kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Джордж Снелл

Джордж Дэйвис Снелл (; 19 желтоқсан 1903, Брадфорд, Массачусетс — 6 маусым 1996, Бар Харбор, Мэн) — американдық генетик және иммунолог, трансплантациялаудағы тіндік үйлесімдікті анықтаудың генетикалық факторларды ашты. Оның тышқандарға жасған жұмысы ұзамай донорларды іріктеу үшін тіндер мен органдардыңтрансплантациясында табысты негіз болған адамдардың негізгі сыйысымдылық кешені ашылуына әкелді. 1980 жылы Снелл Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығын Барух Бенасеррафпен және Жан Доссемен бірге бөлісті. Тағы қараңыз * Негізгі сыйысымдылық кешені Сілтемелер * [http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1980/snell-autobio.html Нобельдік жүлде сайтындағы өмірбаяны]
Эль-Класико

Эль Класико (исп. El Clásico, кат. El Clàssic) — мадридтық "Реал" мен каталондық "Барселона" арасындағы футболдық кездесулер. Сонымен қатар бәсекелестік Мадрид пен Барселона арасында жүреді — Испаниядағы ең үлкен екі қала. Статистика Басты мақала:Эль-Класико статистикасы Кездесулер нәтижесі Голдар Клубтардың олжалары
Дэвид Хьюбел

Дэвид Хантер Хьюбел (27 ақпан 1926, Уинсор — 22 қыркүйек 2013, Линкольн, Массачусетс штаты) — канадалық және американдық нейрофизиолог, 1981 жылғы «нейрондық құрылымдардың ақпаратты өңдеу принциптеріне қатысты жаңалықтары үшін» физиология мен медицина саласында Нобель сыйлығын алды Жүлдені сондай-ақ тәуелсіз "ми жарты функционалдық мамандануын қатысты оның жаңалықтары" үшін Роджер Уолкотт Сперри бөлісті. Публикациялары * Hubel, D. H. & T. N. Wiesel, Receptive Fields Of Single Neurones In The Cat's Striate Cortex, Journal of Physiology, (1959) 148, 574-591. * Hubel, D. H. & T. N. Wiesel. Receptive Fields, Binocular Interaction And Functional Architecture In The Cat's Visual Cortex, Journal of Physiology, (1962), 160, pp.&nbsp;106–154, With 2 plates and 20 text-figures. Сілтемелер *[http://www.nobel.se/medicine/laureates/1981/hubel-autobio.html Nobel Prize Biography] *[http://neuro.med.harvard.edu/site/dh/index.html Eye, Brain, and Vision - online book] * [http://www.cumc.columbia.edu/horwitz/ The Official Site of Louisa Gross Horwitz Prize] Қайнар көзі
Торстен Визель

Торстен Нильс Визель (; род. 3 маусым 1924, Уппсала) — шведциялық нейробиолог және нейрофизиолог, 1981 жылы «нейрондық құрылымдарда ақпаратты өңдеу принциптеріне қатысты жаңалықтары үшін» Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының лауреаты. Визель мен Хьюбела көру қабілеті нейрофизиологиясы бойынша іргелі жұмыс объектілерді көрнекі тану үшін жауапты нейрондық тізбектердің ұйымдастырылуы және дамыуы үшін негіз қалыптастырды. Қайнар көзі Сілтемелер * [http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1981/wiesel-autobio.html Т. Визельдің Нобельдік комитеттің сайтындағы өмірбаяны] * [http://www.rockefeller.edu/research/abstract.php?id190&statuseme Рокфеллер университеті сайтында жеке беті]
Макс Тейлер

Макс Тейлер (; 30 қаңтар 1899, Претория, ОАР — 11 тамыз 1972, Нью-Хейвен, Коннектикут, АҚШ) — американдық вирусолог. Сары безгек вирусын зерттегені үшін және осы ауруға қарсы адамның иммундалуына екі нақты вакцинаны құрғаны үшін Нобель сыйлығын алды (1951). Биография Медицинаны Родс университеттік колледжінде оқыды, содан кейін 1917—1918 жж. Кейптаун университетінде, 1922 жылы Лондонда жетілдірілді. 1951 жылдан Рокфеллер қоры (Нью-Йорк) медицина және денсаулық сақтау зертханасы бөлімінің бастығы и одновременно (1964 жылдан) Йель университеті медицина мектебінің профессоры. Негізгі еңбектері Негізгі зерттеулері амеба дизентериясының, лептоспироздар, жапондық энцефалит, маймыл энцефаломиелиті этиологиясы және басқалар бойынша. Есте тұту 1979 ж. Халықаралық астрономиялық одақ есте қалдыру мақсатында айдың көрінетін жағындағы кратерге Макс Тейлердің есімін берді. Шығармалары * Studies on action of yellow fever virus in mice, «Annals of tropical medicine and parasitology», 1930, №24; * Yellow fever protection test in mice by intracerebral injection, «Annals of tropical medicine and hygiene », 1933, № 27. Сілтемелер * [http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1951/ Нобельдік комитетінің сайтынан ақпарат]
Зельман Ваксман

Зельман Абрахам Ваксман (; 22 шілде 1888, Жаңа Прилука, Винницк уезді, Подольск губерниясы, Ресей империясы — , Вудс-Хол, Массачусетс, АҚШ ) — американдық микробиолог және биохимик. Туберкулезді емдеуде бірінші тиімді антибиотик стрептомицинді ашқаны үшін физиология мен медицина саласында Нобель сыйлығының лауреаты (1952). Оған Нобель сыйлығын тапсыру кезінде, Каролина институтынан Арвид Волгрен Ваксманды адамзаттың ұлы қайырымдылық жасаушыларының бірі ретінде қарсы алған. Қайнар көзі Әдебиет * Нобель сыйлығының лауреаттары, т.1—2, Мәскеу, Прогресс, 1992 * Ресей еврей энциклопедиясы, Т. 1—3, баспа «Эпос», Мәскеу, 1994—1997 * Қысқаша еврей энциклопедиясы, т. 1—11, Иерусалим, 1976—2005 * Alan Symons. The jewish contribution to the 20-th century, Polo Publishing, London, 1997 * Всемирный биографический энциклопедический словарь, Мәскеу, БРЭ, 1998 * С. А. Фридман, Евреи-лауреаты Нобелевской премии, Краткий биографический словарь, Дограф, Мәскеу, 2000, ISBN 5-93431-011-9 Сілтемелер * [http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1952/ Нобельдік комитетінің сайтынан ақпарат]
Ханс Адольф Кребс

Ханс Адольф Кребс (, 25 тамыз 1900, Хильдесхейм — 22 қараша 1981) — неміс-ағылшын биохимик. Лондон корольдік қоғамының мүшесі (1947) және АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшесі (1964). Өмірбаян Ханс Адольф Кребс өмірге 25 тамызда 1900 жылы еврей отбасында келген. * 1919—1924: Геттингенде, Фрайбургте, Мюнхенде, Берлинде оқыған * 1924—1930: Отто Варбургта жұмыс істеген * 1930-ден: клиникада жұмыс істеді * 1932—1933: Фрайбург университетінде сабақ берді. * 1933—1935: Кембридж университетінде жұмыс істеді. * 1935—1954: Шеффилд университетінде жұмыс істеді * 1954—1967: Оксфорд университетінде жұмыс істеді * с 1967 — Оксфордтағы Корольдік ауруханасының профессоры. Ханс Адольф Кребс 1981 жылы 22 қарашада Оксфорде дүние салды. Негізгі еңбектері Ол лимон қышқылы циклі (Кребс циклі) дамуына сүбелі үлес қосты. 1932 жылы жануарлар бауырындағы несепнәрдің орнитин циклы синтезін сипаттаған. Нобель жүлдесі 1953 ж. Фриц Липманмен бірге Нобелевской премии по медицине лауреаты. Қайнар көзі Қайнары * [http://slovari.yandex.ru/dict/bse/article/00038/71700.htm|Кребс Ханс Адольф] Сілтемелер * [http://nobelprize.org/medicine/laureates/1953/krebs-bio.html Biography – Hans Adolf Krebs] Nobel Prize * [http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1953/ 1953 Prize in Physiology or Medicine] Nobel Prizes
Шақырады көктем

Шақырады көктем — көктем туралы ән. Әннің сөзін жазған - композитор, Қазақстанның халық артисі Әсет Көпбайұлы Бейсеуов. Композитордың "Шақырады көктем" әнімен қоса "Алмалы Алматым", "Гүлдер", "Мұңайма", "Алтыным", "Маралдым", "Сандуғаш", "Сырласу вальсі", "Жұлдызым", "Армандастар", "Жайықтан қайтқан тырналар", т.б. туындылары қазақ ән өнерінің алтын қорына енді. Қазірде бұл әнді кеңестік және қазақ эстрада әншісі (сопрано), профессор, актриса Роза Қуанышқызы Рымбаева орындайды. Әннің сөзі Елестеттім көктемді гүл ашқан, Көздеріңе ғашықпын нұр шашқан. Алыстарға жетеле, еремін. Сені ғана бақыт деп сенемін. &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Қайырмасы: &nbsp;&nbsp;&nbsp;Арманымдай алдағы, &nbsp;&nbsp;&nbsp;Ақ шуақтай таңдағы, &nbsp;&nbsp;&nbsp;Аялай бер арманым, аялай бер! &nbsp;&nbsp;&nbsp;Сандуғаштар жырлаған, &nbsp;&nbsp;&nbsp;Көктемдерге бір барам, &nbsp;&nbsp;&nbsp;Шақырады біздерді көгорай бел! Қолыңды бер, жатсынба, арманым, Сәуледей боп аяла таңдағы. Шақырады жас көктем гүлімен, Шақырады жасыл бақ жырымен. &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Қайырмасы... Тағы қараңыз * Өмір көктем * Наурыз-думан әні * Қазақтың 100 әні Сілтемелер *
Дос (фильм)

Дос — жас баланың қиын тағдырын суреттейтін, 2008 жылы шыққан қазақстандық драма. Cюжеті Жас бала өз көзімен әкесінің өлімін көреді. Жетім қалған бала өзінің өмірін балалар үйінде өткізеді. Дәл осы жерде ол нағыз достықты көреді. Осы жерде танысқан балалар оның нағыз достары болды. Тағдырдың тауқыметі достарды ұрлыққа алып келеді. Сөйтіп, балалардың барлығы түрмеге қамалады. Тек басты кейіпкер ғана еркіндікте қалып, өзінің достарын қиындықтан шығаруға бел байлайды. Дереккөздер
Лукино Висконти

Лукино Висконти ди Модроне (Luchino Visconti di Modrone; 2 қараша, 1906 жыл ( 19061102 ) , Милан — 17 наурыз 1976 жылы, Рим) — илтаьяндық опера және драмалық театр мен кино режиссері. Висконти атт архитектуралық құрылыстың өкілі. Оның толық аты —дон Лукино Висконти ди Модроне, граф Лонате Поццоло, синьор ди Корджело, консиньор ди Сомма, Кренна и Аньяделло, миландық ақсүйек. Итальяндық коммунистік партияның мүшесі болған. Өмірбаяны қаласындағы резиденциясы]] Лукино Висконтидің әкесі Висконти ди Модроне Савой династиясына адал қызмет етті, герцог титулының йесі болған. Ла Скала театрына қамқоршылық жасады, 1914—1919 жылдар аралығында «Интернационале» миландық футбол клубын басқарды. Оның анасы бай өнертапқыштың қызы болды. Жас кезінен Лукино операмен айналысты және аттарды қатты жақсы көрді. 1930 жылдары ол Парижге кетіп қалды және мұнда ол Жанна Ренуар атты режиссердәі ассистентә болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Висконти итальяндық коммунистермен жақын араласты, қарсы тұруға көмектесті, антифашистік келісімдер ұйымына қатысы бар деген күдікпен түрмеге қамалды. «Басқалардың айтуы бойынша, Висконти өзі он бес күнін өткізіп, ату жазасына кесілген түрмеде жыныстық бопсалаудың құрбаны болды», — деп жазады Висконти шығармашылығы туралы диссертациясын қорғаған Андрей Плахов. 1943 жылы жекеменшік дүниеге және Италияның меншікті мүлігіне Джеймса М. Кейннің « Почташы әрдайым екі рет қоңырау соғады (орыс.Почтальон всегда звонит дважды)» романы желісінде «Одержимость» ең алғашқы толық метражды фильм түсірілді. Режиссердің сөздері бойынша, осы прото-нуарды түсіру үшін ол анасынан қалған және басқа да өзінің барлық құнды дүниелерін саудағы салған екен. Висконти өзінің коммунистік партияға деген сүйіспеншілігін өмірінің соңына дейін сақтап қалды. Келесі толық метражды көркем фильм— «Земля дрожит» (Жер дірілдейді) — Итальяның Сицилия облысында профессианал емес актерлерінің қатысуымен түсірілді және Италияда нағыз тамсанулар туғызды. Бұл фильм болашақ жұмыс күші жайлы трилогияның бастапқы бөлігі болады деп тұспалданды. Трилогия ешқашан осылай аяқталмай қалды, бірақ осыдан кейін Висконти итальяндық неореализмнің діни ұстаздардың бірі болып саналды. 40-50 жылдары Висконти бәрінен бұрын театр режиссері болды,заманауый драматургтарды алдыңғы қатарға қоюға тырысты, солардың қатарында Жана Кокто, Жана Ануя, Теннесси Уильямс және Артура Миллер; опера сахнасында дабірнеше қойылымдар қойды. «Травиата» Дж. Верди оның К. М. Джулинимен бірге 1954 жылы Ла Скалада Мария Класстың басты партияда ойнаумыен қойылған, алайда өз уақытында ол милан публикасында жарық көрмеді, ал содан кейін тіпті ертеректе аңызға айналып кетті. Дереккөздер
Серік Түгелбайұлы Жаманқұлов

Серік Түгелбайұлы Жаманқұлов (18 қараша 1983 жыл, Жаңатас, Жамбыл облысы, КСРО) - қазақстандық мини-футболист, Қайрат және Қазақстанның құрамасының шабуылшысы. Мансап Мектеп кезі, Серік футболмен айналасқан, ол «Фосфорит» футбол клубында жаттықты. Мектепті бітіріп Алматыдағы «Қазақ көлік және коммуникация академиясы» түсті. Вуздар арасындағы футзал жарыстарына қатысып, «Ансар» клубының көзіне ілінді. 2009 жылы "Қайратта" сынға түсті. Табыстар Құрлықтық * УЕФА кубогының иеленушісі (2) : 2013, 2015. *Еременко кубоғының иеленушісі : 2014. *Еременко кубоғының қола жүлдегері : 2015. *Еуропа чемпионатының қола жүлдегері : 2016. Сілтемелер
Джон Франклин Эндерс

Джон Франклин Эндерс (10 ақпан 1897, Уэст-Хартфорд — 8 қыркүйек 1985, Уотерфорд, Коннектикут) — америкалық вирусолог, АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшесі (1953) және Америкалық ғылым және өнер академиясының мүшесі, Лондон корольдік қоғамының мүшесі. Өмірбаян Йель университетін бітіріп (1920), онда «Бұрама қағаз және кілт» атты құпия қоғамның мүшесі болған. 1929—1956 жж. Гарвард университетінде ұстаздық етті. 1946 жылы Бостонда педиатриялық орталығында жұқпалы аурулар зертханасының меңгерушісі, Бостон Балалар ауруханасы жұқпалы аурулар ғылыми-зерттеу бөлімінің меңгерушісі. 1956 жылдан Гарвард медициналық мектебі, Балалар ауруханасы профессоры. Негізгі еңбектері Негізгі еңбектері бактериология, иммунология, вирусология бойынша. Пневмококка полисахаридтерінің жаңа түрін ашты, Бактериялық ерекше антиденелердің опсонизациясындағы (Опсониндерді қараңыз) комплементтің катализаторлық рөлін дәлелдеді. Т. Уэллермен және Ф. Роббинсмен бірге полиомиелит вирусы жүйке ұлпасының үшін ешқандай нақты ұқсастықтары бар, вирусология зерттеулерінде төңкеріс жасаған, полиомиелит вирусы өсіру үшін жасуша мәдениеті әдісін әзірледі. Қызылша вакцинасын жасады (басқалармен бірге). Нобель жүлдесі Нобель жүлдесі 1954 (Ф. Роббинспен және Т. Уэллермен бірге).
Томас Хакл Уэллер

Томас Хакл Уэллер (15 маусым 1915, Анн-Арбор, Мичиган штаты — 23 тамыз 2008, Нидхэм, Массачусетс штаты) — америкалық дәрігер-вирусолог, АҚШ Ұлттық ғылым академиясы мүшесі (1964). Өмірбаян Мичиган университетін бітірген (1936), ғылым докторы (1940). Бостонда Гарвард медицина мектебінде (1936–1939), балалар ауруханасында (1940–1941, 1945–1946), Педиатрия орталығында (1947 жылдан), Гарвард денсаулық сақтау мектебінде (1954 жылдан 1981 жылға дейін профессор және Тропикалық медицина кафедрасының меңгерушісі). Т. Уэллер қызметі полиомиелитті зерттеумен шектелген жоқ. 1995 жылы, ол сондай-ақ, белдемелік теміреткі пен желшешекті тудыратын вирустар анықтады. 1963 Ол неміс қызылшасын туғызатын вирусты ашуға қатысты. Дәрігердің әйелі Кэтлин, ұлдары Питер мен Роберт, қызы Джанет және алты немересі қалды. Негізгі еңбектері Негізгі еңбектері паразитология, тропикалық медицина, бактериология, цитомегаловирус вирустарын мәдениеттендіру, Коксаки вирустары, желшешек, герпес, полиомиелит бойынша. Дж.Эндерс және Ф.Роббинспен бірге полиомиелит вирусы нейротроптық еместігін анықтап, және, вирусология қарқынды дамуы себеп болған вирус өсіру үшін жасуша мәдениеті әдістемесін әзірледі. Нобель жүлдесі Нобель жүлдесі 1954 (Дж.Эндерс және Ф.Роббинсмен бірге).
Аксель Хуго Теодор Теорелль

Аксель Хуго Теодор Теорелль (; 6 шілде 1903, Линчепинг — 15 тамыз 1982) — шведциялық биохимик, Швеция Ұлттық ғылым академиясының президенті (1967—69), АҚШ Ұлттық ғылым академиясының шетелдік мүшесі, Лондон корольдік қоғамы (1959) және басқалар. Сорбонна құрметті докторы (1951). Халықаралық биохимия одағы Президенті (1967—1973). Өмірбаян Стокгольмдегі Каролина медицина институты бітіріп (1930) сонда жұмыс істеді. 1932—1936 жылдары — Упсаль университетінде, 1933—1935 жылдары О. Варбургпен бірге — Берлиндегі жасушалар физиология институтында. 1937—1970 жылдары Нобель медицина институтында (Стокгольм) директор, профессор және биохимия бөлімінің меңгерушісі. Негізгі еңбектері Негізгі жұмыстары ферменттер химиясы мен олардың әсер ету тетіктеріне қатысты. Миоглобинді, ақжелкек пероксидазаларын, лактопероксидазаны, цитохром Cын, алкогольдегидрогеназаны, Варбург «ескі сары ферментті» кристалды түрінде тазалаған және алған бірінші адам болатын (қалпына келтірілген никотинамидадениндинуклеотидфосфат дегидрогеназасы). 1934 жылы впервые ферментті (қалпына келтірілген дегидрогеназаны НАДФ) ақуызға және коферментке (флавинмононуклеотид) бөлді және компоненттерден қайта байланыстыруға белсенді ферментті алды. алкогольдегидрогеназаның іс-қимыл тетігін зерттеді. Изоферменттерді, олардың пайда болуы мен әрекетін зерттеді. Марапаттар, сыйлықтар * Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы (1955). Сілтемелер * [http://slovari.yandex.ru/~книги/БСЭ/Теорелль%20Аксель%20Хуго%20Теодор/ Теорелль Аксель Хуго Теодор] * [http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1955/theorell-facts.html Нобель комитетінің сайтындағы өмірбаяны]
Андре Фредерик Курнан

Андре Фредерик Курнан (24 қыркүйек 1895, Париж — 19 ақпан 1988) — америкалық дәрігер және физиолог, шығу тегі француз. Өмірбаян 1930 жылы Париж университеті медицина факультетін бітіріп, сол жылы Нью-Йоркке ол көшіп келді. 1951 жылы Колумбия университеті Медицина факультетінің профессоры. Нобель жүлдесі Жүрек ауруын клиникалық диагнозды әдістерін дамытқаны және жетілдіргені үшін (жүрек катетеризациясы) (В.Форсманмен және Д.Ричардспен) бірге Нобель сыйлығын алған (1956).
Бозтөбе свитасы

Бозтөбе свитасы Қазақстандағы геологиялық формация. Қызылорда облысы, Қармақшы ауданында Жосалы кентінің солтүстік шығысында орналасқан. Бор кезеңіне жататын бұл жердің қабаттарынан динозаврлар мен ілкіқұстардың фоссилиялары табылған. Омыртқалы жануарлар палеофаунасы * Alectrosaurus sp. * Aralosaurus tuberiferus * Aralazhdarcho bostobensis * Arstanosaurus akkurganensis (hadrosauridae indet) * Samrukia nessovi * Khunnuchelys lophorhothon Жұмсақ денелі тасбақалар Тасбақалар Тағы қараңыз * Стратиграфиялық бөлімшелер Дереккөздер
Қысқаш

Қысқаш-ұсталардың қозған металды көріктің оттығынан алып,қысып тұрыптөске төсеп,аударып-төңкеру үшін қолданылатын құралы. Қысқаштың көмегімен металды қысып ұстап, июге болады.Қысқаштың сабы ұстауға ыңғайлы әрі серпімді болғаны дұрыс. Үлкен,ауыр металды қысқанда қысқаштың сабына шығырық кигізіп қояды. Істелетін жұмыстың ыңғайына қарай қысқаштың тұмсығы,яғни металды қысатын аузы да әртүрлі болады.Олар "жалпақ тұмсық", "құс тұмсық" ,"біз тұмсық", "имек тұмсық", т.с.с. атала береді.
Сыдырғы

Сыдырғы-таспаны өңдеу үшін қолданылатын құрал. Ұзындығы 15-20 см-дей жіңішке ағаштың екі жағын сә жонады да, оның орта бөлігінен(бір қырынан) бір ернуін тік, екінші ернуін көлбеу етіп тар ұя жасайды. Таспаның бір шетін ойықтың тік ернеуіне сүйеп, өткір пышақтың жүзін ойықтың көлбеу шетіне тіреп ұстайды. Таспаны бір қалыпты жылжытып тартқанда, пышақ жүзіне ілінген жері сыдырылып қалады. Сондықтан бұл құралды "сыдырғыш" деп атаған.
Мегалодон

Мегалодон Мегалодон - жойылып кеткен акуланың бір түрі, ежелгі олигоценнен плейстоценге дейін өмір сүрген. Толық мәлемет Мегалодон акулылардың арасындағы ең үлкен және мықтысы болған. Бойы 16 метр және салмағы, мүмкін, 47 тоннаға дейін болатын. Тістеу күші 10,8 тоннаға дейін болуы мүмкін. Қазбалардың мәлеметі бойынша, мегалодон бүкіл жер шарында болатын. Бұл ағза тізбегіндегі ең басында тұратын жыртқыш болған. Табылған сүйектер бойынша, мегалодон ең ірі жануарлармен қоректенетін. Мегалодон тарихта плиозавр, мозазавр, дунклеостей, базилозавр, дейнозух, саркозух және кронозаврлармен бірге ең қауіпті жыртқыштардың бірі болған. Таралуы Мегалодонның сүйектерін Еуропа, Солтүстік Америка, Оңтүскін Америка, Пуэрто-Рико, Куба, Ямайка, Австралия, Жаңа Зеландия, Жапония, Африка, Мальта және Үндістанда табылған.
Сарнық

Сарнық - киіз үйдің сүйегін жасаушылардың жонғы құралы. Ағашқа өрнекті із түсіретін, сақиналап сәндейтін арнаулы тістері иіліп келген, екі басы сапты, темір қырғыш. Тістері бір жағына қарай азырақ қайырылған. Сарнауық уық, кереге, шаңырақтардың қарына сызық, ирек, су ағар түсіру үшін қолданылады.
Коке

Хорхе Ресурексьон Меродио (исп. Jorge Resurrección Merodio; 1992 жылдың 8-нші қаңтарында Испания, Мадрид қаласында дүниеге келген) одан басқа Коке атты есіммен танымал (исп. Koke) — испандық футболшы, «Атлетико Мадрид » клубының жартылай қорғаушысы. Мансабы Мадридте туылып өскен болатын. Бала 8 жасқа жеткен кезінде «Атлетико Мадрид» клубының академиясына түскен. 2008 жылы Атлетиконың резервтік командасына кірген. 2009 жылы өзінің ең алғаш ойынын «Альмерия» клубына қарсы ойын көрсеткен, сол ойында тек қана 10 минут ойын көрсеткен. Бүкіл сезон бойы тек қана 3 матчқа қатысқан. Ал 2010 жылы Атлетико Мадрид құрамында ойын көрсетіп Еуропа лигасын және УЕФА Суперкубогын утып алды. 2012 жылы осы жетістіктеріне қайта жетті. 2013/14 сезонында Коке Атлетико Мадрид командасымен Испания чемпиондары атанды. 2013 жылы Коке өз командасымен Испания кубогын алу үшін, финалда мадридтік Реалды жеңіп жеңіске жетті. Клубтық статистика Жетістіктері Атлетико Мадрид *Еуропа лигасының жеңімпазы (2): 2010, 2012, 2018 * УЕФА Суперкубогын иеленуші (2): 2010, 2012 * Испания Кубогын иеленуші (1): 2013 * Испания Суперкубогын иеленуші (1): 2014 * Ипания чемпионы (1): 2013/14 *УЕФА Чемпиондар Лигасының финалшысы (1): 2013/14, 2015/16 21 жасқа дейінгі Испания ұлттық құрама командасы * Еуропадағы жастар арасындағы чемпионатының жеңімпазы: (1): 2013
Теңбіл қорқау қасқыр

Теңбіл қорқау қасқыр - Африкада өмір сүретін бурыл, жолақ және теңбіл қорқау қасқырлардың бір түрі. Қорқау қасқыр – жыртқыш сүтқоректі. Кейде «күлегеш қорқау», «теңбіл шибөрі» деп те аталады. Теңбіл қорқау қасқыр құрлықта тіршілік етеді. Ол сахаралық Африканың Конго өзені жағалауынан басқа жерлердің бәрінде кездеседі. Теңбіл қорқау қасқыр ұлыған кезде адамның қатты қарқылдап күлгеніне ұқсайтын дыбыс шығарады. Теңбіл қорқаулар туыстық қатынастар арқылы іріктелген қауымға топтасады. Әр әулетінің өз іні, бағынатын басшылары болады. Інде күшіктері ұйықтайды, аң аулап келген үлкендері демалады. Теңбіл шибөрінің басы – үлкен, құлақтары жалпақ болады. Қылшықты жүні басқа шибөрілердікіне қарағанда қысқа, қызыл қоңыр және сары қоңыр түсті. Жасы ұлғая келе жүнінің түсі оңа бастайды. Құйрығы мен тұмсығы – қара, аяқтарының ұшы ақ түсті болып келеді. Денесінің ұзындығы – 1,3 м, шоқтығына дейінгі биіктігі – 60 – 80 см, салмағы – 50 – 90 келі. Қорқау қасқырлар Саванналарда, жайылымдарда, ормандардың шетінде, тоғайларда, шөлейттерде, биіктігі төрт мың метрге дейінгі тауларда тіршілік етеді. Қорқау қасқырлар әртүрлі аңдармен, өсімдіктермен қоректенеді. Теңбіл қорқау қасқырдың жақ сүйегі өте жақсы дамыған. Африкада тіршілік ететін шибөрілердің үш түрінің екеуі Шығыс Африкада тіршілік етеді. Олар: теңбіл шибөрі мен өте сирек кездесетін жолақ шибөрі. Дереккөздер
Полисто

Полисто —Ресейдің Псков облысындағы Бежаниц ауданында орналасқан көл. Жалпы аумағы — 30,6 км², ең терең жері — 2,4 м, орташасы — 1,6 м. Осы өзен бойынан арықтар, каналдар қазу нәтижесінде соңғы 50 жылда өзен аумағы кішірейіп, тереңдігі 2 есе азайды. Ал бұрынғы кезде жалпы аумағы — 31,6 км², ең терең жері — 5,3 м, орташасы — 1,5 м болған. Көл сопақ тәрізді. Полисто көлінен Полисть ,Цевла, Осьянка өзендері бастау алады. Көлдің түбі құмды-тасты, тегіс. Жағасы төмен, батпақты. Көл суының құрамында кальций, темір өте аз мөлшерде бар . Көлдің 7 % биомассасын көк балдырлар құрайды. Көлде алуан түрлі балықтар кездеседі: лещ, шортан, сом, уклея, чехонь, ерш, линь, алтынды карась, шаян, т.б. Полисто көлінің бойында Ухошино, Веряжа, Ручьи және Чилец, Шипово қыстақтары орналасқан. Қолданылған әдебиеттер
Кудо (көл)

Кудо— Ресей республикасының Псков облысындағы Опочец ауданында, Опочка қыстағының оңтүстігінде орналасқан көл. Аумағы — 1,6 км² (161.0 га). Ең терең жері — 18,0 м, орташа тереңдігі — 8,0 м. Көл Полехново қыстағының маңында орналасқан. Көптеген балық түрлері мекендейді: лещ,шортан, окунь, уклея, ерш, линь, теңіз шаяны. Көлдің түбі құмды, жағасы — орман, тоғай, жайылым. Ескертпелер
Ужо (көл)

Ужо — Ресейдің Псков облысы Локнянский ауданында орналасқан көлі. Аумағы— 7,52 км² (752,0 га; аралдарымен — 7,73 км² немесе 773,0 га). Ең терең жері— 10,2 м, орташа тереңдігі — 5,1 м. Көл маңайында бірнеше қыстақтар орналасқан: Вережье, Кривцы, Алексино, Зверинец, Понюшино. Локня және Пузна көлдері ағып құяды . Балық түрлері: плотва, қызылқанат, ақтабан, карась, т.б. да балықтар бар. Көлге сипаттама: құмды, жағасы - тас, балшық, жағажайында орман, жайылым бар. Ескертпелер
Мариса Томей

Мариса Томей (ағылш. Marisa Tomei; 4 желтоқсан 1964, Бруклин, Нью-Йорк, АҚШ) — америкалық театр және кино актрисасы. Өмірбаяны «Әлем қалай айналады» (1983—1985) атты телевизиондық сериалға түсу үшін Мариса Бостон университетіндегі оқуын тастап кетті. Мэтт Диллонның қатысуымен түсірілген «Flamingo Kid» деген өзінің алғашқы фильмінде тек кішкентай эпизодтты ойнағанымен, бұл рөл оған кинематограф жолында үлкен қадам болды. Тоймейдің атағы 1992 жылғы «Менің жиенім Винни» фильміндегі екінші дәрежелі ең үздік әйел рөлі үшін «Оскар » сыйлығын алған Моно Лиза Витоның рөлі арқылы шыға бастады. Мариса Оскарды қателікпен алды деген нұсқа ел арасында кең тараған. Онымен бірге комедиялық рөлдерді ойнаған төрт британ актрисалары драмалық рөлдер үшін номинация йелері атанған болатын. Жеңімпазды жариялаған 74 жасар Джек Пэланс бұл түрғыдан бастапқыда әзілдеген, артынша абқателікпен жеңімпаз ретінде Томейді жариялаған. Академия бұл мифті жоққа шығарып отыр. 2000 жылдары актрисағы тағы екі «Оскар » премиясының номинациялары табысталған: 2001 жылы — «Жатын бөлмеде», 2008 жылы— «Рестлер» фильмі үшін. Мариса Naked Angels Theater Company және Blue Light Theater Company нью-йорктық топтардың театрында өнер көрсетеді. Дереккөздер
Велье (көл)

Велье — Псков облысының Опечец ауданында орналсқан көл. Жалпы аумағы — 5.0 км² (498,0 га, аралдарымен (5 аралдың аумағы 2 га) — 5,0 км² немесе 500 га). Ең терең жері — 17,8 м,орташа тереңдігі — 8,1 м. Көл бойында Заноги және Полеи қыстақтары тұрақтаған. Балықтарының түрлері: ақтабан, шортан, таутан, жайын, жыланбалық, т.б. Көл ойпатты және қыратты аймақта орналасқан, жағасы тасты, жағасында орман, жайылым, қиыршық тастар бар.
Астрал 3

«Астрал: 3» (ағыл. Insidious: Chapter 3)- Ли Уоннел шығарған 2015 жылғы қорқынышты фильм. Бұл жұмыс режиссер ретінде өз дебют.«Астрал» трилогиясының үшінші бөлігінде Дермот Малруни, Стефани Скотт, Ли Уоннелл, Лин Шэй жұлдыздар ойнаған. Әлемдік премьерасы 5 маусым 2015 жыл. Ресей премьерасы 4 маусым 2015 жылда өткізді. Фильм алдыңғы 2 бөліктен үшін приквел болып табылады. Фильмнің ұраны: «Әр әңгіменің басы бар ...» Рөлдерді ойнағандар * Дермот Малруни — Шон Бреннер * Стефани Скотт — Квин Бреннер * Энгус Сэмпсон — Такер * Лин Шэй — Элис Райнер * Ли Уоннелл — Спекс * Эштон Моио — Гектор * Стив Колтер — Карл * Хейли Кийоко — Мэгги
Гемофобия

Гемофобия немесе Гемотофобия ( — қан және — үрей, қорқыныш) — қаннан қорқу. Бұл терминді алғаш рет американдық психиатр Джордж Вайнберг 1972 жылы енгізді. Гемофобия психологиялық ауру болып табылады. Гемофобия кең таралған, алайда оған көптеген адамдар аса мән бере бермейді. Қан беруден, саусағынан қан алуға қорқатын адамдарда гемофобияның алғашқы белгілері байқалады. Гемофобиямен ауыратын адамдар қан көрген кезде көз алдары түнеріп, басы айналып, дірілдеп, жүрек соғыстары жылдамдайды, кейде есінен талып қалады. Алғашында ауру ген бойынша тасымалданады деген қате пікірлер болған, алайда, кейіннен олай емес екендігі зерттелді. Психологтарға жолығу арқылы аурудан жазылуға болады. Гемофобияның белгілері Ерекше фобияның көбі жүрек соғу жылдамдығын және қан қысымын көтереді. Гемофобия және басқа қан инъекциясына шалдыққан фобиялар көбінесе қан қысымының төмендеуіне және жүрек соғу жылдамдығына әкеледі. Кенеттен түсіп кету қан жоғалтуға әкелуі мүмкін, бұл қанға қатысты салыстырмалы түрде жауап береді. Жүректің соғуы, шайқау және асқазан-ішек ауруларын бастан кешіретін күтпеген алаңдаушылық қанмен кездесуге дейін сағат және күндерде жиі кездеседі. Гемофобияның себептері Гемофобия жиі басқа фобиямен байланысты. Trypanophobia немесе медициналық инелерден қорқу кейде гемофобиямен байланысты. Қантан қорыққан кейбір адамдарда дәрігерлер мен тіс дәрігерлерінің қорқынышы сияқты басқа да медициналық фобиялар бар. Медицина саласы халықтың қаншалықты қасіретті бейнесін, әсіресе теледидар мен фильмдерде, осындай фобияларды сақтап қалуға көмектесуі мүмкін. Гемофобия, сонымен қатар, гипохондрия мен нозофобия сияқты денсаулық фобияларымен байланысты болуы мүмкін. Қан кету - дененің бір нәрсе дұрыс еместігін және оның қанын көру денсаулығына қауіп төндіруі үшін жеткілікті болуы мүмкін. Микофобияны немесе микробтардың қорқынышын сезген адамдарда басқа біреудің қанын көру ауруды жұқтыру қаупін тудыруы мүмкін. Кейбір жағдайларда қан қорқынышы өлім қорқынышымен байланысты болуы мүмкін. Гемофобия қанмен болған бұрынғы жағымсыз тәжірибеге байланысты болуы мүмкін. Ауыр зақымдану немесе аурудан болатын қан ауруын жоғалтқан адамдар қауіпті болуы мүмкін. Алайда, гемофобия мұра еткен немесе тіпті эволюциялық факторларға негізделген болуы мүмкін. Гемофобияны емдеу Гемофобия көптеген емдеу әдістеріне жақсы жауап береді. Когнитивті-мінез-құлық терапиясы ең көп таралған болып табылады. Сондай-ақ, сөйлесу терапиясының басқа түрлері, гипноз және тіпті баламалы емдеу пайдалы болуы мүмкін. Тәжірибелі терапевт қалпына келтіру үдерісі арқылы өзіңізге қиын немесе мүмкін емес болуы мүмкін. Дереккөздер
ГРЭ 21

ГРЭ 21 — Жамбыл облысы Мойынқұм ауданы, Мирный ауылдық әкімдігі құрамында болған ауыл, 2019 жылы таратылған. Географиялық орны Аудан орталығы - Мойынқұм ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 79 км-дей жерде. Халқы Тұрғыны 23 адам (2009). Дереккөздер
Франция округтерінің тізімі

2011 жылы француз департамен ттерінің жалпы санны — 101; олар 343 округқа бөлінеді (оның 13-і шекарадан тыс орналасқан, Майоттаны қосқанда). 2009 жылы бір француз округының орташа халық саны 188 025 адам болатын. Округтердің тізімі Аңғартпалар
Кіші Қамқалы

Кіші Қамқалы — Жамбыл облысы Мойынқұм ауданы, Ұланбел ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2019 жылы таратылған. Географиялық орны Аудан орталығы - Мойынқұм ауылынан солтүстік-батысқа қарай 123 км-дей жерде. Халқы Тұрғыны 73 адам (2009). Дереккөздер
Назқоңыр

«Назқоңыр» әні – қазақтың 100 әнінің біріне кіретін халық әні. ХIХ ғасырдың бірінші жартысында Сегіз сері өзінің ақындық, әншілік, композиторлық, күйшілік, батырлық, палуандық өнерімен қазақтың баға жетпес өлеңдер қатарына «Назқоңыр» әнінің сөзін де, өлеңін де шығарып өз үлесін қосқан. Бұрын бұл ән халық аузынан кетпейтін, қазір де жүрегімізде сол заманның естелігі ретінде қалды. Сегіз серінің өлеңдерінің көпшілігі негізінен махаббат лирикасына жатады. Мәселен, «Алқоңыр», «Әйкен – ай», «Гауһартас», «Ғайни», «Еңлік – ай» (Илигай), «Көкем - ай», «Қызға сәлем», « Мақпал», «Назқоңыр», «Сәулем – ай» және т. б. Осы өлеңдерінің ішінде бізге ең кең танылып, қазақ эстрадасында жиі шырқалатын әні – «Назқоңыр». Тарихы «Назқоңыр» әні Омбы қаласындағы ауқатты отбасынан шыққан Мүкарамма атты сұлуға арналады. 1833 жылы жаз айларында Мұхамедқанапия Омбыға, үйіне қайтады. Жасы 21-ге келіп қалды, сөйтіп өзіне тең келетін жар іздемекші болады. Осы уақытта Ахметқали деген ауқатты кісінің Мүкарамма атты қызын бір көргеннен-ақ сүйіп қалады да, Қызылжарда оқып жүргенде шығарған өлеңінде сипаттаған сұлудың бейнесін танығандай болады. Мүкараммаға ғашықтық сезімін «Арман» өлеңімен білдірмекші болады. Сөйтіп олар жиі кездесіп, тату-тәтті ғұмыр кешеді. Әрине, Мүкарамма ауқатты отбасынан болған соң әкесі оған Мұхамедқанапиямен кездесуіне тыйым салады да, кедергі болудың бір жолын қарастырады. Сөйтіп Мүкарамманы туысының үйіне жібереді. Бірақ Мукарамма оны қатты сүйеді, сондықтан қай жерге бара жатқанын айтып кетеді. Мұны естіген Мұхамедқанапия Мүкараммаға барар жолда «Назқоңыр» әнін шығарады. Сөзі Ай қабақ,алтын кірпік, қызыл ерін, Кел десең неге аяйын аттың терін. Сарығаш сазға біткен секілденіп, Қай жерде отыр екен бұраң белім. Базардан алып келген күміс құман, Жігітті адастырған қалың тұман. Арадан қыл өтпестей тату едік, Біздерге қастық қылған қай антұрған. Һә лә ләку лиләй ! Лилә ләку лилай! Һә лә ләку лиләй! Лилә ләку лилай! Ай қабақ,алтын кірпік, қызыл ерін, Кел десең неге аяйын аттың терін. Сарығаш сазға біткен секілденіп, Қай жерде отыр екен бураң белім. Һә лә ләку лиләй ! Лилә ләку лилай! Һә лә ләку лиләй! Лилә ләку лилай! Көркем қыз шақырған соң жуықтайын, Басқаны неге соған жуытайын. Өзіңе ықыласым ауғаннан соң, Қалайша сәулем сені ұмытайын. Һә лә ләку лиләй ! Лилә ләку лилай! Һә лә ләку лиләй! Лилә ләку лилай! Дереккөздер
Роджер Сперри

Ро́джер Уо́лкотт Спе́рри (; 20 тамыз 1913, Хартфорд, Коннектикут, АҚШ — 17 сәуір 1994, Пасадина, Калифорния, АҚШ) — нейропсихолог, психобиология профессоры, 1981 жылы Дэвид Хьюбелмен және Торстен Визелмен бірге «ми жартышарларының функционалдық мамандануына қатысты жаңалықтары үшін» Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығын алған. Өмірбаян Сперри, Хартфордта Фрэнцис Бушнел және Флоренс Кремер Сперридің отбасында дүниеге келген. Оның ағасы болған (Руссел Лумис). Әкесі Сперри 11 жасқа келгенде қайтыс болды. Сперри Оберлин колледжінде ағылшынша жоғары білім алды (1935), магистр дәрежесін де сол психология мамандығы бойынга алды (1937). Доткторлықты болса Чикаго университетінде 1941 жылы алды. Кейінірек Сперри, постдокторлық зерттеулеріне Карл Лешлимен бірге Гарвард университетінде жалғастырды. 1949 жылы, Норма Гей Дюпреге үйленді. Бір ұлы (Гленн Майкл) және бір қыздары (Джанет Хоуп) болған. Зерттеулері Сперридің 10 жылдары өз заманының бірінші ірі ғылыми зерттеулері, Чикаго университетінде замандасы Пауль Уаистің жасаған кеңінен танымал теориясын жоққа шығару болды. Бұл теория бойынша, сезу мүшелері мен бұлшықеттер арасындағы байланысты қамтамасыз ететін жүйке желісі, кездейсоқ бір-бірімен қосылған жүйке талшықтары қалыптасқан, әсіресе кездейсоқ бір-бірімен қосылған, жаңартылмаған және мамандандырылмаған үлкен оқыту тәжірибесі мен жоғары дәрежелі үйлестіру әсері арнайы мақсаттағы қызмет жүйесін қайта құрды. Адаптация (ing. plasticity) және әрбір фунцияның болуы бұл теорияның шешуші идеялары болды. Вайс бұл теорияға барынша ықтияттылықпен тәжірибе жасады, бірақ ол жағынан деректерді дұрыс түсіндіре алмады. Содан кейін Сперри эксперименттер сериясында әйгілі болған, дәлірек айтқанда Уайс теориясын керісінше көрсетті, не болып жатқанын шын елестетіп көрсетті. Қайнар көзі Сілтемелер * [http://www.nobel.se/medicine/laureates/1981/Сперри-autobio.html Roger W. Сперри - Otobiyografi] * [http://www.moleschino.org/2006/06/bir-bedende-iki-insan-sa-beyinin-sol.html Yabancı El Sendromu] * [http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1981/ Нобельдік комитетінің сайтынан ақпарат] * [http://nobelprize.org/medicine/articles/Сперри/index.html Nobelprize.org]
Вернер Форсман

Вернер Форсман (29 тамыз 1904, Берлин — 1 маусым 1979) — неміс хирург және уролог. Өмірбаян 1928 жылы Берлиндегі Фридрих Вильгельм университеті медицина факультетін бітірді. 1956 жылдан Гутенберг атындағы университеттің (Майнц)хирургия және урология профессоры ; 1964 жылдан Дюссельдорфте Медицина академиясының құрметті профессоры және сонда университет профессор (1970 жылға дейін). Негізгі жұмыстары 1929 жылы Вернер Форсман жүрек катетеризация әдісін әзірледі, білек көктамыры арқылы зондпен оң жақ жүрекшеге өзіне жасап көрді. 1931 жылы осы әдісті ангиокардиография үшін қолданды. Форсман жүрек катетеризация әдісінің негізін салушылардың бірі. Осы операцияны дамытып, 1928 жылы оны өзіне сынақтан өткізді. Әріптестері жүрекке сыртқы объектінің енуі шок және жүректің тоқтауына әкеліп соғады деп сенген. Форсман, соған қарамастан, шешім қабылдады.Ол білек көктамырын кесіп ішіне тар түтікше енгізді. Бірінші рет тұтқа жүрегіне жеткен жоқ, өйткені, көмекшісі қауіпті эксперимент жалғастырудан бас тартты. Форсман екінші рет өз бетімен әрекет етті. Катетерді 65 сантиметрге енгізіп оң жүрекке жетті, содан кейін рентгендік аппаратты қосып өзінің табысқа жеткеніне растау алды. Ол, американдық дәрігерлер А.Курнанмен және Д.Ричардспен бірге әзірленген әдістемесі үшін, 1956 жылы Нобель сыйлығын алды. Нобель жүлдесі Нобель жүлдесі (1956, А.Курнан және Д.Ричардспен бірге).
Дикинсон Ричардс

Дикинсон Ричардс (; 30 қазан 1895 жыл, , Нью-Джерси — 23 ақпан 1973 жыл) — америкалық кардиолог, АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшесі. Өмірбаян Йель университетін бітірген. 1922 жылы Колумбия университетін бітірді; 1947—1961 жылдары медицина профессоры, 1945—1961 жылдары Белвью ауруханасы медициналық бөлімінің бастығы (Нью-Йорк). Негізгі жұмыстары А.Курнанмен бірге нормада және патологияда жүрек пен өкпенің функцияларын зерттеу үшін жаңа әдістерді әзірледі (соның ішінде жүрек катетеризациясы); травматикалық шок кезіндегі жүрек қызметінің ерекшеліктерін зерттеді. Нобель жүлдесі Нобель жүлдесі (1956, А.Курнанмен және В.Форсманмен бірге). Шығармалары * Circulation of the blood. Men and ideas, N. Y., 1964 (A. P. Fishman бірігіп).
Паннон теңізі

Паннон теңізі — ежелде жойылып кеткен кішірек теңіз. Бір заманда Орта дунай ойпатында, қазіргі Венгрия, Словакия, Сербия, Румыния, Хорватия, Австрия және Украинаның аймағында орналасқан еді. Паннон теңізі миоцен және плиоцен кезеңдерінде болған. Осы теңіздің кеуіп кетуі кезінде 3-4 км теңіздің тұнбалары қалды. Тарихы Паннон теңізі Паратетис мұхитының бөлігі болған. Паратетис мұхиты миоцен кезеңінде болған (10 миллион жыл бұрын). Кейін Паннон теңізі Жерорта теңізімен бірігіп кеткен. Темір қақпа арқылы Паннон теңізі қазіргі Румынияның аймағында орналасқан басқа теңізбен бірігіп тұрған. Ең ірі тасқын кезінде Паннон теңізі қазіргі Сербияның аймағының оңтүстігіне жеткен. Паннон теңізі 9 миллион жыл бойы өмір сүрді. Паннон теңізінің соңғы тұнбалары плейстоцен кезеңінде жойылып кетті (600 мың жыл бұрын). Паннон теңізінің суы Темір қақпа арқылы Дунай өзеніне жетті. Сондықтан осы теңіздің орнында Орта дунай ойпаты пайда болды. Кейбір таулар (мысалы, Фрушка-Гора тізбегі және Сербия, Венгриядағы Мечек тізбегі Вршац) өткен шақтағы Паннон теңізінің аралдары болып табылады. Паннон тенізінен Балатон және Фертё ірі көлдері қалды. Әдебиеттер * Dragan Rodić, Geografija za I ili III razred srednje škole, Zavod za udžbenike i nastavna sredstva, Beograd, 1995. * Dr Dušan J. Popović, Srbi u Vojvodini, knjiga 1, Novi Sad, 1990. * Dr Aleksa Ivić, Istorija Srba u Vojvodini, Novi Sad, 1929. * Milan Tutorov, Mala Raška a u Banatu, Zrenjanin, 1991. * Milan Tutorov, Banatska rapsodija — istorika Zrenjanina i Banata, Novi Sad, 2001. * Predrag Medović, Praistorija na tlu Vojvodine, Novi Sad, 2001.
Ставрикозавр

Ставрикозавр — өткен триас дәуірінің тероподтарының монотипті түрі, Herrerasauridae тұқымдасы. Staurikosaurus pricei тұқымының бірден-бір түрі. Атауының пайда болуы "Ставрикозавр" динозаврының тектік аты Оңтүстік крест шоқжұлдызы атауымен байланысты. Бұл Оңтүстік крест шоқжұлдызы Бразилияның елтаңбасында бейнелеген және тек қана Оңтүстік жарты шарда көрінеді. Динозаврлардың сирек кездесетін түрлері Оңтүстік жарты шарында анықталған. Түр-тұқымы аты - "pricei" бразилияның палеонтологы Л. И. Прайсқа (ағылшында Llewellyn Ivor Price) арналған. Ол ставрикозаврдың сүйектерін тапқан. Сипаттама 225 млн. жыл бұрын Ставрикозавр жоғары триас дәуірінің карний ғасырда тұрды. Оның ұзындығы - 2,25 м, биіктігі - 80 см және салмағы - 30 кг. Ставрикозаврдің табылған сүйектері толық емес: омыртқаның үлкен мүшесі, аяқтың фрагменттер және төменгі жақ табылған. Ставрикозаврдің реставрациясы болжауға сүйеніп орындалды. Диназавр дәуірінің таңында күрделі және тар шеңберде мамандандырылған ағзаға ие бола алмаған. Сондықтан ставрикозаврды әдетте жай артқы мен алдыңғы аяқтарның бес саусақпен бейнеледі. Бірақ табылған фрагменттер жорамалдауға жеткілікті, ставрикозавр әжептәуір жүйрік жыртқыш болды. Дереккөз
Қара амур

Қара амур немесе қытай тортасы — шеміршекті балықтар түріне, карп тәрізділер отбасына, Mylopharyngodon тұқымдасына жататын жалғыз балық тұқымы. Ресейде сирек кездеседі, жоғалу қаупі бар, Қытайда бұл балық - кәсіп объектісі.1972 жылдан бастап Ресей бөлігіндегі Амур бассейнінде қара амурды аулауға тыйым салынды.Оның түрі солтүстік Амурдан Оңтүстік Қытайға дейін кең таралған. Денесі ұзындау, ауқымды қабыршақпен жабылған. Оның сыртқы келбеті ақ амурға ұқсайды, бірақ айтарлықтай күңгірттеу бояуларымен ажыратылады. Қара амур негізінде ұлулармен, сонымен бірге жәндіктердің құрттарымен (шегіртке, хриномид) және су түбіндегі басқа да ағзалармен қоректенеді. Тәулігіне 4 жасар амур 1,4—1,8 кг ұлуларды (дрейссендер) жей алады. Көп тобырмен жүрмейді. Қара амур 7-9 жаста әрі денесінің ұзындығы 70 см-ге жеткенде жыныстық тұрғыдан жетіледі. Оңтүстіктегі су қоймаларында 5 жасқа дейін әрі ұзындығы 55 см-ге дейін тез өседі. Экономикалық маңыздылығы Қытай бөгендерінде белсенді ажырайды. Сонымен қатар мынаны қараңыз * Ақ амур Дереккөздер * [http://www.sevin.ru/vertebrates/index.html?Fishes/137.html Позвоночные животные России: чёрный амур]
Санга өзені

Санга (Sangha) - Орталық Африкадағы өзен, Конго өзенінің ағыны. Бұл өзен Санга - Мбаэрада Кадеи мен Мамберенің қосылуынан пайда болады. Су алу аумағы мен салалары өзіне Камерун Шығыс облысын, Орталық Африка Республикасының батыс провинциясын (Нана-Мамбере, Мамбере-Кадеи және Санга-Мбаэре) қосады. Өзен ұзындығы 785 шақырымды құрайды.
Окаванго

Окаванга - Африканың оңтүстік-батысында орналасқан өзен . Ұзындығы бойынша Оңтүстік Африкада төртінші орында тұрады . Окаванго оңтүстік-шығысқа қарай ағады .Ұзындығы - 1600 шақырым . Окавангоның бастауы Анголада басталады . Окаванго көлге де, теңізге де құймайды . Окаванго өзенінің жанында Мореми қорығы орналасқан .
Аки теңізі

Аки теңізі (жапон тілінде 安芸灘 аки-нада ) — Ішкі Жапон теңізінің батыс бөлігіндегі ашық теңіз. Хиросиманың префектурасының оңтүстік-батысында және Эхиме префектураның солтүстік-батысында орналасқан. Аки өзенінің атауы тарихи провинция құрметіне аталған. Солтүстігінде Осаки-Симо, Ками-Камараги, Симо-Камараги және Курахаси аралдарымен, шығысында Курусима бұғазымен, оңтүстігінде Эхиме перфектурасының Таканава түбегімен, ал бытысында Иё-Нака аралымен шектеседі. Солтүстігінен оңтүстігіне дейін — 30 км, ал батыстан шығысына дейін — 45 км. Шығыс бөлігі Ицуки теңізі деп аталады. Ішкі Жапон теңізінің шығыс және батыс бөліктерін және Хиросима, Куре және Мацуяму ірі қалаларының аймақтарын байланыстырады. Аки теңізінде балық, әсіресе скумбрия мен теңіз мөңке балығы өте көп. Теңіз жоғары сейсмологиялық белсенділігі жоғары аймақ болып табылады. Әдебиеттер * Море Аки // Энциклопедия Ниппоника: в 26 т. 2-е издание.&nbsp;— Токио: Сёгаккан, 1994—1997. Сілтемелер * [http://watchizu.gsi.go.jp/watchizu.aspx?latitude34.0966&longitude132.6557 Карта моря Аки (1 / 25000) / / Институт географии Японии]&nbsp;(яп.). Тексерілген 6 января 2011. [http://www.webcitation.org/67abGS5z1 Архивировано из первоисточника 12 мамыр 2012].
Оңтүстік-Батыс академиясы

Оңтүстік-батыс академиясы — колледжке дайындық ретінде тұрғызылған АҚШ-тағы мектеп. Мектептің негізін қазіргі директордың әкесі Маурик Веронда қалаған. Мектептің орналасқан жері Мектептің екі кампусы бар. Бірі Сан-Маринода болса, екіншісі Римрокте. Сан - Марино Сан-Марино Лос-Анджелес қаласының орталығынан 10 миля жерде Оңтүстік Калифорнияда орналасқан. Сан-Марино кампусы оқушыға өте қолайлы жерде орналасқан. Ранчо Бивер-Крика Ранчо Бивер-Крика (Beaver Creek Ranch) Кампус Седон қаласынан 12 миля жерде Солтүстік Аризонада орналасқан. Мектеп туристік жерде орналасқан. Сабақтар * Оқылым және жазылым өнері (сабақ кезінде desktop publishing бағдарламасы арқылы мектеп газетін шығарады); * Тарих; * География; * Математика; * Шынайы ғылым; * Ақпараттық технология; * Физикалық тәрбие; * Өнер және музыка.
Рияд Маһрез

Рияд Маһрез ( араб. رياض محرز‎, фр. Riyad Mahrez, 21 ақпан 1991, Сарсель, Валь-д’Уаз, Иль-де-Франс, Франция) — алжирлік футболшы, «Әл-Ахли» футбол клубы және Алжир құрамасының жартылай қорғаушысы. Клубтық мансабы «Кемпер» «ААС Сарсель» футбол клубының түлегі. 2009 жылы 4 дивизионда өнер көрсететін «Кемпер» футбол клубыңа ауысты, бұл командада 27 ойында 1 гол соқты. «Гавр» 2010 жылы Маһрез «Гавр» футбол клубыңа ауысты. 2011/12 маусымнан «Гавр» командасының сапында Лига 2-да өнер көрсетті. 2012/13 жылғы маусымда негізгі құрамда ойнай бастады. Чемпионаттың 38 кездесуінде 34 ойында өнер көрсетті. «Лестер Сити» 11 қаңтар күні 2014 жылы Рияд Маһрез «Лестер Сити» футбол клубымен 3,5-жылдық келісім шартқа қол қойды, трансфер құны 400 мың еуро болды. Ағылшындық Чемпионшипте 25 қаңтар күні дебюті өтті. Найджел Пирсон сол кездегі команданың бапкері футболшы үлкен сенім артып оны жиі негізгі құрамға шығарды. 2013/14 жылдың маусымы бойынша Марез «Лестер» құрамында Чемпионшион жеңімпазы атаңды. 5 желтоқсан 2015 жылы өзінің мансабындағы ең алғашқы хет-тригін «Суонси» қақпасыңа соқты. 2015/16 маусымында Ағылшын Премьер лигасының ең үздік ойыншысы аталып, Лестер Сити футбол клубымен чемпиондық атаққа ие болды. Жеке өмірі Риядтың әкесі — алжирлік, ал анасы — мароккалық. Жетістіктері Лестер Сити * Ағылшын Премьер Лигасының чемпионы: 2015/16 * Ағылшын Футбол Лигасының чемпионы: 2013/14 Алжир * Африка Ұлттары кубогының жеңімпазы: 2019 Жеке * Ағылшын Премьер Лигасының ең үздік футболшысы: 2015/16 * Алжир еліндегі ең үздік футболшы: 2015 * «Манчестер Сити» * Англия чемпионы (4): 2018/19, 2020/21, 2021/22, 2022/23 * Англия Кубогы (2): 2018/19, 2022/23 * Лига кубогы (3): 2018/19, 2019/20, 2020/21 * Англия Суперкубогы: 2018 * Чемпиондар лигасы: 2022/23 Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://int.soccerway.com/players/riyad-mahrez/156662/ Рияд Марез]
Әйтей (Алматы облысы)

Әйтей (1992 ж. дейін — Интернационал) — Алматы облысы Қарасай ауданындағы ауыл, Әйтей ауылдық округі орталығы. КАТО коды — 195220200. Географиялық орны Аудан орталығы – Қаскелең қаласынан солтүстік-батысқа қарай 5 км жерде. Халқы Дереккөздер
Қызылжар (Ақмола облысы)

Қызылжар (ескі атауы — «Красный овраг») — Ақмола облысы Целиноград ауданы, Қабанбай батыр ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Астанадан оңтүстікке қарай 21 км Қабанбай батыр ауылы жаққа, яғни ескі Қарағанды трасса жағында орналасқан. Қабанбай батыр кесенесінің жанында орналасқан. КАТО коды — 116665400. Халқы Дереккөздер
Бөдене (айрық)

Бөдене — тауықтәрізділер отряды, қырғауылдар тұқымдастарына жататын құс. Елді мекендер * Бөдене — Абай облысы Бесқарағай ауданындағы ауыл. * Бөдене — Атырау облысы Индер ауданындағы ауыл. Тұлға * Бөдене Байтілеуұлы Тағы қараңыз * Бөдене ауылдық округі
Қасқыр-өрмекші

Қасқыр-өрмекші – өрмекшілер отрядының тұқымдасы. Ежелгі грек тілінде «лукос» қасқыр деген мағынаны білдіреді. Жер шарында қасқыр-өрмекшінің 2000-нан аса түрі таралған. Қасқыр-өрмекшінің түстері қоңырдан сұр түске дейін құбылады. Өрмекші денесінің төменгі жағы ашық сұр, сарғылт немесе қара түсті, кейде қызғылт. Денелерін түк басқан. Өскен сайын түлейді. Қырағы көздері күрделі. Үш қатардан тұратын сегіз көзі болады. Олжасын анық көре алады. Сипап сезу қабілеті өте жақсы дамыған. Қасқыр-өрмекші қызуқанды мінез көрсетпейді, дегенмен мазасын алғандарды улы инесімен шағады. Шаққан жерлері ісініп, аздап ауырып, қышиды. Адам өміріне қауіп тудырмағанымен, шаққандары жағымсыз әсер әсер етеді. Дара тіршілік етіп, қоректенеді. Олжасын тістейтін үш үлкен тісі ауыз қуысында орналасқан. Жемтігін қуалап жүріп ұстайды. Өрмек тоқымайды. Күндіз індерінде жатып, түнде қорек іздеуге шығады. Қоңыздармен, ұсақ өрмекшілермен, жәндіктердің дернәсілдерімен, жәндіктермен қоректенеді. Жұмыртқа салған жібек қапшығын құрсағының астыңғы жағына жапсырып алып, өзімен бірге алып жүреді. Бұл өрмекшілер суық таулы аймақтарда да тіршілік етуге бейімделген. Дереккөздер
Яки (өзен)

Яки (исп. Río Yaqui) — Мексиканың солтүстік - батысында, Сонора штатында орналасқан . Яки өзені Ақш - ты кесіп өтіп, Калифорния шығанағына құяды. Сьерра-Мадре тау жотасынан бастау алады. Ұзындығы— 700 км шамасында. Өзен бойында су электр станциясы, соған қоса El Novillo секілді су қоймасы бар. Өзеннің суы сол аймақтағы егіншілікке кеңінен қолданылады. Американдық қолтырауын (Crocodylus acutus) осы өзен бойында мекендейді. Сілтемелер * Rio Yaqui
Ол — Айдаһар

Ол — Айдаһар — орыс режиссёрі Индар Джендубаевтің фэнтези мелодрамасы. Фильмнің көрсетілімі 2015 жылы 3 желтоқсанда өтті. Cюжеті Князь қызы Мирославнаны үйлену барысында айдаһар ұрлап кетеді. Арман деген айдаһардың тұтқыны болады. Бұл айдаһарды шақырған дәстүрлі өлен болған екен. Мираның күйеуі оны іздеуге сапарға шығады, ал қыз болса Арманнан адам жасауға тырысады. Рөлдер * Матвей Лыков — Арман * Мария Поезжаева — князь қызы Мирослава (Мира) * Станислав Любшин — князь * Иева Андреевайте — Ярослава * Петр Романов — Игорь * Андрей Лебединский — кормчий * Марта Тимофеева — Мира мен Арманның баласы * Иво Господинов — Арман бала кезінде * Егор Зубарчук — Арманның әкесі * Виктория Рунцова — қалыңдық * Анастасия Дубровина — қалыңдық' * Алёна Чехова — қалыңдық * Любовь Фирсова — қалыңдық анасы * Юрий Горин — қалыңдық әкесі * Ёла Санько — кемпір * Андрей Бур — викинг * Вячеслав Чепурченко * Александр Цёма Дереккөздер
Усумасинта

Усумасинта (исп. Usumacinta) — Орталық Америка бойын ағып өтеді. Мексиканың орталық бөлігі, Гватемалының солтүстік бөлігіне дейін ағады. Оның жалпы ұзындығы - 560 км, бұл өзен Орталық Америкадағы суы мол өзен. Пасьон и Салинас өзендерінің бір арнаға құйылу нәтижесінде пайда болады, бұл екі өзен де Гватемаладан ағып шығады. Усумасинта мексикалық Чьяпас штаты мен Гватемалы арасында шекара түзеді. Усиманта кейінгі жерде Табако штатынан ағып өтіп, Мексика шығанағына құяды. Өзен бойында ежелгі майя тұрғындарының ескерткіштері орналасқан — Йашчилана және Пьедрас-Неграс.
Сан - Педро (өзен)

Сан-Педро — Солтүстік Америкадағы Петен департаменті, Гватемалы бойынан ағып өтетін өзен. Ұзындығы — 186,25 км, Гватемалыдағы жалпы ауданы — 14 335 км². Бірнеше салалары бар.Петен департаментінен бастау алады, орналасқан координаталары 17.279636° с. е. 90.987697° б. б. (G) (O). Мексика жерінен ағып өткеннен кейін Усиманта өзеніне құйылады. Сол аймақта өмір сүретін тұрғындардың негізгі су қоры. Сілтемелер * Water Resources Assessment of Guatemala * Guatemala - Surface Water Map * Rand McNally, The New International Atlas, 1993. * Фрагмент карты Гватемалы, показывающий реку