kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Абделькадер

Абделькадер (толық аты Абд әл-Қадыр ибн Мухи ад-Дин ибн Мұстафа әл-Хасани әл-Джазири) (Abdelkader; Abd al-Qadir ibn Muhyi al-Din ibn Mustafa al-Hasani al-Jazairi) (6 қыркүйек. 1808, Маскара жанында, Алжир – 26 мамыр 1883, Дамаск, Сирия), қазіргі Алжирдің негізін қалаушы және француздарға қарсы күрестің көшбасшысы. Оның әкесі 1830 Алжирға басып кірген француздарға қарсы жасақталған әскерге басшылық етті. 1832 әмір лауазымына ие болып, француздардың бақылауына тек бірнеше портты қалаларды қалдырып, 1837 соғыс пен келісім арқылы өз билігін жүргізетін аумақты Алжирдің ішкі аймақтарына дейін ұлғайтты. Бұрын басымдыққа ие болған тайпалардың артықшылықтарын жойып, теңдей салық жүйесін енгізіп, әділ мемлекетті құрды. Ішкі қалаларды нығайтып, қару зауыттары мен ұстаханалар ашып, сонымен қатар білім беруді жолға қойды. Француз қарулы күштерінен жеңіліс тауып, 1846 оны тұтқынға алынады. 1853 жылы бостандыққа шыққаннан кейін де қудаланып, түптің түбінде Дамаскіден тұрақ табады. Өзінің өнегелі өмірімен, өмірлік ұстанымдарымен даңққа бөленген ол 1860 жылғы друздарға қарсы көтеріліс кезінде өз басының қауіпсіздігі үшін тәуекелге барып, мыңдаған христиандарды қорғап қалып, өзін парасаттылық пен адалдықтың үлгісі ретінде көрсетті. Француздар және алжирлерліктер (әлемдегі көптеген басқа халықтар) арасында үлкен құрметке бөленген күйде дүниеден өтеді, Алжирдің халық қаһарманы болып қала береді. Дереккөздер
Ақтөбемұнай

Ақтөбемұнай - Ақтөбе облысында мұнай, газ жене мұнай-газ-конденсат кенорындарын барлап-игеретін, көмірсутек шикізатын өңдейтін, тасымалдайтын, сататын өндірістік бірлестік. Кенқияқ кентінде орналасқан "Ембімұнай" өндірістік бірлестігінің барлық өндірістік-құрылымдық бөлімшелерінің негізінде 1981 жылы құрылды. 1993 жылдан "Ақтебемұнайгаз" акционерлік қоғамы. Дереккөздер
Бейкер Хьюз Сервисз Интернешнл, Инк

Бейкер Хьюз Сервисз Интернешнл, Инк - мұнайды тасымалдау, табу, айдау, бұргылау жүйелерінің әрбір этапында қазақстандық және шетелдік компанияларға техникалық және технологиялық қызмет көрсетеді. Мынадай белімшелер. Оны атқаратын мынадай бөлімшелері бар: "БейкерПетролайт"- химиялық реагенттер; "Интек" - ию- бағыттағы бұрғылау, каротаж; "Бейкер Хьюз Дриллинг Флюиде"- бүрғылау ерітінділері; "Хьюз Кристенсен"- долота; "Бейкер Ойл Тулз"- арнаулы құралдар мен жабдықтар, сважиндерді айдау, аулау жумыстары; "Бейкер Атлас"- электрокаротаж, геофизика, перфорациялықжүмыстар; "Бест"- активтер, инвестициялар жене басқаларды басқару бар. Дереккөздер
Каланхоэ

Каланхоэ я каланхое (гүл; лат. Kalanchoe, Kalanchoë, Kalanchöe) – халық арасында «үй дәрігері» немесе «өмір ағашы» деп аталады. Каланхоэның шырынды болғандықтан, сукуленттер тобына жатқызылады. Отаны – Оңтүстік, оңтүстік-шығыс Азия және оңтүстік Америка. Бөлме жағдайында каланхоэның бірнеше түрі өседі, өткен ғасырдың 60-жылдарына дейін оның емдік қасиеті туралы мәліметтер болмаған. Бөлме өсімдігі ретінде өсіріле бастағаннан кейін ғана дәрілік қасиеттері ашылған. Оның жапырағынан алынған шырыны емдік мақсатта пайдаланылады. Дереккөздер
Сабанбай Жақиев

Сабанбай Жақиев (1932, Атырау қаласы). Мәскеу мұнай институтын бітірген (1962). 1952- 1962 жылдары - Қазақ КСР ҒА-сы Орал-Ембі ғылыми-зерттеу базасында лаборант, инженер, кіші ғылыми қызметкер. 1962-1965 жылдары - «Қазақстанмұнай» бірлестігі ҒЗҚ еңбектің озық әдістері тобының жетекшісі. 1965-1976 жылдары - бірлестіктің еңбекті қорғау және қауіпсіздік техникасы бөлімінің бастығы. 1976 -1986 жылдары - «Ембімұнай» ӨБ-і кәсіподақ комитеті төрағасы.1986-1989 жылдары - Балықшы барлау бұрғылау басқармасында кадрлар бөлімінің бастығы.1989-1991 жылдары - Атырау облысы бойынша мұнай-газ өнеркәсібі кәсіподақтары ОК-інде еңбектің бас техникалық нусқаушысы.1991-1998 жылдары - Атырау облыстық кәсіподақтар кеңесінде еңбектің бас техникалық нұсқаушысы.1999 жылдан - зейнеткер.КСРО мұнай өнеркәсібінің үздігі. Пайдаланғанәдебиет
Бекбике мұнай кен орны

Бекбике мұнай кен орны (Бек-Бике) — Каспий маңы ойысының ернеуі маңы белдемінің оңтүстік-шығыс бөлігіндегі мұнай кен орны. Атырау облысында, Атырау қаласынан солтүстік-шығыста 140 км жерде орналасқан. Құрылым геофизикалық тәсілдермен, құрылымдық карта жасау бұрғылауымен 1912 және 1943 жылдары дайындалып, кен орны 1926 жылы ашылған. Геологиялық құрылымы Кен орнықос қанатты тұз күмбезді құрылымнан орын алған. Төменгі бор шөгінділерінде үш, ортаңғы юра шөгінділерінде бір мұнайлы горизонт бөлінген. Төменгі юрадағы өнімді горизонттар 275–420 м тереңдіктерде, ортаңғы юрадағы горизонт 600 м тереңдікте жатыр. Төменгі бор жатындарының биіктігі 20-35, юралық жатындікі 30 м. Мұнай-су жапсары төменгі бор жатындарында -310–455 м, юраға тиесілі жатында -640 м белгілер арқылы өтеді. Жатыс сипаты Жатындары қойнауқаттық, тектоникалық тұрғыдан қалқаланған. Горизонттар терригендік шөгінділерден құралған, жинауыштары кеуекті. Төменгі бор горизонттарының мұнайға қаныққан қалыңдығы 2–4 м, юра горизонтынікі 2 м. Жинауыштардың кеуектілігі 30–45%, өтімділігі 0,8 мкм 2 , мұнайға қанығу коэффициенті 0,63. Юра горизонты мұнайының бастапқы шығымы 4 м 3 /тәу. Бастапқы қойнауқаттық қысым 2,4–5,3 МПа, температура 20–30°С. Құрамы Мұнайдың тығыздығы 889–893 кг/м 3 . Мұнайы аз күкіртті (0,15%), аз парафинді (0,4%), аз шайырлы (9%). Жатын режимі суарынды. Қойнауқаттық сулары хлор-кальцийлі, тығыздығы 1122-1155 кг/м 3 , минералдану дәрежесі 15,7 г/м-ден 19,4 г/л-ге дейін. Кен орны 1948 жылдан игерілуде. Дереккөздер
Astana Flor Expo-2011 II Халықаралық гүлдер және ландшафтық дизайн көрмесі

Astana Flor Expo-2011 II Халықаралық гүлдер және ландшафтық дизайн көрмесі – 27-29 сәуір аралығында Астаналық көрме орталығында өткен көрме. Бұл халықаралық көрмені «АстанаЭкспо КС», «ГринЭкспо», Мәскеу қаласынан келген «Цветы экспо» компаниялары ұйымдастырды. Көрме ҚР Ауыл шаруашылығы министрлігінің және ҚР құрылыс және тұрғын үй коммуналдық шаруашылық істер жөніндегі агенттіктің, сонымен қатар Астана қаласының Әкімдігінің қолдауымен өтті. Көрмеге Қазақстаннан, Германиядан, Кениядан, Колумбиядан, Голландиядан, Ресейден, Түркиядан және Эквадордан 60-тан аса ірі компаниялар қатысты. Мұнда екі ұлттық стенд ұсынылды, бірі «Колумбия – гүлдер елі», екіншісі, Германияның ұлттық стенді. Дереккөздер
Қалыпсыз қойнауқатық қысым

Қалыпсыз қойнауқатық қысым (ҚҚҚ) - тау жынысытардың кеуектерінде шоғырланған флюидтерге (суға, мұнайға, газға) тигізетін әсері қалыпты шамадан өзгеше келетін қысым. Өлшеу нүктесінде қойнауқат тереңдігінің биіктігіне тең келетін түщы су бағаны қысымынан, яғни гидростатикалық қысымнан асып түсетін қойнауқаттық қысым жоғары қалыпсыз қысым (ЖҚҚ), ал одан темен болса, темен қалыпсыз қысым (ТҚҚ) болып саналады. Алғашқысы оқшауланған жүйелерде, үлкен тереңдіктерден (4км-ден астам) орын алады және гидростатикалық қысымнан 1,3-1,8 есе жоғары болады, бірақ жоғарыда жатқан тау жынысы қабаттары салмағынан пайда болатын геостатикалық қысымдар мәніне жетпейді. ЖҚҚ сыйыстырушы қабаттардың жинауыштық қабілетіне қолайлы әсер етеді, мұнай мен газ кенорындарын пайдалану уақытын ұзартады, газдың меншікті қоры мен ұңғымалар шығымын жоғарылатады. Үлкен тереңдіктерде және зор аумақта дамыған жоғары қалыпсыз қысым метанның мол қорының ашылуына себепші болады, бірақ бұрғылау процесс қиындатады, кейде апаттарға әкеліп соқтырады. Дереккөздер
Бекетке(Бек-Биікке) мұнай кәсіпшіліктерінің бірі

Бекбике(Бек-Бике)- Ембінің соғыстан кейінгі жылдардағы байырғы мұнай кәсіпшіліктерінің бірі. Мұнайшылардың бұл шағын кенті қазір "Доссормұнай" мұнай-газ өндіру басқармасының мұнай өндіру бөлікшесі. Атырау қаласынан солтүстік-шығыста 140 км қашықтықта, Атырау облысының Мақат ауданы жерінде орналасқан. Кентте кезінде жетіжылдық мектеп, дүкен, асхана, кітапхана т.б. мекемелер жұмыс істеді. Дереккөздер
Total EQP Kazakhstan

Total EQP Kazakhstan - 1993 жылы Қазақстанда Каспий теңізінде сейсмобарлау жұмысын өткізу үшін KCS құрылган уақыттан бастап жумыс істейді. Қазақстаннан шетелге мұнай шыгарудың әртүрлі мүмкіншіліктерін оқу бойынша НК TOTAL -мен бірігіп жұмыс істеп, Баку- Тбилиси- Джейхан түтіксым консорциум мүшелері болып табылады. Дереккөздер
Бектас газ-мұнай кен орны

Бектас газ-мұнай кен орны — Оңтүстік Торғай шөгінді алабының Арысқұм ойысымындагы газ-мұнай кен орны. Қызылорда облысында, Жосалы темір жол станциясының солтүстік-шығысында 110 км жерде орналасқан. Құрылымды 1983 жылы дайындаған, 1988 жылы нақтыланып дәлелденген. Кен орны 1987 жылы ашылған. Геологиялық құрылымы Кен сыйыстырушы құрылым солтүстік-батыс бағытқа созылған брахиантиклин қатпар болып табылады. Қүрылым -1000 м-лік изогипсамен шектеледі, өлшемдері 7x4 км, амплитудасы 50 м-ден астам. Бат жікқабаты табанының IV- шағылдырушы горизонты бойынша пландағы құрылым пішіні және оның өлшемдері сақталған, бірақ оңтүстік қанаты жарылыммен күрделіленген. Көтерілім амплитудасы 175 м-ге жетеді. Солтүстік-шығыс жағынан брахиантиклин Үлкен Қаратаудың жарылымымен шектелген. Жатыс сипаты Кен орны мұнайлы-газды болып саналады. Жатындар қойнауқаттық, күмбездік, олар төменгі бордың неоком жікқабатына тиесілі терригендік шөгінділерден орын алған. Өнімді горизонт 732 м тереңдікте жатыр. Жатынның мұнайлы бөлігінің жалпы биіктігі 36 м, газды бөлігінің биіктігі 38 м. Газ-мұнай және су-мұнай жапсарлары тиісінше -776 жене -806 белгілерде қабылданған. Өнімді горизонттың тиімді қалыңдығы 32,4 м құмтастар мен алевролиттерден құралған, оның мұнайға қаныққан қалыңдығы 8,4 м, газга қаныққан қалыңдығы 15,6. Жинауыштың кеуектілігі 23,7%. Мұнайға қанығу коэффициенті 0,45, газға қанығу коэффициенті 0,70. Қалыңдығы 10 м-ден 30 м-ге дейінгі саз қабаты жатынның жапқышын қүрайды. Бастапқы қойнауқаттық қысым 9,66 МПа, температура 35°С. 7 мм-лік штуцердегі мұнай шығымы 25,1 м 3 /тәу. Құрамы Мұнайдың тығыздығы 865 кг/м 3 , аз күкіртті (0,42%), мол парафинді (15,9%), шайырлы (10,78%) келеді, асфальтендері 0,638%, мұнайдың тұтқырлығы 3,27 сСт. Газды тақияның газы құрамы жағынан метанды, болмашы мелшерде (0,03%) азот бар. Қойнауқаттық сулары хлоркальцийлі типті, тығыздығы 1030 кг/м 3 , жалпы минералдылығы 23,3 г/л. Жатын режимі суарынды, газды тақия энергиясының әсері бар. Кен орны 2002 жылдан бастап өнеркесіптік тұрғыдан игерілуде. Дереккөздер
Ақтөбемұнайгазгеология

Ақтөбемұнайгазгеология - Ақтөбе облысына мұнай мен газды іздеу-бағалау жұмыстарын, мұнай және газ кенорындарын пайдалануды жүзеге асыратын акционерлік қоғам. 1993 жылы құрылып, 1998 жылы таратылды. Дереккөздер
Қалыпсыз тұтқыр мұнай

Қалыпсыз түтқыр мұнай - ағымы Ньютонның тұтқырлы үйкеліс заңына бағынбаған мұнай түрі. Мұндай қалыпсыз түтқырлықтың пайда болуына кеңістік құрылым себепші болады. Бұл құрылым қабат температурасы мұнайдың парафинге немесе асфальтенге қанығу температурасынан төмендегенде жоғары молекулалы парафинді көмірсутектердің агрегаттарынан түзіледі. Мұндай агрегаттардың беріктігі, мұнайдың құрамына, онда еріген газға, температураға, қысымға байланысты. Жатындардың мұнай қайтарымын жоғарылату үшін қабатқа еріткіштер, көмір қышқылы, полимерлік ерітінділерді тоғыту арқылы термалық әсер етіледі, бұл мақсатқа қысымды жоғарылату арқылы да қол жеткізуге болады. Құбырлармен тасымалданғанда қотарушы станцияларда мұнайды жылытады, оған парафин диспергаторларын енгізеді. Өзен, Қаражамбас, Жетібай, Ақжар, Көкжиде, Қопа, т.б. кенорын мұнайлары Қ.т.м.-ға жатады. Дереккөздер
Әнуар Жақсыбеков

Әнуар Жақсыбеков (1965, Атырау облысы). 1993 жылы Патрис Лумумба атындағы Халықтар достығы университетін бітірген. 1982-1987 жылдары - «Доссормұнай» мұнай-газ өндіру басқармасында оператордың оқушысы, оператор. 1987-1993 жылдары - халықтар достығы университетінде оқыған. 1994-1997 жылдары - Атырау бұрғылау жұмыстары басқармасы ОИТҚ-де геолог. 1997-2000 жылдары - Доссор бөлімшесінде геолог, қабаттардан мұнай беруін артты- ру және ұңғымаларды күрделі жөндеу Басқармасы Мақат бөлімшесі бастығының орынбасары, «Мақатмұнай» мұнай-газ ендіру басқармасында аға геолог. 2000-2002 жылдары - «Қазақойл» ¥МК» ЖАҚ-ы өндіріс басқармасы департаментінің аға инженері, менеджері, шикізат базасы және жер қойнауын қорғау департаментінің менеджері. 2002 жылдан - «ҚазМұнайГаз» МКАҚ геология және жобалау департаментінің менеджері, директордың орынбасары, геология департаменті директорының орынбасары, директоры, геология және геофизика департаментінің директоры. Пайдаланғанәдебиет
Айбын Шағалақов

Айбын Шағалақов – журналист, аудармашы. Алматы облысының бұрынғы Шелек ауданына қарасты «Нұрлы» ауылында дүниеге келген. Алматыдағы дарынды балаларға арналған қазақ тілі мен әдебиетін тереңдетіп оқытатын № 2 орта мектебін тәмамдаған ол әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университетінің журналистика факультетінде білім алуды жалғастырады. 2000 жылдан 2007 жылға дейін Қазақ ақпарат агенттігінде (қазіргі Казинформ) тілші, аға тілші, шолушы болған. 2007-2008 жылдары ҚР Сыртқы істер министрлігінде 3-хатшы, .2008-2009 ҚазАқпаратта бөлім басшысы, "Айқын" газетінің астаналық филиалының тілшісі, 2009 жылдан "Алаш айнасы" газетінің Астана филиалының басшысы қызметтерін атқарған. 2013 жылдан 2016 жылдың маусымына дейін Президенттің баспасөз қызметінде сарапшы, консультант, 2016 жылдың шілде айынан 2022 жылдың наурызына дейін "Егемен Қазақстан" Республикалық газеті" АҚ-да бас редактордың орынбасары, басқарма төрағасының орынбасары-бас редакторы, басқарма төрағасының орынбасары болды. 2022 жылдың наурызынан KAZMEDIA HOLDING компанясында басқарушы директор–National Geographic Qazaqstan журналының шеф-редакторы.
Бекіткіш арматура

Бекіткіш арматура - құбыр желілерін- дегі, қазандардагы, агрегаттардағы,қорқоймалардағы т.б. техникалық құрылыстардағы табиғи газ, мұнай агымдарын реттейтін құрылғы. Құбырларға жалгаушы құбыршалардың жәрдемімен немесе пісіру арқылы бекітіледі. Негізгі конструкциялық элементтері корпус пен жаппадан тұрады. Жаппаның пішіні мен оның жұмыс кезіндегі корпуста орын ауыстыруына қарай Б.а. шүмектерге, қақпақтарға, ысырмаларга, жақыштарға ажыратылады. Шүмектер арналы газ құбырларында, газ өлшеу коллекторларында, газды жинау мен дайын- дау қондырғыларында құрастырылады. Қақпақтар бақылау-өлшеу аспаптарын іске қосу үшін құбыр желілерінің туйықталатын бөлікшелерінде пайдаланады. Ұңғыманың ернеуіне жене мұнайды, мұнай өнімдерін, суды, буды тасымалдайтын қүбыр желілеріне ысырма орнатады. Суды, мұнайды, мұнай өнімдерін т.б. тасымалдайтын үлкен диаметрлі, шагын қысымды құбыр желілеріне жапқыштар қойылады. Дереккөздер
Гүлзат Нұрмолдақызы

Гүлзат Нұрмолдақызы – экономика саласында қалам тербеп жүрген, қазақ экономикалық журналистикасының майталманы. Ол 1971 жылы Солтүстік Қазақстан облысы, Жамбыл ауданы, Үлгі ауылында дүниеге келген. 1989-1990 жылдары Жамбыл аудандық (СҚО) «Ауыл арайы» газетінде тілшілік қызмет атқарған. Ал 1990-95 жылдары Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университетінің журналистика факультетінде оқыған. Өзінің журналистік қызметінде «Бірлік», «Жас Алаш», «Экономика» секілді т.б.газеттер мен журналдарда экономика, әлеумет, ақпарат бөлімдерін басқарған, сонымен қатар Қаржы министрлігінің баспасөз қызметінде редактор болып жұмыс жасаған. 2000 жылы журналистикаға сіңірген еңбегі үшін Дарын мемлекеттік сыйлығымен марапатталған ол 2006 жылдан бері «Жас Қазақ» ұлттық апталығының экономика және қоғам бөлімдерінің редакторы болып жұмыс жасауда.
Жұлдыз Әбділдә

Жұлдыз Әбділда – журналист. 1979 жылы 24 желтоқсанда Алматы облысында дүниеге келген. 2000 жылы әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университетінің журналистика факультетін, 2002 жылы осы факультеттің магистратурасын тәмамдаған. 1997-99 жж «Қазақ Университеті» журналында тілші, 2000-2002 жж. «Түркістан» газетінде тілші, 2002 жылы «Жас Алаш» газетінде жауапты хатшы, бас редактордың орынбасары болды. «Алқа» журналында және «Өлке» баспасында қызмет еткен және Қазақстан Ұлттық телеарнасының штаттан тыс редакторы қызметтерін атқарады. 2013 жылдың қаңтар айынан бастап алдымен «Жас өркен», кейін «Қазақ газеттері» серіктестігінде бас директордың орынбасары, 2020 жылдың желтоқсан айынан бастап 2024 жылдың ақпан айына дейін республикалық балалар мен жасөспірімдерге арналған «Ұлан» газеті бас редакторының орынбасары. 2017 жылы Қазақстандағы алғашқы фактчек платформасы Factcheck.kz редакторы болған. 2005 жылдан бастап MediaNet халықаралық журналистика орталығында медиатренер. «Практикалық журналистика 3.0.» оқу құралы авторларының бірі. 2016-17 жылдары – Сүлейман Демирел университетінің оқытушысы. Медиа және ақпараттық сауат, мультимедиа, отарсыздық тақырыбындағы бірнеше кітаптың редакторы. Журналист, медиатренер. «Власть» интернет журналының қазақ бөлімінің редакторы. Қазақстан Журналистер одағы сыйлығының лауреаты (2004); Сорос-Қазақстан қоры грантының иегері (2006); Алтынбек Сәрсенбайұлы атындағы сыйлықтың иегері (2007). Дереккөздер
Дәулетхан Жиенқұлов

Дәулетхан Жиенқұлов – қазақ телевизиясында өнімді еңбек етіп жүрген журналистердің бірі. Ол Алматы облысында дүниеге келген. Журналистік қызметін еліміздің көптеген, белді телеарналарында атқарып келеді. Олар: КТК, НТК, халықаралық «Caspionet» және «31 арна». «31 арнадағы» «Информбюро» жаңалықтар қызметінің редакторы және «Тұжырым» бағдарламасының жүргізушісі болды. 2002-2006 жылдары Қазақстан Ұлттық телеарнасының ақпараттық-сараптамалық дирекциясының Алматы қаласы бюросының жетекшісі болған. КТК арнасындағы «Өз сөзім», «Репортер» бағдарламаларының сонымен қатар, мемлекетаралық «МИР» телерадиокомпаниясындағы «Көлденең сауал» және «Қазіргі Қазақстан» бағдарламаларының авторы, жүргізушісі әрі жауапты редакторы қызметтерін аса тиянақтылықпен атқарды. Сондай-ақ «31 арнаның» 13 жылдығына орай ұйымдастырылған бәйгеде күміс белгімен марапатталып, тікелей эфирдің үздік жүргізушісі номинациясы бойынша жүлдегер атанды.
Қанатқали Жақсылықов

Қанатқали Жақсылықов (1938-1993, Атырау облысы). Қазақполитехникалық институтын бітірген (1965). 1959-1993 жылдары - «Ембімұнайгаз» АҚ коллектор, геолог, инженер-геолог, мұнай барлау экспедициясында аға геолог, Орталық инженерлік-техникалық қызметте аға геолог, геология бөлімі бастығы, қызмет бастығының геология жөніндегі орынбасары, Балықшы бұрғылау жұмыстары басқармасында бас геологтың орынбасары, бас геолог, басқарама бастығының орынбасары. Пайдаланғанәдебиет
Ержан Әбдіраман

Ержан Әбдіраман (1974 жылы дүниеге келген) — қазақстандық журналист. Алматыдағы Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті журналистика факультетін 2000 жылы бітірген. Мансабы * 2000—2001 жж — «Жас Алаш» газетінің тілшісі; * 2001—2003 жж Qazaqstan телеарнасында саяси сарапшы, жауапты редактор және АСБД (ақпараттық-сараптамалық бөлімі дирекциясы) Алматы бюросының редакторы; * 2003—2004 жж Айқын газетінің саясат бөлімінің жетекшісі; * 2004—2005 жж «Жас Алаш» газетінің бас редакторының орынбасары; * 2008 жылдан бері «Жас Алаш» газетінің бас редакторының орынбасары.
Есенгүл Кәпқызы

Есенгүл Кәпқызы – журналист, көркемсөзші, филология ғылымдарының кандидаты. Өмірбаяны * Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университетінің түлегі. * 1994 жылы еларалық «Шалқар» газетінен бастап, кейіннен «Алтын бесік» журналында, Би-Би-Си радиосының Алматыдағы қазақ бөлімшесінде қызмет атқарған. * 2008-2011 жылдары "Азаттық" радиосының "Қазақтар әлемде" хабарының жүргізушісі. Сонымен қатар, қазақ тіліндегі тұңғыш интернет-газеті «Тарланға» басшылық еткен ол бүгінде «Түркістан» газетінің журналистер тобын басқарып, «Мінбер» интернет-порталына жетекшілік етеді. * 2009-2012 жылдары әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің Журналистика факультетінде "Журналистік этика және құқық мәселелер" тақырыбында дәріс оқыды. * "Мінбер" журналистерді қолдау орталығы" қоғамдық қорының жетекшісі. * 2013-2014 жылдары "Түркістан" газетінің веб-редакторы қызметін атқарған. * 2014-2016 жылдарыСүлейман Демирель университетінің Филология және педагогика ғылымдары факультеті "Журналистика" кафедрасының меңгерушісі. * 2016 жылдан Сүлейман Демирель университетінің Құқық және әлеуметтік ғылымдар факультеті Әлеуметтік ғылымдар кафедрасының аға оқытушысы * 2020 жылдан "Мінбер" ақпарат агенттігінің жетекшісі [https://www.minber.kz www.minber.kz] сайтының бас редакторы "Медианет" халықаралық журналистика мектебі ұйымдастырған семинар-тренингтердің, Біріккен ұлттар ұйымының Даму бағдарламасы ұйымдастырған журналистік тренингтердің және "Мінбер" журналистерді қолдау орталығы ұйымдастырған семинар-тренингтердің тренері. Шығармалары * 2007 жылы "Сөздің шыны" ("Ел шежіре" баспасы) * 2010 жылы "Жалын" баспасынан "Жас толқын" сериясымен "Жырақта қалған тағдырлар" публицистикалық мақалалар жинағы * 2013 жылы "Қазығұрт" баспасынан "Ой түбінде жатқан сөз" атты публицистикалық жинақтары жарық көрген. * 2013 жылы "Мінбер" журналистерді қолдау орталығы шығарған "Журналистік білім беру: инновациялар, жаңа технологиялар" оқу-әдістемелік құралының жалпы редакциясын басқарған. * 2019 жылы Internews-Kazakhstan қоры ұйымдастырған "Медиасауат жөніндегі оқу құралы: жоғары оқу орындарының оқытушыларына арналған" әдістемелік оқулығының қазақтілді нұсқасын дайындауға қатысқан. * 2020 жылы «Мінбер» журналистерді қолдау орталығы ұйымдастырған «Бизнес журналистика» кітабының редакторы және телавторы. Жетістіктері * 2000 жылы ол «Сорос-Қазақстан» қорының «Баспасөз және миграция» номинациясы бойынша жүлделі орнына ие болды. * 2003 жылы Қазақстан президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың, 2004 жылы Білім және ғылым министрлігінің Қазақстан ғылымын дамытуға қосқан үлесі үшін «Алғысымен» марапатталады. * 2010 жылы Қазақстан халқы ассамблеясының грантына, 2011 жылы "Даму" қоры ұйымдастырған "Үздік экономикалық мақалалар" конкурсының жеңімпазы. * 2011 жылы "Нұр Отан" партиясының жыл сайынғы дәстүрлі "Нұр Сұңқар" сыйлығының иегері. * 2013 жылы Сорос Қазақстан қорының "Анна Александрова" атындағы грантының иегері. * 2016 жылы «Қазақстан халқы ассамблеясының 20 жылдығы» медалімен марапатталған. * 2018 жылы Ақпарат саласының үздігі. * 2018 жылы "Болашақ" бағдарламасының стипендиаты. Дереккөздер
Кәмшат Тасболат

Кәмшат Тасболат – қазақ журналистикасындағы жаңа буын өкілдерінің бірі, журналистік зерттеу жанрында қалам тербеп жүрген жас журналист. 1983 жылы дүниеге келген. Алматыдағы № 88 орта мектепте оқып, 2004 жылы Халықаралық Мамандықтар институтының халықаралық журналистика факультетін қызыл дипломмен бітіреді. Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университетінің заң факультетіне түсіп, екінші мамандықты игереді. Ол «Қазақ үні», «Түркістан», сондай-ақ басқа да түрлі газет, интернет басылымдар мен телеарналарда өз шығармашылығын шыңдай түскен. Әлемнің көптеген елдеріне іссапармен барып, журналистік зерттеулер жүргізген Кәмшат бүгінде «Айқын» қоғамдық-саяси газетінің тілшісі.
Мұхтар Сеңгірбай

Мұхтар Сеңгірбай – журналист. Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университетінің журналистика факультетін «халықаралық журналистика» мамандығы бойынша 2001 жылы бітірген. Ол 1979 жылы Алматы облысы Жамбыл ауданында туған. Өзінің журналистік еңбек жолын «Түркістан» халықаралық газетінен бастады. «Хабар» арнасының халықаралық бөлімінде редактор болып істеген. «Media NET» халықаралық журналистика орталығында журналистиканың қыр-сырын оқытады.
Медиамагнат

Медиамагна́т — ықпалды, негізгі медиаресурстарға, яғни БАҚ-қа иелік ететін тұлғаларға қатысты айтылатын термин. Газет медиамагнаттары 19 ғасырда пайда болды. Ал 20 ғасырда термин ірі телекомпаниялар мен алып баспа үйлерінің иелеріне қатысты да айтыла бастады. Медиамагнаттар – БАҚ нарығында жұмыс жасайтын кәсіпкерлер. Көптеген елдерде бір медиамагнаттың қарамағында бірнеше газеттер, телеарналар, ақпарат агенттіктері, баспа үйлері болады. Мұны БАҚ нарығының монополиялануының бір көрінісі ретінде қарастыруға болады.
Ақшабұлақ мұнай-газ конденсат кен орны

Ақшабұлақ мұнай-газ конденсат кен орны — Оңтүстік Торғай шөгінді алабының Арысқұм ойысымында орналасқан мұнай-газ-конденсат кен орны. Құрылым сейсмобарлау тәсілімен 1997 жылы айқындалып, іздестіру бұрғылауын жүргізуге дайындалды. Іздестіру жұмыстары 1988 жылы басталып, 1989 жылы өнеркәсіптік мұнайдың алғашқы ағымы алынған. Географиялық орны Қызылорда облысында, Жосалы станциясының солтүстік-шығысында 160 км жерде. Геологиялық құрылымы Кенорын үш күмбезбен күрделіленген көтерілімде орын алған. Бұрғыланған қиамының 1605-1915 м тереңдіктерінде анықталған төрт өнімді горизонттың үшеуі юра, біреуі неоком шөгінділерінде орналасқан. Горизонттар құмтастардың, алевролиттердің, саздардың, ішінара гравелиттердің қат-қабаттарынан құралған. Жатыс сипаты Жатындар қойнауқаттық, күмбездік, тектоникалық тұрғыдан қалқаланған. Су-мұнай жапсарларының абсолюттік белгілері -1760 м, -1640 м, -1638 м, -1530 м. Өнімді горизонттардың жалпы қалыңдығы 14 м-ден 66 м-ге, мұнаймен қаныққан тиімді қалыңдығы 2,2-19,2 м-ге дейін өзгереді. Жинауыштардың ашық кеуектілігі 11,2-20%, өтімділігі 0,0028-0,03 мкм 2 . Қанығуы Мұнаймен қанығу коэффициенттері 0,51, 0,61, 0,75, қойнауқаттық қысымдары 17,59-19,25 МПа, темпеатурасы 38-74°С. Мұнайдың алғашқы шығымы 58-197 м 3 /тәу. Газдық фактор 63,7-128,7 м 3 /м 3 . Құрамы Мұнайдың тығыздығы 835 кг/м 3 . 3-інші юра горизонтының мұнайда еріген газдары ауыр, олардағы ауыр көмірсутектердің үлесі 10%-дан астам, метанның үлесіне 87,66% келеді, күкіртсутек 0,08%, азот 0,88%, көмірқышқыл газ 0,02%. 1-інші горизонтының газы метаннан (99,13%) тұрады, көмір қышқылының белгілері, болмашы мөлшерде азот бар. Жатындардың режимі суарынды. Кен орны сынама игеру сатысында. Дереккөздер
Әбіл Жақсымбетов

Әбіл Жақсымбетов (1915-1996, Атырау облысы). 1930-1958 жылдары - Ескене, Байшонас, Мақат, Доссор, Құлсары мұнай кәсіпшіліктері бұрғылау кеңселерінде бұрғышы. 1958-1979 жылдары Жетібай МБЭ-де бұрғышы. Еңбек Қызыл Ту орденімен және медальдармен марапатталған. Дереккөздер
АҚШ газет трестері

АҚШ газет трестері - БАҚ тарихындағы алғашқы газет тресті (Скриппс компания тобы), АҚШ-та пайда болды. Көп ұзамай Херст, Мак-Кормик, Паттерсон секілді ірі газет шығарумен айналысатын компаниялар құрыла бастады. Бүгінде АҚШ-та күнделікті жалпы таралымы 60 млн данамен шығатын 1500 газет жарық көреді. Олардың үштен екі бөлігі 150-ден астам корпорациялар мен фирмалардың қарамағына қарайды. 1998 жылы елдегі 10 газет компаниясы америкадағы ең ірі 500 корпорацияның қатарына қосылды. Ең алыптары: * "Gannet Company Inc.", * "Haum Puggep newspapers Inc.", * "Hearst Corp.", * "Tribune Co.", * "New York Co.", * "New America Publishing", * Руперт Мэрдок тобы, * "Times mirror Co.", * Hьюxayздың газет тресті.
Қайыр Жақыпов

Қайыр Жақыпов (1928, Атырау облысы). 1945-1946 жылдары - «Қазақстанмұнай» бірлестігі Доссор МКБ-ы жүк көлігі цехында жүк тасушы. 1946-1987 жылдары - Сағыз, Доссор, Мақат, Байшонас МКБ-ында мұнай өндіру операторының көмекшісі, оператор, аға оператор. 1987 жылдан - зейнеткер. «Еңбектегі ерлігі үшін» (1970), «Еңбек ардагері» (1984) медальдарымен марапатталған. Пайдаланғанәдебиет
Gannet Co.

«Gannet Co.» (АҚШ газет тресті) – АҚШ-тағы ірі медиа компаниялардың бірінен саналады. 1995 жылы "Multimedia" компаниясын 1,7 млрд АҚШ долларына сатып алады. Компания 60-тан аса басылымды жарыққа шығарады, сондай-ақ кабельді теле-радио станцияларының жүйесіне басшылық етеді. Бүгінде Ганнет компаниясының қарамағындағы 60-тан аса басылымның жалпы таралымы 7 млн данадан жетіп артылады. Сондай-ақ елдегі 30-ға жуық теле-радиостанция компанияның қарамағына енеді. Кабельді теледидардың 500 000-ға таяу тұтынушылары бар деп есептеледі.
Pulitzer publishing Co.

«Pulitzer publishing Co.» (АҚШ медиакомпаниясы) – АҚШ-тағы медикомпания. Бастапқыда Сент-Луис пен Тусондағы (Аризона штаты) үш газетке иелік еткен компания 1996 жылы 214 млн АҚШ долларына жергілікті "Scripps League newspapers" баспасөз компаниясын сатып алады. Оның қарамағында жалпы таралымы 35 мың дана болатын 60-қа жуық күнделікті газеттер болды. Бүгінде компанияның қарамағындағы газеттер елдің бестен бірін газетпен қамтамасыз етеді.
Mirror Group Consortium

Mirror Group Consortium (Ұлыбритания медиа алпауыты) – Еуропадағы ірі газет концерндерінің бірі. Концерн «British Printing and Communication Corporation» компаниясы мен «Pergamon Press» баспа үйіне қарасты. Компания негізін Роберт Максвелл қалаған. Кейіннен Максвеллдің ұлдары әкесінің ісін жалғастырды. Концерн күнделікті жалпыұлттық «Mirror» және «Sporting Life» газеттерімен бірге жексенбілік «Sandy People» және «Sandy Mirror» газеттерін шығарады.
Thomson Regent newspapers

«Thomson Regent newspapers» (Ұлыбритания медиакомпаниясы) – Ұлыбританиядағы жетекші компаниялардың бірі. Бұл компанияның қарамағында Британиядағы танымал «Thomson Regent newspapers» басылымдар тобы кіреді. Консорциум 15 күнделікті, негізінен жергілікті газеттерге бақылау жасайды. Сондай-ақ Шотландиядағы «Daily Record», «Sandy Mail» және «Scotsman» газеттерін жарыққа шығарады.
Алаойл

Алаойл - Қазақстан Республикасы аумағында көмірсутек шикізаты кенорындарын барлаумен және игерумен, қызметтің өзге де заңмен шектелмеген түрлерімен айналысатын жауапкершілігі шектеулі серіктестік. Құрылтайшылары - "ДАСК компаниясы", "АТМК", "Ақсай бірлескен кәсіпорны" жауапкершіліктері шектеулі серіктестіктері. "Алаойл" серіктестігі Алматы қаласының Әділет басқармасында 1998 жылдың 4 желтоқсанында тіркелген. "Алаойл" серіктестігі осы серіктестік пен Қазақстан Республикасы Энергетика және минералдық ресурстар министрлігі құзіретті органы тарапынан 2001 жылдың 24 сәуірінде қол қойылған келісім-шартқа сәйкес, Қазақстан Республикасы аумағындағы көмірсутек шикізаты кенорындарын барлауға жене игеруге байланысты жұмыстарды ұйымдастыруға мүдделі. Дереккөздер
Руперт Мердок

Кит Руперт Мёрдок ( ; 11 наурыз 1931, Мельбурн, Аустралия) — аустралиялық кәсіпкер, медиамагнат, БАҚ-қа иелік етуші. Оның иелігінде әлемнің бірқатар жетекші елдерінің БАҚ-ы бар. АҚШ-тағы, Аустралиядағы, Еуропадағы, Азия және Латын Америкасындағы көптеген танымал кинокомпаниялар мен баспа үйлеріне басшылық етеді. Белгілі аустралия журналисті Кит Артур Мердоктың отбасында дүниеге келген ол 1968 жылы алғаш рет Ұлыбританияның медианарығында көріне бастайды. Оның медианарықтағы бейнесі осы кезеңдерден бастап айқындала түседі. Дереккөздер
News Corporation

«News Corporation» холдингі (Руперт Мердок компаниялар тобы, медиакомпания) – аустралиялық медиамагнат Рупперт Мердоктың иелігіндегі компания. Әлемдегі жетекші медиакомпаниялар санатында. Оның иелігінде көптеген танымал газеттер бар. «Times newspapers» (жалпыұлттық «Times», «Sandy Times» газеттерін жарыққа шығарады ) және «News Group newspapers» («Sun» және жексенбілік «News of World» газеттерін шығарады) компанияларын біріктіреді. («Sun» және жексенбілік «News of World» газеттерінің әрқайсысының таралымы 4 млн дана. )
United newspapers

«United newspapers» (Ұлыбритания медиа концерні) – Ұлыбританиядағы ірі газет тресті. Концернге қаржыгер Дэвид Стивенс басшылық етеді. Газет шығару ісімен және баспа ісімен айналысатын концерн жалпыұлттық «Daily Star», «Daily Express», «Sandy Express» газеттерімен қоса жүздеген ауыл газеттерін жарыққа шығарады. Сондай-ақ ол ірі аймақтық басылымдардың бірі «Yorkshire Post» газетіне және «Punch», «Countryman» секілді бірқатар журналдарды өз бақылауында ұстайды.
Сүтемген Жақыпов

Сүтемген Жақыпов (1925-1991, Атырау облысы). 1943-1985 жылдары - Қосшағыл МКБ-ы механика шеберханасында токарь, Қаратон базасында слесарь-жөндеуші, Қосшағыл МКБ-да турмыс бөлімінде шебер, бөлім бастығы. «Еңбектегі ерлігіүшін» (1970), «Ерен еңбегі үшін» (1946) медальдарымен марапатталған. Пайдаланғанәдебиет
Axel Springer Verlag

«Axel Springer Verlag» (неміс газет концерні) – 1947 жылы Гамбург қаласында құрылған Германияның жетекші концерндерінің бірі. Негізін кәсіпкер Аксель Цезарь Шпрингер қалаған. Компания 1970 жылы «Axel Springer Verlag» акционерлік қоғам ретінде өз қызметін жалғастырды. Концерн Германиядағы барлық газеттер таралымының 80 пайызын құрайды. Сонымен қоса, елдегі ірі газеттер санатындағы «Die Welt», «Bild», «Hamburger Abendblatt» және радио мен телевизиядағы «Hör zu», "Funkuhr” апталық иллюстрациялық журналдарын шығарады.
Өтеп Жалғанов

Өтеп Жалғанов (1932, Атырау облысы). Доссор №19 кәсіптік училищесін бітірген (1946). 1946-1957 жылдары - Байшонас мұнай кәсіпшілігі мұнай өндіру цехында слесарь, Мұнайлы мұнай кенішінде моторшы, мұнай өндіру операторы. 1957-1963 жылдары - «Маңғышлақ мұнай газ барлау» тресі жөндеу бригадасында бұрғылау жабдықтарын жөндеу слесарьі. 1963-1973 жылдары - мұнара қурастыру кеңсесінің слесарьі. 1973-1988 жылдары - «Маңғышлақ мұнай газ барлау» КЭ-сы бұрғылау жабдықтарын жөндеу бригадасы слесарьі.1988 жылдан - зейнеткер.Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамотасымен марапатталған. Пайдаланғанәдебиет
Алтиес Петролеум Интернешнл Б.В.

Алтиес Петролеум Интернешнл Б.В. - шикі мұнай өндірумен айналысатын шетелдік компания. Құрылтайшысы - Голландияның "Алтиес Петролеум Интернешнл Б.В." компаниясы. Компания өзінің өндірістік қызметін Атырау облысы аумағындағы Бесбөлек және Қаратайқыз кенорындарының барлау алаңшаларын игеруге бағыштаған. Кенорындарда жаңа ұңғымалар бұрғылануда, бұрын бұрғыланған ұңгымалар жөндеуден өткізілуде. ¥ңғымаларды орналастыру және оларды терминалдарға қосу жұмыстары да атқарылуда. Дереккөздер
Қазақстан журналистерінің тәжірибесі

«Қазақстан журналистерінің тәжірибесінен» (тәжірибелік нұсқаулық) – журналистер мен редакторлардың, БАҚ жетекшілерінің, PR-мамандарының, сонымен қатар ақпараттық даулар мен заңнамалық қызмет саласында маманданған заңгердің тәжірибелері жинақталған басылым. «MediaNet» халықаралық журналистика орталығының нұсқауымен 2008 жылы жарыққа шықты. Идеяның авторы мен жоба жетекшісі – Әділ Жәлелов. Оқырмандардың назарына Қазақстанның қазіргі медиа нарығы, түрлі БАҚ-та жұмыс істеу ерекшеліктері мен үлгілері, журналистердің кейбір кәсіби «құпиялары», PR және жарнама негіздері ұсынылған. ISBN 9965-9860-7-X. Таралымы 2 000 дана. «IK group» типографиясында басылған.
MediaNet

«MEDIANET халықаралық журналистика орталығы» – қоғамдық қор. www.medianet.kz -тің құрылған күні: 2004 жылдың 27 тамызы. MediaNet – БАҚ және PR саласындағы бір топ қазақстандық мамандардың бастамасымен құрылған. Ақпараттық саланың кәсіби дамуына барынша атсалысуды мақсат тұтатын коммерциялық емес ұйым. Мақсаты: журналистиканың дамуына үлес қосу.
Алмаспен бұрғылау

Алмаспен бұрғылау - таужыныстарды бұзатын аспап - алмас көмегімен күшейтілген механикалық айналмалы бұрғылау. Қорғаныш бұрғылау снаряды алмасты бұрғылау қашауынан, немесе қашауышынан, қашау тоза бастағанда ұңғыма диаметрін сақтайтын алмас кеңейткіштерден, тасбағанды айналдыру құрылғысынан, тізбекті құбырдан және бұрғылау құбырларының тізбегінен тұрады. Мұнай мен газ өндіретін терең ұңғымаларда, негізінен, диаметрлі 149,159,188,212, 242 мм қашауыштар қолданылады. Дереккөздер
Конрад Аденауэр атындағы қор

Конрад Аденауэр атындағы қор – тәуелсіз, қоғамдық-саяси ұйым. 1995 жылы құрылған. Идеясы христиандық-демократиялық қозғалыс қағидаларына жақын. Әлемнің 120 мемлекетінде 200-ден аса жобасы бар. Қазақстандағы Конрад Аденауэр атындағы Қор Өкілдігі құқықтық мемлекетті, жергілікті басқаруды, парламентаризм мен парламенттік журналистиканы дамыту және қолдау, сондай-ақ Германия мен Қазақстан арасындағы сыртқы саяси серіктестік мәселелеріне баса назар аударады.
Мейрамбек Биманов

Мейрамбек Биманов (1952 жылы туығлан Түркіменстан ). 1977 жылы Қазақ политехникалық институтын бітірген. 1970-1978 жылдары — Қараған мұнай барлау экспедициясында бұрғышыны. көмекшісік, бұрғышы, «Маңғыстау мұнай -газ барлау» КЭ мұнара орнату кеңсесінің прорабы, құрылыс шебері. 1978-1998 жылдары — «Өзенмұнай» мұнай-газ өндіру басқармасында аға прораб, IMB бастығының орынбасары, бас инженері. 1998 жылдан «Кен-Құрылыс Сервис» ЖШС-ның директоры. «Ерен еңбегі үшін» медалімен марапатталған (1999). Дереккөздер
Шабақ Жалғасбаев

Шабақ Жалғасбаев (1942, Атырау облысы). Қазақполитехникалық институтын бітірген (1964). 1964-1986 жылдары - «Маңғыстаумұнай» ӨБ-де слесарь, механик, цех бастығы, мұнай базасы директоры. Қазақ газ өңдеу зауыты директорының орынбасары. 1986-1997 жылдары - «Теңізмұнайгаз» ӨБ-де бөлім бастығы. 1997 жылдан «Құлсарымұнайгаз» мұнай-газ өндіру басқармасы бастығыны орынбасары. «Ерен еңбегі үшін» (1980), «Еңбек ардагері» (1987) медальдарымен марапатталған. Пайдаланғанәдебиет
Жеңіс Жалғасов

Жеңіс Жалғасов (1948, Атырау облысы). Қазақполитехникалық институтын бітірген (1973). 1965-1967 жылдары - «Маңғышлақмұнайгазбарлау» тресі Қарақия мұнай барлау экспедициясында бұрғылау жұмысшысы, бұрғышының көмекшісі. 1973-1983 жылдары - «Жетібаймұнай» мұнай-газ өндіру басқармасында оператор, қабат қысымын сақтау бөлімшесінде аға инженер, цех бастығы, ОИТҚ бастығының орынбасары, мұнай өндіру цехының бастығы, өндірістік-техникалық бөлімнің бастығы. 1983-1988 жылдары - «Жетібаймұнай» мұнай-газ өндіру басқармасында кәсіподақ төрағасы, партия комитетінің хатшысы. 1988-1991 жылдары - «Қумкелмұнай» мұнай-газ өндіру басқармасында аға инженер. 1991-1993 жылдары - «Оңтүстікмұнайгаз» ӨБ-де бас инженер. 1993-2000 жылдары - «ҚазГермұнай» бірлескен кәсіпорЫнының бас директор. 2000-2004 жылдары - «ҚазТрансГаз» ЖАҚ жобасының менеджері. 2004-2005 жылдары - «Зайсан» БКЖШС-нің бұрғылау істері менеджері. 2005 жылдан «Ақсай» БКЖШС-і директорының орынбасары. Пайдаланғанәдебиет
Серікқали Жаманбаев

Серікқали Жаманбаев (1955, Атырау қаласы). Қазақполитехникалық институтын бітірген (1977). 1977-1986 жылдары— Каспий маңы барлау жұмыстары басқармасында бұрғышының көмекшісі, бұрғышы, бұрғылау шебері, ауысым бастығы, Аудандық инженерлік-техникалық қызмет бастығының орынбасары. 1986-1990 жылдары — Қазақ ГБГЗИ Атырау сынақ-әдістемелік экспедициясында бұрғылау партиясының бастығы. 1990-1995 жылдары — ОИТҚ бастығы, «Атырау мұнай газ геология» бірлестігі Солтүстік Ембі мұнай-барлау экспедициясында және «Ембімұнайгаз» АҚ Атырау барлау жұмыстары басқармасында бас технолог. 1996 жылдан «Ембімұнайгаз» өндірістік филиалында өндірістік-техника бөлімінің бастығы, бас инженер, Атырау қабаттардың мұнай өнімділігін арттыру және ұңғыларды күрделі жөндеу басқармасының бастығы. «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» мерекелік медалімен және көптеген Құрмет грамоталарымен марапатталған. Пайдаланғанәдебиет
Қантентек Жаманғұтов

Қантентек Жаманғұтов (1895-1962, Атырау облысы). 1922-1952 жылдары - Қосшағыл МКБ-да оператордың көмекшісі, мұнай өндіру операторы. Еңбек Қызыл Ту орденімен (1950) жене «Ерен еңбегі үшін» медалімен (1948) марапатталған. Пайдаланғанәдебиет
Әменғали Бисалиев

Әменғали Бисалиев (1936 жылы Атырау облысында туған). 1956-1993 жылдары — Доссор автомобиль жендеу зауытында слесарьдың көмекшісік, слесарь-жөндеуші. 1993 жылдан зейнеткер. «Еңбекпен ерекшеленгені үшін» (1980), «Еңбек ардагері» (1987) медалдарымен марапатталған. Дереккөздер
Мұхит Жамекешов

Мұхит Жамекешов (1938-1997, Атырау облысы). Шағырлы-Шөмішті кен орнын алғаш ашқан (1967). Бүкілодақтық сырттай оқитын политехникалық институттын бітірген (1960). 1960-1997 жылдары - Солтүстік Ембі, Каспий маңы мұнай-газ барлау экспедицияларында бұрғышының оқушысы, бұрғышы, бұрғылау шебері, аға инженер, бұрғылау бөлімшесі бастығы, ӨТБ бастығы, бас инженер. 1986-1989 жылдары - Куба Республикасындағы «Шетелгеология» тресі мұнай барлау технологиялық бөлімінің бастығы. КСРО Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамотасымен марапатталған (1989). Пайдаланғанәдебиет
Жатын режимі

Жатын режимі - мұнай мен газдың игеру ұңғымаларына құйылуына себепші болатын жатындардағы әр түрлі қойнауқаттық энергияның көрініс беру механизмі. Кенорынның геологиялық құрылысына, қойнауқатың физикалық-химиялық қасиеттеріне және оларды қанықтырушы флюидтерге, игеру мен пайдаланудың адамдар әрекеті нәтижесінде туындаған жағдайларына байланысты. Флюидтің ұңғыма оқпанына ағуын қамтамасыз ететін қойнауқат энергиясы түріне қарай. Ж.р-нің негізгі 4 түрі ажыратылады: суарынды, газарынды, еріген газдық, гравитациялық. Қойнауқаттық флюидтің қозғалуы көбіне жатынның ішкі энергиясы есебінен жүретін режиімдерді сарқылу режимдері деп атайды. Койнауқат флюидтердің ұңғыма оқпанына қарай қозғалуы қойнауқаттық энергияның ықпалынан тысқары көздерге - шеткі сулар арынының немесе газды тақия газының әсеріне байланысты болса, ондай режимдерді ығыстыру режимдері деп атайды. Мұнайдың Ж.р.-нің бастылары: газарынды, суарынды, газданған сұйықарынды, гравитациялық арынды; газдарға тиесілі жатын режимдері - газдық, суарындық.
Жатындардың гидродинамикалық байланысы

Жатындардың гидродинамикалық байланысы - бірінші жатындағы қойнауқаттық қысымының өзге жатынды пайдалану ықпалынан өзгеруі түрінде көрініс беретін байланыс. Мұнай жатынын өз бойына кіріктіретін су өткізгіш жинауыш-таужыныстардан көрініс береді. Жапсардың көлбеулене түсуіне, жатынның бұрынғы сулы өңірлерге қарай ығысуына, мұнай мен газдың қойнауқат арқылы бір тұтқыштан екінші тұтқышқа ағып өтуіне, қойнауқаттың бастапқы кездегі сулы бөлігінің мұнаймен немесе газбен қанығуы нәтижесінде осы пайдалы қазба қорларының азайып кетуінде әкеліп соқтырады. Дереккөздер
Жетпісқали Бисалиев

Жетпісқали Бисалиев (1926 жылы Атырау қаласында туған). 1944 жылы Доссор ФЗУ мектебін бітірген . 1944-1981 жылдары — Ескене мұнай өндіру басқармасында мұнай өндіру операторы, «Қазмұнайгеофизика» тресінде жұмысшы, қопару маманы, аға қопару маманы, сейсмикалық партияның қопару жұмыстарының басшысы. 1982 жылдан зейнеткер. Халықтар достығы орденімен және «Ерен еңбегі үшін» медалімен марапаттал.ан. Дереккөздер
Демеу Жаналиев

Демеу Жаналиев (1924-1987, Атырау облысы) - КСРО-ның құрметті мұнайшысы (1984). Бүкілодақтық сырттай оқитын политехникалық институты және КОКП ОК жанындағы Жоғары партия мектебін (1956) бітірген. 1941-1944 жылдары - Қосшағыл МКБ-да есепші, кадрлар бөлімінің бастығы, бөлімнің аға инженері. 1944-1946 жылдары - Жылой аудандық комсомол комитетінің I хатшысы, Жылой аудандық партия комитетінің нұсқаушысы. 1948-1953 жылдары - Новобогат аудандық партия комитетінің хатшысы, Жылой аудандық партия комитеті бөлім меңгерушісі. 1953-1957 жылдары - Қазақстан КП Мақат аудандық комитетінің І хатшысы. 1957-1961 жылдары - Атырау облыстық кеңесі бөлім меңгерушісі. 1961-1965 жылдары - «Қазақстанмұнай» бірлестігі Мұнайлы кәсіпшілігінің меңгерушісі. 1965-1984 жылдары - «Құлсарымұнай» МГӨБ-ы Қосшағыл мұнай кәсіпшілігі меңгерушісі. Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамотасымен және медальдармен марапатталған. Дереккөздер
Жатынның аралас режимі

Жатынның аралас режимі - өндіру ұңғымасының оқпанына мұнайдың ағып келуі бірнеше қойнауқаттық энергияның қосарлана әсер етуімен сипатталатын, осы энергиялардың әрқайсысы кенорынды игеру процесіне айтарлықтай әсер ететін кен игеру режимі. Әр түрлі режим жатынның түрлі бөлшектерінде бір мезгілде байқалуы немесе уақыт өте келе бір-бірін біртіндеп алмастыруы мүмкін. Суарынды (табиғи немесе жасанды) режимнің суарынды емес режимдермен ұштасуына негізделген режим кеңінен тараған. И.а.р.-не серпінді суарынды, еріген газдық, газданған сұйықтық режимдері жатады.
Жебір сулар

Жебір сулар - қуатты химиялық реакцияларға түсе отырып, әр түрлі бетон және металл қондырғылар мен жабдықтарды бұзушы сулар. Мұнай-газ өндірісінде ластанған суларды оқшаулағанда ұңғымалардың шегендеуші құбырларын коррозияга төзімді металдан жасайды, құбыр төңірегіндегі бос кеңістікті ұңғыма ернеуіне дейінгі аралықта жебір суға төтеп беретін цемент сорттарымен бүтіндейді.
Кату Бисалиев

Кату Бисалиев 1929 жылы Атырау облысында туған. 1975 жылы КСРО мұнай өнеркәсібі үздігі. 1946-1985-жылдары — «Қазақстанмұнай» бірлестігі Мақат мұнай кені кәсіпшілігі басқармасында жұмысшы, оператордың көмекшісі, мұнай өндіру операторы, ұңғымаларды зерттеу операторы. 1985 жылдан бастап зейнеткер. 1984-жылы «Еңбек ардагері» медалімен марапатталған. Дереккөздер
Желонка

Желонка - бұрғылағанда сұйық пен үгілген таужыныстардың түйірлерін жер бетіне көтеретін, құбырдың құм түйірлерімен тығындалуын болдырмайтын, ұңғымаға цемент ерітіндісін жеткізетін, ұңғыманы игеру барысында қойнауқаттық сұйықтарды байқау мақсатында сорғылауға мүмкіндік беретін цилиндр пішінді металл ыдыс. Кәдімгі Ж. түбінде жайпақ немесе шұқыр қақпағы, жоғарғы жағында арқанға бекітетін доғасы бар құбыр болып келеді. Поршенді және пневматикалық Ж-лар да қолданылады.
Кенжеғали Бисалиев

Кенжеғали Бисалиев-1937 жылы Атырау облысында туған . 1969-1996 жылдары — «Өзенмұнай» мұнай кәсіпшілігі басқармасының операторы, аға операторы, өндіру цехының шебері, ұңғымаларды толықтай жөндеу кеңсесінің бұрғышысы. 1995 жылдан бастап зейнеткер. «Құрмет белгісі» орденімен 1986 және медальдармен марапатталған. Дереккөздер
Жерасты гидрогаздинамикасы

Жерасты гидрогаздинамикасы - кеуекті орталарда сұйықтардың, газдардың және олардың қоспаларының қозғалысы жөніндегі ғылым. Ж.г. табиғи күштердің немесе техногендік факторлардың әсерінен қойнауқаттарға айдалатын табиғи сұйықтардың қозғалысын, мұнай мен газ кенорындарын игеру барысында мұнайды судың немесе мұнайдан бөлінген газдың ығыстыруын, қойнауқаттардағы газдың қозғалысын, мұнай мен газ кендерінің түзілуіне себепші болатын табиғи флюидтердің орын ауыстыру процестерін зерттейді.
Жержылнама ілімі

Жержылнама - жер қыртысын құраушы таужыныстардың көнелігі, қалыптасуының ұзақтығы мен тетелестігі жөніндегі ілім. Салыстырмалы және абсолюттік Ж. болып ажыратылады. Салыстырмалы Ж. шөгінді, вулканогендік, пирокластикалық таужыныстардың көнелігін қойнауқаттанудың тетелестік принципі негізінде анықтайды. Ол принцип бойынша таужыныстардың бастапқы жатысы бұзылмаған жағдайда әрбір жоғарғы қойнауқат төмендегілерден жастау деп алынады. Таужыныстар түзілуінің бір уақыттылығы бұларда сақталған қазба организм қалдықтарының бірдей болуы тұрғысынан анықталады. Абсолюттік немесе ядролық (изотоптық) Ж- га сәйкес, таужыныстардың (магмалық, шөгінді, метаморфтық), минералдар мен рудалардың көнелігі астрономиялық уақыт бірліктерімен (млн. жыл) есептеледі. Бұл әдіс химиялық элементтердің радиоактивтік ыдырауы құбылысына негізделген, ал ыдырау жылдамдығы Жердің қалыптасу уақыты ішінде түрақты болып қала берді дел қабылданған.
Шотықбай Жаналиев

Шотықбай Жаналиев (1908-2000, Атырау облысы). Ембінің ардагері. 1927-1929 жылдары - кедейлер комитетінің жетекшісі. Қосшағыл ауылдық кеңесінің бірінші төрағасы. ¥зақ жылдар Құлсары, Қосшағыл МКБ-ларында мұнай өндіру операторы, шебері, үй-тұрмыс шаруашылығы бөлімінің бастығы болып жумыс істеген. "Халықтар Достығы", «Құрмет Белгісі» ордендерімен және медальдармен марапатталған. Дереккөздер
Сатым Бисекенов

Сатым Бисекенв-1926 жылы Атырау облысында туған. 1943-Атырау политехникумын бітірген 1943-1983 жылдары — Байшонас мұнай кәсіпшілігі басқармасында оператордың көмекшісі, оператор, аға оператор, шебер, Байшонас мұнай кәсіпшілігі басқармасында цех бастығы. 1983 жылдан бастап зейнеткер.1981-Қазақ КСР Жоғары кеңесінің Құрмет грамотасымен және медальдармен марапатталған. Дереккөздер
Әліп Жанболатов

Әліп Жанболатов (1902-1980, Атырау облысы). 1919-1930 жылдары - байдың малшысы. 1930 жылдан - «Ембімұнай» және «Қазмұнайбарлау» трестері крелиустикалық барлау-іздеу геологиялық кеңселері жанындағы Құлсары, Нарманданақ, Жолдыбай, Қаратал, Оңғар, Түктібай ӨБ-ларында жұмысшы, майлаушы, бұрғышы, бұрғылау шебері. «Еңбектегі ерлігі үшін» және «Еңбекте үздік шыққаны үшін» медалдарымен марапатталған. Пайдаланғанәдебиет
Жержылнамалық шкала

Жержылнамалық шкала - жалпы стратиграфиялық бөлімшелердің және олардың таксонометрлік бағыныштылығының жержылнамалық баламаларының тетелес қатары. Жержылнамалық шкала уақыт бірліктерімен (млн. жыл) өрнектеледі. Дереккөздер
Ақмет Жандосов

Ақмет Жандосов (1959, Маңғыстау облысы). Қазақ политехникалық институтын бітірген (1981). 1981-1983 жылдары - Өзен геофизика кеңсесінің инженері. 1983-1990 жылдары - Өзен БЖБ инженер-геолог, жетекші геолог. 1990-1996 жылдары - «Өзенмұнай» МГӨБ-де аға геолог, жетекші геолог, бөлім бастығының орынбасары. 1996-2000 жылдары - Маңғышлақ газ өндіру басқармасында бас геолог. 2000-2003 жылдары - «Өзенмұнайгаз» ААҚ-ы кен орындардың геологиясы және пайдаланылуы Департаменті директорының орынбасары. 2003 жылдары - «Өзенмұнайгаз» ААҚ-ы кен орындардың геологиясы және пайдаланылуы Департаментінің директоры. 2004 жылдан «ҚазМұнайГаз»БӨ» АҚ-ы «Өзенмұнайгаз» ӨФ-ы кен орындардың геологиясы және пайдаланылуы Департаментінің директоры. Пайдаланғанәдебиет
Бизада Жантасова

Бизада Жантасова (1950, Қостанай облысы) - Қазақстан Компартиясы XVI съезінің делегаты, 1986 жылдан Қазақстан Компартиясы ОК-нің мүшесі. * 1970-1978 жылдары - Урицк аудандық тұрмыс қажетін өтеу комбинатында жалпы цехта оқушы, тігін шебері, кілем өндірісі шебері, шебер кілемші, бас киім тігуші. * 1979 жылдан - Қазақ газ өңдеу зауытында технолгиялық құрылғылар операторы, «Қазмұнайгаз» ӨБ» АҚ «ОМГ» ӨФ №2 «Газ өңдеу басқармасы» газ өңдеу цехында технологиялық құрылғылардың 6 разрядты операторы. * «Еңбектегі ерлігі үшін» медалімен марапатталған (1986). Дереккөздер