kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Нұрлан Әбжаппарұлы Жылқышиев

Нұрлан Әбжаппарұлы Жылқышиев (3.5.1953 жылы туған, Тараз қаласы) – қоғам қайраткері. Шымкент педагогикалық институтын (1978), Алматы ауыл шаруашылығы институтын (1986) бітірген. АҚШ-тың Тынық мұхиты жағалауы университетінде философия докторы ғылыми дәрежесін қорғаған (1998). 1972 – 73 жылдары Алғабас ауданы мәдениет бөлімінің автоклуб меңгерушісі. 1978 – 83 жылдары Келес ауданындағы Келес кеңшары комсомол комитетінің хатшысы, аудандық комсомол комитетінің хатшысы, бірінші хатшысы, партия комитетінің бюро мүшесі, 1983 – 89 жылдары Сарыағаш ауданы Қабыланбек кеңшары партия комитетінің хатшысы, 1989 – 90 жылдары Қазақстан Компартиясы Түркістан облысы комитеті ұйымдастыру бөлімінің жауапты қызметкері. 1990 – 95 жылдары Сарыағаш ауданы «Қабыланбек» жеміс-жүзім кеңшарында директордың орынбасары, бас агроном, директор. 1995 – 97 жылдары «Қабыланбек» агрофирмасының президенті. 1997 жылдан «Қабыланбек агрошарап компаниясы» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің бас директоры. 2004 жылдан парламентте мәжіліс депутаты. Жылқышиев «Тың және тыңайған жерлерді игерудің 50 жылдығы» төсбелгісімен, Халықаралық ауыл шаруашылық институтының (АҚШ) дипломымен марапатталған. Шығармалары * Ләйлә Жапарова - махаббат лирикасы * Жанмен үйлесетіні сөзсіз! - махаббат лирикасы * Бұл үй басында ата-ана .. - махаббат лирикасы * Ресейдегі ойраттар, Цинцзян-китадағы қалмақтар кімдер – азаматтық лирика * Волыниядағы 100 мың поляктың өлімі - азаматтық лирика * Ақ жолдан, - азаматтық лирика * Үкімет емес! - философиялық лирика, * Ол қарапайымнан туған емес - азаматтық лирика, * Барша адамзат үшін! - азаматтық лирика * Ефим Резван, Антрополо мұражайы директорының орынбасары - азаматтық лирика * Кекі батыр еліне оралды – азаматтық лирика * Тек жан сұрағанда! - махаббат лирикасы * Жоңғарлар нені армандамаған! - азаматтық лирика * Берілген тақырып бойынша экспромт - ертегілер * Ұзақ өміріңді сынау - махаббат лирикасы * Біз жолда қайғыны қабылдамаймыз! - пейзаждық лирика * Ең нашар уақытты күткенде! - діни лирика * Хризис пен хризис және әлі алда .., - діни лирика * Қазақ философиясы – философиялық лирика * Азаттық радиосы диссидент Қаріш туралы оқиғаны аяқтайды - философиялық лирика * Үйге кіруге әрқашан уақытыңыз болады! - діни лирика * Сонда біз кімбіз, қазақпыз ба? - философиялық лирика * Жолда дұға етіңіз! Қоштасу сөздері - махаббат лирикасы * Махаббат Құдайына жетіңіз! - махаббат лирикасы * Түнгі вальс - махаббат лирикасы * Бөлу - махаббат лирикасы * Ғашықтар жыры - махаббат лирикасы * Қазір де аз емес! - философиялық лирика * Басурманның балтасымен шабылған! - айдары жоқ * 2014 MU69 нысанын зерттеу - айдары жоқ Сілтемелер
Амангелді Ғалымжанұлы Құрашев

Амангелді Ғалымжанұлы Құрашев (2.11.1946 ж.т.,Батыс Қазақстан облысы Қаратөбе ауданы) – медицина ғылымдарының докторы (1997). Алматы мемлекеттік медицина институтын (1973, қазіргі Қазақ ұлттық медицина университеті) бітірген. Қарағанды мемлекеттік медицина академиясында ассистент, кафедра меңгерушісі (1982–90) қызметтерін атқарды. Негізгі ғылым еңбектері бет-пішінінде ауытқушылықтары мен кемшіліктері бар науқастардың кеселін айқындап, хирургиялық жолмен емдеу тәсілдерін жетілдіруге арналған. 50-ден астам ғыл. жарияланымның авторы. Дереккөздер
РК(б)П орталық комитетінің Түркістан бюросы

РК(б)П орталық комитетінің Түркістан бюросы (Түркбюро) — Ресей большевиктерінің Түркістандағы жоғары өкілетті басшы органы. 1920 жылғы шілдеден 1922 жылғы мамырға дейін қызмет істеді. Оған Г.Я. Сокольников, Г.И. Сафаров, Я.Х. Петерс, Л.М. Каганович, т.б. Мәскеу эмиссарлары мүше болды. Өз қызметін Т.Рысқұловты Түркістаннан аластап, “рысқұловшыларды” қуғындаудан бастаған Түркістан бюросы Орталықтың Түркістан АКСР-не тікелей басшылық етуін жүзеге асырды. Партия және кеңес съездерін шақыруға, Түркістан АКСР-і Конституциясының қабылдануына (1920 жылы қыркүйек) басшылық етті. Жаңа экономикалық саясат жүргізіп, жер-су реформасымен, байлар мен ауқаттылардың дүние-мүлкін тәркілеумен айналысты. Компартия бағытынан ауытқушыларды аяусыз жазалап, партия және кеңес аппаратын тегіс жат элементтерден тазарту ісін қадағалады. “Басмашылар” қозғалысын қарулы күшпен басу үшін ислам дініне, шариат пен жергілікті халықтың салт-дәстүріне қарсы күресті. Сонымен бірге мұсылмандарды өз жағына тарту үшін уақытша шегіністерге баруға да мәжбүр болды. 1922 жылдың жазында Түркістан АКСР-і аумағында мешіттер мен медреселерге қарасты жерлер (вакуфтар) қайтарылды, қазылар мен билер соттарының қайта ашылуына рұқсат берілді. Түркістан бюросы 1922 ж. мамырда РК(б)П орталық комитетінің ортаазиялық бюросы болып қайта құрылды. Дереккөздер
Январцев ауылдық округі

Январцев ауылдық округі – Батыс Қазақстан облысы Бәйтерек ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Январцев, Кирсаново, Красноармейское, Петрово, Спартак, Чинарёво ауылдары кіреді. Орталығы – Январцев ауылы. Тарихы 2007 жылы халқының қауіпсіз аймаққа көшірілуіне байланысты Рожково ауылы таратылды. 2013 жылы таратылған Красноармейск ауылдық округі (орталығы Красноармейское ауылы) қосылды. Халқы 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 2156 адамды (1057 ер адам және 1099 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Камиль Рахматұлы Рахмати

.]]Камиль Рахматұлы Рахмати (25 шілде 1924, Өзбекстан, Ташкент – 29 маусым 1985) – сәулетші, КСРО сәулетшілер одағының мүшесі. Орта Азия политехникалық институтын бітірген (1957). 1953 – 55 жылы «Ташқалажоба» институтының бас сәулетшісі. 1955 – 60 жылы партия-кеңес органдарының шақыруы бойынша Жамбыл қаласында бас сәулетші және құрылыс және сәулет істері жөніндегі облыстық бөлімінің бастығы, 1960 – 63 жылы КСРО Құрылыс және сәулет академиясының Алматы қаласындағы қазақ филиалының аспиранты, 1965 – 70 жылы Оңтүстік Қазақстан өлкесі коммуналдық шаруашылығы басқармасының бастығы, 1978 – 79 жылы «Оңтүстікқалаауылжоба» институты филиалының бас сәулетшісі, «Ежелгі Тараз ескерткіштері» мұражай-қорының директоры болып қызмет етті. Жамбыл қаласындағы белгілі ескерткіштер, аудан орталықтары Меркі, Луговое, Бурное ауылындағы орталық алаңдар, қаланың орталық көшелеріндегі, мөлтек аудандардағы және тұрғын-жай кварталдарының және т.б. құрылыстар сияқты облыс аумағында жүзеге асырылған 50-ден аса жобаның авторы. Сілтемелер * Жамбыл ауданы * Мерке * Луговой Дереккөздер
Мақтағали Әбдімәжитұлы Бектемісов

Мақтағали Әбдімәжитұлы Бектемісов (10.7.1963 жылы туған, Алматы облысы Ұйғыр ауданы Тегермен ауылы) – физика-математика ғылыми докторы (2006). ҚазМУ-ды (1985, қазіргі ҚазҰУ) және КСРО ғылым академиясының Сібір бөлімшесі Матем. институтының аспирантурасын (1990) бітірген. ҚазПИ-де инженер (1985, қазіргі ҚазҰПУ), стажер-зерттеуші (1985–1987), деканның орынбасары (1991–1992), аға оқытушы, доцент (1992–1997), декан (2002–2004) қызметтерін атқарды. 2005 жылдан оқу ісі жөніндегі проректоры. «Қисынды емес есептерді шешудің оңтайландыру әдістері» деген тақырыпта докт. дисс. қорғады. Оның ғыл. жұмысының негізгі бағыты – сандық алгоритмді талдау, элиптикалық, параболалық және гиперболалық типті теңдеулер үшін бастапқы-шекаралық пен кері есептерді шығару, сандық әдістер акустиканың практикалық есептерін шешу, геофизика. Бектемісов 80-нен астам ғыл. еңбектің авторы. Дереккөздер
Георг Фридрих Бернхард Риман

Георг Фридрих Бернхард Риман (17 қыркүйек 1826, Брезеледенц, Төменгі Саксония — 20 шілде 1866, Италия, Селаска қаласы) — неміс математигі. Берлин университетін бітірген (1949). Геттинген университетінің профессоры (1857). Риман еңбектері 19 ғасырдың 2-жартысы мен 20 ғасырда математиканың дамуына үлкен үлес қосты. Оның лекциялары негізінде бірталай жаңа курстар (математикалық физика, тартылыс теориясы, электр және магнетизм теориясы, эллипстік функциялар теориясы, т.б.) қалыптасты. Ол алғашқы болып анықталған интегралдың ғылыми анықтамасын тұжырымдады, комплекс айнымалылар функциясы теориясының негізін салды. Дзета-функция теориясы арқылы сандардың аналитик. теориясын жоғары сатыға көтерді, дифференциалдық теңдеулер теориясына да елеулі үлес қосты. Кеңістік ұғымын жалпылап, көп мәнді функцияларды зерттеуде маңызы бар Риман кеңістіктерінің геометриясын жасады. Тағы қараңыз * Риман геометриясы. Дереккөздер
Құрбанов Ширмұхамед Ізісұлы

Құрбанов Ширмұхамед Ізісұлы (1952 ж.т., ҚХР) – медицина ғылым докторы (1994). Алматы мемлекеттік медицина институтын (1978, қазіргі Қазақ ұлттық медицина университеті) бітірген. Алматы облысы клиник. ауруханасында хирург (1978–84), Мәскеудегі Ресей Медицина ғылым академиясының Хирургия институтында аға ғылым қызметкер (1984–96) болды. А.Н.Сызғанов атынд. Хирургия ғылым ортасында бас ғылым қызметкер (1996) қызметін атқарды. 30-дан астам ғылым жарияланымның авторы. Дереккөздер
Жұмыскер ауылдық округі

Жұмыскер ауылдық округі — Атырау қалалық әкімдігі аумағында болған бірлік, 2018 жылы елді мекендері Атырау қаласы құрамына енгізілуіне байланысты ауылдық округ таратылған. 2013 жылға дейін Жұмыскер кенттік округі деп аталған. Әкімшілік құрамы Құрамына Рембаза ауылы кіреді. Орталығы – Жұмыскер ауылы. Халқы 2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 12123 адамды құрайды. Дереккөздер
Сәнтай Сүлейменұлы Жетісов

Сәнтай Сүлейменұлы Жетісов – техника ғылымдарының докторы (1991), професор (1992), ҚР Жаратылыстану ғылымдыры академиясының академигі (1995). Қысқаша өмірбаяны Еңбек жолын «Жетіқара алтын» тресінің Жыланды кен орнында жұмысшы болып бастады. 1960 ж. Қарағанды политехнологиялық институтын (қазіргі Қарағанды мемлекеттік технология университеті) бітіріп, өндірісте тау-кен инженер болды. 1962–65 Днепропетровск тау-кен институтының аспирантурасында оқыды. 1965 Қарағанды политех. институтында ассистент; 1966–91 доцент; 1991 жылдан професор болды; 1996 ж. ҚР Жаратылыстану ғылыми академиясы Қарағанды бөлімшесінің төрағалығына сайланды. Сәнтай Сүлейменұлы Жетісовтың 126-дан астам ғылыми жарияланымы, оның ішінде 4 монографиясы бар. Дереккөздер
Айша бибі ауылдық округі

Айша бибі ауылдық округі – Жамбыл облысы, Жамбыл ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Айша бибі, Әулиекөл, Қаратау ауылдары кіреді. Орталығы – Айша бибі ауылы. Жалпы жер көлемі - 65980 га. Ауылдық округте Айша бибі және Т.Рысқұлов атындағы орта мектептер, Қызыл таң бастауыш мектебі, дәрігерлік амбулатория, ауылдық кітапхана, 2 дәрігерлік бөлімше бар. Ауылдық округ аумағында бұрындары көл түбіндегі батпақпен емдейтін "Грязелечебница" деп аталатын емдеу орны болған. Қазіргі кезде облыс орталығындағы Т.Рысқұлов атындағы шипажайда осы батпақпен тері, буын, әйелдер мен ерлердің жыныс мүшелеріне суық тигеннен емдеуге пайдаланады. Дереккөздер
Садақшы

Садақшы — садақпен қаруланған жауынгер. Көшпелілердің соғыс тактикасында алыстан атысу маңызды рөл атқарғандықтан, садақшылар әскердің маңызды бөлігі болып саналды. Садақшылардың ішінен арнаулы “мергендер тобы” құрылған. Олар қолбасшының бұйрығымен айқас кезінде жау мергендерін, әскербасыларын, күшті батырларын жоюға, т.б. қолданылған. Кенесары әскерінде асқан мергендерден құрылған ерекше әскери қол болып, оның басшысы “мергенбасы” деп аталған. Садақшылар көне заманнан 19 ғасырға дейін қолданыста болды. Дереккөздер:
Режим

Режим (француз тілінде régime, латын тілінде regіmen — басқару) — 1) мемлекеттік құрылыс, басқару тәсілі; 2) күнделікті өмір жұмыстың, демалыстың, тамақтанудың, ұйқының нақты белгіленген тәртібі; 3) белгілі мақсатқа жету үшін орнатылған ережелердің, шаралардың, нормалардың жиынтығы. Дереккөздер Толықтыру
Болат Әбжапарұлы Жылқышиев

Болат Әбжапарұлы Жылқышиев (18 қыркүйек 1957 жылы, Сарыағаш ауданы) – қоғам және мемлекет қайраткері. Өмірбаяны Шыққан тегі Ұлы жүздің Дулат тайпасы Шымыр руынан. * Қазақ химия-технологиялық институтын (1979), Оңтүстік Қазақстан техникалық университетін (1996) бітірген. Мамандығы – инженер-механик, инженер-экономист. * Еңбек жолын 1979 жылы «Өндірістік құрылыс материалдары» тресінің Бадам кірпіш з-тында шебер болып бастаған. * 1980 – 84 жылы Осы тресте инженер, аға инженер, бас механиктің міндетін атқарушы; * 1984 – 87 жылдары Қазақстан КП Шымкент қаласы Дзержинск (әл-Фараби) ауданы комитетінің ұйымдастыру бөлімінің нұсқаушысы; * 1987 – 91 жылдары Майтоң май комбинатында партбюро хатшысы; * 1991 – 92 жылдары Шымкент қалалық атқару комитеті төрағасының орынбасары; 1992 – 95 жылдары Шымкент қаласы Дзержинск (әл-Фараби) ауданы әкімшілігінің бастығы; * 1995 – 98 жылдары Тараз қаласының әкімі; * 1998 – 99 жылдары Түркістан облысы әкімінің орынбасары; облыс әкімшілігінің құрылыс және коммуналдық шаруашылық департаментінің бастығы; * 1999 – 2001 жылдары Кентау қаласының әкімі; * 2001 – 2002 жылдары Шымкент қаласының әкімі болып қызмет атқарды. * 2002 жылдан облыс әкімі. Жылқышиев облысты баскарғалы халық тұрмысын, мәдениетін көркейту, мал басын көбейту, суармалы егістік көлемін ұлғайту секілді шаруалар жүргізіп келеді. Дереккөздер
Кеңесбай Табылдиев

Кеңесбай Табылдиев (29 сәуір 1931 ж.т., Жамбыл облысы Тараз қ.) – геол.-минерал. ғылымының докторы (1997). Өмірбаяны Қазақ тау-кен және металлургия институтын (1953, қазіргі Қазақ ұлттық техникалық университеті) бітірген. Шолақтау кенішінде геолог (1953–57), Қазақ КСР-і ғылым академиясының Геология ғылымдар институтында кіші ғылыми қызметкер, сектор меңгерушісі (1957–76), Қазақ ұлттық техникалық университетінің Ақтау бөлімшесінде факультет меңгерушісі, доцент, профессор (1976–92) болды. 1996 жылдан ҚР Ұлттық ғылым академиясының Геология ғылымдар институтында ғылыми қызмет атқарды. Еңбектері «Закономерности размещения фосфоритоносных формаций Южного Казахстана и перспективы поисков фосфоритов» тақырыбында докторлық диссертация қорғады. 50-ден астам ғылыми жарияланымның авторы.
Әбдіманап Елікбайұлы Бектұрғанов

Әбдіманап Елікбайұлы Бектұрғанов (28 шілде 1958 жылы туған, Түркістан облысы Мақтаарал ауданы Абай ауылы) – заң ғылымдарының докторы (1997). ҚазМУ-дың (қазіргі ҚазҰУ) заң ф-тін бітірген. 1981–2001 жылы осы университетте ассистент, аға оқытушы, доцент, заң факультетінің сырттай оқыту бөлімі деканының орынбасары, заң факультеттінің деканы, университеттің экон. және құқық ин-ты директорының орынбасары, директоры қызметтерін атқарды. 2001 жылдан Тараз және Жетісу мемл. университеттерінің ректоры. Дереккөздер
Огни Мангистау

“Огни Мангистау” – облыстық орыс тілді газет. Тарихы Алғашқы саны 1967 жылы шілдеде Шевченко қалалық газеті болып шықты. 1973 жылы сәуірде облыстық газетке айналып, кейін қайтадан қалалық газет болды. 1992 жылдың тамызынан бастап “Местные Время” деген атпен шығып келді. Одан кейін, 2002 жылы атауын "Огни Мангистау"-ға ауыстырды. Алғашқы редакторы белгілі журналист Ю.Татаринов. Одан кейінгі редакторлары Г.Г. Коваленко, В.И. Вова. Қазіргі редакторы Наталья Бутырина. Дереккөздер
Құрманәлиев Кәрімбек

Құрманәлиев Кәрімбек (20.4.1962 ж.т., Түркістан облысы Бәйдібек аудан Жамбыл а.) – филология ғылым докторы (2002), профессоры (1998). Қазақстан Ұлттық жаратылыстану ғылым академиясының акад. (2000). ҚР Білім беру саласының құрметті қызметкері (2002). Алматы шет тілдері институтын (1986, қазіргі Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университеті) бітірген. Осы институттың кәсіподақ к-ті төрағасының орынбасары (1986–87), Қазақ мемлекеттік қыздар педагогикалық институтында (қазіргі Қазақ мемлекеттік қыздар педагогикалық университеті) оқытушы, доцент, кафедра меңгерушісі (1987–2000), «Қайнар» университетінің вице-президенті – ректоры (2000–03), ҚР Білім және ғыл. мин-лігі Жоғары білім беру департаменті директорының орынбасары, директоры (2003–07), Еуразия ұлттық университетінің инновация жөніндегі проректоры (2007–08) қызметтерін атқарды. 2008 жылдан Қазақстан Ұлттық жаратылыстану ғылым академиясының вице-президенті. «Қазақ тіліндегі сөзжасамдық ұя мәселесінің теориялық негіздері» тақырыбында доктор диссертация қорғады. 80-нен астам ғылым жарияланымның, 4 монографияның авторы. Дереккөздер
Зинеден ауылдық округі

Зинеден ауылдық округі — Атырау облысы Исатай ауданындағы әкімшілік бірлік. 2019 жылға дейін Забурын ауылдық округі деп аталған. Әкімшілік құрамы Құрамына Зинеден (Забурын), Амангелді ауылдары кіреді. Орталығы – Зинеден ауылы. Халқы 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1278 адамды (657 ер адам және 621 әйел адам) құрады. Сипаттамасы Зинеден ауылдық округі аумағы оңтүстік жағында Каспий теңізімен, шығысында Нарын ауылдық округімен, батысында Исатай ауылдық округімен және Құрманғазы ауданымен шектеседі. Зинеден ауылдық округінің жер аумағы 22 334 га., округ аумағынан «Кобяково-Забурын» каналы өтеді. Тарихы Іргетасы 1930 жылдардың басында құрылған Забұрын ауылдық кеңесінен бастау алады. Мақаш Бекмұхамедов басқарған Теңіз жағалау округі 1886 ж. екіге бөлінген кезде, I Теңіз жағалауы округі орталығы қазіргі осы селолық округке қарайтын Кемел деген жерге орналастырылып, округке 16 болыстық ел бағындырылған. Алғашқы әкімі Уалитхан Танашев, кейін 6 ай уақытша Әтембек Сауғабайұлы, 8 жыл Молдағали Шынтаев, 2 жыл Әжіғали Шынтаев қызмет жасады. 1896-1907 жж. әкім болған Аманғали Жоламанов Қызылбастан батаға салам деп несие қарыз алып, кейін оны өтей алмай, үй-мүлкі тәркіленіп, сотталып кетті. 1908 ж. әкімдікке Ордадан Мұқанәлі Шынтеміров жіберіліп, небары 8 ай қызмет жасады. Бұл округті Қайырлы Құрманбаев 12 жыл үздіксіз басқарып, халық қошаметін иеленді. 1916 ж. маусымда патшаның майданға жұмысқа қазақ жігіттерін алу жөніндегі жарлығына қарсы Өтепқали Дінбаянұлы бастаған көтеріліс осы округтің Саға, Ақай деген жерлерінде ұйымдастырылды. Бүгінде осы тарихи орындарда ескерткіш белгілер орнатылған. 2019 жылы Зинеден ауылдық округі болып өзгертілді. Әлеуметтік нысандары Округ орталығында 320 орындық типтік жобадағы орта мектеп, дәрігерлік амбулатория, балабақша, клуб үйі, 2 кітапхана, бір телетаратылым, «Қазақтелеком» АҚ бөлімшесі, «Қазпошта» АҚ бөлімшесі халыққа қызмет жасауда. Округ көлемінде «Жайықмұнайгаз» мұнай-газ өндіру басқармасының №4 цехы, «Светланд-Ойл» ЖШС-і және «Төбе-Арал» ЖШС-терінің май құю пункттері, «Жамбыл» өндіріс кооперативінің балық қабылдау және оны өңдеу цехы жұмыс жасауда (2018). 2014 ж. желтоқсан айында ауыл тұрғындары түгелдей «Ақбұлақ» бағдарламасымен толықтай ауызсуға қосылды. Шаруа қожалықтары мен кәсіпкерлік Округте 6 шаруа қожалығы тіркеліп, мал шаруашылығын өркендету жұмыстары қарқынды дамып келеді. 6 дүкен, 4 кафе, бір АЗС, бір ТЖО, тойхана, т.б. жұмыс жасайды Селолық кеңес төрағалары, округ әкімдері * Болат Ахметұлы Кұсайынов; * Аслан Жарылғасұлы Ғұбашев. Зинеден ауылдық округінің жер-су атаулары * Ақай — көне қоныс орны. XIX ғасырдың басында Каспий теңізі жағасында он шақты үй балықшы отбасы отырған, Забурын ауылдық округінің аумағына кіреді. 1916 жылы патша үкіметіне қарсы ереуіл болған жер. * Қарабөлек ауылы — Забұрын ауылдық округіне карайтын теңізге жақын орналасқан жер атауы. Дереккөздер
Восход ашық акционерлік қоғамы

«ВОСХОД» Ашық акционерлік қоғамы – өндіріс саласындағы ірі кәсіпорындардың бірі. 1956 ж. шағын өндірістік артель негізінде фабрика болып құрылды. 1964 ж. фабрикаға Қызылорда, Жамбыл тігін фабрикалары біріктіріліп, «Восход» бірлестігі атауы берілді, ал 1989 ж. өндірістік тігін бірлестігіне айналды. 1992 ж. өндірістік-сауда тігін фабрикасы аталды, 1993 жылдан бүгінгідей аталады. Акционерлік фирма құрамында жеке тапсырыс бойынша сәндік киім тігіп, фирма, банк, авиакомпания, қонақ үй, дүкен қызметкерлеріне арнап киім үлгілерін даярлаумен және дизайндық жоба жасаумен айналысатын «Восход» сән үйі, тағы екі тігін кәсіпорыны бар. «Восход и К» ЖШС түрлі өндірістік бұйымдар үшін арнайы киім тігеді. Екінші кәсіпорын «Восход и Юг» ЖШС жүннен даярланған матадан ерлер костюмін тігеді, сонымен қатар мұнайшылар мен газшыларға арнайы киім әзірлейді. 1997 ж. «Даму бағытында серіктесу» Халықар. бағыттаушы кеңесі фирма ұжымына «Алтын қыран» сыйлығын және жоғары өндірістік деңгей мен өнім сапалылығы үшін берілетін «Үлкен алтын сына» сыйлығын фирма өнімін «Алтын сына» белгісімен шығару құқығымен қоса табыс етті. 1801 ж. Францияда іргесі қаланған Ұлттық өнеркәсіпке көмектесу ассоциациясы да «Алтын медалін» берді. 2003 ж. «АДМ Бизнес Консалтинг» Халықаралық одағының құрылтайшы кеңесі киім-кешек өндірісі саласының дамуына елеулі үлес қосқаны үшін «Сала озаты» сыйлығын тапсырды. Дереккөздер
Исатай ауылдық округі (Атырау облысы)

Исатай ауылдық округі — Атырау облысы Исатай ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамындағы жалғыз елді мекен әрі әкімшілік орталығы — Исатай ауылы. Атырау-Астрахан темір жол желісі бойына орналасқан. Электр, су, газ,телефон байланысымен толықтай қамтылған. Халқы 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1466 адамды (784 ер адам және 682 әйел адам) құрады. * Халықтың белсенді саны - 913, * жұмыс жасайтындар саны - 526, * зейнеткерлер - 156, * 18 жасқа дейінгі балалар саны - 572, * жалғызбасты қариялар - 8, * мүгедектер - 39, * жұмыссыздар - 47. Округ тұрғындары бір елді мекен Исатай ауылында топтастырылған. Сипаттамасы Исатай ауылдық округі оңтүстігінде Каспий теңізімен, солтүстігі мен шығысында Зинеден ауылдық округімен, батысында Құрманғазы ауданымен шектеседі. Орталығы - Исатай ауылы аудан орталығы Аққыстау ауылынан 101 шақырым, облыс орталығынан 183 шақырым қашықтықта орналасқан. Округтің жер аумағы - 101 903 га. Тарихы Еңбекшілер депутаттары Гурьев облыстық кеңесінің шешіміне сай, 1977 ж. Исатай селолық кеңесі құрылды. Кейіннен селолық кеңес 1993 ж. 28 желтоқсанда Қазақстан Республикасы Атырау облысы әкімінің шешімімен Исатай селолық округі болып қайта құрылды. Қазірде әкімшілік құрылым Исатай ауылдық округі деп аталады. Әлеуметтік нысандары Ауылдық округте Исатай орта мектебі, «Балбөбек» бөбекжай-балабақшасы, ауылдық клуб пен ауылдық кітапхана, дәрігерлік амбулатория, 5 орындық стационар, ЭЧ, ШЧ, ПЧ, «Транстелеком», «Қазақтелеком» мекемелері телефон байланысымен қамтылған (2018 ж.). Шаруа қожалығы мен кәсіпкерлік 7 жекеменшік дүкен, 2 тойхана, 1 техникалық қызмет көрсету орталығы халыққа қызмет көрсетіп отыр. Ауылдық округ халқының негізгі кәсібі - теміржол саласы болғанымен, жергілікгі тұрғындардың басым бөлігі қосалқы шаруашылық - мал өсіріп, оның өнімін тиімді пайдаланып келеді. Округте 7 шаруа қожалығы тіркелген, 1165 ірі қара, 606 түйе, 325 жылқы, 4019 қой-ешкі бар. Исатай селолық кеңесінің төрағасы, округ әкімдері: * 1977-80 жж. - Қабиболла Құспанов; * 1980-81 жж. - Шолпан Алсұлтанова; * 1981-91 жж. - Бақтығали Дөкенов; * 1991-98 жж. - Сағынғали Қапизов; * 1998-99 жж. - Әліби Хайдаров; * 1999-2013 жж. - Жарылғас Ғұбашұлы; * 2013 жылдан - Ұлбосын Хисым. Дереккөздер
Садид әд-Дин Мұхаммед әл-Ауфи

Садид әд-Дин Мұхаммед әл-Ауфи (шамамен 1172/76 ж.туған, Бұқара қаласы — өлген жылы белгісіз) — әдебиетші әрі тарихшы. Еңбектерін парсы және араб тілдерінде жазған. 1201 ж. Самарқандқа келіп, Хорезм шахының қарамағында ресми жолдауларды құрастыру жөніндегі жауапты хатшы қызметін атқарды. 1221 ж. моңғол шапқыншылығы кезінде Үндістанға қашқан. Ол “Лубаб әл-албаб” (“Жүректер өзекшісі”) атты поэзиялық антология жазған. 1223 ж. араб тілінде жазылған адамгершілік жөніндегі әңгімелер жинағы “Фарадж ба’ д аш-шидданы” (“Азаптан кейінгі тыныштық”) парсы тіліне аударуды аяқтады. 1228 ж. Дели сұлтандығының билеушісі Шамс әд-Дин Ильтутмиштің қоластына қызметке кірді. 1233 ж. өзінің негізгі еңбегі “Джавами’ әл-хикайат ва лавами’ ар-ривайатты” (“Жарқын тарих және әңгімелер жинағы”) парсы тілінде жазып бітірді. Еңбекте ежелгі дүние, ортағасырлық Шығыс, Византия халықтарының өмірінен алынған тәрбиелік мәні бар әңгімелер мен күлдіргі әңгімелер баяндалған. Жинақ екі мыңнан астам әңгіме, нақыл сөздерден тұрады. Дереккөздер:
Жібек жолы (Сарыағаш ауданы)

Жібек жолы (1993 жылға дейін – Полторацкое) — Түркістан облысы Сарыағаш ауданындағы ауыл, Жібек жолы ауылдық округі орталығы. Географиялық орны Аудан орталығы – Сарыағаш қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 15 км-дей жерде, Шыршық өзені бойында. Халқы Тарихы Іргесі 1864 жылы "Черняевка" ауылы болып құрылды. 1930 жылға дейін "Полторацкое" деп аталып келді. 1958 жылдан мақта өсірумен айналысатын "Красный восток" ұжымшарының орталығы болған. Ауыл 1991 жылдан "Жібек Жолы" ауылы аталады. 1997 жылдан оның негізінде ӨК, ЖШС, шаруа қожалықтары ұйымдастырылды. Инфрақұрылымы 2 орта мектеп, клуб, кітапхана, мәдениет үйі, емхана, кеден бекеті бар. Дереккөздер
Мұртаза Ғұбайдоллаұлы Рахимов

Рахимов Мұртаза Ғұбайдоллаұлы (7.2.1934 ж. т., Ресей, Башқортостан, Кугарчинск ауданы Таваканово ауылы) — Башқортостан Республикасының Президенті. Уфадағы мұнай техникумын (1956), мұнай институтын (1964) бітірген. 1956 — 60 ж. Уфа мұнай өңдеу зауытында оператор, 1964 — 76 ж. зауытта қондырғы бастығы, цех бастығының орынбасары, өндіріс бастығының орынбасары, бас инженердің орынбасары болды. 1976 — 90 ж. бас химик — бас инженердің орынбасары, бас инженер, зауыт директоры. 1990 ж. Башқұрт АКСР-і Жоғарғы Кеңесінің депутаты, 1990 — 93 ж. Башқортостан Республикасы Жоғарғы Кеңесінің төрағасы болды. 1993 жылғы 12 желтоқсаннан Башқортостан Республикасының Президенті. Рахимов Ресей Федералдық Жиналысы Федерация Кеңесінің (1993 — 2001), Ресей Федерациясы Мемлекеттік Кеңесінің мүшесі. Ол Ресей Федерациясы делегациясы құрамында және ел басшысы ретінде Қазақстанда бірнеше рет ресми сапармен болды. Рахимов көптеген ордендермен, медальдармен марапатталған. Дереккөздер Толықтыру
Ақбастау ауылдық округі (Жамбыл облысы)

Ақбастау ауылдық округі – Жамбыл облысы Жамбыл ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Бірлесу-Еңбек, Шоқай ауылдары кіреді. Орталығы – Бірлесу-Еңбек ауылы. Жер көлемі 3185,92 га. Ақбастау деген кезінде үлкен бастау болған. Ауыл тұрғындары оны егістікті суару үшін пайдаланған. Аса өзенін бойлап орналасқан ауыл Ақбастау жазығында отыр. Осы округтегі екі ауыл Үлкен Аса мен Кіші Аса өзендерінің ортасында қоныстанған. Ауылдық округте канал қаздыруға себепші болған адамдардың атымен аталатын Мейірман каналы және Қошан каналы бар. Бірлесу-еңбек ауылы Абай, Есімов және Жапарбеков көшелерінен тұрады. Ауылда "Бірлесу-Еңбек" орта мектебі, Бірлесу-Еңбек мешіті және ауылдық кітапхана мен ауылдық аурухана бар. Дереккөздер
Құрманәлиев Қарықпай

Құрманәлиев Қарықпай (20.5.1942 ж.т., Қырғызстан, Балықшы ауд. Рыбачье кенті) – экономика ғылым докторы (1997), профессор (1999). Алматы халық ш. институтын (1966, қазіргі Қазақ экономика университеті) бітірген. Бүкілодақтық ғылым-зертеушы институтында аға ғылым қызметкер (1966–1975), Қазақстан ғылым академиясының Экон. институтында аға ғылым қызметкер (1976–87), бөлім меңгерушісі (1988–94), ҚазҰПУ-да кафедра меңгерушісі (1997–2000) болды. 2001 жылдан профессор болып қызмет атқарады. «Тұтынушылық сұраныстың дамуы» деген тақырыпта доктор диссертация қорғады. 60-тан астам ғыл. жарияланымның, оның ішінде 15 монографияның авторы. Дереккөздер
Кеңөзек ауылдық округі

Кеңөзек ауылдық округі — Атырау облысы Атырау қалалық әкімдігіне қарасты әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамындағы жалғыз елді мекен әрі әкімшілік орталығы – Тасқала ауылы. Халқы 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 9012 адамды (4692 ер адам және 4320 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Көздіқара ауылдық округі

Көздіқара ауылдық округі — Атырау облысы Қызылқоға ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Қоныстану, Бүйрек, Қосқұлақ ауылдары кіреді. Орталығы – Қоныстану ауылы. Сипаттамасы Көздіқара ауылдық округі, Атырау облысының солтүстік шығысында орналасқан. Шығысында ауданның Ойыл, оңтүстігінде Қызылқоға және Жамбыл, батысында Тасшағыл ауылдық округтерінің, солтүстігінде Батыс Қазақстан облысының жерлерімен шектеседі. Облыс орталығы Атырау қаласынан 350 км, ең жақын темір жол бекеті Сағыз стансасынан 170 км, аудан орталығы Миялы ауылынан 50 км қашықтықта орналасқан. Ауылдық округ территориясының жер көлемі: -95782 га, ауыл-шаруашылық алқабы - 92281 га. Оның ішінде: жайылымдық жер - 83674 га, шабындық жер - 8507 га, егістік жер көлемі - 100 га. Тарихы Көздіқара ауылдық округі 1920 жылдың 12 қазанынан құрылғанынан бастап 1944 жылға дейін Орал облысының Тайпақ ауданының құрамында болды. 1944 жылдың 1 маусымынан Гурьев облысының Қызылқоға ауданына қарады. Көздіқара Ойыл өзенінің бір саласы, бұрынғы замандарда өзек бойының өр жерлерінде жерасты қайнар көздерінің суы бұрқылдап фонтан тәрізді атқылап жатқан кездері болыпты. Сол кезеңде осыны көрген жергілікті халық “көзін қара”, “көзді қара” осыдан өзек Көздіқара болып аталып кеткен. Ауылдық кеңеске осы өзек бойындағы орналасқан ауылдар қараған соң, жергілікті атқарушы органның да атауы Көздіқара ауылдық округі деп аталған. Халқы 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1698 адамды (893 ер адам және 805 әйел адам) құрады. * еңбекке жарамдысы - 912 * жұмыс жасайтыны - 426 * жұмыссыздар - 242 * зейнеткерлер - 234 * мүгедектер - 42 * аз қамтылғандар - 128 * балалар саны - 859 * «Ардақты Ана» – 16 * «Алтын Алқа» иегері - 7 * «Күміс Алқа» иегері - 28 Шаруа қожалықтары 15 шаруа қожалығында 75 адам тұрақты еңбек етсе, 15 адам жеке кәсіпкерлікпен айналысты. Дереккөздер
Бигүл Адамқызы Жетпісбаева

Бигүл Адамқызы Жетпісбаева – (6.10.1955,Шығыс Қазақстан облысы Жарма ауданы Жаңғызтөбе ауылы филология ғылымдарының докторы (1999), професор (2001). Қысқаша өмірбаяны * 1977 - Қазақ мемлекеттік қыздар педагогика институтын бітірген. * 2001 - Алматы мемлекеттік университетін (қазіргі ҚазҰПУ) бітірген. * 1992 - аспирантурасын бітірген. * 1977 – 1989 - «Қазақ Совет энциклопедиясында» ғылыми редактор * 1992 – 2003 - ҚазҰПУ-де оқытушы, аға оқытушы, доцент, професор * 2003 – 2006 - кафедра меңгерушісі қызметтерін атқарған. * 2006 жылдан ҚР Президенті жанындағы Мемлекеттік басқару академиясында зерттеу орталығының меңгерушісі. Ғылыми еңбектері * «Әдебиет қозғалысындағы символ (қазақ әдебиеті материалында)» деген тақырыпта докторлық диссертация қорғаған. * 100-ден астам ғылыми жарияланымның, оның ішінде 2 монографияның авторы. Дереккөздер
Садовое (Осакаров ауданы)

Садовое — Қарағанды облысы Осакаров ауданындағы ауыл, Садовый ауылдық округі орталығы. Географиялық орны Аудан орталығы – Осакаровка кентінің оңтүстік-батысына қарай 45 км-дей жерде, Үлкен Құндызды өзенінің сол жағалауында орналасқан. Халқы Тарихы Іргесі 1954 жылы тың және тыңайған жерлерді игеруге байланысты қаланған. 1954—96 жылдары сүт өндіретін “Теміртау” кеңшарының орталығы болған. Ауылда ЖШС, шаруа қожалықтары жұмыс істейді. Ең жақын темір жол стансасы — Осакаровка (57 км). Дереккөздер
Ақбұлым ауылдық округі

Ақбұлым ауылдық округі – Жамбыл облысы Жамбыл ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Ақбұлым ауылы кіреді. Орталығы – Ақбұлым ауылы. Жер телімі 2200 га. Ауылдық округте Бесбаев атындағы орта мектеп, "Балауса" балабақшасы, дәрігерлік амбулатория, ауылдық клуб, кітапхана, әртүрлі сәндік ағаштары егілген сәндік саябақ бар. Ауылдық округ аумағында Бұхарадан Алматыға газды айдайтын, сақтайтын Тараз Газ Құбырлары Желісі басқармасы орналасқан. Ауыл маңы табиғаты Базарбай каналы ауылдың жоғарғы жағынан ағып өтсе, Төрекелді каналы ауылдың төменгі жағымен ағып өтеді. Төрегелді каналына қысы-жазы ауылдың басындағы үлкен бұлақтан (беларық) су құйылып тұрады. Алатаудың сілемі Қарасай шатқалының етегінде, теңіз деңгейінен 670 м. биіктікте Базарбай және Төрекелді (Байзақ датқаның ұрпақтары) - ХІХ ғасырдың ортасында егін егіп, отырықшылыққа үйрету мақсатында Талас өзенінен бұрып екі беларық қаздырған. Каналдардың суымен қазіргі кезде Тараз қаласының қант, кірпіш зауыттары маңындағы және Жамбыл ауданының Ақбұлым ауылы, Байзақ ауданының егістіктері толығымен суарылады. Қамысты бұлақ - тау шатқалының ішінде жан-жағын қамыс басқан бұлақ суы көбейе келе "Қамысты көл" атанған, қазіргі кезде суы тартылған, бірақ, бұлақ ағып жатыр. Сарыбұлақ - (бұлақ маңы сары тастар, жері сарғыш болғандықтан осылай аталған) суы мол бұлақ, бұлақ маңында шаруа қожалығы алма бағын өсіріп отыр. Ақыртас - құрылысы бітпей қалған тарихи орын. Ботамойнақ үңгірі - бұл да тарихи орын. Ботамойнақ үңгіріндегі сызбалар ма, әлде таңба ма деген сұраққа жауап іздесек, бұл Орхон-Енисей жазбаларынан ерте пайда болған жазбалар болуы мүмкін. Бұл жазбалар және үңгір түбінен шыққан заттар кешенді зерттеуді қажет етеді. Жетітөбе сақ патшаларының қорғандары - бір сызықтың бойындағы жеті қорған, кезінде ұрланған, тоналған қорымдар. Қамыстыбұлақ шатқалы - зерттелмеген орын. Шатқалдың жартастарында жирафтың, тотықұс пен бегемот, жыланның тасқа қашап салынған суреттері айқын көрінеді. Сонда тропикалық және саваннаның жануарларының суреті біздің жерде қайдан жүр?... Қарауылтөбе - ол төбе жаугершілік заманда белгі беру төбесі болуы мүмкін. Қарасай шатқалы - ауыл маңындағы ашық аспан аясындағы мұражай десе болғандай, тау шатқалында ертедегі ата-бабалар салған адамдар мен түрлі жан-жануарлардың көне суреттерін көруге болады. Дереккөздер
Леонид Дмитриевич Ремез

Леонид Дмитриевич Ремез (5 наурыз 1930 жылы туған, Украина, Кировоград облысы Подвысокое ауылы) – қоғам қайраткері. Өмірбаяны * Уман ауыл шаруашылығы институтын (1954) бітірген. * КОКП ОК жанындағы Жоғары партия мектебін (1962) бітірген. * 1954 – 60 жылы Жамбыл ауданында бас агроном * 1960 – 62 жылы партия мектебінің тыңдаушысы * 1962 – 65 жылы Жамбыл аудандық партия комитетінің 2-хатшысы * Қордай территориялық өндірістік ауыл шаруашылығы басқармасының бастығы * 1965–70 жылы Жуалы ауданы партия комитетінің 1-хатшысы * 1970 – 88 жылы Жамбыл облыстық атқару комитеті төрағасының орынбасары * Жамбыл облыстық агроөнеркәсіп комитетінің төрағасы * 1988 – 90 жылы Жамбыл облысы нан өнімдері бірлестігінің төрағасы қызметтерін атқарған. Жетістіктері * Еңбек Қызыл Ту ордені * «Құрмет белгісі» ордені * Жамбыл облысының құрметті азаматы. Дереккөздер
Көктоғай ауылдық округі

Көктоғай ауылдық округі — Атырау облысы Индер ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамындағы жалғыз елді мекен әрі әкімшілік орталығы — Көктоғай ауылы. Ауылдық округтің құрамына кірген Мұқанәлі ауылы 2007 жылдан бастап Көктоғай ауылының құрамына енгізілген. Халқы 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 2465 адамды құрайды. Әкімдері * Әзен Өтеу 1994-2011 * Мәмбетқали Құсайынов 2011-2023 * Қайрат Табылдиев 2023- Дереккөздер
Құдайберген Күнтаев

Құдайберген Күнтаев(1903, Қырғызстан, Жалалабад қаласы – 1958, Арыс ауданы) – Социалистік Еңбек Ері (1.12.1949). Өмірбаяны 1944 жылға дейін Өзбекстанның өндіріс орындарында жұмысшы, қызметкер болып істеді. 1944 жылдан Қызылқұм және Бөген аудандарының кеңшарларында қой фермасының меңгерушісі болды. Марапаттары Ленин, Еңбек Қызыл Ту ордендерімен, медальмен марапатталған. Сілтемелер
Галина Григорьевна Герман

Галина Григорьевна Герман (20.6.1964 ж. туған, Ленинск селосы) – журналист. Шымкент педагогикалық институтын бітірген (1985). Еңбек жолын М.Мәметова атындағы №35 мектепте орыс тілі мен әдебиетінің мұғалімі болып бастаған. 1990 ж. журналистикаға ауысып, «Спутник молодежи» газетінің тілшісі болды. 1991 – 2004 ж. «Панорама Шымкента» газетінің тілшісі, аға тілшісі, бөлім меңгерушісі қызметтерін атқарды. Одан кейін «Судьба» газетінің редакторы, «Своя газетаның» тілшісі болды. 2004 жылдан «Рабат» газетінің редакторы. Ол құқық қорғау, денсаулық сақтау, ұлттық мәдениет орталықтарының жұмыс барысы, ұлтаралық келісім тақырыптарына қалам тартып жүр. Ол президенттің «Творчестволық ізденісі үшін» грантының иегері (1996). Дереккөздер
Сырдария (Арыс қалалық әкімдігі)

Сырдария (2011 жылға дейін – Задария) — Түркістан облысы Арыс қалалық әкімдігі, Қожатоғай ауылдық округі құрамында болған ауыл. Арыс қаласының құрамына енгізілуіне байланысты 2023 жылы таратылды. Бұрынғы Сырдария ауылдық округі орталығы. Географиялық орны Арыс қаласынан батысқа қарай 2 км-дей жерде орналасқан. Халқы Тарихы Іргесі 1940 жылы «Задария» қаракөл кеңшарының орталығы болып қаланды. 1962 жылы мемлекеттік асыл тұқымды қаракөл қой зауыты болып қайта құрылды. 1996 жылдан «Задария» ӨК, А.Құлжабаев атындағы мемлекеттік қазыналық «Задария» асыл тұқымды қаракөл қой зауыты болып аталды. Инфрақұрылымы 2 орта мектеп, 1 емхана, 3 фельдшерлік-акушерлік пункт, 4 ӨК, 16 шаруа қожалықтары жұмыс істейді. Ауылдан Cоциалистік Еңбек Ері Б.Шүкірбеков, Ленин, Еңбегі Қызыл Ту ордендерінің иегері А.Құлжабаев шыққан. Дереккөздер
Көптоғай ауылдық округі (Атырау облысы)

Көптоғай ауылдық округі — Атырау облысы, Құрманғазы ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Көптоғай, Балықшы ауылдары кіреді. Орталығы – Көптоғай ауылы. Халқы 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1138 адамды (599 ер адам және 539 әйел адам) құрады. Тарихы Округ ауданның батысында Қиғаш, Долинка өзендерінің аралығында орналасқан. Ертеден балық шаруашылығымен айналысқан бұл өңір тұрғындары соғыстан кейінгі жылдары егіншілікпен айналысты. Бұл жерде 1938 жылы Кордуан ауылдық кеңесі құрылған. Соғыстан кейін Панфилов атындағы колхоз құрылып, балықшылар өз кәсіптерімен айналысқан. 1968 жылы Құрманғазы атындағы совхоздың №3 ферма орталығы болып, қайта құрылып тұрғындар Дыңғызыл ауылдық округіне қарады. 1977 жылы маусым айында Республика Министрлер Кеңесінің Қаулысымен Көптоғай жеміс-жидек, сүт совхозы құрылып, сол жылдың аяғында Көптоғай селолық кеңесі өз қызметін бастады. Инфрақұрылымы Қазір ауылдық округте орта мектеп, балабақша, медпункт, байланыс бөлімшесі бар. 14 шаруа қожалықтары, 6 сауда нүктесі, Қиғаш езенімен өтетін жүзбелі паром жұмыс жасайды. Округтегі тарихи және мәдени ескерткіштер * Ұлы Отан соғысында қаза тапқан жерлестерге қойылған обелискі * Сапура Елеусінова тұрған үйдегі мемориалдық тақта Дереккөздер
Ақылбек Қабиұлы Ахметов

Ақылбек Қабиұлы Ахметов(1948 жылы туған, Атырау облысы , Теңіз ауданы, Зормата ауылы ) – физик-ғалым, физика ғылымының докторы(1997). *Нью-Йорк ғылым академик мүшесі (1994). *ҚазМУ-ды бітірген (1971). *1971 – 1993 жылдары Атырау педагогика институтында оқытушы, деканның орынбасары, кафедра меңгерушісі, 1993 – 1996 жылыдары Атырау педагогика институты Ақтау бөлімшесінің ректоры, 1996 – 2005 жылдары АқтМУ-дың проректоры, кафедра меңгерушісі, 2005 жылдан Ақтау «Қайнар» оқу- ғылыми кешені президенті. Қазақстан жаратылыстану ғылымдары академиясының академигі, осы академияның әл-Фараби алтын медалімен марапатталған, Қазақстан білім беру ісінің үздігі. Дереккөздер
Аққұм ауылдық округі

Аққұм ауылдық округі: * Аққұм ауылдық округі – Жамбыл облысы Талас ауданындағы әкімшілік бірлік. * Аққұм ауылдық округі – Қызылорда облысы Арал ауданындағы әкімшілік бірлік. * Аққұм ауылдық округі – Қызылорда облысы Жалағаш ауданындағы әкімшілік бірлік. * Аққұм ауылдық округі – Түркістан облысы Төле би ауданындағы әкімшілік бірлік. * Аққұм ауылдық округі – Түркістан облысы Отырар ауданындағы әкімшілік бірлік.
Құрманәлиев Мүсірепбек

Құрманәливе Мүсірепбек (10.6.1943 ж.т., Түркістан облысы Түлкібас ауданы Көктерек а.) – химия ғылым доктор (1994), проф. (1995). Қазақ Ұлттық инжинерия академиясының корр. мүшесі (1997). ҚР Білім беру ісінің үздігі (1995). ҚазМУ-ды (1970, қазіргі ҚазҰУ) бітірген. Жамбыл жеңіл және тамақ өнеркәсібі технологиясы институтында (қазіргі Тараз мемлекеттік университеті) аға оқытушы, доцент, кафедра меңгерушісі (1974–84), ҚазҰУ-да доцент, кафедра меңгерушісі, деканның орынбасары (1984–94), Алматы технология институтында декан (1994–95), проректор (1995–2001), Халықаралық қазақ-түрік университетінің 1-вице-президенті (2001–03), Алматы технология университетінде декан (2003–06) болды. 2006 жылдан ҚазҰУ-да профессоры, ғылым жұмыстар жөніндегі проректоры қызметтерін атқарады. «Новые селективные полимеры на основе краун-эфиров и их производных» деген тақырыпта доктор диссертация қорғады. 300-ден астам ғыл. жарияланымның, 1 монографияның авторы, 30 авторлық куәлік пен патенттің иегері. Дереккөздер
Садриддин Айни

Садриддин Айни, Садриддин Саидмұрад-заде (27.4.1878, Гиждуван қаласы маңындағы Соктара қыстағы — 15.7.1954, Душанбе) — тәжік ақыны, ғалым, қоғам қайраткері. Тәжікстанның еңбек сіңірген ғылым қайраткері, Өзбекстан ғылым академиясының құрметті академигі (1943), Тәжікстан ғылым академиясының алғашқы президенті (1951). Бұхара медреселерінде білім алған, тәжік, өзбек тілдерінде қатар жазған. Өлеңдері 1894 жылдан жариялана бастады. “Айна”, т.б. мерзімді баспасөз беттерінде ағартушылықты насихаттаған “Жастарға” (1914), “Жерді сатпаңдар” (1916), т.б. өлеңдері, мақалалары жарияланды. Үкімет тарапынан қуғынға ұшыраған Садриддин 1915 — 16 ж. Бұхарадан кетеді. 1917 ж. қамауға алынады. 1919 — 20 ж. алғашқы тәжік журналы “Революция жалынын” шығаруға атсалысты. Садриддиннің журналда жарық көрген мақалалары тәжік публицистикасының қалыптасуына септігін тигізді. “Бұхара жендеттері” (1920) атты алғашқы прозалық шығармасында Бұхараның ескі тәртібін әшкерелесе, “Одина” (1924) повесі арқылы шебер суреткер екенін танытты. “Дохунда” (1927 — 28 ж. жазылып, 1930 ж. жарық көрген) және “Құлдар” (1934, қазақ тілінде 1953) романдарында тәжік халқының бір ғасырға жуық өмірі мен күресі бейнеленген. “Өсімқордың өлімі” (1939 — 53) повесінде байлығынан айырылған сараңның өлімі арқылы қоғамдық құрылымның күйреуін меңзеді. Соғыс жылдарында Садриддин публицистикалық өткір мақалалар мен тарихи көркем очерктер жазды (“Тәжік халқының батыры Темір Мәлік” 1944; “Муканна көтерілісі” 1944, т.б.). 1948 жылдан “Естеліктер” атты автобиографиялық романын жазды (1 — 4-кіт., 1950 ж. КСРО Мемлекеттік сыйлығы; қазақ тілінде 1951). Бұл шығармада 19 — 20 ғасырлар аралығындағы Бұхара қауымының тұрмыс-салты, саяси өмірі, тәжік ағартушыларының бейнесі суреттелген. Садриддин — “Маңғыт әулеті әмірлерінің тарихы” (1923), “Тәжік әдебиеті үлгілерінің антологиясы” (1 — 3-бөлімдер, 1926) сияқты тарихи, әдеби еңбектердің, Рудаки, Фирдауси, ибн Сина, Сағди, Науаи, Васифи, Бедил, т.б. жайындағы очерктер мен монографиялардың авторы. 3 рет Ленин орденімен, 2 мәрте Еңбек Қызыл Ту орденімен марапатталған. Дереккөздер:
Кудряшов ауылдық округі

Кудряшов ауылдық округі — Атырау облысы, Құрманғазы ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Арна, Кудряшов, Жаңаауыл ауылдары кіреді. Орталығы – Кудряшов ауылы. Орналасуы Кудряшов ауылдық округі 1937 жылы құрылған. Округ оңтүстүгінде Ресей Федерациясының Астрахан облысымен, Жаңаталап (бұрынғы Киров), шығысында Сафон, батысында Байда ауылдық округтерінің және Ресей Федерациясының жерлерімен шектеседі. Округ аудан орталығынан 50 км қашықтықта орналасқан. Жер көлемі 6568 га. Халқы 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 2272 адамды (1143 ер адам және 1129 әйел адам) құрады. Округ көлемінде әр түрлі ұлттар мекен етеді: қазақ, орыс, қарақалпақ, кәріс. Негізгі округ тұрғындары ескі Жанбай ауылынан қоныс аударып келгендер. Ежелгі тарихы Аталған округтің орналасқан жерін бұрын Қиғаш өзенінің суы басып жатқандықтан, халықтың мұнда қоныстану мүмкіндігі болмаған. 1917 жылы Қазан төңкерісінен кейін азғана үйлер тұрған. Ертедегі тұрғылықты жер атаулары: «Қырық үйлі», «Тәрбай», «Тұңғыш», «Дамбы», «Өтініскі» шағын ауылдары болатын. Қоныстанған халықтың негізгі кәсіпшілігі балықшылық. 1918 жылы «Тәрбай» кеңесі құрылып, оның құрамына «Тәрбай», «Қырықүйлі» ауылдары кірген. Кеңес төрағасы болып Әблихат Ахметов сайланған. 1922 жылы «Тәрбай», «Сафон» кеңестері қосылып, «Бірлік» кеңесі аталған. 1932 жылы «Бірлік» советі - «Бірлік» және «Сафон» кеңестері болып екіге бөлінеді. «Бірлік» кеңесі «Қырықүйлі» ауылы және «Тәрбай» ауылында ұйымдасқан «Тұңғыш» колхозы мен «Утеры» ауылында ұйымдасқан «Қызыл Таң» колхозы кіреді. 1932-1937 ж.ж. «Бірлік» советі «Кудряшов» кеңесі болып аталады. Инфрақұрылымы Округте «Ақсу-Қиғаш», «Бисембай», «ММС-Арна» жауапкершілігі шектеулі серіктестіктері, Құрманғазы инспекция бөлімі, 1 ауылдық дәрігерлік амбулатория, 1 фельдшерлік пункт, орта мектеп, балабақша, ауылдық клуб, 8 жеке шаруа қожалықтары, 13 жеке кәсіпкер, наубайхана, 2 шаштараз, 2 тігін шеберханасы, 1 ағаш өңдеу шеберханасы, 1 компьютерлік қызмет көрсету орны бар. Округ әкімдері * 1996-1997 жж. Жеткеншек Өтепбергенов, * 1997-1998 ж. Зоя Васильевна Козлова, * 1998-1999 ж. Есендос Молдашов, * 1999 ж. Сергей Түсекеев, * 1999-2002 жж. Уағап Айтпаев, * 2002-2009 жж. Сақтапберген Ертелеуов, * 2009-2012 жж. Зауре Ертаева, * 2012 жылдан Сақтапберген Ертелеуов Округтегі тарихи және мәдени ескерткіштер * Ұлы Отан соғысында қаза тапқан жерлестерге қойылған обелискі * К.И.Кудряшовтың мүсіні * Шайхы Әбішев тұрған үйдегі мемориалдық тақта Дереккөздер
Серік Амангелдіұлы Байдурин

Серік Амангелдіұлы Байдурин(1949 жылы туған) – медицина ғылымның докторы (1992). Қарағанды мемлекеттік медицина институты (1972, қазіргі Қарағанды мемлекеттік медицина академиясы) мен Мәскеу қаласындағы Орталық гематология және қан құю ғылыми-зертеу институтының аспирантурасын бітірген (1980). Павлодар облысы Ермак (қазіргі Ақсу) ауданғы ауруханасында және Павлодар қаласындағы облыстық ауруханада дәрігер-терапевт (1972–1976), Қарағанды мемлекеттік медицина институтында аға лаборант, (1976–1977), ассистент (1980–1987), доцент (1987–1988) болды. 1997 жылдан Оңтүстік Қазақстан медицина академиясында кафедра меңгерушісі қызметін атқарады. «Лимфосаркомы: клиника-морфофункциональные характеристики» деген тақырыпта докторлық диссертация қорғады. Байдурин 63 ғылыми еңбектің, оның ішінде 1 монографияның авторы. Дереккөздер
Есбол ауылдық округі (Индер ауданы)

Есбол ауылдық округі — Атырау облысы Индер ауданындағы әкімшілік бірлік. 2007 жылға дейін Кулагино ауылдық округі деп аталған. Округ аумағы - 200 472 га. Тұрғын үй саны - 967. Әкімшілік құрамы Құрамына Есбол, Ынтымақ ауылдары кіреді. Орталығы – Есбол ауылы. Елеусін ауылы 2007 жылдан бастап Есбол ауылының құрамына енгізілген. Халқы 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 4426 адамды құрайды. 2022 жылғы ақпарат бойынша округтегі халық саны 5127 адамды құрайды. Оның ішінде қазақтар - 5044, орыстар - 60, татарлар - 4, басқалары - 19. Дереккөздер
Ақсай ауылдық округі (Жамбыл облысы)

Ақсай ауылдық округі – Жамбыл облысы Жуалы ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Диқан, Қайрат ауылдары кіреді. Орталығы – Қайрат ауылы. Аумағы 64,20 шаршы шақырым. Ауыл шаруашылығына жарамды жері 54,45 га. 147 шаруа қожалығы құрылған. Егіншілік пен мал шаруашылығы дамыған. 2 орта мектеп, кітапхана, пошта байланысы, мұражай жұмыс істейді. Дереккөздер
Зина Зиябекқызы

Зина Зиябекқызы (17.1. 1952 жылы туған, Төле би ауданы Қызыл әскер ауылы) – сауыншы. 1967 жылдан 1 май кеңшарының «Комсомолдың 50 жылдығы» жастар бригадасында сауыншы болып істеді. 1970 – 75 жылдары облыстық кеңестің депутаты, 1980 жылы және 1985 жылы екі мәрте Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің депутаты болып сайланды. «Құрмет белгісі» (1976), Еңбек Қызыл Ту ордендерімен (1981), Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамотасымен (1981) марапатталған. Сілтемелер
Қараарна ауылдық округі

Қараарна ауылдық округі — Атырау облысы Жылыой ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамындағы жалғыз елді мекен әрі әкімшілік орталығы – Шоқпартоғай ауылы. 2004 жылы округ құрамында болған Ащысай ауылы таратылған. Халқы 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 3110 адамды (1621 ер адам және 1489 әйел адам) құрады. Тарихы 30-жылдардың басында округ аумағында алғашқы құрылған серіктестер Жаңажол, Алға, Қазақстан, Қызылтаң, Ақтайлақ, Қарасу, Қызыл Дихан, Еңбек, Тереңөзек, Қожайғыр деп аталған. Серіктестіктер 1939-1940 жылдары "Жаңажол, "Қазақстан", "Андреев", "Үшінші бесжылдық", ұжымшарларына бірігеді. 1950-51 жылдары ұжымшарлар ірілендіріліп, "Қазақстан" және А.Андреев атындағы ұжымшарлар құрылды. 1954 жылы екі ұжымшар біріктіріліп "Қазақстан" ұжымшары құрылды. Әлеуметтік нысандары Округте орта мектеп, емхана, кітапхана, байланыс бөлімшесі халыққа қызмет көрсетеді. Дереккөздер
Алтын Ибрагимқызы Ружева

Алтын Ибрагимқызы Ружева – (1928 жылы туған, Ақтөбе облысы Байғанин ауданы – 1990) актер 1946 жылы Алматыдағы киноактер мектебіне түсіп, өнер жолын Жамбыл облысы қазақ драма театрында бастады. 32 жыл бойы сахна төрінде басты рөлдерде ойнады. Ол Алтын Островскийдің «Жазықсыздан жапа» спектакліндегі Кручининаны, М.Әуезовтің «Айман – Шолпанында» – Айман, «Еңлік – Кебегінде» – Еңлік, «Қара қыпшақ Қобыландыда» – Қарлыға, Ғ.Мүсіреповтің «Ақан сері – Ақтоқтысында» – Ақтоқты, С.Мұқановтың «Ботагөзінде» – Ботагөз образдарын шеберлікпен тұлғалап, сахнаға шығарды. Ш.Айтматовтың «Ана – Жер-Ана» спектакліндегі Толғанай образын тамаша ойнап, лауреат атанды. Еңбегі Ружева өзінің сахнадағы көріктілігімен, дауыс ырғағының жылдамдығымен, режиссерлік ойын дамыта білетін даралығымен ерекшеленді. Оның сахнадағы келісті жүріс-тұрысы арқылы да көркем көріністерді мейлінше жарқыратып шығаратын. Ол алуан қырлы шеберлігі арқасында көбінесе басты рольдерді ойнап, қайталанбас мол мұра қалдырды. Жетістіктері 1966 жылы Қазақ ССР-інің еңбек сіңірген артісі», ал 1976 жылы Қазақ ССР-інің халық артісі атақтарын алды. Сілтемелер * Театр * Спектакль * Драма Дереккөздер