kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Хұсайын Малшыбайұлы

.]] Хұсайын Малшыбайұлы ,Хұсайын бақсы (1904, ҚХР, Алтай аймағы, Бурылтоғай, – 1962, Баян Өлгий) – белгілі күйші, көріпкел. Толығырақ Орта жүз Керей руынан. Ағалары Оспан,Омар, Шәймерден, інісі Қасен шетінен домбырашы, күйші, жыршы, термеші болған. Осындай өнерпаздар ортасында өскен Хұсайын Малшыбайұлына ұлт-азаттық жолында күресуші Зұқа батыр айналасына жиналған әнші,ақын, домбырашылардың да (ақын Отарбай, күйші Аспандияр) ықпалы зор болды. Алғашында Қытайдың Алтай аймағында тұрған Хұсайын Малшыбайұлы, кейіннен Моңғолияның Қобда жағына өтіп, Баян-Өлгий аймақтық қазақ муз. драма театрының ұлт аспаптары оркестрі мен хорына қатысты. Өзі шығарған (“Кенжетал – менің арманым”, “Паровоз”, “Озат жорға”) және халық күйлері (“Сары өзен”, “Жаяу делдал”, “Телқоңыр”) Хұсайын Малшыбайұлының орындауында ұлт аспаптары оркестрінің репертуарына енді. Хұсайын Малшыбайұлының романтик. лирикалы тұрғыдағы табиғат құбылыстарын бейнелейтін “Сары қы-ран”, “Кезбесары”, “Ақжал жүйрік”, “Арман” күйлері өзінің тақырыбы мен стилі, көркем әуенімен ізгі арманды, қуанышты, осыған қоса табиғат құбылыстарының алуан түрлі суреттерін терең ойлылықпен әдемі бейнеледі. Өзіндік өнері Ол әр түрлі қағыстарды (мыс., ішек үстінде қысқа флажолеттер қолдану, алақанмен тұншықтырып, оң қолмен дірілдетіп қағу сияқты) шебер қолдануымен ерекшеленеді. Хұсайын Малшыбайұлы домбыра тартудағы осындай қағыстарды қолдану арқылы күйдің (“Долдалқыз”, “Былпылдақ”) мән-мағынасын ашып, толықтырып отырған. “Бұлбұл торғай” күйінде жоғарғы кішкене тиектің (шайтан тиек) түбінен флажолет алу арқылы домбыра тартуда өте сирек кездесетін тех. штрихты қолдануы домбыра аспабы дыбысынан гөрі құстың сайрауына көбірек ұқсастықты анық аңғартады. Әсіресе, “Кенжетал” күйі өзінің түр-пошымы, идеялық-көркемдігі мен әсем әуені кең, терең мазмұнымен автор күйлерінің ішіндегі шыңы болып саналады. Ел ішінде көріпкел бақсылығымен де аты шыққан. 1960 жылы оған “Аймақтық домбырашы” атағы берілген. 1960 жылы Х.Тастанов Хұсайын Малшыбайұлының орындауында 27 халық күйін, 9 халық күйшілерінің және өзінің шығарған 8 күйін үнтаспаға жазып алған. Дереккөздер
Иван Михайлович Щеглеватых

Щеглеватых Иван Михайлович (1907 жылы туған, Одесса қаласы) – еңбек ардагері. Социалистік Еңбек Ері (1948). 1954 ж. Көкшетау облысына тың және тыңайған жерлерді игеру жұмыстарына келген. 1954 – 61 ж. Рузаев ауданы Целинный кеңшарының директоры болып жұмыс істеді. 1961 ж. Волгоград облысына қоныс аударды. КСРО орден, медальдарымен марапатталған. Дереккөздер
Скрябин Константин Иванович

Скрябин Константин Иванович (7.12.1878, Санкт-Петербург — 17.10.1972, Мәскеу) — гельминтолог-ғалым. КСРО ғылым академиясының академиясы (1939). КСРО Медицина ғылым академиясының академиясы (1944), Социалистік Еңбек Ері (1958). 1905 жылы Эстонияның қазіргі Тарту қаласындағы мал дәрігерлік институтын бітірген. 1907— 1911 жылы Әулиеатада (қазіргі Тараз) мал дәрігері болып жұмыс істеген. 1920 жылдан өмірінің соңына дейін Мәскеудің ғылыми-зерттеу институттарында қызмет еткен. Скрябин гельминттердің морфология, биология, филогения, жүйеленім, экология, эпизоотология және эпидемиологиясын зерттеді. Ол гельминттердің 200-ден астам ғылымға беймәлім жаңа түрін ашып, оларға сипаттама берген; гельминтологиялық толық зерттеу әдісін ұсынып, ғылымға гельминттердің резервуарлы қосымша иелері туралы ұғым енгізді; дегельминтизация принциптерін пайымдады; гельминттерді толық жою (девастация) теориясының негізін салды. Лениндік сыйлығы (1957) және КСРО Мемлекеттік сыйлығы лауреаты (1941, 1950). 6 рет Ленин орденімен, 3 рет Еңбек Қызыл Ту, Қызыл Жұлдыз ордендерімен марапатталған. Тараз қаласында оның атындағы мұражай бар. Пайдаланылған cілтемелер
Ісікке қарсы дәрілік заттар

Ісікке қарсы дәрілік заттар — қатерлі ісікті емдеуге қолданылатын синтездік не табиғи дәрілік заттар тобы. Қазіргі кезде 60-тан астам І. қ. д. з. бар. Оларды: алкилді қоспалар, антиметаболиттер, ісікке қарсы антибиотиктер және өсімдіктерден алынған дәрілер деп бөледі. Алкилді қоспалар ісік клеткаларындағы белоктарда және нуклеин қышқылдарында хим. реакция жүргізіп, олардың тіршілігін бұзады. Соның нәтижесінде ядроның бөлінуі тоқтайды. Мұндай дәрілер қатарына кармустин, ломустин, семустин, нитрометиомочевина, стрептозоцин, тио-тэф, бензотэф жатады. Антиметаболиттерге жататын 5-фторурацил, метотрексат, 6-меркаптопуриннің хим. құрылысы клеткадағы алмасу процесін жүргізетін күрделі заттарға өте ұқсас, сондықтан олар клеткадағы нуклеин қышқылымен оңай қосылады. Антиметаболиттер онкологияда асқазан-ішек жолдарындағы, аналық бездегі, өкпе және өңештегі ісіктерге және қан рагына қарсы қолданылады. Ісікке қарсы антибиотиктер ісік клеткаларындағы нуклеин қышқылының тіршілігін бұзады. Мұндай дәрілерге адриамицин, блеомицин, блеомицетин жатады. Өсімдіктерден алынған дәрілер кейінгі кезде өкпе қатерлі ісігіне қарсы жиі қолданылады. Бұларға: винкристин, винбластин, тенипозид, этопозид жатады. Бұл дәрілік заттардан басқа ферменттер мен гормондардан дайындалатын препараттар да кеңінен қолданылады. Бұл дәрілік заттардың әсері ісіктің көлеміне байланысты. Ісік неғұрлым кішкентай болса, дәрінің шипалық қасиеті соғұрлым жоғарылайды. І. қ. д. з. ісік клеткаларының көбеюін тоқтатады. Бірақ бұл дәрілер кейде сау клеткалардың көбеюіне де, әсіресе қан түйіршіктерін түзетін органдарға, ішектің, терінің эпителий клеткаларына әсер етеді. Мұнымен қатар олар жүректі айнытып, құстыруы, науқастың тәбетін кемітуі, іш өткізуі, қан құрамын өзгертуі мүмкін. І. қ. д. з-ды қолданғанда дәрінің белгілі мөлшерін бергеннен кейін біраз уақытқа үзіліс жасап, кейін тағы қайталайды. Қазіргі кезде бір немесе бірнеше дәріні бірінен соң бірін қолданатын полихимиотерапия әдісі де жақсы дамып келеді. Ісік ауруларына қарсы дәрілік заттармен бірге әр түрлі басқа емдеу тәсілдері де қолданылады; қ. Сәулемен емдеу. Дереккөздер ﻿
Владислав Александрович Дзержинский

Владислав Александрович Дзержинский (1939 жылы туған, Мәскеу облысы, Ухтомск ауданы, Кузьминки ауылы) – ветеринария ғылымдарының докторы (1994). Өмірбаяны * Алматы зоотехника-малдәрігерлік институтын (1963, қазіргі Қазақ ұлттық аграрлық университеті) бітірген. * Орал (қазіргі Батыс Қазақстан) облысында мал дәрігері (1963–65) * Қазақстан Ғылым Академиясының Клиникалық және эксперименттік хирургия ғылыми-зерттеу институтында аға лаборант (1965–66) * Қазақстан Ғылым Академиясының Зоология институтында аспирант, кіші, аға, жетекші ғылыми қызметкер (1966–94) болған. Еңбектері * Дзержинский 119 ғылыми-зерттеу мақаланың авторы. Дереккөздер
Малышев Виктор Павлович

.]] Малышев Виктор Павлович немесе басқа қайнар көздерде Виталий Павлович (25.7.1937 жылы туған, Ташкент қаласы, Өзбекстан) – ғалым, техникалық ғылым доктары (1982), профессор (1982).Орал политехникалық институтын бітірген (1959). 1953 – 83 жылдары Қазақстан ҒА Химия ғылымдары институтында инженер, аға инженер, кіші ғылыми қызметкер, бас инженер, аға ғылыми қызметкер, лаборатория меңгерушісі, 1983 – 94 жылдары институт директоры. 1994 жылдан осы институтта лаборатория меңгерушісі. ҚР Мемлекеттік (2005), Е.А. Букетов атындағы сыйлықтарының (2006) иегері. 650-ден астам ғылыми еңбектің, оның ішінде 26 монографияның авторы. ҚР Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (2005). Сілтемелер * Ғылым * Қазақстан Республикасының мемлекеттік сыйлығы * Институт * Қазақстан * Инженерия Дереккөздер
Желім

Желім — әр түрлі материалдарды бір-бірімен байланыстыратын зат. Желім материалдардың беткі қабаты мен желімдік қабаттың арасында адгезиялық байланыс түзеді (қысқаша Адгезия). Желім құрамына әр түрлі толықтырғыштар, еріткіштер, стабилизаторлар, пластификаторлар, эластификаторлар, т.б. кіреді. Желім органикалық және бейорганикалық болып бөлінеді. Органикалық желімге табиғи және жасанды желім жатады. Табиғи желімнің екі түрі бар: # түрлі жануартектес өнімді (сүйек, тері, т.б.) қайта өңдеу арқылы алынатын жануар желімі (казеиндік, альбуминдік, т.б.); # крахмал, табиғи каучук, т.б. заттардан дайындалатын өсімдік желімі. Жасанды желім (мономер, олигомер, полимер және олардың қоспасы негізіндегі) термореактивті желім және термопластикалық желім, резина желімі болып бөлінеді. Бейорганикалық желімге минералды желім (фосфатты, керамикалық, силикатты) және металдық желім (Hg, Ga сияқты сұйық металдар негізіндегі) жатады. Желім сұйық (ерітінділер, эмульсиялар, суспензиялар), қатты (ұнтақтар)Желімдер табиги жәнө жасанды болып бөлінеді. Табиғи желімдер өте ерте уақыттан белгілі. Адамзат оларды өсімдіктер мен жануарлар майынан (сіңір, сүйек, сүт, т.б.) жасаған. Желімдеуге крахмал, каучук, целлюлоза, казеин, коллагенді ерте кезден-ақ пайдалана білген. Ал жасанды желімдер, көбінесе, полимерлер негізінде жасалады. Табиғи желімдерді 3 топқа бөледі: жануар текті, өсімдік текті минералдық. Олардың кемшілігі: ылғал әсеріне төзімсіз, тез шіриді және жабыстырғыш касиетін ұзақ уақыт сақтай алмайды. Көптеген қатты материалдарды желімдеуге болады, атап айтқанда - ағаш, былғары, қағаз, мата, шыны, керамика, металдар, пластмасса, резеңке. ПВХ-ны желімдеу қиын (толтырғыштарға байланысты), полиэтилен өнімдері одан да нашар желімделеді, ал фторопласт пен силикондар өнеркәсіптік желімдеуге іс жүзінде берілмейді; бірақ күнделікті өмірде және шығармашылықта оларды да желімдеуге тырысады. Дереккөздер
Перде

Перде — терезелерді, есіктерді, қуыстарды перделеуге, бөлменің бір жағын екіншісінен бөлуге арнап матадан тігілген бұйым. Перделердің есік терезеге арналғаны, бөлмені екіге бөліп тұратын сырғымалы шымылдық сияқты түрлері болады. Олар мақта-матадан, репс, жібек, жүн мата, мақпалдан тігіледі. Перденің бірнеше түрі бар. Гардиндер — жалтырақ немесе айшықты жұқа маталардан, тюльден, шілтерден жасалып, терезеге тұтылады. Олар көбіне ақ немесе ашық түсті, біртегіс яки суретті, кестелі, апликациялы маталар болып келуі мүмкін. Әдетте гардиндер сол тұтылған күйі ашылмайды, бөлмені шаңнан, тікелей түскен күн сәулесінен қорғайды. Шторлар — жарық өткізбейтін маталардан жасалған қалың Перделер. Оның түрмелі және сырмалы түрлері бар. Сырмалы шторлар біркелкі тігінен жиырылып тұрады. Бөлме биік болса, штордың жоғары жағын желбіршектермен сәндеуге болады. Пішініне қарай желбіршек біртегіс немесе бүрмелі (фасонды) болып келеді. Оның ұзындығы терезенің немесе есік биіктігінің 1/5-не тең болуы қажет. Шторлар кешкілік сыртқы жарықтан, күн сәулесінен және көшенің шуынан қорғауға арналған. Партьерлер — жарық өткізбейтін қалың матадан есікке (бөлменің іш жағынан) тұтатын Перде Олар жалғас бөлмелерден түсетін жарықтан және шудан қалқалайды, сондай-ақ есіктің жақтауларын жасырып, бөлмеге сән беріп, үлкейтіп көрсетеді. Үндістан, Қытай, Франция және Италия үшін жібек - перделердің дәстүрлі материалы болды, ал Англия мен Шотландия үшін - жүн. Орталық Азия мен Америка елдеріне келетін болсақ, мұнда мақта, Андта жүн (альпака), ал Солтүстік және Шығыс Еуропада зығыр пайдаланылды.
Бернард Шоу

Джордж Бернард Шоу (26.7. 1856, Дублин – 2.11.1950, Эйот-Сент-Лоренс) — ағылшын жазушысы. Ирланд отбасында дүниеге келген. Жасынан өмір тауқыметін көп тартқан Шоу 1871 ж. мектеп бітірген соң күнкөрістің қамымен хат тасушы, кассир болып әр түрлі мекемелерде жұмыс істеді. Дегенмен, жазушылыққа деген құштарлығы ерте оянып, 1876 ж. Лондондағы анасының қолына келісімен роман жазумен айналысты. Оның қаламынан алғаш туған, сол кездегі қоғамды сынау бағытындағы “Сәтсіз неке” (1880), “Артистің махаббаты” (1881) романдарын бір де бір баспа қабылдамады. Жас жазушының Америкаға жіберген әрекеттерінен де түк шықпады. 1879 ж. жазған “Шикілік” романы елу жылдан кейін ғана (1930) жарық көрді. Шоу 19 ғасырдың 80-жылдарының басында елдің саяси өміріне белсене араласып, шешендігімен көзге түсті. Дегенмен, Карл Маркстің іліміне қаншалықты бой ұрғанымен марксизмге бұрылмай, фабиандық қоғамды насихаттаушылар қатарына келіп қосылды. Осы жылдары кішігірім “Ту-дэй” журналында “Дара социалист”, “Кэшел Байронның кәсібі”, “Аур корнер” журналында “Баянсыз байланыстар”, “Артистің махаббаты” романдары жарияланды. Фабианшы Шоу бар ынтасымен жаңа қоғам құру жолында күрес жүргізсе, ал театр сыншысы ретінде жаңа драма үшін батыл шайқасты. Ол Шекспир шығармаларына Ибсен пьесаларын қарсы қойды. Оның бұл көзқарасы баспасөз бен көрермендер тарапынан қатты қарсылыққа ұшырады. Соған қарамастан Шоу Тәуелсіз театрды белсенділікпен жақтады. Драматургтың ұзақ та жемісті жолы “Жесірдің үйі” пьесасынан басталды. Ол айналдырған сегіз жылдың ішінде бірінен-бірі өтетін драмалық топтамасы: “Жағымсыз пьесалар”, “Жағымды пьесалар”, “Пуритандықтарға арналған пьесаларын” жазды. Іле қоғамдағы жағымпаздық пен жалған көріністерді өткір сынға алған он пьесасын өмірге әкелді. “Соғыс пен адам” пьесасы алғаш Тәуелсіз театр сахнасында табыспен өтті. 1897 ж. Америка театрларының сахналарын дүрілдеткен “Сайтанның шәкірті” Шоу шығармаларындағы елеулі бетбұрыс болды. Жазушы 1- және 2-дүниежүзілік соғыстарды барынша айыптады. Драматургтің 'Pygmalion' пьесасы қазақ тіліне аударылды. Аударған Ү. Кеңесбаева. Оның “Инка Перусалемский”, “Огэстос өз міндетін атқарды”, “Виктория Кресінің ардагері”, көлемді “Жүрек жаратын үй” (1913 – 17) пьесалары соғысқа қарғыс айтқан, өткір де шынайы туындылар саналады. Соңғы шығармада елді қанқұйлы соғысқа ұрындырып отырған Англия үкіметі басшыларының қара ниеттері мен айла-шарғылары барынша айқын да жиіркенішті түрде бейнеленген. Шоу өмір бойы жаңашылдыққа ұмтылды, адамгершілік ізгі мұраттарды аңсады. Оның керемет шабытпен және шеберлікпен жазылған “Күтпеген аралдардан шыққан пенде” (1936), “Женева” (1938) пьесаларында жауыздық атаулы, қаскүнем қылмыскерлер жер бетінен жоғалады. Драматург өмірінің соңғы кезеңінде жазған “Бойанттың миллиардтары” (1947), “Астарлы мысалдар” (1948), “Шэкс Шэвке қарсы” (1949) пьесаларында да өзіне тән күрескерлігі мен шыншылдығынан, жауыздыққа қарсы өшпенділігі мен жақсылыққа, жаңаға деген құштарлығынан танбаған. Шоу Нобель сыйлығының иегері (1925). Қызықты деректер Бернард Шоу - Оскар мен Нобель сыйлықтарын бірдей алған жалғыз адам. Дереккөздер
Бариондық заряд

]] Бариондық заряд, бариондық сан (В) — бариондар үшін нөлден өзгеше, ал қалған барлық бөлшектер үшін нөлге тең болатын элементар бөлшектердің ішкі сипаттамаларының бірі. Бариондардың Бариондық заряды +1-ге, ал антибариондікі –1-ге тең деп есептеледі. Бөлшектер жүйесінің Бариондық заряды сол жүйедегі бариондар мен антибариондар санының айырмасына тең. Мысалы, атом ядроларының Бариондық заряды олардың массалық санына тең. 20 ғасырдың 70-жылдарына дейін Бариондық зарядтың сақталу заңы іргелі өзара әсерлердің барлық түрінде қатаң сақталатын шама деп есептелді. Бірақ “ұлы бірігу” (әлсіз, электр магниттік және күшті өзара әсерлерді біріктіретін) деп аталатын өріс теориясының әр түрлі модельдерінің жасалуына байланысты бұл тұжырымға да күмәндануға тура келді. Дереккөздер
Алматы (ауыл)

Алматы — Ақмола облысы Есіл ауданы, Интернациональный ауылдық округі құрамындағы ауыл. Іргесі 1954 жылы тың жерді игеруге байланысты қаланған. Географиялық орны Аудан орталығы — Есіл қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 60 км-дей жерде. Халқы Ауылда мектеп, дәрігерлік пункт, клуб, «Азан» ЖШС, 11 шаруа қожалығы бар. Ең жақын темір жол стансасы — Есіл (92 км). Дереккөздер
Жылжымайтын мүліктің құнын бағалау

Жылжымайтын мүліктің құнын бағалау – материалдық актив түрлерінің бірінің (жылжымайтын мүліктің) құнын бағалау. Қазақстан Республикасы Азаматтық кодексінде (117-бап) жылжымайтын мүлікке жер телімдері, үймереттер, ғимараттар, көп жылдық екпе ағаш және жермен тығыз байланысты өзге мүлік, яғни орнынан шығынсыз ауыстыру мүмкін болмайтын мүлік, тіркелуге жататын әуе және теңіз кемелері, ішкі суда жүзу кемелері, ғарыштық нысандар жатады. Бағалау қызметіндегі жылжымайтын мүлікке табысты молайту мақсатымен үймереттер мен ғимараттар салынған жер телімі ғана жатқызылады. Бағалауда ең алдымен нақты бағалаушының нысан құнының нақты түрін (негізделген нарықтық, инвестицялық, кепілзаттық құнын, тағы басқалар) айқындау әрекеттерінің жиынтығы жатады. Жылжымайтын мүліктің құнын жеке және жаппай бағалау түрлеріне бөлінеді. Сілтемелер *[http://refik.ucoz.kz/load/aza_sha_referattar/zhylzhymajtyn_m_lik_ba_asyna_ehkologijaly_faktorlardy_serin_ba_alau/1-1-0-6716 Жылжымайтын мүлік бағасына экологиялық факторлардың әсерін бағалау] *[http://referat.resurs.kz/ref/kasiporin-kunin-bagalau-kagidalari Кәсіпорын құнын бағалау қағидалары] Дереккөздер
Скунха

Скунха (туған-өлген жылы белгісіз) — тиграхауда сақтарының билеушісі. Бехистун сына жазуындағы мәліметтерге қарағанда Скунха Дарий І-нің 519 ж. сақтарға жасаған жорығы кезінде тұтқынға түскен. Ол тұтқынға түспес бұрын парсы әскерлерінің Сырдариядан өтуіне тосқауыл ұйымдастырып, оларға ойсырата соққы берген. Бехистун сына жазуындағы бедерлі суреттердің бірінде Скунха шошақ бөрік киген сақ патшасы ретінде бейнеленген. Пайдаланылған cілтемелер
Кенжебек Алпысбаев

Кенжебек Алпысбаев (1903, Целиноград ауданы Оразақ а. — 1990) — еңбек ардагері, механизатор. Социалистік Еңбек Ері (1957). Еңбек жолын 1920 ж. бастаған. Шалқар кеңшарында жұмысшы (1929 — 34), Красный флаг ұжымшарында трактор жүргізушісі (1934 — 37), Семенов МТС-нда (1938 — 59), Воздвиженский кеңшарында комбайншы (1959 — 78) болып жұмыс істеді. 1978 ж. зейнеткерлікке шықты. Орден, медальдармен марапатталған. Дереккөздер
Мамандық

мамандығы]] Мамандық– қызметкердің кәсіп шегіндегі қызметінің нақты саласы. Ол лауазымнан өзгеше түрде белгілі бір білімді және арнаулы түрде оқып-үйрену немесе жұмыс тәжірибесін жинақтау барысында алған еңбек машықтарын талап ететін еңбек қызметінің тегін сипаттайды. Лауазымдық міндеттердің шеңберін айқындайды. Мамандық қызметкер еңбегінің бүкіл шеңберін қамтығанда ол кәсіп ұғымына сай келеді. Мамандық - адамнан арнаулы білім, еңбек дағдылары мен іскерлікті талап ететін еңбек іс-әрекетінің түрі. Болашақтың 10 мамандығы Болашақтың 10 мамандағы-бұл келешекте қажетті ең қажетті, ең табысты деп саналатын 10 мамандықтар. Төменде көрсетілген мамандықтар Ұлы Британияның атақты Fast Future компаниясының зерттелуімен жүргізілген. Органның және дененің сыртқы бөліктерін өндірушілер Органның және дененің сыртқы бөліктерін өндірушілер - бұл мамандық иегерлеріне өзінізге қажетті жаңа бүйрек, бауыр, т.б. тіпті ми да тапсырыс беріп ала аласыз. Әрине,бұның құны да аз болмайды. Нано дәрігерлер Нано дәрігерлер - бұл мамандық иегерлері дәрігерлердің бөлігі. Бұл дәрігерлер адамды тек қана емдемей, оларға қажетті жаңа күштер қоса алады. Мысалы оларға жаңа күш не бұрыңғыдан ақылды ете алады. Бұған көбіне орыс халықтары болады деп есептелінеді. Себебі қазірден бастап Ресейде бұл зерттеле бастапты. ГМО фермер ГМО фермер - бұл мамандық иегерлері бұрынғыдай емес, жаңа генномодифицифті жаңа көкөністер мен жемістер өткізеді. Бұлар таңғажайып тәсілмен өсіріледі. Бұның мақсаты - қазіргі кездегі нашар өнімдерден құтылу. Вертикальды фермерлер Вертикальды фермерлер - бұл мамандық иегерлері өз өнімдерін вертикальды орналасқан үлкен жылыжайларда өсіреді. Олар шыңдарда орналасады деп көзделеді. Келешекте вертикальды фермерлер атауы өзгереді деп есептелінеді. Виртуалды ұстаз Виртуалды ұстаз - бұл мамандық иегерлері қазіргі уақытта да кездеседі. Келешекте біздің түсінігіміздегі университеттер, мектептер жоғалып, оның орнына виртуалды яғни, компьютермен жұмыс істеу. Климат менеджері Климат менеджері - бұл мамандық иегерлері аты айтып тұрғандай ауа-райымен жұмыс жасайды. Олар ауа-райын табиғи емес, жасанды түрде зерттейді. Космос кемелерінің жүргізушілері Космос кемелерінің жүргізушілері - бұл мамандық иегерлері аты айтқандай космос кемелерің жүргізеді. Әрине, келешекте олар бізге кәдімгі жүргізушілер іспеттес саналады. Космос экскурсаводтары Космос экскурсаводтары - бұл мамандық иегерлері жақын маңда орналасқан космостарға космостық саяхат жүргізеді. Метеорг-полицейлер Метеорг-полицейлер - бұл мамандар келешектегі нашар ауа-райына байланысты түрлі қылмыс болады деп есептелінеді. Сол себепті олар климатпен қатар, тәртіпті де бақылайды. Электрондық қоқыс мамандары Электрондық қоқыс мамандары - бұл мамандар жылдам әрі тез Интернет бетіндегі керексіз адамдарды өшіреді. Сілтемелер * Маман * Еңбек * Қызмет * Қазақстан Дереккөздер http://timjob.ru
Пернебай Күгенбайұлы Ысқақов

Ысқақов Пернебай Күгенбайұлы (1956 жылы туған, Қызылорда облысы Жаңақорған ауданы) – облыста спорт ісін ұйымдастырушы. 1991 ж. Алматы қаласындағы дене тәрбиесі институтын бітіргеннен кейін, фарфор з-тында «Труд» футбол командасын ұйымдастырып, кейін облыс біріншілігінде жеңімпаз болды. 1997 – 99 ж. ҚР Қоршаған ортаны қорғау Минститунің «Родники» демалыс үйінің және тау шаңғысы базасының директоры болды. 1999 ж. әйелдер арасынан «Оқжетпес» баскетбол клубын ұйымдастырған, қазір соның президенті. «Оқжетпес» командасы баскетболдан Ұлттық және Жоғары лигада өтетін ойындарға 1999 жылдан бері қатысып келеді. ҚР чемпионы (2005), күміс жүлдегері (2003, 2004), қола жүлдегері (2006) болды. Дереккөздер
Славяншылдық

Славяншылдық, словянофилдер — 19 ғ-дың 40 — 50 - жылдарындағы Ресейдегі қоғамдық ағым. Славяншылдық қоғамдық ой-пікір ретінде Ресейдің өзіндік тарихи даму жолы, ұлттық ерекшеліктері бар екендігін дәлелдеп, қорғау мақсатын көздеді. Олардың қарсыластары батысшылдар болса жалпыадамзаттық тұтастық көзқарасы тұрғысынан жалпыға ортақ тарихи даму үрдісі бар, сондықтан Ресейдің де батыс жүріп өткен жолды басып өтуі тиіс деп білді. Бұл өзара қарсы көзқарастар олардың арасындағы негізгі қарама-қайшылық болғанымен, бұл ымырасыздықтың терең философиялық тамыры, саяси мәні болды. Славяншылдық пен батысшылдық арасындағы тартыс бірімен-бірі ымыраға келмейтін жеке-жеке екі дүниетанымдық көзқарас қайшылығы болды. Славяншылдық дінді тарихи даму мен қоғамдық тұтастықтың негізі деп білген діни ілім болса, батысшылдар тарихи және филос. ғылымдардағы секуляризмге табан тіреген дінсіз көзқарас еді. Славяншылдық өз бастауын 19 ғ-дың 30 — 40-жылдарындағы И.В. Киреевскийдің, А.С. Хомяковтың, Ю.Ф. Самариннің еңбектерінен алып, [[Мәскеу]дегі] орыс ақсүйектері арасындағы талас-тартыстарда қалыптасты. Бұл пікірталастарға А.И. Герцен, Ш.Аксаков, А.И. Кошеловтар да қатысып, осы тақырыпқа өз шығармаларын арнады. Славяншылдық философиясының негізгі сипаттары, біріншіден, ақиқатты тану мүмкіндігі тек сезім арқылы, ақыл немесе сенімді жеке алғанда жүзеге аспайды, олардың тұтастығына жеткенде ғана мүмкін. Ақиқат ілімге жеке адам емес, шіркеулік топтың санасы ғана жетеді. Екіншіден, Славяншылдық адамның ерік-жігеріне назар аударып, адамдардың ар-ұятын тәрбиелеуге ден қойып, мемл. құқықтық реттеуді жоққа шығарды. Үшіншіден, тарихи дамуды, тұрмысты, мораль мен ой-пікірді анықтайтын тек діни сенім деп білді. Сондықтан ақиқат дін және шіркеу ұғымы олардың негізгі көзқарасы болды. Олар тек христиан дүниетанымы мен проваслав шіркеуі ғана адамзатты құтқарып, шындыққа бастай алады деп білді. Пайдаланылған cілтемелер
Қуаныш Махмұтұлы Алпысбеков

Қуаныш Махмұтұлы Алпысбеков (1944 ж.т., Целиноград ауданы Новоишимка а.) — мемлекеттік қайраткер. Өмірбаяны *Новосібір темір жолы инженерлері институтын (1967), КОКП ОК жанындағы қоғамдық ғылымдар академиясын (1980) бітірген. *Т.ж-да (1964 — 70), партия бөлімінде қызметте (1970 — 91). *ҚР көлік министрінің орынбасары (1991 — 92) *Ақтау қ-ндағы халықар. теңіз-көлігі компаниясының президенті (1992 — 95). *Ақмола облысы әкімінің орынбасары, бірінші орынбасары (1995 — 2004). *ҚР Парламенті Мәжілісінің депутаты (1999 — 2004). *ҚР Премьер-министрінің кеңсесі жетекшісінің орынбасары (2004 — 06). *2006 жылдан ҚР Премьер-министрінің кеңесшісі. Марапаттары 2 мәрте «Құрмет белгісі» ордені, медальдармен марапатталған.
Слесарлық аспап

Слесарлық аспап — түйіндік және жалпылай құрастыру кезінде машина бөлшектерін бір-біріне жалғастыру және қиюластыру жұмыстарында пайдаланылатын құрал-жабдықтар. Машина элементтерін жалғастыру үшін қол және механикаландырылған слесарлық аспап пайдаланылады. Қол аспаптарға оймалы бөлшектерді жалғастыратын стандартты және арнаулы құралдар (кілттер, винт бұрауыштар), бөлшектерді біріктіруге, тойтарма жұмыстарға, т.б. арналған кәдімгі және жеңіл балғалар, серпімді қима дөңгелектер мен шайбалар қондыруға арналған әр түрлі құралдар жатады. Механикаландырылған Слесарлық аспапқа пневмат. және эл. бұрауыштар, балғалар, т.б. жатады. Бұлар машина құрастырушының еңбек өнімд-н 10-20 есе арттыруға мүмкіндік береді де, жаппай және ірі сериялы өндірісте пайдаланылады. Қиюластыру жұмыстарында (егеу, тазалау, түзеу, т.б.) стандартты қол құралдар (егеу, кескіш, бұрғы т.б.) мен арнаулы жабдықтар (үлгі, орауыш, т.б.) пайдаланылады. Өзара алмастырылымдық негізінде қиюластыру жұмыстарын азайтып, еңбек өнімділігін арттыруға болады. Пайдаланылған cілтемелер de:Schlüsseldienst ru:Слесарь#Слесарные инструменты
Баян Сейілханқызы Ысқақова

Ысқақова Баян Сейілханқызы(1957 жылы туған, Солтүстік Қазақстан облысы Уәлиханов ауданы Қызылту кенті) – дәрігер. Целиноград мемлекеттік медицина институтын бітірген (1980). 1981 – 87 ж. бұрынғы Көкшетау облысы Қызылту ауданы Чехов ауылында бас дәрігер, 1987 – 98 ж. ауданы орталығы аурухананың терапия бөлімінің меңгерушісі, 1989 – 91 ж. КСРО Жоғарғы Кеңесінің депутаты, КСРО Жоғарғы Кеңесі төрағасының орынбасары болып, әлеум. мәселелер комиссиясының (оның ішінде халық денсаулығын қорғау) жұмысына жетекшілік етті, 1992 – 99 ж. Көкшетау темір жол ауруханасында бас дәрігердің орынбасары, 1994 – 95 ж. ҚР Жоғарғы Кеңесі депутаты болып сайланып, халық денсаулығын қорғау комитетінде, 1999 – 2000 ж. облыста қалалық денсаулық сақтау бөлімі бастығының орынбасары, 2000 – 02 ж. облысы нашақорлар диспансерінің бөлім меңгерушісі, 2002 – 03 ж. облысы денсаулық сақтау Басқармасында бас маман, 2003 – 05 ж. емдеу-аурудың алдын алу бөлімінің бастығы қызметтерін атқарды. 2005 жылдан облысы денсаулық сақтау Басқармасында емдеу-аурудың алдын-алу жұмыстары жөнінен бастықтың 1-орынбасары. Дереккөздер
Шошала

Шошала, тошала – қазақ халқының көне баспаналарының бірі. Құрылымы аңшы қосына ұқсас. Оны тұрғызу үшін іргетасын дөңгелек етіп қаластырып, үстіне 10 – 15 сырықтан түзілетін сүйір құрылғы орнатады да, ағаш бұтақтармен шабақтап, киізбен бекітеді немесе қамыспен жауып, лаймен сылайды. Төбесін көтеріп тұратын ортаңғы бөлігі жуан сырғауылдан немесе жіңішке дөңбектен төрт бұрыш етіп құрастырылады да, аяқ (төмнгі) тұсы жерге көміліп орнатылады. Үстіне киіз үй шаңырағына ұқсатып конус тәрізді шатыр орнатқан. Қабырғасын шым, қамыс, қамкесек, қыш, тақтатас, қойтас, саманнан қалаған. Ерте кездері төбесі ашық қалдырылып, одан ошақ түтіні шыққан. Сондай-ақ Шошаланың қырлы призма пішінді түрі де болған. Төбесінен түтін шығатын шаңырағы бар Шошала түрі шарбақ Шоашала деп аталған. Шоашаланың пошымы киіз үйге ұқсас, төбе жабыны уыққа келеді. Баспана түрі жетілдірілген кезде Шошала шаруашылық мақсаттарға (қойма, отынхана, т.б.) пайдаланылған. Шошалаға ұқсас баспаналар энеолиттік ботай мәдениетін қалдырған тайпаларда кеңінен таралғандығын археол. деректер дәлелдеді. Мұның өзі Шошаланың бірнеше мыңжылдық тарихы бар екендігін айғақтайды. Дереккөздер
Қорабай Інербаев

Інербаев Қорабай – малшы, еңбек ардагері, Социалистік Еңбек Ері (1948). 1891 жылы қазіргі Ақмола облысы, Целиноград ауданы, Ащыкөл ауылында туған. Еңбек жолы * 1929 жылға дейін байлардың малын баққан. * Бағалы аңдар терісін өңдеу кәсібімен айналысқан. * 1940 жылдан жылқы фермасының меңгерушісі болады. Наградалары * Ленин ордені * "Орақ пен Балға" алтын медалі * Социалистік Еңбек Ері (1948) Дереккөздер Сәлтемелер * [http://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=27338 Инербаев Корабай], Ел қаһармандары
Жақып Бірлікұлы

Жақып Бірлікұлы Мырзаханов ғалым, тарих ғылымдарының докторы (1982). 1958 жылы Шыңжаң институтының тарих және география факултетін бітірген. Қытай Ғ.А-на қарасты Шыңжаң Қоғамдық ғылымдар академиясында ғылыми қызметкер (1959 – 79), ұлттар зерттеу институтының бөлім меңгерушісі (1979 – 84), Шыңжаң қоғамдық ғылымдар академиясының вице-президенті (1986 – 2001), Шыңжаң және Қытай мемлекеттік деңгейдегі гуманитарлық ғылыми-зерттеу қоғамдары мен ассоциацияларының төрағасының орынбасары, бас хатшысы қызметтерін атқарды. ҚХР ШөАР Халық құрылтайы тұрақты комитетінің мүшесі (2000 жылдан). Оның қазақ халқының тарихы мен этнографиясын зерттеуге арналған ғылыми еңбектері Қытайдағы үздік ғылыми жетістіктер ретінде бағаланды. Мырзаханов көлемді 3 томдық “Қазақ әдебиеті тарихы” (Үрімші, 1996 жылы 1-т.,), “Қазақ мәдениетінің айдыны” (Үрімші, 2001, 1-т.), 24 кітаптан тұратын “Қазақ тарихындағы әйгілі адамдар” (2000 жылдан, Пекин), 5 томдық “Жұңго – Қытай тарихнамаларындағы қазаққа қатысты деректер” (Пекин, 1999, 2001, 1, 2-т.) сияқты ғылыми еңбектерді жазуды ұйымдастырды және оған өзі бас редактор болды. Оның “Арман асуында” (Үрімші, 1979) атты тарихи романы, “Таңқурай” (Пекин, 1984), “Дала гүлі” (Үрімші, 1984), тағы басқа көркем шығармалары бар. Дереккөздер
Іріадыр

Іріадыр – Ақкөл ауданындағы ауыл. Новомарковка ауылының солтүстікнде 35 км, Торғай ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 45 км, Сарыадыр тауынан солтүстік-шығысқа қарай 10 км, Астана қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 130 км жерде орналасқан. Абсолют биіктігі 397 м. Ұзындығы мен ені 2 – 3 км. Солтүстік-шығыс беткейінен Сілеті өз-нің саласы Шолаққарасу өз. бастау алады. Беткейі көлбеу, аз тілімделген. Элювийлі-делювийлі шөгінділерден түзілген протерозой жыныстарымен көмкерілген. Қара-қоңыр сортаңдау топырағында боз-бетеге аралас шөптесін өсімдіктер, тобылғы мен қараған өскен. Дереккөздер
Шошанай өзені

Шошанай – Іле алабындағы өзен. Географиялық орны Алматы облысының Ұйғыр ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 56 км, су жиналатын алабы 334 км 2 . Бастауы Шошанай Кетпен (Ұзынқара) жотасының батыс бөлігінің солтүстік беткейіндегі бастаулардан басталып, Шонжы ауылы тұсында тартылып қалады. Гидрологиясы Өзен таулы жермен ағады; аңғары тар, беткейі тік. Арнасы тік жарлы. Жауын-шашын, жер асты суымен толығады. Кішігірім 30 саласы бар. Жылдық орташа су ағымы 0,41 м 3 /с. Суымен бау-бақша суарылады. Дереккөздер
Алтынды (Ақмола облысы)

Алтынды (2006 ж. дейін — Даниловка) — Ақмола облысы Бұланды ауданындағы ауыл, Алтынды ауылдық округі орталығы. Іргесі 1920 жылы қаланды. Географиялық орны Аудан орталығы — Макинск қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 27 км-дей жерде. Халқы Инфрақұрылымы Орта мектеп, дәрігерлік амбулатория, пошта, аудандық телекоммуникация бөлімінің телімшесі, дүкендер бар. 2-дүниежүзілік соғыстың құрбандарына ескерткіш орнатылған. Ауылдан 2 км жерден Астана — Петропавл автомобиль жолы өтеді. Ең жақын темір жол стансасына дейін 17 км. Дереккөздер
Слябинг

Слябинг — массасы 45 т-ға дейінгі ауыр құймаларды жан-жақты қысып, жайпақтауға арналған жоғары өнімді прокат станы. Бұдан алынған дайындама (сляб) жалпақ табақ жасауға арналған жартылай өнім ретінде пайдаланылады. Слябинг тік және горизонталь орналасқан қос жұп біліктерден тұратын стан ретінде металлургиялық заттарда орнатылады. Оның қос клетьті әмбебап түрі көп тараған. Бірінші клетьте диаметрі 1100 — 1370 мм-лік екі горизонталь біліктер, екіншісінде диам. 900 — 1220 мм-лік екі тік білік орналасқан. Бұлар бір-бірімен қатар орналасуы себепті слябинг үздіксіз стан ретінде жұмыс істейді. Жылдық өнімд. 3 — 7 млн. т. шамасында. Слябинг құрамында жұмыстық клеть, қозғалтқыш жетекті жабдықтар және біліктерді ауыстыратын механизмдер болады. Қосалқы жабдықтарға құйма тасығыш, рольгангілер, тазалауыштар, кескіштер, салқындатқыштар, т.б. жатады. Слябинг цехында ыстық құймаларды тасымалдау, оларды 110 — 1280ӘС-қа дейін қыздыру, қабылдағыш рольгангілерге әперу, өлшеу және слябинг біліктеріне жеткізу, біліктер арасынан 19 — 31 рет өткізіп (әр ретте 50 — 120 мм-ге дейін қысылады) прокаттау, тазалау, кесу, салқындату, т.б. операциялар орындалады. Слябинг Қазақстанда Қарағанды металлургия комбинатында бар. Дереккөздер
Экологиялық қызмет

Экологиялық қызмет – Ақмола облысы экология және биоресурстар басқармасы. Алғашында Облысы мемлекеттік табиғат қорғау комитеті болып аталған. 1988 ж. құрылған. 9 бөлімнен тұрады: табиғатты пайдалануды ұйымдастыру және экономика; ғылыми-техника прогресс және шаруашылық-ұйымдастыру жұмыстары; мемлекеттік экол. сараптама; атм. ауаны пайдалануды мемлекеттік бақылау; су ресурстарын пайдалануды мемлекеттік бақылау; Жерді қорғау және пайдалануды мемлекеттік бақылау; радиациялық және токсиндік қалдықтарды бақылау; бухгалтерлік-қаржы және экол.-құқықтық; сараптама және бақылау зертханалары (лаборатория) кешені. Петропавл қаласында және облыстың барлық ауданыдарында жергілікті экол. және биоресурстар басқармалары жұмыс істейді. Басқарманың негізгі міндеттері: аймақта табиғатты қорғау ісін кешенді басқаруды жүзеге асыру; табиғат қорларын тиімді пайдаланудың мен табиғатты қорғауда біртұтас саясатын жасау және жүзеге асыру. Дереккөздер
Бақытжан Жұмаханұлы Смағұлов

СМАҒҰЛОВ (Ысмағұлов) Бақытжан Жұмаханұлы (4.11. 1965 жылы туған, Шығыс Қазақстан облысы Шар ауданы Шар қаласы) — балет артисі, Қазақстанның халық артисі (1995). 1984 ж. Санкт-Петербургтегі А.Я. Ваганова атындағы мемлекеттік хореографиялық учелищесін (педагог Ю.И. Умрихин) бітірген. 1984 — 95 ж. Қазақтың мемлекеттік академмия опера және балет театры құрамында соло-биші болып, осы театрда әр жылдары қойылған А.Л. Рыбников (“Юнона мен Авось”), А.И. Хачатурян (“Спартак”), Л.Ф. Минкус (“Баядерка”, “Дон Кихот”) пен А.Аданның (“Жизель”), т.б. композиторлардың балеттерінде негізгі партияларды орындады. Республикалық “Жігер” фестивалінің (1988), Мәскеуде өткен Бүкілодақтық жас бишілер мен балетмейстерлер конкурсының (3-орын, 1988), сондай-ақ Варна мен Парижде өткен Халықаралық бишілер конкурсының (2-орын) лауреаты атанды. 1995 жылдан Қазанда Татардың мемлекеттік опера және балет театры құрамында қызмет етеді. Пайдаланылған cілтемелер
Перзентхана

Перзентхана — жүкті, босанатын және босанған әйелдерге, жаңа туған сәбилерге перзентханадан шыққанша көмек көрсететін медициналық мекеме. Перзентхананың құрамына стационар және әйелдер консультациясы кіреді. Перзентхананың жұмысы әйелдердің тұрағына және балалар емханасының орналасқан жеріне байланысты құрылады. Себебі, Перзентханадан шыққаннан кейін нәрестенің өсіп-дамуы балалар емханасындағы учаскелік педиатрдың бақылауында болады. Перзентханадағы акушер-гинекологтар тұрғындар арасында санитарлық-ағарту жұмыстарын жүргізіп, жүкті әйелдер мен жас аналарға әлеуметтік-құқықтық көмек көрсетеді. Дереккөздер
Сергей Тимофеевич Юдин

Юдин Сергей Тимофеевич (1916, қазіргі Сандықтау ауданы Новоромановка ауылы – 1983, Черкасск қаласы) – Кеңес Одағының батыры. Талдықорғанда орталау мектепті бітірген. 1934 жылдан жергілікті қант з-тында, орман шаруашылығында жұмысшы болған. 1937 жылдан Кеңес Армиясы қатарында. Хасан к-ндегі шайқасқа қатысқан. 1939 кіші лейтенанттар курсын бітірген соң, Сахалин аралындағы 79-атқыштар дивизиясы 157-атқыштар полкінде взвод командирі, атқыштар ротасы командирінің орынбасары, командирі болған. Милитаристік Жапонияға қарсы шайқастарда айрықша көзге түскен. 1953 жылдан запаста, Черкасск консерві комб-нда жұмыс істеген. КСРО ордендері, медальдарымен марапатталған. Дереккөздер
Оразақ Смағұлұлы

Оразақ Смағұлұлы (1 қазан 1930 жыл, Меңдіқара ауданы, Қостанай облысы) — кеңестік және қазақстандық ғалым-антрополог, тарих ғылымдарының докторы (1984), Қазақстанның еңбек сіңірген ғылым және техника қайраткері (1998), ҚР ҰҒА академигі (2003). 1955 жылы ҚазМУ-ды (қазіргі әл-Фараби атындағы ҚазҰУ) бітірген. 1959–1961 жылдары КСРО ҒА Этнография институтының аспиранты, 1961 жылдан Қазақстан ҒА Тарих, археология және этнография институтының ғылыми қызметкері. Олардың ұйымдастыруымен 36 экспедициялық және далалық зерттеулер жүзеге асырылды. Оның ішінде үнді–кеңес (1974–1975), қазақ–моңғол (1991–1992) және қазақ–италия (1993–1994, 2002–2004), т.б. антропологиялық экспедициялар болды. Ол Қазақстан мен Қырғызстанның биік таулы аймақтарына бейімделу мәселелерін аймақтың этноүрдістерімен байланыстыра зерттейтін халықаралық ғылыми жобаға жетекшілік етті. 200-ден астам ғылыми еңбектің авторы, оның 20-ға жуығы АҚШ, Жапония, Қытай, Үндістан, Түркия, Италия, Германия, Франция, Дания, т.б. шет елдерде жарық көрді. Еңбектерінде қазақтардың генофондының біркелкілігі, 4 мыңжылдық тарихы жайлы ғылыми пікірлер тұжырымдалды. Шоқан Уәлиханов атындағы сыйлықтың иегері (1990). Антрополог ғалым қызы Айнагүл Смағұловамен бірлесіп «Происхождение казахского народа» атты орыс тілінде еңбек жазып шықты. "Бұл кітапты оқыған адам қазақ халқын көнеден келе жат­қан этнос ретінде танып, оның бұ­зыл­май-сызылмай сақталған қы­рық ғасырлық тарихы барын ғылыми дәлелдер негізінде түсіне алады. Бұл тұжырым жаратылыстану ғылым саласы бо­йынша емес, биологиялық тұр­ғыдан анықталып отыр. Менің ғұмырымның жарты ғасыры тек осы еңбекке арналды. Бұл кітапта қазақтың бүтін этнос ре­тінде төрт мың жылдық тарихы бар халық екені толық дәлел­денді. Мұндай ұзақ тарихы бар халық әлемде жалғыз еврей ұлты деп жүрдік. Оның өзінде олардың тарихы теологиялық діни концепцияға негізделіп дәлелденген. Бұл нақты ғылыми тәсілге жатпайды. Ал қазақтар ше, антропо­логия­­лық ерекшелігі жағынан Еура­зияда тұрып жатқан ха­лық­тардың бірде-біреуіне қосыл­майтын жеке-дара этнос. Мұндай ерекшелікпен жаратылған халық әлемде кемде-кем. Өйткені біздің ата-бабаларымыз ешкімге ұқсамайтын керемет даму сатыларын білген. Мына кітапта сол баяндалады" деп жазған автор. Баласынан белгілі тек бір қызы бар, Айнагүл Смағұлова. Өзінің мұғалімдері деп Виктор Бунакты, Яков Рогинский және Георгий Дебетсті атап кетеді. Шығармалары * Население Казахстана от эпохи бронзы до современности, А., 1970; * Этническая генеография Казахстана, А., 1970; * Этническая антропология Казахстана, А., 1982; * Этническая одонтология Казахстана, А., 1989 (соавт.); * Абылай хан, Аст., 2003 (телавт.); * Этническая дерматоглифика казахов, А., 2005 (соавт). Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://kstounb.kz/files/elfinder/virt_jurnal/kzd_2010_rus/files/assets/basic-html/page13.html Календарь дат и событий Костанайской области на 2010 год], Выпуск 37, Костанайская областная универсальная научная библиотека им. Л. Н. Толстого, Костанай, 2009, стр. 13
Смета

Смета (қаржы жоспары) — алдағы шығыстар мен кірістерді есептеу; материалдық және ақшалай қаражаттың жұмсалуы мен түсуінің жоспары. Мәселен, кәсіпорындарда өндіріске жұмсалатын шығындарды жоспарлау кезінде көмекші өндірістің цехтар бойынша шығыны, өнімнің жаңа түрлерін, іске қосылатын объектілерді дайындауға және игеруге, арнаулы технол. жарақтарға жұмсалатын шығындардың, тасымалдау-дайындау шығындарының, өндіріске қызмет көрсетуге, машиналар мен жабдықтарды басқаруға, күтіп ұстауға, пайдалануға жұмсалатын шығындардың, жалпы өндірістік, коммерциялық және басқа шығындардың сметалары жасалады. Дереккөздер
Амангелді Қажиахметұлы Үмбетов

Амангелді Қажиахметұлы Үмбетов - 1944 жылы шілденің 10-ы Батыс Қазақстан облысы Ақжайық ауданы Чапай қаласында дүниеге келді. ;1966 жылы :Алматы мемлекеттік ауыл шаруашылығы интститутын (қазіргі Қазақ ұлттық аграрлық университеті) ;1966–80 :Алматы мемлекеттік ауыл шаруашылығы институтын бітірген соң Қазақ егіншілік ғылыми-зерттеу интернатында кіші , аға (1980–93) ғылыми қызметкер, лаборатория меңгерушісі (1993–2001) болып жұмыс істеді. ;2000 жылы :ауыл шаруашылығы ғылыми докторы ;2001 жылдан :Қазақ ұлттық аграрлық университетінде профессор қызметін атқарады. Амангелді Қажиахметұлы: *Оптимизация условий минерального питания зерновых культур на богаре Юго-Востока Казахстана" деген тақырыпта докторлық диссертациясын қорғады. *Үмбетов астық дақылдарын өсірудің қарқынды технологияларын игеру, ауыл шаруашылығы дақылдарының өнімділігі мен топырақ құнарлылығын жоғарылату мен егіншілікті биологизациялау мақсатында аймақтық егіншілік жүйелерінің өзара әсерінің принциптерін жасау тақырыптары бойынша ғылыми жұмыстар жүргізді; *Қазақстанның оңтүстік және оңтүстік-шығыс танабында тыңайтқыштарды қолданудың практикалық мәселелерін шешу арқылы агрохимия ғылымын дамытуға елеулі үлес қосты. *90-нан астам ғылыми жарияланымның авторы, 15 ұсынысы бар. Дереккөздер:
Василий Иванович Смирнов (металлург)

Василий Иванович Смирнов (11.2.1899, Ресей, Ярославль губерниясы, Рожалова селосы — 2.7.1972, Свердловск қаласы (қазіргі Екатеринбург) — металлург, техника ғылымдарының докторы (1946), профессор (1983), Қазақстан ҒА-ның академигі (1954), Ресейдің еңбек сіңірген ғылым және техника қайраткері (1961). Еңбек жолы * Ленинград (қазіргі Санкт-Петербург) тау-кен институтын бітірген (1922). * 1922—1930 жылдары металлургия өнеркәсібінде басшылық қызметтер атқарды. * 1930 жылдан Орал политехникалық институтында кафедра меңгерушісі * 1946—1972 жылы Қазақстан ҒА Металлургия және кен байыту институтында директордың орынбасары болды. Еңбектері Негізгі ғылыми зерттеулері мыс өндірудің жаңа технология әдістерін табу, өндіріске енгізу, Орал мен Қазақстанның (Балқаш, Жезқазған металлургия комбинаттарында) металлургия кәсіпорындарын дамыту мәселелеріне арналған. * Пирометаллургия меди, Свердловск, 1933 * Отражательная плавка, М., 1952 * Металлургия меди, М., 1974. Марапаттары * Ленин ордені * 2 рет Еңбек Қызыл Ту ордені * медальдар. Дереккөздер
Бименде Баймаханов

Бименде Баймаханов (1 шілде 1923, Жалағаш ауданы, Ақсу ауылы) – соғыс және еңбек ардагері, қаржыгер. Қаржы ісінің үздігі, Қазақ КСР-нің еңбек сіңірген экономисті. Өмірбаяны * ҚазМУ-дың (ҚазҰУ) экономика факультетін экономист-қаржыгер мамандығы бойынша бітірген (1960). * 1949 жылы армия қатарынан оралғаннан кейін Жалағаш ауданында қаржы бөлімінде бухгалтер, бас бухгалтер қызметін атқарды. * 1955 жылдан Қызылорда облысы бақылау-тексеру бөлімі бастығының орынбасары * 1959–85 жылы Қызылорда облыстық қаржы бөлімі бастығының орынбасары болды. Марапаттары * І дәрежелі «Отан соғысы» ордені * ІІ дәрежелі «Отан соғысы» ордені * «Құрмет белгісі» орденімен * бірнеше медальдармен марапатталған. Дереккөздер
Алыптомар мазары

Алыптомар мазары – Ақмола облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енген XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың бас кезіндегі сәулет ескерткіші. Орналасқан жері Қорғалжын ауданы, Абай ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 10 км жерде орналасқан. Сипаты Мазар құрылысы салынған жер - Алыптомардың жерленген жері. Мазардың биіктігі 6 м, қабырғасының қалыңдығы бір кірпіш бойы (10х10х25 см). Дөңгелек пішінді. Кіре берісі арка тәрізді қаланған. Күмбезі сфера тәріздес. Күйдірілмеген кірпіштен (топырақ пен сабаннан жасалған) тұрғызылған. Аса безендірілмеген. Аталған кесене туралы Ақмола облысы тарихи және мәдени мұрасы жинағында біршама мәліметтер кездеседі. Дереккөздер
Анатолий Усманович Юнусов

Юнусов Анатолий Усманович (1934 жылы туған, Қарағанды облысы Октябрь ауданы Майқұдық кенті) – еңбек ардагері. Ауыр жүк тиейтін автопоезд жүргізушілерінің бригадирі, Социалистік Еңбек Ері (1986), КСРО Мемлекеттік сыйлық лауреаты (1985). Еңбек жолын 1951 ж. «Қарағандышахтақұрылыс» №2 тресінің құрылыс басқармасында электр дәнекерлеуші болып бастаған. Кейіннен осы мекемеде жүргізуші (1956), Ақмола автокөлік комб-ның бригадирі (1974) болып жұмыс істеген. 11-шақырылған КСРО Жоғарғы Кеңесінің депутаты. КСРО ордендері, медальдарымен марапатталған. Дереккөздер
Райымбек ауылы

Райымбек — Алматы облысы Қарасай ауданындағы ауыл, Райымбек ауылдық округі орталығы. Географиялық орны Аудан орталығы - Қаскелең қаласынан шығысқа қарай 12 км жерде орналасқан. Халқы Тарихы Ауыл 1970-1997 жылдары көкөніс-сүт өндіретін кеңшардың орталығы болды. Оның негізінде Райымбекте және округке қарасты Абай, Далан, Іұмтоған және Қырғауылды ауылдарында ӨК, ЖШС және бірнеше шаруа қожалығы жұмыс істейді. Дереккөздер
Шошқа

Шошқа, доңыз – жұптұяқтылар отрядына жататын сүтқоректі жануар. Адамның ең алғаш қолға үйреткен үй жануарларының бірі. Шошқаның шығу тегі Еуропа және Шығыс Азия жабайы қабандары болып саналады. Оның бітімі ірі, жұмыр, аяқтары қысқа, денесін ақ, қара, қоңыр, қызғылт, т.б. түстегі қатқыл әрі сирек түк басқан. Бас сүйегі сүйір, ұзын, төменгі жағында жер қопаратын сүйек өсіндісі бар, тұмсығы тақыр. Тістері өсімдік және басқа да азықтың түрлерін жеуге бейімделген. Қарны бір бөліктен тұрады, ішегінің ұзындығы денесінен 20 есе артық, көру қабілеті нашар, есту және иіс сезу мүшелері жақсы жетілген. Қорек талғамайды, суды таңдап ішіп, шомылғанды ұнатады. Ұрғашысы 9 – 10 айда еркегімен жұптастырылып, жылына 2 – 3 рет 8 – 12-ден торайлайды. Ұрғашысының салмағы 130 – 150 кг, еркегі 180 – 200 кг-ға жетеді. Өсіп-жетілу ерекшеліктеріне байланысты Шошқалар 4 топқа бөлінеді: кеш жетілетіндер (Еуропаның ұзын және қысқа құлақты Шошқалары), өте тез жетілетіндер (сиам және ескі неополитан Шошқасынан тараған майда салмақты Шошқалар), тез жетілетіндер (ТМД елдерінде кең тараған Шошқа тұқымдары) және орташа қарқында жетілетіндер. Дереккөздер af:Vlakvark an:Suidae ast:Suidae az:Donuzlar be:Свінні be-x-old:Сьвіньні bg:Свини br:Hoc'heged ca:Suid cs:Prasatovití cv:Сысна de:Echte Schweine en:Suidae es:Suidae et:Sigalased eu:Suido fi:Siat fiu-vro:Tsiga fr:Suidae he:חזיריים hu:Disznófélék is:Svín (ætt) it:Suidae ja:イノシシ科 ko:멧돼지과 la:Suidae lb:Echt Schwäin li:Verkes lt:Kiauliniai lv:Cūku dzimta mdf:Тувот nl:Varkens nn:Svin no:Svinefamilien oc:Suidae pl:Świniowate pt:Suidae sah:Сибиинньэлэр кэргэннэрэ scn:Suidae simple:Suidae sl:Prašiči sr:Suidae sv:Svindjur te:సూయిడే tr:Domuzgiller uk:Свині vi:Họ Lợn zh:猪科 zh-min-nan:Ti-kho
Халида Есенқұлқызы Маманова

Халида Есенқұлқызы Маманова(24 наурыз 1918, қазіргі Алматы облысы Жансүгіров ауданы – 15 тамыз 1977, Ақтөбе қаласы) – ғалым, медицина ғылымдарының доктары (1967), профессор (1969). Өмірбаяны Әкесі Есенқұл қажы Мамания мектебін ұйымдастырушылардың бірі болды. Халида Есенқұлқызы Маманова сол мектепте оқыған алғашқы қазақ қыздарының бірі. Алматы медициналық институтын бітірген (1941). 1942 – 46 жылдары Қызыл Армия қатарында әскери дәрігер болып, мед. қызметтің капитаны атағын алған, 1946 – 51 жылдары Алматы медициналық институтында ассистент, 1951 – 54 жылдары кәсіподақтар жүйесінде қызметкер, 1959 жылдан өмірінің соңына дейін Ақтөбе медициналық институтының (қазіргі Батыс Қазақстан медициналық академиясы, М.Оспанов атындағы)патология кафедрасының (өзі ұйымдастырған) меңгерушісі болды. Негізгі ғылыми еңбектері патолонолог, физиолог мәселелеріне арналған. Халида Есенқұлқызы Маманова әр түрлі ауру кезінде организмде туатын арнайы емес реакцияларға сипаттама берді. Қызыл жұлдыз, “Құрмет белгісі” ордендерімен марапатталған. Шығармалары Шығармалары: *К патогенезу рака. В кн. Вопросы онкологии и радиологии, А.-А., 1963; *Изогемагглютинины и гетерогемагглютинины как неспецифические факторы реактивности организма человека и животных, М., 1967. Дереккөздер
Ағза

Ағза немесе Организм ( және – келісті түрге келтіру) – белгілі ортаға өз бетімен тіршілік етуге бейімделген, тірі және тарихи қалыптасқан біртұтас жүйе. Тұқым қуалаушылық қасиеттеріне сәйкес өзіне тән құрылысы мен даму ерекшелігі бар. Ағза бірнеше деңгейден-жасушадан, ұлпадан, мүшелерден, мүшелер жүйесінен, бүкіл дене тұтастығынан тұрады. Құрылысы мен қызмет ерекшелігіне байланысты органдар жүйелері мен аппараттары: * дене (сомалық), * ішкі органдар (висцералды) және * байланыстырғыш (интегралды) органдар жүйелері болып бөлінеді. Органдар жүйелер құрылысы әртүрлі, бірақ белгілі бір қызмет атқаратын мүшелер (ағзалар) құрайды. Құрылысына байланысты органдардың: * қабатты (тері), * түтікше (ішкі мүшелер) және * паренхималы түрлері болады. Организмнің құрылым бірліктері – жасушалар, ұлпалар (тіндер), мүшелер. Организмдер бір жасушалы және көп жасушалы болып бөлінеді. Бір жасушалы Организмдердің ішінде колониялы (шоғырлы) түрлері де бар. Мысалы, вольвокс, т.б. Әрбір жеке дарабастар да өз алдына жеке ағза болып саналады. Дереккөздер
Борис Владимирович Яворский

Яворский Борис Владимирович (1910 жылы туған, Курск облысы Борисовка с.) – Социалистік Еңбек Ері (1957). Ауыл шаруашылығы техникумын бітірген соң, Қазақстанға жіберілген. 1930 ж. Павлодар облысында ауданы жер бөлімінде агроном, 1954 жылдан Қызылту ауданы Бидайық кеңшарының директоры болып жұмыс істеген. Облыс аумағынан көшіп кеткен. Дереккөздер
Смирновка (Қостанай облысы)

Смирновка — Қостанай облысы Қарабалық ауданындағы ауыл, Смирнов ауылдық округі орталығы. Географиялық орны Аудан орталығы - Қарабалық кентінен оңтүстік-шығысқа қарай 18 км жерде, қара топырақты дала белдемінде орналасқан. Халқы 1999 жылы ауылдың тұрғындары 1699 адам (835 ер адам және 864 әйел адам) болса, 2009 жылы 1071 адамды (511 ер адам және 560 әйел адам) құрады. Тарихы Іргесі 1961 жылы ұйымдастырылған астық кеңшарының орталығы ретінде қаланған. 1996 жылы кеңшар негізінде Смирновкада бірнеше шаруа қожалықтары құрылды. Дереккөздер