kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Шина (халық)

Шина — Үндістанның солтүстігіндегі Джамму мен Кашмир штатында, сондай-ақ Пәкістанда тұратын халық. 2016 жылы шамамен 644 мың адам тұрды. Тілі Олар үнді-еуропалық отбасының үнді-арий тобының шина тілінде сөйлейді. Діні Сенушілер негізінен мұсылмандар (сунниттер, шииттер, исмаилиттер) және буддистер. Бірақ ежелгі нанымдардың (анимизм, ата-бабаларға табыну), сондай-ақ индуизмнің қалдықтары бар. Тарихы Тарихи деректер бойынша шиналар негізінен құл ретінде пайдаланылды. Үндістанды отарлау кезінде олар Англияға, Францияға, Испанияға, Италияға жіберілді, олар азаптау мен қорлаудан өте тез өлімге душар болды. XIV ғасырға дейін (мұсылмандық олардың аумағына енген кезде) олар жерге тәуелді шаруаларды дамытты, сонымен қатар өте гүлденген княздіктер болды, олардың арасында өзара соғыстар болды, соның нәтижесінде құлдарды құл базарларына орналастыру тәжірибесі тарады. Кашмирдің солтүстік-батысында орналасқан көптеген ауылдарда әлі де бекіністер бар. Кәсібі Олардың көптеген кәсіптері болды, бірақ олардың негізгі кәсібі егіншілік болды. Олар өз алқаптарында дәнді дақылдар, жүзім, көкөністер өсірді. Өз өнімдерін базарларда сатты. Нан сатып алу үшін олар кептірілген көкөністер мен жемістерді нанға ауыстырды. Таулы аймақтардағы шиналар мал шаруашылығымен, аңшылықпен, алтын өндірумен айналысты. Пәкістан тауларында олар қой, қошқар, сиыр бақты. Олардың негізгі табысы қой мен қошқар болды, олардан жүн қырқылды, киім тігілді. Сиырлардың сүті, еті болды, оны тамаққа пайдаланды. Өмір салты Ауылдық қауымдастық сақталған, отбасы және неке қатынастары шариғат нормаларына негізделген. Дереккөздер
Майкл Янг

Майкл Уоррен Янг (; 28 наурыз 1949) — америкалық биолог және генетик, циркадалық ырғақты басқаратын молекулалық механизмдерді ашқаны үшін физиология немесе медицина бойынша Нобель сыйлығының лауреаты (2017) (Джеффри Холл және Майкл Росбашпен бірге). Философия ғылымдарының докторы (1975), атаулы профессор (Richard and Jeanne Fisher Professor) және Рокфеллер университетінің академиялық мәселелер жөніндегі вице-президенті, ол сонымен бірге генетика зертханасын басқарады, АҚШ Ұлттық ғылым академиясының (2007) және америкалдық философиялық Қоғам (2018) мүшесі. Сондай-ақ Америкалық микробиология академиясының мүшесі (2007) және құрметті мүшесі. Ол Остиндегі Техас университетін (биология бакалавры, 1971) бітіріп, 1975 жылы генетика ғылымдарының кандидаты дәрежесін алды. Ол бірге Стэнфорд медицина мектебінің биохимия кафедрасында постдок болды, содан 1978 жылдан бастап Рокфеллер университетінде. Нью-Йорк Ғылым академиясының Президенттік кеңесіне кіреді. Ол отыз жылдан астам уақытын генетикалық бақыланатын ұйқы мен өңдегі Drosophila melanogaster әрекеттерді зерттеуге арнады. Рокфеллер университетінде жұмыс істеген уақытында ол және оның зертханасы циркадтық ырғақтарға жауап беретін ішкі сағаттың реттелуімен байланысты негізгі гендерді анықтау арқылы хронобиологияға елеулі үлес қосты. Янг жеміс сіркелерінің ұйқы циклінің қалыпты жұмыс істеуі үшін қажет «период» генінің қызметін аша алды. Оның зертханасы сонымен қатар тәуліктік ырғаққа қажетті белоктардың синтезіне жауапты тағы екі геннің, яғни «timeless» (уақытсыз) және «doubletime» (қос уақыт) гендерінің ашылуымен байланысты. Марапаттары * 2006 — Pittendrigh/Aschoff Award, * 2009 — Нейрология бойынша Грубер сыйлығы * 2011 — Луиза Гросс Хорвиц сыйлығы * 2012 — Гайрднер халықаралық сыйлығы * 2012 — Мэссри сыйлығы * 2013 — Уайли сыйлығы * 2013 — Шао сыйлығы * 2017 — Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы Грубер, Хорвиц, Гайрднер, Мэссри, Шао және Уайли сыйлықтары — Нобель сыйлығы сияқты, Джеффри Холл және Майкл Росбашпен бөлісті . Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2017/press.html Физиология немесе медицина бойынша 2017 жылғы Нобель сыйлығы.] * [https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/2017/press.html Джеффри С. Холл, Майкл Росбаш, Майкл В. Янг] *
Сарлыбайбұлақ

Сарлыбайбұлақ – Тарбағатай жотасының орта бөлігіндегі асу. Географиялық орны Шығыс Қазақстан облысы Тарбағатай ауданы, Сарышоқы тауының оңтүстік-батысында 16 км-дей жерде Қытаймен шекаралас орналасқан. Жер бедері Ең биік жері 2800 м шамасында. Маусым–қазан айлары аралығында салт атты адам өте алады. Асудың солтүстігінен Терісайрық, оңтүстігінен Себете өзендерінің салалары таудың биік жотасынан бастау алады. Дереккөздер
Сарыбұлақ асуы

Сарыбұлақ – Күнгей Алатауының орта бөлігіндегі асу. Географиялық орны Алматы облысы Райымбек ауданы Жалаңаш ауылының оңтүстік-батысында 32 км жерде, Қырғызстанмен шекаралас жерде орналасқан. Жер бедері Абсолюттік биіктігі 3278 м. Мамыр–қыркүйек айлары аралығында салт атты адам өте алады. Беткейі тік жарқабақты, құлама шатқалды келген. Солтүстігінен Көлсай өзені бастау алады. Тау беткейлерін альпілік жəне субальпілік шалғындар көмкеріп жатыр, одан төменде қарағай, шырша, қайың ормандары өскен. Дереккөздер
Сарымсақты (шығанақ)

Сарымсақты – Балқаш көлінің солтүстік жағалауындағы шығанақ. Географиялық орны Жетісу облысы Алакөл ауданы жерінде орналасқан. Шығанақ құрлыққа шамамен 5 км-дей сұғына еніп жатыр. Көлге қараған енді жері 5 км-дей. Жағалау бойы жазық, шығысында қамыс өскен батпақты жер кездеседі. Шығанақтың батысында Майқамыс шығанағы жатыр. Жағалау бойында изен, қияқ, бұйырғын жусан, ши, т.б. шөптесіндер өскен. Дереккөздер
Сарытас шығанағы

Сарытас – Каспий теңізінің шығысындағы шығанақ. Маңғыстау шығанағының оңтүстік жалғасы. Географиялық орны Маңғыстау облысы Түпқараған ауданында, Түпқараған түбегінің солтүстік жағалауында. Сипаты Доғаша иілген шығанақ құрлыққа шамамен 6–7 км еніп жатыр. Теңізге қараған ені 15–18 км. Жарқабақты батыс жағалауының биіктігі 8 м, орта бөлігінде 3–5 м, шығыс жағалауының биіктігі шамамен 1–1,5 м. Кеме тоқтауға қолайсыз. Суының тереңдігі 4 м. Шығанақтың қиыр батысында Сұлтанапа мүйісі, шығысының түйетайлы жағалауында суы тұзды Төбе құдығы орналасқан. Сондай-ақ жағалау бойында шағын балық артельдері, қыстаулар бар. Дереккөздер
Сарышаған шығанағы

Сарышаған – Балқаш көлінің батыс бөлігіндегі шығанақ. Географиялық орны Қарағанды облысы Ақтоғай ауданы аумағында орналасқан. Сипаты Көлге шыға берісіндегі ені 20 км-ге жетеді. Ауданы 380 км 2 . Суының ең терең жері 6–7 м. Жағасы көбіне жарлауытты (4 – 6 м), суы таяз, қамыс өседі. Шығанақтың жағалауында өзімен аттас кент орналасқан. Дереккөздер
Семізкөл

Семізкөл – Іле атырауындағы шығанақ. Географиялық орны Алматы облысы Балқаш ауданы Құйған ауылының оңтүстігінде 1 км жерде орналасқан. Сипаты Жағалауы теңіз деңгейінен 350 м биіктікте жатыр. Шығанақ құрлыққа 4 км сұғына енген, енді жері 1,5 км, ең терең жері 5 м. Жағалауында қалың қамыс өскен. Дереккөздер
Жабайы аңдар

Жабайы аңдар – көлемдері, түсі және мекен ету ортасымен ерекшеленетін таңғажайып жануарлар. Олардың кейбіреулері хайуанаттар бағында кездескенімен, негізінде олардың тіршілік аймағы – өздерінің мекен ету ортасы. Мекен ету ортасы "Бейімделу" деп жануарлардың белгілі бір жерде, белгілі бір жолмен мекен ету мүмкіндігін айтамыз. Жануарлар денесінің көлемі, пішіні секілді физикалық тұрғыдан немесе оның денесінің қызмет ету жолына қатысты бейімделуі мүмкін. Қоршаған орта өзгерген сайын сол ортаға бейімделе алмаған жануарлар өліп, тек бейімделген жануарлар ғана тіршілік етеді және көбею мүмкіншілігіне ие болады. Себеебі, тек жаңа ортаға бейімделіп, тіршілігін жалғастырған жануарлардың ғана төлдері сақталады. Жануарлардың мекен ету ортасы әртүрлі факторларға тәуелді. Мұнда ауа райы маңызды орын алады. Қоректенуі Жабайы жануарлардың қоректенуі олардың түріне байланысты. Жабайы жануарлардың қорегі алуан түрлі. Қоректенетін тамағының түріне байланысты сүтқоректілерді – "өсімдікпен қоректенетіндер" және "жануарлармен қоректенетіндер" дер екі топқа бөлуге болады. Мысалы, қасқыр жемтігін үйірімен, сары сілеусіндер қорегін жалғыз аулайды. Бұл жануарлардың иіс сезу, есту және көру қабілеттері жақсы дамыған. Олардың етті сүйектен ажыратуға пайдаланатын өткір азулары мен ұсақ өткір тістері бар. Көбеюі Жабайы аңдар – экожүйенің құрамдас бөлігі. Табиғаттың стихиялық апаттары немесе адамзат әрекетінің нәтижесінде олардың жойылуы экожүйеге кері әсерін тигізеді және табиға тепе-теңдіктің өзгеруіне алып келеді. Жабайы аңдардың көпшілігі далалар мен орман-тоғайларды тіршілік етеді. Олардың мекен аймағының тарылуы көбеюіне кері әсерін тигізуде.
Шуй (халық)

Шуй (суй, айсуй) — Қытайдағы халық, негізінен Гуйчжоу провинциясында және Юньнанның солтүстік-шығысында тұрады. Жалпы саны 406 902 адамды құрайды.(2000 жылғы санақ). Тілі Шуйлар паратай отбасының кам-су тобының тілінде сөйлейді. Шуйлердің көпшілігі қытай, буи және мяо тілінде сөйлейді. Діні Ертеректе шуйлер арасында политеизм мен анимистік нанымдар кең тараған. Цин патшалығының аяғында Шуй халқының аз ғана бөлігі католицизмді қабылдады. Этногенезі Ежелгі байюэ тайпалары шуй халқының арғы атасы болып саналады. Цинь және Хань дәуірінде шуй сиоу тайпасының бір тармағы ретінде дамыды. Таң және Сун дәуірінде дун-шуй тіл тармағының басқа халықтарымен бірге олар жалпы «ляо» атауын алды, ал Мин мен Цин дәуірінде олар «шуйцзя», «шуй» атауларымен аталды. Кәсібі Дәстүрлі кәсібі – қолмен атқарылатын егістік (күріш, жүгері, тәтті картоп, бидай, көкөніс, мақта, кендір, индиго). Ірі қара мал (бұқа, буйвол, жылқы), шошқа, ешкі, құс өсіріледі. Орман шаруашылығы дамыған. Қолөнерден - ұсталық, тас және ағаш өңдеу, ою, өру (ерлер), тоқу, мата бояу, кесте тігу (әйелдер) дамыған. Тұрмыс салты Шуй халқы рулық иерархия, ру үлкені моральдық және отбасылық дауларға қатысты отбасылық мәселелерді талқылау үшін жиын өткізеді. Бір отбасы үйлену тойын немесе жерлеуді өткізгенде, басқа ру мүшелерінің қолдауы болады. Бір рудың өз зираты, тау орманы, шөптері, су көзі, балық тоғаны және өзені болуы мүмкін. Отбасындағы еңбек бөлінісі дәстүрлі, ер адамдар далада, ал әйелдер әдетте үйде жұмыс істейді. Бір тегі бар отбасылар ру болып бірге тұрады, олардың мүшелері ру ережесіне бағынады. Отбасы шағын, неке патрилокальды, кейде әйелі бірінші бала туғанға дейін ата-анасының үйінде тұрады. Елді мекендері мен дәстүрлі баспаналары Елді мекендер әдетте тау беткейлерінде шашыраңқы орналасқан. Тұрғын үйлері бір және екі қабатты. Дәстүрлі киімдері Ерлер кең шалбар, күрте, қарттар жағасы жоқ ұзын жеңді халат киеді, әйелдер - шалбар және жағасы жоқ күртеше киеді, көптеген күміс әшекейлер тағады. Бас киімі сәлде. Дәстүрлі тағамдары Тағамның негізі - күріш, сондай-ақ жүгері, тәтті картоп, олар қышқыл және бұрыш тағамдарын жақсы көреді. Дереккөздер
Солтүстік Ақшығанақ асуы

Солтүстік Ақшығанақ асуы – Жетісу Алатауының солтүстігінде, Сарқан жəне Кіші Басқан өзендерінің суайрығындағы асу. Географиялық орны Жетісу облысы Ақсу ауданында орналасқан. Жер бедері Абсолюттік биіктігі 3132 м. Мамыр–қазан айларында салт атты адам өте алады. Батысынан Сарқан, шығысынан Кіші Басқан өзендері таудың биік жоталарындағы мұздықтардан бастау алады. Солтүстік Ақшығанақты оңтүстігіндегі Оңтүстік Ақшығанақ асуымен байланыстырады. Дереккөздер
Сеперлі

Сеперлі – Матай жотасының орта бөлігінен өтетін асу. Географиялық орны Жетісу облысы Кербұлақ ауданы, Қоянкөз ауылының шығысында 20 км жерде орналасқан. Жер бедері Абсолюттік биіктігі 2257 м. Асудан сəуір–қазан айларында салт атты адам өте алады. Солтүстік беткейіндегі шатқалдан Байғазы өзені бастау алады. Өсімдігі Биік белдеуінде мойыл, қараған, тобылғы, арша жəне астық тұқымдас шалғын шөптесіндер өседі. Дереккөздер
Саты асуы

Саты асуы – Күнгей Алатау жотасының шығыс бөлігіндегі асу. Географиялық орны Қазақстан (Алматы облысы Райымбек ауданы) мен Қырғызстан шекарасында орналасқан. Жер бедері Биіктігі 3258 м. Асу арқылы Шілік өзені бойындағы Саты елді мекенінен Ыстықкөл қазаншұңқырының шығысындағы Түпелді мекеніне дейін соқпақ жол өтеді. Асумен мамыр–қыркүйек айлары аралығында салт атты адам өте алады. Дереккөздер
Елдос Нұрболұлы Абақанов

Елдос Нұрболұлы Абақанов - Қазақстан Республикасы Парламент Мәжілісінің VII сайланымындағы депутаты. Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің Экология мәселелері және табиғат пайдалану комитетінің мүшесі. Өмірбаяны 1988 жылы 7 тамызда Қарағанды облысы, Жезқазған қаласында дүниеге келген. 2010 жылы Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетін құрылыс бакалавры, 2011 жылы аталған оқу орнының «Құрылыс материалдары, конструкциялары мен бұйымдарын өндіру» мамандығының магистрі бойынша бітірді. 2007 жылдың желтоқсанынан 2008 жылдың маусымына дейін Л.Н. Гумилев атындағы ЕҰУ Жастар саясаты орталығы жанындағы мемлекеттік органдармен және қоғамдық ұйымдармен жұмыс бөлімінің маманы. 2009 жылдың шілде айынан бастап құрылыс компанияларында сметашының көмекшісі. 2011 жылдың ақпан айынан бастап «Қазгидромет» РМК өндірістік - техникалық басқармасының жетекші инженері. 2012 жылдың ақпан айынан бастап «ТКШ жаңғырту мен дамытудың қазақстандық орталығы» АҚ-нің бас менеджері. 2015 жылдың сәуір айынан бастап «Жасыл экономика және G-Global-ды дамыту Коалициясы» ЗТБ жобаларінің менеджері. 2016 жылдан бастап «ҚР энерготиімділік және ресурс үнемдеу қоғамдық палатасы» ЗТБ Басқарма Төрағасы. 2017 жылғы желтоқсаннан 2021 жылғы қаңтарға дейін «Қазақстанның экологиялық ұйымдарының Қауымдастығы» ЗТБ Басқарма төрағасының орынбасары. 2021 жылғы қаңтардан бастап VІI сайланған Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің депутаты, «AMANAT» партиясының партиялық тізімі бойынша сайланды, Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің Экология мәселелері және табиғат пайдалану комитетінің мүшесі Энергия үнемдеу, Жасыл экономика және қоршаған ортаны қорғау мәселелері бойынша Еуропа, Азия, ТМД және АҚШ елдерінде тағылымдамадан және біліктілігін арттырудан өтті. Марапаттары * «Ерен еңбегі үшін», «Экология саласының үздігі», * «Қазақстан Республикасының экология саласының 30 жыл» медальдарымен марапатталған. Үйленген, үш баласы бар. Дереккөздер
Талды асуы

Талды асуы – Жетісу Алатауының орта бөлігіндегі асу. Географиялық орны Қазақстан мен Қытай шекарасында орналасқан. Жер бедері Абсолюттік биіктігі 3504 м. Батысында Басқан (3941 м), шығысында Қызылауыз (3543 м) асулары орналасқан. Асудың солтүстік баурайынан Ағынықатты өзені бастау алып, Лепсі өзеніне құяды. Оңтүстік баурайынан (Қытай жерінде) Мағат өзені бастау алып, Боротала өзеніне құяды. Асудан мамыр–қараша айларында салт атты адам өте алады. Дереккөздер
Эудженио Монтале

{{Жазушы - } }} Эудженио Монтале (; 12 қазан 1896 — 12 қыркүйек 1981) — итальяндық ақын, прозаик, әдебиет сыншысы. Өмір бойы сенатор. Өмірбаяны Кәсіпкердің отбасында дүниеге келген. Жас кезінде ол әншілік сабағын алды, опера әншісі болғысы келді. Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысқан . 1925 жылы ол Бенедетто Кроче құрастырған антифашисттік зиялылардың манифестіне қол қойды. 1920 жылдары Флоренция баспасында, кітапханада жұмыс істеді. 1938 жылы фашистік партияға өтуден бас тартқан соң жұмыстан шығарылды. 1943 жылы оның өлеңдері шетелге (Швейцария) заңсыз шығарылып, басылып шықты. Соғыстан кейін Әрекет партиясының мүшесі болды. 1948 жылы Миланға көшіп, әдебиет және музыка сыншысы ретінде «Коррьере делла Сера» газетімен жұмыс істеді. Мойындау 1967 жылы итальяндық мәдениетке сіңірген еңбегі үшін Монтале өмір бойы сенатор атағын алды, ал 1975 жылы әдебиет бойынша Нобель сыйлығының лауреаты атанды. Гоффредо Петрасси және басқа композиторлар Монтале өлеңдеріне музыка жазды. Композитор Луиджи Даллапиккола өзінің «Үш поэмасында» Джойстың «Қызыма берілген гүл» поэмасында Монталенің аудармасын пайдаланды. Өнер туындылары * Ossi di seppia / Тарбақ аяқ сауыты (1925) * Le casei / Жағдайлар (1939) * Finisterre / Финистерре (1943) * Farfalla di Dinard / Динар көбелек (1956, прозадағы өлеңдер) * La bufera e altro / Дауыл және басқа (1956) * Satura / Сатура ( 1971 ) * Mottetti /Мотеттер ( 1973 ) * Quaderno di quattro anni / Төрт жылғы дәптер (1977) Дереккөздер Әдебиет ** West R.J. Eugenio Montale, poet on the edge. Cambridge: Harvard UP, 1981. ** Gonin J. L’expérience poétique de Eugenio Montale. Toulouse: Presses Universitaires du Mirail, 1996 ** Marcenaro G. Eugenio Montale. Milano: B. Mondadori, 1999 ** Brook C.J. The expression of the inexpressible in Eugenio Montale’s poetry: metaphor, negation, and silence. Oxford; New York: Oxford UP, 2002 ** Sica P. Modernist forms of rejuvenation: Eugenio Montale and T.S. Eliot. Florence: L.S. Olschki, 2003 ** Pell G.M. Memorial space, poetic time: the triumph of memory in Eugenio Montale. Leicester: Troubador, 2005 Сыртқы сілтемелер * [https://web.archive.org/web/20070405094110/http://freeweb.supereva.com/eugeniomontale/ (ол.] [https://web.archive.org/web/20070405094110/http://freeweb.supereva.com/eugeniomontale/ )] * [https://web.archive.org/web/20070212163808/http://noesis.revues.org/document.html?id26 (фр.] [https://web.archive.org/web/20070212163808/http://noesis.revues.org/document.html?id26 )] * [https://web.archive.org/web/20070226190925/http://www.kirjasto.sci.fi/montale.htm (ағылшын)] [https://web.archive.org/web/20070226190925/http://www.kirjasto.sci.fi/montale.htm )] * Журнал залындағы [http://magazines.russ.ru/authors/m/montale бет] * Ферғана сайтындағы [http://library.ferghana.ru/hz/montale.htm бет] * Вавилон сайтындағы [http://www.vavilon.ru/textonly/issue1/montale.htm бет]
Шэ

Шэ (шаньха) — Қытайдың шағын халықтарының бірі, негізінен Фуцзянь, Чжэцзян, Гуандун, Цзянси және Аньхой провинцияларының әртүрлі аудандарында тұрады. Халық саны 700 мың адамды құрайды (2010 ж.). Тілі Шэ тілі қытай-тибет тілдер семьясының мяо-яо тілдер тобына жатады. Шэ тілінің екі диалектісі бар. Бұл ұлттың өкілдері өздерінің арасында шэ тілінде сөйлейді, басқа ұлттармен қарым-қатынаста қытай тілін пайдаланады. Өзіндік ұлттық жазуы жоқ, қытай жазуы қолданылады. Діні Анимистік сенімдер сақталған. Шығу тегі Шығу тегі мен мәдениеті жағынан яоға жақын (кейде олардың тобы ретінде қарастырылады). 1 мыңжылдықтың соңына дейін олар қытай тарихи әдебиетінде мань деген атпен белгілі мяо-яо бірлігінің құрамында болды. Одан бөлініп, олар Миньюэ жергілікті тұрғындарын ығыстырып, Қытайдың оңтүстік-шығысына қоныстанды. Қытайлармен қатты ассимиляцияланған. Кәсібі Негізгі кәсібі суармалы террассалық егіншілік (күріш, тары), сонымен қатар (буйвол, сиыр, шошқа) өсіреді. Шэ ұлтының әйелдері өте еңбекқор, олар түрлі-түсті жіптерден тоқу және кесте тігу шеберлері. Олардың өнімдері ашық түстермен және өзіндік ерекшелігімен танымал. Олар тоқыған ашық түсті ленталар, шарфтар және белбеулер өте әдемі. Қыздар әдетте мұндай шарфтар мен түрлі-түсті ленталарды ғашықтарына силайды. Тұрмыс салты Жалпы фамилиялары бар экзогамиялық топтар бар (Лан, Лэй, Чжун, т.б.). Үйлену тойлары қарапайым, бірақ салтанатты өтеді. Бұрынғы заманда шэ мен ханьдар некеге тұруына рұқсат етілмеген. Қазіргі таңда қыз-жігіттер жүрек қалауымен шаңырақ көтереді. Елді мекендері мен дәстүрлі баспаналары Шэлар әдетте шағын жинақы қоныстарда, сондай-ақ ханзу қытайларымен іргелес, кейде ханзу қытайлықтарымен бір қоныста тұрады. Ертеде шэлар ағаш пен бамбуктан жасалған ғимараттарда (оларды ницзян және валяо деп атаған) өмір сүрген. Бүгінде олардың көпшілігі екі-үш қабатты үйлерде тұрады. Дәстүрлі киімдері Ерекшелік ішінара әйелдер киімінде, зергерлік бұйымдарда және шаш үлгісінде сақталады. Дәстүрлі киімдері мен әшекейлері жарқын, түрлі-түсті және өте алуан түрлі. Олардың көйлектері негізінен көк түсті және зығырдан жасалған. Ер адамдар ханьдармен бірдей киінеді. Дегенмен, Фуцзянь провинциясының шығыс бөлігінде және Чжэцзя провинциясының оңтүстік бөлігінде әйелдердің киімдері мен әшекейлері әлі күнге дейін ашық ұлттық бояуға ие. Дәстүрлі тағамдары Шэ диетасының негізі күріш пен тәтті картоп болып табылады. Сонымен қатар,олар көкөністер мен гуаду бұршақ пастасын тұтынады. Фольклоры Мыңнан астам тау әндері сақталған. Ай астындағы халық билері мен ғашықтардың ән шырқауы жиі кездеседі. Әдеби мұраларының негізгі бөлігі ән болып табылады. Және олар әрқашан шэ тілінде шырқалады. Оның әдеби мұрасы негізінен ауызша шығармашылық түрінде сақталған. Мереке күндері даладан ән шырқалады. Олар отбасымен және достарымен кездескенде де айтылады. Сілтеме * Дереккөздер
Сәтбаев шыңы

Сәтбаев шыңы – Жетісу Алатауының солтүстік жотасының Қора сілеміндегі шың. Географиялық орны Жетісу облысы Ескелді ауданында орналасқан. Жер бедрі Абсолюттік биіктігі 4291 м. Шыңбасы – Сеңгір тас, беткейлерін Сəтбаев мұздығы қоршап жатыр. Шыңға 1947 жылы академик Қ.И.Сəтбаев есімі берілген. Дереккөздер
Табылғаты

Табылғаты, Табылғыты – Күнгей Алатауының шығыс сілеміндегі асу. Географиялық орны Қазақстан (Алматы облысы Райымбек ауданы) мен Қырғызстанның шекарасында. Жер бедері Абсолюттік биіктігі 2914 м. Солтүстік етегінен Үлкен Талдыбұлақ, Кеңсу өзендері бастау алады. Батысында Кеңсу, шығысында Тұқымбұлақ асулары орналасқан. Күнгей Алатаудың солтүстігіндегі Жалаңаш, Тоғызбұлақ ауылдары арқылы Қырғызстандағы Ыстықкөл қазаншұңқырына қарай соқпақ жол өтеді. Дереккөздер
Кішкентай ара Майя

Кішкентай ара Майя — Balapan арнасында көрсетілетін мультхикая. Сипаттамасы Майя - барлық ара сияқты омартада дүниеге келеді. Алайда, ол дүниеге келген сәтте ара ұясы екі бөлікке бөлінеді. Сондықтан, оны мұғалімі Кассандра тәрбиелейді. Мұғалім үнемі оған ұядан алысқа кетпеуді ескертеді. Майя омартадан тысқары әлемді зерттегісі келеді. Бір күні ол Кассандраның ескертуіне қарамай, Вилли атты араның көмегімен ұядан қашып кетеді. Майя саяхаты кезінде жаңа достар табады. Олармен бірге түрлі кедергілерден шығудың жолын іздейді. Дереккөздер
Эде (халық)

Эде (өз аты - «бамбук қопаларында тұратын адамдар») — Вьетнамдағы Тхыонг тобының халқы. Даклак, Зялай, Контум, Кханхоа және Фуйен провинцияларының таулы аймақтары және Камбоджада тұрады. Саны 270 348 адам. Тілі Аустронезиялық отбасының батыс аустронезия тобының радэ тілінде сөйлейді. 1920 жылдардан бастап жазуы латын тіліне негізделген. Діні Дінге сенушілердің діни наным-сенімдері: дәстүрлі сенімдер. Кәсібі Негізгі дәстүрлі кәсіптері қолмен атқарылатын егіншілік (жүгері, маниок, тәтті картоп, темекі), мал шаруашылығы (буйвол, шошқа, құс шаруашылығы, кейбір топтарда пілдерді қолға үйрету), қолөнер (тоқымашылық, керамика, ұсталық, тоқу), терушілік. Суармалы күріш өсіру аздап дамыған. Тұрмыс салты Көп балалы отбасылар, сорораттық және әмеңгерлік әдет-ғұрыптар сақталған. Ауылдарды (буон) мұрагерлік бойынша басшылар басқарады (попинеа). Сондай-ақ матрилиндік рулар осы уақытқа дейін сақталған. Елді мекендері мен дәстүрлі баспаналары Тұрғын үйлері қадалы, ағаштан немесе бамбуктан жасалған, қабырғалары көлбеу және шатырлы. Ұзын үйлер жиі кездеседі. Дәстүрлі киімдері Эде өкілдері, ерлер де, әйелдер де, олардың қолдарымен тігілген дәстүрлі киімдерге ие. Дәстүрлі түрде ерлердің костюмдері қара немесе қою көк түсті. Әйелдер костюмі белдемше мен жейдеден тұрады, белдемше ерекше дизайнға ие. Көйлек денеге қатты жабысып, беліне дейін түседі. Жеңдері қысқа және салыстырмалы түрде тар, ал киінуге ыңғайлы болу үшін мойын жоғары және кең болуады. Жейде қара-көк түсті, жағасында, жеңдерінде және етегінде жұқа қызыл, ақ және сары жолақтары бар етек жиектері бар. Ерлер киімі – жиектері шашақ, кестеленген белдігі бар денені орайтын ұзын матадан тұрады. Ерлердің жейделері әйелдердікіне қарағанда кеңірек және ұзынырақ. Жеңдерң ұзын, жейденің артқы жағы алдынан ұзынырақ. Көйлек ортасында тіктөртбұрышты пішіндегі көлденең қатарлы әшекейлер бар. Белге орап, бір ұшын бүйірінен байлап, белді орнына бекітіп, екіншісін алдыңғы жағында бос қалдырады. Дәстүрлі тағамдары Дәстүрлі тағамның негізі көкөніс, ет мереке күндері тұтынылады. Бетел шайнау, темекі шегу кеңінен таралған. Дереккөздер
Қияқбай Бәкіров

{{Тұлға } { style="background: transparent" } }} Қияқбай Бәкіров (1906 жылы, Жишки ауылы — қайтыс болған жылы белгісіз) — Қазақ КСР, Ақмола облысы, Қорғалжын ауданы, КСРО кеңшарлар министрлігінің «Арықты» ет кеңшарының директоры. Социалистік Еңбек Ері (1948). Өмірбаяны Ұжымдастыру кезінде Ақмола облысы Қорғалжын ауданындағы тұңғыш «Майғақ» ұжымшарын ұйымдастырушылардың бірі болды. Осы ұжымшарда жеті жылдай еңбек етті. 1932 жылы Петропавлда оқып, кейін Ақмола облысындағы «Кеңбидайық» кеңшарында техник-малшы болып жұмыс істеді. 1942 жылдан бастап — Ақмола облысының Шалқар, кейінірек Берсуат кеңшарларының директоры болды. 1944 жылы Ақмола облысындағы «Арықты» кеңшарының директоры болып тағайындалды. Кеңшарды Ақмола облысының озық ауыл шаруашылығы кәсіпорындарының қатарына шығарды. Төртінші бесжылдықтың алғашқы екі жылының (1946-1950) қорытындысы бойынша екі Еңбек Қызыл Ту орденімен марапатталды. 1947 жылы кеңшар Қияқбай Бәкіровтың жетекшілігімен 64 биеден 64 құлынды табынмен өсірді. КСРО Жоғарғы Кеңесі төралқасының 1948 жылғы 23 шілдедегі «1947 жылы мал шаруашылығының жоғары өнімділігін алғаны үшін» Жарлығымен Ленин орденімен және «Орақ пен балға» алтын медалмен Социалистік Еңбек Ері атағы берілді. Сол жарлықпен Социалистік Еңбек Ері атағы кеңшар малшысы Жақан Төлеубаевқа да берілді. Әдебиет * Герои Социалистического Труда — казахстанцы. — Т. 3. — Алма-Ата: Казахстан, 1970. * Музалевский М. В. Герои Социалистического Труда. Биобиблиографический словарь. — М.: РИЦ «Кавалер», 2009. — Т. 3. — 181 с. Сілтеме * [https://warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=27388 Қияқбай Бәкіров] «Герои страны» сайтында
Қазақстан КП Ақтөбе облыстық комитеті

Қазақстан КП Ақтөбе облыстық комитеті — Қазақ АКСР (1932-1936) және Қазақ КСР (1936-1991) партиялық басқарманың аймақтық органы. Ақтөбе облысы 1932 жылы 10 наурызда Қазақ АКСР-нің алғашқы 6 облысының бірі болып құрылды. 1936 жылдың 5 желтоқсанынан бастап — Қазақ КСР құрамына кірді. Орталығы — Ақтөбе қаласы. 1962 жылдың 3 мамырынан 1964 жылдың 1 желтоқсанына дейін Орал және Гурьев облыстарымен бірге Қазақ КСР Батыс Қазақстан өлкесінің құрамында болды. Облыстық комитеттің бірінші хатшылары * 06.1932—1934: Шаяхмет Жармұхамедов * 1934—1936: Әбілқайыр Досов * 1936—1937: Айтмұхамед Мусин * 1937—1938: Мақай Жүнісов * 1938: Төкен Оразұлы * 1938—1943: Яков Иночкин * 1943—1944: Мырзахмет Бекжанов * 1944—1948: Елубай Тайбеков * 1948—1950: Рымбек Ілиясұлы * 1950—01.1952/1951: Мұхамедғали Сужиков * 01.1952 — 04.1955: Жұмабек Тәшенов * 04.1955—1958: Павел Дельвин * 1958—1959: Шәкір Қарсыбайұлы * 1959—1962: Хасан Бектұрғанов * 1962 — 12.1964 (ауылдық): Хасан Бектұрғанов * 12.1964—01.1972: Николай Журин * 01.1972—22.01.1985: Василий Ливенцов * 22.01.1985—28.03.1989: Юрий Трофимов * 7.06.1989—7.09.1991: Евгений Золотарев Тағы қараңыз * Облыс әкімі Әдебиет * РСДЖ(б)П, РК(б)П, БК(б)П, КОКП орталық комитеті: Тарихи-өмірбаяндық нұсқаулық / Құрас. Ю. В. Горячев. М., 2005.
Эйну

Эйну (айну, абдал) — ұйғырлардың субэтникалық тобы, жеке этникалық топ болуы мүмкін. (Қытай, Шыңжаң Ұйғыр автономиялық ауданы). Халық саны 30 мыңға жуық. Тілі Эйнулардың көпшілігі ұйғыр тілінде сөйлейді, ал аз бөлігі қытай тілінде сөйлейді. Көптеген ер адамдар күнделікті өмірде эйну немесе айн тілінде сөйлейді - кейбір зерттеушілер оны иран тілінің сөздік қоры басым қарлұқ тобының түркі тілі деп санайды. Сондай-ақ, эйну тілі үнді-еуропалық отбасының батыс ирандық тобы, бірақ ұйғыр тілінен күшті құрылымдық және грамматикалық әсерге ие болды деген пікір бар. Діні Сенушілер – мұсылман-шииттер. Тарихы Эйну терминінің шығу тегі белгісіз. Ұйғырлар және басқа көрші халықтар бұл халықты абдали деп атайды, бұл терминді эйнулардың өзі қатты ұнатпайды. Абдал, абдали деп аталатын халық тобы туралы тарихи деректер сириялық және грек авторларының жазбаларында айтылған, біздің заманымыздың 1-мыңжылдығынан байқауға болады. Эйнулар өздерінің ата-бабаларын Ираннан немесе одан да көп батыс аймақтардан шыққан деп санайды, ұйғырлар эйнуларды сығандарға жатқызады. Кәсібі Негізгі кәсібі - егіншілік, мал шаруашылығы, қолөнер, қайыршылық, әншілік, түрлі қызметтер жиі кездеседі. Тұрмыс салты Бытыраңқы өмір сүретін эйнулар жергілікті халықтан оқшауланған және жиі жек көретін каста болып саналады. Ән, би, музыкалық фольклор өте бай. Елді мекендері мен дәстүрлі баспаналары Жергілікті типтегі балшықтан жасалған үйлер тән, бұрын қара жүннен жасалған шатырларда тұрған. Дәстүрлі киімдері Ерлерге арналған киім – ұзын ақ туника тәрізді көйлек, әйелдер – металл әшекейлері бар тігілген белдемше мен жемпір. Фольклоры Баяндау, ән, би, музыкалық фольклор өте бай. Дереккөздер
Қызыларбат атырабы

Қызыларбат атырабы — Түрікменстанның Балқан уәлаятындағы атырап. Әкімшілік орталығы – Қызыларбат қаласы. Тарихы 1939 жылы қаңтарда орталығы Қызыларбат қаласы болатын Түрікмен КСР-нің Қызыларбат ауданы болып құрылды. 1939 жылы қарашада Қызыларбат ауданы жаңадан құрылған Ашхабад облысына берілді. 1959 жылы мамырда Ашхабад облысы таратылып, аудан Түркімен КСР-не тікелей бағынышты болды. 1973 жылы желтоқсанда аудан Балқан облысына берілді. 1988 жылы Красноводск облысы жойылып, аудан Түрікмен КСР-іне тікелей бағынышты болды. 1992 жылы Қызыларбат ауданы Балқан уәлаятының құрамына еніп, алдымен Қызыларбат атырабы, содан кейін Сердар атырабы болып өзгертілді. 2022 жылдың қазан айында Қызыларбат атырабы болып қайта аталды. Дереккөздер
Нұра ауданы (Астана)

Нұра ауданы — Астана қаласындағы әкімшілік аудан. *Аудан 2022 жылдың желтоқсанында құрылған *Көлемі – 19 336 га Атауы Нұра ауданы деген Қарағанды облысында да болуы, Нұра өзені Астананың бұл жаңа ауданында ақпауы себепті бұл атауға халық қарсы болды. Жаңа аудан территориясында Талдыкөл көлдері болғандықтан халық Талдыкөл ауданы деп атауды ұсынды. Әкімдері * Жүсіп Жұмағұлов (04.2023 — 08.2024) * Ришат Тұрдыбеков (08.2024 бастап) Дереккөздер
Ұзынарал бұғазы

Ұзынарал – Балқаш көлінің орта бөлігіндегі бұғаз. Географиялық орны мен сипаты Сарыесік түбегі (Алматы облысы) мен Балқаш көлінің солтүстік жағалауы (Қарағанды облысы) аралығында орналасқан. Ұзындығы 14 км, ені 4 км. Дереккөздер
Энггандар

Энггандар — Индонезиядағы этникалық топ. Суматра жағалауындағы Энгано аралында тұрады. Жалпы саны – 1000 адам (1999 ж.), жыл сайын азаюда. Шығу тегі Энгано - ең көне суматран тайпаларының бірі. Этникалық жағынан олар Ява мен Суматраның байырғы тұрғындарына жақын, олардан Энганоға көші-қон ағындары болды. Энганоларға ең антропологиялық туысқан халықтар – батактар ​​мен ниастар, ал одан да алыстары – абунгтар мен пубиандықтар. Тілі Аустронезия тілдерінің Батыс Зонд аймағының суматран тармағының энггано тілінде сөйлейді. Діні Дінге сенушілердің діни көзқарастары: сүнниттік мұсылмандар, кейбірі христиандар, дәстүрлі сенімдер. Кәсібі Олар қолмен атқарылатын егіншілікпен (жүгері, маниок, банан, кокос және саго пальмалары), жағалаудағы балық аулаумен айналысады. Тасбақа аулап, тауық өсіреді. Қолөнерден – тоқу, керамика, ағаш ою, бетперде мен алқа жасау, кілемше тоқу және моншақтан жасалған зергерлік бұйымдар жасау, ағаш өңдеу дамыған. Тұрмыс салты Ауылдық қауымдастық сақталған. Қоғамдастықтарды сайланған ауылдық кеңестер басқарады. Отбасы матрилокальды. Елді мекендері мен дәстүрлі баспаналары Энгано елді мекендері шоғырланып орналасқан. Тұрғын үйлер қаңқалы, қадалы, төртбұрышты (бұрын олар дөңгелек болған), қабырғалары мен шатыры қатты жапырақтармен жабылған. Дәстүрлі киімдері Энгано ерлері әртүрлі ұзындықтағы орама маталар каин киеді, ал каиннің ұзындығы оның иесінің экономикалық жағдайын көрсетеді. Әйелдер әрқашан ұзын каин киеді. Ерлерге арналған сырт киім – жеңі ұзын және бос жағалы жейде, әйелдерге – жағасыз көйлек. Дәстүрлі тағамдары Энгано тағамының негізін көкөністер құрайды, күріш сырттан келеді. Дереккөздер
Гарриет Бичер-Стоу

Гарриет Бичер-Стоу (14.6.1811, Личфилд — 1.7.1896, Флорида) — американ жазушысы, әлемге әйгілі «Том ағайдың лашығы» (1852) романының авторы. Мұнда ол Америкадағы негрлерді құлданушылықтың не бір сұмдықтарын суреттеген. Бұл романды Некрасов пен Чернышевский орыс тіліне аудартып, 1858 жылы «Современник» журналына бастырды. Революцияшыл демократтар романды крепостниктікке қарсы күресте пайдаланды. Бичер-Стоудың бурж. баспасөздің сатқындығы, әйел теңдігі т.б. туралы басқа да романдары бар. Дереккөздер
Аюсай (өзен)

Аюсай — Қаскелең алабындағы өзен. Үлкен Алматы өзенінің сол жақ саласы. Сипаттамасы Алматы қаласы аумағымен ағады. Аңғары Іле-Алатауы ұлттық паркі аймағында. Ұзындығы 7 км. Тау арасымен аққандықтан, өзен бойында бірнеше шағын сарқырамалар бар. Ең үлкені алты метр биіктіктен құлайды. Бұл сарқырамаларға жаз мезгілінде ғана баруға болады. Атауы Өзен жағалауынан Тянь-Шань ақ аюы байқалғандықтан, осылай аталады. 1970 жылдары бұл жерден Қар барысы да байқалған. Дереккөздер
Боралдай (Үлкен Алматы саласы)

Боралдай (Қаскелең алабы) — Алматы қаласымен ағатын өзен. Сипаттамасы Ақсай ықшамауданындағы Боралдай жазығы аумағынан басталып, солтүстікке қарай ағады. Қазір бастауының айналасына үйлер салынып кеткен. Қар және жаңбыр суларымен толығады. Байкент ауылы тұсында Үлкен Алматы өзеніне құяды. Ұзындығы 29 шақырым. Ені 2-3 метр. Аңғарының ені 200-300 м. Су шығыны 0,4 м³/с, ең арысы 5 м³/с. 2011 жылы өзеннің біраз бөлігі (әсіресе тұрғын үйлер арасы) бетондалды. Дереккөздер Сілтемелер *Алматы. Энциклопедия / Бас. ред. М.К.Қозыбаев. — Алматы 1983.
Энде (халық)

Энде — Индонезиядағы Бима-Сумбан халқы, негізінен Флорес аралының шығысында тұрады. 2000 жылғы есеп бойынша жалпы саны 850 мыңға жуық адамды құрайды. Тілі Тілі - энде тілі, оның екі диалектісі бар. Діні Сенушілердің діни наным-сенімдері: христиандар, бір бөлігі – дәстүрлі нанымдар. Кәсібі Дәстүрлі кәсіптері - қолмен атқарылатын егіншілік (жүгері, күріш, ямс, көкөністер, бұршақ дақылдары). Кейбір жерлерде жасанды суару қолданылады. Ауылшаруашылық құрал-саймандары – кетмен, пышақ, таяқ қазғыш. Буйвол, жылқы, шошқа, құс өсіріледі. Жағалаудағы балық аулайды. Көлденең тоқыма станогында тоқу және өру, аңшылық дамыған. Тұрмыс салты Отбасы шағын, неке моногамды. Неке келісімі патрилокальды, бірақ неке құнын төлегенге дейін әйелі мен балалары ата-анасының отбасында тұрады. Үлкен отбасылық қауымдастықтар тауда тұрады. Туысқандық некеге артықшылық беріледі. Елді мекендері мен дәстүрлі баспаналары Ескі ауылдар таулардың ойпаңдары мен баурайларында, жаңалары жағалау аңғарларында орналасқан. Дәстүрлі қоныстары шоғырланып орналасқан, ортасында ғибадатхана мен ата-бабалардың қасиетті орындары бар алаң бар. Тұрғын үйлері - биік төбесі жерге түсетін ұзын қадалы үйлер. Заманауи тұрғын үйлер шағын отбасына арналған. Дәстүрлі киімдері Киім каин және көйлек немесе күртешеден тұрады. Дәстүрлі тағамдары Тағамдары негізінен көкөністер, етті мереке күндері жейді. Дереккөздер
Ташкент облысы

Ташкент облысы (уәлаяты, ) — Өзбекстан облыстарының бірі, елдің солтүстік-шығыс бөлігінде, Сырдария өзені мен Тәңір тауы арасында орналасқан. Қырғызстанмен, Тәжікстанмен, Сырдария облысымен және Наманған облысымен, сондай-ақ дербес облыс болып табылатын Ташкент қаласымен шектеседі. Ол 15,250 км² аумақты алып жатыр. Халық саны 2,975,900 (2021) адамға тең. Орталығы — Нұрапшан қаласы. Тарихы Ташкент облысы 1938 жылы 15 қаңтарда Өзбек КСР облыстарының бірі ретінде құрылды. 2017 жылдың 20 шілдесінде облыс орталығы Ташкент қаласынан Нұрапшанға көшірілді. Содан бері Ташкент жеке, еш облысқа кірмейтін қала болып келеді. Әкімшілік бөлінісі Дереккөздер
Airalo

Airalo — eSIM карталарының маркетплейсі. Ол саяхатшыларға дүние жүзіндегі 200-ден астам елге және аймаққа арналған eSIM карталарын ұсынады. Бұл оларға шетелде лезде интернетке қатынасу мүмкіндігін береді. 2024 жылдың 31 наурызындағы жағдай бойынша, Airalo қолданбасының 10 миллионнан астам пайдаланушысы бар әрі ол App Store және Google Play Store дүкендерінде 53 тілде қолжетімді. Тарих Airalo — 2019 жылы Абрахам Бурак пен Бахадир Оздемир негізін қалаған АҚШ-та орналасқан стартап. Олардың мақсаты — саяхатшыларға eSIM технологиясы арқылы лездік, арзан, жаһандық қосылымға қатынасты беру. Абрахам мен Бахадир — саяхат кезіндегі қосылым шектеулерін өз көзімен көрген сандық номад кәсіпкерлер. eSIM технологиясы саяхатшыларға арзанырақ және қолжетімдірек баламаны қамтамасыз етуге мүмкіндік берді. 2019 жылы Airalo компаниясы Antler компаниясынан және Sequoia Capital India компаниясының Surge «егіндік» қорынан 1,9 миллион АҚШ доллары «егіндік» қаржыландыруын алды. 2021 жылы ол А сериясындағы қаржыландыру раундында 5 миллион АҚШ долларын құрайтын инвестицияны алды. Дереккөздер
Құдіретті Брюс

«Құдіретті Брюс» — 2003 жылы Том Шедиак түсірген америкалық комедиялық фильм. Басты рөлдерді сомдаған Джим Керри, Дженнифер Энистон және Морган Фриман. Том Шадяк пен Джим Керридің Эйс Вентурадан кейінгі үшінші бірлескен жұмысы. Бұған дейін: Үй жануарларының детективі (1994) және Өтірікші, өтірікші (1997) фильмдерінде ынтымақтастықта болған еді. Таглайн Фильмнің американдық постерінде «Біз Брюске сенеміз» («In Bruce We Trust») деген жазуы бар. Бұл АҚШ-тың «Біз Құдайға сенеміз» («In God We Trust») ұлттық ұранына сілтеме. Фильмнің орысша постерінде сөз тіркесі қиылып алынып, фильм орысша дистрибуцияда слогсыз шығарылды. Сюжеті Брюс Нолан - өзінің күлкілі және қызықты оқиғаларымен танымал журналист. Бұл үшін көрермендер оны жақсы көреді, бірақ оның оған көңілі толмайды. Брюс жоғары көтеріліп, тележүргізуші болғанын бәрінен де көбірек қалайды. Ол өмірінде болып жатқан барлық дерлік нәрсеге көңілі толмайды. Оның балабақшада жұмыс істейтін Грейс есімді сүйікті қызы бар. Ол өз өміріне толығымен қанағаттанады. Ол пессимизмге қарамастан Брюсті жақсы көреді. Брюс аңыз болуды армандаса, Грейс күн сайын әлемге пайдалы болуға тырысады. Бір күні Брюстің тікелей эфирге шығатын сюжетті жасауға тамаша мүмкіндігі туындайды. Бірақ тікелей эфир алдында Брюс өзі армандаған лауазымды бұдан былай жұмыстағы қарсыласы алатынын біледі. Эфирде компаниясы туралы қатты сөйлеп, әп-сәтте жұмысынан айырылады. Бір қиыншылық екіншісіне ұласады. Брюске бұл оның өміріндегі ең ауыр күн сияқты көрінеді және ол ашуланып, Құдайға шағымдануды тоқтатпайды. Рөлдерде Марапаттар мен номинациялар * 2004 - MTV Movie Awards номинациясы «Үздік комедия актері» (Джим Керри), «Үздік сүйіспеншілік» (Джим Керри және Дженнифер Энистон) * 2003 - Teen Choice марапаттары таңдаулы комедиялық актер (Джим Керри) * 2003 - «Таңдаулы комедия актрисасы» (Дженнифер Энистон), «Сиқырлы» фильмдегі таңдауы (Джим Керри және Морган Фриман) үшін Teen Choice Awards номинациясы. Сын Прокаттың табысты болғанына қарамастан, фильм сыншылардан әртүрлі пікірлер алды. Фильм 192 шолу негізінде Rotten Tomatos бойынша 48% рейтингке ие, орташа бағасы 10-нан 5,7 болды . Ол Metacritic бойынша 100-ден 46 ұпай жинады, бұл «аралас немесе орташа шолуларды» көрсетеді . Дереккөздер
Көкпар (Телжанов)

«Көкпар» — қазақ кескіндемешісі Қанапия Телжановтың 1960 жылы салған суреті. Мұнда қоңыр және жасылмен берілген жер беті, көк пен сарғылтқа боялған аспан, қып-қызыл көйлектегі топ бастаған адам және гүлденген көкнәрлер суреттің белсенді түстік гаммасын аңғартады. Қозғалысқа толы сюжет көшпенділердің рухани бостандыққа ұмтылысын айғақтайтындай болады. Ептілік пен батылдық талап ететін халық ойыны жігіттерге күш көрсетудің мерекесіне айналған. Қылқалам шебері қазақ халқының еркіндікті сүйетінін өз шығармасында көрсете білген. Тура көрерменге қарай гүрілдеген селдей атқа мінген топ жөңкіліп келеді. Алдыңғы жақта төрт салт атты олжаға таласып жатыр, олардан сәл артта шапқан басқа ойыншыларды да көреміз. Сол жақта, гүлденіп жатқан кең даланың бір шетінде жерге батыңқырап қалған балбал байқалады; ең шетінде, көкжиектен сәл бері құрылыс алаңы көрініп тұр. Өнертанушы Е. Вандровскаяның айтуынша, «сюжетке қарағанда біз бұл суретті тұрмыстық жанрға жатқыза алатын сияқтымыз, алайда тереңіне бойлап, мағыналық мазмұнды алсақ, бұл сөзсіз тарихи сурет екенін түсінеміз». Екі жыл бұрын салынған «Атамекен» суретімен өлшемдес болған бұл туынды Телжанов қылқаламынан шыққан көкпар тақырыбындағы көп нобайдың қорытындысы болып келеді. Дереккөздер
Шығырлы ауылдық округі

Шығырлы ауылдық округі – Ақтөбе облысы Темір ауданындағы таратылған әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Шығырлы, Бірлік, Ащысай ауылдары кірді. Орталығы – Шығырлы ауылы болды. Тарихы 1997 жылы Ақсай ауылдық округі (орталығы Ақсай а.) таратылып, Бородинов ауылдық округіне (орталығы Бородиновка а.) қосылды. Кейін Бородинов ауылдық округі Шығырлы ауылдық округі болып өзгертіліп, Ақсай ауылдық округі қайта бөлініп шықты. 2019 жылы таратылып, Ақсай ауылдық округіне қосылды. Халқы 2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 938 адамды құрады. Дереккөздер
Шұбарши ауылдық округі

Шұбарши ауылдық округі – Ақтөбе облысы Темір ауданында болған әкімшілік бірлік. 2019 жылы таратылып, Сарыкөл ауылдық округіне қосылды. Әкімшілік құрамы Құрамына Шұбарши кенті кірді. Орталығы – Шұбарши кенті болды. Халқы 2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 3736 адамды құрады. Дереккөздер
Одисеас Элитис

Одисеас Элитис (, шын тегі Алепуделис; 2 қараша 1911 – 18 наурыз 1996) — грек ақын. 1979 жылғы «грек дәстүріне сай сезімдік күш пен интеллектуалдық парасаттылықпен заманауи адамның бостандық пен тәуелсіздік үшін күресін бейнелейтін поэтикалық шығармашылығы үшін» әдебиет бойынша Нобель сыйлығының иегері. Өмірбаяны Ескі саудагерлер отбасынан. 6 баланың кенжесі. Әкесі Панайотис Алепуделис Криттегі шағын сабын қайнату зауытына ие болды. 1917 жылы Алепуделис отбасы Афинаға көшіп келіп, онда болашақ ақын орта мектепті бітірді. Алғашқы жарияланымы Сеферистің қолдауымен Жаңа ғылымдар (Νέα Γράμματα, 1935) журналына шықты. Радиода жұмыс істеді (1945-1946, 1953-1954). 1948—1952 және 1969—1972 жылдары Парижде тұрды, Андре Бретонға жақын болды; Реверди, Пикассо, Унгаретти, Джакометти, Шагал, Пикассо және Матисс Элиттің кітаптарын суреттеген. 1963 жылы КСРО-ға табан тіреді. Ұлттық сыйлықтардың лауреаты. Библиография Поэзия * Бағдарлар (Προσανατολισμοί, 1940) * Алғашқы күн (Ηλιος ο πρώτος, παραλλαγές πάνω σε μιαν αχτίδα, 1943) * Албанияда қаза тапқан кіші лейтенант туралы ерлік пен зарлы ән (Άσμα ηρωικό και πένθιμο για τον χαμένο ανθυπολοχαγό της Αλβανίας, 1946) * То Аксион эсти - Бұл жеуге тұрарлық (Το Άξιον Εστί, 1959) * Алты және тағы бір аспан туралы уайым (Έξη και μια τύψεις για τον ουρανό, 1960) * Жарық ағашы және он төртінші сұлулық (Το φωτόδεντρο και η δέκατη τέταρτη ομορφιά, 1972) * Күн құдіретті (Ο ήλιος ο ηλιάτορας, 1971) * ЭР Эроса (Τα Ρω του Έρωτα, 1973) * Монограмма (Το Μονόγραμμα, 1972) * Қандастар (Τα Ετεροθαλή, 1974) * Сигнал кітабы (Σηματολόγιον, 1977) * Мария Нефели (Μαρία Νεφέλη, 1978) * Қолайлы жағдай туының астындағы үш поэма (Τρία ποιήματα με σημαία ευκαιρίας 1982) * Көрінбейтін сәуір күнделігі (Ημερολόγιο ενός αθέατου Απριλίου, 1984) * Кринагор (Κριναγόρας, 1987) * Юнга (Ο Μικρός Ναυτίλος, 1988) * Оксопетраның элегиялары (Τα Ελεγεία της Οξώπετρας, 1991) * Қайғыдан батысқа қарай (Δυτικά της λύπης, 1995) Проза * Андреас Калвостың шынайы келбеті мен лирикалық батылдығы (Η Αληθινή φυσιογνωμία και η λυρική τόλμη του Ανδρέα Κάλβου, 1942) * 2x7 e (шағын эсселер жинағы) (2χ7 ε (шағын шығармалар жинағы)) * Карталарды ашу (Ανοιχτά χαρτιά (συλλογή κειμένων), 1973) * Суретші Теофил (Ο ζωγράφος Θεόφιλος, 1973) * Пападиаманттың сүйкімділігі (Η μαγεία του Παπαδιαμάντη, 1975) * Андреас Эмбирикос туралы анықтама (Αναφορά στον Ανδρέα Εμπειρίκο, 1977) туралы ақпарат * Қоғамдық және жеке (Τα Δημόσια και τα Ιδιωτικά, 1990) * Жеке жол (Ιδιωτική Οδός, 1990) * Толтырылмаған қағаз (мәтіндер жинағы) ("Εν λευκώ" (мәтіндер жинағы), (1992) * Иллюзиялар бағы (Ο κήπος με τις αυταπάτες, 1995) Аудармалар * Екінші Жазба (Δεύτερη γραφή, 1976) * Сафо (Σαπφώ) * Иоаннаның ашылуы (Η αποκάλυψη, 1985) Шығармалары 1961 жылы композитор Микис Теодоракис Элитистің «Жеуге тұрарлық» поэмасын музыкаға қойып, аттас оратория жасады. Естелік Ақынның туғанына 100 жыл толуына орай 2011 жылы Грецияда Одисеас Элит жылы деп жарияланды. Ақынға арнау шараларын ұйымдастырған бірнеше қорлардың ішіндегі ең бастысы – Афиныдағы «Мегарон» концерттік залы . Элиттің құрметіне Митилини қаласының халықаралық әуежайы аталды. Дереккөздер
Том ағайдың лашығы

«Том ағайдың лашығы» — Гарриет Бичер-Стоудың қаламынан 1852 жылы шыққан романы. Қара нәсілді құлдардың тағдыры, өмірі романда анық және шынайы да шыншыл бейнеленген. Бірақ Бичер-Стоу құлдықтың эксплуаторлық бейнесін ашуға ұмтылған жоқ, оны ең алдымен құлиеленушілер мен құлдармен маральдық деградация мәселесі қобалжытты. Шығарманың идеялық ерекшелігі жазушының сол кездегі Америка өмірін көрсете білуі. Яғни қара нәсілділерді құлдықтан босату үшін жүргізілген күрес мәселесінің ұлттық мәселеге айналуы. Дереккөздер
Жамал (Телжанов)

«Жамал» — Қанапия Телжановтың алғашқы суреттерінің бірі, 1955 жылы салынған. Құшағын кең жайған сары даланың ортасында отқа қарап, қиялға бөленіп отырған қазақ қызының сабырлы келбеті ерекше гармониямен берілген, адам мен табиғат әлемінің астасқан болмысы бейнеленген. Қарапайым бір тіршілік көрінісінен ғажайып сұлулықты да, даналықты да таба білген қазақ кескіндемешісі суреттің атын өз анасының құрметіне арнап қойған. «Менің анамның аты Жамал еді, онымен шығармамды атадым», деп айтқан суретші. Кешқұрым сәтте далада от жағып, соның қасында ойға шомып отырған қыз тұлғасының табиғи сұлулығы мен шығыс әйелдеріне тән сыпайылығы нәзіктікпен үйлеседі. Жарқын да биік гуманистік мақсаттағы суретшінің өте бір сәтті шығармасы көптеген елдерде көрсетілді. 1967 жылы Монреальда Қазақстанға арналған күндерде осы картина көрменің төрінде тұрды. Сол жылы шығарманы Третьяков галереясы сатып алды. Дереккөздер
Қоржынтүбек

Қоржынтүбек – Балқаш көлінің батыс бөлігіндегі мүйіс. Географиялық орны Жамбыл облысы Мойынқұм ауданы Қашқантеңіз темір жол стансасының солтүстік-шығысында 32 км жерде орналасқан. Жер бедері Жағалауы жазық, көлге сұғына енген мүйістің ұзындығы 5,5 км-ге созылған, енді жері 3,5 км шамасында. Солтүстік-батысында Сарышаған шығанағы орналасқан. Дереккөздер
Қостанай жазығы

Қостанай жазығы – Батыс Сібір жазығының оңтүстік-батыс бөлігіндегі геоморфологиялық аймақ. Географиялық орны Қостанай облысының солтүстік бөлігіндегі Қостанай, Меңдіқара, Федоров және Сарыкөл аудандары аумағын қамтиды. Батысында Орал Сырты үстіртімен, шығысында Сарыарқа ұсақ шоқылығымен, оңтүстігінде Торғай үстіртімен шектелген. Жер бедері Абсолюттік биіктігі 200 м-ге дейінгі сәл белесті тегіс жер бедері тән. Көптеген көл қазаншұңқырларымен және Тобыл өзенінің аңғарлық жүйесімен күрделенген. Өсімдігі Жазық негізінен дала және шоқ орманды дала белдемінде жатыр. Қара, қызғылт және қоңыр топырақ жамылғысында астық тұқымдас шөптесіндер басым өскен. Дереккөздер
Құланды кемері

Құланды кемері – Оңтүстік Үстірттегі кертпешті кемер. Географиялық орны Маңғыстау облысы Қарақия ауданында, Түйесу және Қарынжарық құмды алқаптары аралығында жатыр. Жер бедері Ендік бағытта созылған кемердің биіктігі 55–80 м. Батысы мен (абсолюттік биіктігі 281 м) шығысы (267 м, Құнанбай тауы) көтеріңкі келген. Кертпештің жазықпен ұласатын оңтүстігінде (Маңғыстау үстіртінде) бірнеше құдықтар (Жұқырай, т.б.) мен қыстаулар, бейіттер бар. Дереккөздер
Юан (халық)

Юан — таи тобының халқы, Тайландтың солтүстік аумақтарында және Лаостың солтүстік-батысында тұрады. Жалпы саны 3 миллионнан астам адам. Тілі Юан тілі (кам мыанг) таи тілдерінің оңтүстік-батыс кіші тобының, сиам тілінің солтүстік диалектісі болып саналады. Солтүстік Лаос халықтарының қарым-қатынас тілі ретінде қызмет етті. Юан мемлекеті Сиамға қосылғаннан кейінгі жазуы – сиам. XIII ғасырдан бастап олардың 1940 жылы тыйым салынған және қазір ұмытыла бастаған өзіндік жазба тілі болды. Сиам тілі кеңінен таралған. Діні Дінге сенушілер - буддистер (хинаяна). Ата-бабалар культі кең тараған. Тарихы Юанның ата-бабалары XIII ғасырда Ланна (Чиенгмай) мемлекетін құрды, ол 1870-80 жылдары Сиамға қосылды. Кәсібі Негізгі кәсібі – күріш өсіру. Тау бөктерінде егіншілік кең тараған. Олар буйволдарды өсіреді. Тоқу, иіру, тоқымашылық дамыған, кейбір ауылдар қағаз, қолшатыр, тоқылған қалпақ, жабынқыш, керамика өндірісіне маманданған. Чиенгмайда қола барабандар мен лактан жасалған бұйымдар жасалды. Өмір салты Туыстық есебі – аналық және әкелік тегі бойынша. Неке матрилокалдық немесе неоликалдық болып табылады. Мүлікті күйеуімен бірге кенже қызы мұраға алады. Ер адамдарда - қарын мен жамбасқа татуировкасы салу дәстүрі кең тараған. Елді мекендері мен дәстүрлі баспаналары Елді мекендері сызықты орналасқан, 100 немесе одан да көп үй шаруашылықтары бар. Үйлері қадаларда орналасқан (негізінен бамбуктан), төбесі шөппен жабылған. Дәстүрлі киімдері Ерлер киімі – дхоти типті мата кесіндісі (панунг), әйелдер киімі – көлденең жолақтары бар тігілмеген белдемше (пасин), алдыңғы жағында бекіткіштері бар күрте (20 ғ. басынан), иыққа ораған орамал, көптеген зергерлік бұйымдар. Дәстүрлі тағамдары Негізгі тағамдары - көкөністер мен дәмдеуіштер қосылған жабысқақ күріш, қышқыл шай (миенг). Сілтеме * Дереккөздер
Талдысай ауылдық округі (Қобда ауданы)

Талдысай ауылдық округі – Ақтөбе облысы Қобда ауданындағы әкімшілік бірлік. Тарихы 1997 жылы Талдысай ауылдық округі (орталығы Талдысай а.) таратылып, Бұлақ ауылдық округіне (орталығы Алпайсай а.) қосылды. 2017 жылы Бұлақ ауылдық округінен қайта бөлініп, жеке ауылдық округ болып құрылды. Әкімшілік құрамы Құрамына Талдысай ауылы кіреді. Орталығы – Талдысай ауылы. Халқы 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 903 адамды (451 ер адам және 452 әйел адам) құрады. Дереккөздер