kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Гущин Дмитрий Иванович

Гущин Дмитрий Иванович - Социалистік Еңбек Ері (1948), Қазақстанда колхоз құрылысын ұйымдастырушылардың бірі. 1902 жылы Алматы облысы, Жамбыл ауданы, Ұзынағаш ауылында туған. Еңбек жолы мен жетістігі * 1929 жылы алғашқылардың бірі болып "Путь к социализму" атындағы ауылшарушалық артеліне жұмысқа кіреді. * 1933-1936 жылы колхоз председателінің орынбасары болып істейді. * 1937 жылы - ауылшаруашылығы артелінің председателі, одан кейін "Новая жизнь" колхозының председателі болады. 1946 жылы межеленген 9,3 ц-дің орнына барлық астық дәнді дақылдар алқабының әр гектарынан 11,9 ц-ден, ал 1947 жылы әр гектарынан 11,4 ц-ден өнім алады. Осындай жоғары көрсеткіштері үшін 1946 жылы "1941-1945 жж Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін" медалімен, ал 1947 жылы "Еңбек Қызыл Ту" орденмен және "За трудовое отличие" медалімен наградталады. Наградалары * "1941-1945 жж Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін" медалі (1946) * "За трудовое отличие" медалі (1947) * Еңбек Қызыл Ту ордені * Ленин ордені * "Орақ пен Балға" алтын медалі * Социалистік Еңбек Ері (1948) Дереккөздер
Джон Пирпонт

Джон Пирпонт Морган I (17 сәуір 1837 - 31 наурыз 1913) - американдық кәсіпкер, банкир және финансист. Өмірі Джон Пирпонт «J.S. Morgan & Co» иесі Дж. С. Морганның отбасысында туған. Джон Пирпонт Геттингендік университетте білім алған. 1857 - 1861 «Данкан, Шерман & Кº» банкінде жұмыс істеді. 1861 Амелии Старджесске үйленеді, 1862 жылы әйелі қайтыс болады. 1865 жылы Джон екінші рет Фрэнсис Луиз Трейси үйленеді. Әйелі Джонға 4 бала туады: Луизу Пирпонт Морган , «Джека» Пирпонта Моргана, Джульетт Морган және Энн Морган. Бизнесі Әртүрлі фирмаларда жұмыс істеген соң, 1871 жылы Джон «Дрексел, Морган & Кº» компаниясымен әріптес болады. Әріптесінің қазасынан кейін 1893 жылы компания Джон Пирпонттың қол астына өтеді. Кейін компанияның аты «Дж. П. Морган & Кº» деп өзгереді. Филадельфия, Париж және Лондондағы бағынышты компаниялармен қосылып, ең үлкен қаржылық компанияға айналады. Морганның қаржы компаниясы темір жолдардың соғылуын қадағалай бастады және «Ю. Эс. Стил корпорейшн» компаниясының соғылуына көмегін берді. 1907 жылы Морган әлемді кризистен құтқарып қалған. Морган және Америкадағы азамат соғысы(1861—1865) (1861—1865) жылдардағы америкадағы азамат соғысында Морган қару-жарақ сатумен айналысты. Коллекционер және Демеуші Морган суреттерді, кітаптарды жинаумен айналысқан. Соның көбісін ол Нью-Йорктағы «Метрополитен-музейіне» сыйлаған. Морган қайтыс болған соң оның ұлы Нбю-Йоркте Морган Пирпонт атындағы кітапхана ашты, және оның директоры етіп әкесінің кітапханашысын сайлады. Сілтемелер * Бенсли, Гарри Дереккөздер Чарльз Р. Моррис //Американың Қаржы данышпаны.
Егор Иванович Герасимов

Егор Иванович Герасимов - Социалистік Еңбек Ері (1947), тракторшы. 1906 жылы Ресейде, Куйбышев облысы, Анреев ауданы, Кандауровка селосында туған. Еңбек жолы мен жетістігі * 1932 жылдан бастап тракторшы болып еңбек етеді. * 1936 жылы "Ударная" МТС-да тракторшылар бригадасының бригадирі болып, "Пионерский" колхозында жұмыс істейді. Оның басқаруымен бригада тракторлық жұмыстардың сапасын жоғары көтереді: ** 1948 жылы трактор саны көбейді; ** соңғы үш жылда 8418 кг жанар-жағармай үнемделді; ** жұмыстар толық және уақытылы орындалды; ** тракторшылар арасында социалистік жарыс ұйымдастырылды. Наградалары * Ленин ордені * "Орақ пен Балға" алтын медалі * Социалистік Еңбек Ері (1947) * Медальдар Дереккөздер
Иван Павлович Егорин

Егорин Иван Павлович - Социалистік Еңбек Ері (1948), тракторшы. 1909 жылы Шығыс Қазақстан облысы, Үлкен-Нарым ауданы (қазіргі Катонқарағай ауданы), Үлкен-Нарым селосында туған. Еңбек жолы мен жетістігі * 1929 жылы алғашқылардың бірі болып Шығыс Қазақстан облысы, Глубокое ауданы, Куйбышев атындағы колхозға жұмысқа кіреді. * 1934 жылы тракторшылар курсын бітіріп, 5 жыл өз колхозында тракторшы болып еңбек етеді. * 1939 жылы оны тракторшылар бригадасының бригадирі етіп тағайындайды. ** 1945 жылы бригада межеленген 1114 гектардың орнына 1942 гектар жерді өңдеп, жоспарды 173%-ке орындайды; ** 1946 жылы жоспарды 125% орындайды; ** 1947 жылы1824 гектар жер өңдеп, жоспарды 110%-ке орындайды. Марапаттары * 1945 жылы жоспарды асыра орындағаны үшін ҚазССР Жоғарғы Советінің мақтау қағазымен және "1941-1945 жж Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін" медалімен марапатталады. * 1946 жылғы жоғарғы көрсеткіштері үшін "За трудовую доблесть" медалімен марапатталады. * Ленин ордені * "Орақ пен Балға" алтын медалі * Социалистік Еңбек Ері (1948) Дереккөздер
Василий Иванович Ефимов

Василий Иванович Ефимов - Социалистік Еңбек Ері (1948), егінші, егіншілер бригадасының звеношысы. 1917 жылы Ресейде, Ленинград облысы Дрегольск ауданы, Боровата деревнясында туған. Еңбек жолы мен жетістігі * 1942 жылы Қазақстанға қоныстанып, Жамбыл ауданы ( Алматы облысы), "Новая жизнь" ауылшаруашылық артеліне жұмысқа кіреді. * 1946 жылы егіншілер бригадасының звеношысы болып тағайындалады. 1947 жылы оның звеносы 40 гектар күздік бидай алқабының әр гектарынан 30,3 ц өнім жинайды. Өнімнің мол болып, жоғарғы көрсеткішке жету - звеношының бригада жұмысын дұрыс ұйымдастыра білуі мен барлық аграрлық жағдайларды дұрыс және уақытылы жүргізілуінде болды: ** сүрі жер 20-22 см тереңдікте жыртылды; ** жаз бойы сүрі жер екі рет адарылып, тырмаланды; ** әр гектар жер 3-4 тонна жергілікті тыңайтқышпен өңделіп, 2 рет арам шөптен тазартылды; ** егін комбайнмен, ал түскен масақтар қолмен жиналды. Наградалары * Ленин ордені * "Орақ пен Балға" алтын медалі * Социалистік Еңбек Ері (1948) * Медальдар Дереккөздер
Житник Федор Тимофеевич

Житник Федор Тимофеевич - Социалистік Еңбек Ері (1948), егінші, егіншілер бригадасының бригадирі. 1905 жыл Украинада, Харьков облысы, Богодухов ауданы, Дмитровка селосында туған. Еңбек жолы мен жетістігі * Қазақстанға қоныс аударғаннан кейін 1929 жылы алғашқылардың бірі болып Талдықорған облысы (қазіргі Алматы облысы), 28 гвардияшылар ауданы, Сталин атындағы колхозға жұмысқа кіреді. * 1934 жылдары 4-ші егіншілер бригадасының бригадирі болып тағайындалады. * Ұлы Отан соғысында болып Москва қорғанысына және Берлинді алу шабуылына қатысып, "За оборону Москвы" және "За победу над Германией" медальдарымен марапатталған. 1945 жылы еліне қайтып, өз бригадасымен жұмысын жалғастырады. ** 1947 жылы оның бригадасы мол өнім алады: 700 гектар барлық астық дәнді дақылдар алқабының әр гектарынан жоспарда межеленген 11,8 центнердің орнына 15.2 центнерден өнім жинайды. Ал жаздық бидай себілген 46,5 гектардың әр гектарынан 30,8 центнерден бидай алады. * 1949-1961 жылдары - Панфилов атындағы және "Заря коммунизма" колхоздарының председателі. * 1962 жылдан "Жоламан" қой совхозының үшінші фермасын басқарды. * 1939 жылдан КОКП мүшесі. * 1937-1941 жылдары - еңбекшілер депутаттарының аудандық Советінің депутаты. * 1948 жылы - Холмогор ауылдық советінің депутаты. Наградалары * "15 лет КазССР" төсбелгісі (1935) * Бүкілодақтық Ауылшаруашылық көрмесінің кіші күміс медалі (1938) * "Құрмет белігісі" (1940) * Ленин ордені * "Орақ пен Балға" алтын медалі * Социалистік Еңбек Ері (1948) Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://darvblago.ru/513.html История народов Средней Азии]
Красново (Солтүстік Қазақстан облысы)

Красново — Солтүстік Қазақстан облысы Айыртау ауданы, Константинов ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы - Саумалкөл ауылынан оңтүстікке қарай 76 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 199 адам (120 ер адам және 79 әйел адам) болса, 2009 жылы 53 адамды (27 ер адам және 26 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Красногорка (Солтүстік Қазақстан облысы)

Красногорка — Солтүстік Қазақстан облысы Айыртау ауданы, Володар ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиясы Аудан орталығы - Саумалкөл ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 6 км-дей жерде, Саумалкөл көлінің шығысында орналасқан. Халқы 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 214 адам (107 ер адам және 107 әйел адам) болса, 2009 жылы 382 адамды (206 ер адам және 176 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Қызыл Кордон (Солтүстік Қазақстан облысы)

Қызыл Кордон — Солтүстік Қазақстан облысы Айыртау ауданы, Гусаков ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2015 жылы таратылған. Географиялық орны Аудан орталығы - Саумалкөл ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 70 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 120 адам (58 ер адам және 62 әйел адам) құраса, 2009 жылы 1 адам (1 ер адам) тұрған. Дереккөздер
Құмтөккен

Құмтөккен (2008 жылға дейін – Қызыләскер) — Солтүстік Қазақстан облысы Айыртау ауданы, Қамсақты ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы - Саумалкөл ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 58 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 527 адам (267 ер адам және 260 әйел адам) болса, 2009 жылы 441 адамды (228 ер адам және 213 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Дәрмене (бұта)

Дәрмене немесе ақ жусан – астралылар тұқымдасының жусан туысына жататын көп жылдық шала бұта. Орта Азияның (Оңтүстік Қазақстан) эндемигі. Ботаникалық сипаттамасы Биіктігі 18 – 30 см. Өзіне тән аңқыған өткір иісі бар. Улы өсімдік. Тамыры ағаштанып кеткен, өзекті, қара-қоңыр түсті. Жапырақтары кезек орналасқан, сызықты жиеленген. Гүлдеу кезіне қарай көбі түсіп қалады. Гүлдері майда, 2-3 мм, қос жынысты. Гүлшоғыры - себетше. Химиялық құрамы Жер бетіндегі бөліміннің құрамында сесквитерпенді лактон сантонин (до 7 %), камфора, карвакрол. Таралуы Түркістан облысы, Арыс ауданының Дәрмене кеңшарында қолдан өсіріледі. Қазақстанның Қызыл кітабына енгізілген. Дереккөздер
Қылшан

Қылшан - Қорамсаптың бір түрі. Тарихы Шығыс халықтарында б.з.б 3-мыңжылдықтан бастап қолданыста болды. Кейіннен Орталық Азияны мекендеген сақ, ғұн, сармат, т.б. тайпалар садақ пен оқты бірге алып жүретін садаққап пен қылшанның біріккен түрі - горитті қолданды. 5 - 15 ғасырларда түркі-моңғол көшпелілері қылшанды оқтың жеке қабы ретінде қайтадан қолданысқа енгізді. Жасалуы Ағаштан Жасалынып, терімен қапталады, сырты сүйекпен әшекейленеді. Қылшандардың ұзындығы жебенің ұзындығына сәйкес 80-100 см аралығында, ені 15 - 20 см болады. Жебелер қылшынға басы жоғары қаратылып салынған. Ауызы қайыңның қабығынан, теріден, матадан жасалған қаппен бекітіледі. Қылшан арнаулы ілгектері немесе қайысбауы арқылы белдіктен оң жақтан тығылады. Дереккөздер
Хатанга

Хатанга — Азияның солтүстігінде, Ресейдің Таймыр автономиялық округі жеріндегі өзен. Гидрологиясы Ұзындығы 1636 км (Котуй өзенімен қосқанда). Су жиналатын алабының ауданы 364 мың км². Котуй және Хета өзендерінің қосылысынан түзіледі. Лаптев теңізінің хатанга шығанағына эстуарий жасап құяды. Котуй Путорина тайынан бастау алады. Воеволихан өзені қосылған соң кең батпақты жазықпен, Мойеро өзенін қосып алған соң көп табалдырықты терең шатқалмен ағады. солтүстік Сібір ойпатына шыққан жерде ағысы баяулап, тармақтарға бөлініп кетеді. Басты салалары - Воеволихан, Мойеро, Тукалан. Қар, жаңбыр және еріген тоң суымен толығады. Қыркүйек - қазан айларында қатып, маусымда мұзы түседі. Орташа жылдық су ағымы атырайында 3320 м³/с. Өзен суы балыққа бай (муксун, нельма, таймень т.б). Хатангамен кеме жүзеді. Дереккөздер * Қазақстан Ұлттық Энциклопедиясы
Химиялық құбылыс

Ағаштан орындық үстел, төсек, т.б. үй жиһаздары жасалады. Бұл мысалда бір заттан әр түрлі денелер дайындалатынын көреміз. Заттардың өзара ұқсастығы мен айырмашылықтарын көрсететін белгілері олардың қасиеттері деп аталады. Оларға заттың агрегаттық күйі, түрі, түсі, тығыздығы, балқу және қайнау температуралары, жылу және электрөткізгіштктері, ерігіштіктері жатады. Мысалы, шыныдан, пластмассадан жасалған шөлмектер алып, оларды ұрып көрсек, шыны шөлмек оңай сынатынын, ал қыздырғанда пластмасса шөлмек оңай балқып, олардың пішіндерінің өзгеретінін байқаймыз. Мұндай өзгерістер физикалық құбылыстар деп аталады. Ал енді осы шөлмектерді жағып көрсек, ең оңай өзгеретіні - пластмасса шөлмек, ол алдымен балқып, сосын қара күйеленіп жанады, ал шыны мен металдан жасалғандары Мұндай езгеріске түсу үшін оларды өте жоғары температураға дейін қыздыру керек. Бір заттың екінші бір затқа айналуы химиялық құбылысқа жатады, мысалы, сүт тасып кеткенде ол күйіп, көмірленеді. Пластмасса жанғанда басқа заттар тұзіледі. Физикалық құбылыс кезінде заттардың табиғаты өзгермейді, тек олардың агрегаттык күйі мен пішіні өзгереді, жаңа зат пайда болмайды. Химиялық құбылыс кезінде бір зат басқа жаңа бір затқа айналады. Заттардың химиялық қасиеттерін химия ғылымы зерттейді. Осы кезде сан алуан заттар белгілі, олардың саны күн өткен сайын артып отыр, себебі тұрмыстық және өндірістік кажеттіліктерді қанағаттандыру үшін қасиеттері әр түрлі заттар жасанды жолмен алынуда. Заттардың қасиеттерін жете білу оларды саналы түрде колдана алуға мүмкіндік береді. «Білмеген у ішеді» деген мақалда халықтың көп жылғы бақылауынан түйген даналық ой айтылған. Шынында да қасиетін білмей тұрып кез келген затты иіскеп, колға алып уқалап немесе дәмін татып көруге болмайды: себебі күйіп, тіпті уланып қалу қаупі бар. Химияның атқаратын көптеген маңызды міндеттері бар. 1. Заттардың құрамы мен қасиеттерін зерттеу. 2. Қоғамның кажеттілігіне карай жаңа сапалы заттар алу. 3. Қоршаған ортаның байлығын тиімді пайдаланып, оларды корғау. Біздің киген киіміміз, ішкен асымыз, тұтынып отырған заттарымыз — бәрі де химиялық қосылыстар. Тіпті біздің өмір сүруіміздің өзі ағзаларда жүретін химиялық құбылыстарға негізделген Дереккөздер http://szh.kz/100694/
Захаров Матвей Иванович

Захаров Матвей Иванович - Социалистік Еңбек Ері (1948), тракторшы, тракторшылар биригадасының бригадирі. 1918 жылы Шығыс Қазақстан облысы, Күршім ауданы, Усть-Буконь селосында туған. Еңбек жолы мен жетістігі * Еңбек жолын 12 жасынан колхозда әр түрлі жұмыс істеуден бастайды. * 1938 жылы Күршім МТС-нан тракторшылар дайындайтын курсты бітірген соң, 4 жыл Киров атындағы колхозда тракторист болып істейді. * 1941 жылы тракторшылар бригадасының бригадирі болып тағайындалады. Оның басқарған бригадасы жыл сайын алдарына қойылған міндеттемені ойдағыдай орындайды, 1947 жылы тракторлық жұмыстарды межелі уақытта және сапалы орындап, 152 гектар жердің әр гектарынан 22,02 центнер астық жинаған. Наградалары * "1941-1945 жж Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін" медалі * Ленин ордені * "Орақ пен Балға" алтын медалі * Социалистік Еңбек Ері (1948) * Медальдар Дереккөздер
Шон Паркер

Шон Паркер (14 қаңтар 1982 ж.) - интернет-кәсіпкер, Plaxo, Facebook, Napster-дің негізін қалаушылардың бірі ретінде әлемге танымал. Өзінің 2.1 млрд. доллар капиталы арқасында, 2012 жылдың наурыз айында Forbes журналында 215-орын алды. Өмірі Шонға әкесі 7 жасында программалауды үйретті. 16 жасында оны хакинг үшін соттады. 1999 жылы Шон алғаш рет өзінің Napster деген сайтының арқасында әлемге танылды. Napster дегеніміз өлең алмасуға арналған сервис. Бұл сервис бүкіл музыкалық индустрияны төңкерді. 24 жасында ол Пало-Альтода Марк Цукербергпен кездеседі және Facebook-тың ең алғашқы президенті болады. 2005 жылы Шон кокаинді сақтаған деп айыпталып Facebook-тағы жұмысынан айырылады. Алған білімі Шон Октондағы орта мектепте білім алған. Мектептегі соңғы жылдарды Шон жылына 80 000 доллардан астам пайда таба бастайды, кейін ол колледжді тастап кәсіпкерлікпен айналыса бастайды. Facebook-тағы жұмысы Марк Цукербергпен кездесуден кейін Facebook қарқынды жұмыс істей бастайды. Шон компанияның президенті болып инвесторлар жинай бастайды: Ритер Тиль ең алғашқы инвестор болып саналады. Шонға кокаинді сақтағаны үшін деген айып жабылған соң, ол компаниядан кетеді. Фильмде Шон Паркерді "Әлеуметтік желі" фильмінде Джастин Тимберлейк ойнаған. Дереккөздер
Евдокия Никитична Иващенко

Евдокия Никитична Иващенко - Социалистік Еңбек Ері (1948), тракторшы, тракторшылар бригадасының бригадирі, Қазақстанда колхоз құрылысын ұйымдастырушылардың бірі. 1914 жылы Ақтөбе облысы, Мәртөк ауданы, Вознесенка селосында туған. Еңбек жолы мен жетістігі * 1932 жылы тракторшылар дайындайтын курсты бітіріп, 6 жыл Мәртөк МТС-да тракторшы болып еңбек етеді. * 1938 жылы - тракторшылар бригадасының бригадирі. * 1939 жылы - Шевченков МТС-ның директорының орынбасары. Осы жылы КОКП мүшесі болады. * 1942 жылы - "Крестьянин" колхозының председателі. 1947 жылы колхоз барлық 1135 гектар жердің әр гектарынан 11 центнерден дән алады. * 1947 жылы Ақтөбе облыстық партия комитетінің мүшесі болып сайланады. * 1948 жылы аудандық және Мәртөк аудандық еңбекшілер депутаттары Советінің депутаты болады. Наградалары * "1941-1945 жж Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін" медалі (1945) * "Құрмет белгісі" ордені (1945) * Ленин ордені * "Орақ пен Балға" алтын медалі * Социалистік Еңбек Ері (1948) Дереккөздер
Rolls-Royce Motor Cars

Rolls-Royce Motor Cars Ltd - Британдық компания, люкс класындағы Rolls-Royce көліктерін шығарумен айналысады. Модельдері: Phantom: Rolls-Royce Phantom SWB, Rolls-Royce Phantom Drophead Coupe (5,6 м), Rolls-Royce Coupe (5,6 м), Rollce-Royce Ghost (5,4 м) және Rolls-Royce EWB (5,56 м). Көліктері * 1904—1906 10&nbsp;hp * 1905—1905 15&nbsp;hp * 1905—1908 20&nbsp;hp * 1905—1906 30&nbsp;hp * 1905—1906 Legalimit * 1906—1925 40/50 Silver Ghost * 1922—1929 20&nbsp;hp * 1925—1929 40/50 Phantom * 1929—1936 20/25 * 1929—1935 Phantom II * 1936—1938 25/30 * 1936—1939 Phantom III * 1939—1939 Wraith * 1946—1959 Silver Wraith * 1949—1955 Silver Dawn * 1950—1956 Phantom IV * 1955—1965 Silver Cloud * 1959—1968 Phantom V * 1968—1992 Phantom VI * 1965—1980 Silver Shadow Bentley модельдері (с 1933) * 1933—1937 Bentley 3½&nbsp;L * 1936—1939 Bentley 4¼&nbsp;L * 1940—1940 Bentley 4¼&nbsp;L Mk VI * 1949—1955 Silver Wraith * 1949—1955 Silver Dawn * 1950—1956 Phantom IV * 1955—1966 Silver Cloud * 1959—1968 Phantom V Тарихы 1998 жылы Vickers компаниясы Rolls-Royce Motors-тың активтерінен құтылғысы келді. Ең жағымды сатыпалушылардың бірі BMW болды, BMW бұған дейін де Rolls-Royce және Bentley қозғалтқыштарының бөлшектерін құрастырумен айналысқан, BMW Rolls-Royce үшін £340 млн ұсынған, бірақ одан Volkswagen озып шықты ол £430 млн ұсынды. Бірақ Rolls-Royce компаниясын Volkswagen емес BMW алатын болды, өйткені Rolls-Royce бұған дейін де BMW-мен тығыз қарым-қатынаста болған. Бірақ VW радиатрға тор жасаумен айналыса бастады. Қызметі 2007 жылы көлік шығару көлемі 1009 жетті, алғаш рет 1000 көлік деген белгіден асты. 2011 жылы көлік сату жөнінен тарихында рекорд жасады - 3538 көлік. Көліктер * 2003 Phantom - 2003 жылдың қаңтарында детройттағы халықаралық көрмеде көрсетілді. Автокөлік BMW жасаған 6.75 л V12 қозғалтқышымен жабдықталған еді. Электрониканың кей бөліктерін де компания жасайтын еді. Phantom-ның көп бөлігі Германияда, бірақ оны жинап және сынау Гудвудта жасалынатын еді. Автокөлік стандартты версиясымен сатылады, бағасы £250,000 жоғары. * 2007 жылы Phantom Drophead Couple - жұмсақ әрі жиналатын шатыры бар кабриолет, Rolls-Royce 100EX протипі ретінде құрастырылған. Қызықты фактілер * Bentley Motors 1931-1998 жылдар аралығында Rolls-Royce-тың қарамағында болатын * "Rolls-Royce" әлі күнге дейін қолмен жинақталады. * Әр Rolls-Royce көлігі сынақ полигонында 2000 км сынақтан өтеді * Әр Rolls-Royce көлігі 6 сағат жинақталады Галерея
Пол Аллен

Пол Гарднер Аллен (; 21 қаңтар 1953 жыл) — американдық кәсіпкер, мектептегі досы Билл Гейтспен қатар Майкрософт Корпорациясының қалаушыларының бірі. 2018 жылы Аленның капиталы $20,8 млрд. саналды. Өмірі Балалық шағы Аллен 21 қаңтарда 1953 жылы Сиэтлде дүниеге келді (Вашингтон штаты). Microsoft 1983 жылы Аллен әр активін $10 сатып, Майкрософттан кетеді, бірақ акциясының бөлшегін және директорлар кеңесіндегі орнын сақтап қалады. 2011 жылға дейін, Аллен бұл бизнестен кеткен деп есептеліп келді. Microsoft-тан кейін Майкрософттан кеткеннен кейін Пол Аллен инвесторлықпен айналыса бастады. Ол ең алғаш жеке суборбитальді SpaceShipOne кемесінің соғылуына демеуші болды. Бұдан бөлек 2005 жылы ол жерден тыс тіршілікті зерттеуге арналған үлкен радотелескопты жасауда қаржылай көмек берді. Бұл комплекс "Allen Telescope Array" деген есім алды, Пол әлемдегі ең үлкен кемелердің иегері - Octopus және Tatoosh. Профессионалды спорт командаларының иегері болып саналады: Ұлттық футбол лигасының ішіндегі "Сиэтл Сихокс" ж2не Ұлттық баскетбол ассоциациясының ішіндегі "Портленд Трэйл Блэйзерс". America Online, Inc. компаниясының дамуына $1 млрд ақша құртқан болатын. Кітаптары * Пол Аллен, Idea Man: a memoir by the co-founder of Microsoft, New York : Portfolio/Penguin, 2011. ISBN 978-1-59184-382-5 Дереккөздер
Целинный ауылдық округі (Солтүстік Қазақстан облысы)

Целинный ауылдық округі – Солтүстік Қазақстан облысы Тимирязев ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Целинное ауылы кіреді. Орталығы – Целинное ауылы. Халқы 2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 332 адамды құрады. Дереккөздер
Алатау батыр ауылдық округі

Алатау батыр ауылдық округі – Түркістан облысы Шардара ауданындағы әкімшілік бірлік. 2011 жылға дейін Целинный ауылдық округі деп аталған. Әкімшілік құрамы Құрамына Қазақстан, Целинное ауылдары кіреді. Орталығы – Қазақстан ауылы. Кестеде кішірек жазумен тиесілі ауыл маңындағы тұрғылықты тұрғындары ұлттық санақ қорытындысына енген мекен-жайлар көрсетілген. Дереккөздер
Целинный ауылдық әкімдігі

Целинный ауылдық әкімдігі – Қостанай облысы Арқалық қалалық әкімдігіне қарасты әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Целинное ауылы кіреді. Орталығы – Целинное ауылы. Округ құрамында болған Бектас ауылы 2009 жылы таратылған. Халқы 2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 345 адамды құрады. Дереккөздер
Ларри Эллисон

Лоуренс Джозеф Эллисон (17 тамыз 1944) - Америка кәсіпкері, Oracle компаниясының негізін қалаушының бірі және басқарушысы. NetSuite Inc компаниясының негізгі акционері. Өмірі Балалық шағы Нью-Йоркте Флоренс Спелманның отбасында дүниеге келген. Әкесі Америка Әуе Күштерінің ұшқышы. Ларриді Лилия Спелман мен Льюис Спелман асырап алған. Эллисон туған анасымен 48 жыл көріспеген. Эллисон Чикагода өскен, білім алған. Асырап алған анасының қайтыс болғандығынан екінші жылғы емтиханнан өте алмады. Жаздан кейін Ларри досымен бірге Чикаго университетінде 1 семестр оқып, сол кезде есептегіш машинамен алғаш кездеседі. 1964 жылы, 20 жасында солтүстік Калифорнияға көшіп кетеді. Жұмыс жолы 1970 жылдар басында Amdahl және Ampex компанияларында жұмыс істейді. Ол екі әріптесімен бірге 1977 жылы Oracle компаниясының негізін қалайды. 1979 жылы ең алғаш версиясы Oracle v2 шығады. 1980 жылдары Oracle жаңа СУБД шығарумен айналысты. 1986 жылы Oracle биржада пайда бола бастады, үш жылда компания өзінің тауарларының сатылуын 10 есе арттырды ($584 млн). Бірақ та 1990 жылы компания қиындықтармен соқтығысты, компания өзінің қарыздарын жабу үшін жүздеген жұмысшыларын жұмыстан шығарды Капиталы Алғаш рет Ларри Эллисон есімі Forbes-та 1986 жылы капиталы $185 млн жеткен кезде пайда болды. 2012 $44 млрд - АҚШ-та үшінші орын алды. Жеке өмрі Эллисон 4 рет үйленген болатын, оның әйелдері: Ада Куинн (Ada Quinn, 1967—1974), Нэнси Уиллер (Nancy Wheeler, 1977—1978), Барбара Бут (Barbara Boothe, 1983—1986), Мелани Крафт (2003—2010). Дереккөздер * Larry Ellison Biography — Academy of Achievement * Symonds Matthew Softwar: An Intimate Portrait of Larry Ellison and Oracle. — Simon & Schuster, 2003. * CNN Money: «Larry Ellison’s surreal year» By Adam Lashinsky
Жылу мөлшері

Жылу мөлшері — жылу берілу кезінде дененің алатын немесе жоғалтатын энергиясы жылу мөлшері болып табылады. Жылу мөлшері Q әрпімен белгіленеді. Жылу мөлшері ішкі энергия өзгерісінің өлшемі бола тұрып, дененің температурасына байланысты. Қыздыру барысында судың температурасын t 1 -ден t 2 -ге неғұрлым көбірек өзгерту керек болса, онда оған анағұрлым көп жылу мөлшерін беру қажет. Жылу мөлшері - физикалық шама және ол температураның t 1 -ден t 2 -ге дейінгі өзгерісіне пропорционал, яғни Q~(t 2 -t 1 ). Егер дененің температурасы жоғарыласа, онда ол дененің қандай да бір жылу мөлшерін алғанын, егер төмендесе, онда жылу шығарғанын көрсетеді. Массаға тәуелділігі Дегенмен дененің қыздыру кезіндегі алған немесе суығанда бөлген жылу мөлшерін есептеу үшін тек қана температураның өзгерісін білу жеткіліксіз. Спирт шамымен сынауықтағы суды қыздыра отырып, біз белгілі уақыт ішінде оны қайнауға дейін жеткізе аламыз, ал су толы шәугімді олай қайната алмаймыз. Оны қандай да бір уақыт аралығында шәугімдегі және сынауықтағы суды қайнатуға қажетті жылу мөлшерінің әртүрлі болатынымен түсіндіріледі. Судың массасы неғұрлым көп болса, оны белгілі бір температуралар айырымына дейін қыздыру үшін соғұрлым көп жылу мөлшері қажет. Суды салқындату барысында да осылай. Демек, денені қыздыруға қажетті немесе оның суығанда бөлетін жылу мөлшері сол дененің массасына пропорционал, яғни Q~m Дененің қандай заттан жасалғанына тәуелділігі Жылу мөлшері тек дененің температурасының өзгерісі мен массасына ғана тәуелді емес, сонымен қатар дененің қандай заттан жасалғанына да байланысты. Бірдей екі жанарғымен массалары бірдей, біреуі қорғасыннан, екіншісі алюминийден жасалған екі цилиндрді бірдей температураға, мысалы, 100°C-қа дейін қыздырайық. Егер цилиндрлерді су құйылған бірдей ыдыстарға салсақ, онда алюминий цилиндрдің қорғасын цилиндрге қарағанда суды жоғары температураға дейін қыздыратынын байқаймыз. Ендеше, суыту нәтижесінде бірдей жағдайларда берілген массадағы алюминий сондай массадағы қорғасынға қарағанда көп жылу мөлшерін шығарады. Керісінше, бірдей градусқа дейін қыздыру үшін алюминийге сондай массадағы қорғасынға қарағанда көп жылу мөлшерін беру керек. Олай болса, денеге қажетті жылу мөлшері, оның қандай заттан жасалғанына да байланысты. Өлшем бірлігі Жылу мөлшері жылу берілу кезінде дененің алатын немесе шығаратын энергиясы болғандықтан, жылу мөлшерінің өлшем бірлігі ретінде кез келген энергия сияқты 1 джоуль(1 Дж) және 1 килоджоуль(1 кДж) алынады. 1 г суды 1°C-қа қыздыру үшін берілетін жылу мөлшерін калория деп атайды. Оның қысқаша белгіленуі: кал. 1 Дж және 1 кал бірліктерінің арасында мынадай қатынас бар: 1 кал 4,19Дж 4,2Дж Сонымен қатар 1 кал-дан 1000 есе көп килокалория(ккал) бірлігін де қолданылады: 1 ккал = 1000кал. 1 ккал 4200 Дж 4,2 кДЖ. Бір килокалория жылу мөлшерінің қыздыру қабілеті - тура сондай белгілі мөлшерде жұмыстың істелуін талап ететінін Д.Джоуль дәлелдеген. Дереккөздер
Эдуардо Саверин

Эдуардо Саверин (19 наурыз 1982) - бразильдік тегі бар американдық, Facebook-тың нгізін қалаушылардың бірі. 2011 жылы 4 қаңтарда компанияның құнын анықтаған соң, оның 5% акциясы $2.5 млрд. жетеді. Қазір Сингапурда өмір сүріп жүр. Бразилияның азаматы. Өмірі Эдуардо Саверин еврейлердің отбасысында, Сан-Паулуда дүниеге келген. Майамида өскен. Әкесі үй сату саласында жұмыс істеген. Эдуардо Майамидағы Гулливер мектебінде білім алып, оны Гарвард университетінде жалғастырды. 2006 жылы Саверин университетті үздікпен бітіріп экономика саласында диплом алды. Марк Цукербергпен 1 курста танысады. Екінші курста олар бірге - The Facebook жобасын ашады. Саверин негізгі инвесторы және коммерциялық директоры болған. 2004 жылы жазда Саверин Нью-Йоркке практика жинауға кетеді, ал Марк жобаны дамытуды жалғастыра берді. Цукерберг сол кедері Шон Паркермен және Питер тилмен танысады, олар оған Facebook-қа инвесторлар іздеумен көмектесті. Кейінірек Эдуардо Цукербергтен ажырап кетеді. Ал оның компаниядағы 34% акциясы 2005 жылдың сәуірінде 0,03% төмендеп кетеді. Саверин сотқа арызданып 2009 жылы сот Савериннің компанияда 5% акциясы бар екенін дәлелдеді. 2013 жылдың 10 наурызында Эдуардо Саверин Forbes-тың ең жас миллиардерлерінің алғашқы 10-на кіреді. Оның капиталы 2,2 млрд. доллар. Экранда 2010 жылы "Қоғамдық жүйе" фильмінде Савериннің ролін Эндрю Гарфилд ойнайды. Дереккөздер * Facebook revalued after investment * Kucera, Christine. Facebook Co-Founder May Gain Choosing Singapore Over U.S * Эдуардо Саверин (Facebook), қысқаша өмірбаяны. Сілтемелер * Фейсбуктағы Эдуардо Савериннің жеке парақшасы * Where in The World is Eduardo Saverin?
Дастин Московиц

Дастин Московиц (22 мамыр 1984) - Америкалық кәсіпкер, Марк Цукерберг, Эдуардо Саверин, Крис Хьюзбен бірге Facebook әлеуметтік желісінің негізін қалаған. Компанияның 7,6% иемденген. Капиталы $3,8 млрд. Өмірі Вашингтонда еврейлер отбасысында дүниеге келген. Әкесі психиатр болып жұмыс істеген. Мектепті бітірген соң Гарвард университетіне оқуға түседі. Достарымен бірге thefacebook.com жобасын ашады. Екі жыл университетте білім алған соң Цукербергпен бірге Пало-Альтоға көшіп кетеді. Басында Московиц Facebook-тың техникалық жөнінен жауап беретін еді, ал кейінірек, вице-президент қызметіне көтерілді. 2008 жылы Facebook-тен кетіп, Джастин Розенштайнмен бірге Asana компаниясын қалайды. Экранда "Әлеуметтік желі" фильмінде, Дастин Московицтың рөлін Джозеф Маццелло ойнайды. Сілтемелер * Марк Цукерберг * Эдуардо Саверин * Крис Хьюз Дереккөздер * Carlson, Nicholas At Last – The Full Story Of How Facebook Was Founded * Dustin Moskovitz topic page. * Guynn, Jessica. Facebook co-founder Dustin Moskovitz leaves for start-up, latimes.com
Әміре Исин

Исин Әміре (1867 ж. - 1931 ж.) - Қазақстандағы көрнекті қоғам қайраткері. Ә.Бөкейхановпен бірге Ф.Щербинаның экспедициясына қатысып, Қазақстанның далалық уезін зерттеуге атсалысқан. 1906 жылы жеке өзінің бастама көтеруімен Ақмола облысының Омбы уезінде өз үйінің тең жартысын алғашқы қазақ мектебін ашуға бөліп берді. Дереккөздер
Omega (компания)

Omega - швейцариялық сағат маркасы. Тарихы Компания 1848 жылы ашылған болатын. Оның негізін қалаушы 23-жастағы Луи Брандт болатын. Бұл кезде компания әлі ұстахана болатын. 1879 жылы Луидың өлімінен кейін, оның ұлдары Луи-Поль және Сезарь ұстаханадан үлкен сағат шығаратын фабрикаға айналдырыды. 1880 жылы фабрика Биль қаласына көшеді. 1894 жылы калибр жасаолған болатын. Ол Omega деп аталатын. 1903 жылы ағалы-інілер қайтыс болады, олар артынан Швейцариядағы ең үлкен сағат шығаратын компанияны 4 ұлдарына қалдырып кетеді. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі дағдарыста компания Tissot компаниясымен одақ құрады. Компанияның өсуін Поль-Эмилия жалғастырады, ал 1955 жылы компания Джозеф Райзердің қол астына өтеді. Компания өзіне тағы елу шақты компанияларды қосып алып өсуін жалғастырады. Бірақ 1978-1980 жылғы дағдарыстар компанияны банкротқа әкеледі. Осы кездері япондық Seiko компаниясы Omega-ны өзіне қосып алуға тырысады, бірақ компанияны банктер құтқарып қалады. Марапаттары * 1900 - "Грекиялық храм" қол сағаты Парижде Гран-Приді жеңіп алады * 1906 - Art Nouveau коллекциясы Миланда Гран-приді жеңіп алады * 1936 - Omega қолсағаты Кью-Теддингтондағы дәлдіктен жеңеді. Ғарышта 1965 жылы NASA Omega қол сағатын және басқа да сағаттарды ғарышқа ұшырады. Бұл кездегі сынақтан тек Omega Speedmaster сағаты ғана өтеді. Дереккөздер
Иван Евстифеевич Ипатко

Ипатко Иван Евстифеевич - Социалистік Еңбек Ері (1948), егінші, егіншілер бригадасының бригадирі. 1908 жылы Семей облысы (қазіргі Шығыс Қазақстан облысы), Көкпекті ауданы, Подгорное селосында туған. Еңбек жолы мен жетістігі * 1930 жылы Семей облысындағы Жданов атындағы колхозда еңбек жолын бастайды. * 1939 жылы егіншілер бригадасының бригадирі етіп тағайындайды. * 4 жыл Совет Армиясы қатарында Ұлы Отан соғысына қатысып "За победу над Германией", "За победу над Японией" және "За оброну советского Заполярья" медальдарымен наградталады. * Соғыстан оралған соң өз жұмысын одан әрі жалғастырады. 1947 жылы оның бригадасы 200 пұт өнім жинауды міндеттеме етіп алып, оны абыроймен орындайды. 490 гектар астық дәнді дақылды аумақтың әр гектарынан межеленген 8,5 центнердің орнына 12,5 центнерден өнім алады. Наградалары * Ленин ордені * "Орақ пен Балға" алтын медалі * Социалистік Еңбек Ері (1948) * Медальдар Дереккөздер
Михаил Ефимович Кандышев

Михаил Ефимович Кандышев - Социалистік Еңбек Ері (1948), егінші, егіншілер бригадасының бригадирі. 1909 жылы Ресейде Чкалов облысы, Андреев ауданы, Грачовка селосында туған. Еңбек жолы мен жетістігі * 1930 жылы тракторшылар курсын бітіріп Чкалов облысындағы Андреев МТС-да жұмыс істеді. * 1935 жылы Қазақстанға қоныс аударғаннан кейін Жамбыл облысы (қазіргі Түркістан облысы), Мерке аудандық өндіріс комбинатында еңбек етеді. * Ұлы Отан соғысына қатысады: 1943 жылы "За боевые заслуги", ал 1946 жылы "За победу над Германией" медальдарымен наградталады. * 1946 жылы соғыстан қайтқан соң Жамбыл облысындағы "Новый путь" колхозына жұмысқа кіріп, егіншілер бригадасының бригадирі болады. 1948 жылы оның бригадасы 23 гектар күздік бидай алқабының әр гектарынан 33 центнерден өнім алады. Бұл еңбегі өкімет тарапынан жоғары бағаланады. Наградалары * Ленин ордені * "Орақ пен Балға" алтын медалі * Социалистік Еңбек Ері (1948) * Медальдар Дереккөздер
Бояуриян

Бояуриян Бояуриян -(лат. Rúbia) –Бояурияндар (Rubiaceae) тұқымдасына жататын көпжылдық шөптесін өсімдік. Бояуриянның ең белгілі түрі - Марена красильная (Rubia tinctorum L.), Бояуриянның бұл түрінен крапп бояғышын жасайды. Ботаникалық сипаттама Тамырының ұзындығы 10-25см қалыңдығы 0,5см іші сағышқызыл түсті, сырты – қоңыр. Жапырақтары сабағына айналмалы орналасқан. Гүлдері майда дөнгелек пішіндес, 4-5 бөліктен тұады, екі жынысты. Жемісі – етжең шырынды, дәнегі бар. Таралуы Оңтүстік Еуропада және Азия, Америка мен Африканың тропикалық елдерінде жабайы түрінде өседі. Химиялық құрамы Өсімдіктің тамыры мен тамырсабақтарынан антрахинон, руберитрин қышқылын, рудиадин, пурпурин, ализарин таза түрінде табылған. Пайдалануы Теріден және жүннен жасалған бұйымдарды бояу үшін. Медицинада тамыры мен тамырсабақтары зәр айдағыш ретінде, өт қалтасы ме бүйректегі тастарды қобсыту үшін, әсіресе, тастар фосфатты және оксалатты болса.
Қайың саңырауқұлағы

Қайың саңырауқұлағы (лат.Inonotus obliquus) – Базидиомицет бөлімшесіне жататын бедеу саңырауқұлақ болып табылады. Көбінесе қайыңның үстінде кездескеннен осы атауына еге болған. Басқа талдарда сирек кездеседі. Биологиялық сипаттама Қайың саңырауқұлағы талдың Inonotus obliquus паразит саңырауқұлағымен қағынуының нәтижесінде пайда болады. Қайыңның үстіндегі бездің мөлшері 5-40 см-ге дейін өседі. Бетінің түсі қара, көптеген жарықтармен қапталған. 10-20 жылдан кейін бұл паразиттік симбиоз үлкен еге-талдың өліміне келтіретіні ақиқат. Химиялық құрамы Өсімдіктің құрамында калий, қышқылдар, птериндер, лигнин табылған. Таралуы Қайын саңырауқұлағы Ресейде, Еуропа, Корея ормандарында және солтүстік АҚШ-та көп кездеседі. Қолданылуы Медицинада көбінесе қатерлі ісіктерге қарсы және асқазан ауруларына қарсы ем ретінде көп пайдаланады. Қайың саңырауқұлағын жыл бойы жинауға болады. Көбіне күзде, қыста және ерте көктемде жинағаны тиiмдi. Балтамен тал сабағының саңыруақұлақ өскен жерін шауып алып, өсімдіктің ақшыл жағын алып тастап, қарайған жағын алады. Дереккөздер
Ким Петр Сергеевич

Ким Петр Сергеевич - Социалистік Еңбек Ері (1948), агроном. 1910 жылы Ресейде Приморье өлкесі, Поевет ауданы, Заречье ауылында туған. Еңбек жолы * 1932 жылы Приморье өлкесі, Поевет МТС-да агроном. * 1935-1938 жылдары Қызыл Армия қатарында қызмет етті. * 1938 жылы Қазақстанға қоныс аударып, Талдықорған облысы (қазіргі Алматы облысы), Қаратал МТС-да агроном-жоспарлаушы, кейіннен аға агроном болып жұмыс істейді. * 1942 жылы Қаратал ауданы, Имано-Вак колхозына ауысып, онда 3 жыл аға агроном болады. * 1945-1946 - жылдары бас агроном, Қаратал аудандық техникалық дақылдар бөлімінің бастығы. * 1945 жылдан КОКП мшесі. * 1947-1951 жылдары - Үштөбе МТС-да аға агроном. 1947 жылы қант қызылшасының 622 гектар алқабынан 321 центнерден қант қызылшасын, 3243 гектар бидай алқабының әр гектарынан 15,7 центнерден бидай жиналған. 1947 жылы тракторлық жұмыстар жоспары 112%-ке және заттай төлем тапсыру жоспары 252%-ке орындалған. * 1951-1954 жылдары - Қаратал МТС-ның директоры. * 1954-1967 жылдары - Қаратал ауданындағы шаруашылықтарда агроном-жоспарлаушы, экономист, гидротехника маманы. * 1967-1972 жылдары еңбек демалысына дейін Үштөбе совхозында бақша жұмысшысы болды. Наградалары * "1941-1945 жж Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін"(1945) * "За доблестный труд. В ознаменование 100-летия со дня роячдения Владимира Ильича Ленина" * "За освоение целинных земель" * Ленин ордені * "Орақ пен Балға" алтын медалі * Социалистік Еңбек Ері (1948) Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://darvblago.ru/1037.html История народов Средней Азии]
Қызылжидек

Қызылжидек немесе Итбүлдірген – тұқымдасы Vaccinасае (Вересковые) Вакциниум (Vaccinium) бөлімшесіне жататын биіктігі 15-20см көпжылдық өсімдік, шала бұта. Латынша аты "vitis-idaea" қазақшаға аударғанда "Ид тауындағы жүзім" деген мағынаны білдіеді (Крит аралы). Биологиялық сипаттама Тамырсабағы жіп тәрізді, тамырсабағымен тамырларынан жоғарға қарай 15-20см сабағы көтеріледі. Жапырақтары кезек оналасқан, қысқа сабақты, жұмыртқа пішінді, тегіс, жылтыр, ұзындығы 2-3 см, ені 1,5 см. Гүлдері майда, қос жынысты, ақшылқызыл түсті, 10-20 данадаң өсімдіктің жоғарғы жағында гүлшоғырына жиналған. Көктемнің соңында - жаз басында гүлдейді. Жемісі майда, етжең, түсі қызыл, қар астында көктемге дейін сақталады. Химиялық құрамы Қызылжидектін жапырағы (лат. Folium Vitis idaeae) медицинада дәрі етінде пайдаланады. Қызылжидек құғақ жапырағының құрамында арбутин, фенолгликозидтер, урсол қышқылы бар. Пайдалануы Бүйрек аурулары, ревматизм, подагра, туберкулез ауруларын қарсы қосымша емі ретінде қолданылады. Жемісінін шырынын гипертонияда, невроз, және жүкті әйелдердің аемиясына қарсы ем болып табылады.
Ким Хон Себ

Ким Хон Себ - Социалистік Еңбек Ері (1948), егінші, егіншілер бригадасының бригадирі. 1906 жылы Ресейде, Қиыр Шығыс өлкесінде туған. Еңбек жолы мен жетістігі * 1933-1937 жылдары Приморье өлкесінің "Морфлот" совхозында жұмыс істеген. * 1937 жылы Қазақстанға қоныстанып, Талдықорған облысы (қазіргі Алматы облысы), Қаратал ауданы, "Дальний Восток" колхозына жұмысқа кіреді. * 1939 жылы егіншілер бригадасының бригадирі етіп тағайындайды. 1945 жылы оның бригадасы белгіленген жоспарды 122% -ке, 1946 жылы - 191% , 1947 жылы -237% -ке асыра орындайды. 1947 жылы 164,5 гектар бидай алқабының әр гектарынан 23,7 центнерден өнім жинайды. Наградалары * Ленин ордені * "Орақ пен Балға" алтын медалі * Социалистік Еңбек Ері (1948) * Медальдар Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://darvblago.ru/519.html История народов Средней Азии]
Ким Чан Бем

Ким Чан Бем - Социалистік Еңбе Ері (1948), егініші, егіншілер бригадасының бригадирі. 1904 жылы Ресейде, Приморье өлкесі, Поевет ауданы, Гнездо ауылында туған. Еңбек жолы мен жетістігі * 1937 жылы Қазақстанға қоныс аударған соң, Талдықорған облысы (қазіргі Алматы облысы), Қаратал ауданы, М.Горький атындағы колхозға кіріп, егіншілер бригадасының бригадирі болады. 1945 жылы оның бригадасы белгіленген жоспарды 122%-ке, ал 1946 жылы - екі есе асыра орындайды. 1947 жылы 164 гектар жерден 23.7 центнерден, ал 57 гектардан - 34 центнерден дән жинайды. Наградалары * Ленин ордені * "Орақ пен Балға" алтын медалі * Социалистік Еңбе Ері (1948) * Медальдар Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://darvblago.ru/520.html История народов Средней Азии]
Мұз айдыны (Қызылорда)

Мұз айдыны - Қызылорда қаласында 2013 жылы 23 қыркүйекте Қызылорда қаласында ашылған мұз айдыны. Мұз айдынның ашылуына елбасы қатысты. Сәулетшісі Тарихы Жаңа ғимарат Ғ.Мұратбаев атындағы стадион мен «Еуразия» спорт кешені арасынан қоныс теуіп, өзіндік спорт қалашығы ансамблін түзуге қатыспақ. Қала басшылығы мұз айдыны ауданы үшін 1,5 гектар жер телімін бөліп берді. Халықаралық дәрежедегі жарыстар өткізуге лайықтанып соғылып жатқан кешен 900 орынды. Мұз айдынының жобасын «Абзал Консалтинг» компаниясы жасаса, құрылысын алматылық «Конструктив» ЖШС жүргізуде. Сыйымдылығы «Спорттық-сауықтыру кешенінде сырғанау мұз айдыны, волейбол, баскетбол - командалық ойындар залы, жекпе-жек үшін оқу-жаттығу залы, сонымен бірге, спорттық билерге арналған хореографиялық сынып қарастырылған. ----------------------------------------------------------------------------- Түсініктемелер Тағы қараңыз Қызылорда Сыртқы сілтемелер
Уретандар

Уретандар, карбоматтар - кристалды заттар. Химиялық формуласы: R'RNCOOR. Уретандың қышқылдық немесе сілтілік ортадағы гидролизі спирттің, CO2 және NH2-тің, ал NH3-пен реакциясы мочевинаның түзілуіне әкеледі. Алыну жолы Уретанды спиртті мочевинамен, карбомоихлоридпен немесе циан қышқылымен, аммиактың судағы ерітіндісін хлор көміртек қышқылының күрделі эфирлерімен, изоцизиаттарды спирттермен әрекеттестіру, спирттік ортада амидтерді деструкциялау арқылы т.б. жолмен алады. Қолданыста Дәрілік заттар (мыс, прозерин, карбохолин), гербицидтер (фенмедифам, барбан), т.б. ретінде қолданылады. Арилизоцианаттардан алынған уретандар спирттер мен фенолдарды сәйкестендіру үшін пайдалынады. Дереккөздер
Уянь-Гюйди

Уянь-Гюйди, Туцитан (т.-ө ж.б) - ғұн тәңірқұты. Ол таққа отырысымен өзіне дейінгі билеушілердің Қытайға байланысты саясатын өзгертіп, інісін бейбіт жолмен келісімге келу үшін елшілікке жіберді. Өзінен бұрынғы тәңірқұтының барлық жақындары мен жақтастарын өлтіріп, қуғынға ұшыратты. Ақыры өз қол астындағылардың көтерілісі нәтижесінде өзін-өзі өлтіруге мәжбүр болған. Дереккөздер
Угйе Дэлэ

Угйе Дэлэ (т,ж,б - 846) - Ұйғыр қағандығының билеушісі (841 - 46). Өмірі 840 ж. Ұйғыр қағандығында аймақтың басшы Гюйлу Мохэ бастаған бүлік басталды. Осы бүліктің кезінде жас билеуші Кэси Дэлэ қаза тауып, қағандық тұрғындарының басым көпшілігі Тибет өңіріне ауа көшті. Қытайлар иелігіне қараған бұл өңір ұйғырлары Угйе Дэлені өз билеушісі деп жариялады. Угйе Дэлэ қытай императорынан өзін Ұйғыр қағандығының билеушісі ретінде тануға қол жеткізіп, бүлікшілерге қарсы күрес жүргізді. Қытай императоры оған қолдау көрсетіп, оның халқына 20 мың қап нан жөнелтті. Угйе Дэлэ 100 мың адамнан тұратын әскери жасақ құрды. Бірақ ол қанша тырысқанымен қағандықтың бұрынғы иелігін өз қолына қайтара алмады. Керісінше жазалау шараларын жүргізу арқылы өзіне қарсыластар қатарын көбейтті. Угйе Дэлэ өз қолбасшысы Хуншунның қолынан қаза тапты. Дереккөздер
Уилер Джефри

Уилер Джефри (1898-1990) - ағылшын шығыстанушы ғалымы. Қызметі 1920-40 ж. ағылшын армиясы қатарында Иран мен Үндістанда қызмет еткен. 1940-50 ж. дипломат қызметте болып, полковник шенінде отставкаға шықты. Орта Азияда 1956-68 ж. "Орта Азия шолулары" атты журнал шығарып, онда Қазақстан мен Орта Азияның тарихына қатысты бірқатар мақалалар жариялады. Осы мақалаларында ол "кеңестік отаршылдық" деген тұжырымдаманы ұсынушы ретінде танылды. Оның еңбектерінде кеңес өкіметінің Орта Азияда жүргізген саясаты жергілікті ұлттың мүддесіне үйлеспейтіндігі жайлы пікірлер білдіріп, кеңестік биліктің орыстандыру бағытында ұйымдастырған іс-шаралары айыпталған. Дереккөздер
Татьяна Ивановна Кирпиченко

Татьяна Ивановна Кирпиченко - Социалистік Еңбек Ері (1948), егінші, егіншілер бригадасының звеношысы. 1927 жылы Шығыс Қазақстан облысы, Күршім ауданы, Камышовка селосында туған. Еңбек жолы мен жетістігі * 1940 жылы Павлодар облысына қоныс аударып Ворошилов атындағы колхозға жұмысқа кіреді. * 1944 жылы Павлодар облысы, Киров атындағы колхозға аусып, комсомол қатарына өтеді. ** 1946 жылы комсомол-жастар тобының звеношысы болады. Бригаданың алғашқы жетістігі межеленген 15 центнердің орнына бекітілген әр 10 гектар жерден 19 центнерден астық жинайды. ** 1947 жылы әр гектар жерден 30,4 центнер жоғары сортты бидай жинап, бұл жерден 273,6 центнер дән алады. * 1951-1952 жылдары Павлодарда аудандық атқару комитетінде қызмет етеді. Наградалары * Ленин ордені * "Орақ пен Балға" алтын медалі * Социалистік Еңбек Ері (1948) * Медальдар Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://darvblago.ru/394.html История народов Средней Азии]
Аксинья Филипповна Коцубеева

Аксинья Филипповна Коцубеева - Социалистік Еңбек Ері (1948), егінші, егіншілер бригадасының звеношысы. 1909 жылы Шығыс Қазақстан облысы, Шемонаиха селосында туған. Еңбек жолы мен жетістігі * 1932-1936 жылдары Талдықорған облысы, Сарқант ауданы, Черкасск аулында көнеркәсіп артелінде жұмыс істейді. * 1936 жылы "Коллективный труд" колхозына жұмысшы болып кіреді. * 1947 жылы астық дәнді дақылдар бойынша звеношы болады. Оның тобына 52 гектар күздік бидай алқабы бекітіледі. Бұл жерден жоспардан тыс 25% өнім алуды міндеттеме етіп алған олар, әр гектардан 30,6 центнер астық алып, міндеттемелерін асыра орындайды. Наградалары * "1941-1945 жж Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін"(1946) * Ленин ордені * "Орақ пен Балға" алтын медалі * Социалистік Еңбек Ері (1948) * Медальдар Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://darvblago.ru/521.html История народов Средней Азии]
Павел Петрович Криниченко

Павел Петрович Криниченко - Социалистік Еңбек Ері (1948), егінші, мол түсімді егіннің егіншілері тобының звеношысы. 1888 жылы Украинада, бұрынғы Херсон гуверниясында туған. Еңбек жолы мен жетістігі * 1898 жылы әкесімен Талдықорған облысына (қазіргі Алматы облысы) қоныс аударады:1915 жылы патша армиясында болады; 1917 жылы қызыл партизан қатарында болып Кеңес Өкіметі үшін күреседі. * 1929 жылы Сарқант ауданындағы "Всемирное пламя" ауылшаруашылық артелінде звеношы болып, колхоз жұмысын жандандыруға ат салысады: ** 1938 және 1944 жылдары жоғары өнім алған үшін Сарқант аудандық еңбекшілер депутаттары Советінің Құрмет Грамотасымен наградталады. ** 1947 жылы күздік бидайдың 13 гектар жерінің әр гектарынан 29 центнерден, ал 8 гектар жердің әр гектарынан 30 центнерден рекордты өнім алады. Наградалары * Құрмет Грамотасы (1938), (1944) * Ленин ордені * "Орақ пен Балға" алтын медалі * Социалистік Еңбек Ері (1948) Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://darvblago.ru/522.html История народов Средней Азии]
Бұлытбай

Бұлытбай Баһадүр (Сұлтан) - XVII - XVIII ғасыр аралығында өмір сүрген батыр. Тарихшылардың айтуынша Бұлытбайдың 20 мың-ға жуық әскері болған. Бұлытбай Қоқан хандығымен соғысқан, себебі Қоқандықтар қазақтардың оңтүстік аумағын егеленіп, ауылдарды қырғынға ұшыратып отырған. 1806 жылы Бұлытбай сұлтан 2 мың әскерімен Қоқандық әскерлерге тұтқиылдан шабуыл жасап тас-талқан еткен, соғыс ауыр болады. Қоқандықтардың әскері 2 есе болатын. Бұлытбай сұлтан Қоңырат Елбақ-Қойбақ руынан шыққан, Деректерде әкесі Тілмәмбет дейтін көсем кісі болған. Бұлытбай партизан соғыстарын көп мөлшерде ұйымдастырған. Кейбір деректерде Бұлытбай молдалық іспен айналысып жындарды қағып отыратын болған. Түркістан облысы Мақтарал ауданындағы қоңыраттар өздерін Бұлытбайдың ұрпағымыз деп санайтыны белгілі. Кейбіреулер Бұлытбайды Сырдарияның бойында жерленген десе де, оның қайда жатқаны әлі белгісіз. Сыртқы сілтемелер [http://cs303411.vk.me/v303411146/6304/ExIHElRYzHc.jpg Бұлытпай баһадүр бейнесі*]
Созылмалы энтерит

Созылмалы энтерит Созылмалы энтерит(enteritis chronica) жіңішке ішектің кілегей қабатының созылмалы қабынуы. Этиологиясы мен патогенезі Созылмалы энтерит ауруы жедел жұқпалы аурулардан(қантышқақ,сальмоноллез,тырысқақ,іш сүзегі) кейін,ішектің микрофлорасы бұзылған шақта,тұқым қуалайтын энзимопатияларда,иондатқыш сәулеленуден соң,сол сияқты басқа әр түрлі аурулар кезінде де дамуы мүмкін. Клиникалық көрінісі Созылмалы энтериттің негізгі клиникалық белгісі,ол нәжістің бұзылуы.Көбіне іштің өтуі(тәулігіне 6-8 рет) байқалады.Бұл кезде нәжістің түсі жасыл-сары болып келеді,оның мөлшері көбейеді,қорытылмаған ас қалдықтары аралас болуы мүмкін.Кей жағдайларда іш қатады немесе іштің өтуі мен қатуы кезектеседі.Сонымен қатар созылмалы энтеритпен сырқаттанған адам іштің кіндік тұсында ауру сезімінің болуына,іштің шұрқырауына,жалпы әлсіздікке,жүдегеніне шағымдануы мүмкін. Науқасты қарап көрі кезінде белоктардың,майлардың,көмірсулардың,микроэлеементтер мен витаминдердің сіңірілуінің нашарлауын,яғни мальабсорбця синдромы байқалады.Тері қабаты құрғап,тырнақтар сына бастайды,шаш түседі,езуде жарық пайда болады.Ішек бойын пальпация жасаған кезде шұрыл байқалады. Қанды тексергенде анемияны,альбуминдер мен холесетериннің мөлшерінің азаюын анықтайды.Нәжісті зерттегенде Нейтралды май,май қышқылдарын,ет талшықтары мен қорытылмаған клетчатка табылады. Рентгенологиялық зерттеу кезінде барий қойындысының ішекті әркелкі толтыруын,кілегей қабатының бетінің пішінінің бұзылуын,эвакуатрлық қызметінің өзгеруін байқауға болады. Эндоскопиялық зерттеу-интестиноскопия-дәлірек мәліметтер береді,ал кілегей қабатынан алынған биптаттар морфологиялық әдіспен зерттеледі. Созылмалы энтерит ұзақ уақыт белгісіз өтуі мүмкін,ас қорыту және сіңіру үдерістері терең бұзылғанда ғана анемия,гиповитаминоз,жүдеу белгілері пайда болады. Дерек көздер Ішкі аурулар пропедевтикасы,Айтбембет Н.Б,Алматы-2009
Қайнарбұлақ ауылдық округі (Сайрам ауданы)

Қайнарбұлақ ауылдық округі – Түркістан облысы Сайрам ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Асыларық, Қасымбек датқа, Құрлық, Ошақты, Сарыарық, Таскешу, Тоған, Шіркін ауылдары кіреді. Орталығы – Қасымбек датқа ауылы. Кестеде кішірек жазумен тиесілі ауыл маңындағы тұрғылықты тұрғындары ұлттық санақ қорытындысына енген мекен-жайлар көрсетілген. Дереккөздер