kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Бейонсе

Бейо́нсе Жизе́ль Но́улз-Картер (, көпшілікке Бейо́нсе деген атпен танымал; 4 қыркүйек 1981 жыл, Хьюстон, Техас, АҚШ) — R&B стиліндегі америкалық әнші, музыкалық продюссер, актриса, биші және модель. Кішкентайынан вокалды және би байқауларына қатысқан. Атақ-даңққа 1990 жылдары Destiny's Child тобының солисті болып ие болған. Сол кезде Survivor хитімен танымал болған. Топ мүшелері тарап кеткеннен кейін өзінің жеке альбомын шығарып, үлкен жетістіктерге жетеді. Қазіргі таңдағы танымал әншілердің бірі, 17 Grammy сыйлығының иегері ,олардың 14-і жеке әнші ретінде , қалған ушеуі Destiny's Child тобының солисті ретіндегі жүлдесі. Актерлік мансабын 2001 жылы «Кармен: Хип-хопера» музыкалық фильміне түсумен бастайды. 2004 жылы House of Deréon атты отбасылық киім үлгілерін шығарады. Pepsi, Tommy Hilfiger, Armani және L'Oréal сияқты брендтермен келісімге отырған.2010 жылы Forbes журналының әлемнің ең беделділерінің 100 тізімінде 2 қатарды, сонымен қатар музыка әлемінің ханшайымына айналды. Time журналы да өзінің ең беделділерінің 100 тізімінде жариялады. Дискография * Dangerously in Love (2003) * B'Day (2006) * I Am… Sasha Fierce (2008) * 4 (2011) * Beyoncé (2013) * Lemonade (2016) Синглдар Жеке синглдар Турлар * Dangerously in Love Tour (2003) * The Beyoncé Experience (2007) * I Am… World Tour (2009—2010) * I Am… Yours (2009) * The Mrs. Carter Show World Tour (2013—2014) * Verizon Ladies First Tour (2004) * On the Run Tour (с Jay-Z; 2014) Жетістіктері Бейонсе 2011 жылы өткен Bilboard журналының премиясында "Мыңжылдық әртіс" атағын алды. Ол музыкамен айналасқаннан бастап, 17 - Grammy сыйлығының иегері атанып қана қоймай, 45 - номинацияны жеңіп алды. 19 жасында өзінің бірінші жүлдесіне ие болды. Фильмография * 2001 жылы-«Кармен: Хип-хопера» * 2002 жылы-«Остин Пауэрс: Голдмембер» * 2003 жылы-«Борьба с искушениями» * 2004 жылы-«Уход в чёрное» * 2006 жылы-«Розовая пантера» * 2006 жылы-«Девушки мечты» * 2007 жылы-«Моя Ночь на Грэмми» * 2008 жылы-«Кадиллак Рекордс» * 2009 жылы-«Одержимость» * 2009 жылы-«Wow! Wow! Wubbzy!» * 2013 жылы-«Эпик» Өнім және демеушілік Ноулз Pepsi компаниясымен 2002 жылы жарнамаға түсу бойынша келісім шартқа отырды. Кейін, барлық теледидардан, ғаламтордан жарнама көрсетілімге шыға бастады. Бір жағынан бұл компанияға индоссант ретінде, яғни демографиялық позицияны жақсарту үшін көмектесті. 2004 жылы Pepsi компаниясының "Гладиаторлар" атты жарнамасында Ноулз Бритни Спирс, P!nk, Энрике Иглесиас сынды әншілермен бірге түсті. Жеке өмірі 2006 жылы қараша айында Ноулз 2000 жылы Destiny’s Child тобының келіспеушілігінен депрессияға түскенін мойындады. 2002 жылдан Ноулз рэпер Jay-Zмен бірге болатын. 2005 жылы жұптың неке құрайын деп жатқан сылтаулары таралды. Алайда екеуі бұны шындық екенін мойындамады. 2007 жылы қыркүйекте бұл тақырып қайта көтерілгенде, Jay-Z жауабы: «Былай айтсақ-мүмкін бұйырса» (ағылшын. One day soon — let's leave it at that). 2008 жылы сәуірдің 4-і екеуі Нью-Йорк қаласында үйленді. Бұл хабар қоғамға 22-ші сәуірде ғана белгілі болды. 2012 жылы қантардың 7-сі әнші қыз тапты. Есімі-Блю Айви Картер. 2017 жылы 12-ші маусымда егіздерді (ұл және қыз) тапты. Есімдері-Сир Картер мен Руми Картер. Дереккөздер
Джулианна Мур

Джулианна Мур (, шын аты: Джули Энн Смит, 3 желтоқсан 1960 жыл, Фейетвилл, Солтүстік Каролина штаты) – америка актрисасы. Берлин кинофестивалінің сыйлығына ие болып, үш мәрте Венеция кинофестивалінің лауреаты атанған. Мансабының бастапқы кезінде ұзақ уақыт Бродвейде ойнап, қазір ұмыт болған 1980 жылдардағы телехикаяларға түскен. Үлкен экранға кішігірім рөлдерді сомдап шығады. Кинодағы ең алғашқы басты рөлін Стивен Спилбергтің «Парк юрского периода» фильмінде сомдаған. Қазіргі кезде шығармашылық жұмыстармен қызу айналысуда. Филмьдері «Рука, качающая колыбель» (1990) «Магнолия» (1999) «Законы привлекательности» (2004) «Эта – дурацкая любовь» (2011) Дереккөздер
Кэтрин Хепбёрн

Кэтрин Хепбёрн (, 12 мамыр, 1907, Хартфорд, Коннектикут – 29 маусым, 2003, Олд-Сейбрук, Коннектикут) – американдық актриса. Хепберн 60 жыл бойы Голливудтың жетекші актрисасы болды. Кино тарихында «Оскар» сыйлығына төрт рет ие болған жалғыз актриса. Американдық кино институты Кэтрин Хепбернді Голливуд тарихындағы ең ұлы актриса деп таныды. Дереккөздер
Николас Кейдж

Ни́колас Кейдж ( шын аты Николас Ким Коппола ; 7 қаңтар 1964 жыл, Лонг-Бич, Калифорния, АҚШ) — американдық актері, продюссер, режиссер. «Оскар сыйлығы» сыйлығының иегері. Кино мансабын 1980 жылдары бастаған. Алғашқы фильмдерінің бірі – «Лучшие времена». Оның түскен фильмдерінің көбісі көпшілікке кеңінен танымал болған. Бір жылдары қаржы жағынан қиындықтар көрген Кейдж өзінің бірнеше үйін және орта ғасырдағы Найдштайн қамалын сатып жіберуге мәжбүр болған. Кейдж үш рет үйленген. Бірінші рет Патриция Аркетпен, екінші рет Элвис Преслидің қызы Лиза Мария Преслимен некеге отырған. Қазіргі жұбайы қарапайым даяшы, корей ұлтының өкілі – Эллис Ким. Фильмдері * «Құс» (1984) *«Пегги Сью тұрмысқа шықты» (1986) *«Көктегі адам» (1986) *«Аризонаны тәрбиелеу (1987) *«Ай билігі» (1987) *«Өлтіретін уақыт (1990) *«От құстары» (1990) *«Зандали» (1991) *Қызыл жартастан батысқа (1992) *«Эмос пен Эндрю» (1993) *«Жұмақта ұсталды» (1994) *«Поцелуй смерти» (1995) *«Жылан көздері» (1998) *«Періштелер қаласы» (1998) *«Өлгендерді тірілту» (1999) *«8 миллиметр» (1999) *«Капитан Кореллидің таңдауы» (2001) *«Рождество ертегісі» (2001) *«Егіз мұнаралар» (2006) *«Грайндхаус » (2007) *«Қауіпті Бангкок» (2008) *«Көріпкелдік » (2009) *«Дарвин миссиясы» (2009) *«Астробой» (2009) *«Пипец» (2010) *«Злоумышленники» (2011) *«Медальон » (2012) *«Крудстар отбасы » (2013) *«Джо» (2013) *«Мұзды жер» (2013) *«Сенім» (2016) *«Сноуден » (2016) *«Крейсер » (2016) *«Кек: ма хаббат хикаясы» (2017) *«Ана мен әке» (2017) *«Әлемдер дің арасында» (2018) *«Мэнди» (2018) *«Айна» ( 2018) *«Шошқа» (2021) *«Батчерс Кроссинг» (2022) Дереккөздер
Мэттью Чендлер Фокс

Мэттью Чендлер Фокс ( 14 шілде 1966 жыл, Абингтон, Пенсильвания штат) – америка актері. «Остаться в живых» (2004-2010) телехикаясындағы рөлі арқылы көпшілікке кеңінен танылған. Кино әлеміне 1992 жылы шыққан «Мой парень воскрес» фильмі жол ашқан. «Нас пятеро» және «Говорящий с призраками» хикаяттарынан кейін атақ-даңққа бөлене бастаған. Осыдан кейін бірқатар фильмдерде екінші пландағы рөлдерді сомдаған. 2004 жылдан 2010 жылға дейін «Остаться в живых» телехикаясында басты рөлдердің бірін ойнайды. Фильмдері «Мой парень воскрес» (1993) «Под маской» (1999) «Мы – одна команда» (2006) «Спиди-гонщик» (2008) Дереккөздер
Доминик Монаган

Доминик Бернард Патрик Люк Монаган ( 8 желтоқсан 1976 жыл, Берлин, Германия) – ағылшын актері. «Сақиналар билеушісі» (2001-2003) кинотрилогиясы және «Lost» (2004-2010) хикаятындағы рөлдерімен танымал болған. Кішкентайнан актерлік мамандықты игеруді армандаған ол мектеп қабырғасында жүріп, көптеген қойылымдарға қатысады. Ең бірінші рөлін 1997 жылы шыққан «Враждебные воды қаз?» фильмінде сомдаған. Осыдан кейін 2001 жылы шыққан «Сақиналар билеушісі: 1-ш" бөлім» фильмінде Мериадок Брендибак деген хоббиттің рөлін сомдап көпшілікке танылған. Қазір жаңа жобалармен жұмыс істеуде. Дереккөздер
Хорхе Гарсиа

Хорхе Гарсиа (, 28 сәуір 1973 жыл Омаха, Небраска, АҚШ) – америка актері және комик. Колледжде оқып жүріп актерлік мансапқа жолына түсуге ынталы болады да, оқуын бітірген соң телехикаяларға түсе бастайды, сонымен қатар театр сахналарында да ойнап жүреді. «Добро пожаловать, или Соседям вход воспрещён» (2006) фильмінде кішігірім рөлді сомдап шыққан. Алайда көреремендерге ол «Остаться в живых» телехикаясындағы дәу, бірақ мейірімді Херлидің рөлімен танылған. 2005 жылы үйленген. Фильмдері «Коломбо» (2003) «Как я встретил вашу маму» (2010) «Грань» (2011) Дереккөздер
Николь Эванджелин Лилли

Николь Эванджелин Лилли (; 3 тамыз, 1979 жыл, Форт-Саскачеван, Альберта, Канада) – канадалық актриса. «Остаться в живых» телехикаясындағы Кейт Остин рөлімен аты шыққан. Кино әлеміне кірерге дейін ол стюардесса және даяшы болып жұмыс істеген. Кейін «Форд» агенттігімен келісім жасап, модель болады. 2003 жылдан бастап фильмдердің эпизодтарында көріне бастайды. Алайда оның атын әлемге «Остаться в живых» фильміндегі рөлі шығарады. 2009 жылы Эванджелин L’Oréal компаниясының өкілі атанады. Фильмдері «Фредди против Джейсона» (2003) «Повелитель бури» (2008) «Живая сталь» (2011) Дереккөздер
Билли Бойд

Билли Бойд (, 28 тамыз 1968 жыл, Глазго) – шотланд актері, музыкант. «Сақиналар билеушісі -1» және «Хозяин морей қаз?: на краю земли қаз?» фильмдеріндегі рөлдерімен кеңінен танылған. Киномен қатар ол театр сахнасындағы актерлік қызметін де атқарған. Сонымен қоса ол музыкант, әнін өзі жазып өзі орындайды, гитара және барабанда ойнай алады. «Beecake» музыкалық ұжымының көшбасшысы. Спортпен айналысқанды ұнатады. Қазір Глазго қаласында өзінің жұбайымен және ұлымен тұрып жатыр. Фильмдері: «Taggart» (1996), «Midsummer Dream» (2005), «Moby Dick» (2010), т.б. Дереккөздер
Шон Астин

Шон Астин ( 25 ақпан 1971 жыл, Санта-Моника, Калифорния,АҚШ) – америка актері, режиссер, продюссер. Көрермендерге Сақиналар әміршісі» (2001-2003) трилогиясындағы Сэмуайз Гэмджи рөлімен танылған. Алғаш экранға 1995 жылы «Оңбағандар» фильмімен шыққан. 1992 жылы үйленген, үш қызы бар. 2004 жылы Джо Лейденмен бірлесіп «Туда и обратно: рассказ актёра» (ағыл. There and Back Again: An Actor's Tale) кітабын жарыққа шығарады. Кітапта Дж. Р.Р. Толкиен роман желісі бойынша түсірілген трилогияның түсірілімі барысындағы өз әсерлері мен сезім толғаныстарын баяндайды. Дереккөздер
Шон Марк Бин

Шон Марк Бин ( 17 сәуір 1959 жыл) – ағылшын театр және кино актері. «Анна Каренина» (1997) фильміндегі Вронскийдің, «Сақиналар әміршісі» фильмінде Бороирдің, «Троя» фильмінде Одиссейдің рөлін сомдаған. Кішкентайынан футболист болуды армандаған, алайда жас кезінде болған оқыс жағдайға байланысты бұл арманын жүзеге асыра алмайды. Кейінірек актерлік өнермен айналыса бастайды. Алғаш экранға 1984 жылы «Зимний полет» фильмімен шығады. Содан бері әртүрлі рөлдерді сомдап шыққан. Фильмдері «Игроки» (1984) «Леди Чаттерлей» (1993) «Браво Два Ноль» (1999) «Эпоха героев» (2011)
Сэр Иэн Мюррей Маккеллен

Сэр Иэн Мюррей Маккеллен ( 25 мамыр 1939 жыл, Бернли, Ланкашир графствосы, Ұлыбритания) – британдық актер. Қазіргі таңда «Люди Икс», «Властелин колец» сияқты танымал кино жобаларға жиі түсуде. Шекспир репертуарындағы барлық пьесаларда ойнап шыққан. 1969 жылы бірінші рөлін сомдаған. 1988 жылы бірінші рет Би-Би-Си радиостанциясындағы сұхбатында өзінің гомосексуал екенін жария еткен. Көптеген сыйлықтардың иегері. Әлі күнге дейін киноға түсіп келеді. Фильмдері «Крепость» (1983) «Я согласен на всё» (1994) «Волшебное приключение» (2005) «Золотой компас» (2007) Дереккөздер
Вигго Мортенсен

Вигго Питер Мортенсен кіші (; , Нью-Йорк) — америка актері. «Сақиналар әміршісі» кинотрилогиясындағы Арагорн рөлімен кеңінен танымал. Испан тілін жетік меңгерген Виггога испан тілінде түсірілетін фильмдерге түсу ұсыныстары жиі түседі. Актерлік мансабын 1980 жылдары Бродвейде бастаған. Кинодағы дебюті 26 жасында болған. 1990 жылдарда фильмдерде болмашы рөлдерді сомдап жүрген. «Портрет леди» (1996), «Солдат Джейн» (1997) фильмдеріне түседі. «Сақиналар әміршісі» фильмінен кейін бірқатар фильмдерге түскен. Кино жұмысынан бөлек ол «Perceval Press» баспасының негізін қалаған және сурет салумен айналысады. Фильмография * 1985 - «Куәгер» * 1994 - «Экипаж» * 2001 - «Сақиналар әміршісі: Сақина бауырластығы» * 2002 - «Сақиналар әміршісі: Екі қамал» * 2003 - «Сақиналар әміршісі: Патшаның оралуы» * 2004 - «Идальго» * 2011 - «Қауіпті әдіс» * 2018 - «Жасыл кітап» * 2020 - «Құлау» * 2020 - «Ғарыш:Мүмкін Әлемдер» * 2022 - «Болашақ қылмыстар» * 2022 - «Отыз өмір» * 2023 - «Өлген адам ауырмайды» Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *
Джон Рис-Дэвис

Джон Рис-Дэвис (; 5 мамыр 1944) – ағылшын актері. «Скользящие» (Sliders) хикаятында, «Индиана Джонс» фильмдерінде, «Сақиналар әміршісі» трилогиясында және «Затерянный мир» дилогиясында сомдаған рөлдерімен танымал. Актерлік жұмысын театр сахнасынан бастайды. Экранға 1970 жылдардан бастап шыққан. 70-ке жуық фильмге түскен. Сондай мультфилмдерде дауыстарды сомдаған. Екі рет үйленген. Бірінші некесінен екі ұлы, ал екіншісінен бір қызы бар. Фильмдер тізімі * «Я, Клавдий» (1976) * «Айвенго» (1982) * «Седьмая монета» (1992) * «Британик» (2000) * «12 дней страха» (2004) * «Свирепая планета» (2011) Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *
Майкл Гэмбон

Сэр Майкл Джон Гэ́мбон ( 19 қазан 1940 жыл, Дублин, Ирландия) – британдық театр және кино актері. Ең үздік актер номинациясы бойынша төрт рет BAFTA телесыйлығына (1987, 2000, 2001, 2002) және басқа киноматография гильдиясының сыйлықтарына ие болған. Британ Ұлттық Театрында жұмыс істеген. Гэмбон «The Singing Detective» телехикаясындағы Филип Марлоудың рөлінен кейін таныла бастаған. Ол Ричард Харристің орнына «Гарри Поттер» фильмінің соңғы алты фильмінде түскен. Фильмдері «The Beast must Die» (1974) «Повар, вор, его жена и её любовник» (1989) «Омен» (2006) «Удача» (2011) Дереккөздер
Имельда Стонтон

Имельда Стонтон – британдық театр және киноактриса. Лондонның ұлттық театрында, «Олдвик» театрында және Шекспир компаниясында жұмыс істеген. Көптеген фильмдерге түскен, «Питердің достары», «Много шума из ничего», «Ғашық Шекспир» картиналарындағы рөлдерімен танымал. Майк Лидің «Вера Дрейк» (2004) фильміндегі басты рөлі үшін BAFTA сыйлығының, Венеция және Нью-Йорк кинофестивалінің лауреаты атанған. «Хәрри Поттер » фильмінде профессор Долорес Амбридждің рөлін сомдаған. Фильмдері «Смертельный совет» (1993) «Моя ужасная няня» (2005) «Взятие Вудстока» (2009)
Робби Колтрейн

Ро́бби Ко́лтрейн (, шын аты: Энтони Роберт Макмиллан 30 наурыз 1950 жыл, Рутерглен, Оңтүстік Ланаркшир, Шотландия) – шотланд театр және киноактері, комик, сценарийші, продюссер. «Метод Крекера» британдық телехикаясындағы Эдди Фитцтің және «Гарри Поттер» фильміндегі Хагридтің, сонымен қатар «Монашки в бегах» фильміндегі Инвиолата рөлімен танымал болған. Алғаш рет экранда 1981 жылы ВВС арнасында көрсетілген «A Kick Up the Eighties» хикаятындағы рөлімен көрінген. Кейінірек оған кинофильмнен рөлдер алуға ұсыныс түсе бастайды. Осылайша ол бірқатар танымал фильмдерде көрінеді. 2001 жылдан бастап 2011 жылға дейін «Гарри Поттер» фильмінің барлық бөліміне түскен. Фильмдері «Абсолютные новички» (1986) «Приключения Гека Финна» (1993) «Золотой глаз» (1995) «Спровоцированная» (2006) Дереккөздер
Алан Рикман

Алан Сидни Патрик Рикман ( 21 ақпан 1946, - 14 қаңтар 2016, Хаммерсмит ауданы, Лондон, Англия) – британдық театр және киноактері. «Алтын глобус», «Эмми» және BAFTA сыйлықтарының лауреаты. Алғашқы рөлін театр сахнасында «Опасные связи» қойылымында сомдаған. 1985-1987 жылдары Англияда көрсетіліп жүрген спектакль кейін Бродвейге барып үлкен жетістіктерге жетеді. Ал Алан өз ойынымен бәрінің назарын аудартады. Оны бірден «Крепкий орешек» жобасына шақырады. Осыдан кейін оның актерлік мансабы жоғарылай бастайды. Алан Рикман көп көрермендерге «Хәрри Поттер» фильміндегі профессор Северус Снейптің рөлімен таныс. Фильмдері «Январский человек» (1989) «Робин Гуд, принц воров» (1991) «В поисках Галактики» (1999) «Суини Тодд, демон-парикмахер с Флит-стрит» (2007) «Удар бутылкой» (2008) Дереккөздер
Памела Андерсон

Паме́ла Де́низ А́ндерсон (, 1 шілде 1967 жыл, Ледисмит, Британ Колумбиясы, Канада) – америка актрисасы және фотомодель. 1989 жылы Playboy журналының мұқабасына бейнесі басылып шығады, ары қарай осы журнал компаниясымен жұмыс істей бастаған. 1992 жылы «Спасатели Малибу» телехикаясына түсіп, кейін АҚШ-тың секс-символына айналады. Сонымен қатар Памела өзінің қайырымдылық шараларымен де танымал. Өзі вегетариандық тағамдарды тұтынатындықтан, жануарлардың «құқығын» жақтап, аң терісін киімдерге пайдалануға қарсылық білдіреді. 1995 жылы рок-музыкант Томми Лиге күйеуге шыққан. Екі ұлы бар. Фильмдері * «Захват Беверли Хиллз» (1991) * «Скуби-Ду» (2002) * «Блондинка и блондинка» (2008) * «Голливуд для начинающих» (2010) Дереккөздер
Шон Пенн

Шон Джастин Пенн ( 17 тамыз 1960 жыл) – америка актері, кинорежиссер. Өмірбаян 2004 жылы «Жұмбақ өзен» фильміндегі және 2009 жылы «Харви Милк» фильміндегі рөлдері үшін «Оскар» сыйлығының лауреаты атанған. Өзінің мансабын телехикаяларда түсіп бастаған. Алғаш киноға 1981 жылы «Отбой» («Кадеты») (Taps) картинасына түскен. «Риджмонт колледжіндегі алансыз күндер» (Fast Times at Ridgemont High, 1982) комедиясымен таныла бастап, «Жөндекі жігіттер» (Bad Boys, 1983) және «Сұңқар мен Аққала" (The Falcon and the Snowman, 1985) фильмдерімен атаққа ие болған. 1985 жылы поп әнші Мадоннаға үйленеді, бұдан кейін үнемі БАҚ назарынан тыс қалмайды. Мадонна екеуі сәтсіз болып шаққан «Шанхайлық тосын сый» фильміне түскен. Екеуі 1989 жылы ажырасып кеткен. Оның бірқатар режиссерлік жұмыстары да бар. Фильмдері * «Мен – Сэммін» (2001) * «Өмір ағашы» (2011) * «Гангстерлік жасақ» (2013) Сыртқы сілтемелер *
Тимоти Хаттон

Ти́моти Ха́ттон (, 16 тамыз 1960 жыл, Малибу, Калифорния, АҚШ) – америка актері және кинорежиссер. 20 жасында екінші пландағы ең үздік ер адам рөлі үшін «Оскар» сыйлығын иеленеді. Кино дебюті 1980 жылы шыққан Роберт Редфордтың «Обыкновенные люди» фильмі болған. Дәл осы фильмдегі рөлі үшін «Оскар» сыйлығын алған. Осыдан кейін ол бірқатар танымал болған фильмдерге түскен. «Пять дней до полуночи» және «Тайны Ниро Вульфа» хикаяттарында басты рөлдерді сомдаған. Қазіргі кезде «Воздействие» телехикаясының түсіріліміне қатысуда. фильмдері «Долгий путь домой» (1981) «Измена» (1988) «Генеральская дочь» (1999) «Призрак» (2010) Дереккөздер
Анькан

Анькан – Қытай Халық Республикасының Шэньси провинциясындағы қалалық аймақ. Жер аумағы – 23.391 км². Халық саны – 2,93 млн адам. Қалалық аймақ 1 ауданнан және 9 уезден тұрады. Олар: Ханьбинь ауданы, Байхэ, Ланьгао, Ниньшань, Пинли, Сюньян, Шицюань, Ханьинь, Цзыян және Чжэньпин уездері. Дереккөздер
Аньян

Аньян – Қытай Халық Республикасының Хэнань провинциясындағы қалалық аймақ. Жер аумағы – 7.413 км². Халық саны – 5,25 млн адам (2002). Қала аумағынан Шан әулеті кезіндегі көптеген бұйымдар табылған. Инь патшалығының астанасы осы жерде болған деген болжам да бар. Ежелгі қала аумағы ЮНЕСКО-ның бүкіләлемдік мұралары тізіміне енген. Қалада Қытай иероглифтері музейі қызмет жасайды. Қалалық аймақ 4 ауданға (Бэйгуань, Вэньфэн, Иньду және Луньань аудандары), 1 қалалық уезге (Линьчжоу қалалық уезі), 4 уезге (Аньян, Нэйхуан, Таньинь және Хуасянь уездері) бөлінеді. 1920 жылы жүргізілген қазба жұмыстары нәтижесінде қаланың ескі орны мен ескі қорымдар табылған. Дереккөздер
Баодин

Баодин – Қытай Халық Республикасының Хэбэй провинциясындағы қалалық аймақ. Жер аумағы – 22.159 км². 2002 жылғы санақ бойынша қала халқы 605087 адамды құраса, жалпы аймақтағы халық саны 10,7 млн адамды құрайды. Әкімшілік-аумақтық бөлінуі: 3 аудан, 4 қалалық уезд, 18 уезд. Климаты муссонды қоңыржай болып келеді. Ауа райының температурасы қыс мезгілінде -3,9°С, жаз мезгілінде +27,1 °C, орташа жылдық температура +12,8 °C. Жауын-шашынның жылдық мөлшері – 542 мм. Дереккөздер
Баоцзи

Баоцзи — Қытай Халық Республикасының Шэньси провинциясының қалалық аймағы. Жер аумағы – 18.235 км². Халық саны 2003 жылғы санақ бойынша 3,68 млн адамды құрайды. Әкімшілік-аумақтық тұрғыдан 3 аудан, 9 уезге бөлінеді: Аудандар * Вэйбинь (渭滨区) * Цзиньтай (金台区) * Чэньцан (陈仓区) Уездер * Линью (麟游县) * Лунсянь (陇县) * Мэйсянь (眉县) * Тайбай (太白县) * Фэнсян (凤翔县) * Фэнсянь (凤县) * Фуфэн (扶风县) * Цишань (岐山县) * Цяньян (千阳县) Дереккөздер
Бэнбу

Бэнбу – Қытай Халық Республикасының Аньхой провинциясындағы қалалық аймақ. Жер аумағы – 5.952 км². 2008 жылы жүргізілген санақ бойынша халық саны 3,525 млн адамды құрайды. Бэнбу қалалық аймағы 4 ауданға (Бэншань, Лунцзыху, Хуайшан және Юйхуэй аудандары) және 3 уезге (Гучжэнь, Ухэ және Хуайюань уездері) бөлінеді. Телефон коды – 86 552. Дереккөздер
Бэньси

Бэньси – Қытай Халық Республикасының Ляонин провинциясындағы қалалық аймақ. Жер аумағы – 8.411 км². Халық саны 1,567 млн адам. 1876 жылы осы аймақта Хуайжэнь уезі, 1906 жылы Бэньси (Бэньсиху көлінің құрметіне) уезі құрылады. 1939 жылы уезд Бэньсиху қалалық аймағы болып өзгертіледі. Қазіргі атауына 1948 жылы ие болған. Бэньси қалалық аймағы 4 аудан, 2 автономиялық ауданнан тұрады. Дереккөздер
HSK (Hanyu Shuiping Kaoshi)

HSK (Hanyu Shuiping Kaoshi) — қытай тілін білу деңгейін анықтау мақсатында Бейжің тіл және мәдениет университеті тарапынан ұйымдастырылған Қытай мемлекеттік емтиханы. HSK қытай тілі ана тілі болып табылмайтын барлық Қытайдың аз ұлт өкілдеріне, сонымен қатар қытайлық эмигранттар мен шетелдіктерге арнайы тағайындалған. «HSK» емтиханы «Негізгі деңгей», «Бастапқы және орта деңгей», «Жоғарғы деңгей» деп жіктелетін көпдеңгейлі құрылыман тұрады. Әр деңгей тыңдау, грамматикалық тест, мәтінді түсіну қабілетін анықтауға арналған тапсырма, сонымен бірге жоғарғы деңгейлік сертификатқа тапсыру кезінде шығарма жазу секілді өзіндік тапсырмалар топтамасын құрайды. Кез келген сертификат білім деңгейінің тек формалды көрсеткіші болып табылуына қарамастан, бүгінгі күні аталған құжат қытай тілін білу деңгейін ресми халықаралық куәландыратын жалғыз ғана құжат болып табылады. Арнайы сайты – [http://www.hsk.org.cn/] . 1-деңгейді тапсырған үміткерлер қытай тілінің ең оңай сөздері мен сөйлемдерін меңгеріп, тілді қарым-қатынас құралы ретінде қолдана алады, сонымен қатар ол қытай тілін одан әрі қарай жеңіл игеру мүмкіндігіне ие болады. 2-деңгей үміткерлердің қытай тіліндегі күнделікті қолданылатын сөздері мен сөйлемдерін еркін меңгергендігін және бастапқы қытай тілінің жоғарғы деңгейі жеткендігін көрсетеді. 3-деңгейге ие үміткерлер күнделікті тұрмыс-тіршілікте, оқу мен жұмыста қытай тілін еркін қолданып, Қытай еліндегі саяхатта тілдік кедергілерден еркін өте алады. 4-деңгейге ие үміткерлер көптеген тақырыптарда пікір таластырып, қытай тілі ана тілі болып табылатындармен қиындықсыз қарым-қатынас орната алады. 5-деңгейден өткен үміткерлер қытай тіліндегі газет-журналдарды оқып, қытайлық фильмдер мен телебағдарламаларды тамашалай алады, яғни олар қытай тілінде еркін сөйлеп, еркін жазады. 6-деңгей үміткерлердің қытай тілін толық меңгергендігін көрсетеді. Дереккөздер
Айдаһар-қайықтар мейрамы

Айдаһар-қайықтар мейрамы – қытай халқының екі мың жылдық тарихы бар мейрамы. Бұл мейрам жыл сайын Қытай, Тайвань, Гонконг пен Сингапурда атап өтіледі. Бұл – Қытайдың ұлттық қаһарманы Ку Юаньнің құрметіне өткізілетін мейрам. Аңыз бойынша осыдан 2 мың жылдай бұрын ол билік басында жемқорлыққа наразылық ретінде суға кетіп өлген. Мейрамда басты шара ретінде айдаһар тәрізді жасалған қайықтар арасында жарыс ұйымдастырылады. Ұзындығы 10 метрден асатын, айдаһардың басы мен құйрығы тәрізді ойылып арнайы жасалатын әрбір қайықта 20 шақты адам отырып, белгі берілген кезде дауылпаздар қағылып, бір-бірімен жарысады. Қытайдың ұлттық спорт түрі ретінде саналады. Дереккөздер ru:
Қытайдың ұлттық мейрамдары

Қытайдың ұлттық мейрамдары – қытайлықтардың мыңдаған жылдар бойы ай күнтізбесіне сәйкес аталып өтетін мейрамдары. Қытай елінде және қытай ұлтының өкілдері бар елдерде тойланады. Қытайда Қытай Халық Республикасы құрылғаннан кейін христиандық жыл санау, яғни күн күнтізбесі енгізілген. Сол уақыттан бері Қытайда 1 қаңтарда – Жаңа жыл, 8 наурызда – Халықаралық әйелдер күні, 1 мамырда – Халықаралық еңбек күні, 4 мамырда – жастар мерекесі, 1 маусымда – Халықаралық балалар күні (балалар үшін демалыс күні), 1 шілдеде – Қытай Коммунистік партиясының құрылған күні, 1 тамызда – Қытайдың халықаралық азаттық әскерінің құрылған күні, 1 қазанда – Қытай Халық Республикасының құрылған күні тойланады. Ресми мемлекеттік мерекелермен қатар Қытайдың көптеген аудандарында, көптеген этникалық топтар арасында өздерінің жергілікті мерекелері аталып өтіледі. Дереккөздер
Ай немесе егін мерекесі

Ай немесе егін мерекесі – ай күнтізбесі бойынша сегізінші айдың он бесінші түнінде (қыркүйек) аталып өтілетін мереке. Тан әулеті кезінен бастап белгіленіп, тойлана бастаған мейрам қытай күнтізбесінде аса маңызды орын алады. Бұл – Ай құдайына табынатын күн. Дәстүр бойынша бұл күні қытайлар ерекше тәтті тоқаштар пісіріп, бір-біріне ұсынып дәм татысады және айдың жарығымен өлең оқиды. “Ай шелпектері” қытай халқының моңғол шапқыншылығына қарсы көтерілісін еске түсіреді, өйткені бірнеше ғасыр бұрын осындай тоқаштардың ішіне салынған кішігірім хаттар бүліншілікке және басқыншыларға бойсұнбауға шақырған. Бұл күні ғашықтар құдайлардан өздерін ай сияқты бір бүтінге айналдырып қосуын сұрайды. Барлық жерде кішкентай түрлі-түсті шамдар сатылады: кешке қарай қала саябақтары мен егіс далаларында ата-аналар балаларымен бірге оларды жағады. Дереккөздер ]
Конфуцийдің туған күні

Конфуцийдің туған күні – Қытай мейрамы. Көне философ қытай өркениетінің рухани дүниетанымына аса зор ықпал еткен. Конфуцийлік әдеп бес ізгілікке: мейірімділік, әділеттілік, туралық, парасаттылық және адалдыққа негізделген, адамды өзін-өзі тәрбиелеуге шақырады. Конфуцийшілдік көптеген ғасырлар бойы мемлекеттік идеологияның негізі болып келеді. Осының негізінде соңғы кезде жоғалтқан құндылықтарын қайта жаңғыртылуда. Дереккөздер
Қытай мәдени орталығы

Қытай мәдени орталығы – Қазақстандағы мәдени орталықтың бірі. 1997 жылы 13 маусымда Талдықорған қаласында құрылған. Оның құрылуына бастаушы болған – Лю Лидия Николаевна. Орталық жанынан қытай тілін үйренетін балалар тобы, 6 адамнан құралған би тобы – «Лотос» ансамблі ұйымдастырылған. Қазіргі кезде Лидия Николаевна орталық және Ассамблея өткізетін барлық іс-шараларға қатыса отырып, құрметті төрайым ретінде белсенді жұмыстар жүргізуде. Қытай мәдени орталығының негізгі мақсаты – Қазақстан Республикасы халқының бірлігін, ұлтаралық келісімді және ынтымағын сақтай отырып, өз ұлтының дәстүрлері мен мәдениетін, әдет-ғұрпын дамыту және насихаттау болып табылады. Дереккөздер
Чуй Юанды

«Қияқ күріш» мерекесі – ақынға арналған мереке. Мамырда өтетін бұл мереке ұлы ақын Чуй Юанды еске түсіру үшін белгіленген. Чуй Юан (шамамен б.з.д 340 жылдан 278 жылдарға дейін) – «Белдескен бектіктер» дәуірінде өмір сүрген Чу бекінісінің (қазіргі Хуби, Хунан провинциялары) отаншыл Абызы. Елдегі таралған өсекке сеніп, өзіне жасалған қастандық ісіне ашынған ол арқасына тас байлап, Боло дариясына батып қайтыс болады. Қара халық бұл хабарды естіген соң, жапа-тармағай қайықпен оның сүйегін іздейді. Оның етін балық жеп кетпесін деп суға бамбукке салынған күріш тастайды. Чуй Юанның мүрдесі суға кетеді. Оның жайсаң мінезі ел арасында әліге дейін сақталып келген. Бүкіл ұлт жыл сайын оның өлімін (өзенге өзін тастаған күні – ескіше күнтізбе бойынша 5 мамыр) аза тұтады. Сонымен айдаһар қайық есу, қияқ күріш түю, ермен қадау мәңгілік ғұрыптық әдетке айналған. (Қытай тілінен аударылған) Дереккөздер
Вэйфан

Вэйфан – Қытай Халық Республикасы, Шаньдун провинциясының орталық бөлігіндегі қалалық аймақ. 2005 жылы жүргізілген санақ бойынша халық саны 8 млн 520 мың адамды құрайды. Жер аумағы – 15,8 мың км. Вэйфан қалалық аймағы Дуньин, Цзыбо және Линьи, және Жичжао қалалық аймақтарымен шектеседі. Циндао – Цзинань теміржол торабындағы транспорттық сауда орталығы. Weichai фабрикасы мен машина компаниясының, батпырауықтың отаны болып саналады. Қалалық аймақ 4 ауданнан, 6 қалалық уезден және 2 уезден тұрады. Қалада Вэйфан техникалық университеті және әуежай бар. Дереккөздер
Әруақтар мерекесі

Әруақтар мерекесі – 15 шілде күні аталып өтілетін қытай мерекесі. Бұл күні қайтыс болған үлкендерді еске түсіріп, әруақтарды отбасының жылылығын қайта көруге шақырады. Жазық өңірлерде сол күні ымырт түсе жұрт есігін айқара ашып далаға шығады да, айқайлап әруақтарды үйге шақырады. Шақырған дауыстар түнгі желмен ұзаққа таралып жатады. Бұл көріністі өз басынан өткізгендер мәңгі ұмытпайды. Сулы өңірлерде өзен мен көлдерге балауыз шырақ қояды. Ай туып, жұлдыздар шыққан шақта, шырақтар су бетінде жүзіп, туыс-туғандардың сағынышын жыраққа жалғайды. (Қытай тілінен аударылған) Дереккөздер
Қарбыз мерекесі

Қарбыз мерекесі – 15 тамыз күні тойланатын қытай мерекесі. Бұл мерекенің тарихы Қытайды моңғол билеген кезеңнен бастау алады. Шыңғысханнан Құбылай арқылы жалғасқан моңғол патшаларының билігі Қытайда біраз жыл өмір сүрген еді. Бірақ жергілікті халықты қырмай, олардың салт-дәстүріне құрметпен қараған. Моңғол билеушілері он, жүз, мың үй дегендей бөліктерге бөліп билеу дәстүрін ұстанған. Осындай орайды қолдан жібермеген қытайлар бал күлшенің ішіне, балықтың ішіне хат жасырып таратып, бір күнде әр ауыл өз моңғол билеушілерінің басын алған. Содан бастап «жеңіс күні» ретінде тойланатын дәстүрлі мерекеге айналған.
Ауызша аударма (кітап)

Ауызша аударма (кітап) – оқу құралы. Авторы – Ә. Тарақов. 2009 жылы Алматы қаласындағы «Қазақ университеті» баспасынан шыққан. 115 беттен тұрады. Оқу құралында аударманың қиын да күрделі түрінің жасалу жолдары, ілеспе және синхронды аударманың қалыптасып, дамуы, көркем немесе жазбаша аударма түрлерінен айырмашылықтары мен ұқсастықтары, аударманың психологиялық үдерісі, т.б. қамтылған. Ғылыми стилде жазылған. Оқу құралы болашақ ауызша аудармашыларға, студенттер мен магистранттарға, кәсіби мамандануға арналған. Таралымы 500 дана. ISBN 9965-30-933-7 Дереккөздер
Аударманың қажетіне қарай бөлінуі

Аударманың қажетіне қарай бөлінуі. Аударылатын материалдың қажеттілігіне байланысты аударма жұмысы толық аудару, бөліп аудару, мазмұндап аудару, құрастырып аудару деп 4 түрге бөлінеді. Бастан-аяқ түгел аударуды толық аудару дейміз. Түпнұсқаның ішінара қажетті жерін ғана аудару бөліп аудару деп аталады. Түпнұсқаның негізгі мазмұндарын шолып аудару мазмұндап аудару деп аталады. Түпнұсқаның кейбір жерлерін аударып, пайдаланып, кейбір жерлерін өзі құрастырып жазу құрастырып аудару делінеді. Бөліп аудару, мазмұндап аудару, құрастырып аудару дегендер әдетте ерекше бір қажетіне қарай қолданылады. Дереккөздер
Жазбаша аударманың кезеңдері

Жазбаша аударманың кезеңдері Бір тілден екінші тілге аударылатын жазбаша мәтіндер алуан түрлі болса да, оларды аудару бір жүйені, яғни мынадай бірізділікті сақтауды талап етеді: - алдымен аудармашы түпнұсқа мәтінмен танысады; - одан соң мәтіннің типін, жанрлық және стилистикалық сипатын, тақырыбы мен білім саласын анықтап алғаннан кейін ғана аудармаға кіріседі. Қажетінше аудармашы фондық білім беретін қосымша ақпараттарды – сөздіктерді, анықтамалықтарды қолданады, мамандармен кеңеседі. Аударманы аяқтағаннан кейін аудармашы өз мәтінін тексеріп, түзетіп, ресімдеп, тапсырушыға береді. Егер мәтінді жариялау керек болса, аудармашыдан кейін мәтінді редактор мен корректор тексереді. Жазбаша аударманың ауызша аудармадан айырмашылығы сол – мұнда уақыт жеткілікті болады, сондықтан түпнұсқа мен аударманың баламалығының жоғары деңгейін қамтамасыз етеді. Алайда бұл әрдайым уақыт жеткілікті бола береді деген сөз емес. Қазіргі уақытта аудармалардың көбі жедел түрде орындалады. Жазбаша аудармашылар кейде белгілі бір типтегі мәтіндерге мамандандырылады. Алдымен бұл құқықтық мәртебесі бар мәтіндерге қатысты. Сондықтан нотариалдық және сот аудармашыларының өздерінің өкілеттілігін растайтын ерекше сертификаттары мен мөрі болады. Фирмалар мен кәсіпорындардағы штаттық аудармашылар сол фирманың айналысатын техника және өндіріс салаларында мамандандырылады. Жазбаша аударманың реттік құрылымы күрделі, әр сөздің қолданылуы қатаң тіл заңдылығына сай жазба, әдеби тіл нормасының негіздеріне сүйенеді. Жазбаша аударма тілдің баюына, өсуіне, қалыптасуына септігін тигізеді. Көркем әдебиет аудармасы – шығармашылық жұмыс. Бұл әдеби тілдің өсуіне көмектеседі. Оның үстіне аударма барысында аудармашы көп нәрсе үйренеді. Дереккөздер
Ауызша аудармашыға қойылатын талаптар

Ауызша аудармашыға қойылатын талаптар. Ауызша аудармашылар өз кезегінде дәйекті және ілеспелі аудармашылар болып бөлінеді. #1) Аудармадағы сөз сөйлеу жылдамдығы, мөлшері; #2) аударма тұтастылығы (ақпарат санының қаншалықты кеміп қалғаны); #3) айтылған сөздердің бұрмаланып кетуінен сақтану, мұнда мәтіннің толығымен жеткізілуіне зер салынады; #4) сөйлеу реттілігі (түсініктілігі), сөйлемді анық, ұғымды тиянақты аяқтау, сөзді жиі қайталауға жол бермеу; #5) сөйлеу дұрыстығы (әдеби тіл нормасын сақтау, ауызекі қарапайым сөздердің қалыптасуы, дикцияның дұрыстығы, дауыс әуезділігі, айқындылығы); #6) аудармашылық мінез-құлық (емеурін ишара, ұстамдылық, дауыс көтеріңкілігі (қаттылығы) сөз сөйлеу сенімділігі,еркіндік, сабырлылық). Дереккөздер ru:
Ілеспе аудармада қолданылатын тәсілдер

Ілеспе аудармада қолданылатын тәсілдер. Тыңдай отырып аудару – аудармашы тыңдау құралдары арқылы келіп түскен шешеннің материалдарын тікелей аударады. Ілеспе аударманың ең көп тараған түрі. Қағазға қарап отырып ілесе оқу. Аудармашы сөйленетін сөздің жазбаша мәтінін алып, баяндаманы оқып тұрған шешенмен бірге оқып шығады. Баяндамашының қағаздан оқи тұрып, арасына түсініктеме жасайтын сөзін қағаздан «көзбен оқи отырып», түсініктемелерді қоса аударма жасау. Сатылап аудару. Аудармашы шешеннің тілін білмейтін кезде аралық аудармашының көмегімен ілеспе аударма жасау. Бұл әдетте халықаралық конференцияларда жасалады. Қағаздан оқылып жасалған баяндаманы тыңдау арқылы ілеспе аударма жасау. Ілеспе аударманың ең күрделі түрі саналады. Дереккөздер ru:
Аудармашыға қойылатын талаптар

Аудармашыға қойылатын талаптар. Аударма қызметі – аса қиын, жауапты қызмет. Ол аудармашыдан ең алдымен шынайы болуды, ғылыми ұстанымдарға бойсынуды талап етеді. #1) Аудармашы болған адам ең алдымен аударатын өзге тілді жетік білуі қажет. Сонымен қатар өзінің ана тілін толық білуі, лексикалық қорының бай, бейнелеу қуаты күшті болуы керек. Түпнұсқаны толық түсіну оны дәл бейнелеу аударманың сапасына кепілдік етудегі негізгі шарт болып табылады. Аударатын өзге тілді толық білмеген жағдайда бұл мақсатқа жетуі мүмкін емес. Ал егер өз ана тіліңді жақсы білмесең, түпнұсқаның мазмұнын дәл бейнелеп, түсінікті, жатық етіп жеткізе алу да қиын. Бұл 2 шарттың қайсысы кем болса да аударма сапасы ақсап қалады. #2) Аудармашы әр ғылымнан хабары бар, бұрынғыны да бүгінгіні де жақсы білетін, мол білімді адам болуы керек. Тар өрісті, таяз адамдар екінің бірінде қателікке бой алдырып, ұятқа қалып жатады. #3) Аудармашы үшін өзге тілді жақсы меңгеру өзінің ана тілін толық білудің алғышарты екені шындық. Бірақ оның сыртында аудармашы болған адам екі тілдің бейнелеу жағындағы ерекшеліктерін де жан-жақты игеруден тыс, аударма теориясы мен оның шеберлік тәсілдеріне де атүсті қарауына әсте болмайды. #4) Аудармашы идеялық және саяси жағынан саналы,теориялық білім жағынан сауатты болу керек. Аударма жұмысы қашанда тарихтағы және қазіргі кездегі алуан түрлі саясатпен қатысты болмай қоймайды. Әсіресе саяси теориялық шығармаларды аударғанда аудармашының бұл жақтағы білімі таяз болса, қателік көп кездеседі. Сондықтан аудармашы әрбір тарихи дәуірдің саяси жағдайына қанық болуы шарт. Сол дәуірдегі қоғамдық тәртіпті, саясат пен экономиканы, алуан түрлі ағымдар мен діндерді толық түсінуі, соларға қатысты атау терминдерді айқын білуі қажет. Өйтпегенде екінің біріне душар болады. Дереккөздер ru:
Ілеспелі аударма

Ілеспе аударма – ауызша аударманың бір түрі. Ілеспе аударманың пайда болған жері Нюрнберг қаласы. Ірі халықаралық саяси жиындарда, ғылыми конференцияларда, форумдарда уақыт үнемдеу үшін қолданылатын аударманың аса қиын күрделі түрі. Ілеспе аударма ерекшелігі – тыңдай, есте сақтай отырып, сөз сөйлеушінің тек бірнеше сөздерін өткізе отырып қана, ілесе аудара білу. Мазмұнды алаңсыз аудара білу үшін аудармашы өз тілінде және өзі меңгерген өзге тілде еркін сөйлеумен қатар, барлық салаға қатысты терминдерді сөз орамдарын білуі қажет. Ілеспе аударма барысында аудармашы арнайы техникалық жабдықталған дыбыс өткізбейтін оқшауландырылған кабинада отырады. Дереккөздер
Ауызша аударманың дайындығы

Ауызша аударманың дайындығы. Ауызша аударма шығармашылық іс емес, техникалық сипаттағы процесс. Аударма үдерісі мықты теориялық білімсіз, жаттығусыз мүмкін емес. Аударма теориясын жақсы меңгеру арқылы болашақ аудармашы тәжірибе жинақтайды. Ауызша аударма аса жауапты іс. Ауызша аударманың жасалу технологиясы, әдістемелері, аудармашы әдебі, мәнері – мәдениеті кәсіби маманданудың басты негіздері. Ауызша аудармашы шешен де шебер сөйлеумен бірге тіл мәдениетін де жетік меңгеруі тиіс. Ауызша аудармашы кәсібі жан-жақты біліктіліктің жоғары деңгейін қамтамасыз етуде өзіне қажетті барлық мүмкіндікті, соның ішінде өзінің жұмыс жағдайына сәйкесетін ерекшеліктерін күні бұрын дайындықтан өткізеді. (Ауызша аударма кезінде аударып жеткізетін аппаратураның сенімділігін, шешен сөз жылдамдығын бәсеңдетуін, олардың сөйлейтін сөзінің алдын-ала ұсынылуын, жұмыс кезінде демалыс үшін үзіліс жасау). Аудармашы аударманың дәлдігі, сапасы үшін жауап береді. Аудармашы материалдың мазмұнын құпия түрде сақтау керек. Арнайы ресми орындарының рұқсатынсыз өз бетімен жариялауға болмайды. Дереккөздер
Жәмилә Мүслімқызы Әлімсейтова

Жәмилә Мүслімқызы Әлімсейтова — Желтоқсан көтерілісіне қатысқан еліміздің патриот азаматтарының бірі. 1960 жылы Қытай Халық Республикасында дүниеге келген. 1962 жылы әке-шешесімен Қазақстанға оралған. 1977 жылы Алматы облысы, Нарынқол ауданы, «Сарыжаз» ауылында орта мектепті бітірген. 1980 жылы оқуға түсу үшін Алматыға оқуға келген. Тігін училищесін тәмамдаған соң Ю.А. Гагарин атындағы Алматы сырт киім фабрикасында қызмет атқарады. 6 ай тергеуге алынып, жұмыстан шығарылған. Ақталу құжатын әлі алмаған. Дереккөздер
Тілеухан Қанағатқызы Әбішева

Тілеухан Қанағатқызы Әбішева — ызғарлы Желтоқсан көтерілісіне қатысқан ел жанашыры. 1959 жылы Семей облысы, Мақаншы ауданы, «Мақаншы» ауылында дүниеге келген. 1978 жылы С. Сейфуллин атындағы орта мектепті бітіріп, Алматыға оқуға келеді. Бірақ жолы болмай, әуелі ауруханада медбике болып, сосын баскиім тігін фабрикасында, 1903 жылдан бастап Ю.Г. Гагарин атындағы Алматы сырткиім тігін фабрикасында жұмыс істейді. 1986 жылы Желтоқсан көтерілісіне қатысып, жұмыстан шығарылады. Дереккөздер
Ұлман Жұмағазықызы Мұхамеджанова

Ұлман Жұмағазықызы Мұхамеджанова — 1986 жылы 16 желтоқсан көтерілісіне қатысқан қазақ қызы. 1962 жылы Талдықорған облысы, Кербұлақ ауданы Ш. Уәлиханов атындағы ауылда дүниеге келген. Орта мектепті ауылында тәмамдап, 1979 жылы Алматы педагогикалық училищесіне оқуға түскен. 1982 жылы Алматы мақта-мата комбинатының жаңадан ашылған балабақшасында тәрбиеші болып жұмыс істеген. 1986 жылы Желтоқсан көтерілісіне қатысқаны үшін жұмыстан шығарылған. Дереккөздер
Бибіқадиша Сансызбайқызы Жорабекова

Бибіқадиша Сансызбайқызы Жорабекова — Желтоқсан көтерілісіне қатысқан қазақ жастарының бірі. 1968 жылы 10 мамырда Түркістан облысы, Созақ ауданы, Шу ауылында дүниеге келген. Орта мектепті бітіргеннен кейін Қазақ педагогикалық институтына оқуға түседі. 1986 жылы аталған институттың физика-математика факультетінің 2 курсында оқыған. Желтоқсан көтерілісіне қатысқаны үшін оқудан шығарылған. Қазір Ордабасы ауданына қарасты «Бөген» ауылындағы Б.Кенжебаев атындағы орта мектептің математика және информатика пәнінің мұғалімі қызметін атқарады. Дереккөздер
Бақытжан Тұрдалықызы Нұрпейісова

Бақытжан Тұрдалықызы Нұрпейісова —Желтоқсан көтерілісіне қатысқан еліміздің патриот азаматшаларының бірі. 1966 жылы 1 ақпанда Шығыс Қазақстан облысы, Зайсан ауданы, «Қаратал» ауылында дүниеге келген. 1980 жылы Алматы қаласындағы Ахмет Жұбанов атындағы республикалық музыка мектебіне қабылданады. Аталмыш мектепті ойдағыдай аяқтағаннан кейін, 1985 жылы Театр және көркемсурет институтының театр өнері факультетіне оқуға түседі. Желтоқсан көтерілісіне қатысып, талай қуғын-сүргін көріп, оқуын тек 1991 жылы ғана бітіреді. Бұл күнде екі баланың анасы. Қазір Т.Жүргенов атындағы өнер академиясында «Сахна тілі» кафедрасында оқытушы болып жұмыс істейді. Дереккөздер
Гүлнәз Ахатқызы Ашинова

Гүлнәз Ахатқызы Ашинова — ызғарлы Желтоқсан көтерілісіне қатысқан патриот қазақ қызы. 1960 жылы 9 ақпанда Семей облысы, Аякөз қаласында туған. 1975 жылы отбасымен бірге Алматыға көшіп келеді. 1977 жылы №12 С.М. Киров атындағы қазақ орта мектебін бітіріп, екі жыл аспаздық мектепте тәлім алған. 1982 жылы жұмыс істеп жүріп, ҚазМУ-дың Заң факультетіне оқуға түседі. Желтоқсан көтерілісіне қатысып, құқық қорғаушылардың озбырлығына куә болған. Қазір Д.А. Қонаев атындағы Тау-кен істері институтында кеңсе меңгерушісі болып қызмет атқарады. Дереккөздер
Гүлнәр Айтбекқызы Есенқұлова

Гүлнәр Айтбекқызы Есенқұлова — 1986 жылы 16 желтоқсанда Желтоқсан көтерілісіне қатысқан қазақ қызы. 1966 жылы 25 қарашада Түркістан облысы, Созақ ауданына қарасты «Қарақұр» ауылында дүниеге келген. 1984 жылы орта мектепті бітіргеннен кейін Абай атындағы педагогикалық институттың Бастауыш сыныптарды оқытудың педагогикасы мен методикасы факультетіне оқуға түседі. 1986 жылы көтеріліске қатысып, комсомол қатарынан шығарылып, оқудан қуылған. Бұл күнде жолдасы Қанат Смайылов екеуі «Қарақұр» ауылындағы орта мектепте ұстаздық етеді. Дереккөздер
Ғалия Нұрсалқанқызы Нұғыманова

Ғалия Нұрсалқанқызы Нұғыманова — 1986 жылы 16 желтоқсан көтерілісіне қатысқан қазақ жастарының бірі. 1962 жылы 2 желтоқсанда Шығыс Қазақстан облысы, Қатон-қарағай ауданы, «Қатон-қарағай» ауылында дүниеге келген. 1980 жылы Алматы қаласына жоғары білім алуға келіп, оқуға түсе алмаған. Бұдан кейін Алматы подшивник жөндеу зауытына жұмысқа орналасып, қаладағы индустриалды техникумның кешкі бөліміне түсіп, техник-механик мамандығын меңгереді. 1986 жылы Желтоқсан көтерілісіне қатысып, қиын күндерді басынан өткерген. Дереккөздер
Қалдықыз Болысбекқызы Атемова

Қалдықыз Болысбекқызы Атемова — 1986 жылы Желтоқсан көтерілісіне қатысқан қазақ жастарының бірі. Алматыдағы Қазақ қыздар педагогикалық институтында білім алған. Желтоқсан көтерілісіне қатысып, жасақшылардың қолына түскен. Түрмеде 10 күн отырған. Оқудан шығарылып, ұзақ уақыт тергеуде болған. Бір жылдан соң оқуына қайта қабылданады. 1989 жылы аталмыш институттың физика-математика факультетін бітіріп шығады. Қазіргі таңда 3 баланың анасы, №13 мектепте мұғалім болып қызмет атқарады. Дереккөздер
Роза Манапқызы Мұқанова

Роза Манапқызы Мұқанова — 1986 жылы 16 желтоқсан көтерілісіне қатысқан қазақ жастарының бірі. 1965 жылы Шығыс Қазақстан облысы, Күршім ауданы, «Зеленое» елді мекенінде дүниеге келген. 1982 жылы ауылындағы «Совет» орта мектебін бітірген соң 1985 жылға дейін Күршімдегі «Алау» бригадасының кітапханасында жұмыс істеген. 1985 жылдың қазан айында Алматыға келіп,«Алматықұрылыс» мекемесінде сылақшы болып қызмет атқарған. 1986 жылы Желтоқсан көтерілісіне қатысып, қиын кезеңдерді бастан өткерген. Дереккөздер
Сәуле Қасымхан қызы Сатыбалдиева

Сәуле Қасымхан қызы Сатыбалдиева — 1986 жылы Желтоқсан көтерілісіне қатысқан қазақ қызы. 1965 жылы Алматы облысы, Талғар ауданы, «Нұра» ауылында дүниеге келген. Орта білім алған соң Абай атындағы педагогикалық институттың Бастауыш сыныбын оқыту және методикасы факультетіне оқуға түседі. Үшінші курс оқып жүргенде Желтоқсан көтерілісіне қатысып, оқудан шығарылған, қудалауға ұшыраған. Қазір Алматы қаласындағы №136 қазақ орта мектебінде мұғалім болып қызмет атқарады. Дереккөздер
Жайнагүл Сайлауқызы Бажығалиева

Жайнагүл Сайлауқызы Бажығалиева — Желтоқсан көтерілісіне қатысқан еліміздің патриот азаматшаларының бірі. 1965 жылы Шығыс Қазақстан облысы, Күршім ауданы, Бурабай ауылында дүниеге келген. 1972 жылдан 1980 жылға дейін Бурабай сегіз жылдық мектебінде оқыған. 1979 жылы комсомол қатарына қабылданған. 1982 жылы Күршім орта мектебін тәмамдаған. Желтоқсан көтерілісіне қатысқан кезде Абай атындағы педагогикалық институттың бесінші курс студенті болған. 1987 жылы Желтоқсан көтерілісіне қатысқаны үшін «5 жыл оқыды» деген анықтама қағаз беріп, қайтарып жіберген. Дипломды тек 1988 жылы ғана алады. Қазір Шығыс Қазақстан облысы Риддер қаласындағы «Шаңырақ» орта мектебінде физика пәнінің мұғалімі қызметін атқарады. Дереккөздер
Кенжетай Досмағамбетқызы Көлбаева

Кенжетай Досмағамбетқызы Көлбаева — 1986 жылы Желтоқсан көтерілісіне көтерілісіне қатысқан қазақ жастарының бірі. 1963 жылы 30 желтоқсанда Ақмола облысы, Целиноград ауданы, «Еңбекші» ауылында дүниеге келген. 1984 жылы Қарағанды педагогикалық институтына оқуға түскен. 1986 жылғы көтеріліске қатысқаны үшін жиналысқа салып, комсомолдан шығарылған. 1987 жылы 13 қаңтарда оқудан шығарылған. 1992 жылы аудан әкімшілігінде Тіл комитетін басқарған, қазақ тіліндегі аудандық «Атбасар» газетін жарыққа шығаруға атсалысқан. 2002 жылы облыстық прокуратурадан «Желтоқсан оқиғасының құрбаны» деген ақтау қағазын алған. Дереккөздер
Гүлмереке Асқарқызы Ахметова

Гүлмереке Асқарқызы Ахметова (Кенбейлова) — Желтоқсан көтерілісіне қатысқан еліміздің патриот азаматшаларының бірі. 1965 жылы 7 қарашада Ақмола облысы, Жақсы ауданы, «Терісаққан» ауылында дүниеге келген. 1982 жылы «Терісаққан» орта мектебін бітіріп, 1983 жылы Арқалық педагогикалық институты филология факультетінің, орыс тілі және әдебиеті бөлімінде білім алған. 1987 жылы ақпан айында 4 курста оқып жүрген кезінде Желтоқсан оқиғасында белсенділік танытқаны үшін комсомол мүшелігінен және оқудан шығарылған. Қазір Ақмола облысы, Жарқайың ауданы, Державин қаласының А.Әкібаева атындағы орта мектепте ұлағатты ұстаз болып қызмет атқарады. Дереккөздер
Ләтифолла Қапашев

Ләтифолла Қапашев – жазушы. 1939 жылы Астрахан облысы, Володар ауданындағы, Кірмалай ауылында дүниеге келген. Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-нің журналистика факультетінде білім алған. Республикалық кітап базасында, «Қазақфильм» киностудиясында, «Арыс» қоры баспасында қызмет атқарған. Бірнеше кітап жазып шығарған. «Сұрасаң менің атым – Аманғали» атты деректі фильмнің авторы. Журналистер одағының мүшесі. Дереккөздер
Кеңесхан Шалқарұлы

Кеңесжан Шалқарұлы – жазушы, редактор. 1939 жылы Шығыс Түркістан аймағының Еміл өзені бойында дүниеге келген. 1965 жылы Абай атындағы Қазақ Мемлекеттік педагогикалық институттың тіл-әдебиет факультетінде білім нәрімен сусындаған. Ғылым академиясының «Ғылым» баспасында редактор, «Жетісу» газетінде бөлім меңгерушісі қызметін атқарған. Ол халықаралық Жамбыл атындағы және Қазақстан Журналистер одағы сыйлығының лауреаты. Дереккөздер
Ат жалындағы өркениет

Ат жалындағы өркениет (кітап) – Иманғали Тасмағамбетовтың ежелгі көшпенділердің көркем мәдениетін сипаттайтын кітабы. Кітап өнертанушы, тарихшы, суреткер мен студент және халықтың көркемдік игілігімен жақын танысқысы келетін оқырман қауымға арналған. Қазақ тілінде жазылған, 336 беттен тұрады. Арт-директоры – А. Мұхаметжанов, ғылыми редакторы – З. Самашев, қазақша мәтінін өңдеген – Ұ.Есдәулет, корректоры – Н. Оразов, көркемдеуші – А. Мұхаметжанов, түрлі түсті слайдтарды басылымға арнайы дайындаған – О. Белялов, макетін жасап безендірген – О. Поздняков, Ж. Нигматуллаев. ISBN 9965-9179-7-3. Дереккөздер
Асыл мұра (кітап)

«Асыл мұра» (кітап) – барлық оқырмандарға арналған, ой өрісін дамытуда қолданылатын афоризмдердің алтын жинағы. 2010 жылы «Көшпенділер» баспасында жарық көрген. Құрастырған, редакторы әрі корректоры – А.А. Теміралиева, суретшісі – Ө.О. Жұбаниязов, техникалық редакторы әрі көркемдеп өңдеген – Р.М. Баянбаев. 520 беттен тұрады, таралымы 3000 дана. ISBN 978-601-218-005-3. Дереккөздер
Қазақтың ою-өрнектері

Қазақтың ою-өрнектері (кітап) – ою-өрнектің ежелгі және осы заманғы нұсқалары берілген кітап. Еңбекте халқымыздың ежелгі өнерінің даму тарихына, теориясы мен өзіндік ерекшелігіне жан-жақты ғылыми талдау жасалған. Бұл кітап ҚР Мәдениет ақпарат және қоғамдық келісім Министрлігінің бағдарламасы бойынша ЖШС «Алматыкітап» баспасынан шығарылған. 2005 жылы жарық көрген, 284 беттен тұрады. ISBN 9965-24-486-3. Дереккөздер
Әлемнің ұлы кереметтері (кітап)

Әлемнің ұлы кереметтері (кітап) – әлемнің жеті кереметі туралы жазылған кітап. Бірінші рет 2000 жылы Ұлыбританияның «Дорлинг Киндерсли Лимитед» баспасында басылған. Жобаның редакторы – Аманда Рейнер. Қазақ тіліне аударған – А. Сужикова, редакторлары – Б. Шакиева, М. Солтангазина, Ф.Лекерова, компьютерде беттеген – О. Сергеев. ISBN 9965-24-312-3. 64 беттен тұрады, суретті. 2005 жылы «Алматыкітап» ұсынған. Дереккөздер
Махамбет елі

«Махамбет елі» (кітап) – қазақ халқының ұлы ақыны, айбынды батыры, аруақты күйшісі Махамбет Өтемісұлының туғанына 200 жыл толуына орай жарық көрген кітап. 2003 жылы «Өлке» баспасында басылып шыққан. Редакция алқасының төрағасы – А. Мусин, редакция алқасы – Е. Дошаев, Қ. Жылқышиев, Б. Иманғалиев, З. Қабдолов, М. Құлкенов, Р. Мұрсалиева. Кітап қазақ, орыс, ағылшын тілдерінде жазылған. ISBN 9965-599-80-7. Дереккөздер
Алматы мен Жетісудың көне қазыналары

«Алматы мен Жетісудың көне қазыналары» (кітап) – Алматы мен Жетісу жерінен табылған «скиф-сібір жануарлар стиліндегі» әшекей заттар, көне қола қазандар мен шырағдандар, ортағасырлық керамикалық бұйымдар жайлы қысқаша мәлімет берілген, суретті фотоальбом. Кітап қазақ, орыс, ағылшын тілдерінде жазылған. Жоба жетекшісі – К. Байпақов, корректоры – М. Губина, аудармашылар – Б. Хабдина, Л. Сейфуллина. «Print S» типографиясында басылған. Таралымы 1000 дана, ISBN 9965-9164-9-7. Дереккөздер