kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Даосизм философиясы

Даосизм ежелгі Қытайдың рухани өміріндегі ерекше орын алатын феномен. Оның негізін қалаушысы болып Ли Эр (Лао Дань) есімді ойшыл есептеледі. Философия тарихында ол Лао-цзы (Кәрі философ немесе Кәрі бала) атымен танымал. Шамамен алғанда б.д.д. 6 ғасырда өмір сүріп, Лао-цзы Конфуцийдің аға замандасы болып табылады. Бірақ, екі ұлы ойшылдардың көзқарастарының бағыттары екі түрлі болып табылады. Конфуций этикалық және саяси-әлеуметтік мәселелерді қарастырса, Лао-цзы философиясының ортасында табиғат, космос және адам мәселелері тұрды. Даосизмнің негізгі қайнар көзіне “Дао дэ цзин” (“Жол мен Игілік туралы кітап”) жатады. Сонан соң “Чжуан-цзы”, “Ле-цзы”, “Хуайнань цзы” трактаттарын тілге тиек етуге болады. Қосынды түрде алғанда даосизм әдебиеті (“Дао цзан”) 4,5 мыңнан астам томдарды қамтиды. Даосизм философиясының өзекті ұғымдарына дао, дэ және у-вэй жатады. Философиялық тұрғыдан алғанда “дао” ұғымы екі негізгі мағына білдіреді. Біріншідан, дао әлемнің түпнегізі, субстанциясы ретінде танылады. “Дао дэ цзин” кітабындада оған мынадай сипаттама берілген: дао заттардың күретамыры, ол - жаратушы, ол- өзгертуші күш болып табылады. Бұл мағынада даосизм данышпандары даоны көбінесе бос кеңістік ретінде қарастырған: ол- барлық нәрсені (вмещая) көріктендіретін ” әлем анасының” жатыры тәріздес. Барлық заттар Даодан бастама алып, ең соңында оған қайта оралады. Екіншіден, “дао” сөзі тікелей “жол” деп аударылады. Аталмыш мағынада дао жаратылыс заңы ретінде қолданылады. «Ұлы дэнің (асыл қасиет) мазмұны тек даоға ғана бағынады. Дао денесіз. Дао тұманды және анық емес. Бірақ оның тұмандылығы мен анық еместігінде бейнелер бар. Ол тұманды және анық емес. Бірақ оның тұмандылығы мен анық еместігінде заттар жасырынылған. Ол терең және қараңғы. Бірақ оның тереңділігі мен қараңғылығында нәзік бөлшектер жасырынылған. Бұл нәзік бөлшектер жоғары шындыққа және нақтылыққа ие» Даосизм ілімінде «У-вей» принципі дәріптеледі. Бұл ілім бойынша табиғи күйге араласпаған жөн, табиғилық заңымен үндестікті сақтау құпталады. «Ең жақсы ел билеуші – халық оның бар екенін ғана білетін билеуші. Халықтан өзін сүюді және асқақтатуды талап ететін билеушілер нашарлау. Халық олардан қорқатын билеушілер одан да нашар, ең жаман билеушілер – оларды халық жек көретін билеушілер. Сондықтан да сенімге лайық еместерге адамдар сенбейді. Кім терең ойлы және сөздерінде ұстамды, істерін табысты жүзеге асырады – халық оны табиғилықтың ізімен жүреді дейді». Қорыта айтқанда, даосизм философиясы адамның табиғи негізін айқындап, оның әлемде алатын орнын белгілейді. Ал адамның әлеуметтік қасиеттерін конфуцийшілдік философиясы қарастырады. Даостардың этикалық идеалы – Шэнжень, яғни“аса данышпан”. “Шэнжень” – жоғарғы дэ мен Дао адамы. Даосизм ойшылдары адамды сырқы дүние анықтай алмайтынына сенімді. Адам - өзінің ішкі дүниесінің арқасында ғана - адам. Конфуций, керісінше, адамға сыртқы, қоршаған ортадағы, қоғамдағы моральдық ережелерді ұсынады. Сондықтан бұл екі мектеп қайшылықтарға тап болды. Дегенімен олар бірін-бірі толықтырды да. Дереккөздер
Балқан одағы (1912)

Балқан одағы (1912) - Болгария, Сербия, Грекия және Черногория арасындағы Түркияға, шын мәнінде, Австрия-Венгрияға қарсы бағытталған саяси-соғяс одағы. Балкан одағы 1912 ж. наурыз-қазан айларында бірнеше соғыс конвенциялары мен келісімдер, шарттар жасасу нәтижесінде құрылды және Австрия-Венгрия мен Германияның Балқандағы экспансиясын Балқан одағы арқылы тоқтатуға тырысқан Ресейдің Балқандағы экспансиясын, Балқан одағы құру идеясын Англия мен Франция үкіметтері де қолдады. Балқан одағына қатысушы мемлекеттер 1912 ж. қазанда Түркияға қарсы соғыс ашып, көп ұзамай оны жеңіспен аяқтады. Сол жеңістен кейін Македонияны бөлісуге келісе алмаған Сербия, Грекия және Болгария арасында болған талас-тартыстың күшеюі Балқан одақтастарының ала ауыздығын туғызып, олардың өзара соғысуына (1913) әкеліп соқты да, Балқан одағы ыдырады. Дереккөздер
Генриетта Суон Ливитт

Генриетта Суон Ливитт (, 4 шілде 1868 ж. - 12 желтоқсан 1921 ж.) - ауыспалы жұлдыздарды зерттеу жайлы еңбектерімен белгілі америкалық астроном. Биография Ливитт 1868 жылы Ланкастер қаласында конгрегационалистік шіркеу министрі Джордж Рузвелл Ливитт және оның әйелі Генриетта Суон (Кендрик) отбасында дүниеге келді. Он жетінші ғасыр басында Масачусетс шығанағы колониясында қоныстанған 1892 жылы сол кездегі алғаштардың бірі болып әйел адамдарға есігін ашқан Рэдклифф колледжін бакалавр деңгейімен бітірді. Оқу кезінде ауыр науқастан кейін есту қабілеті қатты нашарлады. Зерттеулері 1893 жылдан бастап Гарвард Колледжінің Обсерваториясында әйел адам - компьютерлердің бірі ретінде Эдуард Чарльз Пиккеринг обсерваториясында еңбек етті. Ливитт өз қалауымен еңбек еткендіктен, Пикеринг алғашында оның жұмысына ақы төлемеген, кейінірек Ливитт сағатына $0,30 алатын болды. Пикеринг Ливиттке жарықтығын периодпен өзгертетін ауыспалы жұлдыздарды зерттеуді тапсырды. Ғылыми жазушы Джереми Бернштейн жазуы бойынша: " ауыспалы жұлдыздар көп уақыт бойы ғылымда белгілі болды, бірақ Ливитт бұл жұмыспен айналысуды бастағанда, Пикеринг оның бар астрономияны өзгертетін ашылу жасайтынына сенімді болды". Ливитт Магеллан бұлттарындағы мыңдаған ауыспалы жұлдыздардың бейнесін жасады. 1908 жылы бақылау нәтижесін Annals of the Astronomical Observatory of Harvard College,. Бұл жұмыста кейбір жарық жұлдыздар салыстырмалы түрде ұзағырақ периодқа ие болатыны айтылған. Тағы біраз зерттеуден кейін, 1912 жылы ол абсолютті жарықтығы жоғары жұлдыздар ұзаырақ периодқа ие болатынын дәлелдеді. Ливитт өз зерттеуінде келесі болжамды пайдаланды: "Егер Магеллан бұлтындағы Цефеида Жұлдыздары жерден шамамен бірдей қашықтықта болса, олардың абсолютті жарықтарының қатынасы мен көрінетін жарықтарының қатынасы тең болады" Ливитт зерттеулері период пен жарықтықтың қатынасы ретінде белгілі: Период логарифмі жұлдыздың орташа ішкі жарықтығына(көрінетін спектрдегі қуаттың логарифміне) тәуелді. Ливиттің ашқан тәуелділігі астрономияға ғаламат өзгерістер алып келді, ғылымға галактикаларға дейінгі қашықтықты зерттеуге мүмкіндік берді Сонымен қатар ол Эдвин Хаббл сияқты ғалымдарға маңызды ашылулар мен теориялар жасауға көмектесті. Дереккөздер
Қыздыру элементі

ҚЫЗДЫРУ ЭЛЕМЕНТІ - электрлік қыздыру приборларының электр энергиясын жылуға айналдыратын бөлігі (немесе алмастырмалы деталы). Өткізгіштен ток өткен кезде бөлінетін жылудың шамасы өткізгіштің кедергісіне тура пропорционал (қ. Джоулъ-Ленц заңы) болатындықтан Қ. э-нің жұмыстық бөлігі кедергісі жоғары, шыдамды әрі тотықтанбайтын қорытпалардан (нихром, фехраль вольфрамит т. б.) жасалады. Бұлардан жасал-ған орам (не лента) ыстыққа төзімді электр изоляциялық (фарфор, керамика, слюда т. б.) қаңқаға оралады. Жоғары температураға арналған Қ. э. көбінесе стержень түрінде жасалады. Сырты жалаңаш Қ. э-н ашық, ал сырты жылу өткізгіш электрлік изоляциялық қабатпен қоршалган Қ. э-н жа-бық деп атайды. Ашық Қ. э. тек конвекция ғана емес, сәуле тарату қүбылысы бойынша да жылу таратады. Сондықтан бүл Қ. э-нің п. ә. коэффициенті герметикалы жабық Қ. э-мен салыстырғанда артық. Бірақ ашық Қ. э-не ауа мен ылғал әсер ететіндік-тен оның жұмыс істеу мерзімі жабық Қ. э-не қарағанда едәуір кем болады. Дереккөздер
Туполев Ту-22

Туполев Ту-22 НАТО кодттық белгіленуі бойынша:Blinder — «Көз қаратпас») — кеңестік, Туполев ЖБ-сімен жобаланған алысқа ұшатын дыбыстан жылдам бомбалаушы ұшақ, Ту-16 бомбалаушы ұшағын алмастыру үшін жобаланған. Тарихы Ту-22 ұшығының жобалауының негізгі мақсаты ол Ту-16 бомбалаушы ұшағын алмастыру болды. Ту-22-нің жобалау жұмыстары ([[жоба «105») Туполев ЖБ-сімен (бас жобалаушы Д.Марков) 1955 жылдың 15 тамызында басталды, ал 1957 жылдың тамызына таман планердің құрылуы аяқталды. 1958 жылдың жазында прототипке қозғалтқыштар орнатылып, статикалық сынаулар басталды. 1958 жылдың 21 маусымында «105» нөмірленген ұшақ алғаш рет ауаға көтерілді (экипаж: ұшқыш-сынаушы Алашеев, Юрий Тимофеевич). [[1957 жылдан бастап параллельді екінші прототип жобалануы басталды — «105А». Ақырында осы прототип Ту-22 болып қалыптасты. Ту-22 Қазан әуе зауотында, 1959 жылдан 1969 жылға дейін өндірілді. Бір ұшақ құны 10 млн рубль. Ту-22 Ресей ӘӘК және Ресей ӘТФ қолданысынан 1990 жылдарында алынды . Сыртқы сілтемелер * [http://www.tupolev.ru/ ОАО «Туполев»] * [http://scalemodels.ru/modules/photo/viewcat_cid_472.html Фотографии Ту-22 на сайте ScaleModels.ru] * [http://www.airforce.ru/aircraft/miscellaneous/ejectionseats/tu/tu-22_accidents.htm Аварии и катастрофы Ту-22 происшедшие в ДА с 1960 по 1989 годы] * [http://www.airwar.ru/enc/bomber/tu22.html Статья на сайте виртуальной авиационной энциклопедии «Уголок неба»] * [http://www.youtube.com/watch?vuRg8UtIeAV4&featurerelated Полк уходит на восток] * [http://tu22.ru Яркий самолет Ту-22] Дереккөздер
Дыбыстан ұшқыр ұшақ

Дыбыстан ұшқыр ұшақ — дыбыс жылдамдығынан тез ұша алатын ұшақ түрі. — бірінші сериялы дыбстан ұшқыр ұшақ]] ]] ]] ]] Тарихы 1940 жылдары реактивті жойғыш ұшақтардың пайда болғанынан кейін әуе жобалаушылардың алдына ұшақтардың жылдамдығын арттыру мәселесі туды. Осыдан бұрын жоқ болған жылдамдықтарды арттыру мүмкіндіктері, жойғыш-ұшақтарда және бомбылаушы-ұшақтарда пайда болды. Дамуы 20 ғасырдың 60—70-ші жылдары дыбыстан ұшқыр ұшақтардың аса қарқынды даму уақыты болды. Жылдамдықтар артып ұшу биіктігі де артты, 20&nbsp;км-ден астам, бомбылау және барлау ұшақтарына актуалды болды. Осы жылдары көп түрлі сириялы дыбыстан ұшқыр ұшақтар жасалынды, олардың ішінде — жойғыштар, бомбылаушылар, тосқауылшы және барлау ұшақтары болды. Бірінші дыбыстан ұшқыр ұшақ— Convair B-58 Hustler. Түрлері #Ту-144 #Ту-22 #Ту-160 #Bell X-1 #Convair B-58 Hustler #Convair F-102 Delta Dagger #Су-27 Сыртқы сілтемелер [http://top10x.ru/top-10-samyie-byistryie-samoletyi-v-mire/ Топ-10 Самые быстрые самолеты в мире]
Қызмет Бабындағы қылмыс

Қызмет Бабындағы қылмыс- мемл. немесе қоғамдық мекемелерде, кәсіпорындарда, ұйымдарда тұрақты не уақытша қызмет істейтін, не болмаса оларда ұйымдастыру-басқару немесе әкімш.-шаруашылық міндеттерін атқаратын адамдардың қоғамға қауіп-ті іс-әрекеті. Әдетте ол өкімет орнын немесе қызмет бабын пайдаланып қиянат жасау, өкімет билігінің немесе қызмет өкілдігінің шегінен шығу, өкімет орнындағы адамның әрекетсіздігі немесе салақтығы, пара алу, пара беру, парақорлыққа делдал болу, қызмет бабында жалған документ жасау, өкімет беделін түсіру т. с. с. түрде кездеседі. Кейбір жағдайларда ол басқаша мақсатпен жасалган әрекет те болуы мүмкін. Мұндай теріс іс-әрекет-тер, қоғамға қауіпті, біздің мемл. ап-нараттың қызметіне үлкен нұқсан келтіреді, мемл. немесе қоғамдық мүд-делерге, азаматтардың праволарына және олардың заңды мүдделеріне зи-ян тигізеді. Сондықтап да олар ауыр қылмыс деп танылады. Оларды жасаған кінәлы қызмет иесі адамдарын қылмыстық жауапкершілікке тарту, жазалау шараларының мөлшері мен түрлері Қаз. ССР-інің Қылмыстық кодексінің тпісті статьяларында белгі-ленген. Дереккөздер
Альфред Вернер

(12.12.1866-15.11.1919) Швейцария химигі. 1889 жылы Цюрихтегі Политехника институтын бітірген. 1890-1891 жылдары сол жерде, 1891-1892 жылдары Коллеж де Франсте П.Э.М. Бертло лабораториясында жұмыс істеген. 1893-1895 жылы Цюрих университетінің профессоры. 1909 жылдан бастап осы университетте химиялық институтының болып қызмет атқарады. Кешенді (координациялық) қосылыстарының химиясының негізін салушы. А.Р. Ганчпен бірге 1890 жылы оксим және де азобензол типтес азот құрамдас қосылыстардың құрылымын анықтады, сонымен бірге N=C қос байланысты молекулалар стереоизометриясының теориясын 1890 жылы ұсынды. Теория монооксидернің екі изомерлерінің болуын геометриялық изомерияның көрінісі ретінде түсіндіреді. Валенттік сандардың тұрақтылығы жайында түсінікті жоққа шығаратын кешен қосылыстарын синтездеген, сол уақыттта белгілі болған барлық комплекс қосылыстарды және олардың құрамы мен құрылысын анықтайтын эксперименттік әдістерді бір жүйеге келтірді. Асимметриялық көміртегі атомы жоқ оптикалық активті изомерлерді алдынала болжады (1899 ж.). "Бейорганикалық химия саласындағы жаңа көзқарастар" кітабында (1905 ж.) кешенді қосылыстар синтезіндегі маңызды жетістіктерді қорытты. Қышқылдар мен негіздердің жаңа теориясын ұсынды. Бұл теория бойынша қышқылдарға судың OH - иондарын байлап сонымен ортада Н + иондарының концентрациясын жоғарылататын қосылыстар жатады, ал негіздерге - Н + иондарын қосып алатын қосылыстар жатады. Осы теорияның негізінде Й.Н. Бренстедтің қышқылдар мен негіздердің каталитикалық теориясы пайда болды. И.И. Остромысленскийден тәуелсіз 1910 жылы олефиндер тетранитрометанмен түсті кешендер үзетінін анықтады. Нобель сыйлығының лауреаты (1913 ж.). Дереккөздер: С.К.Мырзалиева "Химия" (Балаларға арналған эниклопедиялық анықтамалық Алматы 2012ж.)
Кристофер Ингольд (Инголд)

(28.10.1893-08.12.1970) Ағылшын химигі. 1924 жылдан бастап Лондон патшалық қоғамының мүшесі. 1913 жылы Лондон университетінің Империялық колледжін бітірген. 1913-1918, 1920-1924, 1930-1961 жылдары сонда жұмыс істеген (1930 жылдан бастап профессор болған). 1918-1919 жылдары Глазгода өндірістік компаниялардың бірінде, 1924-1930 Лидстегі университетінің профессоры болып қызмет еткен. Негізгі еңбектері, оның негізін салушы болған физикалық органикалық химияға арналған. 1926-1933 жылдары ароматтық қосылыстардың құрылысын зерттеген. 1926-1934 жылдары электрондық ығысулардың теориясын не мезомерия теориясын дамытқан. Электро-, нуклеофилді реагенттер мен реакциялар туралы түсінікті енгізген, электрондвқ ығысулар эффектілернінің классификациясының анықтады, оның себебін қарастырды, заттардың физикалық қасиеттері мен реакциялық қабілеттіліктерін олардың электрондық құрылысына тәуелділігін анықтауға арналған материалдың кең жалпылауын жүргізді (химиялық мәліметтер бойынша). Алкендердің галогенденуі мен гидратациясының механизмін зерттеген. Өзінің оқушысы мен әріптесі Э.Д. Хьюзбен бірге 1933-1946 жылдары қаныққан көміртегі атомындағы ығысу реакциясы кинетикасының фундаметалды зерттеуінің бірқатарын жүргізді. В. Прелогпен бірге 1966 жылы кеңістіктік конфигурацияларды R - және S - белгілеулерінің жалпы қабылданған жүйесін дайындады. Екі қайтара басылымнан өткен және орыс тіліне аударылған "Органикалық химияның теориялвқ негіздері" (1853 ж.) кітабының авторы. (1959, 2-ші басылым 1973 ж.). Дереккөздер: С.К.Мырзалиева "Химия" (Балаларға арналған энциклопедиялық анықтамалық Алматы 2012ж.)
Григор Димитров

Григор Димитров Димитров ( 1991 жылдың 16 мамыр айында Болгария, Хасковода дүниеге келген) – болгариялық кәсіби теннисшы. 21 жасында ақ Димитров Болгарияның ең атақты ер теннисшысы болды, тапқан табысынан да, жоғарғы рейтингінен де. Жеке сында және де жұптық сында АТР турларының финалдарында өнер көрсеткен бірінші және осы күнге дейін жалғыз болгариялық азамат. Жалпы Ақпарат Бес жасынан теннис ойнай бастаған. Әкесі Димитр - теннисте жаттықтырушы, анасы Мария – спорттық жаттықтырушы, кәсіби волейболшы болған. Григор ата-анасының жалғыз ұлы екен. Григор 2008 жылдан кәсіби теннисшы, хард пен шөпте өнер көрсеткенді ұнатады. Жеке сында әлемдегі 1-ші ракетка болганды армандайды, ең құрметтейтін ойыншысы – ол Роджер Федерер екен. Ресейлік теннисшы Мария Шараповамен кездеседі. Жетістіктері * Жеке сында Үлкен шлем турнирінің 1/4 финалисты (Australian Open-2014). * Жеке сында АТР сериясындағы турнирлерде 3 дүркін жеңімпазы. * Жеке сында АТР сериясындағы турнирлерде 1 дүркін финалисты. * Жеке сында юниорлар арасында Үлкен шлемның 2 дүркін жеңімпазы (US Open-2008, [Уимблдон-2008). * Жұпты сында юниорлар арасында Үлкен шлемның 1 дүркін финалисты ( Уимблдон-2007). * Жеке сында юниорлар арасында 16 жасқа дейінгі Orange Bowl турнирында 1 дүркін жеңімпазы (2006 жыл). * Жеке сында юниорлар арасында 16 жасқа дейінгі Orange Bowl турнирында 1 дүркін финалисты (2007 жыл). Турнирларда Өнер Көрсету Жеке дәрежедегі турнирледе өнер көрсету Жеке сында АТР турнирлердің финалы (4) Жеңістер (3) Жеңілістер (1) Жұптық сында АТР турнирлердің финалы (1) Жеңілістер (1) Жеке сындағы Үлкен Шлем турнирларда Өнер Көрсету Сілтемелер * [http://www.grigor-dimitrov.com Спортшы туралы сайт] * [http://www.atpworldtour.com/Tennis/Players/Top-Players/Grigor-Dimitrov.aspx ATP сайтындағы профилі] * [http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/di/grigor-dimitrov-1.html Григор Димитров]
Давид Феррер

Дави́д Ферре́р Эрн ( 1982 жылдың 2 сәуір айында Испания, Хавеада дүниеге келген) – испандық кәсіби теннисшы ,жеке сында әлемдегі экс-ұшінші ракетка. Жетістіктері * Жеке сында Үлкен шлем турнирінің 1 дүркін финалисты (Roland Garros-2013). * Жеке сында әлемдегі экс-ұшінші ракетка. * Жеке сында AТР сериясындағы турнирлерде 21 дүркін жеңімпазы ( барлығы – 23). * Жеке сында 2007 жылғы Мастерс Кубогының 1 дүркін финалисты * Испания ұлттық командасының құрамасында Федерация Кубогының 3 дүркін жеңімпазы ( 2008, 2009, 2011). Жалпы Ақпарат Давидтың әкесі есепші, ал анасы мұғалім болып жұмыс істейді. Ұлкен ағасы Хави 13 жасқа дейінгі юниорлар арасында Валенсия және Испания чемпионы, Еуропада 3-ші болған, бірақ денсаулығына байланысты кәсіби спортпен қоштасуға тура келген, кәзіргі уақытта інісі Давидтың жаттықтырушысы. Спорттық карьерасы Жеке сындағы жыл соңындағы рейтингі Турнирларда Өнер Көрсету Жеке дәрежедегі турнирледе өнер көрсету Жеке дәрежеде Үлкен шлем турнирлердің финалы (1) Жеңілістер (1) Жеке сында АТР турнирлердің финалы (43) Жеңістер (21) Жеңілісі (22) Жеке сында фьючерстер мен челленджердің финалы (12) Жеңістер (9) Жеңілісі (3) Жеке сындағы Үлкен Шлем турнирларда Өнер Көрсету {| class="wikitable" Сілтемелер * [http://www.davidferrer.com www.davidferrer.com] * [http://www.atpworldtour.com/Tennis/Players/Top-Players/David-Ferrer.aspx ATP сайтындағы профилі] * [http://www.itftennis.com/procircuit/players/player/profile.aspx?playerid=10019850 ITF сайтындағы профилі] * [http://www.daviscup.com/en/players/player/profile.aspx?playerid=10019850 Кубок Дэвиса сайтында5ы профил3]
Дмитрий Борисович Кабалевский

Кабалевский Дмитрий Борисович (30. 12. 1904 жылы туған, Санкт-Петербург) — совет композиторы, педагог, қоғам қайраткері, КСРО халық артисi (1963), өнер тану ғыл. докторы (1965), профессор (1939), КСРО Пед. ғылым академиясының академигi (1971). 1940 жылдан КОКП мүшесi. 1930 жылы Москва консерваториясын (Н. Я. Мясковский мен А. Б. Гольденвейзердiң кластары бойынша) бiтiрдi. «Советская музыка» журналының бас редакторы (1940-1946), КСРО ҒА жанындағы Өнер тарихы институтының муз. бөлімін мңгерушісі (1949-1952), балалар мен жастарға муз.-эстетикалық тәрбие беру комиссиясының жетекшiсi болды. 1952 жылдан КСРО Композиторлар одағының хатшысы. 2 Ленин орденімен, одан басқа 2 орден және медальдармен марапатталған. Дереккөздер
Вашек Поспишил

Вашек Поспишил (1990 жылдың 20 маусым айында Канада, Вернонеда дүниеге келген) – канадалық кәсіби теннисші, Чехиядан қоныс аударған. Жалпы ақпарат Вашек Поспишил Канаданың Вернонесында дүниеге келген. Әкесі Милан және анасы Мила Чехиядан қоныс аударған канадалықтар жанұясы. Вашек 5 жасынан теннис ойнаған. Үш ағайынды, үлкен ағасы Том – программист, екіншісі Петр – физика пәнінен мұғалім. Әкесі теннистен жаттықтырушы болғандықтан үш баласын да жаттықтырып, үшеуі де ұлттық деңгейде юниорлар арасында өнер көрсетті. Теннистегі кумирлері – Патрик Рафтер мен Роджер Федерер. Вашек ағылшын, француз және чех тілдерін толық меңгерген. Достары оны «Ваш» деп атайды. Спорттық карьерасы * 2007 жылдан бастап кәсіби теннисші. 2008 жылдың қараша айында жұп сынында серіктесі Милош Раоничпен Канада Римускиінде бірінші челленджерін жеңіп алды. 2010 жылы Канада теннис Федерациясының Монреальдағы ұлттық жаттығу орталығына шақырылды. Сол жылы жұп сынында серіктесі Милош Раоничпен Канада Монреалінде АТР турнирының бірінші матчында Рафаэль Надаль мен Новак Джоковичпен кездесіп жеңді. * 2008 жылдың ақпан айында Поспишил алғаш рет Девис кубогында Канада құрамасында өнер көрсетеді. * 2012 жылдың сәуір айында алғаш рет әлемдегі үздік жүздікке кіріп, шілде айында 85 орынды иеленді. * 2013 жылы Девис Кубогында Канада құрамасының алғаш рет 1/4 финалға шығуына өзінің қомақты үлесін қосты. Сол жылы тамыз айында Монреальда өтетін Канада Ашық Чемпионатында жартылай финалисі болды. Әлемдегі рейтинг бойынша Топ – 40-қа кіріп, жыл соңында 32 орынға тұрақтады. * 2014 жылдың 27 қаңтарында рейтингте 25 орынды иеленді. Турнирларда Өнер Көрсету Жеке сында АТР турнирлердің финалы (5) Жеңістер (4) Жеңілісі (1) Жұптық сында АТР турнирлердің финалы (10) Жеңістер (7) Жеңілісі (3) Сілтемелер * [http://www.atpworldtour.com/Tennis/Players/Top-Players/Vasek-Pospisil.aspx ATP сайтындағы профилі] * [http://www.itftennis.com/procircuit/players/player/profile.aspx?playerid=100084305 ITF сайтындағы профилі] * [http://www.daviscup.com/en/players/player/profile.aspx?playerid=100084305 Девис Кубогі сайтындағы профилі]
Милош Раонич

Ми́лош Ра́онич ( 1990 жылдың 27 желтоқсан айында Югославия, Титроградта дүниеге келген) – канадалық кәсіби теннисшы , Югославиядан қоныс аударған . Жетістіктері * Жеке сында әлемдегі экс-9-шы ракетка (21сәуір 2014 жылға). * Жеке сында АТР сериясындағы турнирлерде 5 дүркін жеңімпазы. * Канада ұлттық командасының құрамасында Девис Кубогының жартылай финалисті (2013). * Жұптық сында юниорлар арасында Үлкен шлемның бір дүркін жартылай финалисты (Roland Garros-2008). Жалпы Ақпарат 1990 жылдың 27 желтоқсан айында Югославия, Титроградта (кәзіргі Подгорицада, Черногория) дүниеге келген. Милоштың әкесі Душан, анасы Весна, екеуі де инженер. Милош 3 жасында жанұясымен Канадаға қоныс аударған. 8 жасынан теннис ойнайды. Әкесі оны таң ата немесе күн қарайғанда жаттықтыруға апарады екен, корттың аренда төлем ақысы ең төмен болғанда. Кумиры - Пит Сампрас, барлық ойындарын видеоға жазып жұрген. Спорттық карьерасы Жыл соңындағы рейтингі Турнирларда Өнер Көрсету Жеке дәрежедегі турнирледе өнер көрсету Жеке сында АТР турнирлердің финалы (10) Жеңістер (5) Жеңілістер (5) Жеке сында фьючерстер мен челленджердің финалы (8) Жеңістер (4) Жеңілістер (4) Жұптық сындар Жұптық сында АТР турнирінің финалы (1) Жеңілістер (1) Сілтемелер * [http://www.atpworldtour.com/Tennis/Players/Top-Players/Milos-Raonic.aspx ATP сайтындағы профилі] * [http://www.itftennis.com/procircuit/players/player/profile.aspx?playerid=100052417 ITF сайтындағы профилі] * [http://www.daviscup.com/en/players/player/profile.aspx?playerid=100052417 Кубок Дэвиса сайтындағы профилі]
Жо-Вильфрид Тсонга

Жо-Вильфри́д Тсонга́ ( 1985 жылдың 17 сәуір айында Франция, Ле-Манеда дүниеге келген) – франциялық кәсіби теннисшы, әлемдегі экс-бесінші ракетка. Жетістіктері * Жеке сында Үлкен шлем турнирінің 1 дүркін финалисты (Australian Open-2008). * Жеке сында АTР сериясындағы турнирлерде 10 дүркін жеңімпазы ( барлығы – 14). * Жеке сында 2012 жылғы жазғы Олимпияда ойындарының күміс медалінің иегері. * Жеке сында әлемдегі экс-бесінші ракетка. * Франция ұлттық командасының құрамасында Холман Кубогының жеңімпазы (2014). * Жеке сында юниорлар арасында Үлкен шлемның бір дүркін жеңімпазы (US Open-2003). * Жеке сында юниорлар арасында әлемдегі экс-екінші ракетка. Жалпы Ақпарат Жо-Вильфридтың әкесі Дидье химия пәнінен мүғалім, гандбол ойнаған, шыққан жері Конго Республикасы. Анасы Эвелин Франция тумасы, мүғалім. Кіші інісі Энцо – студент, баскетбол ойнайды. Және де туысқан ағасы Шарль Н’Зогбия ағылшын футбол клубы «Астон Вилла»-ның жартылай қорғаушысы. 7 жасынан бастап тенниспен айналысқан. 2004 жылдан 19 жасынан бастап кәсіби теннисшы. Достары «Али» деп атайды, атақты боксшы Мохаммед Алиге сырткы пошымының ұқсастыгымен. Жыл соңындағы рейтингі Турнирларда Өнер Көрсету Жеке дәрежедегі турнирледе өнер көрсету Жеке дәрежеде Үлкен шлем турнирлердің финалы (1) Жеңілістер (1) Жеке сында АТР турнирлердің финалы (19) Жеңістер (10) Жеңілістер (9) Жеке сында фьючерстер мен челенджерлер финалы (17) Жеңістер (14) Жеңілістер (3) Жұптық сындар Жұптық сында АТР турнирінің финалы (8) Жеңістер (4) Жеңілістер (4) Жұптық сында челенджерлер мен фьючерстердің финалы (2) Жеңістер (1) Жеңілістер (1) Жеке сындағы Үлкен Шлем турнирларда Өнер Көрсету {| class="wikitable" Сілтемелер * [http://www.atpworldtour.com/Tennis/Players/Top-Players/Jo-Wilfried-Tsonga.aspx ATP сайтындағы профилі] * [http://www.itftennis.com/procircuit/players/player/profile.aspx?playerid=100002668 ITF сайтындағы профилі] * [http://www.daviscup.com/en/players/player/profile.aspx?playerid=100002668 Кубок Дэвиса сайтындағы профилі]
Балқоспақ

Балқоспақ немесе қоспақ-1 - бура мен нар-маядан туған будан. Екі өркешінің түп жағы қосылып тұрғандай көрінетіндіктен "қоспақ" деп атаған. Балқоспақ И.Жұмағұловтың мәліметі бойынша (1947), биіктігі 177,9 см; тұрқы 146,2 см; кеуде орамы 229 см; жіліншік орамы 20см. Нар-маядан 4,85 кг айырдан 6,55 жүн алынса, Балқоспақтан 6,01 кг жүн алынған (бұрынғы 125 түйе зауытының мәліметі). Оңтүстік Қазақстан облысындағы 125 түйе зауытында жүргізілген ғылыми жұмыс Балқоспақты айыр түйемен будандастырғанда, олардың 3-4 ұрпағы ірі, айыр түйеге көбірек ұқсайтын әрі бота кезінде дұрыс азықтандырып, бағып күтсе, өнімі де мол болатынын дәлелдеді . Дереккөздер
Көкек зығыры

Көкек зығыры Көкек зығыпы- жасыл мүк (кукушкин лен – Polytrichum commune). Жалпы сипатттамасы Көкек зығыры топырақтың бетiн кiлемдей тұтасып жауып жататындықтан, басқа мүктердi оңай ығыстырады. Бойына ылғалды көп сiңiредi. Бұл орманның батпаққа айналуына себепшi болады. Көк зығыры екi үйiлi өсiмдiк (6 – сыныпты еске түсiрiңдер). Аталық өсiмдiк көп жылдық, ал аналық өсiмдiк бiр жылдық болады. Көк зығырының биiктiгi 40 см шамасында болады. Сабағы бұтақтанбайды, оның сыртын қалың, майда жапырақтар жауып тұрады. Сабағының құрылысы өте қарапайым. Сабақтың қабықшасының астында тiрек ұлпасы орналасады. Сабақтың ортасында қарапайым өткiзгiш шоқ орналасады. Жасыл мүк топыраққа ризоидтары арқылы бекiнедi. Жасыл мүктер басқа жасыл өсiмдiктер секiлдi автотрофты жолмен қоректенедi. Топырақтан ризоидтары арқылы суды және онда ерiген минералды заттарды сiңiредi. Жапырақ клеткаларында хлорофилл дәндерi бар. Жапырақтар арқылы ауадан көмiрқышқыл газын сiңiредi. Нәтижесiнде олардың хлоропластарында фотосинтез процесi жүрiп органикалық зат түзiледi. Көбеюі Көкек зығыры жынысты және жыныссыз жолдармен көбейедi. Жынысты көбеюi былайша жүзеге асады. Аталық өсiмдiктiң жоғарғы ұшында аталық жыныс клеткалары болады. Аналық өсiмдiктiң сабағының жоғарғы ұшында аналық жыныс клеткалары жетiледi. Осы жыныс клеткаларының қосылу нәтижесiнде өсiмдiк ұрықтанады. Ұрықтанған жұмыртқа клеткасынан қауашақ жетiледi. Қауашақтың iшiнде споралар дамиды. Спора – екi қабықшалы жыныссыз көбеюге маманданған клетка. Жыныссыз көбеюi осы споралардан басталады. Пiсiп жетiлген споралар қауашақтан жерге шашылады. Қолайлы жағдайда споралар өнiп, тармақталған жiп тәрiдi жасыл балдырларға ұқсас өскiншелер пайда болады. Осы өскiншелердiң бүршiкшелерiнiң бiреулерiнен аналық өсiмдiктер, ал екiншiлерiнен аталық өсiмдiктер жетiледi.
Цветана Пиронкова

Цвета́на Ки́рилова Пиро́нкова ( 1987 жылдың 13 қыркұйек айында Болгария, Пловдиевте дүниеге келген) болгариялық кәсіби теннисшы (2002 жылдан бастап). Жетістіктері * Жеке сында Үлкен шлем турнирінің 1 дүркін жартылай финалисты (Уимблдон-2010). * Жеке сында WTA сериясындағы турнирде 1 дүркін жеңімпазы. * Жеке сында ITF сериясындағы турнирде 6 дүркін жеңімпазы. Жалпы Ақпарат Цветана ұш баланың бірі, ағасының аты Энчо, ал апасыныңаты Елизавета. Әкесі Кирил Енчев Пиронков және анасы Радосвета Чинкова Николова жас уақыттарында кәсіби спортшы болған, әкесі греблядан Болгария чемпионы болған, ал анасы жұзуден бір неше үлкен турнирларды жеңіп алған. Ата-анасы балдарын кішкентай жасынан спортпен айналыстырған. Цветана 4 жасынан бастап қолына бірінші ракеткасын ұстап тенниспен танысқан. Дене пішімі нәзік болғанымен допты ойынға қосқанда доптың ұшу жылдамдығы 190 – 200 км/сағ. жетеді. Сол жақтан соққанды ұнатып, көбінесе қолданады. Және де корт алаңында өте жылдам қимылдайды. Жеке сындағы жыл соңындағы рейтингі * 2013 — 108 * 2012 — 42 * 2011 — 46 * 2010 — 35 * 2009 — 100 * 2008 — 46 * 2007 — 98 * 2006 — 62 * 2005 — 88 * 2004 — 295 * 2003 — 344 * 2002 — 553 Турнирларда Өнер Көрсету Жеке дәрежедегі турнирледе өнер көрсету Жеке сында WTA турнирлердің финалы (1) Жеңістер (1) Жеке сында ITF турнирлердің финалы (13) Жеңістер (6) Жеңілістер (7) Жеке сындағы Үлкен Шлем турнирларда Өнер Көрсету {| class="wikitable" Сілтемелер * [http://www.wtatennis.com/players/player/10365 WTA сайтындағы профилі] * [http://www.itftennis.com/procircuit/players/player/profile.aspx?playerid=100018474 ITFсайтындағы профилі] * [http://www.fedcup.com/en/players/player/profile.aspx?playerid=100018474 Кубок Федерации сайтындағы профилі]
Балқымалы сақтандырғыш

Балқымалы сақтандырғыш (fuse) - ток жүріп тұрған тізбекті қысқа тұйықталудан қорғайтын тетік. Құрылысы Ол электр тогын өткізбейтін материалдан жасалған корпустан, металдан (көбінесе мыстан, мырыштан, қорғасыннан және олардың қорытпаларынан, күмістен) жасалған балқыма қыстырғыдан, түйіспелік және доғасөндіргіш құрылғыдан тұрады. Атқаратын жұмысы Оның ауыстыруға болатын балқымалы тетігі токтың белгілі бір шамасына, мысалы, 5 амперге, 10 амперге және т.б. шамаларға төзетіндей болып жасалады. Тізбектегі ток шамасы балқымалы сақтандырғыш арналып жасалған шамадан артқанда, балқымалы тетік балқиды да, өзі қорғап тұрған электр тізбегін ажыратады. Балқымалы сақтандырғыштың ұзындығы өзі "балқыған кезде" пайда болатын электр доғасын сөндіруге жетерлікей болуы керек. Сондықтан, балқымалы сақтандырғышты өзі арналып жасалған ток пен көрнеуге сәйкес тізбектерде ғана пайдаланған жөн. Балқымалы сақтандырғыштың түрлері Дереккөздер *
Антикалық мәдениеттегі философия

Антика философиясының дәуірі б.з.б. 8 ғасырда басталып, б.з. 5 ғасырында аяқталды. Антикалық философияны жүйелейтін болсақ, мынандай кезеңдерді байқаймыз: # Сократқа дейінгі кезең. Бұл кезең б.з.б. VІІ-V ғасырларды алып жатыр. Осы уақытта Милет мектебі пайда болған. Бұл мектептің өкілдері: Фалес, Анаксимандр, Анаксимен. Сондай-ақ, бұл кезде философияда Эфес мектебі және Элей мектептері пайда болған. Эфес мектебінің өкілі Гераклит. Элей мектебінің өкілдері: Парменид, Ксенофан, Зенон. Пифагорлықтар мектебі. Оның өкілі Пифагор. Атомистік мектеп. Оның өкілдері: Демокрит, Эвклид. # Классикалық кезең (б.з.б. V-ІV ғасырларда). Бұл кездегі философиялық мектептер: Афиналық мектеп, Софистер мектебі, Мегар мектебі, Киникалық мектеп. Софистер: Протагор, Гипий. Афина мектебінің өкілдері: Сократ, Платон, Аристотель. Киникалық мектеп өкілдері: Антисфен, Диоген. # Эллинистік философия. (б.з.б. ІV-ІІ ғғ). Бұл кезеңде Перипатетикалық, Академиялық мектептер жалғастырылды. Сондай-ақ Эпикур мектебі, Стоицизм, Скептицизм (өкілі Перон), Эклектизм (өкілдері: Филон, Антиох) бағыттары дамыды. # Рим философиясы (б.з. V ғ.) Сенеканың стоицизм мектебі, Тит Лукреций Кардың эпикуреизм мектебі, Марк Пули, Цицеронның эклектиалық мектебі, неоплотонизм философиясы қалыптасты. Неоплотонизмнің өкілдері: Плотин, Прокл. Антикалық философияның мектептерінің негізгі мәселелері # Алғашқы бастау мәселесі. Философияда алғашқы бастау ұғымын әртүрлі түсіндіретін екі бағыт қалыптасты: кейбір философтар алғашқы бастау материалдық түрде болады деді. Мысалы, Фалес суды, Анаксимен ауаны, Гераклит отты, Анаксагор заттардың тұқымын алғашқы бастау деп қарастырды. Эмпедокл төрт элементті алғашқы бастау дейді. Эвклид пен Демокрит атомды алғашқы бастау дейді; екінші бағыттағы философтар зат емес, идеалды түрдегі, рухани алғашқы бастауды мойындады. Мысалы, Пифагор алғашқы нәрсе деп цифрді көрсетті. # Қозғалыс мәселесі. Бұл мәселеде де екі бағыт қалыптасты. Гераклит дүние ұдайы қозғалыста деп есептеді. “Бір өзенге екі рет түсе алмайсың”, себебі ағын су лезде өзгеріп кетеді. Гераклит қарама-қарсылықтардың бірлігі туралы пікір айтты; кейбір философтар қозғалысты ойлау мүмкін емес деп шешті. Мысалы, Зенон Элейский мынадай апорийлер айтты: Ахилл тасбақаны қуып жете алмайды, атылған садақ ұшпайды, қашықтықты шексіз екіге бөлгендіктен, бір нүктеден екінші нүктеге жету мүмкін болмайды. Бұл ойдағы қайшылықтардың бір көрінісі. Дереккөздер
Балластер

Балластер - темір жол жөндегенде немесе қайта салғанда балласт шамасын мөлшерлеуге, жолды көтеруге, қопсытуға және басқа жұмыстарға арналған жұмыс өнімділігі жоғары жол машинасы. Рельстерді және ені 5 м-ден аспайтын шағын көпірлерді көтергенде электбалластері қолданылады. Оның жұмыстық бөлігі рельсті, көпірді 1 мм-ге дейінгі дәлдікпен орната алады. Құрамы Электбалластері * өзара топсамен жалғасып, тіректік үш арбаға орнатылған 2 фермадан, * электмагниттік көтергіштен, * 2 балластерлік рамадан, * екі жақты әрекетті дозатордан, * приборлар мен автоматтардан, * электр стансысынан т.б. тұрады. Рельс жолын көтеру машинаның жүрісі кезінде рельс үстіне орнатылған электрмагниттік көтергішпен жүзеге асырылады. Машина жылдамдығы балласт жаймалау кезінде 15км/сағ-қа, жол көтергенде 10 км/сағ-қа жетеді. Кейбір Балластерде ластанған құм балласты аршып алып тастайтын, жол бойын қиыршақ тастардан тазартатын жабдықтар болады. ЭлктрБалластердің жаңа түрлері өте ауыр рельстер мен балласт, сондай-ақ темір-бетонды шпалдар салуға арналған. Дереккөздер
Шарль Балли

Шарль Балли (, 4 ақпан 1865, Женева — 10 сәуір 1947, Женева) - француз лингвисті, Женева мектебінің өкілі Ф. де Соссюрдің жолын қуушы шәкірті, жалпы және француз лексикологиясы мен стилистикасының маманы. "Француз тілінің стилистикасы" (1909) атты еңбегінде Шарль Балли стилистиканың басты міндеттерін сөз етеді. Ол А. Сешемен бірігіп "Жалпы тіл білімінің курсын" алғаш рет француз тілінде (1916) жариялады. Шарль Балли тілдің жалпы теориясымен де шұғылданады ("Жалпы тіл білімі және француз тілінің мәселелері", 1932). Шарль Балли еңбектерінде көбіне тілдегі экспрессивтік элементтердің ролі жайында айтылады. Дереккөздер
Роберт фон Пёльман

Роберт фон Пёльман(31.10.1852,Нюрнберг-27.9.1914,Мюнхен) — көне заманды зерттеуші неміс тарихшысы. 1884 жылдан Эрланген, 1901 жылдан Мюнхен жоғары оқу орындарында профессор. Оның еңбектерінде ежелгі дүниенің экономикалық әсіресе әлеуметтік тарихының мәселелері зерттелген. Ол көне замандағы әлемуттік идеяларды ең кедей топтардың әлеуметтік күресімен және талаптарымен салыстырды. Ол Грекия мен Римдегі әлеуметтік күрес көне өркениеттің құрыуна әкеліп соқты деп дәлелдемек болды. Оның пікірінше мемлекеттегі ішкі ара салмақты тек таптан жоғары тұратын монархия ғана қалпына келітре алады. Мысалы: ол ежелгі замандағы әлеуметтік күресті қазіргі заманғы пролетариаттың әлеуметтік күресімен бірдей деп санады. Дереккөздер Қазақ энциклопедиясы
Иван Георгиевич Петровский

Петровский Иван Георгиевич (5(18).1.1901,Брянск облысы-15.1.1973,Мәскеу) - совет математигі, КСРО ғылым академиясының академигі (1946;1943 жылдан корр.мүшесі), КСРО ғылым академиясының Президиумының мүшесі. (1953 жылдан), Соц.Еңбек Ері (1969). 1927 жылы Мәскеу университетін бітіргеннен кейін сонда қызмет істеді (1953 жылдан профессор, 1951 жылдан ректор). Негізгі еңбектері дербес туындылы диффренциалдық теңдеулер теориясына, алгебр. геометрияға,ықтималдықтар теориясына, жай дифференциалдық теңдеулердің сапалық теориясына, математика-физикаға,математиканың т.б. салаларына арналған. Ол көптеген шетел академияларының құрметті мүшесі. Бейбітшілікті қорғаудың Советтік комитетінің мүщесі (1955 жылдан), 6-8 сайл. КСРО Жоғары Советінің депутаты, КСРО Жоғары Советінің Президиумының мүшесі (1966 жылдан). КСРО Мемлекет сыйлығының лауреаты (1946,1952). Ол 5 рет Ленин орденімен т.б. орден және медальдармен марапатталған. Дереккөздер Қазақ энциклопедиясы
Шатырша қысшылшөп

Шатырша қысшылшөп – көкбұта тұқымдасы, қысшылшөп туысына жататын көп жылдық гүлді өсімдік. Ботаникалық сипаты * Биіктігі 8-20 см. * Тармақталған жер асты тамыр сабағы жатаған. * Жерүсті өскіндері көтеріңкі, төменгі бөлігі бұтақталған. * Жоғарғы бөлігін гүлсағағымен бірге ұсақ безді емізікше жапқан. * Өткір ара тісті мәңгі жасыл жапырақтары қалың, қар астында қыстап қалады, беті тегіс, үстіңгі жағы күңгірт жасыл, астыңғы жағы ашық жасыл, ұзынша келген сына тәрізді. Жапырақ тақтасының ұзындығы 1,5-6 см, ені 0,1-1,5 см, тақтасынан 5-10 есе кіші қысқа сағағы болады. Сабақ ұшында орналасқан гүлсағаққа бекіген шатырша гүлшоғырындағы 2-8 гүлі (сирек 12) төмен қарай иіліп тұрады. Гүлсағағының ұзындығы 0,6-2,5 см (жеміс салған кезінде ұзындығы 3,5 см-ге дейін жетеді). * Гүлжапырағы таспа тәрізді, гүлсағағының орта тұсында орналасады. Тостағаншасы жалпақ жұмыртқа тәрізді, жиегі тісшелі. Гүлі қызғылт түсті, кең ашылған, диаметрі 8-12 (15) мм, күлтесі де жұмыртқа тәрізді, иіліген, жиегі қысқа түкті. * Жемісі - қысқа түкті шар тәрізді қауашақ. * Маусым-шілде айларында гүлдеп, шілде-тамызда жеміс береді. Өсетін ортасы мен таралуы Солтүстік жарты шардың қоңыржай климатындағы қарағайлы-қайыңды ормандарда өседі. Қазақстанда Тобыл-Есіл жазығында, Ертіс өзені бойында, Көкшетау қыратында кездеседі. Емдік қасиеті * Шатырша қысшылшөптің құрамында флавоноидтар, органикалық қышқылдар бар. * Емдік шөп ретінде нефрит, цистит, несеп жолдарына тас байлануына, соз, буын ауруларына, ревматизмге, қан тоқтатуға, т.б. ауруларға қолданылады. Тағы қараңыз * Дәрілік өсімдіктер Дереккөздер
Дизентерия амебасы

Дизентерия амебасы- қарапайымдардың саркодалылар классына, саркомастигафоралылар типіне жататын бір түрі. Жер шарында кең тараған. 3 класс тармағына Амебиаз ауруын тудырады(амеба дизентериясы). Түр алғаш рет 1875ж. Ф.А. Лешпен сипатталған. Көлемі бойынша кәдімгі амебадан(ameba proteus) кішірек, қозғалады. Жалған аяқтары (псевоподиялары) кәдімгі амебаға қарағанда кішірек. Эктоплазмасы эндоплазмасынан ажыраған, псевдоподиялары қысқа және кең. Үш формада болады: ұлпалық, жарық(просветной) және циста түрінде. Ұлпалық формасы ауруға шалдыққан адамда көрінеді. Тіршілік циклі Жұғу Тоқ ішектің жоғарғы бөлімдеріне циста(12мкм) түскенде ауру басталады. Цисталар тоқ ішекте жарық формасына(20мкм) айналып, тоқ ішектің қабырғаларына ұлпалық формасында(20-60мкм) енеді. Бұл қабыну мен жаралардың (язва) түзілуіне әкеледі. Бұл форма үлкен вегетативті немесе эритрофаг деп аталады. Үлкен вегетативті форма Амебаның жарық және ұлпалық түрлері жаралардан(язва) ішектің саңылауларына түскеннен кейін 30мкм дейін үлкейіп, эритроциттерді фагоциттейді. Большая вегетативная форма Кейде амебалар ішектен қан тамырлары арқылы басқа мүшелерге өтеді (көбіне бауыр). Сонда екіншілік ошақтар-абсцессаларды (сыртқы амебиаз) жасайды. Өткір фазаның басылуы кезінде эритрофагтар кішірейіп, жарық формасына өтеді. Ол ішекте инцистирленеді. Дефекация (үлкен дәрет) кезінде шығарылған ол 15-20 минут ішінде өледі. Циста Цисталар тік ішекте фекалийлердің қоюлануы нәтижесінде түзіледі. Жарық формасы қабықпен қоршаланып, шар тәрізді цистаға айналады(12мкм). Оның эритрофагтардікі сияқты 4 ядросы болады.
Камиль Писсарро

Жакоб Абраам Камиль Писсарро (фр: Jacob Abraham Camille Pissarro; 10 шілде, 1830 жыл – 13 қараша, 1903 жыл) — француз кескіндемешісі, импрессионизм негізін салушылардың бірі. 1855-1861 жылдары Париждегі Сюис академиясында оқыды. Дж.Констебль, К.Коро, Ж.Ф.Милле өнерлерінің ықпалында болды. "Лувесьендегі почта күймесі" (1870,Париж,Лувр), "Айдалған жер" (1874,Мәскеудегі Бейнелеу өнері музейі) атты суреттерінде табиғат көріністері үлкен сезімталдықпен шынайы бейнеленген. Оның "Руан.Боэльде көпірі" (1896,Париж,Дюран Роэль қоры), "Париждегі Монмартр бульвары" (Ленинград Эрмитаж пейзаждарында болмысты жан-жақты терең түйсіну байқалады. Ол импессионистер бірлестігін құруға және өзінен кейінгі шеберлерді баулуда үлкен үлес қосты. Офорт, литогр.саласында да еңбек етті.|ортаға]] Дереккөздер Қазақ энциклопедиясы
Cantharis pulicaria

Cantharis pulicaria - жұмсақ денелі қоңыз. Ересек жәндігінің ұзындығы (имаго) - 7 - 8 мм. Жіңішке кеуденің бірінші сегментінің нотумының бөктері сары түсті. Мұртшасының екінші мүшесі үшіншісінен екі есе қысқа. Сыртқы сілтемелер *[http://www.faunaeur.org/full_results.php?id=104165 faunaeur.org]
Балтийск

Балтийск ( 1946 жылға дейін — Пиллау, ) Ресейдің Калининград облысындағы қала. 2008 жылдан бастап - Балтийский ауданының әкімшілік орталығы. Тұрғыны - 32 778 адам (2013 жылдың мәліметі бойынша). Балтық қайырына орналасқан. Ресейдің ең батысында орналасқан мекен жайы. Ірі теңіз порты, паром терминалы, темір жол стансасы. Балтийскте Ресейдің қарулы күшінің Балтикалық теңізінле орналасқан әскери-теңіз флотының ірі базасы орналасқан. Климаты - қоңыржай теңіздік климаты- қысы жылы, жазы салқын: * жылдық орта ауа температурасы — 8,7 °C * жылдық орта су температурасысудың — 9,2 °C * желдің орта жылдық жылдамдығы — 4,2 м/с. Көрінікті жерлері Дереккөздер
Cantharis nigricans

Cantharis nigricans - жұмсақ денелі қоңыз. Ересек жәндігінің ұзындығы (имаго) 8 - 11, 5 мм. Кеудесінің бірінші сегментінің нотумы қызғылт - сары түсті, әдетте, ірі қара дақпен болады. Қанатүсті бөктері қара түсті. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://www.naturespot.org.uk/species/cantharis-nigricans naturespot.org.uk] *[http://www.faunaeur.org/full_results.php?id=104102 faunaeur.org]
Платон философиясы

Платон Сократ ілімін ары қарай жалғастырды. Заттарды тек эмпирикалық тұрғыдан қарастыруға болмайды дейді Платон. Әр заттың өз идеясы, мәні болады. Дүние заттардан және олардың идеяларынан тұрады. Заттар мен идеялар екі түрлі байланыста болады. Заттан идеяға өту, идеядан затқа өту. “Идеялар адамсыз өмір сүре алады” дейді Платон. Идеялар космоста өмір сүреді. Олар затқа қонады, әрі заттарды тастап кете алады. Платон жалпылық туралы ілімін идеалистік тұрғыдан шешті. Жалпылық өз бетінше өмір сүреді дейді. Платон – объективті идеалист. Таным – бұл объективті идеялардың бұрынғы өмірін еске алу. Платон әлемнің толық суреттемесі болатын концепция түзді. «Тимей атты шығармасында: Дүниеде идея, материя және құдай бар дейді. Құдайды шебер жаратушы дейді. Идея мен материя қоспасынан «демиург» құдай әлемдік рухты жаратып, кеңістікке таратады. Әлемдік рух өзінің бастапқы күйінде стихияларға бөлінеді: от,ауа, жер. “Космос - ақылды тірі жан”, - деп түсінеді. Әлемнің құрылымы мынадай: # Құдыретті ақыл (демиург); # Әлемдік рух; # Әлемдік дене. Болмыстағының бәрі мәңгіліктің көлеңкесі, идеялар дүниесінің бейнесі. Шынайы болмыс - тек идеялар әлемі. Платонныӊ қоғам туралы ілімі Әділетсіз мемлекеттерге # тимократия (честолюбцев власть); # олигархия (власть богатых); # тирания; # бейбасылық пен анархияға жол берген демократиялық мемлекет. Әділетті мемлекет құру үшін жанның үш бөлігі қатысуы керек: # парасат; # аффректі; # көнгіш (вожделяющие), ұстамды, олар қол өнершілер, шаруалар. 1-ші түрге даналар сәйкес келеді, олар ел басшы бола алады. Аффектті жандар - қайратты, қажырлы, ержүрек адамдар, олар әскери қолбасшы бола алады. Дереккөздер
Егістік қышатүс

Егістік қышатүс - Орамжапырақ тұқымдасы, қышатүс туысына жататын бір, екі жылдық шөптесін өсімдік. Ботаникалық сипаты * Биіктігі 15-40 см. * Сабағы тік, бұтақталған, қатты әрі төмен қарай иіліген түк басқан. * Сағақты жапырақтары қауырсын тілімді және 2-4 жұп үшкір бүйір жапырақтары ұзынша жұмыртқа тәрізді. * Гүлшоғыры қалың емес, алғашында қысқа болады, кейіннен ұзарып 20-25 см-ге жетеді. Гүл сағағының ұзындығы 2-3 мм, жемістенген кезде ұлғаяды. Күлтесі ақ, сирек сары, күңгірт күлгін түсті жүйкесі болады, ұзындығы 16-23 мм, ені 6-8 мм, тостаған жапырақшасынана 2 есе ұзын. Бұршаққынының ұзындығы13-20 мм, ені 3-4 мм, сирек қысқа әрі қатты түк басқан. * Жемісі - қысқа, ортасынан ашылатын екі қабықты дән. * Домалақ, жалпақтау тұқымы қоңыр, көлденеңінен 1,5 мм-ге жетеді. Өсетін орны мен таралуы Қышатүстің (Eruca) әр түрі Батыс Моңғолияда, Кіші Азия және Орта Азияда, Иранда, Ауғанстанда, Пәкістанда, Ресейде, Батыс Қытайда кездеседі. Егістік қышатүс Қазақстанда Оңтүстік Алтай жотасында (Катонқарағай ауданы) Зайсан қазаншұңқырында өседі. Дереккөздер
Cantharis rustica

Cantharis rustica - жұмсақ денелі қоңыз. Ересек жәндігінің ұзындығы (имаго) 10 - 14 мм. Кеудесінің бірінші сегментінің нотумының ортасында қара дақ болады. Сирақтары толығымен және табандарының көп бөлігі қара түсті. Сыртқы сілтемелер *[http://www.naturespot.org.uk/species/cantharis-rustica naturespot.org.uk] *[http://www.faunaeur.org/full_results.php?id=104211 faunaeur.org]
Cantharis quadripunctata

Cantharis quadripunctata - жұмсақ денелі қоңыз. Ормандарды мекен етеді. Ересек жәндігінің ұзындығы (имаго) 7 - 11 мм. Бас бөлігі мұртшаларының негізінде, қалқаншасы және аяғының көп бөлігі қара түсті. Мұртшаларының үшінші бөлігі еркектерде екіншісіне қарағанда екі есе үлкен. Сыртқы сілтемелер *[http://www.diptera.info/forum/viewthread.php?thread_id55068&pid235297 diptera.info]
Балтимор

Балтимор - АҚШ-тың шығысында орналасқан Мэриленд штатындағы қала. Халқы - 631 366 адам (2006 жылғы мәліметі бойынша). Ірі теңіз порты, 2 аэропорты бар, темір және тас жол торабы. Географиясы Патапско өзенінің Чесапик шығанағына құяр жерінде. Қала Пидмонт үстірті мен Атлантикалық жазықтықтың арасында орналасқан. Климаты Балтимордың климаты - ылғал субтропикалық: * Орта жылдық ауа температурасы — +12,8 C° * Орта жылдфқ жел жылдамдығы — 3,2 м/с * Отра жылдық ауа ылғалдығы — 68 % Экономикасы Металлургия, (тас, темір), электротехникалық радиоэлектроника, тікұшақ, ракета, кеме жасау, химия және тамақ өнеркәсіп орындары шоғырланған . Балтиморда Морган атындағы штат Университеті (Johns Hopkins University) және ұлттық медициналық орталық - Джонс Хопкинс ауруханасы (Johns Hopkins Hospital) бар. Қалада консерватория, өнер мұражайы, сурет галереясы бар. Балтимор қаласымен атақты американдық жазушы Эдгар Поның өмірі тығыз байланысты: 1829-31 жылдары осы қалада тұрған, 1835 ж. Балтимор қаласында үйленіп, 1849 жылдың 7 қазанында осы қалада қайтыс болды. Дереккөздер
Қызылаяқ құс

Қызылаяқ құс— балшықшы отрядына жататын құс. Дене тұрқы 384 мм, салм. 180— 220 г. Қызылаяқ құстың төбесі, арқасы, қанаты - көк жасыл, бауыры, құйрығы - ақ. Қанаты сүйір, ұзындығы 216 мм, құйрық қауырсындары қысқа, тұмсығы түзу, ұзындығы 58—70 мм. Аяғы өте ұзын, қызыл түсті, үш саусақты, жақсы жүгіреді. Қызылаяқ құс Австралия, Африка, Пиреней, Нидерландта, Балқан түбегінде, Қара және Азов теңізі жағалауында, Орта Азия мен Қазақстанда таралған. Қызылаяқ құс көбіне Каспий теңізі маңында қыстайды. Қызылаяқ құс су жиегіңде топтанып жүреді. Шығанақ, арал, қамыс арасына ұя жасап, 3—4 жұмыртқа салады, 25—26 күнде балапан басып шығарады. Қызылаяқ құс насеком және олардың дернәсілдерімен қоректенеді. Қыркүйекте жылы жаққа қайтады. Зиянды насекомдарды жеп пайда келтіреді. Дереккөздер
Қызылбас үйрек

Қызылбас үйрек— үйрек түқымдасына жататып құс. Салм. 0,7—1,3 кг, басы, мойны, жем-сауы қара, арқасы көк сұр, бауьтры қара не ашық сұр. Тұмсығы қара, ұз. 42—50 мм, аяғы қоңыр сұр, қанаты-ның ұз. 200—225 мм. Қызылбас үйрек Солт.Америка, Еуропа,Азияда, Скандинавия түбегінде, Британ аралында, Европ. бөлігінде, Бат. Сібірде және Қазақстанда таралган. Қызылбас үйрек жақсы жузеді, су астында 30 сек-қа дейін бо-ла алады. ¥ясын су жиегіндегі қамыс арасына не езен, көлге жақын жерге салып, 6—12 жұмыртқа басьш, 24—26 к\шдо балапан шыгарады. Қызылбас үйрек моллюскі, насеком және олардың линин-калары, су есімдіктерініц жапырагы, тамыры, түқымымен қоректеиеді. Демді еті үшін әуесқойлар аулайды. Дереккөздер
Қызыл батаялат

Қызыл батаялат — бұршақ тұқымдасы на жататын көп жылдық өсімдік. Биікт. 25—80 (100) см, сабағы тік, сидам. Жапырағы сопақ, ұз. 20—30 (40) см, ені 10—25 (35) мм, жиегі тілік, үстіңгі беті түксіз, астыңгы беті түкті. Гүл сидамы қысқа, гүл шоғы — шатыр гүл. Күлтесі сары, кейде солгын күлгін, 4-—6 тұқымды, оның ұз. 2 мм, сарғылт. Қызыл батаялат шалғынды, жазық жерлерде, таулы ормандарда, өзен алқаптарында өседі. Бат., Шығ. Сібірде, Моғғолияда, Солт.-Шығ. Қытайда таралған. Қазақстанда Алтай, Тарбағатай, Қарқаралыда, Жоңғар, Іле, Күнгей Алатауында кездеседі. Қызыл батаялат бағалы мал азығы, сүрлем дайындалады, қолдан егіледі. Гүлінен ара бал жинайды. Дереккөздер
Әбу-Зайд-әл-Балхи

Әбу Зайд ибн Сахл әл-Балхи - бірқатар маңызды географиялық шығармалардың авторы. Орта Азияның Балх қаласында туған. Жас кезінде 8 жыл Иракта болып, атақты араб философ әл-Киндиден деріс алды. Мұнда ғылымның түрлі саласынан білімге қанықты, әсіресе оның астрономия және филология жөніндегі пайымдауы ерекше бағаланады. Балхидың көптеген шығармаларының ішінде Сувар ал-акалим («Аймақтар бейнесі»), Таквим ал-булдан («Қалаларға бөліну») деген географиялық еңбектері белгілі. Шығарма карталар мен атластардан құралған, оның әрқайсысына түсініктеме берілген. Кейін бұл шығарманы әл-Истахри (941) өзінің "Китап месалик әл-мемалик"( "Елдерге саяхат кітабы") атты еңбегіне қосқан болса керек. Ибн-Хаукәл де оны өз еңбегінде кеңінен пайдаланған. Әл-Балхи еңбектері Шығыс тарихын, оның ішінде, Орта Азия мен Қазақстан тарихын географиялық тұғырдан зерттеуде ерекше роль атқарады. Дереккөздер