kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Айналар 2

«Айналар 2» — Виктор Гарсияның фильмі. Фильм бірден DVD ге шықты. Әлемдік премьера — 2010 жылы 5 қазанда болды. АҚШ тағы премьера: 19 қазанда болды. « Айналар» фильмінің сиквелі. Сюжеті Макс қалыңдығы қаза болған соң, әкесінің өтінішімен ірі дүкенде түнгі күзетші болып жұмыс істейді. Ол есінен ауысқан Генриді алмастырады. Макс айналардан қыздың мәйітімен, қызметкерлердің өлімін көреді. Макс айнадан не керектігін сұрағанда, оқ жоғалып кеткен Элеанорды нұсқайды. Дереккөздер Сілтемелер *
Су асты коммуникациялық кабель

Су асты коммуникациялық кабель - мұхит немесе теңіздің екі бетінде орналасқан станциялардың арасын жалғау үшін су түбіне жатқызылатын телекоммуникация сигналдарын жеткізу кабелі. Алғашқы су асты коммуникация кабелі телеграф трафигін тасылдау үшін 1850-ші жылдары төселген. Кабельдердің бертінгі қолданысы телефон, содан соң электронды дерек трафигі (мыс. интернет) үшін бағытталған. Заманауи кабельдердің диаметрі көбінесе 69 мм, ал салмағы метрге шаққанда 10 киллограмм болып келеді. 2010 жылғы ақпаратқа сәйкес Антарктидадан басқа барлық құрлықтар су асты кабельдерімен байланыстырылған. Дереккөздер
Лототрон

Араластыру жүйесі бар нөмірленген сан беретін автоматтық құрал. Ол лотареялық ойындарды жүргізуде қолданылады. Лототрон түрлері Ауырлық күшіндегі ЛОТОТРОНДАР Осы лототрон түрінде қатты резеңке шарлар қолданылады. Ол оған қарама - қарсы бағытта қолданылатын күрекшелер арқасында араласады. Лототрон бір шардан беріп тұрады. Жарықсезгіш сенсор шардың шыққанын бақылап, бірнеше шардың бір уақытта түспеуін қамтамасыз етеді. Ауа ағынындағы ЛОТОТРОНДАР Осы лототрон түрінде шарларды қозғалту үшін ауа ағындары қолданылады. Осы лототрон түрінде арнайы жеңіл шарлар қолданылады. Олар лототрондарға арнайы қолғап арқылы жүктеледі, себебі кері жағдайда шарлар салмағы көбеюі мүмкін. Лототрондарды тексеру ережелері * 1980 жылы шетелдік елдерге лототрондарды тексеру үшін жаңа ережелер енгізілген болатын. * Ойындарға қатысатын лототрондар өздерінің сертификаттарына ие болуы тиіс. * Әрбір ойыннан кейін шарлар өлшенуі тиіс. Ол шарлардың ауысуынан сақтану үшін қолданылады. * Орегонда лотарея ойынын полицей қызыметкері бақылап тұрады. * Ойын басталарға дейін құрылғы жабық бөлмеде тұруы тиіс. Лототронды қолданушы ойындар *Mega Millions *Powerball *«Спортлото 6 из 49» Дерек көздері https://ru.wikipedia.org/w/index.php?searchлототрон&titleСлужебная%3AПоиск&go=Перейти
Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің Әкімшілік полиция комитеті

Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің Әкімшілік полиция комитеті — қоғамдық тәртіпті сақтау, жол жүрісі қауіпсіздігі, қылмыстық және әкімшілік құқық бұзушылықтарды ескерту, анықтау және жолын кесу, қылмыстарды ашу, құқық бұзушылықтардың алдын алу, кәмелетке толмағандар арасындағы құқық бұзушылықтардың алдын алу, өз құзыреті шегінде тұрмыстық зорлық-зомбылыққа қарсы күре саласында мемлекеттік саясатты іске асыру, Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген құзыреті шегінде әкімшілік өндірісті жүзеге асыру салаларында басшылық жасауды қамтамасыз ететін Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің ведомствосы. Тарихы Әкімшілік полиция комитеті Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2006 жылғы 21 сәуірдегі №313 Қаулысымен құрылды. Міндеттері # Құқық бұзушылық профилактикасы # Қоғамдық тәртіпті сақтау # Жол жүрісін және оның қауіпсіздігін қамтамасыз етуде мемлекеттік бақылау және қадағалау # Азаматтық және қызметтік қару мен оның патрондары айналымын мемлекеттік бақылау # Күзет қызметі саласында мемлекеттік бақылау # Ішкі істер органдарына ведомстволық бағынысты әкімшілік құқық бұзушылықтар туралы істер бойынша әкімшілік өндірістің жағдайын бақылау Құрылымы Комитеттің 1 бөлімі және 7 басқармаcы бар (2023 жылға): # Қару айналымын бақылау бөлімі # Ұйымдастырушылық-аналитикалық жұмыс және бақылау басқармасы # Қоғамдық тәртіпті сақтау басқармасы # Әкімшілік практика басқармасы # Ювеналдық полиция және әйелдерді зорлық-зомбылықтан қорғау басқармасы # Профилактикалық қызмет басқармасы # Тіркеу және цифрландыру басқармасы # Жол қауіпсіздік басқармасы Дереккөздер
ҚР ІІМ Жол полициясы комитеті

Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің Жол полициясы комитеті Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің құзыреті шегінде жол қозғалысы қауіпсіздігін қамтамасыз ету саласында арнайы атқару және бақылау функцияларын жүзеге асыратын ведомство болып табылады. Комитеттің негізгі міндеттері мыналар болып табылады: жол қозғалысы қауіпсіздігін қамтамасыз ету саласында мемлекеттік саясатты іске асыруды қамтамасыз ету; Қазақстан Республикасында жол қозғалысы қауіпсіздігінің қамтамасыз етілуін мемлекеттік бақылауды ұйымдастыру жөніндегі функцияларды қамтамасыз ету; жол қозғалысы қауіпсіздігін қамтамасыз етуді үйлестіру жөніндегі функцияларды қамтамасыз ету. Комитеттің төрағасы Бисенқұлов Берік Байболлаұлы Мекенжайы: 010000 Қазақстан, Астана қ-сы, Ш. Айманов к-сі, 4 Телефон: +7 (7172) 71-58-68 Сенім телефоны: +7 (7172) 71–58–25 Ресми сайт: http://www.zholpolice.kz/
Қазақстан Республикасы Индустрия және жаңа технологиялар министрлігі

Қазақстан Республикасының Индустрия және жаңа технологиялар министрлігі— Қазақстан Республикасы үкіметі құрамына енетін Қазақстан Республиксының орталық атқарушы органы, Қазақстан Республикасындағы индустрия және елді индустриялық-инновациялық, машиналар мен жабдықтардың қауіпсіздігі және химия өнімінің қауіпсіздігі; арнайы экономикалық аймақтарды құру, олардың жұмыс істеуі және оларды тарату, сондай-ақ оның құзыретіне жатқызылған қызмет саласында мемлекеттік органдарды салааралық үйлестіруді жүзеге асырумен айналысады. Индустрия және жаңа технологиялар министрі — Әсет Өрентайұлы Исекешев Тарихы Құрылымы * ҚР ИЖТМ Атом энергетикасы комитеті * ҚР ИЖТМ Инвестиция комитеті * ҚР ИЖТМ Туризм индустриясы комитеті * ҚР ИЖТМ Мемлекеттік энергетикалық қадағалау және бақылау комитеті * ҚР ИЖТМ Техникалық реттеу және метрология комитеті * ҚР ИЖТМ Өнеркәсіп комитеті * ҚР ИТЖМ геология және жер қойнауын пайдалану комитеті Дереккөздер
КҚР ІІМ Есірткі бизнесіне қарсы күрес және есірткі айналымын бақылау комитеті

Қазақстан Республикасы Iшкi iстер министрлiгiнiң Есiрткi бизнесiне қарсы күрес және есiрткi айналымын бақылау комитетi Iшкi iстер министрлігінiң құзыретi шегінде арнайы атқарушылық және бақылау-қадағалау функцияларын, сондай-ақ есiрткi құралдарының, психотроптық заттардың, прекурсорлардың айналымын мемлекеттiк реттеу және олардың заңсыз айналымы мен оларды терiс пайдалануға қарсы iс-қимыл жасау саласында үйлестiрудi жүзеге асыратын ведомство болып табылады. Комитеттiң негізгі мiндеттерi есiрткi құралдарының, психотроптық заттардың және прекурсорлардың айналымы саласында мемлекеттiк саясатты iске асыру мен қоғамдық және мемлекеттiк қауiпсiздiктi қамтамасыз ету мақсатында олардың заңсыз айналымына қарсы iс-қимыл шараларын белгiлеу болып табылады. Комитеттің төрағасы Выборов Анатолий Николаевич
ҚР ІІМ Тергеу комитеті

Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің Тергеу комитеті Ішкі істер министрлігінің құзыреті шегінде қылмыстық сот ісін жүргізу саласындағы мемлекеттік саясатты жүзеге асыратын ведомство болып табылады. Комитеттің негізгі міндеттері қылмыстардың алдын алу, анықтау және ашу, сондай-ақ ішкі істер органдары үшін заңнамада белгіленген құзырет шегінде алдын ала тергеу мен анықтауды жүзеге асыру болып табылады. Комитеттің төрағасы Кожаев Марат Шадетханович Мекенжайы: 010000 Қазақстан, Астана қ-сы, Манас к-сі,4. Телефон: +7 (7172) 71-41-06 Факс: +7 (7172) 71-44-79
Қазақстан Республикасы Экономика және бюджеттік жоспарлау министрлігі

Қазақстан Республикасы Экономикалық даму және сауда министрлiгiнің стратегиялық мақсаттарға қол жеткiзуге және стратегиялық жоспарлау және Қазақстан Республикасының әлеуметтік-экономикалық дамуының негізгі басымдықтарын қалыптастыру; өңірлік даму; халықаралық экономикалық және қаржы қатынастары, оның ішінде халықаралық экономикалық интеграцияны реттеу; сыртқы сауда қызметін реттеу және дамыту; ішкі сауданы реттеу және дамыту; жеке кәсіпкерлікті дамыту және қолдау; инвестициялар және мемлекеттік-жеке меншік әріптестік; экономиканың секторларында мемлекеттік активтерді басқару; мемлекеттік басқару жүйесін дамыту; жұмылдыру дайындығы және жұмылдыру саласындағы мемлекеттік саясатты қалыптастыру жөнінде ұсыныстар әзірлеу болып табылады. ҚР Экономикалық даму және сауда министрі Досаев Ерболат Аскарбекович
Жаңажол (Жамбыл ауданы)

Жаңажол — Солтүстік Қазақстан облысы Жамбыл ауданы, Майбалық ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиясы Аудан орталығы – Пресновка ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 51 км-дей жерде, Ақбастыкөл және Амангелді көлдерінің арасында орналасқан. Белгілі тұлғалар Есеней сұлтан, Ұлпан, Ғабит Мүсірепов, Ербол Шаймерденов. Ауылда атақты Есеней сұлтан мен Ұлпанның бейіттері бар. Сондай-ақ, атақты қазақтың классик жазушысы Ғабит Мүсіреповтың мұражайы орналасқан. Халқы 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 712 адам (360 ер адам және 352 әйел адам) болса, 2009 жылы 484 адамды (243 ер адам және 241 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Жалтырша

Жалтырша — Солтүстік Қазақстан облысы Жамбыл ауданы, Майбалық ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2013 жылы таратылған. Географиялық орны Аудан орталығы – Пресновка ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 62 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 72 адам (35 ер адам және 37 әйел адам) болса, 2009 жылы 45 адамды (19 ер адам және 26 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Бұлдырық тұқымдастар

Бұлдырық тұқымдастар(Pteroclididae) - кептертәріздестер отрядына жататын құстар құрамында 2 туыс, 16 түр бар. Бұлар үлкен денелі(300 - 550 г), қысқа мойнына кішкене бас жалғасқан, дене бітімі тығыз құстар. Қанаты - ұзын және үшкір. Аяғы қысқа, артқы саусағы қысқа немесе жоқ. Олардың барлығының рені шөл типтес(құм түстес, сарғыш қызыл, сары) болып келеді, өйткені тек шөл және шөлейтте қоныстанады. Өсімдіктердің тұқымымен, өсімді бөліктерімен, кейде бунақденелілермен қоректенеді. Суатқа міндетті түрде ұшып барады. Моногамды, яғни жеке жұп түзіп өмір сүреді. Ұялау маусымынан соң үлкен топ құрады. Бұлдырықтардың барлығының еті сапалы, сондықтан аңшылыққа пайдаланылады. Қазақстанда бұлдырықтардың екі туысынан 3 түр өмір сүреді. Бір кездері бұлдырықтардың саны өте көп болыпты және суатқа ұшып келген тобы > көрінеді. Алайда 20 ғасырдың 70-жылдары бұлдырықтардың саны әжептәуір кеміп кеткен, ал осы онжылдықтың соныңда Қазақстанның Қызыл кітабына тіркелді. Бұлдырықтардың негізгі туысы Бұлдырықтардың негізгі туысы(Pterocles) - 14 түрі бар кептертәріздестер отрядының бұлдырықтар тұқымдасына жататын негізгі туысы. Бұлдырықтар тұқымдасының екінші туысы - қылқұйрық бұлдырық(убақ). Оның басқа түрлерден айырмашылығы - жіліншігінің сыртқы жағы қауырсынданбаған және онша үлкен емес артқы саусағы болады. Қазақстанда бұлдырықтар туысының 14 түрінен екі түр - қарабауыр және ақбауыр бұлдырықтар өмір сүреді. Дереккөздер Құстар. А.Ф.Ковшарь, В.А. Ковшарь
Нейрула

Нейрула — организмдердің жеке дамуының бір түрі. Нейрула сатысы кезеңінде дернәсілдің немесе ересек организмнің жеке мүшелері дами бастайды. Мысалы, эктодерма қабатынан бірнеше жасушалар бөлініп түседі де, одан жүйке тақташасы түзіліп, ол жүйке түтігіне айналады. Бұл түтік- ми мен жұлынның бастамасы. Мидың дамуына байланысты іле- шала эктодерма қабатынан бокал тәрізді екі көз, тері жабын мүшесі, есту мүшесі және иіс сезу мүшелері пайда болып, ұрықтың дамуы жеделдей түседі. Энтодерма қабатынан пайда болған түтіктен ішкі мүшелердің бастамасы, ас қорыту жүйесі, өкпе, бауыр, ұйқы безі және т.б. дамиды. Мезодерма қабатынан желі бұлшық ет, шеміршек, қаңқа, бүйрек және болашақ организмнің қан тамырлары жүйесі пайда болады. Эмбриондық даму басталған кезде мүшелердің дамуын қамтамасыз ететін хромосомалардағы әр түрлі гендердің жұмысы күшейе түседі. Осыған байланысты жасушадағы нәруыз синтезінің қарқындылығы да артады. Көптеген жануарлардың ұрықтық дамуының алғашқы сатылары өзара ұқсас болады. Бұл ұқсастық Жер шарындағы тірі организмдердің шығу тегінің бір біріне байланыстылығын көрсетеді.
Ольговка (Солтүстік Қазақстан облысы)

Ольговка — Солтүстік Қазақстан облысы Жамбыл ауданы, Майбалық ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиясы Аудан орталығы – Пресновка ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 46 км-дей жерде, Ізбасар және Стрелецкое көлдерінің аралығында орналасқан. Халқы 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 356 адам (175 ер адам және 181 әйел адам) болса, 2009 жылы 236 адамды (124 ер адам және 112 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Сәбит (ауыл)

Сәбит — Солтүстік Қазақстан облысы Жамбыл ауданы, Майбалық ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы – Пресновка ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 37 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 204 адам (113 ер адам және 91 әйел адам) болса, 2009 жылы 155 адамды (76 ер адам және 79 әйел адам) құрады. Дереккөздер
У (кирил)

У, у — кириллицаға негізделген әліпби әрпі. Еріндік дауысты дыбысты таңбалайтын әріп. Қазақ тілінде "У" әрпімен бірнеше дыбыс белгіленеді: а) жуан, қысаң, еріндік "ұ" дыбысы мен еріндік У-дың тіркесі (ұ+у): мысалы, жазылу - оқу, айтылуы - оқұу; ә) жіңішке, қысаң, еріндік "ү" дауыстысымен еріндік үнді У-дың тіркесі: мысалы, жазылуы - беру, айтылуы - берүу; б) еріндік, үнді "у": мысалы, ауа, дәу; в) орыс тілінен енген тіл арты қысаң "у": мысалы, туризм, турнир, "Ту-104" т.б. . Кодтар кестесі HTML жүйесінде бас әріп «У»-ды &amp;#1059; немесе &amp;#x423;, ал кіші «у» әріпін - &amp;#1091; немесе &amp;#x443; деп белгілейді. Дереккөздер
Ф

Ф, ф — кириллицаға негізделген әліпби әрпі. Тіс пен еріннің жуысуынан жасалатын ызың, қатаң дауыссыз дыбысты белгілейтін әріп. Қазақ тілінің төл сөздерінің құрамында кездеспейді. Ағылшын, араб, парсы немесе орыс тілі арқылы басқа тілдерден тілімізге кірген халықаралық терминдер. Мысалы, футбол, фақыр, фабрика, форма, фарфор т.б. . Кодтар кестесі HTML жүйесінде бас әріп «Ф»-ны &amp;#1060; немесе &amp;#x424;, ал кіші «ф» әріпін - &amp;#1092; немесе &amp;#x444; деп белгілейді. Дереккөздер
Х (кирил)

Х, х — кириллицаға негізделген әліпби әрпі. Тіл арты, ызың, қатаң дауыссыз дыбысты белгілейтін әріп. Қазақ тілінде байырғы сөздердің құрамында сирек кездескенімен х дыбыс қ дыбысындай қазақ тіліне тән, яғни жат емес дыбыс болып саналады. Араб, парсы, орыс тілдерінен енген сөздер мен халықаралық терминдерде жиі байқалады. Мысалы, хат, хрусталь т.б. . Кодтар кестесі HTML жүйесінде бас әріп «Х»-ны &amp;#1061; немесе &amp;#x425;, ал кіші «х» әріпін - &amp;#1093; немесе &amp;#x445; деп белгілейді. Дереккөздер
Ұ

Ұ, ұ — тек қазақ тілінде кездесетін кириллицаға негізделген әліпби әрпі. Қазақ әліпбиінің 29-шы әрпі болып келеді, бастапқы кезде Ӯ деп белгіленген. Жуан, қысаң, еріндік дауысты дыбысты белгілейтін әріп. Сөздің барлық буынында кездеседі. Бірінші буында "ұ" немесе "о" дыбысы келсе, екінші буындағы қысаң дауысты "ы" дыбысы "ұ" болып айтылады. Мысалы, айтылуы - құлұқ, жұлұн, орұн, отұз, сойдұм жазылуы - құлық, жұлын, орын, отыз, сойдым. Сондай-ақ, сөз басындағы "Р" дыбысының алдынан да "ұ" дыбысталуын жиі байқаймыз (айтылуы - ұрұқсат, ұру; жазылуы - рұқсат, ру) . Дереккөздер
Ү (кирил)

Ү, ү — кириллицаға негізделген әліпби әрпі. Қазақ әліпбиінің 28-ші әрпі. Жіңішке, қысаң, еріндік дауысты дыбысты белгілейтін әріп. Сөздің барлық буынында кездеседі. Сөздің бірінше буынында еріндік дауысты келгенде, екінші буындағы қысаң дауысты дыбыс (і) "ү" болып айтылғанымен, жазуда "і" жазылады. Мысалы, түлүк, өрүк - айтулуы; түлік, өрік - жазылуы . Басқа тілдердің әліпбилерінде қолдануы: Дереккөздер
Вирусты гепатит Е

Е вирустық гепатит жұғу тәсілі бойынша А вирустық гепатитке жақын. Ал, Е вирустық гепатит, бөлек бір ауру екенін, 80-жылдары- М.С.Балаян дәлелдеді. Ол нағыз ғалымға сай, сол кезде әлі анықталмаған гепатит түрмен өзін-өзі жұқтырды. Бұл нақты, А вирустық гепатиті емес екені, айдан анық болатын. Өйткені зерттеушінің, аталған гепатитке қарсы иммунитет өндірілді. Дәрігерлер, әріптестің халін бақылай отыра, тұңғыш рет аурудың сипаттамасын жазады статистикалық мәлімет бойынша Е вирустық гепатитке шалдыққандардың көбі ер адамдар. Е вирустық гепатит жүкті әйелдер үшін өте кауіпті. Этиологиясы. Вирусты гепатит Е (ВГЕ) жіктелінбейтін вирусиарға жатады. ВГЕ сыртық қабаты жоқ икосаэдрлік капсид.вирустың геномы бір тізбектілі РНҚ,өлшемі 27-34 нм. Эпидемиологиясы. Инфекция көзі ГЕ ауыратын адамдар болып табылады.Берілу механизмі фекальды-оральды.Таралу жолы су арқылы.Сонымен қатар тағам жіне тұрмыстық қатынас арқылы таралады.ГЕ эпидемия түрінде кездеседі. Инфекция көбінесе азия елдерінде (Түркіменстан, Ауғаныстан, Үндістан) өте жиі кездеседі.Африкада,Оң және Солтүстік Америкада және Европада сирек кездеседі. ВГЕ барлығы қабылдайды, бірақ 15-29 жас аралықтағы адамдар арасында жиі тіркеледі. Патогенез ГЕ-нің патогенезі толық зеттермеген. Зерттеушілердің көбі патогенездің негізгі вирустың цитопатикалық әсер етуі деп саналады.Сонымен қатар иммунды механизмдердің бауыр тінінің некробиотикалақ өзгерістерде қатысуы мүмкін. Клиникасы. Инкубационды кезені 15-40 күн. Ауру манифестті (сарғаю және сарғаюсыз) және симтомсыз формада өтуі мүмкін. Сарғаю алды кезеңінін манифестті формасында 1-10 күнге дейін созылады. Бұл кезенде астеновегетативті және диспепсиялық көріністер болады, эпигастри аймағында ауырсыну сезімі, қызба өте сирек болады. Сарғаю кезеңі басқа гепатиттармен салыстырғанда өте қысқа 15 күндей және оң жақ қабырға астында ауырсыну сезімі сарғаюдың бірінші апиасында және холестаз көріністері байқалады. 2-4 апиадан кейін сиптомдардың кері дамуы жүреді және сауығумен бірге, ГЕ үшін созылмалы түрі тән емес. Диагностикасы. Диагнозды анықтау үшін қан сары суында lg M анти HEV ИФА немесе HEV-RNA ПЦР әдістерімен табу.Емі.ГЕ-гы сияқты. Жүкті әйелдерде түсіктерді, алдын ала босанудын алдын алу және босануды оптимальды жүргізу. Алдын алу . Эпидемияға қарсы және санитарлық-гигиеналық шаралар ГА-ға ұқсас. Сақтану шарарлары # гигиена ережелерін сақтау: # асқа отырарда және дәретханадан шыққан соң қолды жуу; # жуылмаған жеміс-жидек пен көкөніс жемеу; # белгісіз қайнар көздерден су ішпеу; # екпе жасату арқылы аурудың алдын алу. Дереккөздер http://zozh.kz/files/polygraphy/Listovka.dlia.naseleniia.mery.zashity.ot.virusnogo.gepatita.A,E.pdf http://www.kazmed.ru/ma-alalar/a-zh-ne-e-virusty-gepatitter http://www.gor-polic2.kz/index.php?optioncom_content&viewarticle&id31&Itemid33&lang=en
Баба (физик)

Бхабха Хоми Жиһангер (30.10.1909, Мумбаи, Британдық Үндістан - 24.01.1966, Монблан, Франция) - үнді физигі, Үндістандағы атом ғылымы мен техникасын ұйымдастырушы. 1930 ж. Кембридж университетін бітірген. 1945 ж. Бабаның бастауымен Мумбаида Тата күрделі ғылыми-зерттеу институты құрылды. Баба Үндістанның Атом қуаты жөніндегі комитетінің төрағасы (1947 ж.), өзі негізін қалаған Тромбей атом орталығының директоры (1957 ж.) болды. Баба ғарыш сәулелерінің физикасымен, мезондар және жоғары спинді элементар бөлшектер теориясымен айналысқан. Ол В.Гейтлермен бірге (1937 ж.) ғарыш сәулелеріндегі электрон нөсерінің каскадтық теориясын жасады. Баба - ірі қоғам қайрвткері. Атом энергиясын бейбіт мақсатқа пайдалану жөніндегі 1955 ж. Женевада өткен тұңғыш конференциясының төрағасы болды, таза және қолданыстағы физиканың Халықаралық одағы Президиумын бірнеше жыл басқарды. Көптеген шетел ҒА-сы мен ғылыми қоғамдардың құрметті мүшесі . Негізгі жұмыстары Ғылыми журналдардағы 60-тан астам мақаланың авторы, арасында ең белгілері: * H.J. Bhabha, W. Heitler. The Passage of Fast Electrons and the Theory of Cosmic Showers * H.J. Bhabha. On the Penetrating Component of Cosmic Radiation * H.J. Bhabha. On the Theory of Heavy Electrons and Nuclear Forces * H.J. Bhabha, S. K. Chakrabarty. Calculations on the cascade theory with collision loss * H.J. Bhabha. Relativistic Wave Equations for the Elementary Particles * H.J. Bhabha, S. K. Chakrabarty. Further Calculations on the Cascade Theory * H.J. Bhabha. On the Postulational Basis of the Theory of Elementary Particles * H.J. Bhabha. An equation for a particle with two mass states and positive charge density Дереккөздер
Бабажанов

Бабажанов— ататек. Аты шыққан иелері: * Мұхамед-Салық Бабажанов - этнограф, қоғам қайраткері, ағартушы. * Қарауылқожа Бабажанов - Бөкей ордасының старшыны (19 ғасырдың1-жартысы), ірі жер иесі, саудагер, Жәңгір ханның қайын атасы. * Дадаш Бабажанов — екінші дүниежүзілік соғысқа қатысушы, қатардағы жауынгер, бөлімше командирі. Өзбек. * Бабажанов Шухрат — суретші, журналист, саясаткер.
100 еуро

100 еуро немесе € 100 - номиналды құны бойынша бесінші еуро банкноты. Ол валюта енгізілгеннен бері қолданысқа 2002 жылдан бастап ие. Дизайны 100 еуроның өлшемі 147×82 мм болып келеді. Ол жасыл түс гаммасында жасалған. Әрбір еуро банкнотында көпірлердің немесе Еуропаның тарихи стиліндегі есік әшекелегіш құрылғы суреттері салынған болып келеді. 100 еуро қалған банкноттар секілді номиналына, валюта атауына, Еуроодақ туына, Еуропа орталық банкінің президентінің қолына, ЕО тың 12 жұлдызына, шығарылған жылына (уақытына) және банкнотты қорғау элементтеріне ие. Банкнотты қорғау элементтері 100 еуро банкноты голограммамен, EURion жұлдыздармен, сулы таңбалармен, рельефты мөрмен, қорғағыш жіппен, ультрафиолетті сиямен, микромөрмен, матты бетпен, штрихкодпен және белгілі математикалық ережеге сәйкес сериялық нөмірімен қорғалған. Эмитент құпиятаңбасы оң жақ шетінде орналасқан. Өзгерістер 2002 жылдан бастап банкнот дизайнына ешқандай өзгерістер енгізілмеген болатын, бірақ 2011 жылы жаңаланған дизайнмен банкноттың жаңа тобы қолданысқа енгізілген болатын. Осы өзгерісте Еуропа орталық банкінің бұрынғы президенті Вим Дейсенберг қолы жойылып, жаңа президенті Жан-Клод Трише қолы қойылған. Дереккөздер
Бабек

Бабек: * Бабек — Әзербайжандағы қала. * Бабек — Болгариядағы ауыл. . * Бабек — 816-837 ж.ш. Әзірбайжан мен Батыс Иранда болған ірі халық көтерілісінің көсемі. * Бабек — Бабектің өмірбаяны және оның ерліктері туралы көркем фильм. * Бабек — балет Акшин Ализаденың балеті. ([http://www.youtube.com/watch?v=qi47l8yTaCw Бабек (youtube.com)])
Шпагиннің тапанша-пулеметі

«ППШ 41» - 7,62 мм үлгідегі, Г.С.Шпагин жасаған тапанша-пулемет. 1970 жылы құрастырылған. Оны 1940 жылдың 21 желтоқсанында Кеңес Одағы армиясы әскери қару қатарына қосты. Ұлы Отан соғысы кезінде «ППШ» Кеңес қарулы күштері жауға қарсы пайдаланған негізгі тапанша-пулемет болатын. Неміс әскерлері де «ППШ» тапаншасын қолға түсіруді көдейтін. Соғыс аяқталған соң 1950 жылдардың басында «ППШ» кеңестік армияның қаруы қатарына алынып, оның орнын Калашников автоматы басты. Дегенмен ол тылда және қосымша бөлімшелерде, ішкі істер әскерлері мен теміржол әскерлерінің қаруы қатарына түспеді. Дереккөздер 1100 қызықты деректер.
Панцарфауст

Панцарфауст (неміс тілінен аударғанда «бронды жұдырық» деген мағына береді) – екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қолданылған, бір рет атылатын неміс граната атқышы. «Люфтфауст жобасы» пайда болған соң (зенитті-зымыран кешені) оны дайындаған фирма атауды фаустпатроннан панцерфауске ауыстырылды. Оның тағы бір нұсқасы – «Панцерфауст 150». Ол кеңестік РПГ-2 аналогы болып саналады. 1942 жылы фаустпатрон үлгісін ұлғайту жұмыстары басталды. Нәтижесінде құрыш түтігінің диаметрі – 5 см, ұзындығы 1 метр болатын панцерфауст жасалды. Панцерфаусттың жалпы салмағы – 5,1 келі, ал ұзындығы – 1,045 метр. Жоғарғы бөлігіне нысанасы мен босатқышы орнатылды. Түктіктің ішіне қатырма картузга салынған аңшылық оқ-дәрі салынды. Дереккөздер 1100 қызықты деректер.
2,7 келілік зеңбірек

2,7 келілік зеңбірек – екінші дүнижүзілік соғыс кезінде пайдаланылған, калибрі 57 мм болатын ағылшындардың танкіге қарсы зеңбірегі. Ол жеке өзі дөңгелекті лафет үстінде де ағылшын танкілерінің қаруы ретінде де қолданылады. Алғаш рет 2,7 келілік зеңбіректі 1942 жылдың сәуірінде Солтүстік Африка аумағында ұрыста күшін сынады. Ол 0,9 келілік танкіге қарсы зеңбіректің орнын басып, 11,3 келілік гаубицаның жабықта тұрып оқ жаудыруына мүмкіндік берді. 0,9 келілік зеңбіректің күші жетпегендіктен танкілермен шайқас кезінде 11,3 келілік гаубица қолданылатын. Дереккөздер 1100 қызықты деректер.
Нунчаки

Нунчаки – Шығыс халықтары ойлап тапқан суық қару. Ұрып құлатуға немесе қылғындыруға арналған, екі қысқа таяқ бір-біріне шынжыр арқылы немесе бау арқылы жалғанады. Таяқтардың басын тесіп, саңылау жасап, бауды сол жерге байлайды. Ал шынжырды металл тіреуіш арқылы бекітеді. Бау арқылы біріктірілген нунчакиді қаруды пайдаланушылар жоғары бағалайды, себебі шынжыр мен бекіткен тетік төтенше жағыдайларда жұлынып кетуі мүмкін. Нунчакидің екі таяқшасы бірдей болуы да немесе бірі екіншісінен ұзындау болуы да мүмкін. Оны қарудың кожайыны өз қалауы бойынша дайындайды. Дереккөздер
Наг (зымыран)

Наг - санскрит тілінен аударғанда «әбжылан» деген мағына береді. Өз туындыларына осындай атау берген үнділік қару жасаушы мамандар оның ажал құштыратын айбатты қару екенін әйгілеп, қарсыласының бұл зымыраннан қашып құтылмайтынын сездіргісі келген сияқты. «Наг» - үшінші буынның танкіге қарсы басқарылатын зымыраны, ол «аттым-ұмыттым» деген қағиданы ұстанады. Қорғаныс мәселелері бойынша зерттеулер жүргізетін үнділік ұйымның мамандары оны дайындауға 1988 жылы кіріскен, бірақ алғаш рет ол 1990 жылдың қарашасында сыналды. Зымыранның тұрқы цилиндр пішінді, бас жағы доғалданып бітеді. Дереккөздер 1100 қызықты деректер.
Метилдеу

Метилдеу- метил тобының- CH 3 сутек атомы, металдар не галогендердің орнын басуы. Органикалық қосылыстардағы O, N, S т.б. теріс электрлі атомдарға метил тобының қосылуын да Метил деп атайды.Метилдеу- алкилдеудің ең қарапайым түрі. Оңай алынатын және негізгі метилдеуіш зат ретінде метанол, сондай-ақ минералды қышқылдардың метил эфирлер, метилгалогенидтер қолданылады. Метилдеу органикалық синтез өнеркәсібінде кең қолданылады. Диметилсульфатпен метил дәрі синтездеуде, диазометанмен карбон қышқылдарының метил эфирін алу үшін кең пайдалынады.
Михаил Александрович Кукушкин

Михаил Александрович Кукушкин - (26 желтоқсан 1987 жылы, Волгоград қаласында, КСРО-да дүниеге келді) – кәсіби қазақстандық теннисші, 2008 жылдың жазынан бастап Қазақстанның намысын қорғайды. Жалпы ақпарат Әкесі Александр ұлы Мишаны ол 17 жасқа толғанға дейін өзі тенниске бағыттап үйреткен, анасы Татьяна, және де үлкен апасы Екатерина. Хардта өнер керсеткенді ұнатады. Турда ең ұнамды турниры – Кремль Кубогі. Және де Миша, теннисшінің өз айтуынша, кино көріп, орыс тілінде кітап оқығанды жақсы көреді. Спорт карьерасы Алты жастан теннис ойнауды бастаған. 2007 жылдан бастап кәсіби теннисші. 2006 жылы алғаш рет ITF Futures сериясындағы турнирда финалға дейін жетті. 2007 жылы қатарынан екі рет Саранск және де Самарқан қалаларында өтетін АТР челенджер сериясындағы турнирда жеңіске жетті. Сол жылы алғаш рет Санкт-Петербургте өтетін АТР турнирінде іріктелген сеткада өнер көрсетті. 2008 жылы италиядағы Барлеттеде, АТР челенджер сериясындағы турнирда жеңіске жетті, және де Ресейде өтетін ITF Futures сериясындағы турнирда. Сол жылы іріктелген сеткада бірнеше рет АТР турнирда өнер көрсетті: Барселонада үшінші раунд), Умагада (бірінші раунд), Москвада (бірінші раунд) және де Санкт-Петербургте (екінші раунд). 2009 жылдың наурыз айында алғаш рет Майамида өтетін Мастерс сериясындағы турнирда іріктелген сеткада өнер көрсетті, Михаил екінші раундқа дейін жетті. Сәуірде Барселонада дәл сол жетістікке қол жеткізеді. Мамырда Эшторильде өтетін турнирде іріктелген сеткада өнер көрсетті. Шілдеде Пенза қалаласында өтетін АТР челенджер сериясындағы турнирда жеңіске жетті. Қыркүйек айының соңында Куала-Лумпурда өтетін турнирде іріктелген сеткада өнер көрсетті. 2009 жылдың қазан айында Кремль Кубоні АТР турнирінде алғаш рет жартылай финалға дейін жетті, соның ішінде Фабио Фоньини, Уэйн Одесникті, және де Пабло Куэвасты жеңді. Жартылай финалда ресейлік Михаил Южныйға 2-6, 1-6 есебімен жеңілді. 2010 жылдың жаз мезгілінде Брауншвейгте және де Пензада өткізілетін Челенжерлерді жеңіп алған соң, алғаш рет кәсіби теннисшілер рейтингінде бірінші жүздікке кірді. 2010 жылы тамыз айында Үлкен Шлем турнирі АҚШ Ашық Чемпионатында алғаш рет іріктелген сеткада өнер көрсетіп, бірінші айналымда швейцариялық Станислас Вавринкаға 3-6, 2-6, 2-6 есебімен жеңілді. Қыркүйек айының соңында Бангкокте 1/4 финалға дейін жетіп, әлемнің бірінші ракеткасы Рафаэль Надальға 2-6, 3-6 есебімен жеңілді. 2010 жылы қыркүйек айында Санкт-Петербургте өтетін АТР турнирінде финалда ресейлік Михаил Южныйды 6-3, 7-6(2) есебімен жеңіп, соның ішінде Жереми Шарди, Теймураз Габашвили, Янко Типсаревич, және де Илья Марченколарды ұтып, алғаш рет АТР турнирында жеңіске қолын жеткізді. 2013 жылы қазан айында Мәскеуде өтетін Кремль Кубогі АТР турнирде финалда француз теннисшісі Ришар Гаскеға 6-4, 4-6, 4-6 есебімен жеңілді. Турнирларда өнер көрсетуі Үлкен Шлем турнирінің жеке сындағы финалдары(0) Жеке сында ATP Турнирінің финалы (2) Жеңісі (1) Жеңілісі (1) Сілтемелер * [http://www.atpworldtour.com/Tennis/Players/Top-Players/Mikhail-Kukushkin.aspx ATP сайтындағы профилі].
Метилен көгі

Метилен көгі-тетраметилентионин хлоридінің үш гидраты C 16 H 18 N 3 SCl*3H 2 O. М. к. көк-жасыл түсті кристалдар, ыстық су мен спиртте оңай ериді. Оның концентрленген күкірт қышқылындағы ерітіндісі сарғыш жасыл, сумен сұйылтқанда көк түске боялады. Метилен көгі диметил-n-фенилендиаминді күкіртті сутектің қатысуымен тотықтыру арқылы алынады. Ол мата, қағаз бояуда, хим. анализде, сондай-ақ қарындаш және типография бояуларын дайындауда, медицинада антисептикалық дәрі-дәрмектер ретінде қолданылады. Метилен дәрі-дәрмек қасиеттері Метилен көгі дәрі-дәрмектік қасиеттері бар бояу, әсіресе метгемоглобинемия емдеуде қолданылады, бұл күй жекелеген дәрі-дәрмектерді, уларды немесе кең жүйке бұршақтарын жеуден туындауы мүмкін. Ол сонымен қатар калий цианиді улануына қарсы қолданылған антидот ретінде қолданылған. Метилен көгі алғаш рет 1876 жылы дайындалды және қазіргі уақытта Дүниежүзілік Денсаулық Ұйымының Қажетті дәрі-дәрмектер тізімінде тұр.
Юлия Антоновна Путинцева

Юлия Антоновна Путинцева (, ) – кәсіби ресейлік теннисшы, 2012 жылдың мамыр айынан бастап Қазақстанның намысын қорғайды. Жеке сында ITF сериясындағы турнирлерде 6 дүркін жеңімпаз. Жеке сында юниорлар арасында Үлкен шлемның 2 дүркін финалисты (US Open – 2010. Australian Open – 2012). Жеке сында Orange Bowl – 2011 турнирының финалисты. Жеке сында юниорлар арасында Үлкен шлемның 1 дүркін жартылай финалисты ( Уимблдон – 2010). Жұптық сында юниорлар Олимпиадасының 1 дүркін жартылай финалисты (2010жыл). Юниорлар рейтингінде әлемнің экс – 3 ші ракеткасы. Жеке сында Les Petits As – 2009 турнирінің жеңімпазы. Жалпы Ақпарат Путинцева Юлияның әкесі - Антон өзі тенниске бағыттап үйреткен, қызының жеке бапкері, анасы – Анна. Юлияның Илья деген ағасы бар. Грунтта өнер керсеткенді ұнатады. 2012 жылдың мамыр айынан бастап қазақстан намысын қорғап жұрген тағы бір қазақстандық теннисші. 2013 жылы Франциядағы Патрик Муратоглу Теннис Академиясында бас бапкер Муратоглудан дәріс алып шықты, және де швейцариялық Мартина Хингес бапкері болды. Спорттық карьерасы Бес жастан теннис ойнауды бастаған. 2010 жылдан бастап кәсіби теннисшы. 2014 жылдың 14 сәуір айына жұктелсек жеке дәрежедегі турнирлерде өнер көрсетіп, оның ішінде 99 матчте жеңіске жетіп, 64 матчте жеңілген. Сол уақытта жұп сынында турнирлерде өнер көрсетіп, оның ішінде 1 матчте жеңілген.Жеке дәрежеде өнер көрсететін теннишылардың рейтингінде 2013 жылы 29 сәуір айында ең жоғарғы 88 орынды ұстап тұрды. 2013 жылы 18 жасар Путинцева Юлия алғаш рет бір неше Үлкен Шлем турнирларында өнер көрсетті .2013 жылы қаңтар айында Мельбурнде өтетін Австралия ашық чемпионатының бірінші айналымда Юлия Путинцева америкалық 20 жасар әлемнің 33 ракеткасы Кристина Макхейлмен жолы түйісіп жеңген. Екінші айналымында жеңіліске жетті. Франция Ашық Чемпионатының екінші айналымында жеңіліске жетті. Және де келесі Лондонда өтетін Үлкен Шлем Турнирінде, Уимблдон-2013-те бірінші айналымында бельгиялық әлемнің 20-шы ракеткасы Кристен Флипкенске 5-7, 4-6 есебімен жеңілді. Жеке сында жыл соңындағы рейтингі * 2013 — 102 * 2012 — 121 * 2011 — 241 * 2010 — 725 Турнирларда Өнер Көрсету * Жеке дәрежедегі турнирледе өнер көрсету * Жеке дәрежеде ITF турнирлердің финалы (9) * Жеңістер (6) * Жеңілістер (3) Сілтемелер * [http://www.wtatennis.com/players/player/16953 WTA сайтындағы профилі]. * [http://www.itftennis.com/procircuit/players/player/profile.aspx?playerid=100138876 ITF сайтындағы профилі] .
Бабек (Папақ)

Бабек немесе Папақ (789—800 ж.ш., Иран Әзірбайжанында — қаңтар 838, Самарра&nbsp;. Иран Әзірбайжанында туған. Ұсақ саудагер баласы. 816 ж. хуррамидтер қозғалысын басқарды. Әзірбайжанда арабтарға қарсы көтеріліс ұйымдастырды. Көтерілісті басқаннан кейін өкімет Бабекті Самаррада халықтың көзінше азаптап жазаға тартады. Әзірбайжанда Бабек халық каһарман ретінде құрметтеледі. Дереккөздер
Мореналық Рельеф

Мореналық Рельеф – мұздықтар әсерінен пайда болған аккумуляциялық рельеф. Жазықтағы мореналық рельеф бірнеше түрге ажыратылады: төбелі ойыстық рельеф (аралығында көлшіктер жиі кездесетін, ретсіз топталған белестер),мореналы жазық (негізінен моренадан түзілген тегістік), шеткі мореналық қырқалар рельефі (аралығы аңғар тәріздес ойыспен, кіші-гірім өзен-көлмен бөлінген, қатар жатқан және көбіне доғаша иілген қырқала тобы), друмлиндік рельеф (бұрынғы мұздықтардың жылжу бағытына қарай созылған, онша биік емес сопақша төбелер шоғыры). Таулы өлкеге жағалық морена, шеткі морена қырқасы, сондай-ақ ретсіз топталған төбелі-ойысты мореналық рельеф тән. Дереккөздер [http://М.Қ.Қаратаев,%20%20Қазақ%20совет%20энцеклопедиясы.%204%20том.%20672%20бет. М.Қ.Қаратаев, Қазақ совет энцеклопедиясы. 4 том. 672 бет.]
Мотта Джузеппе

Мотта Джузеппе - швейцар мемлекеті қайраткері, заң қызметкері. Ол 1871 жылы 29 желтоқсанда дүниеге келді. Туған жері - Айроло. Атқарған қызметі 1899-1911 ж. Ұлттық совет (парламент) депутаты, католиктік- консервативтік партияның басшысы. 1912-1919ж. баж және финанс министрі. 1920 жылдан саяси департаментті (сыртқы істер министлігін) басқарды. Ұлттар Лигасындағы швейцар делегациясының басшысы болды, 1915,1920,1927,1932 және 1937 жылы Швейцария президенті. Сыртқы саясатта фаш. мемлекеттермен жақындасу жағында болды, КСРО-ға қарсы дұшпандық саясат жүргізді. Джузеппе 1940 жылы 23 қаңтарда дүние салады. Дереккөздер [http://М.Қ.Қаратаев,%20%20Қазақ%20совет%20энцеклопедиясы.%204%20том.%20672%20бет. М.Қ.Қаратаев, Қазақ совет энцеклопедиясы. 4 том. 672 бет.]
Моранди Родольфо

Моранди Родольфо – итальян жұмысшы қозғалысының қайраткері, Италия социалистік партиясы (ИСП) басшыларының бірі. Ол 1902 жылы Миланда дүниеге келген. Моранди коммунистермен тығыз байланыста болып, ынтымақтастықты жақтады. Мамандағы – юрист. Еңбек жолы 1934 жылдан Миландағы астыртын социалистік ұйым басшыларының бірі . 1937 жылы фашистердің үкімімен 10 жыл түрмеде отырып, одан 1943 жылы босатылды. Қарсыласу Қозғалысына белсене қатысты. Солтүстік Итальяны Азат ету ұлттық комитетінің председателі, 1945 жылы сәуірде туриндегі фашизмге қарсы азаттық көтерілісін ұйымдастырушылардың бірі. 1946-47 жылы ИСП-ның бас хатшысы. 1949 жылдан бас хатшының орынбасары. 1948 жылдан сенатор. Моранди – экономик, тарих және жұмысшы қозғалысының теориялық мәселелеріне арналған бірқатар еңбектің авторы. Моранди Родольфо 1955 жылы маусымның 26 жұлдызы дүниеден озды. Дереккөздер М.Қ.Қаратаев, Қазақ совет энцеклопедиясы. 4 том. 672 бет.
Мопла көтерілісі

Мопла көтерілісі - Үндістанның Малабар округы, Мадрас пров-ндағы мұсылмандардың (мопла) феодализм мен империализмге қарсы 1921 жылғы көтерілісі. Көтерісшілер темір жолды басып алды, телеграф байланысын үзіп, ағылшын әкімшілігін сыртқы дүниеден бөліп тастады. Көтерілісті халифат қозғалысына қатысушы, арбакет В. Хаджи Кунахмед басқарды. Олар Эрнад, Валлуванад округтарын басып алып, «халифат патшалығын» жариялады. Қару-жарақ тапшылығын көрген моплалар 1921 жылдың ақырында берілуге мәжбүр болды. Таулы аймақтарда қарулы күрес 1922 жылғы февральдың ақырына дейін толастамады. Дереккөздер М.Қ.Қаратаев, Қазақ совет энцеклопедиясы. 4 том. 672 бет.
Монтвила Витаутас Миколасович

Монтвила Витаутас Миколасович – литва совет ақыны. Өмір жолы Ол 1902 жылы 4 наурызда Чикагода дуниеге келген. Жұмысшы отбасында туған. 1906 жылы әке-шешесімен бірге АҚШ-тан Литваға көшіп келген. Монтвилла буржуазиялық Литва өкіметіне қарсы революциялық қозғалыстарға қатысып, онда Совет үкіметін құруға ат салысты. Шығармалары Шығармалары 1923 жылдан бастап жарияланды. Буржуазиялық Өкіметі оның алғашқы жинағын 1925 жылы баспадан шығартпады, 1929 жылы 10 жылғы кесіп, түрмеге жапты. Кейін Монтиланың «Баспанасыз түн» (1933), «Кең алқапты жерге» (1940) атты жинақтары шықты. 1940-1941 жылдары жазған лириқалық өлеңдерінің өзіндік саяси мәні бар. «Ленинге», «Ленин туралы ән» атты өлеңдері литва поэзиясының классиқалық үлгісі болды. Ол 1941 жылы Каунаста неміс фашистерінің қолынан қаза тапты. Дереккөздер * М.Қ.Қаратаев, Қазақ совет энцеклопедиясы. 4 том. 672 бет. * * Стихи. (Вступ. ст. Л. Озерова),М., 1962.
Орал Арматура заводы

Орал Арматура заводы – арматура кәсіпорны. Орал қаласындағы шойын құю заводының негізінде 1925 ж. құрылған. Өнеркәсіпте, транспортта, құрылыста, ауыл шаруашылығында қолданатын арматура өнімдерін, әр түрлі диаметрлі вентиль, конденсатотводчиктер жасап шығарады. Шойын құю, механикалық –құрастыру цехтары бар. Заводтың арматура өнімдері 36 шетелге экспортқа шығарылады. 1974 ж. заводта 13,6 мың тонна шойын қорытылды және 1,67 млн. данадай арматура бөлшектері өндірілді . Завод цехтары техникалық жағынан қайта жарақтандырылып, автоматты және жартылай автоматты станоктармен жабдықталған. Дереккөздер М.Қ.Қаратаев, Қазақ совет энцеклопедиясы. 4 том. 672 бет.
Қара металдар

Қара металдар Жалпы түсінігі Қара металдарға темір мен оның қорытпалары жатады. Ал темірдің хром, кремний, магний, титан және т.б. элементтермен қоспасын ферроқорытпа дейді. Қара металдар өндіріске аса қажетті шойын мен болаттардан тұратындықтан, оларда өндіру, өндеу, қолдану кең көлемде қолға алынған. Домна пештерінде темір кендерінен басқа шойын алынады. Оның үлесі 80-85% болып келеді. Шойын құрамындағы көміртек және табиғи қоспалардың мөлшерін пештерде азайту көмегімен болатқа айналдырады. Қара металдар машиналар мен жабдықтардың, станоктардың бөлшектері мен тетіктері құйылып жасалынады. Қара металдар ауыл шаруашылығында, көлік және коммуникацияда, құрылыс, қару-жарақ және машина жасау саласында кеңінен қолданыс тапты. Барлық металл өнімдерінің 90%-ға жуығы қара металдар ұлесіне кіреді. Еліміз қара металл кең орындарына өте бай. Сондықтан өнеркәсіптің бір саласы - "Қара металлургия" қалыптасқан. Дереккөздер
Карл Вальдемар Циглер

(26.11.1898 - 11.08.1973). Неміс химигі. Марбург университетін бітірген (1920). Сонда оқытушы (1923-1926), Гейдельберг университетінің профессоры (1927-1936). Галл университетіндегі химиялық институттың директоры (1936-1943), Мюльхеймде Кайзер Вильгельм институтының директоры (1943-4969), сонымен бірге Ахен қаласындағы Жоғары техникалық мектебінде директор болып жұмыс істеген. Негізгі ғылыми еңбектері органикалық химия мен полимерлер химиясы саласында. Жәй эфирлерге металдық натрий не калийдің әсерінен сілтілі металдардың алкилді туындыларын алу әдісін ұсынды (1923). Мұндай қосылыстар қанықпаған көмірсутектердің полимеризациясына себеп болатынын көрсетті (оның ішінде бутадиен және стирол). Металдық литийдің галогеналкилдерімен әрекеттесуі Гриньяр реакциясы тәрізді өтетінін және метилалкилдерге әкелетінін ашты; (1930) литийдің алкил туындылары құрғақ эфирдегі металдық литийге галогеналкилдің әсерінен түзілетінін тапты. Динитрилдерді циклдеу арқылы макроциклді кетондарды алу әдісін ашты (1933, Циглер реакциясы). 1934 жылы литийалкилдердің нитрилдермен әрекеттесіп иминонитрилдер түзілуін, соның нәтижесінде жасанды мускон алуын ашты (1942). N-бромсукцинимид көптеген олефиндермен әрекеттесетінін көрсетті. 1950 жылы сақинасында 8-12 көміртегі бар циклоалкендер үшін цис- және транс-изомерлер болатынын дәлелдеі. 1950 жылы бутадиеннің термиялық циклодимерленуін өткізді. 1949 жылы жоғары - олефиндерді этиленнен, өршіткі ретінде метилалкан мен литий гидридін қолдана алу әдісін ұсынды. 1949 жылы - олефиндерді алюминий гидридімен немесе литий алюмогидридімен әрекеттестіру арқылы алюминий органикалық қосылыстардың синтезін жүргізді. 1954 жылы үшэтилалюминий және титан галогенидтерінен тұратын кешен (аралас) өршіткілер ашты., оларда төмен қысым мен температурада жоғары молекулалық полиэтилен алды. Бұл өршіткілерді модификациялау арқылы Д.Натта (Циглер-Натта өршіткілері) қарапайым қанықпаған көмірсутектердің полимерлену әдісін ашты және стереорегулярлы полимерлер синтезін жүргізді. 1955 жылы глутамин альдегидінің туындысы - Кениг тұзынан азулен алу әдісін ашты. 1956 жылы метиленмагнийді синтездеді. 1960 жылы үшизобутилалюминий ерекше жолмен автивтелінген алюминийге изобутилен мен сутектің әсерінен түзілетінін көрсетті. Нобель сыйлығының (1963 жылы Наттамен бірге) иегері. Дереккөздер: С.К.Мырзалиева "Химия" (Балаларға арналған энциклопедиялық анықтамалық Алматы 2012)
Электроваленттілік

Электроваленттілік (Электровалентность) - атомның иондық байланыс түзу қабілеті. Ол атомның валенттік қабықшасынан беріп жіберетін немесе қосып алатын электрондардың санына тең. Мысалы магний атомының валенттік қабықшасындағы екі электрондары беріліп жіберілсе екі оң заряды бар ионға айналады, бұдан магнийдің электровалеттілігі +2. Хлор атомының валенттік қабықшасында 7 электрон, яғни ол тағы бір электрон қосып алып қаныққан күйге көшеді де, теріс зарядты ионға айналады, сондықтан хлордың электроваленттілігі -1. Сонымен хлор мен магний атомдары сыртқы қабықшасында электрондарды сырқы тұрақты октетті иондар түзеді. Дереккөздер: С.К.Мырзалиева "Химия" (Балаларға арналған энциклопедиялық анықтамалық Алматы 2012)
Исаак Бабель

Исаак Бабель (12.07.1894 (30.6), Одесса - 27.01.1940, Мәскеу) - орыс, кеңес жазушысы. Одесса қаласында еврей саудегердің отбасында үшінші баласы болып туған. Бірінші әңгімелері - «Элья Исаакович и Маргарита Прокофьевна» және «Мама, Римма и Алла» - 1916 ж. "Летопись" журналында басылған. 1924 ж. бірнеше әңгімелері жарияланады. Кейін бұлардан "Атты армия", "Одесса әңгімелері" циклін құрады. Мұның біріншісінде Бабель атты армияның жауынгерлері мен командирлерін , соңғысында еврей кедейлерін революцияға дейінгі өмірін суреттейді. Бабель шығармаларына лирика мен тәлкек тән. Бабель - "Құлдырау" (1928), "Мария" (1935) пьесаларының, (Кезбе жұлдыз" (1926) киносценарийлерінің авторы. Дереккөздер
Бабрий

Бабрий (, ; Валерий Бабрий) - б.з-ның 2-ші ғасырында өмір сүрген ежелгі грек мысалшысы, ақыны. Өзінің тегі - итальяндық, жобалап қазіргі Сирияның аймағында өмір сүрген. Бабрий өз өлеңдерінде Эзоп мысалдарын арқау еткен. Мысалдары оқиғасының қызықтығымен, шындыққа жақындығымен, тілінің тазалығымен тартымды. Бабрий мысалдарында өнеге айту жағы аз, ал әшекелеушілік сарын мүлде жоқ дерлік. Оның 10 кітабынан бізге жеткені - өлеңмен жазылған 140, қара сөзбен баяндалған 60-тай мысалы. Дереккөздер
Ұзынкөл (Жамбыл ауданы)

Ұзынкөл (1999 жылға дейін — Комсомольское) — Солтүстік Қазақстан облысы Жамбыл ауданы, Мирный ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы – Пресновка ауылынан оңтүстікке қарай 7 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 361 адам (180 ер адам және 181 әйел адам) болса, 2009 жылы 243 адамды (112 ер адам және 131 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Петровка (Жамбыл ауданы)

Петровка — Солтүстік Қазақстан облысы Жамбыл ауданы, Мирный ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы – Пресновка ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 20 км-дей жерде, Баян көлінің солтүстік жағалауында орналасқан. Халқы 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 617 адам (309 ер адам және 308 әйел адам) болса, 2009 жылы 344 адамды (172 ер адам және 172 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Рождественка (Солтүстік Қазақстан облысы)

Рождественка — Солтүстік Қазақстан облысы Жамбыл ауданы, Мирный ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2024 жылы таратылған. Географиялық орны Аудан орталығы – Пресновка ауылынан оңтүстікке қарай 21 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 372 адам (187 ер адам және 185 әйел адам) болса, 2009 жылы 177 адамды (91 ер адам және 86 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Оқпан маңы

Оқпан маңы – шахта оқпаның жер астындағы қазбалармен жалғастыратын және шахталық- өндірістік машиналар мен құралдар тұратын қазбалар жиынтығы. Мұнда шахтадағы суларды сарқып, жер үстіне айдамалайтын насос камерасы, қосалқы электр станциясы, электровоздар гаражы, әр түрлі қоймалар мен қазылған кен және тау жыныстары жинақталатын станция, машиналар мен механизмдердің забойларға таралу торабы, жер үстінен төмен түсірілген бос вагонеткалар және қазба бекіту материалдары орналастырылатын орындар т. б. болады. Шахта жұмысының көлеміне карай Оқпан маңы жер бетімен бір немесе 2-3 оқпан арқылы байланысады. Оның бірі кен шығаруға (скипті оқпан) , екіншісі (клетьті оқпан) адамдар мен әр түрлі материалдар тасымалдауға пайдаланылады. Дереккөздер М.Қ.Қаратаев, Қазақ совет энцеклопедиясы. 4 том. 672 бет.
Окказионализм

Окказионализм (лат. оссаsо саusа- кездейсоқ себеп )- жан мен тәнің өзара әсер етуін түсіндіріп болмайды деген ұғымды женіп шықпақшы болған (17 ғ.) діни-идеалистік бағыт. Бүл бағыттың төркіні Декарттың дуализміне барып тірелді. Окказионализмнің басты өкілдері Клауберг, Гейлинкс, Мальбранш т. б. Картезиандық дуализмнің жан мен тән арасындағы өзара әсер етуін дұрыс түсіндіре алмаушылығы Окказионализм бағытына негіз болды. Окказионализм жан мен тән арасында өзара әрекет болуы мүмкін емес дейді. Окказионализм тәжірибедегі материалдық себептерідің бәрі шындығында нағыз «әрекетші» себепке , құдайға байланысты дейді. Окказионализм жан мен тән арасындағы өзара әрекет құдайдың үздіксіз белсене араласуынан туатын «ғажайып» нәтижесі деп санайды. Мальбранш картезианшылдықты идеалистітік тұрғыдан өндеп шығады. Бұлардың қозғаушы күші құдай ғана деп шешті . Сонымен Окказионализм психофизик. себептерді сынаудан жалпы материялық себептерді жоққа шығаруға көшті . Дереккөздер * [http://М.Қ.Қаратаев,%20%20Қазақ%20совет%20энцеклопедиясы.%204%20том.%20672%20бет. М.Қ.Қаратаев, Қазақ совет энцеклопедиясы. 4 том. 672 бет.] * * Введенский А.И. , Декарт и окказионализм, Берлин – П.-М., 1922; Быховский Б. Э., Философия Декарта, М.-Л., 1940, с. 138-48.
Касем Абдель Керим

Касем Абдель Керим-Ирактың мемлекет қайраткері. Ол 1914 жылы Бағдатта дүниеге келген. Еңбек жолы 1955 жылдан бригадалық генерал,1959 жылдың январынан генерал-майор. 1956 жылы бір топ ирак офицерлерімен бірге армия ішінде антиимпериалистік, антимонархиялық астыртын «Еркін офицерлер» ұйымын құрды. Бұл ұйым жасаған әскери төңкеріс 1958 жылғы Ирак революциясының бастамасы болды. 1958-1963 жылдары Ирак республикасының премьер-министрі, қорғаныс министрі әрі қарулы күштердің бас қолбасшысы. Касем Абдель Керим Үкіметі бастапқы кезде бірқатар прогресшіл шараларды жүзеге асырды. 1959 жылдың аяғынан бастап демократияшыл күштерді тұншықтыруға ойысты, 1961 жылы күрдтарға қарсы соғыс ашты, жеке басының диктатурасын орнатты. «Баас» партиясы жетекшілік еткен реакцияшыл төңкеріс кезінде атылды. Бұл оқиға 1963 жылы 9 ақпанда орын алған болатын. Дереккөздер М.Қ.Қаратаев, Қазақ совет энцеклопедиясы. 4 том. 672 бет.
Классикалық әдебиет

Классикалық әдебиет (латынша classicus-ең үлгілі) – бұрын-соңды жасалған идеялық мазмұндылығы және көркемдік дәрежесі тұрғысынан ең жоғары бағаланған әдебиет үлгісі. Халықтың кемеңгер ақыны, жазушысы жасаған қоғамдық мәні мен көркемдік сапасы жоғары саналған шығармалар классикалық әдебиет қорына жатады. Классикалық әдебиет барлық кезде де биік адамгершілік, ағартушылық және жалпы халықтық ізгі идеяларды ту етіп, көркем шығарманы дүние жүзілік мәні бар нағыз өнер туындысы дәрежесіне көтеріп келеді. Классикалық әдебиет әр халықтың тарихында әрқалай, бір елде ерте, бір елде кеш дамыған. Мысалы, грек классикалық әдебиеті біздің заманымыздан бұрын 5-ғасырда пайда болса, ежелгі Римде 1 ғасырда, Қытайда 8 ғасырда , Орта Азия және Таяу Шығыста 9-12 ғасырда,Францияда 17 ғасырда, Россияда 19 ғасырда дамыды. Қазақ классикалық әдебиеті де 19-ғасыра пайда болды. Орыстың классикалық әдебиетінің көрнекті өкілдері: * Александр Сергеевич Пушкин * Н. А. Некрасов * Лев Николаевич Толстой * Максим Горькийт.б. Қазақ классикалық әдебиет классиктері : * Абай Құнанбаев * * Ыбырай Алтынсарин * * Сұлтанмахмұт Торайғыров * * Сәкен Сейфуллин * * Бейімбет Майлин * * Ілияс Жансүгіров * * Мұхтар Әуезов т.б. болды. * Дереккөздер Қазақ совет энцеклопедиясы 8 том