қазақстанның еңбек сіңірген сәулетші, Ұлы Отан соғысының ардагері Малғабар Меңдіқұловтың есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 20.09.1989 №11/478 шешімі) берілген. Меңдіқұлов Малғабар (1909-1986) Орынбор қаласында дүниеге келген. Ол - Неке сарайының, Әуезов және Жамбыл ескерткіштері жобасының авторы. Көше Медеу ауданында орналасқан. Жолдасбеков көшесі мен Қажымұқан көшелерінің аралығында созылып жатыр. Көшенің ұзындығы - 700 метр. Дереккөздер
Іздеу критерийлері

Іздеу критерийлері- Пайдалы қазба кенорындарын іздеу істеріне бағыт-бағдар сілтеу мақсатында жасақтала отырып, кенорын көздерінің кеңістіктегі орналасу заңдылықтарын теориялық тұрғыдан негіздеуге тырысатын пайымдаулар; литлогиялық-фациялық, стратиграфиялық, құрылымдық, магмалық, геоморфологиялық және геохимиялық Іздеу критерийлері белгілі. Синонимі —іздеу сілтемелері Дереккөздер
Геохимиялық жылыстау

Геохимиялық жылыстау - Жер болмысында яки жер қыртысы қимасында немесе оның беткі жазықтығында химиялық элементтердің (атомдардың) бір орыннан екінші орынға, немесе бір геологиялық денеден екінші денеге қоныс аударуымен сипатталатын табиғи құбылыстар жиынтығы. бұл құбылыстар нәтижесінде элементтердің шоғырлану немесе селдірлену процестері жүзеге асады, кенорындардың қалыптасуы да осы геохимиялық жылыстау құбылысының нәтижесі. Дереккөздер