kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
2021 жылғы бокстан Азия чемпионаты

Бокстан 2021 жылғы XXXI Азия чемпионаты Дубайда (БАӘ) 2021 жылдың 24-31 мамыры аралығында өтті. Ерлер арасындағы басты жүлдегерлер Әйелдер арасындағы басты жүлдегерлер Марапаттарды үлестіру Төрешілер * Мәжит Аббасзаде * Ақмалжан Абдуллаев * Сұлтан Әлуәли * Набел Әл-Доссари * Мұхаммед Әлксабех * Мұхаммед Әлкхури * Бәсел Әлмашжари * Сейіт Әлназлаби * Мұхаммед Нимах Әл-Саеди * Әбілфазы Әмеришаһраби * Нұрбек Батыров * Пирошка Богларка Беки * Руслан Бибуев * Рами Битар * Жәмилә Бөркеева * Сара Булел * Арнагиренатхан Вадивел * Едвардо Густин * Ғани Ысқақов * Над Ысмайыл * Дариус Кабве * Ашок Қабылан * Мария Каваклиева * Рамона Мануела Кобзак * Бен Макгэрригл * Стивен Масиямбумби * Ысмайыл Аббас Мұстафа * Мұхамед Камал Әбдісалам Мұхамед * Джабер Мухсен * Фирас Сухаил Насыр * Станислав Нехватал * Андрей Никуленко * Джасим Джавад Нимах * Сергей Петрунин * Наим Рамай * Кристи Росарио * Хелми Сасси * Юлия Семко * Луди Тереза Серьялес * Капила Хевапалендаге * Кевин Хоуп * Евгения Шестопалова * Радослав Шимон * Берна Юртсевер * Бекжан Жүсіпов Сілтеме * [http://amateur-boxing.strefa.pl/Championships/AsianChampionships2021.pdf#page=45 Asian Championships 2021]
Орта Азия ұлттары кубогы

ОАФҚ кубогы, сонымен қатар Орталық Азия футбол қауымдастықтарының кубогы (ағылш. CAFA Cup / Central Asia Football Assosiation Cup) – қатысушылары Орталық Азия футбол қауымдастығының (ОАФҚ) мүшелері болып табылатын халықаралық футбол турнирі. Сипаттама Жыл сайын өтеді. Турнирді ОАФҚ және AFC басқарады және бақылайды. 2023 жылы негізі қаланған және ОАФҚ негізін қалаған тұңғыш халықаралық турнир. Алғашқы турнир 2023 жылы маусым айында Қырғызстан мен Өзбекстанда өтті. Жүлдегерлер Дереккөздер Сілтемелер *http://the-cafa.com/competitions/
Орта Азия ұлттары кубогы 2023

Орта Азия ұлттары кубогы 2023 — Турнирдің бірінші жарысы, 2023 жылы 11-20 маусым аралығында Қырғызстан мен Өзбекстанда өтті. Жеті құрама екі топқа бөлініп сынға түсті. А тобы ---- ---- В тобы ---- ---- 3 орын Финал Дереккөздер
Кисси (халық)

Кисси (гиси, гизи, гизима, гии, дэи) — Гвинеяда (Конакриден солтүстік-батысқа қарай Компани өзеніне дейін), Сьерра-Леонеде және Либерияда тұратын халық. Туыстас булом, темне, лимба, бага және ландум халықтарымен бірге олардың саны 2 миллионға жуық адамды құрайды (1970, бағалау). Тілі Тілі Атлантикалық батыс тілдері тобына жататын - киси тілі болып табылады. Діні Дінге сенушілердің діни наным-сенімдері: дәстүрлі сенімдер. Кәсібі Негізгі кәсібі – қолмен атқарылатын егіншілік (күріш, тары, жержаңғақ, маниок, тәтті картоп), майлы пальма жемістерін жинау, жағалауда балық аулау, ұсақ мал өсіреді. Қолөнерді меңгерген, металдардыды өңдеп одан пышақтарды, кетмендерді, ұштықтарды соғады. Ағаштан ою кеңінен тараған: тұрмыстық ыдыстарды, мүсіндер, бетперделер, ғұрыптық керек-жарақтарды жасайды. Ұсталық, былғары, тері өңдеу танымал. Өмір салты Әлеуметтік ұйымның негізін ақсақал басқаратын үлкен отбасы қауымдастығы құрайды. Туыстық есеп – патрилинейлік, неке – патрилокалды. Олар шағын жинақы ауылдарда тұрады. Пальма жапырақтарымен жабылған конустық шатыры бар дөңгелек тұрғын үйлер басым, жағалауындағы тұрғын үйлері өрілген қабырғалары және биік төбесі бар төртбұрышты балшықпен сыланған үйлер. Дәстүрлі киімдері сақталмаған. Арзан мақта маталарынан тігілген еуропалық киімдер киеді. Ерлер футболка мен шалбар, әйелдер көйлектер, орамалдар киеді. Керек-жарақ ретінде былғарыдан және металдан жасалған зергерлік бұйымдар қолданылады. Азық-түліктері - пальма майымен пісірілген тары, жүгері, күріш жармалары мен бұқтырылған тағамдар, көкөніс дәмдеуіштері, жағалауында - балық тағамдары. Дереккөздер
Карим Рекик

Карим Рекик (; 2 желтоқсан 1994 жыл, Гаага) — нидерландтық футболшы, қорғаушы. Жетістіктері Клубтық ; ПСВ * Чемпион Нидерландов: 2014/15 Севилья * УЕФА Ұлттар лигасы: 2022/23 Дереккөздер Сілтемелер * https://datencenter.dfb.de/en/profile/253499
Диего Льоренте

Диего Хавьер Льоренте Риос (; 16 тамыз 1993 жыл, Мадрид) — испаниялық футболшы, қорғаушы. 2020 жылғы Еуропа чемпионатының күміс жүлдегері. Дереккөздер Сілтемелер *[https://www.realsociedad.eus/es/equipo/jugador/real-sociedad/diego-llorente Профилі]
Маркус Насименту Тейшейра

Маркус ду Насименту Тейшейра (; 5 маусым 1996 жыл, Лондрина, немесе Маркан — бразилиялық футболшы, "Севилья" клубының қорғаушысы. Жүлделері Клубтық ; «Галатасарай» * Түркия чемпионы: 2018/19 * Түркия кубогы: 2018/19 * Түркия Суперкубогы: 2019 ; «Севилья» * Еуропа Лигасы: 2022/23 Дереккөздер Сілтемелер * [https://int.soccerway.com/players/-/331836/ Профилі]
Хосе Луис Мендилибар

Хосе Луис Мендилибар (; 14 наурыз 1961, Сальдивар, Испания) — испаниялық футболшы, қорғаушы позициясында ойнаған. Және футбол жаттықтырушысы. Жетістіктері Бапкер ретінде Вальядолид * Испания 2-дивизионының жеңімпазы: 2006–07 Севилья * УЕФА Еуропа лигасы: 2022–23 Дереккөздер Сілтемелер * [https://www.bdfutbol.com/en/j/j7292.html Профилі]
Дүниекөзел Ақмұхаммедқызы Құлманова

{{Мемлекеттік қайраткер Төрайымдығынан бұрын Құлманова Түрікменстан Демократиялық партиясынан Ашхабад сайлау округінен сайланған депутат болған еді. Дүниәсем Құлманова өзінің саяси мансабын оқуын бітірген салысымен, 2012 жылы Түрікменстан Әділет министрлігі бастаған, ол өзінің министрліктегі қызметін 2021 жылға дейін жалғастырып, сол жылы қазір ыдыраған Милли Геңеш спикерінің орынбасары болып тағайындалды. Дереккөздер
Эрнист Мұратович Батырканов

Эрнист Мұратович Батырканов (21 ақпан 1998) — қырғызтандық футболшы, Қырғызстан Ұлттық футбол құрамасы мен "Абдыш-Ата" клубының шабуылшысы. Жартылай қорғаныста да ойнай алады. Карьерасы Карьерасында Қырғызстан, Қазақстан, Армения чемпионаттарында доп тепті. 2018 жылы Азия ойындарына қатысты. 2019 жылғы Азия кубогына қатысты. Дереккөздер Сілтемелер * [https://int.soccerway.com/players/-/533689/ Профилі]
Ван (футбол клубы, Чаренцаван)

«Ван» — Арменияның Чаренцаван қаласындағы футбол клубы. 2019 жылы құрылған. 2020 жылдан бері Армения премьер лигасында ойнайды. Ең жоғарғы нәтижесі — 6 орын (2020/21) Сілтемелер * https://www.transfermarkt.ru/fc-van/kader/verein/74661
Коалиб

Коалиб ( лгалиге, кандериа, кавама, ларо, моро, оторо, тира, фунгор) — Судан аумағында тұратын жалпы саны 240 мың адамнан тұратын ұлт. Тілі Тілі - коалиб-море. Діні Дінге сенушілердің діни байланысы: сүнниттік мұсылмандар. Кәсібі Негізгі кәсібі суармалы егіншілік (құмай, күнжіт, жержаңғақ, мақта), ірі қара және ұсақ мал өсіру, араб сағызын жинау маңызды роль атқарады. Өмір салты Әлеуметтік ұйымның негізгі бірлігі – үлкен отбасы қауымдастығы. Отбасылар тобы ақсақалы бар экзогамдық руды құрайды. Неке патрилокальды. Туыстық есеп патрилинейлік. Дереккөздер
Комо (халық)

Комо (бакомо) — Конго Демократиялық Республикасының Кисангани аймағында тұратын халық. Жалпы саны бира (бабира) және ломби (баломби) халықтарымен бірге 500 мыңға жуық адамды құрайды. Тілі Тілдері - комо, кингвана, Бенуэ-Конго отбасының бантоид тілдерінің бөлігі. Комо әліппесі латын қарпімен жазылған: A a, B b, Bh bh, C c, D d, Dh dh, E e, Ɛ ɛ, G g, Gb gb, I i, J j, K k, Kp kp, L l, M m, Mb mb, Mp mp, N n, Nd nd, Ng ng, Ngn ngb, Nj nj, Nk nk, Nkp nkp, Ns ns, Nt nt, Ny ny, O o, Ɔ ɔ, P p, Ph ph, S s, T t, U u, Y y Діні Олар дәстүрлі нанымдарды ұстанады, кейбіреулері католиктер (негізінен қала тұрғындары). Кәсібі Дәстүрлі кәсіптері қолмен атқарылатын егіншілік (банан, маниок, тәтті картоп, жержаңғақ, көкөніс, жеміс-жидек, қант қамысы, мақта, құрғақ жерлерде - құмай және жүгері), тор мен қақпанды пайдаланып аң аулайды, балық аулап қой мен ешкі өсіреді. Дәстүрлі қолөнер (қыш бұйымдары, ағаш ою – бетперде, үйшік қабырғаларын әшекейлеу, ата-баба мүсіндері, т.б.) маңызын жоғалтуда. Көптеген комолар Кисангани қаласында, тау-кен өндірісінде және плантацияларда жұмыс істейді. Өмір салты Ауылда ақсақалдар кеңесі бар қауым тұрады. Дәстүрлі отбасы үлкен, туыстық туралы есеп патрилинейлік, көп әйел алушылық біртіндеп жоғалуда. Жоғары тіршілік иелеріне – дүниені жасаушыларға және демиургтерге деген сенім сақталған, жаратылыс мифтері бар, тотемизм, ата-бабалар культі (адамдар мен жануарлар - пілдер, окапи) сенімі сақталған. Аруақтарға құрбандық шалу рәсімдері аң аулау мен ауыл шаруашылығы жұмыстары басталғанға дейін өткізіледі. Сиқырға сену, тұмар тағу, емшілік әрекеттері кеңінен таралған. Халық ауыз әдебиеті - ертегілер, әндер, нақыл сөздер, музыкалық аспаптар – барабандар, сылдырмақ, т.б. бар. Дереккөздер
Еркебұлан Оңалбекұлы Сәпиев

Еркебұлан Оңалбекұлы Сәпиев — Қазақстан Республикасының Түркия Республикасындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі. Еркебұлан Оңалбекұлы Сәпиев 1975 жылы 26 маусымда Мәскеу қаласында дүниеге келген. Анкара университетін бітірген. Мансап Еңбек жолын ҚР Қаржы министрлігінд е жетекші экономист ретінде бастаған. ҚР Президенті Әкімшілігінің Әлеуметтік-экономикалық талдау бөлімінің сектор меңгерушісі, «Шағын кәсіпкерлікті дамыту қоры» ЖАҚ басқарма төрағасының орынбасары болып жұмыс істеді. Түркістан облысы әкімінің кеңесшісі болды. ҚР СІМ Орталық аппаратында Орталық Азия, Оңтүстік Кавказ және Түркия департаменті директорының орынбасары, Жалпыазиялық ынтымақтастық департаменті директорының орынбасары, Ерекше тапсырмалар жөніндегі елші қызметтерін атқарды. ҚР Түркиядағы елшілігінде жұмыс істеді. Қазақстанның Ыстанбұлдағы бас консулы болды. Қазақстанның Түркиядағы Елшісі болып тағайындалғанға дейін ҚР-дың Түрікменстандағы Елшісі болған. Қазақстан Республикасының Түркия Республикасындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі Еркебұлан Оңалбекұлы Сәпиев Қазақстан Республикасының Албания Республикасындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі қызметін қоса атқарушы болып тағайындалды. Марапаттары II сыныпты Төтенше және Өкілетті Уәкіл дипломатиялық дәрежесіне ие. Дереккөздер
Чарлз Гловер Баркла

Чарльз Гловер Баркла (; 7 маусым 1877 — 23 қазан 1944) — 1917 жылы физика бойынша Нобель сыйлығын алған ағылшын физигі. Өмірбаяны Солтүстік Англияның Ланкашир округіндегі Уиднес қалашығында (қазіргі уақытта бұл қала Чешир округінің бөлігі болып табылады) химиялық компания қызметкерінің отбасында дүниеге келген. Білім * Ол Ливерпуль институтында, ұлдарға арналған жеке мектепте және Ливерпуль университетінде оқыды. * 1899 жылы Оливер Лоджаның басшылығымен физика магистрі дәрежесін алғаннан кейін Кембридж университетіндегі Кавендиш зертханасында ғылыми-зерттеу стипендиясын алды. Жұмыс * 1899-1902 жылдары — Дж. Дж. Томсон басшылығымен жұмыс істеді. * 1909 жылы — Лондон университетінің Кингс колледжінде физика профессоры болды. * 1913 жылы — Эдинбургке көшіп, Эдинбург университетінің жаратылыстану философиясы кафедрасының меңгерушісі болды, ол қайтыс болғанға дейін басқарды. Отбасы * 1907 жылы — Мэри Эстер Коуэллге үйленді. Олардың екі ұл, бір қызы болды. Ғылыми үлесі 1902 жылы Баркла рентген сәулелерімен жұмыс істеді. Ол химиялық элементтерге тән рентген сәулелерін және шашыраңқы рентген сәулелерінің флуоресценттік компонентін ашты. Ол сондай-ақ рентген сәулелерін электромагниттік сәулелену ретінде түсіну үшін үлкен маңызы бар рентген сәулелерінің поляризациясын ашты. 1917 жылы ол «элементтердің сипаттамалық рентгендік сәулеленуін ашқаны үшін» физика бойынша Нобель сыйлығын алды. Естелік 1979 жылы Халықаралық астрономиялық одақ Айдың көрінетін жағындағы кратерге Чарльз Гловер Баркланың есімін берді. Дереккөздер Сілтемелер * [http://nobelprize.org/physics/laureates/1917/ Информация с сайта Нобелевского комитета]
Түрікменстан Демократиялық партиясы

Түрікменстан Демократиялық партиясы (ТДП, , ) — Түрікменстандағы саяси партиялардың бірі. 1991 жылдан бері елдің «билік партиясы». 1991 жылдың 16 желтоқсанында елдің тұңғыш президенті және бұрынғы коммунист Сапармұрат Ниязовпен құрылған бұл партия 2013 жылға дейін Парламенттегі жалғыз партия болған. 2013 жылғы сайлау нәтижесінде тұңғыш рет басқа партиялар мандат жеңіп алды. Партияның басшылығы авторитарлық және тоталитаристік болып сипатталады. Төрағаларының тізімі Сайлаулардағы нәтижелері Президент сайлаулары Парламент сайлаулары Дереккөздер
Йоханнес Штарк

Йоханнес Штарк (сонымен қатар Иоганнес Штарк, ; 15 сәуір 1874, Фреюнг — 21 маусым 1957, Траунштейн) — неміс физигі. Мюнхен университетін (1898) бітірген, онда 1898—1900 жж. көмекші болды. 1900—1906 жж. Геттинген университетінде, 1906—1909 жж. — Ганновер жоғары техникалық мектебінде, 1909—1917 жж. — Ахендегі Жоғары техникалық училищенің профессоры, 1917—1920 ж.ж. — Грейфсвальд университеті, 1920—1933 ж — Вюрцбург университеті, 1933—1939 ж. — Физика-техникалық институтының президенті (Берлин – Шарлоттенбург) және 1934-1936 жж Неміс зерттеу қоғамының президенті. Оптика, атомдық физика, валенттілік теориясы бойынша жұмыс істейді. 1905 жылы канал сәулелеріндегі доплер эффектін, 1913 жылы — электр өрісіндегі спектрлік сызықтардың бөліну құбылысын (Штарк эффектісі) ашты. Катод сәулелерінің тежелуі кезінде пайда болатын рентген сәулелері мен екінші реттік электрондардың түсіндірмесін берді (1907 жылы). 1919 ж. Физика бойынша Нобель сыйлығының лауреаты «канал сәулелеріндегі Доплер эффектісін ашқаны және электр өрісіндегі спектрлік сызықтардың бөлінуі (Штарк эффектісі) үшін». Берлин ғылым академиясының мүшесі. Вена ғылым академиясының Баумгартнер сыйлығының, Геттинген ғылым академиясының Фалбруч сыйлығының және Италия Ұлттық ғылым академиясының Маттеучи атындағы алтын медалінің иегері. Салыстырмалылық теориясының белсенді қарсыласы. Фашистер тұсында неміс ұлтшылдық «арийлік физика» қозғалысына қатысты. Нацистік партияның мүшесі болған. 1933 жылдан кейін ол «ақ еврейлерге» қарсы күресе бастады, оның ішінде оның көзқарастарымен бөліспейтін физиктер, атап айтқанда Гейзенберг болды. Оның пікірінше, соңғысының алған Нобель сыйлығы «Ұлт—Социалистік Германияға қарсы еврейлердің ықпалындағы Нобель комитетінің демонстрациясы» . Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Штарк тұтқындалып, 1947 жылы 20 шілдеде «бас қылмыскер» деп танылып, денацификация соты төрт жылға еңбекпен түзеу лагерінде жазасына кесті. Бұл үкім кейіннен шартты жазаға ауыстырылды. Дереккөздер Сілтемелер * Нобель комитетінің ресми сайтындағы [http://nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1919/stark-bio.html өмірбаяны]. Мұрағатталған көшірме.) * [http://nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1919/stark-lecture.html Нобель дәрісі] Мұрағатталған көшірме.)
Ловро Майер

Ловро Майер (; 17 қаңтар 1998 жыл, Загреб) — хорватиялық футболшы, Хорватия Ұлттық футбол құрамасы мен "Ренн" клубының жартылай қорғаушысы. 2022 жылы Әлем чемпионатына, 2023 жылы УЕФА Ұлттар лигасының плей-офф кезеңіне қатысты. Дереккөздер Сілтемелер * [http://hrnogomet.com/hnl/igrac.php?id3168&stranica1 Профилі]
Бруно Петкович

Бруно Петкович (; 16 қыркүйек 1994 жыл, Меткович) — хорватиялық футболшы, Хорватия Ұлттық футбол құрамасы мен "Динамо Загреб" клубының шабуылшысы. 2020 жылы Еуропа чемпионатына, 2022 жылы әлем чемпионатына қатысты. 2022 жылғы әлем чемпионатының қола жүлдегері. Дереккөздер Сілтемелер * [https://hrnogomet.com/hnl/igrac.php?id3418&langen&stranica=1 Профилі]
Ноа Ланг

Ноа Ноэлл Ланг (; 17 маусым 1999, Капелле-ан-ден-Эйссел, Оңт. Голландия) — нидерландтық футболшы, Нидерланд Ұлттық футбол құрамасы мен "Брюгге" клубының жартылай қорғаушысы. Жетістіктері Клубтық «Йонг Аякс» * Нидерланд 1 дивизионы: 2017/18 «Аякс» * Нидерланд чемпионы: 2018/19 * Нидерланд Кубогы: 2018/19 * Нидерланд Суперкубогы: 2019 «Брюгге» * Бельгия чемпионы (2): 2020/21, 2021/22 * Бельгия Суперкубогы (2): 2021, 2022 Дереккөздер Сілтемелер * [https://eu-football.info/_player.php?id=31701 Профилі]
Дониелл Мален

Дониелл Мален (; 19 қаңтар 1999) — нидерландтық футболшы, Нидерланд Ұлттық футбол құрамасы мен "Астон Вилла" клубының шабуылшысы. 2020 жылғы Еуропа чемпионатына қатысты. Жетістіктері Командалық ПСВ * Нидерланд чемпионы — 2017/18 Дереккөздер
Матс Виффер

Матс Виффер (; 16 қараша 1999) — нидерландтық футболшы, Нидерланд Ұлттық футбол құрамасы мен "Фейеноорд" клубының жартылай қорғаушысы. Жетістіктері Клубтық * Нидерланд чемпионы: 2022/23 Дереккөздер Сілтемелер * [https://www.transfermarkt.com/transfermarkt/profil/spieler/415381 Профилі]
Хави Симонс

Хави Квентин Сай Симонс (; 21 сәуір 2003) — нидерландтық футболшы, Нидерланд Ұлттық футбол құрамасы мен "ПСВ Эйндховен" клубының жартылай қорғаушысы. Жетістіктері Командалық ; «Пари Сен-Жермен» * Чемпион Франция чемпионы: 2021/22 * Франция Кубогы: 2020/21 ; ПСВ * Нидерланд Суперкубогы: 2022 * Нидерланд Кубогы: 2022/23 Дереккөздер Сілтемелер
Йосип Юранович

Йосип Юранович (хорв. Josip Juranović; 16 тамыз 1995, Загреб, Хорватия) — хорватиялық футболшы, Хорватия Ұлттық футбол құрамасы мен "Унион Берлин" клубының жартылай қорғаушысы. Қатысқан турнирлері * Футболдан 2020 жылғы Еуропа біріншілігі * Футболдан 2022 жылғы әлем біріншілігі Жүлделері Командалық ; «Легия» * Польша чемпионы: 2020/21 ; «Селтик» * Шотландия чемпионы: 2021/22 * Шотландия лига кубогы: 2021/22 ; Хорватия * Әлем чемпионатының қола жүлдегері: 2022 Дереккөздер Сілтемелер * [https://www.sports.ru/tags/161026311/ Профилі]
Йосип Шутало

Йосип Сутало (хорв. Josip Šutalo; 28 ақпан 2000, Чаплина, Босния)— Хорватиялық футболшы, қорғаушы. 2022 жылғы әлем чемпионатына қатысқан. Жүлделері Клубтық «Динамо» Загреб * Хорватия чемпионы (2) — 2019/2020, 2021/2022 Хорватия * Әлем чемпионатының қола жүлдегері: 2022 Дереккөздер
Лука Иванушец

Лука Иванушец (хорв. Luka Ivanušec; 26 қараша 1998, Вараждин) — хорватиялық футболшы, жартылай қорғаушы. 2020 жылғы Еуропа чемпионатына қатысты. Карьерасында Хорватияның "Локомотива", "Динамо Загреб" клубтарында ойнады. Жетістіктері Командалық *УЕФА Ұлттар лигассының финалисі: 2023 Дереккөздер Сілтемелер *[http://www.national-football-teams.com/player/66366.html Профилі]
Йосип Станишич

Йосип Станишич (хорв. Josip Stanišić [jǒsip stǎniʃitɕ]; 2 сәуір 2000 жыл, Мюнхен, Германия) — хорватиялық футболшы, Бавария клубының қорғаушысы, аренда құқығында Байер 04 клубында ойнайды Карьерасы 2021 жылдан бері "Баварияның" негізгі құрамында ойнайды. Германияда дүниеге келгендіктен, Германия жастар құрамасында ойнады. 2021 жылдан бері Хорватия құрамасының ойыншысы. 2022 жылы әлем чемпионатына қатысты. Жүлделері Клубтық ; «Бавария II» * Германия ІІІ лигасы (1): 2019/20 ; «Бавария» * Германия чемпионы (3): 2020/21, 2021/22, 2022/23 * Германия Суперкубогы (2): 2021, 2022 Халықаралық ; Хорватия * Әлем чемпионатының қола жүлдегері: 2022 Дереккөздер
Давиде Фраттези

Давиде Фраттези (; 22 қыркүйек 1999 жыл, , Италия) — италиялық футболшы, Италия Ұлттық футбол құрамасы мен "Монца" клубының жартылай қорғаушысы. Жүлделері Командалық * Жастар арасындағы Еуропа чемпионы: 2018 * Италия жастар Кубогы: 2016/2017 * Италия жастар Суперкубогы: 2016/2017 Дереккөздер Сілтемелер * [https://www.transfermarkt.com/transfermarkt/profil/spieler/394300 Профилі]
Шарль Эдуар Гийом

Шарль Эдуард Гийом (; 15 ақпан 1861, Флерье, Швейцария — 13 маусым 1938, Севр, Франция) — швейцариялық-француз физик. 1920 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты , термиялық кеңею коэффициентінің аномальды мінез-құлқы бар қорытпаларды ашқаны үшін: инвар және элинвар . Өмірбаяны Ол сағат шеберінің ұлы болатын және Швейцарияда туғанымен, өмірінің көп бөлігін Францияда өткізді. Оның алғашқы ғылыми жұмысы сынапты термометрдің дәлдігін арттыруға арналды. Тағы бір маңызды зерттеулері өте қымбат болған платина-иридий қорытпасының баламасын іздеу болды. Термиялық кеңею коэффициенті төмен қорытпаны іздеуде ол инвар қорытпасын ашты. 1888 жылы А. М. Таффлибке үйленіп, олардың үш баласы болды. Француз дәрігерлер қоғамының президенті, Халықаралық салмақтар мен өлшемдер бюросының жетекшісі, ондаған ғылым академияларының мүшесі болды және Құрмет легионының орденімен марапатталды. Дереккөздер 1979 жылы Халықаралық астрономиялық одақ Айдың арғы жағындағы кратерге Гийом есімін берді. Әдебиет * Гильом, Гийом (Guillaume) Шарль Эдуар // Үлкен Совет энциклопедиясы: [30 томдықта] / бас ред. А. М. Прохоров. - 3-ші басылым. — М.: Совет энциклопедиясы, 1969—1978. Сілтемелер * [https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1920/summary/ Нобель комитетінің сайтынан алынған ақпарат]
Робен Ле Норман

Робен Ле Норман (фр. Robin Le Normand; 11 қараша 1996, Пабю) — испаниялық және франциялық футболшы, Испания Ұлттық футбол құрамасы мен "Реал Сосьедад" клубының қорғаушысы. Жүлделері Клубтық «Реал Сосьедад» * Испания Кубогы: 2019/20 Дереккөздер Сітемелер * https://www.transfermarkt.com/transfermarkt/profil/spieler/351809
Серхио Каналес

Серхио Каналес Мадрасо (; 16 ақпан 1991, Сантандер) — испаниялық футболшы, Испания Ұлттық футбол құрамасы мен "Реал Бетис" клубының жартылай қорғаушысы. Жүлделері Клубтық «Реал Бетис» * Испания Кубогы: 2021/22 Дереккөздер Сілтемелер * [https://www.national-football-teams.com/de/player/73969.html Профилі]
Хоселу

Хосе Луис Санмартин Мато (исп. José Luís Sanmartín Mato; 27 наурыз 1990, Штутгарт) — испаниялық футболшы, Реал Мадрид клубының шабуылшысы. Карьерасында "Сельта" (2008-09), "Реал Мадрид Кастилья" (2009), "Реал Мадрид" (2011-12), "Хоффенхайм" (2012-14), "Айнтрахт (Майндағы Франкфурт)" (2013-14), "Ганновер" (2014-15), "Сток Сити" (2015-17), "Депортиво Ла-Корунья" (2016-17), "Ньюкасл Юнайтед" (2017-19), "Алавес" (2019-2022) және "Эспаньол" клубтарында ойнаған. Жүлделері Клубтық ; «Реал Мадрид» * Испания Кубогы 2010/11 Дереккөздер Сілтемелер * [http://www.footballdatabase.eu/football.joueurs.81264.en.html Профилі]
Луис де ла Фуэнте Кастильо

Луис де ла Фуэнте Кастильо (; 21 маусым 1961) — Испаниялық футболшы, қорғаушы, футбол жаттықтырушысы. Жетістіктері Ойыншы ретінде Атлетик Бильбао * Испания чемпионы 1982/83, 1983/84 * Испания Кубогы: 1983/84 Жаттықтырушы ретінде Испания құрамасы * Еуропа чемпионы (19 жас): 2015 * Еуропа чемпионы (21 жас): 2019 Сілтемелер
Конзо

Конзо (конджо, баконджо) — Конго Демократиялық Республикасындағы банту тобының халқы. Уганда мен шекаралас аудандарда да тұрады. Жалпы саны 850 мың адам. Конго Демократиялық Республикасында – 600 мың адам, Угандада – 250 мың адам. Тілі Тілі - олуконзо тілі немесе луконзо, банту тілдеріне жатады. Діні Дінге сенушілердің діни байланысы: дәстүрлі нанымдар, бір бөлігі – христиандар. Кәсібі Негізгі кәсібі - қолмен атқарылатын егіншілік (банан, құмай, елеусина, маниок, күріш, бұршақ, май пальмасы), Эдуард көлінің жағасында балық аулап, ұсақ мал өсіреді. Қолөнерден - металл балқыту және өңдеу, ағаш ою, төсеніштер, себеттер жасалады. Өмір салты Патрилиндік тайпалық топтарға бөліну сақталған. Үлкен отбасылық қауымдастық кең таралған. Музыкалық фольклор сақталған (ағаш үрмелі аспаптар, барабандар). Ауылдық елді мекендер төбелерде шашыраңқы орналасқан. Үйшіктері қабырғаларсыз, төбесі жерге жететін сабан мен банан жапырақтары бар омарта тәрізді. Үйшіктерінің жанында шөптен және сабаннан тоқылған цилиндрлік астық қоймалары бар. Үлкен отбасына тиесілі үйлер әдетте ауланы құрайтын шеңберде орналасады. Дәстүрлі киімдері маңызын жоғалтуда. Азық-түліктері негізінен өсімдік тағамдары - маниок бәліштерінен жарма, банан, пальма майы қосылған жержаңғақ тағамдары, пальма шарабы, балық. Дереккөздер
Uzinfocom

UZINFOCOM — Өзбекстандағы мемлекеттік ақпараттық жүйелерді құру және қолдау жөніндегі жалғыз интегратор болып табылады. 2002 жылы құрылған. Өзбекстан Республикасы Ақпараттық технологиялар және коммуникацияларды дамыту министрлігінің құрамына кіреді. Тарихы * 2002 жылы Өзбекстан Республикасы Президентінің Жарлығымен өзбек байланыс және ақпараттандыру агенттігі жанындағы UZINFOCOM компьютерлік және ақпараттық технологияларды дамыту және енгізу орталығы мемлекеттік унитарлық кәсіпорны құрылды. Барлық компьютерлік техника мен барлық мемлекеттік органдардың желілеріне UZINFOCOM, соның ішінде ақпараттық қауіпсіздік қызметі қызмет көрсетті. * 2017 жылдың 29 тамызында UZINFOCOM мемлекеттік ақпараттық жүйелерді құру және қолдау бойынша бірыңғай интеграторға айналды және мемлекеттік-жекеменшік серіктестік жобаларында жұмыс істеу үшін жауапкершілігі шектеулі серіктестік ретінде қайта тіркелді. * 2022 жылдың сәуір айында Үргеніш қаласында Хорезм облысы бойынша UZINFOCOM аймақтық бөлімшесі ашылды. * 2022 жылдың мамырында Ферғана қаласында Ферғана облысы бойынша UZINFOCOM аймақтық бөлімшесі ашылды. Дереккөздер
Қазақстан Ұлттық футбол құрамасы 2023

2023 жылы Қазақстан құрамасы ЕУРО-2024 іріктеуіне қатысты. 2022 жылғы УЕФА Ұлттар лигасындағы сәтті ойындардан соң бас жаттықтырушы Магомед Адиев құрамамен келісім шартты 2024 жылдың соңына дейін ұзартты. ЕУРО-2024 іріктеуінде Қазақстан құрамасы соңғы сәттерге дейін жолдамадан үмітін үзбеді. Тек соңғы ойында Словаениядан 1:2 есебімен ұтылды да, төртінші орында қалды. Бұл іріктеу циклында құрама 18 ұпай жинап, өзінің рекордын жаңартты (алдыңғы рекорд 10 ұпай болатын). Матчтар ЕУРО-2024 іріктеуі --------------- ---------- ------------ --------- ------ Футболшылар Дереккөздер
Хожимат Ботирович Эркинов

Хожимат Ботирович Эркинов (; 29 мамыр 2001, Ташкент) — өзбекстандық футболшы, жартылай қорғаушы. Жүлделері Клубтық ; «Пахтакор» * Өзбекстан чемпионы (2): 2020, 2021 * Өзбекстан Кубогы: 2020 * Өзбекстан Суперкубогы (2): 2021, 2022 * Өзбекстан Кубогының финалисі: 2021 Халықаралық ; Өзбекстан-21 * Азия чемпионатының қола жүлдегері: 2022 Дереккөздер Сілтемелер * https://int.soccerway.com/players/-/620819/
Конкомба

Конкомба (бекпокпам, кокомба, комба, коквамба, пангпана, бассари, тоботе) — Гананың солтүстік аймақтары мен Тогодағы Оти өзенінің жоғарғы ағысында тұратын халық. Жалпы саны 300 мың адамды құрайды. Ганада 200 мың адам, Тогода 100 мың адам. Туыстас халықтар: бассари, гурма, дагомба, касена. Келесі субэтникалық топтарға бөлінеді: бемокпим, бечабоб, бегбим, бенафиаб, беквом, т.б. Тілі Тілі - конкомба тілі. Жазуы латын әліпбиіне негізделген. Сонымен бірге Ганада чви, хауса және ағылшын тілдері, Тогода басари және француз тілдері де таралған. Діні Көбінесе дәстүрлі нанымдарды ұстанады, шамамен 15% христиандар (католиктер мен протестанттар, англикандар, пресвитериандар), сүнниттік мұсылмандар да бар. Кәсібі Дәстүрлі кәсіптері қолмен атқарылатын егіншілік (ямс, тары, құмай, күріш, жүгері, бұршақ дақылдары), мал шаруашылығы, аңшылық және балық аулау. Қолөнерден – ұсталық, керамика, тоқу, тоқымашылық дамыған. Өмір салты Дәстүрлі қоғамдық ұйымның негізін ауыл қауымдары, көп балалы отбасылар, патрилиндік рулар және жас топтары құрайды. Неке қонысы вирилокальды, полигиния кең таралған. Негізгі фольклорлық жанрлар – әндер, ертегілер, мақал-мәтелдер. Олар конустық шатыры сабанмен жабылған дөңгелек ағаш үйлерде тұрады. Ерлер жеңі қысқа ұзын жейде (ақ немесе ақ-қара жолақ), әйелдер белбеулі белдемше киеді. Негізгі тағамы - жарма және бұқтырылған ботқа, балық, сүт, ет пайдаланады. Дереккөздер
Футболдан Қазақстан Кубогының финалы 2022

Толығырақ: Футболдан Қазақстан Кубогы 2022 2022 жылғы Қазақстан кубогының финалдық ойыны. Астанадағы "Астана Аренада" "Ақжайық және "Ордабасы" клубтары ойнады. Ойынның негізгі уақыты 4:4 есебімен тең аяқталды. Қосымша уақытта "Ордабасы" пенальтиден гол соғып, жеңімпаз атанды. Матч Детальдар Дереккөздер Сілтемелер
Сакура Харуно

Сакура Харуно — Наруто манга және аниме-сериалы басты кейіпкерлерінің бірі. Масаси Кисимото оны Саскеге құштар болған қыз ретінде көрсетеді, ал топтың үшінші мүшесі Нарутоны ол менсінбейді. Анимеде Сакураны жапон тілінде Тиэ Накамура, ал ағылшын тілінде Кейт Хиггинс дыбыстаған.
Футболдан Қазақстан Суперкубогы 2023

Футболдан Қазақстан Суперкубогы 2023 — Турнирдің 16-шы жарысы. 2022 жылғы Қазақстан чемпионы «Астана» мен 2022 жылғы Қазақстан Кубогы иегері «Ордабасы» клутары өзара кездесті. Матч Детальдар Дереккөздер Сілтемелер
Руслан Қазбекұлы Қайыров

Руслан Казбекұлы Қайыров (18 қаңтар 1990, Орал, Қазақ КСР) — қазақстандық футболшы, қорғаушы. Жартылай қорғаныста да ойнаған. Жетістіктері Командалық ; «Ақжайық» * 1 лига жеңімпазы: 2015 Дереккөздер Сілтемелер
Мирас Мұхтарұлы Дәуленов

Мирас Мұхтарұлы Дәуленов (1 маусым 1983, Өскемен, ШҚО, Қазақ КСР) — Қазақстан Республикасының бұрынғы мемлекет қайраткері, 2019 жылдың 30 желтоқсаны мен 2021 жылдың 4 мамыры аралығында Білім және ғылым вице-министрі қызметін атқарған. 2021 жылдың 1 маусымынан бастап Нархоз университетінің президенті. Өмірбаяны 1983 жылы 1 маусымда Өскемен қаласында дүниеге келген. 2000 жылы С. Аманжолов атындағы Шығыс Қазақстан мемлекеттік университетіне оқуға түсті, онда құқықтану мамандығы бойынша бакалавр және магистр дәрежесін алды. Еңбек жолын 2003 жылы әртүрлі ұйымдарда заң кеңесшісі болып бастады. 2007-2012 жылдары «Болашақ» халықаралық білім стипендиясының иегері болды. 2007 жылдан бастап Вроцлав университетінде докторантурада оқыды, 2009 жылдан бастап «Халықаралық құқық және Еуропалық кеңес құқығы» бойынша сабақ береді. 2012 жылдың тамыз айында Қазақ гуманитарлық заң университетінің халықаралық құқық кафедрасының меңгерушісі болып тағайындалды. 2018 жылдан бастап Салық Зиманов атындағы іргелі және қолданбалы ғылымдар академиясының басқарма төрағасының орынбасары — директоры. 2018-2019 жылдары М.С.Нәрікбаев атындағы ҚАЗГЗУ университетінің проректоры. 2019 жылдың желтоқсанынан 2021 жылдың мамырына дейін Қазақстан Республикасы Білім және ғылым вице-министрі қызметін атқарды. 2021 жылдың 1 маусымынан бастап Нархоз университетінің президенті қызметін атқаруда. Ғылыми жұмыстары Мақалалары * * * * * * * * * * * * * Дереккөздер
Самат Бақытұлы Шәмші

Самат Бақытұлы Шәмші (5 ақпан 1996) — қазақстандық футболшы, "Ордабасы" клубының жартылай қорғаушысы. Қазақстан жастар құрамасында ойнаған. Жүлделері Командалық ; «Ордабасы» * Қазақстан чемпионатының қола жүлдегері: 2019 * Қазақстан Кубогы: 2022 Дереккөздер Сілтемелер
Футболдан Өзбекстан чемпионаты 2022

Футболдан Өзбекстанның 32-ші чемпионаты. "Пахтакор" 15-ші рет чемпион атанды. Турнир кестесі Түстер айырмашылығы * 1-2 орын: АФК чемпиондар лигасы * 3-4 орын: АФК кубогы * 12-орын: Плей-офф * 13-14 орын: Төменгі лигаға Плей-офф Статистика Мергендер Дереккөздер
Қырғызстан КП Жалалабат облыстық комитеті

Қырғызстан КП Жалалабат облыстық комитеті — 1939-1959 және 1990-1991 жылдары болған Жалалабат облыстық партия ұйымының басшы органы. Жалалабат облысы 21.11.1939 жылы құрылды, 27.01.1959 жылы таратылды, аумағы Ош облысының құрамына енді. 14.12.1990 жылы қалпына келтірілді. Облыстық комитеттің бірінші хатшылары * 1938—1940 Молдағазы Тоқабаев * 1940-/1941/ Николай Демьянович Ващук * 1944—1945 — Виктор Михайлович Никулин * 1945—1946 Досу Шабаев * 1946—1949 Мүктәлі Аманов * 1949—1951 Қадырәлі Жанәлиев * 1951—1955 Баян Аламанов * 1955-27.01.1959 Төрекелді Балтақұлұлы Балтақұлов * 1959—1990 Қырғызстан КП Ош облыстық комитеті * 02-08.1991 Зәбікен Құтманқызы Құтманова Тағы қараңыз * Қырғызстан үкіметінің облыстардағы өкілетті өкілдерінің тізімі
Ақшагүл Әбуқызы Төлегенова

Ақшагүл Әбуқызы Төлегенова (; 20 желтоқсан 1964 жыл, Науаи облысы) — өзбекстандық мемлекеттік қайраткер, педагог және журналист, 2020 жылдан бері Олий Мәжлісі заң шығару палатасының депутаты, Индустрия, құрылыс және сауда комитетінің мүшесі. Қазақ ұлттық мәдени орталығының нақты басшысы. Өзбекстан либералдық-демократиялық партиясының мүшесі. Өмірбаяны 1964 жылы 20 желтоқсанда Науаи облысы, Кармана ауданында дүниеге келген. Байұлы тайпасы Алтын руынан шыққан. 1994 жылы Әл-Фараби атындағы Қазақ мемлекеттік университетін бітірген. 1984 жылдың өзінде-ақ Конимех ауданындағы №5 мектепте пионер болып жұмыс істей бастады. 1986-1988 жылдары «Сары-бел» шаруа қожалығы директорының рухани-ағарту ісі жөніндегі орынбасары. Кейін 1988-1995 жылдар аралығында Конимех ауданы №25 орта мектепте қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі болып қызмет атқарды. Одан кейін 1999 жылы Конимех аудандық халыққа білім беру басқармасының бөлім меңгерушісі болып тағайындалды. 2011-2017 жылдары Конимех ауданының мемлекеттік білім беру мекемелерінің қызметін әдістемелік қамтамасыз ету және ұйымдастыру бөлімінің қызметкері. 2017 жылдан бүгінгі күнге дейін Конимех аудандық халыққа білім беру бөлімінде жеке және заңды тұлғалармен жұмыс жөніндегі маман қызметін атқарып келеді. Сол жылы Төлегенова Ақшагүл қазақ ұлттық мәдени орталығының меңгерушісі болып тағайындалды. 2020 жылы Олий Мажлістің Заң шығару палатасына депутат болып сайланды. Дереккөздер
Джеймс Франк

Джеймс Франк (; 26 тамыз 1882, Гамбург — 21 мамыр 1964, Геттинген) — еврей текті неміс-американ физигі, 1925 жылғы физика бойынша Нобель сыйлығының лауреаты. Сыйлық «электронның атоммен соқтығысу заңдылықтарын ашқаны үшін» (Густав Герцпен бірге) берілді. 1951 жылы Макс Планк медалімен марапатталды. Өмірбаяны 1921 жылдан 1934 жылға дейін Франк Геттинген университетінің Эксперименттік физика институтының профессоры және директоры қызметін атқарды. Нацистер билікке келгеннен кейін Франк басқа еврейлерден айырмашылығы запастағы офицер дәрежесіне және Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысуына байланысты бірден қызметінен босатылған жоқ. Алайда оның өзі еврей ұлтының қызметкерлері мен студенттерін қысқарту туралы бұйрыққа көпшілік алдында қарсылық білдіріп, отставкаға кетті. Ол тіпті ғылыми әлемдегі байланыстарын пайдалана отырып, зертханасының әрбір қызметкеріне шетелде жұмыс тауып берді, содан кейін ғана 1934 жылы өзі Германиядан кетті. 1935 жылға дейін Копенгаген университетінде Нильс Бор теориялық физика институтында, 1935—1938 жылдары — Джон Хопкинс университетінде физика профессоры, 1939 жылдан Чикаго университетінің профессоры болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол Манхэттен жобасына қатысты. 1945 жылы ол АҚШ билігіне («Франк баяндамасы») жапон қалаларына атом бомбасын сынамау туралы өтінішке қол қойды. Дүниетанымы Э. Теллердің естеліктеріне сәйкес, 1930 жылы Копенгагенде Ландау Джеймс Франкпен дін туралы көп айтысып, оның діни көзқарастарын ғалым үшін ескілікпен өмір сүру деп санап, оның көзінше де, Франктың болмаған кезде де өзін мүлде шектеусіз білдірді. Ал Франк әрқашан жауап ретінде күлді. Сондықтан, Копенгагеннен кетерде Ландаудың қоштасуға арнайы барғаны өте жақсы болды. Атом бомбасын қолдану Атом бомбасын қолдану мүмкіндігін талқылағанда, Джеймс Франк бастаған Манхэттен жобасының бір топ ғалымдары өте құпия баяндамада өз пікірлерін білдірді. Олар ядролық оқиғаларды ұзақ уақыт құпия ұстауға болмайтынын алға тартып, ядролық қарулану жарысын болжаған. Жапон қалаларын бомбалаудың орнына, сынақты қаңыраған бос орынмен шектеу ұсынылды, өйткені бұл ешкімнің Америкаға қару-жарақты басып тастаудан қорқып шабуыл жасауға батылы жетпеуі үшін жеткілікті еді . Естелік 1973 жылы Халықаралық астрономиялық одақ Айдың көрінетін жағындағы кратерге Джеймс Франктің есімін берді. Дереккөздер Сілтемелер * [http://nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1925/ Нобель комитетінің сайтынан алынған ақпарат] * [http://n-t.ru/nl/fz/frankj.htm Өмірбаяны «Ғылым және технология» электронды кітапханасының сайтында]
Коно (халық)

Коно - Сьерра-Леонедегі негізгі этникалық топ. Жалпы саны 125 мыңнан астам адам. Тілі Тілі - Нигер-Кордофан отбасының манде тобының коно тілі. Жазуы латын әліпбиіне негізделген. Соңғы онжылдықтарда менде тілі екінші тіл ретінде тарады. Діні Олар негізінен дәстүрлі нанымдарды ұстанады, Кононың шамамен 10% -ы мұсылмандар, шамамен 5% -ы христиандар. Тарихы Коно халқы - Мали-Гвинея мигранттарының ұрпақтары, олар Сьерра-Леонеге көшіп, 16 ғасырдың ортасында қазіргі Коно ауданында қоныстанған деп айтылады. Коно тарихында Коно бір кездері Мали мен Гвинеяда қуатты халық болғанын айтады. Коно бейбіт аңшылар ретінде Сьерра-Леонеге қоныс аударды. Бұл тайпа Африканы еуропалық отаршыларға бөлу кезінде екіге бөлінген. Кәсібі Дәстүрлі шаруашылықтың негізі – көшпелі егіншілік (күріш, құмай, маниок, мақта), аз мөлшерде – майлы пальма өсіру, жабайы бал жинайды. Дәстүрлі қолөнерден тоқымашылық, ұсталық және тері өңдеу дамыған. Өмір салты Отбасы үлкен патрилинді. Экзогамиялық дамби отбасылық топтары, ортақ тотемдік атаумен және ортақ тағам тыйымымен біріктірілген. Сьерра-Леоне және Солтүстік Либерия халықтарының көпшілігінде ортақ құпия одақтар: ерлерде - ​​Поро, әйелдерде - Бунду (Санда) бар, аңшылар одағы да бар. Негізгі тағамы - тұздық пен дәмдеуіштермен пісірілген күріш. Дереккөздер
Жан Батист Перрен

Жан Батист Перрен (; 30 қыркүйек 1870, Лилль, Франция —17 сәуір 1942 жыл, Нью-Йорк, АҚШ ) — француз физигі, 1926 жылғы «заттың дискретті табиғаты бойынша жұмысы үшін және әсіресе шөгінділердің тепе-теңдігін ашқаны үшін» физика бойынша Нобель сыйлығының лауреаты. Өмірбаяны Ол Париждегі Жоғары қалыпты мектепте оқыды. Сонда 1894—1897 жж. ассистент болып жұмыс істеді, катодты және рентгенді зерттеді. 1897 жылы катод және рентген сәулелері бойынша диссертация үшін оған ғылым докторы (docteur ès sciences) дәрежесі берілді. Сол жылы ол Сорбонна университетінде дәріс оқи бастады. 1910 жылы Перрен профессор атанды және Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде неміс әскерлері басып алғанға дейін осы қызметте қалды. 1895 жылы Перрен катодтық сәулелер корпускулярлық сипатта және теріс электр заряды бар екенін көрсетті. Перрен Авогадро санының мәнін бірнеше әдіспен анықтады. Сонымен қатар, ол күн энергиясының көзін — сутегінің қатысуымен болатын термоядролық реакцияларды түсіндірді. 1905 жылы Эйнштейн басып шығарған Броун қозғалысының атомдық табиғаты туралы теориялық жұмысынан кейін, Перрен Эйнштейннің бекітулерін сынау үшін эксперимент құрды және осылайша Джон Далтонның атомдық теориясы туралы ғасырға созылған пікірталасқа нүкте қойды. Сұйықтардағы броундық қозғалыстың молекулалардың қозғалысының әсерінен болатыны ақырында тексеріліп, анықталды, осылайша молекулалар мен атомдардың нақты өмір сүруіне шешуші дәлелдер берілді. Сағызбен тәжірибелерін жүргізе отырып, Перрен мүлдем мүмкін емес болып көрінген нәрсені — молекулалар мен атомдардың салмағын өлшеуді жасай алды. 1926 жылы Перрен физика бойынша Нобель сыйлығын алады. Перрен көптеген кітаптар мен диссертациялардың авторы болды. Ең танымалдары: «Rayons cathodiques et rayons X» (катод және рентген сәулелері); "Electrisation de contact" (контактілі электр); «Réalité moléculaire» (молекулалық шынайылық); «Matière et Lumière» (материя және жарық); «Lumière et Reaction chimique» (жарық және химиялық реакциялар). Перрен көптеген марапаттардың, соның ішінде 1896 жылы Лондон корольдік қоғамының Джоуль сыйлығына және Париж ғылым академиясының La Caze сыйлығы иегері болды. Перрен екі рет Солвей комитетінің мүшесі болып тағайындалды —1911 және 1921 ж. Ол Лондон корольдік қоғамының шетелдік мүшесі (1918), Бельгия, Швеция, Турин, Румыния және Қытай ғылым академияларының мүшесі, сондай-ақ шетелдік корреспондент мүшесі (1924) және КСРО Ғылым академиясының құрметті мүшесі (1929) болды. 1926 жылы Перрен Құрмет легионының командоры болды, сонымен қатар Леопольд орденінің (Бельгия) командоры болды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Перрен инженерлер корпусының офицері болды. Немістердің Францияны оккупациялауы кезінде Перрен 1940 жылы Америка Құрама Штаттарына кетіп, сол жерде қайтыс болды. Соғыстан кейін, 1948 жылы Перреннің сүйегі «Жанна Д’Арк» кемесінде Францияға жеткізіліп, Пантеонға жерленді. Ол социалист болды. Жан Батист Перрен Фрэнсис Перреннің әкесі — ол да белгілі физик. Дереккөздер Сілтемелер * [http://nobelprize.org/physics/laureates/1926 Нобель комитетінің сайтынан ақпарат]
Хорог

Хорог — Тәжікстанның Таулы Бадахшан автономиялы облысындағы қаласы, ТБАО және Шугнан ауданының әкімшілік орталығы. Хорог қаласының халқы 30 500 адамды құрайды. Географиялық сипаттама Қала облыстың оңтүстік-батыс бөлігінде, Душанбеден 525 км қашықтықта орналасқан. Оның терең каньонда орналасуы елді мекенді қыстың суық температурасы мен қатты желден қорғайды. Хорог қаласы Ауғанстанмен шекаралас жерде орналасқан Гунт, Шахдара және Пандж өзендерінің қосылуында құрылған. Бұрын қазіргі қаланың орнында екі шағын ауыл болған. Халқы Тарихы 19 ғасырдың аяғына дейін Хорог Бұхара хандығы, Ресей империясы, Ауғанстан және тіпті Ұлыбритания арасындағы даулы аумақта болды. Шамамен 1896 жылы орыстар Хорогтың орнына бекініс салды, сол кезде Қала-и Бар деп аталып, Ауғанстан жағында орналасқан. 1925 жылы, Патшалық Ресей құлап, Кеңес Одағы құрылғаннан кейін, Хорог Таулы Бадахшан автономиялық облысының астанасы болды. Экономикасы және инфрақұрылымы Қазіргі Хорог – сауда, көлік және білім беру орталығы. Онда бірнеше жоғары оқу орындары, соның ішінде Ага Хан лицейі, мемлекеттік университет және Орталық Азия халықаралық университетінің филиалы орналасқан. Қала жасыл өсімдіктермен қоршалған дәстүрлі памир үйлерімен ерекшеленеді. Памир тас жолы қала арқылы өтеді, сондай-ақ әуежай бар. Соңғы жылдары Хорогта жаңа ғимараттар пайда болды — жайлы қонақ үйлер мен кеңселер. Интернет-кафелер мен дәстүрлі жергілікті тағамдарды ұсынатын мейрамханалар келушілерге есігін ашты. Кеңес дәуірінен бері танымал ботаникалық бақ төбеде орналасқан. Оның аумағында әлемнің барлық дерлік елдерінен өсімдіктер өседі. Қазір ол жергілікті тұрғындар мен келушілер үшін керемет демалыс аймағын ұсынады. Қаланың сәулеті кеңес дәуіріндегі ғимараттарды дәстүрлі памирлік құрылымдармен сәтті үйлестіреді. Көлеңкелі ағаштармен қоршалған кең террассалары бар тәжік үйлері төбелерде және өзен бойында орналасқан. Қаланың бизнесіне нан зауыттары, ет және сүт өңдеу зауыттары, аяқ киім фабрикалары және құрылыс материалдарын өндірушілер кіреді. Шағын ұшақтармен жабдықталған жұмыс істеп тұрған әуежай астана Душанбеге және елдің басқа қалаларына тұрақты рейстер ұсынады. Әуежай Тәжікстанның Таулы Бадашан аймағындағы жалғыз тұрақты әуежай болып табылады. Дереккөздер
Оуэн Уилланс Ричардсон

Сэр Оуэн Уилланс Ричардсон (; 26 сәуір 1879 ж., Дьюсбери, Ұлыбритания — 1959 ж . 15 ақпан, Элтон, Ұлыбритания) — ағылшын физигі, «термиондық зерттеулердегі жұмысы үшін және әсіресе оның атымен аталатын заңды ашқаны үшін» 1928 жылғы физика бойынша Нобель сыйлығының лауреаты. Лондон корольдік қоғамының мүшесі (1913). Өмірбаяны Оуэн Уилланс Ричардсон 1879 жылы 26 сәуірде Дюсбериде, Англияда Джошуа Генри мен Шарлотта Мария Ричардсонның отбасында дүниеге келген. Бэтли грамматика мектебінде оқыды. Ол 1900 жылы Кембридждегі Тринити колледжін жаратылыстану ғылымдары бойынша үздік бітірді. 1906—1913 жылдары Принстон университетінің профессоры болды. 1920 жылы ол вакуумдық вакуумдық түтіктердің негізін құрайтын термиондық құбылыстар бойынша жұмысы үшін Корольдік қоғамнан Хьюз медалін алды. Ол сондай-ақ фотоэффект құбылысы, гиромагниттік әсерлер, химиялық реакциялардағы электрондардың эмиссиясы, жұмсақ рентген сәулелері және сутегі спектрі мәселелерімен айналысты. Лондон корольдік қоғамының мүшесі (1913). Лондон физиктер қоғамының президенті (1926—1928). 1930 жылы ғалым Лондон корольдік қоғамының корольдік медалімен марапатталды. 1933 жылы рыцарь атағы берілді. Сэр Оуэн Уилланс Ричардсон 1959 жылы 15 ақпанда Элтонда (Ұлыбритания) қайтыс болды. Оның жиені физик Ричард Дэвиссон болды. Естелік 1979 жылы Халықаралық астрономиялық одақ Айдың арғы жағындағы кратерге Оуэн Уилланс Ричардсонның есімін берді. Қаныққан токтың тығыздығын анықтауға арналған теңдеу де (Ричардсон- Дашман теңдеуі) оның атымен аталады. Дереккөздер Сілтемелер * [http://n-t.ru/nl/fz/richardson.htm РИЧАРДСОН (Richardson), Оуэн Уилланс] // Нобель сыйлығының лауреаттары: Энциклопедия: Ағылш. тілін. ауд. — М.: Прогресс, 1992 ж. * [https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1928/richardson/ Нобель комитетінің сайтынан ақпарат] )
Республикалық бағыныстағы аудандар

Тәжікстанның республикалық бағыныстағы аудандары (, ; бұрынғы атауы Каротегин облысы) — Тәжікстан құрамындағы 13 аудан жиыны, Душанбедегі үкіметпен басқарылады. Облыстың аумағы 28,500 шаршы километр, халық саны 2,165,900 (2020)) мың адам!! Ауданы мың км²!! Халық тығыздығы адам/км² Дереккөздер
Тұрсынзаде

Тұрсынзаде (Турсунзаде, , ) — Тәжікстанның Республикалық бағыныстағы аудандарында орналасқан қаласы, халық саны 55 700 адамға тең. Географиялық сипаттама Гиссар жотасы мен Бабатаг тау жотасының арасындағы аңғарда, Өзбекстан шекарасынан алыс емес жерде орналасқан. Тарихы Қала тәжік ақыны және қоғам қайраткері М.Тұрсынзаденің есімімен аталған. 1978 жылға дейін қала өзінің ежелгі атауын - Регарды болды. Атауы «құмды» немесе «алға» дегенді білдіреді. 1935 жылы Регар аудан орталығына айналды, ал 1954 жылы қалаға айналды. Экономикасы және инфрақұрылымы Тұрсынзадееде өнеркәсіптің әртүрлі салалары жұмыс істейді: түсті металлургия (алюминий зауыты 1980 жылдары салынған), фарфор зауыты, тамақ, жеңіл өнеркәсіп (мақта тазалау зауыты) және құрылыс материалдары өнеркәсібі. Қалада шамамен 10 жалпы білім беретін мектеп, мектеп-интернаттар, спорт және музыка мектептері, кітапхана, мәдени мекемелер, демалыс саябағы, стадион, аурухана және басқа да медициналық мекемелер бар. Мирзо Тұрсынзадеге ескерткіш 1981 жылы орнатылды. Қожа Нақшрон кесенесі (X-XI ғасырлар) қаланың шетінде сақталған. Қаланың мақтанышы — Тәжікстанның бірнеше дүркін чемпионы, жергілікті футбол командасы «Регар ТадАЗ». Тұрсынзадедегі стадион елдегі ең үздік стадиондардың бірі. Дереккөздер
Консо

Консо — Эфиопияның оңтүстігінде тұратын кушиттер тобының ең ірі этникалық топтарының бірі. Олардың саны, әртүрлі деректер бойынша, 170 мыңнан 250 мың адамға дейін. Тілі Тілі - консо тілі. төрт диалектіге бөлінеді: холме, дууро, фаша және каратти. Діні Көпшілігі дәстүрлі нанымдарды ұстанушылар, бір бөлігі христиандар (лютерандар, монофизиттер). Тарихы Олардың алғашқы тұрғылықты жері нақты белгісіз, бірақ аңыз бойынша Консо Эфиопияның оңтүстік-батысына шамамен 5000 жыл бұрын қоныс аударған. Сонымен қатар, олар тас дәуірінің құралдарын пайдалану дағдыларына ие болды. Кәсібі Дәстүрлі кәсібі - тау беткейлерін суару және қолмен атқарылатын егіншілік. Негізгі дақылдарға құмай мен жүгері, ал тауарлы дақылдарға мақта мен кофе жатады. Ірі қара, қой, ешкі азық-түлік пен сүт үшін өсіріледі. Өмір салты Бүгінгі күні Консо мен олардың Оромо көршілері арасындағы әдет-ғұрыптарда айтарлықтай айырмашылықтар болғанымен, Консо қоғамы дәстүрлі Оромо мәдениетімен кейбір ұқсастықтарды сақтап қалды, гадаа ұрпақтарын бөлетін әлеуметтік ұйым жүйесі, ұқсас бас діни қызметкерлер және фаллицизм культі. Көп әйел алу консолар арасында кең таралған әдет. Сондай-ақ топ мүшелері жауды немесе жануарды өлтірген өлген адамды еске алу үшін оюларды (вагалар) орнатады. Олар үлкен айналасы тас қабырғалармен қоршалған үлкен елді мекендерде («қалаларда») тұрады. Дереккөздер
Лондон Корольдік колледжі

Лондон Корольдік колледжі, Лондон Кинг колледжі (, сонымен қатар King's) — Англиядағы ең үлкен, ең көне және ең беделді университеттердің бірі, Лондон университетінің негізін қалаушы колледж (оның бөлігі). Лондон университеттік колледжімен және Лондон экономика мектебімен бірге ол «алтын үшбұрыш» деп аталатын «бұрыштардың» бірін құрайды (қалған екі «бұрыш» Оксфорд және Кембридж университеттері). Ол сондай-ақ Ұлыбританиядағы Russell Group университеттерінің элиталық қауымдастығының мүшесі болып табылады. Бұл 1836 жылы Лондон университетін құрған екі колледждің бірі. Кинг колледжі Англиядағы Оксфорд және Кембридж университеттерінен кейінгі ең көне үшінші университет екенін мәлімдейді. Білім беруде де, зерттеуде де әлемдегі жетекші университеттердің бірі ретінде танылды. Кингс колледжі әлемдегі ең үздік университеттер рейтингінде 25-орында, ал жеке пәндерден әлемдегі ең үздік 10 оқу орнына кіреді. Колледж капелласында әйгілі Henry Willis &amp;amp; Sons компаниясының органы орнатылған. Оқытушылар және түлектер Колледж түлектерінің арасында белгілі саясаткерлер, мемлекет басшылары, заңгерлер, британ парламентінің 32 депутаты, жазушылар Артур Кларк, Джон Китс, Сомерсет Моэм, Вирджиния Вулф, Queen тобының бас-гитаристі Джон Дикон бар. * Деннис Уильям Сиама * Гарри Килворт * Хушвант Сингх * Роджер Хокинс * Кипрос Николайдес * Хуан Крисостомо Сентурион * Лоуренс Дадли Стумп — XX ғасыр географы, Лондон экономика және саясаттану мектебінің және Ранугни университетінің профессоры. * Джеймс Эдвин Торолд Роджерс — экономист, тарихшы, XIX ғасырдың саясаткері Дереккөздер Сілтемелер * [http://www.kcl.ac.uk/ Лондон Корольдік колледжі, ресми сайт])