kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Чжан Чуньцяо

Чжан Чуньцяо – Қытайдың саясаткер және мемлекет қайраткері, жазушы, Қытай Жазушылар одағының мүшесі. 1917 жылдың ақпанында Қытай Республикасының Шаньдун провинциясында туған. 1967-1976 жылдары Шанхай мэрі, 1971-1976 жылдары Шанхай қалалық комитетінің хатшысы болған. 1983 жылы Қытай коммунистік партиясына кіреді. «Төртеудің бандасына» қатысушы. 1976 жылы «Төртеудің бандасы» және оның қатысушылары тұтқындалады. 1981 жылы Чжан Чуньцяоны өлім жазасына кеседі. 1983 жылы бұл үкім өмір бойы бас бостандығына айырумен алмастырылады. 1997 жылы 18 жыл бас бостандығынан айыру және 10 жылға саяси құқықтарынан айыруға шешім қабылданады. 1998 жылы денсаулық жағдайына байланысты босатылады. 2005 жылы 21 сәуірде Шанхай ауруханаларының бірінде қатерлі ісік ауруынан көз жұмады. Дереккөздер
Го Цзинмин

Го Цзинмин – қытай жазушысы. 1983 жылы 6 маусымда Сычуань провинциясының Цзыгун қаласында туылған. Анасы – Цзоу Хуэйлань, әкесі – Го Цзяньвэй. Гунцзин ауданы, Цзыгун қаласындағы Сяньянь бастауыш мектебінде және тоғызыншыны Цзыгун қаласындағы орта мектепте оқыған. 2002 жылы Шанхай университеті жанындағы Кино-телеөнері және технология мектебіне түседі. 2001 және 2002 жылы «Жаңа серпін» шығармалар конкурсының төртінші және бесіншісіне қатысып, екеуінде де бірінші жүлдені иеленеді. Соның арқасында Қытай жас жазушылары арасында танымал бола бастайды. 2004 жылы «Арал» студиясындағы сериалдарға бас редактор болады. Оның негізгі шығармалары: 2002 – «Махаббат және сырқат арасындағы жік» жинағы; 2003 – «Қиялдағы қала» повесті; 2003 – «Бейне сол қолда, жылдар оң қолда » жинағы; 2004 – «Түсте қанша жапырақ түскенін білесің бе?» повесті; 2005 – «1995-2005 жылдардағы күн қақпасы»; 2005 – «Го Цзиминнің есею күнделігі» жинағы; 2005 – «Соқыртеке» музыкалық повесі (повесті және әуені бар дискіні қамтиды); 2006 – «Жала» повесті; 2004 жылдан бастап «Арал» әңгіме сериалы суретімен бірге жарияланып келеді. Дереккөздер
Линь Хуэйинь

Линь Хуэйинь (қыт, 林徽因, пиньинь Lín Huíyīn; 1904 жылғы 10 маусым - 1955 жылғы 1 сәуір) – қытай сәулетшісі, ақын. 1904 жылы 10 маусымда Ұлы Цин мемлекетінің Чжэцзянь провинциясындағы Ханчжоуда туған. Белгілі шенеунік Линь Чанминнің қызы. Қытайдың танымал сәулетшісі Лян Сычэнға тұрмысқа шыққан. Сол елдегі сұлу әйелдердің бірінен саналады. Қытайдағы тұңғыш әйел сәулетші. 1955 жылы 1 сәуірде Бейжіңдегі Тунжэнь ауруханасында өкпе ауруынан көз жұмған. Дереккөздер
Цао Сюецинь

Цао Сюецинь — қытай жазушысы. Оның қай жылы туғаны туралы нақты дерек жоқ. Бір дерек көздерінде 1715 жылы делінсе, басқасында 1724 жылы деп беріледі. Қайтыс болған жылы 1762 немесе 1764 жыл деп болжанады. Цао Сюецинь туылар алдында, олардың әулеті құлдырайды. Цао кәмелеттік жасқа жеткенше Бейжің маңындағы тауда кедейлікпен күн кешеді. Ол жастайынан әке-шешесіз қалады, кейіннен әйелінен, қартайған шағында балаларынан айырылады. «Қызыл теремдегі түс» романымен тарихқа енген. Дереккөздер
Яо Вэньюань

Яо Вэньюань – қытай әдебиетінің сыншысы, жазушы және саясаткер, «Төртеудің бандасына» қатысушы.1931 жылы 11 желтоқсанда туған. 1948 жылы Қытай коммунистік партиясына кіреді. Мао Цзэдун, Цзян Цин, сонымен қатар Чжан Чуньцяо және Ван Хунвэнлармен бірге Қытайдың коммунистік партиясы басшылар тобына енеді. Мао Цзедунның өлімінен кейін 1976 жылы Қытайда билік үшін талас басталып кетеді. «Төртеудің бандасы» және оның мүшелері тұтқындалады. 1977 жылы партиядан шығарылып, барлық постыдан түсіп қалады. Сол жылы түрмеге жабылады. Яо Вэньюань – «Төртеудің бандасы» ішіндегі түрмедегі мерзімін толық өтеп шыққан жалғыз адам. 1996 жылы бостандыққа шыққан соң Шанхайға көшіп барып, кітап жазумен айналысады. 2005 жылы 23 желтоқсанда Шанхайда қант диабетінен қайтыс болады. Дереккөздер
Дин Лин

Цзян Бинчжи (12 қазан 1904 — 4 наурыз 1986, Бейжің) — қытай жазушысы. Дин Лин лақап атымен жазған. 1952 жылғы екінші дәрежелі Сталин сыйлығының лауреаты. 1932 жылдан бастап ҚКП-ның мүшесі. 1904 жылы Хунань провинциясының Линьли уезінде шаруа отбасында дүниеге келген. 1933 жылы гоминьданшылар оны революциялық қызметі үшін тұтқындайды. Туындылары: «Түс» әңгімесі, «Ана», «Вэй ху» романдары. 1986 жылы 4 наурызда қайтыс болған. Дереккөздер
Ши Найань

Ши Найань — қытай жазушысы. 1296-1372 жылдарда өмір сүрген. Қытай классикалық төрт романының бірі саналатын «Өзен зауыттары» романының авторы. Бұл роман қытай әдебиетіндегі прозалық шығармаға ұқсас келеді. Жалпы оның өмірі жайлы дерек аз. Кейбір зерттеушілер Ши Найань танымал жазушы Ло Гуаньцжуннің лақап аты болуы мүмкін деп есептейді. Дереккөздер
Ай ВэйВэй

Ай ВэйВэй – қазіргі қытай суретшісі және сәулетші, бағыттаушы және сыншы, «China Art Archive & Warehouse»-дың негізін қалаушысы әрі директоры. «Time» журналының мәліметі бойынша әлемнің ең ықпалды адамдары қатарында 24-орынды иеленеді. 1957 жылы 28 тамызда Бейжіңде туған. Оның әкесі – қытай ақыны Ай Цин (1910-1996). 1958 – 1978 жылдары Ай Вэй Шыңжаңда тұрған. 1978 жылы Бейжің кино академиясына түсіп, анимация саласын меңгереді. 1980 жылы «Жұлдыздар» арт тобын құрушылардың бірі болған. 2011 жылдың мамыр айында Ай Вэйге Ұлыбритания Корольдік академиясының құрметті академигі атағы берілді. Ол көптеген көрме ұйымдастырған. Дереккөздер
Юрий Павлович Блинов

Юрий Павлович Блинов 1937 жылы Мордовада туған . 1960 жылы — Куйбышев индустрия институтын бітірген . 1960-1961 жылдары — Орал мұнай базасында механик, аға инженер. 1961-1980 жылдары—Орал терең бұрғылау мұнай барлау экспедициясының лаборатория инженері, смета-жобалау тобының бастығы, бұрғылау шебері, өндіріс-техника бөлімі бастығы, экспедицияның бас инженері. 1980-1983 жылдары — Вьетнам Социалистік Республикасына іс-сапармен Кеңес Одағынан барған мамандар тобының бас инженері. 1983-1985 жылдары — Орал мұнай барлау экспедициясының бас технологі. 1985-1996 жылдары — Шаған терең бұрғылау мұнай барлау экспедициясының бастығы. 1996 жылдан — «Оралмұнай газгеология» акционерлік қоғамында директордың өндіріс жөніндегі бірінші орынбасары. Дереккөздер
Го Можо

Го Можо – қытай жазушысы, ақын, тарихшы, археолог және мемлекет қайраткері, ҚХР ғылым академиясының тұңғыш президенті (1949-1978), Халықаралық Сталин сыйлығының лауреаты. 1892 жылы Сычуань провинциясының Лэшань уезінде туған. Го Можоның ата тегі кедей хаккалар болған. 17 ғасырда Сычуаньға көшіп келгеннен кейін байып кеткен. Ол 4 мамыр қозғалысының белсенді қатысушысы болған. Жалпыға түсінікті қазіргі қытай тілінің әдебиетке енуіне үлес қосқан. 1923 жылы Жапонияда Кюсю университетінің медицина факультетін тәмамдаған. Болгар ғылым академиясының шетелдік мүшесі.1978 жылы 12 маусымда Бейжіңде қайтыс болған. Дереккөздер
Шэнь Цзицзи

Шэнь Цзицзи – қытай жазушысы. Тан дәуірінде өмір сүрген. Оның өмір сүрген уақытын зерттеушілер шамамен 750-800 жылдар деп жорамалдайды. «Жэнь өмірінің сипаттамасы» атты новелланың авторы. Бұл новелла орыс тіліне аударылған. Келесі «Сиқырлы жастық» новелласында Люй даосы түсіндегі заттар туралы айтылған. Дереккөздер
Чжан Чжао

Чжан Чжао – Цин әулеті кезіндегі қытай ойшылы. 1650 жылы Аньхуей провинциясында дүниеге келген. «Терең түстің көлеңкелері» афоризм жинағының авторы. Оның тағы бір қыры – каллиграф болғандығы. Оның әдебиеті тек XX ғасырда ғана танымал болған. Осы еңбекті орыс тіліне аударған В.В. Малявиный. Дереккөздер
Сюаньцзан

Сюаньцзан – әйгілі қытай будда монахы, ғалым, философ, жиһангер және аудармашы. Тан әулеті кезінде өмір сүрген. 602 жылы ғалымдар отбасында дүниеге келген. Үндістанға 17 рет саяхатқа баруымен атағы шыққан. Ол жерде Наланда монастырында будда шеберлерімен араласып, ілім үйренеді. Санскрит тіліндегі 657 мәтінді Үндістаннан әкеліп, ханның қолдауына ие болады. Чаньань қаласында аудармашылар мектебін құрады. Қытай тіліне 1330 шығарма аударады. 646 жылы «Үндістанға саяхат» атты кітабын жазып бітеді. Дереккөздер
Хань Юй

Хань Юй (қыт. 韓愈, пиньинь Hán Yù, 768-824) – қытай философы, тарихшы, жазушы, ақын, каллиграф. Буддизм мен даосизмге қарсы шыққандығымен тарихқа енген. 768 жылы Хэян уезінде дүниеге келген. 3 жасқа толғанда ата-анасынан айырылып, үлкен ағасының тәрбиесінде өседі. 792 жылы император емтиханынан өткен. Хань Юйдің идеялары ХІ ғасырдағы Сун әулетінің император кеңесшісі болған Оуян Сюдің реформаторлық қызметіне ықпал жасап отырған. Оның туындылары: «Юаньдао», «Юаньсинь», «Юй Мэн шаншу шу», «Цзянь ин фогу бяо». Эссе, өмірді сипаттау, философиялық лирика сынды жанрларда жазған. 824 жылы қайтыс болған. Дереккөздер
Ли Чжэнь

Ли Чжэнь – Мин дәуіріндегі қытай жазушысы және ақын. XIV-XV ғасырларда өмір сүрген. «Шам түбінде жаңа әңгімелерді жалғастыру» атты новеллалар жинағының авторы. Осы еңбектің сюжетін Цюй Ю кітабында қолданған. Дереккөздер
Қытай Жазушылар одағы

Қытай Жазушылар одағы – Қытайдың қоғамдық шығармашылық ұйымы. 1953-інші жылдың қыркүйегінде құрылған. Дәл қазіргі таңда 8129 нақты мүшесі бар деп есептелінеді. Бұл ұйым кейде «Қытай Жазушылар қауымдастығы» деп те аударылады. 2006-ыншы жылдан бастап одақ басқармасының төрайымы жазушы Те Нин болса, 1996-ыншы жылы вице-төраға болып Чжай Тайфэн тағайындалған. Төрағалары: 1953–1981 –– Мао Дунь 1984–2005 –– Ба Цзинь 2006 жылдан бастап қазірге дейін –– Те Нин Басылымдары: «Халықтың әдебиеті» журналы (ай сайын) «Қытай жазушысы» журналы (айына екі рет) «Поэзия» журналы (ай сайын) «Ұлттық әдебиет» журналы (ай сайын) «Таңдаулы новеллалар» журналы (ай сайын) «Өнер газеті» (апталық газет) Дереккөздер
Қазақстан Республикасы Мұнай және газ өнеркәсібі министрлігі

Мұнай және газ өнеркәсібі министрлігі - 1994 жылы бұрынғы Қазақстан Республикасының Энергетика және отын ресурстары министрлігі екі министрлікке - "Өнеркәсіп және көлік министрлігіне" және "Мұнай және газ өнеркәсібі министрлігіне" - бөлінуі нәтижесінде құрылды. Мұнай және газ өнеркәсібі министрлігінің қарамағына "МұнайГаз" Мемлекеттік холдинг компаниясы, "ҚазақГаз" Мемлекеттік холдинг компаниясы, бүкіл мұнай-газ өңдейтін зауыттар мен мұнай-газ тасымалдау кәсіпорындары берілді. 1997 жылы кәсіпорындарды акциялау жүргізілгеннен кейін бұл министрлік таратылды. Мұнай-газ кәсіпорындарының мемлекеттік акциялары жаңадан құрылған "Қазақойл" және "Қазтрансойл" Ұлттық компанияларына берілді. Мұнай және газ өнеркәсібі министрлері: Р.Т.Шардабаев (1994 жыл), Н.Ө.Балгымбаев (1995 жылдан минстрлік таратылғанға дейін). Дереккөздер *Қазақстанның мұнай энциклопедиясы. 2 томдық - Алматы: "Мұнайшы" Қоғамдық қоры, 2005. ISBN 9965-9765-1-1
Мұнай жылыту станциясы

Мұнай жылыту станциясы - мұнайды Г9П02В және ПТБ-10 типтеріндегі түтікті пештермен жылытатын жабдықтар. Мұнай құбырының бүкіл тартылымы бойында белгілі қашықтықтарда орнатыла отырып, суыну температурасы жоғары, мол парафинді мұнайлардың қажетті аққыштығын қамтамасыз етеді (мысалы, "ыстық" мұнай құбырымен Самараға айдалатын Өзен мен Жетібай кенорындарының мұнай станциялары). Дереккөздер *Қазақстанның мұнай энциклопедиясы. 2 томдық - Алматы: "Мұнайшы" Қоғамдық қоры, 2005. ISBN 9965-9765-1-1
Мұнай кәсіпшілігі

Мұнай кәсіпшілігі - кенорындағы мұнайды өндіруге және жинауға, сондай ақ ұңғыма өнімдерін өңдеуге және одан әрі тұтынушыларға тасымалдауға арналған технологиялық кешен. Ғимараттары мен жүйелері негізгі және қосалқы болып ажыратылады. Әуелгілеріне пайдалану, айдамалау, бақылау ұңғымалары, құбыр желілері, сорап және компрессор станциялары, мұнай мен суды дайындау қондырғылары, қорқайма парктері тағы басқа, екіншілеріне - энергиямен және сумен қамтамасыз ету, канализация мен байланыс, механикалық шеберханалар, тасымал торабы тағы басқа жатады. Мұнай ұңғымаларының саны кенорынның өлшемдеріне, оны пайдалану сұлбаларына байланысты. Ұңғыманың өнімі құбыр желісі арқылы топтық өлшеу қондырғысына түседі, мұнда келіп түскен мұнай мөлшері өлшенеді. Бұдан соң мұнай орталық жинақтау пунктіне немесе үстемелеуші сорап станциясына жөнелтіледі. Дереккөздер *Қазақстанның мұнай энциклопедиясы. 2 томдық - Алматы: "Мұнайшы" Қоғамдық қоры, 2005. ISBN 9965-9765-1-1
Мұнай кенорны

Мұнай кенорны - бір немесе бірнеше тұтқышпарда жинақталған, бірыңғай құрылымдық элементтермен сипатталатын және бір ғана жергілікті алаңда орналасқан мұнай жатындарының жиынтығы. Мұнай кенорны кристалдық іргетасы келбрийге дейін тұрақтанған платформаларда, қатпарлы негізі палеозойлық жас платформаларда, шеткі ойысымдарда, эпипталтформалық және эпигеосинклиндік орогендік аймақтарда орнығуы ықтимал. Оны сипаттаушы негізгі өлшемдер: геологиялық құрылысы, өнімді горизонттары мен флюидтік тіректердің сипаттамасы, тұтқыштары мен жатындарының типтері мен саны, жатындардағы көмірсутектердің фазалық күйі, қорлары және алаң бойынша олардың тығыздығы. Жатындарының саны жөнінен бір жатынды, бірнеше жатынды, көмірсутектердің фазалық мөлшері жөнінен мұнай, газ-мұнай, газ-конденсат-мұнай кенорындары болып ажыратылады. Дереккөздер *Қазақстанның мұнай энциклопедиясы. 2 томдық - Алматы: "Мұнайшы" Қоғамдық қоры, 2005. ISBN 9965-9765-1-1
Мұнай кенорындарын игеру

Мұнай кен орындарын игеру - жинауыш қойнауқаттан мұнай флюидін өндіріп алуды қамтамасыз ететін жұмыстар кешені. Өндірілетін мұнай мен газ жер бетінде бастапқы өңдеуден өтеді. Кен орынды игеру шаралары пайдалану жұмыстарының жобасы, өндірістік немесе тәжірибелік-өндірістік игерудің технологиялық сұлбасы, игерудің жалпы жобасы негізінде іске асырылады. Барлау мен байқама пайдалану жұмыстары және кенорынды игерудің жалпы жобасы негізінде сол кенорынды игеру жұмыстарын жүргізу жағдайлары, яғни кенорының геологиялық құрылысы, таужыныстардың жинауштық қасиеттері, флюидтердің физикалық-химиялық қасиеттері, таужыныстардың суға, газға, мұнайға қанығу дәрежесі, қойнауқаттық қысым мен температура анықталады. Дереккөздер
Мұнай кенорндарын шахта көмегімен игеру

Мұнай кенорндарын шахта көмегімен игеру - шахтада орнатылған жерасты ұңғымалары жәрдемімен жинауыш қойнауқаттағы мұнайды немесе мұнайға қаныққан таужынысты өндіру тесілі. Мұнайының тұтқұрлығы жоғары (табиғи таушайырлар) жатындарды, сондай-ақ энергиясы сарқыла келген, мұнайының тұтқырлығы орташа әртекті жатындарды игеру үшін қолданылады. Дереккөздер
Мұнай қайтарым

Мұнай қайтарым - кенорынды пайдалану процесінде өнімді горизонттардан мұнайды шығарып aлy дережесін сипаттайды. Бұл көрсеткішті сандық тұрғыдан бағалау үшін мұнай қайтарым коэффициентін пайдаланады, ол өндірілген мұнай мөлшерінің бастапқы қорларға қатынасы арқылы анықталады, бірліктің үлесі немесе пайыз түрінде өрнектеледі. Мұнай қайтарым кенорынды игеру процесі барысында бүкіл өнімді горизонт көлемінен бөліп алынан мұнайдың дәрежесімен (ығыстыру коэффициентімен, Шығыс) және қойнауқаттық мұнайға қанықкан жиынтық көлемнің қамтылу үлесімен анықталады (қамту коэффициенті)қамту=Шығыс. қамту. Игеру барысында анықталатын өтпелі мұнай қайтарым және игеру тамамдалған шақта анықталатын ақырғы мұнай қайтарымдар ажыратылады. Мұнай қайтарым мөлшері кенорынды игерудің таңдалып алынған жобасына байланысты. Дереккөздер
Мұнай қоймасы

Мұнай қоймасы - мұнай мен оның өңделген өнімдерін сақтайтын кешен. Құрамына мұнай қорқоймалары, құбыр желілері, сорап станциялары тағы басқа кіреді. Қорқоймалар орналастырылу тәсіліне қарай жербетілік, жерастылық, суастылық болып ажыратылады. Мұнай қоймасы мұнай кәсіпшіліктерінің, мұнай базаларының, сорап станцияларының, мұнай және мұнай өнімдері арналық құбырларының, мұнай айыру зауыттарының және мұнай-химиялық кешендердің құрамында болуы ықтимал. Дереккөздер
Мұнай қорқоймасы

Мұнай қорқоймасы - мұнайды және оның өнімдерін сақтайтын ірі көлемді сыйымдылық. Орналасуына қарай - жербетілік, жерастылық, суастылық, дайындалған материалдарына қарай - металдық, темірбетондық, қысымға төтеп беру мүмкіндігіне қарай - төмен қысымдық, жоғарылатылған қысымдық, жоғары қысымдық, сырт пішініне қарай - цилиндірлік, шар тәрізді, сақталатын өнімнің күйіне қарай - тұтқырлығы төмен мұнайлар мен мұнай өнімдерінің, тұтқырлығы жоғары және суынған мұнай мен мұнай өнімдерінің, сұйылтылған газдардың қорқоймалары, орнату тәсіліне қарай - тұрақты және жылжымалы қорқоймалар болып бөлінеді. Халықаралық тежірибеде "мұнай қорқоймасы" деген түсінік "мұнай жатыны" деген түсінікпен орайласады. Дереккөздер
Пойкилотермия

Пойкилотермді ( - әртүрлі, therme - жылу) немесе суық қанды организмдердің денесінің температурасы қоршаған орта температурасына байланысты. Яғни қоршаған орта температурасы төмендесе организмнің дене температурасы да төмендейді. Бұларға құстар мен сүт қоректілерден басқа организмдер жатады. Көптеген суық қанды организмдерге анабиоз процесі тән. Жануарларда анабиоз төменгі температурада да, жоғарғы температурада да болуы мүмкін. Мысалы, жыландар мен кесірткелерде ауа температурасы +45°С -тан асқанда анабиоз процесі басталады. Дереккөздер
Гетеротермді организмдер

Гетеротермді организмдер - пойкилотермді организмдер мен гомойотермді организмдердің арасын алып жатыр. Белсенді кездерде оларда дене температурасы көтеріліп, тыныштық жағдайда төмендейді. Бүларға кірпі, жарқанат, колибри, сарышүнақ, суыр, аю және т.б. жатады. Жылдың қолайсыз жағдайларында бүл жануарлар ұйқыға кетеді. Дереккөздер
Потенциал Ойл

Потенциал Ойл - Атырау облысының Исатай ауданында орналасқан Бегайдар бөлікшесіндегі көмірсутек шикізатын барлаумен, өндірумен және бөлісімдеумен айналысатын жауапкершілігі шектеулі серіктестік. Құрылтайшылары - "Bekstar International Limited" және "Firsk International Oil Corporation" компаниялары. Серіктестіктің негізгі қызметі Атырау облысы Исатай ауданының аумағында орналасқан Бегайдар бөлікшесінің көмірсутектерін барлау, өндіру, сақтау, тасымалдау және өткізу. №651 келісім-шарт Қазақстан Республикасы Энергетика және минералдық ресурстар министрлігі мен "Потенциал Ойл" серіктестігі арасында 2001 жылдың 4 сәуірінде жасалған. Келісімшарттың күшін сақтау мерзімі 30 жыл. Дереккөздер
Превентор

Превентор - сұйық пен газдың атқылауын болғызбау үшін және ұңғыма оқпаны шеңберін кеңейте түсу үшін ұңғыма ернеуіне орнатылатын тетік. Оның металл корпусында бұрғылау оқпанын тығыз бітейтін айналмалы немесе ұңғыма қимасының бүкіл ауданын бітейтін қозғалмайтын қақпағы болады. Превентор топан су басу және басқа да төтенше жағдай кезінде бұрғыламаны ұзақ уақытқа сөндіруге мүмкіндік береді, сол кезде қоршаған ортаны ластау мүмкіндігі жойылады. Превентор түрлері Превентор түрлері: # плашкалы, # универсалды, # айналатын. # Сақиналы айналмалы превентор # Кабельді превентор Плашкалы превентор - бітеу немесе өткізбелі ұңғымада құбырлар колоннасы болған кезде толық немесе сақина аралық кеңістікті саңылаусыздандыруға арналған. Айналмалы превентор – айналушы немесе жетекші құбыры бар ұңғыма сағасын нығыздау үшін қолданылады. Егер ұғңымада бұрғылау колоннасының кезкелген бөлігі (құлып, құбыр, бағыттаушы құбыр) болған жағдайда, ұңғмадағы саңылауды жабуға арналған. Сақиналы айналмалы превентор бұрғылау колоннасының кез келген бөлігінде меңгеру, жөндеу, құрылыс жұмыстарын жүргізу кезінде ұңғыма сағасын герметизациялыуға арналған. Максималды жұмыс қысымы 14 МПа, массасы 700 кг. Кабельді превентор ГКР1кабель саңылауын герметизациялауға арналған ол сағалық қондырғының фланецне орнатылуы мүмкін. Жұмыс істеу қысымы 21 Мпа, массасы 70 кг. Негізгі функциясы Құрылыс немесе жөндеу жұмыстары кезінде мұнай-газ ұңғы сағасының герметизациясы. Құрылғы құрамы # Колонналы фланецтер # Крестовиндер # Превентор үстіндегі катушкалар # Превенторлермен гидро меңгеру жүйесі # Манифольд Дереккөздер
Геодезиядағы проекциялау әдісі және биіктік жүйесі

Геодезиядағы проекциялау әдісі және биіктік жүйесі Жер бетін планға немесе картаға түсіруде сызба геометриясында оқып-үйренген проекциялау әдісі кеңінен қолданылады. Жердің физикалық бетіндегі нүктелердің орны эллипсоидтың бетіне нормаль болып есептелетін тік сызықтар арқылы проекцияланады. Осы проекциялау негізінде нүктелердің тік бұрышты (ортогональды) проекциялары алынады. Жер бетіндегі А-нүктесін тік сызық арқылы деңгей бетке (6-сурет) проекцияланғандығы Н А арақашықтығы- нүктенің абсолют биіктігі деп аталады, ал сол нүктеден бастап шартты бетке дейінгі қашықтық Н -шартты биіктік болады. Бір нүктенің екінші бір нүктедегі деңгейлік бетінен айырмашылығын- салыстырмалы биіктік-һ, немесе биіктік өсімшесі дейміз. Мысалы, А нүктесінің В нүктесіне карағандағы биіктік өсімшесі һ А =Н А -Н в болады. Мұхит деңгейін көп жылдар бойы бақылау нәтижесінде деңгейлік беттің орташа жағдайын аныктайды. Біздің елімізде абсолют биіктігінің бастапқы саны ретінде Балтық теңізінде орнатылған Кронштадт футштогінің]] нөлі қабылданған. Футштог дегеніміз-бөліктері бар мыстан жасалынған тақта, осы бөлектер бойынша оқтын-оқтын теңіз деңгейі тексеріліп, есептеліп отырады. Сөйтіп, деңгей беттен нүктелерге дейінгі вертикаль қашықтықтарды нүктелердің биіктіктері Н дейміз. Жер бетінің шағын учаскелерін кескіндегенде қолданылатын проекция әдісінің мәні мынандай (7-сурет): егер деңгей бетті V деп белгілеп, жердің бетіндегі А, В, С, D, Е нүктелерін тіктеуіш сызықтар арқылы (Н) проекцияласақ, жазық беттен сол нүктелердің (а, Ь, с, d, е) проекцияларын табамыз. Бұл проекция жазықтық (горизонталь) проекциясы деп аталынады. Осы аймақтың кеңістегі түрін бейнелеу үшін, сол нүктелерден (А, В, С, D, Е) деңгей бетке дейінгі арақашықтары (Аа, Bb, Сс, Dd) нүктелер биіктігін (Н) анықтауға тура келеді. Ол үшін, биіктіктердің айырмашылықтары (h=Cc-Dd) өлшенеді. Нүкте биіктіктерінің айырмашылығы-һ-өсім биіктігі деп аталады. Өсім биіктігі нивелир деген аспаппен өлшенеді. Жер бетіндегі көлбеу сызықтар (АВ, ВС, т.б.) жазық бетке өздеріне сәйкес проекциялары ab, bс арқылы кескінделеді. Кейде осы проекцияларды жазықтықтағы горизонталь салындылар деп атайды. Демек, ABCDE көпбұрышының жазыктықтагы проекциясын планға түсіру үшін, оның горизонталь проекциялары (ab, be, cd, de, еа) мен горизонталь бұрыштары ß 1 ,ß 2 ,ß 3 ... белгілі болса жеткілікті. Көпбұрыш қабырғалары жер бетінде әртүрлі өлшеуіш қүралдары (рулетка, өлшеуіш лента, т.б.), ал бұрыштары бұрыш өлшегіш аспаптар (теодолит т.б.) арқылы анықталады. Рулетка арқылы өлшенген арақашықтықтардың горизонталь проекцияларын табу үшін, олардың горизонт жазықтығымен жасайтын көлбеу бұрыштарын (v ) өлшеу қажет. (7-сурет). Тік бүрышты DCC, үшбұрышынан DC-ның горизонталь проекциясын (dc) мына формула арқылы табуға болады. dc=DC*cos v (4) мұндағы DC-жер бетіндегі өлшенген көлбеу арақашықтық, м; v-көлбеу бұрыш, градус dc-DC арақашықтығының жазық беттегі горизонталь проекциясы. Дереккөздер
Прибрежное мұнай кен орны

Прибрежное мұнай кен орны — Каспий маңы ойысының оңтүстік-шығыс ернеуі маңы өңіріндегі мұнай кен орны. Атырау қаласынан оңтүстік-шығыста 186 км жерде орналасқан, 1973 жылы ашылған. Геологиялық құрылымы Тектоникалық тұрғыдан алғанда сыйыстырушы көтерілім қос қанатты тұзкүмбезді құрылым болып табылады. Құрылымның екі қанаты да мұнайлы, олар жоғарғы бордың сеноман жікқабатына тиесілі шөгінділерден құралған. Жатыс сипаты Жатын 397 м тереңдікте орныққан, биіктігі 47 м. Су-мұнай жапсары -450 м-лік белгіде. Жатындардың типі қойнауқаттық, тектоникалық тұрғыдан қалқаланған. Өнімді горизонт терригендік таужыныстардан құралған, ашық кеуектілігі 29%, өтімділігі 2,39 мкм 2 . Мұнайға қаныққан қалыңдығы 30 м, мұнайға қанығу коэффициенті 0,8. Мұнайдың бастапқы шығымы 3,7 м 3 /тәу. Құрамы Мұнайдың тығыздығы 955 кг/м 3 . Мұнай мол күкіртті (2,6%), аз парафинді (0,15%). Жатынның жұмыс режимі суарынды. Кен орнында жұмыс жүргізу 1976 жылдан бері тоқтатылған. Дереккөздер
Өмірзақ Дүйсенғалиев

Өмірзақ Дүйсенғалиев (1926, Атырау облысында туған). Атырау политехникалық техникумын (1948) және Мәскеу мұнай институтын (1955) бітірген. 1944-1952 жылдары — Қосшағыл, Қаратон МКБ-да бұрғышының көмекшісі.бұрғышы, бұрғылау шебері. 1952-1967 жылдары — Сағыз, Қошқар МКБ-лары ұңғымаларды жер асты жөндеу цехында шебер, цех бастығы. 1967-1987 жылдары — Қаратон МКБ-ы бұрғылау шебері, бұрғылау бастығы, аға инженер, бұрғылау бөлімшесі бастығы, технология белімінің бастығы. 1987 жылдан зейнеткер. «Ерен еңбегі үшін » медалімен марапатталған (1985). Дереккөздер
Приграничное мұнай кен орны

Приграничное мұнай кен орны — Каспий маңы ойысының солтүстік бөлігіндегі мұнай кен орны. Орал қаласының солтүстік-батысында 90 км жерде 1993 жылы параметрлік ұңғыманы сынамалау кезінде белгілі болды. Геологиялық құрылымы Жатын құмтастар қабатынан орын алған, типі қойнауқаттық күмбездік, тектоникалық тұрғыдан шектелген. Сейсмикалық деректер бойынша, тұтқыштарды солтүстік-батыс бағытына созылған Приграничное көтеріңкі өңіріне кіретін антиклин қалыптастырған, ол өзінің өрлемесі бойынша тектоникалық тұрғыдан қалқаланғанға ұқсайды. Жатыс сипаты, құрамы Құрылымның өлшемдері 4,7x6,7 км, амплитудасы 175 м. Жинауыш қойнауқаттардың оңтүстіктен солтүстікке қарай сүйірленуі нәтижесінде жатындар литологиялық түрғыдан қалқаланған болуы да мүмкін. Бұл жағдайда құрылымның өлшемдері 4x8 км-ді құрайды. Ұңғымадағы өнімді шөгінділердің беті 4444 м, табаны 4454 м тереңдіктерде. Қойнауқаттың қалыңдығы 10 м, тиімді мұнайға қаныққан қалыңдығы 8,4 м. Жатынның су-мұнай жапсары толық анықталмаған, бірақ 4400-4450 м-лік белгілерде деп болжанады. Жатынның жалпы қалыңдығы 191 м деп шамаланады, орташа кеуектілігі 10,0% құмтастар жинауыш болып табылады. Қалыңдығы 5 м-дей тиман горизонтының саздары мен аргиллиттері жапқыш болып саналады. Сыналған 4442-4457 м аралығындағы мұнайдың шығымы 4 мм-лік штуцерде 12 м 3 /тәулікті құрайды. Мұнайдың тығыздығы 805 кг/м 3 . Күкірт мөлшері анықталмаған. Табанасты сулары ашылмаған. Кен орнында жұмыс тоқтатылған. Дереккөздер
Тілеген Дүйсенғалиев

Тілеген Дүйсенғалиев (1924-2002 жылдары). Ұлы Отан соғысына қатысушы. Өмірбаяны Губкин атындағы Мәскеу мұнай институтын бітірген (1956). Сейсмикалық барлаудың жаңа әдістерін енгізген. Ақтөбе геофизикалық экспедициясының бас инженері. Дереккөздер
Придорожное газ кен орны

Придорожное газ кен орны — Шу-Сарысу шөгінді алабының Қақпансор ішкі ойысындағы газ кен орны. Жезқазған қаласының оңтүстігінде 260 км жерде 1972 жылы ашылған. Геологиялық құрылымы Кен орны ендікке жуық бағыттағы жарылым бойындағы брахиантиклин қатпарынан орын алған. Фаменнің шұбар түсті, қызыл түсті терригендік шөгінділерінің мүжіліп-шайылған беті бойынша құрылымның өлшемдері - 2300 м-лік изогипса) 9x2,5 км, амплитудасы 210 м. Кен орны фамен жікқабатының құмтастары мен алевролиттерінен және Серпухов жікқабатының жарықшақты әктастарынан орын алған қойнауқаттық, тектоникалық тұрғыдан қалқаланған екі жатыннан тұрады. Фамен жатынының күмбездегі тереңдігі 2400 м. Газ-су жапсары -2285 м-лік белгіде, жатынның биіктігі 140 м. Жатыс сипаты Өнімді горизонттардың жалпы қалыңдығы 129 м, тиімді қалыңдығы 37,56 м. Жинауыштары жарықшақты-кеуекті типті, кеуектілігі 7%, шеткі мәндері 3%—18% арлығында, өтімділігі 0,038 мкм 3 . Газ-су жапсарының -1101 м-лік тереңдікте қабылданған белгісі бойынша жатынның биіктігі 107,5 м. Газ қабатының жалпы қалыңдығы 102 м, тиімді қалыңдығы 71,4 м. Жинауыштары тығыз, жарықшақты ұсақ және орта кристалды әктастардан құралған, бұлардың кеуектілігі төмен (3,78%). 22,6 мм-лік штуцердегі газдың бастапқы шығымы 96 мың м 3 /тәу. Бастапқы қойнауқаттық қысым 15,1 МПа, температурасы 59°С. Жатынның жапқышы қызметін онымен көнелігі бірдей, қалыңдығы 298 м-ге дейінгі сульфаттық-терригендік шөгінділер атқарады. Құрамы Фамендік жатын газдарының құрамы мен мөлшері пайызбен: метан -62,2-78,4, этан -1,2-1,76, пропан -0,11-0,12, изобутан - 0,022 т.б. Төменгі Серпухов жатындары газдарының құрамы: метан -75,4-90,0, этан 0,51-2,06, пропан -0,14-0,36, изобутан -0,02 т.б. Фамен горизонттарының хлоридті-натрийлі, хлоркальцийлі суларының минералдылығы 109-415 г/л. Төменгі Серпухов шөгінділерінің хлоридті типті суларының минералдылығы 155-165 г/л. Жатындардың режимі серпінді газ-суарынды. Кен орнын барлау аяқталмаған. Дереккөздер
Прикаспиан Петролеум компани

Прикаспиан Петролеум компани - Атырау облысында орналасқан Междуреченск блогының көмірсутек шикізатын барлаумен айналысатын жауапкершілігі шектеулі серіктестік. Серіктестік Атырау облысының Құрманғазы және Исатай аудандарының аумағында орналасқан Междуреченск бөлікшесінің көмірсутек шикізатын барлау жұмыстарын Қазақстан Республикасы құзіретті органы және "Прикаспиан Петролеум" серіктестігі арасында 2000 жылдың 19 қазанында қол қойылған жер қойнауын пайдалануға рұқсат беретін №544 келісімшартқа сәйкес жүргізуде. Геологиялық бөлісімнің жалпылама ауданы 452-535 гектарды құрайды. "Прикаспиан Петролеум Компани" жауапкершілігі шектеулі серіктестігі ФИОК корпорациясының еншілес бөлімшесі болып табылады, 100% акция ФИОК корпорациясының меншігінде. Дереккөздер
Луантек

Луантек– ғұндардың бір руы. Хұлиантек деп те аталған. Хән патшалығы кезіндегі ғұн тәңірқұттарының руы. Түмен, бөдүн (мөдүн) тәңірқұттар осы рудан шыққандықтан, луантектер ғұнның асыл тектілері болып есептеледі. Луантектер көбінесе хағиан (қаған), сүбүк, лан, күглі сияқты бөтен рулармен қыз алысып, қыз берісіп, қарға тамырлы жекжаттық байланыста болған.
Орал Әрмияұлы Ыдырысов

Орал Әрмияұлы Ыдырысов 1959 жылы 12 ақпанда Семей облысы Абай ауданының Қайнар ауылында туған. *Алматы халық шаруашылық институтын (1986) инженер- экономист мамандығы бойынша бітірген. 1975 жылдан - «Алматытұрғынүйқұрылыс» тресінде комсомол комитетінің босатылған хатшысы. 1985 жылдан - Қазақстан ЛКЖО Алматы қалалық комитетінің белім бастығы. 1987 жылдан - Октябрь аудандық партия комитетінде нұсқаушы. 1991 жылдан - Алматы қалалық партия комитетінің ұйымдастыру белімі меңгерушісінің орынбасары. 1992 жылдан - Алматы қаласы Мәскеу аудандық әкімшілігі аппаратының жетекшісі, әкімінің орынбасары. 1994 жылдан - ҚР «Қазақстанның теледидары және радиосы» басқармасы аппаратының жетекшісі. 1995 жылдан - «Постовалов және Компания» ЖТАҚ вице-президенті. 1997 жылдан - ҚР Премьер-министрі Кеңсесінде белім бастығы, бас инспекторы. 1999 жылдан - «Қазақойл» ҰМК» ЖАҚ бақылау және ұйымдастыру құжаттамалық қамту департаментінің директоры. 2001 жылдан - «Өзенмұнайгаз» ААҚ вице-президенті. 2002 жылдан - «Қазақстан темір жолы» ҰК» ЖАҚ әлеуметтік жаңа кадр жұмысы департаменті бастығының орынбасары. 2003 жылдан - «ҚазМұнайГаз-Сервис» ЖШС бас директорының бірінші орынбасары. 2004 жылдан - «ҚазМұнайГаз» БО АҚ атқарушы директоры. 2006 жылдан бері - «ҚазМұнайГаз» Барлау Өндіру» АҚ жеке құраммен және әлеуметтік саясатты басқару департаментінің директоры. Октябрь аудандық Халық депутаттары кеңесінің депутаты *«Астана», «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» медальдарымен марапатталған. ҚР Прөзидентінің Алғыс хатымен аталған. *Үйленген. Қызы және ұлы бар. Дереккөздер
Қызметкерлердің негізгі құқықтары

Қызметкерлердің негізгі құқықтары – жұмыс берушімен Заңда белгіленген тәртіпті сақтай отырып жеке еңбек шартын жасау, өзгерту немесе бұзу құқықтарына ие болу. Істеген еңбегі үшін уақытында жалақысын алуға; қауіпсіздік пен гигиена талаптарына сай келетін жұмыс орнын талап етуге; тиесілі уақытында демалуға; ұжымдық шартпен және жұмыс берушінің актілерімен танысуға; кәсіби біліктілігін арттыруға құқылы.
Азиз Несин

Азиз Несин (түр. AzizNesin - МехметНүсреттің лақаптарының бірі) 1915 жылы дүниеге келген түріктің атақты жазушысы, публицист. 1943 жылдары Азиз Несин журналистикаға бет бұрған. «Жеті күн», «Таң» басылымдарында жұмыс істеген. Әзіл-оспақ жанрда жазылған 34 әңгімесі мен «Бір өлкеде» (1958), «Хоптиринам» (1960) атты сатиралық ертегілер топтамасының, 8 роман және 6 пьесаның авторы. Азиз Несин бірнеше халықаралық сықақ-жазушылар арасындағы байқаулардың жеңімпазы. 1995 жылы 79 жасында дүние салған.
Рафет Эль Роман

Рафет Эль Роман(түр.Rafet El Roman) – түрік әншісі. 1968 жылы 25 тамызда Эдирнде дүниеге келген. ТегіЯшдут (Yaşdut). Алғашқы әнін 16 жасында жазған. Неміс, ағылшын, итальян, түрік тілдерінде еркін сөйлейді. Әндерін көбінесе гитара, саксофон және фортепиано аспаптарында орындайды. Альбом жинақтары: 1995 GençliğinGözyaşı; 1997 EnGüzelGünlerSeninOlsun; 1999 HayatHüzünlü; 2001 Hanımeli; 2002 5 NR Aşk; 2004 Sürgün; 2005 KalbiminSultanı; 2006 GönülYarası; 2008 BirRomanGibi.
Сердар Ортач

Сердар Ортач(түр.SerdarOrtac) – Түркия Республикасының атақты әншісі. 1970 жылы 16 ақпанда Стамбул қаласында туған. Билькент (Анкара) университетінде жоғарғы білім алған. 1994 жылы шыққан ең алғашқы альбомы 2 000 000 дана таралыммен сатылды. Сердардың өзі жазған әндері 150-ге жуық. Оның еңбектерін СибельДжан, ХюльяАвшар, МуацезАбачи, СеренСеренжил, Алишан, ЭбруГюндеш және ГюльбенЭргеннің орындауларында естуге болады. Сердардың әндері араб, грек, орыс, армян тілдеріне аударылған. 2003 жылдан бастап 3 жыл бойы «Сердар Ортачпен бірге» атты телевизиялық шоудың жүргізушісі болған.2005 жылдың қаңтарында Ортач алғашқы «BuŞarkılarKiminİçin?» (Бұл әндер кімге арналған?) атты кітабын жарыққа шығарды. Ән жинақтары: 1994 — «AŞKİÇİN»;1996 — «YAZ YAĞMURU»; 1997 — «LOCA PARA AMAR (MAXİSİNGLE)»; 1997 — «MEKSİKA BASKISI)»; 1998 — «GECELERİN ADAMI»; 1999 — «BİLSEMKİ»; 2001 — «SAHIBININ SESI REMIX»; 2002 — «OKYANUS»; 2004 — «BeniUnut|Cakra»; 2006 — «Mesafe»; 2007 — «MesafeGoldRemix»; 2008 — «Nefes»; 2009 — «NefesGoldRemix»; 2010 — «CokYakinda»; 2010 - «KaraKedi».
Ферит Девеллиоғлы

Ферит Девеллиоғлы(1906-1985) – түрік тілшісі, сөздік құрастырушы. Стамбул қаласында 1906 жылы дүниеге келген.Туған қаласында француз тілін үйрететін мектепке барып білім алған.Замандастарының жанында білімділігімен, әдептілігімен, оқуға деген аса қызығушылығымен, еңбекқорлығымен ерекшелене білген. Дәл осындай жақсы қабілетімен Галатасарай лицейін бітіріп шыққан. 1933 жылы түрік тілінде сөздік жазатын маман ретінде қызмет атқарған. Ол oсы тұста 1933 пен 1974 жыл аралығында, яғни қырық біржыл бойы жұмыс істеп, аса тәжірбиелі, халыққа көп еңбегі сіңген тілші және сөздік жазушысы ретінде танымал болған.Жазғанеңбектері:Франсузша-Түрікше Халық Терминдер сөздігі (1937); Түрік жаргондары (1941, 1945, 1955, 1959 «түрік жаргон сөздігі атымен» 1970, 1980, 1990); Түрік этникалық топтар (ТадеусКовальскийден аударма)1942; Османлыша-Түрікше шағын сөздігі (1949); Османлыша-Түрікше энциклопедия сөздігі(1962);5000 сөз 2-баспа (1970); 10 баспа ( 1992), кеңейтілген және түзетулер енгізілген 11-баспа(1993); Османлыша-Түрікше мектеп және жазба сөздігі ( 1964); Жана мектеп сөздігі(1972); 12000 сөзден тұратын түрікше сөздік (1972); Французша-Түрікше тұрақты сөз тіркестер сөздігі (кеңейтілген 2-баспа 1973); Османлыша-Түрікше мектеп сөздігі (1975); Үлкен түрікше сөздік (1975); Османлыша-Түрікше энциклопедиялық сөздік (2002).Бір жылдан астам уақытқа созылған сырқат салдарынан 1985 жылы 1-сәуір,жексенбі күні Ферит Девеллиоғлы дүниеден озды.
Османлыша-түрікше энциклопедиялық сөздік

«Османлыша-түрікше энциклопедиялық сөздік» — Ферит Деуеллиұлы құрастырған сөздік. Ферит Деуеллиұлының сөздік жазудағы ең басты мақсаты 600 жылдық тарихы бар Османлы әдебиетін үйренуге қызығушылық білдірген жастарға барынша көмек көрсетіп, келешек ұрпаққа өшпес із қалдыру. 1962 жылы алғаш рет жарық көрген сөздік 1993 жылы Айдын Сами Күнайшал тарапынан жаңадан түзетулер мен өзгерістер енгізіліп, кеңейтілген. 60 000-нан астам сөзі бар сөздік ескі және қазіргі әріптермен Османлы тілінде кездесетін араб және парсы тіліндегі сөздердің түсініктемесін жан-жақты қарастырып, оқуға, қолдануға ыңғайлы болып жасалған.
Сергей Михайлович Бобров

Сергей Михайлович Бобров 1920 - 1994 жылдары Атырау облысында өмір сүрген . 1966 жылы — Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген мұнайшысы. 1936-1952 жылдары — «Ембімұнай » механика зауытында токарь, ауысым бастығы. 1952-1988 жылдары — Петровский атындагы механика зауытының шебері. Дереккөздер
Сезен Аксу

Сезен Аксу — Түркияның атақты поп-әншісі, продюсері. Шын есімі – Фатма Сезен Йилдырым . 1954 жылы 13 маусымда Денизлиде туған. Түркия мен шетелдерге танымал бірнеше әннің авторы. «Eurovision 2010» ән байқауының жеңімпазы Сертаб Эренер Сезен Аксудың шәкірті. Дискографиясы Ән жинақтары: * 1977 — Allahaısmarladık; * 1978 — Serçe; * 1980 — Sevgilerimle; * 1981 — AğlamakGüzeldir; * 1982 — Firuze; * 1984 — SenAğlama; * 1986 — Git; * 1988 — SezenAksu’88; * 1989 — SezenAksuSöylüyor; * 1991 — Gülümse; * 1993 — DeliKızınTürküsü; * 1995 — IşıkDoğudanYükselir; * 1996 — DüşBahçeleri; * 1997 — DüğünveCenaze; * 1998 — AdıBendeSaklı; * 2000 — Deliveren; * 2002 — ŞarkıSöylemekLazım; * 2003 — YazBitmeden; * 2005 — Bahane; * 2005 — BahaneRemixes; * 2005 — Kardelen; * 2008 — DenizYıldızı; * 2009 — YürüyorumDüşBahçeleri’nde... * 2011 — Öptüm
Mothercare

Mothercare –дүкендер желісі.Балалар мен жүкті әйелдерге арналған тауарларды сатумен айналысады. Бұл жерден кішкентай балаларға арналған киімдер, аяқкиімдер мен түрлі ойыншықтар алуға мол мүмкіндік бар. Жоғары сапалы бетке арналған майлар, көзді ашытпайтын сабын мен су сабындар, тальк, еміздік пен ыдыс-аяқтарды да Mothercare-ден сатып алуға болады. Дүкендегі барлық заттар медициналық тексерістен өткен.
Құралай Заманбекқызы Нұрқаділова

Құралай Заманбекқызы Нұрқаділова – қазақстандық дизайнер, суретші, стилист, «Құралай» сән үйінің басшысы. Қазақстан Республикасының Ұлттық Сән Палатасының атқарушы директоры. Kazakhstan Fashion Week және Мәскеу мен Екатеринбург қалаларында өтетін сән апталығының тұрақты қатысушысы. Өмірбаяны 1992 жылы Алматы мемлекеттік университетінің көркем-сурет және графика факультетін бітіріп шықты. Алғашқы шығармашылық қызмет жолы 1990 жылы «Азия Дауысы» ән байқауында режиссердің көмекшісі қызметінен басталды. Алғашқы киім топтамасын 1992 жылы «Сымбат» сән үйінің негізінде дайындап шықты. Мұнда ол бір жыл бойы сән үйінің авторлық бөлімдегі суретші-модельер қызметін атқарған болатын. 1994 - 1995 жылдары – Құралай Нұрқаділова тек киім тігімен ғана емес, сонымен қатар стилист ретінде таныла бастады. Ол Дала TV телекомпаниясының стилисті ретінде қызмет атқарды.. 1994 - 1998 жылдары – төрт жыл бойы «Хабар» және «Қазақстан-1» телеарналарында стилист ретінде қызмет етеді. 1995-1997 жылдары – «Мемориал» қайырымдылық қорының вице-президенті ретінде қызмет атқарады. Бұл қызметімен қатар Алматы қаласының бет бейнесін дайындау жұмысымен, «Алматы жарнама» компаниясына арнап жобалар дайындайды. 1995 жылы – Құралай Нұрұаділова өзінің жеке кәсібін бастайды. Осы жылы Авторлық Сән Үйінің негізі қаланды. 1996 жылы – «Қазақстан іскер әйелдерінің ассоциасы» республикалық қоғамдық бірлестігіне мүше болады. Бұл ұйымда Құралай ең жас кәсіпкер әйел болатын. 1997 - 2000 жылдары – «Азия Дауысы» және «Жас Қанат» ән байқауларындағы қызметін жалғастырады. 2006 жылға дейін әртүрлі қалаларды өзінің жеке сауда дүкендерін ашады. Халықаралық сән байқауларында Қазақстанның атынан қатысады. 2006 жылы – Ішкі дизайн студиясы дәне химиялық тазалау бағытындағы «KURALAI» үйінің жаңа бөлімшесі ашылады. Авторлық Сән Үйі компания ретінде тіркеледі. 2007 жылы – Құралай Нұрқаділова Қазақстан Республикасының Ұлттық Сән Палатасының атқарушы директоры қызметіне бекітілді. Қоғамдық қызметі Дереккөздер
Масабай Боқаев

Масабай Боқаев 1928-2002 жылы - Атырау облысында өмір сүрген . 1943-1981 жылдары — Құлсары, Мақат, Прорва бұрғылау кеңселерінде моторшы, бұрғылау құрылғыларының машинисі. 1981-1988 жылдары — «Жайықмұнай » мұнай -газ өндіру басқармасында слесарь-жөндеуші, мұнай өндіру операторы. «Еңбекпен ерекшеленгені үшін» медалімен марапатталған . Дереккөздер
Өтеген Боқаев

Үтеген Боқаев 1940 жылы - Атырау облысында туған . Гурьев мұнай техникумын бітірген. 1957-2004 жылдары - «Құлсарымұнай» МГӨБ Қосшағыл мұнай кәсіпшілігінің электр цехында электр монтерінің оқушысы, электр монтері, шебер, цех. 2004 жылдан - зейнеткер. 1970 жылы -«Еңбектегі ерлігі үшін» 1986 жылы «Еңбек ардагері» медалдарымен марапатталған. Дереккөздер
Рамазан Ёзджан

Рамазан Ёзджан (түр.Ramazan Özcan28 маусым 1984, Хоэнемс, Австрия) — тегі түрік, австрия футболшысы, «Бешикташ» клубының қақпашысы. 2003 жылы Рамазан кәсіби мансабын «Аустрия» (Лустенау) клубынан бастаған. 2006 жылы үшінші қақпашы ретінде «РедБулл Зальцбург» командасының құрамында болған. 2007/2008 жылдары «Хоффенхайм», ал 2011 жылы 2 жылға «Ингольштадт» клубымен келісімшартқа отырған. Австрия ұлттық құрама командасының ойыншысы.
Демалуға және тамақтануға арналған үзіліс

Демалуға және тамақтануға арналған үзіліс–қызметкерлерге демалу және тамақтануға берілетін, 1 сағаттан кем болмайтын үзіліс уақыты. Қызметкерлер бұл үзілісті өз қалауы бойынша пайдаланады. Үзіліс беру уақыты мен оның ұзақтығы жұмыс берушінің актілерінде, жеке еңбек, ұжымдық шарттарда белгіленеді. Өндіріс жағдайлары бойынша үзіліс беру мүмкін емес жұмыстарда жұмыс беруші қызметкерге жұмыс уақытында тамақтану мен демалуға уақыт табуға міндетті.
Айдын Болатов

Айдын Болатов (1907-1982, Атырау облысы) - мұнайшы, Ембінің ардагері. Өмірбаяны 1927-1962 жылдары — «Қазақстанмұнай» бірлестігі Мақат мұнай кені кәсіпшілігі басқармасында жұмысшы, оператордың көмекшісік, оператор. Марапаттары * 1951 жылы - Еңбек Қызыл Ту ордені * 1948 жылы - «Ерен еңбегі үшін» медалімен марапатталған. Дереккөздер
Прорва - Құлсары

Прорва-Құлсары - арналық мұнай құбыры. Пайдалануға 1986 жылы берілді. Ұзындығы 105,9 км, құбыр диаметрі 520 мм, өткізу мүмкіндігі жылына 5 млн. т мұнай. Тартылым бойында 2 мұнай қотарушы станция бар. Дереккөздер
Арнаулы үзіліс

Арнаулы үзіліс – жылдың суық мезгілінде ашық далада, жылу берілмейтін жабық үй-жайларда жұмыс істейтін қызметкерлерге жылыну және демалу үшін берілетін үзіліс. 1,5 жасқа толмаған баласы бар жұмыс істейтін әйелдерге баланы тамақтандыру үшін қосымша үзіліс беріледі. Бұл үзіліс 3 сағат сайын ұзақтығы 30 минуттан кем болмауы керек. Бір жарым жасқа толмаған екі немесе одан да көп баласы бар әйелдерге қосымша үзілістің ұзақтығы кемінде 1 сағат болып белгіленеді. Арнаулы үзілістер жұмыс уақытына қосылады және ақысы төленуі тиіс.
Прорва - Сарықамыс

Прорва-Сарықамыс - Оңтүстік Ембінің ірі мұнай кәсіпшілігі, бұрынғы балықшылар кенті. Сарықамыс Прорва кенорнын және оған жақын орналасқан өзге де кенорындары игерген мұнайшылар мен бұрғылаушылардың қалалық типтегі негізгі кенті болды. Каспий теңізінің шығыс жағасына жақын. Мақаты-Ақтау жол тарамындағы темір жол станциясы және аудан орталығы Құлсарының оңтүстік-батысында орналасқан. Қаратон мұнай кәсіпшілігінің оңтүстік-батысы мен шығысында іздестірумен және барлаумен айналысатын мұнай барлаушылардың орталық кенті ретінде 1959 жылы пайда болды. Орталық Прорва және Шығыс Прорва ірі газ-мұнай кенорындарының негізінде 1962 жылы дербес мұнай кәсіпшілігі болып іргетасы қаланды. Осы кенорында 1960 жылы №1 ұңғымадан қуатты газ-мұнай бұрқағы атқылаған еді. 1963 жылы газ-мұнай өндіруші "Прорванефть" басқармасы ұйымдастырылды, кейін ол "Теңізмұнайгаз" АҚ-ның құрамына, ал кейінірек "Ембімұнайгаз" АҚ-ның құрамына кірді. Бұрынғы балықшылар кенті, Прорваның шығыс жағында 25 км жердегі Сарықамыс кенті осы кәсіпшіліктің орталығы болып табылады. "Прорванефть" кәсіпшілігінің (Сарықамыс кенті) инфрақұрылымы 60-жылдарда қалыптаса бастады. "Прорванефть" сонымен қатар Батыс Прорва (1978 жылдан игерілуде), Ақтөбе (1979 жылдан игерілуде), Досмұхамбетов (1980 жылдан игерілуді) мұнай кенорындарын игеруді іске асырып келеді. Теңіз кенорнын игеруге байланысты Сарықамыс кенті санитарлық белдем ауқымында қалды (күкіртсутектің әсері), сондықтан бұл кенттің тұрғындарын 2005 жылдан қалдырмай аудандағы өзге елді мекендерге көшіруге шешім қабылданды. Дереккөздер
Пустынное мұнай кен орны

Пустынное мұнай кен орны — Каспий маңы ойысының оңтүстік-шығыс ернеуі маңы өңіріндегі мұнай кен орны. Атырау облысында, Жаңа Қаратон елді мекенінен оңтүстік-батыс 40 км жерде орналасқан, 1968 жылы ашылған. Геологиялық құрылымы Бор шөгінділерінде (сеноман және апт жікқабаттарында) екі мұнайлы горизонт анықталған. Жатындардың күмбездегі тереңдіктері сеноман горизонты үшін 272 м, апт горизонты үшін 760 м. Жатыс сипаты Жатындар қойнауқаттық, тектоникалық тұрғыдан қалқаланған, биіктіктері 28 және 16 м. Су-мұнай жапсары -323 және -797 м белгілерде. Өнімді горизонттар терригендік таужыныстардан құралған, жинауыштардың мұнайға қаныққан қалыңдығы 4-7,3 м. Мұнайға қанығу коэффициенттері 0,73 және 0,57. Құрамы Мұнайы ауыр, тығыздығы 953 және 925 кг/м 3 , күкіртті (0,6-1,02%) аз парафинді (0,068-0,4%). Кен орнында 1983 жылдан бері жұмыс тоқтатылған. Дереккөздер
Равнинное мұнай кен орны

Равнинное мұнай кен орны — Каспий маңы ойысының оңтүстік-шығыс ернеуі маңындағы мұнай кен орны. Атырау облысында, Құлсары станциясының оңтүстік-шығысында 100 км жерде орналасқан. 1983 жылы ашылған. Геологиялық құрылымы Кен орны палеозойлық антиклин көтерілімнен орын алған. Жоғарғы және ортаңғы карбонның терригендік-карбонатты қатқабатында екі мұнайлы горизонт бөлінген. Олар 3253-3260 м-лік тереңдіктерде. Жатыс сипаты Жатындардың биіктігі 6-21 м. Су-мұнай жапсары 3266-3281 м-лік белгілерде. Жатындар қойнауқаттық күмбездік, литологиялық қалқалану элементтері байқалады. Өнімді қатқабатының қимасы кезектесе қат-қабатталған құмтастар мен аргиллиттерден құралған. Мұнайға қаныққан қалыңдық 0,5-5,8 м, ашық кеуектілігі 10%, мұнайға қанығу коэффициенті 0,8. 7 мм-лік штуцердегі мұнайдың бастапқы шығымы 8,0 м 3 /тәу. Мұнайлардың тығыздығы 858-916 кг/м 3 аралығында. Жатынның режимі суарынды. 1988 жылдан бері кен орнында жұмыс жүргізу доғарылған. Дереккөздер
Гавриил Васильевич Адсков

Гавриил Васильевич Адсков (1931, Атырау қаласы) - мұнайшы. Атырау мұнай техникумын (1963), Жоғары партия мектебін (1970) бітірген. 1952-1991 жылдары-АМӨЗ-да оператор, цех бастығының орынбасары, цех бастығы, завод партбюросының хатшысы, завод кәсіподақ комитетінің төрағасы, кадрлар бөлімінің бастығы, әскерилендірілген газ құтқару отрядының командирі. 1991 жылдан - зейнеткер. «Құрмет белгісі» орденімен және медальдармен марапатталған. Дереккөздер
Жануарлардың ылғал сақтауы

Жануарлардың ылғалды сақтауының, үнемдеуінің өзіндік ерекшеліктері бар. Көптеген құстар, бауырымен жорғалаушылар, жәндіктер суды буландыруды азайтатын, су өткізбейтін жамылғылармен қамтамасыз етілген. Тер шығару бездерінің болмауы жануарлардың судың бостан-бос булануына жол бермейді, олар сумен емес, ауамен салқындату жүйесін пайдаланады. Мысалы, Африкадағы Намиб шөлінде жаңбыр мүлдем жаумайды, ондағы өсімдіктер мен жануарлар шөлге мұхит жақтан келетін тұмандардан жинақталатын ылғалмен тіршіілік етеді. Кішкентай сүтқоректілердің де, мысалы, тышқандардың да тер шығару бездері болмайды. Олар үшін терлеу суды жөнсіз шығындаумен тең. Жәндіктердің денесі кішкентай болған сайын олардың денесінің қыздырынуы ұлғайып, ыстықта тоңуы кеми түседі. Егер олар ыстықта терлеп өздерін салқындатар болса, кішкентай сүтқоректілер онда өте көп су шығындайтын еді. Кез-келген жануарлар организміне сыртқы ортадан түсетін сүйықтан басқа, өздерінің организмдерінде азық еткен қоректің тотығуы немесе қажетсіз ұлпалардың бұзылуы салдарынан пайда болатын ішкі суларын да қолдануларына тура келеді. Адамның бойында ішкен 2 литр су орта есеппен 7-8 литр ішкі суға айналып отырады. Мысалы, америкалық қосаяқ - кенгуралық сабауқүйрық еш уақытта су ішпейді. Оның зәрі, шөлде тіршілік ететін көптеген жануарлардың зәрі сияқты ете қоюланған, ал нәжісі мүлде сусыз деуге болады. Кесірткенің бүйрегі сұйық несеп зәрдің орнына қатты кристалданған несеп зәрін шығарады. Мүндай жағдай қүстарда да, жануарларда да кездеседі. Мысалы, түйе «жетілдірілген су машинасы» сияқты. 1954-1955 жылдары белгілі ғалым Ж.Л.Мононың экспедициясы туйеге мініп үш аптада Сахара шөлін кесіп өтеді. Керуен осы уақытта 944 км жол жүріп, бірде-бір рет шөлін қандыруға мүмкіндік болмаған. Түйе көп уақыт су ішпей жүре алады. Оның есесіне түйе суға жеткенде бір бөшке суды толығымен іше алады. Бүл түйенің жарты салмағына жуық деген сөз. Мүндай «шөлге шыдамдылықтың» себебі ішілген сумен өлшенбейді. Оның басты себебі суды қалай үнемді пайдалануда жатыр. Біріншіден түйені терлемейді десе де болады. Тығыз, қалың жүні түйені қызып кетуден сақтайды. Түйе қандай ыстық болсын аузын ашпайды. Ауыз ашқанда іштегі су өте тез буга айналып, сыртқа шығады (сондықтан иттер ыстық болғанда аузын ашып, тілін салақтатып демін алады. Бір жағынан бүл итті шөлдетсе, екінщіден, ішіне ауа кіріп оның денесін салқындатады). Организмдегі су балансы оған түсетін ылғал мөлшері мен шығындалатын мөлшердің арасында тепе-теңдік болғанда бірқалыпты болады. Дереккөздер