kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Татыр тосқауылы

Торғай көтерілісшілерінің жазалаушы отрядтарымен алғашқы қақтығысы. Генерал-губернатор М.М. Эверсман Орынборға қайтып кетісімен ояз бастығының көмекшісі Ткаченко 150 қарулы солдат ертіп, Ресей патшасының жарлығын орындаудан бас тартқан ауылдарға ойран салумен болды. Қараторғай болысына барған сапарында тегеурінді қарсылық көрген Ткаченко 1916 жылғы қазан айында Қостанайдан шыққан есауыл Моргунов бастаған арнаулы казактар жүздігіне Семиозер (Әулиекөл), Наурызым полициясын қосып алып, жалпы саны 500-ден астам қарулы солдатпен Ноғай трассасы (қазіргі Арқалық – Амангелді – Торғай тас жолы) арқылы Торғайға беттеді. Бұл суық хабарды естіген Аққұм, Тосын, Қарақоға, Шұбалаң болыстарының мыңбасы жүзбасылары Кәрбоз Қабақұлы, Дәуренбек Сандыбайұлы, Бек Сарманұлы, Қияқбай Үркімбайұлы, Омар Тынымұлы жазалаушылар отрядын Торғай қаласына өткізбеуді мақсат етті. Қабақұлы бастаған біріккен 1500-ге тарта сарбаз 1916 жылғы 21 қазанда Татыр көліне жетіп Алқау сайына жасырынды. Қаратүбек маңында сарбаздар жиналғанынан хабардар Ткаченко сақтана жылжып, Татырға жетті. Жарқабақтар мен қамыс арасына бұққан сарбаздар атыс бастағанымен өңкей білтелі, аңшы мылтықтарының оғы қыр басындағы жазалаушыларға жетпеді. Ал пулемет, зеңбірекпен қаруланған солдаттар дүркін-дүркін оқ атып, сарбаздар арасынан шығын көбейе бастады. Бір кезде қоян қуған жастарды сарбаздар қорқып қашты деп түсінген атты солдаттар қорғанысты қойып, қалың топқа лап берді. Кескілескен қоян-қолтық айқас басталды. Жарты күнге созылған атыс-шабыс қараңғы түсе тоқтатылды. Қарулары басым болғанымен адам күші аз жазалаушы отряд түн қараңғылығын пайдаланып, Торғайға жасырын өтіп кетті. Бұл алғашқы қақтығыста отыздан астам сарбаз шәһит болып, 3 солдат майдан алаңында, тағы да екеуі Торғай ауруханасында қаза тапты. Көтерілісшілер 5 винтовка, бірнеше қылыш, екі жүк арбасын олжаға түсірді. Дереккөздер: Торғай елі. Энциклопедия. Құрастырған Т. Рсаев. Алматы, «Арыс» баспасы, 2013 жыл
Құмкешу қырғыны

Патшалық Ресейдің жазалаушы отряды мен Торғай көтерілісшілерінің қарулы қақтығысы. 1917 жылы 18 ақпанда Қарақоға болысының 6-ауылын ойрандаған полковник Тургенев отрядының 300 солдаттан тұратын алдыңғы тобын 21 ақпанда 1000 сарбаз, қырық мергенмен Әбдіғапар ханның інісі, Уәли Жалмағамбетұлы Бестамақ деген жерде қарсы алды. Хан Досан Қарабайұлы мен Кәрбоз Қабақұлы бастаған, құрамында 30 мергені бар тағы да бір мыңдықты аттандырды. Екі сағатқа созылған ұрыстан кейін пулемет оғы мен зеңбірек жарылыстарына шыдай алмаған сарбаздар Тургеневтің негізгі күштері жеткенін білген соң дереу шегініп кетті. Жазалаушылар Құмкешу ауылына кіріп, қақаған қыста кемпір-шал, бала-шағаны далаға айдап шығып, адам төзгісіз зұлымдықтар жасады. Ауылда қанды қырғын салып, жас қыз-келіншектерді зорлады, жүкті әйелдердің ішін жарып, мал-мүліктерін тонап әкетті, жолшыбай Қамысбайдағы ауылға соғып, мұнда да ойран салды, жазықсыз адамдарды атып, шауып өлтірді. Тургенев бастаған үлкен жазалаушы отрядтың келгені туралы Жыланшықтағы сарбаздарға суыт хабар жеткізілді. Аманелді жер жағдайының соғысқа қолайсыздығын ескеріп, негізгі күштерін Байғабыл, Алакөл, Кемер арқылы Үрпек ауылына топтастырды. Дереккөздер: Торғай елі. Энциклопедия. Құрастырған Т. Рсаев. Алматы, «Арыс» баспасы, 2013 жыл
Маңғал тамы

Маңғал тамы — тарих және сәулет өнерінің ескерткіші. Амангелді ауданының Үрпек ауылынан 5 км қашықтықтағы Ағаштыкөл көлінің солтүстік-шығыс жағалауындағы зиратта орналасқан. 19 ғасырдың ақырында қаз руының елке атасынан шыққан Маңғал деген кісі қабірінің басына тұрғызылған. Қазақ КСР Мәдениет министрлігінің «Қазжөндеу» шеберханасының мамандары алғаш 1980 жылы мемлекеттік есепке алып, 2001 жылы зерттеу жұмыстарын жүргізген. Ескерткіш табанының көлемі 7,02 – 7,00 м. Порталдық-күмбезді пішінде тұрғызылған. Алдыңғы беті мен ішкі жағы әртүрлі әдістермен қаланып, ою-өрнекті түрлі түсті тақташалармен өрнектелген. Төрт бұрышты қабырғасынан жартылай дөңгелек ойық желкендер арқылы күмбезге ауысады. Желкендердің жоғарғы он қатарындағы көлденең тісті қалау туралы қалыпты қалаумен ауысып отырады. Ескерткіштің кіре беріс ойығының үстіне төрт-төрттен, көлемі 27,0х17,5х53,3 см тікбұрышты оюлы кірпіштер қаланып, жоғары және төменгі жағынан «бұрама» пішінді кірпіштермен қоршалған. Жоғарғы бөлігіндегі аркалы ойықтардың барлығының аралығына орнатылған «сталактиттер» сегіз үзбеден кейін күмбезге ұласады. Дөңгелек күмбездер арнайы құйылған кірпіштермен өрілген. Іргетастың үстіндегі бөлік S пішіндес дөңгелек кірпіштермен «дандан» түрінде көмкерілген. Сыртқы тұтас қабырғалар «шырша» әдісімен қаланып, екі жақ қанаттары тік «бұрама» кірпіштермен қоршалған. Кіреберіс ойық та өрнекті тақташалармен көркемделген. Кіреберіс жақтағы қабырғаға таяз ойықтар жасалған. Алдыңғы жаққа қабырға әдісімен қаланған қақпа қалқаны орнатылған. Маңғал тамы 1916 жылғы Торғай көтерілісі кезінде сарбаздарға қорған, бақылау мұнарасы қызметін атқарды. Соғыс барысында патша өкіметі жазалаушы отрядының зеңбірек добы түсіп, күмбезінің бір бөлігі құлаған. Қазіргі уақытта қабырғаларының жекелеген бөліктері ғана сақталған. Дереккөздер: Торғай елі. Энциклопедия. Құрастырған Т. Рсаев. Алматы, «Арыс» баспасы, 2013 жыл
Зуевка (Қостанай облысы)

Зуевка — Қостанай облысы Алтынсарин ауданы, Обаған ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы – Обаған ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 32 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 488 адам (247 ер адам және 241 әйел адам) болса, 2009 жылы 452 адамды (233 ер адам және 219 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Басбек

Басбек — Қостанай облысы Алтынсарин ауданы, Мәриям Хакімжанова ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы – Обаған ауылынан солтүстік-батысқа қарай 23 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы тұрғылықты тұрғындары болмады, 2009 жылы тұрғындары 111 адамды (62 ер адам және 49 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Бирюков

Бирюков — Қостанай облысы Алтынсарин ауданы, Обаған ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы – Обаған ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 20 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 285 адам (139 ер адам және 146 әйел адам) болса, 2009 жылы 138 адамды (84 ер адам және 54 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Сатай (Алтынсарин ауданы)

Сатай — Қостанай облысы Алтынсарин ауданы, Мәриям Хакімжанова ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы – Обаған ауылынан солтүстікке қарай 25 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 453 адам (224 ер адам және 229 әйел адам) болса, 2009 жылы 324 адамды (156 ер адам және 168 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Воробьёвское (Қостанай облысы)

Воробьёвское — Қостанай облысы Алтынсарин ауданы, Димитров ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы – Обаған ауылынан солтүстікке қарай 66 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 332 адам (185 ер адам және 147 әйел адам) болса, 2009 жылы 314 адамды (172 ер адам және 142 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Танабай

Танабай — Қостанай облысы Алтынсарин ауданындағы ауыл, Димитров ауылдық округі орталығы. Географиялық орны Аудан орталығы – Обаған ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 48 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 980 адам (474 ер адам және 506 әйел адам) болса, 2009 жылы 699 адамды (348 ер адам және 351 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Докучаев

Докучаев — Қостанай облысы Алтынсарин ауданы, Ілияс Омаров ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы – Обаған ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 59 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 934 адам (452 ер адам және 482 әйел адам) болса, 2009 жылы 885 адамды (414 ер адам және 471 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Шоқай (Қостанай облысы)

Шоқай — Қостанай облысы Алтынсарин ауданы, Ілияс Омаров ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы – Обаған ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 69 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 842 адам (414 ер адам және 428 әйел адам) болса, 2009 жылы 796 адамды (388 ер адам және 408 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Докучаев ауылдық округі (Тимирязев ауданы)

Докучаев ауылдық округі – Солтүстік Қазақстан облысы Тимирязев ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Докучаево ауылы кіреді. Орталығы – Докучаево ауылы. Округ құрамында болған Северное ауылы 2024 жылы таратылған. Халқы 2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 811 адамды құрады. Дереккөздер
Сейсмогеология

Сейсмогеология — жерсілкіністердің пайда болу геологиялық жағдайларын зерттейтін геология мен сейсмология саласы. Сейсмогеология геологиялық ақпараттарды сейсмикалық қауіпті аймақтарды анықтау үшін қолданады. Әдебиет * Вычислительная сейсмология (Computational Seismology and Geodynamics): Сборники статей и монографии. Выпуски. 1-45. М.: Наука; Геос; URSS, 1966—2016. * Солоненко В. П. (Ред.) Сейсмогеология и детальное сейсмическое районирование Прибайкалья. М., 1981. 168 с.
Тейт Модерн

Тейт Модерн немесе Тейт заманауи галереясы — Лондон орталығындағы халықаралық заманауи өнердің ұлттық галереясы, Тейт галереялар тобына кіреді. Бұрынғы электр стансаның орнына 2000 жылы салынды. Галереяда XX ғасырдың басынан бастап жасалған әлем өнерінің туындылар жинақтамасы орналасқан. Тейт Модерн келушілер саны жағынан әлемдегі ең ірі заманауи өнер галереясы болып табылады, 2009 жылы келушілер саны 4700000 адамнан асты. Тарихы Қазіргі кезде Тейт Модерн галереясы орналасқан ғимаратта, бұрын Темза жағасындағы Бенксайд элект стансасы орналасқан еді. Бұл ғимараттың құрылысы екі кезеңге бөлініп 1947 жылы басталды, 1963 жылы ғимарат толығымен дайын болды. Құрылыс Баттерси элект стансасының, Ливерпуль соборының, Оксфорд және Кембридж университеттік кітапханаларының, Ватерлоо көпірінің және танымал британдық қызыл телефон күркесінің авторы — Джайлс Гилберт Скоттың жобасы бойынша салынды. Элект стансасы жабылғаннан кейін, ғимарат толық қайта құру жұмыстарынан өтті. 2013 жылы Herzog & de Meuron швейцариялық сәулет бюросының жобасы бойынша, галереяның жаңа корпусы салынды. Галерея Дереккөздер Сілтемелер * [http://www.tate.org.uk/modern Тейт Модерн мұражайының ресми сайты] * [http://trip-guide.ru/page_13205.htm Тейт Модерн галереясының фотосуреттері (тұрақты экспозиция)]
Оливер Харт

Оливер Саймон Д'Арси Харт ( дүниеге келді 9 қазан 1948 жыл) — американдық және британдық экономист, Гарвард университетінің экономика профессоры. Нобель сыйлығының экономика бойынша лауреаты (2016) . Өмірбаяны Оливер Лондонда белгілі дәрігер-фтизиатр (1900-2006) отбасында дүниеге келген. Харт Кембридж университетінің Корольдік колледжін бітірген, математикадан 1969 жылы бакалавр дәрежесін алды, ал магистрлік дәрежесін 1972 жылы экономика бойынша Уорик университетінде, ал 1974 жылы экономика бойынша PhD Принстон университетінде алды. Оқытушылық қызметін экономика лекторы лауазымында Эссек университетінде 1974-1975 жылдары аралығында бастады, кейін лектордың көмекшісі, 1976-1981 жылдарыКембридж университетінде экономика лекторы, сондай-ақ 1975-1981 жылдары Кембридж университетінде қызметкері болды. Уортон бизнес мектебіне 1979-1980 жылдары аға лектор шақырылған. Лондон экономика мектебінде толық экономиканың профессоры болды, онда 1981-1985 жылдары жұмыс істеді, 1992 жылдан шақырылған профессор, ал 1997 жылдан Лондон экономика мектебінің тұрақты шақырылған профессоры атағына ие болды. АҚШ-та келіп алған соң, алғашында 1984-1985 жылдары шақырылған экономика профессоры, содан кейін 1985-1993 жылдары Массачусетс технологиялық технологиялық институтында экономика профессоры болып тағайындалды. 1987-1988 жылдары шақырылған оқытушы, ал 1999-2003 жылдары — шақырылған профессор, Джон Олин атындағы экономика және құқық кафедрасының Гарвард университетінің заң факультетінде жұмыс істеді, содан кейін Гарвард бизнес мектебінің 1988-1989 жылдары қызметкері болды, ал 1993 жылдан бастап — экономика профессоры болып Гарвард университетінде істеді. 1997 жылдан бастап Эндрю Фурер атындағы экономика кафедрасының профессоры болды, ал 2000-2003 жылдары Гарвард университетінің экономикалық факультетінде төрағасы болды. О. Харт эконометрикалық қоғамның 1979 жылдан бастап мүшесі болып табылады, Американдық өнер және ғылым академиясының 1988 жылдан мүшесі, Британ академиясының 2000 жылдан корреспондент-мүшесі, 2002 жылдан бастап қызметкері, 2012 жылдан бастап мүшесі, Қаржы теориясы қоғамының 2014 жылдан қызметкері, "Journal of Law, Finance & Accounting" 2015 жылдан бастап мүшесі, Американдық 2016 жылдан бастап мүшесі, АҚШ Ұлттық ғылым академиясының 2016 жылдан бастап мүшесі. Ғылыми жетістіктері Оливер Харттың зерттеулері келісімшарттар теориясы, фирма теориясы, корпоративтік қаржы және экономикалық талдау құқықтары мәселелеріне арналған. Марапаттары Библиография Дереккөздер
Миллениум көпірі (Лондон)

Миллениум көпірі немесе Мыңжылдық көпірі — Лондондағы Темза өзені арқылы салынған жаяу жүргінші көпірі. Көпір атауы ағылшын тілінен Мыңжылдық көпірі деп аударылады, өйткені бұл құрылыс үшінші мыңжылдықтың басталуы құрметіне салынған еді; жаңа мыңжылдықты тойлауымен байланысты бұл ғимарат Англия елордасындағы көптеген ауқымды құрылыстардың бірі болып табылады. Тарихы Көпір құрылысы 1998 жылдың аяғында басталды. Негізгі құрылыс жұмыстары 1999 жылдың 28 сәуірінде басталды. Көпірдің құрылысына 18,2 миллион фунт стерлинг жұмсалды. Ашылуы салтанатты түрде 2000 жылдың 10 маусымында өтті. Құрылыс жұмыстарын бастау алдында Темза өзенінің екі жағасында да, құрылыс орындарында, археологиялық зерттеулер өткізілді. Көршілес ғимараттар Егер Мыңжылдың көпірімен Темза өзенінің солтүстік жағасына өткен жағдайда Әулие Павел соборының күмбезін және оның оңтүстік қасбетін көруге болады. Егер өзеннің оңтүстік жағасына барған жағдайда, алда Темзаның жағасында орналасқан «Тейт Модерн» атты галереясы көрінеді, ал галереяның сол жағында — қайта құру жұмыстарынан өткен Уильям Шекспирдің «Глобус» театры орналасқан.
Ливерпуль соборы

Ливерпульдегі Христостың кафедралық шіркеуі , жиі Ливерпуль соборы ( деп аталады) — Ливерпульдегі англикандық кафедралы собор, Йорк провинциясындағы Ливерпуль махалласының орталығы. Тарихы Ғимарат неоготикалық стилінде Джайлс Гилберт Скоттың 1903 жылғы жобасы бойынша салынды. Құрылыс жұмыстары 1904 жылы басталды, бірақ собор құрылысы 1970-ші жылдары ғана толығымен аяқталды. Собор үзындығы — 188 м, нефтің биікігі — 36,5 м, хордың — 35,3 м. Жалғыз мұнарасының биіктігі 101 м-ді құрайды. Жалпы аумағы — 9687 м². Ливерпуль соборы — Ұлыбританияның ең ірі және әлемдегі бесінші ең ірі собор болып табылады. Сонымен қатар әлемдегі ең ірі англикан соборы болып есептеледі, бірақ бұл лауазымға Нью-Йорктегі Дін маманы Иоанның соборы да таласуда. Қоңырау салмағы 31 тоннаны құрайды және әрекеттегі қоңыраулардың арасындағы ең ірісі болып саналады 2009 жылы қоңыраушылар тобымен собор қоңырауларында Джон Леннонның «Imagine» әуені ойнатылды. Дереккөздер
Ватерлоо көпірі

Ватерлоо көпірі — Лондондағы Темза өзені арқылы өтетін доғалы көпір, Вестминстер және Ламбет аудандарын байланыстырады. Қазіргі нұсқадағы көпір 1945 жылы ашылды, бұрын бұл жерде Ватерлоо шайқасындағы жеңістің құрметіне 1817 жылы арнайы салынған бір аттас көпір орналасқан еді. Ватерлоо арқалық ағаш көпірі көк түсті, конструкция 1973 жылы салынған Лондон көпіріге ұқсайды, бірақ Ватерлоода 4 тіреу, ал Лондон көпірінде — екі. Дереккөздер
Джайлс Гилберт Скотт

Сэр Джайлс Гилберт Скотт (, 9 қараша 1880 жыл – 8 ақпан 1960 жыл) әйгілі ағылшын сәулетшісі және дизайнері. Мансабы Қызыл телефон күркесі Оның ең танымал туындысы — қызыл телефон күркесі. Әсем өнерлердің корольдік комиссиясы ең үздік телефон күркелері бойынша жариялаған байқаудың нәтижесінде Джайлс Гилберт Скоттың жұмысы ең сәтті деп таңдалды. «Kiosk no. 2» (қысқаша «K2») атты телефон күркесінің жобасы іске сәтті асырылды. Күркенің биіктігі 2,7 метрді құрады. Сәулетші оны құру үшін шойын мен жуан шыныны қолданды. Алғашқы кезде күрке күміс түспен боялған, бірақ «К2» моделі арбиған және ауыр болғандықтан, оны жетілдіру бойынша шешім қабылданды. «К3» моделі морт болғандықтан, ол жарамсыздыққа тез келетін. Кейін, онын орынан соңғы «К6» моделі келді, және бұл модель ең сәтті болды. Сол кезде ол бүкіл әлемге танымал қызыл түске боялды. Ливерпуль соборы Сәулетшінің тағы бір танымал жұмысы — Ливерпульдегі католиктік соборы. Кам өзенінің батыс жағалауында орналасқан неоготилкалық стиліндегі діни құрылыс. Оның құрылысы 1904 жылы басталып, бірақ 1970-ші жылдары ғана аяқталды. Собор Англиядағы ең ірі собор болып табылады. Ватерлоо көпірі Әртүрлі жылдары қолға алынған Ватерлоо көпірін қайта құру жұмыстарын өткізудің сәтсіз әрекеттерінен кейін, жаңа жобаны жасауды Джайлс Гилберт Скотт өз жауапкершілігіне алды. 1937 жылы көпірдің қайта құру жұмыстары аяқталды. Бұл қарапйым темір-бетонды құрылым. Көпірдің үстінен автомобиль қозғалысына арналған 6 жолақ және екі жағынан екі жаяужол өтеді. Сілтемелер *[http://www.racollection.org.uk/ixbin/indexplus?_IXACTION_file&_IXFILE_templates/full/person.html&_IXTRAIL_Academicians&person6125 Profile on Royal Academy of Arts Collections] *[http://www.designmuseum.org/design/giles-gilbert-scott Design Museum biography]
Татаки

немесе тоса-ми — жапон асханасындағы балықты немесе етті дайындау тәсілі. Сипаттамасы ; Етті жылумен өңдеу Балық немесе ет ашық отта не табада тез қуырылып, сірке суда сәл ғана маринадталады, жіңішке тілімдермен кесіледі және дәмдеуіш ретінде тартылған немесе пастаға дейін ұнтақталған (осыдан тәсіл атауы) жанжабіл қосылады. Тағам соя соусымен және сашими тәріздес гарнирмен беріледі. Бұл тәсіл 19 ғасырда Жапонияның тарихи Тоса провинциясында (осыдан тәсілдің екінші атауы — тоса-ми). Осы тәсілдің негізін қалаушысы Жапония батыры Сакамото Рёма болып саналады, бұл тәсілді ол Нагасаки қаласында тұрған және грильде етті дайындаған еуропалықтардан үйренген. ; Шикі ет Шикі балық кесіледі («жеке бөліктерге бөлінеді») және сарымсақ, жанжабіл, жасыл пияз және шисо жапырақтары сияқты көкөністермен бірге араластырылады. Үстелге қояр алдында тағамға кейде соя соусы қосылады. Дереккөздер
Сашими

— Жапон асханасының ұлттық тағамы. Сашими кішкене тілімдерге кесілген әртүрлі балық сұрыптарының сүбе етінен, басқа теңіз өнімдерінен және еттен дайындалады. Сашимиді дайындау үшін тек қана шикі өнімдер қолданылады. Үстелге соя соусымен, васабимен, жіңішке кесілген дайконмен және шисо жапырақтарымен бірге қойылады. Сашимиді дайындау үшін көбінесе келесі ингредиенттер қолданылады: * * * * * * * * * * * * Тағы қараңыз * Суши; * Роллдар; Дереккөздер
Уайнапутина

Уайнапутиина ( , — «жас», — «жанартау») — Перудің оңтүстігіндегі жанартау тауларында орналасқан үлкен жанартау. Жанартаудың анықталатын тау профилі жоқ, бірақ оның орнына үлкен жанартау кратері түрінде болады. 1600 жылы 19 ақпанда апатты атқылаумен танымал (VEI жанартау атқылау шкаласы бойынша 6 ұпай), бұл континенттің адам қоныстану тарихындағы Оңтүстік Америкадағы ең күшті жанартау атқылауы болды. Бұл атқылау "кіші мұз дәуірі" деп аталатын климаттың үлкен өзгеруіне себеп болуы мүмкін деп саналады. Атап айтқанда, бұл Ресейде 1601-1603 жылдардағы Үлкен аштықты тудыруы мүмкін, бұл қиын кезеңнің халықтық ашытуына ықпал етті. Алайда бұл байланыстың тікелей дәлелі әлі табылған жоқ. Трагедияның салдары: * 1500-ден астам адам қаза тапты; * Арекипа мен Мокегуа қалаларындағы қирау; * ірнеше үлкен ауылдар құрылғанға дейін қирады; * жаппай ауруларға әкелген егіннің толық жоғалуы; * климаттың біртіндеп өзгеруі. 1600 жылы жанартау құрылысының көп бөлігінен айырылған Вайнапутина жанартауы әлі күнге дейін "ұйықтап жатыр". Алайда, жанартаудың Күшін ескере отырып, ғалымдар оның жағдайын мұқият қадағалап, жер қыртысындағы шамалы өзгерістерді жазады. Әдебиеттер * * Сыртқы сілтемелер * [http://www.volcanolive.com/huaynaputina.html Volcano Live] * [http://www.uran.ru/gazetanu/2008/01/nu01_02/wvmnu_p7_01_02_012008.htm В глобальных похолоданиях «виноваты вулканы» // Наука Урала: Газета Уральского отделения Российской академии наук. Январь 2008 г. № 1-2 (963)] Дереккөздер
Сургут

Сургут — Ресейдегі қала, Түмен облысына қарасты Ханты-Манси автономдық округіндегі Сургут ауданының әкімшілік орталығы. Қалада әлемдегі ең ірі жылу электр станцияларының бірі - ГРЭС-1 и ГРЭС-2 орналасқан. Халқы Қала халқының саны 348 643 адам (2016 жыл). Географиялық орны Географиялық координаталары: 61°41′солтүстік ендік , 73°26′ шығыс бойлық, және теңіз деңгейінен 250 метр биіктікте орналсқан. Мәскеуден 2889 км алыс орналасқан. Қаланың ауданы - 353,97 км². Климаты Климаты- континенталды. Қысы суық, ұзақ мерзімді- қазанның екінші жартысынан сәуірдің ортасына дейін. Қаңтар айының орташа температурасы — −20&nbsp;°C. Шілде айының орташа температурасы— +18,2&nbsp;°C. Жылдық орташа көрсеткіштер: * Жылдық орташа температура — 1,7&nbsp;°C * Жылдық орташа желдің жылдамдығы — 4,1 м/с * Жылдық орташа ауаның ылғалдылығы - 76 % Ұлттық құрамы * Орыстар - 197 876 * Украиндар - 18 327 * Татарлар - 16 110 * Башқұрттар - 5432 * Әзербайжандар - 4286 * Чуваштар - 2766 * Лезгиндер - 2436 * Беларустар - 2413 * Молдовандар - 2141 * Армяндар - 2118 * Марилер - 1424 * Немістер - 1292 * Ноғайлар - 1126 * Өзбектер - 1009 * Тәжіктер - 1001 Білім Сургут қаласында 54 мектепке дейінгі оқу орны, 5 балабақша, 33 мектеп, 3 гимназия және 4 лицей бар. Дереккөздер
Суздаль

Суздаль – Ресей дің Владимир облысында орналасқан қала, Суздаль аудан ының әкімшілік орталығ ы. Туризмнің дамуы және мәдни мұрагерлікті сақтап келе жатқандығы үшін қала «Құрмет белгісі» орденімен марапатталған. Халық саны- 9865 адам (2016 жыл). Каменька өзенінің бойында орналасқан. Владимир қаласынан 26 км алыста орналасқан. Суздаль- қорық- қалашық, Ресейдің Алтын Сақинасына кіреді. Мүсіндер Д.М.Пожаровский дің бюсты В.И.Ульянов қа (Ленинге) арналған мүсін Ұлы Отан Соғысы ның ардагерлерінен арналған мүсіндер А.А.Лебедев ке арналған мүсін Сыртқы сілтемелер *[https://wikiway.com/russia/suzdal/photo/ Суздаль фотосуреттері]
Тяньаньмэнь алаңы

Тяньаньмэнь алаңы- Қытай Халық Республикасының астанасы- Бейжің қаласында орналасқан 20- ғасырдағы көлемі ауқымды алаң. Ауданы- 440 мың кв. м. Алаңның ішінде ультразамандық Үлкен ұлттық опера театры және ұлттық жиналыстар үйі орналасқан. Оқиғалар Тяньаньмэ́нь алаңы қытай халқының ұлттық символ икалық жүрегі болып табылады. 1989 жылы студенттердің атылуымен осы алаң қайғылы атаққа ие болған еді. Тяньаньмэ́нь алаңында 1949- жылы 1-қазанда Мао Цзэдун «Қытай Халық Республикасы н» салтанатты түрде жария етті. 2011- жылы алаңда 8 метрлік Конфуций дің мүсіні орнатылған.Алайда, 2011- жылдың 22- сәуірінде белгісіз себептермен демонтаждалған. Дереккөздер Орысша Уикипедиядан аударылған.
Григорий Ефимович Распутин

Григорий Ефимович Распутин (1906 жыл — Распутин-Новых; 9 [[21 қаңтар|[21] қаңтар]] 1869, Покровск, Тобол губерниясы, Ресей империясы — 17 [30] желтоқсан 1916, Петроград, Петроград губерниясы, Ресей империясы) — Покровское ауылындағы Тоболь губерниясының шаруасы. Ресей императоры Николай II –нің отбасының жақын досы болғанымен танымал. 1910-жылдары Петербург қоғамының белгілі бір топтарында «патшаның досы», «ақсақал», көріпкел және емші ретінде танымал болды. Распутиннің жағымсыз бейнесі революциялық, кейін кеңестік үгіт-насихатта пайдаланылды. Бүгінге дейін Распутиннің тұлғасы мен оның Ресей империясының тағдырына ықпалы төңірегінде көптеген даулар жалғасып келеді. Өмірбаяны Ата-бабалары және этимологиясы Распутиндер әулетінің ататегі «Изосим Фёдоров ұлы» болған. 1662 жылғы Покровское ауылы шаруаларының санақ кітабында оның әйелімен және үш ұлымен — Семён, Насон және Евсеймен бірге Яренск уезінен жиырма жыл бұрын Покров слободасына келіп, «егіндікке орналасқаны» айтылған. Ұлы Насон кейін «Роспута» деген лақап ат алған. Сол кісіден XIX ғасырдың басында Распутиндер атанған барлық Роспутиндер тараған. 1858 жылғы үй-жай санағы бойынша Покровское ауылында «Распутины» фамилиясын алып жүрген отыздан астам шаруа тіркелген, олардың ішінде Григорийдің әкесі Ефим де болған. Фамилия «распутье», «распутица», «перепутье» сөздерінен шыққан. Распутин туралы құжаттық фильмдер •Тарихи хроника. 1915. Григорий Распутин • Распутинді кім өлтірді? (Who Killed Rasputin ?), реж. Майкл Уэддинг, 2004, 50 мин. Дереккөздер
Жаңасу (Қостанай облысы)

Жаңасу — Қостанай облысы Алтынсарин ауданы, Ілияс Омаров ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы – Обаған ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 60 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 273 адам (134 ер адам және 139 әйел адам) болса, 2009 жылы 265 адамды (132 ер адам және 133 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Қызыл Кордон (Қостанай облысы)

Қызыл Кордон — Қостанай облысы Алтынсарин ауданындағы ауыл, Қызыл Кордон ауылдық округі орталығы. Географиялық орны Аудан орталығы – Обаған ауылынан солтүстікке қарай 40 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 1049 адам (498 ер адам және 551 әйел адам) болса, 2009 жылы 976 адамды (473 ер адам және 503 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Қосқұдық (Қостанай облысы)

Қосқұдық — Қостанай облысы Алтынсарин ауданы, Мәриям Хакімжанова ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы – Обаған ауылынан солтүстікке қарай 13 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы тұрғылықты тұрғындары болмады, 2009 жылы тұрғындары 225 адамды (111 ер адам және 114 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Дүниежүзілік жабайы табиғат қоры

Дүниежүзілік жабайы табиғат қоры (ағылш. World Wildlife Fund, қысқ. WWF) — ресми түрде тек АҚШ пен Канада ескі атауын сақтап, қазір World Wide Fund for Nature ретінде белгілі халықаралық үкіметтік емес ұйым. Дүниежүзілік жабайы табиғат қоры - 1961 жылы құрылған жабайы табиғатты, қоршаған ортаны қорғау, сақтау және қалпына келтіру саласында жұмыс істейтін Халықаралық үкіметтік емес ұйым. Ол дүниежүзінде 5 миллионнан астам жақтаушысы бар, әлемнің 100-ден астам елінде жұмыс істейтін, жер бетіндегі 3000-ға жуық табиғатты қорғау және сақтау жобаларын қолдап келе жатқан әлемдегі табиғатты қорғау саласында жұмыс істейтін ең ірі тәуелсіз ұйым болып табылады. WWF миссиясы - Жердегі табиғи қоршаған ортаның деградациясын тоқтату және биологиялық әралуандылықтың сақталуын қамтамасыз етіп, адам және табиғат арасындағы үйлесімге қол жеткізу. Сондай-ақ, жаңартылатын табиғи ресурстардың қолданысын қадағалау, әрі қоршаған ортаның ластануы мен тұтыныс ысырапшылдығының деңгейін азайту - ұйымның алдына қойған негізгі мақсаттарына жатады. Штаб квартира: Rue Mauverney 28, Gland, Vaud, Швейцария. Тарихы Ұйымның ізашары - 1947 жылы Нью-Йорк қаласында Генри Фэйрфильд Осборн Дж. (ағылш. Henry Fairfield Osborn Jr.) құрған «Қоршаған ортаны қорғау қоры» (ағылш. The Conservation Foundation) деп аталатын ұйым болатын. Қордың консультативтік кеңесінің құрамында Чарльз Элтон, Г. Эвелин Хатчинсон, Альдо Леопольд, Карл Зауэр және Пол Сирс (ағылш. Paul Sears) сияқты белгілі ғалымдар кірген. Рэйчел Карлсонның “Тілсіз көктем” атты кітабында пайдаланылған ғылыми зерттеулердің басым көпшілігі “ Қоршаған ортаны қорғау қорының” қолдауымен жүзеге асқан зерттеулер болды. Оның ішінде - Джон Л. Джордж (ағылш. John L. George), Роджер Хейл (Roger Hale), Роберт Радд (Robert Rudd) және Джордж М. Вудвеллдің (ағылш. George M. Woodwell) зерттеулерін атап өту керек. 1963 жылы “Қоршаған ортаны қорғау қоры» ұйымдастырған конференция өткізіліп, Ноэль Эйхорнның (Noel Eichhorn) жаһандық климаттың жылынуының антропогендік себептері жайлы негізгі баяндамасы жарыққа шықты. Бұл баяндама қордың вице-президенті Фрэнк Фрэйзер Дарлинг (ағылш. Frank Fraser Darling), сондай-ақ Эдвард Смит Дивей (ағылш. Edward Smith Deevey), Эрик Эриксон (Erick Ericksson), Чарльз Дэвид Килинг, Гильберт Пласс, Лионел Уолфорд (Lionel Walford) және Уильям Гарнеттің (ағылш. William A. Garnett) зерттеулерінің нәтижесіне негізделіп дайындалды. Дүниежүзілік жабайы табиғат қорының нышаны - үлкен панда жануары. Панда - Халықаралық Қызыл кітап қа енгізілген, сирек кездесетін жануарлардың бірі. Дүниежүзілік жабайы табиғат қорының негізін салушыларының бірі - ағылшын ғалымы, орнитолог, әрі суретші сэр Питер Скотт Лондондағы хайуанаттар бағында Чи-Чи пандасын көріп, суретін салған. Ол мұндай қамқорлыққа мұқтаж, ақкөңіл, сүйкімді жануардың бейнесі - жаңа құрылған ұйымның нышаны ретінде тамаша таңдау болады деп ұйғарды. Дереккөздер
Балаларды құтқару

Балаларды құтқару — бүкіл әлем бойынша балалар құқықтарын қорғау үшін арналған халықаралық ұйым. Тарихи ақпарат Ұйым Ұлыбританияда 1919 жылы Eglantine Jebb, оның сіңлісі Дороти Buxton құрылды. Оның негізгі міндеттері балалардың құқықтарын қорғау және қорғауға білім, денсаулық сақтау, экономикалық мүмкіндіктерін, зорлық-зомбылық және табиғи апаттар балаларды қорғау, сондай-ақ басқа да қызмет түрлерін жақсарту болып табылады. Ұйым қызметкерлерінің айтуынша, тіпті шағын қайырымдылық балалар үлкен санын сақтауға болады. Алты айдан кейін, «Балаларды құтқару» Швецияда негізделген болатын. Бастапқыда ол оларға журналистер мен Елин Герд Маркус Вагнер арасында Эллен Palmstierna және бірнеше белсенділері төрағалығымен өтті. Бастапқы жұмыс Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін балаларға арналған Кедейшілік жұмсартуға бағытталған. соғыстар арасындағы, фокус ғана Швецияда балалардың болды, бірақ швед тек олардың жер жоқ, балалардың түсінігін өсті, сонымен қатар әлемнің түрлі бөліктеріндегі кезде барлық Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін өзгерді деп. 1970-ның «Балаларды құтқару» жылы дамушы елдерде балалардың жағдайын дамыту және өзгерту үшін қазіргі заманғы агенттігі болып қайта құрылды. Ұйым Еділ (1921-1922), Вьетнам соғысы, Нигерия және басқа да апаттар мен қақтығыстарға азаматтық соғыс ашаршылық бала зардап шеккендерге көмек берген. Жақында, сегіз миллион балаларға сапалы білім беру ұйымы бағдарлама жиі қарулы қақтығыстар бейім елдерінде тұратын, іске қосылды. Аналар индексі Rankings Ұйымдастыру аналар және бүкіл әлем бойынша балалардың жағдайына кешенді бағалау үшін беріледі, ол жыл сайынғы рейтингінде аналар индексі Rankings, жариялайды. рейтинг бойынша 2014 жылы ана мен бала үшін әлемдегі ең үздік ел Финляндия болып табылады; екінші орында - үшінші - Норвегия, Швеция; Беларусь - 72 м - 62-ші, Украина - 26-ші орын, Ресей. Финляндия рейтингінде бірінші орын екінші жыл қатарынан табылады. Дереккөздер
Бацилла

Бацилла, немесе таяқша – спора түзе алатын таяқша пішінді келген бактерияның бір түрі. Морфология бойынша тек қана бацилла, тек қана коккалар емес, сонымен қатар коккабациллалар тіршілік етеді. Олар пішіні бойынша бациллаларға қарағанда домалақтау, адайжа жасуша ұзындығы бәрібір енінен асады, мысалы: Bacteroides fragilis, Yersinia pestis, Bordetella bronchiseptica, Haemophilus influenzae. Бациллалар екі жасуша болып, диплобацилла, тізбектесіп, стрептобацилла болады. Өте ұзын, оралған жіптерден тұратын тізбекті стрептобациллаға мысал келтірсек, Bacillus anthracis. Бацилла бактериялардың көптеген әр түрлі таксономикалық топтары табылған. Бацилла әдетте жазықтықта бөлінуге және жалғыз болады , бірақ diplobacilli (диплобацилла), streptobacilli (стрептобацилла) және Palisades басқа жасушалармен бірігуге дайын болады. • Diplobacilli: бір-бірімен иық тіресе ұйымдастырылған екі таяқшасы. • Streptobacilli: бацилла тізбегінің ұйымдастырды. • Coccobacillus: Сопақ және коктарды ұқсас (дөңгелек пішінді бактериялар). Спора түзу бактериялар үшін ең ықтимал классификацияның мысалы. Спораның жасушада орналасқанына байланысты бацилланың пішіні өзгеріп отырады. Мысалы, Clostridium tetani бактериясының споралары әдетте жасушаның соңында орналасып, оған барабан таяқшаларына ұқсайтын пішін береді. Бұндай пішін клострилия деп аталады. Бактериялардың басқа түрлерінде, мысалы, май қышқылын ферменттеу бактериялары спораны жасушаларың ортасында түзгендіктен, шпиндельді пішінге ие болады. Бұл форма Плектридия деп аталады. Таяқша тәріздес форма бактериялардың көп бөлігінде кездеседі, оларға; Enterobacteriaceae, Bacillaceae , Lactobacillaceae , Brucellaceae және Pseudomonadaceae жатады. Бактерия пішіні және Грам боялуы түсінің арасында ешқандай байланыс жоқ. Бациллаларды оң грам және теріс грам деп екі топқа бөлуге болады. Оң грам: • Bacillus genus • Clostridium genus • Corynebacterium genus • Listeria genus • Propionibacterium genus Теріс грам: • Bacteroides genus • Citrobacter genus • Enterobacter genus • Escherichia genus • Pseudomonas genus • Proteus genus • Salmonella genus • Serratia genus • Shigella genus • Yersinia genus Дереккөздер
Ромбденелі жұпбалықтар отряды

Ромбденелі жұпбалықтар отряды- денесі ромб пішінді , жалпақ . Құрық шаншары олмайды. Бұл отрядта 3 тұқымдас бар. Мазмұны • Ромбденелі жұпбалықтар жайлы • Ромбденелі жұпбалықтардың қорек аулау үрдісі • Ромбденелі жұпбалықтардың мекен ортасы • Ромбденелі жұпбалықтардың тұқымдасы Ромбденелі жұпбалықтардың тұқымдасы . Ромбденелі жұпбалықтар тұқымдасы . Жіпсозбақты жұпбалықтар тұқымдасы . Олар 3 түрден құралған шағын тұқымдас . Ромбденелілерден айырмашылығы олардың созбақ пішіні ерекше , созбақтың ұшы жіңішке ұзын жіп сияқты созылып шығады . Денесінде тікенектері жоқ және жүзбеқанаттары болмайды . Аз зерттелген , сирек кездеседі . Тұрқы 62 см-ге дейін жететін бірнеше дарақтары Мексика шығанағынан ауланған мексикалық жіпсозбақты жұпбалықтың өкілі ретінде атауға болады . Құрамында 8 туыс және жүзден астам түрлері бар ірі тұқымдас. Ромбденелі жұпбалықтар жайлы Дене пішіні ромб тәріздес, табақшасы кең , үлкен көкірек жүзбеқанаттары дененің алдыңғы жағында біріне – бірі қосылады. Құйрық жүзбеқанаты кішкене немесе өзгеріп кеткен. Бұл жұпбалықтарға жасына байланысты өзгергіштік тән қасиет. Салқын , қоңырсалқын, жылы суларда кеңінен таралған. Көпшілігі жиектік суларды ұнатады, егенмен терең суларда да кездеседі. Ең ірі денелісі бұдырсаз жұпбалық, тұрқы 2,5 метрге дейін жетеді, ені – 1,5 м және салмағы 74 кг. Жұмыртқа салу арқылы көбейеді, жұмыртқаларды қошқыл мүйізденген төртбұрыш пішінді қабықша қаптайды, жұмыртқалар төсемікке мұртшалардың жәрдемімен бекінеді. Жұмыртқа салу ұзақтығы бір немесе бірнеше айға созылады , жұмыртқаларды жұп – жұбымен салады. Жұмыртқаларды басып шығару да , кейде бір жылдан астам уақытқа дейін созылады . Ромбденелі жұпбалықтардың қорек аулау үрдісі Жұп балықтар олжасының соңына түсіп,көкірек жүзбеқанаттарын қағып жүзеді. Олар күндіз толығымен тұнбаға көміліп, су түбінде тынығады. Олардың денесіндегі реңі ызардың түсіне ұқсас болып келеді, ызардың түсі өзгерсе, дене реңі де өзгереді. Салқын және қоңырсалқын түрлерді де ұнатады. Ромбденелі жұпбалықтардың мекен ортасы Солтүстік Мұзды мұхит суларында – 7 түр , Қиыр Шығыста – 10 түрі бар . Қара теңізде 1 түр теңізтүлкі мекендейді . Бұл едәуір үлкен түр , оның аналығының тұрқы 125 сантиметрге дейін жетеді (аталықтары ұқсас) . Жонын бойлай ірі тікенектер ( 24 – 32 ) орналасады. Су түбіндегі омыртқасыз жәндіктерді және балықтарды жейді . Теңізтүлкі бірнеше ондаған жұмыртқа салады . Олар ұзақ дамиды ( осы түрде – 5,5 айға дейін созылады ) . Жас шабақтарының тұрқы 12 – 13 сантиметрге дейін жетеді . Кәсіптік маңызы Баренц және Ақ теңіздерден өзге жақын түр – жұлдызшалы жұпбалықты кездестіруге болаы , ол салқын суды ұнатады. Атлантиканың солтүстік бөлігінің барлық су айдынында мекендейді , әртүрлі тереңдікте ( 900 метрге дейінгі ) кездесед і. Жұмыртқа салады. Жұмыртқалары онша үлкен емес ( 7 см ) , қарама – қарсы жақтарында әртүрлі ұзындықта өскіндері болады. Жыртқыш , алуан түрлі балықтарды және сан алуан омыртқасыз жәндіктерді жейді , оларды иістері арқылы іздестіріп табады . Кәсіптік маңызы жоқ.
Ричард Бланделл

Ричард Бланделл (; род. 1 мамыр 1952) — ағылшын экономист. Бристол университетінің бакалавры (1973), Лондон экономика мектебінің магистрі (1975). Манчестер университетінде (1975-83), Лондон Университеттік колледжінде сабақ берген (1983). Эконометрикалық қоғамның Президенті (2006). Британ академиясының мүшесі (1997). Британ империясының ордені кавалері (2006). Рыцарь-бакалавр (2014). Негізгі шығармалары * "Ұсыныс еңбек және салық салу" (Labour Supply and Taxation, 1996); * "Британиядағы жоғары білім беру, жұмыспен қамту және еңбекақы" (Higher Education, Employment and Earnings in Britain, 1997); Дереккөздер Сілтемелер * [http://www.econ.ucl.ac.uk/displayProfile.php?staff_key41 Бет Р.] [http://www.econ.ucl.ac.uk/displayProfile.php?staff_key41 Бланделл Университеттік колледжінің] сайтында
Словак тілі

Словак тілі (өз атауы: slovenčina, slovenská reč) — словактар тілі, славян тілдерінің бірі. Чех тіліне жақын, олар чех-словак кіші тобына батысславян тобының тілдеріне аясында бірігеді" . Словакия Республикасы ресми тілі және Еуропалық одақтағы 24 ресми тілдерінің бірі. Негізінен Словакия, сондай-ақ словак тілін тұтынушылар тұратын Чехия, Сербия, Венгрия, Румыния, Аустрия, Хорватия, Канада, АҚШ, Аустралия, Украина және басқа елдерде таралған. Бірқатар Орталық және Шығыс Еуропа мемлекеттерінде, словактар, әдетте, жинақы қоныстанған аймақтарда, словак тілінің өңірлік мәртебесі бар . Жалпы саны сөйлейтін шамамен 5,2 млн адам (2013), оның ішінде Словакия — 4,34 млн адам (2012). Лингвогеография Таралу аймағы мен саны словак тілінің таралуы ]] )]] тағы словак диаспорасының ең ірі қоныстануы ]] * Батыссловак диалекті: ** солтүстік говоры: верхнетренчинские, нижнетренчинские және поважские; ** оңтүстік-шығыс говоры: средненитранские және нижненитранские; ** оңтүстік-батыс говоры: загорские және трнавские. * Ортасловак диалектісі: ** солтүстік говоры: липтовские, турчанские, оравские және верхненитранские; ** оңтүстік говоры: зволенские, гонтянские (гонтские), тековские, новоградские және гемерские. * Шығыссловак диалектісі: ** батыс говоры: спишские және абовские; ** орталық говоры: шаришские және земплинские; ** шығыс говоры: сотацкие және ужские. Дереккөздер Сілтемелер * [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Slovak_pronunciation?uselang=ru Кейбір словак сөздердің Ортаққордағы айтылуы:] * [http://www.slovnik.org Словак тілі оқулығы, словак-орыс онлайн сөздігі] * [http://slovnik.juls.savba.sk "Словакиялық сөздіктер" сайты —] [http://slovnik.juls.savba.sk Словак ғылым академиясыны Л. Штура аттіл білімі Институты.] * [http://www.matica.sk Словак матицасы] * [http://www.slavic-net.org Негізгі курс словакия тілі онлайн — Slavic Network] * [http://www.slavu.sav.sk/ Slavistický ústav Jána Stanislava Slovenskej akadémie vied]
Рецессия

Рецессия ( — артқа қайту) — экономикада, негізінен макроэкономикада бұл термин өндірістегі баяу темпте артқа құлдырауды немесе экономикалық өсімнің баяулауын білдіреді. Өндірістің құлдыауы 0-көрсеткішіне тең жалпы ішкі өнімнің (ЖІӨ) жартыжылдықта құлдырауын айтады. Рецессия негізінен экономикалық циклдің бір фазасы болып есептеледі. Яғни, бум немесе ұзақ уақыттық өсімнен кейін және уақыт өте келе депрессиямен алмасады (мұнда экономикалық депрессия).
Grand Theft Auto IV

Grand Theft Auto IV (қысқасынан GTA IV немесе GTA 4)&nbsp; 2008 жылы сәуірдің 29-да PlayStation 3 және Xbox 360 платформаларына шығып, желтоқсанның 2-де Америкада жеке компьютерлерге арналып шыққан. Жарыққа шыққан ең бірінші күнінде 310 миллион АҚШ доллар пайда алып, Гиннес Рекордтар Кітабына кірді. Ойынның оқиғасы 2008 жылы Либерти Сити қаласын сипаттайды. Ойынның басты кейіпкері - Нико Беллик. Немере ағасы Роман, оны Америкалық Арманға еліктеткісі келген еді. Бірақ Нико келгесін қала жағдайы туралы ұғып алып, Романның мәселесін шешіп бастайды. Ойын процесі жаңа заманға көшті, яғни RAGE(Rockstar Advanced Game Engine) ойын графикалық қозғауыштығы және де Euphoria физикалық қозғауыштығымен құрастырылған. Қосымша ойындары: *Grand Theft Auto: Episodes From Liberty City (2009) *Grand Theft Auto IV: The Lost and Damned (2009) *Grand Theft Auto IV: The Ballad of Gay Tony (2009)
Ширек (фильм)

"Ширек" — режиссер Джеймс Фоули және де Аль Пачиномен бірге шығарылған американдың драма, басты рөлдерде Мастрантонио және Джерри Бароне. Туындының атауы 4/1 доллар деген мағынаны береді, жартылай биографиялық Джозеф Стефаноның сценарийіне негізделіп жазылған. Сюжет Америка. 1933 жыл. Дженнаро, итальяндық отбасының кіші мүшесі, жағадан ашылған кинотеатр "Ла Палома" да вч-ға тап болуды армандайды. Бірақ билет 25 цент, ал оған ақша жоқ болады. Үмітсіздік бойды жайлағанда атасы күннің батысына дейін о дүниеге аттанатынын және де 25 центті тастайтының айтады. Сюжет *Джерри Бароне— Дженнаро *Мэри Элизабет Мастрантонио— Луиза Спирито * Аль Пачино — атам *Энди Романо— доктор Бруна *Джефф Пирсон— доктор Уилсон Марапаттары мен номинациялары ; Young Artist Awards 1996 * Үздік отбасылық фильм-драма номинациясы * Ең үздік жас актер (Джерри Бароне) — номинациясы Сілтемелер * (ағыл.) Internet Movie Database сайтында * (ағыл.) Box Office Mojo сайтында * (ағыл.) Rotten Tomatoes сайтында
Белка және Стрелка. Жұлдызды иттер

«Белка және Стрелка. Жұлдызды иттер» — 3D форматында көруге мүмкіндігі бар бірінші ресейлік толық метражды компьютерлік анимациялық фильм Режиссерлер: Святослав Ушаков және Инна Евланникова. Ресей дің киноэкранында 18 наурыз 2010 жылы жарыққа шыққан. Фильм нақты оқиғаларға негізделген және Кеңес одағының Белка және Стрелка атты иттердің ғарышқа ұшқанына 50 жыл толуына байланысты олардың құрметіне түсірілген. Мәдениет Министрлігі Ресей Федерациясы мен Федералдық ғарыш агенттігі "Роскосмос" тың қолдауымен түсірілген фильм. Шынайы оқиғалармен байланысты, компьютерлік мультфильмның жобасы Ресейде алғаш рет шығарылып отыр. "Фильмнің ұлттық Орталығы" киностудиясының көмегімен картина өндірісі жүзеге асқан. (қазіргі атауы өзгертіліп, "КиноАтис"). Мультфильм балалар аудиториясына арналған және кейбір тарихи деректермен сәйкессіздіктер кездеседі. Жас бойынша шектеулер жоқ. Дереккөздер
Израильдің әкімшілік бөлінісі

Израильдің әкімшілік бөлінуі — Израиль мемлекеті алты округқа (, «мехозот»; жекешетүрі, «махоз») және 15 субокругқа (, «нафот»; жекешетүрі, «нафа») бөлінген. Кейде Яһудия және Самария округі Израильдің құрамына қосылады, бірақ ол халықаралық деңгейдегі даулы статусқа ие. Округтер Округтер «нафот» (жекешетүрі:«нафа») 15 субокругқа бөлінеді, өз кезегінде субокругтер 50 аймаққа бөлінген. Статистикалық мақсаттар үшін ел үш метрополияға бөлінген: Тель-Авив және Гуш-Дан (халық саны 3.15 млн адам), Хайфа (996 мың адам) және Беэр-Шева (531.6 мың адам). Израильдегі тұрғындар саны бойынша және аумағы бойынша ең ірі қала — Иерусалим (халық саны 865,721 адам және аумағы 126 км²). Кейінгі орындарға тиісінше Тель-Авив, Хайфа және Ришон-ле-Цион қалалары 432,892, 278,903 және 243,973 адаммен орналасты. Израильдің алты округі: : * Солтүстік округ; (, Mehoz HaTzafon; , Minṭaqat ash-Shamal); : * Хайфа округі; (, Mehoz Ḥeifa; ); : * Орталық округ; (, Meḥoz haMerkaz, ); : * Тель-Авив округі; (, Mechoz Tel-Aviv, ); : * Иерусалим округі; (, Mechoz Jeruschalajim, ); : * Оңтүстік округ; (, Mehoz HaDarom; ); * Әскери әкімшіліктің астында: Яһудия және Самария аумағы (, Ezor Yehuda VeShomron, сонымен қатар יו"ש Yosh немесе ש"י Shai акронимдері; , Yahuda was-Sāmerah) Субокругтер Израильдегі алты округінің төртеуі ғана субокругқа бөлінген. Солтүстік округ: * Акко (536 300 адам) * Изреель (430 000 адам) * Кинерет (98 100 адам) * Цфат (98 000 адам) * Голан (39 800 адам) Хайфа округі: * Хайфа (529 500 адам) * Хедера (335 700 адам) Орталық округ: * Петах-Тиква (578 000 адам) * Реховот (472 100 адам) * Шарон (371 900 адам) * Рамла (267 600 адам) Оңтүстік округ: * Ашкелон (456 000 адам) * Беэр-Шева (565 300 адам) Дереккөздер
Карим Беллараби

Кәрім Беллараби (; ; 8 мамыр 1990, Батыс Берлин) — неміс футболшысы, "Байер 04" және Германия ұлттық құрамасының жартылай қорғаушысы. Мансап Беллараби мароккандық пен гандықтардың отбасында, Берлинде, дүниеге келген. Жас кезінде Бременге көшіп, "Хухтинг", "Вердер" және "Обернойланд" клубтарында өз мансабын бастады. 2008 жылы Беллараби брауншвейгерлік "Айнтрахтқа" көшті. 2009/2010 жылдардағы маусымда бірінші команда сатында Үшінші лигада дебюті өтті. 2010/2011 жылдардағы маусымда Карим "арыстандардың" негізгі сатысының ойыншысы болып, Екінші Бундеслигаға өтуге көмектесті, ол маусымда 8 гол соқты және 16 асcист жасады. 2011 жылы Беллараби "Байер-04" клубына өтіп, 2014 жылдың жазына дейін әрекет ететін келісім шартты орнатты. 2012 жылдың наруызында ол Бундеслигадағы алғашқы голын соқты, "Баварияның" қақпасына екінші доп (2:0). Еурокубоктардағы алғашқы ойынын Беллараби каталондық "Барселонаға" қарсы Чемпиондар Лигасының 1/8 финалдық, қонақтық кездесуін өткізді және гол салды (1:7). 2014/2015 жылдардағы маусымда Бундеслиганың бірінші турында, дортмундтық "Боруссияға" қарсы ойында, Бундеслига тарихындағы ең жылдам голды соқты, ол дортмундтықтардың қақпасына допты 9 секундта салды (2:0). 2015 жылдың ақпанында "Байер 04" келісім шартты 2020 жылға дейін созартты. Ұлттық 2010 жылы 7 қазанда Германияның 20-ға дейінгі жасөспірімдік ұлттық құрамасы сатындағы дебюттік ойынын өткізді, ол швейцарлықтарға қарсы ойын болды (2:0). 2012 жылы 12 тамызда Германияның 21-ге дейін жасөспірімдік құрамасының сатындағы алғашқы ойынын өткізді. 2014 жылы 2 қазанда Беллари 2016 жылға Еуропа Чемпионатына іріктеу ойындарына, Польша және Ирландияға қарсы, Германияның негізгі ұлттық құрамасының сатына шақырылды. 2014жылы 11 қазанда поляктарға қарсы ойында (2:0) Германияның негізгі құрамасының сатында дебюттік ойынын өткізді. Ол ойында алғашқы минуттардан бастап алаңда ойнады және бүкіл ойынның нәтижесі бойынша тек қана сары ескерту қағазына ие болды. Сілтемелер * [http://www.bayer04.de/B04-DEU/de/portrait_bellarabi.aspx?guid=1872-010BACD1-0A23-4C96-8753-4317DF28FF95 Профиль ресми сайтында "Байера"] (нем.) * [http://www.fussballdaten.de/spieler/bellarabikarim/2015/ Профиль сайтында Fussballdaten.de] (нем.) * [http://www.weltfussball.de/spieler_profil/karim-bellarabi/ Профиль сайтында Weltfussball.de] (нем.)
Иерусалим округі

Иерусалим округі — Израильдегі алты әкімшілік округінің бірі. Оның аумағы 653 км²-ді (халықаралық қауымдастық Израильдікі деп мойындамайтын Шығыс Иерусалиммен қатар) құрайды. Облыстық орталығы — мемлекеттің елордасы Иерусалим қаласы болып табылады. Округ аумағына 1967 жылғы Алты күндік соғыс кезінде аннексияланған қаланың шығыс аудандары кіреді. Халқы Пайыздық ара салмағы бойынша: * Еврейлер: 697 700 адам (65,94 %) * Арабтар (мұсылмандар): 318 600 адам (30,11 %) * Арабтар (христиандар): 12 500 адам (1,18 %) * Басқалар: 13 400 адам (1,26 %) Еврейлік емес халқының 30,11 %-ын мұсылмандар құрайды, христиандар — 1,18 % және өз дінін атамағандар — 1,26 %. Дереккөздер
Израильдің солтүстік округі

Солтүстік округ (, ) — Израильдегі алты әкімшілік округінің бірі. Оның аумағы 4638 км²-ді құрайды, құрлық ауданы — 4478 км². Голан шыңдарынсыз (1 154 км²) округ ауданы 3484 км²-ді (сонымен қатар құрылқ — 3324 км²) құрайды. Солтүстік округтің әкімшілік орталығы және ең ірі қаласы Назарет болып табылады. 1981 жылы қабылданған Голан шыңдары туралы заң бойынша, олар Солтүстік округтің бөлігі болып табылады. Бұл шешім халықаралқ қауымдастықпен мойындалған жоқ — БҰҰ Қауіпсіздік кеңесінің 497 резалюциясымен Голан шыңдарының аннексиясы жарамсыз деп танылған. Демография Пайыздық ара салмағы бойынша: * Арабтар: 680 200 адам (53,17 %) * Еврейлер: 567 700 адам (44,37 %) * Басқалар: 31 300 адам (2,44 %) Дінге сенушілік бойынша: * Яһудилер: 523 400 адам (44,2 %) * Мұсылмандар: 443 800 адам (37,4 %) * Друздар: 93 000 адам (7,8 %) * Христиандар: 87 500 адам (7,4 %) * Басқа: 35 400 адам (3,0 %) Округтің адам тығыздығы 265 адам/км²-ге құрады. Осылайша, Солтүстік округ — арабтар халық көпшілігін құрайтын жалғыз округ. Әкімшілік бөлінісі Солтүстік округ келесі субокругтерге бөлінген: * Цфат (98 000 адам) * Кинерет (98 100 адам) * Изреэль (430 400 адам) * Акко (536 300 адам) * Голан (39 800 адам) Дереккөздер
Хайфа округі

Хайфа округі — Израильдегі алты әкімшілік округінің бірі. Округ астанасы Хайфа қаласы болып табылады. Округтің аумағы 864 км²-ді құрайды. Демографиясы Пайыздық ара салмағы бойынша: * Еврейлер — 634 300 адам (69,5 %) * Арабтар — 228 100 адам (25 %) * Басқалар — 50 600 адам (5,5 %) Дінге сенушілік бойынша: * Еврейлер — 71,27 % * Арабтар (мұсылмандар) — 18,81 % * Арабтар (христиандар) — 1,78 % * Друздар — 2,52 % * Қалғандар — 4,9 % Халықтың жылдық өсімі 0,8 %-ы құрады. Әкімшілік бөлініс Хайфа округ келесі субокругтерге бөлінген: * Хайфа (565 900 адам) * Хадера (415 400 адам). Дереккөздер
Израильдің орталық статистика бюросы

дегі ұйымның бас кеңсесі]] Израильдің орталық статистика бюросы — Израильдің үкіметтік мекемесі, 1949 жылы Израиль мемлекетіндегі барлық өмір аспектілері бойынша, соның ішінде халық, қоғам, экономика, өнеркәсіп, білім беру және физикалық инфрақұрылым туралы зерттеулер өткізу және статистикалық мәліметтерді жариялау үшін құрылды. Изарильдің орталық статистика бюросын Израиль премьер-министрімен ұсынылатын «үкіметтік санақшы» басқарады. Үкіметтік санақшы қызметін 2001 жылдың 1 қарашасынан бастап профессор Шломо Ицхаки атқаруда. Дереккөздер