kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Решат Файызрахманұлы Қожахметов

Решат Файызрахманұлы Қожахметов 1951 жылы 13 тамызда Апматы қаласында туған. Қазақ. Әкесі - Қожахметов Файызрахман Қожахметұлы, марқүм, «Көгалқұрылыс», Автожолдар министрлігінің бастығы болған. Анасы - Ғалымбаева Айша Ғарифқызы, марқұм, Қазақстанның Халық суретшісі , ҚазКСР Мемлекеттік сыйлығының лауреаты. Мәскеу сәулет институтының «Қала құрылысы» факультетін бітірген (1976), сәулетші. Қазақ, орыс және ағылшын (тұрмыстық) тілдерін біледі. Жұмыстары «Ұлы Жібек жолы» көрмесінде (Ташкент , Өзбекстан, 1996); Халықаралық декоративтік және қолданбалы өнер байқауында (Исламабад , Пәкстан, 1997); Халықаралық декоративтік және қолданбалы өнер көрмесінде (Пекин, Қытай, 1997); Каир Халықаралық керамика биенналесінде (Каир , Мысыр, 1998, 2002); Мәскеу халықаралық салонында (1998); Gold-Cost International Ceramic Art Award (Голд-Кост, Австралия, 1999, 2000); «Керамика өнерінің алдыңғы қатары» коллекциясының көрмесінде (Жапония, 2000-2001); Халықаралық керамика көрмесінде (Carouge, Швейцария, 2001); Keramika Sisak 1700 Халықаралық керамика көрмесінде (Загреб , Хорватия, 2003); 23-ші Gold-Cost International Ceramic Art Award (Голд-Кост , Австралия, 2004); 5-ші Cheongju International Craft Competition (Корея, 2007); Халықаралық қазіргі заман өнері кермесінде (Нью-Йорк , Icosahedron галереясы, шілде, 2008); European Prize for Applied Arts халықаралық кермесінде, Mons (Бельгия, 2009, 2010) қойылған. Алматы қаласының түрлі галереяларында 7 жеке көрмесін өткізген. Туындылары Ұлттық Қазіргі заманғы өнер орталығында (Каир , Египет); Shigaraki Керамика мәдениет паркінің қорында (Жапония); Ә. Қастеев атындағы Мемлекеттік өнер мұражайында қойылған. 1976 жылдан «Қазжолжоба» жобалау институтының жетекші сәулетшісі. 1978 жылдан ҚазКСР Көркемсурет қоры «Өнер» керкемсурет комбинатының сәулетші-дизайнері, суретші-монументшісі. 1990 жылдан тек заманауи керамика бағытында ғана жұмыс істейді. 2000 жылы 3 айдың ішінде Халықаралық керамика орталығында жұмыс істеген (Shigaraki Ceramic Cultural Park, Жапония). 2009 жылы 2 айдың ішінде A.I.R.-да (Artist International Residence) Vallauris жұмыс істеп, кейіннен Aqui Siam Ben галереясында (Франция) көрмесін өткізген. ҚР Суретшілер одағының мүшесі (1988 жылдан), World Crafts Council-Europe мүшесі (1997 жылдан). Халықаралық декоративті және қолданбалы өнер байқауының керамика саласындағы 1-ші жүлдесінің иегері (Исламабад , Пәкстан, 1997). 4-ші Каир Халықаралық керамика биенналесінің медалімен және дипломымен (Каир ,Египет, 1998); Keramika Sisak 1700 Халықаралық керамика көрмесінің күміс медалімен (Загреб , Хорватия, 2003) марапатталған. Әскери атағы - аға лейтенант. Діни көзқарасы - агностик. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Қазақстан демократиялық ел атағына тән келетін барлық атрибуттарған ие, осы сездің толық мағынасындағы демократия еліне айналатындығына үміттенемін». Хоббиі - саяхат жасау, кітап оқу, компьютер. Сүйіп оқитын әдебиеті - И. Ильф және Е. Петров, О. Генри, А.П. Чехов, П. Аксенов. Үйленген. Жұбайы - Қожахметова Ирина Оскаровна, қыш бұйымдарын жасаушы. Ұлы бар. Дереккөздер
Әбдіров даңғылы

Әбдіров даңғылы, Қарағанды қаласының Қазыбек би ауданында, Әбдіров Әлиханов және Комиссаров көшелері аралығыңда орналасқан. Бұқар жырау даңғылынан басталып С. Ерубаев, Гоголь көшелерін, Бейбітшілік бульварын қиып өтіп, Ғ. Мұстафин көшесімен қиылыста аяқталады. Жаңа қала құрылысы қауырт жүргізілген 1930-1950 жылдарда қалыптасты. Әбдіров даңғылы қалының әкімшілігі, саяси мәдени және іскер бөлігі арқылы өтеді, оның бойында банк (Халықтық Банк, ТұранӘлемБанк, Қазкоммерцбанк, Валют-Транзит Банк), тұрмыстық қызмет және сауда кәсіпорындары («Юбилейный», «Мечта» сауда үйі, «1000 ұсақ-түйек» дүкендері) және жеке меншік нысандар бар. Әбдіров даңғылында Кеңес Одағының Батыры Нүркен Әбдіровке ескерткіш орнатылған. Дереккөздер
Дулат Әбдірахманұлы Қоспанов

Дулат Әбдірахманұлы Қоспанов (10.06.1948 жыл, Солтүстік Қазақстан облысы, Ново-Павловка ауылы) - кескіндемеші. Қазақ. Әкесі - Қоспанов Әбдірахман Қоспанұлы, бухгалтер. Анасы - Қоспанова Әсима Молдахметқызы, үй шаруасымен айналысады. Н.В.Гоголь атындағы Алматы көркемсурет училищесінің кескіндеме белімін бітірген (1976), кескіндемеші. Жұмыстары ҚР Көркем көрмелер дирекциясында, Астана қаласы. Президенттің мәдениет орталығында, Қытай, Германия, Ресей, АҚШ, Жапония, Литва, Қазақстан елдерінің галереялары мен жеке коллекцияларында сақталуда. «Ғарыш бейбіт қызметінде» халықаралық көрменің (КСРО-АҚШ, Мәскеу, 1989), Астана қаласы Президенттің мәдени орталығындағы ұжымдық көрменің (2006), сонымен қатар бүкіл одақтық, республикалық, аймақтық және облыстық көрмелердің қатысушысы. Көкшетау (1998), Щучинск (2006) қалаларында жеке көрмелерін өткізген. ҚР Көркемөнер академиясының мүшесі-корреспонденті (2006 жылдан). 1979 жылдан - ҚР Суретшілер одағының Целиноград облыстық бөлімінің қызметші суретші-кескіндемешісі. 2007 жылдан - ҚР Көркемөнер академиясының мәдениет ескерткіштерін қорғау сарапшысы. 2008 жылдан бері - «Көкше» академиясының жанындағы колледждің оқытушысы. ҚР Көркемөнер академиясының Ақмола облыстық бөлімінің төрағасы (2006 жылдан). КСРО және ҚР Суретшілер одағының мүшесі (1986 жылдан). Үйленген. Жұбайы - Қоспанова Алма Зиетденқызы. Ұлы -Ербол; қыздары -Ғайни, Гүлнәр, Айша. Дереккөздер
Сабила Бекжанқызы Құмарова

Сабила Бекжанқызы Құмарова 1938 жылы 4 сәуірде Гурьев қаласында туған. Қазақ. Әкесі - Қүмаров Бекжан, ҰОС қатысқан, Будапешттің маңында қаза болған. Анасы - Дәулетова Балым, марқұм, Кеңес саудасының үздігі. С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің тарих факультетін (1960); КСРО Көркемөнер академиясы жанындағы И. Репин атындағы Ленинград Кескіндеме, мүсін және сәулет институтын (1969) енертанушы мамандығы бойынша бітірген. «Қазақфильм» киностудиясының жанындағы Ш. Аймановтың актерлік шеберханасында оқыған (1959-1960). ҚР Көркемөнер академиясының толық мүшесі. Өнертанушы. Кітаптар мен альбомдардағы мақалалардың, арнаулы бүкілодақтық және республикалық журналдардағы, Қазақ энциклопедиясындағы, «Алматы» энциклопедиясындағы және т.б. очерктердің авторы. Өзінің еңбектерінде Қазақстан мүсіні кәсіби мектебінің даму ерекшеліктерін зерттеген. Бүкілодақтық жастар мен студенттер фестивалінің (Мәскеу , 1957); Қазақ әдебиеті мен енері декадасының (Мәскеу , 1958) қатысушысы. 1961 жылдан - Қазақстан ЛКЖО ОК мен Алматы қаласы аудандық комитетінде, қалалық комитетінде жұмыс істеген. 1965 жылдан - ҚазКСР Мәдениет министрлігінде жұмыс стеген. 1969-1987 жылдары - Ә. Қастеев атындағы Мемлекеттік өнер мұражайы директорының ғылым жөніндегі орынбасары. Шетел мұражайларындағы (Канада, Германия, Югославия, БАӘ) ҚР суретшілерінің шығармаларынан құрылған бірқатар халықаралық көрмелер ұйымдастырған. 1987 жылдан бері - Қазақ мәдениет қорының вице-президенті. ҚазКСР, ҚР Суретшілер одағының мүшесі (1974 жылдан); ҚР Суретшілер одағының басқарма төралқасының мүшесі, ЮНЕСКО жанындағы Халықаралық сыншылар халықаралық ассоциациясының (АІСА) мүшесі, ҚР Мемлекеттік сыйлықтар бойынша комиссияның әдебиет, өнер және сәулет салалары бойынша мүшесі, ЮНЕСКО жанындағы Халықаралық мүражайлар кеңесінің (ІСОМ) мүшесі. Қазақстандағы өнертану кәсіби мектебінің өнөртану секциясының төрағасы. Қазақстанның Еңбек сіңірген қайраткері. КСРО Мәдениет министрлігінің, ҚазКСР Жоғарғы Кеңесінің, Шетел мемлекеттерімен достастық және мәдени байланыс қоғамының грамоталарымен марапатталған. Діни көзқарасы - мұсылман. Саяси қайраткер рөтіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Өркендеген демократиялы мемлекет». Хоббиі - би. Сүйіп оқитын әдебиеті - А.П. Чехов, Ә. Әлімжанов, X. Мураками. Тұрмыста. Ұлдары - Есімбеков Сабыр, дипломат; Құмар Әділет, жазушы. Дереккөздер
Коносамент

Коносамент - теңізбен жүк тасу келісімінің жағдайлары жазылған құжат, тауарға иелік құжаты; ол бойынша құжат иесінің жүк тасу ісін өзінше басқаруына құқығы бар. Коносамент әсіресе сыртқы саудада кең тараған. Жүк тасушы оны жөнелтушіге жүк тасуға қабылданғаннан кейін береді. Экспорт және импорт тауарларын тасуда коносамент үш міндет атқарады: жүк жөнелтуші мен оны тасушы арасында шарт жасалғанын куәландырады; жүк тасушының оны қабылдап алғанын растайды; тауар жөнінде (коносаментте көрсетілген жүктің сатылуы, аманатқа берілуі және т.б. мүмкін) жарлықтар беруге мүмкіндік беретін құжат болып табылады. Бұл орайда алушының атына атаулы коносамент толтырылады. Жүкті тура жеткізу көзделген коносамент бойынша жүк тиісті жеріне орта жолдағы портта басқа кемеге ауыстырып арту арқылы жеткізуге қабылданады. Мұндай жағдайда жүк үшін оны тасушы жауап береді. Сақтандырылған коносамент жүкті контейнермен тасыған жағдайда қолданылады, жүктің қабылданғанын дәлелдеп, оның сақтандырылғанын куәландырады. Таза коносаментте жүкті жағымсыз қырынан көрсететін ескертпелер болмайды. Коносамент ұсыну қажеттігі келісім шарттардың үйреншікгі шарты, оны орындамаған сатушы, әдетте, банктен тауарға төлейтін қаржы ала алмайды. Көп жағдайда жүк жөнелтушілер кеме иелеріне таза коносаменттің орнына кепілдеме хат беруді ұсынады. Дереккөздер
Консигнация шарты

Консигнация шарты - комиссия шартының жеке түрі, ол бойынша бір жағы (консигнатор) көтермелеу ақысы үшін белгілі уақыт ішінде (консигнация мерзімінде) консигнант берген тауарларды өзінің атынан, бірақ екінші жақтың (консигнанттың) есебінен сатуды өз мойнына алады. Әдетте, мерзімі біткеиде өзінен-өзі одан әрі ұзартылатын етіп, 3-5 жылға жасалады. Тауарлардың әр тобын сатудың мерзімі - 3-айдан 12 айға дейін . Дереккөздер
Өміркелді Мұхтарұлы Әбеуов

Өміркелді Мұхтарұлы Әбеуов (1948 жылы туған), суретші-гобеленші, ағаш шебері. ҚР Суретшілер одағының мүшесі (1990). Балқаштың түлегі. Алматы көркемсурет училищесісін бітірген (1976). Қолөнерімен, оның ішінде тоқымамен және ағаш оюмен шұғылданады. Еңбектері қалалық, облыстық, республикалық көрмелерге қойылды. Мәскеуде, Ленинградта, Чехословакияда өткен ҚР мәдени күндеріне қатысты. Алматы көрме залының қорында «Қоңырат туралы ән» гобелені, Балқаш қалалық өлкетану мұражайында «Таң» атты гобелені сақтаулы. Дереккөздер
Мұрат Мақсұтұлы Мақсұт

Мұрат Мақсутұлы Мақсұт (1.01.1946 жыл, Шығыс Қазақстан облысы Ұлан ауданы Есенгелді ауылы) - театр суретшісі. Қазақ. Өмірбаяны * Н.В. Гоголь атындағы Алматы көркем училищесінің театр декорациясы факультетін бітірген (1972), суретші-декоратор. * 1963 жылдан - Ұлан бидай өсіру кеңшарында ағаш ұстасының шәкірті. * 1972 жылдан - қоюшы суретші, 1980 жылдан - С.Сейфуллин атындағы Қарағанды облыстық қазақ музыкалық драма театрының бас суретшісі. * 1990 жылдан - «Қазақ мұражай реставрация» Республикалық мамандандырылған көркем шеберхананың (РМКШ) көркемдеуші суретшісі. * 1991 жылдан - Ж. Аймауытов атындағы Ж. Аймауытов атындағы Павлодар облыстық қазақ музыкалық драма театрының бас суретшісі. * 1993 жылдан - Қ. Қуанышбаев атындағы Ақмола облыстық қазақ музыкалық-драма театрының қоюшы суретшісі (Астана ). * 1999 жылдан бері - Ш. Құсайынов атындағы Көкшетау облыстық қазақ музыкалық драма театрының бас суретшісі. Шығармашылығы Қ.Мұхамеджановтың «Бөлтірік бөрік астында» комедиясы - дарынды өнерпаздың театр сахнасында алғаш көркемдеген спектаклі (1972). М.Әуезовтің «Еңлік-Кебек»(1973) пен «Дос - бедел дос» (1981), Д.Исабековтің «Әпке» (1980), С. Мұқановтың «Шоқан Уәлиханов» (1982), С.Жүнісовтің «Өліара» (1982), Ғ.Мүсіреповтің «Қозы Көрпеш - Баян Сұлу» (1984), М.Кәрімнің «Ай тұтылған түні», А.Островскийдің «Найзағай» (1975), Н.Гогольдің «Үйлену» (1976), У.Шекспирдің «Макбет» (1979) пен «Асауға тұсау» (1984), «Отыз ұлың болғанша...» («Арбаң аман болсын», 1984), тағы басқа спектакльдердің декорациясың жасады. Марапаттары * «Астана» (1998), «Ерен еңбегі үшін» (2005) медальдарымен марапатталған. ҚР Мемлекеттік сыйлығының (1986), Республикалық театр байқауларының (1995, 1998, 2001, 2004) лауреаты. Отбасы * Әкесі - Рахымбаев Мақсұт (1900-1963). Анасы - Сәденова Бағила (1905-1961). * Үйленген. Жұбайы - Елубаева Жанат Елубайқызы (1945 жылы туған). * ¥лдары - Мақсұтов Қанат (1970 жылы туған), Мақсұтов Ерлан (1973 жылы туған), Мақсұтов Жарас (1978 жылы туған), Мақсұтов Алмас (1983 жылы туған). Дереккөздер
Зияда Әбенов

Зияда Әбенов (1901-1937), кеңес және кәсіподақ қызметкері, қоғам қайраткері. Ұлытаудың түлегі. Түпкі атасы Берденнен Есенкелді—Қоржынбай—Әбен болып таралады. Кеңес өкіметі кезінде койшы, ЧОН отрядының жауынгері, бандитизмге қарсы ұрыстарға қатысқан. 1928-1936 ж. Түрксіб құрылысына қатысып, Түрксіб жол кәсіподақтарының төрағасы қызметін атқарды. Сол жылдары Қазақстан ОАК-нің мүшесі болды. 1937 ж. «халық жауы» деген нақақтан-нақақ жабылған жаламен тұтқынға алынды. Дереккөздер
Рихан Асимқызы Махпировa

Рихан Асимқызы Махпировa - 1946 жылы 1 тамызда Алматы облысы Шелек ауданы Қорам ауылында туған. ұйғыр. Өмірбаяны Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясының театр факультетін бітірген (1967), актриса. ¥йғыр, қазақ жәнө орыс тілдерін біледі. 1977 жылдан бері - Қ. Қожамияров атындағы Мемлекеттік республикалық ұйғыр музыкалық комедия театрының актрисасы. Марапаттары ҚР Еңбек сіңірген әртісі (1996). «Еңбек ардагері» медалімен, Мәдениет министрлігінің Құрмет грамотасымен марапатталған. «Ильхам» сыйлығының, «Медиавайф» (Венгрия) фестивальдерінің, «Тамаша» (Астана) бағдарламасының лауреаты. Отбасы Әкесі - Махпиров Асим. Анасы - Зирякова Гүлрузям. Ұлы - Данияр (1972 ж. т.). Немересі - Дилназ. Дереккөздер
Жүніс Әбуғалиев

Жүніс Әбуғалиұлы Әбуғалиев (1926 жылы туған), партия, кеңес қызметкері. Арғын тайпасы, Қаракесек руының Әлтеке бұтағынан шыққан. Шет ауданы түлегі. Еңбек жолын Балқаш қалалық қаржы бөлімінде бастады (1942-43), 1943-1965 ж. Балқаш мыс зауытында жұмысшы, Балқаш кен-металлургия техникумында оқыды. Қоңырат кенішінде инженер, Балқаш темір жолы бастығы, Балқаш қалалық партия комитетінің хатшысы, Жоғары партия мектебінің тыңдаушысы, «Балқашқұрылыс» тресінің партком хатшысы, 1965 жыддан 1988 жылға дейін 23 жыл қатарынан Балқаш қалалық партия комитетінің бірінші хатшысы болды. 1988 жылдан құрметті демалыста. Әбуғалиев Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің екі шақырылуына депутат болып сайланған. Ленин, Октябрь революциясы, Еңбек Қызыл Ту ордендерімен марапатталған. Балқаш қаласының құрметті азаматы (1993). Дереккөздер
Олег Петрович Маципуло

Олег Петрович Маципуло - 1948 жылы 17 ақпанда ӨзКСР Самарқанд қаласында туған. Орыс. Өнер институтының режиссерлік бөлімін бітірген (Владивосток, 1974), актер. 1966 жылдан - С. Орджоникидзе атындағы Драма театрының актері (Новокузнецк). 1967 жылдан - Приморск өлкелік жас көрермендер театрының актері (Владивосток). 1972 жылдан - жас көрермендер театрының актері (Вологда). 1978 жылдан - Драма театрының актері (Шымкент). 1981 жылдан - М.Ю. Лермонтов атындағы Драма театрының актері (Грозный). 1982 жылдан - А.П. Чехов атындағы Драма театрының актері (Самарқанд). 1985 жылдан - Драма театрының актері (Фрунзе). 1987 жылдан - Жамбыл атындағы Облыстық драма театрының актері, 1998 жылдан бері - қоюшы-режиссері (Өскемен). Философиялық эссе жанрында жазылған «Марина Цветаева» пьесасының авторы. 50-ге жуық рөлдер орындаған. 40-тан астам режиссерлік еңбектері бар, оның ішінде: О. Маципуло мен О. Григорьева, «Марина Цветаева»; Г. Горин, «Геростратты ұмыту»; А. Мардань, «Соңғы батыл адам»; В. Красногоров, «Любовь до потери памяти»; А.Н. Островский, «На бойком месте»; Б. Акунин, «Шағала»; А.В. Сухово-Кобылин, «Кречинскийдің үйлену тойы». С. Аманжолов атындағы ШҚМУ Студенттік театрының көркем жетекшісі (Өскемен). «Театр өнері - 2005» сыйлығының лауреаты. ҚР Еңбек сіңірген өнер қайраткері (2005). Үйленген. Жұбайы - Пономарева Светлана Сергеевна, үй шаруасымен айналысады. Қыздары - Юлиана (1978 ж. т.), Анна (1987 ж. т.). Дереккөздер
Эдуард Жабашұлы Мәлбеков

Эдуард Жабашұлы Мәлбеков - 1941 жылы 13 ақпанда Алматы қаласында туған. Қазақ. Әкесі - Мәлбеков Жабаш, марқұм, ¥ОС қатысқан. Анасы - Ясафова Федосия Никифоровна, марқұм. Әл-Фараби атындағы Шымкент педагогикалық мәдениет институтын бітірген (1989), хореограф-пөдагог. ҚР Халық әртісі Г.У. Түткібаева туралы монографияның авторы. 1958 жылдан - Абай атындағы Мемлекеттік академиялық опера және балет театрының жоғары санаттағы солисі. 1984 жылдан - Абай атындағы Мемлекеттік академиялық опера жәнө балет театры директорының орынбасары. 1986 жылдан - Селезнев атындағы Алматы хореография училищесінің директоры. 1988 жылдан - қоюшы- балетмейстер, «Салтанат» мемлекеттік ән және би ансамблінің труппа меңгерушісі. 1990 жылдан - «Гүлдер» ансамблінде репетитор-педагог. 1995 жылдан - Сүйінбай атындағы Алматы облыстық филармониясының балетмейстері. 2000 жылдан - Селезнев атындағы Алматы хореографиялық училищесінің көркемдік жетекшісі. 2002 жылдан бері - Абай атындағы Мемлекеттік академиялық опера және балөт театрының балет труппасының меңгерушісі. Жетекшілігімен төмендегі қойылымдар қойылған: А. Бородин «Половецкие пляски» (2001), X. Монтойи «Хикуэлина» (2003) және басқалар. ҚазКСР Еңбек сіңірген әртісі (1973). «Қүрмет белгісі» (1984) орденімен, «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне Южыл» (2001) медалімен, ҚР құрмет грамотасымен марапатталған. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Ф. Миттеран, Д.А. Қонаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Оптимистік, егер Қытай экспансиясы болмаса». Хоббиі - классикалық музыка (Малер, Г. Берлиоз). Сүйіп оқитын әдебиеті - А.П. Чехов, Ш. Айтматов, Э.-М. Ремарк. Үйленген. Екі баласы бар. Дереккөздер
Райымбек Әбулақап

Райымбек Әбулақап (1923 жылы туған), ақын, филология ғылымдарының кандидаты. Ұлытау ауданының түлегі. Қазақ мемлекеттік университетінің журналистика бөлімін бітірген (1958). 1958-1963 ж. Ұлытау ауданының «Шеңбер» кеңшарында, Жезқазған кенішінде, №22 кәсіптік училищеде мұғалім, тәрбиеші-оқытушы болды. ҚазМУ-дің аспирантурасына түсіп (1963), «Жұмысшы табы қазақ кеңес поэзиясында» деген тақырыпта кандидаттық диссертация қорғады (1966). 1966-1986 ж. Ташкент педогогика институтында оқытушы, Қаз КСР ғылым академиясының Әдебиет және өнер институтының ғылыми қызметкері, ҚазМУ-дің журналистика факультетінің доценті. 100-ден астам зерттеулер мен сын мақалалардың (оның ішінде 2 монография) авторы. * Жез қазғандар» (1961), * «Тау ұлы» (1963), * «Жездария» (1969), * «Құрыш білек» (1975), * «Құштар көңіл» (1983), * «Жұлдыздарым» (1989), * «Кешіккен махаббат» (таңдамалы, 1991), * «Арман махаббат» (Таңдамалы, 1995) жыр жинақтарының авторы. Дереккөздер
Әсел Иманғалиқызы Мәмбетова

{{Кинематограф { } { } }} Әсел Иманғалиқызы Мәмбетова (9 тамыз, 1959 жылы Батыс Қазақстан облысы, Ақжайық ауданы, Ақжайнақ кентінде туған) — актриса. Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері (2009). «Дарын» мемлекеттік жастар сыйлығының лауреаты (1994). Ерен еңбегі үшін медалінің иегері (2001). Толығырақ * 1977 - 1979 жылдары Абай атындағы опера жіне балет театрының жанындағы вокалдық студияны бітіріген. * 1979 -1984 жылдары Алматы мемлекеттік көркем театр институтының театр факультетін бітірген. (музыкалық драма актері мамандығы бойынша); * 1984 жылдан Ғабит Мүсірепов атындағы Қазақ Мемлекеттік Академиялық балалар мен жасөспірімдер театрының актрисасы. * Қазақ, орыс және түрік тілдерін біледі. * 2000 жылдан бері - Т. Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясының доценті, аға оқытушысы. Шығырмашылығы Келесі спектакльдерде ойнайды: Ә. Әбішевтың «Мәди» (Ділдар), У. Шекспирдің «Жазғы түндегі түс» (Гермия), А.П. Чөховтың «Чайка» (Нина Заречная), Ф. Оңғарсынованың «Бақыт пен қайғы» (Ақынқыз), С. Балғабаевтың «Ең әдемі келіншек»(Гүлбаршын),С.Асылбековтың «Рабиғаның махаббаты» (Роза); I. Жансүгіровтың «Исатай-Махамбет», Ғ. Мүсіреповтың «Қозы Көрпеш - Баян Сұлу» (Күнікей) және басқа спектакльдер. Мемлекеттік марапаттары * 1994 жылы "Дарын" мемлекеттік сыйлығының лаурөаты * 2001 жылы «Ерен еңбегі үшін» медалімен марапатталған * 2009 жылы Қазақстанның Еңбек сіңірген қайраткері құрметті атағымен марапатталды. * 2009 жылдан доцент * 2016 жылы "Қазақстан тәуелсіздігіне 25 жыл" медалімен марапатталды. Жеке қасиеттері * Діни көзқарасы - ислам. * Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Мен Қазақстанның келешегі жарқын және еркін болатынына сенемін». * Хоббиі - поэзия, музыка және вокал, автомобиль жүргізу, жүзу. * Сүйіп оқитын әдебиеті - қазақ, орыс және әлемдік әдебиет, драматургиялық шығармалар. ¥лы бар. Дереккөздер
Шәмшігүл Мырзабекқызы Меңдиярова

{{Кинематограф { } }} Шәмшігүл Мырзабекқызы Меңдиярова (1947 жылы 14 мамырда Талдықорған облысы Қаратал ауданы, Қызылбалық ауылында туған) — актриса. Қазақстанның еңбек сіңірген әртісі (1996). Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театрының актрисасы (1970 жылдан). Толығырақ * Әкесі - Меңдияров Мырзабек (1902 ж. т.), Киров атындағы ұжымшар төрағасының орынбасары, төрағасы болып жұмыс істеген. Анасы - Меңдиярова Нұрмейір, үжымшарда сауыншы болып жұмыс істеген. * 1970 жылы М.Әуезов атындағы театр жанындағы екі жылдық студияны бітіріп, театрдың актерлік құрамына қабылданды. Сол кезден бері театрда үзіліссіз еңбек етіп келеді. * 1990 жылы Қазақтың Мемлекеттік Қыздар педагогикалық институтының тарих факультетін бітірген. Тарих пәнінің мұғалімі мамандығы бойынша бітірген. * 1970 жылдан Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театрының актрисасы. Шығармашылығы «Қазақфильм» киностудиясының «Сайтан көпір» (Ана), «Сұрапыл сұржекей» (Сырға), «Ең нәзік жан» (Әпке), «Қазақ тарихы» (Ана), «Келін» (Ана) кинофильмдеріне түскен. «Қырманбайдың тойы» (Гүлбарам), «Турандот ханшайым» (Скирина), «Мөлдір махаббат» (Нарбота), «Мәңгілік бала бейне» (Шоқыш), «Қаракөз» (Текті), «Қазақтар» (Ана), «Жүрейік, жүрек ауыртпай» (Сыпайы әйел) спектакльдерінде ойнайды. Марапаттары * 1996 жылы елбасының жарлығымен "Қазақстанның еңбек сіңірген әртісі" құрметті атағымен марапатталды. * 2016 жылы "Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 25 жыл" мерекелік медалі. Жеке қасиеттері * Діни көзқарасы - «Тәңірлікпен араласқан мұсылмандық». * Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - М. Ганди. * Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Өркендеген Қазақстан, экономикалық және саяси жағынан алдыңғы қатардағы мемлекет». * Хоббиі - тоқыма тоқу, өлең айту. * Сүйіп оқитын әдебиеті - поэзия, проза. Отбасы Тұрмыс құрған. Жұбайы - Бақытжан Әлімбайұлы Әбішев (1947 ж. т.), суретші-мүсінші, ҚР Суретшілер одағының мүшесі. Ұлы - Әбішев Еркін (1978 ж. т.); қызы - Әбішева Сәнді (1980 ж. т.). Дереккөздер
Александр Харитонович Мун

Александр Харитонович Мун (1935 жылы 1 сәуірде РКФСР Приморск аймағында туған) - актер, ҚазКСР еңбек сіңірген әртісі (1985). Өмірбаяны Ұлты - корей. А.Н. Островский атындағы Ташкент театр-көркемсурет институтының актерлік факультетін бітірген (1960), драма актері. 1960 жылдан бері - Мемлекеттік корей музыкалық комедия театрының актері. Рөлдері Келесі спектакльдерде ойнайды: М. Шатровтың «Революция атынан» (Коля); С. Нариньянидің «Қатерлі жас» (Сергей); Цай Еннің «Кемпірқосақ» (Павел); В. Розовтың «Қуаныш іздеуде» (Олег); С. Голованивскийдің «Алыстағы жаңғырық» (Сережа); И. Кимнің «Отбасылық комедия» (Гван Хо); Ш. Айтматовтың «Ана-Жер-Ана» (Қасым); Ен Сен Неннің «Мінезді әйел» (Черсу); Цай Еннің «Симченден» (Сим Боне); Хан Диннің «Янбанден» (Янбан); Хан Диннің «Ким Сен Дардың қылықтары» (Бай); Хан Диннің «Тірі Будда» (Кун Е); Ш. Айтматовтың «Шынарым менің, шырай- лым» (Ілияс); Н. Погодиннің «Кремлевские куранты» (Матрос); Ғ. Мүсіреповтың «Қозы Көрпеш-Баян Сұлу» (Қозы Көрпеш); К. Гольдонидің «Екі мырзаның малайы» (Флориндо); К. Гольдонидің «Қонақ үй иесі» (Кавалер); Хамзаның «Бай мен Батрақ» (Батрақ); В. Ивановтың «Бронепоезд 14-69» (Низеласов); А. Гельманның «Отырғыш» (Ер адам); Л. Сон мен С. Лидің «Жады» (Гильман); Цой Ен Гынның «Жастай кетпеңдер» (Лeв Петрович); Цой Ен Гынның «Ариран» (Хобан); Ли Ен Хоның «Чун Хян бойжеткен туралы аңыз» (Ун Бон) жәнө т.б. Жеке өмірі *Орыс және корей тілдерін біледі. *Әскери атағы - Қара теңіз флоты гвардиясының матросы. *Хоббиі - балық аулау. Отбасы Әкесі - Мун Хен-Ден (1905-1960), ауыл шаруашылығымен айналысқан. Анасы - Де Александра (1910-1995), үй шаруасымен айналысқан. Үйленген. Жұбайы - Ким Галина (1940 ж. т.), Мемлекеттік корей музыкалық комедия театрында бас бухгалтер. Қыздары - Мун Светлана Александровна (1959 ж. т.), Мун Ирина Александровна (1964 ж. т.); ұлы - Мун Вячеслав Александрович (1971 ж. т.). Дереккөздер
Консулдық есепшот-фактура

Консулдық есепшот-фактура сыртқы саудада — тауарды басқа елге жөнелткенде онымен бірге жіберілетін есепшот-фактураның ерекше данасы. Оны өндіруші және жөнелтуші елде жүрген тауарды алушы елдің консулы қарап, қол қояды. Көп елдер сырттан әкелінген тауарлардың бәріне консулдық есепшот-фактураны талап етеді және консулдың қолы ұшін ақы алады. Есепшот-фактураның негізінде кейінірек импортқа қойылатын тариф пен салықтар белгіленеді. Дереккөздер de:Rechnung eo:Fakturo es:Factura fi:Lasku fr:Facture (comptabilité) he:חשבונית it:Fattura (documento) ja:送り状 lt:Sąskaita-faktūra nl:Factuur no:Faktura pl:Faktura (dokument) pt:Fatura sk:Faktúra sv:Faktura vi:Hóa đơn zh:发票
Ринат Ильтайұлы Мусин

Ринат Ильтайұлы Мусин - 1961 жылы 25 қарашада Қарағанды қаласында туған. Әкесі - Мусин Ильтай. Анасы - Мусина Эркия. А. Селезнев атындағы Алматы хореографиялық училищесін балет бишісі мамандығы бойынша (1980); А.В. Луначарский атындағы Мәскеу театр өнері институтын педагог- хореограф мамандығы бойынша (1989) бітірген. Қазақ, орыс, татар және түрік тілдерін біледі. 1980 жылдан - Мемлекеттік классикалық би ансамблінің балет әртісі. «Болеро», «Қыз Жібек», «Гамлет», «Кармен-сюита», «Шыңғысхан» және т.б. спектакльдерінде өнер көрсетеді. «Несібелі» («Қазақфильм» киностудиясы) көркем фильміне түскен. ҚР Еңбек сіңірген әртісі (1996). Діни көзқарасы - барлық діндерге құрметпен қараймын. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев, И.Н. Тасмағамбетов. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Бақытты өркениетті ел». Сүйіп оқитын әдебиеті - А.П. Чехов, А.С. Пушкин. Қызы - Мусина Гүзәл; ұлы - Мусин Рафаэль. Дереккөздер
Надежда Николаевна Насырова

Надежда Николаевна Насырова - 1960 жылы 1 қарашада РКФСР Тюмень облысы Есіл қаласында туған. Орыс. Анасы - Водолазова Фаина Филипповна (1939 ж. т.), балабақшада тәрбиеші болған. Тюмень өнер училищесінің қуыршақ театры актері мамандығы бойынша (1978); Алматы мемлекеттік театр- көркемөнер институтының драма театры және кино актері мамандығы бойынша (1981); Б. Бейшеналиева атындағы Өнер институтын драма режиссері мамандығы бойынша (Бішкек, 2010) бітірген. Орыс және қазақ (ауызекі сөйлеу) тілдерін біледі. 1980 жылдан бері - Маңғыстау облыстық қуыршақ театрының актрисасы, жетекші сахна шебері. 2004 жылдан бері -Маңғыстау облыстық қуыршақ театры бас режиссерінің міндетін атқарушы. «Құрмет» орденімен (2005) марапатталған. ҚР Президентінің Апғыс хатын алған (2001). Діни көзқарасы - барлық діндерге дұрыс көзқараста. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «ҚР халықаралық беделінің нығаюы және Қазақстанда өмір сүріп жатқан халықтардың бақ-дәулетінің одан әрі көбеюі». Хоббиі - би, қолданбалы өнер. Сүйіп оқитын әдебиеті - орыс және шетел классикасы, қазіргі заманғы әдебиет. Тұрмыс құрған. Жұбайы - Ефимов Сергей Иванович, «Содексо Қазақстан» компаниясының технигі. Қызы - Анастасия (1982 ж. т.), «Қазақстан HSBC банкі» маркетинг, жарнама және бұқарамен байланыс қызметінің жетекшісі. Дереккөздер
Любовь Августовна Ни

{{Тұлға { } { } }} Любовь Августовна Ни (1952 жылы 26 қазанда Түркістан облысы Жетісайда туған) — Республикалық мемлекеттік академиялық корей музыкалық комедия театры директоры (1997 жылдан). Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері (2011). ҚР Мәдениет қайраткері (2002). "Самұрық" Қазақстан Ұлттар театры қауымдастығының президенті. Толығырақ * Любовь Августовна 1952 жылы 26 қазанда Түркістан облысы Жетісайда дүниеге келген. * Ұлты - Корей. * Әкесі - Ни Август Петрович, марқұм. Анасы - Ни Ольга Николаевна, марқұм. * 1975 жылы Тамбов мемлекеттік педагогикалық институтының тарих-филология факультетін филолог-педагог мамандығы бойынша бітірген. * 1988 жылы Қазақ мемлекеттік қыздар педагогика университетіның педагогика және психология факультетін педагог-психолог мамандығы бойынша бітірген. * Орыс, Корей тілі (түрмыстық) және қазақ (бастауыш деңгей) тілдерін біледі. * «Коре Ильбо», «Казахстанская правда» газеттеріндегі 12 мақаланың авторы. Еңбек жолы * 1976 - 1985 жылдары Алматы облысы Балқаш ауданындағы балабақшаның әдістемешісі. * 1985 - 1991 жылдары Алматы облысы Балқаш ауданының Жамбыл атындағы орта мектептің тарих пәнінің мұғалімі. * 1991 - 1995 жылдары «Тан-Балқаш» акционерлік компаниясының әкімгер-инженері (Алматы). * 1995 - 1997 жылдары «Бірлік» АТАҚ президентінің көмекшісі (Алматы). * 1997 - 1999 жылдары Мемлекеттік республикалық музыкалық комедия корей театры директорының орынбасары. * 1999 жылдан Республикалық мемлекеттік академиялық корей музыкалық комедия театры директоры. Қосымша лауазымдары * "Қазақстан халқы ассамблеясының әлеуметтік консорциумы" АҚ бас директоры. * Қазақстан халқы ассамблеясының мүшесі. * Қазақстан кәрістері қауымдастығы Президиумының мүшесі. * «Қазақстан ұлттар театры»ның Бас директоры. * 2015 - 2016 жылдары Қазақстан халқы ассамблеясы бас төрағасының бірінші орынбасары. * Т.Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясының құрметті профессоры. Марапаттары * 2002 жылы ҚР Президентінің алғыс хатымен марапатталған. * 2002 жылы Қазақстан Республикасының Мәдениет қайраткері атағы. * 2005 жылы елбасының жарлығымен "Ерен еңбегі үшін медалі" мен марапатталды. * 2005 жылы "Қазақстан Республикасының Конституциясына 10 жыл" мерекелік медалі. * 2009 жылы Қазақстан халқы ассамблеясының Құрмет грамотасымен марапатталған. * 2011 жылы президенттің жарлығымен "Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері" құрметті атағымен марапатталды. * 2015 жылы "Қазақстан халқы ассамблеясына 20 жыл медалі" * 2016 жылы Президент жарлығымен жоғарғы мемлекеттік марапат ІІ дәрежедегі "Достық ордені" мен марапатталды. Жеке қасиеттері *Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - М. Тэтчер және Н.Ә.Назарбаев *Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Білім беру және мәдениет салалары жоғары деңгейде дамыған егемен тәуелсіз мемлекет». *Хоббиі - музыка, өлеңдер, эзотерика. *Сүйіп оқитын әдебиеті - А.П. Чехов, И.С. Куприн, Дж. Лондон, С. Есенин, Анна Ахматова. Жеке өмірі * Тұрмыс құрған. Жұбайы - Шин Г.Х., зейнеткер. * Ұлы - Шин Сергей; * қыздары - Шин Виктория және Шин Евгения. Дереккөздер
Контингенттелген эмиссия

Контингенттелген эмиссия белгілі бір шектеулермен немесе жағдайлармен, мәселен, алтынмен қамтамасыз ету талабымен, шектелетін банкінің (мемлекеттің) несие билеттерін, қағаз ақшаны шығаруы. Дереккөздер
Болат Дәретбайұлы Ноғайбаев

Болат Дәретбайұлы Ноғайбаев (15 шілде, 1953 жыл, Семей облысы Мақаншы ауданы (Қазіргі Үржар ауданы), Мақаншы ауылы) — театр актері, Қазақстанның Еңбек сіңірген қайраткері. Өмірбаяны * Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясын бітірген (1978), драма театрының актері. * 1978 жылдан бері - Абай атындағы мемлекеттік Абай атындағы Семей мемлекеттік қазақ музыкалық драма театрының әртісі (Семей). Ойнаған рольдері 100-ден астам рөлдерде ойнаған, олардың арасында: * Кеңгірбай би («Еңлік-Кебек» * М. Әуезов) * Жантық («Қозы Көрпеш - Баян Сұлу» * Ғ. Мүсірепов) * Дуанбасы («Ревизор», Н.В. Гоголь) * Бүркіт («Мөлдір махаббат», С. Мұқанов) * Бақтығұл («Қараш-қараш», М. Әуезов) * Нарша («Қаракөз», М. Әуезов) * Керім («Абай», М. Әуезов) * Өзбек жігіті («Айман - Шолпан», М. Әуезов) * Қодар («Құнанбай», Т. Жұртбаев) * Жан Исламов («Сергелдең болған серілер», Б. Мұқай) * Мұқағали («Жан азасы», М. Мақатаев) * Ерназаров («Шәкәрім», М. Ыбыраев) * Хәкім («Келіндер көтерілісі», С. Ахмад) * Таңат («Өз отыңды өшірме», О. Бөкей) * Едіге («Боранды бекет», Ш. Айтматов) * Ерғали («Бір түп алма ағашы», А. Оразбеков). Жетістіктері мен марапаттары * Дүниежүзілік театр байқауына қатысқан (Каир, Египет, 2002). * Абай атындағы Мемлекеттік облыстық қазақ музыкалық-драма театры Көркемдік кеңесінің мүшесі (Семей қаласы, 2008-2010). * Абайдың 165-жылдығына арналған Республикалық театр байқауының (Жезқазған қаласы, 1995) * VII республикалық байқаудың (Қарағанды қаласы, 1999) лауреаты. * Республикалық театр байқауының (Пeтропавл қаласы, 2001) лауреаты. * «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» медалімен марапатталған. * Қазақстанның Еңбек сіңірген қайраткері. Отбасы * Үйленген. Жұбайы - Ибрагимова Әсем Жүнісханқызы, банкте жұмыс істейді. * Қыздары - Ноғайбаева Жанара (1981 ж. т.), Ноғайбаева Жібек (1985 ж. т.). Дереккөздер
Тұрсынбек Әбдібайұлы Нұрқалиев

Тұрсынбек Әбдібайұлы Нұрқалиев (22 шілде 1950, Қаскелең, Алматы облысы — 16 ақпан 2022) — Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері, «Астана Опера » балет труппасының директоры. 1950 жылы 22 шілдеде Алматы облысының Қаскелең қаласында туған. Қазақ. Әкесі — Нұрқалиев Әбдібай. Анасы — Нұрқалиева Сейсеп. Алматы мемлекеттік хореографиялық училищесін (1970) балет әртісі; Т. Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясының «Балетмейстерлік шеберлік» факультетін (2002) режиссер-хореограф мамандығы бойынша бітірген. Қазақ және орыс тілдерін біледі. «Нұр Отан » ХДП мүшесі (2008 жылдан). 1970 жылдан — Абай атындағы Мемлекеттік академиялық опера және балет театры балетінің жеке орындаушысы. 2000 жылдан бері — К. Байсейітова атындағы Ұлттық опера және балет театрының бас балетмейстері. Діни көзқарасы — мұсылман. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы — М. Ганди, Н.Ә. Назарбаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы — «Қазақстанның әлемдік қауымдастық көшбасшыларының қатарына жылжуы». Хоббиі — шығыс жекпе-жегі. Сүйіп оқитын әдебиеті — классикалық әдебиет, фантастика, қазақ тарихы, өнер тарихы, детективтер. Үйленген. Жұбайы — Бөрібаева Ғалия Исмаилқызы (1950 ж. т.), К. Байсейітова ұлттық опера және балет театрының балет труппасының меңгерушісі. Қызы — Нұрқалиева Жәмиля Тұрсынбекқызы (1978 ж. т.). Дереккөздер
Контингенттелген салықтар

Контингенттелген салықтар - аймақтық мақсатты салықтардың бір түрі. Мемлекеттік басқару органдары шаруашылықтың әр саласы, әкімшілік-аумақтық бірліктер немесе жеке адамдар үшін оларға салынатын салықтың сомасын күнілгері белгілейді, содан кейін ол жеке салық төлеушілерге бөлінеді. Қазіргі кезде мұндай салық бірқатар елдерде кездеседі. Дереккөздер
Контокоррент

Контокоррент (ағымдағы есепшот) — банк пен оның клиенттері арасындағы барлық операция ескеріліп отыратын бірыңғай есепшот. Ағымдағы есепшотта, бір жағынан, банк берген қарыз ақша және клиенттің тапсырысы бойынша оның есепшотынан жасалатын төлемдер, ал екінші жағынан, онда клиенттердің банкіге салымдары, қарыз ақшаны қайтаруы және түрде келіп түсетін қаражат көрініс тауып отырады. Ағымдағы есешпоттьщ қарыз ақша есепшотымен үйлесімін көрсетеді, дебет және кредит сальдосы болуы мүмкін. Контокоррент бойынша несие, әдетте, қамтамасыз етілместен ірі кәсіпорындарға, бағалы қағаздармен қамтамасыз етіліп ұсақ кәсіпорындарға беріледі. Дереккөздер
Контрафакция

Контрафакция - компаниялардың өзге компаниялардың жақсы жағынан көрінген өтімді бұйымдарының тауар белгілерін рұқсатсыз пайдалануы. Контрафакцияның салдарынан сатып алушылар тауарлардың шыққан тегі жөнінде шатасады. Мүддесіне нұқсан келтірілген кәсіпорын тиісті елдің заңдарында белгіленген тәртіппен өзіне тиесілі тауар белгісіне қатысты құқығын қорғау жөнінде шара қолдана алады. Дереккөздер
Контрасталиялық күндер

Контрасталиялық күндер - порттағы жүктерді арту және түсіру сәтін күтіп, осы операцияларды жүргізу үшін шартта белгіленген уақыттан тыс кідіріп қалу мүмкін болатын күндердің саны. Мұндай әр күнге айыппұл төленеді. Дереккөздер
Марат Хасенғазыұлы Сүлейменов

Марат Хасенғазыұлы Сүлейменов (1962 жылы 28 қыркүйекте Семей облысының Үржар ауылында туған. Қазақ.) - Грек-рим күресінен ҚР Еңбек сіңірген жаттықтырушысы (2006). Өмірбаяны Н.К. Крупская атындағы Семей педагогикалық институтының дене тәрбиесі факультетін (1984) дене шынықтыру пәнінің оқытушысы мамандығы бойынша; Шәкәрім атындағы Семей мемлекеттік университетін (2006) қаржыгер мамандығы бойынша бітірген. 1984 жылдың тамыз айынан - БЖСМ күрес сыныбының жаттықтырушысы. 1984 жылдың қазан айынан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. 1986 жылдан - Семей облысы Үржар ауданының Ақжар ОМ дене шынықтыру мұғалімі. 1987 жылдан - Семей облысы Үржар аудандық атқару комитетінің дене шынықтыру және спорт бөлімінің төрағасы. 1992 жылдан - ШҚО Үржар аудандық әкімшілігінің туризм, дене шынықтыру және спорт аудандық бөлімінің бастығы. 2004 жылдың наурыз айынан - Семей қалалық Туризм және спорт істері жөніндегі комитет бастығының міндетін атқарушы, 2004 жылдың тамыз айынан - комитет бастығы. 2005 жылдан - Семей қалалық білім және спорт бөлімі меңгерушісінің орынбасары. 2006 жылдың қаңтар айынан - Семей қаласындағы «Спорт резервінің штаттық ұлттық командаларының дирекциясы» РМҚК директорының орынбасары. 2006 жылдың желтоқсан айынан бері - «Шығыс Қазақстан облыстық Семей қаласы бойынша олимпиада резервінің мамандандырылған балалар-жастар спорт мектебі» MM директоры. Әскери атағы - запастағы полковник. Отбасы Әкесі - Сүлейменов Хасенғазы Сүлейменүлы. Анасы - Сүлейменова Зағила Иманқұлқызы. Үйленген. Жұбайы - Сүлейменова Гүлбәзира Жұманқызы (1959 жылы туған). Ұлы - Сүлейменов Әділ Маратұлы (1998 жылы туған). Дереккөздер
Түндік (өзен)

Түндік – Ертіс алабындағы өзен. Географиялық орны Қарағанды облысының Қарқаралы, Павлодар облысының Баянауыл, Май аудандары жерімен ағады. Атауы терістікке, солтүстікке қарай ағатын өзен деген ұғымды білдіреді. Ұзындығы 305 км, су жиналатын алабы 10100 км 2 . Бастауы Қарқаралы ауданындағы Кешубай мен Қоңыртемірші тауларының солтүстік баурайларынан басталып, Май ауданындағы Қарасор көліне құяды. Гидрологиясы Жоғарғы ағысында аңғарының ені 0,2 - 0,3 км, орта ағысында 1-2 км, жағасы көбіне жарлы (1-2 м). Төменгі ағысында аңғары 7-10 км-ге дейін кеңейеді. Жауын-шашын, қар, жер асты суларымен толығады. Көп жылдық орташа су ағымы Ақтастық аулының тұсында 0,4 м 3 /с. Негізгі салалары Ақжарық (37 км), Қызылащы (48 км), Сарыбұлақ (21 км), Ащышиөзек (78 км), Егіндібұлақ (21 км), Күндік (10 км), Жоғарғы Қарасу (30 км), Төменгі Қарасу (35 км), Жарқайың (17 км), Бала Түндік (67 км). Алабы жайылым, жайылмасы шабындық. Жағаларындағы елді мекендерді сумен қамтамасыз етеді. Шабындықты, жайылымдарды суландыруға пайдаланады. Дереккөздер
Бауыржан Бақытұлы Тақауов

Бауыржан Бақытұлы Тақауов - (Атырау облысы, Қарабау ауылында туған) - Отырып ойнау волейболы ойыншысы, Атырау облысы мүгедектер спорты Федерациясының төрағасы. Отырып ойнау волейболынан халықаралық санаттағы спорт шебері (1999). Өмірбаяны * X. Досмұхамедов атындағы Атырау мемлекеттік университетін дене шынықтыру және спорт факультетінің бітірген, спорт жөніндегі оқытушы-жаттықтырушы. Жетістіктері * Отырып ойнау волейболынан халықаралық санаттағы спорт шебері (1999). * 2002 жылдан бері - «Мұнайшы» ФОК отырып ойнау волейболдан жаттықтырушы. * Атырау облысы мүгедектер спорты Федерациясының төрағасы. * Отырып ойнау волейболынан Қазақстан (1993-1998) чемпионы * Азия (Бангкок қ., Таиланд, 1999) чемпионы. * РФ халықаралық турнирлерінің жеңімпазы (Екатеринбург қаласы, 1998; Саратов қаласы, 1999; Омбы қаласы, 2000). * Азия Ойындарының күміс жүлдегері (Пусан қаласы, Оңтүстік Корея, 2002). * Диплом және сертификаттың, Азия Параолимпиада комитеті FESRIK медалінің иегері. * ҚР Президентінің Алғыс хатымен өскерілген (2000). * Отырып ойнайтын волейбол бойынша құрама команда Әлем чемпионатының Алтын медалімен марапатталған (Окленд қаласы, АҚШ, 2010). Отбасы * Әкесі - Тақауов Бақыт, марқұм. Анасы - Тақауова Мәрия Есенбергенқызы, зейнеткер. * Үйленген. Жұбайы - Тақауова Жаннат Қадыржанқызы, үй шаруасымен айналысады. * Ұлдары - Бақыт Демеу (1992 жылы туған), Бақыт Жасұлан (1994 жылы туған), Бақыт Әбдісамат (2000 жылы туған); * қызы - Бақыт Фатима (2005 жылы туған). Дереккөздер
Жамбыл Серғазыұлы Тасеменов

Жамбыл Серғазыұлы Тасеменов (1945 жылы 10 тамызда Солтүстік Қазақстан облысы Преснов ауданының Кировка ауылында туған. Қазақ.) Өмірбаяны Петропавл мемлекеттік педагогикалық институтының жаратылыстану-география факультетін бітірген (1974), биология және химия пәндерінің мұғалімі. КОКП (1970-1992), «Нұр Отан» ХДП (2001 жылдан) мүшесі. 1964 жылдан - Петропавл қаласындағы Солтүстік Қазақстан облыстық жастар спорт мектебінің жаттықтырушы-оқытушысы, 1968 жылдан - аға жаттықтырушысы. 1970 жылдан - СҚО облыстық комсомол комитетінің спорт және қорғаныс-көпшілік жұмысы бөлімінің меңгерушісі. 1974 жылдан - СҚО облыстық кәсіби-техникалық білім беру басқармасы бастығының орынбасары. 1991 жылдан - Солтүстік Қазақстан облыстық халыққа білім беру бөлімі бастығының орынбасары. 1994 жылдан - №1 Солтүстік Қазақстан облыстық мектеп-интернатының директоры. 1997 жылдан бері - Солтүстік Қазақстан облыстық дарынды балаларға арналған мамандандырылған мектеп-интернатының директоры. СҚО Күрес федерациясының мүшесі (1967 жылдан). ҚР Күрес федерациясының мүшесі (1990-1999). Грек-рим күресі бойынша Түркістан округының чемпионы (1965-1967); Өзбекстан чемпионы (1966, 1967), Қырғызстан чемпионы (1967); IV КСРО Халықтары спартакиадасының жүлдегері (1967); КСРО Кәсіподақтары спартакиадасының қола жүлдегері; Қазақстан чемпионы (1968, 1970); Польшадағы турнирдің жеңімпазы (1969); КСРО Жастарының ауылдық ойындары спартакиадасының 2 мәрте қола жүлдегері (1968, 1969). Марапаттары КСРО (1981), Қаз КСР кәсіби-техникалық білім беру саласының озаты (1989). ҚазКСР құрметті спорт шебері (1969). ҚР Құрметті спорт қайраткері (2005). СҚО Құрметті азаматы (2009). «1941-1945 жылдары Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске жиырма жыл» (1965), «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001) медальдарымен; БЛКЖО ОК құрмет белгісімен (1974); ҚазКСР Жоғарғы Кеңес Төралқасының (1969), БЛКЖО ОК (1971) құрмет грамоталарымен марапатталған. Әскери атағы - қызметінен босатылған капитан. Отбасы Әкесі - Тасеменов Серғазы, марқұм, ұжымшар жұмысшысы, ҰОС мүгедегі болған. Анасы - Тасеменова Манзал, марқұм, ұжымшар жұмысшысы болған. Үйленген. Жұбайы - Тасеменова Сара Қайрамқызы (1947 жылы туған). Балалары - Бауыржан (1971 жылы туған), Жанбота (1973 жылы туған). Дереккөздер
Конъюнктуралық зерттеулер

Конъюнктуралық зерттеулер - өнімдерді тауар рыногында сатуды және патент-лицензия ахуалының мүмкіндіктерін анықтап, білу негізге алынған ғылыми-зерттеу (сондай-ақ сұраным мен ұсынылымды талдау) қызметінің бір түрі. Оның сыртқы сауда қарым-қатынастарында ұтымда тактика қолдануда, экспорт пен импорттың құрылымын үйлесімді етуде маңызы аса зор. Конъюнктуралық зерттеулердің ерекшелігі — әдетте ол болжау ісі қысқа мерзімге (1—1,5 жылға дейін) арналады. Ұзақ мерзімді болжамдар рынок пен экономиканың ұзақ уақыттан бергі дамуының бағыт-бағдарын талдау жолымен жасалады. Жалпы экономикалық және салалық статистика, техника-экономикалық және фирмалық жарияланымдар, каталогтар, жарнама, көрмелер, жәрмеңкелер, шетелдерге іссапармен бару, ғылыми бас қосулар, саудасаттық жүйесімен түсетін деректер, техникалық қызмет көрсету жүйелері, тұғынушыларға сұрау салу, кеңесші фирмалардың қызметі, экономикалық барлау осы мәселелерге қажет ақпараттың негізі көздері болып табылады. Дереккөздер
Тотығу (көлік)

Тотбасу, тотығу - сыртқы ортамен әрекеттесу әсерінен пайда болатын химиялық немесе электрохимиялық үрдістердің салдарынан қатты денелердің тотығуы және өздігінен бұзылуы. Тотығуға тұрақтылық - заттардың тот басуға қарсыласу қабілеті. Атмосфералық тотығу(тот басу) - атмосфералық факторлар әсері натижесінде болатын тотығу. Газдың әсерінен тотығу - сыртқы ортаның газ тәріздес компоненттерінің әсерінен пайда болатын тотығу. Таңдамалы тотығу - балқыманың бір компонеті, қаттырақ бұзылатын тотығу (мысалы, мырыштың құрамындағы жез). Түйісіп тотығу - электролит ортасындағы әр түрлі материалдардың беттесуінен (жергілікті) тотығу. Жергілікті тотығу - тозықтықтың бөлінген жерлерінде болатын бұзылу тотығуы. Питтингтік тотығу - жіңішке канал түрінде жазықтықтан терендікке таралатын бұрылу (жергілікті) тотығуы. Химиялық тотығу - электролиті ортада болатын тотығу. Электрохимиялық тотығу - электролитті ортада болатын тотығу. Дереккөздер
Иван Иванович Иванов

Иван Иванович Иванов (1922-1992), механизатор, Социалистік Еңбек Ері (1972). Ұлы Отан соғысына қатысқан. 1941 жылға дейін Ленинград кеме жасау техникумында оқыды. 1943 жылы жараланғаннан кейін Осакаров ауданы, Коллективный ұжымшарында («Новый путь» кеңшары) еңбек етгі. Астық дайындау мен оны мемлекетке сатуда, астық жинау науқанында жоғарғы көрсеткіштерге қолы жетті. 9-10 сайл. КСРО Жоғарғы Кеңесінің депутаты. 2 мәрте Ленин орденімен, Октябрь революциясы, Қызыл Жұлдыз ордеңдерімен марапатталған. Дереккөздер
Елизавета Федоровна Иванова

Елизавета Федоровна Иванова (1923-1975), көтергіш кран машинисі. Социалистік Еңбек Ері (1960). 1940 жылдан бері Балқаш кен металлургия комбинаты уатқыш цехьшың кран машинисі болып еңбек етті. Ленин орденімен марапатгалған. Дереккөздер * Пинегина Л. А., [http://old-site.karlib.kz/saryarka/karaganda/book/pinegina.pdf Медный гигант (исторический очерк)], Академия наук Казахской ССР, Институт истории, археологии и этнографии имени Ч. Ч. Валиханова, Алма-Ата, 1963, стр. 139 - 140
Жұмабай Абзалбеқұлы Игембаев

Жұмабай Абзалбеқұлы Игембаев (1953 жылы туған), құрьілысшы, инженер, техника ғылым кандидаты, доцент. Томскінің инженерлік-құрылыс институттын бітірген (1977). 1977-1997 жылы Шымкент химия-технология институттының оқытушысы. Қызылорданың агро-өндірістік инженерлері институттыныңдоценті, Балқашқаласының бас сәулетшісі болып қызмет етті. 1998 жылдан Балқаш қаланындағы Ресей-Қазақстан гуманитарлық ун-тінің ректоры. Дереккөздер
Рахымбек Омарұлы Төлендинов

Рахымбек Омарұлы Төлендинов 1950 жылы 10 наурызда Алматы облысының Үштөбе қаласында туған. *Қазақ мемлекеттік дене шынықтыру институтының спорт факультетін бітірген (1972), спорттық гимнастика бойынша жаттықтырушы-оқытушы. Қазақ, орыс және неміс тілдерін біледі. *КОКП (1977), Қазақстан Компартиясының (1991 жылдан) мүшесі. *1972 жылдан - Алматы облысы Қаратал аудандық спорт мектебінің жаттықтырушысы, оқу ісінің меңгерушісі, 1977 жылдан - мектеп директоры. *1987 жылдан - Алматы облысы Қаратал білім беру бөлімінің меңгерушісі. *1989 жылдан - Алматы облысы Қаратал аудандық партия комитетінің идеологиялық жұмыс жөніндегі бөлімінің меңгерушісі. *1991 жылдан - Апматы облыстық олимпиада резервінің мамандандырылған мектебінің директоры. *2010 жылдан бері - Талдықорған қаласының Жоғары спорт шеберлігі мектебінің директоры. *Алматы облысы Қаратал аудандық Халық депутаттары кеңесінің депутаты (1987-1991). Ауыр атлетика бойынша Олимпиада ойындарының күміс жүлдегері Филимонов Сергейді; Әлем кубогының бокс бойынша күміс жүлдегері Қанатов Төленді; Әлем кубогының бокс бойынша қола жүлдегері Айырмасов Мүратты тәрбиелеп шығарған. *≪Дарын≫ республикалық ғылыми-тәжірибелік сайысының жеңімпазы (1998). *ҚР Білім беру саласының озаты (1992). *ҚР Құрметті спорт қайраткері (2004). *≪Ерен еңбегі үшін≫ медалімен (2008), ҚР Президентінің құрмет грамотасымен (2001) марапатталған Дереккөздер
Сергей Иванович Кручина

Сергей Иванович Кручина - 1959 жылы 8 тамызда Петропавл қаласында туған. Орыс. Әкесі - Кручина Иван Иванович, зейнеткер. Анасы - Кручина Любовь Алексеевна, зейнеткер. Петропавловск педагогикалық институтын бітірген (1980), жаттықтыруш ы-оқыту ш ы. *1980 жылдан - СҚО «Еңбек резервтері» БЕСҚ облыстық кеңесінің велоспорттан жаттықтырушысы. 1983 жылдан - СҚО №2 Бескөл БЖСМ велоспорттан жаттықтырушысы. *1993 жылдан - СҚО «Динамо» облыстық кеңесінің велоспорттан жаттықтырушысы. *1998 жылдан бері - СҚО ОРМБЖМ велоспорттан аға жаттықтырушысы. Веложарыстан спорт шебері (1980). ҚазКСР Еңбек сіңірген жаттықтырушысы (1988). Еңбек сіңірген спорт шебері А. Винокуровты; халықаралық кластағы спорт шеберлері А. Надобенко мен С. Яковлевті тәрбиелеген. Әскери атағы - прапорщик. Хоббиі - балық аулау. Үйленген. Жұбайы - Гаврилова Венера (1968 жылы туған). Қыздары - Юлия (1988 жылы туған); Валерия (2000 жылы туған). Дереккөздер
Азамат Есімханұлы Көкебай

{{Ambox }} Азамат Есімханұлы Көкебай - 1960 жылы 22 тамызда Семей облысы Үржар ауданы Үржар ауылында туған. Қазақ. Әкесі - Көкебаев Есімхан, зейнеткер. Анасы - Шәкірова Бейсенбек, марқұм. Семей педагогикалық институтының педагогика факультетін бітірген (1982), дене тәрбиесі және спорт пәнінің оқытушысы. Қазақ және орыс тілдерін біледі. *1983 жылдан - Семей облысы Аягөз ауданы БЖСМ грек-рим күресінен аға жаттықтырушы. *1997 жылдан бері - Алматы облыстық грек-рим күресінен аға жаттықтырушы. Азия чемпионатының күміс жүлдегері Әсембеков Марғұланды; Азия чемпионы Баяхметов Дарханды; грек-рим күресінен ҚР бас жаттықтырушысы Қасымханов Мұратбекті; жастар арасындағы Әлем чемпионатының қола жүлдегері, кадеттер арасындағы әлем чемпионы Сәрсекеев Айдынды тәрбиелеген. КСРО дене тәрбиесі мен спортының үздігі. Грек-рим күресінен ҚР Еңбек сіңірген жаттықтырушысы (2001). Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи және көркем әдебиеттер. Үйленген. Жұбайы - Тлеубергенова Т.К., медицина қызметкері. 2 баласы бар. Дереккөздер