kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Оспанқожа әулие (Қарақожа әулие)

Оспанқожа әулие (Қарақожа әулие) 1862 жылы Торғай уезінің Қызбел ауылының Шобан елді мекенінде өмірге келген. Өзі өмір сүрген өңірде Ислам дінін таратушылардың бірі болды. Табиғаттың тылсым сырлары мен тосын оқиғаларын алдын-ала сезіп, халықты сақтандырып отырған. Көріпкел әулиелігі де бар. Өз қаржысына Сарықопа болысында мешіт салдырып, медресе ашады. Мұнда белгілі ақын Күдері Жолдыбайұлы, молдалар Мұхаммедуәли Бекетов, Қапыш Жүсіпұлдары жас кезінде дәріс алады. 1911 жылы Меккеге барып, қажылық парызын атқарып келеді. 1928 жылы қайтыс болған Жангелдин ауданының орталығындағы Орталық мешіт үйі Оспанқожа әулиенің атында. Қостанай қаласындағы «Марал-ишан» мешітінің хатиб-имамы болған марқұм Ертай қажы Балахметовтің жазып, қалдырып кеткен естелігі бойынша, Оспанқожа атамыз Шайқы Бұзырықтан тараған Хорасанқожаның ұрпағы. Хорасанқожаның шын есімі Әбдіжәлел екен. Оған Аллаһтың берген қасиеті денесіне оқ дарымапты, сүйегіне қылыш батпапты. Әбдіжәлелбаптың ұрпақтарына мирас болған абыздың жол шұбар атты Мәлімқожа, Әлім, Көкен, Қосым, Сейіт, Естай тәрізді үрім-бұтағына дарып, Оспанқожа атамыздың бабасы Хаши абызға да көшіпті. Хаши абыз Шақшақұлы Жәнібек батырдың пірі болған адам. Оспанқожаның халық арасындағы екінші атауы Қарақожа. Оның қайтыс болған күні 1928 жылғы 12 шілде. Мешіт туралы Қарақожа мешіті Талас ауданына қарасты Сейілбек елді-мекенінің аумағына орналасқан. Мешіт XIXғ. соңы мен XX ғ. басында, Талас –Шу аймағында қалыптасқан діни-рухани сәулет нысандарына тән дәстүрлі үлгіге байланыстырылып тұрғызылған. Бұл мешіт Қара Қожаның бастамасы бойынша 1909 жылы тұрғызылған, кейіннен оның аты берілген, ол 16,9х16,26м көлемде төрт бұрышты формада жоспарланып тұрғызылған.Мешіт 27см х 13см х 5см, 25см х 14см х 6см, 26см х 12см х 6см, 25см х 25см х 4см көлемді сазды лайдан күйдіріп құйылған қызыл кірпіштен тұрғызылған. Мешіт құрылысына көп күмбезді монументальді үлгідегі намаз оқитын залы мен айван кіріккен. Қасбеттері шектеулі түрде беттік кірпіштік қалаумен салынған. Қабырғаларында эпиграфиялық мәнер-қалыбында аллаға сыйыну сентенциясы құрылыстың тұрғызылған күні, айы, жылы болып табылатын хижраның 1327 (1909) жылы өрнектелген. Мешітті зерттеу Алғашқы рет ескерткішті 1945 жылы Г.И.Пацевичтің басшылығымен ЭРУДА зерттеген. Кейіннен 1949 жылы Л.М.Ремпел бастаған Жамбыл облыстық музей экспедициясы зерттеді. 1975-1980 жылдары «Қазжобажаңғырту» сәулетшілері , 2000 жылы –НИПИ ПМК мамандары зерттеген. Жөндеу жұмыстары 80-ші жылдар соңына таман біртіндеп күмбез мүжіле бастаған, парапетті қабырғаларында көптеген жарықшақтар пайда болған. 1985-1989 жылдары жүргізілген жөндеу жұмыстары аяқсыз қалған. Толық қайта жөндеу жұмыстары 2003-2004 жылдары жүргізілді. Дереккөздер # http://www.drevniytaraz.kz/install/index.php?optioncom_content&viewarticle&id107:2015-06-23-09-32-49&catid38:2010-02-28-16-21-42&Itemid=2 # http://www.madenimura.kz/kk/culture-legacy/region/zambyl_oblast/memorial/karakoja # http://www.info-tses.kz/news/islam-d-n-n-tarat-1179-an-1241-ulieler/
Шілікті қорымы

Шілікті қорымы (б.з.б. VIII-VII ғғ.) – Шығыс Қазақстан облысының республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері тізіміне енген археология ескерткіші. Қазақстанның жалпыұлттық қасиетті нысандар тізбесіне енген. Орналасқан жері Зайсан ауданы, Шілікті ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 3 км және солтүстік-шығысқа қарай 5 км жерде Шілікті жазығында орналасқан. Ұзындығы - 80, ені - 30 шақырым осы кең жазықты оңтүстігінде Тарбағатай, шығысында Сауыр-Сайқан, солтүстігінде Маңырақ таулары қоршап жатыр. Шілікті жазығының жағрафиялық жағдайы адам өмір сүруіне өте қолайлы. Жазы шыбынсыз салқын, қысы қарсыз және жылы болып келетін даланы малшы тайпалар қола дәуірінен бері кең қоныстанған. Тарихи деректер мен зерттеулер Шілікті даласында көне мәдениеттің аса бір өркендеген уақыты б.з.д. Ι-мыңжылдыққа сәйкес келеді. Бұл кезде Шілікті даласын сақ тайпалары мекендеген. Шілікті даласында сақ-үйсін дәуірінің екі жүзден астам ескерткіштері бар. Олардың елу шақтысы патша және ақсүйек обалары. Бұл ескерткіштерді бірінші зерттеген семейлік гидротехник Г.Н. Бокий еді. 1909-1910 жылдары ол Шілікті даласының шығыс шегінде орналасқан Шаған оба қорымдарын қазып зерттеді. 1949, 1959, 1961 және 1962 жылдары Шілікті қорымдарында профессор С.С. Черников қазба жүргізді. Ол барлығы 13 обаны қазып зерттеді. 2003 жылдан бастап бұл өңірді профессор Ә.Т. Төлеубаев зерттеп жатыр. Бүгінгі күнге дейін Ә.Х. Марғұлан атындағы археология институтының ғылыми қызметкерлері Шілікті 3 қорымының, №1, Шілікті 2 қорымының №1,2,4 қорғандынына зерттеу жұмыстары толық қазылып зерттелді. 51 қорғаннан тұратын Шілікті қорғандарының кешені ерте темір дәуірінің ескерткіштері болып табылады. Археологиялық бай Шілікті қорғандарының бірі – Бәйгетөбе. Ол Жалшы ауылының оңтүстік жағында орналасқан. Ол жерден Қазақстан аумағында анықталған үшінші Алтын адам табылған. Бәйгетөбе қорғаны 2003 жылы танымал қазақстандық археолог Ә.Т. Төлеубаевпен ашылды. Қорған б.з.б. VIII ғасырға жатқызылады, биіктігі 7,9 м, диаметрі оңтүстіктен солтүстікке қарай 99 м, шығыстан батысқа қарай 97,4 м. Обадан барлығы 4303 дана алтын заттар табылды. Оның 153 данасы мәліннің маскасы бейнесінде, 36 данасы бүркіт-самұрұқ, 20 данасы бұғылар, 39 данасы қасқыр (аю) түрінде, бір түйме-қаптырма бесжұлдыз, бір қаптырма арқар бейнесінде. Сонымен қатар 23 дана қоңырауша түріндегі, 63 дана кеңірдекше түріндегі, 17 дана алтын тілікше, 7 дана алтын сым, 141 дана жартышар сияқты салпыншақтар, 2835 дана миниатюралық құлақшалы, кесеге ұқсас салпыншақтар, 223 ұсақ кеңірдекше тізбе, 743 шығыршық тізбе және бір дана кішкене қапсырма шеге табылды. 3-Шілікті қорымындағы Бәйгетөбе обасының ірі және өте күрделі архитектуралық құрылысы әлеуметтік-мәдени және табиғи-қорықтық қызмет атқарған. Ескерткіштің осыншама ірі көлемі онда жерленген адамның қоғамда өте жоғары мәртебеге ие болғандығын дәлелдейді. Бәйгетөбе обасында сақ жұртының ең алғашқы патшаларының бірі жерленген. Табылған заттардың көбі Эрмитажда сақтаулы. Дереккөздер *http://www.madenimura.kz/kk/culture-legacy/region/ost_kazkh_oblast/excavation/shilikty
Ферма 3 (Абай облысы)

Ферма 3 — Абай облысы Үржар ауданы, Қарақол ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2019 жылы таратылған. Географиялық орны Аудан орталығы - Үржар ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 135 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 922 адам (474 ер адам және 448 әйел адам) болса, 2009 жылы 581 адамды (304 ер адам және 277 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Қарауылтөбе (төбе, Үржар ауданы)

Қарауылтөбе – Сасықкөл көлінің солтүстік-батысындағы төбе. Географиялық орны Абай облысы Үржар ауданы Таскескен ауылының оңтүстік-батысында 41 км жерде орналасқан. Солтүстігінде Қаражырық, Қарашаш, Құттыбике бұлақтары, батысында Орталық төбесі мен Қызылқайнар, Қошқар көлдері, оңтүстігінде Сасықбастау, Бастөбе төбелері, шығысында Қырыққұдықдала қонысы жатыр. Жер бедері Абсолюттік биіктігі 470 м. Солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 3 км-ге созылып жатыр, енді жері 1 км. Өсімдігі Сұрғылт қоңыр топырақ жамылғысында жусан, бұйырғын, көкпек, баялыш жүзгін, т.б. өсімдіктер өседі. Дереккөздер
Жаңатілек ауылдық округі (Абай облысы)

Жаңатілек ауылдық округі – Абай облысы Үржар ауданындағы әкімшілік бірлік. 2007 жылға дейін "Благодатный ауылдық округі" деп аталды. Әкімшілік құрамы Құрамына Жаңатілек, Тасарық ауылдары кіреді. Орталығы – Жаңатілек ауылы. Дереккөздер
Конго-Қырым геморрагиялық қызбасы

Конго-Қырым геморрагиялық қызбасы (синонимі: Конго-Қырым-Хазер геморрагиялық қызбасы, крымск-конголезски қызбасы, ортаазиялық геморрагиялық қызбасы, карахалак; Crimean-Congo hemorrhagic fever, Crimean hemorrhagic fever — англ.) – жедел вирусты ауру, табиғи ошақты зооноздыға қатысты. Екі толқынды қызбаны мінездейді, жалпы интоксикациямен және тромбогеморрагиялық синдроммен жүреді. Конго-Қырым ауруын алғаш рет рессей дәрігерлері 1944 жылы тапқан, кейін бұл ауру Конгода, Нигерияда, Сенегалда, Кенияда смпатталған. Конго-Қырым геморрагиялық қызбасының эпидемиологиясы Вирустың резервуары болып майда жабайы құрт құмырсқалар жатады: орман тышқаны, кішкентай сарышұнақ, русак-қояны, құлақты кірпі. Кене тасмалдаушы және сақтаушы болып табылады, Hyalomma туыстастығынан шыққан. Ауру көбінесе маусымдық мезілдерге байланысты, әсіресе мамыр және тамыз айларында көп кездеседі (биздің елде көбінесе). Ауру көбінес Крымда байқалады, Астраханскта, Ростовск ауданында, Краснодарда және Ставропольскте және Орталық Азияда, Қытайда, Болгарияда, Югославияда, көбінесе Африка елінің Сахараның оңтүстігінде байқалады (Конго, Кения, Уганда, Нигерия және т.б.). Көбінесе ауру адамдардың 80%нің жастары 20 пен 60 жас аралығында шалдығады. Патогенезі Инфекция көзі болып көбінесе кененің шаққан жері яғни тері немесе майда жарақаттар кезінде ауру адаммен қарым қатынас кезінде қан арқылы беріледі (аурухана ішілік жұқтыру ). Инфекциямен зақымдлған жерде ешқандай өзгерістер байқалмайды. Вирус қанға өтеді және ретикулоэндотелиальды жүйенің клеткаларында жинақталады.Екіншілк зақымдалу кезінде айқын массивті вирустармен жалпылама интокцикация белгілері байқалады,қантамырлардың эндотелилері зақымдалады және айқын әртүрлі дәрежедегі тромбогеморрагиялық синдром байқалады. Науқас адамның көзіндегі өзгерістер Конго -Қырым геморрагиялық қызбасының асқынулары — сепсис, өкпенің ісінуі, ошақты пневмония, созылмалы бүйрек жеткіліксіздігі, отит, тромбофлебит пайда болуы мумкін. Диагноз және дифференциальды диагнозы Эпидемиологиялық жағдайларды ескере отырып (эндемиялық аймақтарға баруы, мерзім, әртүрлі жердегі аурушаңдықтың көрсеткіштері және т.б.) және клиникалық симптомдарға енгізделеді: жедел басталуы, тез арада пайда болатын және айқын өте тез арада тромбогеморрагиялық синдром байқалуы мүмкін, толқын тәрізді дене температурасы, лейкопения, анемизация және т.б. Конго -Қырым геморрагиялық қызбасының белгілері және ағымы * Инкубационды кезеңнің ұзақтығы 1 және 14 күн аралығында (жиі 2-7 күн). Продромальды көріністер болмайды. Ауру байқаусызда басталуы мумкін,ауру деп аурудың басталған бастапқы алғашқы сағаттарынан басталаған айтуға болады. Дене температурасы тез көтеріледі және кей кезде аурудың жеңіл түріндеде дене температурасы 39-40°С барады. Бастапқы кезеңдерінің өзіндеде жалпылама интоксикация белгілерін көруге болады, көптеген инфекциялық ауруларда болуы мумкін. * Бастапқы кезінің өзі 3-4 күнге созылуы мумкін ( 1 мен 7 күн).Бұл кезде өте жоғарғы қызбамен жіне қатты әлсіздікпен көрінеді, қақсаушылық дененің, бастың ауруымен, бүкіл дененің қақсап ауруы, қатты бастың ауруы, бұлшық еттердің және суставтардың ауруы байқалады. Дереккөздер
Зәйтүн майы

Зәйтүн майы — еуропалық зәйтүн жемістерден алынатын өсімдік майы . Гректер оны өмір, денсаулық, береке ағашынан шыққан май деп айтқан. Зәйтүн майы ерте кезден бері өзінің пайдалы қасиеттерімен белгілі. Халықта «Сүйік алтын» деген атпен танымал май, ежелгі заманнан бастап медицинада, дене, шаш күтімінде, ас даярлауда және күнделікті тұрмыста кеңінен қолданылып келе жатыр. Зәйтүнді пайдалы ететін оның моноқанықпаған майлары. Оны тағамды қуыруға да, табиғи күйінде де қорықпастан пайдалануға болады.Зәйтүн майын тұрақты түрде пайдалану асқорыту жүйесі қалыпқа түсіріп, холестерин дәрежесін төмендетіп, жүрек-қан тамыр ауруларының алдын алады. Зәйтүн майы тамақ өнеркәсібінде ғана емес, косметика жасау саласында да үлкен сұранысқа ие. Тері күтіміне тигізер көмегі көп. Зәйтүн құрамындағы А, Е, B, D, K дәрумендері – нағыз сұлулық бұлағы іспеттес. Зәйтүн майы теріні жұмсартып, қоректендіреді. Әсіресе, құрғақ тері үшін ол – таптырмас ем. Ылғалды ұзақ уақыт ұстап тұрады, тері жасушаларының қайта қалпына келуіне себепші болып, әжімдердің алдын алады. 2010 жылы шамамен әлемде зәйтүн майының 44% Испанияда, ал ең бастысы оңтүстік провинциясында - Андалусияда өндірілген. Грекия-үшінші негізгі зәйтүн майы өндірушісі. Гректер испаниялықтар мен итальяндықтанрға қарағанда, айтарлықтай зәйтүн майын көп тұтынады, жылына 20 литрден астам адам басына. Еуропа шегінен тыс, зәйтүн майының негізгі өндірушілері - Сирия мен Марокко. Дереккөздер
Тәутенов Айғали Ерманұлы

Тәутенов Айғали Ерманұлы – Ұлы Отан соғысының ардагері. 1923 жылы Қызылорда облысы Тереңөзек ауданында орта шаруаның көп балалы отбасында дүниеге келген. Сырдың бойында Шіркейлі арнасының жағасында орналасқан Хан мектебінде білім алып, жетіжылдықты 1939 жылы бітіреді. Колхозда әртүрлі жұмыстар атқарады. Соғыстағы ерліктері 1942 жылы маусым айында Қызыл Армия қатарына шақырылып, соғысқа аттанады. Сонан Уфа қаласында бір айлық дайындықтан өткен соң Калинин майданына жіберіліп, 45 гвардиялық атқыштар полкі құрамында соғысқа кіреді .Сол қанды қырғыннан бір рет жамбасынан ауыр жарақат,бір рет контузия және бір рет жеңіл жарақат алып аман қалады. Ржевті неміс басқыншыларынан азат еткен соң жауынгер жолы әрі қарай жалғаса берді. Ол Ресейдің Торжок,Торопец, Великие Луки, Невель, Старая Русса қалаларын азат ету ұрыстарына қатысып, соғыста шыңдала береді. 1945 жылдың сәуірінде Кеңес Одағы Қарулы күштерінің өткізген ірі әскери операцияларының бірі Шығыс Пруссиядағы қамал-қала Кенигсбергті алу. Қатардағы жауынгер А.Тәутенов жеңіл жарақаттарына қарамастан осы әскери-соғыс операциясына аяғына дейін қатысып, жау оғынан аман қалды. Фашистік Германия тізе бүккенімен оның шығыстағы одақтасы Жапония әлі де күшті еді. Мамыр айы аяқталмастан ол кісі қатарында болған 39-армия Еуразияны көктей өтіп,жапон милитаристеріне қарсы шайқасқа аттанды. Ол осы шығыс майданы операцияларына қатысты. Жауынгер А.Тәутенов Порт-Артур гарнизонында 1947 жылдың көктеміне Сыр бойындағы туған ауылына оралды. Марапаттары А.Тәутенов соғыста көрсеткен ерліктері үшін «Отан соғысы» орденімен, бірнеше медальдармен марапатталған. Елге оралған соң 1947-1953 жылдар аралығында колхозда шаруашылықпен айналысып бригадир, ферма меңгерушісі колхоз бастығы, партия ұйымының хатшысы қызметтерін атқарған. 1960-1961 жылдары қой фермасында бригадир, ал 1962 жылдан бастап Тереңөзек созхозының К.Маркс бөлімшесінде егіс бригадирі болды. 1965 жылдан бастап Тереңөзек ауданы №1 күріш совхозында (кейін ҚазССР-ның 50 жылдығы атындағы) өндіріс бригадирі, бөлімше меңгерушісі болып, 1986 жылы 59 жыл еңбек өтілімен зейнеткерлікке шықты. А.Тәутенов мемлекет марапатына, ел алғысына бөленген жан. Оның есімі Қазақ Республикасының «Алтын кітабына» жазылды. Үздік еңбек көрсеткіштері үшін «Құрмет белгісі», «Еңбек Қызыл Ту» ордендерімен, «Еңбекте үздік шыққаны үшін» медалімен марапатталды. Ол Бүкілодақтық Халық Шаруашылығы жетістіктері көрмесінің күміс, қола белгілерінің иегері атанды. Абзал жүректі қос майданның ардагері1999 жылы ақпан айында 76 жасында дүниеден өтті. Дереккөздер
Тамбора

Тамбора (индон. Tambora, Tomboro) — индонезиялық Сумбава аралындағы қатпарлы жанартау ретінде белгілі жанартау. Малай архипелагтарындағы Кіші Зонд аралдары тізбегіне кіреді. Сумбава мұхит қатпарлары матнтияға тиетін жерде орналасқан. Осылайша Тамбора жанартауының астында субдукация зонасы орналасқан. Бұл жанартаудың өсуіне әсер етіп, былтырғы жылы оның биіктігі 4300 метрді құрады және бұл оны Малай архипелагындағы ең биік шыңдарының қатарына кіргізді. Жанартау ішіндегі үлкен магмалық камера ұзақ уақыт бойы жанартау белсендігі үлкен күшке йе болып, оның атқылуына әсер етпегенше толып отырды. VEI шкаласы бойынша 1815 жылы жанартау атқылауы б.з 180 жылы болған Таупа алып жанартауымен сай келетіндей 7 баллды құрады. Шығарылған материалдың көлемі бойынша есптегенде Тамбораның атқылауы 150-180 куб метрді алып, 1815 жылы адамзат тарихындағы ең үлкен жарылыстардың бірі болды. Географиялық жағдайы Дереккөздерде
Крюковка (өзен)

Крюковка — Ресейдегі өзен. Саратов облысы, Волгоград облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Колышлей өзенінің оң жағалауынан 37 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 10 км-ді құрайды. Су реестрінің мәліметтері Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Дон су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Медведица бастауынан Терса өзенінің құйылысына дейін. Өзен саласы — Хопер және Солтүстік Дон салаларының құйылысы аралығындағы Дон тармағының су алаптары, өзен алабы — Дон (су алабының Ресейдегі бөлігі): * Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 05010300112107000008054 * Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 107000805 * Су алабының коды — 05.01.03.001 * ГЗ томының нөмірі — 07 * ГЗ бойынша шығарылуы — 0 Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.mnr.gov.ru/ Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі]
Қараөзен (өзен)

Қараөзен, Үлкен Өзен — Ресейдің Саратов және Қазақстанның Батыс Қазақстан облыстары жеріндегі өзен. Қазақстан аумағында Қараөзен деп аталады. Еділ-Жайық өзендері аралығында. Ұзындығы 650 км. Бастауы Жалпы Сырттың батыс бөлігіндегі жазықтан басталып, Қамыс-Самар көлдеріне құяды. Гидрологиясы Қазақстан аумағындағы су жиналатын алабының ауданы 9,4 мың км 2 , көп жылдық орташа су ағымы 7,80 м³/с. Аңғары кең, көпшілік жерінде батпақты жайылмасы шағын көлшіктер жасайды. Қар суымен толығады. Көктемде су бірнеше км-ге жайылып, жазда суы тартылғаннан кейін астық тұқымдас шалғын шөп қалың өседі. Археология Өзеннің археологиялық ескерткіштері белгілі, соның ішінде ортағасырлық қорым дар бар қорғандар. Мокринск қорымының археологиялық зерттеулері кезінде Алтын Орда ның күміс теңгелері табылды. Өзеннің оң жағалауында Орошаемое елді мекенінен оңтүстікке қарай 150 м және Александров Гайдан солтүстікке қарай 1,5 км жерде Алғай неолиттік орны бар. Мамонт тың қалдықтары (тістері, азулары - жақсы сақталған, сүйектері) және антидилювиялық бұқаның қалдықтары өзен жартастары мен түбінен жиі кездеседі. Өзен бойындағы елді-мекендер * Саратов облысы: ** Краснопартизан ауданы: Милорадовка, Головинщено; ** Ершов ауданы: Семено-Полтавка, Целинный, Рефлектор, Михайловка, Осинов Гай, Новорепное, Орлов Гай; ** Дергачев ауданы: Золотуха, Зерновой; ** Новоузенск ауданы: Куриловка, бекініс Өзен, Таловка, Дмитриевка, Радищево, Новоузенск, Алғай; ** Александров Гай ауданы: Луков Кордон, Александров Гай, Новоалександровка, Приузенский; * Батыс Қазақстан облысы: ** Казталов ауданы: Қайыңды, Ақпәтер, Егінсай, Таңат, Жаңажол, Жалпақтал, Сатыбалды, Ащысай, Қараөзен; ** Жаңақала ауданы: Кіші Айдархан, Жаңажол, Мәштексай, Мұқыр, Сарыкөл. Дереккөздер
Қараағаш ауылдық округі

* Қараағаш ауылдық округі — Абай облысы Аягөз ауданындағы әкімшілік бірлік. * Қараағаш ауылдық округі — Ақтөбе облысы Алға ауданындағы әкімшілік бірлік. * Қараағаш ауылдық округі — Батыс Қазақстан облысы Шыңғырлау ауданындағы әкімшілік бірлік. * Қараағаш ауылдық округі — Ұлытау облысы Жаңаарқа ауданындағы әкімшілік бірлік.
Александр Ляказетт

Александр Ляказетт (; 28 мамыр 1991, Лион, Франция) — француз футболшысы, "Арсенал" және Француз ұлттық құрамасының шабуылшысы. Клубтық мансабы Александр Ляказет 12 жасынан бастап "Лион" жасөспірімдер командасы жүйесіне енген. Негізгі құрамадағы сынға түсуі 2010 жылы 5 мамырда "Осерге" қарсы матчта болды "Лион" құрамасында ең алғашқы голын 2010 жылы 30 қаңтарда (чемпионаттың 11-ші турында) "Сошо ға" қарсы матчта. Чемпиондар Лигасында Ляказзет 2010 жылы 2 қарашада "Бенфикаға" қарсы матчта сынға шықты. Матчтың 71-ші минутында ойынға шығып, шабуылшы матч бойы 2 рет гол салуға пас бере алды. Осыдан кейін, лондондық "Тоттенхэм" клубының қызығушылығы арта түсті. Өзінің чемпиондар Лигасындағы 2010 жылы 7 желтоқсандағы екінші ойынында Ляказзет тель-авив тік "Хапоэльге" гол соғып, соңғы (2:2) есебін орнатты. 2016 жылы 14 тамызда "Нанси" командасына қарсы матчта өзінің ең алғашқы хет-тригін орнатты. Ұлттық құрама Түрлі жастарда Франция ұлттық жасөспірімдер құрамасына үлес қосты.Франция ұлттық құрама сапында (19 жасқа дейін) Еуропа чемпионатына қатысып, ойналған 5 матчта 3 гол соқты, сонымен қатар Испания ұлттық құрамасына қарсы матчта шешуші голды соқты. Қазіргі уақытта құрама сапында 6 матч ойнап, 1 гол соқты. Жетістіктері Командалық Лион * Франция кубогының иегері: 2012 * Франция Суперкубогының жеңімпазы: 2012 Арсенал * Англия суперкубогы: 2017 Франция Құрамасы * Жасөспірімдер арасында Еуропа чемпионы (19 жасқа дейін): 2010 Жеке * Франция чемпионатының үздік ойыншысы: 2015 * Франция чемпионатының үздік мергені: 2015 Дереккөздер Сілтемелер * [http://www.olweb.fr/fr/Accueil/300204/Fiche-Joueur/1191/Lacazette-Alexandre?grp2&saison2009 Профиль ресми сайтында "Лион"] * [http://www.transfermarkt.com/alexandre-lacazette/profil/spieler/93720 Профиль сайтында transfermarkt.com]&#x20;(ағыл.) * [http://www.lfp.fr/joueur/index.asp?no_joueur=113045 Профиль сайтында LFP]
Один

Один, немесе Вотан&nbsp;(ежелгі неміс тілінде *Wōđanaz немесе *Wōđinaz; ежелгі скандинав тілінде Óðinn) — неміс-скандинав мифологиясындағы жоғарғы құдай, барлық құдайлардың басшысы, Бёр мен Бестланың ұлы, Буридың немересі. Дана және бақсы, жазбалар мен ертегілердің нағыз шебері, патша-абыз, және сол уақытта соғыс пен жеңіс құдайы, Вальхалла қожасы және валькириялар әміршісі. Әйелі – Фригг. Викингтердің эсхатологиялық мифтері бойынша, рагнарёк болатын күні Одинді алып қасқыр Фенрир өлтіреді. Один ұрпақтары * Одиннің жер Йордтан (Фьергюн) ұлы: Тор * Одиннің Фриггтен ұлдары: Бальдр, Хед, Хермод * Одиннің Риндтен ұлы: Вали * Одиннің Гридтен ұлы: Видар * Одиннің «Тоғыз анадан » ұлы: Хеймдаль * Одиннің Гунхольдтан ұлы: Браги * Одиннің алыптан ұлы: Тюр Одиннің басқа да ұлдары Ингви – Инглинг әулеті мен Швеция корольдерінің ру басшысы; Сиги – Вельсунгтер мен ғұн хандарының ру басшысы; Сэминг – Сэмингтер мен Норвегия корольдерінің ру басшысы; Гаути – готтар корольдерінің ру басшысы; Сирглами – Гардарики корольдерінің ру басшысы; Векта – Веттиндер мен Саксония, Кента, Берниция корольдерінің ру басшысы; Белдег – Вестфалия, Дейры және Уэссекс корольдерінің ру басшысы; Витлег – Мерсия корольдерінің ру басшысы; Касере – Шығыс Англия, Линдисфарн және Винт корольдерінің ру басшысы. Атрибуттары Один серіктер – Хугин мен Мунин қарғалары («ойлаушы» және «есте сақтаушы»), Гери және Фреки («қызғаншақ» және «ашқарақ») қасқырлары, оның мінгесіп жүретін жануары – сегіз аяқты жылқы Слейпнир («сырғанаушы»). Вальхаллада&nbsp; құрамына эйнхерияның үздік батырлары кіретін жасағына, соғыс алаңындағы батырлардың тағдырын шешетін, Вальхаллаға батырплар таңдайтын, валькириялар – бикештер кіреді. Одиннің қаруы, ешқашан асып не жетпей қалмайтын және әрқашанда жауын өлтіре қадайтын Гунгнир найзасы болып табылады. Одиннің кемесі, әлемдегі ең жылдам, ішіне кез-келген батыр санын сиғыза ала тұрып, керек кезде бүктеп қалтаға салып қоюға болатын Скидбладнир кемесі болып табылады. Дереккөздер
Заречное (Шемонаиха ауданы)

Заречное — Шығыс Қазақстан облысы Шемонаиха ауданы, Усть-Таловка кенттік әкімдігі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы – Шемонаиха қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 17 км-дей жерде. Халқы Дереккөздер
Зевакино (ауыл)

Зевакино — Шығыс Қазақстан облысы Шемонаиха ауданындағы ауыл, Зевакин ауылдық округі орталығы. Географиялық орны Аудан орталығы – Шемонаиха қаласынан оңтүстікке қарай 49 км-дей жерде. Халқы Дереккөздер
Зевакино (көне зират)

Зевакино – көне зираттар орны, Шығыс Қазақстан облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енген археология ескерткіші. Орналасқан жері Шемонаиха ауданы, Шемонаиха ауылының батысында, Ертіс өзенінің жағалауына жақын орналасқан. Сипаты 500-ден астам зираттардың пайда болған мерзімі қола дәуірінен ортағасырлық қимақтар кезеңіне дейінгі уақытты қамтиды. Зевакиноны 1964-74 жылы Өскемен педагогикалық институтының археологиялық экспедициясы (жетекшісі Ф.К. Арсланова) зерттеп, Қазақстанның ежелгі дәуірдегі және ортағасырлық тарихына байланысты көптеген деректер жинады. Қола дәуірі ескерткіштерінің жер үсті құрылымдары, көбінесе, кварц тастарынан қаланған дөңгелек қоршаулар түрінде болып келеді, ал қабір іші гранит плиталардан немесе сланец тастардан қаланған. Мүрделер аяқтары бүгіліп, оң жағына жатқызылып, бастары батысқа қаратыла жерленген. Зерттеу барысында мүрделермен бірге геометриялық оюлармен безендірілген қыш ыдыстар, қола, алтын, т.б. әшекейлер, моншақтар, жебенің ұшы, қанжар, пышақ, ине, біз табылды. Зираттардың келесі тобы – ерте темір дәуіріне жататын ескерткіштер (XIX-VIII ғасырлар). Оған үлкен кешен – ерекше рәсіммен ұжымды түрде жерленген адамдардың моласы жатады. Моладан бірнеше темір пышақтар табылған. Қазақстанда XIX-XI ғасырлар аралығында дербес мемлекеттік бірлестік құрған түркі тілдес қимақ тайпаларының мәдениеті көп жылдар бойы осы Зевакино ескерткіштері көмегімен кешенді түрде зерттеліп, қимақ мәдениеті атауы ғылыми айналымға енді. Табылған ескерткіштер арасында қимақтардың қару-жарақтары, ат әбзелдері, т.б. бар. Ең құндысы қола айнаның бетіне сызып жазылған сына жазу. Дереккөздер
Рулиха (ауыл)

Рулиха — Шығыс Қазақстан облысы Шемонаиха ауданы, Каменев ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы – Шемонаиха қаласынан оңтүстікке қарай 18 км-дей жерде, Тал өзенінің оң жағасында орналасқан. Тарихы Іргесі 1962 жылы сүт өндіру бағытындағы “Аврора” кеңшарын ұйымдастыруға байланысты қаланған. 1963 жылы мұнда №24 кәсіптік-техникалық мектеп ашылды. 1996 жылы кеңшар таратылғаннан кейін оның негізінде шаруа қожалығы құрылды. Халқы Дереккөздер
Рулиха (станция)

Рулиха — Шығыс Қазақстан облысы Шемонаиха ауданы, Каменев ауылдық округі құрамындағы ауыл, темір жол бекеті. Географиялық орны Аудан орталығы – Шемонаиха қаласынан оңтүстікке қарай 18 км-дей жерде. Халқы Дереккөздер
Бақалшықтар

Теңіздің жартасты аймақтарын мекендейтін моллюскілердің миллиондаған түрлері бар.Олар жартастарда,тастарда және қайраңдарда кездеседі.Бақалшықтарының пішімі мен түсі керемет. Хитон бақалшығы Хитон бақалшығы-жартас бақалшықтарының ішіндегі ең әйгілісі.Хитон-жыртқыш молюскі.Ол,әдетте,сылбыр келеді және тек тамақтану үшін ғана қозғалады.Хитондар қоршаған ортада жақсы әрі дұрыс бағдар жасайды.Бұл олардың үйреншікті жартастарына қайтып оралуына мүмкіндік береді.Хитондардың көзі мен мұртшалары болмайды.Олар жақсы дамыған ерекше сезім мүшелері арқылы тіршілік етеді.Хитондардың бақалшығы(тас қабығы) қатпарланған 8 жалпақ тіліктен тұрады.Осы тіліктер шағын пілдің азу тістеріне ұқсайды. Теңіз шаяны мен таңқы шаян Теңіз шаяны(омар) мен таңқы шаян(краб) - шаянтәрізділер класына жатады.Шаянтәрізділердің денесін жауып тұратын,қаңқа қызметін атқаратын қатты сыртқы қабаты «карапакс» деп аталады.Ол қатты қабыршақ зат хитиннен тұрады.Карапакс қорқыныш қызметін атқарады.Теңіз шаяны мен таңқы шаян жартас үстінде жорғалайды.Қауіп төнгенде теңіз теңіз балдырларының арасына жасырынады.Таңқы шаянды оның «сауыт» деп аталатын үстіңгі қабығынан оңай ажыратуға болады.Шаянтәрізділердің келесі түріне балянустар(теңіз жаңғағы) жатады.Олардың денесін ізбесті бақалшық жауып тұрады.Бастапқы кезде бос өмір сүрген теңіз жаңғақтары кейін келе қалың сабағымен қатты заттарға бекітіліп тіршілік етебастады.Теңіз шаяндары уақыт өте келе түлеп,бақалшықтарын тастап шығады.Бұл олардың өсуіне ықпал етеді.Түлеген теңіз шаяндары ашқарақтана қоректенеді. Оқшау-шаян Оқшау- шаян (пагур)-қатты қабықсыз,яғни бақалшықсыз краб түріне жатады.Әйтсе де ол қорғану үшін басқа жануарлардың ескі бақалшығын пайдаланады. Кардита моллюскісінің аяқтары қозғалыссыз тіршілік ететіндіктен кішірейіп кеткен.Ол қатты жерлерде өмір сүреді немесе қатты нәрселерге бекітіледі.Жағалаулық ұлуларды толқындар әсерінен өзгеріске ұшыраған жартастардан табуға болады. Маржан жартастарының тұрғындары Маржан жарлауыты (рифі) - су астындағы немесе су деңгейінен сәл шығып тұратын теңіздік жартастар. Тропиктік моллюскілердің ішінде, аты айтып тұрғандай, маржан тұрғындары болып табылатын әлемге таралған тұқымдастар бар.Бұл тұқымдастарға 300 белгілі түр кіреді. Олордың көпшілігі терең суда өмір сүреді. Зерттеуге қажетті материалдардың жетіспеушілігі басқа түрлерді анықтау және оладың арасындағы қатынасты зерттеу жұмыстарын күрделендіріп жіберді. Гипопус Аттың тұяғына ұқсас гипопустар - алып тридактаның туысы. Көлемдері тридакнадан кіші болғанымен,салмағы 10 кг дейін жетеді. Ерте кездері каури бақалшықтары кей елдерде тиын орнына пайдаланылған. Жүрек тәріздес бақалшық Махаббат нышанына айналған жүрек тәріздестер бақалшығы - ерекше маржан бақалшығы болып табылады.Оны «теізшілер сезімінің белгісі» дегендер де болды.Олар - сары түстен күлгінге дейін әртүрлі түске ие. Пайдаланылған әдебиеттер «Ежелгі дүние жаратушылары» кітабынан.
Ніл қолтырауыны

Ніл қолтырауыны Ніл қолтырауыны (лат. Crocodylus niloticus) - нағыз қолтырауындар тобына жататын бауырымен жорғалаушы. Африкада мекендейтін үш түрлі қолтырауынның ең ірісі және дүние жүзі бойынша ірілігі жағынан екінші қолтырауын болып табылады. Сипаты Оның денесінің орташа ұзындығы 6-7 метр. Ніл қолтырауыны балықтармен, судағы омыртқасыз жануарлармен, құстармен және сүтқоректілермен қоректенеді. Ол көбіне судағы өлекселермен қоректенетіндіктен, санитарлық қызмет атқарады. Ніл қолтырауыны 50-85 жылдай тіршілік етеді. Таралуы Солтүстік бөлігінен басқа бүкіл Африка жерінде, Мадагаскар, Комор және Сейшель аралдарында мекендейді. Ежелгі кездерде Египет және Палестина жерлерінде мекендеген. Оңтүстік-батыс Азияда Ніл қолтырауыны жақын уақытта ғана жойылды. Бұл қолтырауынның түрін Африка құрлығының мына елдерінде тіркелген: Ангола, Бенин, Ботсвана, Бурунди, Камерун, Орталық Африка Республикасы, Чад, Конго, Египет, Эфиопия,Экваторлық Гвинея, Габон, Гамбия, Гана, Гвинея, Кот-д'Ивуар, Кения, Либерия, Мадагаскар, Малави, Мали, Мозамбик, Мавритания, Намибия, Нигер, Нигерия, Руанда, Сенегал, Сьерра-Леоне,Сомали, Судан, Свазиленд, Танзания, Того, Уганда, Заир, Замбия, Зимбабве. Көбеюі және дамуы Ніл қолтырауындары көбеюге тек 8-12 жастарында ғана қабілетті болады. Көбею кезінде ұрғашы қолтырауын жағалауға шығып, ін қазып орта есеппен 40 жұмыртқа салып, көміп тастайды. 80-90 күн бойы іннен алыс кетпей, бақылап жүреді. Жұмыртқадан шығу барысында кішкентай қолтырауындар дыбыс шығарады, бұл дыбыстар ұррғашыға сигнал ретінде келеді. Ұрғашы келіп, оларды құмның арасынан босатып шығарады. Дүниеге келер кезде қолтырауындардың тұмсығы тығыздау қатты болып келеді. Бұл оларға жұмыртқадан босап шығуға көмектеседі. Қолтырауындар өзара жұмыртқа ішінде болған кезден бастап өзара қатынаста болады. Олар шығаратын дыбыстар басқа да жұмыртқа ішінен қолтырауындардың шығуына және аналарына сигнал ретінде келетінін француз ғалымдары тәжірибе жүзінде дәлелдеді. Ол тәжірибе жайлы Current Biology журналында жазылған. Жаңа туылған қолтырауынның ұзындығы 28 см болады. Ұрғашы оларды аузына салып (бір салғанда саны 20 шақты қолтырауын), алдын ала дайындалған көлшікке алып барады. 6-8 аптаға дейін ұрғашының бақылауында болады. Бастапқы кезде жәндіктермен, кейін балық және құрбақалармен қоректенеді. 10 жас шамасында ұзындықтары 2,5 метрге жетіп, ірі қорек көздерін іздей бастайды. Ғылыми классификациясы Әлемі: Жануарлар Типі: Хордалылар Класы: Бауырымен жорғалаушылар Тұқымдас: Қолтырауын Түрі: Ніл қолтырауыны Дереккөздер Биология. Современная иллюстрированная энциклопедия.» Гл. ред. А. П. Горкин; М.: Росмэн, 2006.
Медведка (Шығыс Қазақстан облысы)

Медведка — Шығыс Қазақстан облысы Шемонаиха ауданындағы ауыл, Разин ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы – Шемонаиха қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 12 км-дей жерде. Халқы Дереккөздер
Топар

Топар сөзі мынадай мағыналар білдіруі мүмкін: Елді мекендер: * Топар – Абай облысы Аягөз ауданындағы таратылған ауыл. * Топар – Алматы облысы Балқаш ауданындағы ауыл. * Топар – Қарағанды облысы Абай ауданындағы кент. Басқа мағыналар: * Топар – габбро-диорит кен орны. * Топар – Іле алабындағы өзен.
Хейден Кристенсен

Хейден Кристенсен (, 19 мамыр 1981 жылы туылған) — Джордж Лукастың трилогиясының екінші және үшінші бөлімдерінде Энакин Скайуокрдің рөлін ойнау арқылы танымал болған канадалық актер, Өмірбаяны Хейден Кристенсен 19 наурыз 1981 жылы Ванкувер, Канада қаласында даттан шыққан канадалық программист Дэвид Кристенсен және итало-швед қандық ағылшындық спичтрайтер Эли Нельсонның отбасында дүниеге келді. Хейденнің балалық шағы олл мектепке барған Торонто қаласынды өтті. Оның әкесі оның таңдаған мамандығына қарсы болады, алайда хейден өз болашағын осы кәсіпке арнайды. Кристенсеннің алғашқы тәжірбиесі оның жеті жасында ол жөтелге арналған жарнамаға түсуден болады, ал он екі жасында олең алғаш рет сериалға түседі. Оның теледидардағы мансабын сәтті басталады, ол 1993 жылдан бастап 2000 жылдар аралығында бірнеше белгілі телефильмдерде және сериалдарда ойнайды. Дереккөздерде
Бор эффектісі

Бор эффектісі - көміртегі диоксидінің парциальды қысымы кезінде оксигемоглобин диссоциациясының қисық сызығының оңға қарай жылжуы. Бұл құбылыс бір-біріне қатысынсыз екі бірдей ғалыммен ашылған. Олар Б. Ф. Вериго 1892 жыл және К. Бор 1904 жыл. Зерттеу бойынша ортада көміртек диоксиді көлемі көп болса, гемоглобиннің оттегімен тотығуы қиындайды және оксигемоглобиннің диссоцациялануы жеңілдеп, оттегілерді оңай беріп жібереді.
Маралды (Абай облысы)

Маралды — Абай облысы Жаңасемей ауданы, Жиенәлі ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Семей қаласынан батысқа қарай 39 км-дей жерде, Ертіс өзенінің сол жағалауында, орманды белдемде орналасқан. Дереккөздер
JET (Joint European Torus)

JET (Joint European Torus) – еуропалық тороидалды камера; әлемдегі жұмыс жасайтын физикалық плазманы магниттік өрісте сақтауға арналған экспериментальды ең үлкен термоядролық реактор. Басты мақсаты – болашақта басқарылатын термоядролық реакцияларды жүзеге асыратын жолды ашу. JET Ұлыбританияның Калхэм елді-мекені аумағында орналасқан. 1977 жылы құрылысы басталған. Ресми түрде JET 1984 жылы Елизавета II қатысуымен ашылған. Реакторға қажет детальдар бүкіл Еуропадан тасымалданған. 1984 жылы іске қосылған. 1991 жылы 1 МВт қуаттағы термоядролық реакция жүзеге асырылған. 1997 жылы D-T реакция арқылы 16 МВт қуатты басқарылатын термоядролық синтез жүзеге асырылды. Бұл әлемдік рекорд болды. Қауіпсіздік үшін JET реакторы қашықтықтан басқарылатын роботталған жүйемен қамтылған. Ол дейтерий мен тритий реакциясы барысында бөлінетін радиоактивті сәулелерден қорғайды. Қазіргі таңда JET реакторы әлемдегі ең ірі жоба болып саналады. Техникалық мәліметтер: Сыртқы радиус: 2.96 м Ішкі радиус: 1.25-2.10 м Плазма көлемі: шамамен 100 м³ Магнит өрісі: 3.45 Тесла (тороидалды) Жылу: 38 МВт Мүмкін температура: 150 миллионов градусов Цельсия Бөлінген максималды энергия: 16 МВт (1997 жылы) Лазерлік термоядролық синтез – NIF (National Ignition Facility) жобасы Тығыз плазманы термоядролық температураға қыздыру үшін қуатты лазерді қолдануды Н.Г.Басов пен О.Н. Крохин 1961жылы ұсынған. Лазерлік термоядролық синтез – басқарылатын термоядролық синтезді зерттеуде қолданылатын бағыттардың бірі. Ол лазердің заттардың кішкене көлемдеріндегі (10-6 см3) энергияны аз уақыт аралығында (<10-10-10-9с) жинақтай алу қабілетіне негізделген. Бұл қабілет термоядролық реакцияларға қажет энергияның бөлінуін (1019-1020 Вт/см3), температураны (10 кэВ) қамтамасыз етеді. Термоядролық жағармай (дейтерий мен тритийдің бірдей пайыздық қоспасы) және оны қаптайтын өзге заттардың қабаттар лазерлік нысананы құрайды. Әр түрлі лазерлерден шыққан жарықты кішкене нысанаға бағыттау қажет. Тез уақытта сыртқы қабаттың булануы центрге бағытталған реактивті күшті тудырады. Ал ол нысананың тығындалуына және оның термоядролық реакцияға қажетті температураға дейінгі қызуына әкеледі. Қолданылған әдебиеттер http://hi-news.ru/space/termoyadernyj-reaktor-jet-gotovitsya-dostich-tochki-bezubytochnosti.html https://ru.wikipedia.org/wiki/Joint_European_Torus https://www.youtube.com http://bourabai.kz/physics/1904.html http://www.membrana.ru/particle/3317
Бүйрек трансплантациясы

Бүйрек трансплатациясы Бірінші бүйрек трансплантациясын 1960 ж. Ұлыбританияда жасаған болатын. Қазір бұл ең кең таралған және қауіпсіз операцияның типі, мүшелердің трансплантациясы бойынша. Жыл сайын Ұлыбританияда 1800 дейін операция жасалады және бұл көрсеткіш донорлар саны көп болған жағдайда өсер еді. Операцияның жақсы өтуінің мүмкіндігі өте жоғары болады және ағзаның қабылдамауы (отторжение) циклоспорин А препараты арқылы жеңеді. 1996 жылы жаңа препарат пайда болды. Алғашқы 3 айда қатты қабылдамауды 50% төмендетеді. Донорлы бүйректі ауыстырып орналастыру диализбен салыстырғанда: арзан және операция жақсы өткенннен кейін науқас қалыпты өмір сүре алады. Бір жылдық диализдің ақысы: 1990 жылдары 20000 фунт стерилинг тұратын, ал ауыстырып орналастырудан кейінгі медикаменттердің жылдық ақысы: 300 фунт. 1989 жылы Ұлыбританияда 3700 адам күткен болатын. Кейбір кездері донор ретінде жақын туыстар шығуы мүмкін – бұл қабылдамаудың қаупін, төмендетеді, қалыпты өмір сүру үшін бір бүйрек жеткілікті болады. Ұлттық және халықаралық донорларды іздеу жүйесі жұмыс жасайды. Науқас ұлпалары антигендерге «типпируются» және осының негізінде мүшені іздестіреді. Егер мүшені өлген адамнан алатын болса, потенциальды донордың біріншіден мидың өлімін констациялау қажет, содан кейін бүйректі жылдам алып мұзға салады, осы уақытта гепатит пен АИТВ ұлпаларды типируют». Мүшені жылдам қолдану қажет, бірінші екі тәулік ішінде. Көбінесе тізімде тұрған пациент операция алдында бірнеше сағат алдында хабардар болады. Дереккөздер *https://api.edmodo.com/files/674854835/download?f=132dcyvkijvibj8nx267wlq1k
Агура-Хиллз

Агура-Хиллз (ағылш.&nbsp; Agoura Hills ) — Лос-Анджелес округіндегі қала, Калифорния штаты, АҚШ. 200 жылғы халық санағы бюросының санауы бойынша, қаланың халық саны 20 537 адамды құрады. Географиясы АҚШ халық санағы бюросына сәйкес, қаланың жалпы ауданы — 21,2&nbsp;км², оның: 21,1&nbsp;км² — жер және 0,1&nbsp;км² (0,37 %) — су. Бизнес * DTS Entertainment — фильмдер мен музыкаға арналған сандық көпарналы дыбыстық технологияларды жасаушы * Line 6 — электр гитара, күшейткіштер мен процессорларды өндіруші Атақты тумалары * Майк Шинода — Linkin Park тобын құрушы әрі солисттердің бірі * Брэд Делсон — Linkin Park тобын құрушы әрі гитарашылардың бірі Дереккөздер Сілтемелер * [http://www.visitagourahills.com/ Қаланың ресми сайты] * [http://www.ci.agoura-hills.ca.us/ Жергілікті жолнұсқа] * [http://hamptoninn.hilton.com/en/hp/hotels/index.jhtml?ctyhocn=AGOCAHX Hampton Inn & Suites Agoura Hills] * [http://www.hwsagourahills.com Homewood Suites by Hilton Agoura Hills] * [http://www.conejovalley.com/communities/agourahills.html Agoura Hills @ The Official Conejo Valley Website], a Web site with local history, events, and community information * [http://www.agourachamber.org Agoura area chamber of commerce] * [http://www.colapublib.org/history/agourahills Agoura Hills community History] LA County library * [http://www.reyesadobe.org Reyes Adobe Museum] * [http://www.conejovalleyguide.com Conejo Valley Guide — Activities and Events in the Conejo Valley]
Бас-Тер

Сент-Китс және Невистің астанасы Бастермен шатастырудың қажеті жоқ Бас-Тер (фр. Basse-Terre ) — Гваделупа (Кіші Антиль аралдары) аралындағы қала, Француз Гваделупасының әкімшілік орталығы. Суфриер жанартауының етегінде орналасқан. Халқы — 12 100 адам (2008). Теңіз порты жоқ, тек терең зәкір тұрағы. Қант өнеркәсібі дамыған. Қант, банан, кофе, какао, ваниль экспорты. Қала тумаларының арасында — француз әскері әрі композитор, дирижер, скрипкашы-виртуоз Шевалье де Сен-Жорж. Атауы «Basse-Terre» сөзі француз тілінен «ойпат» деп аударылады, XVII ғасыр теңізшілерінің тілінде «желден қорғалған аймақ» деген мағынаны береді. * 1650—1794: Форт Уэль (фр. Fort Houël ) * 1794, 1810—1814, 1815—1816: Форт Метилд (ағыл. Fort Mathilde ). * 30 наурыз 1803-1810, 1816-1960: Форт Ришпанс (Fort Richepanse.) * 1960-1989: Форт Сен-Шарль (Fort Saint-Charles фр.) — форт атауы. * 1989: Форт Луи-Дельгрэ (Fort Fort Louis Delgrès фр.) * 1643 — қазіргі уақытқа дейін: Бас-Тер. Тарихы Қазіргі қаланың аумағында тіршілік еткен алғашқы үндіс қонысы б.з.б 2300 жылмен даталанады. Негізі 1643 жылы қаланған. XVIII ғасырдың соңына дейін Гваделупаның коммерциялық орталығы болған, кейінірек оның орталығы көрші Гранд-Тер аралында орналасқан Пуан-а-Питр қаласы болды. 1979 жылы орын алған дауылдың нәтижесінде порт күйреп, бұл жағдай экономиканың дамуы мен жаңғыртуын күшейтуге түрткі болды. 1994 пен 1995 жылдардағы қатты құрғақшылық банан егінінің шықпауына алып келді. Білім беру Қалада француз саясаткерінің құрметіне аталған Жервиль-Реаш мектебі орналасқан. Спорт 2004 жылы «Расинг» жергілікті футбол командасы 3 ұлттық чемпион атағын жеңіп алды. Ел ордада бірнеше стадиондар орналасқан. Сиымдылығы 3 000 адамды құрайтын, көпфункционалды «Штаде Сент-Клод» стадионы, қазіргі таңда Футболдан Гваделупаның құрама командасының матчтарын өткізу үшін, сондай-ақ Racing Club de Basse-Terre және La Gauloise de Basse-Terre клубтарымен қолданылады. Дереккөздер
Фреснильо

Фреснильо — Мексиканың Сакатекас штатындағы қала. Халық саны 186&nbsp;236 адам. Қалада түсті металлургия дамыған. Күміс, полиметаллдар кені мен алтын, мыс өндіру. Қалаға халықаралық Генерал Леонардо Руис әуежайы қызмет көрсетеді. Тарихы Қаланың негізін Франсиско де Ибарра қалаған. Суреттері Сілтемелер * [http://www.fresnillo.gob.mx/ Ресми беті] * [http://www.fresnillo.com.mx Página que ofrece detalles e de información Fresnillo, Zacatecas] * [http://www.fresnillo.gob.mx Página de la Presidencia de Municipal de Fresnillo, Zacatecas]
Әл-Айн (футбол клубы)

"Аль-Айн" (نادي العين; оқылуы: Нади Аль-Айн) — аттас қалаладан шыққан әмірлік кәсіби футбол клубы . 1968 жылы құрылған. Үй кездесулерін екі алаңнын бірінде өткізеді: "Шейх Халифа Интернешнл Стэдиум" немесе "Тахнун Бин Мохамед Стэдиум". Қазіргі уақытта БАӘ футбол лигасында (БАӘ-нің жалғыз кәсіби лигасы) ойын көрсетеді. Жетістіктері * БАӘ Чемпионы (14): 1976/77, 1980/81, 1983/84, 1992/93, 1997/98, 1999/00, 2001/02, 2002/03, 2003/04, 2011/12, 2012/13, 2014/15, 2017/18, 2021/22 * БАӘ Кубогының иегері (5): 1999, 2001, 2005, 2006, 2009 * Парсы шығанағы Клубтық чемпиондар кубогының иегері (1): 2001 * Азия чемпиондары Кубогының жеңімпазы (1): 2003 * БАӘ-нің Суперкубогының иегері (3): 1995, 2003, 2009 Атақты ойыншылары } Кандья Траоре * Суфиан Аллуди * Рашид Дауди * Мустафа Хаджи * Альберто Бланко * Луис Тежада * Роберто Акунья * Мирел Рэдой * Бай Джиби Фалль * Ненад Естрович * Скандер Суайя * Хорхе Вальдивия Белгілі жаттықтырушылары * Амарилдо (1991—1993) * Анри Мишель (1995) * Илие Балач (1998—2000) * Ангел Йордэнеску (2001—2002, 2006) * Брюно Метсю (2002—2004) * Ален Перрен (2004) * Милан Мачала (2005—2006) * Вальтер Дзенга (2007) * Тите (2007—2008) * Винфрид Шефер (2008—2009) * Тониньо Серезо (2009—2010) * Алешандре Галло (2010—2011) * Космин Олэройю (2011—2013) * Хорхе Фоссати (2013) * Кике Санчес Флорес (2013—2014) * Златко Далич (2014—қ.у.) Сілтемелер * [http://www.alainfc.net Ресми сайты]
Эстадос

Эстадос (Штаттар жері, ) — Отты Жер архипелагында, басты аралдан шығысқа қарай орналасқан арал. Аргентинаға тиесілі. Ауданы — 534 км². Эстадос аралдары мен Отты Жерді Ле-Мерa бұғазы бөледі. Географиясы мен климаты Таулы, жағалау сызығы қатты тілімденген. Ұзындығы батыстан шығысқа қарай 63 км, ені 4 — 8 км. Бірқатар мұзтегтік көлдер бар. Арал жайлы Ж. Вернмен «Жер шетіндегі шамшырақ» атты хикаят жазылған, онда аралдың климаты аса анық сипатталмаған. Шын мәнінде мұндағы қыс жұмсақ, қар жамылғысы тұрақсыз. Антарктикаға жақындығына қарамастан, жаз мезгілінде арал тұтастай жасыл шөппен жамылады. Желден қорғалған жерлерде оңтүстік бүк ағашынан ормандар кездеседі. Қыста арал маңында мұздар өте сирек кездеседі. Қыста температура шамамен 0 °C, жазда (күндіз) — 12-15 °C. Тарихы 25 желтоқсан 1615 жылы голландтық теңізші Лемер және Схаутенмен ашылып, Штаттар Жері деп аталған. Тұңғыш ашушылар оны Бейтаныс Оңтүстік жерінің солтүстік шеті деп санаған.
Хувентуд

Хувентуд аралы (исп.&nbsp; Isla de la Juventud — Жастар аралы), 1978 жылға дейін Пинос аралы (исп.&nbsp; Isla de Pinos ) — Куба Республикасының көлемі бойынша екінші аралы әрі ерекше муниципалитеті. Лос-Канарреос архипелагындағы Куба аралының оңтүстік жағалауынан 50 шақырым жерде орналасқан. Аралдың ауданы — 2200 км², муниципалитеттің ауданы— 2419 км². Ерекше муниципалитеттің әкімшілік орталығы Нуэва Херона қаласы. Географиясы Аралдың басым бөлігі қарағай орманымен жабылған (сондықтан, 1978 ж. дейін арал «Қарағайлар орманы» (Isla de Pinos) деп аталды). Оңтүстігі қатты карстелген, балшық саны көп. Жер беті ағын сулары жоқ. Ормандар едәуір жинақталған. Солтүстігінде, негізінен жазықтық болып келетін бөлігінде мәрмәр өндірілетін аса биік емес таулар орналасқан. Аралда никель және каолин кен орындары бар. Оңтүстік бөлігі қыраттармен сипатталады. Аралдың климаты жұмсақ, бірақ жиі дауылдар болады. Мұнда туристтер арасында танымалдылыққа ие көптеген жағажайлар бар. Хувентуд рекреациялық дайвинг орны ретінде де өте танымал. Тарихы Арал еуропалықтарға 1494 жылы Колумбпен ашылып, испан территориясы болып жарияланғаннан соң мәлім болды. Америка Құрама Штаттарының Испан-американ соғысындағы жеңісінен кейін, Испания Кубаға деген дәмесінен бас тартуға мәжбүр болды. Сол уақыт аралығында арал Кубаның шекарасын анықтайтын келісімде аталмаған, бұл жағдай тәуелсіздік алған Куба мен Құрама Штаттар арасында дау туғызды. Америкалық-кубалық шартқа енген Платта түзеуі аралды Кубаның құзыретінен шығарып тастады. Алайда 1907 жылы АҚШ-тың Жоғарғы соты Хувентуд аралының ендігәрі АҚШ-қа тиесілі емес екендігі туралы үкім шығарды, ал 1925 жылы АҚШ пен Куба арасында аралдың тәнділігі туралы келісімге түпкілікті қол қойылды. Әкімшілік бөлінуі Хувентуд аралы мен оның маңындағы кішкентай аралдар ерекше Хувентуд муниципалитетін құрайды, оның аумағы — 2 419 мың км², халқы — 86 420 адам (2010 жыл). Экономикасы Хувентуд аралы — Кубаның негізгі ауыл шаруашылық провинцияларының бірі. Бұл жерде экспортқа шығарылатын цитрус тектестер мен көкөністер өсіріледі. Ауқымды жерлерде жайылымдар орныққан. Сыртқы сілтемелер * Пинос — статья из Большой советской энциклопедии . * Хувентуд // Сөздік қазіргі заманғы географиялық атауларды / Рус. геогр. туралы-. Моск. орталығы; Под общ. ред. акад. В. М. Котлякова. РҒА география институты. — Екатеринбург: У-Фактория, 2006. * [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/309016/Isla-de-la-Juventud Isla de la Juventud (island and municipality, Cuba)] — Britannica Online Encyclopedia
Брешиа (провинция)

Брешиа (сондай-ақ Брешия, Provincia di Brescia, ломб. Pruvincia de Bressa) — Италияның Ломбардия аймағындағы провинция. Географиясы Брешиа провинциясы солтүстігінде және солтүстік-батысында Сондрио, батысында Бергамо, оңтүстігінде және оңтүстік-батысында Кремона, оңтүстігінде Мантуя және де шығысында Верона мен Тренто провинцияларымен шектеседі. Провинцияда үш үлкен көл орналасқан: Гарда (lago di Garda), Изео (lago d 'Iseo) және Идро (lago d' Idro). Провинцияның солтүстігінде Адамелло-Презанелла тау жотасының бөлігі орналасқан. Сондай-ақ Брешиа провинциясында Камоника, Тромпия және Саббия аңғарлары орналасқан. Маңызды қалалары: Брешиа, Геди, Манербио, Ордзинуови, Сало́, Гардоне-Валь-Тромпия, Тосколано-Мадерно, Гарньяно, Лимоне, Сирмионе. Көлік Шет аймақ арқылы A4 Турин — Триест және A21 Турин — брешиа автожолы, сондай-ақ мемлекеттік маңызы бар SS39, SS42 және SS45bis жолдары өтеді. Монтикьяри қаласында Брешиа — Монтикьяри әуежайы орналасқан. Провинция арқылы Милан — Венеция және Брешиа — Изео — Эдоло темір жолдары өтеді. Негізгі теміржол торабы — Брешиа бекеті. 1950-ші жылдарға дейін Брешиада қалалық және қалааралық трамвай желісі жұмыс істеді, алайда кейінірек желі істен шықты. 2004 жылы Брешиа метрополитенінің құрылысы басталып, оның алғашқы желісі (17 бекет) 2013 жылы ашылды.
Италия өзендері

Италияның өзендері солтүстікте айқын байқалатын, суы мол тығыз желіні қалыптастырады. Италияның ең үлкен өзені — По, салалары және каналдарымен ірі транспорттық жүйені қалыптастырады. Падан жазығының шығыс бөлігінде Адидже, Брента, Пьяве, Рено және басқа да өзендер ағып өтеді. Солтүстік Италияның өзендері жаңбырлы қоректенуден басқа қар және мұздықтардың арқасында қоректенеді, бұл өзендер көктемгі-жазғы және күзгі тасқындармен сипатталады. Өзендер ауыл шаруашылығында суландыру үшін қолданылады. Альпі өзендері гидроэнергияның қайнар көзі болып табылады. Апеннин түбегінің өзендері суы аз болып келеді, қоректену түрі - жаңбырлы. Күзгі және қысқы селдермен сипатталады, ал жазда көбінесе бұл өзендер құрып қалады. Айрықша үлкен өзендер — Арно және Тибр. Ұзындығы бойынша ең ірі өзендердің тізімі Италияның ең ұзын өзендерінің тізімі: Дереккөздер
Онтарио көркем галереясы

Онтарио көркем галереясы (ағыл. Art Gallery of Ontario ) — Торонтодағы галерея, өзінің 45 мың шаршы метрлік көрме алаңымен Солтүстік Америкада ең ірі көркемөнер мұражайларының бірі болып табылады. Үш негізгі топтамасы бар: канадалық өнер, еуропалық кескіндеме және Генри Мурдың мүсіндері. Тарихы Көркемөнер мұражайының негізі 1900 жылы «Торонто көркемөнер мұражайы» дегент атпен қаланған. 1919 жылы мұражайдың атауы «Торонто көркемөнер галереясы» атауына жылжытылды. 1966 жылы ол қазіргі атауына ие болды. Топтамалары Мұражайда жалпы алғанда 68 мың экспонат бар. Еуропалық кескіндеме Рембрандт, Кіші Питер Брейгель, Тинторетто, Франс Халс, Ван Гог, Клод Моне, Поль Гоген, Эдгар Дега, Ренуар және Пикассоның жұмыстарымен ұсынылған. Мұражай топтамасының таңдаулы суреттері Сілтемелер * [http://www.ago.net Art Gallery of Ontario] Онтарио көркем галереясының ресми сайты