kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Тризуб

ның тризубы]] тың тризубы]] Тризуб (, , Үш ашалы) — украиндардың ұлттық символы, Украина елтаңбасының басты бөлігі. Рюриковичтер символдарының біріне негізделген. Тарихы Тризуб Рюрикович әулеті мүшелерінің, әсіресе Владимир Святославич пен Дана Ярославтың жеке таңбасы болатын. Тризубтың мәні ғалымдарға әлі анық емес. Тризубтың символизмі және пайда болуы жайлы 40-тан астам теориялар бар. Елтаңба көк қалқан үстінде орналасқан алтын тризубтан тұрады. Зерттелуі 2018 жылы Богдан Завитий мен Андрей Гречило Украина елтаңбасы мен оның басты символы, Тризуб жайлы «Елтаңбамыз» кітабын жазды. Дереккөздер
Райо Вальекано

«Райо Вальекано» — Испанияның Мадрид қаласындағы футбол клубы. 1924 жылы 29 мамырда құрылды. 2001 жылы УЕФА кубогында ширек финалға дейін жетті. Жетістіктері * Сегунда В жеңімпазы (2): 1955–56, 1964–65, 1984–85, 2007–08 * Сегунда жеңімпазы: 2017/18 Статистикасы Мергендер Дереккөздер Сілтемелер *[http://www.rayovallecano.es/ Ресми сайты]
Бостандық алаңы (Таллинн)

Бостандық алаңы (Таллинн) — Таллинндегі, ескі қаланың оңтүстік бөлігінде орналасқан мемлекеттік іс-шаралар мен түрлі концерттер өтетін қалалық алаң. Тарихы Таллиннің орталығындағы қазіргі Бостандық алаңының аумағы бірнеше ғасырлар бойы халық арасында Сенный деп аталатын базар орны ретінде пайдаланылды. Бұл жер ескі қаланың шекарасынан тыс жерде орналасқан, бір кездері көше атауы бойынша Харьюс деп аталатын қала қақпасы болған. Базар 1910 жылы жабылды және бұл жерде орыс әскерлерінің қаланы алғанына 200 жыл толуына орай Петр I ескерткіші орнатылды, ал алаң Петровская есімімен атала бастады. Кеңес Одағы кезінде алаң Жеңіс деп аталды, ал 1989 жылы Эстонияның тәуелсіздігі жолындағы революция кезінде Бостандық алаңы деп атала бастады. Бірақ шын мәнінде, алаң ұзақ уақыт бойы көліктерге арналған үлкен тұрақ және троллейбус терминалы ретінде пайдаланылды. Автотұрақты қала алаңына айналдыру идеясы қала билігіне 2000-шы жылдардың басында, жұмыстың өзі 2008 жылы басталып, көшелерді көлікке толтырмас үшін жерасты автотұрағын салу туралы шешім қабылданды. Қазба жұмыстары басталған кезде ортағасырлық қала қақпаларының және басқа да қорғаныс құрылыстарының аман қалған сынықтары табылды. Бүгінгі таңда Бостандық алаңы дәмханалар мен демалатын орындарымен танымал және адамдар көп жүретін жаяу жүргіншілер аймағы болып табылады. Мұнда Жеңіс монументінен бөлек, спорттық матчтар мен музыкалық концерттерді көрсететін үлкен экран орнатылған. Бостандық алаңының көрікті жерлері Алаңдағы ғимараттар ансамблі әртүрлі архитектуралық стильдерге жататын құрылымдардан тұрады. 1860 жылы салынған ежелгі неоготикалық Әулие Иоанн шіркеуінің сары қабырғалары алаңның батыс жағында бой көтерген қазіргі заманғы монумент – Бостандық монументімен қатар орналасқан. Бостандық Крестімен безендірілген биік бетон бағанасы жарықдиодты шамдары бар заманауи шыны панельдермен жабдықталған. Алаңның бір бөлігінде, орта ғасырларда Харью мұнарасы тұрған Әулие Иоанн шіркеуіне қарама-қарсы, әйнек күмбездің астында баспалдақтың сынықтары, мұнараның негізі сақталған. Көптеген көрме залдары мен қазіргі заманғы өнер галереясы алаңдағы ғимараттардың дәл артында орналасқан. Жер асты өткелі арқылы орыс театрына және қалалық әкімдіктің ғимаратына тез жетуге болады. Оның сыртқы түрі қызыл және қара түсті кірпіштермен жасалған. Өткелде 4D кинотеатрымен жабдықталған ойын-сауық орталығы, қызықты жәдігерлері бар фотогалерея орналасқан. Алаңның жер асты галереясында орналасқан заманауи Ahhaa интерактивті орталығы алаңның тарихын баяндайды. Алаңда көптеген кафелер, мейрамханалар, демалуға арналған жайлы орындар бар. Сән салондарындағы, дүңгүшіктердегі заттардың, кәдесыйлардың ассортименті мол. Қаланың танымал екі түнгі клубы Vabank, Club Privé алаңның жанында орналасқан. Қираған Швед бастионының орнында пайда болған алаң түріндегі заманауи демалыс аймағы жергілікті тұрғындар мен қонақтарының сүйікті демалыс орны болып табылады. Галерея Дереккөздер
Вавилон'13

Вавилон'13 (Укр.: Вавилон'13) — 2013 жылы құрылған украиндық деректі киногерлер қауымдастығы. Украинадағы Майдандағы наразылықтар туралы хабардарлықты арттыру және Қырымды Аннексиялау төңірегіндегі ресейлік үгіт-насихатқа қарсы тұру мақсатында құрылған қауымдастық жетіден астам толықметражды деректі фильмдер мен жүзден астам қысқаметражды веб-фильмдер түсірді. Фильмдер Майдандағы наразылықтар кезінде "Вавилон 13" фильмдері революцияның ауқымды демонстрациялары мен ауқымды қозғалыстарына арналды. Ұжым 2022 жылы ресейдің Украинаға басып кіруі кезінде фильмдер түсіруді жалғастырды, бірақ назарын әлдеқайда тар және негізделген фокусы бар төмен технологиялық, шағын көлемді қысқаметражды фильмдерге аударды. Жеке адамдар жүктеп салған және Вавилон 13 жинаған бұл қысқаметражды фильмдер Украинадағы жердегі өмір көріністерінен тұрады және қақтығысқа басқаша көзқараспен қарауға тырысады. Соғыс кезіндегі тақырыптарға ержүрек тұлғалардың портреттері, Сондай-ақ Украинадағы Сығандар сияқты жиі назардан тыс қалған топтар туралы түсінік кірді. Дереккөздер
Всесвит

Всесвит (Укр.: Всесвіт) — әлемдік классика мен заманауи әдебиет туындыларының эксклюзивті аудармаларын басып шығаратын, әлемнің түкпір-түкпіріндегі мәдени, көркем, әлеуметтік және саяси өмірдің әртүрлі аспектілерін қамтитын украиндық мерзімді басылым. Всесвит украин тілінде Ғалам деген мағынаны білдіреді. Всесвит ай сайынғы шығатын ең көне және ең танымал украин әдеби журналы. Оны 1925 жылы көрнекті украин жазушылары - Василий Эллан-Блакытный, Николай Хвилиовый және Александр Довженко құрған. 500-ден астам роман, 1000 өлең, әңгіме, пьеса, сондай-ақ жүзден астам елдің көрнекті жазушыларымен жүздеген очерктер, шолулар, сұхбаттар 84-тен астам әртүрлі тілдерден аударылып, Всесвитте жарияланған. Аталмыш басылым белгілі украиндық аудармашы Микола Лукашты еске алуға арналған «Ars Translationis» беделді әдеби сыйлықты 1995 жылы құрған. Ол украин тіліндегі ең жақсы әдеби аудармашыларға тұрақты түрде тағайындалатын марапаттама. Всесвит көбінесе украин аудармаларында жаһандық жазбаның ең жақсысын бірінші болып енгізді. Кеңес Одағында өмір сүріп жатқан бірқатар ұрпақ үшін журнал «сыртқы әлеммен» тұрақты байланыс жасауға мүмкіндік болды. Всесвит сонымен қатар Украинада және шетелде танымал украин аудармашылары мен ғалымдарының мектебін қалыптастырды. Сыртқы сілтемелер * [http://www.vsesvit-journal.com/index.php?optioncom_frontpage&Itemid1 Всесвит журналының ресми сайтыl]
Таксим стадионы

Таксим стадионы — Ыстамбұлдағы алғашқы футбол стадионы. Алғашында XIX ғасырдағы Таксим артиллериялық казармасы (Taksim Topçu Kışlası) болған бұл ғимарат 1921 жылы стадионға айналдырылды және қазіргі Таксим алаңының жанында орналасқан еді. Бұл алаң Ыстамбұлдың барлық ірі футбол клубтарының, соның ішінде Галатасарай, Фенербахче және Бешикташ командаларының үй стадионы болды. Стадион шамамен 8 000 көрерменге арналған еді. Ол 1939 жылы жабылып, 1940 жылы Таксим алаңының құрылысы барысында бұзылды. Кейін бұл жер қоғамдық саябаққа айналып, Таксим Гези паркі (Taksim Gezi Parkı) деп аталды. Түркия ұлттық құрамасының алғашқы ойыны 1923 жылдың 26 қазанында Таксим стадионында Румынияға қарсы өтті. Кездесу 2:2 есебімен тең аяқталды, Түркия құрамасының екі голын Зеки Рыза Спорель соқты. Дереккөздер
Михаил Юрьевич Матюшенко

Михаил Юрьевич Матюшенко (лақап ат - Дід (Дед) ; 8 қаңтар 1961 жыл, Буча, Киев облысы - 26 маусым 2022 жыл, Қара теңіз үстінде, Украина ) - украиндық қоғам қайраткері, әскери қызметкер, полковник және Украина Әскери- әуе күштерінің 40-шы бригадасының командирі соғыс . Өмірбаяны Михаил Матюшенко 1961 жылы 8 қаңтарда Киев облысының Буча қаласында дүниеге келген. Ол әртүрлі әскери бөлімдерде қызмет етті, украиналық авиакомпаниялардың бірінің басшысы болды. Әскери және азаматтық ұшақтардың көптеген түрлерін басқарды . "Киевтің елесі"деп аталатын 40-шы тактикалық авиация бригадасын басқарды. Ресейдің толық шапқыншылығынан біраз уақыт бұрын ол денсаулығына байланысты әуе күштерінен зейнетке шықты. Алайда 2022 жылдың 24 ақпанында Украинаны Ресейдің әскери агрессиясынан қорғау үшін әскери авиацияға оралды. 2022 жылы 26 маусымда Змейный аралының маңында Қара теңіз үстіндегі әуе шайқасында жауынгерлік тапсырманы орындау кезінде қаза тапты. Мәйіт кейінірек Болгария жағалауынан табылды. Құқық тәртібін қорғау жөніндегі қоғамдық бірлестіктің басшысы қызметін атқарды. 2022 жылы 3 қазанда туған жеріндегі Батырлар аллеясында жерленген. Сілтемелер * [https://www.forbes.com/sites/davidaxe/2022/12/20/a-61-year-old-ukrainian-bomber-pilot-came-out-of-retirement-to-fight-the-russians-and-died-liberating-snake-island/ 61 жастағы украиналық бомбалаушы ұшқыш ресейліктермен соғысу үшін зейнеткерлікке шығып, жылан аралын босату кезінде қаза тапты] // Forbes * Балчос А., Поличук, В. [https://armyinform.com.ua/2022/10/04/u-buchi-pohovaly-lotchyka-yakyj-buv-nastavnykom-pryvydiv-kyyeva/ «Киев елестерінің» тәлімгері болған ұшқыш Бучада жерленді] // ArmyInform. — 2022 жыл. - 4 қазан. * Карлащук В., Хорошун, А. [https://suspilne.media/288131-u-buci-poprosalisa-z-prividom-kieva-vijskovim-lotcikom-mihajlom-matusenkom/ Бучада олар «Киев елесі», әскери ұшқыш Михаил Матюшенкомен қоштасты] // Қоғамдық жаңалықтар. — 2022 жыл. - 3 қазан. * Перун, В. [https://lb.ua/society/2022/10/02/531276_znayshli_zagiblogo_lotchika_z_buchi.html «Киев елестерін» басқарған Бучадан өлген ұшқышты тапты - Федорюк] // Л.Б. — 2022 жыл. - 2 қазан. * [https://www.rbc.ua/rus/styler/povitryanomu-boyu-zaginuv-lotchik-geroy-polkovnik-1664722334.html Қаһарман ұшқыш, Украина қарулы күштерінің «Дед» полковнигі әуе шайқасында қаза тапты.] [https://www.rbc.ua/rus/styler/povitryanomu-boyu-zaginuv-lotchik-geroy-polkovnik-1664722334.html «Киев елесі» бригадасын басқарды] // РБК. — 2022 жыл. - 2 қазан. Дереккөздер
Алексей Сергеевич Месь

Алексей Сергеевич Мес (, лақапаты Мунфиш ; 20 қазан 1993 ж., Шепетивка, Хмельницкий облысы – 2024 жылғы 26 тамыз) – украиндық әскери ұшқыш, Украина Қарулы Күштері Әскери-әуе күштерінің полковнигі (қайтыс болғаннан кейін). Ол F-16 ұшағының басқару кезінде үлкен апаттан қайтыс болды. БАҚ оның Украинадағы осы ұшақтарды алудағы маңызды рөлін атап өтті . Украина Батыры атағы иегері (өлгеннен кейін, 2025) . 2022 жылы МИГ-29 эскадрильясының командирі болды. Moonfish АҚШ-та F-16 жаттығуларын бастаған алғашқы украиндық ұшқыштардың бірі болды. Өмірбаяны 1993 жылы 20 қазанда Хмельницкий облысы Шепетовка қаласында дүниеге келген. Жергілікті мектепте оқығаннан кейін Иван Кожедуб атындағы Харьков ұлттық әуе күштерінің университетіне оқуға түсті. МиГ-29 ұшағында Месті оқытқан нұсқаушы 2024 жылы Украина Қарулы Күштері Әскери әуе күштері қолбасшылығының авиация бастығы болған бригада генералы Сергей Голубцов болды . F-16 ұшағын Украинаға беру 2022 жылдың маусымында Ресейдің шабуылдарынан қорғану үшін Украинаға F-16 ұшақтарын беруді ілгерілету мақсатында Месь ұшқыш Андрей Пилщиковпен бірге Америка Құрама Штаттарына барды . Америкалық заң шығарушылармен, соның ішінде конгрессмен Адам Кинзингермен кездесіп, Конгресске Украинаның F-16 ұшқыштарын оқытуға және оған қаржыландыруды мақұлдайтын Өкілдер палатасының қарарының бірі болды. Өлімі Ол 2024 жылы 26 тамызда F-16 ұшағында апатқа ұшырап, Ресейдің Украинаға күшті жаппай зымыранды және әуе соққысын тойтару кезінде қайтыс болды. Ол бір уақытта алты қанатты зымыран мен бір шабуылдаушы ұшқышсыз ұшақты жойды. Ұшқышпен қоштасу 2024 жылдың 29 тамызында ұйымдастырылды. 2024 жылғы 29 тамызда Шепетивка УОК-МП Әулие Михаил соборында қоштасу рәсімі өтті. Жерлеу ұшқыштың туған жері Шепетовкада өтті . Марапаттары 17 наурызда Украина президенті кеңсесінің сайтында Владимир Зеленскийдің жарлығы жарияланып, онда Алексей Месьге қайтыс болғаннан кейін Украина халқының мемлекеттік егемендігі мен аумақтық тұтастығын қорғауда көрсеткен жеке ерлігі мен қаһармандығы және Украина халқына жанқиярлық қызметі үшін Украина Батыры атағы мен Алтын Жұлдыз ордені берілді . Дереккөздер
Хаапсалу теміржол вокзалы

Хаапсалу теміржол вокзалы — 1904 жылдан 2004 жылға дейін Хаапсалудағы (Эстония) негізгі теміржол вокзалы қызметін атқарған тарихи құрылыс кешені. Вокзал ғимараты 1998 жылы 30 наурызда мәдени мұра мәртебесін алды. Тарихы Хаапсалу темір жол вокзалының тарихы 1906-1907 жылдары қалаға теміржол салынған кезде басталды. Мұндағы шипажай Ресей императоры Николай II-нің отбасымен және сарай қызметкерлерімен бірге баратын сүйікті орны болды. Оларға ыңғайлы болу үшін күту павильоны мен жабық платформа салынды. Платформаның ұзындығы 216 метрді құрайды. Бұл сол кездегі пойыздың ұзындығымен бірдей болды. Платформаның төбесі корольдік отбасы мүшелерінің жаңбырда суланбауы үшін салынған. Кеңес Одағы кезінде Хаапсалуға Таллиннен дизельдік пойыздар күн сайын келетін. Бірақ Эстония өз тәуелсіздігін алғаннан кейін жолаушылар ағыны айтарлықтай қысқарды. 90-жылдардың басында шипажайдың танымалдылығы төмендеп, үкімет мұнда пойыздарды жүргізу экономикалық тұрғыдан мүмкін емес деп шешті. Хаапсалумен теміржол қатынасы 1995 жылы тоқтатылды. Соңғы дизельдік пойыз 21 қыркүйекте Таллиннің Балтық станциясынан аттанды, ал жүк пойыздары 2004 жылға дейін келді. ХХІ ғасырдың басында курорттық қалаға салынған рельстер бөлшектеліп, оның орнына велосипед жолын салды. Архитектурасы Хаапсалу вокзалының ғимараты теміржол вокзалынан, император павильонынан және арка терезелері бар галереямен байланыстырылған үлкен ғимараттан тұратын көп бөлімді құрылыс кешені. Бүкіл ансамбль толығымен шатырмен жабылған 216 метрлік платформа арқылы функционалды тұтас қосылған. Бір қабатты жолаушылар залының орталық бөлігі арамен ойылған ағаш шілтермен безендірілген, тас қабырғалармен қоршалған екі қабатты күту залы орналасқан. Кірпіштен жасалған негізгі корпустың көрнекілігі неоренессанс стиліндегі қоңыраумен, сондай-ақ төбесінде және мұнараның жоғарғы жағында сымнан соғылған торлармен ерекшеленеді. Күту залының солтүстік-шығыс басты қасбеті қоңырау мұнарасымен безендірілген. Жолаушылар залының оңтүстік-шығыс жағындағы шағын күту залы төбедегі шаммен жарықтандырылған. Жолаушылар залының интерьерінде түрлі-түсті керамикалық плиткалардан жасалған сылақ төбелер мен едендер бар. Күту залындағы жарық шамының астындағы төбе суреті 1950 жылдары боялған теңіз көріністерімен безендірілген. Перронның оңтүстік-шығыс бөлігінің шетінде теміржол вокзалының жүк қоймасы орналасқан. Галерея Дереккөздер
Дерусификация

Дерусификация («де…» + «русификация » сөздерінің қосындысынан шыққан) — орыстандыру саясатының кері процесі, яғни белгілі бір аумақтарда, елдерде немесе халықтар арасында орыс тілінің, мәдениетінің, ықпалының азаюы немесе жойылуы. Бұл процесс әртүрлі формада көрініс табуы мүмкін, соның ішінде тіл саясатының өзгеруі, орысша атауларды жергілікті тілдерге ауыстыру, білім беру мен бұқаралық ақпарат құралдарының ұлттық тілдерге көшуі және т.б. Дерусификация үрдісі негізінен Ресей империясының содан кейінгі КСРО кезеңдеріндегі орыстандыру саясаттарынан кейін жүрді. Тарихы Дерусификация Ресей империясының отарында не болмаса Кеңес Одағы құрамында болған елдерде жүргізілді. Дерусификация түрлі кезеңдерде әртүрлі елдерде жүргізілді. Әсіресе Кеңес Одағы ыдырағаннан кейін посткеңестік елдерде дерусификация процестері айқын көрінді. Балтық елдері, Орта Азия, Кавказ және Шығыс Еуропа мемлекеттері өздерінің ұлттық ерекшеліктерін қайта жаңғырту үшін бұл саясатты жүргізді. Әртүрлі елдердегі дерусификация Қазақстан Қазақстанда тәуелсіздік алғаннан кейін қазақ тілін мемлекеттік тіл ретінде дамыту және оның қоғамдағы орнын нығайту бағытында бірқатар шаралар қабылданды. Қазақ тіліндегі білім беру мекемелерінің саны артты, кеңестік кезеңнен қалған атаулар өзгертілді. Балтық елдері Латвия, Литва және Эстония елдері дерусификацияны өте белсенді жүргізді. Бұл елдерде орыс тілінің ресми мәртебесі жойылып, азаматтық алу үшін мемлекеттік тілді білу талабы енгізілді. Украина Украинада 2014 жылғы оқиғалардан кейін дерусификация күшейе түсті. Орыс тілі мектептер мен мемлекеттік мекемелерден ығыстырылып, украин тілі мен мәдениетіне басымдық берілді. Қоғамдық дау Дерусификация көптеген елдерде қоғамдық пікірталас тудырады. Қолдаушылар бұл процесті ұлттық тіл мен мәдениеттің дамуы үшін қажет деп санайды. Олар отаршылдық мұрадан арылу және ұлттық бірегейлікті нығайту маңызды деп есептейді. Қарсы пікір білдірушілер бұл процесті дискриминация немесе белгілі бір топтардың құқықтарының шектелуі ретінде көреді. Кейбір жағдайларда, дерусификация әлеуметтік шиеленістер мен саяси дауларға әкелуі мүмкін. Тағы қараңыз * Орыстандыру * Украина * Қырым аннексиясы * Ресейдің Украинаға басып кіруі Дереккөздер
Навести (өзен)

Навести (өзен) (, ескі. ) — Эстонияның оңтүстік-батысындағы өзен. Пярну өзенінің ең толық және ең ұзын саласы. Бастауы Навести — Пярну өзенінің суға ең бай саласы. Өзеннің бастауы 69,5 м биіктіктен Орталық Эстония жазығында, Имавере ауылынан 7 км жерде орналасқан. Ол Ярвамаа, Вильяндимаа, Пярнумаа уездері арқылы ағып өтеді. Пярну уезіндегі Мурака және Йыэсуу ауылдарының шекарасында 14,5 м биіктікте Пярну өзеніне құяды. Георафиясы Төменгі орта ағыстағы және сағасына дейінгі жағалаулар ормандармен және батпақтармен жабылған, ал елді мекендер әдетте сирек кездеседі. Өзеннің түбінде төменгі силурдың әктастары мен доломиттерінің карбонатты жыныстарының әсер ету аймақтары орналасқан. Гидрологиясы Өзен су шығыны бойынша Эстониядағы бесінші өзен (27 м³/с). Өзен сағасындағы ені 60 метр. Өзеннің ұзындығы 102 км, су жинайтын алабы 3004 км². Орта ағысында өзен Мааласти және Лепакос қорықтары арқылы, ал төменгі ағысында Суома ұлттық паркі мен Навести қорығы арқылы ағып өтеді. Навести өзеніне Халлист өзені өткір бұрышпен құяды және су деңгейі көтерілгенде, Халлист өзенінің сағадағы ағынының бағыты Навести ағынына қарсы дерлік болады. Нәтижесінде, өзен деңгейі айтарлықтай көтеріледі және төменгі ағысында ауқымды су тасқынын тудырады. Салалары Оң салалары: Саарйыги, Ретла, Ряпу. Сол салалары: Халлисте (ұзындығы 86 км), Рясна-Ойя. Фаунасы Навести өзенінде балықтың 18 түрі кездеседі, соның ішінде албырт, шортан, торта, аққайран, табан, нәлім, алабұға және т.б. Галерея Дереккөздер
Ибица-гейт

Ибица ісі , не Ибица-гейт — аустриялық саяси жанжал. Басты тұлғаларына Бостандық партиясының мүшесі, Аустрия вице-канцлері Хайнц-Кристиан Штрахе мен партия басшысының бұрынғы орынбасары жатты. Жанжал 2019 жылғы 17 мамырда жарыққа шыққан ирандық заңгер Рамин Мирфахрай жасатқан жасырын камера видеосынан басталған. 2017 жылғы шілдеде жасалған бұл видеода Ивиса, Испаниядағы оппозицияшылар Штрахе мен Гуденустың партияға қатысты астыртын жоспары жайлы сөйлегені бар. Видеода өзін ресейлік олигархтың жиенімін деп таныстырған әйелдің ұсыныстарын екі саясаткер де құптаған көрінеді. Әңгімелесушілер үкіметтік келісім-шарттарға айырбас ретінде Бостандық партиясына жағымды жаңалықтар жасалуын талқылады. Штрахе мен Гуденус сонымен қатар Еуропадағы және одан тыс жерлердегі басқа бай Бостандық партиясының донорларына қатысты сыбайлас жемқорлық саяси тәжірибелері туралы айтты. Видео Бостандық партиясының Аустриядағы баспасөз бостандығын басып, оны партизандық БАҚ-пен алмастыру ниетін көрсетті, елдегі ең үлкен Kronen Zeitung таблоид газетін Бостандық партиясына қаратуға «жоспары» да айтылды. Жанжал нәтижесінде елде кезектен тыс парламент сайлауы жарияланды. 2018 жылғы 27 мамырда Парламент Аустрия канцлері Себастьян Курцқа сенімсіздік білдірді де, оны қызметтен қуды. Видео 2019 жылғы 17 мамырда Der Spiegel мен Süddeutsche Zeitung газеталары Штрахе мен Гуденустың өзін ресейлік олигарх Игорь Макаровтың жиені деген әйелмен сөйлескенін хабарлады. Айыптардың қайнары 2017 жылы Ивисада жасалған жасырын камера видеосы болды, бейнеде Штрахе Макаровадан 2017 жылғы сайлауда қолдау сұрағандай болды. Штрахе жоспарынша Бостандық партиясы Макароваға айырбас ретінде мемлекеттік контракт бермек болды. Тұлғалар ағылшын, неміс және орыс тілдерінде сөйлеген болатын. Der Spiegel хабарлауынша, бейнеде Штрахе өзінің Ресейге бірнеше сапар жасағанын, Ресей президенті Владимир Путин көмекшілерімен кездескенін, олармен «стратегиялық ынтымақтастық» талқылағанын айтты. Ол әйелдің Бостандық партиясына 2017 жылғы сайлауда көмектесуі мақсатымен Kronen Zeitung газетасын сатып алуы ойымен де келісті. Әңгіме кезінде Штрахе, оған қоса, оңшыл израильдік саясаткерлермен кездескенін, халықаралық ынтымақтастық орнату мақсатымен Қытайға шақыру алғанын, Glock пен Novomatic group компанияларының Бостандық пен Халықтық партияларға ақша салғанын айтты. Бұның бәрін Штрахе мойындамады. Дереккөздер
Бүкілукраиндық референдум (1991)

Украинаның Тәуелсіздік жайлы Декларациясы туралы референдум 1991 жылғы 1 желтоқсанда өтті. Сайлаушылардың үлкен көпшілігі, 92%, сол жылғы 24 тамызда Верховна рада бекіткен тәуелсіздік декларациясын қолдады. Сайлаушыларға «Сіз Украина тәуелсіздігін жариялау актісін қолдайсыз ба?» сұрағы қойылды. Декларация мәтіні, оған қоса, бюллетеньнің өзінде де жазылған еді. Декларацияны Украина парламенті 1991 жылғы 24 тамызда қабылдаған болатын. Референдумға 31 891 742 тіркелген сайлаушы (электораттың 84.18%) қатысты, олардың 28 804 071 (92.3%) «Иә» деді. 2 желтоқсанда, оған қоса, Украинаның тәуелсіздігін РКФСР президенті Борис Ельцин мойындады. Нәтижесі Тәуелсіздікті Украина орыстарының 55% қолдаған болатын. Облыстары бойынша Дереккөздер
Игорь Владимирович Гордийчук

Игорь Владимирович Гордийчук ( ; 12 қараша 1972 ж. Зализница, Ровно облысы ) — украиналық әскери қайраткер, генерал-майор (2016). Украина Батыры (2014). Өмірбаяны 1989 жылы ол Кеңес Одағының Маршалы П. К. Кошевой атындағы Омбы жоғары танк академиясының инженерлік мектебіне оқуға түсті. Академияда кіші сержант қызметін атқарды. 1990 жылы комсомол қатарына қабылданды. Кеңес Одағы ыдырағаннан кейін Киев әскери училищесіне ауысты. Кейін Киев Құрлық Әскерлері институтын, Украинаның Ұлттық Қорғаныс академиясын және АҚШ армиясының әскери колледжін үздік бітірді. Ағылшын, неміс және поляк тілдерін еркін меңгерген . Генерал-майор Игорь Гордийчук 2014 жылы Украинаның шығысындағы қарулы қақтығыс кезінде көптеген операцияларға қатысып, арнайы жасақ бөлімшелерін жеке өзі басқарып, майдан шебінен әлдеқайда артта терең барлау жұмыстарын жүргізді, сондай-ақ Саур-Могиланы басып алу үшін шайқастарды басқарды. 12 күнге созылған үздіксіз ұрыс барысында Игорь Гордийчук жарақаттары мен миының шайқалуына қарамастан өз позициясын қорғап қалды . 2014 жылдың тамыз айының соңында Саур-Могиланы тастап, Иловайск қазандығы қалыптасқаннан кейін, қоршаудан шығу барысында ауыр жарақат алды. Оның жағдайы белгісіз болды. Ол аман қалды, бірақ мүгедек болып қалды. 2015 жылы АҚШ-та оңалтудан өтті. 2016-2023 жылдары Иван Бохун атындағы Киев әскери лицейінің бастығы болды. 2023 жылдан бастап Украина Ұлттық қорғаныс университеті бастығының орынбасары қызметін атқарып келеді. Марапаттары * «Алтын Жұлдыз» орденімен ( 21 қазан 2014 ж. ) «Украина Батыры» атағы – Украинаның мемлекеттік егемендігі мен аумақтық тұтастығын, әскери антына адалдығы үшін көрсеткен ерекше батылдығы мен қаһармандығы үшін * 2 дәрежелі Богдан Хмельницкий ордені ( 29 қыркүйек 2014 ж. ) - Украинаның мемлекеттік егемендігі мен аумақтық тұтастығын қорғауда көрсеткен жеке ерлік пен қаһармандығы үшін * 3 дәрежелі Богдан Хмельницкий ордені ( 8 қыркүйек 2014 ж. ) - Украинаның мемлекеттік егемендігі мен аумақтық тұтастығын қорғауда көрсеткен жеке ерлігі мен қаһармандығы үшін Сыртқы сілтемелер * [https://web.archive.org/web/20150228121005/http://ukrgeroes.narod.ru/GordiychukIV.htm Гордийчук Игорь Володимырович // «Украина батырлары» сайты (ukrgeroes.narod.ru)] Дереккөздер
Овидий Котруш

Овидий Котруш (24 ақпан 1926, Орадя – 12 қыркүйек 1977) — румын ақыны, әдеби сыншысы, коммунистік режим кезінде саяси қуғын-сүргінге ұшыраған. Арон Котруштың немересі. Ерте өмірі Орадяда дүниеге келген ол география пәнінің мұғалімі Сабин Котруш пен оның жұбайы Клаудияның (тегі Попа) отбасында өсті; оның ағасы Арон Котруш болған. Ол орта мектепті Орадяда бастап, кейін Арадтағы Моисе Никоара атындағы орта мектепте жалғастырды. Отбасы 1940 жылғы Екінші Вена келісімі нәтижесінде туған жері Солтүстік Трансильванияның Венгрияға берілуіне байланысты Арадқа көшіп келген еді, ал Котруш 1944 жылы мектепті аяқтады. Ол 1944–1948 жылдары Клуж университетінің әдебиет және философия факультетінде білім алды. Котруштың шығармалары Secolul 20, Luceafărul және Orizont журналдарында да жарияланды. Оның алғашқы кітабы – Opera lui Mateiu I. Caragiale монографиясы – 1977 жылы қайтыс болғаннан кейін жарық көрді. 1983 жылы оның румын және шетелдік авторлар туралы зерттеулер жинағы – Meditații critice басылып шықты. Ол Югославия, Испания, Канада және Францияда өткен мәдени шараларға қатысты. 1969 жылы Францияда Centre culturel international de Cerisy-la-Salle-де Жорж Бернаносқа арналған он күндік фестивальге қатысты. Осы кездесулер барысында шетелдік журналдарға шолулар мен репортаждар жариялады. Өмірінің соңғы жылдарында Андре Мальро, Жан Грожан, Пьер Эммануэль, Жорж Пуле, Жак Мадоль, Эудженио Кошериу, Ласло Гальди және Карло Тальявинимен сұхбаттар мен антология дайындаумен айналысты. Дереккөздер Сілтемелер * [http://www.timpulgj.ro/arhiva/364/cultura.htm Ovidiu Cotruș – маорескиандық рухтағы сыншы] * [http://www.rostonline.org/rost/oct2005/cotrus-mesianic.shtml Екі мессиандық ақын: Октавиан Гога және Арон Котруш]
Александр Владимирович Махов

Александр Махов ( ; 17 сәуір 1986 жыл, Ворошиловград, Украина КСР, КСРО – 2022 жыл 4 мамыр , Изюм, Харьков облысы, Украина ) — украин журналисті және соғыс тілшісі. Өмірбаяны Александр Махов 1986 жылы 17 сәуірде Луганск қаласында дүниеге келген. Владимир Дал атындағы Шығыс Украина ұлттық университетінің журналистика факультетін бітірген. Еңбек жолын Луганск облыстық теледидарында бастады. Кейін «Украина» және «Украина 24» телеарналарында тұрақты тілші қызметін атқарды. 2021 жылдан бастап Dom TV арнасында соғыс тілшісі болып жұмыс істеді. . 2020 жылы коронавирустық індет кезінде Украина азаматтарын Уханьнан эвакуациялау процесін оқиға орнынан тікелей хабарлады . Ресейдің Украинаға басып кіруінің алғашқы күндерінде Махов Украина Қарулы Күштерінің 95-ші жеке десанттық-шабуылдау бригадасы қатарына қосылып, әскери қызметін журналистік қызметпен үйлестірді . Ол 2022 жылы 4 мамырда артиллериялық атқылау салдарынан қаза тапты. Украина президенті Владимир Зеленский Маховтың отбасына көңіл айтты . Отбасы Ажырасқан, ұлы - Владислав . Марапаттары * 3-дәрежелі «Ерлігі үшін» орденімен (2022 ж. 24 мамыр, қайтыс болғаннан кейін) марапатталды – Украинаның мемлекеттік егемендігі мен аумақтық тұтастығын қорғауда көрсеткен жеке ерлігі, жанқиярлық әрекеттері және әскери антына адалдығы үшін. Дереккөздер
Георгиевск трактаты

Георгиевск трактаты (, , georgievsk'is t'rakt'at'i) — 1783 жылғы 24 шілдеде бекітілген Ресей империясы мен шығыс грузин Картли-Кахети патшалығы арасындағы екіжақты келісім. Келісім нәтижесінде шығыс Грузия Ресейдің протектораты болды да, Ресей Грузия аумақтық тұтастығын және Багратиондар әулетін сақтайтын, айырбас ретінде Грузия орнына оның сыртқы саясатымен айналысатын болды. Грузия осылайша Парсы еліне тәуелдігінен айырылды (ол бұл империяға сюзерен еді) да, Картли-Кахети патшаларының бәрі де Ресей патшасынан растама мен инвеститура алып жүруге мәжбүр болды. Шарттары Келісімнің I, II, IV, VI және VII бөлімдеріндегі шарттар бойынша орыс патшайымы Картли-Кахети патшаларының ресми және жалғыз сюзерені атанды, міндеттері қатарына Грузияның аумақтық тұтастығын сақтау, «олардың жауларын өз жаулары ретінде көру» кірді. Ендігі Картли-Кахети патшалары Орыс патшаларына ант беруге, Ресейді соғыста қолдауға мәжбүр болды, Орыс патшасының рұқсатынсыз дипломатиялық қатынасқа түсе алмайды. Оңтүстіктен көріп жүрген шапқыншылықтар себебінен Грузия Ресейге бас бұруды, мүмкін, парсылар мен османдардан сақтанып қалудың, оған қоса Батыс Еуропамен байланыс құрудың жалғыз жолы деп көрген. Парсылар көрсетіп жүрген қысым да Георгийдің бұл шешім қабылдануына себеп болды. ке кіргені. Франц Рубо суреті, 1886.]] Павел ұсынысты қабылдап, 1800 жылғы 18 желтоқсанда Картли-Кахетияны аннексиялап, багратидтерді құлатпақ болды. Көп ұзамай Павелдың өзі өлді. Оның ізбасары I Александрдың бір кезде аннексиядан бас тарту жайлы ойласқаны, алайда мұрагер таңдай алмағаны делінеді. 1801 жылғы 12 қыркүйекте ол ақыр аяғында аннексияны қабылдады. 1800 жылғы 28 желтоқсанда тақтан айырылатынын білмей қалған Георгий қайтыс болды. Келесі сәуірге қарай ресейлік әскерлер әкімшілікті басып алды да, ханзада Давид Багратиониді Тбилисиден Санкт-Петербургқа апарды. Давид зейнет алатын болды, Ресей Сенатының мүшесі атанды. 1833 жылғы 6 мамырға дейін Давид царевич титулын да сақтап қалған еді, алайда сол күні ол әулеттің басқа мүшелеріндей кінәз титулына төмендетілді. Бұл Давид ағасы Александр Багратионидің бүлігінен кейін орын алған болатын. Ресейліктер орыс-парсы соғысында жеңіп, Гүлістан бітім шарты бойынша парсылардан шығыс Грузияны тартып алды. Дереккөздер Қолданылған әдебиет * * *
101 Ала Күшік

«101 Ала Күшік» — Уолт Дисней компаниясының шығарған он жетінші жартыметражды анимациялық фильм. Режиссері Вольфганг Райтерман, Клайд Джероними және Хэмилтон Ласк басты рөлдерді орындаған Род Тейлор, Дж. Пэт О'Мэлли, Бетти Лу Герсон, Марта Уэнтуорт, Бен Райт, Кэти Бауер, Дэвид Фрэнкхэм және Фредерик Уорлок. Рөлдерде * Род Тейлор — Понго * Дж. Пэт О'Мэлли — Джаспер / Полковник * Бетти Лу Герсон — Круэлла Де Вил * Марта Уэнтуорт — Күтуші / Люси * Бен Райт — Роджер Рэдклифф * Кэти Бауер — Пердита * Дэвид Фрэнкхэм — Сержант Тибс * Фредерик Уорлок — Хорас * Джордж Пеллинг — Дэнни Қазақша дубляж * Медет Рахымбергенов — Понго * Гауһар Жүсіпова — Пердита * Айнұр Бермұхамбетова — Круэлла Де Вил * Олжас Жақыпбек — Роджер Рэдклифф * Шехназа Қызыханова — Анита Рэдклифф * Асылбек Қапаев — Джаспер * Ербол Есендосов — Хорас * Сая Тоқманғалиева — Күтуші, Люси * Жәнібек Мұсаев — Дэнни, Полковник * Нұркен Өтеуілов — Капитан * Мұратбек Бейсенбаев — Скотти, Колли * Бәзіл Сұлтанғазы — Таузер * Сырым Қашқабаев - Сержант Тибс Пікір Rotten Tomatoes шолу агрегаторының сайты 98% мақұлдау рейтингісі туралы хабарлады, орташа балл 8,2/10, 53 шолуға негізделген. Metacritic орташа өлшенген мәнді қолданып фильмге 10 сыншының негізінде 100-ден 83-ге баға берді, бұл "жалпы жағымды пікірлерді" көрсетеді. Дереккөздер Сілтемелер * * * *
Турда шатқалы

Турда шатқалы (рум. Cheile Turzii, венг. Tordai-hasadék) – Румынияның Трансильвания аймағында, Хэшдате өзенінде орналасқан табиғи қорық. Ол Турда қаласынан 6 км батыста және Клуж-Напока қаласынан шамамен 15 км оңтүстік-шығыста орналасқан. Турда шатқалының батыс жағынан көрінісі Турда шатқалының шығыс жағынан көрінісі Географиясы Шатқал Юра кезеңінің әктасты тауының эрозиясы нәтижесінде қалыптасқан. Оның ұзындығы 2 900 м, ал қабырғаларының биіктігі 300 м-ге дейін жетеді. Жалпы ауданы 324 га. Турда шатқалы – Румыниядағы ең бай және көркем карст ландшафттарының бірі. Мұнда 1000-нан астам өсімдік пен жануар түрлері кездеседі, олардың кейбірі сирек немесе жойылу қаупінде тұрған түрлерге жатады, мысалы, жабайы сарымсақ пен бүркіттің кейбір түрлері. Тарихы Бұл аймақ неолит дәуірінен бері қоныстанған. Флора Қорықта 1 000-нан астам өсімдік түрі кездеседі, олардың ішінде Allium obliquum, Dianthus integripetalus, Viola jobi бар. Фауна Мұнда 67 құс түрі, көбелектер (Eublema, Heterogynis, Dysauxes, Phybalopterix және т.б.), балықтар, қосмекенділер және кейбір сүтқоректілер (түлкілер, ақтиіндер, сусарлар, жабайы қабандар және т.б.) кездеседі. Галерея Туристік үй қаласынан көрініс]] Дереккөздер Сілтемелер * [http://infoturda.ro/divertisment/wallpaper/album/7-cheile-turzii.html Turda Gorges Wallpapers] * [http://www.turdaturism.ro Turda tourism] * [http://www.welcometoromania.ro/DN75/DN75_Cheile_Turzii_r.htm Cheile Turzii]
Пюхаярв

Пюхаярв — Эстонияның оңтүстік-шығыс бөлігіндегі көл, Валгамаа уезі Отепя аумағындағы, Тартудан оңтүстік-батысқа қарай, Пюхаярве курорттық аймағында орналасқан. Физикалық-географиялық сипаттамалары Пюхаярв — ауданы 286,3 га (ені 3,5 км және ұзындығы 1,6 км) ұзын көл. Теңіз деңгейінен 115 м биіктікте орналасқан. Ең үлкен тереңдігі - 8,5 м., бес арал бар. Жағалаулары құмды және қиыршық тасты, тік. Елдегі ең әдемі көлдердің бірі болып саналады. Аралас және қылқан жапырақты ормандармен, сондай-ақ көптеген кішігірім көлдермен қоршалған, олардың бір бөлігі каналдар арқылы Пюхаярвқа ағады. Көлдің су жинау алаңының көлемі ауданы 44 км. Оңтүстік жағынан оны Выртсъярв көлінің бассейнімен байланыстыратын Вайке Эмажоги өзені ағып жатыр. Көл аймағындағы климат теңіз жағалауынан едәуір қашықтықта орналасқандықтан қолайлы және айқын континенталдылығымен ерекшеленеді. Жазы орташа жылы және ылғалды. Шілденің орташа температурасы 16°С. Қысы жылы, орташа жұмсақ, өте ылғалды, тұман жиі болады. Ақпанның орташа температурасы -6°C, қар жамылғысы шамамен 110 күнге созылады. Күзі жылы, ылғалды және ұзақ. Көктем суық және салыстырмалы түрде құрғақ. Жыл сайын шамамен 700 мм жауын-шашын түседі. Күн сәулесінің жалпы ұзақтығы жылына шамамен 1700 сағатты құрайды. Пюхаярв көлінің жағалауы бұлақтарға бай, олардың ішіндегі ең танымалы Пословитса фермасының жанындағы жағалаудағы Армуалликас бұлағы. Көлде 5 арал бар: солтүстік бөлігінде Сысарсааред, орталық бөлігінде Клоострисаар және оңтүстік жағалауында Суур және Вяйке-Лепасаар аралдары бар. Фауна Көлде көптеген балықтар бар: табан, оңғақ, қызылқанат, алабұға, шортан, торта, алабұға, көксерке, нәлім, карась, жыланбалық, таутан т.б. Туризм Пюхаярв көлінің жағажайы Эстониядағы жүзуге арналған ең таза орын болып табылады. Оған дүние жүзіндегі мөлдір судың көрсеткіші туралы растайтынн - көк тудың берілуі дәлел. Көл ежелгі заманнан бері халықтық мерекелер мен концерттер өткізіліп келе жатқан қасиетті орын болып саналады. Бұл жерде белсенді демалыс үшін барлық жағдайларды ұсынылған: тауда жаяу серуендеу және велосипедпен жүру, атпен жүру, су спорты және балық аулау. Қыста жақсы жабдықталған шаңғы жолдары мен трамплиндер танымал. Галерея Дереккөздер
Канада Либералдық партиясы

Канада Либералдық партиясы (; ) — Канададағы елдің үш маңызды (консервативті және жаңа демократиялық) федералды саяси партияларының бірі. 1867 жылы құрылған. Алдымен ол «провинция құқықтарын» қорғаушыларды, еркін сауданы жақтаушыларды және Ұлыбританиядан үлкен тәуелсіздікті біріктірді. Ол байланыс пен коммуникация құралдарына мемлекеттік меншікті қорғады, бірақ мемлекеттің экономикалық қызметке араласуына қарсы болды. 1930 жылдары Либералдық партия белсенді әлеуметтік саясатты қолдады-жұмыссыздарға көмек, фермерлерге субсидия төлеу және т.б. Партия еркін кәсіпкерлікті қорғады, алайда мемлекеттік экономикалық реттеуге, әлеуметтік қамсыздандырудың мемлекеттік бағдарламаларын енгізуге мүмкіндік берді. Партияның негізгі қағидаттары: «жеке бас бостандығы», жауапкершілік, сондай-ақ құқықтық мемлекет либералдық қағидаттарын қолдау. Партия жетекшілері ұзақ уақыт бойы ел үкіметін құрды, ХХ ғасырда Либералдық партия 69 жыл билікте болды. 2006 жылғы сайлаудан кейін ол Канада Парламентінде ресми оппозиция мәртебесіне ие болды. 2009 жылдың мамырынан 2011 жылдың мамырына дейін партияны Майкл Игнатьев басқарды. 2013 жылдан бастап Джастин Трюдо канадалық либералдардың көшбасшысы болды.
Канада Консервативті партиясы

Канада Консервативті партиясы (; ), британдық саяси дәстүр бойынша «Торилер» деп аталады — 2003 жылы Канадалық альянсы партиясы мен Канада Прогрессивті консервативті партиясының бірігуімен құрылған парламенттік саяси партия. 2006 жылдың ақпанынан 2015 жылдың қазанына дейін 2011 жылғы 2 мамырдағы кезектен тыс қайта сайлауда партия Канада Парламентінде сенімді көпшілікке ие болды (167 орын). 2015 жылдың қазан айында либералдарға жеңіліп, 104 орындық алды. 2019 жылғы сайлаудағы жеңілістерден кейін 2021 жылға дейін оппозицияда қалады. 2022 жылдың 10 қыркүйегінен бастап партияны Пьер Пуальевр басқарады. Дереккөздер
Юлемисте (көл)

Юлемисте — Таллиннің оңтүстік-шығыс бөлігінде, қаланың орталық аймағында орналасқан. Көлдің шығысында Таллин әуежайы орналасқан. Көл XIV ғасырдан бері қаланың ауыз су көзі болып табылады. 2005 жылы орташа су тұтыну тәулігіне 60 829 м³ құрады. Гидрологиясы Көлдің жалпы ауданы 944,4 гектарды құрайды (Эстониядағы ең үлкен су айдындары арасында 4-ші орын және Эстониядағы көлдер арасында 3-ші орын). Су қоймасының ұзындығы 4100 м, ені 3200 м. Көлдің ең үлкен тереңдігі 4,2 ​​м, орташа тереңдігі 2,5 м. Жағалау сызығының ұзындығы 16399 м. Алып жатқан жер аумағы 99,2 км² шамасында. Су алмасу жылына 3 рет болады. Көл туралы аңыздар Эстония аңыздары бойынша Юлемисте көлінде Линдакиви (Ülemiste vanake) деп аталатын қойтас бар. Бұл тасты Линда Тоомпеядағы қайтыс болған күйеуі Калевтің қабіріне апаруы керек болған, бірақ тас оның алжапқышынан құлап, ол осы тастың үстіне отырып, қайтыс болған күйеуін жоқтаған Линданың көз жасынан пайда болған дейді. Тарихы Юлемисте көлінің шамамен 10 000 жыл бұрын мұздық көлінің пайда болуымен байланысты ежелгі тарихы бар. Көптеген ғасырлар бойы ол жергілікті тұрғындар үшін тұщы су көзі болды және балық аулау мен аң аулау үшін маңызды орын болды. Орта ғасырларда Юлемисте көлі Таллинді қорғауда маңызды рөл атқарды. Оның сулары қаланы жау шабуылдарынан қорғау үшін пайдаланылды, ал оның айналасы бекіністер мен қамалдар салуға арналған орын болды. Бүгінде Юлемисте көлі жергілікті тұрғындар мен туристер үшін танымал демалыс орны болып табылады. Бұл сонымен қатар Эстониядағы биоәртүрлілікті және табиғи мұраны сақтау үшін маңызды орын болып табылады. Фаунасы Юлемисте көлі көркем ормандармен және батпақтармен қоршалған, бұл ерекше көлге атмосфера жасайды және көптеген құстар мен жануарларды тартады. Бұл жерлерде аққу, суқұзғын, қызыл төсті қаз және басқа да көптеген құстарды кездестіруге болады. Көл әртүрлі балық түрлерімен де танымал. Мұнда алабұға, шортан, мөңке сияқты балықтарды аулауға болады, сонымен қатар 1986 жылы жерсіндірген жыланбалықтар мекендейді. Жыртқыш балықтар жалпы балық санының 5%-ын құрайды. Туризм Юлемисте көлінің айналасы қызықты көрікті жерлерге бай. Солардың бірі — Таллин мен Санкт-Петербург арасындағы әлемдегі алғашқы телеграф байланысының ескерткіші орналасқан тарихи орын – Телеграф шоқысы. Тағы бір көрнекті жер — Юлемисте мұражайы, онда көлдің тарихы мен оның табиғи ерекшеліктері туралы танысуға болады. Мұнда балық аулауға, аңшылыққа және көл флорасына арналған экспонаттарды көруге болады. Сондай-ақ, көлде қайықпен және катамаранмен саяхаттауға болады. Онда қайық жалдап, табиғаттың сұлулығын және таза ауаны тамашалай отырып, көлді аралауға болады. Галерея Дереккөздер
Лассе Халльстрём

Ларс Свен Халльстрём – швециялық кинорежиссёр, әрі сценарийші. Үздік режиссура үшін екі рет «Оскар» сыйлығына ұсынылды. Өмірбаяны 1960 жылдардың соңында ол швециялық телевидениеде жұмыс істей бастайды. 1973 жылы режиссёр ретінде алғашқы жұмыстарын шығара бастайды. 1974 және 1982 жылдары арасында ол ABBA тобының отызға жуық әніне бейнеклиптер түсірді. 1977 жылы әйгілі топтың Аустралиядағы гастрольдері туралы мокьюментари жанрындағы ABBA: Фильм кинотуындысын түсіреді. 1985 жылы шыққан Иттік өмірім фильмі халықаралық деңгейде танылып, көп жетістіктерге ие болған соң, Халльстрём Голливудқа көшеді. Енді оның фильмдерінде Джонни Депп, Джуди Денч, Кейт Бланшетт, Тоби Магуайр және басқа да жұлдыздар түсе бастайды. Киножүлделері Дереккөздер
Вилсанди (арал)

Вилсанди — Эстонияның батысындағы арал, аттас Эстония ұлттық саябағының орталығында орналасқан. Географиялық сипаттамасы Аралдың ауданы 9,4 км2 құрайды, бұл Эстониядағы оныншы үлкен арал. Аралдың ұзындығы 6,3 км, ені 3,2 км. Арал екі бөліктен тұрады: Үлкен және Кіші Вилсанди. Екі аралдың арасындағы тар бөлік Вахемер деп аталады. Аралдың жағалау ландшафтысы алуан түрлі. Доломит тасты жағалаулары және жағалық жазық шалғындары бар. Арал жағалауында арша мен қамыс өскен. Үлкен Вилсандидің орталық бөлігінде құрғақ топыраққа тән альвар қарағайлы орманы өседі. Кіші Вилсанди ормандары ылғалдырақ. Жағадан кез келген бағытта шағын аралдарды көруге болады. Ең көркем жерлерінің бірі - аралдың солтүстігінде орналасқан қиыршық тасты Весилоо аралы. Тарихы 1703 жылы голландиялық Иоганн Доллдың кемесі Балтық теңізінде суға батып, Долль ең жақын аралға дейін жетіп, оны «Felsland», яғни жартасты арал деп атады. Ол сонда тұрғылықты қалып және уақыт өте келе Долль фермасы эстон тілінде Tolli talu (ферма), ал Фельсланд Вилсанди деген атпен белгілі болды. Ең алғашқы отбасы аралға 1826 жылы қоныстанды, ал 1896 жылы бұл отбасы Мендер фамилиясын алды. 1860 жылға қарай аралда 18 отбасы өмір сүрді. 1934 жылғы халық санағы Вилсандиде 32 отбасы мен 169 адам негізінен балық аулау есебінен өмір сүрді. 1809 жылы аралда маяк салынды. 1927 жылы Вилсанди мұражайы, ал 1937 жылы туристер үйі ашылды. Арал 1990 жылдардың басында Эстония ұлттық паркінің құрамына кірді және бүгінде мұнда жыл бойы бірнеше адам ғана тұрады. Климаты Вилсанди Эстониядағы теңіздік климатқа ие болғандықтан оның жылдық температура диапазоны Эстонияның басқа бөліктеріне қарағанда әдетте жазы салқынырақ және қысы жұмсақ болады. Вилсанди әдетте Эстонияның жыл бойы күн сәулесінің ең көп түсетін бөлігі болып табылады. Флорасы мен фаунасы Вилсанди аралының флорасы мен фаунасы әртүрлілікке ие. Аралда өсімдіктердің 400-ден астам түрі, соның ішінде сирек кездесетін және ерекше түрлері өседі. Вилсанди сонымен қатар құстардың көптеген түрлерінің отаны болып табылады, оның ішінде әр көктемде осында ұя салатын сақина мойын қаздар. Аралдың айналасындағы суларда жергілікті және қоныс аударатын балықтар, сонымен қатар су және жер үсті жануарларының көптеген түрлері бар. Туризм Вилсанди аралының басты көрікті жері 1809 жылы салынған шамшырақ. Ол бүгінгі күнге дейін өтіп бара жатқан кемелер үшін нұсқаулық ретінде қызмет етеді. Толли туристік кешені мен шамшырақ арасындағы учаскеде айналадағы аралдардың көріністерін ұсынатын бақылау мұнарасы орналасқан. Вильсанди аралының басты көрікті жерлерінің бірі — ЮНЕСКО-ның Бүкіләлемдік мұра тізіміне кіретін Вильсанди ұлттық саябағы. Мұнда туристер шалғындары, көркем жағажайлар мен көне ормандар арқылы серуендей алады. Жаяу серуендеу және велоспорт жолдары әртүрлі пейзаждар арқылы өтіп, қонақтарға аралдың табиғи сұлулығымен толықтай танысуға мүмкіндік береді. Галерея Дереккөздер
SberPay

SberPay — Ресейдің Сбербанк әзірлеген мобильді төлем жүйесі, NFC технологиясын пайдалана отырып, «Мир» төлем жүйесінің карталары арқылы смартфон көмегімен байланыссыз төлем жасауға арналған. Бұл жүйе Google Pay, Samsung Pay, Mi Pay және Mir Pay сияқты қызметтерге ұқсас. Тарихы Қызмет 2020 жылғы 9 шілдеде іске қосылды. SberPay арқылы сатып алуларды онлайн да, офлайн да төлеуге болады. Төлемдер Сбербанк Онлайн қосымшасы арқылы жүзеге асырылады. 2022 жылғы 13 сәуірден бастап қызмет «Мир» карталарымен төлем жасау үшін қолжетімсіз болды. Сбербанк бұл жұмыстың тоқтауын «техникалық серіктестің шешімімен» байланыстырды. 2022 жылғы қарашада Сбербанк SberPay қызметінің жұмысын қалпына келтірді. Дереккөздер Әдебиеттер *
Висла-Одер шабуылы

Висла-Одер стратегиялық шабуылдау операциясы — Қызыл Армияның 1945 жылдың басында Польша мен шығыс Германияның жерінде өткізген аса ірі шабуылы. Үш аптаға созылған бұл шайқас географиялық тұрғыдан Сандомир-Силезия операциясы және Варшава-Познань операциясы болып екіге бөлінеді. 1-ші Украин майданы мен 1-ші Белорус майданы күштері жүзеге асырған бұл шабуыл өте қарқынды жүрді. Тәулігіне жауынгерлер 20–30 шақырым жерді артта қалдырып, жауды Берлин жаққа шегінуге мәжбүрлеген-ді. Нәтижелері Фашистердің 35 дивизиясы толығымен жойылды, 25 дивизияның саптары екі не одан да көп есе қысқарды. неміс офицерлерінің капитуляцияға келуі]] Польшаның мемлекеттік құрылымдары қалпына келтіріле бастады. Кеңес әскерлері Одер өзенінің сол жағасына шығып, немістердің астанасына бағытталған шабуылды жоспарлауға кірісті. Дереккөздер
Юрай Хабделич

Юрай Хабделич (; 17 сәуір немесе 27 қараша 1609 - 27 қараша 1678, Велика Горица маңындағы Старо Чице (қазіргі Хорватия) ) — 27 қараша 1678 ж., Загреб, Габсбург монархиясы) — Хорват жазушысы және барокко дәуірінің лексикографы, жазушы және иезуит діни қызметкері. Өмірбаяны Юрай Хабделич турополь текті отбасынан шыққан. Ол Венада теологияны оқып, онда 1629 жылы иезуит орденіне қабылданды. Грацта философиядан дәріс алып, 1635 жылы Загребке оралып, ұстаздық қызметін бастады. Риека, Вараждин және Загреб қалаларында дәріс берді. 1639-1643 жылдары Трнавада теологияны оқыды. Ол Вараждинде, кейін Юденбургте ұстаздық қызметін жалғастырды, ал 1647–1648 жылдары Трнавада логикадан сабақ берді, философия докторы дәрежесін алды. 1650 жылдан бастап Вараждинде ректор болды, ал 1653 жылдан бастап ол негізінен Загребте жұмыс істеді, онда иезуит колледжінің жетекшісі болды. Ол сондай-ақ Әулие Марк шіркеуінің конфессаторы болды. Ол Загреб мектебін университетке айналдыруға тырысты (1669 жылғы Леопольд I жарлығы). Хабделич 1678 жылы Загребте қайтыс болды. Шығармашылығы Юрай Хабделич прозасы әдебиеттің қазіргі анықтамасына мүлде сәйкес келмесе де, оның шығармалары, әсіресе, қолданатын тіл байлығы жағынан қуатты, тың болды. Ол моральдық-дидактикалық тақырыптарда жазды, оның біріншісі шығармасы 1662 жылы Грацта басылған «Мэридің айнасы» («Зркало Мариянско») болды. Христиандық мораль Хабделичтің әдеби шығармашылығының негізгі тақырыбы. Оның «Сенімді таратуға арналған қасиетті қауым» баспасынан шыққан «Prvi otca našeg Adama greh» («Адам атамыздың алғашқы күнәсі») атты көпшілікке арналған кітабы 1200 беттен тұрады және адамның құлдырауы мен оның күнәға бейімділігін сипаттайды. Ол осы негізгі тақырып арқылы қоғамның барлық салаларын: дворяндарды, қала тұрғындарын, шаруаларды талдап қамтиды. Сол кездегі Хорватияда болған нақты оқиғаларды (Зринский-Франкопандық қастандық немесе Матия Губек бастаған хорват және словен шаруаларының көтерілісі) айта отырып, ол өзін қалыптасқан тәртіпті жақтаушы ретінде көрсетеді. Ол шаруалар көтерілісін «қарапайым халықтың тұрақсыздығынан» және олардың тәртіпсіздікке бейімділігінен, ал қастандықты «ақсүйектердің менмендігімен» байланыстырады. Юрай Хабделич кайкав диалектісінде жазып, өзін қарапайым халық сөзінің білгірі ретінде көрсетті. Сонымен қатар, ол қарапайым, ұятсыз нәрселерге, оның ішінде халық әндеріне қарсы болды, оқырмандарын «ұятсыз, құдайсыз, арам әндерден» бас тартуға шақырды. 1670 жылғы "Dictionar ili reči slovenske" (славян сөздерінің сөздігі) еңбегімен ол хорват әдебиеті мен лингвистика тарихында көрнекті орын алады. Ол арнайы лингвистикалық білімі жоқ болса да хорват-латын сөздігін жазды. Дереккөздер
Владимир Видрич

Владимир Видрич (; 20 сәуір 1875, Загреб — 29 қыркүйек 1909, Врапче Загреб маңы) — Хорват жазушысы, модернизмнің ең көрнекті ақындарының бірі. Өмірбаяны Владимир Видрич Загребте словен текті ауқатты отбасында дүниеге келген. Ол 1895 жылы император Франц Джозефтің Загребке сапарына орай венгр туын өртеген демонстранттар жетекшілерінің бірі болды. Прагада, Грацта және Венада заңгер мамандығы бойынша білім алған. 1903 жылы философия докторы дәрежесін алғаннан кейін ол академиялық мансаппен айналысудан гөрі заңгер болуды жөн көрді. Ол өлең жазуды орта мектепте оқып жүргенде бастады және алғаш рет 1897 жылы Венада жарияланған «Boni mores» поэмасы арқылы танымал болды. Видрич мезгілсіз қайтыс болғанға дейін 40-қа жуық өлең жазды, олардың көпшілігін 1907 жылы «Pjesme» (Өлеңдер) деп аталатын жинағында жарияланды. ихотворений, большинство из которых он самостоятельно опубликовал в своем сборнике 1907 года с простым названием «Pjesme» («Стихи»). Даулы прогрессивті саяси топтармен байланысынан басқа, Видрич өзінің шытырман оқиғалы өмірімен және ақылдылығымен танымал болды. Ол көрнекті шәкірт болды және бүкіл кештерін достарына өлеңдерін өлеңдерін жатқа айтатын болды. 34 жасында түсініксіз жағдайда Загребтің Врапче маңындағы психиатриялық ауруханада қайтыс болды. Шығармашылығы Әдетте, Видричтің поэтикалық атмосферасы белгілі бір көріністен дамиды. Ол күшті визуалды қиялы бар импрессионист болды. Оның «Jutro» («Таң»), «Dva pejzaža» («Екі пейзаж»), «Adieu», «Экс Паннония», «Dva levita» («Екі левита») сияқты өлеңдері бүгін хорват поэзиясының әрбір маңызды антологиясының ажырамас бөлігі болып табылады Ведрич өзінің поэтикалық сөйлеуінде классикалық грек пен римнен романтикалыққа дейінгі стильдерді дәл құрастырылған формаларда, лиризмде және музыкалық өрнекте байланыстырды. Ол ежелгі және славян мифологиясынан, пейзажынан, сондай-ақ әлеуметтік шындықтан шабыттанды. «Перун» поэмасы өмірдің барлық сезімдерін: табиғатқа, әйелдер мен шарапқа деген сүйіспеншілікті, құдайшылдықты, поэтикалық шақыруды жинақтайды. Видрич көптеген өлеңдерін әртүрлі көңіл-күйде жазды. «Бұлт ішінде» поэмасы — бұл поэтикалық бағдарламаның бір түрі, өмірдің ауыртпалығымен адам өзінің ынта-жігерінен де, сенімдерінен де бас тартатынын және сол себепті азап шегетінін түсінудің лирикалық көрінісі. Дереккөздер