Конго Демократиялық Республикасы

Конго Демократиялық Республикасы — Африка құрлығындағы жер көлемі жағынан үшінші орындағы мемлекет. Конго Демократиялық Республикасы елі Бурунди, Конго Республикасы, Орталық Африка Республикасы, Оңтүстік Судан, Уганда, Руанда, Танзания, Замбия, Анголаның Кабинда аймағымен шектеседі. Аумағы 2 345 410 км². Халқы – 77,44 млн. (2014). Астанасы – Киншаса қаласы. Тілдері: француз тілі (мемлекеттік тіл), лингала, кингвана, киконго, чилуба. Тарихы Конго территориясында әртүрлі тайпалар мен патшалықтар өмір сүрген. Ең танымалдарының бірі – Конго патшалығы, 14-19 ғасырларда гүлденген. Бұл патшалық сауда байланыстарын дамытып, өзінің әкімшілік жүйесін құрған. 19 ғасырдың аяғында Бельгия патшасы Леопольд II Конгоны өз жеке меншігі ретінде жариялады. Оның билігі кезінде Конгода қызыл резеңке өндірісі үшін қатты эксплуатация жүргізілді. Миллиондаған адамдар қысымнан және аурудан қаза тапты. Бұл кезең «Конгоның қанды қызыл резеңкесі» деген атаумен тарихта қалды. 1960 жылы Конго Бельгиядан тәуелсіздік алды. Алайда, тәуелсіздіктен кейінгі жылдары саяси тұрақсыздық басталды. Әр түрлі бөлшектенген топтардың арасындағы күрес, сонымен қатар шетелдік араласу елдің дамуына кедергі болды. Патрис Лумумбаның өлтірілуі бұл кезеңнің ең трагедиялы оқиғасы болып саналады. 1965 жылы Мобуту Сесе Секо билікке келді және ұзақ жылдар бойы авторитарлық режим орнатты. Ол коррупцияға жол беріп, елдің ресурстарын жеке байыту үшін пайдаланды. Мобуту биліктен кеткеннен кейін Конгода бірнеше соғыстар басталды. Бұл соғыстарда көптеген адамдар қаза тауып, миллиондаған адамдар жер аударылды. Соғыстардағы негізгі себептердің бірі – бай минералды ресурстарды бақылау үшін күрес болды. 2003 жылдан бастап Конгода салыстырмалы тыныштық орнады, бірақ елде әлі де көптеген проблемалар бар: кедейлік, коррупция, тұрақсыздық, қарулы қақтығыстар, эпидемиялар. Демократиялық институттар әлі де толық қалыптаспаған. Географиясы КДР-нің рельефі өте күрделі. Елдің орталығынан Конго өзені ағып өтеді және оның бассейні үлкен жазықтықты құрайды. Осы жазықтықтың айналасында биік таулар мен үстірттер орналасқан. Шығыс бөлігінде Вирунга және Рувензори таулары, ал оңтүстік-шығысында Катанга үстірті орналасқан. Көптеген таулар вулкандық шығу тегіне ие. КДР-де экваторлық климат басым. Жылы және ылғалды ауа райы жыл бойы сақталады, бірақ биіктікке байланысты айтарлықтай айырмашылықтар бар. Жазықтарда ылғалдылық жоғары, ал таулы аудандарда салқын және құрғақ ауа райы болуы мүмкін. Екі жаңбырлы маусым бар: біреуі наурыз-мамыр айларында, екіншісі қыркүйек-қараша айларында. Конго өзені және оның салалары КДР-дегі ең маңызды су ресурстары саналады. Конго өзені әлемдегі су өткізгіштігі бойынша екінші орында тұр. Көптеген көлдер мен батпақты жерлер бар. Табиғи ресурстары: КДР табиғи ресурстарға өте бай. Ол алтын, алмас, мыс, кобальт, калий тұздары, уран және басқа да минералдардың ірі кен орындарына ие. Ормандардың үлкен аумағы бар, олар ағаш ресурстарының маңызды көзі. Халқы Басты қалаларындағы тұрғындар саны Дереккөздер Қосымша әдебиет * Tim Butcher: Blood River - A Journey To Africa's Broken Heart, 2007. ISBN 0-7011-7981-3 * Wrong, Michela, In the Footsteps of Mr. Kurtz: Living on the Brink of Disaster in Mobutu's Congo * Hochschild, Adam, King Leopold's Ghost: A Story of Greed, Terror and Heroism in Colonial Africa, 1998. * Renton, David; Seddon, David; Zeilig, Leo. The Congo: Plunder and Resistance, 2007. ISBN 978-1-84277-485-4 * Larémont, Ricardo René, ed. 2005. Borders, nationalism and the African state. Boulder, Colorado and London: Lynne Rienner Publishers. * *