kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Николай Григорьевич Разживин

Николай Григорьевич Разживин - партия және совет қызметкері, генерал-майор. 1940 жылдан КПСС мүшесі. Боготол қаласындағы пойезддардың машинистерін даяарлайтын транспорт-техникалық мектепті, Өскемен педогогикалық институтын бітірді. 1940 жылға дейін Қызыл Армияда қызмет етті. 1940-1941 ж. Шымкент станциясында депо мүшесі. 1942 жылдан 1951 жылға дейін Шымкент облысы ішкі істер басқармасында, кейіннен Мемлкеттік қауіпсіздік басқармасында істеді. 1951-1954 ж. Мемлекеттік қауіпсіздік министрлігінің Жамбыл облысы басқармасында бөлім бастығы, 1954-1960 ж. Мемлкеттік қауіпсіздік комитетінің Шығыс Қазақстан облыс басқармасының бөлім бастығы, басқарма бастығының орынбасары, басқарма бастығы болды. 1960-1963 ж. Қазақ ССР Министрілігі Советі жанындағы мемлкеттік қауіпсіздік комитеті басқармасының бастығы, ал 1963-1970 ж. осы комитеттің Қарағанды облыс басқармасының бастығы болды. 1970 жылдан Қазақ ССР Министрлігі Советі жанындағы Мемлкеттік қауіпсіздік комитеті председателінің орынбасары. Дереккөздер
Стьепан Радич

Стьепан Радич - хорват қоғам және саяси қайраткері, публицист. Чех, орыс және француз баспасөзінде істеді. 1904 ж. туысы А.Радичпен бірге Хорват шаруалар партиясын құрды. "Шаруалар құқығы" теориясын , аграризм теориясын дамытты. 1924 ж. КСРО - да болып Шаруалар интернациолына кірді. 1925 ж. корольдық Югославияда буржуазиялық үкімет министрі болды. Дереккөздер
Лактоальбумин

Лактоальбумин (латынша lactis - сүт және albumen - ақуыз) - сүт құрамында болатын ақуызды зат. Молекулалық массасы 65000. Құрамы мен алынуы Лактоальбуминнің құрамында 52,19% көміртек, 7,18% сутек, 23,13% оттек, 15,9% азот, 1,9% күкірт болады. Суда, қышқылдар мен сілтілердің әлсіз ерітінділерінде ериді. Лактоальбумин сүтті күкірт қышқылы, аммониймен қанықтыру арқылы алынады. Сиыр сүтінде 0,4-0,5% лактоальбумин болады. Қолданылуы Лактоальбумин итальян сүт тағамы - рикоттаның негізгі ингредиенттерінің бірі және басқа да халықтардың кейбір сүт тағамдарын жасауда қолданылады.. Дереккөздер
Александр Федорович Лазурский

Александр Федорович Лазурский (1874 жыл 12 сәуір, Переяслав - 1917 жыл 12 наурыз, Петербург) - орыс психологы. Өмірі Петроградтағы Психоневрология институтының профессоры. Ресейдегі эмпирикалық психологияның көрнекті өкілдерінің бірі. Лазурский табиғи эксперимент деп аталатын психологиялық тәсіл ойлап тапты. Бұл тәсіл педагогика және бала психологиясы салаларында кеңінен таралды. «Жалпы және эксперименталды психология» т.б. еңбектерінде психология философия емес, биологиялық ғылым болуы тиіс деп санайды. Ол характерология мен адамның жеке басына классификация жасау мәселелерімен шұғылданды. Лазурский адамның мінез-құлқы қатынастардан байқалады деген идея ұсынып, оны адамның жеке басы психикалық функцияның жиынтығы деп түсінетін дәстүрлі ұғымға қарсы қойды. Дереккөздер
Антонин Заптоцкий

Заптоцкий Антонин (чех. Antonín Zápotocký; 19 желтоқсан, 1884 жыл, Кладно, Австро-Венгрия — 13 қараша 1957 жыл, Прага, Чехословакия) —Чехословакияның мемлекет және саяси қайраткері, 1948-53жж Чехословакия премьер-министрі және 1953-57жж Чехословакия президенті қызметін атқарған. Жұмысшы қозғалысының қайраткері, Л.Запотоцкийдің баласы. Жазушы. Ерте қызметі Орталық Комитетінің мінберінде (1948); сол жақтан Швермова, Сланский, Готвальд, Запотоцки, Носек.]] 1894 жылы19 желтоқсанда Кладно ауданында, чехтық социал-демократ Ладислав Запотоцкий(1852—1916) отбасында дүниеге келген. Тас қашаушы болып жұмыс істеген (1898-1905жж). 1902-21жж Чехословакия социал-демократиялық жұмысшы партиясының мүшесі болған. 1909ж. бастап социал–демократиялық партияның маркстік сол қанаты басшыларының бірі болды. Коминтерннің 2-конгресінде партия делегациясын басқарды (Мәскеу, 1920ж.),онда В.И.Ленинмен кездесті. Желтоқсан саяси стачкасын (1920ж.) ұйымдастырушылардың бірі, Кладно революциялық комитетінің төрағасы болды. 1921ж Чехословакия коммунистік партиясының (ЧКП) негізін салушылардың бірі , Орталық Комитеттің бас хатшысы болған. Чехословакия Коммунистік партиясы құрылған кезден бастап (1920ж. мамыр) ОК мүшесі, 1922–25жж Чехословакия Коммунистік партиясының Бас хатшысы. Коминтерннің 6 – конгресіне қатысты. Соңғысында КИАК мүшесі болып сайланды. Чехословакия Коммунистік партиясына тыйым салынғаннан кейін (1939 жыл қазан) оның астыртын ОК-нің мүшесі. Гитлершілдер тұтқындап (1939 жылы 11 сәуір), түрмеге жапты, лагерьде ұстады, онда ол астыртын жұмыстарға қатысты. Қызмет жолы ]] 1948-53жж Чехословакия премьер-министрі. Ол ел экономикасының салаларын мемлекеттендіру, ауыл шаруашылығын ұжымдастыру, қуғын-сүргін жүргізу (мысалы, 1952ж. Рудольф Сланский процесі) істеріне қатысқан. 1953 жылы наурызда Чехословакия президенті және Чехословакия Коммунистік партиясының төрағасы Клемент Готвальд қайтыс болғаннан кейін ол ел президенті қызметіне кірісті. Оның тұсында Готвальдтың саяси бағыты жалғасты, қуғын-сүргінге ұшырағандар ақталмады, репрессиялар тоқтаған жоқ. Запотоцкий ұжымдастырудың жеделдетілген бағытына және мемлекеттік органдардың партиялық органдарға басымдылығына қарсы болды, ЧКП ОК бас хатшысы Антонина Новотныймен қарама-қайшылық пікірлері туындады. Запотоцкий 1955ж. Египетке қару-жарақ жеткізу жөніндегі шартқа қол қойып, араб әлемі мен социалистік лагердің жақындасуын туындатты. Бір жыл бұрын, Чехословакия Гватемала президенті Х.Арбенске қару-жарақ жібере бастады, бұл АҚШ-тың Гватемаланың ішкі саясатына араласауының тоқтатылуының алғышарты болды. Заптоцкий – жұмысшы қозғалысы жөніндегі көптеген мақалалардың, чех пролетариатының революция қозғалысына арналған хроникалық романдардың авторы. Тарихи мұра А.Запотоцкий есімі берілген нысандар • Уфадағы Запотоцкий көшесі. • Камень-на-Оби мен Түмен қаласында Запотоцкий тар көшесі бар. • Алматыдағы Запотоцкий көшесі. • Шымкенттегі Запотоцкий көшесі. Дереккөздер
Жан Жорес

Жорес Жан(3 қыркүйек 1859 жыл, Кастр, - 31 шілде 1914 жыл, Париж) – француз және халықаралық социалистік қозғалыстың қайраткері, милитаризм мен соғысқа қарсы күрескер, тарихшы. Буржуазиялық отбасыда дүниеге келді. Қызмет жолы 1881 жылы «Эколь нормальды» бітіріп, университетте философиядан сабақ берді. Депутаттар палатасына сайланды (1885 – 89 жылы). 1893 – 98 жылы және 1902 – 14 жылы парламент депутаты. 90 жылдардың басынан бастап Жорес француз социалистік қозғалысының белсенді қайраткері болды. Алайда ол француз жұмысшы қозғалысындағы және 2 – Интернационалдағы теориялық және практикалық мәселелерде көбінесе реформистік бағыт ұстап, халықаралық жұмысшы қозғалысы сол қанатындағылардың әділ сынына ұшырады. 1905 жылы Біріккен социалистік партияның оң қанаты жетекшілерінің бірі. Сөйткенмен социалистік қозғалыста жіберген қателеріне қарамастан, Жорес реакция күштері мен соғыстың қас жауы болды. Еңбектері 1904 жылы "Юманите" газетінің негізін қалады (1920 жылдан ФКП орталық мүшесі). 1905 – 07 жылғы 1 – орыс революциясын жақтады. Жорес бейбітшілік саясатын қорғап, соғыс өртін тұтандырушы империалистік буржуазияны батыл әшкереледі. Жорес күресі реакциялық топтағылардың өшпенділігін туғызып, ол 1 – дүниежүзілік соғыс қарсаңында француз шовинисінің қолынан қаза тапты. Жорес әрі ірі тарихшы және публицист еді. 4 томдық «Ұлы француз революциясының тарихын» және «Франк – прусс соғысының тарихын» жазды. В. И. Ленин жоресизмді сынаған кезден оның кіршіксіз адалдығы мен батылдығын, ақ жүрек ізгі ниетін ұмытпауды ескертті. Дереккөздер
Марина Алексеевна Ладынина

Марина Алексеевна Ладынина (1908 жыл 24 маусым - 2003 жыл 10 наурыз) - орыс актрисасы, КСРО Халық әртісі (1950). Өмірі 1933 жылы ГИТИС-ті бітірді. 1933-1935 жылдары Мәскеудің М.Горький атындағы Көркем академиялық театр құрамында ойнады. 1935 жылы тұңғыш рет Қазақстандағы коллективтендіру кезеңін бейнелейтін «Жаулар соқпағы» атты фильмде Линканың рөлін орындады. Алғашқыда драммалық, кейінннен лирикалық және комедиялық рөлдерде ойнаумен ерекше көзге түсті. Рөлдері: Маринка («Бай қалыңдықта», 1938), Марьяна Бажан («Тракторшылар», 1939), Наташа («Райком хатшысы», 1942), Пересветова («Кубань казактары», 1950) т.б. 1973 жылы Алматыда өткен Бүкіл одақтық 6-кинофестивальға қатысты. Марапаттары КСРО Мемлекет сыйлығының лауреаты (1941, 1942, 1946, 1948, 1951). Еңбек Қызыл Ту орденімен марапатталған. Дереккөздер
Василий Григорьевич Лазарев

Василий Григорьевич Лазарев (1928 жыл 23 ақпан, Алтай өлкесі, Кытманово ауданы, Порошино ауылы - 1990 жыл 31 желтоқсан, Мәскеу) - КСРО-ның ғарышкері, полковник, Кеңес Одағының Батыры (1973 жыл 2 қазан). 1956 жылдан КОКП мүшесі. Өмірі 1952 жылы Саратов медицина институтының әскери-медицина факультетін, 1954 жылы Чугуев әскери-авиация училищесін бітірді. 1954-1966 жылдары нұсқаушы, соңынан сынаушы ұшқыш, ал одан кейін аға сынаушы ұшқыш-дәрігер болды. 1966 жылы ол ғарышкерлер тобына қабылданды. 1973 жылы 27-29 қыркүйекте «Союз-12» ғарыш кемесінің командирі ретінде О.Г.Макаровпен бірге ғарышқа ұшты. Ғарышта болған кезінде кеменің борт жүйелерін комплексті тексеру, жер бетінің жекелей аймақтарына спектрлік бақылау туралы т.б. зерттеулер жүргізді. Ленин орденімен және медальдармен марапатталған. Дереккөздер
Биг Бен

Биг Бен – Лондондағы Вестминстер сарайындағы алты қоңыраудың ең үлкені. Биг-Бен жаңадан салынған кезінде Біріккен Корольдіктегі қоңыраулардың ең үлкені, әрі ең ауыры болған, бірақ 1881 жылы Үлкен Пол деген қоңырау салынып ең ауыры болады. Атауы Биг Бен деген атау (Үлкен Бен), құрылыс жұмыстарының кураторы Бэнджамин Холлдың құрметіне аталған деп саналады. Бірақ кей деректерде ауыр салмақты боксер Бенджамин Каунттың құрметіне аталған деп жазылған. Мұнара Мұнара 1859 жылы ағылшын сәулетшісі Огастес Пьюджинның жобасымен тұрғызылған. Ал, мұнара сағаты 1859 жылдың 31 мамырында іске қосылды. Мұнараның биіктігі мұнараның төбесін қосқанда – 96,3 метр болады. Сағаттың төменгі бөлігі 55 метр биіктікте орналасқан. 2012 жылдың қыркүйегіне дейін мұнара ресми түрде «Вестминстер сарайының мұнара сағаты» деп аталған, кей кездері Стефан мұнарасы деп те аталған болатын. Бірақ Ұлыбритания парламентінің шешімі бойынша мұнараның атауы II Елизаветаның алпыс жылдық ел басқару мерейтойына байланысты «Елизавета мұнарасы» болып өзгертілді. Бұрын мұнарада түрме болатын. Тарихта оның жалғыз тұтқыны суфражист Эммелин Панкхёрст болды. Сағаты Вестминстр Үлкен сағаты әлемдегі ең үлкен сағат болып табылады. Механизмның жалпы салмағы – 5 тонна. Циферблатасының диаметры – 7 метр. Стрелкаларының ұзындығы – 2,7 және 4,2 метр. Дереккөздер
Нәзіктұмсық бозторғай

Нәзіктұмсық бозторғай – Қазақстандағы торғайтәрізділер отрядына жататын бозторғайлар тұқымдастардың кіші бозторғайар туысының 4 түрінің бірі. Таралуы Нәзіктұмсық бозторғай жазықтықта өмір сүретін өз туысының басқа бозторғайларынан ерекше таулы даланы игереді. Қазақстанда Ақсу-Жабағылы аумағына ұласқан орындар Батыс Тәңіртауда ұялаған нәзіктұмсық бозторғайлар кездеседі. Биологиялық сипаттамасы Оның өзге туыс өкілдерінен айырмашылық ерекшелігі - тұмсығы ұзын және жіңішке, оны ұшып жүргенде де жақсы байқауға болады. Дауысы, әуезі және мінез-қылығы - кіші бозторғайлар типтес. Нәзік бозторғайлардың ұясы едәуір қалың қабырғалы және жылы қалыпқа келтірілген дейтін мәліметтер бар. Мұны аталған суық климатты таулы жерлерде тіршілік етуімен түсіндіре аламыз. Нәзіктұмсықтылар да басқа бозторғайлар секілді дала өсімдігінің тұқымы мен бунақденелілерді кезектестіріп қоректендірді. Балапандарын тек қана жануартекті жеммен – бунақденелілер және басқа жәндіктермен (өрмекші, құрт, дымсақтармен) қоректендіреді Дереккөздер Category:Calandrella acutirostris
Надежда Николаевна Ладыгина-Котс

{{Ambox }} Надежда Николаевна Ладыгина-Котс (1889 жыл 18 мамыр, Пенза - 1963 жыл 3 қыркүйек, Мәскеу) - кеңес зоопсихологы, салыстырмалы психология саласындағы маман, биология ғылымдарының докторы, РКСФР-дің ғылымға еңбек сіңірген қайраткері (1960). Өмірбаяны 1913 жылы Мәскеудегі Дарвин музейі жанында зоопсихология лабораториясының негізін қалады, соның меңгерушісі болды. 1917 жылы Мәскеу университетін бітірген. 1945 жылдан өмірінің аяғына дейін КСРО ҒА Философия институтының аға ғылыми қызметкері. Оның негізгі еңбектері маймылдың психикасы мен мінез-құлқын зерттеуге арналған. Ладыгина-Котс еңбектерінің зоопсихология, антропология мәселелерін зерттеудегі мәні зор. Ленин орденімен марапатталған Дереккөздер
Орман бозторғайы

Орман бозторғайы, немесе юла — торғайтәрізділер тұқымдасының орман бозторғайлар туысының (Alaudidae). Сипаттамасы Қара бойлық жолақтары бар кішкентай қоңыр құс, төменгі жағы, қасы және құйрығының бүйірлеріндегі жолақтар, ал қасы ақшыл-ақ, кеудесі монофониялық, бүйірлерінде қоңыр дақтар бар. Басында кішкентай қыртыс бар. Жиі ағаштарға отырады, алайда бұл орман бозторғайларына тән емес. Ұзындығы 13,5-тен 15 см-ге дейін. Дауысы — «лю-лб-лю-лю» деп жиі қайталанатын әдемі әуез. Көбінесе ауада сайрайды. «Юли-юли-юли» және «юль-юль-юль» әні үшін «юла» атауды алған Дереккөздер
Сор бозторғайы

Сор бозторғай — Торғайтәрізділердің Бозторғайлар тұқымдасының Кіші бозторғай тегінің құсы. Сипаттамасы Сор бозторғай Кіші бозторғайлардың барлық топтарының ішіндегі ең ақшыл түсті түрі. Қауырсын жамылғысының ақшал түсі оны осындай ақшыл сортыңда топырақ түсімен үйлесіп , жақсы жасырынуға мүмкіндік береді, Бұл бозторғай батыста үстүрттің сортаң шөлінен бастап, шығыста Алакөл қазаншұңқырына дейін қоныстанады. Өте ақшыл түстен басқа сор бозторғайлардың қызғылтсары түстілері де кездеседі. Тіршілігі басқа кішкене бозторғайлардікі сияқты, тек қана аз зерттелген. Дереккөздер
Шалғындық бозторғай

Шалғындық бозторғай — Қазақстандағы шалғындық бозторғайлар туысының екі түрінің біреуі. Сипаттамасы Дене мөлшері орташа (35-45г), бозторғайға тән үйреншікті реңі бар, адамдардың көпшілігіне белгілі, кең тараған бозторғай түрі . Адамдар шалғындық бозторғайлардың үнін ғана нағыз бозторғайдың сайрауы деп санайды. Оған қазақ халқы «бозторғай» деп ән арнаған. Әуелеп тұрып, аспанға жоғарылай-жоғарылай ұзақ сайрап, көзге көрінбей кетеді. Сайрағаны өте әдемі- сыңғырлата үздік-үздік шырылдап, ұзақ сайрайды. Оның әуезі бірін-бірі қайталамай , тұтастығын сақтайды. Жұбымен жүрді, бір жазда екі ұяға жұмыртқалап, 2 рет балапан өргізеді. Ұясы- құрғақ шөп төселген шұңқыр жер. Балапандарды бір жарым аптаға жуық жемдеп, балапандар ұядан шығып жүрен кезде тағы бір апта қоректендіреді. Қазақстанның оңтүстігінде бұл құбылыс сәуірде байқалады. Олар қыркүйек-қазанда Қазақстанды тастап, қыстаудан ақпан-наурызда оралады. Қыс жалы болғанда шалғындық бозторғайлардың шағын бөігі Қазақстанның нағыз оңтүстігінде жән Өзбекстанда қыстап қалады. Дереккөздер
Костантино Ладзари

Костантино Ладзари (1857 жыл, Мантуя - 1927 жыл, Рим) - итальян жұмысшы қозғалысының қайраткері. Өмірі 1882 жылы Италия жұмысшы партиясын ұйымдастыруға белсене араласты. 1892 жылы Италия социалистік партиясының (ИСП) негізін қаласты. 1912-1919 жылдары ИСП-ның хатшысы. Циммервальд (1915) және Кинталь (1916) конференцияларына қатысты. Соғыстан кейін, Ладзари ИСП-ның Коммунистік интернационалға қосылуын жақтады. Фашизм билік еткен кезеңде антифашистік оппозицияға белсене қатысты. Дереккөздер
Шарль Лагранж

Шарль Лагранж (1804 жыл 28 ақпан, Париж - 1857 жыл 22 желтоқсан, Лейден) - француз саяси қайраткері, ұсақ буржуазияшыл демократ. Өмірі 1830 жылғы Шілде революциясына белсене қатысты. Жұмысшылар мен демократтардың 1834 жылғы сәуірдегі Лион көтерілісі басшыларының бірі. 1848 жылғы ақпан революциясы күндерінде қарулы күресті басқарды. 1848 жылы маусымда Құрылтай, 1849 жылы мамырда Заң шығару жиналыстарына депутат болып сайланды. 1851 жылы мемлекеттік төңкерістен кейін Франциядан қуылып, өмірінің ақырына дейін шетелдерде тұрды. Дереккөздер
Сельма Лагерлёф

Сельма Лагерлёф (1858 жыл 20 қараша - 1940 жыл 16 наурыз) - швед жазушысы, Нобель сыйлығының лауреаты. Швед академиясының мүшесі (1914). Өмірі 1885 жылы мұғалімдер семинариясын бітірген. Оның «Йест Берлинг туралы сага» (1891), «Антихристің кереметтері» (1897) романдары мен балаларға арналған «Нильс Хольгерссонның Швецияға жасаған ғажайып саяхаты» (1906-1907) кітабында патриархалдық құрылыс романтикалық рухта дәріптеліп жазылған. Лагерлефтің соғысқа қарсы жазған «Левеншельдтер жүзігі» (1925), «Шарлотта Левеншельд» (1925), «Анна Сверд» (1928) атты трилогиясында қиялшыл пастор әшкереленеді де, сергек әрі іскер шаруа қыз оған қарсы суреттеледі. 1920-1930 жылдары ол фашизмге, халықаралық соғыс қаупіне қарсы шықты. Өзінің алтын нобель медалін Лагерлёф Кеңес Одағымен соғысқа түскен Финляндияға көмек беретін қорға тарту етті. Неміс еврей жазушысы Нелли Закс және оның шешесіне виза жасауға көмектесті. Дереккөздер
Оливия Калпо

Оливия Калпо (ағылшын. Olivia Culpo, 8 мамыр 1992 жыл, Кранстон (Род-Айленд), АҚШ) — американдық модель, сұлулық жарыстардың қатысушысы. 2012 жылдың «Жер жүзінің ханшайымы» атағының жеңімпазы және АҚШ-тың ханшайымы атағына ие болған. Өмірбаяны 1992 жылы 8 мамыр күні Кранстон қаласында, Сьюзан және Петер Калпоның отбасында дүниеге келген. Әкесінде италияндық шығу тегі бар, ал анасында итальяндық және ирландық шығу тектері бар. Ата-анасы – кәсіпқой музыканттар. Калпо отбасында төрт бала бар. 2010 жылы Род-Айленд қаласындағы «St. Mary Academy — Bay View» деген қыздарға арналған католик мектебін бітірген. Екінші сыныптан бастап, виолончельда ойнауды үйрене бастады. 2010 жылдан бастап, сұлулық жарыстарға дайындала бастады. Бостондық университетте оқыған. Американдық тілден басқа, итальян тілін біледі. Өйткені, ата-анасы жартылай итальяндар. 2013 жылдың маусым айынан бастап, әлемге танымал әнші, актер және «Jonas Brothers » тобының бұрынғы мүшесі Ник Джонаспен бірге жүре бастады. Сайыстардағы қатысулары
Қазақ тілінің батыс диалектісі

Қазақ тілінің батыс диалектісі — Қазақстанның Батыс Қазақстан, Ақтөбе, Атырау және Маңғыстау облыстарында, Қостанай және Қызылорда өңірлерінің кей аудандарында таралған қазақ тілінің негізгі үш диалектісінің бірі. Қазақстанның батыс облыстары мен олардың төңірегіндегі көрші мемлекеттердегі қазақтардың тілін зерттеушілер бөлек диалект ретінде қарастырғанымен, қазақ тілі диалектілерінің арасында азғантай ғана айырмашылық бар, тіпті көп уақыт бойы қазақ тілінде диалектілердің бар-жоғы таласты мәселелердің бірі болған. Қазақ тілінің таң қаларлық біркелкілігінің себебі осы тілде сөйлейтіндердің мобильділігімен (көшпелі өмір салты) түсіндіріледі. Қазақ тілінің батыс диалектісі осы өңірдегі қазақтардың басқа қазақтардан ажырап, ру-тайпа болып бірігуінің кесірінен пайда болып, өзіне татар, башқұрт, ноғай және оғыз тілдерінен көптеген сөздерді сіңірген. Сәрсен Аманжоловтың пікірінше, батыс диалектісі бағзы заманда Арал және Каспий теңіздері мен Жайық, Ор өзендерінің жағасында көшіп-қонып жүрген үлкен Алшын тайпасының тілінен пайда болған. Бұл тайпа ертеден-ақ басқа қазақтардан оқшауланып өмір сүрген, XVII ғасырдың басына дейін Ноғай ордасының құрамында болған. Батыс диалектісінің басты ерекшелігі — оның құрамында басқа диалектілер жоғалтып алған қазақ тілінің ескі белгілерінің сақталуы мен батыс қазақтары қарым-қатынас ұстаған халықтардың тілдерінен енген сөздер. } Дереккөздер Қолданылған әдебиет * * * *
Жозеф Луи Лагранж

Жозеф Луи Лагранж (1736 жыл 25 қаңтар, Турин - 1813 жыл 10 сәуір, Париж) – француз математигі және механигі, Париж ғылым академиясының мүшесі (1772). 1759 жылдан Берлин ғылым академиясының мүшесі. Өмірі 1766-1787 жылдары Берлин ғылым академиясының президенті. 1797 жылдан Париждегі Политехникалық мектептің профессоры. Ең маңызды еңбектері вариациялық есептеуге, аналитикалық және теориялық механикаға арналған. Вариациялық есептеудің негізгі ұғымдарын жетілдіріп, варияциялық есепті шешуге арналған аналитикалық әдісті ұсынған. «Аналитикалық механика» (1788) атты класикалық еңбегінде барлық статиканың негізіне «ортақ формуланы» - ықтималды орын ауыстыру принципін, ал динамиканың негізіне – ықтималды орын ауыстыруы принципі мен Д'Аламбер принципінің үйлесімі болып табылатын «ортақ формуланы» алды. Ол жалпыланған координаталар ұғымын енгізді. Лагранж математикалық анализ, сандар теориясы, алгебра, дифференциалдық теңдеулер, интерполяциялау, математикалық картография, астрономия т.б. бойынша аса маңызды зерттеулер жүргізді. Математикалық анализді алгебралық тұрғыдан негіздеуге талаптанды. Дереккөздер
Пер Фабиан Лагерквист

Пер Фабиан Лагерквист (1891 жыл 23 мамыр - 1974 жыл 11 шілде) - швед жазушысы, әдебиет бойынша Нобель сыйлығының лауреаты. Швед Академиясының мүшесі (1940). Өмірі 1912 жылы Упсала университетін бітірген. Алғашқы шығармашылығын поэзиядан бастаған. Соғысқа қарсы жазылған «Адамдар» (1912) атты жинағында новеллаларын еңбекшілер өміріне арнады. «Жендет» (1933) повесі мен «Рақымсыз адам» (1936), «Варвара» (1950) т.б шығармалары библиялық сюжетте жазылған. Оның «Үрей» (1916) т.б. өлендерінде торығу сарыны байқалса, «Дүниеге келген қонақ» (1925) романында реалистік әдіске бой ұрды. 1951 жылы әдебиет бойынша Нобель сыйлығының лауреаты атанды. Дереккөздер
Петр Лаврович Лавров

Петр Лаврович Лавров (1823 жыл 2 маусым - 1900 жыл 25 қаңтар, Париж) – орыс философы, социолог, ұсақ буржуазиялық социалист, революциялық халықшылдықтың теоретигі. Өмірі 1842 жылы Петербургтің артиллерия училищесін бітіреді. Лавров өзінің философиялық позициясын «антропологиялық көзқарас» деп анықтайды. Антропологизмінің мәні -адамның жеке басын, әр қилы «метафизиканы» бекерге шығарушы материалдық пен руханидің бір тұтастығы деп санайды. Ол идеализмның мистикалық формаларын қатты санап, діни сенімдік күйді потологиялық күй деп есептейді. Бірақ та оның мистицизммен айтысуы бір ізді болмады, ол материалистік тұрғыдан емес, позитивизм тұрғысынан жүргізілді. Оның мұндай теориялық бір ізділіктен ауытқуы гносеология мәселесінде субъективизмге әкеліп соқтырды. Социологияда Лавров тарихи фатализмге қарсы болып, тарихтағы субъективті фактор мәселесін зерттеп, оған айрықша жоғары баға береді. Лавровтың революциялық авантюризмді сынауы оның жағымды жағы еді. Дереккөздер
Сайго Такамори

Сайго Такамори (Таканага) (жап.:西郷 隆盛 （隆永）; 1827/1828 - 24 қыркүйек 1877) - жапон тарихындағы беделді самурайлардың бірі. Өмірбаяны Сацума князьдігінде дүниеге келген. Байлығы аспаған самурайлар отбасында үлкен ұл болған. Ол жауынгерге лайықты түрде қатал мектептен өтіп, әскери өнерді жақсы меңгеріп алды. 10 жыл бойы князьдіктерде төменгі әскери санаттарда қызмет етті. 1854 жылы Сацумы Симадзу Нариакира атты даймеге жақтаса отырып, Эдо қаласында көпке ұмтыла бастады. Ол жерде Сайго Такамори тез- арада саясатқа араласа бастады. Басшысының өлімінен кейін 1858 жылы Сайго Такамори Сацума жеріне қайтуға мәжбүр болды. Біраз уақытқа дейін саясат өмірінен алшақтады, отбасылы болып 1861 жылға дейін айдауда болды, кейін Симадзу Хисамицу оны қайта шақырып алды. 1868 жылы Сайго Мэйдзи үкіметінің алғашқы құрамына кірді. 1871-1873 жылдары Сайго мемлекетті басқарды деп айтуға болады. Ол үкіметте қайшылықтар туғызған көптеген шаралар жүргізді. Сайго үкіметтен аластатылса да беделінен түпкілікті айырылған жоқ . Кейін ол Кагосима жерінде жеке меншік мектеп ашты. Осы мектепте өз биліктерінен бас тартып, оның артынан Токио қаласына ерген самурайлар оқытылды. 1877 жылы олар өздерінің мүмкіндіктерін шектеген орталық үкіметке қарсы шықты. Билік жауынгерлер мен шаруаларды қаруландырып әскер жинақтады. Заманауи қаруланған самурайлар да бірнеше ай император әскеріне қарсыласты. Кумамото жанындағы жауынгерлерден жеңіліп, Сайго Кагосима жеріне қарай шегінді. Шабуыл кезінде жараланып, самурайлар дәстүрлеріне байланысты өз-өзіне қол жұмсады. Қызықты деректер Оның өліміне байланысты көптеген аңыздар пайда болды. Көптеген адамдар оны Үндістаннан немесе Қытайдан қайтып келеді деп сенді, ол әділетсіздікке қарсы күрес үшін орыс билігіне үміткер болып табылатын Николай атты адаммен қайтіп оралады деп есептеді. Үкімет оның танымал екендігі жайлы білген, осыған қарамастан Сайго бүлік шығарушы ретінде танылып, барлық атағынан айырылған. 1889 жылы өліміне дейін кешірілген. Сыртқы сілтемелер * [http://dic.academic.ru/dic.nsf/enc_japan/659/%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D0%B3%D0%BE Сайго Такамори Япония от А до Я энциклопедиясында] * [http://slovari.yandex.ru/~%D0%BA%D0%BD%D0%B8%D0%B3%D0%B8/%D0%91%D0%A1%D0%AD/%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D0%B3%D0%BE%20%D0%A2%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D0%BC%D0%BE%D1%80%D0%B8/ Сайго Такамори] Сайго Такамори Үлкен кеңестік энциклопедияда
Евгений Николаевич Алексеев

Евгений Николаевич Алексеев (22 наурыз 1919 — 2005) - кеңестік баскетболшы және баскетболдан жаттықтырушы. Мансабы Мәскеу қаласында дүниеге келген. Үш жасында жетім болып қалған. Балалар үйінен кейін оны алыс туынқандарының отбасы қабылдаған. 1935 жылы мектеп бітіргеннен кейін Мәскеулік азық- түлік комбинатында темір ұстасы болып жұмыс атқарған. 1939 жылы институттың дене шынықтыру бапкерлерінің мектебін бітірген. Ол “Локомотив” тобында ойнаған, осы топтың құрамында 1937 жылы КСРО-ның бірінші клубтық чемпионатына қатысқан, қола жүлдегер атанған, кейін 1938 жылы күміс жүлдегер, ал 1939 жылы КСРО-ның чемпионы атанған. 1940 жылы ЦСКА-ға көшкен. Майданда Ұлы Отан соғысы басталғаннан кейін Қызыл жұлдыз орденіне ие болған. 1944 жылы КСРО-ның баскетболдан чемпионаттарын жаңартқан, 1945 жылы Тбилиси ЦДСА алғашқы рет КСРО-ның чемпионы атағына ие болған. 1947 жылы Прага қаласында КСРО-ның құрамасы алғашқы рет Еуропа чемпионатына қатысқан. Чемпионаттың соңында кеңестік баскетболшылар қожаларды жеңген, яғни Чехославия құрамасын басып озып жеңімпаз атанған. Осы маңызды жеңістен кейін КСРО-ның спорт шебері атағын құраманың капитаны Евгений Алексеев алған. 1949 жылы Мәскеулік әскери округінің авиациясының басшысының және спорттық мецент Василия Сталиннің қалаулары бойынша ЦДКА тобы толық құрамымен ВВС МВО клубына ауысқан және мемлекеттегі басқа клубтардың ойыншыларымен жақсартылған. Осы топтың құрамында келесі төрт жыл бойы Алексей қола жүлдегер атанған (1949-1950), вице-чемпион (1951) және КСРО-ның чемпионы (1952), 1950 және 1951 жылдары КСРО Кубогінің финалисті. Бапкерлік мансабы 1953 жылы Е.Н. Алексеев спорттық карьерасын аяқтаған, бір жылдық үзіліспен қызметін босатқанша, 14 жыл бойы ЦСКА ерлер командасының бас бапкері болып қызмет атқарған. Оның басшылығымен ЦСКА алты рет КСРО чемпионы болған, екі мәрте Еуропалық чемпиондардың Кубогін ұтқан. Оның алғы ойыншылары Мәскеу құрамасында болып, екі мәрте КСРО халықтарының Спартакиадаларында жеңіске жеткен. Сыртқы сілтемелер * [http://www.biograph.ru/index.php?optioncom_content&viewarticle&id21:alekseeven&catid2&Itemid=29 Е. Н. Алексеев]
Елена Викторовна Баранова

Елена Викторовна Баранова (28 қаңтар 1972, Фрунзе) - ресейлік баскетболдың тарихы, Еуропада, Азияда, Америкада жеңіс жеткен, ойын тарихындағы әлемнің ең жақсы ойыншыларының бірі, Олимпиада чемпионы (1992). Екі мәрте Еуропа чемпионы (1991, 2003), Еуропаның символды құрамасының ойыншысы (2003). Екі мәрте әлемнің вице-чемпионы, әлем чемпионатының ең бағалы ойыншысы (1998), әлемнің символды құрамасының ойыншысы (2002), Ресей құрамасының капитаны (2002, 2004), әйел адамдар ойнайтын NBA-дің Еуропадан шыққан алғашқы ойыншысы (1997), Ронкетти кубогінің иегері. Алты мәрте Ресей чемпионы, Ресей кубогінің иегері, КСРО-ның енбік сіңірген спортшысы (1992). Қазір танымал баскетболшы, Мәскеу қаласындағы А. Я. Гомельский атындағы УОР №4 бөлімін басқаруда. Өмірбаяны Анасы - Баранова Татьяна Александровна. Әкесі - Петраков Виктор Степанович. Жұбайы - Гуляев Борислав Александрович. Балалары - егіздер Маша мен Миша 2006 жылдың 1 қарашасында дүниеге келген. 16 жасынан бастап баскетболда. 1982 жылдан бастап Фрунзе қаласында Людмила Викторовна атты адамның бақылауында баскетболмен айналыса бастаған. Жарты жылдан кейін үлкендеу жас шамасында жаттыға бастаған. 15 жасында “Строитель” командасында болған. 1989 жыл - жоғары лигаға шығу үшін, яғни “Красный Аксай” тобына қарсы шығу үшін ойын барысында матчтың соңғы секундтарында үшұпайлық . 1987 жылы 15 жасында КСРО кадет құрамасына құлшыныс таныта бастаған, 1989 жылдан (17 жасында) халықаралық КСРО құрамасында. 1991 жылдан 2004 жылға шейін КСРО, СНГ және Ресей атынан барлық турнирларға қатысқан (бірақ 2000 жылы Олимпиадаға қатыса алмады, себебі тізесіне зақым алған), Ресей тарихында халыхаралық құраманың атынан ең көп ресми матчтарда ойнаған. Елдің намысын үш олимпиадада қорғаған (1992, 1996, 2004), екі әлем чемпионатында (1998, 2002), жеті Еуропа чемпионатында (1991, 1993, 1995, 1997, 1999, 2001, 2003), 2002 жылғы әлем чемпионатында Ресей құрамасының капитаны (Қытай), Еуропа чемпионатында 2003 (Грекия), Олимпиадалық ойындарда 2004 (Грекия). Балалары дүниеге келгеннен кейін (1 қараша 2006) 2007 жылы кәсіби баскетболға қайтіп оралған. Сілтеулер * Официальный сайт * Игрок WNBA (ағылш.) * Статистика FIBA (ағылш.)
Сара Хайленд

Са́ра Джейн Ха́йленд (ағылш. Sarah Jane Hyland; 1990 жыл 24 қараша, Нью-Йорк, Нью-Йорк, АҚШ) – америкалық актриса. Өмірбаяны Ерте өмірі Сара Джейн Хайленд 1990 жылдың 24 қараша күні, актерлер Эдвард Джейми Хайленд пен Мелисса Канадейдың отбасында, Нью-Йорк қаласында туылды. Оның інісі Иэн Донаван Хайленд (1995 жылы 1 қаңтар күні туылды) бар, ол да актер. Денсаулығымен қиыншылықтары 9 жасар кезінде Сараға бүйректің поликистозды дисплазиясы қойылып, 2012 жылдың 13 сәуір күні Сараға бүйректің трансплантациясы жасалды. Оған әкесі Эдвардтың бүйрегі отырғызылған. Жеке өмірі 2009 жылдан бастап, 2014 жылдың тамыз айына дейін, Сара бірнеше жұмыс бойынша әріптесі – Мэтт Прокоппен карым – қатынаста болып, 5 жыл кездесуден кейін олар үлкен шумен айырылысады. Қазіргі уақытта Сара «Қансорғыштар академиясы» фильмі бойынша әріптесі Доминик Шервудпен кездесуде. 2017 жылы Хиланд радио тұлғасы және «Бакалавриат пен жұмақтағы бакалавр» бағдарламасының бұрынғы қатысушысы Уэллс Адамспен қарым-қатынасын бастады. 2019 жылдың шілдесінде ерлі-зайыптылар үйленді. Олар COVID-19 пандемиясына байланысты кейінге қалдырылған 2020 жылдың тамызында үйленуді жоспарлап, үйлену тойын бірнеше рет кейінге қалдырды. Мансабы 1997 жылдан бастап, Сара 30 – дан астам фильмдер мен телехикаяларда түсті. Осымен қатар 2011 жылы ол «Есептегіштегі адам» фильмінде Сара режиссер ретінде көз көрді. Фильмографиясы * 1997 – Ұзақ қыс хикаясы – Элизабет * 1997 – Дене бөлшектері – Говардтың қызы * 1998 – Масаттануымның нысаны – Молли * 1999 - Бесік тербеледі – Сильвано – Джованна * 2000 – Энни - Молли * 2000 – Одри Хепберн хикаясы – Одри Хепберн 8 жастағы кезі * 2004 – Испандық ағылшын * 2007 – Соқыр кездесу - бала * 2008 – 2009 – Далапты құрайт – Мээди Хилли * 2009 – 2013 – Амеркиалық отбасы – Хейли Данфи * 2010 - Құбыжық қаһармандар - Делайла * 2010 – Мен өз өмірімді Корбин Блюге қарызбын - Сара * 2011 – Америкалық жиголо - Кортни * 2011 – Сұлу ханзада – Дилан Шонфилд * 2012 – Найзағай түсуі – Клэр Мэтьюс * 2013 – Өте қорқынышты кино 5 - Миа * 2013 – Мені жынды деп те ата - Грейс * 2014 – Қансорғыштар Академиясы - Наталья Дашкова Дереккөздер
Кирилл Юрьевич Лавров

Кирилл Юрьевич Лавров (1925 жыл 15 қыркүйек - 2007 жыл 27 сәуір) – орыс актері, КСРО халық әртісі (1972). 1946 жылдан КОКП мүшесі. Өмірі Актер отбасында туған. 1950 жылы Киевтің Украинка атындағы орыс драма театрының труппасына қабылданды. Алғашқы ойнаған рөлдері негізінен жас замандастарының лирикалық бейнесі болды. 1955 жылы Ленинград М.Горький атындағы Үлкен драма театрына ауысты. Мұнда Платов (Штейннің «Мұхит»), Нил (Горькийдің «Тоғышарлар»), Молчалин (Грибоедовтың «Ақыл азабында»), Дуанбасы (Гогольдың «Ревезор») т.б. рөлдерді орындады. 1960 жылдардан бастап философиялық күрделі рөлдерді ойнауға бет бұрды. 1956 жылдан киноға түскен: Синцов «Тірілер мен өлілерде», Иван Карамазов «Ағайынды Карамазовтарда» т.б. 1970 жылы гастрольдік сапармен Алматыда болды. Марапаттары КСРО (1973) және РКФСР (1974) Мемллекет сыйлықтарының лауреаты. Дереккөздер
Евгений Михайлович Лавренко

Евгений Михайлович Лавренко (1900 жыл 11 ақпан, Харьков - 1987 жыл 18 шілде, Ленинград) – кеңес геоботанигі және ботаник-географ. КСРО ғылым академиясының академигі (1968). Еңбек жолы Харьков университетінің жаратылыстану бөлімінде оқыған. Харьков ботаникалық бағында 1929 жылдан Харьков ауыл шаруашылығы институтында (1931 жылы профессор), 1934 жылдан КСРО ғылым академиясының ботаника институтында жұмыс істейді. Бүкіл одақтық Ботаника қоғамының президенті. Моңғолия, Қытай, КСРО далалары мен шөл өңірлерінің өсімдігін зерттеген. Еуразия, Солтүстік Африканың шөл, дала аймақтары өсімдіктерінің картасын жасаған. Марапаттары КСРО ғылым академиясының В.Л. Комаров атындағы сыйлығын 2 рет алған. 2 рет Ленин ордені, 2-дәрежелі Ұлы Отан соғысы ордені және медальдармен наградталған. Дереккөздер
Өлшеудің нөлдік әдісі

Өлшеудің нөлдік әдісі - өлшенбекші шаманың салыстыру құрылғысына (нөлиндикаторға) әсері белгілі шамалардың қарсы әсерімен толық теңестірілуге (айырмасы нөлге теңескенше) негізделген өлшеу әдісі. Құрылғы көрсеткішінің нөлдік межеге дәл келуі немесе басқадай жайттардың (мысалы, қыздыру сымының не оптикалық дақтың көрінбей қалуы т.б.) өзгерісі өлшенбекші шаманың белгілі шамаға тең екендігін аңғартады. Өлшеудің нөлдік әдісі салыстыру құрылғыларымен орындалады. Шамаларды өзара теңестіру белгілі бір шаманы өзгерту арқылы іске асырылады. Мысалы, өлшеуіш көпір әдіснде өлшенуге тиісті кедергінің шамасы белгілі кедергіні өзгерту арқылы, ал салмақ таразының екінші иініне салнған жүктің массасы бойынша, қызған дененің температурасы пирометрдің қыздыру сымының жарықтылығымен салыстыру негізінде анықталады. Дереккөздер
Өлі ет

Өлі ет - организмнің және бір органның не ұлпаның, жасушаның бір бөлігінің жансызданып шіруі. Жарақаттанудан (үсу,күю), нервтің жаншылуынан, уланудан, туберкулез, мерез, бөртпе сүзек аурулары салдарынан, бүйректің қабынуынан, сондай - ақ гангрена, инфаркт аурулары кезінде де өлі ет пайда болады. Өлі еттенген органдардың ұлпалары мен жасушаларының қан айналысы, нерв жүйесінің қызметі бұзылып, жасуша аралық заттары өзгереді. Мұның салдарынан қоректік заттардың келуі азайып, тршілік әрекеті кемиді. Сөйтіп, орган не ұлпа жасушаларының ядросы мен цитоплазмасы бүрісіп кішірейеді. Өлі ет көбінесе ұзаққа созылған аурудан әлсіреген адамдарда жиі кездеседі. Мұндайда кез - келген жердің, әсіресе жамбас ұлпаларылі еттенуі мүмкін. Кейде өлі ет органға инфекция түсіп, іріңдейді. Оның емі, шіріген ұлпаға хирургиялық операция жасайды, антибиотиктер, организмді алдендіретін, құнарлы, витамині көп тағамдар ішу Дереккөздер Тағы қараңыз * Некроз
Өнеркәсіп иелерінің ұлттық ассоциациясы

{{Ambox }} Өнеркәсіп иелерінің ұлттық ассоциациясы (ӨИҰА) немесе National Association of Manufacturers (NAM) — АҚШ монополистерінің аса ірі ұйымы. 1895 жылы негізі қаланды. 30 мыңға тарта фирманы біріктіреді. АҚШ-тың қоғамдық және саяси өмірінде елеулі роль атқарады. Басшылық органдарына директорлар кеңесі, президент, тұрақты, регионалдық және құрметті вице - президенттер тобы, мемлекет маызды мәселелерді зерттеп, үкімет органдарына ұсыныстар енгізіп отыратын 20-ға жуық тұрақты комитет кіреді. ӨИҰА-ның Нью-Йорктегі штаб-пәтерінің бірнеше регионалдық орталықтары жұмыс істейді Дереккөздер
Өнер өнер үшін

«Өнер өнер үшін» — көркемөнердің саясат пен қоғамдық талап - тілектерге бойұсынбай, "тәуелсіз" болуын жақтайтын эстетикалық концепция. Алғашқы рет «Өнер өнер үшін» деген сөйлем Франция басылымдарында 1833 жылы пайда болған, алайда бұл концепйияны танымал еткен мадам де Сталь өзінің «Германия жайлы» (1813) атты эссесінде және Виктор Кузен (1792—1867) Сорбоннада оқыған философиялық лекцияларында жариялаған. Бұл концепцияның жақтаушысы Теофиль Готье болды, өзінің «Мадемуазель де Мопен» (1835) романының кіріспе сөзінде осы коцепция туралы айтқан. "Өнер өнер үшін" идеясы 19 ғасыр ортасында теорияға айналды. Ол көбінесе буржуазиялық қоғамдық қатынастардадағы меркентелизмге қарсы әрекет ретінде пайда болды. 19 ғасыр аяғында бұл концепция бірден эстетизмге бой ұрды және адамгершілікке симайтын идеяларды уағыздады. Біздің заманымызда ол идея эклектикалық эстетика теорияларының қатарына жатады. Қазақ әдебиетінде "Өнер өнер үшін" идеясы 19 ғасыр аяғында (Шәңгерей Бәкеев шығармаларында) және XX ғасыр басында (М.Жұмабаев, Б.Күлеев туындыларында) бой көрсетті Дереккөздер
2016 Жазғы Олимпиада ойындарындағы Әзербайжан

Рио-де-Жанейро қаласында 2016 жылғы 5 және 21 тамыз аралығында өтетін Жазғы Олимпиада ойындарына қатысатын Әзербайжан құрама командасы туралы ақпарат. Бұл Олимпиада ойындарында 6-ші рет қатысуы болады. Сайыс нәтижелері Бокс ; Ерлер Тағы қараңыз * Рио-де-Жанейро Олимпиадасына қатысатын Әзербайжан спортшылары * Олимпиада ойындарындағы Әзербайжан * 2016 Жазғы Олимпиада ойындарының медальдар санағы Сыртқы сілтемелер
Йосеф Аронович Пятницкий

{{Ambox }} Йосеф Аронович Пятницкий (1 қаңтар 1882 жыл, Вилькомир, Ковенская губерниясы - 29 шілде 1938 жыл) — Ресейдегі және халықаралық революция қозғалысының қайраткері. 1898 жылдан Компартия мүшесі болды. Вильнюс киім тігушілері кәсіподағының секретары болды. Қызмет жолы 1901 ж. «Искра» атты революциялық газетін Ресейге жеткізу жұмысымен шұғылданды. 1905 ж. РСДЖП Одесса комтитетінің мүшесі. 1906-1908 ж. Мәскеу партия комитетінде жұмыс істеді. 1908-1913 ж. Женевада әдебиетті Ресейге тасымалдау жұмысын басқарды. РСДЖП Бүкілресей конференциясын шақыру жұмысына қатысты. 1913-1914 ж. Вольскіде, Самарада партиялық жұмыста болды. 1914 ж. Енисей губерниясына жер аударылды. 1917 ж. РСДЖП Мәскеу комитетінің мүшесі атанды. Партия орталығының мүшесі ретінде Мәскеудегі Қазан көтерілісіне қатысты. 1917 жылдан кәсіподақ жұмысныда, 1918-1922 ж. Моссовет аткомының және БОАК мүшесі, 1919-1920 ж. теміржолшылар кәсіподағы председателінің қызметін қоса атқарды. 1920 жылдан РКП ОК аппаратында істеді. Партияның 8. 9.12-17 съездерінің делегаты, 13-14 съездерде БКП ОК мүшелігіне сайланды. Халыаралық революциялық қозағалыс жөнінде бірнеше еңбектің және "Болшевиктің жазбалары" естелігінің авторы. Дереккөздер
Рахым Пірмұхамбедов

Рахым Пірмұхамбедов - өзбек совет актері, КСРО халық артисі (1967). 1945 жылдан КПСС мүшесі. Қызмет жолы Шығармашылық жолын 1918 жылдан бастап, Самарқан, Наманган т.б. өбек театрларында қызмет етті. 1930 ж. Мәскеудегі драма студиясын бітіргеннен кейін Өзбек драма театрында актер болды. 20 жылдардан бастап оның шығармашылығы өзбек кино өнемрімен тығыз байланысты. Негізгі рольдері: Крамхан, милиционер Рахым, әмір күзетішісі, Табиб, Ғияс қожа, тексеруші-парақор, Ақсақ әмір т.б. Дереккөздер
Александр Николаевич Пыпин

Александр Николаевич Пыпин - орыс әдебиет зерттеушісі, этнограф. Петербург ғалымдар академиясының корреспондент мүшесі, академигі. Дворян отбасында туған. Н.Г.Чернышевскийдің немере інісі. Петербург университетін бітірді. Александрдың 1200-ге жуық еңбектері жарық көрді. "Орыс әдебиетінің тарихы" т.б. күрделі туындылары Александр есміні кеңінен танымал етті. Ол Чернышевскийді айдаудан босатуға, еңбектерін жариялауға ат салысты. Дереккөздер
Алексей Петрович Пшеничный

Алексей Петрович Пшеничный (25 қыркүйек 1904 жыл Саратов облысы, Краснокутск ауданы, Воскресенка ауылы - ? ) - қазақстандық ғалым-зоотехник. Саратов ауыл шарушалығы институтын бітіріп, осы облыстың қой совхозында зоотехник болды. 1931 жылдан Қазақтың мал өсіру ғылым-зерттеу институтында ғылыми қызметкер, 1942-1948 ж. Алматы облысы, "Луч Востока", Мичурин атындағы колхозында зоотехник болды, 1948 ж. Қазақтың мал өсіру ғылым зерттеу институтында ғылыми қызметкер. Алексей Пшеничный 30-дан астам ғылыми еңбектің авторы. Қазақтың биязы жүнді қойын шығаруда селекциялық жұмысқа қатысқаны үшін КСРО мемлекеттік сыйлығының лауреаты атағы берілді. Еңбек Қызыл Ту, "Құрмет белгісі" ордендермен және медальдармен марапатталды. Дереккөздер
Ефим Васильевич Путятин

Ефим (Евфимий) Васильевич Путятин - орыс мемлкет қайраткері, дипломат, граф, адмирал, генерал-адъютант. Еңбек жолы Теңіз кадет корпусын бітірді. 1827 ж. Набаринск шайқасына, 1838-1839 ж. Кавказ жағалауында таулықтарға қарсы соғыс қимылдарына қатысты. 1842 ж. Иранға жіберілді. 1852-1855 ж. "Паллада" фрегатында Жапониямен дипломатиялық байланыс жасау миссиясын басқарды, 1855 ж. орыс-жапон шартына қол қойды. 1855-1861 ж. Лондонда, Парижде әскери-теңіз атташесі болды. 1861 ж. оқу министрі; студенттер қозғалысынан кейін отставкаға шықты. 1861 жылдан Мемелекеттік советтің мүшесі. Ұлы Петр шығанағында арал Путятиннің есімімен аталады. Дереккөздер
Пульсометр

Пульсометр - басқа ортаның қысымы есебінен ығыстырылған сұйықты беріп отыратын үздікті әрекетті құрылғы. Пульсометр екі камерадан тұрады. Оған калапанды қорап пен бу таратқыш камера жадғастырылады. Сору және айдамалау процестері камерада кезектесіп отырады. Сору процесі камерадағы қысым мен атмосфералық қысымның арасындағы айырманың нәтижесінде жүреді. Пульсометр құрылыста, ауыл шаруашылығында т.б. салада қолданылады. Дереккөздер
Пума

Пума – мысық тұқымдасына жататын сүт қоректі жануар. Ден тұрқы 100-180 см, құйрығының ұзындығы 60-75 см, салмағы 10 кг-дай. Түсі бір келкі, күрең сарғылт, бауырына қарағанда артқы жағы күңігірттеу, тамағы ақ, құйрығы күңгірт. Баласы күңгірт дақты. Америкада таралған. Әдетте орман шетінде, тауда тіршілік етедеі, кейде жазықта да кездеседі. Жемін түнде аулайды. Кейде мал шаруашылығына, аң шаруашылығына зиян келтіреді. Дереккөздер
Эдвард Прухняк

Эдвард Прухняк - поляк және халықаралық жұмысшы қозағлысының қайраткері. 1903 жылдан Поляк корольдығы және Литва социал-демократисының, 1918 ж. желтоқсаннан Польша коммунистік партиясының мүшесі болды. 1917 - 1918 ж. Мәскеуде ПК және ЛСД тобын ұйымдастырушылардың бірі. Қазан революциясына қатысты. 1920 ж. Белостокта Польша Уақытша револбциялық комитетінің және РКП ОК поляк бюросының мүшесі. 1925 жылдан бірнеше рет ПКП ОК Саяси бюросына мүше болып сайланды. 1922 ж. Коммунистік Интернационал Аткомына, 1935 ж. КИАК мүшелігіне кандидат болып сайланды. Дереккөздер
Борис Иванович Пророков

Борис Иванович Пророков - совет график-суретшісі, КСРО халық суретшісі, көркемсурет академиясының корр. мүшесі. 1945 жылдан КПСС мүшесі. 1929-1931 ж. Вхутеинде оқыды. "Комсомольская правда" газетінде, "Смена", "Крокодил" журналында, Ұлы Отан соғысы кезінде майдандық баспасөзде қызмет істеді. Негізгі тақырыбы - хаылқтардың бейбітшілік жолындағы, импералистік агрессия мен реакцияға, әлеуметтік және нәсілшілдік теңсіздікке қарсы күресі. "Міне бұл Америка", "Бейбітшілік үшін", "Маяковский Америка туралы", "Бұл қайталанбауға тиіс", "Күрес" атты шығарылымдардың авторы. Дереккөздер
Иван Прокофьевич Прокофьев

Иван Прокофьевич Прокофьев - орыс мүсіншісі, орыс классицизмнің көрнекті өкілі. Еңбек жолы 1764-1779 ж. Петербург Көркемсурет академиясында оқыды. 1779-1784 ж. Париж Көркемсурет академиясының пенсионері. 1784-1828 ж. Петербург Көркемсурет академиясында сабақ берді. "Актеон" топтамасының рельфтердің, Петергоф фонтандарына арналған мүсіндік топтамалардың, Қазан соборындағы монументті драмалық рельфтердің, гипс бейнелер мен топтамалардың, терракоталардың, А.Ф. және А.Е. Лабзиндер мүсіншісінің авторы. Дереккөздер
Александр Андреевич Прокофьев

Александр Андреевич Прокофьев - орыс совет ақыны. Социал Еңбек Ері. 1919 жылдан КПСС мүшесі. Қызмет жолы Азамат соғысына қатысты. Әдеби шығармашылық қызметі 20 жылдардан басталған. "Шаңқай түс", "Қызыл таң көшесі", "Жеңіс" атты алғашқы өлеңдер жинақтарында Ладога қыстағындағы социалистік қайта құрылысты, Азамат соғысы жылдарындағы ерлікті жырласа, "Көпір арқылы өтетін жол", "Тура өлеңдер" т.б. жинақатарында лирика басым. Ұлы Отан соғысы жылдары Александр әскери баспа орындарында белсенді қызмет етті. Ол үгіт-еңбетер, ән өлеңдер, тақпақ, фельтондар жазды. Соғыс жылдарындағы совет поэзиясында Александрдің "Россия" атты поэмасы айрықша орын алды. Александр соғыстан кейінгі жылдары бейбіт өмірді, еңбекті жырлап "Сапарға шақыру", "Теңіз үстіндегі алма ағаш", "Жол үстіндегі өлеңдер", "Күн мен нөсер асытнда" кітаптарын жариялады. Дереккөздер
Петр Алексеевич Прзоров

Петр Алексеевич Прзоров - колхоз өндіріс ұйымдастырушылардың бірі. Социал Еңбек Ері атағын екі рет алған. Киров облысы, Кумен ауданы "Красный Октябрь" колхозының председателі. 1926 жылдан КПСС мүшесі. 1919 - 1920 ж. Қызыл Армия қатарында болды. 1920-1923 ж. ауылдық мектептің оқытушысы болды. Еңбектері Петр 1924 ж. Чекоти қыстағында жерді бірігіп өңдеу серіктігін ұйымдастырды, ол коммуна, одан кейін "Красный Октябрь" колхозы болды. Өмірініңақырынадейін Петр осы колхозды басқарды. Ол басқарған колхозозат шаруашылыққа айналды. 1967 ж. колхоз Ленин орденімен мрапатталды. Петр - КПСС 20-23 съездерінің делегаты.3-7 сайланған РСФСР Жоғарғы Советінің депутаты. Дереккөздер
Амантай Сұлтанғалиев

Амантай Сұлтанғалиев — актер. Қазақстанның еңбек сіңірген артисі (1989). Өмірбаяны * Гурьев педагогикалық институтын (1989) бітірген. * Мәскеудегі Бүкілодақтық мәдениет саласы басшыларын даярлайтын институтты (1990) бітірген. * 1968-1993 жылы Атырау облысының Махамбет Өтемісұлы атындағы қазақ драма театрында қызмет етті. Сахнада Сырым, Махамбет, Құрманғазы, т.б. рөлдерде ойнады. * 1993 жылы Батыс Қазақстан облыстық қазақ драма театрының директоры болды. Дереккөздер
Екатерина Мадалинская

Екатерина Геннадьевна Мадалинская (туғ. 1983) —ресей актриса. Биография *Екатерина Медалинская 4 тамызда 1983 жылы туды. *7 жыл бойы балет мектебінде оқыған.Жалпы білім беретін мектепті бітрген соң Екатерина ВГИКке түсті және 2003 жылы актер білімін алған үшін диплом алды.Театрда Мадалинская аз ойнайды. *Жұмыста бірнеше жыл ғана жұмыс істегеннен әртісте жиырмадан астам рөлдер болған. Солардың ішінде: 2005—2010 жж. — телесериал «Кулагин и партнёры», Римма рөлі; 2009 ж. телесериала «Брак по завещанию», Ирина рөлі — Максимның әйелі; Бірақ 2010 жылда Мадалинская үш рөлінде ғана ойнады. Олар «Столица греха», Наташа; «Дом образцового содержания», «220 вольт любви» Қойылымдары Ең әйгілі театр қойылымдар: Свои люди — сочтёмся» (Липочка), «Оркестр» (Эрмилина), антреприза «Пеппи длинный чулок» (Аника).Кинода Мадалинская көп ойнайды. Сыртқы сілтемелер *https://vk.com/id277076
Лаврентий жылнамасы

Лаврентий жылнамасы – пергаментке жазылған ең көне орыс жылнамашыларынының бірі. Жылнама тарихы Киев Русі мен Солтүстік-шығыс Русьтің саяси, әлеуметтік-экономикалық тарихынан (852-1305) маңызды мағлұматтар бар. Оны 1377 жылы Суздаль монахы Лаврентий XIV ғасырдың басындағы қолжазбалардан көшіріп жазғаннан кейін соның есімімен аталып кеткен. Жылнамада 898-922, 1263-1283, 1288-1294 жылдар аралығындағы деректер жоқ. Лаврентий көшірген 1305 жылғы жылнама жинағы Тверь князьі Михаил Ярославич ұлы князь болған кезде жасалса керек. Лаврентий жылнамасы 1792 жылы А.И.Мусин-Пушкиннің қолына түседі. Ол оны Александр І-ге сыйлайды. Қазір Санкт-Петербургте М.Е.Салтыков-Щедрин атындағы кітапханада. 1846 жылы баспаға басылды. Дереккөздер
Ольга Николаевна Дибцева

Дибцева Ольга Николаевна (туғ. 25 маусым 1986, Ленинград,КСРО) — кино мен телевидинеенің актрисасы. Биография Ольга Ленинградта 25 маусымда 1986 жылы туды.Актрисаның әкесі- әйгілі Петербургтегі сәулетші,ал анасы-Университеттің мұғалімі.Кіші кезінде Ольга Дибцева сурет салумен қызыққан,сондықтан оның ата-аналары оны суретші ретінде көрген.Мектептен кейін Ольга Санкт-Петербург мемлекеттік университетіне дизайн факультетіне түскен.Бір жыл оқыған соң барлық құжаттарын алып кетіп,Ольга Мәскеуге баруға шешті,ал сл жерде театр институна түсуге шешті. Оқыған оқу орындары Мәскеуде ГИТИСке бірінші реттен Алексей Владимирович Бородин факультетіне түсті.Оқу уақытында ГИТИСтің сахнасында ойнады.2008 жылы онырежиссерлер көрді және Ольга «Привет, Киндер!» фильмінде Дина рөлінде телеэкранға шықты.Келесі жылда актриса театр вузың бітіріп,қойылымдарда түсті:«Скандальное происшествие», «Герой нашего времени» және «Много шума из ничего». Сыртқы сілтемелер *http://www.kinopoisk.ru/level/4/people/1801495/
Юлия Самойленко

Ю́лия Андре́евна Само́йленко — ресей театр мен киноның актрисасы. Биография *Юлия 21 маусымда 1985 жылы туды. *2006 жылы РАТИні бітірді(О.Л.Кудряшев шеңбері).Курс қойылымдар: «На траве двора» (Валька), «Колесо Фортуны», «Синяя Борода-надежда женщин» (Анна), «Троянки» (троянка), «Колесо Фортуны». *2006 жылы-Маяковский атындағы театрының актрисасы. Мараппатары 2006 жылы — «Золотой лист» сыйлығы « лучший ансамбль» үшін. Кино жұмыстары *2004 — «Человек-амфибия. Морской дьявол» — Гуттиэре (басты рөл) *2006—2007 — Безмолвный свидетель-1» — Надежда *2007 — «Безмолвный свидетель-2» — Надя Климова (56-шы серия. «Как в кино») *2007 — «На пути к сердцу» — студент *2007 — «Час Волкова» — Таня, натурщица (16-шы серия. «Амулет») *2008 — «Глухарь» — Вика Иванцова, Коля Тарасовтың досы *2008 — «Клинч» — Леночка *2008—2011 — Универ — Рита, Кузяның досы және Терминатордың бұрыңғы досы *2009 — «Глухарь-2» — Вика Иванцова, адвокат, (серялар 1-25, 28-48) *2010 — «Глухарь-3» — Вика Иванцова, адвокат, (33-шы серия. «Золотишко» и 47-шы серия «Поджог») Сыртқы сілтемелер *http://www.mayakovsky.ru/actors/truppa/yuliya-samoylenko/ *http://www.afisha.ru/people/338437/
Нағыз вакуоль

Нағыз вакуоль - тек қана өсімдіктерде болатын бір жарғақшалы органоид. Бұл да жарғақшалық көпіршік, бірақ мөлшері өте үлкен. Ол ескіріңкіреген өсімдік жасушасында ядросы және басқа органоидтарынан басқа бүкіл цитоплазмалық кеңістікті алып жатады. Жас жасушаларда вакуольдер онша үлкен болмайды, сондай-ақ әдетте олар бірнешеу болады.Вакуольге толы сұйықтық жасуша сөлі деп атады. Ал цитоплазмадан шектеп тұрған вакуоль жарғақшасын тонопласт деп атайды. Дереккөздер