kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Алсанджак теміржол вокзалы

Алсанджак теміржол вокзалы — Измирдегі екі негізгі теміржол терминалының бірі және 1858 жылы салынған Кемерден кейінгі Түркиядағы екінші ескі теміржол вокзалы. Тарихы Измир көптеген ғасырлар бойы ауылшаруашылық өнімдерін экспорттау жолдары өткен маңызды сауда қаласы болды. Егістіктерден портқа жүк жеткізу үшін керуендер көп күнді қажет етті. 1856 жылы 22 қыркүйекте Осман империясы Айдыннан Измирге темір жол салу үшін ағылшын компаниясына концессия берді. Бұл күні Османлы теміржол компаниясы (ORC) құрылды. 1857 жылы губернатор Мұстафа Паша тұсында құрылған Измир-Айдын темір жолының басында орналасқан Алсанджак теміржол вокзалы 1858 жылы пайдалануға берілді. Теміржол желісі 1866 жылдан бері кеңінен қолданыста болды. 2006 жылдың мамыр айында станса жобаны жүзеге асыру үшін жабылып, жоба аяқталғаннан кейін 19 мамырда қайта жұмысын бастады. 1935 жылы 1 маусымда TCDD ORC сатып алғаннан кейін станция TCDD бақылауына өтті. Осы кезеңде станцияның атауы Алсанджак болып өзгертілді. Сипаттама Алсанджак теміржол вокзалының құрылысы барокко және рококо стильдері классикалық Осман стилімен бірге қолданылған кейінгі Осман сәулетінің ерекшеліктерін көрсетеді. Интерьерде жеткілікті биік төбелер бар, ал терезе саңылаулары витраждармен безендірілген. Терезелердегі витраждардың арқасында интерьерге түрлі-түсті жарық алуға мүмкіндік бар. Тағы бір ерекшелігі, вокзалдың темір жолдар орналасқан бөлігі рамалық жүйемен бекітілген және өте биік. Бөшке тәрізді доғасы саңылаулардың шекарасын белгілеу үшін ішкі және сыртқы кеңістікті бөлу үшін пайдаланылды. Есік-терезе детальдары әсем безендірілген. Алсанджак стансасының оңтүстік жағындағы ғимаратқа бекітілген мұнараның қасбетіндегі тауашада орналасқан сағат 1890 жылы ғимаратқа қосылды және сонымен бірге Измирдегі алғашқы сағат мұнарасы болып табылады. Келушілердің назарын аударатын бөлігі — кіре берістен кейінгі билет кассасы және оның артынан орналасқан үлкен күту залы. Күту залында жартылай ашық кіреберіс бар және келушілерге бақылау мүмкіндігін ұсынады. Көптеген Осман детальдарын билеттер бөлімінде және кіре берістегі жабық күту аймағында көруге болады. Барлық дерлік секциялар биік төбелерге ие және бір-бірімен кең есіктер арқылы біріктірілген.Вокзалдың үнемі терезелермен жарықтандырылуы келушілерге жайлылық сезімін тудырады. Галерея Дереккөздер
Әулие Николай шіркеуі (Таллин)

Әулие Николай шіркеуі — Таллиннің ортағасырлық басты шіркеулерінің бірі. Ескі қаланың батыс бөлігінің панорамасында көзге бірден түсетін бұл храм XIII ғасырдың ортасында Вестфалиядан келген готландиялық саудагерлердің бастамасымен салынған және теңізде жүргендердің қамқоршысы — Әулие Николайдың құрметіне арналып бой көтерген. 1944 жылдың наурыз айында шіркеу Кеңес Одағының бомбалауынан қатты зардап шекті. Қалпына келтіру жұмыстары аяқталғаннан кейін бұл ғимарат музей және концерт залы ретінде пайдаланылып келеді. Бүгінде бұл — Эстония өнер мұражайының төрт филиалының бірі. Шіркеу ғимараты Эстонияның мәдени мұра нысандарының мемлекеттік тізіміне архитектуралық және тарихи ескерткіш ретінде енгізілген. Тарихы Неміс қоныстанушыларының бір бөлігі — Вестфалиядан келген саудагерлер — 1230 жылы Ратуша алаңының оңтүстік-батыс бөлігінде қоныстанды. Ғимаратты жөндеуден және интерьерді қалпына келтіруден кейін 1984 жылы қаңтарда бұрынғы Нигулист шіркеуінде Эстония өнер мұражайының филиалы және концерт залы ашылды. Нигулист мұражайында Эстонияда сақталған ортағасырлық өнердің ең құнды туындылары: құрбандық үстелдері, мүсіндер, картиналар, герб-эпитафтар, бір кездері Таллинндегі және одан тыс жерлердегі шіркеулер мен монастырларды безендірген конфессиялар бар. Любек суретшісі Берндт Ноткенің әлемге әйгілі «Өлім биі» картинасы ерекше назар аудартады, оның бір бөлігі Әулие Энтони капелласында орналасқан. Картинада Пападан бастап сәбиге дейін әр түрлі таптағы адамдар тізбегі, сондай-ақ олардың қасында би билеп, адамдарды биге баулитын Өлім фигуралары бейнеленген. Суретші бастапқыда екі бірдей картина салды, олардың бірі соғыс кезінде Любекте жойылды, Таллинде бұл жұмыстың бір үзіндісі ғана сақталған. Шіркеуде ескі голландтық жұмыстың құрбандық үстелі сақталған, оны құру атақты Таллиндік суретші Зиттовқа тиесілі. Әулие Николай шіркеуі өзінің тамаша акустикасымен танымал. Оның ғимаратында үнемі органдық концерттер өткізіліп тұрады. 2022 жылдың 8 желтоқсанында жүргізілген тексеру барысында, шіркеу ғимаратының жағдайы қанағаттанарлық деп танылды. Тағы қараңыз * Эстония өнер мұражайы Дереккөздер Сыртқы сілтемелер
Анкара теміржол вокзалы

Анкара теміржол вокзалы (, аббревиатура ATG) — Түркияның Анкара қаласындағы негізгі теміржол вокзалы және қала шегіндегі ірі көлік торабы. Тарихы Түркияның тәуелсіздік соғысы аяқталғаннан кейін Стамбул мен Анкара арасындағы жолаушылар теміржол қатынасы қайта жанданды. 1927 жылы 1 маусымда CFOA-ны түрік мемлекеттік теміржолдары (TCDD) сатып алды және Анкара станциясы TCDD бақылауына өтті. Қазіргі ар-деко стильіндегі ғимаратты 1937 жылы түрік сәулетшісі Шекип Акалин салған. 1993 жылы Стамбул-Анкара желісі толығымен электрлендірілді. 2004 жылы Анкара-Стамбул жүрдек теміржол желісін салу бойынша жұмыстар басталды, бұл кезде Түркия теміржолдарын күрделі модернизациялау аясында Анкарада жаңа теміржол вокзалын салу және 2005 жылдың тамызында Түрік темір жолдары Түркияның Көлік және коммуникация министрлігімен серіктестікте жаңа жоғары жылдамдықты теміржол желісін салуды жоспарлады. 2013 жылдың 9 желтоқсанында Анкара темір жолының қала маңындағы ескі платформаларын бөлшектеу басталды, ал үш жылдан кейін, 2016 жылдың мамырында жұмыс аяқталды. Ғимарат пен теміржол вокзалы 2016 жылдың 29 қазанында ресми түрде ашылды. Сипаттама Вокзал аумағы 194 460 м² (темір жолдарды қоса алғанда), құрылыс алаңы 175 000 м². Ғимарат 8 қабаттан тұрады және 50 000 адамға дейін сыяды. Бір уақытта 12 жүрдек пойыз түйісетін 3 платформадан және 6 теміржол желісі бар. Жалпы сыйымдылығы 1 910 көлік құралы бар автотұрақ, кафе, мейрамхана, жалға алынған 12 бизнес-кеңсе, 217 коммерциялық алаңдар, конференц-залдар жұмыс жасайды. Сонымен қатар намазхана, алғашқы медициналық көмек көрсету және қауіпсіздік бөлімдері, қонақ үй бар. Мүгедектерге арналған екі лифт, пандустар, дәретханалар және теміржол вокзалын пайдаланатын мүгедек жолаушылар үшін жол жүру пункті бар, станция қарттар мен мүгедектерді арбамен қамтамасыз ете алады. Вокзалда жиырма жеті билет кассасы болса, оның бірі мүгедектерге арналған. Вокзалдың жоғарғы қабатында орналасқан 134 бөлмесі бар 5 жұлдызды қонақ үй Анкарада демалатын жолаушыларға қызмет көрсетеді. Галерея Дереккөздер
Nuclearelectrica

Nuclearelectrica — Румынияның атом энергетикасы саласындағы мемлекеттік компаниясы. Компания атом электр станцияларын салумен және оларда электр мен жылу энергиясын өндірумен айналысады, сондай-ақ елдегі атом электр станцияларының операторы болып табылады. Nuclearelectrica 1998 жылы құрылған. Компанияның бір бөлігі Румынияның Қаржы және Экономика министрліктеріне тиесілі. Қазіргі уақытта компанияны Теодор Чирика басқарады. Қызметінің алғышарттары мен тарихы * 1976: румын–канадалық CANDU ядролық реакторын құруға арналған техника-экономикалық негіздеме ұсынылды. * 1978 (желтоқсан): румындық Romenergo компаниясы канадалық AECL компаниясымен Чернаводэ АЭС-інің алғашқы энергоблогын салуға арналған лицензиялау, жобалау және жабдық сатып алу жөнінде келісімшарт жасасты. * 1989 (желтоқсан): Румын революциясы кезінде саяси тұрақсыздыққа байланысты 1-блоктағы жұмыстар тоқтатылды (дайындық деңгейі — 45%). * 1996 (2 желтоқсан): Чернаводэ АЭС-інің 1-энергоблогы ресми түрде пайдалануға берілді. * 1998 (2 шілде): «Nuclearelectrica» ұлттық компаниясы құрылды. * 2007 (5 қазан): Чернаводэ АЭС-інің 2-энергоблогы ресми түрде пайдалануға берілді. Қазіргі қызметі АЭС Чернаводэ «Nuclearelectrica» компаниясының 2016 жылғы жағдай бойынша басқаруында Румыниядағы жалғыз атом электр станциясы — Чернаводэ АЭС орналасқан. Станцияда екі CANDU-6 реакторы орнатылған, олардың жалпы қуаты 1,4116 ГВт, ал орташа жылдық энергия өндіруі 5,613 ГВт·ч құрайды. Бұл көрсеткіш Румынияның жылдық электр энергиясына деген қажеттілігінің 18–20%-ына сәйкес келеді (орташа алғанда 19,4% жыл сайын). Компания сонымен қатар АЭС үшін отын жеткізушісі болып табылады. Қазіргі уақытта Чернаводэ АЭС-інің 3-ші және 4-ші блоктарын салу жұмыстары жүріп жатыр (жобаның құны шамамен 3,5 миллиард АҚШ долларын құрайды). Құрылыс туралы алдын ала келісім 2008 жылдың 7 наурызында ArcelorMittal, CEZ, Electrabel, Enel, Iberdrola және RWE компанияларымен қол қойылған. 2015 жылдың 22 қазанында Қытайдың CGN корпорациясымен Чернаводэ АЭС-інің 3-ші және 4-ші блоктарын жабдықтау жөнінде келісім мақұлданды. Электр энергиясын өндіруі 2015 жылдың бірінші тоқсанында 2,997 ТВт электр энергиясы өндірілген, ал елдегі электр энергиясын тұтыну 2,762 ТВт болған. ал 2000 жылы бар болғаны 5 ТВт өндірілген. 2007 жылғы қазан айында Румыния үкіметі арнайы бұйрықпен компанияның 1,419 миллиард румын лейі (шамамен 429 миллион еуро) сомасындағы сыртқы қарызының бір бөлігін жойды. 2015 жылғы бірінші тоқсанда компанияның таза табысы 35 миллион румын лейінен асты, бұл 2014 жылдың бірінші тоқсанына қарағанда шамамен 11% артық болды. Дереккөздер Сілтемелер * [http://www.nuclearelectrica.ro/ Ресми сайты]
Молдовагаз

{{Компания 2013 жылдың соңында «Молдовагаздың» «Газпром» алдындағы қарызы 5,2 миллиард АҚШ долларын құрады, оның ішінде 4,7 миллиарды (яғни 90%) Приднестровье өңірінің берешегі болатын. 2023 жылдың соңында «Молдовагаз» АҚ-ның «Газпром» алдындағы қарызы 11,646 миллиард АҚШ долларын құрады, оның шамамен 10,937 миллиарды (яғни 94%) Приднестровье аймағының берешегі еді. Құрылымы «Молдовагаз» АҚ құрамына кіретін (35 өңірлік филиалдарды есептемегенде) газды тасымалдау, тарату және жеткізумен айналысатын жауапкершілігі шектеулі серіктестіктер мыналар болып табылады: Тасымалдау * Молдоватрансгаз (оң жағалау) — 2023 жылдың 19 қыркүйегінен бастап бес жыл мерзімге Румынияның мемлекеттік Transgaz компаниясының еншілес ұйымы Vestmoldtransgaz басқаруына берілген. * Тираспольтрансгаз (сол жағалау) Тарату Оң жағалау: * Кишинэу-газ * Бэлць-газ * Яловень-газ * Орхей-газ * Единец-газ * Флорешть-газ * Чимишлия-газ * Унгень-газ * Гагауз-газ * Штефан Водэ-газ * Тараклия-газ * Кахул-газ Сол жағалау: * Тирасполь-газ * Бендеры-газ * Слободзея-газ * Дубоссары-газ * Рыбница-газ Басқа қызмет түрлері Жоғарыда көрсетілген бағыттардан тыс жұмыстармен «Молдовагаз» құрамындағы Флакэра Албастрэ ЖШС айналысады. Статистика Дереккөздер Сілтемелер * [http://www.moldovagaz.md/ Ресми сайты]
Люмьер және компания

«Люмьер және компания» — ағайынды Люмьерлер шығарған кинокамераға түсірілген 40 шағын эпизодтан тұратын 1995 жылғы тәжірибелік фильм. Әлемнің танымал режиссёрлеріне Франция синематекасы мұражайынан уақытқа алынған алғашқы кино жасаушылардың камерасы берілді. Оларға келесідей талап қойылды: * Эпизод ұзақтығы 52 секундтан аспауы керек. * Синхронды дыбысталуы қолданылмайды. * Үш дубльден көп болмау керек. Түсірілген эпизодтарды және түсіру барысын қамтитын бұл фильм тарихтағы алғашқы кинотуындылардың 100-жылдығына орай жасалды. Люмьерлер түсірген аса әйгілі пойыздың келуі туралы киноның ұзақтығы 52 секунд болған еді. Режиссёрлер * Джеймс Айвори және Исмаил Мерчант * Габриэль Аксель * Мерзак Аллуаш * Тео Ангелопулос * Висенте Аранда * Джон Бурмен * Жако Ван Дормаль * Режис Варнье * Вим Вендерс * Коста-Гаврас * Питер Гринуэй * Раймон Депардон * Ёсисигэ Ёсида * Франсис Жиро * Чжан Имоу * Гастон Каборе * Аббас Киаростами * Седрик Клапиш * Андрей Кончаловский * Ален Корно * Патрис Леконт * Клод Лелуш * Спайк Ли * Дэвид Линч * Бигас Луна * Клод Миллер * Сара Мун * Артур Пенн * Люсьен Пентилье * Жак Риветт * Хельма Сандерс-Брамс * Надин Трентиньян * Фернандо Труэба * Лив Ульман * Идрисса Уэдраого * Хью Хадсон * Лассе Халльстрём * Михаэль Ханеке * Юсеф Шахин * Джерри Шацберг Дереккөздер
Кадифекале

Кадифекале — Түркиядағы Измир қаласында орналасқан бекініс. Ежелгі Смирнаның акрополі болған бекініс Измир шығанағының үстіндегі 186 м биіктіктегі Пагос төбесінде орналасқан. Тарихы Бұрында екі ежелгі Смирна (көне қала) болды — ескі Смирна және жаңа Смирна. Ескі Смирна біздің дәуірімізге дейінгі 11 ғасырда қоныстанған және Измирдің Байраклы ауданындағы Тепекулада орналасқан. Александр Македонский біздің эрамызға дейінгі 4 ғасырда келіп, ескі Смирнаны жаулап алды. Кейінірек ол ежелгі гректер Пагос (Πάγος) деп атаған жақын маңдағы төбенің басында аң аулап, шынардың астында ұйықтап жатқанда, түсінде ол төбеде салынған үлкен қаланы көрген. Александрдың арманы ол қайтыс болғаннан кейін ғана орындалды. Ескі Смирна қалашығы қараусыз қалып, халық қаланың жаңа орнына көшті. 1930 жылы түрік үкіметі қаланың атауын Измир деп өзгертті. Македонский армандаған жерде Османдар қайта салған Византия қамалы орналасқан. Османдар Кадифекале қамалын (барқыт қамал) атады. Сипаттама Бұл қамал біздің дәуірімізге дейінгі төртінші ғасырда өте ұзақ уақыт бойы салынған. Ол генерал Александр Македонский Лисимахтың басшылығымен салынған. Қамалдың ауданы алты шаршы шақырымға созылады, ал кейбір бөліктерінде биіктігі отыз бес метрге жетті. Бүгінгі күнге дейін тек бес мұнара, сондай-ақ оңтүстікте орналасқан бекініс қабырғасы сақталған. Қалғанының бәрі 2007 жылы қайтадан қалпына келтірілді. Қамал теңіз жағалауынан екі шақырым жерде орналасқан. Қазіргі уақытта Кадификале қамалы көптеген туристер келетін орынға айналды. Қамал төбенің басында орналасқандықтан, оның аумағына келіп Измир шығанағының көрінісін тамашалауға болады. Қазіргі қабырғалар орта ғасырларға жатады. Бірқатар дереккөздер қазіргі қабырғалардың астынан эллиндік тастың фрагменттері табылғанын айтады, бірақ бұл мәлімдемелер жалпыға бірдей мақұлданған жоқ. Қамалдың батысындағы ұзын ойпатта стадионның, қамал қақпасының шығысында Смирна театры орны бар. Екі жұмыс та жойқын жер сілкінісінен кейінгі қалпына келтіру кезеңіне жатады. Қамалдың жанында Рим дәуірінде салынған және Византия мен Осман дәуірінде қалпына келтірілген цистерналардың қирандылары бар. Олар Смирнаның су құбырының орталығы болды. Галерея Дереккөздер
Молдова Ұлттық банкі

Молдова Ұлттық банкі — Молдова Республикасының орталық банкі. 1991 жылы құрылған. Молдова Ұлттық банкінің құзыретіне мыналар кіреді: * шарттар жасасу және міндеттемелер шығару; * өз функцияларын жүзеге асыру мақсатында жылжымалы және жылжымайтын мүлікті иемдену және пайдалану; * сотқа талап қою және сот процесіне тарап ретінде қатысу. Негізгі міндеті: * Молдова Ұлттық банкінің негізгі міндеті — баға тұрақтылығын қамтамасыз ету және сақтау. * Бұл міндетке нұқсан келтірмей, Ұлттық банк нарық қағидаттарына негізделген қаржы жүйесін дамытып, қолдайды және мемлекеттің жалпы экономикалық саясатын жүзеге асыруға ықпал етеді. Ұлттық банк мынадай негізгі функцияларды орындайды: * мемлекеттің ақша-несие және валюта саясатын айқындайды және жүзеге асырады; * мемлекеттің банкирі және оның қаржылық агенті ретінде қызмет атқарады; * экономикалық және ақша айналымына қатысты талдау жүргізіп, оның негізінде Үкіметке ұсыныстар енгізеді, талдау нәтижелерін жұртшылықтың назарына жеткізеді; * қаржы мекемелерінің қызметін лицензиялайды, қадағалайды және реттейді; * банктерге несие береді; * республикадағы төлем жүйесіне бақылау жүргізеді және банкаралық төлем жүйесінің тиімді жұмыс істеуіне жәрдемдеседі; * ұлттық валютаның жалғыз эмиссиялық органы ретінде әрекет етеді; * Үкіметпен консультациялардан кейін ұлттық * валютаның айырбас бағамы режимін белгілейді; * мемлекеттің алтын-валюта қорларын сақтайды және оларды басқарады; * Халықаралық шарттардың талаптарына сәйкес, банк ісі, несиелеу және ақша айналымы салаларында Молдова Республикасының халықаралық қоғамдық ұйымдардың қызметіне қатысуынан туындайтын міндеттемелерді Республика атынан өз мойнына алады және тиісті операцияларды жүзеге асырады; * мемлекеттің төлем теңгерімін құрастырады; * Молдова Республикасының аумағында валюталық реттеуді жүзеге асырады. 1995 жылы Молдова Республикасы Парламенті «Молдова Ұлттық банкі туралы заңды» қабылдады, оған сәйкес Ұлттық банк тәуелсіз қоғамдық құқықтық тұлға болып табылады, алайда ол парламентке есеп беретін түрде қызмет атқарып, өз міндеттерін жүзеге асыруда Үкіметпен ынтымақтастықта жұмыс істейді. Сілтемелер * [https://www.bnm.md/ru Молдова Ұлттық банкінің ресми сайты]
Хисар мешіті

Хисар мешіті — Түркияның Измир қаласындағы тарихи мешіт. Оны 1592-1598 жылдары Измир биі және Осман империясының билеушісі Айдиноглы Якуббей салған деп есептеледі. Сипаттама Мешіт өз атауын бір кездері Измир портының сағасында тұрған, «Порт бекінісі» деген атпен белгілі бекіністен алған. Осман дәуірінде қаланың ең үлкен мешіті болған Хисар мешіті Измирдегі мешіттер арасында ең бай гипс әшекейлерімен безендірілген. Қабырға беттерін, михрабты, аркаларды, күмбездің ішін, терезелерді, қараған кезде қисық бұтақтарды, жапырақтарды, гүлдерді, жүзім шоқтарын және жұлдызды өрнектерді байқауға болады. Мешіт 19 ғасырдағы күшті жер сілкінісінен кейін жиі жөнделді. 1927 жылы жер сілкінісінен кейін қайта қираған мұнараны сол кездегі Измир губернаторы Казым (Дирик) паша тұрғызған. Мешіт 2003 жылғы жер сілкінісінен кейін де күрделі жөндеуден өткен және оның соңғы қалпына келтіру жұмыстары 2017 жылы болған. Төртбұрышты намазхананың шетіндегі сегіз бағанаға үлкен күмбез тіреледі. Ол бірнеше кішірек күмбезбен қоршалған. Бас күмбездің екі жағында тағы алты үлкен күмбез бар. Негізгі намазханаға апаратын кейбір қосалқы ғимараттар тоғыз шағын күмбезбен жабылған. Олар мешітке ерекшелік қосып, ғимараттың ішкі өлшемдерін көрнекі түрде арттырады. Ішінде намаз алдында жуынуға арналған шағын бассейндер мен балконы бар бір мұнара бар. Мешіттің кіреберіс есіктерінің үстінде Құраннан үзінді келтіретін каллиграфиялық жазулар бар. Галерея Дереккөздер
Лёша Рав

{{Жазушы Рогожин орыс, мордва мен чуваш тілдерін білетін, чуваш әдебиетін мордва (эрзя) тіліне аударған. Аудармашы ретінде Рогожин 1940 жылғы К. В. Ивановтың «Нарспи» поэмасын аударғаны үшін белгілі. Тұңғыш тақпақтарын ол «Якстере теште» («Қызыл жұлдыз») газетінде басып шығарды, 1930 жылдардан бастап еңбектерін «Сятко» журналында, «Эрзянь коммуна» («Эрзя коммунасы») мен «Ленинэнь киява» («Ленин жолымен») газеттерінде, бірлескен жинақтарда жариялайтын болды. Мордовия табиғаты мен ауылдағы өмір жайлы жырлайтын еңбектері «Иетне жойнить» (Жылдар шылдырады, 1933) поэмалар жинағына енді. 1930 жылдардан бастап Рогожин поэма жанрында өлең айтты, екі төңкерістің қарсаңындағы эрзялар өмірі жайлы «Гале» (1935) мен «Литува» (1938) эпостық поэма жазды. Бірінші поэманың оқиға желісі 1905–1907 жылдардағы Бірінші орыс төңкерісі кезінде орын алса, екіншідегісі Қазан төңкерісі барысында орын алды, әлеуметтік теңсіздік пен патриархатқа қарсы күресті мақтады. Ол, оған қоса, орыс тіліндегі «Последний» (1934) революциялық поэмасын жазды. 1941 жылы Рогожин Чамзинка мектебіне жіберілді, ол жерде орыс тілі мен әдебиетін оқытты, 1943 жылға дейін оның жетекшісі еді. КСРО Жазушылар одағының мүшесі болатын. 1943 жылғы көктемде Қызыл армияға шақыру алды, 1944 жылғы 24 наурызда, Дрогобыч үшін шайқаста қайтыс болды. Қазір бауырластар зиратында жерленген. Еске алу Рогожин құрметіне Малые Кармалы қоныс кітапханасы мен музей аталған. Дереккөздер Әдебиет * Маскаев А., Кавто поэмат, «Сятко», 1940, № 10. Эрзя тілінде * Коломасов В., Рогожинэнь «Литува» поэмадонзо, «Сятко», 1940, № 4. Эрзя тілінде * Горбунов В. В., Мордовской советской литературась, Саранск, 1952. Эрзя тілінде * История мордовской советской литературы, т. 1, Саранск, 1968. Орыс тілінде * Писатели Сов. Мордовии. Библиографичный справочник, Саранск, 1958.. Орыс тілінде
Пётр Семёнович Кириллов

Пётр Семёнович Кириллов (белгілі лақап аттары — Пётр Эрьке, Пшти Пеель; 1934 жылы ол КСРО Жазушылар одағының мүшесі болды. 1955 жылғы 24 қарашада, Мәскеуде Кириллов қайтыс болды. Ол Саранскіде жерленген. Галерея Дереккөздер
Рокфорд (Иллинойс)

Рокфорд — АҚШ-тың Иллинойс штатындағы халық саны бойынша үшінші қала. Уиннебейго округінде, штаттың солтүстік-батыс бөлігінде, Висконсин шекарасына жақын жерде орналасқан. 2010 жылғы халық санағы бойынша Рокфорд халқының саны 152 871 адамды құрады, бұл 2000 жылғы халық санағымен салыстырғанда 1,8%-ға өсті. Дереккөздер Сыртқы cілтемелер * [https://web.archive.org/web/20090212040004/http://ci.rockford.il.us/ Қаланың ресми сайты]
Иван Алексеевич Калинкин

Иван Алексеевич Калинкин (23 маусым 1935 жыл, Челдаево, Ульяновск облысы – 18 маусым 2012 жыл) — эрзя жазушысы, ақын, редактор, КСРО Жазушылар одағының мүшесі, Ресей Федерациясы мәдениетінің еңбек сіңірген қызметкері (1995). Өмірбаяны Ерте жылдары Калинкин Челдаево ауылындағы (Инза ауданы, Ульяновск облысы) шаруалар отбасында туған. Әкесі 1944 жылы майданда қайтыс болды да, Кириллов пен анасы сол жылы Мордва АКСР-індегі Большое Игнатово ауданына көшті. Кириллов осылайша Семёновка мен Коммунары кенттерінде және Большое Игнатово ауылында тұрған. Кириллов Большое Игнатово аудандық Спасский орта мектебінде және Ардатов мәдени-ағарту мектебінде білім алды. Әскери қызметінен кейін ол Старое Чамзино (1956—1959) ауылындағы клуб меңгерушісі болды. Журналист мансабы 1959 жылғы наурыздан бастап Калинкин Большое Игнатово аудандық «Знамя труда» («Еңбек туы») газетінің редакциясында жұмыс істеді. Кейін ол «Маяк» («Шамшырақ») Ардатов газетінің, «Победа» («Жеңіс») Ромоданово газетінің қызметкері және «Восход» («Шығыс») Большое Игнатово газеті бөлімшесінің меңгерушісі болды. 1970 жылы ол Горьков әлеумет-саясаттану институтындағы оқуын бітіріп, сол жылы «Восход» редакторы атанды. 1972 жылы ол Саранскіге көшеді де, республикалық «Эрзянь правда» баспасы бөлімшесінің меңгерушісі, «Сятко» («Ұшқын») журналының жауапты хатшысы болды. 1976 жылдан бастап ол — КСРО Жазушылар одағының мүшесі, 1977–1984 жылдары «Сятко» журналының бас редакторы. 1984 жылғы маусымнан бастап ол Мордва АКСР Жазушылар одағы билігінің басшысы еді. Әдеби мансабы Калинкиннің «Почтальонка» («Пошташы қыз») атты тұңғыш тақпағы «Сурань толт» («Сура жалындары») журналында, 1956 жылы жарық көрді. Бүкіл мансабы бойы Калинкин тақпақтар мен поэмалардың 19 кітабы, «Ава ды лей» («Әйел мен өзен») тақпақтары бар романын шығарды. Калинкиннің «Зорянь мизолкст» («Арай күлкісі») атты тұңғыш кітабы Саранскіде, 1969 жылы жарық көрді, еңбек адамдары мен Мордовия табиғатына арналған болатын. Марапаттары 1990 жылы Калинкинге «Пиче вирь» («Қарағай орманы»), «Цветы дружбы» («Достық гүлдері»), «Песни с берегов Суры и Мокши» («Сура мен Мокша жағалаулардан әндер») тақпақтар мен поэмалар жинақтары үшін Мордва АКСР Мемлекеттік сыйлығын берілді. Калинкин, Мордовия Халық жазушысы, Мордовия еңбек сіңірген ақыны (1990), Ресей Федерациясы мәдениетінің еңбек сіңірген қайраткері атақтарының және Құрмет Белгісі орденінің иесі еді. Мордовия Жоғарғы кеңесінің депутаты, Ресей Федерациясы Жазушылар одағы басқармасының хатшысы болып сайланды. Сыртқы сілтемелер * [http://www.lib.e-mordovia.ru/Library/?Char&id53 Библиотека мордовской литературы. Иван Алексеевич Калинкин] * [http://www.nbrkomi.ru/page/2922/ Национальная библиотеки Республики Коми. Иван Алексеевич Калинкин]
Таллахасси

Таллахасси — Флорида штатының Леон округіне жататын АҚШ қаласы. Халық тығыздығы — 196 169 адам/км2. Қаланың ауданы округтің шекарасына дейін кеңейеді, сондықтан қаланың нақты халқы шамамен 1,5 есе өседі. Флорида штатының солтүстігінде орналасқан. Мускогон тілінде бұл атау «ескі қала» дегенді білдіреді. Үнді қонысы 1200 жылдан бері өмір сүріп келеді. Испандықтар 1538–1539 жылдың қысында апалачтарға тиесілі Анхаика қаласына жетті. Тарихы Таллахасси атауы Маскоги тілінде «ескі қала» дегенді білдіреді және бір кездері осы аймақта өмір сүрген жергілікті апалач тайпасының дәстүрлерінен шыққан. Ол 1824 жылы Флорида штатының астанасы болып таңдалды. Бұл таңдау штаттың басқа ірі қалаларына (Пенсаколла және Сент-Огастин) қарағанда қаланың орталыққа жақын географиялық орналасуына байланысты жасалды. Бұл аймақты тарихи түрде үнді тайпалары мекендеген. Апалач үндістері осы аймақтың алғашқы тұрғындарының бірі болды. Экономикасы Таллахасси экономикасы негізінен мемлекеттік мекемелерге, білім беру мен зерттеулерге, сондай-ақ технологиялық секторға негізделген. Қалада Флориданың заң шығарушы, атқарушы және сот органдары орналасқан. Сондай-ақ, қалада екі ірі университет орналасқан. Тарихи және мәдени орындар, әсіресе Флорида Капитолий кешені туристер үшін тартымды орындар болып табылады. Климаты Таллахассидің субтропикалық климаты бар, яғни жазы ыстық және қысы жұмсақ. Оның орташа температурасы көктем мен жазда 27–32°C, қыста 5–15°C. Екінші жағынан, жаз айларында қысқа мерзімді нөсер жиі кездеседі. Сыртқы cілтемелер * [https://www.talgov.com/Main/Home Қаланың ресми сайты]
Лысица (тау)

Лысица (, тұрмыстық атауы — Әулие Катажина тауы, поляк. Góra Świętej ) — теңіз деңгейінен 614 метр биіктікте орналасқан Свентокшис тауларының ең биік шыңы. Ол Лысогуры жотасының батыс бөлігінде, Свента-Катажина ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай орналасқан. Польша таулары тәжінің құрамына кіреді және оның ең аласа шыңы болып есептеледі. Свентокшис ұлттық паркінің қатал қорғалатын аумағында орналасқан. Тау екі шыңнан тұрады. Шығыс шыңы — Агата жартасы немесе Замчиско деп аталады, теңіз деңгейінен 614 метр биіктікте орналасқан. Бұл жерден солтүстікке қарай — Мейская және Псарская тауларына шектеулі көрініс ашылады. Екі шыңның арақашықтығы шамамен 700 метр. Лысица кембрий дәуірінің кварциттері мен сланцтарынан тұрады. Шыңның солтүстігі мен оңтүстігі жартас шыңдарымен қоршалған. Лысица түгелдей орманмен көмкерілген. Жоғарғы бөлігінде шырша өседі, ал төменірек — самырсын-бук орманы. Оңтүстік беткейінде теңіз деңгейінен шамамен 590 метр биіктікте шағын шымтезекті батпақ бар. Аңыз бойынша, Лысицаның етегінде бір кездері славян ғибадатханасы болған, оның орнында қазір бернардин монах әйелдер монастыры орналасқан. Таудың үстімен Голошицтан Кузнякиге дейін созылатын Эдмунд Массальский атындағы басты Свентокшиский жаяу жүргіншілер бағыты өтеді. 2018 жылға дейін ең биік нүкте — батыс шыңы деп есептеліп келген, онда айқыш орнатылған және оның биіктігі теңіз деңгейінен 612 метр деп көрсетілген. Алайда 2018 жылғы өлшеулер шығыс шың — Агата (Агата шыңы) — биіктеу екенін көрсетіп, оның нақты биіктігі 613,96 метр екені анықталған. Әдебиеттер * Дереккөздер
Польша аумағындағы тас дәуірі

Польша аумағындағы тас дәуірі — бұл қазіргі Польша мемлекетінің шегінде адамның металлдарды қолдануына дейінгі кезеңді қамтитын дәуір. Ол үш негізгі кезеңге бөлінеді: палеолит, мезолит және неолит. Палеолит Польша аумағындағы адамның алғашқы қоныстану іздері елдің оңтүстігіндегі үшінші мұз дәуірінің шөгінділерінен табылған. Бұл кезеңдегі адамдар неандертальдар деп аталады. Ерте палеолит адамының дамуы өте баяу жүргенімен, ол тас өңдеу ісінде белгілі бір жетістіктерге жеткен. Адамдар тастан пышақ, найза ұшы, қырғыш және басқа да еңбек құралдарын жасауды, сүйек пен ағашты өңдеуді үйренген. Осы кезеңге жататын бір тұрақтан табылған артефактілер бұл орынның кейінгі дәуірлерде де тұрақ ретінде пайдаланылғанын көрсетеді. Мезолит Орта тас дәуірі — мезолит — б.з.д. XV—XII мыңжылдықтардан VI—V мыңжылдықтарға дейін созылды. Бұл кезеңде мұз дәуірі аяқталып, климат жақсарып, адам отырықшы өмір салтына өте бастады. Аңшылықпен қатар, адамдар терімшілікпен де айналысты. Осы уақытта садақ пен жебе ойлап табылып, аң аулау сапасы жаңа деңгейге көтерілді. Сүйектен жасалған құралдар ұшына салынған шақпақ тастардың арқасында өткір бола түсті. Ағашты өңдеуге арналған құралдар пайда болып, балық аулау жеңілдеді. Тас енді жер бетінен терілмей, арнайы қазылып алынатын болды. Кейбір тайпалар бұл кезде мал шаруашылығымен айналыса бастады, ал тұрмыста саздан жасалған ыдыстар қолданылды. Неолит Жаңа тас дәуірі Польша аумағында б.з.д. III мыңжылдық пен ішінара II мыңжылдықты қамтиды. Бұл кезеңде мал шаруашылығының дамуы және қарапайым егіншіліктің пайда болуы адамзаттың экономикалық жағдайының жақсаруына алып келді. Мұны Польша аумағына Орта Дунай өңірінен Морав қақпасы арқылы келген таспалы керамика мәдениетіне жататын тайпалардың келуімен байланыстырады. Адам тас өңдеудің жаңа әдістерін – жылтырату мен тесуді меңгерді, соның арқасында құралдар берік әрі ыңғайлы бола түсті. Сапқа мықтап бекітілген тас балталар, кетпендер және басқа да еңбек құралдары пайда болды. Шикізатқа бай аймақтарда тасты (нефрит, серпентин) қазып алып, одан құрал жасайтын шеберханалар пайда болды. Мұндай шеберханалар, мысалы, Силезияда жұмыс істеді, ал сол жерде жасалған бұйымдар алыс аймақтарға дейін таралатын болған. Дереккөздер
Lemon Demon

Lemon Demon — америкалық комик және музыкант Нил Сисерига жасаған музыкалық жоба және топ. Жоба әндерінің көпшілігін тек Нил орындайды,бірақ кейде толық ансамбльмен бірге. Сисерига және бұрын «Trapezoid» бүркеншік атымен аспаптық музыка мен бірнеше бейне ойын музыкасының ремикстерін шығарған, кейінірек Trapezoid деп аталатын басқа топтың сұранысы бойынша «Deporitaz» анаграммасы болып өзгертілген. Тарихі 2003 жылдан бастап Сисерига өзінің Lemon Demon музыкалық жобасы аясында 7 толық метражды альбом шығарды. 2005 жылы ол және аниматор Шон Вуллиез Newgrounds-та Flash форматында «Ultimate showdown of Ultimate Destiny» анимациялық музыкалық бейнеклипті шығарды. Ол Newgrounds-те 12 миллионнан астам қаралым жинады, сонымен қатар бірнеше апта бойы доктор Дементоның шоуында «күлкілі бестікті» басқарды және 2006 жылы № 1 сұранысқа ие болды. Ән кейінірек 2006 жылғы Dinosaurchestra альбомына енгізілді. Әннің жаңартылған жазбасы 2010 жылы Rock Band үшін шығарылды. 2009 жылдың сәуірінде Сисерига өзінің алғашқы төрт альбомын өз сайтында тегін жүктеп алуға болатын шығарды neilcic.com; дегенмен, олар қазіргі уақытта сайтта орналастырылған «lemondemon.com». 2016 жылдың қаңтарында Нил 2016 жылдың 29 ақпанында шыққан Lemon Demon толық метражды альбомы Spirit Phone туралы жариялады. Альбом шығарылғаннан кейінгі бірінші аптада Bandcamp-та ең көп сатылған альбом болды 2018 жылдың 10 шілдесінде альбомның CD, кассета және винил көшірмелері Needlejuice Records арқылы сатылатыны белгілі болды., кейінірек EP Lemon Demon I Am Become Christmas, Nature Tapes және View-Monster жаңартылған нұсқаларын таратады. Дискографияcы Студиялық альбомдар * Clown Circus (2003) * Live from the Haunted Candle Shop (2003) * Hip to the Javabean (2004) * Damn Skippy (2005) Концерт альбомдары * Live (Only Not) (2011) Альбом жинақтары * Almanac 2009 (2009) EP * I Am Become Christmas (2012) * Nature tapes (2014) Синглдер * «Brodyquest» (2010) * «Goosebumps» (2011) * «Really Cool Wig» (2011) * «Money Dollar Bills» (2012) * «My Trains» (2013) * «Two Trucks» (2013) * «Everybody Loves Raymond» (2013) * «Jaws» (2013) * «Kubrick and the Beast (2015)» Бұл 1970-1980 жылдардағы танымал әндерге, соның ішінде Lipps Inc. тобының «Funkytown» әніне құрмет. Дереккөздер
Конак мешіті

Конак мешіті — Түркияның Измир қаласындағы «Ялы» мешіті деп те аталатын Конак мешіті 1755 жылы сол кезде Измирді басқарған Катипзаде Мехмет Пашаның әйелі Айше ханымның қамқорлығымен салынған мешіт. Тарихы Конак мешітін теңіз жағасында орналасқандықтан «леб-и-деряда» деп атаған. Ол сондай-ақ Ялы мешіті, үкімет мешіті және Айше ханым мешіті ретінде белгілі. Мешітті Мехмет Пашаның қызы Айше Ханым 18 ғасырдың ортасында өзі тұрған сарайдың жанына салынған медресеге қосылған шағын мешіт ретінде қызмет ету үшін салған. Медресенің ең көне құжаты 1749 жылға жатады. Бұл шағын мешіт медреседен алты жылдан кейін 1755 жылы салынған. Кейінгі жөндеу және қалпына келтіру үшін 1867 жылы мешіт әкімшілік сарайымен бірге бұзылып, 1873 жылы олардың орнына шағын мешіт салынды. Сипаттамасы Конак мешіті Измир курорттық қаласының орталық бөлігінде, Конак деп аталатын орталық алаңда орналасқан. Ол губернатор кешені мен сағат мұнарасының жанында орналасқан шағын сегіз қырлы ғимарат. Конак мешітінің қабырғалары толығымен Катахьядан әкелінген көгілдір плиткалармен қапталған. Мешіт – бір күмбезді және бір мұнарасы бар классикалық Осман сәулет стиліндегі құрылым. Бірінші дүниежүзілік соғыстың аяғында сол кездегі Измир губернаторы Рахми бейдің бастамасымен мешітті сәулетші Тахсин Сермет бей сол кезеңнің ең көп тараған стилі болған ұлттық сәулет үлгісінде жөндеуден өткізді. Мешіт мұнарасы сегіз қырлы кесілген тастан салынған. 1964 және 1997 жылдары тағы екі рет жөндеуден өткізілген. Алғашқы тақтайшалар Хафиз Мехмет Әпендіге, 1964 жылғы тақтайшалар Хафиз Мехмет Эфендидің ұлы Хакки Чиничиоғлуға, 1997 жылғы тақтайшалар керамика суретшісі Умран Бараданға тиесілі. Дереккөздер
Игнатий Тимофеевич Зорин

Игнатий Тимофеевич Зорин (; 1866 жыл, Вечканово, Самара губерниясы – белгісіз) — эрзя ақыны, әңгімеші. Мокша-эрзя тарихы мен әдебиетінде белгілі болғанына қарамастан бұл тұлға жайлы ақпарат өте аз. Зориннің тек туған жері белгілі — Вечканово эрзя ауылы, Бугуруслан уезі, Самара губерниясы, Ресей империясы. Өмірбаяны Зорин 1866 жылы Самара губерниясының Бугуруслан уезіндегі Вечканово ауылында (қазіргі Исаклы ауданы, Самара облысы) туған. Зорин белгілі фин тілтанушысы, фольклоршы мен этнолог Хейкки Паасоненмен тұңғыш рет 1898 жылы кездесті. Профессор экспедицияға ақша алған болды да, оның информанттары болып И. Сирикин, И. Зорин, А. Шувалов, И. Школьников, А. Леонтьев, С. Цигин, Р. Учаев пен В. Савкин тағайындалды. Вечкановоға келген Паасонен жергілікті халықтардың аңыз-ертегілерін жинамақ болды. Игнатий Зорин арқылы ол 100-ден астам фольклор шығармаларына қол жеткізген еді, оның 20 шамасын Зориннің өзі жазған болатын. Паасонен мен Зорин арасындағы бұл әріптестік 1900–1910 жылдары жалғасты. Сауатсыздығына қарамастан Зорин — мокша-эрзя әдебиеті мен тарихындағы аса маңызды тұлғалардың бірі. Өзі жазған поэма-шығармаларын Зорин «моро» («ән») байырғы эрзя сөзімен атайтын. Зориннің атынан Паасоненге жолданған хаттарда (олар әлі күнге дейін Хельсинкиде, фин-угор қоғамының мұрағатында сақтаулы) анық байқалатыны осы: Зорин нағыз жазушы ретінде мокша-эрзя дәстүрлерінің құндылығын түсінді, ежелгі эрзя дінін, дәстүрін сақтайтын. Өз Құдайына сенетін ол христиандыққа қарсы емес еді. Ақын-әңгімеші ретінде Игнатий Зорин кәдімгі эрзяның өмірінде пұтқа табынушылық дәстүрлері күшті болған, ал христиандық құлшылық дәстүрлері әлі тамыр жаймаған кезеңде өмір сүріп, өлеңдерін жазған. Зорин шығармашылығында күнделікті жастар тақырыбына арналған лирикалық өлеңдер маңызды орын алады. Мокша мен эрзя дәстүріне мән беретін бұл ертегілердің сюжеттері мысқылға да жиі ұшырасатын, ал кей жерлерде тіпті поэтикалық сатира де кездеседі. Әдебиет * Mordwinische Volksdichtung. Gesammelt on Ignatij Zorin, Durchgesehen u. transkribiert von Heikki Paasonen, übers. von Kaino Heikkilä u. Paavo Ravila, Herausgeg von Martti Kahla. VI. Band. SUST 162. Helsinki 1977, Suomalais-Ugrilainen Seura. * Мокшэрзянь литературань антология, XVIII—XX Векне / Кочказе, сёрмадозень очеркнень и комментариятнень А. В. Алёшкин. — Саранск: Мордовскяй книжнай издательствась. 2003. — 480 с. — (Тюштянь масторонц моронза-арьсеманза). Дереккөздер
Дмитрий Степанович Желтов

Дмитрий Степанович Желтов (1890 жыл, Напольное, Сімбір губерниясы – 1961 жыл, Бішкек) — кеңестік партия қайраткері. Өмірбаяны Дмитрий Желтов 1890 жылы Сімбір губерниясының Алатырь уезіндегі Напольное ауылында (қазіргі Порецкое ауданы, Чувашия) туған. 1910 жылы ол Порецкое мұғалімдер семинариясында білім алды. Оқуынан кейін ол ауыл мектебінде оқытатын болды. Кейін Ресейдегі азамат соғысына қатысты. 1914 жылы армияға шақыру алды. 1918 жылы КОКП-ның Алатырь аудандық комитетінде жұмыс істеді. 1921 жылдан 1924 жылға дейін Желтов КОКП ОК мордовиялық филиалының хатшысы болатын. Желтов бастамасымен «Якстере Теште» («Қызыл жұлдыз») мен «Од Веле» («Жаңа ауыл») эрзятілді газеттері жарық көрген болатын. Желтов қызметінің арқасында Алатырьде, Петровскіде эрзятілді оқу орындары да ашылған. Кейін ол түрікмен делегациясының мүшесі, Орталық Ауыл шаруашылығы Банктерінің тексерушісі, Бурят-Моңғол АКСР Ауыл шаруашылығы Халық комиссариатының төрағасы болды. 1937 жылы Желтов қамауға алынды, қуылды. 1956 жылы КСРО үкіметі оны ақтады. 1961 жылы Бішкекте Желтов қайтыс болды. Қолданылған әдебиет *Дёмин, Василий Иванович. Эрзянь журналистиканть эрямопингезэ : монография : кавто пельксстз Василий Дёмин. - Саранск : Лит. фонд России, 2013. - Васенце пельксхь ' - 404 с. - Мордов.- эрзя яз.
Тампа

Тампа — Флорида штатының үшінші қаласы, түбектің батысында, Тампа шығанағының жағалауында орналасқан Хилсборо округінің әкімшілік орталығы. 2021 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 387 050 адамды құрайды. Сент-Питерсберг бен Клируотер қалаларымен шектеседі. Тарихі «Тампа» сөзі америкалық шыққан. Оның мағынасы жоғалғанымен, ол жергілікті американдық Калуза тайпасының тілінде «от таяқшалары» дегенді білдіреді. 1528 жылы 8 сәуірде Тампа маңына барған алғашқы еуропалық испан конкистадоры Панфило де Нарваес болды. Бір жылдан кейін Эрнандо де Сото (оның аты форт, кейінірек Парсы шығанағы жағалауындағы саябақтардың бірі) де нарваес экспедициясының тірі қалған жалғыз мүшесін құтқарады. Географиясы Тампа қаласы Флорида түбегінің батыс жағалауында, Тампа шығанағының жағасында орналасқан. Хиллсборо өзені қала арқылы өтеді. Климаты Тампа климаты — субтропикалық, ылғалды, тропикке ауысады. Жауын шашынның максималды мөлшері маусымнан қыркүйекке дейін жазғы кезеңге келеді. Көрнекті орындар «Busch Gardens» ойын-сауық саябағы, аквариум. Adventure Island аквапаркі. Демографиясы Спорты Қалада «Тампа-Бэй Лайтнинг» ҰХЛ мен «Тампа-Бэй Бакканирс» ҰФЛ клубтары орналасқан. Медиасы Қалада басылған негізгі күнделікті газеттер — Tampa Bay Times және Tampa Tribune. Баспа жаңалықтары сонымен қатар әртүрлі шағын аймақтық газеттермен, балама апталықтармен және журналдармен қамтылған. La Gaceta елдегі жалғыз үш тілді газет — ағылшын, испан және итальян тілдерімен ерекшеленеді, өйткені оның тамыры Йбор, қаланың сигара иммигрант ауданы. Негізгі телеарналарға WFTS 28 (ABC), WTSP 10 (CBS), WFLA-TV 8 (NBC), WTVT 13 (Fox), WTOG 44 (CW), WTTA 38 (MyNetworkTV), WEDU 3 (PBS), WEDQ 16 (PBS), WMOR-TV 32 (Тәуелсіз), WXPX 66 (ИОН), WCLF 22 (CTN), WFTT 50 (UniMás) ЖӘНЕ WVEA 62 (Univision). Ауданға ондаған FM және AM радиостанциялары, соның ішінде Флоридадағы алғашқы радиостанция болып табылатын WDAE қызмет көрсетеді-ол 1922 жылы эфирге шықты. Білімі Оңтүстік Флорида университеті. Тампа университеті (The University of Tampa). Хилсборо Қоғамдық колледжі (Hillsborough Community College — HCC) Бауырлас қалалары * Агридженто , Италия (1991) * Веракрус , Мексика (2002) * Гавр , Франция (1993) * Измир , Түркия (1993) * Овиедо , Испания (1992) * Ашдод , Израиль (2005) * Барранкилья (исп. Barranquilla), Колумбия (2012) * Бока-дель-Рио (исп. Boca del Río), Мексика (2002) * Ираклион (гр. Heraklion), Грекия (2019) * Ланьчжоу (клас. қытайша. 蘭州, жеңіл. 兰州, пінин Lánzhōu), Қытай (2016) * Порту-Алегри (порт. Porto Alegre), Бразилия (2013) * Оңтүстік Дублин (ирл. Baile Átha Cliath Theas), Ирландия (2002) Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [https://www.tampagov.net/ Тампа қаласының ресми сайты]
Округ (АҚШ)

Округ немесе графтық — Америка Құрама Штаттарындағы штаттың немесе аумақтың әкімшілік-аумақтық бірлігі. Халық саны штаттан аз және қаладан көп (бес округті қоспағанда — боро — Нью-Йорк қаласының құрамындағы). «Округ» ұғымы АҚШ-тың 48 штатында қолданылады, ал Луизиана мен Аляскада сәйкесінше функционалды эквивалентті «приход » және «боро » ұғымдары қолданылады. Жалпы, АҚШ Геологиялық қызметінің мәліметі бойынша, елде 3141 округ бар. Делавэр штатындағы ең аз округтер (3), ең үлкені Техас штатында (254). Округ әкімшілігінің өкілеттіктері және олардың аумағында орналасқан елді мекендердің муниципалдық органдарымен қарым-қатынасы әр штатта әр түрлі болады. Округтерде сайланатын жергілікті кеңестен, шерифтен, қазынашыдан, сот қызметкерінен және т. б. тұратын жергілікті басқару органдары бар, олар әртүрлі жазбаларды сақтаумен, сайлауға қатысумен, Сот жүйесінде айналысады, халыққа әртүрлі қызметтер көрсетеді және тәртіпті сақтайды. Штаттағы әкімшілік округтердің саны Штат орташа есеппен 62,8 округті құрайды, ал орташа есеппен Колумбия округін қосқанда 62 округті (Нью-Йорк) құрайды. Ең аз округтері бар штат — Делавэр (3), дегенмен бұл штаттар арасында ерекше, өйткені әр округ жүздеген деп аталатын учаскелерге бөлінген. Ең көп округтері бар штат — Техас (254). Оңтүстік және орта-батыс штаттарда батыс немесе солтүстік-шығысқа қарағанда көбірек округтер бар, өйткені көптеген солтүстік-шығыс штаттар ауданы бойынша жеткіліксіз, ал көптеген батыс штаттар округтерге бөлінген кезде сирек қоныстанған. Коннектикут, Массачусетс және Род-Айленд округтік билікті толығымен немесе ішінара жойды. Дереккөздер
Йозеф Цигер-Гронский

Йозеф Цигер-Гронский (; 23 ақпан 1896, Зволен, Аустрия-Мажарстан (қазіргі Банска-Бистрица өлкесі, Словакия) — 13 шілде 1960, Лухан, Аргентина) — Словак жазушысы, драматург, мұғалім, публицист. Өмірбаяны 1896 жылы 23 ақпанда шаруа отбасында дүниеге келген. 1910 жылы мемлекеттік мектепті бітіргеннен кейін 1914 жылға дейін Левицадағы венгр педагогикалық училищесінде оқыды. Содан кейін мұғалім болды. Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысып 1917-1918 жылдары Италия майданында жаяу әскерде болып қызмет етті. Кейінірек, 1928-1945 жылдар аралығында ол балаларға арналған «Slniečko» («Кішкентай күн») журналының редакторы болып жұмыс істеді. 1933 жылы Матица Словакияның (Словак ұлттық мәдени-ағарту қоғамы) хатшысы болды, ал кейінірек 1940 жылы оның басшысы болды, бұл лауазымда 1945 жылға дейін қалды. 1930 жылдардың аяғында ол Глинка Словакия халық партиясына қосылды. 1944 жылы Словакия Ұлттық көтерілісінен кейін қамауға алынды, бірақ біраз уақыттан кейін түрмеден босатылды. Бірінші Словакия Республикасы жеңілгеннен кейін қуғын-сүргіннен қорқып, Аустрияға, содан кейін Италияға қоныс аударды, кейін Аргентинаға қоныстанды, онда тоқыма фабрикасында дизайнер болып жұмыс істеді. 1989 жылғы барқыт төңкерісінен кейін оның сүйегі Чехословакияға жеткізілді, содан кейін 1993 жылы Мартиндегі Ұлттық зиратқа салтанатты түрде қайта жерленді. Шығармашылығы Шығармашылығында ол классикалық реализмнен экспрессионизмге қарай дамыды: «Біздің жерде»(«U nás», 1923), «Томчиковцы» («Томчковци», 1933) автобиографиялық әңгімелер жинақтары, т.б.; Романдары: «Нан» («Chlíeb», 1932), «Йозеф Мак» («Jozef Mak», 1933, орысша аудармасы 1972), «Бітікші Грач» («Pisár Grač», 1940), «Мастер Андреас Бур» («And­reas Búr Majster», 1948) романдары, т.б. «Трасовискодағы бейбітшілік» («Svet na Tra­so­vis­ku», 1960) романында 1944 жылғы Словакияның ұлттық көтерілісі оқиғалары түсіндіріледі. Оның басқа шығармаларының қатарында драматургия, публицистика, балаларға арналған кітаптар бар. Дереккөздер
Юрай Червенак

Юрай Червенак (; 16 маусым 1974, Жьяр-над-Гроном, Банска-Бистрица өлкесі) — Словак фантастикалық және тарихи романдар жазушысы, киножурналист және сыншы. Өмірбаяны Юрай Червенак 1974 жылы Жьяр-над-Гроном қаласында (Ziar nad Hronom) дүниеге келген. Ол өмірінің алғашқы жылдарын Верхне ауылында (Vychne) өткізді, бірақ мектеп жасынан бастап көршілес Орталық Словакияның Банска-Стявница қаласында (Banska Stiavnica) тұрды. Гимназиядағы оқуын аяқтағаннан кейін ол түнгі күзетші, кейін мәдениет үйінің қызметкерінен кинотеатр директорына дейін бірнеше жұмысты ауыстырды. 2005 жылдан 2011 жылға дейін ол Кошицеде тұрды, қазіргі уақытта қайтадан Банска Штявницада тұрады. 2005 жылдан бастап әдеби және журналистік жұмыстармен кәсіби айналысады, словакиялық "Fantázia" жанрлық журналының редакциялық алқасының мүшесі болып табылады, онда ол кинотеатр бөліміне жауап береді және өзінің фильмдер мен кітаптар туралы әңгімелері мен шолуларын жариялайды. Оның шолулары мен сындарын "Pevnost", "Ikarie", "Filmag", "Blockbaster"журналдарынан табуға болады. Шығармашылығы Ол ерте жастан жаза бастады. Кейінірек фильмдер, комикстер және түрлі-түсті иллюстрациялар туралы жаңалықтары бар өзінің журналын шығарды. Алғашқы шынайы жарық көрген туынды 1992 жылы Бублинки журналындағы «Tyrgor – Tajomné stretnutie» комикстері болды. Ол өзінің дебютін «Тормарен» (Saga 1993) кітабындағы "Ольгерд қылыш" романымен жасады. Оның жұмысындағы бетбұрыс «Mŕtvi stříbro» nenepobujú (Fantázia 1/1998) хикаясы болды. Ол оны кейінірек романдар трилогиясымен жалғастырды: Сиқыршы: Қасқырлар иесі (Уэльс, 2003), Сиқыршы: Радхост қылышы (Уэльс, 2004) және Қара сиқыршы: Қанды от (Уэльс, 2005). «Қанды от, ақ от» әңгімесімен 1999 жылы «Ең үздік фантастика» байқауының жеңімпазы атанды. «Қара сиқыршы: қанды от» романы Ғылыми фантастика академиясының сыйлығын жеңіп алды. 2003 жылы «Černokněžník – Vládce vlků» сериясының бірінші романы жарық көрді. 2009 жылы Червенак «Strážcovia Varadína» («Орадея сақшылары») тарихи шытырман оқиғалы романдар сериясы, Осман империясы мен Гамбургтер арасындағы әртүрлі қақтығыстар аясында 17 ғасырдың аяғында ойдан шығарылған капитан Корнелиус Баторидің ерлігін баяндады. Дереккөздер
Экоарт

Экоарт (ағылш. Eco-Art) — табиғатты қорғау, экологиялық мәселелерге назар аударту мақсатында жасалатын өнер түрі. Экоартта суретшілер табиғи материалдарды пайдалана отырып, қоршаған орта мен адам арасындағы байланысты бейнелейді. Бұл бағыт өнер мен экологияның тоғысында дамиды. Тарихы Экоарт 1960–70 жылдары Батыс Еуропа мен АҚШ-та пайда болды. Бұл кезеңде экологиялық дағдарыстар мен табиғатқа зиян келтіру мәселелері көтеріліп, суретшілер табиғатты қорғау идеяларын шығармашылық арқылы жеткізе бастады. Алғашқы экологиялық инсталляциялар мен жер өнері (land art) осы кезеңде пайда болды. Ерекшеліктері •Табиғи материалдарды (ағаш, тас, жапырақ, су, топырақ) қолдану. •Қайта өңделген немесе экологиялық таза материалдарды пайдалану. •Қоршаған ортаға зиян келтірмейтін туындылар жасау. •Экология туралы ой салу, қоршаған ортаны қорғауға шақыру. Экоарттың түрлері •Ленд-арт – табиғи кеңістікте орын алатын үлкен масштабты туындылар (мысалы, шөл далада тастардан мүсін жасау). •Инсталляция – көрмелерде немесе ашық кеңістікте табиғи материалдардан құрастырылған көркем нысандар. •Экологиялық перформанс – табиғат аясында орындалатын сахналық қойылымдар. •Картиналар мен мүсіндер – экологиялық тақырыптарды қозғайтын бейнелеу өнері туындылары. Қоғамдағы рөлі Экоарт қоғамның экологиялық мәдениетін дамытуға, жастарды табиғатты сүюге, қоршаған ортаны қорғауға үндеуге бағытталған. Бұл өнер түрі арқылы адамдар табиғатқа жаңаша көзқараспен қарап, оның құндылығын терең түсінеді. Қазақстандағы экоарт Қазақстанда экоарт жаңа бағыт ретінде енді дамып келеді. Жергілікті суретшілер мен дизайнерлер табиғи материалдармен жұмыс істеуге қызығушылық танытып жүр. Кейбір экологиялық фестивальдер мен көрмелерде экологиялық өнер туындылары қойыла бастады. Болашақта бұл бағыт экологиялық тәрбиенің бір бөлігіне айналуы мүмкін.
Линда Хэмилтон

Линда Кэрролл Хэмилтон — америкалық актриса. Ол әсіресе Терминатор және оны жалғастырған фильмдердегі Сара Коннор рөлімен танымал болды. Екі рет үйленген. Бірінші күйеуі актёр Брюс Эбботт болған. Екінші — әйгілі режиссёр Джеймс Кэмерон. Екі баласы бар. Линданың егіз әпкесі болған — 6 минутқа ертерек туған Лесли (1956–2020). Ол медбике болып істеді, бірақ кейде дублёр ретінде фильмдерге түскен. Фильмография Фильмдер Телевидение Видео-ойындар Дереккөздер