kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Альгемайнер Дойчер Нахрихтендинст

Альгемайнер Дойчер Нахрихтендинст (АДН) (Allgemainer Deutscher Nachrich- tendienst GmbH - ADN) - ақпараттык агенттік. . 1946 жылы 10 қазанда бұрынты ГДР-да ақционерлік қоғам ретінде құрылған болатын. Берлинде орналасқан. 1992 жылы мамырында "Эффектен- Шпигель АГ" Дюссельдорфтык компанияның меншігіне өтті. Меншікті тілшілері ГДР газеттерін, радиосы мен теледидарын ішкі және халықаралық ақпараттармен қамтып, шетел агенттіктерінің хабарын береді. Шетелге де хабар таратады. Центрабельд - фото қызметі бар. Мемлекет ішінде 40 мың сөзден аса ақпарат және 35- тей фотосуреттерді таратып; Еуропаның 7 елінін агенттіктеріне ақпарат таратумен қатар, Пренса Латина агенттігіне неміс тілінде 22 мың сөз ақпарат, ал Батыс Еуропаға неміс тілінде 20 мың ақпарат таратады. Арнайы неміс тілінде күнделікті бюллетень шығарумен қатар ағылшын, француз, испан, араб тілдерінде де күнделікті бюллетеньдер шығарады. АДН қызметкерлерінің жалпы саны - 1350 адам. АДН-ның республика аумағында 14 аймақтық бөлімшелері, шетелдерде 40 тілшісі, 62 елде тұрақты тілшілері бар. АДН әлемнің 68 ақпараттық агенттіктерімен және фотоагенттіктерімен бірлесе отырып қызмет жасайды. Еуропа альянсындағы баспасөз агенттігі - ЕААП-ға мүше. Дереккөздер
Ахмет Аляз

Ахмет Аляз (1.1.1977. Түркия, Кахраман-Мараш) - журналист, БАҚ саласының топ- менеджер.. Жолдамамен келіп, ҚазҰУ-ді бітірген (1997). 1997 жылы халықаралық қазақ-түрік газеті - "Қазақстан ZAMAN- да" жауапты хатшы, 2000 жылы наурызынан бас редактордын орынбасары, бас директордың орынбасары, бас директор.Түрік БАҚ-тың Қазақстандағы "ZAMAN" газетінің, "Жихан" информагенттігінің өкілі. Ахмет өз мақалаларымен Қазақстан жәнеТүркия арасындағы достықты нығайтуға зор үлес қосуда. Дереккөздер xxxx "Амазонка" - әйелдерге арналған, ай сайын шығатын қоғамдық-саяси, әдеби-көркем, жарнамалық-ақпараттык иллюстрациялық журнал. . Негізгі тақырыбы - қазіргі заманғы әйелдердің қоғамдық өмірдегі ролі, әйелдер және саясат. Айдарлары: зиялы әйелдерге кеңес, ханымдарға арналтан сән, психологтер кеңесі. 1998 жылыдың қаңтарынан шығады. Бас редакторы - А.Жағанова. Дереккөздер
Амалсыз шарасыз, көру

Амалсыз шарасыз, көру - АҚШ-та телекөрермендерді, бір мезгілде үш бірдей тележүйеден көрсетілетін бағдарламаны немесе жарнамалық хабарларды, кейде тәуелсіз тележүйелер арқылы көруге еріксіз көндіру. . Мысалы ел президентінің сөзін көріп, тыңдау. Дереккөздер
Қали Аманбаев

Қали Аманбаев (1924. Қарағанды облысы, Қарқаралы ауданы) - отандық тележурналистиканы зерттеуші, қоғамдық қайраткер.. Ленинград мұғалімдер институтының (1952), Абай атындағы Қазақ педогогикалық институтын бітірген (1956). Ұлы Отан соғысына қатысқан. Тарих ғылымының кандидаты (1970). Қарағанды теледидар студиясын ұйымдастырып, оның бірінші директоры болды (1958-62). Қарағанды облысы теледидар және радио хабарларын тарату комитетінің төрағасы (1962-75), Қарағанды облысы партия комитетінің ғылым және оқу орындары бөлімінің меңгерушісі (1975- 78), Қазақстан КП облыстық партия комитетінің хатшысы (1978-87) қызметтерін атқарды. 1970 жылы Қазақстанда телехабарлар таратудың қалыптасуы мен дамуы проблемаларына арналған тақырыпта кандидаттық диссертация қорғады. "Действенное средство идеологической работы" ("Идеологиялық жұмыстың пәрменді құралы") кітабының авторы (1981). Қазақ КСР мәдениетіне еңбегі сіңген қызметкер, "КСРО-ның Құрметті радисі" атағын иеленген. Дереккөздер
Рыскүл Аманбекова

Рыскүл Аманбекова (16. 8.1956. Қызылорда облысы Шиелі ауданы) - тележурналист.. ҚазМУ-ді бітірген (1979). ҚазТАГ-та аудармашы. "Лениншіл жас" газетінде тілші (1980). 1990 жылға дейін қазақ КСР ҒА-сы жанындағы "Ғылым" баспасында редактор, 1990 жылы қазақ теледидарында бас редактор, бағдарламалар қызметінің басқарушысы, жаңалықтар қызметінің бас редакторы (корсеть), "Алатау" телеарнасының бағдарламалар қызметінің басқарушысы, 1997 жылы "Хабар" агенттігінің бағдарламалар дирекциясында редактор, аға редактор, бағдарламалар дирекциясыньң бас редакторы және басшысы. Аманбкеова көптеген ғылыми кітаптардың ғылыми редакторы, қазақ теледидарының "Алтын қорында" сақталтан тарих ақтандақтарына арналған бірнеше бағдарламаның "Қыр баласы" (Әлихан Бөкейханов туралы), "Көшке Кемеңгерұлы", "Қазақ газеті", "Дала уәлаяты" газеті" және т.б. авторы. Дереккөздер
Әшірбек Амангелдиев

Әшірбек Амангелдиев (1955) - журналист.. ҚазМУ- ді (1977), БЛКЖО ОК-нің жанындағы ЖКМ-нің журналистика бөлімін бітірген. "Қазақстан пионері" (қазіргі"Ұлан") газетінде тілші, бөлім меңгеру шісі болды. Республикалық "Горизонт" - "Өркен" газетінде редактордын орынбасары және редакторы болып қызмет істеді. "Зерде" журналынын бас редакторы. Дереккөздер
Қасым Аманжол

Қасым Аманжол (11.8.1977.) - тележурналист.. ҚазҰУ-ді (1996), Т.Жүргенов атындындағы Қазақ ұлттық Өнер академиясын бітірген (2006). Еңбек жолын 1998-99 жылдары республикалық "Zaman Қазақстан" газетінде тілшіліктен бастап, 1999 жылы "Алтын бесік" журналында, 1999-2000 жылдары "Жас Алаш" газетінде, 2000-2001 жылдары "Қазақ әдебиеті" газетінде тілші, бөлім меңгерушісі, 2001-2006 жылдары - "Қазақстан" ұлттық телеарнасында теле-комментатор, 2007 жылы "КТК" телеарнасында тележүргізуші, 2007-2008 жылдары - "Жас қазақ" газетінде бас редактордын орынбасары. Қазір "31 арнада" продюссер, тележүргізуші. Қазақстан ұлттық арнасында телекөрермендер арасында аса әйгілілікке ие болған "Шыңның жүзі" пікірталас хабарының авторы. "31 арнадағы" мемлекет өмірінің саяси, әлеуметтік, мәдени қырларын ашуды көксеген "Пікір алаңы" жобасының авторы. Қазақстан Журналистер одағы сыйлығы мен "Серпер" Жастар одағы сыйлығының иегері. Дереккөздер
Мүфти

Мүфти (mufti) — исламда соттың немесе жеке тұлғаның жүгінген мәселесіне шешім шығаруға өкілетті, құқық саласындағы беделді адам. . Мүфти (парсы тілінен – пәтуа, шешім шығарушы) – шариғат заңдары негізінде даулы мәселелерге билік айтып, шешім шығаратын дін басы. Алғашқы Мүфтиді ел басшысының кеңесшісі ретінде Мысырда халиф Омар ІІ тағайындады (717 – 720). Мұсылман мемлекеттерінің іргесі кеңеюіне орай, жаңа құрылған жеке аймақтардың әміршілері Мүфтилерді қызметке тағайындай бастады. Бір мемлекеттің ішінде бірнеше мүфтилік болса, біреуі Бас Мүфти болып тағайындалды. Ол өзге Мүфтилердің шешімін қайта қарай алды. Осман империясында 15 ғасырда Стамбұл Мүфтиі бүкіл мемлекеттің бас Мүфтиі болып, Шайх әл-ислам атағын иеленеді. Ол Сұлтан атынан, оның өкілеттігімен билік жүргізген барлық сұлтандардың, шенеуніктердің сұраныстарына пәтуа шығарып, шариат тұрғысынан олардың іс-әрекеттерінің заңды, заңсыздығы жайлы билік айтты. Имам Ахмад Мүфтидің бойынан табылуға тиісті бес қасиетті атап көрсетті: 1) ниеті дұрыс, иманы толық болу; 2) білімді, парасатты сабырлы болу; 3) табандылық, ақиқатты айту; 4) дарын мен зеректік; 5) адамды тани білу қасиеті. Қазір Қазақстанда Қазақстан мұсылмандары діни бас-қармасының атқарушы органын Бас Мүфти басқарады. Бұл тәрізді шешім шығару үшін Құран мен Хадистерді, сондай-ақ құқықтық оқиғаларды толық білуі қажет. Осман империясында Стамбұлдың мүфтиі мұсылман құқықтық жүйесінің басшысы болған, соттық және діни иерархияның бәрін басқарған. Мұсылман мемлекеттерінде заманауи кодекстердің пайда болуы мүфтилердің беделін айтарлықтай төмендетті, қазіргі кезде олар мұрагерлік, неке және ажырасу тәрізді мәселелермен ғана айналысады. Дереккөздер
I Мұхаммед Аскиа

I Мұхаммед Аскиа (Мұхаммед Tөpe) (Muhammad I Askia; Muhammad Ture) (өлген жылы 2 наурыз 1538 жыл, Гао, Сонгай) — батыс африкандық мемлекет қайраткері және әскери көшбасшы. . 1493 жылы өз ұлы А. Сонниден билікті тартып алған Сонни Бару шариғат заңы бойынша басқарылатын ислам мемлекетін құрды, ресми жазуы – араб жазуы болды. Мықты әкімшілік құрды, 1528 жылы ұлы Аскиа Мұса тақтан тайдырғанша билік басында отырды. Дереккөздер
V Мұхаммед

V Мұхаммед, Сиди Мұхаммед бен Жүсіп ( ;10 тамыз 1909 жыл, Фес, Марокко — 26 ақпан 1961 жыл, Pабат) — Марокконың сұлтаны (1927—57) және королі (1957—61).. Әкесі қаза тапқаннан кейін, Марокконы басқарған француздар оның екі ағасын тысқары қойып, өзін сұлтан етіп тағайындады, өйткені француздар оны көнгіш адам деп есептеді. Билік еткен уақытында ұлттық ниетін ептілікпен жасырып жүрді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде (1939—45) марокколық еврейлерді фашистік басқыншылардан қорғады. 1953 жылы француздар оны 2 жылға жер аударып жіберді, бірақ ұлтшылдар тарапынан жасалған қысым салдарынан оны қайтаруға мәжбүр болды. 1956 жылы Франциядан тәуелсіздік алды, келесі жылы король титулына ие болды. Дереккөздер
Элайджа Мұхаммед

Мұхаммед Элайджа (шын есімі Элайджа Пул) (Muhammad Elijah, Elijah Poole) (7 қазан 1897 жыл, Сандерсвилль, Джорджия штаты, АҚШ — 25 ақпан 1975 жыл, Чикаго, Иллинойс штаты) — афроамерикандық сепаратист, Ислам халқы сектасының басшысы. . Жарты пайдаға жұмыс істейтін шаруаның, бұрынғы құлдың ұлы болған, 1923 жылы Детройтке қоныс аударады. Ислам ұлтының сектасына қосылып, Чикагода оның екінші шіркеуін ашады. 1934 жылы сектаның негізін қалаушы Уолес Д.Фард жоғалып кеткеннен кейін, қозғалысты басқарады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде әскери борышты өтеуден қашуды қолдағаны үшін қамауға алынды, бірақ соғыс аяқталғаннан кейін Қара мұсылмандар ағайынын құруды жалғастырды. Оның афроамерикандықтарды Алла таңдаған халық, ерекше халық деп жариялап, оны үздіксіз бөліп алуды насихаттауы топтағы танымал шәкірті Малкольм Икспен қарым-қатынасты үзуге әкеп соқты. Соңғы жылдары Элайджа көзқарасын жеңілдетті. Дереккөздер
Мухасиби аль

Мухасиби аль (Muhasibi, al-) (781 жыл, Басра — 857 жыл, Бағдат) — сопы маманы. . Бағдат қаласындағы табыскер отбасында өсті. Өз шәкірттеріне өсиет айту арқылы, диалог нысанында жазылған кітаптар арқылы идеясын дамыта отырып, рационалистік дін ілімін әзірледі. Оның негізгі еңбегінде сопылықты төмендету және ішкі талдау пайдасы үшін сырттай құдайға сыйыну туралы мәліметтер айтылады. Өмірінің соңында дінбұзар ретінде қуғындалған, бірақ нәтижесінде ортодоксалдық мұсылман доктринасын қабылдады деп саналған. Дереккөздер
Шыбындар

Шыбындар — кез келген ұшатын жәндік. Этимологияда екіқанатты немесе нағыз шыбынның (екіқанатты) 85 000-ға жуық түрі бар. . Шыбын деп аталынатын басқа жәндіктердің екіқанаттылардан ерекшелігі қанатының құрылымында. Дереккөздер
Шыбыншы торғай

Шыбыншы торғай — жәндіктерді ұшып бара жатқан жерінен ұстап алып жейтін көптеген Торғай құстары; Көне Әлемнің Muscicapidae тұқымдасының 100-ден астам түрі мен Жаңа Әлемнің тиранна-шыбыншы торғайдың (Tyrаnghtae тұқымдасы) 400-ден астам түрі бар. . Сұр түсті шыбыншы торғай (Muscicapastriata) Ескі Әлемде кеңінен танымал. Денесінің ұзындығы 14 см, сұр-қоңыр жолақтары бар. Өзі ұя салатын Шығыс Еуропаның сирек ормандары мен бақшаларынан бастап Азияға дейінгі аумақты мекендейді. Тиранналарға манакиндер, зәйтүн тиранналары (Фебтер), көкторғайлар, титирлер, котингтер және т.б. жатады. Көбінің басы үлкен, аяқтары қысқа және тұмсығы кең болып келеді. Дереккөздер
Шыбынжұт

Шыбынжұт (amanita) (Amanita) — саңырауқұлақ түрі, 100-ге жуық түрі бар, оның ішінде кейбіреуі адамдар үшін улы болып келеді. . Саңырауқұлақтардың ішіндегі ең жойқын түрі – ірі ақ шыбынжұт (A. bispongera, A. ocreata, A. verna және A.virosa), бұл ормандарда жаздың және күздің жауынды күндері кездеседі. Ормандарда жазда немесе ерте күзде кездесетін жасыл немесе қоңыр немесе боз арамқұлақ (A.phalloides) та улы. Жазда жайылымдарда және далаларда кездесетін қызыл шыбынжұт (A. muscaria) та улы, бір кездері оны шыбынға қарсы құрал ретінде пайдаланған. Жеуге жарамды түрлері де бар: цезарь саңырауқұлағы (A.caesarea), қызғылтым шыбынжұт (A. rubescens) және сары-қоңыр шыбынжұт (қалтқы) (A. vaginata). Сондай-ақ қараң.: Саңырауқұлақтың жеміс беретін денесі. Дереккөздер
My Ци

My Ци (Муци Фачан) (Muqi Fachang; Mu-hsi Fa-ch'ang) (13 ғасырда Сычуань провинциясында қызмет еткен, Қытай) — қытайлық Чань (Дзэн) мектебінің буддалық суретшісі. . Оңтүстік Сун (1127-1279) династиясы билік еткен заманның соңына таман Ханчжоу маңындағы монастырьға қашты. Әртүрлі сюжеттерді салды, оның ішінде пейзаж, гүл, натюрморт және ортодоксалдық иконографиялық сюжеттері бар. My Циге тиесілі ең танымал суреттер «Шесть деревьев хурмы» және жан-жағы маймылдар мен тырналардың шиыршықтарынан көмкерілген ақ Гуань-инь киімi бейнеленген триптих. Суреттер стилімен және сюжетімен ерекшеленеді, бірақ жылдам елес сезімі мен мықты қолмен тушьті кеңінен және жандандыра жаққанын көреміз. Оның Чань тақырыбындағы суреттерін Жапония бірнеше мәрте көшірген болатын. Дереккөздер
Азап шегуші

Азап шегуші (martyr) — діни сенімді ауыстырудың орнына ерікті түрде өлімді таңдайтын адам. . Азап шегіп өлуге дайын болу ежелгі иудаизмнің, әсіресе, Маккавей дәуірінің жақтаушыларының ұжымдық идеалы болды; бұл идеалдың маңыздылығы қазіргі кезге дейін сақталған. Католицизм азап шегушілердің қайғы-қасіретін олардың дінге берілгендігін сынау ретінде қарастырады. Көптеген ерте христиандық әулиелер рим императорлары қудалағаннан кейін осындай азап шегуге барған. Азап шегушілердің әулиелер қатарына қосылуы үшін керемет әрекет жасаудың қажеті болмады. Исламда діншілдердің екі тобы азап шегушілер бола алады: Джихад кезінде өлтірілген және әділетсіз өлтірілген адамдар. Буддизмде Ботхисаттва азап шегуші ретінде қарастырылады, өйткені басқалардың қайғы-қасіретін жеңілдету үшін олар көңіл көтеруден ерікті түрде бас тартады. Дереккөздер
Ақ шық

Ақ шық (милдью) (mildew) — жіп тәрізді өрмектен (қараң. Мицелий) және әртүрлі Саңырауқұлақтардың төменгі бөлігінен құралған қабат. . Маталармен, талшықтармен, былғары бұйымдармен және өсімдіктермен қоректеніп, көбейіп, сол жерлерде өседі. Жалған және нағыз ақ шық – өсімдіктің көптеген түрлерін зақымдайтын ауру. Дереккөздер
Ақ құрттар

Ақ құрттар (mealybug) (Pseudococcida) — Homoptera отрядының жәндіктер тұқымдасы. . Денесі крахмалға ұқсас жабысқақ ақ қабатпен көмкерілген. Аналығының дене ұзындығы 1 см дейін. Қозғалмалы дернәсілдері жапырақ, әсіресе, цитрус жапырақтарының түтіктеріне және төменгі жағына жиналады. Еркектерінің дамыған екі қанаты бар, олар ұша алады. Қарапайым түрлері — жүзімді (Pseudococcus citri) және цитрусты (P. gahani) ақ құрттар. Дереккөздер
Жапондық мушмула

Жапон мушмуласы ) (Eriobotrya japonica) — алма ағашына және бірқалыпты аймақтың басқа да танымал жеміс ағаштарына ұқсас раушангүлділep тұқымдасының субтропикалық мәңгі жасыл ағашы. . Бұл шағын ағаштарды (әдетте, 10 м төмен) көбіне Ағаштар қатары тәрізді бақшаларда және саябақтарда өсіреді. Хош иісті ақ гүлдердің тығыз гүл шоғыры жапырақ қуыстарының жан-жағында пайда болады. Ұсақ сары-қызыл сары жемістердің жағымды қышқыл дәмі бар; оны піскен күйінде де, бұқтырып та жейді, желе немесе ликер дайындайды. Көптеген субтропикалық аймақтарда локваны коммерциялық мақсатта өсіреді, бірақ өсіру аумағы, әдетте, шағын болады. Дереккөздер
Мфикейн

Мфикейн (Mfecane) — 19 ғасырдың басында Зулустар мен басқа Нгулиндердің соғыстары мен мәжбүрлі түрде қоныс аударуы, бұл Оңтүстік және Орталық Африканың демографиялық, әлеуметтік және саяси белгілерін өзгерткен. . Оған Чаки басқарған зулус әскери одағының көтерілуі әсер етті, бұл көтеріліс құрғақшылық, әлеуметтік тәртіпсіздік және сауда бәсекелесінің негізінде пайда болған. Этникалық күрес өрши түсті, соның салдарынан босқындардың саны, сондай-ақ басуто, газа, Ндебеле және Свази халықтарының жаңа корольдіктері пайда болды. Дереккөздер
Сабын операсы

Мыльная опера (soap opera) — құрамында тұрақты актерлері бар, сюжеттік желісі жалғасқан, кейіпкерлердің өзара қарым-қатынасы шиеленіскен, радиодан немесе теледидардан берілетін драмалық хикая, мелодрамалық немесе сентименталды стильде баяндалады. . Термин сабын және жуу құралдарын өндірушілердің арқасында пайда болды, олар бастапқыда радиодағы осы тектес бағдарламаларды қаржылдандырды. Сабынды операсы 1930 жылдары пайда болды, алғашында бұл радиодан берілетін 15 минуттық хикая болса, 1950 жылдардың басында теледидардан жарты сағаттан, кейін сағаттап берілетін болды. Әдетте, Сабынды операсы күндізгі уақытта үй шаруасындағы әйелдердің бағдарыны қарай беріледі. Бастапқыда онда орта топты адамдардың өмірі баяндалса, 1970 жылдарға таман олардың мазмұны кеңейген, кейіпкерлер мен қақтығыстардың көп бөлігін қамти бастады, сондай-ақ сексуалды еркіндіктің жоғарғы деңгейіне қол жеткізді. 1980 жылдары Сабынды операсы кешкі уақытта беріле (мысалы, Даллас және Династия) бастады. Сондай-ақ қараң.: К. Морс; И.Филлипс. Дереккөздер
Бұлшық ет дистрофиясы

Бұлшық ет дистрофиясы (muscular dystrophy) — бұлшық еттерінің әлсізденуін күшейте түсетін тұқым қуалайтын ауру.. Бұлшық ет тіні бұзылады, қалпына келе алмайды және орнын дәнекер ұлпа мен май басады. Нақты емі жоқ. Физиотерапия, бандаж және түзету хирургиясы жеңілдік береді. Дюшенн бұлшықет дистрофиясымен еркектер ғана ауырады. Белгілері, оның ішінде жиі құлап қалу және тұратын кезде қиналу ұлдарда 3-7 жасында басталады; бұлшық еттердің әлсізденуі аяқтан қолға көшеді, содан кейін бауыр етіне қарай көшеді. Әдетте, өкпе инфекциясынан немесе тыныстың жетіспеуі себебінен 20 жасқа дейін қаза табуы мүмкін. Кемістігі бар ген тасымалдаушы әйелде және еркек жынысының тұқымында анықталуы мүмкін. Бекер дистрофиясы да жыныспен байланысты, ол анағұрлым ауыр болады әрі кейінірек басталады. Пациенттердің жүруге қабілеті болады және әдетте, 30-40 жасқа дейін өмір сүреді. Миотонды бұлшық ет дистрофиясы екі жыныстың ересек адамдарын зақымдайды, миотония мен бұлшық ет әлсіздігі катаракта, қасқабастану және жыныс бездерінің атрофиясымен бірге екі-үш жыл кейін пайда болуы мүмкін. Белдегі бұлшық еттің дистрофиясы екі жыныстың да жамбас немесе иығына әсер етеді. Иық-жауырын-бет миопатиясы балалық шағында немесе жасөспірім шағында басталады, екі жыныста да пайда болуы мүмкін; қолды көтерудің алғашқы қиындығынан кейін аяқ және жамбас бұлшық еттері зақымдануы мүмкін; беттегі негізгі әсері – көзді жабудың қиындығында. Өмір сүру ұзақтығы қалыпты. Дереккөздер
Бұлшық ет ісігі

Бұлшық ет ісігі (muscle tumour) — бұлшық еттегі тканнің ауытқушылықпен өсуі немесе бұлшық ет тканінде ісіктің дамуы. . Негізгі үш түрі бар: лейомиомалар — тегіс бұлшық еттегі ісіктер, әсіресе, жатырда, сондай-ақ асқорыту, несеп және әйелдердің жыныстық жүйесінде жиі пайда болады. Ісіктің жартысы қатерлі болуы мүмкін, бірақ, әдетте, ол жайылмайды немесе сауығып кетеді. Рабдомиомалар көбіне жүрек бұлшық етінде пайда болады. Кейбір түрлері жайылуы мүмкін, олар тканнің шегінде қалуы мүмкін немесе диффузды түрде жайылуы мүмкін және оны жою қиын. Тегіс бұлшық ет пен тарамдалған бұлшық еттерді зақымдайтын рабдомиомалар көбіне қатерлі болады және қатты ұлғаюы мүмкін. Рабдомиосаркомдар өте сирек кездеседі, олардың кейбір түрлері қаңқа бұлшық еттерінде, әдетте, аяғында немесе қолында пайда болады әрі аса қатерлі. Дереккөздер
Жүгіртпе

Жүгіртпе (mouse) — пайдаланушының графикалық интерфейсі бар сандық компьютермен өзара әрекет етуге арналған электр механикалық қолмен жұмыс істейтін құрылғы. . Компьютер экранындағы курсордың қалпын өзгерту үшін жүгіртпені тегіс жазықтықтың үстінде ауыстыруға болады. Сонымен бірге, әрекеттердің жартысы жүгіртпеде орналасқан түймешелермен орындалады. Оның көмегімен мәтінді бөліп алуға, бағдарламаны іске қосуға, компьютердің экранындағы барлық мүмкін элементтердің орнын ауыстыруға болады. Жүгіртпемен «сыртылдатуға» («щёлкать»), яғни, түймешені басып не болмаса көшіруге болады (жүгіртпенің бір түймешесін басып тұрып, объектіні көшіруге болады). Дереккөздер
Күшәламен улану

Күшәламен улану — пестицидтің, химия терапевтік препараттың және т.б. құрамына енетін күшаланың зиянды әсері, әсіресе Инсектицидтің әсерінің нәтижесінде болады. . Күшәлаға төзімділігі әртүрлі. Күшәла басқа элементтермен байланысып, жасушалық метаболизмге әсер етеді деп болжанады. Күшәламен қатты улану кезінде циркуляторлық коллапспен бірге жүрек айну, іш ауруы тәрізді белгілері байқалады. Арсин газының қатты әсері қанның қызыл жасушаларын бүлдіреді және бүйректі зақымдайды; созылмалы уланудың салдарынан әлсіздік, терінің зақымдануы, қан аздық және жүйке жүйесінің бұзылуы туындайды. Зәрде, шашта немесе тырнақта күшәланың болуы диагноз қоюға негіз болады. Емдеу кезінде асқазанды тазартады, антидот — димеркапрол жылдам енгізіледі. Дереккөздер
Мьей

Мьей (Мергуи) (Mergui Archipelago) — Мьянманың оңтүстік-шығысындағы Андаман теңізіндегі 200-ден астам аралы бар архипелаг. . Ең үлкен арал – архипелагтың солтүстігінің аяғында орналасқан — Мали (Тавой). Өзге де ірі аралдары – Кадан (Кинг), Тайотеданджи (Элфинстоун), Даун (Росс), Сагантит (Селлор), Бентинк, Летсок-ав (Домель), Кетайин(Конмо), Ланби (Салливан аралы) және Задекале (Сент-Мэтью). Аралдарда тау мен нулы ормандар көп, онда көбіне селунгтер мекен етеді. Дереккөздер
Мьёлльнир

Мьёлльнир (Mjollnir) — скандинав мифологиясындағы Тордың құдіреттілігін білдіретін тоқпағы. . Ергежейлілер жасап берген тоқпақ Тораны қару ретінде де, сыйқыр құралы ретінде де ешқашан жарға жыққан емес. Оның көптеген сыйқырлық қасиеттері болатын, тіпті, Тора оны тастап кетсе де, ол Тораның қолына қайта оралған. Тоқпақты алып Трюм ұрлап кеткен, оны қайтару үшін ол Фрейяның қолын сұраған болатын. Фрейя Трюмға тұрмысқа шығудан бас тартқан соң, Тор Фрея болып киініп, тоқпаққа ие болды, сөйтіп, Трюмді де, қалған алыптарды да өлтіреді. Дереккөздер
Мьёса

Мьёса (Mjosa, Lake) — Норвегияның оңтүстік-шығысындағы көл. . Ослоның солтүстігіне қарай, Гудбрансдаль аңғарының оңтүстігіне қарай орналасқан. Мемлекеттегі ең ірі көл, ЛОГЕН өзенін (солтүстік жақтан Мьёсаға келіп құяды) Ворма — Гломма (Мьёсаның оңтүстігіне қарай) өзен жүйесімен байланыстырады. Ауданы: 368 шаршы шақырым, ұзындығы 100 км, ені 1,6—14 км. Жағалаудағы ең ірі қалалар — солтүстік жағалауындағы Лиллехаммер және шығысындағы Хамар. Дереккөздер
Мьюз

Мьюз — тұрғын үйлердің артына, әсіресе 17-18 ғасырларда Лондонда салынған тұрғын үй ғимараттары бар атқора және күйме қоралар қатары. . Британиядағы күйме сарайларының көбі уақыт өте келе тұрғын үйге айналды. Бұл Лондонда бұрынғы корольдік аушы құстарды түлеген (түлеуді олар «мью» деп атаған) кезде ұстайтын жерге салынғандықтан корольдік атқора осындай атауға ие. Дереккөздер
Стен Мьюзиал

Мьюзиал Стенли Фрэнк (Musial, Stan(ley Frank)) (туған жылы 21 қараша 1920 жыл, Донор, Пенсильвания шт., АҚШ) — американдық бейсболшы. . Өзінің спорттық мансабы кезеңінде Мьюзиал «Сент-Луис Кардинале» командасында (1941-63) ғана ойнады, алғашында питчерден бастаған, бірақ содан кейін аутфилдер болды, соңында бірінші базаның ойыншысына айналды. Солақай Бэтгер үздік хиттердің бірі болды. Бейсболдағы өз мансабында 3630 соққы, 1949 жүгіріс жасады, ал соққышы ретінде ойын саны жағынан Тай Коббаны ғана алға шығарады. 1951 соққы жасады, нәтижесінде базаны алады, бұл спорт тарихындағы төртінші нәтиже болды, бірнеше базаны бірден алған оның соққылар саны 1477 болды, бұл нәтижені кейін Х.Аарон ғана жаңартты. Алаңдағы тамаша әрекеттерімен үлкен танымалдылыққа ие болды және өзі ойынды тастағаннан кейін «Кардинале» командасының басшысы болды. Дереккөздер
Джон Мьюр

Джон Мьюр (ағылш. John Muir; 21 сәуір 1838 жыл, Дунбар, Шығыс Лотиан, Шотландия – 24 желтоқсан 1914 жыл, Лос Анжелес, Калифорния, АҚШ) — американдық табиғат зерттеушісі әрі табиғатты қорғау үшін күрескен адам. . 1849 жылы отбасымен бірге Шотландиядан Висконсинге көшіп кеткен. 1867 жылы белгілі бір оқиға оның өнеркәсіптік мансаптан бас тартып, өзін табиғатқа арнауына мәжбүрледі. Қызметін 1876 жылы федералды орман полициясы мекемесінен бастады. Оның мақалалары көпшіліктің пікірін Г.Кливлендтің «Ұлттық орман қорын құру туралы» жобасының пайдасына көндірді және Т.Рузвельттің табиғатты қорғау бағдарламасына ықпалын тигізді. Секвойев және ЙосемитТ ұлттық саябағын (1890) құруда орасан зор рөл атқарды. Сьерра клубтың негізін қалаушы әрі алғашқы президенті (1892-1914) болды. 1908 жылы АҚШ үкіметі Калифорниядағы Марин герцогствосында «Мьюр орманы» ұлттық ескерткішінің негізін қалады. Дереккөздер
Грег Мэддакс

Мэддакс Грег (толық атауы Грегори Адан Мэддакс) (Maddux, Greg; Gregoiy Alan Maddux) (14 сәуір 1966 жыл, Сан-Анджело, Техас, АҚШ) — американдық бейсболшы. . Мэддакс орта мектепте жүргенде-ақ питчер болды, кейін «Чикаго Кабс» командасында (1986—92) ойнады. 1993 жылы еркін агент ретінде «Атланта Брейвес» командасына өтіп, 1995 жылы болған Дүниежүзілік жарыста осы команданы жеңіске жетеледі. Ғажап сабырлылығымен әрі қисындылығымен, іс-әрекеттерінің нақтылығымен танымал Мэддакс 4 жыл қатарынан (1992-95) Си Янга жүлдесін жеңіп алған бірден-бір питчер. Дереккөздер
Инкриз Мэзер

Инкриз Мэзер (Increase Mather) (21 маусым 1639 жыл, Дорчестер, Массачусетс-Бей колониясы — 23 тамыз 1723 жыл, Бостон) — американдық пуритандардың басшысы. . Пуритандық әулиенің ұлы, Гарвард колледжінде және Дублиндегі Тринити колледжінде оқыды. Жаңа Англияға оралып, бостондық Норт-Черч (1661—1723) шіркеуінде дін қызметшісі болып қызмет етті. Ұлы Коттон Мэзермен бірге Массачусетстің атағы әйгілі емес губернаторы Э.Андросты орнынан түсіріп, 1691 жылы колония үшін жаңа ерекше құқықтарға қол жеткізді. Гарвард колледжінің президенті болды (1685-1701). Оның шығармаларының арасында «Суд совести по делу о вселений злых духов в людей» (1693) атты кітабы бар, бұл Салем процестерінің тоқтауына әсер етті. Дереккөздер
Коттон Мэзер

Коттон Мэзер (Cotton Mather) (12 ақпан 1663 жыл, Бостон, Массачусетс-Бей колониясы — 13 ақпан 1728 жыл, сол жерде) — американдық пуритандардың көшбасшысы. . Инкриз Мэзердің ұлы, Гарвард университетінде магистр дәрежесін алды, 1685 жылы конгрегационист дін қызметкері мәртебесіне ие болады, бұдан кейін бостондық Норт-Черч (1685-1723) шіркеуінде әкесінің көмекшісі болды. Массачусетстің атағы әйгілі емес ағылшын губернаторы Э.Андросты қуғындауға ықпал етті (1689). Оның сыйқырлық тақырыбына жазылған шығармалары Салем процестеріне әкеп соққан истерияны реттеді, ол бұл процестерді мақұлдамады, «аруақтық дәйектемелерді» қолдануға қарсы күресті. Оның анағұрлым танымал шығармалары: «Христианское величие Америки» (1702), «Историю церкви Новой Англии» және «Дневник» (1711 — 12). «Любопытная Америка» шығармасының арқасында Мэзер Лондондық Корольдік қоғамның мүшесі болды. Шешек ауруына қарсы вакцинация салуды қолдағандардың алғашқысы болды. Дереккөздер
Мэй Веньдин

Мэй Веньдин (; 1633 жыл, Сюаньчэн, Аньхой провинциясы, Қытай – 1721 жыл, Қытай) — қытай жазушысы, астрономия және математика кітаптарының авторы. . Оның кітаптарында қытай және шығыс ғылыми мәліметтер біріктірілген. «Лисюэ ивень» («Исследование математической астрономии»; 1701) атты салыстырмалы еңбегінде Мэй қытай мәліметтерінің тарихи құрылымында жаңа еуропалық мәліметтерге орын табуға тырысты. «Цзихэ бубянь» («Дополнения к геометрии») еңбегінде дәстүрлі қытай әдісімен дұрыс және бұрыс көп қырлы дененің көлемі мен салыстырмалы өлшемдерін есептеді. Мэн дәстүрлі қытай математикасына деген сенімнің орнауына көмектесті. 1723 жылы «Лисуань куаньшу» атты оның шығармаларының жалпы жинағы жарияланды. Дереккөздер
Мэйдзи конституциясы

Мэйдзи конституциясы (Meiji Constitution) — 1890-1947 жылдар аралығындағы Жапония конституциясы. . Мэйдзи жаңғыртуынан кейін (1868) Жапония басшылығы Жапонияны іс-әрекет істей алатын, батыс құндылықтары бар заманауи халық әрі жеке билігі сақталған мемлекет ретінде көрсететін конституция жасауға ұмтылды. Соңғы құжатта сайланатын төменгі палатадан және император тағайындайтын премьер-министрі бар министрлер кабинетінен тұратын екі палаталы парламент (Дайет) құру көзделген. Император әскер мен флоттың бас қолбасшысы болды. Конституция қабылданғанға дейін құрылған, Мэйдзи (Гэнро) лидерлерінен жасақталған жасырын кеңес императорға кеңес беріп, нақты билікті орындап отырды. Шектеулі сайлау құқығы сайлаушылар тобындағы ер адамдарды 50%-ға дейінгі төмендетті, 25 жыл ішінде бұл біртіндеп жеңілдеді де, сайлау құқығы барлық ер адамдарға берілді. 1920 жылдары саяси партиялардың құқықтары шектеулі болды, бірақ 1930 жылдары әскери адамдар конституцияны бұзбай, басшылық етті. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Мэйдзи конституциясының орнына АҚШ-та мақұлданған конституциясы қабылданды, онда «егеменді билік халыққа тиесілі» деп жазылған. Сондай-ақ қараң.: Ито Хиробуми. Дереккөздер
Мэйдзи дәуірі

Мэйдзи дәуірі ( мэйдзи дзидай) (1868—1912) — жапон тарихында Мэйдзидің таққа отырған кезеңінен қайтыс болған кезеңіне дейінгі аралық.. Бұл жылдам даму және батыстану дәуірі болды. Феодалдық иелік жойылды, орнына префектура орнады, Даймё мен Самурайлар ерекше құқықтарынан айрылды. Самурайлардың көбі бұндай өзгерістерге наразы болып, бірнеше рет бүлік шығарды, соның ішіндегі ең ірісі Сайго Такамори көтерілісі болды. Орталық билікті нығайту үшін жалпыға бірдей әскери борыш негізінде ұлттық әскер құрылды. Ауыл шаруашылығына салық салудың жаңа жүйесі мен ондық ақша жүйесі енгізілді. Экономиканы дамыту үшін тоқыма өнеркәсібі көмек көрсетті, теміржол және құрыш құятан зауыт салынды, кеме қатынасы дамыды. Мектеп реформасы жүргізілді және міндетті бастауыш білім енгізілді. 1912 жылы Мэйдзи жаңғыртуы деп аталған реформа қозғалысы кеңейтілді: батыс державаларымен жасалған тең құқылы емес шарттар қайта қарастырылды, мемлекеттің экономикасы дамыды, ал оның әскери қуатын Батыс мойындады. Тағы қараңыз *Император серті *Мэйдзи конституциясы Дереккөздер
Натаниель Мэйкон

Мэйкон Натаниэл (Macon, Nathaniel) (17 желтоқсан 1758 жыл, Эджкоумб, Солтүстік Каролина штаты, АҚШ — 29 маусым 1837 жыл, Уоррен графствосы, Солтүстік Каролина, АҚШ) — американдық саясаткер. . Тәуелсіздік үшін күреске қатысқан, Солтүстік Каролина (1781-85) штатының заң округында қызмет еткен. АҚШ өкілдерінің палатасына сайланып (1791-1815), оның спикері (1801-07) болды, Антифедералистер фракциясын басқарады. Сенатта (1815—28) Штат құқығын қолдауды жалғастырды және орталық биліктің нығаюына қарсы шықты. Дереккөздер
Macy’s

Мэйси (Масу & Со. толық атауы R.H. Масу & Co., Inc.) — АҚШ-тағы Әмбебап дүкендерінің ірі желісі. . Оның негізгі сауда орны - Нью-Йорктегі Хералд-сквер кварталын түгел дерлік алып жатқан 11-қабатты дүкен, бірнеше жылдар бойы мемлекеттегі бірыңғай тауарлар жиынтығы бар ірі дүкен болды. Роуланд Х.Мэйси (1822—1877 жылдары) өз ісін 1858 жылы ашты; оның қызыл жұлдыз бейнесіндегі сауда белгісі өзінде болған дене әшекейінің (татуировка) көшірмесі болып табылады. Страус отбасы 1887 жылы компания акциясының бір бөлігін сатып алады, 1896 жылы толық бақылау орнатады, бүкіл мемлекетке дүкеннің филалдарын салып кәсіпкерлікті кеңейтеді. 1992 жылы банкротқа ұшыраған «Мэйси» 1994 жылы Federated Department Stores, Inc. бірігуге келіседі. Дереккөздер
Джеймс Мюррей Мэйсон

Мэйсон Джеймс Мюррей (Mason, James Murray) (3 қараша 1798 жыл, Фэйрфакс графствосы, Вирджиния штаты, АҚШ — 28 сәуір 1871 жыл, Александрия) — американдық саясаткер. . Дж.Мэйсонның немересі; 1820 жылдан бастап туған штаты Вирджинияда құқықпен айналысқан. Штаттың заң органдарында (1826,1828—32) қызмет етті, АҚШ Өкілдерінің палатасында және АҚШ Сенатында (1847-61) мәжілісмен болды. Бөлінуді жақтаушы, 1861 жылы Сенаттан кетеді. Англиядағы Конфедерация тағайындаған комиссионер теңізде «Трент» кемесінің бортында Дж.Слайделл екеуін ұстап алып, екі айға абақтыға (Трента ісіІ) жабылады. 1862 жылы босап шыққан соң, 1865 жылға дейін Англияда қалады, бірақ Конфедерация ісінің қолдауына қол жеткізе алмай кетеді. Дереккөздер
Джордж Мейсон

Мэйсон Джордж (Mason, George) (1725 жыл, Фэйрфакс графствосы, Вирджиния штаты, АҚШ — 7 қазан 1792 жыл, сол жерде) — тәуелсіздік үшін күрес дәуіріндегі американдық мемлекеттік қайраткер. . Үлкен плантацияның иегері, Батыс отарларының экспансиясына белсенді түрде көмек көрсетті. 1774 жыл[[ы көршісі [[Дж.Вашингтонға ағылшын тауарларын шетқақпайлауға шақырған «Фэйрфакс резолюциясы» жобасын (1774) жазуға көмектеседі. 1776 жылы Вирджиния штатының конституция жобасы мен Вирджиния құқықтарының декларациясын жазады, бұл Т.Джефферсонға қатты әсер етеді және үлгі ретінде басқа штаттарға қатысты қолданылады. Вирджиния Делегаттары палатасының мүшесі (1776-88) болған Мэйсон Конституциялық Конвентке қатысады, бірақ АҚШ Конституциясына қол қоймайды, өйткені, орталық билік оны орасан зор және айқын емес үкіметке бөліп тұр деп санады. Дереккөздер
Мэйсон-Диксон сызығы

Мэйсон-Диксон сызығы (Mason-Dixon Line) — бастапқыда Мэриленд пен Пенсильванияның арасындағы шекара болған. . Пенсильвания отарының иегерлері «пендердің» және Мэриленд отарының иегерлері «балтиморлықтардың» жер үлесі арасындағы шекараны анықтау үшін 1765-68 жылдары Ч.Мэйсон мен Дж.Диксон өлшеген 223-миль (375 километр) сызық. Бұл термин алғаш рет Конгресс дебатында қолданылған, ол Конгресс Оңтүстіктің құл иеленген штаттары мен Солтүстіктің еркін штаттары арасындағы бөлу сызығын сипаттау үшін Миссурий мәмілесіне (1820) әкеп соқты. Солтүстік пен Оңтүстік арасындағы айырмашылықты бейнелі түрде көрсету үшін әлі күнге дейін қолданылады. Дереккөздер
Джон Мэйсфилд

Мэйсфилд Джон (Masefield, John) (1 маусым 1878 жыл, Ледбери, Херефорд, Англия — 12 мамыр 1967 жыл, Абингтон маңы, Беркшир) — ағылшын ақыны. . Жас шағында моряк болған, кейін Лондонға көшпес бұрын, бірнеше жыл бойы АҚШ-та өмір сүрген.«Морские баллады» (1902, оның құрамына «Морская болезнь» және «Корабельные грузы» өлеңдері енді) атты теңіз өлеңдерінің және «Вечное милосердие» (1911) атты ұзақ поэмасының арқасында танымал болды. Поэмасында 20 ғасырдың ағылшын поэзиясында әлі күнге дейін қолданылмаған дөрекі ауызекі сөздер болды. 1930 жылдары лауреат ақын болды, осыдан кейін оның поэзиясы анағұрлым сыпайырақ бола бастады. Сондай-ақ, балаларға арнап қызықты романдар, ескертпелер және кітаптар жазған. Дереккөздер
Генри Мэйхью

Мэйхью Генри (Mayhew, Henry) (1812 жыл, Лондон — 25 шілде 1887 жыл, сол жерде) — ағылшын журналисті әрі әлеуметтанушысы. . Юриспруденцияны оқыған, алайда көп ұзамай журналистикаға келеді. 1841 жылы ПАНЧ атты аса табысты журналдың негізін қалайды. Жарқын әрі жан-жақты жазушы, «Лондонские рабочие и лондонские бедняки» (1851—62) еңбегімен анағұрлым танымал, онда Ч.ДИККЕНС пен басқа да жазушыларға әсер еткен Лондон ауданындағы жұмысшылардың бейнесі бейнеленеді. Пьеса, фарс, ертегі және романдар жазған, кейбіреуін ағасы Август Септимус Мэйхьюмен (1826-75) бірігіп жазған. Дереккөздер
Мэй Цзюечэн

Мэй Цзюечэн (Mei Juecheng) (19 мамыр 1681 жыл, Сюаньчэн, Аньхуй провинциясы, Қытай — 20 қараша 1763 жыл, Қытай), қытай математигі және астрономы. . Математиканы атасы Мэй Веньдинадан үйренеді. 1713 жылы Менгянгчжаеде (батыс және қытай ғылыми мәліметтерін біріктіру жөніндегі император кеңесінде) «Люли юаньюань» («Ключ математических гармоний и астрономии»; 1723) кітабының бас редакторларының бірі ретінде жұмыс істей бастады. Қытай авторлары ғана жазған бұл кітап ертеректе болған қысқа иезуит-қытай оқулықтарында еуропалықтарға телінетін көптеген жаңалықтарды қытай ғалымдары ашты деп көрсеткен. Батыс алгебраны зерттеу Мэйдің жоғалып кетті деген әдістері Сун (920-1279) және Юань (1206-1368) династиясы дәуірінен басталған қытай математикалық еңбектерінің мұқамын анықтау тілегіне әкеп соқты; бұл батыс ғылымының Қытайда пайда болды дегеніне әкелді. Қазір бұл теория аса дақпыртты теория деп есептеледі, соған қарамастан Мэйдің пікірі дәстүрлі қытай математикасына деген қызығушылықты оятты және бірнеше онжылдар бойы оған үлкен ықпалын тигізді. Дереккөздер
Томас Мэлори

Мэлори Томас (Malory, Sir Thomas) (шамамен 1470 жылы өмір сүрді) — сэр, ағылшындық «Смерти короля Артура» еңбегінің авторы. . Тіпті, 16 ғасырда оның пайда болу тегі белгісіз болып саналған, бірнеше рет абақтыға қамалған валлий және рыцарь болған. «Смерть короля Артура» (1470 жылы аяқталған) туындысы ағылшын прозасындағы АРТУР АҢЫЗДАРЫН алғаш рет еске түсірді. Француз романдарына негізделсе де, ол достықты құртатын куртуаз махаббаты мен сүйіспеншілік қақтығыстарына емес, көбіне рыцарлық бауырмалдыққа аса назар аудару жағынан ерекшеленеді. Бірден-бір қолжазбасын 1485 жылы Уильям Кекстон жариялаған болатын. Дереккөздер
Мэн (штат)

Мэн — АҚШ-тың солтүстік батысындағы штат, халық саны - 1 274 923 адам (2000), Жаңа Англия штаттарының бірі. Атлант мұхитының жағалауында орналасқан, Канадамен және Нью-Хэмпширмен шекаралас. Ауданы 85 801 шаршы шақырым. Астанасы — Огаста. Штат Аппалачимен қиылысады, ең жоғарғы нүктесі 1606 м (Катадин қаласы) осы жерде. Жергілікті ойпаттарында көлдер мен аңғарлар көп, Атлант жағалауында көрікті құз-жарлар бар. Алғашқы қоныстанушылар алгонкин үндістері болған. Еуропалықтар өзен аңғарларынан және жағалауларынан пенобскот және пассамакодди тайпаларын анықтады. , 1829–1832 жылдары тұрғызылды]] 1603 жылы француздар Мэнді Акадия провинциясының құрамына енгізді, 1606 жылы ағылшындар бұл жерлерді Плимут компаниясының территориясы деп жариялады. 17 ғасырда ағылшындар мұнда сирек кездесетін мекеннің негізін қалады, бүкіл аймақ 1763 жылы Батыс Канада ағылшын отарына айналғанға дейін ағылшындар мен француздар арасындағы жанжалдардың аймағына айналды. Мэн 1652 жылдан бастап Массачусетс отарының округы болды. 1820 жылы Миссурий мәмілесіСІ бойынша АҚШ-тың 23-ші штаты болды. 1842 жылы Канада екеуінің арасына шекара қойылды. 19 ғасырдағы Азаматтық соғыс пен Өнеркәсіптік төңкеріс Мэндегі капиталдар мен жұмыс күшінің жылыстауына ықпалын тигізді. кеме зауыты.]] 20 ғасырда төменгі қарқынмен болса да, әсіресе, оңтүстік батыстағы көмір қазатын аудандарда экономика дамып жатты. Экономикасы ауыл шаруашылығына және пайдалы қазбаларды шығаруға негізделген. Негізгі өнім – қаңылтыр, орман материалдары, картоп және шаян. Сондай-ақ туризмнің де маңызы зор. ұшағы Портланд халықаралық джетпортында.]] Галерея Дереккөздер
Мэн о'Уор

Мэн о'Уор (Man o’War) (1917 жылы туған) — американдық таза қанды жүйрік айғыр.. Екі маусым ішінде (1919-1920) Пикнесс пен Бельмонт стейкстерін қоса алғанда 21 бәйгенің 20-сын жеңіп алды. (Кентукки-дербиге қатысқан жоқ.) Одан Үш тәждің (1937) жеңімпазы Уор Адмирал тәрізді 64 жүйрік айғыр туды. 1950 жылы Асошиэйтед Пресс Мэн о'Уорді XX ғасырдың 1 жартысындағы үздік жүйрік айғыр деп жариялады. Дереккөздер
Генри Эдуард Мэннинг

Меннинг Генри Эдуард (кардинал Мэннинг ретінде танымал) (Manning, Henry Edward; Cardinal Manning) (15 шілде 1808 жыл, Тоттеридж, Хертфордшир, Англия — 14 қаңтар 1892 жыл, Лондон) — ағылшын діни қызметкері. . Банкир, парламент мүшесінің ұлы болған, 1833 жылы Англия шіркеуінің дін қызметкері мәртебесін алады. Оксфорд қозғалысының мүшесі болады. 1851 жылы католицизмді қабылдап, сол жылы сәл кейінірек католик дін қызметкері болады. Қызметтік лауазымы тез өседі, 1865 жылы Вестминстерскийде архиепископ, 1875 жылы кардинал болады. Шіркеу басқармасын (ультрамонтандық) орталықтандыруға үндеді, бірінші Ватикандық собор редакциясына қарағанда, папаның қателеспейтіндігі туралы догматты қолдады. Көптеген мектептердің негізін қалады, қайырымдылық іс-әрекеттерімен танымал. Дереккөздер
Мэн мысығы

Мэн мысығы (manx cat) — үй мысықтарының тұқымы, отаны – Мэн аралы болуы мүмкін. . Үйірсек, шабуыл жасамайды әрі батыл, денесі ірі емес мысықты құйрығының жоқтығынан және өзіне тән секіріп жүретін қасиетінен білуге болады. Құйымшағы иығынан айтарлықтай жоғары, өйткені артқы аяқтары алдыңғысына қарағанда ұзын. Бұл мысықтардың құйрығы бар болып та туылуы мүмкін, бірақ басым көпшілігі құйрықсыз болады. Түсі әртүрлі болуы мүмкін. Дереккөздер
Чарльз Мэнсон

Мэнсон Чарльз (Manson, Charles) (туғын жылы 12 қараша 1934 жыл, Цинциннати, Огайо штаты, АҚШ) — американдық діни көшбасшы әрі көп адамды өлтіруші. . 9 жасынан бастап уақытының көп бөлігін штаттың түзеу мекемелерінде өткізген, алдымен жасөспірімдер колониясында болған, кейін түрмеде отырған. 1968 жылға таман Лос-Анджелестегі «Семья» атты діни қауымдық табыну ұйымының көшбасшысы болады, ол ұйымның мақсаты – шоғырлас емес, діни Мэнсон ілімін өмірде зерттеу және орындау. 1969 жылы «Семья» мүшелерін актриса Шарон Тейт және оның күйеуі Р.Полански жалға алған үйге жібереді; олар Тейт пен оның 5 досын, басқа жерде тағы үш адамды өлтіреді. Мэнсон және оның төрт ізбасарларының ісін қозғау 1971 жылы ұлттық деңгейде өзіне назар аудартты. 1972 жылы Калифорнияда өлім жазасы алынып тасталғандықтан, өлім жазасын өмір бойы түрмеде өткізу жазасына ауыстырды. Мэнсонның қылмысы Мэнсон ісі бойынша сот процесіндегі прокурор болған Винсентом Буглиозидің жазған "Heller Skelter: Правда о Чарли Мэнсоне» (1974) атты бестселлерінің сюжетіне арқау болды. Дереккөздер
Кэтрин Мэнсфилд

Мэнсфилд Кэтрин (шын есімі Кэтлин Мэнсфилд Бичем) (Mansfield,Katherine; Kathleen Mansfield Beauchamp) (4 қазан 1888 жыл, Веллингтон — 9 қаңтар 1923 жыл, Гурджиефф институты, Фонтенбло маңы, Франция) — Жаңа Зеландияда туған ағылшын жазушысы.. 19 жасында Англияға көшіп келгеннен кейін «Счастье» (1920) атты новеллалар жинағымен танымалдылыққа ие болды. «Праздник в саду» (1922) жинағынан шеберлігінің шыңдалғаны байқалды. Психологиялық қақтығысқа негізделген жеңіл оқиғалары поэтикалық астары бар прозаның өзіне тән стилінде жазылған, бұл А.П.Чеховқа әсер етеді. Туберкулёз ауруына шалдыққаннан кейін соңғы бес жылдағы оның өмірі қайғыға толы болады, 34 жасында қайтыс болады. Дереккөздер
Майкл Мэнсфилд

Мэнсфилд Майкл Джозеф (Майк Мансфилд ретінде танымал) (Mansfield, Michael (Joseph); Mike Mansfield) (16 наурыз 1903 жыл,Нью-Йорк — 5 қазан 2001 жыл, Вашингтон) — АҚШ Сенатында көпшілік көшбасшыларының ішінде ең ұзақ отырған (1961—77) американдық саясаткер. . Монтананың мыс кенінде шахтёр болып жұмыс істеген, соның нәтижесінде Монтананың мемлекеттік университетінде тарихтан сабақ берген. 1943-1953 жылдар аралығында АҚШ Өкілдерінің палатасында және 1953-1977 жылдар аралығында Сенатта мәжіліс құрды. АҚШ-тың Вьетнам соғысына қатысуын ашық сынап, 1971 жылы Соғысты тоқтату және әскерді біртіндеп шығару туралы заң жобасының авторы болды. Президент Р.Никсонды, әсіресе, Уотергейт жанжалы кезінде үнемі сынап отырған. Сенаттан кеткен соң, АҚШ-тың Жапониядағы елшісі (1977-88) болды. Дереккөздер
Микки Мэнтл

Мэнтл Мики (толық аты-жөні Мики Чарлз Мэнтл) (Mantle, Mickey; Mickey Charles Mantle) (20 қазан 1931 жыл, Спавиноу, Оклахома шт. — 13 тамыз 1995 жыл, Даллас, Техас шт., АҚШ) — американдық бейсболшы. . 1951 жылы «Нью-Йорк Янкис» командасының құрамына кіріп, мықты свитч-хитер және бірінші бейсмэн ретінде көрсетті. 1954 және 1961 жылдар аралығында «Мик» Америка одағында хоумраны ретінде 4 рет, «жүгіріс» жағынан 6 рет үздік болды. 1956 жылы хоумран, RBI және соғылған доптың орташа көрсеткіші (35,3) үшін Үш тәжді жеңіп алды. 1961 жылы 54 хоумран жасады, сол жылы Бейбу Ругуға тиесілі рекорд жасаған командадағы досы Роджер Марисудан кейін екінші болды. Мэнтлдің тізесі мен тобығы зақымданғандықтан, ойындардың көп бөлігіне аяғы оралған күйінде шығуға мәжбүр болатын. 1968 жылы бейсболдан кетті, жалпы көрсеткіші – 536 хоумран болды. Дереккөздер
Мэн-цзы

Мэн-цзы (Менций) (Mencius; Mengzi; Meng-tzu; Meng K'o) (б.э. дейінгі 372-289 жылдар) — қытай философы.. Мэн-цзы кітабында жақсылық туралы ереже адамның туған қасиеті тәрізді айтылады, бұл мәселені қазірге дейін Конфуцияның ізбасарлары талқылап келген. Менцийдің пікірінше, аяушылық, ұят, әдептілік және әділдік сезімі тәрізді айқын төрт принцип адам туған кезден бастап қалыптасады деген, бұл төрт принцип негізгі жэнь (мейірбандық), әділдік, сыпайылық және даналық тәрізді төрт ізгі қасиетпен бірге дамуы тиіс. Ортодоксалдық Конфуцилікті дамытқаны үшін Мэн-цзы «екінші данышпан» титулына ие болды. Дереккөздер
Динара Аманжолова

Динара Аманжолова (15.3.1988 жылы, Солтүстік Қазақстан облысы, Шал ақын ауданы, Октябрь ауылы) — тележурналист, экономист.. Петропавл қаласындағы гуманитарлық техникалық колледжді бітірген (2006). Еңбек жолын "Қазақстан" РТРК-ның "Қазақстан-Петропавл" филиалында бастады. Қазір "Ақпарат" бағдарламасының редакторы. Дерекөздер
Рәбиға Аманжолова

Рәбиға Аманжолова (21. 7.1955 жылы, Түркістан облысы, Киров ауданы, Киров ауылы) — тіл маманы, теледиктор.. Иван Франко атындағы Житомир педагогикалық институтын, Целиноград ауылшаруашылық институтын, ҚР Сыртқы істер миннің Дипломатиялық академиясын бітірген. Еңбек жолын 1979 жылы Целиноград облысы телерадио комитетінде Дикторлықтан бастаған. 1988-92 жылдары Қазақ теледидарының дикторы, 1993 жылы Мәскеудегі Останкино студиясы "Уақыт" бағдарламасының жүргізушісі, 2000 жылы Парламент Мәжілісі Баспасөз қызметінің жетекшісі, 2002 жылы Парламенттің Ақпараттық-талдама орталығы директорының орынбасары. Қазір Астанадағы Л.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің тележурналистика кафедрасының оқытушысы. Көгілдір экран арқылы көрермендер сүйіктісіне айналған "Әнші балапан" хабарының тұрақты жүргізушісі әрі аудиторияның "айрықша көзайымына" айналғаны үшін Қазақстан Журналистер одағының лауреаты атанды (1995). Телеэкрандағы ширек ғасырға жуық қызметінде алуан бағыттағы хабарлардың аудитория сүйіктісіне айналған танымал әрі талғампаз жүргізушісі болды. Дикторлық өнерде Рәбиға ешкімге ұқсамайтын өз мәнерін, өз жолын, өз соқпағын калады. Ол экранда эстетикалық, әрі этикалық тұрғыдан жастар еліктейтін дәрежеге дейін көтерілді. Отандык телевизияның дамуына қосқан елеулі үлесі үшін ҚР еңбек сіңірген артисі атағына ие болды. 1987 жылы Мәскеуде Орталық теледидарда, 1992 жылы АҚШ-та "Америка дауысы" радиосында білімін жетілдірді. Жоғары санатты диктор. Дерекөздер
Қорғанбек Аманжолов

Қорғанбек Аманжолов (8.11.1953 жылы, Көкшетау облысы, Зеренді ауданы, Көктерек ауылы) — журналист, БАҚ ісін ұйымдастырушы.. Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетін бітірген (1975). Еңбек жолын 1974 жылы Зеренді ауданы "Коммунизм таңы" газетінде тілші болып бастаған. 1977-89 жылдары облысы "Көкшетау правдасы" газетінде меншікті тілші, мәдениет әдебиет, жауапты хатшы, 1989 жылы Қазақстан Жазушылар одағының "Жұлдыз" журналында көсемсөз бөлімінің меңгерушісі, 1990 жылы республикалық "Дала дидары" ("Ауыл") газеті бас редакторының орынбасары, 1993-94 жылдары "Жұлдыз" журналында бөлім меңгерушісі, "Дәуір-Время" газетінде жауапты хатшы, республикалық "Сұхбат" газетінде, "Қаржы-Қаражат" журналында бөлім меңгерушісі, Талғар ауданы әкімінің аппаратында бас маман, "Хабар" Агенттігінде дубляж редакторы болып қызмет атқарған. Қазір республикалық "Егемен Қазақстан" газеті Алматы бөлімшесінің жетекшісі. "Жалын" баспасының шыққан "Тың тынысы" (1976), "Қарлығаш" (1986) ұжымдық жинақтарына топтама өлеңдері енген. 2001 жылы А.Смыковтың "Бақыттың жолы бұралаң" атты ғұмырбаяндық хикаятын аударған. 2002 жылы "Зеренді карағайлары" атты жыр жинағы және "Ғибраты мол ғұмыр" атты сериямен "Мақтай Сағдиев" деген хикаят-эссе кітабы жарық көрген. "Ғибрат пен Зұлмат" (2004), "Біржан бұрмалары" (2006), "Бірәлі дастан" (2007), "Сабат" (2008) проза және өлең кітаптары бар. Көркем аударма саласында жемісті еңбектеніп келеді. О.Жанайдаровтың "Ежелгі Қазақстан мифтері", "Ежелгі Қазақстан аңыздары", "Ежелгі Қазақстан әфсаналары" атты тарихи-танымдық кітаптарын, Герман Меллвилдің "Моби Дик немесе Ақ Кит" романын тәржімалаған. "Қанай-Абылай" атты тарихи дастан жазып жариялады. Дерекөздер
Ермек Аманшев

Ермек Аманшев (12.3. 1963 жылы, Маңғыстау облысы) — филолог, қоғам кайраткері. . Еңбек жолын Маңғыстау облысы Ералиев ауылында мұғалімдік жұмыстан бастаған. 1985-86 жылдары ұлттық орталық мемлекеттік музейде, 1986-88 жылдары Қазақ энциклопедиясында ғылыми қызметкер, 1988-91 жылдары ;;"Жалын" журналы]]нда жауапты хатшы, 1995-97 жылдары ҚР Үкіметінің Аппаратында жауапты қызметкер, 1997-2000 жылдары ҚР Премьерминистрі канцеляриясында кеңесші, сектор меңтерушісі, 2000-2002 жылдары Астана қаласының Мәдениет департаментінің бастығы, 2002-2003 жылдары Мәдениет, Ақпарат және қоғамдық келісім вице-министрі, 2003-2004 жылдары ҚР Мәдениет вицеминистрі, 2004-2006 жылдары Мәдениет, Ақпарат және қоғамдық келісім вице-министрі, 2006-2008 жылдары Астана қаласы әкімінің орынбасары болған. Қазір Шәкен Айманов атындағы "Қазақфильм" ұлттық телекомпаниясының төрағасы. "Үзілген бесік жыры", "Қыр астындағы сол ғажайып әлем", "Сұлтан болсам мен егер", "Жұлдыздарда бір сыр бар" пьесаларының, "Мен [[Абылайды әке дер ем", "Мұхтар Әуезов", "Албасты туралы аңыз" атты деректі және көркем фильмдердің авторы. Ф.Кафканың, С.Ванустың шығармаларын Қазақ тіліне аударған. Қазақстан Жастар одағы сыйлығының лауреаты. Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері. Дерекөздер
Михаил Аминов

Михаил Аминов (10.9.1943 жыл, [Алматы қаласы) — инженертехник. . Ташкент электротехникалық байланыс институтын бітірген (1967). Еңбек жолын Алматы телеорталығында ЖТС-тың инженерлігінен бастайды (1967). "Қазақстан" Мемлекеттік телерадио компаниясында, "Қазақстан" РТРК АҚ бас өндірістік-техникалық басқармасы мен техникалық бөлімінің бастығы (199297). Қазір өндірістік техникалық басқармасы мен техникалық дирекциясының бастығы. "КСРО-ның Құрметті радисі", "Күміс жаршы", "Мәдениет қайраткері" Құрмет белгісімен марапатталған. Дерекөздер
Америка авторлар мен композиторлар Одағы

Америка авторлар мен композиторлар Одағы — 1931 жылы еріктілік негізінде құрылған ұлттық ассоциация; алғашқы атауы авторлар әнін қорғау ассоциациясы; композиторлар мен ақын-әншілердің құқығын қорғайды. . Дерекөздер
Америка Баспасөз Институты

Америка Баспасөз Институты — коммерциялық емес жеке ұйым. . Бағдарламаларды жасауға басқа мемлекеттердің де өкілдері қатысқанымен, окыту бағдарламасын, негізінен, америкалық және канадалық журналистер мен баскарушылар құрамына арнап шығарады. Бағдарламаның шамамен 60%ы репортерлер мен редакторларға есептеледі де, қалған 40%-ы газет шығарудың іскерлік жағымен айналысатындарға арналады. Институт әріптестерге көмек ретінде 32 бағдарлама жоспарлаған. Дерекөздер