kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Серхетабад

Серхетабад — Түрікменстанның Мары уәлаятының оңтүстігіндегі қала. 2025 жылдың 1 желтоқсанындағы жағдай бойынша Серхетабат халқының саны 14 940 адамды құрады. Географиялық сипаттамасы Қазіргі қала Мары-Қандағар тас жолының бойында орналасқан. Бұл Мары-Серхетабад теміржолының соңғы нүктесі. Бадхыз қорығы қалаға жақын жерде орналасқан. Серхетабад суық қысы мен ұзақ ыстық жазы бар субтропикалық шөлді климатқа ие. Жауын-шашын негізінен көктемде жауады. Қыста кейде қар жауады. Қала оңтүстік-батыс, оңтүстік және оңтүстік-шығыс жағынан Түрікменстан мен Ауғанстан арасындағы мемлекеттік шекарамен қоршалған. Тарихы Қазіргі қала бастапқыда 1890 жылы қорғаныс бекінісі ретінде пайда болды. Кушка өзенінің бойындағы жағалаудағы жерлер 1885 жылы осы аймақтағы әскери операциялардан кейін Ресей империясының құрамына кірді. 1900 жылы Мары стансасынан өзенге теміржол желісі салынды. 20 ғасырдың соңында ол Ауғанстандағы Торагунди қаласына дейін кеңейтілді. Кеңес Одағы ыдырағанға дейін қала Түрікмен Кеңес Республикасының Тахта-Базар ауданындағы Мары облысының, Кушка деп аталатын бөлігі болды және КСРО-ның ең оңтүстік нүктесі болды. 1999 жылы Түрікменстан парламенті Кушканы Серхетабат деп өзгертті. Экономикасы және әлеуметтік нысандары Қалада диірмен, наубайхана, аурухана және мұражай болды. Кушка әскери гарнизонында танк, мотоатқыш және байланыс корпусының жеке құрамы болды. Жанармай, майлау материалдары, оқ-дәрілер және азық-түлік қалаға теміржол арқылы жеткізіліп, қала мен жақын маңдағы ауылдардағы қоймаларда сақталды. Қала маңындағы Моргуновка ауылында әскери аэродром жұмыс істеді. Дереккөздер
Аустрия-Словения қатынастары

Аустрия-Словения қатынастары — Аустрия мен Словения арасындағы екіжақты дипломатиялық қатынастар. Екі ел арасындағы мемлекеттік шекараның ұзындығы 299 км. Тарихы 1991 жылы Словения Югославиядан тәуелсіздігін жариялағаннан кейін екі ел арасында дипломатиялық қатынастар орнатылды. Аустрия мен Словения арасындағы қатынастар орнықты сипатқа ие, сондай-ақ мәдениет, сауда, спорт, көлік және саяси ынтымақтастық салаларында көптеген екіжақты келісімдер жасалған. 2015 жылы Аустрияның ішкі істер министрі Йоханна Микль-Ляйтнер босқындар ағымын шектеу мақсатымен Словения шекарасындағы өткізу пункттерін күшейту жоспарын ұсынды. 2015 жылдың қазанында австриялық шенеуніктер шекарада орнатылып жатқан қоршаулардың мақсаты — ретсіздікті тоқтату және босқындардың елге өтуін тәртіпке келтіру екенін мәлімдеді. 2016 жылдың қаңтарында Аустрия Словениямен шекарадағы күшейту жұмыстарын аяқтады, ал бақылау-өткізу пункттері босқындарды ел аумағына кіргізер алдында мұқият тексеретін болды. Сауда Аустрия Словенияның ең маңызды сауда серіктестерінің бірі болып табылады және төртінші орын алады. 2001 жылы Словенияның Аустрияға экспорты 692,6 млн АҚШ долларын (Словения экспортының 7,4 %-ы) құрады, ал Аустриядан Словенияға импорт 843,9 млн АҚШ долларына жетті (импорттың 8,3 %-ы). Аустрия Словения экономикасындағы ең ірі шетелдік инвестор саналады: 2000 жылы банктік секторға, қағаз және химия өнеркәсібіне салынған аустриялық инвестициялар 1,28 млрд АҚШ долларын құрап, елдегі барлық шетелдік инвестициялардың 45,5 %-ын қамтамасыз етті. Дереккөздер
Аустрия-Түрікменстан қатынастары

Аустрия-Түрікменстан қатынастары — Аустрия мен Түрікменстан арасында екіжақты дипломатиялық қатынастар. Түрікменстанның Венада елшілігі жұмыс істейді. Тарихы Аустрия мен Түрікменстан арасындағы екіжақты дипломатиялық қатынастар 1992 жылғы 16 қазанда бірлескен коммюникеға қол қою кезінде орнатылды. Түрікменстанның бейтараптық мәртебесі жөніндегі БҰҰ резолюциясы Аустрияның қолдауымен әзірленді. 2011 жылғы 16 қазанда Аустрия федералдық президенті Хайнц Фишер Түрікменстанға ресми сапармен келді. Экономикалық қатынастар Аустрия мен Түрікменстан арасындағы сауда көлемі өте аз және статистикалық тұрғыдан елеусіз. Денсаулық сақтау саласында ынтымақтастық бар. Дереккөздер Сілтемелер * [https://web.archive.org/web/20141031183140/http://www.botschaft-turkmenistan.at/ Botschaft von Turkmenistan] * [http://www.turkmenistan-kultur.at/ Österreich-Turkmenische Gesellschaft]
Аустрия-Уругвай қатынастары

Аустрия-Уругвай қатынастары — Аустрия мен Уругвай арасындағы екіжақты дипломатиялық қатынастар. Тарихы Дипломатиялық байланыстар елдер арасында Аустрия-Мажарстан империясы кезеңінен бастау алады: 1870 жылы барон Антон фон Пец мемлекеттер арасындағы «Достық, теңізде жүзу және сауда» туралы шарттың қол қойылуын атап өтті. Аустрияның Буэнос-Айрестегі елшісі Аустрияны Уругвайда да таныстырады. Аустрияның Монтевидео қаласында құрметті консулдығы бар. Уругвайдың Венада елшілігі Дереккөздер
Аустрия-Франция қатынастары

Аустрия-Франция қатынастары – Аустрия мен Франция арасындағы дипломатиялық, мәдени, экономикалық және өзге де салалардағы екіжақты байланыстар. Екі мемлекет орта ғасырлардан бері дипломатиялық қатынас ұстап келеді. XV–XVIII ғасырларда Габсбург монархиясы мен Франция арасында бәсекелестік орын алған. Қазіргі уақытта екі ел де Еуропалық одақтың толыққанды мүшелері. Дипломатиялық өкілдіктер * Аустрияның Парижде елшілігі және Страсбургте бас консулдығы бар. * Францияның Венада елшілігі бар. Дереккөздер
Аустрия-Черногория қатынастары

Аустрия-Черногория қатынастары — Аустрия мен Черногория арасындағы екіжақты дипломатиялық қатынастар. Екі мемлекет те Еуропа Кеңесінің мүшелері. Черногория Еуропалық одаққа кіруге кандидат, ал Аустрия — ұйымның толыққанды мүшесі. Тарихы Аустрия-Мажарстан мен Черногория Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде қарсы тараптарда болды. Черногория бірнеше аустрия-мажар әскерін тұтқынға алды, бірақ 1916 жылы капитуляция жасап, олар босатылды. Аустрия-Мажарстан да бірнеше черногорлықтарды тұтқынға алған. Аустрия Черногорияның тәуелсіздігін 2006 жылғы 12 маусымда мойындады. 2009 жылғы 10 маусымда Подгорицада Аустрия мен Черногория арасында ғылыми-техникалық ынтымақтастық туралы келісімге қол қойылды. 2010 жылғы 1 маусымда Подгорицада Аустрия мен Черногорияның әлеуметтік қамсыздандыру туралы келісімі жасалды. 2014 жылғы 16 маусымда Венада Аустрия мен Черногория арасында кірістер мен мүлікке салынатын салықтар саласында қосарланған салық салуды болдырмау туралы келісімге қол қойылды. 2015 жылғы 19 ақпанда Подгорицада Аустрия мен Черногория арасында Оңтүстік-Шығыс Еуропадағы полиция ынтымақтастығы туралы конвенцияны іске асыру жөніндегі келісімге қол қойылды. Бүгінде Аустрия — Черногориядағы ең ірі инвесторлардың бірі. Экономикалық қатынастар 2020 жылғы деректерге сәйкес, Черногорияның Аустрияға экспорты 3 млн АҚШ долларынан асты. Ал Аустриядан Черногорияға импорт көлемі 42,38 млн АҚШ долларын құрады. Дипломатиялық өкілдіктер * Австрияның Подгорицада елшілігі бар. * Австрияның Будвада құрметті консулдығы бар. * Черногорияның Венада елшілігі бар. * Черногорияның Инсбрукта құрметті консулдығы бар. Дереккөздер
Сайрус Гриффин

Сайрус Гриффин (; 16 шілде 1748 – 14 желтоқсан 1810) — американдық адвокат, судья және саяси қайраткер, 1788 жылғы 22 қаңтардан 2 қарашаға дейін Конфедерация Конгресінің соңғы төрағасы. Өмірбаяны Гриффин 1748 жылы Вирджиния штатының Фарнхэм қаласында Лерой Гриффин мен оның жұбайы Мэри Энн Бертранд отбасында дүниеге келді. Ол білімін Англияда және Шотландияда, Эдинбург университетінде алған. Осы кезеңде Гриффин Траквейрдің алтыншы графы Джон Стюарттың (1699–1779) үлкен қызы Кристина Стюартқа үйленді. Гриффиннің неке ниеті белгілі болғаннан кейін граф олардың қарым-қатынасына тыйым салған, сондықтан олар Шотландия төбелері арқылы қашып кеткен. Бірнеше жыл өткен соң граф қызынa хат алмасу арқылы татуласты, бұл оның өмірінің соңғы кезеңінде орын алды. Гриффин 1774–1777 жылдары Вирджиния штатындағы Ланкастерде жеке заңгерлік тәжірибемен айналысты. Ол Вирджиния делегаттар палатасының мүшесі болды және 1778–1781 жылдары, сондай-ақ 1787–1788 жылдары Континенталдық конгреске делегат болып сайланды. 1780 жылы тағайындалғаннан кейін жау мүлкін тәркілеу жөніндегі апелляциялық соттың федералдық судьясы ретінде қызмет атқарды. 1788 жылдың қаңтарынан қарашасына дейін Конфедерация Конгресінің төрағасы болды; бұл қызмет негізінен рәсімдік сипатқа ие еді және айтарлықтай өкілеттігі болған жоқ. 1789 жылы Гриффин крик халқының істері жөніндегі комиссар қызметін атқарды. 1789 жылғы 28 қарашада, Сенат сессиялары арасындағы үзіліс кезінде, президент Джордж Вашингтон Гриффинді Вирджиния округы бойынша АҚШ округтік сотындағы жаңадан құрылған судья қызметіне тағайындады. 1790 жылғы 8 ақпанда ол бұл лауазымға ресми түрде ұсынылды, ал 1790 жылғы 10 ақпанда АҚШ Сенаты оның кандидатурасын бекітіп, сол күні қызметке енгізді. Гриффин бұл қызметті 1810 жылғы 14 желтоқсанда Вирджиния штатының Йорктаунда қайтыс болғанға дейін атқарды. Ол Вирджиния штаты Уильямсбург қаласындағы Брутон приходтық шіркеуінің ауласында жұбайының қасында жерленген. Дереккөздер
Тежен

Тежен — қала, Түрікменстанның Ахал уәлаяты Тежен атырабының әкімшілік орталығы. 2025 жылдың 1 желтоқсанындағы жағдай бойынша Тежен халқының саны 77 024 адамды құрады. Географиялық сипаттамасы Ол Түрікменстанның астанасы Ашхабадтан 195 шақырым қашықтықта орналасқан. Қала Ауғанстан тауларынан басталатын Тежен өзенінің төменгі ағысындағы жазық жерде орналасқан. Климаты ұзақ, ыстық жазбен, жауын-шашынсыз және суық, қысқа қыспен сипатталады. Қала арқылы Транскаспий темір жолы өтеді. Сондай-ақ, 1990 жылдары Теженді Ахал уәлаятындағы қалалық типтегі Серахс елді мекенімен және Иранның Машһад қаласымен байланыстыратын теміржол желісі салынды. Тарихы Ол ресми түрде 1925 жылы қала мәртебесін алды. 2008 жылдың 3 ақпанында Тежен Түрікменстандағы әкімшілік-аумақтық бірлік — аудан мәртебесін алды. Қаланың оңтүстік шетіне жақын жерде бірінші Тежен су қоймасы 1948 жылы, ал екінші Тежен су қоймасы 1960 жылы салынған. 2022 жылдың 9 қарашасында парламенттің жарлығымен Тежен аудандық мәртебесі бар қаладан аудан ішіндегі қалаға дейін төмендетілді. Экономикасы және әлеуметтік нысандары Теженде құрылыс материалдары зауыты, карбамид зауыты, кілем тоқу фабрикасы, мақта тазалау зауыты және сүт зауыты бар. Тежен табиғи газ кен орны 1979 жылдан бері жұмыс істеп келеді. Дереккөздер
Бэррон Трамп

Бэррон Уильям Трамп (; 20 наурыз 2006, АҚШ, Нью-Йорк, Манхэттен) — АҚШтың 45- және 47-президенті Дональд Трамптың кенже ұлы және оның үшінші жұбайы Мелания Трамптан туған жалғыз баласы. Өмірбаяны Ерте жылдары Бэррон Дональд және Мелания Трамптың жалғыз баласы болды, ол олардың үйленуінен бір жыл өткен соң дүниеге келді. 2006 жылғы мамырда Бэррон Флорида штаты, Палм-Бичтегі Bethesda-by-the-Sea епископтық шіркеуінде шоқындырылды. Балалық шағында ол жоғары қоғам ортасында өсіп, ата-анасының ерекше қамқорлығын көрді, олар күтуші қызметінен бас тартқан. Мелания оның тәрбиесіне белсенді қатысып, тағам дайындады, үй тапсырмаларын орындауға көмектесті және оған словен тілінде сөйлеуді үйретті. Білімі Бэррон бірнеше білім беру мекемесінде оқыды, олардың қатарында Columbia Grammar & Preparatory School және St. Andrew's Episcopal School бар. 2023 жылы ол Оксбридж академиясын бітіріп, Нью-Йорк университетінің Стерн бизнес мектебіне оқуға түсті. Ол бұл оқу орнын әкесінің саяси көзқарастарына қарамастан таңдады. Қоғамдық және саяси өмірі Отбасының мәртебесіне байланысты Бэррон жиі БАҚ назарында болғанына қарамастан, ата-анасы оны шамадан тыс қоғамдық назардан қорғауға тырысты. Балалық шағында ол бірнеше рет теледидарда көрінді, оның ішінде «The Apprentice» реалити шоуында және Опра Уинфридің шоуының бір бөлімінде. Ол 2016 жылғы әкесінің президенттік науқанына қатысты, Оңтүстік Каролинадағы митингіге қатысып, Республикалық партия съезіндегі әкесінің қошемет сөзін айту сәтінде сахнада болды. Сондай-ақ ол 2017 жылғы Трамптың алғашқы инаугурациясында да қатысты. Ол 2024 жылғы әкесінің қайта сайлану науқанының табысына елеулі үлес қосты: жастарға ұнайтын подкасттарды таңдап, кампанияның дәстүрлі БАҚтан әлеуметтік желілерге ауысуына ықпал етті, бұл жас сайлаушылардың дауысын өз жағына тартты. 2024 жылы Бэррон 18 жасқа толып, президенттік сайлауда алғаш рет дауыс берді және әкесін қолдады. 2025 жылы Дональд Трамптың екінші инаугурациясынан кейін ол сайлауалды кампания барысында жастардың дауысын тарту стратегиясы үшін ұлына жеке алғыс айтты. Жеке тұлғасы және қызығушылықтары Бэррон музыкаға қызығады және барабанда ойнайды. Анасының арқасында словен тілін еркін меңгерген. Ол футболға қызығушылық танытады, бір кездері Лондонның «Арсенал » жейдесімен көрінген. 2017 жылғы сәуірде Ақ Үйдің көгалында өтетін дәстүрлі жұмыртқа домалату шарасы аясында «Ди Си Юнайтед » ойыншыларымен кездесті. 2017 жылғы қыркүйекте 2017–2018 маусымына арналған «Ди Си Юнайтед» академиясының U-12 құрамына іріктеуден өтті. 2019 жылғы ақпан айындағы мәлімет бойынша Арлингтон футбол қауымдастығы сапында ойнаған. Соңғы жылдары оның бойының 206 см деңгейіне жетуі, яғни әкесінен 15 см биік болуы, оған деген қоғамдық қызығушылықты күшейтті. Дереккөздер
(579) Сидония

(579) Сидония — Негізгі белдеуде айналып жатқан ірі астероид. Оны 1905 жылы 3 қарашада Август Копфф Гейдельберг обсерваториясында ашты. Кристоф Виллибальд Глюк шығарған операдағы кейіпкердің атымен аталды. Бұл атау астероидтың 1905 SD деген уақытша белгілеуінен пайда болған болуы тиіс. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (501—600)
(578) Гаппелия

(578) Гаппелия — Негізгі белдеудегі астероид. Оны 1905 жылы 1 қарашада Макс Вольф Гейдельберг обсерваториясында ашты. Обсерваторияға демеушілік көрсеткен суретшінің есімімен аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (501—600)
(577) Рея

(577) Рея — Негізгі белдеудегі астероид. Оны 1905 жылы 20 қазанда Макс Вольф Гейдельберг обсерваториясында ашты. Ежелгі грек мифологиясындағы титанида Реянің құрметіне орай аталды. Бұл атау астероидтың 1905 RH деген уақытша белгілеуінен пайда болған болуы тиіс. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (501—600) * Рея (серік) — Сатурнның серігі
(576) Эмануэла

(576) Эмануэла — Негізгі белдеудегі ірілеу бір астероид. Оны 1905 жылы 22 қыркүйекте Пауль Гёц Гейдельберг обсерваториясында ашты. Таныс болған келіншектің атымен атады. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (501—600)
(575) Рената

(575) Рената — Негізгі белдеудегі астероид. Оны 1905 жылы 19 қыркүйекте Макс Вольф Гейдельберг обсерваториясында ашты. Астероидтың атауы оның 1905 RE деген уақытша белгілеуінен пайда болған болуы тиіс. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (501—600)
(574) Регинхильд

(574) Регинхильд — Негізгі белдеудегі астероид. Оны 1905 жылы 19 қыркүйекте Макс Вольф Гейдельберг обсерваториясында ашты. Астероидтың атауы оның 1905 RD деген уақытша белгілеуінен пайда болған болуы тиіс. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (501—600)
(573) Реха

(573) Реха — Негізгі белдеудегі астероид. Оны 1905 жылы 19 қыркүйекте Макс Вольф Гейдельберг обсерваториясында ашты. Готхольд Эфраим Лессингтің пьесасындағы кейіпкердің атымен аталды. Бұл атау астероидтың 1905 RC деген уақытша белгілеуінен пайда болған болуы тиіс. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (501—600)
(572) Ребекка

(572) Ребекка — Негізгі белдеудегі астероид. Оны 1905 жылы 19 қыркүйекте Пауль Гёц Гейдельберг обсерваториясында ашты. Гейдельбергте тұрған арудың есімімен аталды. Бұл атау астероидтың 1905 RB деген уақытша белгілеуінен пайда болған болуы тиіс. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (501—600)
(571) Дульсинея

(571) Дульсинея — Негізгі белдеудегі астероид. Оны 1905 жылы 4 қыркүйекте Пауль Гёц Гейдельберг обсерваториясында ашты. Мигель де Сервантестің Дон Кихот шығармасындағы бас әйел кейіпкердің есімімен аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (501—600)
Гөкчеада

Имроз (не Имброс; , Ímvros, ), 1970 жылғы 29 шілдеден бері ресми Гөкчеада делінетін Түркияның ең ірі аралы, Чанаккале иліне тиесілі. Арал Эгей теңізінің солтүстік-солтүстік-шығысында, Сарос шығанағы кіреберісі маңында орналасқан. Түркияның ең батыс нүктесі, Инджебурун мүйісі, Гөкчеадада орналасқан. Гөкчеада аралының ауданы — 286,8 шаршы километр. 2023 жылғы санақ ақпаратынша аралда 10 721 адам тұрды. Гөкчеаданың басты индустриялары — туризм мен балық аулау. XX ғасырдың соңына қарай арал тұрғындарының көпшілігі 1960 жылдан кейін Кіші Азиялық келген түріктер еді Тарихы бойы, яғни Темір дәуірінен 1960 жылдарға дейін Имбростан кеткен гректер диаспорасының саны бүкіл әлемде 15 000 адам делінеді және олар Түркияда ерекше сәйкестікке ие. Белгілі тұлғалары *Варфоломей (Архондонис) (1940 жылы туған), Константинополь патриархы *Иаков (Кукузис) (1911–2005), Америка архиепископы Дереккөздер
Украина православие шіркеуі

Украина православие шіркеуі (УПШ; ), не Украина Әзірет шіркеуі — Украинадағы Шығыс православие шіркеуі. 2019 жылғы 6 қаңтарда Константинополь патриархы бұл шіркеуге автокефалия мәртебесін берді. Шығыс православие шіркеулерінің кейбірі УПШ-ны Киев митрополиясының жалғыз ізбасары деп таниды. УПШ-ны 2018 жылғы 15 желтоқсанда Константинополь Бүкіләлемдік патриархаты басқарған Бірлестіруші собор Киевте құрған болатын. Кейін Константинополь патриархы I Варфоломей шіркеуге автокефалия томосын берді. Бірлестіруші собор УПШ-ны құру үшін Киев патриархатының Украин православие шіркеуін және Украин автокефалиялық православие шіркеуін біріктірді. Мәскеу патриархаты Украин православие шіркеуінің (УПШ–МП) екі епископы УПШ құрамына кірді де. Бірлестіруші шіркеуі Переяслав-Хмельницкий және Белая Церковь митрополиті Епифаний Думенконы УПШ күтушісі мен Киев және бүкіл Украина митрополиті етіп сайлады. Собор, оған қоса, «православ диаспорасының украин православ христиандары» Бүкіләлемдік патриархаттың епархиялық епископтарына бағынсын деп шешті (4-бап). Бұйрық УПШ автокефалиясы айтылған томосында да айтылған. УПШ негізделуі мен бірнеше православие шіркеулерінің оны автокефалия қылып тануына Орыс православие шіркеуі, сондай-ақ Ресей үкіметі қарсы шықты. Бірнеше дереккөзге сүйенсек, УПШ — Украинадағы махалласы ең үлкен шіркеу. Басқа дереккөздер бұл ерекшелікті УПШ–МП шіркеуіне береді. Шіркеулердің екеуі де өзін жалғыз толығымен тәуелсіз және автономиялы шіркеу деді. 2024 жылғы тамызда Украина президенті Владимир Зеленский Орыс православие шіркеуіне және оған бағынатын УПШ–МП шіркеуіне тыйым салатын заңға қол қойды. Православие шіркеуіне «Орыс православ шіркеуімен байланысты үзу үшін» 9 ай уақыт берілді. Атауы Шіркеудің ресми атауы — «Украина православие шіркеуі» (алайда «Украин православие шіркеуі» атауы да қолданылуға рұқсат). Басшысының ресми титулы — «Оның Зейнеті [есімі] Киев және бүкіл Украина митрополиті». УПШ автокефалия томосы УПШ-ны «Украина Ең киелі шіркеуі» дейді. 2019 жылғы 30 қаңтарда УПШ «(Украина православие шіркеуінің) Украин православие шіркеуінің Київ митрополиясы» атауымен ресми түрде заңи тіркелді. Мәдениет министрлігі Дін істері департаментінің басшысы Андрей Юраш бұл атауды осылай түсіндірді: «Бұл екі термин [Украина және Украин ПШ] синонимдер ретінде қолданылатын болады және Фанар осымен келісті». 2020 жылғы 15 желтоқсандағы жыл сайынғы жолдауында митрополит I Епифаний «Украин автокефалиялық православие шіркеуі», «Украин православие шіркеуі — Киев патриархаты» және «Киев патриархаты» атауыларының шіркеуге қолданылуға рұқсат екенін айтты. Танылуы УПШ-ны осы православие шіркеулері таниды: * Константинополь (Бүкіләлемдік патриархат) * Александрия патриархаты * Грекия шіркеуі * Кипр шіркеуі Ескертпелер Дереккөздер
Түрікменқала

Түрікменқала — қала, Түрікменстанның Мары уәлаяты Түрікменқала атырабының әкімшілік орталығы. Қала халқының саны: 6 465 адам. Географиялық сипаттамасы Мурғаб оазисінде, шығыс шекарасына жақын жерде орналасқан. Марыдан (жолмен) 57 шақырым және Жолөтен теміржол стансасынан 17 шақырым жерде. Тарихы 1939 жылдан бастап қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесіне ие болды. 1993 жылға дейін ол Түрікменқала деп аталды. 2016 жылы оған қала мәртебесі берілді. Экономикасы және әлеуметтік нысандары Түрікменқала — әртүрлі көлемдегі суару каналдарының тығыз желісімен қоршалған шағын ауылшаруашылық қонысы. Ауыл сонымен қатар халық қолөнерімен, әсіресе кілем тоқумен танымал. Дереккөздер
Фарап

Фарап — Түрікменстанның Лебап уәлаятындағы қала. Қала халқының саны: 14 503 адамды құрайды. Географиялық сипаттамасы Әмударияның оң жағалауында, Түрікменабатқа қарама-қарсы, өзен аңғарында, одан әрі түрікмен-өзбек шекарасы (6 км жерде), Ашхабадтан 474 км қашықтықта орналасқан. Тарихы Қала революцияға дейін болған және теміржол вокзалының маңындағы елді мекен ретінде құрылған. Фараб ауылы КСРО Түрікмен КСР Шаржау облысы Фараб ауданының орталығы болды. 2016 жылдан бастап қала мәртебесіне ие болды. 2022 жылдың 9 қарашасында Фарап орталығы болған Фарап ауданы таратылғаннан кейін ол Шәржеу атырабының құрамына енді. Экономикасы және әлеуметтік нысандары Фарапта автомобиль және теміржол қатынастарына қызмет көрсететін шекара бекеті және мақта өңдеу зауыты бар. Жақын маңда табиғи газ кен орны орналасқан. Бүгінде вокзал ғимараты Фараптың басты көрікті жері болып табылады. Дереккөздер
Аустрия-Чили қатынастары

Аустрия-Чили қатынастары — Аустрия және Чили арасындағы халықаралық дипломатиялық байланыстар. Екі ел арасындағы алғашқы ресми қатынастар 1846 жылға жатады. Аустрияның Сантьягода елшілігі, сондай-ақ Арика, Вальдивия және Вальпараисода үш құрметті консулдығы бар. Чилидің Венада елшілігі және Линц, Клагенфурт-ам-Вертерзе және Зальцбург қалаларында үш құрметті консулдығы бар. Тарих 1991 жылы сыртқы істер министрі Энрике Сильва Симма Аустрияға ресми сапар жасаған Чилидің алғашқы канцлері болды. 1993 жылы канцлер Франц Враницкий Чилиге ресми сапар жасаған Аустрияның алғашқы канцлері атанды. 1999 жылдан бастап екіжақты қатынастар LAC-EU атты екі өңірлік үдерістің арқасында жандана түсті. 2008 жылы Аустрияның федералдық канцлері Альфред Гузенбауэр Чилиге ресми сапар жасады. Аустриялық иммиграция XIX ғасырда Еуропадағы ашаршылық және Аустриядан протестанттардың жер аударылуы аустриялықтардың Латын Америкасына қоныс аудару толқынына алып келді. Чилидегі тирольдық протестанттардың ірі қоныстары Лос Бахос және Фрутильяр болып табылады, екеуі де Льянкиуэ провинциясында орналасқан. Пуэрто Варас маңындағы Нуэва Браунау елді мекені 1875 жылы Аустрия-Мажарстаннан келген қоныстанушылар тарапынан қазіргі Броумов қаласының құрметіне аталған. Чилидегі мемлекеттік төңкеріс 1973 жылғы Чилидегі әскери төңкерістің нәтижесінде шамамен 1500 чилилік босқын Венаға келді. 2006 жылғы мамырда Чили президенті Мишель Бачелет Вена ратушасында қаладағы чилилік қауымдастық мүшелерінің жүздеген өкілімен кездесті. Сілтемелер * [http://www.bmeia.gv.at/aussenministerium/aussenpolitik/voelkerrecht/staatsvertraege/bilaterale-staatsvertraege.html?dv_staat29&modecountry&submit1&vb_vp_id32&cHash=fdf62b83c6 Аустрия Сыртқы істер министрлігі: Чилимен жасалған екіжақты келісімдер тізімі] * [http://www.aussenministerium.at/botschaft/santiago-de-chile.html Аустрия елшілігі (Сантьяго)]
Аустрия-Швейцария қатынастары

Аустрия-Швейцария қатынастары — Аустрия және Швейцария арасындағы екіжақты дипломатиялық байланыстар. Екі ел арасындағы мемлекеттік шекараның ұзындығы 158 км. Тарихы Екі елдің халқы негізінен неміс тілді. 1945 жылғы 2 қарашада Швейцария Аустрия Республикасын ресми түрде мойындады. Келесі екі жыл ішінде дипломатиялық өкілдіктер ашылды. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін елдер арасында тығыз әрі достық қатынастар орнады. 1955 жылдан бастап Аустрия бейтараптық саясатын ұстана бастады, бұл Швейцариямен жақындасуына ықпал етті. 1995 жылы Аустрияның Еуропалық одаққа қосылуынан кейін қатынастар біршама салқындағанымен, Аустрия Еуропада Швейцарияның ерекше серіктесі мәртебесін сақтап қалды. Екі ел экономика және қаржы, білім беру, зерттеулер, инновациялар және мәдениет сияқты көптеген салаларда дәстүрлі түрде ынтымақтасады. Екі ел саяси үйлестіру мақсатымен Лихтенштейн және Германиямен тұрақты түрде келіссөздер жүргізеді, сондай-ақ Біріккен Ұлттар Ұйымы, Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымы және Еуропа кеңесі сияқты көпжақты алаңдарда бірлесіп жұмыс істейді. Дәстүр бойынша Аустрия немесе Швейцария жаңа үкімет басшысы не сыртқы істер министрі қызметіне кіріскеннен кейін жасайтын алғашқы сапар әдетте көрші елге бағытталады. 2017 жылы Аустрияда 16157 швейцариялық азамат тұрды. Сол жылы Швейцарияда 1781 аустриялық студент тіркелген. Екі ел бірлесіп 2008 жылғы Еуропа кубогын ұйымдастырды. Сауда 2017 жылы екі ел арасындағы тауар айналымы 14 млрд швейцариялық франктан асты. Швейцария Аустрия экономикасындағы ең ірі инвесторлардың бірі болып табылады: 2016 жылдың соңында швейцариялық инвестициялар 8,2 млрд швейцариялық франкке жетті. Аустрияда жұмыс істейтін швейцариялық компанияларда шамамен 31 778 адам еңбек етеді. Аустрияның Швейцарияға салған тікелей инвестициялары 2000 жылдан бері айтарлықтай өсті және 2016 жылдың соңында 7,3 млрд швейцариялық франк болды. Цюрихте бас консулдығы және Базель, Кур, Женева, Лозанна, Лугано, Люцерн және Санкт-Галлен қалаларында жеті құрметті консулдығы бар. Швейцарияның Венада елшілігі және Брегенц, Грац, Инсбрук, Клагенфурт, Линц және Зальцбург қалаларында алты құрметті консулдығы бар. Дереккөздер
Аустрия-Жапония қатынастары

Аустрия-Жапония қатынастары — Аустрия және Жапония арасындағы екіжақты дипломатиялық байланыстар. Тарихы Екі ел 1869 жылы дипломатиялық қатынастар орнатты. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Аустрия-Мажарстан және Жапония бір-біріне қарсы тарапта болды. Соғыс басталғанда жапондардың көпшілігі Аустрия-Мажарстан аумағынан кетіп қалды, ал қалған аз бөлігі интернирленіп, түрлі қамау орындарына орналастырылды. Аустрия-Мажарстан әскерлері Циндаоны қорғауға қатысты, бұл жерде олар жапон әскерлерінен жеңіліс тапты. Олар тұтқынға алынып, Жапония аумағында ұсталды. Бұдан бөлек, жапон флоты Жерорта теңізінде Аустрия-Мажарстан флотының қарсыласы ретінде әрекет етті. Жапония соғыста жеңіске жеткен тарап ретінде соғыстан кейін Сен-Жермен келісіміне қол қойды. Аустрияның Токиода елшілігі және Хиросима, Нагоя, Осака және Саппоро қалаларында төрт құрметті консулдығы бар. Жапонияның Венада елшілігі және Зальцбургте құрметті консулдығы бар. 1999 жылғы маусымда Аустрия президенті Томас Клестиль Жапонияға мемлекеттік сапар жасады. Бұл Аустрия президентінің Жапонияға жасаған алғашқы мемлекеттік сапары болды. 2007 жылы Жапония Аустрияның шетелдегі маңызы бойынша үшінші сауда әріптесіне айналды. Дереккөздер Сілтемелер * [http://www.bmeia.gv.at/aussenministerium/aussenpolitik/voelkerrecht/staatsvertraege/bilaterale-staatsvertraege.html?dv_staat70&modecountry&submit1&vb_vp_id71&cHash=f83e6f5860 Аустрия Сыртқы істер министрлігі: Жапониямен жасалған екіжақты келісімдер тізімі (неміс тілінде)] * [http://www.bmeia.gv.at/en/embassy/tokyo.html Аустрия елшілігі (Токио)] * [http://www.mofa.go.jp/region/europe/austria/index.html Жапония Сыртқы істер министрлігінің Аустриямен қатынастары туралы беті]
Халаш

Халаш — Түрікменстанның Лебап уәлаятындағы қала. Халаш атырабының орталығы. Халаш қаласының халқы: 5 101 адамды құрайды. Географиялық сипаттамасы Халаш қаласы және астанасы Лебап уәлаятының оңтүстік-шығыс бөлігінде, Әмудария өзенінің сол жағалауында орналасқан. Атамұрат пен Түрікменабатты байланыстыратын тас жол мен теміржол қаланың жанынан өтеді. Халаш солтүстігі мен шығысында үлкен суару каналымен, ал оңтүстігі мен батысында шөлмен шектеседі. Тарихы Кеңес дәуірінде Халаш 1939 жылдан бастап қалалық қоныс болды және Түрікмен Кеңестік Социалистік Республикасының Шәржеу облысының Халаш ауданының орталығы болды. 2016 жылы Халашқа қала мәртебесі берілді. Дереккөздер
Қожамбаз

Қожамбаз — қала, Түрікменстанның Лебап уәлаяты Қожамбаз атырабының орталығы. Қала қаласының халқы: 21 465 адамды құрайлы. Географиялық сипаттамасы Әмударияның оң жағалауында, Лебап уәлаятының оңтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан. Батысында Әмудариямен, шығысында Сундукли шөлінің құмдарымен шектеседі. Өзеннің ені 3 шақырымға дейін жететін және суару каналдарымен қиылысатын жайылма аңғары толығымен мақта мен дәнді дақылдар алқаптары үшін толығымен жыртылған. Тарихы Кеңес дәуірінде ол Хожамбаз деп аталып, Түркімен КСР Шаржоу облысы Хожамбаз ауданының орталығы болды. 1963 жылдан бастап қала үлгісіндегі елді мекен. 2016 жылдан бастап қала мәртебесіне ие болды. Экономикасы және әлеуметтік нысандары Қожамбаз — аймақтық ауылшаруашылық орталықтарының бірі. Соңғы онжылдықтарда қоныс жаңа каналдардың көмегімен шөл далаға қарай кеңейіп келеді. Қала экономикасы Қытай ұлттық мұнай компаниясының Бағтұрлық газ кен орнындағы газ зауытындағы жұмысқа негізделген. Дереккөздер
Албания-Аустрия қатынастары

Албания-Аустрия қатынастары — Албания Республикасы мен Аустрия Республикасы арасындағы екіжақты дипломатиялық байланыстар. Албанияның Венада елшілігі және Айзенштадт, Гессендорф, Грац, Гредиг, Зальцбург, Санкт-Пельтен және Филлах қалаларында жеті құрметті консулдығы бар. Аустрияның Тиранада елшілігі бар. Албания мен Аустрия арасындағы дипломатиялық қатынастардың тарихы 1912 жылға барып тіреледі, сол жылы 28 қарашада Албания тәуелсіздігін жариялады. Еуропалық одақтың мүшесі ретінде Аустрия Албанияны еуроинтеграция жолында қолдайды. Ынтымақтастық Албания мен Аустрия арасындағы дипломатиялық қатынастар дәстүрлі түрде тығыз болып келеді және қазіргі уақытта күрделі келісімдер жүйесімен реттеледі. Бұл жүйеге Аустрия мүше болып табылатын Еуропалық одақ шеңберіндегі келісімдер де кіреді. * Тирана 1973 — автомобиль көлігімен жолаушылар мен жүк тасымалы * Вена 1987 — мәдениет, ғылым және технология саласындағы ынтымақтастық туралы келісім * Тирана 1991 — даму мақсатындағы көмек * Тирана 1992 — жол жүру құжаттары және визалар * Вена 1993 — инвестицияларды қорғау * Вена 1993 — авиация * Вена 1994 — экономикалық және өнеркәсіптік ынтымақтастық, инвестициялар * Вена 1998 — мәдени және тарихи ғимараттар мен ескерткіштерді қорғау * Тирана 2005 — мәдениет, ғылым және технология саласындағы ынтымақтастық туралы келісім * Вена 2007 — кеден келісімі * Тирана 2007 — халықаралық қауіпсіздік * Тирана 2007 — қосарланған салық салуды болдырмау * Тирана 2008 — даму мақсатындағы көмек * Вена 2010 — денсаулық сақтау * Тирана 2010 — қаржылық көмек * Вена 2012 — ғылыми-техникалық ынтымақтастық * Екі ел 2012 — мәдениет, білім және ғылым * Вена 2013 — босқындар мен көші-қонды бақылау Дипломатиялық өкілдіктер * Албанияның Венада елшілігі бар. * Аустрияның Тиранада елшілігі бар. Дереккөздер
Албания-Беларусь қатынастары

Албания-Беларусь қатынастары — Албания және Беларусь арасындағы екіжақты байланыстар. 2015 жылы Албания мен Беларусь арасындағы екіжақты тауар айналымы 435 мың АҚШ долларын құрады. Сол жылы Албанияның Беларуське экспорты 433 мың АҚШ долларына тең болды. Беларусьтің Албанияға экспорты 2 мың АҚШ долларын құрады. Тарихы 1992 жылға дейін Албания мен Беларусь арасындағы қатынастар Албания мен КСРО арасындағы қатынастардың бір бөлігі болды. Экономикалық қатынастар 2010 жылы Албания мен Беларусь арасындағы екіжақты тауар айналымы 970 мың АҚШ долларын құрады. 2015 жылы бұл көрсеткіш 435 мың АҚШ долларына тең болды. Дереккөздер
Андрология

Андрология ( — «ер адам» + — «ілім») — ер адамдарды, ер адамның анатомиясы мен физиологиясын, ер жыныс саласының ауруларын және оларды емдеу әдістерін зерттейтін медицина саласының атауы. Андрология Еуропада ғылым мен практиканың дербес саласы ретінде қарастырылады, оның негізгі ғылыми бағыттары төменде келтірілген: * Еркек бедеулігі * Гипогонадизм * Ерлердің контрацепциясы * Ерлердегі жыныстық дисфункция * Ерлердегі семіздік * Ерлердегі қартаю мәселелері * Жыныс мүшесінің дисморфофобиясы Тарихы Гинекологиядан айырмашылығы — гинекология бойынша әлемде көптеген медициналық кеңес сертификаттау бағдарламалары бар болса, андрологияда ондай бағдарламалар жоқ. Андрология дербес мамандық ретінде тек 1960-жылдардың соңынан бастап зерттеле бастады: бұл саладағы алғашқы мамандандырылған журнал — 1969 жылдан бастап жарық көрген неміс мерзімді басылымы Andrologie (қазіргі атауы — Andrologia). Негізгі және клиникалық андрологияны қатар қамтыған келесі мамандандырылған журнал 1978 жылы құрылған International Journal of Andrology, 1992 жылы Еуропалық Андрология академиясының ресми журналына айналды. 1980 жылы Американдық Андрология қоғамы Journal of Andrology журналын шығаруды бастады. 2012 жылы осы екі қоғамның журналдары біріктіріліп, саладағы жетекші журнал — Andrology атауымен шықты, оның алғашқы саны 2013 жылдың қаңтар айында жарық көрді. Тағы қараңыз * Урология Дереккөздер Сыртқы сілтемелер
Алгология

Алгология ( — ауырсыну, азап + — ілім) — жедел және созылмалы ауырсынуды, оның патофизиологиясын, ноцицепция және антиноцицепция жүйелерін, ауырсынумен күресу әдістерін, яғни ауырсынуға қарсы (анальгезиялық) терапияны, анальгетиктерді және олардың әсер ету механизмдерін зерттейтін медицина саласы. Ауырсынуды емдеу кезінде көбіне кез келген ауырсынуды (жедел не созылмалы) бастан кешіріп отырған адамның қиналысын жеңілдету және өмір сүру сапасын жақсарту мақсатында пәнаралық тәсіл қолданылады. Анальгезия, қысқа мерзімді үдеріс болып табылады, созылмалы ауырсынуды емдеу қосымша қиындықтармен байланысты және мінсіз жағдайда пәнаралық тәсілді талап етеді. Ауырсынуды емдеуге арналған көпсалалы топ құрамына мыналар кіруі мүмкін: тәжірибелік дәрігерлер, фармацевтер, клиникалық психологтар, физиотерапевтер, эрготерапевтер, реабилитологтар, дәрігер көмекшілері, мейірбикелер және стоматологтар. Топ құрамына психикалық денсаулық саласындағы басқа мамандар мен массажистер де кіруі мүмкін. Кейде негізгі жарақат немесе патология жазылғаннан кейін ауырсыну тез басылады да, ауырсынуды басатын дәрілер (анальгетиктер), кей жағдайларда транквилизаторлар сияқты препараттарды қолдану арқылы бір ғана маманның көмегімен емделеді. Қазіргі заманғы алгологияның жетістіктерінің арқасында созылмалы ауырсынумен күресудің жаңа әдістері ашылды, олардың қатарына антидепрессанттарды, антипсихотиктерді, транквилизаторларды және психотроптық дәрілердің басқа да кластарының қолданылуын, ұзақ мерзімді эпидуралды анестезияны, опиоидты анальгетиктердің ұзартылған түрлерін (фентанилді пластырь) пайдалану жатады. Әсіресе онкологиялық науқастарда кездесетін күшті созылмалы ауырсынулар кезінде, науқастардың жағдайын едәуір жеңілдетуге мүмкіндік берді. Созылмалы ауырсынуды тиімді емдеу көбіне ауырсынуды емдеу саласындағы мамандар командасының үйлестірілген күш-жігерін талап етеді. Ауырсынуды тиімді емдеу әрдайым одан толық арылуды білдірмейді. Көбінесе бұл ауырсынуды азайтатын және/немесе оны жақсырақ түсінуге көмектесетін кез келген тәсілдер арқылы, ауырсыну болғанның өзінде, қабылдауға болатын өмір сүру сапасына қол жеткізу, соған қарамастан бақытты өмір сүруге мүмкіндік беру дегенді білдіреді. Медицина сауығуды қолдау және жеделдету үшін жарақаттар мен ауруларды емдейді. Емдеу, сауығу және өмірден өту кезеңдерінде кез келген қиналысты азайту мақсатында ауырсыну мен жайсыздық сияқты жағымсыз симптомдарды жояды. Дереккөздер
(324) Бамберга

(324) Бамберга — Негізгі белдеудегі ең ірі астероидтардың бірі. Оны 1892 жылы 25 ақпанда Иоганн Пализа Вена обсерваториясында ашты. Жерге жақындайтын (433) Эросты санамағанда, бұл дүрбімен бақылауға болатын соңғы ашылған астероид болды. Негізгі белдеудегі оныншы ең жарқын астероид (алайда перигелийден алыстағанда, жарқындығы азаяды). Германиядағы Бамберг қаласының құрметіне орай аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (301—400)
(325) Гейдельберга

(325) Гейдельберга — Негізгі белдеудегі ірілеу бір металды астероид. Оны 1892 жылы 4 наурызда Макс Вольф Гейдельберг обсерваториясында ашты. Германиядағы Гейдельберг қаласының құрметіне орай аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (301—400)
(326) Тамара

(326) Тамара — Негізгі белдеуде айналып жатқан ірі астероид. Оны 1892 жылы 19 наурызда Иоганн Пализа Вена обсерваториясында ашты. Грузияның Тамара патшайымы құрметіне орай аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (301—400)
(327) Колумбия

(327) Колумбия — Негізгі белдеудегі астероид. Оны 1892 жылы 22 наурызда Огюст Шарлуа Ницца обсерваториясында ашты. Америка құрлығының ашылғанына 400 жыл толуына байланысты Христофор Колумбтың атымен аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (301—400)
(328) Гудрун

(328) Гудрун — Негізгі белдеуде айналып жатқан ірі астероид. Оны 1892 жылы 18 наурызда Макс Вольф Гейдельберг обсерваториясында ашты. Скандинавия мифологиясындағы кейіпкердің есімімен аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (301—400)
(329) Свея

(329) Свея — Негізгі белдеудегі астероид. Оны 1892 жылы 21 наурызда Макс Вольф Гейдельберг обсерваториясында ашты. Астероидқа Швециянің көне скандинавиялық атауы берілді. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (301—400)
(330) Адальберта

(330) Адальберта — Негізгі белдеудегі астероид. Оны 1910 жылы 2 ақпанда Макс Вольф Гейдельберг обсерваториясында ашты. Өз туысының атымен атады. Алғашқыда Вольф бұл атауды 1892 жылы 18 наурызда ашқан астероидқа берді. Бірақ бұл астероидты содан бері ешкім бақылай алмады. Ал 1982 жылы астрономдар Вольф шын мәнінде жұлдызды бақылады деген тұжырымға келіп, атауды ол ашқан басқа (бұрын 783 нөмірімен белгілі болған) астероидқа берді. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (301—400)
(331) Эфериджия

(331) Эфериджия — Негізгі белдеудегі астероид. Оны 1892 жылы 1 сәуірде Огюст Шарлуа Ницца обсерваториясында ашты. Ағылшын геологы Роберт Эфериджтің құрметіне орай аталған болуы тиіс. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (301—400)
Шабат

Шабат — қала, Түрікменстанның Дашоғыз уәлаятындағы Шабат атырабының әкімшілік орталығы. Қала халқының саны: 7 291 адам. Географиялық сипаттамасы Дашоғыз уәлаятының солтүстік-шығысында, Өзбекстанмен шекаралас жерде, Дашоғыз теміржол стансасынан 18 км қашықтықта орналасқан. Қоныс Әмудария өзенімен қоректенетін каналдармен қоршалған Хорезм оазисінде орналасқан. Дашоғыз теміржол стансасынан 18 км қашықтықта. Тарихы 1957 жылдан бастап қалалық үлгідегі кент болып жарияланды. 1957 жылы 12 қазанда Түрікмен КСР Жоғарғы Кеңесі Төралқасының жарлығымен ол Андреевск қаласынан Тезебазар болып өзгертіліп, Дашоғыз ауданының әкімшілік орталығы болып белгіленді. 1993 жылы Тезебазар қаласы Нязов қаласы болып өзгертілді. 2022 жылдың 9 қарашасында Ниязовск қаласы Шабат деп өзгертілді. Экономикасы және әлеуметтік нысандары Қала аймақтағы басқа елді мекендер сияқты ауыл шаруашылығы орталығы болып табылады. Дереккөздер
(332) Сири

(332) Сири — Негізгі белдеудегі астероид. Оны 1892 жылы 19 наурызда Макс Вольф Гейдельберг обсерваториясында ашты. Нақты кімнің есімімен аталғаны белгісіз. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (301—400)
(333) Бадения

(333) Бадения — Негізгі белдеудегі астероид. Оны 1892 жылы 22 тамызда Макс Вольф Гейдельберг обсерваториясында ашты. Германияның оңтүстігіндегі тарихи аймақтың атымен аталды. Обсерватория соның аумағында орналасқан. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (301—400)
(334) Чикаго

(334) Чикаго — Хильда тобына кіретін аса ірі астероид. Оны 1892 жылы 23 тамызда Макс Вольф Гейдельберг обсерваториясында ашты. Америкадағы Чикаго мегаполисінің құрметіне орай аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (301—400)
(335) Роберта

(335) Роберта — Негізгі белдеуде айналып жатқан ірі астероид. Оны 1892 жылы 1 қыркүйекте Антон Штаус Гейдельберг обсерваториясында ашты. Оның жалғыз ашқан астероиды болды. Дипломат әрі энтомолог болған Роберт Романович Остен-Сакеннің құрметіне орай аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (301—400)
Шаттық (қала)

Шаттық — Түрікменстанның Мары уәлаяты, Сақаршаға атырабындағы қала. 2025 жылдың 1 желтоқсанындағы жағдай бойынша Шаттық халқының саны 7000 адамды құрады. Географиялық сипаттамасы Шаттық шығыста Мары қаласының шетіне жалғасатын және оңтүстік-батыста Денижан қаласындағы М37 тас жолымен қиылысатын Р-9 тас жолында орналасқан. Тарихы Шаттық 1971 жылға дейін Шехитли деп аталды. Түрікмен тілінен аударғанда «Қуаныш, Шаттық» дегенді білдіреді. Экономикасы және әлеуметтік нысандары Қаланың негізгі саласы — Шаттық газ кен орнында табиғи газ өндіру. Шаттық компрессорлық стансасы жақын жерде орналасқан. Қаланың шығысында ірі құс фабрикасы орналасқан. Дереккөздер
Есенқұлы

Есенқұлы — Түрікменстанның Балқан уәлаятындағы қала. Есенқұлы атырабының орталығы. 2025 жылдың 1 желтоқсанындағы жағдай бойынша Есенқұлы халқының саны 5823 адамды құрады. Географиялық сипаттамасы Балқан велаятының оңтүстік-батысында, Каспий теңізінің жағалауына жақын жерде, Иранмен шекараны құрайтын Атрек өзенінің сағасының солтүстігінде орналасқан. Қала басқа елді мекендері мен аймақтарымен автомобиль жолдары арқылы байланысады. Тарихы XVI ғасырда түркімен йомуд тайпалары Атректің төменгі ағысында пайда болып, отырықшы халық пен көшпенділерге бөлінді. Отырықшы халық Гасан-Кулиге қоныстанды, бұл шекаралық қоныс 1990 жылдарға дейін осылай аталған. Бекіре балықтарын аулау бір кездері мұнда өркендеген, бірақ өзеннің айтарлықтай таяздығына байланысты (Атрек пен оның салаларынан су суару үшін мол бағытталды), ол 20 ғасырдың ортасында тоқтады. Атрек атырауы қазір жылдың көп бөлігінде құрғақ болып қалады, тек көктемгі су тасқыны кезінде ғана толады. Бірақ бұл су да осы құрғақ шөлді аймақта егіншілікке жеткілікті. Гасан-Кали 19 ғасырдың екінші жартысында Ресей империясының құрамына кіріп, Парсымен шекаралас қоныс ретінде қызмет етті. 1927 жылы ол Түрікмен КСР-індегі аудан орталығына айналды. 1935 жылдан бері қалалық үлгідегі елді мекен болып, 2016 жылдың мамыр айында оған қала мәртебесі берілді. Экономикасы және әлеуметтік нысандары Есенқұлы экономикасы негізінен ауыл шаруашылығына, мал шаруашылығына және балық аулауға негізделген. Аймақта тұз өндіру және кейбір шағын өнеркәсіптік кәсіпорындар да бар. Қалада денсаулық сақтау, білім беру және көлік инфрақұрылымының негізгі нысандары бар. Аймақ тұрғындары дәстүрлі түркімен мәдениетін сақтайды. Жергілікті фестивальдер, дәстүрлі қолөнер және түркімен тағамдары қалада маңызды рөл атқарады. Дереккөздер
Аңдар шаһары 2

Аңдар шаһары 2 — Дисней шығарған мультфильм. Бұл бірінші бөлімде көрсетілген полициялық қоян мен айлакер түлкінің достығы туралы жалғасы. Оны кейде Аңдар шаһары:Жыландар хикаясы деп атайды. Мультфильм 2025 жылдың 13 қарашасында шықты. Оны шығаруға 150 милион доллар жұмсалды. Мультфильмге арналып жазылған бас ән Zoo деп аталады. Оны Шакира және Эд Ширан бірлесіп жазған. Сайт * [https://movies.disney.com/zootopia-2 Мультфильмнің сайтысы] Дереккөздер
(336) Лакадира

(336) Лакадира — Негізгі белдеудегі астероид. Оны 1892 жылы 19 қыркүйекте Огюст Шарлуа Ницца обсерваториясында ашты. Франциядағы Ла-Кадьер-д’Азюр коммунасының құрметіне орай аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (301—400)
(337) Девоса

(337) Девоса — Негізгі белдеудегі астероид. Оны 1892 жылы 22 қыркүйекте Огюст Шарлуа Ницца обсерваториясында ашты. Кімнің есімімен аталғаны белгісіз. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (301—400)
(338) Будроса

(338) Будроса — Негізгі белдеудегі астероид. Оны 1892 жылы 25 қыркүйекте Огюст Шарлуа Ницца обсерваториясында ашты. Кімнің есімімен аталғаны белгісіз. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (301—400)
(339) Доротея

(339) Доротея — Негізгі белдеудегі астероид. Оны 1892 жылы 25 қыркүйекте Макс Вольф Гейдельберг обсерваториясында ашты. Америкалық астроном Доротея Клюмпке-Робертстің құрметіне орай аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (301—400) * (1040) Клюмпкея
(340) Эдуарда

(340) Эдуарда — Негізгі белдеудегі астероид. Оны 1892 жылы 25 қыркүйекте Макс Вольф Гейдельберг обсерваториясында ашты. Әуесқой астроном, банкир Генрих Эдуард фон Ладенің құрметіне орай аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (301—400)
(341) Калифорния

(341) Калифорния — Негізгі белдеудегі астероид. Оны 1892 жылы 25 қыркүйекте Макс Вольф Гейдельберг обсерваториясында ашты. АҚШ штаты Калифорниянің құрметіне орай аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (301—400)
Паннотия

Паннотия — жер шарының тарихында пайда болған ежелгі суперконтинент, шамамен 600–540 миллион жыл бұрын бар болған. Ол қазіргі Африка, Солтүстік Америка, Оңтүстік Америка, Еуропа және Антарктида аймақтарының алғашқы бөліктерін біріктірген және еділер дәуірінде геологиялық процестердің дамуына маңызды рөл атқарған. Тарихы Ғалымдардың зерттеулері бойынша, Паннотия кембрий алдындағы кезеңде қалыптасқан. Оның құрылымы неопротерозой дәуірінің соңында толық қалыптасып, кейінгі тектоникалық қозғалыстар нәтижесінде бөлініп, қазіргі континенттердің кейбір бөліктерін қалыптастыруға үлес қосқан. Географиясы Паннотияның көлемі қазіргі Африка, Солтүстік Америка, Оңтүстік Америка, Еуропа және Антарктида аймақтарын қамтыған деп саналады. Континенттің орталық бөлігінде ертедегі теңіздер мен тау жыныстарының қабаттары болған. Құрылымы Паннотия негізінен платформалық және шөгінділі қабаттардан құралған. Оның құрамында гранит, гнейс, базальт сияқты ежелгі тау жыныстары бар. Континенттің кейбір бөліктері қазіргі кезде тау жыныстарының және шөгінділі қабаттардың қалдықтары ретінде зерттелуде. Маңызы Паннотияның зерттелуі геология мен палеогеографияда маңызды болып табылады. Ол Жер бетінің қозғалысын, климат өзгерістерін және флора мен фаунаның дамуын түсінуге мүмкіндік береді. Ғалымдар Паннотияны зерттей отырып, қазіргі континенттердің орналасуы мен қозғалысын болжай алады. Қосымша ақпарат Паннотияның ыдырауы кембрий дәуірінің басында басталған. Паннотияның зерттелуі палеонтология мен тектоника саласында маңызды дерек болып саналады. Қаралған әдебиеттер Scotese, C. R. (2001). Atlas of Earth History. Arlington, Texas: PALEOMAP Project. Kearey, P., Klepeis, K. A., Vine, F. J. (2009). Global Tectonics. Wiley-Blackwell. Li, Z. X., et al. (2008). "The assembly, configuration, and break-up history of Rodinia: A synthesis." Precambrian Research.
Етрек (қала)

Етрек — Түрікменстанның Балқан уәлаятындағы қала және Етрек атырабының әкімшілік орталығы. Қала халқы 6 855 адамды құрайды. Географиялық сипаттамасы Балқан уәлаятының оңтүстік-шығысында, Етрек өзенінің оң жағалауында орналасқан (мекен аты осыдан шыққан). Қарама-қарсы жағалауда Иранның Дашлибурун қаласы орналасқан. Қала арқылы Қазақстаннан Берекет арқылы Горганға баратын теміржол өтеді. Тарихы «Этрек» атауы түркі тіліндегі «атырау» сөзінен шыққан, яғни су айдынының жағасы дегенді білдіреді деп болжайды. Бұл атау алғаш рет Хамдалла Қазбидің 13 ғасырдағы еңбектерінде кездеседі. Кеңес дәуіріндегі Қызыл-Атрек деп аталған. 2016 жылдың мамыр айында оған қала мәртебесі берілді. Экономикасы және әлеуметтік нысандары Етрек құрғақ субтропиктік аймақтағы шөлді биіктікте жатыр, бірақ өзен қолайсыз климатқа қарамастан егіншілікке мүмкіндік береді. Кеңес заманында мақта мен цитрус сорттары өсірілетін субтропикалық дақылдардың тәжірибелі плантациясы жұмыс істеді. Қалада Түрікменстан Мемлекеттік шекара қызметінің казармасы, сондай-ақ Мемлекеттік көші-қон қызметінің филиалы орналасқан. Дереккөздер
(342) Эндимион

(342) Эндимион — Негізгі белдеудегі астероид. Оны 1892 жылы 17 қазанда Макс Вольф Гейдельберг обсерваториясында ашты. Ежелгі грек мифологиясындағы кейіпкердің атымен аталды. Бұл ат қою үшін мифтердегі ер тұлғаның есімі қолданылған алғашқы астероид болды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (301—400)
(343) Остара

(343) Остара — Негізгі белдеудегі астероид. Оны 1892 жылы 15 қарашада Макс Вольф Гейдельберг обсерваториясында ашты. Англосаксон мифологиясындағы көктем құдайының құрметіне орай аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (301—400)
(344) Дезидерата

(344) Дезидерата — Негізгі белдеуде айналып жатқан ірі астероид. Оны 1892 жылы 15 қарашада Огюст Шарлуа Ницца обсерваториясында ашты. Швеция мен Норвегия патшайымы құрметіне орай аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (301—400)
(345) Терцидина

(345) Терцидина — Негізгі белдеуде айналып жатқан ірі астероид. Оны 1892 жылы 23 қарашада Огюст Шарлуа Ницца обсерваториясында ашты. Нақты кімнің есімімен аталғаны белгісіз. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (301—400)
(346) Герментария

(346) Герментария — Негізгі белдеуде айналып жатқан ірі астероид. Оны 1892 жылы 25 қарашада Огюст Шарлуа Ницца обсерваториясында ашты. Францияның Овернь аймағындағы коммунаның атымен аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (301—400)
(347) Париана

(347) Париана — Негізгі белдеуде айналып жатқан металды астероид. Оны 1892 жылы 28 қарашада Огюст Шарлуа Ницца обсерваториясында ашты. Кімнің есімімен аталғаны белгісіз. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (301—400)
(348) Май

(348) Май — Негізгі белдеудегі ірілеу бір астероид. Оны 1892 жылы 28 қарашада Огюст Шарлуа Ницца обсерваториясында ашты. Неміс жазушысы Карл Фридрих Майдың құрметіне орай аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (301—400)
(349) Дембовска

(349) Дембовска — Негізгі белдеуде айналып жатқан ірі астероид. Оны 1892 жылы 9 желтоқсанда Огюст Шарлуа Ницца обсерваториясында ашты. Италия астрономы Эрколе Дембовскидің құрметіне орай аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (301—400)