kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Бабыл математикасы

Көне мысырда математиканың туумен қатар ертедегі Бабыл тұрғындары және шумерлер мен аккадтықтар өз алдарына өздерінің дербес математикасын жасап шығарды. Бұл халықтар сына сияқты сызықшалардан құралатын таңбалар арқылы күн көзіне қойғанда тастай қатайып қалатын, балшықтан жасалған саз балшықты тақталарға білімдерін жазып қалдырған. Мұндай балшық тақталар Бабыл жерінен мыңдап табылады. Бабыл сандары Бабылдықтардың барлық математикалық жетістіктері жинақталып жазылған қырық төрт кестеден құралған бабылдықтардың математикалық энциклопедиясы табылған. Бұл энциклопедиядан бабылдықтардың сол ертегі заманда күнделікті мұқтаждықтары алға қойған практикалық есептерді:егіншілік,жер суаруды реттеу, сауда жасаудағы есептерді шешудің бірсыдырғы тиімді тәсілдерін білгендігі көрінеді. Бабылдықтар астрономия ғылымының негізін салған.Бір аптаны жеті күнге бөлу,шеңберді 360 градусқа, сағатты 60 минутқа, минутты 60 секундқа, секундты 60 терцияға солардан бізге мирас болып қалған. Жұлдыздарға қарап болашақты болжау, яғни астрология да солардың арасында туған. Бабылдықтар санаудың негізіне қазіргідей 10-дық жүйе емес,көп жағдайда арифметиканың аса қиын амалы - бөлу амалын жеңілдететін 60-тық санау жүйесін қолданған. Мысалы:1 574 640 санын алпыстық жүйеде өрнектесек:1 603+57 602+46 60+40,яғни қосындысы 424000 етіп жазылады. Әрбір өлшеуіш алдыңғысынан 60 есе артық болып келіп отыратын өлшеуіштер мен таразылар жүйесін де солар жасаған.Біздің қазіргі кездегі уақыт өлшемдеріміз -сағатты,минутты және секундты 60 бөлікке бөлуіміз содан басталады. Бабылдықтар екінші дәрежелі теңдеулерді, ал арнаулы кестелер арқылы үшінші дәрежелері теңдеулерді шеше білген. Түсініктемелер * Математика - "Ой гимнастикасы"
Үй құстары

Үй құстарының еті мал етіне қарағанда жұмсақ, адам ағзасына жеңіл сіңеді, онда дәнекер тіні аз, қоректі ақуыз көп. Құс етінде дәрумен де көп. Құстың ішек-қарны қоректік заттарға бай, әрі жеңіл қорытылады. Піскен құс етін дастарханға бірнеше бөлікке бөліп қояды. Үйрек Үй үйрегінің етінде 49,8 пайызға дейін май, 15 пайызға дейін ақуыз болады. Әдетте үйректі тұтастай қуырады. Кәрі үйректі бұқтырып пісіреді. Үйректі қаз сияқты қуырады да, гарнирмен бірге береді. Қаз Қазды 6 айлығында етке сояды. Қаз етінде 35 пайыз май, 16 пайыз ақуыз бар. Қаз майы – үсікті емдеуде шипалы зат. Қаздың мамығы, қауырсыны өте пайдалы. Күркетауық Үй құстары ішіндегі ең ірісі болып саналады. Қоразының салмағы 9–35 кг. Жаңа шыққан балапанының салмағы 50–55 грамм. Әр күркетауықтан жылына 90–100 жұмыртқа алынады, балапанын 28 күнде шығарады. Ауыл шаруашылығында оны ет алу мақсатында асырайды. Оның еті дәмді, құрамында жеңіл қорытылатын протеин көп, ол 28 пайыз. Күркетауықтың еті өте дәмді.
ВЛ80

ВЛ80 Электровозы (Владимир Ленин; алғашқы атауы — Н8О — новочеркасский, 8-осный, однофазный) — осьтік формуласы 2(2 0 −2 0 ) болып келетін, айнымалы токта жұмыс істейтін магистральді жүк электровозы. Лақап атаулары: «Аврора», «Выльник», «Кайсер», «ВОСЬМИДЕСЯТка», «эСка», «эРка», «Тэшка». ВЛ80 электровозының барлық түрлері ВЭлНИИ жобалары бойынша 1961 -1995 жылдар аралығында Новочеркасск электровоз құрастыру зауытында (Новочеркасский электровозостроительный завод (НЭВЗ)) құрастырылған. Механикалық бөлігі, тартым қозғалтқыштары, көмекші электрлі машиналары зауыттың өзінде дайындаған. Кейбір маңызды жинақтық құрылғыларды басқа зауыттардан алған. Мысалы: тартым трансформаторы, басты сөндіргіш. Алғашқы кезде ВЛ80 электровоздары сынапты доғалық түзеткіштермен жабдықталды; кейіннен олар кремнийлі түзеткіштермен ауыстырылып ВЛ80 К деп атала бастады. ВЛ80 жалпы сипаттамасы Әрбір ВЛ80 электровозы зауыттан екі секциясы біріктіріліп шығарылды, бірақ ВЛ80 с электровоздарының схемасында үш немесе төрт секцияның, ал кейбір ВЛ80 р жаңартылған түрлерінде үш секцияның синхронды жұмысы қарастырылған. ВЛ80 электровозы секциясының механикалық бөлігі екі бірдей екі осьті арбашықтардан тұрады. Арбашық рамасы дәнекерлену арқылы құрастырылған, ал роликты айналшығы бар буксасы арбашық рамасымен сайлент-блоктармен (резиналы металдық шарнирлармен) жетектеме арқылы байланысқан. Тартым және тежеу күштері арбашықтан шанаққа шкворень арқылы беріледі. НБ-418К6 тартымдық электрқозғалқыштары (ТЭҚ) тікелей оське ілінген (тіреу-осьті іліну). Тартымдық қозғалқыш пен қос доңғалақ арасындағы тісті беріліс екі жақтамалы, көлбеу тісті, тәжі қатаң бекітілген тісті доңғалақтан тұрады. Қос доңғалақ диаметрі бандаждар жаңа кезде құжаты бойынша — 1250 мм, шектік өлшемдері — 1280—1290 мм болып келеді. Әрбір секцияда келесідей негізгі жабдықтар орнатылған: * машинист кабинасының төбесінде орналасқан тоққабылдағыш және ВОВ-25М басты сөндіргіші (ГВ); * май сорғышы бар (МН) тартым трансформаторы, екі ВУК түзеткіш қондырғылары және ЭКГ-8Ж басты контроллері (ВЛ80 р электровозында ВУК түзеткіш қондырғылары және ЭКГ-8Ж басты контроллері екі ВИП-2200 түрлендіргіштерімен алмастырылған); * көмекші машиналардың асинхронды қозғалтқыштары қоректенуі үшін үшінші фазаны (бірінші және екінші фаза ретінде қажеттілік орамдарының түйіндері қолданылады) өндіруші НБ-455А фаза ажыратқышы (ФР); * құрылғыларды суыту және үрлеуге арналған 4 мотор-вентилятор (МВ); * электровоздың барлық пневматикалық жүйесін сығылған аумен қамтамасыз етуші КТ-6Эл мотор-компрессоры (МК). Түсініктемелер *
Safari

Safari — Apple корпорациясымен дамытылған және Mac OS X пен iOS операциялық жүйелердің құрамына кіретін браузер. Қолданушылар саны бойынша тұрақты төртінші орынға ие (2013 жылдың мамыр айындағы нарықтық үлесі - 7,89 %). Тарихы Safari еркін таратылатын WebKit кодында қаланған. Берілген браузер Apple мен Microsoftтың Macintosh тұғырына арналған Internet Explorerдің көмегі туралы келісім шарттың мерзімі аяқталғанда жасалған. Көп кешікпей Safari пайда болғаннан кейін Internet Explorer for Macтың жұмысы тоқтатылды. Mac OS X ке арналған Safari * Алғаш рет Safari Mac OS X 10.3 Panther құрамына еніп, Mac OS X 10.4 Tiger ге қамсыздандырылатын жалғыз браузерге айналды. * Mac OS X 10.6 нұсқасында Safari 4 браузері 64 разрядты болды. Сыртқы сілтемелер * [http://www.apple.com/ru/safari/ Басты бет] Apple сайтында * [http://www.safariaddons.com/ru/safari/ Mac үшін Safari ге қосымшалар] Дереккөздер
Қарқаралы округі

Қарқаралы округі — 1928-1930 және 1934-1936 жылдары болған Қазақ АКСР-інің әкімшілік-аумақтық бірлігі. Округ 1928—1930 жылдары Қарқаралы округі 1928 жылы 17 қаңтарда Семей губерниясының бір бөлігінен құрылды. Аудан орталығы Қарқаралы қаласы болды. Округ 7 ауданға бөлінді: * Абыралы ауданы. Орталығы — Үйтас шыңы. * Ақсары ауданы. Орталығы — Бесоба мекені. * Балқаш ауданы. Орталығы — Қарабұлақ мекені. * Берікқара ауданы. Орталығы — Милыбұлақ мекені. * Қу ауданы. Орталығы — Хлебородное ауылы. * Шет ауданы. Орталығы — Қайрақты мекені. * Шұбартау ауданы. Орталығы — Қотанемел мекені. 1929 жылдың жазында Балқаш ауданы Тоқырау ауданы болып өзгертілді. 14 желтоқсанда Ақсары ауданы таратылды. 1930 жылы 17 желтоқсанда Қазақ АКСР-інің барлық басқа округтары сияқты округ таратылып, оның аудандары республикалық билікке тікелей бағынуға берілді. Округ 1934—1936 жылдары 1934 жылы 4 шілдеде Алматы, Шығыс Қазақстан және Қарағанды облыстарының бөлігінен орталығы Қарқаралы қаласы болатын Қарқаралы округі құрылды. Ол 7 ауданға бөлінді: * Абыралы ауданы. Орталығы — Қайнар ауылы. * Баянауыл ауданы. Орталығы — Баянауыл ауылы. * Жаңаарқа ауданы. Орталығы — Атасу ауылы. * Қарқаралы ауданы. Орталығы — Қарқаралы қаласы. * Қоңырат ауданы. Орталығы — Ақтоғай ауылы. * Қу ауданы. Орталығы — Егіндібұлақ ауылы. * Шет ауданы. Орталығы — Ақсу-Аюлы ауылы. 1935 жылы 9 қаңтарда Абыралы ауданы Шығыс Қазақстан облысына қайтарылды. 1936 жылы 29 шілдеде Қарқаралы округі жойылып, аудандары Қарағанды облысына берілді. Басшылары Аудандық партия комитетінің басшылары * Сұлтанғалиев 1928-1929 * Нұрсейітов Нұрғали 1933-1936 Әдебиет * Дереккөздер
Қабанбай батыр ескерткіші (Талдықорған қаласы)

Қабанбай батыр ескерткіші – Жетісу облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері тізіміне енген монументтік өнер ескерткіші. Орналасқан жері Талдықорған қаласы, Н. Назарбаев даңғылы, қаланың шығыс шетінде. Сипаты Ескерткіш 2009 жылы орнатылып, осы жылдың жиырма төртінші қыркүйегінде ашылған. Ескерткіштің авторлары: сәулетші – Қабай Баулуков, мүсіншілер – Мәлік Жүнісбай, Болат Құсайынов. Биіктігі 5 м, салмағы 5 тоннаны құрайтын ескерткіш тұғыры граниттен, ескерткіш қоладан құйылып жасалған. Қабанбай батыр бес қаруын асынып тұр. Мемориалдық тұғырда «Қаракерей Қабанбай (Ерасыл) 1692-1770 жж.» деген жазу бар. Дереккөздер
Наурызбай батыр ескерткіші (Алматы облысы Қарасай ауданы)

Шапырашты Наурызбай батырдың 2006 жылы 300 жылдық мерейтойына орай Алматы облысының Қарасай ауданының аумағындағы биік төбе басына ескерткіш орнатылды. Алыстан менмұндалап, ерлік пен өрлікке, бірлік пен берекеге шақырып тұрған алып ескерткіштің ашылуына елбасымыз Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев арнайы келген. Ескерткіш жобасының авторы: Қ. Жарылқапов, мүсінші Н. Далбай, тас кесу жұмыстары - В. Черепанов. Ескерткіш 2006 жылдың 16-шы қыркүйегінде ашылды. Дереккөздер
Қарасай батыр ескерткіші (Қаскелең қаласы)

Қарасай батыр ескерткіші — 2006 жылы Қаскелең қаласында Қарасай батыр рухына арналып орнатылған. Тапсырыс беруші аудандық әкімдік. Авторы мүсінші Қазбек Жарылқапов, Нұрлан Даубай. Тарихи деректер Қарасай аудандық тарихи-өлкетану мұражайында сақталған. Биіктігі 6 м 34см, тастан жасалған. Дереккөздер
Boeing 707

Boeing 707 — төртқозғалтқышты реактивті жолаушы ұшағы. 1950-жылдары жобалынып жасалды. Британдық DH-106 Comet, кеңестік Ту-104 және француздық Sud Aviacion Caravelle ұшақтарымен бірге әлемдегі алғашқы реактивті жолаушы ұшақтарының бірі. Ұшақтың 367-80 модельді прототипі алғаш рет 1954 жылы 15 шілдеде ұшты. Алғашқы тәжірбиелі 707-120 ұшағы 1954 жылы 20 желтоқсанда алғаш ұшты. Барлығы 1010 әр түрлі модификациядағы 707 ұшағы өндірілді. 707-120 ұшағының коммерциялық қолдаынысын алғаш болып Pan American World Airways әуе тасымалдаушысы 1958 жылы 26 қазанда бастады. Қазіргі таңда жүк тасымалдаушы Boeing 707 және ұшақтың әскери нұсқалары (KC135) әлі қолданылып келеді, әрі олардың қолданысы 2040 жылға дейін жалғастырылмақ. Негізінен олар AWACS радиоэлектронды барлау жүйесінде қолданылып келеді. Дереккөздер
Алматы облысының таңбасы

«Елтаңба» - «герб» немістің Ербе – «мұра» деген сөзінен шыққан, мұрагерлік ерекшелеу белгісін – иесінің тарихи дәстүрлерін көрсетіп тұратын символикалық мағына берілген заттар мен сұңғаттардың үйлесімін таңбалайды. Елтаңбаның тікелей негізін рулық отбасылық меншік белгілері – славяндарда тудар межелер таңбалар түріктер мен маңғолдарда таңба салды. «Таңба» термині бәрінен бұрын көне түрік қағанатында қолданыла бастады. ---- Алматы облысы таңбасының композициялық негізі – «күнді» бейнелейтін сәуле шашып тұрған дөңгелек. Дөңгелектің ортасында спираль тәріздес етіп салынған қанатты барыс пен бүркіт басты көреген құс - самұрық бейнеленген. Бұл құс – Сақ заманында қазына- байлықтардың күзетшісі. ---- Екі бейненің сабақтастығы адамгершілік құтқарушы күшінің, жанкештіліктің киелі құс – бүркіт туралы көне евразиялық аңыздың жаңғырығы ] аспанның атап айтқанда оттың, күн күшінің және аспаннан немесе қасиетті таудан жерге сауықтыру қабілеті бар өмір ағашының жас бұтақтарын әкелген мәңгіліктің бейнесі болып табылады. ---- Қанатты барыс – бейбітшілік пен тәртіп сақшысының тыныштық, айбындылық пен ерліктің символы. Барыс – Жетісу жерінің ерекшелігін бейнелейді. Спираль – эманацияның ұлы жасаушы күшінің айғағы, айналып тұратын көк күмбезінің, күн қозғалысының, жыл мезгілдері ауысуының, Жер айналасының бейнесі болып табылады. Таңба екі бояумен: Қазақстан Республикасы елтаңбасы сипатымен алтын және ашық көк түсте берілген. Ашық көк – аспан мен теңіздің көрінісі – заңғар мен тұңғиықтың, сондай-ақ ол – жетілгендіктің, тұрақтылықтың, әділеттіліктің, берілгендіктің және абырой, ар, намыстың белгісі. ---- Күн тәріздес алтын түс даңқты, құдіретті күшті, сенімді, салмақтылықты, тұтастықты паш етеді. БҰЛ – өмірдің көрінісі. Таңба евразия өнерінің дәстүрінде жасалған. Сыртқы дөңгелекте «Алматы облысы» - деп жазылған, ал олардың арасында екі, жеті бұрышты жұлдыз салынған. Жеті саны және сыртқы дөңгелектегі ала сызық ішкі дүниенің киелілігін қорғаудың нышаны. Алматы облысы Таңбасында өткен дәуірдің, бүгінгі күннің тек алға ұмтыла дамуының таңдаулы символдары және осы аймақтың тұрғындарына арналған жарқын болашақ сипатталған. Дереккөздер
Мұқағали Мақатаев әдеби-мемориалды мұражайы (Райымбек ауданы Қарасаз селосы)

Мұқағали Мақатаевтың әдеби - ескерткіш мұражайы 1991 жылы қыркүйекте Қазақ КСР Министрлер кабинетінің 544 қаулысымен Ұ. Қарамановтың қол қоюымен ашылды. Бүкілодақтық байқауда «Алтын медаль» жүлдесін жеңіп алған С. Фазылов пен Б. Кәрімовтың жасаған мұражай жобасы таңдап алынып, 60 жылдық мерейтойында лентасы ілінді. Аудандық партия комитетінің Бірінші хатшысы Б. Сабаншиев мұражай қадасын қақты. Аудан әкімі Қаһарман Мұхтарұлы Күдер ол кезде құрылыс жұмысын басқарып, бас маман ретінде адал тер төгіп, қызмет жасады. Колхоз бастығы Тұрсын Шорманов пен селолық Совет төрағасы Ж. Өтеевтер де өз үлесін қосты. Мұражай халыққа қызмет етіп, елдің, жердің рухани демеушісі, жас ұрпақтың жебеушісі болып келеді. Мұражайдың алдына 1991 жылы Какимов Қадыржан мен Алжар Мүсірепованың көркемдеуімен, ақынның кеудесінен кескінделген тас мүсіні бейнеленіп қойылды. Қарасаз ауылындағы М. Мақатаевтың әдеби- мемориалды мұражайы 1991 жылы 4 шілдеде ашылған. Мұражайда 734 экспонат бар, негізгі қоры 548, қосымша қоры -186. Негізгі қорда М. Мақатаевтың өзі пайдаланған кітаптар, өлеңдерінің қолжазбалары, насыбай шақшасы, шахмат тастары мен тақтасы, жеке гигиеналық заттары, өзі киген киімдері, портфелі, папкасы, т.б. заттары сақтаулы. 2011 жылы ақынның әдеби-мемориалды мұражайына күрделі жөндеу жұмыстары жүргізілді Барлығы 177 млн. теңге бөлініп, қосымша конференц зал салынған. Музей кеңселік жиһаздар мен жаңа технологиялық аудио-бейне, дыбыс-жарық құрал – жабдықтарымен қамтамасыз етілген. Мүражай директоры – Өтеев Жұмаш, жоғарғы білімді, журналист, мұқағалитанушы. Мұражайда 6 қызметкер жұмыс істейді. Дереккөздер
Бобслейден және скелетоннан әлем чемпионаты

Бобслейден және скелетоннан әлем чемпионаты — Халықаралық бобслей және скелетон федерациясымен ұйымдастырылатын бобслейден және скелетоннан жарыс. Бобслейден әлем чемпионаттары 1930 жылдан бастап өткізіледі. Алғашқы чемпионатта ерлерге арналған төрттіктер үшін ғана жарыстар өткізілген, бір жылдан кейін екіліктерге де жарыстар өткізіле бастады. Скелетоннан алғашқы әлем чемпионаты 1982 жылы өткізілді. Әйелдер бобслейі және скелетоны әлем чемпионаттарының бағдарламасына 2000-шы жылы енгізілді (алғашқы кезде ерлер және әйелдер арасындағы бобслейден чемпионаттары бөлек өткізілген). 2004 жылы бобслейден және скелетоннан бөлек өткізілген әлем чемпионаттары бір спорттық шараға біріктірілді. Аралас командалар арасындағы жарыстар 2007 жылдан бастап өткізіледі. Әлем чемпионаттары Барлық медальдар саны Бобслей Скелетон Құрамдастырылған жарыстар Жалпы медальдар саны Сыртқы сілтемелер * [http://sports123.com/bob/mw-2.html Ерлер екіліктері арасындағы бобслейден әлем чемпиондары] * [http://sports123.com/bob/ww-2.html Әйелдер екіліктері арасындағы бобслейден әлем чемпиондары] * [http://sports123.com/bob/mw-4.html Ерлер төрттіктері арасындағы бобслейден әлем чемпиондары] * [http://sports123.com/ske/mw.html Ерлер арасындағы скелетоннан әлем чемпиондары] * [http://sports123.com/ske/ww.html Әйелдер арасындағы скелетоннан әлем чемпиондары] * [http://sports123.com/bob/xw-bst.html Аралас командалар арасындағы бобслейден және скелетоннан әлем чемпиондары]
L’Equipe

Экип — франуздардың күнделікті ұлттық спорт газеті. Газет атауы қазақ тілінде "команда" деген мағынаны береді. Редакцияның газет басып шығару саясаты футбол, регби, велоспорт, мотоспорт жайлы баяндауға бағытталған. Газеттің ең бірінші нөмері 1946 жылы шықты, жаңа басылым редакциясы фр. L'Auto газетінде жұмыс істеген тілшілердің негізінде құралған, L'Auto, L'Equipe-тың бастамашысы болып саналады, бұл газет тар шеңберлі болып, тек қана автоспортқа арналатын болған. L'Auto газеті 1903 жылы ең бірінші Тур де Франс велосипед жарысын ұйымдастырғаны жайлы атап өткен жөн, ал 1919 жылы пайда болған жарыс лидерінің сары жидесі, L'Auto газет қағазының сары түсіне бағыт беру үшін бірдей түсте болды. Таралымы Газеттің сатылуы жөнінен екі үлкен таралымдары бар: 1998 жылы 13 шілдеде, Францияның ұлттық құрамасы футболдан әлем чемпионатын ұтқан кезде 1 645 907 дана сатылды, және екіншісі, 2000 жылдың 3 ші шілдесінде, Франция Футболдан Еуропа Чемпионатында жеңіске жеткеннен кейін, газеттің 1 255 633 көшірмесі сатылды. Сыртқы сілтемелер * [http://www.lequipe.fr/ Ресми сайт]
Тау шаңғысы спортынан әлем чемпионаты

Тау шаңғысы спортынан әлем чемпионаты — Халықаралық шаңғы спорты федерациясымен (, , FIS) ұйымдастырылатын халықаралық жарыстар. Тарихы Алғашқы әлем чемпионаты 1931 жылы өткізілді. Келесі он жыл бойы чемпионаттар Еуропада жыл сайын ұйымдастырылған. Кейін Екінші Дүниежүзілік соғысқа байланысты әлем чемпионаттарының өткізілуінде үзіліс жасалды. Соғыстан кейін чемпионаттар Олимпиада ойындарының бағдарламасына енгізілді. 1946—1982 жж. аралығында жарыстар екі жылда бір рет өткізілген. Сонымен бірге әлем чемпионаттары олимпиадалық жылдары Олимпиада ойындарымен қатар (жүлдегерлерге олимпиадалық жүлделер және әлем чемпионатының жүлделері қатар берілді), ал олимпиадалық емес жылдары жеке өткізілген. 1950 жылы американдық Аспенде өткен әлем чемпионаты Олимпиада ойындарынан бөлек, соғыстан кейінгі және Еуропадан тыс жерде өткізілген алғашқы әлем чемпионаты болып саналады. Чемпионаттар Жалпы медальдар саны Ең жүлделі чемпиондар Әлем чемпионаттарында төрт немесе одан да көп алтын медальдар жеңген спортшылар: Сыртқы сілтемелер * [http://www.fis-ski.com/uk/majorevents/fisworldskichampionships/alpinewsc.html FIS-ski.com — Тау шаңғысы спортынан әлем чемпионатының ресми нәтижелері] *[https://archive.today/20120524000713/http://www.fis-ski.com/uk/majorevents/fisworldskichampionships/alpinewsc.html FIS-ski.com] – official results for the FIS Alpine World Ski Championships *[http://www.ski-db.com/db/stats/WMm_.asp Ski-DB.com] – Men's World Champions *[http://www.ski-db.com/db/stats/WMf_.asp Ski-DB.com] – Women's World Champions *[http://www.neveclub.it/en/ Neveclub.it] – FIS World Champions News
Астана күні (Қазақстан)

Астана күні — Қазақстанда 6 шілдеде тойланатын мемлекеттік мейрам. Тарихы 1994 жылы Қазақстан Республикасы Парламенті отырысында Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев Қазақстанның астанасын Алматыдан Ақмолаға көшіру туралы ұсыныс жасады. 1997 жылы 20 қазанда астананы ауыстыру туралы Жарлыққа қол қойды. 1998 жылы 6 мамырда Ақмола қаласының атауы Астана болып өзгерді. 1998 жылы маусымның 10-ында жаңа елорданың халықаралық тұсаукесер рәсімі өтті. Бұл күн 2006 жылға дейін астананың туған күні ретінде атап өтіліп келді. 2006 жылдан бастап шілденің 6-сы елорда күні ретінде атап өтіледі. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://www.astanaday.kz/kk/ Астана қаласының мерекелік іс-шараларының ресми сайты] Тағы қараңыз
Жағажай волейболдан әлем чемпионаты

Жағажай волейболдан әлем чемпионаты Халықаралық волейбол федерациясымен екі жылда бір рет ұйымдастырылатын халықаралық жарыс. Ресми әлем чемпионаттары 1997 жылдан бастап өткізіледі. 1987—1996 жылдары Рио-де-Жанейрода бейресми әлем біріншіліктері ұйымдастырылған. Жеңімпаздары және жүлдегерлері Әйелдер Ерлер Жалпы медальдар саны Ерлер Әйелдер Сыртқы сілтемелер * [http://www.fivb.org/EN/BeachVolleyball/Competitions/WorldChampionships/WorldChampionshipMediaNotes/WorldChampionshipnotespdf2008%20SWATCH%20Media%20Guide.pdf Әлем чемпионаттарының нәтижелері]
Семсерлесуден әлем чемпионаты

Семсерлесуден әлем чемпионаты — Халықаралық семсерлесу федерациясымен ұйымдастырылатын жыл сайынғы жарыс. Алғашқы чемпионат 1921 жылы Париж қаласында өткізілді. Чемпионаттар тізімі Жалпы медальдар саны Сыртқы сілтемелер * [http://www.fie.ch/ Халықаралық семсерлесу федерациясының сайты] * [http://www.sport-komplett.de/sport-komplett/sportarten/f/fechten/hst/12.html Әлем чемпионаттарының жүлдегерлері (ерлер, сайыс қылыш)] * [http://www.sport-komplett.de/sport-komplett/sportarten/f/fechten/hst/15.html Әлем чемпионаттарының жүлдегерлері (әйелдер, сайыс қылыш)] * [http://www.sport-komplett.de/sport-komplett/sportarten/f/fechten/hst/13.html Әлем чемпионаттарының жүлдегерлері (сапы)] * [http://www.sport-komplett.de/sport-komplett/sportarten/f/fechten/hst/14.html Әлем чемпионаттарының жүлдегерлері (қылыш)]
Ерлер арасындағы көгалдағы хоккейден әлем чемпионаты

Көгалдағы хоккейден әлем чемпионаты — төрт жылда бір рет ерлер ұлттық құрамалары арасындағы көгалдағы хоккейден өткізілетін халықаралық жарыс. Жеңімпаздар және жүлдегерлер Жалпы медальдар саны Сыртқы сілтемелер * [http://www.worldhockey.org/ Халықаралық көгалдағы хоккей федерациясының ресми сайты]
Петр Петрович Косырев

Петр Петрович Косырев (1909-1953) - құрылыста стахановшылар қозғалысын бастаушы. 1909 жылы Омбы қаласында туған. Еңбек жолы * 1932 жылдан бастап Шымкент қорғасын - мырыш заводының құрылысында слесарь, кейін завод кәсіподақ комитетінің өндіріс бөлімінің меңгерушісі, комсомол комитетінің секретары, слесарьлар бригадирі, механикалық цехтың мастері болып жұмыс істеді. * 1935 жылы кірпіш қалауды тездету, сол арқылы құрылыс объектілерін мерзімінен бұрын тапсыруды көздеген стахановшылар қозғалысын республикада алғаш болып бастады. * Өмірінің соңғы кезеңінде еліміздің қорғаныс қуатын нығайтуға үлес қосты. Жетістігі * Қазақстанда құрылыста стахановшылар қозғалысын бастаушы. * 1935 жылы 1-Бүкілодақтық стахановшылар съезіне қатысқан. Дереккөздер
Тас жол веложарыстарынан әлем чемпионаты

Тас жол веложарыстарынан әлем чемпионаты (ресми атауы - ) - Халықаралық велосипедшілер одағымен велоспорттың тас жол тәртіптерінен ұйымдастырылатын жыл сайынғы әлем чемпионаты. Әлем чемпионатының бағдарламасына ерлер элитасы, әйелдер элитасы және 23 жасқа дейінгі ерлер арасындағы топтық және жеке жарыстар кіреді. Тарихы Алғашқы тас жол веложарыстарынан әлем чемпионаты Германияның Нюрнбургринг қаласында 1927 жылы өткізілді. Кәсіпқойлар арасындағы әлем чемпионатының алғашқы жеңімпазы италияндық велошабандоз Альфредо Бинда атанды. 1995 жылға дейін әуесқойлар және кәсіпқойлар арасындағы әлем чемпионаты бөлек өткезілген. Чемпионаттар тізімі Жалпы медальдар саны Сыртқы сілтемелер * [http://www.uci.ch/ Халықаралық велосипедшілер одағының ресми сайты]
Әйелдер арасында көгалдағы хоккейден әлем чемпионаты

Әйелдер арасындағы көгалдағы хоккейден әлем чемпионаты — төрт жылда бір рет әйелдер ұлттық құрамалары арасындағы көгалдағы хоккейден өткізілетін халықаралық жарыс. Алғашқы әлем чемпионаты 1974 жылы Францияда өткізілген, ал чемпионаттың алғашқы әлем чемпионы Нидерланд құрамасы атанды. Ерлер арасындағы әлем чемпионаты 1971 жылдан бастап өткізіледі. Жеңімпаздар және жүлдегерлер Жалпы медальдар саны Сыртқы сілтемелер * [http://www.worldhockey.org/ Халықаралық көгалдағы хоккей федерациясының ресми сайты]
Баттерфляй

Дельфин немесе Баттерфляй (&nbsp;— «көбелек»)&nbsp;— жүзудің техникалық жағынан ең қиындарының және шаршататын түрлерінің бірі. Дененің сол және оң жақ бөлігі бір уақытта симметриалық қозғалыс жасайтын (қолдар жүзгіштің денесін судың үстіне көтеретін кең және мықты есулер жасаса, аяқтары мен жамбасы толқын тәріздес қимыл жасайды) ішпен жүзу стилі. Баттерфляй&nbsp;— жүзудің ең қиын стилдерінің бірі және жылдамдық жағынан крольден кейін екінші орышда тұр. Стильдің тарихы Алғашында жүзудің тек 3 стилі болған. Олар: еркін стиль, брасс және арқамен жүзу. Баттерфляй брассты жетілдіру кезінде пайда болған. Қолдар судың бетінде зымырай бастады, сол себептен жүзгіштің қозғалысы жылдамдады. Кейін аяқтардың қозғалысын да көбірек табиғиға ұқсатты. Жүзу техникасы Баттерфляйда жұрыс техника ерекше маңызды. Кроль, шалқалай жүзу мен брассқа қарағанда баттерфляйда жақсы жылдамдықты тек физикалық күш арқылы қол жеткізу мүмкін емес. Көп адамдар бар қиындық бұл стильді үйренуде жатыр деп ойлайды. Бастаушылар үшін басты қиындық екі қолын бір уақытта судың үстінде қайтару мен барлық денесін бастапқы позицияға келтіру, сонымен қатар бір уақыттағы деммен жүзу. Техника қол мен аяқтың синхронды қозғалысынан тұрады. Мұндағы негізі рөлді дененің толқын тәріздес қозғалысы орындайды. Бастапқы позицияда жүзгіш суда қарнымен жатады, қолдары алға созылған, ал аяқтары артқа қарай созылған. Дереккөздер Сілтемелер * [http://www.swimming.ru/index.php?optioncom_content&taskview&id494&Itemid0 Баттерфляймен жүзу туралы Дженни Томпсонмен] * [http://www.ill.ru/cgi-bin/form.news.prn.pl?c_article=1716 Иллюстрациясы бар басшылық] * [http://swim7.narod.ru/ Жүзу техникасы видеосымен] * [http://swimming.ru/images/stories/pdf/doc/20061127_evsk_swimming.pdf Жүзудің нормативтері бар кесте] * [http://www.textreferat.com/images/referats/2366/image001.jpg техникалы иллюстрация] * [http://www.virtual-swim.com/3d_mv/top_btn/fly/3d_s_fly.html Баттерфляймен жүзудің 3D модельдері] * [http://meradone.ru/butterfly/ Баттерфляймен жүзу техникасы видеосымен] * [http://www.fizkult-ura.ru/node/290/ Баттерфляймен жүзу техникасы иллюстрацияларымен] * [http://swim-video.ru/index/swimming-technique/butterfly Баттерфляймен жүзу туралы видео] * [http://swimmer.azizov.info/news/tekhnika_plavanija_video/2011-08-10-16 Баттерфляймен жүзу техникасы видеосымен]
Қазақ халқының есептері

Қазақ халқының есептері Қырсық жолаушы Екі қыстақтың арасы 10 шақырым.Қырсық жолаушы күніне 2 шақырым алға жүріп, 1 шақырым кейін қайтады.Қырсық екі араны неше күнде өтеді? Жылқыға жем беру Ауылдасы жылқыңды қалай бағып отырсың деп үй иесінен сұрады.Сонда ол:-жылқыларыма күніне 10 қадақ жем беремін.2 бием бар. Құнанға екі қадақтан,тайға бір қадақтан жем беремін.Әржағын өзің есепте .Шаруасың ғой,-деді үй иесі. Қасықыр,ешкі және қырықбуын Бұл да халқымыздың ертек есептері. Шаруа өзеннен қасқыр,ешкі және шөпті алып өтуі керек.Қайыққа шаруаның өзі мінеді.Одан соң не қасқырды,не ешкіні , не шөпті алуына болады.Егер шаруа жағаға ешкі мен қасқырды қалдырып, шөпті алып кетсе , қасқыр ешкіні жеп қояды.Егер шаруа жағаға ешкі мен шөпті қалдырып,қасқырды алып кетсе, ешкі шөпті жеп қояды.Шару өз жүгін қалай өзеннен аман-сау алып өтеді? Шекпен киген қара мен қарқаралы хан Мейірімді,өз бағыңыздан бір алма алуға рұқсат етіңіз,-деді қара.Хан алуға рұқсат етті.Қара баққа келсе ,бақ үш рет қоршауға алынған екен.Әрбір қоршау қақпасында жасауыл тұр. Қара бірінші жасауылға келіп: -Хан маған бір алма алуға мейірімділік жасады,-деді. -Ал, бірақ шығарда алған алманның тең жартысын ,және бір алма бересің,-деді жасауыл. Қақпадағы екінші және үшінші жасауыл да оған осылай деді.Жасауылдарға сұраған алмаларын беру үшін,қара бақтан неше алма алуы қажет? Тауық нешеу саналған? Қызық есеп айтайын, Сынап сені байқайын. Жауап айтшы бөгелмей, Шешім болсын дегендей. Бір сарайға қамайлар, Тауық , түлкі табылар. Есеп шарты мынандай: Аяқ пен бас саналар. Отыз аяқ жүр бір топ боп. Көрмегенмен оларды Айыруға болады. Болсадағы бұл тосын, Жауап берші,жүр досым. Түлкі нешеу қамалған? Тауық нешеу санлған? Қолданылған материалдар 1.Қазақ халқының есептері,Бабаңнан саған не қалған.
Әйелдер арасындағы регбиден әлем чемпионаты

Әйелдер арасындағы регбиден әлем чемпионаты Халықаралық регби кеңесімен (; IRB) төрт жылда бір рет ұйымдастырылатын әйелдер арасындағы регбиден ең ірі және беделді жарыс. Жеңімпаздар және жүлдегерлер Чемпионаттар нәтижелері Тағы қараңыз * Регбиден әлем чемпионаты Сыртқы сілтемелер * [https://web.archive.org/web/20110903054021/http://www.rwcwomens.com/ Халықаралық регби федерациясының ресми сайты]
Airbus A318

Airbus A318 — Airbus консорциумының A320 ұшақтары жанұясының ең кіші нұсқасы. A318 132 жолаушыны тасымалдай алады және ұшу қашықтығы 5700 км-ге дейін жетеді. Техникалық сипаттамасы Дереккөз: Airbus, Airliners.net Дереккөздер Тағы қараңыз Сыртқы сілтемелер
Калейдоскоп

Калейдоскоп ( — әдемі, — түр (кескін), — қараймын, бақылаймын) — ішінде үш (кейде екі немесе үштен көп) ұзына бойғы, бұрыштарға бүктелген айналы шынылар болатын, көбіне түтік күйінде кездесетін оптикалық аспап-ойыншық. Түтікті айналдырған кезде бойлық өзектің айналасында айналардың арасында орналасқан түрлі-түсті элементтер шағылысып, ауысатын симметриялы өрнектер пайда болады. Айналардың әртүрлі өзара орналасулары дубляждалған суреттердің әркелкі мөлшерін алуға мүмкіндік береді. Мысалы: 45° — 8, 60° — 6, 90° — 4. Ауыспалы мағынада — құбылыстардың, келбет пен оқиғалардың тез ауысуы. Тарихы 1816 жылы жарық толқындарының бір беткейге ұялау экмпериментін өткізіп жатқан уақытта шотландық физигі Дэвид Брюстер ашқан болатын. Калейдоскоп түрлері Бүгінгі күні калейдоскоптың бірнеше негізгі түрлері кездеседі. * Классикалық калейдоскоп айналған кезде өзінің бойлық өзегінің айналасында орын ауыстыратын түрлі-түсті төгінділермен толтырылған. Сілтемелер * [http://www.nkj.ru/archive/articles/9935/ ЖЫЛЖЫМАЛЫ ӨРНЕКТЕРДІҢ ЖИНАҒЫ. ҮЛКЕН КАЛЕЙДОСКОП. ҒЫЛЫМ МЕН ӨМІР] * [http://kalser.ru/index.php?optioncom_k2&viewitem&id759:%D0%BF%D1%80%D0%B8%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BF-%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%BE%D1%82%D1%8B-%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%B4%D0%BE%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BF&Itemid182 Күнделікті материалдардан калейдоскоптың пішінін жинаудың нұсқауы]
Airbus A310 MRTT

Airbus A310 MRTT (Multi Role Tanker Transport — «көпнысанды жанармай құюшы») — Airbus A310 негізінеде жасалған жанамай құюшы ұшақ. Осы модификацияға дейін Airbus A310 ұшағы тек жолаушы тасымалдаушы ретінде ғана қолданылған. Дереккөздер Тағы қараңыз * Airbus A310 * Airbus CC-150 Polaris * Airbus A330 MRTT
Германиядағы шаруалар соғысы

Басталуы 1524 жылдың жазында Германияның оңтүстігінде шаруалар көтеріліс жасады. Бұл жөніндегі хабар тез таралды. 1525 жылдың бас кезінде Германияда шаруалар соғысы өріс алды. Елдің оңтүстік батысында 6 отряд әрекет жасады, оларда 40 мыңға жуық көтерілісші болды. Қала кедейлері барлық жерде шаруаларды қолдап, оларға қосымша күш беріп отырды. Монастырьлер мен феодалдардың замоктары өртене бастады. Шаруалар міндеткерліктер жазылған документті өртеді, қожайындардың малын өзара бөлісті, феодалдар тартыпалған қауымдық жерді қайтарып алды.Олар католик священниктері мен монахтарды қуып жіберді.Шаруалар отрядтары көрінген кезі феодалдар зерелі ұшып қалаға қашты. Көтерісшілер мақсаты Көтерілістің бас кезінде-ақ Мюнцер және оны жақтаушылар шаруаларға хат жазып, үндеу таратты. Олар феодалдардың езгісінен толық азат болу жолында күрес жүргізу үшін халықты одаққа бірігуге шақырды.Бұл көтерілісшілердің мейлінше батыл программасы болды. Бірақ шаруалардың барлығы бірден Мюнцер ұсынғандай әрекет жасамады. Неғұрлым ауқатты шаруалар өз меншігінен айырылып қалам ба деп қорқып, феодаодармен келісімге келгілері келді. 1525 жылы наурызда шаруалар отрядтарының жетекшілері болды.Олар программа жасады , ол "12 статья" деп аталды, өйткені шаруалардың талаптары 12 пунктен құралды.Олар өздерінен тартып алған жерлерді қайтаруды, барщинаны, оброк пен десятинаны азайтуды, әрбір ауылдың өздеріне священниктер сайлап алуына рұқсат беруді талап етті. "12 статья" кішкентай кітапша түрінде басылып,шаруалар арасында таратылды. Бұл самарқау программа болды. Жалғасуы Көтеріліс жалыны бүкіл елді шарпыды. Орталық Германиядағы Тюрингия аймағында көтерісшілер әлдеқайда батыл қимыл жасады.Тюрингиядағы көтерілісті Томас Мюнцер басқарды. Аяғында шаруалар жеңіліске ұшырады. Дереккөздер 1.↑тарих, Реформация, 1992
Альберт Март

Альберт Март (5 мамыр 1828 — 5 тамыз 1897) - Англия және Ирландияда жұмыс істеген неміс астрономы. 1853 жылы Англияға шарап саудасымен байыған, өзінің жеке обсерваториясы арқылы астрономия саласындағы жұмыстарға демеу беруші Джордж Бишоппен бірге жұмыс істеу үшін келген. Ол уақыттарда астронмоиялық жұмыстарға ақы төлеу дегенің сирек құбылыс болатын. 1854 жылғы 1 наурызда "Амфитрита" (барлығы - 29) бірінші астероидын ашты. Мальтада Уильям Ласселдің асиссенті бола жүріп 600 тұмандықтарды ашты. 29 "Амфитрита" астреоидының алғашқысы астероидын ашты. Ирландияда Маркри обсерваториясында жұмыс істеп, директордан кейінгі тұлға ретінде тағайындалды. Күн жүйесіндегі көптеген эфемерида денелерін есептеп шығарды. Өзге планеталарға қатысты әртүрлі планеталардың айналып өтуі аралығын есептеп шығарды. Ай және Марстағы кратерлерге оның есімі берілген. Сыртқы сілтемелер
Тур де Франс 2013

Тур де Франс 2013 тарихтағы 100-ші Тур де Франс. Тур Корсикадағы (аралда алғашқы үш кезең өткізіледі) Порто-Веккьо қаласында 2013 жылдың 29 маусымында басталады. Турдың соңғы жарысы 2013 жылдың 21 шілдесінде Францияның Париж қаласындағы Елисей алаңдарында өз мәресіне жетеді. Командалар Жарысқа қатысуы құқығына UCI-дің барлық 19 командасы ие болды. Сонымен қатар жарысқа қатысуға Францияның үш кәсіби құрлықтық команда шақырылды. Бағдарлар Классификациялар көшбасшылары Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.letour.fr/ Ресми сайты]
App Store

Танымал үстемелер App Store — iPhone мобильді телефондары, iPod Touch плеерлері мен iPad планшеттеріне арналған әртүрлі қолдаңғырлары бар iTunes Store онлайн-супермаркетінің бөлімі, қолдаңғырлар дүкені. Оларды сатып алуға немесе тегін жүктнп алуға болады. Дүкен жайлы App Store iPhone мен iPod Touch ке арнап 600 мыңнан астам, iPad қа арнап шамамен 200 мыңдай қолдаңғырлар ұсынады (2012 жылдың 7 наурызында), жүктеулер саны 50 миллиардтан асса, қолданушылар қорын 200 миллион адам құрап отыр. Қолдаңғырлар құрамында көптеген санаттар бар. Соның ішіне FreeCell мен Sudoku ойындары, Facebook, MySpace, The New York Times, Pandora, PayPal мен Twitter сияқты басқа да қолдаңғырлар өте көп. Сатылып жатқан көптеген қолдаңғырлардың құны $0,99 дан $9,99 ға дейін құрайды, кейбір профессионалды қолдаңғырлар анағұрлым қымбаттырақ тұрады. Сонымен қатар App Store арқылы тегін қолдаңғырлар таратылып жатады. Тағы қараңыз * Apple * iTunes * Cydia * Mac App Store * iAd * Google Play * Samsung Apps * Microsoft Marketplace Дереккөздер Сілтемелер * [http://itunes.apple.com/ru/genre/mobile-software-applications/id36?mt=8 Apple App Store кіру ] * [http://stadium.weblogsinc.com/engadget/files/app-store-guidelines.pdf App Store Review GuideLines ағылшын тілінде] * [http://support.apple.com/kb/HT2001?viewlocale=ru_RU App Store жайлы көп қойылатын сұрақтар]
Ларри Сэнгер

Ларри Сэнгер (, толық есімі Ло́ренс Марк Сэ́нгер, ; 16 шілде 1968, Белвью, Вашингтон, АҚШ) — Уикипедияның алғашқы негізін қалаушыларының бірі және бас редакторы, "Бомис" компаниясында қызмет еткен кезеңде "Ситизендиум"ді құрастырған. Өмірбаяны Ларри Сэнгер АҚШ-тың Вашингтон штатының Бельве қаласында дүниеге келген. Алясканың оңтүстігіндегі Анкоридж қаласында өскен. 1991 жылы Рид колледжінде философия бакалавры атанды. 2000 жылы Огайо Университеті оған философия докторы мәртебесін берді. Сэнгер өзінің ғылыми қызметінде мета-ақиқаты мәселесін зерттеді, оның тезистік эссесі «Epistemic Circularity: An Essay on the Problem of Meta-Justification» деп аталды. 2001 жылдың сәуірінің аяғынан шілденің аяғына дейін Ижевск қаласында өмір сүрді. Уикипедия 2000 жылы "Бомис" компаниясының құрылтайшысы Джимми Уэйлс "Нупедия" ашық энциклопедиясының бас редакторы қызметіне Ларри Сэнгерді жұмысқа шақырды. Мақалалар сараптамалық бағалаудан өткізу арқылы, ғалымдардың ерікті түрде қатысуымен энциклопедия ретінде құрастырылды. Сондықтан да Нупедияның дамуы өте баяу жүрді. Уики тұжырымдамасымен танысқаннан соң Ларии Сэнгер Уэйлске "Нупедияны" толықтыруды жеделдету үшін энциклопедияға қатысты қазіргі тұжырымдаманы қолдануды ұсынды. Бұл басында материалдарды алдын-ала өңдеп, содан соң "Нупедияға" орналастыру мақсатын көздеген "Уикипедия" веб-сайтын құруға әкелді. Осылайша 2001 жылғы 15 қаңтардан бастап Сэнгер Уикипедия тарихындағы жалақы төленетін бірегей редактор болды. Ол бұл қызметті 2002 жылғы 1 наурызда өз өтінішімен кеткенге дейін атқарды. Қызметтен кетудің ресми себебі штат қысқарту деп жарияланды. Уикипедия бас редакторы бола жүріп Сэнгер өзінің бұл жобасына "Уикипедия" атауын ойлап тапты. Сонымен бірге бұл қауымдастықтың негізгі саяси бөлігін, принциптеріоның қауымын құрастырды. Сэнгер отставкаға кеткеннен соң Уэйлс Сэнгердің "Уикипедияның" негізін қалаушы ретіндегі ролін жоққа шығармақ болды. Ол оның еңбегінің маңыздылығын мойындағынымен, Сэнгердің жалдамалы қызметкер ретінде өзінің тікелей басшылығымен жұмыс жасағандығын айтады. Соған қарамастан "Уикипедия" энтуазиастарының көпшілігі Ларри Сэнгерді Джимбомен қатар "Уикипедияның" негізін қалаушы ретінде мойындайды. Қызметті Доғаруы Ларри Сэнгер "Уикипедиядан" кетуін өзінің ерікті түрде жасағанын, себебі оған көңіл бөлуге бос уақытының жоқтығымен түсіндіреді. Кейінірек ол осы жазбаларына "Жобада улы әлеуметтік және саяси ауа райы болғандықтан" онымен бітімге келе алмадым дегенді қосқан. Сэнгердің кетуінен кейін "Уикипедия" өзінің өркендеуін жеделдетіп, Әлемдік ғаламторда ең әйгілі жүз сайттың қатарына енді. "Нупедия" Сэнгердің қатысуынсыз-ақ 2002 жылы өз қызметін тоқтатқан болатын. Уикипедиядан соң Қызметтен кеткеннен соң Сэнгер ғылым саласына қайтып келді. Қазіргі уақытта Огайо университетінде философиядан дәріс береді.
AG2R La Mondiale

AG2R La Mondiale (UCI Team Code: ALM) — UCI ProTour статусы бар француз кәсіби тас жол велокомандасы. Команданың екі басты демеушісі Ag2r Group және La Mondiale Group француз компаниялары болып табылады. Сыртқы сілтемелер * [http://www.cyclisme.ag2rlamondiale.fr/en/ Ресми сайты] * [http://ag2rnonofficiel.free.fr/ Фан-сайт]
Team Saxo-Tinkoff

Team Saxo-Tinkoff (UCI Team Code: STB) — UCI ProTour статусы бар даттық кәсіби тас жол велокомандасы. Команданың негізін салушысы және иесі 1996 жылы Тур де Франста жеңіске қол жеткізген белгілі даттық велошабандоз Бьярне Рийс болып табылады. Команда Riis Cycling A/S компаниясының басқаруымен өнер көрсетеді, ал бас демеушісі Данияның Saxo Bank инвистициялық банкі болып табылады. 2012 жылдың жазынан бастап ресейлік кәсіпкер Олег Тиньков команданың со-демеушісі болатыны белгілі болды, команданың атауы "Team Saxo Bank-Tinkoff Bank" деп өзгертілді және аяғнда "Team Saxo-Tinkoff" дегенге дейін қысқартылды. Команданың ағымдағы құрамы Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.riis-cycling.com/ny_index.asp Ресми сайты]
Sky Procycling

Sky Procycling (UCI Team Code: SKY) — UCI ProTour статусы бар 2009 жылы құрылған британдық кәсіби тас жол велокомандасы. Команданың басты мақсаты Тур де Франста жеңіске жету болып табылады. Штаб-пәтері Манчестер қаласында орналасқан. Басты демеушісі — Ұлыбританияның бір аттас телевизиялық компаниясы. 2012 жылы команда өкілі Брэдли Уиггинс Тур де Франста жеңіске қол жеткізді. Жеңістер ; 2010 * Tour Down Under: 6 кезең — Крис Саттон * Тур Катара: этап 1 — командалық жарыс (уақытқа) * Тур Катара: 3, 6 кезеңдер, спринтерлік және жастра классификациясы — Эдвалд Боассон Хаген * Omloop Het Nieuwsblad — Хуан Антонио Флеча * Париж — Ницца: 1 кезең — Грэг Хендерсон * Тиррено — Адриатико: 7 кезең — Эдвалд Боассон Хаген 2012 жылдың құрамы * Бернхард Айзель * Давиде Апполлонио * Майкл Берри * Алекс Доусветт * Хавьер Зандио * Марк Кавендиш * Питер Кенноу * Кристиан Кни * Томас Лёфквист * Ларс Петтер Нордхауг * Ричи Порт * Сальваторе Пуккио * Дэнни Пэйт * Майкл Роджерс * Люк Роу * Крис Саттон * Бен Свифт * Константин Сивцов * Йен Стеннард * Джерент Томас * Брэдли Уиггинс * Ригоберто Уран * Кристофер Фрум * Хуан Антонио Флеча * Эдвальд Хаген * Джереми Хант * Мэтью Хеймен * Сержио Энао Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.teamsky.com/ Ресми сайты]
Катюша (велокоманда)

«Катюша» (, UCI Team Code: KAT) — UCI ProTour статусы бар ресейлік кәсіби тас жол велокомандасы. Кәсіпкер Олег Тиньковтың бастамасымен және «Итера», «Газпром», «Ростехнологии» компаниялардың қолдауымен Tinkoff Credit Systems негізінде 2008 жылы құрылған еді. Сыртқы сілтемелер * [http://www.katushateam.com/ Команданың халықаралық сайты]
BMC Racing Team

BMC Racing Team (Код команды UCI: BMC) — 2007 жылы құрылған американдық кәсіби тас жол велокомандасы. Команданың демеушісі BMC Racing велосипедтерін шығаратын швейцариялық компания болып табылады. 2011 жылдан бастап UCI-дің Кәсіби командасы статусына ие болды, 2010 жылдың маусымында UCI-дің Кәсіби құрлықтық командасы стаусымен өнер көрсеткен. BMC велошабандозы Кэдел Эванс 2011 жылғы Тур де Франс жарысының жеңімпазы атанды. Менеджменті Бас менеджері: Джеймс Очович (АҚШ) Спорттық директорлары * Джон Леланг (АҚШ) * Ивон Ледануа (Франция) * Фабио Бальдато (Италия) * Максимилиан Шиандри (Ұлыбритания) * Ноэль Дейонкеере (Бельгия) * Джексон Стюарт (АҚШ) 2013 жылғы құрамы * Алессандро Баллан, Италия * Адам Блит, Ұлыбритания * Брент Букволтер, АҚШ * Маркус Бургхардт, Германия * Стивен Каммингс, Ұлыбритания * Янник Эйссен, Бельгия * Кедэл Эванс, Австралия * Матиас Франк, Швейцария * Филипп Жильбер, Бельгия * Тор Хушовд, Норвегия * Мартин Колер, Швейцария * Клаас Лодевик, Бельгия * Себастьян Ландер, Дания * Амаэль Муанар, Франция * Стив Морабито, Швейцария * Доминик Нерц, Германия * Даниэль Осс, Италия * Тэйлор Финни, АҚШ * Марко Пинотти, Италия * Мануэль Квинцато, Италия * Иван Сантаромита, Италия * Михаэль Шар, Швейцария * Грег Ван Авермет, Бельгия * Тиджей Ван Гардерен, АҚШ * Лэрри Уорбэсс, АҚШ * Данило Висс, Швейцария Сыртқы сілтемелер *[http://www.bmcracingteam.com/ BMC Racing Team велокомандасының сайты]
Movistar Team

Movistar Team (UCI Team Code: MOV) — UCI ProTour статусы бар испандық кәсіби тас жол велокомандасы. 2011 жылдан бастап команданың бас демеушісі Movistar брендінің иесі, испандық телекоммуникациялық компания Telefónica болып табылады. Сыртқы сілтемелер * [http://www.movistarteam.com/ Ресми сайты]
EF Education First Pro Cycling

EF Education First Pro Cycling (UCI Team Code: EF1) — TIAA-CREF командасының негізінде 2007 жылы құрылған американдық кәсіби тас жол велокомандасы. 2008 жылдан бастап серіктік навигация техникасының Garmin шығарушы компаниясымен жұмыс істейді. Сонымен қатар, 2008 жылы командаға UCI ProTour лицензиясы берілді. Бас менеджері — бұрынғы кәсіби велошабандоз Джонатан Вотерс болып табылады. 2011 жылы Cervélo TestTeam компаниясымен бірігуі нәтижесінде команданың атауы Garmin-Cervélo дегенге ауыстырылды. Жеңістер ; 2007 * Миссури Туры: ** командалық классификация ** кезең 5 — Дэнни Пэйт * Tour de Beauce: кезең 5 — Иан МакГрегор ; 2008 * Джиро д’Италия: кезең 1 — командалық жарыс (уақытқа) * Калифорния Туры — командалық классификация * Route du Sud: бас классификация — Дэниэл Мартин * Багамалар Туры: бас классификация — Тайлер Фэррер * Миссури Туры: кезең 3 және бас классификация — Кристиан Ванде Вельде * Джорджия Туры: жастар классификациясы — Трент Лоув * Ұлттық чемпионаттар: ** Ирландия — топтық жарыс — Дэниэл Мартин ** Жаңа Зеландия — топтық жарыс — Джулиан Дин ** АҚШ — уақытқа жарыс — Дэвид Забриски ; 2009 * Испания Вуэльтасы: ** кезең 11 — Тайлер Фэррер ** кезең 12 — Райдер Хесйедал ** кезең 10 — Дэвид Миллар * Катар Труы: кезең 1 — командалық жарыс (уақытқа) * Париж — Ницца: кезең 4 — Кристиан Ванде Вельде * Тиррено — Адриатико: кезең 3 — Тайлер Фэррер * Британия Туры: кезең 1 — Кристофер Саттон * Британия Туры: генеральная классификация — Дэвид Забриски * Калифорнии Туры: ** кезең 2 — Том Петерсон ** кезең 6 — Дэвид Забриски * Бургос Туры: кезең 4 — Том Дэниэлсон * Жерорта теңізінің Туры: жастар классификациясы — Дэниэл Мартин ; 2010 * Ұлттық чемпионаттар: ** Австралия — топтық жарыс — Трэвис Мэйер ** Австралия — уақытқа жарыс — Кэмерон Мэйер Сыртқы сілтемелер * [http://www.slipstreamsports.com/ Ресм сайты]
Omega Pharma-Quick Step

Omega Pharma-Quick Step (UCI Team Code: OPQ) — UCI ProTour статусы бар бельгиялық кәсіби тас жол велокомандасы. Команданың басты демеушісі ламинат шығаратын Quick Step компаниясы болып табылады. Жетістіктері ; 2010 * Тур де Франс: кезең 2 — Сильван Шаванель ; 2009 * Катар Туры: Генеральная классификация (Том Боонен). * Париж-Рубе: 1-й - Том Боонен * Джиро д'Италия: Ең таңдаулы жас велошабандоз (Ақ майка): Kevin Seeldraeyers ; 2008 * Катар Туры: Командалық классификация, бас классификация (Том Боонен). * Париж-Ницца: Командалық классификация; кезеңдердегі 3 жеңіс * Париж-Рубе: 1-ші - Том Боонен * Тур де Франс: : Кезеңдегі жеңіс — Герт Стигманс * Испания Вуэльтасы: : кезеңдердегі 5 жеңіс (Том Боонен және Паоло Беттини екі жеңістен және Wouter Weylandt бір жеңіс) Сыртқы сілтемелер * [http://www.omegapharma-quickstep.com Ресм сайты]
Trek-Segafredo

Trek-Segafredo (UCI Team Code: TFS) жол фабрика жарыс — UCI ProTour статусы бар люксембургтік кәсіби тас жол велокомандасы. 2012 жылдың құрамы Сыртқы сілтемелер * [http://www.treksegafredo.com/ Ресми сайты]
Belkin Pro Cycling Team

Belkin Pro Cycling Team (UCI код: BLA) — голландтық кәсіби тас жол велокомандасы, бұрынғы атауы Rabobank. Команда үш бөліктен тұрады: ProTeam (UCI ProTour команда), құрлықтық ( UCI Europe Tour-да өнер көрсететін жас таланттар командасы), және велокросс.
FDJ (велокоманда)

FDJ (UCI Team Code: FDJ) — 1997 жылы құрылған француздық кәсіби тас жол велокомандасы. Негізінде француздық велошабандоздарымен жабдықталады. 2005 жылы UCI ProTour лицензиясына ие болды. Жеңістері ; 1997 * Париж — Рубе — Фредерик Гуездон * Тур де Франс: кезең 16 — Кристоф Менжен ; 2000 * Критериум ду Дофине Либере: кезең 1 — Фредерик Гуездон * Джиро д’Италия: кезең 16 — Фабрицио Гуиди ; 2001 * Жерорта теңізі Туры: таулы классификация — Фредерик Гуездон ; 2002 * Критериум ду Дофине Либере: кезең 5 — Фредерик Гуездон * Тур де Франс: кезең 7 — Брэдли Макги ; 2003 * Даун Андер Тур: кезеңдер 1 және 4 — Баден Кук * Швейцария Туры: ** кезең 4 — Санди Касар ** кезең 8 — Бредли МакГи ** кезең 9 — Баден Кук * Тур де Франс: ** бастама — Бредли МакГи ** кезең 2 және спринтерлік классификация — Баден Кук * Нидерландылар Туры: кезең 6 — Брэдли Макги * Жерорта теңізінің Туры: кезең 3 — Баден Кук ;2004 * Даун Андер Туры: кезең 6 — Баден Кук * Джиро д’Италия: бастама — Брэдли Макги * Романдия Туры: бастама — Брэдли Макги * Жерорта теңізінің Туры: кезеңдер 1 және 3 — Баден Кук * Оңтүстік веложарысы: бас классификация — Бредли МакГи ; 2005 * Тур дю О-Вар: бас классификация — Филипп Жильбер * Швейцария Туры: кезең 3 — Брэдли Макги * Польша Туры: кезең 1 — Баден Кук * Оңтүстік веложарысы: бас классификация — Санди Касар * Топтық жарыстағы Финляндия чемпионаты — Юсси Вейкканен ; 2006 * Париж — Тур — Фредерик Гуездон * Жерорта теңізінің Туры: кезең 5 — Матьё Ладаню * Тур де л’Авенир: кезең 8 — Реми Ди Грегорио * Топтық жарыстағы Финляндия чемпионаты — Юсси Вейкканен ; 2007 * Критериум ду Дофине Либере: таулы классификация — Реми Ди Грегорио * Тур де Франс: кезең 18 — Санди Касар * Данен Гран-Приі — Себастьен Шаванель * Дюнкерктің 4 күні: бас және жастар классификациясы — Матьё Ладаню ; 2008 * Даун Андер Туры: ** таулы классификация — Филипп Жильбер ** командалық классификация * Мальорка Туры: кезең 1 — Филипп Жильбер * Omloop Het Nieuwsblad — Филипп Жильбер * Германия Туры: кезең 1 — Юсси Вейкканен * Париж — Тур — Филипп Жильбер * Оңтүстік веложарысы: кезең 4 — Юсси Вейкканен * Пикардия Туры: кезең 4 және бас классификация — Себастьен Шаванель * Топтық жарыстағы Беларусь чемпионаты — Евгений Гутарович * Топтық жарыстағы Финляндия чемпионаты — Юсси Вейкканен ; 2009 * Жерорта теңізінің Туры: кезеңдер 1 және 5 — Евгений Гутарович * Испания Вуэьтасы: кезең 17 — Антони Ру * Топтық жарыстағы Беларусь чемпионаты — Евгений Гутарович ; 2010 * Тур дю О-Вар: кезең 1 және бас классификация — Кристоф Ле Мевель * Жерорта теңізінің Туры: кезеңдер 1 және 3 — Евгений Гутарович * Тур де Франс: кезең 9 — Санди Касар Сыртқы сілтемелер * [http://www.francaisedesjeux.com/developpement-durable/engagement-citoyen/equipe-cycliste Ресми сайты]
Lotto-Belisol

Lotto-Belisol (UCI Team Code: LTB) — 1985 жылы құрылған бедьгиялық кәсіби UCI ProTour тас жол велокомандасы. Тарихы Команда бельгиядағы Lotto ұлттық лотореясының қаржы қолдауымен 1985 жылы құрылды. 2003 жылы бельгиялық Domo велокомандасымен біріктірілді. Сыртқы сілтемелер * [http://www.lottobelisol.be/ Ресми сайты]
UCI ProTour

UCI ProTour — 2005 - 2010 жылдар аралығында Халықаралық велосипедшілер одағымен (UCI) ұйымдастырылған жарыстар сериясы. 2011 жылдан бастап UCI ProTour және UCI Әлемдік рейтингі UCI Әлемдік Турына біріктірілді. 2011 жылы ProTour статусының орнына командалар UCI-дің кәсіби командалар статусына ие болды, олардың саны 18-ге дейін қысқартылды. Лицензиялау 2005 жылы ProTour демеушілермен 4 жыл бойы жұмыс істеуге рұқсат беретін 20 командаға лицензия берілді. UCI ProTeams ProTour нәтижелері Тағы қараңыз * Халықаралық велосипедшілер одағы Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.uciprotour.com/templates/UCI/UCI2/layout.asp?MenuIdMTU2MjU&LangId1 UCI сайтындағы ProTour мұрағаты]