kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Руслан Алексеевич Стефанчук

Руслан Олексійович Стефанчук (; 29 қазан 1975 жыл, Тернополь) — украиналық саяси қайраткер, құқықтанушы, заң ғылымдарының докторы, профессор, 2021 жылдан бері Верховна Рада төрағасы. Стефанчук 2019 жылғы Украина парламенті сайлауында «Халық қызметшісі » партиясының мүшесі (партиялық тізімде 2-орын) ретінде Украина парламентіне сайланды. Парламентке сайланғалы бері және төрағалығына дейін Стефанчук Украина президентінің Верховна рададағы өкілі (2019–2021), Верховна Рада төрағасының Бірінші Орынбасары (2019–2021) қызметтерінде болған. Өмірбаяны Руслан Стефанчук 1975 жылғы 29 қазанда Тернополь қаласында, медицина студенттерінің отбасында дүниеге келді. 1997 жылы Хмельницький аймақтық басқару және құқық институтын «құқықтану » мамандығы бойынша және 1999 жылы (өнеркәсіп секторын басқару) үздік бітірді. 2007–2012 жылдары Верховна Рада депутаты көмекшісі болды. Стефанчук — Украина Ұлттық заң ғылымдары академиясының корреспондент-мүшесі, Украинаның еңбек сіңірген ғылым және техника қайраткері (2017). Стефанчук — Володимир Зеленськийдың 2019 жылғы сайлауалды бағдарламасы авторларының бірі. Зеленскьийдың сайлауалды бағдарламасының нәтижесінде ол 2-айналымында 73% дауыс жинап, Украина президенті болып сайланды. Зеленський президент ретінде Стефанчукты 21 мамыр күні Украина президентінің Верховна Рададағы өкілі болып тағайындады. Ол қызметін 2021 жылдың 7 қазанына дейін жалғастырды. 2019 жылғы парламент сайлауы нәтижесінде ол «Халықтың қызметшісі » партиясы атынан депутат болып сайланды. Оған халық депутаттарының 330-ы дауыс берген. «Право України» («Украина заңы») гәзеті Редакциялық Кеңесінің төрағасы. Жеке өмірі Стефанчуктың екі баласы бар: ұлы Олесь және қызы Злата. Олар заңгер мамандығы бойынша білім алуда, ұлы Украинада, қызы Аустрияның Вена қаласында. Қызы 6 тілде еркін сөйлейді. Сын «Чесно» қозғалысының мәліметі бойынша, Стефанчуктың Киевте үйі жоқ, ол қайын енесінен пәтер жалдағаны үшін бюджеттен өтемақы алады. Стефанчук өтемақы ретінде алынған қаражатты қайтарғанын мәлімдеді. Ғылыми дәрежелері және атақтары * заң ғылымдарының кандидаты (2000); * доцент (2003-2019); * заң ғылымдарының докторы (2008); * профессор (2008 жылдан бері); * Украина Ұлттық заң ғылымдары академиясының корреспондент мүшесі (2009 жылдан бері); * Украина Ұлттық заң ғылымдары академиясының белсенді мүшесі (академик, 2020 жылдан бері). Дереккөздер
Уолтер Хаузер Браттейн

Уолтер Хаусер Браттейн (; 10 ақпан 1902 — 13 қазан 1987) — американдық физик, 1956 жылы физика бойынша «жартылай өткізгіштер туралы зерттеулері және транзисторлық эффектіні ашқаны үшін» (Уильям Брэдфорд Шокли және Джон Бардинмен бірге) Нобель сыйлығын алған. Өмірбаяны Уолтер Браттейн Қытайдың Амой қаласында Росс Р. Браттейн мен Оттил Хаузердің отбасында дүниеге келген. Вашингтон штатында, АҚШ-та өскен. Ол 1924 жылы Уитман колледжінде бакалавр дәрежесін, 1926 жылы Орегон университетінде магистр дәрежесін алды. 1929 жылы кандидаттық диссертациясын қорғағаннан кейін М. Миннесота университетінде ол Белл зертханаларына жұмысқа барады. 1935 жылы Браттейн Карен Гилморға үйленді. Олардың Уильям Гилмор Браттейн атты ұлы болды. 1958 жылы ол Эмма Миллерге қайта үйленді. 1987 жылы Сиэтлде қайтыс болды. Ғылыми қызмет Браттейн негізінен қатты денелердің беттерінің қасиеттерімен айналысты. Вольфрам туралы алғашқы зерттеулерінен кейін ол кремний және германий сияқты жартылай өткізгіштерде беттік әсерлермен айналысып, оларды түсінуге елеулі үлес қосты. Джон Бардинмен бірге p-n- нүктелік транзисторды әзірледі. 1956 жылы Бардин және Уильям Шоклимен бірге физика бойынша Нобель сыйлығын «жартылай өткізгіштер мен транзисторлық эффектіні ашқаны үшін» алды. Марапаттары * Франклин институтының Стюарт Баллантин медалі, 1952 * Джон Скотт медалі, 1954 * Рихтмайер мемориалдық сыйлығы, 1956 * Физика бойынша Нобель сыйлығы, 1956 Дереккөздер Әдебиет * Храмов Ю. А. Браттейн Уолтер // Физики : Биографический справочник / Под ред. А. И. Ахиезера. — 2-ші бас, өңд. және тол. — М. : Наука, 1983. — Б. 44. — 400 б. — 200 000 дана. Сілтемелер * [http://nobelprize.org/physics/laureates/1956 Нобель комитетінің веб-сайтынан ақпарат] 2006 жылы 20 маусымда Wayback Machine сайтында мұрағатталған
Мбете

Мбете (амбамба, умбете) — Габон мен Конго Республикасының шекаралас аймақтарындағы банту тобының халқы. Жалпы саны 275 мың адам. Габонда – 175 мың, Конгода 100 мың адам. Тілі Тілі - мбете тілі. Діні Дінге сенушілердің діни байланысы: дәстүрлі наным-сенімдер, бір бөлігі католиктер. Кәсібі Дәстүрлі кәсіптері – тропикалық қолмен атқарылатын егіншілік (маниок, ямс, тәтті картоп, жержаңғақ, бұршақ дақылдары, май пальмасы, банан), терушілік, ерлер ағаш кесуде, какао, кола, кофе плантацияларында жұмыс істейді. Қолөнер – керамика, кілемше тоқу, ағаштан ою, ағаштан ғұрыптық маскалар, антропоморфтық фигуралар, музыкалық аспаптар жасау. Өмір салты Негізгі әлеуметтік бірлік - үлкен отбасылық қауымдастық болып табылады. Елді мекендері ықшам, өзен, жол бойында орналасқан. Тұрғын үйлер төртбұрышты, қабырғалары қаңқалы, шыбықтармен өрілген, төбелері биік, рафия пальма жапырақтарынан жасалған. Негізгі тағамдары - маниок, ямс, пальма майы мен ащы дәмдеуіштер қосылған банан тағамдары. Дереккөздер
Шабат атырабы

Шабат атырабы — Түрікменстанның Дашоғыз уәлаятындағы атырап. Әкімшілік орталығы — Шабат қаласы. Тарихы 1924 жылдың 27 қазанына дейін Хорезм Халық Социалистік Республикасы (ХХСР) Түрікмен облысындағы 5 аудандық шуроның бірі болды. 1930 жылы шілдеде Ташауыз округі таратылып, Ташауыз ауданы Түрікмен КСР-іне тікелей бағынышты болды. 1932 жылы ақпанда аудан қалпына келтірілген Ташауыз округіне берілді. 1939 жылы қарашада Ташауыз округі жойылып, Ташауыз ауданы жаңадан құрылған Ташауыз облысына берілді. 1957 жылы 3 қаңтарда аудан орталығы Ташауыз қаласынан Андреевск кентіне көшірілді. 1963 жылы қаңтарда Ташауыз облысы жойылып, Ташауыз ауданы Түрікмен КСР-іне тікелей бағынышты болды. 1970 жылы желтоқсанда аудан қалпына келтірілген Ташауыз облысына берілді. 1992 жылы Ташауыз ауданы С.А.Ниязов атындағы атырап (Сапармұрат Ниязовтың құрметіне) деп өзгертіліп, Дашоғыз уәлаятының құрамына енді. 2022 жылдың 9 қарашасында С.А.Ниязов атындағы атырап Шабат атырабы болып өзгертілді. Сілтеме * [https://web.archive.org/web/20101227170350/http://wwhp.ru/dasho.htm Дүниежүзілік тарихи жоба] Дереккөздер
Рухубелент атырабы

Рухубелент атырабы — Түрікменстанның Дашоғыз уәлаятындағы атырап. Атыраптың орталығы – Рухубелент ауылы 2008 жылдың 17 қазанында құрылды. 2007 жылдың сәуір айында Шәсенем тың алқабында құрылған. Рухубелент ауданында «Шабат» ашық акционерлік қоғамы тауарлы-сүт фермасын жүргізеді. Көлік Аудан арқылы Ашхабад пен Дашоғызды байланыстыратын Қарақұм теміржолы өтеді. Сондай-ақ осында Ашхабад-Дашоғыз автокөлік күрежолы бар. Дереккөздер
Сапармұрат Түрікменбашы атындағы атырап

Сапармұрат Түрікменбашы атындағы атырап — Түрікменстанның Дашоғыз уәлаятындағы атырап. Әкімшілік орталығы — Сапармұрат Түрікменбашы атындағы қала. Тарихы 1975 жылы ақпанда Түрікмен КСР Ташауыз облысының Октябрь ауданы болып құрылған. 1992 жылы Октябрь ауданы Сапармұрат Түрікменбашы атындағы атырап болып өзгертіліп, Дашоғыз уәлаятының құрамына енді. Сілтеме * [https://web.archive.org/web/20101227170350/http://wwhp.ru/dasho.htm Дүниежүзілік тарихи жоба]
Құбадақ атырабы

Құбадақ атырабы — Түрікменстандағы Дашоғыз уәлаятының бұрын болған атырабы. Тарихы 1938 жылы желтоқсанда орталығы Телман атындағы ауылда болған Түрікмен КСР Ташауыз округінің Телман ауданы болып құрылды. 1939 жылы қарашада Ташауыз округі таратылып, Телман ауданы жаңадан құрылған Ташауыз облысына берілді. 1963 жылы қаңтарда Телман ауданы таратылды. 1975 жылы қарашада Телман ауданы Ташауыз облысының құрамында қалпына келтірілді. 1988 жылы тамызда Телман ауданы қайтадан таратылды. 1992 жылы Телман ауданы Дашоғыз уәлаятының құрамына еніп, Құбадақ атырабы болып өзгертілді. 2022 жылдың 9 қарашасында Құбадақ атырабы жойылып, оның аумағы Болдымсаз атырабына берілді. Сілтеме * [https://web.archive.org/web/20101227170350/http://wwhp.ru/dasho.htm Дүниежүзілік тарихи жоба] Дереккөздер
Құрбансұлтан әже атындағы атырап

Құрбансұлтан әже атындағы атырап — Түрікменстандағы Дашоғыз уәлаятының бұрын болған атырабы. Әкімшілік орталығы — Андалып қаласы. Тарихы 1925 жылы қаңтарда Түрікмен КСР Ташауыз округінің Ілиялы ауданы болып Ілиялы аудандық шуросының негізінде құрылды. 1930 жылы шілдеде Ташауыз округі таратылып, Ілиялы ауданы Түрікмен КСР-іне тікелей бағынышты болды. 1932 жылы ақпанда аудан қалпына келтірілген Ташауыз округіне берілді. 1939 жылы қарашада Ташауыз округі таратылып, Ілиялы ауданы жаңадан құрылған Ташауыз облысына берілді. 1963 жылдың қаңтарында Ілиялы ауданы таратылды, бірақ 1964 жылдың желтоқсанында қалпына келтірілді. 1970 жылы желтоқсанда аудан қалпына келтірілген Ташауыз облысына берілді. 1992 жылы Ілиялы ауданы Жыланды атырабы деп аталып, Дашоғыз уәлаятына, ал 2004 жылы қыркүйекте Құрбансұлтан әже атындағы атырап деп аталды. 2022 жылы 9 қарашада Құрбансұлтан әже атындағы атырап жойылып, оның аумағы Ақтепе атырабына берілді. Сілтеме * [https://web.archive.org/web/20101227170350/http://wwhp.ru/dasho.htm Дүниежүзілік тарихи жоба] Дереккөздер
Ташауыз облысы

Ташауыз облысы — Түрікмен КСР аумағында 1939-1963 және 1970-1992 жылдары болған әкімшілік бірлік. 1992 жылы 14 желтоқсанда облыс аумағында Дашхауыз уәлаяты құрылды, кейін атауы Дашоғыз уәлаяты болып өзгертілді. Жер аумағы — 73,6 мың км². Халқы – 665 мың адам (1987), оның ішінде қала тұрғыны – 31%. Әкімшілік жағынан 8 ауданнан, оған 2 қала, 7 кент кірді (1987). Әкімшілік орталығы — Ташауыз қаласы. Тұран ойпатының оңтүстігінде, Қарақұмның шегінде орналасқан. Әкімшілік бөлінісі Облыс КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1939 жылғы 21 қарашадағы [https://ru.wikisource.org/wiki/Указ_Президиума_ВС_СССР_от_21.11.1939_об_образовании_Ашхабадской,_Красноводской,_Марыйской_…_и_Ташаузской_областей_в_составе_Туркменской_ССР Жарлығымен] құрылды. 1939 жылы облыс 9 аудан: Андреев, Дарғаната, Ілиялы, Калинин, Көнеүргеніш, Ленин, Тахта, Ташауыз және Телманға бөлінді. 1944 жылы Дарғаната ауданы Шаржоу облысына берілді. 1955 жылы Андреев ауданы таратылды. 1963 жылы 10 қаңтарда облыс таратылды. Сонымен бірге Ілиялы және Телман аудандары да таратылды. Қалған аудандар республикалық бағыныстылыққа берілді. 1970 жылы 14 желтоқсанда облыс қалпына келтірілгенде Ілиялы, Калинин, Көнеүргеніш, Ленин, Тақты және Ташауыз аудандарына бөлінді. 1975 жылы Октябрь және Телман (1988 ж. таратылған) аудандары құрылды. Табиғаты Климаты күрт құбылмалы. Негізгі өзені – Әмудария. Тұрғындары 1939 жылы облыста 255,2 мың адам тұрды. Соның ішінде түрікмендер – 56,0%; өзбектер – 26,3%; қазақтар – 10,3%; орыстар – 3,8%; қарақалпақтар – 1,3%. 1987 жылға қарай облыс халқының саны 665 мың адамға дейін өсті. Экономикасы * Өнеркәсіптің жетекші салалары — жеңіл (соның ішінде мақта тазарту) және тамақ (май айырғыш-май шығаратын, ет-сүт, консервілеу) өнеркәсіп салалары болып келеді. Металл өңдеу, құрылыс материалдарын өндіру дамыған. * Өнеркәсіптік кәсіпорындардың көпшілігі — Ташауыз қаласында орналасқан. * Ауыл шаруашылығы мақта өсіруге, етті-сүтті мал шаруашылығына және қаракөл қой шаруашылығына маманданған. Суармалы егіншілік. Суару жүйелері: ** Қылышбай ** Шабат ** Совет-Яб ** Ғазауат ** Қыпшақ-Бөзеу * Егіс алқабының 60 пайыздан астамы мақта. Олар сондай-ақ дәнді дақылдар (Түркімен КСР-нің негізгі күріш егетін аудандары), көкөніс-бақша, мал азықтық дақылдарды өсіреді. Ірі қара, қой, ешкі, жылқы, түйе өсіріледі. Жібек шаруашылығы. Дереккөздер
Андреев ауданы (Түрікмен КСР)

Андреев ауданы — Түрікмен КСР-нің 1938 жылдың желтоқсанынан 1955 жылдың желтоқсанына дейін болған әкімшілік бөлініс бірлігі. Тарихы Андреев ауданы 1938 жылы желтоқсанда Ташауыз округінің құрамында құрылды. 1939 жылы қарашада Түрікмен КСР-де облыстық бөлінудің енгізілуіне байланысты Андреев ауданы Ташауыз облысының құрамына енді. 1949 жылы аудан: І Алтмыш, ІІ Алтмыш, Майлыжеңгел, І Розумюой, ІІ Розумбой, Тазабазар, І Хамзашық, ІІ Хамзашық деген 8 ауылдық кеңеске бөлінді. 1955 жылы желтоқсанда Андреев ауданы таратылды. Дереккөздер
Ташауыз округі

Ташауыз округі — Түрікмен КСР-нің 1924 жылдың желтоқсанынан 1930 жылдың шілдесіне дейін және 1932 жылдың ақпанынан 1939 жылдың қарашасына дейін болған әкімшілік бөлінісінің бірлігі. Әкімшілік орталығы – Ташауыз қаласы. 1924—1930 жылдардағы округ 1924 жылы Хорезм ХСР Түрікмен АО аумағында құрылған. Бастапқыда 5 аудандық шуроға бөлінді: Ілиялы, Көнеүргеніш, Порсы, Тахта, Ташауыз. 1925 жылы қаңтарда аудандық шуро аудандар болып өзгертілді: * Ілиялы ауданы * Көнеүргеніш ауданы * Порсы ауданы * Тахта ауданы * Ташауыз ауданы Аудан КСРО-ның көптеген округтары сияқты 1930 жылы шілдеде таратылды. Аудандар Түрікмен КСР-нің тікелей бағыныстылығына берілді. 1926 жылғы халық санағы бойынша халық саны 125,4 мың адам болды. Соның ішінде түрікмендер – 62,1%; өзбектер – 34,0%; қазақтар – 1,2%; қарақалпақтар – 1,2%. 1932—1939 жылдардағы округ Округ республиканың шалғай аудандарын басқаруға ыңғайлы болу үшін 1932 жылы ақпанда қайтадан құрылды. Оның құрамына 5 аудан: Ілиялы, Көнеүргеніш, Порсы, Тахта, Ташауз кірді. 1935 жылы Порсы ауданы Калинин болып өзгертілді. 1937 жылы Ленин ауданы, 1938 жылы Андреев және Телман аудандары құрылды. 1939 жылы қарашада Түрікмен КСР-де облыстық бөлінудің енгізілуіне байланысты жойылды. Әдебиет *
Алтынасыр атырабы

Алтынасыр атырабы — Түрікменстандағы Ахал уәлаятының бұрын болған атырабы. Тарихы Алтынасыр атырабы 2000 жылы Тежен, Кака және Сарахс атыраптарының бөліктерінен құрылды. 2018 жылдың 5 қаңтарында Түрікменстан Парламенті атырапты жойып, оның аумағын Кака атырабына (Мән және Шәж кеңесшіліктері), Сарахс атырабына (Балықшылық кеңесшілігі), Тежен атырабына (Алтынасыр қаласы, Уаһарман, Құрбантұрлы, Дәулетті және Лұқман кеңесшілігі, Ақалтын, Бидайлы және Малдаршылық ауылдары) берді. Сілтеме * [https://web.archive.org/web/20101227170743/http://wwhp.ru/ahals.htm Дүниежүзілік тарихи жоба] Дереккөздер
Дарғаната атырабы

Дарғаната атырабы — Түрікменстанның Лебап уәлаятындағы атырап. Әкімшілік орталығы — Дарғаната қаласы. Тарихы 1925 жылы ақпанда Түрікмен КСР Ленин округіне қарасты Дарғаната ауданы болып құрылды. 1927 жылы мамырда Ленин округі Шаржүй болып өзгертілді. 1930 жылы қыркүйекте Шаржүй округі таратылып, Дарғаната ауданы Түрікмен КСР-іне тікелей бағынышты болды. 1939 жылы қарашада Дарғаната ауданы жаңадан құрылған Ташауыз облысына берілді. 1944 жылы наурызда Дарғаната ауданы Шаржау облысына берілді. Ауданды 1939-1945 жылдар аралығында Шасейіт Әмин басқарды 1963 жылдың қаңтарында Дарғаната ауданы таратылды, бірақ 1965 жылдың желтоқсанында Түрікмен КСР-нің тікелей бағынуымен қалпына келтірілді. 1970 жылы желтоқсанда аудан қайтадан қалпына келтірілген Шаржау облысының құрамына енді. 1992 жылы Дарғаната ауданы Лебап уәлаятының құрамына еніп, бастапқыда Дарғаната атырабы, 2003 жылы 14 мамырда Бірата атырабы деп аталды. 2017 жылдың 25 қарашасында Бірата атырабы қайтадан Дарғаната болып өзгертілді. 2006 жылдан бастап Бірата ауданының басшысы қызметін бір кездері ауыл шаруашылығы өнеркәсібі министрінің орынбасары болған Жұмабаев Жұмамұрат Дәуренұлы атқарды. Дереккөздер
Дәнеу атырабы

Дәнеу атырабы — Түрікменстанның Лебап уәлаятындағы атырап. Әкімшілік орталығы — Дәнеу қаласы. Тарихы 1925 жылы қаңтарда Түрікмен КСР Ленин округінің Дейнау ауданы болып құрылды. 1927 жылы мамырда Ленин округі Шаржүй болып өзгертілді. 1930 жылы қыркүйекте Шаржүй округі таратылып, Дейнау ауданы Түрікмен КСР-іне тікелей бағынышты болды. 1939 жылы қарашада Дейнау ауданы жаңадан құрылған Шаржоу облысына берілді. 1963 жылы қаңтарда Шаржоу облысы таратылып, Дейнау облысы Түрікмен КСР-іне тікелей бағынышты болды. 1970 жылы желтоқсанда аудан қайтадан қалпына келтірілген Шаржоу облысының құрамына енді. 1992 жылы Дейнау ауданы Лебап уәлаятының құрамына еніп, бастапқыда Дәнеу атырабы, 2001 жылы 18 ақпанда Қалқыныш атырабы деп аталды. 2017 жылдың 25 қарашасында Қалқыныш атырабының атауы қайтадан Дәнеу болып өзгертіліп, оның құрамына Түрікменстан Парламенті таратқан Қарашсыздық атырабының аумағы қосылды. Әдебиет * Дереккөздер
Александр Гамильтон

Александр Гамильтон — Америка Құрама Штаттарының мемлекеттік қайраткері, алғашқы қаржы министрі (1789—95), «негіздеуші әкелердің» бірі. Тәуелсіздік жолындағы соғыс (1775—1783) кезінде шешендігімен әрі публицистігімен көзге түсті. Гамильтонның құн, ақша, баға мәселесі жөніндегі зерттеулері АҚШ-тың саяси экономиясын ілгері дамытуға ықпал етті. Ол мықты федералдық үкіметтің, қуатты экономика мен армияның, мануфактуралық өндірістің қолдаушысы болған. Өзі алғашқы екі банктың құрылуына себепші болған. 1789 жылы ол Американың алғашқы саяси партиясы болып саналатын Федералистер партиясының негізін қалады. Конституция және «Федералист жазбалары» 1787 жылы Гамильтон Нью-Йорк штатының заң шығару жиналысының депутаты болып сайланды, ол Конституциялық жиналыстарға делегат болып қатысты. Алғашқы ұсыныстардың бірі президенттің билігін өмір бойына жеткізу керек деген ойы болды. Жаңа Конституцияны жақтайтын эсселер жинағының негізгі авторы болды (Джеймс Мэдисон мен Джон Джеймен бірге). «Федералист жазбаларына» кірген 85 мақаланың ішінен Гамильтон 51-н жазған. Қаржы министрі 1789 жылдың мамырында Джордж Уошингтон президент міндетін атқара бастағандықтан, жаңа министрлер кабинетін құруға кірісті. Қаржы министрі лауазымын Александр Гамильтонға ұсынды. 11 қыркүйекте ол алғашқы қаржы министрі болып тағайындалды. Гамильтон өз күш-жігерін әсіресе мемлекеттік қарыз мәселесін шешуге бағыттады. Сондай-ақ ол кедендік алымдар жүйесін реттеді және Ұлыбританиямен сауда қарым-қатынастарын тиімді қалпына келтірді. 1791 жылы ол мемлекеттік ақша сарайын құру жоспарын ұсынды, АҚШ ақша сарайы келесі жылы құрылды. банкнотада]] Дереккөздер
Мбош

Мбоши — Конго Республикасында, Конго өзенінің орта ағысында, тропикалық Африкада тұратын халық. Жалпы саны 270 мың адам. Олар келесі субэтникалық топтарға бөлінеді: мбоши, мбоко, аква, ангаре, квала, куба. Тілі Тілі - мбоши ​​тілі, Бенуэ-Конго отбасының банту тобына жатады. Діні Дінге сенушілердің көпшілігі христиандықты (католицизм) ұстанады, бірақ кейбіреулері дәстүрлі наным-сенімдерін сақтап қалған. Кәсібі Мбошилердің негізгі кәсібі - тропикалық қолмен атқарылатын егіншілік (маниок, ямс, тәтті картоп, таро, банан), онымен негізінен әйелдер айналысады, батпақты ойпаңдарда тыңайтқыштар қолданылады. Сонымен бірге терушілік (кола жаңғағы, жабайы майлы пальма жемістері), өзен балық аулау, ағаш өңдеуде жұмыс істейді. Өмір салты Негізгі әлеуметтік бірлік - үлкен отбасылық қауымдастық. Туыстық есеп матрилинальды, полигиния дамыған. Елді мекендері бұрын шашыраңқы орналасса, қазір өзен-жол бойында орналасқан, төртбұрышты, орталық алаңға ішке қарай қараған үйлері бар ықшам ауылдар көбейді. Ауылдарда ерлер үйлері бар. Тұрғын үйлері төртбұрышты, қаңқалық қабырғалары шыбықтармен өрілген, рафия пальма жапырақтарынан жасалған биік төбесі бар. Дәстүрлі тағамдары – ботқа, маниоктан жасалған қамыр тәрізді пасталар, банан, жеміс-жидек және көкөніс дәмдеуіштері, балық. Дәстүрлі киімдер сақталмаған. Күрделі шаш үлгілері жиі кездеседі. Дереккөздер
Қазақстан Парламенті Сенатының 8-сайланым депутаттары

8-сайланым Қазақстан Сенатының өкілеттігі 2023 жылғы 29 наурызда оның бірінші сессиясы ашылуымен басталды. Ол 9-сайланым Парламентінің бірінші сессиясына дейін қызметін жалғастырады. Депутаттар тізімі Ескертпелер Дереккөздер
Филадельфиялық конвент

Филадельфиялық конвент — 1787 жылдың 25 мамырынан 17 қыркүйегіне шейін Филадельфия қаласында өткен америкалық депутаттардың жиналыстары. Бастапқыда 13 штаттың конфедерациялық құрылымын талқылауға бағытталған бұл саяси форум нәтижесінде АҚШ Конституциясының қабылдануына әкелді. Конвент кейін Индепенденс-холл деп аталып кеткен тарихи маңызы бар ғимаратта өткізілді. Делегаттар тізімі Конвенттің жұмысына 55 делегат қатысты. 13 штаттың ішінен тек Род-Айленд ғана өз делегаттарын ұсынудан бас тартты. Жиналыстардың төрағасы болып Джордж Уошингтон сайланды. Дереккөздер
Еуропалық ынтымақтастық

Еуропалық ынтымақтастық — Украинадағы про-еуропалық, либералдық-консерватистік саяси партия. 2000 жылы «Ынтымақтастық» атауы бар парламенттік топ ретінде бастауын алды, және содан бері Петро Порошенконың саяси құралы ретінде түрлі атаулары болған. Петро Порошенко блогы деген атауымен партия 2014 жылғы Украинадағы парламенттік сайлауда 423 мандаттың 132-сін жеңіп алып, басқа партияларға қарағанда ең көп мандатқа ие болды. 2017 жылдың қазан айында партияның 30,000-ға жуық мүшесі болды; Аймақтар партиясының бұрынғы мүшелері мүшелікке қабылданбайды. 2019 жылы Украинадағы парламенттік сайлауда партия жалпыұлттық партиялық тізімде 23 мандат және 2 округ бойынша мандатты жеңіп алды. Петро Порошенконың партия басшылығына келгелі бері партияның идеологиясы христиандық демократия, болып сипатталған. Олардың сыртқы саясат ұстанымдарына Украинаның Еуропа Одағына мүше болуы және Ресей-Украина соғысының бейбіт түрде аяқталуы кіреді. Олар өз бағдарламасында орталықсыздандыруға және сыбайлас жемқорлыққа қарсы күреске көп мән береді. Тарихы Ынтымақтастық (2000–2013) Партия 2000 жылы «Ынтымақтастық» деп аталатын парламенттік фракциядан бастау алды, Петро Порошенко құрған, сол уақытқа дейін ол фракциясының мүшесі болды. Саясаттанушы бұл жағдай сол кездегі президент Кучманың көмегімен болды, ол УСДП(б)-ның ықпалын шектемекші болды деп мәлімдейді. 2001 жылы Порошенко «Біздің Украина» блогын құруға қызығушылық танытты. 2002 жылғы Украинадағы парламенттік сайлауға оның «Радуга» сайлау альянсына қатысуға рұқсат етілмеді. 2006 жылғы сайлауда партия «Юрій Кармазін блогы» сайлау альянсының бөлігі ретінде қатысса да, еш мандатқа ие бола алмады. 2014 жылғы президент сайлауында Порошенко Украина президенті болып сайланды. Віталій Кличконың "УДАР" партиясымен уақытша блокта біріккен «Ынтымақтастық» 2014 жылғы парламенттік сайлауда 132 мандатпен жеңіске жетті. Салыстырсақ, қарсылас «Халық майданы» партиясы 82 мандатқа ие болды. 2015 жылдың наурыз айында «Петро Порошенко блогы» атауына «Ынтымақтастық» сөзі қосылды. 2015 жылдың 28 тамызында УДАР ресми түрде Петро Порошенко блогына біріктірілді, партия төрағасы Кличко болды. Украиналық БАҚ-тың 2016 жылғы зерттеуіне сүйенсек, аймақтық кеңестердегі партия өкілдерінің 22% және партиялардың парламент депутаттарының 12%-ы про-ресейлік Аймақтар партиясының бұрынғы мүшелері болды. 2016 жылдың 1 мамырында Киев мэріне саяси партияның мүшесі, не төрағасы болуға тыйым салатын жаңа заң күшке енді. Оның себебімен 26 мамырда Кличко Петро Порошенко блогының төрағасы қызметінен кетті. Кейінірек Кличко Удар партиясының келесі сайлауда жеке қатысатынын мәлімдеді. Еуропалық ынтымақтастық (2019 бері) Партия 2019 жылдың 24 мамырында өзінің атауын қазіргі түріне өзгертті. Партия жетекшісі Порошенконың айтуынша, бұл партияның жаңа басшылығын әкелу және 2019 жылы Украинадағы парламенттік сайлауда жеңіске жету үшін жасалуы керек еді. 2019 жылғы парламент сайлауында Еуропалық ынтымақтастық аз дауыс жинап, 8.1% дауысқа түсіп, 23 мандатқа ғана ие болды. Сайлаулардағы нәтижелері Верховна Рада Президент сайлаулары Дереккөздер
Мбунда

Мбунда (амбунда, мамбунда) — Ангола, Конго Демократиялық Республикасы және Замбиядағы банту тобының халқы. Жалпы саны 310 мың адам. Анголада 120 мың, Конго Демократиялық Республикасында 100 мың, Замбияда 90 адам. Тілі Олар нигер-кордофан отбасының Бенуэ-Конго тілдер тобының Мбунда (Чимбунда) тілінде сөйлейді. Діні Дінге сенушілердің діни наным-сенімдері: дәстүрлі сенімдер. Кәсібі Дәстүрлі кәсіптері қолмен атқарылатын егіншілік (тары, құмай, маниок, тәтті картоп, таро, асқабақ, бұршақ дақылдары), мал шаруашылығы (ірі қара және ұсақ мал), аңшылық, балық аулау. Дәстүрлі қолөнерден – кілемше тоқу, ағаш ою (антропоморфтық мүсіншелер, ғұрыптық маскалар) дамыған. Өмір салты Негізгі әлеуметтік бірлік үлкен отбасылық қауымдастық болып табылады. Елді мекендері жинақы орналасқан. Тұрғын үйлері төртбұрышты, қабырғалардың қаңқасы шыбықтармен өріліп, балшықпен сыланған. Төбесі биік, пирамида тәрізді, шөп пен жапырақтардан жасалған. Биік ағаш қадаларда балшықпен сыланған астық қоймалары, қосалқы құрылыстар бар. Дәстүрлі тағамдары – шелпек, құмай ботқасы, маниок, ет, сүт. Дереккөздер
Ли Чжэндао

Ли Чжэндао (Ли Цзундао, пиньинь Lǐ Чжэндао ;; 24 қараша 1926 ж., Шанхай) — қытайлық және американдық физик, 1957 жылғы физика бойынша Нобель сыйлығының лауреаты, Ян Чжэннингпен бірге «элементар бөлшектер саласында маңызды жаңалықтарға әкелген жұптылық заңдарын мұқият зерттегені үшін». Болжалды жұптылықтың бұзылуын Ву Цзяньсюн эксперименталды түрде ашты. Ол сонымен қатар кванттық статистикалық физика саласындағы еңбектердің авторы (Янг және Ли теоремалары). АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшесі (1964), Папа ғылым академиясының мүшесі (2003), Қытай Ғылым академиясының шетелдік мүшесі (1994). Өмірбаяны Ли отбасы Цзянсудағы Сучжоу қаласынан шыққан. Ли Чжэндао Шанхайда дүниеге келген және орта мектепті сонда бітірген. Одан кейін ол Чжэцзян университетіне түсті, бірақ оның оқуын соғыс басталуы үзіп, соғыстан кейін Ұлттық оңтүстік-батыс біріккен университетінде жалғастырды. 1946 жылы Ли Чикаго университетіне ауысып, Энрико Фермидің жетекшілігімен сол жерден физика ғылымының докторы дәрежесін алды. 1953 жылы Колумбия университетінің (АҚШ) доценті болды. Үш жылдан кейін 29 жасында Колумбия университетінің ең жас профессоры атанды. 2012 жылға дейін факультеттің белсенді мүшесі болды, ал 1984 жылдан бастап университет профессоры болды. Оның Колумбия университетінде математикалық физика бойынша лекциялары КСРО-да жарық көрді. Америка-қытай қарым-қатынасы қалпына келтірілгеннен кейін көп ұзамай Ли мен оның әйелі Цинь Хуэйцзюнь (秦惠莙; Qín Huìjùn) Қытайға оралды, онда Ли бірқатар дәрістер мен семинарлар оқыды және қытай-америка физиканы тексеру және қолдану комиссиясын (CUSPEA) ұйымдастырды. 1998 жылы Бейжіңде Ли үш жыл бұрын қайтыс болған әйелін еске алу үшін Цинь Хуэйцзюнь және Ли Чжэндао қытай студенттерінің практикалық оқыту қорын немесе «Цзюнь-Чжэн қоры» (秦惠莙—李政道中国大学生见习基金) құрды. Қордың шәкіртақысы Қытайдағы бес университеттің бакалавриат студенттеріне беріледі. Мұндай шәкіртақы алатын студенттер «Цзюнь-Чжэн ғалымдары» (莙政学者) деп аталады. Цинь мен Ли 1950 жылы үйленді. Олардың — Джеймс пен Стивен атты екі ұлы бар. Физикадан бос кезінде Ли детективтік романдарды оқығанды ұнатады. Дереккөздер Сілтемелер * Храмов Ю. А. Ли Тзундао (Lee Tsung-Dao) // Физики : Биографический справочник / Под ред. А. И. Ахиезера. — Ред. 2-ші және қосымша бас. — М.: Наука, 1983. — Б.164. – 400 б. — 200 000 дана. * [https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1957/lee/ Нобель комитетінің сайтынан ақпарат] * * [http://www.columbia.edu/cu/physics/fac-bios/TDLee/faculty.html Колумбия университетіндегі Чжэн Дао Лидің басты беті] * [https://web.archive.org/web/20070204150017/http://cuspea.pku.edu.cn/introduc/introduc.htm CUSPEA]
2024 Жазғы Олимпиада ойындарындағы Қазақстан

Қазақстан 2024 жылғы 26 шілдеден 11 тамызға дейін Парижде өтетін 2024 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарына қатысады. Бұл посткеңестік дәуірдегі жазғы Олимпиада ойындарында ел құрамасының қатарынан сегізінші рет өнер көрсетуі. 2023 жылдың 28 шілдесінде Қазақстан ресми түрде Париж-2024 олимпиадасына шақырту алды. Дереккөздер
Олимпиада ойындарындағы бокс

Бокс жекпе-жектері Олимпиада ойындарында 1904 жылдан бастап өткізіледі. Содан бері бокс барлық Олимпиадаларда көрсетіліп, тек 1912 жылы Швеция заңдарына байланысты бағдарламаға енбей қалған. Әйелдер арасындағы жекпе-жектер жалпы бағдарламаға 2012 жылы енгізілді. Салмақ дәрежелері Ерлер Әйелдер Медальдар кестесі 2016 жылға қарай медаль жеңіп алған мемлекеттер: Қазақстан боксшыларының қатысуы Қазақстан атынан Олимпиада ойындарына 1996 жылы — 8 боксшы, 2000 жылы — 7 боксшы, 2004 жылы — 8 боксшы, 2008 жылы — 10 боксшы, 2012 жылы — 11 боксшы, 2016 жылы — 12 боксшы, 2021 жылы — 9 боксшы, 2024 жылы — 10 боксшы қатысқан. Әр Олимпиадада жүлделі болып, қазақ боксшылары жалпы есеппен 7 алтын, 8 күміс, 11 қола медаль жеңіп алған: Дереккөздер
Менде (халық)

Менде (менде, менди, коссо, косса, локко) — Сьерра-Леоненің ең үлкен халқы. Олар негізінен елдің оңтүстігінде – Джонг, Сева, Моа өзендеріің бойында тұрады. Жалпы саны 1,5 млн. адам (2010, бағалау). Либерияның солтүстік-батысында 40 мыңға жуық адам тұрады. Тілі Манде тілі - манде тілдер отбасының оңтүстік тобына жатады. Діні Дінге сенушілердің діни ағымы: дәстүрлі наным-сенімдер, бір бөлігі – сүнниттік мұсылмандар, протестанттар. Кәсібі Дәстүрлі кәсіптері қолмен атқарылатын егіншілік (ямс, маниок, фонио, жержаңғақ, мақта, күріш, зімбір, қазіргі кезде кофе, какао өсіреді), терушілік (майлы пальма жемістері), ұсақ малдар өсіру, құс өсіру, балық аулау, сауда. Қолөнерден – тоқу, мата бояу, керамика, сабын жасау, тоқу, ағаш ою дамыған. Өмір салты Әлеуметтік ұйымның негізін ауыл қауымдары (кулоко) және көп балалы отбасылар (мавей) құрайды. Ата — баба ұйымы, өзара көмек қоғамдары (кугбе, бембе), құпия одақтар – еркектерде (Поро, Вунде, Ньяйей) және әйелдерде (Санде, Бунду, Хумой, Кпа) сақталған. Неке патрилокальды. Дәстүрлі елді мекендер шоғырланып орналасқан. Тұрғын үйлері төртбұрышты немесе дөңгелек пішінді, қабырғалары балшықпен сыланған ағаш сырықтардан жасалған, конустық төбесі пальма жапырақтарымен жабылған. Азық-түлік негізінен көкөніс тектес (жарма, дәмді көкөніс дәмдеуіштері мен пальма майы қосылған бұқтырылған тағамдар), ет және балық (оның ішінде кептірілген балық). Менделерде бай музыкалық және би фольклоры бар. Дереккөздер
Жыланбас асатаяқ

қорынан. Ұзындығы 50,5 см. Ол біртұтас имек ағаштан өңделіп, қоңыр түске боялған. Асатаяқтың қолға ұстайтын тұсынан ары қарай әртүрлі көлемде жеті қола қоңыраулар орнатылған. Бір жақ жанына түрлі өрнектер ойымышталып салынған. Қоңырауларынан дыбыс шығару үшін соғуға арналған мыстан жасалған балғасы бар.]] Жыланбас асатаяқ – соқпалы-сілкімелі музыкалық халық аспабы. Жасалуы Саз аспабы ұзындығы жарты құлаш көлеміндегі сәл иіңкі келген ағашты өңдеп, оған әртүрлі көлемдегі алдын-ала құйылған жезқола қоңырауды үлкенінен бастап кішісіне қарай ретімен тағып жасаған. Сонымен қатар, бұл аспаптың қосымша соғуға арналған нәзік етіп жасалған арнайы балғасы болады. Осы балғаның көмегімен қоңырауды соққанда, әр қоңыраудың өзінше шығаратын үні болады. Мәселен, үлкен қоңыраудың үні жуан болса, кішірегінен жіңішке үн шығады. Ертеде мұндай саз аспабын халық арасында музыкалық аспап ретінде қолданбай тұрған уақытта діни-бақсылық ғұрыпта, емшілікте жын-перілерді шақыруда пайдаланған. Себебі, халық түсінігінде қоңырау үнінің ерекше қасиеті бар деген сенім болған. Дереккөздер Әдебиеттер * Сарыбаев Б. Қазақтың музыкалық аспаптары. Алматы: Жазушы, 1978; * Жәкішева З.С. Қазақтың дәстүрлі музыкалық аспаптары. Алматы: Алматыкітап, 2009; * ҚР МОМ – материалдарынан; * ОМЭЭ – материалдарынан.
КСРО халық санағы (1970)

1970 жылғы Бүкілодақтық халық санағы — 15 қаңтарда таңғы 8-де басталып, 22 қаңтарды қоса алғанда жалғасты. Тұрғындарды санау жергілікті уақыт бойынша қаңтардың 14-інен 15-іне қараған түні сағат 12-де жүргізілді. 1970 жылғы халық санағы бағдарламасы келесі формалардан тұрды: * 1-үлгі — санақтың тұтас парағы * 2-үлгі — санақтың таңдамалы парағы * 3-үлгі — үйде және жеке қосалқы шаруашылықта жұмыс істейтін еңбекке қабілетті жастағы адамдарға арналған сауалнама * 4-үлгі — халықтың тұрғылықты жерінен жұмыс немесе оқу орнына жылжуын есепке алу бланкі. Санақтың ұраны – «Бірде-бір елді мекен, бірде-бір тұрғын үй, бірде-бір адам санақтан қалмау керек», «Санақ қызметкерлері! Бүкілодақтық халық санағын дер кезінде, үлгілі түрде өткізейік» деген болатын. Ұлттық құрамы КСРО халқының ұлттық құрамы (1939, 1959, 1970, 1979, 1989 жылдардағы халық санағына сәйкес)
Меру (халық)

Меру — Кенияның Меру аймағында тұратын банту тобының халқы. Саны 1,6 миллионнан астам адамды құрайды. «Меру» атауы тайпаға да, оның тұратын аймағына да қатысты. Олар 7 топшаға бөлінеді: тигания, игембе, именти, миутини, иголи, мвимби, мутамби. Тілі Кикуйю тілінің диалектісінде сөйлейді. Діні Меру дәстүрлі нанымдарды ұстанады, протестанттар мен католиктер де бар. Кәсібі Дәстүрлі кәсіптері қолмен атқарылатын егіншілік (тары, жүгері, бұршақ дақылдары), мал шаруашылығы (ұсақ мал, ірі қара мал негізінен беделді құндылыққа ие). Қолөнерден - керамика (әйелдер кәсібі), темір балқыту және соғу (қару және зергерлік бұйымдар), өсімдік талшықтарын тоқу, тері өңдеу, ағаш ою дамыған. Өмір салты Дәстүрлі қоғамдық ұйым бес жастық тап пен рулық тайпалық бөлініс жүйесіне негізделген. Ру топтары үш категорияға біріктірілді - «қызыл», «ақ», «қара». Бір жас класынан екіншісіне ауысу (инициация рәсімдерімен бірге) 10-15 жылдан кейін жүзеге асырылды. Полигинияға рұқсат етілген. Дәстүрлі қоныстары шашыраңқы орналасқан. Тұрғын үйлері дөңгелек, қабырғалары шыбықтармен өрілген сырықтардан жасалған, қаңқасы балшықпен сыланған. Дәстүрлі киім – үй жануарларының терісінен немесе өсімдік талшықтарынан жасалған тері жамылғы мен алжапқыш. Дәстүрлі тағам негізінен көкөністер (көкөніс дәмдеуіштері бар ботқа), аз дәрежеде - сүт өнімдері, етті сирек және көбінесе ер адамдар жейді. Халық ауыз әдебиеті: мифтер (негізінен этногенетикалық), жануарлар ертегілері, мақал-мәтелдер; ғұрыптық әндер мен билер дамыған. Дереккөздер
Керкі атырабы

Керкі атырабы — Түрікменстанның Лебап уәлаятындағы атырап. Тарихы 1925 жылы қаңтарда Түрікмен КСР Керкі округінің Керкі ауданы болып құрылды. 1930 жылы қыркүйекте Керкі округі таратылып, Керкі ауданы Түрікмен КСР-іне тікелей бағынышты болды. 1933 жылы ақпанда Керкі округі қалпына келтіріліп, Керкі ауданы таратылды. 1939 жылы қаңтарда Керкі ауданы қалпына келтірілді. 1939 жылы қарашада Керкі ауданы жаңадан құрылған Шаржау облысына берілді. 1943 жылы желтоқсанда Керкі ауданы жаңадан құрылған Керкі облысына берілді. 1947 жылы қаңтарда Керкі облысы жойылып, Керкі ауданы Шаржау облысына қайтарылды. 1956 жылы 3 қарашада аудан құрамына бұрын облыстық бағыныста болған Керкі қаласы енгізілді. 1959 жылы 4 наурызда Керкі ауданына Қызылаяқ ауданы қосылды. 1963 жылы қаңтарда Шаржау облысы таратылып, Керкі ауданы қайтадан Түрікмен КСР-не тікелей бағынышты болды. 1970 жылдың желтоқсанында аудан қайтадан қалпына келтірілген Шаржау облысының құрамына енді. 1992 жылы Керкі ауданы Лебап уәлаятының құрамына еніп, бастапқыда Керкі атырабы, ал 1999 жылы 29 желтоқсанда Атамұрат атырабы деп аталды. 2017 жылдың 25 қарашасында Атамұрат атырабының атауы қайтадан Керкі болып өзгертілді. Көрікті жерлері * Астана баба кесенесі (XI—XII ғасыр) Сілтеме * [https://web.archive.org/web/20110906214055/http://wwhp.ru/lebap.htm Дүниежүзілік тарихи жоба] Дереккөздер
Life Is a Flower

«Life Is a Flower» — Ace of Base атты швед тобының үшінші альбомындағы ән. АҚШ пен Канадада өлең өзгертілген лирикамен шығып, «Whenever You're Near Me» деген атпен таныстырылды. Әннің авторы Юнас Берггреннің айтуынша, өз тобының шығарған әндері ішінен бұл ең сүйіктісі болып келеді. Чарттар Дереккөздер Сілтемелер *
Миджикенда

Миджикенда — Кенияның оңтүстік-шығысындағы банту халықтарының тобы. Негізінен жағалауда тұрады, Момбаса және Малинди порттық қалаларының тұрғындарының едәуір бөлігін құрайды. Олар солтүстік, орталық және оңтүстік болып бөлінеді. Жалпы саны 1,9 млн адам. (2010, бағалау). Тілі Суахили тілі кең таралған. Діні Миджикенда негізінен сүнниттік мұсылмандар, протестанттар, католиктер, дәстүрлі культтерді ұстанушылар. Кәсібі Дәстүрлі кәсіптері қолмен атқарылатын егіншілік (тары, құмай, маниок, жүгері, бұршақ дақылдары, кейбір аудандарда – ананас, кокос пальмасы), бау-бақша, мал шаруашылығы (ірі қара, ешкі және қой), тауық өсіру, теңізден балық аулау. Қолөнерден – темірді балқыту және соғу, қару-жарақ пен құрал-жабдықтар жасау, зергерлік бұйымдар (темір шынжыр, сырға), қыш, ағаш өңдеу, тастан қол диірмен жасау. Өмір салты Дәстүрлі қоғамдық ұйым: аталық және аналық мұрагерлік, үлкен отбасылық қауымдастықтар, жас класстары жүйесі болды, еркек үйі жұмыс істеді. Моногамия - христиандар арасында, басқа миджикендалар арасында полигамияға рұқсат етілген. Дәстүрлі елді мекендері шашыраңқы және сызықты орналасқан. Қасиетті тоғайлар деп аталатын жерлерде арнайы бекітілген ғұрыптық құрылымдар (кая) болған. Тұрғын үйлері дөңгелек немесе сопақша болып келеді. Қаңқасы сырықтар мен бұтақтардан жасалған, шөппен жабылған күмбезді жақтау, бұтақтан жасалған аласа есігі бар. Бөлме шаруашылық бөлікке (азық-түлік, инвентарь қоймасы) және тұрғын үй бөлігіне бөлінген. Қазіргі миджикендалар арасында суахили типіндегі тұрғын үйлер мен коттедждер жиі кездеседі. Дәстүрлі киімдері - ерлерде жамбасқа, әйелдерде кеудеге оралған мата, теріден және өсімдік талшықтарынан тігілген жамылғы. Еуропалық киім түрлері таралған. Халық ауыз әдебиеті дамыған (ән, би, этногенетикалық аңыздар). Дереккөздер
Ресей Қорғаныс министрлігі

Ресей Федерациясының Қорғаныс министрлігі — Ресей Қарулы Күштерінің басқарушы органы, Ресей үкіметі құрамындағы министрліктердің бірі. Ресей президенті Ресей Қарулы Күштерінің Жоғарғы Бас Қолбасшысы болып табылады және Министрліктің қызметіне басшылық етеді. Қорғаныс министрі қарулы күштерге күнделікті әкімшілік және жедел билікті жүзеге асырады. Қазіргі қорғаныс министрі — Андрей Белоусов. Тарихы Министрлік қазіргі түрінде 1992 жылғы 16 наурызда пайда болды. КСРО ыдырауына байланысты және ТМД мүше мемлекеттерінің мемлекет басшыларының 1992 жылғы 20 наурыздағы Келісіміне сәйкес ТМД Біріккен Қарулы Күштерінің Бас қолбасшылығы құрылды. Ол 1993 жылдан бері ТМД-ға қатысушы мемлекеттердің әскери ынтымақтастығын үйлестіру штабы деп аталады. 2001 жылғы наурызда негізі қаланған. 2007 жылы 15 ақпанда Анатолий Сердюков Ресей қорғаныс министрі болып тағайындалды. Сердюков министрлігі кезінде Ресей Қарулы Күштерінің түбегейлі реформасы басталды, оларға «жаңа келбет» берілді. 2008 жылғы тамызда Грузиядағы соғыс реформалау шешімін жылдамдатқан себептердің бірі болды. Сердюков 2008 жылы 14 қазанда Ресей Қорғаныс министрлігі алқасының жұмысын аяқтағаннан кейін реформаның басталғанын ресми түрде жариялады. Өзгерістер Ресей Қарулы Күштерінің барлық негізгі элементтеріне әсер етті. 2022 жылғы ақпанда Ресей әскерлері Украинаға басып кірді. Оған байланысты Ресей Федерациясының Қорғаныс министрлігі ЕО-ның санкциялар тізіміне енгізілді. 2022 жылғы 3 наурызда Қорғаныс министрлігі АҚШ-тың санкциялық тізімдеріне енгізілді. 2022 жылғы 10 наурыз ол Канаданың санкциялар тізіміне де енгізілген. 2022 жылғы 19 қазанда министрлік «2022 жылғы 24 ақпанда Ресей әскерлерінің Украинаға жан-жақты басып кіруіне жауап ретінде» Украинаның санкциялар тізіміне енгізілді. Ол ұқсас себептермен Бельгия, Франция және Швейцарияның санкциялық тізімдерінде көрсетілген. Министрлер тізімі Дереккөздер
Шеңгелді (өзен)

Шеңгелді — Жетісу облысы Кербұлақ ауданы мен Алматы облысы, Қонаев қалалық әкімдігіне қарасты аумақпен ағатын өзен. Сипаттамасы Жетісу облысы, Кербұлақ ауданындағы Малайсары жотасының оңтүстігінен басталып, Қапшағай бөгеніне құяды. Ұзындығы 58 шақырым. Су жиналатын алабы 494 шаршы шақырым. Өзен бойында Малайсары бөгені бар. Көрінісі Аңғары 250-300 метр. Оң жағалық беткейі тік (6-7 метр), сол жағалығы көлбеу. Жайылмасы сол жағалауында, ені 9-10 метр. Жағасы тік, жарлы, Тұрақты ағыны жоқ, тек көктемде ғана сулы. Жауын-шашын суымен толығады. Көпжылдық орташа су ағымы 0,17 м 3 /с. Судың минералдылығы 0,59г/дм3 құрайды, химиялық құрамы гидрокарбонатты–сульфатты, натрилі–кальцийлі. Дереккөздер
Украина саяси партиялары

Украина — көптеген саяси партиялары бар көппартиялық жүйе, бұл жүйе арқылы бірде-бір партияның жалғыз билікке қол жеткізуі мүмкін емес және партиялардың коалиция құру арқылы ғана жұмыс істеуі керек. 2021 жылғы жағдай бойынша елде 365 саяси партия тіркелген. Украинадағы көптеген партиялардың мүшелер саны өте аз және олар көпшілікке беймәлім. Бұрын шағын партиялар парламенттік сайлауға қатысу мақсатында көппартиялық коалицияларға (сайлау блоктарына) біріккен, бірақ 2011 жылдың 17 қарашасында Украина парламенті саяси партия блоктарының парламент сайлауына қатысуына тыйым салатын сайлау туралы заңын бекітті. Ресми тіркелген партиялар Парламентте өкілеттігі бар партиялар ;Ресми фракциялар Украинадағы саяси партиялар ресми парламенттік фракциялар ретінде танылу үшін парламентте кемінде он бес орынға ие болуы керек. ;Депутат топтары Верховна Радада депутаттық топтарды депутаттар парламент отырысы кезінде құрады. Әдетте парламенттік топтар тәуелсіз депутаттардан немесе ресми фракция құру үшін парламентте жеткілікті орын ала алмаған партиялардың депутаттарынан тұрады. Кейде олар ресми фракциялардың ыдырауы арқылы да құрылуы мүмкін. Парламенттің қазіргі сессиясындағы екі партия «Болашақ үшін» және «Довіра» бастапқыда 2019 жылғы Украинадағы парламенттік сайлаудан кейін парламенттік топтар ретінде құрылды, бірақ кейін толыққанды саяси партияларға айналды. ;Фракцияға жатпайтын парламенттегі партиялар Парламенттен тыс тіркелген партиялар Төмендегі кестеде парламенттен тыс партиялардың белсенділері ғана берілген, кесте толық емес. Жұмысын тоқтатқан партиялар Тыйым салынған партиялар Дереккөздер
Мурабба (тағам)

Мурабба — Оңтүстік Кавказдың, Орталық Азияның, Оңтүстік Азияның және Таяу Шығыстың көптеген аймақтарында танымал тәтті жеміс джемін білдіреді. Ол әдетте жеміс-жидек, қант және дәмдеуіштермен дайындалады. Танымал тәтті жемістер — алма, өрік, қарлыған (амла), манго, қара өрік, айва және күздік қауын. Галерея Тағы қараңыз * Мурабба Сілтемелер * [https://scroll.in/magazine/1028286/thank-mughal-love-for-fruit-for-murabbas-popularity-in-india Моголдардың жемістерге деген сүйіспеншілігі Scroll.in сайтында Үндістандағы мураббаның танымалдылығын түсіндіре алады].
Desert Rose

«Desert Rose» — британдық рок-музыкант Стинг пен алжирлік әнші Шеб Мамидің орындауындағы ән. Сингл Стингтің 1999 жылы шыққан Brand New Day альбомына енді. Сондай-ақ 2021 жылғы Duets альбомының құрамында да шықты. Автордың айтуынша, әнде махаббат мұңы мен философиялық сағыныш һәм ғажайыпты аңсау тақырыптары көтеріледі. Чарттар Апта бойынша Жыл бойынша Дереккөздер Сілтемелер *
Моба (халық)

Моба (мова, бимоба, б'моба, бема, моаб, моаба, мобан, мован) — Тогоның солтүстігінде және Гана мен Буркина-Фасоның шекаралас аймақтарында тұратын африкалық халық. Жалпы саны 150 мың адам. Тілі Олар нигер-кордофан отбасының гур тобының моа тілінде сөйлейді. Діні Көпшілігі мұсылмандар, олардың бір бөлігі сүнниттік мұсылмандар. Кейде католик христиандары да кездеседі. Кәсібі Негізгі кәсіптері қолмен атқарылатын егіншілік (тары, құмай, фонио, жүгері, күріш, жержаңғақ, бұршақ, көкөністер), мал шаруашылығы (ірі қара және ұсақ мал), құс шаруашылығы (тауық, теңіз құстары). Того мен Гананың оңтүстік аймақтарындағы кофе және какао плантацияларында маусымдық жұмыс кең таралған. Дәстүрлі қолөнер түрлерінен тоқымашылық, керамика, былғары және одан бұйымдарды өңдеу дамыған. Өмір салты Дәстүрлі қоғамдық ұйымның негізін ауылдық және көпбалалы қауымдар, Патрилинейлік рулар, жастық институттары құрайды. Неке қию вирилокальды, полигиния, әмеңгерлік, сорорат, сатып алынған неке, инициация ғұрпы бар. Елді мекендері шашыраңқы орналасқан, дәстүрлі баспанасы сабаннан тоқылған конустық төбесі бар, дөңгелек саман үйшік. Тұрғын үйлері шаруашылық құрылыстарымен және астық қоймасымен бірге ағаш қоршаумен қоршалған. Дәстүрлі ерлер киімі еуропалық киімдермен ығыстырылды, әйелдер туника тәрізді жейде және еуропалық көйлек киеді. Негізгі тағамдары - өсімдік тектес тағамдар (жарма және жармалардан жасалған бәліштер, бұқтырылған тағамдар, көкөністер). Сүт және басқа сүт өнімдері тұтынылмайды және өндірілмейді. Мобалар өзінің музыкалық шеберлігімен танымал, фольклордың негізгі жанрларының ішінде әндер мен ертегілер ең көп таралған. Дереккөздер
Абдаса

афтафа (Әзербайжан)]] Абдаса, афтафа — конус тәріздес ұзын шүмегі және мұсылмандар дәрет алу үшін пайдаланатын тұтқасы бар су құйылатын құмыра. Құмыраны араб тілінде көбірек атаған: афтафа. Тәжіктерде афтоба, Өзбекстанда абдаса деп аталады. Мұндай ыдыстарды керамикадан жасау (көбінесе құмыра дөңгелегін пайдаланбай) дәстүрлі халық қолөнері болып табылады, оны әдетте әйелдер жасайды. Әзірбайжан мен Орта Азияда ол мыстан жасалған. XVIII-XIX ғасырларда мыстан жасалған афтафа сәндік-қолданбалы өнер туындыларына айналды. Дөңгелек денелі ыдыстар сақина тәрізді табаны, ұзын, иілген, әдетте қырлы шүмегі, топсалы қақпақпен аяқталатын тар биік мойыны және жылан немесе айдаһар пішініндегі сабы болды. Ыдыс бетін әшекейлеп қуумен, нақыштаумен қаралаумен, эмальмен немесе алтын жалатумен безендірді. Галерея Әдебиеттер * Афтафа // Брокгауз мен Эфронның энциклопедиялық сөздігі: 86 т. (82 т. мен 4 қос.). — СПб., 1890—1907 жж.
Күн де шығады

«Күн де шығады» — Эрнест Хемингуэйдың 1926 жылы басылып шыққан романы. Бірінші дүниежүзілік соғыс ардагерінің өз достарымен Памплонаға саяхаттағаны және бұқалардың сайысын тамашалағаны баяндалады. Кейіпкерлер * Джейк Барнс — американ журналисі, оның прототипі Хемингуэйдің өзі болды * Леди Бретт Эшли, прототип — Леди Дафф Твисден * Роберт Кон, прототип — Гарольд Леб * Майк Кэмпбелл, прототип — Пэт Гатри * Билл Гортон, прототип — Билл Смит * Граф Миппипопулос * Педро Ромеро, прототип — матадор Каетано Ривера Ордонез
Магомаев

Магомаев * Абдул Мүсілім Магомет Магомаев - Әзірбайжан кеңес композиторы, дирижер, музыка саласының және қоғам қайраткері, Әзірбайжан КСР-інің еңбек сіңірген өнер қайраткері * Мүслім Магомаев — Кеңес Одағының, Әзірбайжанның және Ресейдің опера және эстрада әншісі (баритон), КСРО Халық әртісі (1973)
Alarko Holding

Alarko Holding — Ыстанбұлдағы ең ірі холдингтік компаниялардың бірі. 1972 жылы Исхак Алатон мен Үзейир Гарих негізін қалаған. Инфрақұрылымдық құрылыс, энергетика, қаржы, жылжымайтын мүлік, жеңіл өнеркәсіп және туризм салаларында жұмыс істейді. Тарихы Оны 1954 жылы Исхак Алатон мен Үзейир Гарих Ыстанбұлдағы «Banks Caddesi Vefai Han» компаниясында ұжымдық компания ретінде құрды. Алғашқы жылдары негізгі қызмет түрі жылыту, ауа баптау және салқындату болды. Ол 1973 жылы холдинг болып, 1974 жылы акцияларға шықты. 1997 жылы холдинг құрамында құрылған Alarko Real Estate Investment Trust ISE-де сатылатын алғашқы REIT компаниясы. 1998 жылы холдингтің өнеркәсіптік тобы әлемдегі ең ірі кондиционерлеуші ​​компаниялардың бірі Carrier-пен тең құқылы серіктес болды. 2014 жылғы жағдай бойынша компания мердігерлік, энергетика, өнеркәсіп, туризм, аквамәдениет және жылжымайтын мүлік салаларында жұмыс істейді. Сонымен қатар, холдинг аясындағы әлеуметтік жауапкершілік жобаларына қатысу үшін 1986 жылы Alarko Education Culture Foundation (ALEV) құрылды. Дереккөздер
Тумшук

Тумшук (ұйғ. تۇمشۇق , қыт. 图木舒克, пінин: Túmùshūkè) — Қытайдың Шыңжаң-Ұйғыр автономиялық ауданындағы қалалық округ. Ешбір әкімшілік бірлікке кірмейді, бірақ автономиялық облыс үкіметіне тікелей бағынады. Тарих Бань Чао Батыс аумақты жаулап алған кезде де, біздің заманның 17 жылы мұнда Лупанту (麓磐橐城) қаласы құрылды, кейінірек Танван (唐王城) деп аталды. Көне тарихтың арқасында Тумшук аумағында көптеген археологиялық ескерткіштер бар. 1950 жылы Маралбашы уезі алты ауданға бөлініп, бұл жерлер № 3 округтің құрамына енді. 1958 жылы уездің алты ауданы бес коммунаға айналдырылып, мұнда Тумшук коммунасы (图木休克公社) құрылды. Қытай Халық Республикасы Мемлекеттік кеңесінің 2002 жылғы 17 қыркүйектегі шешімімен Тумшук Маралбашы уезінен Шыңжаң-Ұйғыр автономиялық ауданы үкіметіне тікелей бағынатын жеке қалалық округ болып бөлініп шықты. Әкімшілік бөлініс Тумшук 3 көше комитетіне және 21 ауылға бөлінген. Өнер туындылары Тумшук — Серинді өнерінің әйгілі археологиялық орны. Сілтемелер * [http://www.xzqh.org/html/list/10211.html Тұмшук шағын ауданы қалалық округі] — 行政区划网 сайтындағы аумақ, халық саны және әкімшілік-аумақтық бөліністегі өзгерістер тарихы туралы ақпарат
Наан (тағам)

Наан (, نان парсы тілінен nān) — бидайдан жасалған торт, үнді ұлттық тағамдарының тағамы. Сонымен қатар, тағам Ауғанстанда, Иранда, Непалда, Пәкістанда, Тәжікстанда, Өзбекстанда және оған жақын аймақтарда кеңінен қолданылады. Түркі тілдерінде (мысалы, қазақ, қырғыз, өзбек, ұйғыр, т. б.) нан наан (парсы тілінен алынған) деп аталады. Торттың негізі — ашытқы бидай қамыры. Толтыру ретінде әртүрлі қоспаларды қолдануға болады, мысалы, тартылған қой еті, көкөністер, ірімшік немесе картоп. Дәмдеуіштер мен дәмдеуіштерден зире, сарымсақ, кевра, мейіз қолданылады. Наан сорпалармен, шайлармен немесе негізгі тағам ретінде тұтынылады. Сорттары Индонезия Индонезияда наан индонезиялық және араб индонезиялық қауымдастықтарында, сондай-ақ малай, ацех және минангкабау — роти-чанай сияқты басқа роти нұсқаларымен танымал. Әдетте роти наан немесе роти нан деп аталатын бұл тағам жергілікті дәмдеуіштермен сарымсақ сияқты индонезиялық дәмдеуіштерді пайдалана отырып дайындалады. Галерея Тағы қараңыз * Нан * Тандыр нан * Бәтір нан Дереккөздер