kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Оскар (2013)

«Оскар» сыйлығының 85-ші марапаттау рәсімі — Америкалық Кинематографиялық Өнер және Ғылым Академиясының 2012 жылғы үздік фильмдерін марапаттау кеші. Рәсім 2013 жылдың 24 ақпанында Лос Анжелес қаласындағы «Долби» театрында өтті. Кешті комедияшы әрі режиссер Сет Макфарлейн жүргізді. Мерейтойлық рәсім агент Джеймс Бондтың құрметіне арналды: трансляция барысында ұйымдастырушылар оған арналған арнайы нөмір ұсынды, ал әнші Адель Бонд туралы «007: Скайфолл» фильміне жазылған өзінің «Skyfall» атты әнін орындады. Сыйлықтың басты номинациясы — «Үздік фильм» жеңімпазын АҚШ-тың бірінші ханымы Мишель Обама жариялады. Рәсім ерекшеліктері * Дэниел Дэй-Льюис тарихта алғаш рет «Үздік актер» номинациясында үш мәрте жеңіске жеткен алғашқы ер адам атанды. * Дженнифер Лоуренс 22 жасында «Үздік актриса» номинациясын жеңіп алып, бұл санаттағы ең жас лауреаттардың бірі болды. * «Арго» фильмі — режиссері (Бен Аффлек) режиссура номинациясына ұсынылмай-ақ «Үздік фильм» жүлдесін алған 1989 жылдан бергі («Мисс Дэйзидің жүргізушісі» фильмінен кейін) алғашқы туынды. * «Махаббат» (Amour) фильмі бір мезгілде «Үздік фильм» және «Шет тіліндегі үздік фильм» номинацияларына қатар ұсынылды. * Кувенжаней Уоллис («Жабайы Оңтүстік аңдары») 9 жасында «Үздік актриса» номинациясына ұсынылып, Оскар тарихындағы ең жас номинант атанды. * Эммануэль Рива («Махаббат») 85 жасында актерлік санатта ұсынылған ең ересек номинант ретінде рекорд орнатты. Бірнеше номинациялары бар фильмдер Лауреаттар мен үміткерлердің тізімі Дереккөздер
Долгое өзені

Долгое (өзен, Санкт- Петербург) Долгое өзені – Санкт – Петербургтағы Приморский ауданында орналасқан өзен. Қазіргі таңда «Озеро Долгое» саябағында Маршал Новиков көшесі мен Королев даңғылының арасында орналасқан. Өзеннің атауы өзінің созылыңқы пішініне байланысты қойылған. Топонимі сонау Петрге дейінгі заманнан белгілі: финн карталарында бұл өзен Питкяярви (Pitkäjärvi — «ұзын өзен») деген атпен аталған. 1980- жылдардағы тұрғын үйлердің құрылысына байланысты Долгое өзені айтарлықтай саязданып, ауданы кішірейе бастады. 2012 жылдың жазынан бастап ГУП «Ленводхоз» өзенді тазалау барысында жұмыстар жүргізіп жатыр. Приморский ауданының әкімшілігінің жоспары бойынша Долгое өзеніне іргелес территорияны көркейту проекті өңделуде. Бұдан басқа, 2012 жылында үлкен өзеннің айналасындағы рұқсат етілмеген қоқыс тастайтын жерлерді жоюға, демалыс орнын жайластыруға арналған жұмыстар жүргізілуде. Бұл өзеннің атына байланысты Долгое өзені және оның саябағы мен өзенін жағалай өтетін Долгоозерное көшесі аталған.
CSS

CSS ( - стильдер кестелерінің тілі) — веб беттерді форматтауда қолданылатын белгілеу тілі. Бұл тіл XML құжаттарында да қолданыс тапты. Оның негізгі қолданысы веб-беттегі элементтердің түстерін, шегіністерін, өлшемдерін және орналасуын қоса қалай көрінетінін анықтауда негізделген. Әдебиет * Jeffrey Zeldman (2009): Designing With Web Standards, New Riders, ISBN 978-0321616951 (paperback) ([http://www.zeldman.com/dwws/ book's companion site]) * Dan Cederholm (2009): Web Standards Solutions, The Markup and Style Handbook, Friends of Ed, ISBN 978-1430219200 (paperback) ([http://www.simplebits.com/publications/solutions/ Author's site] ) * * [http://more.ericmeyeroncss.com/ More Eric Meyer On CSS] (2004) ISBN 0-7357-1425-8 * [http://www.ericmeyeroncss.com/ Eric Meyer On CSS] (2002), ISBN 0-7357-1245-X * Meyer, Eric A. (2001) Cascading Style Sheets 2.0 Programmer's Reference, McGraw-Hill Osborne Media, ISBN 0-07-213178-0 * The Zen of CSS Design (2005) (co-authored by CSS Zen Garden Owner, Dave Shea, and Molly E. Holzschlag), ISBN 0-321-30347-4 * Kynn Bartlett: Teach Yourself CSS in 24 Hours, 2nd Edition (2006), Sams Publishing, ISBN 978-0672329067 * [http://www.aw-bc.com/catalog/academic/product/0,1144,0321193121,00.html Cascading Style Sheets: Designing for the Web] (2005) by Håkon Wium Lie and Bert Bos, ISBN 0-321-19312-1 * [http://people.opera.com/howcome/2006/phd/ Cascading Style Sheets] Cascading Style Sheets, PhD thesis, by Håkon Wium Lie&nbsp;– provides an authoritative historical reference of CSS * [http://friendsofed.com/book.html?isbn=978-1590592311 Cascading Style Sheets: Separating Content from Presentation], (co-authored by Owen Briggs, Steven Champeon, Eric Costello, and Matt Patterson), Friends of Ed (2004), ISBN 978-1590592311 * Keith Schengili-Roberts (2003): Core CSS, 2nd Edition, Prentice Hall, ISBN 0-13-009278-9 Дереккөздер Сыртқы сілттемелер * [http://www.w3.org/Style/CSS CSS home page at W3C]&nbsp;– Includes links to the CSS specifications. *
Эякуляция

Еркектің эякуляциясы ( — лақтыру, шашу) немесе ұрық шашу — жыныстық қатынас кезінде немесе оның орнын басатын сексуалды белсенділіктің басқа да түрлері кезінде (мастурбация, петтинг, поллюция) зәр шығару каналынан ұрықтық сұйықтықтың шығуы. Орталығы жұлынның бел тұсында орналасқан рефлекторлы акт. Сонымен қатар ұрық шашу барысын басқаруға мидың пара-орталық бөлшектері қатысады. Эякуляция мен оған тығыз байланысты оргазмға еркектің жыныстық мүшесінің әрі-бері үйкеліс (фрикция) кезіндегі сексуалды қозудың кенеттен өршуі алып келеді. Әдетте оргазммен бірге жүреді. Кейде ұйқы кезінде орын алады (Поллюция). Дереккөздер Тағы қараңыз * Оргазм * Әйел эякуляциясы
Еркектің жыныстық мүшесі

Жыныстық мүше, пенис (, ) — еркектің зәр шығару және жыныстық жүйесінің сыртқы мүшелерінің бірі, яғни бір уақытта зәр шығару жүйесіне де, көбею жүйесіне де тиесілі. Зәр шығару, жыныстық қатынасқа түсу және ұрық шашу қызметін атқарады. Тағы қараңыз * Зәр шығару жүйесі * Жыныстық акт
Сәдуақас Ғылмани

Сәдуақас Сәлменұлы Ғылмани (1890, Ақмола облысы, Ерейментау маңындағы Малтабар ауылы—1972, Алматы) — ел арасында Сәкен қалпе атанған көрнекті қоғам және дін қайраткері, аудармашы, хадисші, ақын. Ерейментаудағы бірнеше мешіттің имамы. 1952—1972 жж. Қазақстан қазиятының қазысы, Орта Азия және Қазақстан діни басқармасының мүшесі болған. Өмірбаяны Сәдуақастың өмірбаяндық жырларынан оның анасынан 11 жасында айырылғаны, алғаш араб тілін өз бабасынан үйренгені, кейін Шарықты жайлауында Байдүйсен хазіреттен сабақ алғаны, 14 жасында «бала» молда атанып, Тасбақа, Өмірзақ ауылдарында шәкірт оқытқаны белгілі болды. 15 жасқа жеткенде бұрынғы оқуына көңілі толмай, бір қыс Төре ауылындағы Айтмағамбет молдадан «Бұғар Зада», «Тұхфаны» меңгереді. 1916 жылғы көтеріліске қатысқанын «надандық салдарынан» деп түсіндіріп, соған өлең жолдарын арнаған: Әлекке кездестірді қараңғылық, Айтқанға тіл алмадық соңына еріп. «Күлің көкке ұшады» десе дағы, Жүре бердік «айтақ» деп мазақ қылып. Ағартушы өткен ғасырдың 70-жылдары «Құран туралы жала мен өтіріктерге қарсы» атты кітапты, 110 мыңға жуық сөзден құралған «Арабша-қазақша түсіндірме сөздікті», «Ел аузынан жиған-тергендер» деген еңбектерді жазды. Құран аятары мен хадистердің тәпсірлерін, мәуліт өлеңдерін, діни сауалдарға жауаптар мен діни уағыздарды әзірледі. 14 тараудан тұратын «Калила мен Димнаны» қазақшаға аударды. Қазақстан ғылым академиясының тапсырысымен әл-Фараби шығармаларын тікелей араб тілінен қазақшаға аударуға атсалысты. Қайтыс болар алдындағы өсиетке қарағанда, ол Ислам діні туралы 42 кітапша жазған. 2006 жылдан бастап Л.Н. Гумилев атындағы ЕҰУ «Алаш» мәдениет және рухани даму институты Сәдуақас Ғылманидің соңында қалған қомақты поэзиялық мұрасын жинақтап, сараптап, 2010 жылы «Ел-шежіре» баспасынан жеке кітап қылып шығарды. Дереккөздер
Шарғылар

Ағаш қаңқаға оралған көптеген сым орамдарынан тұратын шарғымен де жүргізуге болады. Мұндай шарғыны соленоид деп аталады. Шарғыда электр тогы жүргенде, оның маңында магнит өрісінің пайда болатынын аңғару қиын емес. Соленоид ішіндегі магнит өрісінің күш сызықтары паралель және оны сырт жағынан орап жатады.
Механикалық бәсеңдеткіш

Механикалық бәсеңдеткіш — бір не одан да көп механикалық берілістер арқылы айналу моментін беретін және өзгертетін механизм. Механикалық бәсеңдеткіштің негізгі мінездемелері - ПӘК, біріліс қатынасы, берілетін қуат, біліктердің максимал бұрыштық жылдамдықтары, жетекші және жетектегі біліктер саны, берілістер мен сатылардың түрлері мен саны. Әдетте бәсеңдеткіш деп кіріс білігінің жоғарғы бұрыштық жылдамдығын шығыс білігіне төмендетіп беретін, сондай-ақ айналу моментін жоғарылататын құрылғыларды айтады.Төмен бұрыштық жылдамдықты бірнеше есе ұлғайтатын бәсеңдеткіштерді мультипликаторлар деп атайды. Бұрыштық жылдамдықты сатылы өзгертетін бәсеңдеткіштерді беріліс қорабы деп, ал сатысыз өзгертетіндерін вариаторлар деп атайды. Бәсеңдеткіш типтері Ең алдымен, бәсеңдеткіштер типтері бойынша классификацияланады. Сонымен қатар, бәсеңдеткіштерді корпустар типі, суыту әдістері, қолданылатын мойынтіректер (подшипники) типі, айналу жылдамдықтары; берілу,өзгеру, үлестірмелі қуаттары бойынша да классификацияланады. Бәсеңдеткіштер тұрқылары (корпусы) Сериялық өндірісте бәсеңдеткіштердің стандартталған құйылған тұрқылары кең таралған. Ауыр өндіріс пен машина жасау салаларында құйылған шойыннан жасалған тұрқылар жиі қолданылады, құйылған болаттардан жасалғандары сирек кездеседі. Конструкцияны максимал жеңілдету үшін жеңіл қорытпалардан жасалған тұрқылар қолданылады. Бәсеңдеткіштің тұрқысында орын ауыстыруға және бәсеңдеткішті орнатуға арналған құлақшалары болады. Біліктердің шығып тұратын жерлерінде майдың ағып кетуінен сақтайтын тығыздалған материалдан жасалған сақиналар орналасады. Көбінесе бәсеңдеткіш тұрқыларына конструкциялық элементтер орналастырылады. Олар жұмыс уақытында бәсеңдеткіштің қызуынан пайда болатын бәсеңдеткіш ішіндегі қысымның артуынан сақтайды. Даналық өндірісте жеке конструктивті шешімдер алуға мүмкіндік беретін пісірілмелі тұрқылар кең қолданылады. Беріліс қатынастар Бәсеңдеткіштердің беріліс қатынастары деп жетекші біліктің бұрыштық жылдамдығының жетектегі біліктің бұрыштық жылдамдығына қатынасын айтады: мұндағы, — жетектегі біліктің бұрыштық жылдамдығы; — жетекші біліктің бұрыштық жылдамдығы. Тағы қараңыз * Берілістер қорабы
Ғ.Мүсірепов атындағы Облыстық балалар-жасөспірімдер кітапханасы

Ғ.Мүсірепов атындағы облыстық балалар-жасөспірімдер кітапханасы – 1997 жылы аймақтың кітапханалар жүйесін қайта реформалауға байланысты, облыстық балалар және жасөспірімдер кітапханасының негізінде құрылған. Облыстық балалар кітапханасы 1963 жылы қаланың шеткі аймағында мотопоезд ғимаратында ашылған. Кітапхананың алаңы 70м2 құрайды, құрамында 5 адам жұмыс істейді. 1980 жылы кітапханаға Пушкин көшесі жағынан қосымша алаңы 1000м2 қамтитын құрылыс жұмысы жүргізілді. Кітапхана жасөспірімдер арасында кітапты насихаттау, олардың оқуға деген ынтасы мен сұраныстарын қанағаттандыру бағытындағы облыстық кітапханасы үшін әдістемелік орта ретінде құрылды. Қазіргі кезде біріккен кітапханалардың кітап қоры 200 мыңнан астам дана құжаттарды, кітаптарды, күйтабақтарды, слайдтарды, диафильмдерді қамтиды, бұлар қазақ, орыс және өзге де тілдерді жазылған. Сирек баспа қорында төңкеріске дейінгі шығармалар да сақтаулы: Ф.Броктауз бен И.Эфронның энциклопедиялық сөздігі, А.Чехов пен И.Тургеневтің туындылары, өнер жөнінде сирек кездесетін мұралар мен альбомдар, қазақстандық жазушылардың өмір баяндары қамтылған кітаптар бар. Кітапхананың қорын 12 500 адам пайдаланады. Жыл сайын оқырмандардың қолына 315 мыңнан астам әр-түрлі баспа өнімдері, аудио материалдары беріледі. Кішкентай балалар үшін де «Балапан», ал қызықұмар балалар үшін «Таңқаларлық нәрсе жанында», өнерді сүйетін балалар үшін «Бетперде» клубы, жалпы балалар үшін «Мирас» қуыршақ театры, ал жасөспірімдер үшін «Жас отбасы» атты театр жұмыс істейді. Жасөспірімдер бөлімінде жас оқырмандарға арналған «Талапкер» атты ақпараттық қызмет жұмыс жасайды. Қазақстан және ТМД елдерінің жоғары оқу орындары туралы кең ауқымды мәліметтер қоры құрылған. Кітапхана балалар кітапханасының 6 аудандық орталығымен және 7 филиалымен ұйымдық-әдістемелік басшылықты жүзеге асырады, ғылыми тәжірбиелік конференциялар, семинарлар, дөңгелек столдар, жарыстар, шығармашылық кештер өткізеді, кітапхананың тәжірбиесін жетілдіріп отырады. Мұнда жыл сайын әдістемелік-библиографиялық оқу құралдары шығарылады. Дереккөздер
LTE

LTE — интернет қолданушыларды жоғары жылдамдықты интернетпен қамтамасыз ететін мобильді интернеттің төртінші кезеңі. LTE технологиясы мәліметтерді алдынғы технологиялардың жылдамдығынан он есе артық жылдамдықпен жіберуге мүмкіндік береді. Аталған технология Қазақстанда ALTEL 4G тауар белгісімен нарыққа шықты. LTE технологиясын жасаудағы мақсат: * жоғары жылдамдықты ұялы байланыстың мүмкіндіктерін арттыру; * құжат алмасу бағасын арзандату; * құжат алмасудағы интернет жылдамдығын арттыру; * қолданыстағы жүйені жақсарту; * қолжетімді бағада басқа да қызметтерді ұсыну. LTE технологиясының мүмкіндіктері: * Мобильді телефондар арқылы бейнеқоңырау шалуға болады; * Мобильді телефондарға арналған теледидарлар іске қосылады (мобильді журналисика күтіп тұр бізді); * Интерактивті ойын ойнау, спутникті картаның жылдам ашу, жаңалықтардан бастап фильмдерге дейінгі видеоконтентті смартфон арқылы қарау; * Ноутбуктар мен нетбуктарда HD форматындағы әндер мен фильмдерді жоғары жылдамдықты интернетпен жүктеуге болады. LTE технологиясы Қазақстанда 2015 жылы сәуір айындағы дерек бойынша Қазақстанның 33 қаласында жоғары жылдамдықты интернет желісі іске қосылған. OpenSignal қауымдастығы 4G технологиясының әлемді қамтуы бойынша есебін жариялады. Осы есепте Қазақстан 7-орынға шықты. [http://profit.kz/news/27625/Kazahstan-voshel-v-top-10-stran-po-pokritiu-LTE-v-mire/] Дереккөздер
Сяоэрцзин

Сяоэрцзин (ثِیَوْعَرݣ‌ٍْ, , қысқ. Сяоцзин 小经) — дәстүрлі түрде қытайша сөйлейтін Қытай мұсылмандары дүнгендермен де, олардың көршілері дунсяндар мен саларлармен қолданылған қытай тілін араб жазуымен жазуға мүмкіндік беретін транскрипциялық жүйе. Сяэрцзин пиньинь стандарты пайда болғанға дейін көп уақыт бұрын қалыптасты. Оның таралуы мен дамуы мин дәуірінің орта кезіне тап келеді. Бұл уақытта Қытай империясының мұсылмандарының көп бөлігінің (қазіргі хуэй халқының ата-бабалары) ана тілі қытай тілі болды. Иероглифпен жазу сауаттылығы мұсылмандар арасында аз таралды; алайда мұсылман ерлер мешіт қасындағы мектептер мен медреселерде оқып, Құран оқуға керекті араб жазуын таныды, бірақ араб тілі мен парсы тілін белсенді түрде қолдана алған жоқ. Міне осының кесірінен ана тілін жазуға арналған көп мұсылмандарға белгілі әліпби пайда болды. Сяоэрцзинмен жазылған ең көне жазба һижра бойынша 740 жылы жасалған (1339/1340 жылдар). Ол Сиань қаласындағы Дасюэ Сисян мешітінің ауласындағы стелада жасалған. Сяоэрцзиннің ерекшелігі дыбысталуыдың қиын жүйесінде (Ташкил). 1998 жылы жарық көрген зерттеуге қарағанда сяоэрцзин бұл уақытта әлі Нянсидің және басқа да провинциялардың кейбір мұсылмандарымен қолданылған. Мысалдар Адам құқықтарының жалпыға бірдей декларациясының бірінші бабы: * Сяоэрцзин: «ژٍّ شْ‌ٍ عَر زِیُوْ، زَیْ ظٌ‌یًا حَ‌ کِیُوًالِ شَانْ‌ ءِلِیُوِ پِیٍٔ‌دٍْ. تَامٌ فُ‌یُوْ لِ‌ثٍْ حَ لِیَانْ‌ثٍ، بِیٍٔ یٍ ءِ ثِیٌ‌دِ قُوًاثِ دْ ݣ‌ٍْشٍ خُ‌ثِیَانْ دُوِدَیْ.» * Қытай тілі: 人人生而自由，在尊严和权利上一律平等。他们赋有理性和良心，并应以兄弟关系的精神互相对待。 * Пиньинь: «Rénrén shēng ér zìyóu, zài zūnyán hé quánlì shàng yílǜ píngděng. Tāmen fù yǒu lǐxìng hé liángxīn, bìng yīng yǐ xiōngdiguānxì de jīngshén hùxiāng duìdài.» * Қазақ тілі: «Барлық адамдар тумысынан азат және қадір-қасиеті мен кұқықтары тең болып дүниеге келеді. Адамдарға ақыл-парасат, ар-ождан берілген, сондықтан олар бір-бірімен туыстық, бауырмалдық қарым-қатынас жасаулары тиіс.» Пиньинь — Палладий жүйесі — Сяоэрцзин кестесі Дереккөздер
Вергилий

Вергилий немесе Публий Вергилий Марон — Ежелгі Римнің ұлы ақыны, б.з.б 70 – 19 жылдарда өмір сүрді. «Буколиктер», «Георгиктер», «Энеида» – шығармаларының авторы. Антик дәуірінің жазушылары жөнінде, Гомер, Гесиодтарды айтпағанда, кейінгі Тацит, Лукрецийлар жөнінде бізге жеткен мәліметтер өте аз, көпшілігі аңыз түріндегі деректер. Солармен салыстырғанда «болашақтың ақыны» атанған Вергилий жөнінде біз көп білеміз деп айтуымызға болады. Римнің ұлы ақыны Вергилий туралы нақты деректер бізге антик биографтары мен комментаторлары арқылы келіп жетті. Нақтылай айтқанда, Вергилий Италияның солтүстігіндегі Мантуя қаласының жанындағы Анд атты шағын қалада 70 жылдың 15 қазанында туып, 19 жылдың 21 қыркүйегінде қайтыс болған. Ол ұзын бойлы, зор денелі жігіт болғанымен, денсаулығы мықты болған жоқ. Оның үстіне өте ұяң болды. Көшеге шыққанда халық сүйікті ақынын көргісі келіп оған қарай ұмтылса, ол ұялғаннан ең бірінші кездескен үйдің біріне кіріп кететін болған. Өзі өмір сүрген Неаполь қаласында оны «шыбық тимес шыңқ етер», «әзіл-қалжың көтермейтін нәуетек» деп атаған. Вергилий әйелдерді ұнатпады, достарымен анда-санда ғана кездесіп, ешкіммен араласпай, өзімен-өзі оңаша өмір сүрді. Ғылыммен, соның ішінде медицина және математикамен айналысты. Өмір бойы поэзияны тастап, философиямен айналысуды арман еткендігін өлерінің аз-ақ алдында достарына айтып үлгерген. Ол көпшіліктің алдына шығып сөз сөйлеуден қиналып, қашқанымен, өлеңді керемет мәнерлеп оқығанда кәсіби шешендердің өзі оған қызыға, қызғана қарайтын болған. Вергилий өлең шығаруға үлкен көңіл бөлді, өлеңнің әрбір тармағын мың ойланып, мың толғанып асықпай жазып, әрбір сөздің бірі екіншісінен асып түсуін ойластырды. Сондықтан да шағын ғана «Буколиктер» шығармасын 3 жыл, «Георгиктерді» 7 жыл, «Энеиданы» 11 жыл жазды. Зерттеушілер есептеп қарағанда Вергилий «Буколиктер», «Георгиктердің» бір өлеңіне бір күнін арнайтын болған. Ол өлеңдерімен көп жұмыс істеді, таңертең тұрған бойда ойына келген өлең шумақтарын жазып, күні бойы соны өңдеп, кейде ұнатпай, жойып жіберетін. «Энеиданы» жазғанда да көп еңбектенді, алдымен 12 кітапты да проза түрінде қағаз бетіне түсіріп алып, сонан соң асықпай, шабыты келгенде өлеңге айналдырып отырды. Өмірінің соңына дейін ақын бұл еңбегін аяқтамаған, оны тіпті «сәтсіз еңбек» деп танып, бірнеше рет өзгертеді. Император Августтың өзі «Энеиданы» оқып беруін қатаң талап еткеннің өзінде Вергилий 12 кітаптың үшеуін ғана – екінші, төртінші, алтыншысын оқып береді. Өліп бара жатқанда ол достарынан «Энеиданың» қолжазбасын қолына беруін қанша жалынып сұрағанымен, олар бермей қояды. Себебі, қолына түссе Вергилийдің оны отқа лақтырып жіберетіндігін достары жақсы білді. Сонда амалы құрыған Вергилий достарынан өзі жариялаған дүниеден басқа ешқандай шығармасын жарыққа шығармауын өтініп сұрайды. Сонымен, «Энеида» шығармасы Вергилий қайтыс болғаннан кейін, император Августтың бақылауымен және достарының қамқорлығымен жарыққа шығады. Дереккөздер
Қазақ ауданы (Әзербайжан)

Қазақ ауданы — Әзербайжанның солтүстiк-батысында орналасқан әкімшілік бөлініс. Жер аумағы 701 км². Тұрғыны 85569 адам. Аудан жеріндегі 21 ауыл және 1 қала. Аудан орталығы – Қазақ қаласы. Аудан басшысы - Айаз Әскеров. Географиясы Қазақ ауданы Гәнжә-Қазақ жазығында орналасқан, аудан Грузия және Армения Республикаларымен шекаралас. Ауданда Агстафажай, Жоғасжай және Iнжасу өзендерi өтедi. Теңiз деңгейiнен 100 метрден батысқа қарай 1000 метрге дейiн жетедi. Сілтемелер [http://www.azerbaijan.az/_Districts/_districts_r.html Әзербайжан сайты] Мильман А. Ш. Политический строй Азербайджана в XIX—начале XX веков (административный аппарат и суд, формы и методы колониального управления). — Баку, 1966
Ингушетия

Ингушетия Республикасы — Ресей Федерациясы құрамындағы республика, Солтүстік Кавказ федералды округінің құрамына кіретін субъект . Елордасы — Магас қаласы. Батысында Солтүстік Осетиямен, шығысында Шешенстанмен, оңтүстігінде Грузиямен шектеседі. Ресей құрамындағы ең жас республика; 1992 жылдың 4 маусымында құрылды. Ингушетия — Ресей құрамындағы жер көлемі жөнінен ең кішкентай субъект (федералдық маңызы бар қалалар — Мәскеу мен Санкт-Петербургты есептемегенде). Географиясы Тарихы Халқы Мәдениеті Экономикасы Дереккөздер
Нанотүтік

Нанотүтік -диаметрі бірнеше нанометр, ал ұзындығы оншақты микрон болаты милиондаған кеміртегі атомынан тұратын молекула. Нанотүтік (грек. nanos – ергежейлі және түтік) . Адамның шашының қалыңдығынан 100 мың есе аз нанотүтіктер сирек кездесетін өте берік материал болып шықты. Олар болаттан 50-100 есе берік, әрі тығыздығы алты есе аз. Тарихы 1991 жылы профессор Сумио Иидзима ұзын көміртекті цилиндр-нанотүтікті баиқаған. Қазіргі уақытта мұндай түтікшелер кремнийден және нитридтен де жасалады. Қолдану аясы Нанотүтіктерден косманавттар, өрт сөндірушілерге арналған ыңғайлы киімдер тігу үшін, өте берік және жеңіл композиттік материал, микроскопқа зонд жасауға болады. Олар өзінің салмағынан бірнеше тонна артық жүкке шыдайды. Ғалымдар соңғы кезде нанотүтіктің ішіне басқа дененің атомдарын енгізіп, олардың қасиеттерін (тіпті изоляторды өткізгішке) езгертуге болатындығын тәжірибе жүзінде дәлелдеді. Микроприборларда оларды сым ретінде қолданса, таңқалатыны, бойымен тоқ жүргенде жылу белінбейді. Нанотүтік болашағы Нанотүтіктер газды (әсіресе сутегі) сақтауға қауіпсіз материал. Автомобилдерге жанғыш элемент ретінде сутегіні пайдаланса, ол бензинге қарағанда экологиялықтаза элемент, алайда сутегі мелшері үлкен балонды қажет етеді. Ал машиналарға ауыр балондарды салу олардың жылдамдығын азайтатын еді. Мүмкін болашақта автомобилдерге сутегімен толған нанотүтіктер қолданатын шығар. Нанотүтіктер жетістігінің мысалы ретінде ИБМ фирмасының лабораториясында алғаш Бихи мен Рорер жасаған сканирлейтін тунелді микроскопты (СТМ) айтуға болады. Бұл микроскоптың кемегімен алғаш алтын, сосын кремний бетінің атом деңгейіндегі суретін алған. СТМ-нің жұмыс органы тоқ еткізетін металдық ине тәрізді - зонд. Зонд зерттелетін үлгі бетіне ете жақын ара қашықтықта(Н"0,5 нм) қойылады, нәтижесінде зонд пен үлгі арасында беттің күйіне байланысты езгеріп отыратын тунелдік тоқ пайда болады. Осылайша, тунелдік тоқтың өзгеру шамасын өлшей отырып немесе керісінше оны тұрақты етіп (зондтың төмен жоғары қозғалта отырып) беттің сканирлеп, компьютерде оның суретін алуға болады. Бұл әдіс тек атомдық құрылымдарды зертеумен шектелмей, денелердің физикалық қаситеттерін зерттеуге мүмкіндік береді. Тіпті қазіргі СТМ жеке атомдарды алып, оларды жаңа орынға тасуға, атомдық жинақ жасауға мүмкіндік береді Дереккөздер * Қазақ Энциклопедиясы * «Нанотехнология и наноматериалдар»
Робин С. Шарма

Ро́бин Ша́рма (eng. Robin Sharma) — канадалық жазушы, Солтүстік Америкада тұлғаның мотивациясын және көшбасшылық қасиеттерін дамыту жөніндегі ең танымал мамандардың бірі. 1965 жылы Канаданың Жаңа Шотландия атты провинциясында дүниеге келген. Өмірбаяны Робин Шарма жас кезіннен адвокат болғысы келгендіктен, жоғарғы оқу орнында құқықтану мамандығын оқып шығады. Қорғаушы ретінде практикалық жұмыстармен жаттығу барысында, бұл жұмыс қаржылық жағынан толық қанағаттантырғанымен, осы негізгі мамандығынан бас тартады. Негізі себебі ретінде жазушы: бұл жұмыстын ішкі дүниесіне ешқандай жылу алып келмегендігіне сілтейді. Батыстың мақсатқа жету технологиясын, максималды еңбекке деген ұмтылысын және Шығыстың рухани байлығын байланыстыра отырып Робин басқа адамдардың өмір сүру дәстүрін жоғарылатуына көмектесе бастайды. Күнделікті өмірде спортпен айналысқанды жақсы көреді, әсіресе триатлон және таэквондомен айналысқанды ұнатады. Ал қыс айларында шаңғы тебуді жақсы көреді. Жазушы: - Шаңғы тебу - бұл өмірдің нағыз оқулығы секілді, бұл өмірдегі маңызды нәрселерді тек қыйын жолдардан өту арқылы ғана үйренеміз,-деп айтады. Қазіргі таңда Робин Шарма кітап жазудан басқа, көптеген семинарлар өткізіп өз лексияларын оқып үйретеді. Оның клиенттерінің қатарында танымал және өз жұмыс саласы бойынша жетістіктерге жеткен адамдар көп кездеседі. Онымен қоса жазушы қазір "Робин Шарманың балалар қоры" аты қайрымдылық қорын ашуда. Бұл қордың негізгі мақсаты тұрмыс-жағдайы нашар отбасындағы балалардың осы өмірде жетістіктерге жетуіне көмектесу. Шығармалары Жазушының ең танымал туындысы "Өз Феррариін сатқан монах". Бұл кітап нақыл сөздердің жинағы ретінде жазылып, көптеген тілдерге аударылған. Шығарманың негізгі мақсаты адамға тек қазіргі уақытпен өмір сүруге, алға мақсат қойып өмірлік жолын табуға және уақытты, әрбір сәтті бағалауға үйретеді. Бұл кітап 15 тілде аударылып, 18 ден астам елде басылып шығарылады. "Өз Феррариін сатқан монах" атты кітаптар сериясы АҚШ-тың ұлттық бестселлері болып саналады, сонымен қатар Канадада бұл кітаптардың 200,000 данасы сатылған. Тіпті SMG Pictures компаниясы HarperCollins Canada , баспасына осы кітап туралы фильм түсіруге ұсыныс жасаған. Робин Шарманың басқа шағармалары * «Сіз өлген уақытта, кім жылайды?» * «Өз Феррариін сатқан монахтан алынған жетекші болу туралы сабақтар» * «Әрбір күнге шабыт» * «Қасиетті Әулие, Серфингист және Директор» * «Супер өмір! Нағыз өмірге 30 күндік сәт-сапар» * «Титулсыз жетекші» Қызықты деректер *Сүйіп оқитың кітабы — «Алхимик» Пауло Коэльо. * Робин Шарма алғашқы екі кітабын өзі басып шығарған, тек содан кейін ғана талантты авторды, HarperCollins атты танымал баспа компаниясының бұрынғы президенті Эд Карсон байқайды. Сыртқы сілтемелер * [http://www.robinsharma.com/ Personal website] * [http://okrujenie.ru/View-Video/88/Robin-SHarma-Stan-CHempionom/Page-1.html Видео ролики Робина Шарма] * [http://robin-sharma.ru/ Робин Шарма в РОССИИ]
Бисёдзё

Бисёдзё немесе бишоджо — жас қыздарға, көбінесе жоғарғы сынып оқушыларына қатысты қолданылатын жапондық термин. Аниме мен мангада, әсіресе батыстық отакулардың арасында, стереотипті әйел кейіпкер — әдемі жас қызды, осындай кейіпкерлері бар сюжетті немесе осындай кейіпкерлерді бейнелеу стилін білдіру үшін қолданылады. Бисёдзё аниме мен мангада Бисёдзё кейіпкерлер мен стилистикасы әртүрлі жанрдағы туындыларды қолданылады: бастап шейін, бірақ ойындар мен ерекше таралған. Тағы қараңыз * Бисёнэн * Сёдзё * Каваий
Қаршыға Ахмедьяров

{{Музыкант } { } }} Қаршыға Ахмедьяров (25 наурыз 1946, Таңдай ауылы, Бақсай ауданы, Гурьев облысы, Қазақ КСР — 7 маусым 2010, Алматы) - күйші-домбырашы, Қазақстанның халық әртісі. Өмірбаяны Әлімұлы тайпасы Шекті руынан шыққан. Қаршыға Ахмедьяров 1946 жылы 25 наурызда Атырау облысы, Махамбет ауданы, Таңдай ауылында дүниеге келген. 1972 жылы Алматы мемлекеттік консерваториясын бітірген. 1967-1991 жылдар аралығында Құрманғазы атындағы қазақ академиялық халық аспаптар оркестрінде домбырашы, кейіннен концертмейстер, жеке домбырашы және дирижер қызметтерін атқарды. Ахмедьяровтың репертуарында отандық композиторлардың күйлері, сондай-ақ шетел композиторларының шығармалары бар. 1974 жылдан Алматы мемлекеттік консерваториясында педагогтық қызметпен шұғылданып, ғылыми зерттеу жұмыстарымен айналысады. Қаршыға Ахмедьяров гастрольдік сапармен АҚШ, Франция, Италия, Үндістан, Венгрия т.б. көптеген елдерде болды. Дәулескер күйшінің жүрегі 2010 жылы 65 жасына қараған шағында тоқтады. Қаршыға ағаның соңғы демі туған жері Атырауда шығыпты. Бойында Сейтектің сынығы, Махаббеттің өрлігі бар Қаршыға ағаны әркез халқы тамсана тыңдайтын. Өнерсүйер қауым оны «Күй қаршығасы», «Саңлық күйші», «Күй аспанының Қаршығасы», «Ғасырдың күйшісі» деп мадақтайтын. 1981 жылы АҚШ-қа барып күй тартқанда, американдықтар қазақтың Қаршығасын сахнадан жібермей тұрып алғаны да есте. Қаршыға Ахмедияровпен қоштасу Мұхтар Әуезов атындағы академиялық театрында өтті. [http://www.almaty.tv/index.php?uin1150950317&actarchive_date&day7&month6&year=2010 Телеканал АЛМАТЫ] Талантты музыкант гастрольді сапармен дүние жүзінің көптеген елдерінде болып, қазақтың қара домбырасының әсем сазын танытты. Қазақ музыка өнерін дамытудағы жоғары шығармашылық жетістіктері үшін Қ.Ахмедьяровқа 1982 жылы Қазақстан Республикасының Мемлекеттік сыйлығы, 1992 жылы Қазақстан Республикасының халық әртісі атақтары берілді. 2000 жылы «Парасат» ордені мен марапатталды. Шығармалары «Шашақты найза, шалқар күй» атты кітабы, «Нарын», «Қуаныш», «Сағыныш», «Нұрғиса», «Қыз-ғұмыр», «Аққайың», «Желдірме», «Алтын ұя», т.б. күйлері бар. Сонымен қатар, Құрманғазы, Дәулеткерей, Дина сынды атақты күйшілердің күйлерін жинап, "Атырау" деген күйлер жинағын жарыққа шығарды. «Сарыарқа», «Жігер», «Әсем қоңыр», «Шынар», «Табыну» атты күйлер жинағы жарық көрді. 500-ден аса күйлері радио, теледидар мұрағаттарында сақтаулы. Дереккөздер # [http://www.almaty.tv/index.php?uin1150950317&actarchive_date&day7&month6&year=2010 Телеканал АЛМАТЫ] # Қазақстан ұлттық энциклопедиясы. 1-том. 572 бет. #Б.Кожиров "Қазақ елінің атақты музыка өнерпаздары" 2010 ж
Сарыжағал қараторғай

Сарыжағал қараторғай – қараторғайлар тұқымдасына жататын басқа туыс өкілі. Бұл туыстың латынша аты Acridotheres, яғни «шегіртке жегіш» деп аталғанымен, ол басқа жағынан атағы шығып отыр – дауыс пен ән үніне барып тұрған еліктегіш және кенеттен қоныс аударғыш түрдің нақтылы мысалы болып табылады. Осыдан 100 жыл бұрын ол «фуған қараторғайы» деп аталған. Бұрын бұл құс Орта Азияда кездеспейтін, алғаш рет оны Термез қаласында кездестірді. Келесі 50 жылда ол бүкіл Өзбекстанда қоныстанды. Қазақстанның оңтүстік шекарасында 1959 жылы пайда болды, сөйтіп соңғы 40 жылда Тянь-Шань тау бөктері мен шөлді аймақ – Жезқазғаннан Аягөз, Алакөлге дейінгі жерлерді қоныстанды. Бұл құстың пайда болуы және санының тез өсуінен, кей жерлерде кәдімгі қараторғай жоғалып кетті. Ол тіршілікке бейімді, әрі ірі бұл құспен бәсекені көтере алмады. Бұл құстың дыбысқа еліктегіштік дарыны бұрыннан белгілі болған. Өзбекстанда оларды шайханаларда келушілердің санын көбейту үшін ұстаған. Құстар тез 1-2 сөйлемді жаттап алып, адамдарды шақыратын болған. Бізде тіршілік ететін сарыжағал қараторғай оңай музыкалық шығармаларды, көбіне әйгілі әндердің әуенін керемет дәлдікпен орындайды.
Бүктемелі домбыра

Бүктемелі домбыра – екі шекті көне нұсқа. Ішектері белгілі бір тұрақты (кепілді) дыбысқа лайықталып бұралады. Мойны шанақ сағалығынан босатылып бүктеледі. Мойны тұғырға бұранда арқылы отырғызылады. Бұл – алыс жолға шыққанда алып жүруге ыңғайлы болу үшін жасалған әдіс. Ел арасында мұндай домбыра «алмалы-салмалы», «кепілді бұраулы», «жалғамалы» деп те аталады. Мұндай домбыра қазір өте сирек жасалады. Екі жақты (аша) домбыраның әр бетіне екіден ішек тағылатындықтан төрт ішекті деп аталады. Домбыраның бір жақ беті теріс бұрауда, екінші жағы оң бұрауда орнатылады және үлкен шеберлікті қажет етеді. Ертеде күй сайысына түскен домбырашылар арасында бұл нұсқа «аша», «әмбебеп», «қос бет» домбыра деп аталған. Бұл нұсқадағы домбыраны көбінесе солақай ойнайтын күйшілер қолданады. Шанағы текше, қалыңдығы 5-7 см ұзындығы 85 см болып келеді.
Гарлем (өзен)

Гарлем (ағылш. Harlem River) — кеме жүзетін, Манхэттен мен Бронксті бөлетін, Гудзон мен Ист-Ривер өзендерінің аралығында орналасқан, Нью-Йорктегі тасқынның әсеріне душар болған бұғаз. Бұғаздың ұзындығы – 13 км. Гарлем өзенінің қазіргі бағытындағы бөлiгі- Гарлем кеме жүзетiн каналы. пен Манхэттен арасын жалғайды]] Кеме қатынасы Өзенді жеті бұрма көпір , үш тік – көтермелі көпір,төрт аркалы көпір кесіп өтеді.Өзеннен биіктігі 16,8 метрден кем кемелер жүре алады. Алайда 1,5 метрден биік кемелер Спейтен Дуивил бұрма көпірінің ашылуының рұқсатына мұқтаж. Гарлем Ривер Драйв (Harlem River Drive) және Гарлем Ривер Гринвей (Harlem River Greenway) автожолдары өзеннің оң жағынан, ал Гудзон қала маңындағы Metro-North Railroad пойыз жүйесі мен Major Deegan Expressway автомагистралі – сол жағынан өтеді. Геология мен жаратылыстану (a now-closed pedestrian bridge); the Alexander Hamilton Bridge (part of Interstate 95); and the Washington Bridge. In this photo, looking north, the Washington Heights neighborhood of Manhattan is on the left and the Bronx is on the right]] Гарлем өзені Гудзон сағасы жүйесінің бөлігі саналып , Манхэттен аралы мен Бронкс ауданын бөлетін жіңішке бұғаз болып қызмет етеді. Гарлемнің не сағасы, не бастауы болмаған соң, Гарлем «өзен» ұғымына сәйкес келмейді. Гудзон өзенінен Рэндалл ауданындағы Ист-Ривер 125 көшесіне жуық жайылып, ол екі күрделі су ағынын біріктіреді. Бронкс пен Манхэттенді біріктіре отырып, қазіргі таңда Гарлемді 13 көпір кесіп өтеді. Гарлемде екі түрлі көпір орналасқан: қозғалмалы және қозғалмайын аркасымен. Өзеннің жағалауы жоғарылай келетін жерде төрт қозғалмайтын аркалы (Генри Хадсон, Александр Гамильтон, Вашингтон, және Хай Бридж) көпір қиып өтеді. Қалған тоғызы- қозғалмалы (Spuyten Duyvil, Broadway, University Heights, Macomb’s Dam, 145th Street, Madison, Park, Third, and Willis Avenue Bridges) көпірлер. Демалыс Бостондағы Чарльз өзенінің Регатасына және Филадельфиядағы Скулкилл өзеніне ұқсас , Гарлем өзені де Нью-Йорктағы академиялық есу жарыстарының дәстүрлі орны болып саналды. Гарлем өзені Колумбиялық университеті командасының үй жаттықтыру орны , ал оның жағалауы команданың «қайық үйі» аталған. Жағалаулардың коммерциялық құрылысына қарамастан, Гарлем өзені демалыс орны атағын алған.1902 жылы 1000 астам жүзгіш академиялық есуге қатысты. Өзеннің жағалауын бойлай талай кеме клубтары орналасып, 1978 жылға дейін қалды. Ол жылы Шерман өзенінде салынған соңғы қайық үйі түп-орнымен жанып кетті. Саяжайлы көшеттерге тік жартастар айқын орын еді. Хай –Бридж жағалауы автомагистраль мен саябақ сияқты гүлденді. Оған қоса, өзенде Питер Джей (Peter Jay Sharp Boathouse) қайық үйі және Есу қоғамы (Harlem River Community Rowing) бар.Өзен Нью-Йорк универститетінің, Фордэм университетінің және Манхэттен университетінің қолдануында.
Жарма құдық

Жарма құдық. Бүкіл ауыл болып қазатын құдық. Жарма құдықтың артықшылығы одан су тартып әуреленбейді. Жарма құдық қазылатын жердің ені әдетте 15-20 метр, ал ұзындығы су көзінің деңгейіне байланысты 20 метрден 50 метрге дейін жететін болған. Қазуды екі шетінен бастап, біртіндеп тереңдете берген. Екі жақтың түйіскен ең терең жерінен су шығып, суы табанының бетімен бірдей болып жатады. Малды суару үшін қазылған жердің бір жағынан топтап айдап, табанындағы судан қанып ішіп болған соң екінші жағынан айдап шығаратын болған. Дереккөздер
Биші шақшақай

Биші шақшақай – шақшақайлардың ішіндегі ең көп және кең таралған түрі. Кәдімгі шақшақайдан шамалы ғана ірі (салмағы 25-36 г), тұмсығы ұзын, құйрығы қысқа. Аталығы мен аналығы бір түсті: қауырсындары жоғарғы жағынан бірыңғай қоңыр, төменгі жағы құла-сұр түсті. Құйрық үсті ақ түсті, құйрығының ұшындағы қара жолағы жалпақтау. Қылығы шақшақайдыкі, әні әртүрлі, биші болғандықтан – біздің құстардың ішіндегі ең қылжақбасы. Ол өз әндерінде кімнің әнін салмайды десеңші: атақты бөдененің әнінен есектің айғайы мен түйенің боздауына дейін салады. Құйрық қауырсындарын керіп, қанаттарын жайып, төмен баяу түсіп, ұшып жүріп әндетеді. Кейде өзіндік күйлеу биін билейді, сондықтан осындай атқа ие болған. Сарышұнақ, суыр, құмтышқан індерін ұялайды, сөйтіп олардың бүргелерін қоректендіреді. Сондықтан кейбір қауіпті аурулар таралуына сепепші болады.
Шолпаната

Шолпаната ( [tʃoɫ'pon ɑˈtɑ]) — Қырғызстанның Ыстықкөл облысында орналасқан қала, Ыстықкөл ауданының әкімшілік орталығы, шипажай. Халқы Шолпан-Ата қаласының тұрғын саны 14 237 адам (2021). Халық санының көтерілу кестесі міне көрсетілген. Географиясы Ыстықкөл жағасының солтүстігінде орналасты. Қаракөл қаласының облыстық орталығынан 145 шақырым жерде, республиканың астанасы Бішкек қаласынан 265 шақырым жерде орнын тапты. Қала өзінің ақ құмды жағажайларымен және мөлдір сулы көлдерімен белгілі. Тарихы Ұлы Жібек Жолының бағыттарының бірі осы көне қоныс арқылы өтетін. Чолпон-Ата атауы қырғызшадан аударғанда «Чолпон» (таңғы Шолпан жұлдызы) және «ата» (әке) дегенді білідіреді. Бұл топонимнің этимологиясына байланысты бірнеше аңыз бар. "Чолпон-Ата" ның өзге де мағынасы- аты аңызға айналған киелі Шопан атаның (қой қамқоршысы) бұрмалауынан жасалған. Туризм Шолпан-Атада 14 мыңға сәйкес адам тұрады. Алайда, жаз айларында қаланың халқының саны күрт үлкейеді. Оған Қазақстан, Өзбекстан және Қырғызстанның басқа облыстарынан келген туристер тармағы себеп. Соңғы жылдарда Ыстықкөлге келген Ресей азаматтарының саны өсуде, негізінде, Сібір туристерінің арқасында. Туристерге арналған әртүрлі демалыс орындары, пансионаттар және қонақ үйлер қызмет көрсетуде. Олардың көбі сонау совет замандарынан бері сақталған. Оған қоса, түнеу үшін орынды жеке секторда табуға болады. Ол жерлерде пәтер мен үйлерді жалға беру – қала халқының басты табысы болып саналады. Онымен қатар, туристік инфрақұрылым елеулі үлес қажет етуде. Ағартушылық пен салты Шолпан-Атада 2 жалпы орта білім беретін мектеп бар: Киров атындағы мектеп пен Осмонов гимназиясы. Барлығы 2350 бала білім алуда, 135 мұғалім оқытады. Қалада тағы да 2 мектепке дейінгі балаларға арналған мекемеде 220 балаға жуық тәрбие алып жатыр. 2002 жылы жетім балаларға арналған «SOS-Kinderdorf – Балалар ауылы» ашылған еді. Осындайдың бәрінен басқа, қалада көптеген білім бері орталықтары бар. Қазіргі таңда қалада 3 кітапхана, 1 кинотеатр, 1 тарихи-өлкетану музейі және «Рух-Ордо» жеке музейлік кешені қызмет көрсетүде. Назар аударарлық орындар Қаланың басты назар аударарлық орындарының бірі Ыстықкөл көлі мен Ала-Тоо таулы жоталары. Шолпан-Атада 1979 жылдан бастап Ыстықкөл мемлекеттік тарихи-мәдени музей-қорығы жұмыс істейді. Музейдің экспозициясында көнеден XX ғасырға дейін келе жатқан жердің тарихына арналған топтамасы көрсетілген. Чолпон-Атаның маңайында туристерге Чон-Кой-Суу мен Шолпан-Ата аңғарларын көруге мүмкіндік бар.Ол жерлерде сан алуан петроглифтермен қатар қорған обалары бар.
Өлке зираты

Өлке зираты - Сарыарқаның орта тұсындағы зират, яки қорымдардың жиынтығы. Сағаналары мен төрт құлақ қабірлері алыстан көрінгенде алғаш көрген адамға ұзақтан сағымданып қалаға ұқсап көрінеді. Сондықтан болса керек, бұл өлкені зерттеген ғалымдар "Мертвый город", "Өлі қала" деп атап кеткен екен. Бұл өңір Жақсылық-Алшын (Шеркеш) руының атақты байы Жүндібайдың қысы-жазы отыратын мекені болған. Жүндібайдың Отыншы, Өлке, Мақан деген балалары болған. Айтуға қарағанда Отыншының үш мың жылқысы болған. Ол жылқыларын түр-түсімен бөліп, түгендейтін болған. Ал, ортаншы баласы Өлкеге орташа дәулет біткен. Бірақ, ол мейлінше сақы болып, келген мейманды күтуге ерекше көңіл аударған. Сонымен бірге қолынан өнері тамған ұста болыпты. Осы сақылығының арқасында Өлкенің аты елге танымал болады. Жердің аты да Өлкенің есімімен ататалатын болған. Мақан серілігімен, батырлығымен ел есінде қалған. Мұңлы-Қулының тауының қар суы сай-салалармен тасып, осы жерге Қоржын-Қақта жиналатын болған. Қақтың суы ол дәуірде қысы-жазы тартылмайды екен. Жайылымы шүйгін, тұрақты суаты болғандықтан Отыншы мен Өлке қысы-жазы көшпей бір орында отырған. Өлкенің "Қара бидайық" деген соны жайылымы төрт түлік малға қолайлы өріс болған. Өлкенің өзі соққан ағаш үйі болған (бұл жақта там деп моланы айтады, ал тамды ағаш үй деген). Малын, оның терісі мен жүнін Қараөткел базарына апарып сатып қажетті бұйымдар алып отырған. Өлке өте сыпайы, сері мінезді жан болыпты. Ол қонағына қымызды бір түрлі ыдыспен берсе, тамақты, сорпаны басқа түсті бірыңғай ыдыспен береді екен. Өлке серіктерімен ел аралағанда астыларына бір түсті ат мініп, ер тоқымы, киген киімдері де бірыңғай киінген. Алсай-Қуандық елінің атақты мырзасы Өлкені сынамақ үшін жүз серігімен қонақ болып келеді. Өлке қонақ кәдесін жасап, тағамның бірнеше түрін әзірлейді. Және оларды бір түсті ыдыспен беріп, екінші тағам бергенде басқа түсті ыдыспен берген екен. Өлкенің қонақжайлылығана риза болған мырза: "Өлке деп атын келте қойған екен. Өзен екенсің" депті. Отыншы, Өлке, Мақан 19 ғасырдың соңы, 20 ғасырдың басында өмір сүрген. Өлке ағасы Отыншыдан бұрын өмірден өткен екен. Отыншының басшылығымен Өлкенің басына көрнекті етіп, көркем кесене тұрғызылады. Кесене біткеннен кейін Отыншы туған-туыстары мен баласы Сыздыққа: "Менің қабірімді Өлкенің аяқ жағына қойып, шағын төртқұлақ белгі орнатсаңдар болғаны" деген екен,. Мұның себебін сұраған туыстарына: "Өлке маған тірісінде теңдік бермеді, өлгенде теңдік берер деймісің" депті, інісін ризалықпен еске алып. Өлке жайлауында қазіргі кезде қарағанды мен Оңтүстік Қазақстан облысының малшылары мал бағады. Дереккөздер
Шляттер дерті

Осгуда-Шлаттер дерті дегеніміз адамның тізе сүйегінің остеохондропатиялық гідірлігі. Шляттер дертімен көбінесе оннан он сегіз жасқа дейінгі балалар ауырады. Дертпен ауру мүмкіндігі жынысқа байланысты емес, бірақ көбінесе ер адамдардың ағзаға көп күш түсіретін жумыстармен шұғылдануына байланысты, олар Шлаттер дертімен жиірек ауырады. Осгуда-Шлаттер дертімен аурудын факторлары көбінесе: баскетбол, хоккей, футбол, акробатика, волейбол, шаңғы жарысы, жеңіл атлетика, ауыр атлетика, ирланд биі, балет, кикбоксинг, тау шаңғысы, спорттық туризм, үлкен теннис, дзюдо, самбо гимнастикамен шұғылдану болып табылады. Шляттер Дертінің паталогиясы. Шляттер Дертімен ауру процесі адамның тізе сүйегінде стресттік күш түсірілгендіктен пайда болады. Жас баланың тез өсуі кезенінде ағзаға стесстік күш түсілілген жағдайда, баланын тізе сүйегінде шеміршектік өспелер пайда болып кейін қозғалыстағы қатты аурулық сезімдерге алып кеп соқтырады. Аурудың белгілері. Тізе сүйегіндегі тіпті аз қозғалыстағы аурулық сезімдер. Тізе маңындағы бұлшык ет пен терінің ісінуі. Аурудың диагностикасы. Рентгенттік тексеріс. Радиоизотоптық тексеріс. Ультрадыбыстық тексеріс. Аурудың емдеулері. Мүшенің қозғалысын гипсптеу немесе бинтпен орау арқылы шектеу. Физиотерапия. Екпiндi - толқындық терапия. http://www.narmed.ru/bolezni/zabolevanija_sustavov_i_pozvonochnika/shlatter#obscaya_informatsiya http://vlanamed.com/bolezn-shlyattera/
Теодор Драйзер

Теодор Драйзер (Theodore Herman Albert Dreiser, 1871 жылы 27 тамызда Терре-Хот (Индиана штаты) дүние келіп, 1945 жылы 28 желтоқсанда Голливудта қайтыс болған) – америкалық жазушы, коғамдық қайраткер. Балалық шағы Драйзердің ата-анасы – Джон Драйзер мен Сара Шёнёб 1844 жылы Америкаға Германиядан көшіп келген. Теодор Драйзер отбасында тоғызыншы бала болып дүние келген. 1887 жылы мектеп бітіп,1889 жылы Блумингтондағы Индиана университетіне оқуға түседі. Оқудың ақысын төлей алмағандықтан, бір жылдан кейін университеттен шығып кетеді. Журналистика 1892—1894 жылдар аралығында Питтсбург Толедо, Чикаго және Сент-Луисте газетте репортер болады. 1894 жылы Нью-Йоркке көшіп келеді. Ағасы Поль Дрессер ұйымдастырған «Әр ай» («Every month») атты музыкалық журналға редактор ретінде жұмысқа тұрады. 1897 жылы бұл журналды тастап, «Метрополитен», «Харперс», «Космополитен» журналдарына тапсырыс бойынша жазады. Әдебиет 1932 жылы Драйзер «Paramount» кинокомпаниясымен «Дженни Герхардт» романының қойылымы туралы контрактққа қол қояды. 1944 жылы Америкалық әдебиет және өнер акедемиясы Драйзерді өнер және әдебиет салаларындағы жетістіктері үшін алтын медальмен марапаттайды. 1930 жылы Драйзердің кандидатурасы әдебиеттен Нобель сыйлығына ұсынылды, бірақ қарсыласы Синклер Льюис жеңіске жетеді. 1931 жылы өзінің балалық шағын сипаттаған «Таң» атты автобиогрифиялық кітабын жариялайды. Қоғамдық қызметі 1927 жылы Драйзер КСРО-ға барып келуге келісіп, Октябрь революциясының он жылдық мейрамына қатысады. Ленинград, Киев, Харьков, Баку, Тбилиси және басқа кеңестік қалаларында болып, Владимир Маяковский және Сергей Энзенштейнмен кездеседі. Бұл сапардан кейін «Драйзер Россияға қарайды» атты кітапты жариялайды. 1930 жылдардың басында Харленде болған кен өндірушілердің көтерілісіне туралы хабар жариялаған үшін соттық иск қауіпі болған. Дегенмен, Драйзер газеттер мен радиодан өзінің көріністерін жалғастырады. Осы оқиғадан кейін 1931 жылы «Америкалық трагедия» шығарады. Драйзер жиі митингтерге катысып, коммунистикалық прессаға мақаларын жариялайды. 1945 ж. шілде айында АҚШ коммунистік партиясына кіреді. Теодор Драйзер 1945 ж. 28 желтоқсанында Лос-Анджелес қаласының маңындаға Голливудта қайтыс болады. Шығармалары ;Романдары *1900 —Керри әпке *1911 —Дженни Герхардт *1912—Финансист *1914—Титан *1915— Данышпан *1925—Америкалық трагедия *1946— Оплот *1947—Стоик ;Әңгімелер жинағы *1918 - Бостандық *1919 – 12 ер адам *1923 – Үлкен қалалар бояуы *1927 - Шынжыр *1929 - Әйелдер галериясы ;Автобиография *1929 – Газет үшін дағдылы жұмыс күндері *1931 – Таңсәрі ;Публицистика *1928 – Драйзер Россияға қарайды *1941 – Америка құтқаруға тұрады
Жұмбақ найзағай

Жұмбақ найзағай — бұл табиғаттың аса қызық құбылыстарының бірі - шар тәрізді, домалақ найзағаймен болған көптеген кездесулердің бірі. Шар тәрізді найзағай тек қана оптикалық елес пен әркімнің көз алдануы, одан басқа түк те емес деген пікір айтылады. Француз физигі Маскар оны “әсіре қиялдың нәтижесі” деп атады. Өткен ғасырдың аяғында физика жөніндегі неміс оқулықтарының бірінде: шар тәрізді найзағай болуы мүмкін емес, өйткені ол “табиғат заңдарына сай келмейтін құбылыс” делінген. Табиғаттын бұл ғаламатын көрген адамдардың әңгімесіне қарағанда, шар тәрізді найзағайдың үлкендігі кейде футбол добындай, ал кейде одан да көлемдірек болады. Ол ауада мейлінше баяу қозғалады. Кей жағдайда шар тәрізді найзағай тырс етіп, өзінен-өзі жоқ болып кетеді. Шарлардың түсі әр түрлі болатын көрінеді. Оны көргендер: қызыл, көз қарықтырғандай аппақ, көкпеңбек, тіпті қара да бола береді дейді. Факт: Электр сымдары тартылған бағанға таяу жерге жай түседі. Тап сол мезетте сымнан жасыл сары ұшқын көрініп, ол “тұтана” бастайды. Шар пайда болды да, ол бағаналар арасында тартылған сымның бойымен баяу жылжып кете барды. Бірте-бірте әлгі шар қызара бастады. Бұдан соң тартулы сымдардың төменгі желісіне түсіп, одан кейін теректің жапырағына құлады. Қатты тырсыл шығып, қызыл ұшқындар шашаырады. Бірнеше кішкентай домалақ шар пайда болып, теректін бұтақтарымен өрмелей жөнелді. Осынын бәрі он секундтай уақыттын ішінде болып өтті. Шар тәрізді найзағайдың пайда болуы жөнінде жалпы жұрт қабылдаған ғылыми түсініктеменің әлі жоқ екенін айта кеткен жөн. П.Л. Капица пікірінше, шар тәрізді найзағай атмосферадағы электр күшінен күн күркіреп, найзағай жарқылдағанда пайда болатын радио сәулелерінен қуат алады. Егер деп жазады ол: “бізге әлі беймәлім қуат көздері табиғатта жоқ болса, онда қуаттың сақталу заңы негізінде мынаны басшылыққа алуға тура келеді: шар тәрізді найзағай жарқылдаған кезде оған үздіксіз нәр беріп тұратын әлдендей бір қуат бар. Біз сол кушті шар тәрізді найзағайдан тыс жерден іздеуге мәжбур болып отырамыз. Радио толқындары неғурлым күшейе түскен жерде шар тәрізді назағай пайда болады” Дереккөздер
Дүние жүзі мейрамдары

Бұл жерде қаңтар айына көптеген дүние жүзілік мейрамдар аталған: 1 қаңтар: "Жаңа жыл". 4 қаіңтар: Дүние жүзілік "Ньютон күні". 11 қаңтар: Дүние жүзілік "рахмет күні". 15 қаңтар: Уикипедия күні. 16 қаңтар: Дүние жүзілік "Битлз күні". 17 қаңтар: Дүние жүзілік "Балалар өнертабысы күні" 20 қаңтар: Дүние жүзілік "Діндер күні" 21 қаңтар: Дүние жүзілік "құшақ күні" 23 қаңтар: Дүние жүзілік "қол почеркі күні" 26 қаңтар: Дүние жүзілік "кеденші күні" 28 қаңтар: Дүние жүзілік "дербес деректер қорғанысы күні" 29 қаңтар: Дүние жүзілік "ядролық соғысқа қарсы мобилизация күні"
Ұлытау түймешетені

Ұлытау түймешетені – астралылар тұқымдасының түймешетендер тегіне жататын көпжылдық шөптесін өсімдік. Жапырақтары қауырсынды тілімденген. Маусымда гүлдеп, шілдеде жеміс жарады. Ұлытау түймешетені - тек Ұлытау адырлары мен тасты тау шатқалдарында өсетін эндемдік түр. Қорғауды қажет етеді. Қазақстанның Қызыл кітабына енген өсімдік.
Түйеқұс

Түйеқұс (орыс. страус) - Ұшпайтын құстар тобына қарасты түйеқұстар көне дәуірден бері өмір сүріп келеді. Жартылай шөлді климатта өмір сүретін бұл құсқа деген адамдардың қызығушылығы сонау ерте кезден басталған көрінеді. Көне Мысырда түйеқұс жұмыртқаларын емдік мақсатта пайдаланған. Рим сарбаздарының белбеулеріне сый ретінде түйеқұстың қауырсыны тағылатын болған. Түйеқұстың еті мен терісіне қызыққандықтан кейбір араб тайпалары оны аулаумен де айналысқан. Ерекшеліктері Түйеқұс ең ірі құс түріне жатады. Бойы 2,5-3 метрге, салмағы 100-160 кг-ға дейін жетеді. Қанаттары қысқа болғандықтан ұша алмайды. Алайда, өте күшті аяқтарымен сағатына 70 шақырымға дейін жүгіре алады. Бұл оның өзіне төнген қауіптен қашып құтылуына әрі шөл ортасында азығын оп-оңай тауып жеуіне көмектеседі. Түйеқұстардың Африка, Оңтүстік Америка және Австралияда өмір сүретін үш түрі кездеседі. Олар бір-бірінен башпайларының саны және іріліктерімен ажыратылады. Бұл үш түрге жататын түйеқұста артқа да, алға да 400 кг-ға дейін жететін күшпен тебе алады. Түйеқұс уақытының 30 пайызын жем іздеумен өткізеді. Көбіне түрегеп тұрған күйі немесе кетіп бара жатып та қоректене береді. Ұзын мойны мен өте қырағы көздері арқылы кішкене жәндікті да іліп алып жей береді. Тұмсықтарының түбін де көре алатын түйеқұстардың бір көзінің салмағы 60 граммға жетеді. Яғни, адам көзімен салыстырғанда төрт есе ауыр. Шөлдегі құмды борандардан сақтану үшін көздің үстіңгі және астыңғы қабағымен қоса, көздің тазалануын қамтамасыз ететін жұқа қабықтан құралған тағы бір көз қабығына ие. Африка түйеқұсы Осы замандағы құстардың ең ірісі (Struthio camelus) деген бір ғана түрге жатады. Ересек еркегінің бойының биіктігі 260—275 см болады. Орта салмағы 50 кг, ал өте ірілерінің салмағы 90 кг-ға жетеді. Бұлардың ерекшелігі — аяғының башпайы екеу ғана болады (қазіргі кездегі құстарда сирек кездесетін жағдай деуге болады). Шап сүйектері бірігіп кетудің салдарынан жабық жамбас сүйектерін құрайды. Қанаттары едәуір үлкен. Оларды қатты жүгірген кезде төмен түсіріп жібереді. Жалпы еркектерінің түсі қара, ал ұрғашыларының түсі қоңыр-сұр болып келеді. Құйрық қауырсындары мен қанаттары ақшыл болады.