kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Аслан Бәкенұлы Сәрінжіпов

Аслан Бәкенұлы Сәрінжіпов (17 сәуір 1974 жыл) — Қазақстанның мемлекет және қоғам қайраткері, экономист, бұрынғы Білім және ғылым министрі (2013—2016). «Назарбаев Қорының» басқарма төрағасы (2016 жылдан бастап), Назарбаев Университетінің атқарушы вице-президенті (2023 жылдан бастап). Өмірбаяны Аслан Бәкенұлы Сәрінжіпов 1974 жылы 17 сәуірде дүниеге келді. Арғын тайпасы Қаракесек руының Кәрсөн бұтағынан шыққан. Арғы атасы Сәрінжіп Әзбергенұлы (1862-1935) ақын болып Шет ауданы Тағылы тауның бөктерінде тұрған. Қазақ мемлекеттік экономикалық университетін, Оклахома университетін (АҚШ), Вена дипломатиялық академиясын тәмамдады. Сонымен қатар, Гарвард университеті Кеннеди атындағы мемлекеттік саясат мектебінде тағылымдамадан өткен. 1996 жылы еңбек жолын Орталық Азия мемлекетаралық кеңесі Атқарушы комитетінің референті болып бастады. 1997 жылы Қазақстан Республикасы Республикасы Сыртқы істер министрлігінің орталық аппаратына ауысты. 1998-2002 жылдары Қазақстанның АҚШ-тағы Елшілігінде экономикалық мәселелер жөніндегі атташе қызметін атқарды (Вашингтон). 2002-2007 жылдары Дүниежүзілік банктің Орта Азия бойынша инфрақұрылымдар, қаржылық нарық және білім мәселелері жөніндегі жоба үйлестірушісі болды. Сонымен қатар, Қазақстан Республикасы Білім беруді дамытудың мемлекеттік бағдарламасын әзірлеуге қатысты. 2007-2009 жылдары ҚР Үкіметінің және Ұлттық банктің жанындағы «Ұлттық талдау орталығы» АҚ Басқармасы төрағасының орынбасары қызметін атқарып, экономикалық даму, қаржы және білім салаларына жетекшілік жасады. 2009-2010 жылдары Назарбаев Университетінің президенті, 2009-2013 жылдары - «Назарбаев Университеті» дербес білім беру ұйымы Атқарушы кеңесінің төрағасы болды. «Назарбаев Университеті» білім мектебінің қауымдастырылған профессоры. «Назарбаев университеті» ДББҰ-ның құрылғанынан бастап қамқоршылық кеңесінің мүшесі. 2012 жылы «Құрмет» орденімен марапатталды. 2013 жылғы 2 қыркүйекте Қазақстан Республикасының Президентінің Жарлығымен Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрі болып тағайындалды. 2016 жылғы 10 ақпанда лауазымынан босатылды. 2016 жылғы 11 ақпанда «Назарбаев Қоры» президенті және «Nazarbayev University» қамқоршылық кеңесінің мүшесі болып тағайындалды. 2023 жылғы 4 желтоқсанда Назарбаев Университетінің атқарушы вице-президенті болып тағайындалды. Дереккөздер
Қоскөл (Айыртау ауданы)

Қоскөл — Солтүстік Қазақстан облысы Айыртау ауданы, Қаратал ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы - Саумалкөл ауылынан солтүстік-батысқа қарай 17 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 137 адам (70 ер адам және 67 әйел адам) болса, 2009 жылы 74 адамды (40 ер адам және 34 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Ку Хе Сон

Ку Хе Сон (; 9 қараша 1984, Инчхон , Корея Республикасы) — корей әртіс, режиссёр, сценарист. Өмірбаяны Негізінен «Жігіттің сабаздары» атты сериалы бойынша атақты. Барлығы 8 фильмде ойнаған. Жанр — мелодрама, комедия. Фильмография Сериалдар Муз. Клиптер Режиссёр * You (2010) Сценарист * The Madonna (2009) * Magic (2010) * The Peach Tree (2011) Кітаптары * Tango (роман,2009) Сыйақылары Түсініктемелер Сыртқы сілтемелер * [http://kuhyesun.com ресми сайты] * [http://twitter.com/koohs Twitterдегі ресми сайты] * [http://me2day.net/manolin me2dayдағы аккаунты] * http://www.cyworld.com/rigolet * [http://www.ygfamily.com/artist/About.asp?LANGDIVE&ATYPE1&ARTIDX=22 Ку Хе Сон на Yg Entertainment]
Сеонг Дже-Ги

Сеонг Дже-Ги(, 1967 ж. 11 қыркүйек - 2013 ж. 26 шілде) — Оңтүстік Кореяның Адам құқықтары белсенділер, Қоғамдық қозғалыс белсенділер, Либерализм философы. Сыртқы сілтемелер * [http://www.everynews.co.kr/news/articleView.html?idxno=21459 성재기 실종과 남성인권 운동의 한계] 에브리뉴스 2013.07.29 (Корея) * [http://news.chosun.com/site/data/html_dir/2012/10/31/2012103100001.html 남자들이 외친다… 세상은 왜, 여성 편만 드는가] 조선일보 2012.10.31 (Корея) * [http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2013030802295730921 "여자 보호할 이유 있나요?"] 아시아경제 2013.03.12 (Корея) * [http://www.nocutnews.co.kr/Show.asp?IDX=2572161 성재기 사건은 남성해방운동의 현 주소] 노컷뉴스 2013.07.31 (Корея) Дереккөздер * [http://www.newdaily.co.kr/news/article.html?no=125144 '이기적 여성들'에 일침…성재기, 대체 누굴까?] (Корея) * [http://www.mt.co.kr/view/mtview.php?type1&no2012010411583772695&outlink=1 그는 왜 여성부 폐지에 '목숨'을 걸었나?] 머니투데이 2012.01.04 (Корея) * [http://www.asiae.co.kr/news/view.htm?idxno=2013030802295730921 "여자 보호할 이유 있나요?"] 아시아경제 2013.03.12 (Корея) * [http://stream.aljazeera.com/story/201307292238-0022943 South Korean channel films suicide] (Ағылшын тілі) * [http://english.donga.com/srv/service.php3?biid=2013072913348 Suicide performance and journalist ethics] News Dongah (Ағылшын тілі) * [http://english.yonhapnews.co.kr/news/2013/07/27/0200000000AEN20130727001300320.html Police continue search for missing men's rights activist] yonhapnews (Ағылшын тілі) * [http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20130729000881 Body of Sung Jae-gi found in Han River] Koreaherald 2013.07.29 (Ағылшын тілі) * [http://www.nocutnews.co.kr/Show.asp?IDX=2572161 성재기 사건은 남성해방운동의 현 주소] 노컷뉴스 2013.07.31 (Корея)
Василий Савельевич Акименко

Акименко Василий Савельевич - Социалистік Еңбек Ері (1948), Қазақстанда колхоз құрылысын ұйымдастырушылардың бірі. 1898 жылы Ресейдің Ставрополь губерниясы, Медвежий уезі, Красна Поляна ауылында туған. Еңбек жолы мен жетістігі * 1928 жылы колхозға кіреді. * 1930-1944 жылдары Талдықорған ауданы "Труд земледельца" колхозының председателі. * 1939 жылы - КОКП мүшесі. * 1944-1959 жылдары - "Красный пахарь" колхозының председателі. 1945 жылы егістік алқабын 774 г 1079 гектарға, 1946 жылы өнімді 8.2 ц-ден 12,3 ц-ге, ал 1947 жылы 16 ц-ге өсірді. * 1947 жылы Талдықорған облыстық (қазіргі Алматы облысы) Советінің депутаты. Наградалары * Ленин ордені * Еңбек Қызыл Ту ордені * "Құрмет белгісі" ордені * Социалистік Еңбек Ері (1948) * Медальдар Дереккөздер Сыртқы сілтемелер [http://darvblago.ru/481.html История народов Средней Азии]
Николай Иванович Алемский

Николай Иванович Алемский - Социалистік Еңбек Ері (1948), тракторшы. 1914 жылы Алматы қаласында туған. Еңбек жолы * 11 жасынан жұмысқа араласады. * 1929 жылы Калинин атындағы колхозға кіріп, 1933 жылы тракторшы курсын бітірген соң тракторшы болып еңбек етеді. * 1941 жылы Ұлы Отан соғысына қатысып, әскери техниканың жүргізушісі болады. * 1945 жылы соғыстан кейін еліне қайтқан соң тракторшылар бригадасын басқарады. 1946 оның басқаруымен бригада трактормен жасалатын жұмыс тапсырмасын 162 %, ал 1947 жылы - 168 % және 1948 жылы - 138 % орындаған. * 1947 жылы тракторшылар бригадасы өңдеген жерден колхоз әр гектардан 15,5 ц, жоғары өнім беретін жерден 22,14 ц. өнім жинаған. Наградалары * Ленин ордені * "Орақ пен Балға" алтын медалі * Социалистік Еңбек Ері (1948) * Медальдар Дереккөздер
Михаил Иванович Ан

Ан Михаил Иванович - Социалистік Еңбек Ері (1947), егінші. 1917 жылы Ресейдің Примор өлкесі, Покровск ауданы, Синельниково ауылында туған. Еңбек жолы және жетістігі * 1937-1963 жылдары Талдықорған облысы (қазіргі Алматы облысы), Қаратал ауданы, "Дальний Восток" колхозында егіншілер бригадасының бригадирі болып істеді. Егіншілікке көптеген жаңа бастамалар енгізді: ** егінді тау жоталарына салды; ** бидайдың Эритроспермум-0841 сортын таңдап алды; ** егістік алқаптың әр гектарынан 20%, жоғарғы өнім беретін 47 г жерден 31,94% өнім алған. * 1964 жылдан Алматы консерві комбинатында мастер болып қызмет істеген. Наградалары * Ленин ордені * "Орақ пен Балға" алтын медалі * Социалистік Еңбек Ері (1947) Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://darvblago.ru/487.html История народов Средней Азии]
Ульсан

Ульсан — Оңтүстік Кореяның оңтүстік-шығыс жағында, Жапон теңізінің жанында, Пусаннан 70 километр солтүстікке қарай орналасқан қала. Географиялық координаталары: . Әкімшілік бөлінісі Ульсан 4 ауданға («ку») және 1 уездге («кун») бөлінген. * аудан (ку) Пукку (북구; 北區) * аудан (ку) Тонгу (동구; 東區) * аудан (ку) Чунгу (중구; 中區) * аудан (ку) Намгу (남구; 南區) * уезд (кун) Ульджу (울주군; 蔚州郡) Спорт Қаланың «Ульсан Хёндэ» атты футбол командасы бар. Халықаралық қатынастары Ағайынды-қалалар * Хаги, (1968) * Хуалянь, (1981) * Портленд, (1987) * Чанчунь, (1994) * Измир, (2002) * Сантус, (2002) * Провинция Кханьхоа, (2002) * Томск, (2003) Серіктес-қалалар * Гуанчжоу, (2000) * Яньтай, (2001) * Уси, (2006) * Ниигата, (2006) * Циндао, (2009) * Қарағанды облысы, (2010) * Кумамото, (2010)
Жамал Бекбосынова

Бекбосынова Жамал - Социалистік Еңбек Ері (1948), колхозшы. 1913 жылы Талдықорған облысы (қазіргі Алматы облысы), Тастыөзек аулында туған. Еңбек жолы * 1929 жылы 18-ші Партсъезд атындағы колхозында колхозшы болды. * 1945 жылы - егіншілер бригадасының бригадирі. * 1947 жылы 11 гектар егістік жерден 30,9 ц бидай жинаған. Наградалары * "1941-1945 жж Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін" медалі (1947) * Ленин ордені * "Орақ пен Балға" алтын медалі * Социалистік Еңбек Ері (1948) Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://darvblago.ru/492.html История народов Средней Азии]
Петр Федрович Белоусов

Белоусов Петр Федрович - Социалистік Еңбек Ері (1948), егінші. 1906 жылы Солтүстік Қазақстан облысы, Октябрь ауданы, Коноваловка ауылында туған. Еңбек жолы * 1930 жылы Талдықорған облысы, Андреев ауданы, Победа колхозына кіріп, звеношы болып тағайындалады. * 1936 жылдан КОКП мүшесі болды. * 1942 жылы - егіншілер бригадасының бригадирі. * 1946 жылы егістік жердің әр гектарынан 15,43 центнер өнім жинаған. * 1948 жылы 18 гектар жерден 32 ц бидай алды. Наградалары * Ленин ордені * "Орақ пен Балға" алтын медалі * Социалистік Еңбек Ері (1948) Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://darvblago.ru/493.html История народов Средней Азии]
Кореяның сегіз провинциясы

Чосон әулеті билік құрған жылдардың басым бөлігінде Корея сегіз провинцияға (то;도; 道) бөлінген. Сегіз провинцияның шекарасы 1413 жылдан 1895 жылға дейін, яғни, шамамен 5 ғасыр бойы өзгермеген. Бұл провнициялар қазіргі таңдада бар және өзіндік корейлік диалектісі, аймақтық ерекшеліктері сақталған. Провинциялар тізімі Кестеді сегіз провинцияның хангылдегі, ханчадағы және кириллицадағы атауы жазылған.
Каңвондо (Оңтүстік Корея)

Каңвондо́ — әкімшілік орталығы Чхунчхон қаласында орналасқан, Оңтүстік Корея провинциясы. 1945 жылы Кореяның бөлінер алдында Оңтүстік Кореядағы және Солтүстік Кореядағы Конвондо провинциялары біртұтас әкімшілік бірлік болған. Тұрғындары Тұрғындар құрамы: * Жастық құрам (2005 жыл): # 0-14 жас — ер адам: 142&nbsp;674, әйел адам: 130&nbsp;285; # 15-39 жас -ер адам: 292&nbsp;107, әйел адам: 261&nbsp;717; # 40-64 жас — ер адам: 216&nbsp;212, әйел адам: 208&nbsp;913; # 65 жоғары — ер адам: 109&nbsp;667, әйел адам: 151&nbsp;553; * Шет елдік тұрғындар (2005 жыл): # Оңтүстік Корея азаматтары: 1&nbsp;533&nbsp;331; # шет елдіктер: 7&nbsp;989;
Алексей Андреевич Бойченко

Бойченко Алексей Андреевич - Социалистік Еңбек Ері (1948), егінші, колхоз құрылысын ұйымдастырушылардың бірі. 1928 жылы Ресейдің Воронеж облысы, Кантемир ауданы, Смазиевка ауылында туған. Еңбек жолы * 14 жасынан бастап еңбекке араласты. * 1941 жылы Талдықорған облысындағы Холмогоров колхозында 3-ші егіншілер бригадасында егінші болды. * 1943 жылы 320-350 еңбеккүн қалыптастырды. * 1947 жылы жастар тобының жетекшісі болды. Ол басқарған топ 60 гектар жердің әр гектарынан 19 ц, ал 12 г жердің әр гектарынан 32,5 ц бидай жинады. 1948 жылы бригада жоғары міндеттеме алып, оны ойдағыдай орындайды. * 1963 жылы Ленин атындағы совхозда партия комитетінің хатшысы болды. Наградалары * Ленин ордені * "Орақ пен Балға" алтын медалі * Социалистік Еңбек Ері (1948) Дереккөздер Сыртқы сілтемелер [http://darvblago.ru/494.html История народов Средней Азии]
IPhone 5S

iPhone 5S — Apple компаниясының сенсорлы смартфоны, iPhone-ның жетінші өнімі. iOS 7 операциялық жүйесінде жұмыс жасайды. Apple A7 (ARMv8) процессоры және саусақ ізінің сканері бар (Touch ID). Үш түсті (қара, ақ және алтын түсті). iPhone 5C-пен бірігіп 2013 жылдың 10 қыркүйегінде көрсетілді. Техникалық сипаттамалары Apple деректері бойынша келтіріледі. Дизайн Қабығы алюминий мен шыныдан жасалған. iPhone 5s артқы панелі, бұрын Apple ноутбуктерінің қабықшаларын дайындау үшін пайдаланылған анодталған алюминий материалынан жасалған. Артқы панелінің жоғарғы және төменгі жағын ішкі қабаттары шыныланған керамикадан (алтын және күміс қабықты модельдерінде) немесе түрлі-түсті шыныдан жасалалынған (Space Gray түсті үлгілерде). Сымсыз желілер Ұялы желілерді қолдауына байланысты, бірнеше үлгілері шығарылды: * A1533 үлгісі (GSM): UMTS/HSPA+/DC-HSDPA (850, 900, 1700/2100, 1900, 2100 MHz); GSM/EDGE (850, 900, 1800, 1900 MHz); LTE (Bands 1, 2, 3, 4, 5, 8, 13, 17, 19, 20, 25) * A1533 үлгісі (CDMA): CDMA EV-DO Rev. A and Rev. B (800, 1700/2100, 1900, 2100 MHz); UMTS/HSPA+/DC-HSDPA (850, 900, 1700/2100, 1900, 2100 MHz); GSM/EDGE (850, 900, 1800, 1900 MHz); LTE (Bands 1, 2, 3, 4, 5, 8, 13, 17, 19, 20, 25) * A1453 үлгісі: CDMA EV-DO Rev. A and Rev. B (800, 1700/2100, 1900, 2100 MHz); UMTS/HSPA+/DC-HSDPA (850, 900, 1700/2100, 1900, 2100 MHz); GSM/EDGE (850, 900, 1800, 1900 MHz); LTE (Bands 1, 2, 3, 4, 5, 8, 13, 17, 18, 19, 20, 25, 26) * A1457 үлгісі: UMTS/HSPA+/DC-HSDPA (850, 900, 1900, 2100 MHz); GSM/EDGE (850, 900, 1800, 1900 MHz); LTE (Bands 1, 2, 3, 5, 7, 8, 20) * A1530 үлгісі: UMTS/HSPA+/DC-HSDPA (850, 900, 1900, 2100 MHz); GSM/EDGE (850, 900, 1800, 1900 MHz); FDD-LTE (Bands 1, 2, 3, 5, 7, 8, 20); TD-LTE (Bands 38, 39, 40) Барлық модельдер қосымша сымсыз желілерді қолдайды: * 802.11a/b/g/n Wi-Fi (802.11n 2,4 и 5 ГГц) * Bluetooth 4.0 Орналасқан жерін анықтау құралдары * GPS (Assisted GPS технологиясымен) және ГЛОНАСС Дереккөздер
Жалмауыз кемпір

Жалмауыз кемпір — қазақ ертегілеріндегі жағымсыз бейне. Ол кейде жеті басты, қарға тұмсық, аяқ қолының тырнақтары сояудай, адам қанын соратын қорқынышты кейіпкер ретінде бейнеленеді. Жалмауыз кемпірдің бейнесінің тарихи негізі бар. Матриархат дәуірінде руды қария әйелдер басқаратын болған. Жаңа туған балаға ат қою, жетім қалған балаларға қамқорлық жасау, шеттен келген адамды тайпаға қабылдау, тайпаның заңдарын қатал сақтау, жастарды үйлендіру, тағыда сол сияқты заңдар осы аналар әміріемн жасалған. Керек кезінде олар әскерді де басқарған. Осының нәтижесінде қарт анаға табынушылық пайда болған. Ол керемет иесі, қолынан келмейтіні жоқ сиқыршы, рудың жауларын, жан-шайтанды да жеңе алатын күш болып танылған. Патриархаттың тууына байланысты бұл бейне құлдырап бұрынғы маңызын жойды. Оның атқаратын қызметі кейіннен аталық руға ауысты. Ру басы ананың бейнесі мифтік аңыздарда ғана қалды. Бара-бара ол жалпы атпен жағымсыз кейіпкер сипатын алды. Дереккөздер
Марко Ройс

Марко Ройс (нем. Marco Reus; 31 мамыр 1989, Дортмунд, ГФР) — германиялық қорғаушы, Германия Ұлттық футбол құрамасы мен "Боруссия Дортмунд" клубының жартылай қорғаушысы. Карьерасы Марко Дортмундта өсті. Болашақ футболшыны және екі оның үлкен апаларын қарапайымдылыққа тәрбиеледі. Марко футболды 4 жасында ойнауды бастады. Басында ол ұшқыш немесе сатушы болуды ойлаған, бірақ біраз уақыт өткен соң ол кәсіпқой футболды таңдады. Балалық шақтан Марконың кумиры жартылай қорғаушы Томаш Росицки болған. 2012 жылы Еуропа чемпионатына, 2018 жылы әлем чемпионатына қатысты. 2014 жылғы әлем чемпионатына баратын футболшылардың тізіміне ілінгенімен, дәл чемпионат басталарда жарақат алды да, турнирге қатыса алмады. "Рот-Вайсс" (Ален) клубының түлегі. 2009 жылы Менхенгладбахтың "Боруссиясына" ауысты да, кәсіпқой карьерасын бастады. 2012 жылы "Боруссия Дортмундқа" ауысты. 2018 жылы тамызда "Боруссия Дортмундтың" капитаны боп тағайындалды. Жетістіктері Командалық «Боруссия» Дортмунд * Германия кубогы: 2016/17 * Германия суперкубогы (3): 2013, 2014, 2019 Германия құрамасы * Еуропа чемпионатының қола жүлдегері: 2012 Жеке * Германиядағы жыл футболшысы (2): 2012, 2019 * Бундеслига символикалық құрамы: 2011/12, 2012/13, 2013/14, 2014/15, 2015/16 * УЕФА Чемпиондар Лигасының символикалық құрамы: 2013/14 * Бундеслиганың үздік пас беруші : 2013/14 * Дереккөздер Сілтемелер *[https://www.footballdatabase.eu/en/player/details/78724 Футболшының профилі]
Иррационал сандар

Иррационал сан — рационал емес нақты сан. Геометриялық тұрғыдан алса иррационал сан бірлік кесіндімен өлшемдес емес кесіндінің ұзындығын өрнектейді. Бұндай өлшемдес емес кесінділердің барын көне математиктерге бұрыннан белгілі болған: мысалы, олар квадраттың қабырғасы мен диагоналдары өлшемдес емес екені мәлім болған, бұл санының иррационал дегенмен бірдей. Иррационал сандар жиынын әдетте деп белгілейді. Осылайша : .
Google Public DNS

Google Public DNS — Google корпорациясы жасаған, жабық шығыс кодты, тәжірибелік альтернативті DNS-сервер. Компания айтқандарына сенетін болсақ, бұл сервер арқылы беттің кэші автоматты түрде тазалану арқылы веб-парақшалар тез ашылады, сондай-ақ спуфингтен жақсы қорғайды. Серверлері Google Public DNS: * 8.8.8.8 * 8.8.4.4 Сондай-ақ сервердің IPv6 мекенжайлары бар: * 2001:4860:4860::8888 * 2001:4860:4860::8844 Жекешелік Google Public DNS-тің тек веб-сайттардың ашылуын тездететіндігін айтады. Ол тұлғалық ақпараттарды жинамайды. Қолданушының IP мекенжайы 48 сағаттан көп сақталмайды. Провайдер және орын туралы ақпараттың сақталуы - екі аптадан аспайды. Қолданушының құпия мәліметтерін, яғни, есімін және оның физикалық мекенжайын компания жазбайды. Сервердің жалғыз мақсаты қолданушыға жайлылық жасау және қызмет атқару сапасын көтеру Тағы қараңыз * DNS * OpenDNS * Googleдің сервистары мен құралдарының тізімі * Norton DNS * SkyDNS Түсініктемелер Сілтемелер * [https://developers.google.com/speed/public-dns/ Google Public DNS] * [https://developers.google.com/speed/public-dns/faq Frequently Asked Questions]
Мичурин ауылдық округі (Тимирязев ауданы)

Мичурин ауылдық округі – Солтүстік Қазақстан облысы, Тимирязев ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Мичурино ауылы кіреді. Орталығы – Мичурино ауылы. Халқы 2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 541 адамды құрады. Дереккөздер
Мичурин ауылдық округі (Павлодар ауданы)

Мичурин ауылдық округі – Павлодар облысы Павлодар ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Госплемстанция, Мичурино, Үміт апа ауылдары кіреді. Орталығы – Мичурино ауылы. Округ құрамында болған Алексеевка ауылы 2004 жылы таратылған. Дереккөздер
Мичурин ауылдық округі (Түлкібас ауданы)

Мичурин ауылдық округі – Түркістан облысы, Түлкібас ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Көксағыз, Қожамберді, Майтөбе, Таусағыз ауылдары кіреді. Орталығы – Майтөбе ауылы. Дереккөздер
Морж

Морж – сайдақ тістілер тұқымдасына жататын ескекаяқты сүтқоректі. Еуразия мен Солтүстік Американың поляр жақ жиегінде және Мұзды мұхиттың Архипелагіндегі Франц-Иосиф аралығында тараған. Олар ескекақтылар тобына кіреді. Морждардың денесінің ұзындығы 3—4 м, салмағы 1 тоннаға дейін жетүі мүмкін. Артқы аяқтарының ескектері, құлақты тюленьдердікі сияқты, алдына карай иіледі де құрлыққа жүруіне қатысады. Құлағының сыртқы қалқаны болмайды. Терісінің түгі жоқ деуге де болады. Жоғарғы жағының шошақ тістері үлкен, сойдиып аузынан шығып тұрады. Осы тістерінің көмегімен олар мұздың үстіне шығады және судың түбіндегі омыртқасыздарды қазып алып, қоректенеді. Судың жиегіне, мұздың үстіне шығып, бірнешеуі бірігіп топ құрайды. Бұл жануарлардың түрі жойылу қаупі бар себебінен "Қызыл Кітапқа" енген. Сыртқы сілтемелер [http://referaty-v.kz/%D0%BC%D0%BE%D1%80%D0%B6] Дереккөздер
Иван Павлович Ватутин

Ватутин Иван Павлович - Социалистік Еңбек Ері (1948), тракторшы. 1902 жылы Ресейдің Ставрополь өлкесі, Трунов ауданы, Безопасном ауылында туған. Еңбек жолы * 1940 жылы Қазақстанға қоныс аударып Талдықорған облысы 28 гвардиялықтар атындағы ауданның "ҚазССР-на 10 жыл" атындағы колхозда еңбек етеді. * 1941 жылы таркторшылар бригадасының есепшісі болады. * 1945-1947 жылдары оның бригадасы үнемі алдыңғы қатарда болып, жоғарғы көресткіштер көрсетті. Олар өңдеген 192 г егсітік алқаптың әр гектарынан 22,95 ц бидай алынған. Наградалары * "1941-1945 жж Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін" медалі (1946) * Ленин ордені * "Орақ пен балға" алтын медалі * Социалистік Еңбек Ері (1948) Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://darvblago.ru/497.html История народов Средней Азии]
Регенирация

Регенерация - (лат. regeniratio - қайта даму, бұрынғы қалпына келу) - жануарларда түгелдей не жарым-жартылай алып тасталынған, зақымдалған не жойылған органның немесе оның бөлігінің жаңадан қайта қалпына келуі. Регенерация физиологиялық және репаративтік деп бөлінеді. *Физиологиялық регенерация организмде әдеттегі тіршілік процесінде көптеген органдарда болады. Мысалы, қан құрамы элементтерінде, ішек-қарынның, тыныс органдары жолының кілегей қабығында эпидермисте өтіп жатады. *Реперативті регенерацияда жануар түрлеріне қарай әртүрлі болады. Омыртқасыздардың көпшілігінде регенерация нәтижесінде дене бөлігінен тұтас организм дамуы мүмкін. Жоғарғы сатыдағы жануарларда бұндай регенерация болмайды, жеке орган немесе оның бөлігі ғана регенерацияланыды. Регенерация нәтижесінде пайда болған орган бұрынғыдай да, немесе одан айырмашылығы болуы да мүмкін. Регенерация әртүрлі жағдайларда, нерв жүйесі қызметіне байланысты қартайған организмде баяу өтеді. Өсімдіктердегі регенерация Өсімдіктерде - жойылған не зақымданған дене бөлігінің жаңадан түзілуі, сондай-ақ организм бөлігінен тұтас организм құрылуы. Өсімдік регенерациясы да оладың системалық топтарына қарай әртүрлі, ол өсімдік құрылысына, оның даму фазасына, тіршілік ортасы жағдайына байланысты. Өсімдік регенерациясын өсімдікті вегетативтік жолмен көбейтуге пайдаланылады. Дереккөздер
Иван Федорович Венедиктов

Венедиктов Иван Федорович - Социалистік Еңбек Ері (1948), Қазақстанда колхоз құрылысын ұйымдастырушылардың бірі. 1898 жылы Украина жерінде Каменец-Подольск губерниясы, Буды селосында туған. Еңбек жолы және жетістігі * 1930-1932 жылдары - Талдықорған облысы, Черкасск ауылдық советінің председателі. * 1932 жылы - "Красная степь" колхозының председателі. * 1935 жылы - "Коллективный труд" колхозының председателі. * 1939 жылдан КОКП мүшесі. * 1941-1945 жылдары Ұлы Отан соғысына қатысып, көрсеткен ерліктері үшін Отан соғысының ІІ дәрежелі ордені және "Слава" орденімен, сонымен қатар "За отвагу" және "За победу над Германией" медальдарымен марапатталған. * 1945 жылы өз колхозына оралып жұмысын ондан әрі жалғастырады. 1946 жылы колхоз астық жинау жоспарын жоғары орындайды. 1947 жылы 41 г егістік алқаптың әр гектарынан 30,48 ц өнім алған. * 1947 жылы ҚазССР Жоғарғы Советінің депутаты болды. Наградалары * Ленин ордені (1946) * Социалистік Еңбек Ері (1948) * Медальдар Дереккөздер Сыртқы сілтемелер [http://darvblago.ru/498.html История народов Средней Азии]
Иван Софронович Волощук

Волощук Иван Софронович (1904-1958) - Социалистік Еңбек Ері (1948), агроном. 1904 жылы Украинада, Кировоград облысы, Добровеличковск ауданы, Евдокимовка ауылында туған. Иван Сафронович Волощук (1904, Украина, Кировград облысы Добровеличковский ауданы Евдокимовка селосы – 1958, Леңгір ауданы) – Социалистік Еңбек Ері (28.3.1948). 1929 – 1942 ж. Талас ауданы жер бөлімінде агроном, Леңгір МТС-нда аға агроном болды. 1942 – 1945 ж. 2-дүниежүзілік соғысқа қатысты. 1945 – 1951 ж. Леңгір МТС-ның аға агрономы. 1951 – 1958 ж. «Победа» ұжымшары басқармасының төрағасы болып, ұжымшар өндірісінің дамуына көп күш-жігер жұмсады. Ол кадрларды тәрбиелеуге, олардың агротехника ғылымының негіздерін игеруіне ерекше назар аударды. Леңгір МТС-нің аға агрономы еңбекшілер депутаттары облысының кеңесінің, Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің депутаты болып сайланды. Отан алдындағы лайықты еңбегін бағалап, КСРО Жоғарғы Кеңесінің Президиумы 1948 ж. 28 наурыздағы Жарлығымен Социалистік Еңбек Ері атағын берді. Ленин орденімен, медальдармен марапатталған. Еңбек жолы мен жетістігі * 1929 жылы Шымкент облысы (қазіргі Түркістан облысы), Черкасск аудандық жер бөлімінде, одан кейін Леңгір МТС-да аға агроном болып істейді. * 1942-1945 жылдары Ұлы Отан соғысына қатысып, майданның алғы шебінде көрсеткен ерлік істері үшін "Қызыл Жұлдыз" орденімен және бірнеше медальдармен марапатталған. * 1945 -1951 жылдары - Леңгір МТС-да аға агроном болып еңбегін жалғастырады. * 1951-1953 жылдары - "Победа" колхозы басқармасының председателі. * ҚазССР Жоғарғы Советінің депутаты. Наградалары * Ленин ордені * Социалистік Еңбек Ері (1948) * "Орақ пен Балға" алтын медалі * Медальдар Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://darvblago.ru/729.html История народов Средней Азии]
Жезл жүйесі

Электр жезл жүйесі - сыңар жол желісіндегі көрші станциялар арасында пойыз жүргізудегі байланыс тәсілі. Жол бойындағы әрбір екі станция бір-бірімен электр сымдармен байланысқан екі жезл аппараты болады. Аппараттан бір ғана жезл алынады. Пойыз баратын станциядан электрлік сигнал келмейінше аппараттан жезл алынбайды. Пойызды станциядан жөнелту үшін кезекші жезлді машинистке беруі тиіс. Электр жезл жүйесі - сыңар жол бойында бір мезгілде қарама-қарсы бағытта екі пойыздың бір жолға шығуын болдырмас үшін пайдаланатын сақтық тәсіл. Жезл жүйесі Қазақстан темір жолының пойыз қатынасы аса қарқыңды емес кейбір бөліктерінде ғана қолданылады. Дереккөздер
Куатро-Торрес

Куатро-Торрес («Төрт мұнара», исп. Cuatro Torres Business Area, қысқа. CTBA) — Мадридтағы Пасео-де-ла-Кастельяна даңғылында орналасқан іскерлік орталық. Кешен Мадридтағы және Испаниядағы ең биік төрт кеңселік зеңгір үйден тұрады. Нысандар Torre Espacio (исп.) "Ғарыш мұнарасы" Биіктігі - 224,5 метр (736 фут) Қабаттар саны – 57 Сәулетші - Генри Н. Кобба Әзірлеуші және құрылысшы - Obrascón Huarte Lain .. Torre Caja Madrid Биіктігі - 250 метр Қабаттар саны – 45 Әзірлеуші және дизайн – Норман Фостер Құрылысшы - Dragados и Fomento de Construcciones у Contratas Кешендегі төрт ғимараттың арасындағы ең биігі. Тоrrе dе Cristal ғимаратынан 89 сантиметрге биік. Torre de Cristal (исп.) "Шыны мұнарасы" Биіктігі - 249,5 метр Әзірлеуші - Сезар Пелли Құрылысшы - Dragados Биіктігі жағынан Torre Caja Madrid елдегі екінші ғимарат. 2007 жылдың сәуірінде Тоrrе Espacio биіктігі оның биіктігін асып және қысқа мерзімге Испанияның ең биік ғимратыны ретінде саналған. Torre Sacyr-Vallehermoso Биіктігі - 236 метр (774 фут) Қабаттар саны – 52 Әзірлеуші - Карлос Рубио Карвахаль и Энрике Альварес Сала-и Вальтер Құрылысшы - Sacyr Сау Зеңгір үйдің құрылысы 2008 жылы аяқталды. Сыртқы сілтемелер *
Өсімдік рагы

Өсімдік рагы - зиянды саңырауқұлақ, бактериялар, кейде аяз салдарынан өсімдіктің кейбір бөлігінің дұрыс өспей, шектен тыс ұлғайып ісікке, бұдырға айналуы. Өсімдік рагының ең көп таралған және зиянды түрі тамырдың бактериялы рагы, алманың қара рагы, картоп рагы. Тамырдың бактериялы рагы негізінде жеміс өсімдіктері тамырын немесе тамыр мойнын, қызылша тамыр жемісін, құлмақ, раушангүл, крестігүді дақылдар тамырын зақымдайды, жеміс ағашы питомниктеріне көп зиян келтіреді. Алманың қара рагы негізінде шекілдеуікті, жемісті алма, алмұрт, мушмула, айва, сирек те болса сүйекті жемісті ағаштарды, сондай-ақ құрма, грек жаңғағын және қартайған немесе күтімі нашар бақ ағаштарын зақымдайды. Картоп рагы қоздырғышы картоппен қатар томат, меңдуана, сасық меңдуана тағы да басқа алқа тұқымдасы өсімдіктеріне түседі. Томаттың бактериялы рагы томат жемісін, сабағын зақымдайды да бұтағы жапырағы солып қалады. Өсімдік рагы қоздырғышы өсімдікке тамырының, сабағының жарақаттанған жерінен енеді. Кесел қоздырғыштарының дамуына жапырақ ылғалдылығы мен жылылығының да әсері бар. Мысалы, тамырдың бактериялы рагының ісігі 22-30°C жылылық, 80% ылғалдылықта тез өседі. Өсімдік рагына шалдыққан өсімдіктер жинап алынып өртеледі. Ауру аз таралған жағдайда ауру бұтақтары немесе бөліктері кесіп алынып, оны арнаулы химиялық препараттармен дезинфекциялайды. Мұндай жерге ауру түріне қарай 2-5 жылға дейін осындай ауруға сезімтал өсімдіктер түрі егілмейді. Тұқымды дезинфекциялау, тыңайтқыш қолдану тағы да басқа агротехникалық шаралар қолданылады. Дереккөздер
Семен Павлович Воротников

Семен Павлович Воротников - Социалистік Еңбек Ері (1948), Қазақстанда колхоз құрылысын ұйымдастырушылардың бірі. 1896 жылы Ресейдің Ставрополь өлкесі, Чемрек селосында туған. Еңбек жолы және жетістігі * Еңбек жолын 16 жасынан бай жалшы болып бастаған. * 1916-1917 жылдары патша армиясында болады. * 1918-1922 жылдары Қызыл гвардия қатарында қызмет етеді. * 1922-1929 жылдары жеке шаруашылықпен айналысады. * 1929-1941 жылдары Талдықорған ауданының аудандық ұйымдарында қызмет істейді. * 1939 жылы КОКП мүшесі болады. * 1941-1959 жылдары -Талдықорған ауданы, "Заря Востока" колхозының председателі. 1945 жылы ол басқарған колхоз астық өткізудің жоспарын ойдағыдай тапсырды.1946 жылы егістік алқап кеңейіп, өнім мөлшері көбейіп, фермалар мен колхозшыларда мал басы өскен. Наградалары * "1941-1945 жж Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін" медалі (1945) * "За трудовое отличие" (1946) * Ленин ордені * "Орақ пен Балға" алтын медалі * Социалистік Еңбек Ері (1948) * Медальдар Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://darvblago.ru/499.html История народов Средней Азии]
Кан Тю Хон

Кан Тю Хон - Социалистік Еңбек Ері (1948), Қазақстанда колхоз құрылысын ұйымдастырушылардың бірі. 1903 жылы Кореяда туған. Еңбек жолы мен жетістігі * 1938-1941 жылдары Талдықорған облысы (қазіргі Алматы облысы), Қаратал ауданы, "Ленин жолы" колхозында клуб меңгерушісі және партия ұйымының хатшысы болды. * 1938 жылы КОКП мүшелігіне өтеді. * 1942-1961 жылдары М.Горький атындағы колхоздың председателі болды. Ол басқарған колхоз егістік алқапты жергілікті тыңайтқыштармен өңдеуді жақсартып, 1945 жылы жоспарланған 10 ц бидайдың орнына 15 ц, қант қызылшасын 270 ц-дің орнына 314 ц жинайды. Жұмыс барысының жақсы ұйымдастырылуымен жаңа бесжылдықта жаңа жеңістерге жетті. 1947 жылы 570 г жердің әр гектарынан 20 ц өнім алынып , 59 гектар жерге 30,5 ц өнім егілген, ал 30 гектар жерден 500 ц қант қызылшасы алынған. Наградалары * "1941-1945 жж Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін" медалі (1945) * "За победу над Германией" * Ленин ордені * "Орақ пен Балға" алтын медалі * Социалистік Еңбек Ері (1948) * Еңбек Қызыл Ту ордені (1957) Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://darvblago.ru/516.html История народов Средней Азии]
Sud Aviation Caravelle

Каравелла — француздық орта қашықтықтық турбореактивті жолаушы ұшақтарының маркасы. Ұшақ 1955 жылдан 1970-жылдардың ортасына дейін Ұлттық авиа-ғарыш өндірістік қоғамымен (Societé Nationale Industrielle Aérospatiale) өндірілген. Ұшақтың алғашқы ұшуы 1955 жылы 27 мамырда болды. Бұл әлемдегі алғашқы реактивті жолаушы ұшақтарының бірі және қозғалтқышы ұшақтың артқы бөлігінде оранласқан әлемдегі бірінші ұшақ. Ұшақ Франция президенттерінің қосалқы борты ретінде қолданылған (шетелдік іс-сапарларға қолданылған). Ұшақты тексеру жұмыстары кезіндегі аға ұшқыш-сынаушы Андрэ Моине болды. Аэродинамикалық сызбасы * қозғалтқышы құйрық бөлікте орналасқан екі моторлы турбореактивті төмен планерлі, оқ тәрізді қанаты мен бір кильді вертикальді жазықтығы бар ұшақ. Ұшақтың келесі модельдері жасалынған: * Каравелла I — 19 дана * Каравелла IA — 13 дана * Каравелла III — 78 дана * Каравелла VI — N және R модификацияларынан 109 дана * Каравелла 10B (Суперкаравелла) — 22 дана * Каравелла 11К — 6 дана * Каравелла 12 — 12 дана Барлығы әр тұрлі нұсқалардағы 280 ұшақ өндірілді. 1996 жылы шамамен 20 ұшақ қолданыста болды. Тарихы Нұсқалары Каравелла I Прототиптерге ұқсас келді. Алғашқы ұшуы 1958 жылы 14 мамырда болып өтті. Бұл нұсқа тарту күші 4763 кГ болатын екі Rolls-Royce RA-29 Avon Mk.522 қозғалтқыштарымен жабдықталды және 80 жолаушы тасымалдауға арналды. Француздық ұшу сертификаты 1959 жылы 2 сәуірде берілді, ал ФАӘ (FAA) сертификаты 6 күннен кейін берілді. Эйр Франс әуе компаниясының ұшағының ең алғаш рейсі осы жылы Париж-Рим-Афины-Ыстамбұл бағытында жасалды. 1959 жылы 27 шілдеде Эйр Франстың Каравелла F-BHRB "Лотарингия" ұшағы Париж-Лондон бағытына енгізілді. Барлығы 20 ұшақ сатылды: Эйр Франс (10), SAS (6), Эйр Алжир (2) және VARIG (2). VARIG компаниясының бір ұшағы Air Vietnam және Middle East Airlines компанияларына жалға берілген, кейінрек бұл ұшақ Royal Air Maroc компаниясына берілді. Каравелла IA Сыртқы келбеті I нұсқасына ұқсас болғанымен, ұшақ жақсартылған Rolls-Royce Avon RA-29/1 Mk.526 қозғалтықышымен жабдықталды. Алғашқы ұшуы 1960 жылы 11 ақпанда болды. Барлығы 12 дана өндірілді. Олар Air France, SAS, Air Algérie, Finnair, және Royal Air Maroc әуе компанияларына тапсырылды. I және IA нұсқаларының ұшақтары кейінрек III нұсқасына дейін жақсартылды. Каравелла III Каравелла VI-R Каравелла VII Каравелла 10A Каравелла 10B (Супер Каравелла) Каравелла 10R Каравелла 11R әуе компаниясында қолданыста болды]] Каравелла 12 (Супер Каравелла) Техникалық сипаттамасы Тағы қараңыз * Sud Aviation * Aérospatiale * FMA I.Ae. 36 Cóndor * Avro Jetliner * de Havilland Comet * Ту-104 Дереккөздер Дереккөздер Сыртқы сілтемелер
Қойбай Қайыпов

Қайыпов Қойбай - Социалистік Еңбек Ері (1948), егінші. 1926 жылы Жамбыл облысы (қазіргі Оңтүстік Қазақстан), Луговой ауданы (қазіргі Меркі ауданы), "Қызыл-Шаруа" колхозында туған. Еңбек жолы және жетістігі * 1946 жылы "Қызыл-Шаруа" колхозында егіншілер бригадасының бригадирі болып істейді. Жоғары өнім алу үшін оның бригадасы аграрлық жоспар құрады: ** күздік бидайдан рекордты өнім алу үшін 23 г жер белгіленеді; ** сүрі жер 20-22 см тереңдікпен жыртылады; ** әр гектар жерге 17 т жергілікті тыңайтқыштар және 2 ц минералды тыңайтқыштар себіледі; ** сүрі жер жаз бойы 4 рет тырмаланып, аударылады; ** Тұқым сепкішпен бірінші сортты тұқым себіледі. * Бригаданың осы аграрлық жоспары бойынша 23 г жердің әр гектарынан рекордтық 31 ц өнім алынған. Наградалары * Ленин ордені * "Орақ пен Балға" алтын медалі * Социалистік Еңбек Ері (1948) * Медальдар Дереккөздер
Ким Ден Дык

Ким Ден Дык - Социалистік Еңбек Ері (1948), Қазақстанда колхоз құрылысын ұйымдастырушылардың бірі. 1909 жылы Ресейдің Владивосток қаласында туған. Еңбек жолы * 1937-1940 жылдары - Талдықорған облысы (қазіргі Алматы облысы), Қаратал ауданы, "Дальний Восток" колхозының председателі. * 1941-1944 жылдары - Калинин ауылдық Советінің председателі. * 1944 жылдан "МОПР" колхозының председателі болды. Жетістігі * 1946 жылы жаздық бидай өнімін 10 ц орнына 12,5 ц, күріштің өнімін 35 ц-дің орнына 36 ц орындайды. * 1947 жылы "МОПР" колхозы 41 гектар жердің әр гектарынан жоспарланған 9 ц-дің орнына 30,3 ц жаздық бидай алған. Наградалары * "Құрмет белгісі" ордені (1947) * Ленин ордені * "Орақ пен Балға" алтын медалі * Социалистік Еңбек Ері (1948) * Медальдар Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://darvblago.ru/517.html История народов Средней Азии]
Стокгольм синдромы

Стокгольм синдромы тұтқынның басқыншыға симпатия, тіпті аяныш сезімін білдіруді сипаттайтын психологиялық феномен. Талықсу, есеңгіреу әсерінен тұтқындар кепілге алушылардың іс-әрекеттерін ақтай бастайды, олардың идеяларын қабылдай отырып, өздерін басқыншылармен теңдестіруге дейін барады. Дереккөздер
Жұмаш Қошағанов

Жұмаш Қошағанов — Социалистік Еңбек Ері (1948), егінші, Қазақстанда ауыл шаруашылығын көтерушілердің бірі. Туған жері Талдықорған облысы (қазіргі Алматы облысы), 28 гвардияшылар ауданы. Еңбек жолы мен жетістігі * Ұзақ жылдар "Путь Коммунизма" колхозының егін алқабында егіншілер тобының жетекшісі болып еңбек еткен. * 1945 жылы 10 г жердің әр гектарынан 17,3 ц өнім алып, 1947 жылы оны 30 ц жеткізуге өзіне міндеттеме етіп алады. Қыста 8 гектар жерге көң дайындап, көктемде ол көңді шаша және жерді тырмалай отырып, оны 20-22 см тереңдікте жыртады. Сүр жерді жаз бойы 2 рет аударып, егін себу алдында жыртуды қайталайды. Гектарына 140 кг тұқым себу тракторлы тұқым сепкішпен жүргізеді. Аграрлық тәжірибесінің және жұмысты ұтымды ұйымдастыруының арқасында 1947 жылы 8 гектар жердің әр гектарынан 30 ц өнім алады. Наградалары * Ленин ордені * "Орақ пен Балға" алтын медалі * Социалистік Еңбек Ері (1948) * Медальдар Дереккөздер
Құдайқұлов Мұсабек

Құдайқұлов Мұсабек - Социалистік Еңбек Ері (1948), егінші. 1891 жылы Жамбыл облысы, Шу ауданынада туған. Еңбек жолы мен жетістігі * 1930 жылы "Бірлік-Үстік" колхозына жұмысқа кіреді. * 1946 жылы астық дәнді дақылдар өсірушілер зеносының жетекшісі болады. Оның 15 адамнан тұрған тобы 165 г астық алқабында жұмыс істеген. Алғашқыда әр гектар жерден 8 центнер өнім алады. Қажымай-талмай, күндіз-түні жұмыс істеген оның звеносы "Бірлік-Үстік" колхозында бұрындары болмаған рекордты өнім алады:142 г жердің әр гектарынан 16,6 ц және 23 г жоғары өнім беретін жердің әр гектарынан 31 ц. Наградалары * Ленин ордені * "Орақ пен Балға" алтын медалі * Социалистік Еңбек Ері (1948) * Медальдар Дереккөздер
Теберік Малдыбаев

Малдыбаев Теберік - Социалистік Еңбек Ері (1948), егінші. 1894 жылы Жамбыл облысы, Шу ауданында туған. Еңбек жолы мен жетістігі * 1930 жылы жаңадан құрылған "Бірілік-Үстем" колхозына жұмысқа кіреді. * 1942 жылы қызылшашылар бригадасын басқарады. * 1947 жыл қайтадан егіншілер бригадасының бригадирі болады. Ол астық дәнді дақылдарын күтіп-баптау, егу, топырақты дайындау барысында көп еңбектенеді. Қысқа мезгілде әрі жоғары дәрежеде астық өсіру агротехникалық шараларын ұйымдастыра білді. Қажырлы еңбегінің арқасында жаздық және күздік бидай егілген 330 г жердің әр гектарынан 17 ц-ден, ал жоғары өнімді 44 г жердің әр гектарынан 30 ц-ден өнім алған. Наградалары * Ленин ордені * "Орақ пен Балға" алтын медалі * Социалистік Еңбек Ері (1948) * Медальдар Дереккөздер
Арын Мөлтеков

Мөлтеков Арын - Социалистік Еңбек Ері (1948), егінші, Қазақстанда ауыл шаруашылығын көтерушілердің бірі. 1896 жылы Талдықорған облысы (қазіргі Алматы облысы), 28 гвардияшылар ауданы, Тастызек ауылында туған. Еңбек жолы мен жетістігі * 1929 жылы алғашқылардың бірі болып колхозға жұмысқа кіреді. * Ұлы Отан соғысы жылдары қажырлы еңбегі үшін "1941-1945 жж Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін" медалімен наградталады. * 1946 жылы ХVIII партсъезд атындағы колхозда егіншілер бригадасының жетекшісі болады. * 1947 жылы 12 гектар егін алқабының әр гектарынан 31 ц-ден өнім алады. Наградалары * Ленин ордені * "Орақ пен Балға" алтын медалі * Социалистік Еңбек Ері (1948) * Медальдар Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://darvblago.ru/533.html История народов Средней Азии]
Павел Валерьевич Дуров

Павел Валерьевич Дуров (10 қазан 1984, Ленинградта туған) — орыс кәсіпкері, программист, миллиардер, "Вконтакте" әлеуметтік желісінің жасаушыларының бірі. 2001 жылы өте жақсы деген бағамен академиялық гимназиясын бітірді. 2006 жылы - Санкт-Петербургтың мемлекеттік университетін бітірді. Өмірбаяны Павел Дуров 1984 жылы 10 қазанда Ленинградта туды. Қарапайым мектепте ұзақ оқымай Академиялық гимназияға түсті. Ол 11 жасында программалауды үйрене бастады. 2002 жылы Павел СПбГУ-дың Филологиялық факультетіне түсті. Студенттік өмірге белсене қатысқаны үшін ол Ресей Федерациясының стипендиясымен марапатталды. Информатикадан, лингвистика және дизайн олимпиадаларынан жеңген. Оқып журген кезінде де Павел Интернет-жобаларды жасаумен айналысқан. Мысалы Durov.com және spbgu.ru. Ол америкада Facebook сайтын көре сала, еліне келіп "ВКонтакте" интернет-жобасын ашты. Отбасы Павелдың әкесі Валерий Семенович Дуров филология ғылымдарының докторы болған. Ағасы - Николоай Валерьевич Дуров физика-математика ғылымдарының кандидаты. ВКонтакте ВКонтакте немесе VK (, "байланыста" деген мағына береді) — бұл көбінесе орыстілді ғаламторда (рунет) танымал ресейлік көптілді халықаралық сайт, әлеуметтік желі. 2013 жылда зерттеулер бойынша “ВКонтакте” сайтына күніне 43 миллион адам кіреді. "Вконтакте" сайтының негізін салушы — Павел Дуров. Танымалдылығы жөнінен Белорусь, Қазақстан және Украинада – бірінші орынды, Ресейде – екінші орынды иеленеді. 2014 жылы 24 қаңтарда Дуровтың өзінің «Вконтакте»-дегі 12 % акциясын Иван Тавринға сатып жібергені және енді қоғамдық желінің ендігі еншілесі еместігі белгілі болды. Өмірге деген көз қарасы Павел Дуров либералдық көзқарасты ұстанады, ал тамақтануда вегетарианшыл. Дереккөздер
Мангуст тұқымдасы

Мангуст тұқымдасы — вивер тұқымдасынан бөліп шығарылған Сүтқоректілердің Мысықтәрізділер сабының жыртқыш аңдар тұқымдасы, 37-ге жуық түрі бар. . Африка, Азия және Оңтүстік Еуропада таралған. Үндістан мен Африканың солтүстігін мекендейтін жыртқыш жануарлар. Құйрығын қоса есептегенде ұзындығы 1 метрге жуық ширақ денелі қайсар және оңтайлы жануар. Сыртқы пішіні күзенге және мысыққа ұқсайды. Мангуста улы сұр жыландармен шайқаста тайсалуды білмейді. Ол өте сақ, сондықтан өзіне төнген қауіпты қалт жібермей, өте шапшаң бағдарлап, жыланның алқымына шап ете түседі. Ал көзіне іліккен жемін магуста тірі жібермейді. Ол өте айбарлы да улы гюрзаларды дәл осылай өлтіреді. Магуста қолға тез үйренеді. Үнділер мангустаны асырап улы жылан және тышқан аулатады. Дереккөздер
Смағұл Мырзабеков

Мырзабеков Смағұл - Социалистік Еңбек Ері (1948), Қазақстанда колхоз құрылысын ұйымдастырушылардың бірі. 1900 жылы Гурьев облысы (Атырау облысы), Денгіз ауданы, Зормат ауылында туған. Еңбек жолы мен жетістігі * 1930 жылы "Еңбекші" ауылшаруашылық артеліне жұмысқа кіреді. * 1932 жылы Гурьев (қазіргі Атырау) қаласына бес айлық бастауыш мектеп мұғалімдерін дайындайытн курсты бітіреді. * 1933-1937 жылдары Алматы советтік құрылыс институын бітіргеннен кейін Батыс Қазақстан облысы, Денгіз аудандық атқарушы комитетінде нұсқаушы болып істейді. * 1938-1942 жылдары - ҚазССР Халық ағарту комиссариатында кадрлар жөніндегі инспектор. * 1941 жылы КОКП мүшелігіне өтеді. * 1942-1943 жылдары - Павлодар облысы, Жолқұдық совхозында саяси бөлімнің бастығы. * Ұлы Отан соғысы кезінде майданға саяси жұмысқа жіберіледі. Жауынгерлік істері үшін "Красная Звезда" орденімен және "За победу над Германией" медалімен наградталады. * 1946-1952 жылдары Талдықорған облысы (қазіргі Алматы облысы) 28 гвардияшылар ауданында аудандық атқарушы комитетінің председателі болады. 1946 жылы аудан 35388 гектар жердің әр гектарынан 10,8 ц-ден өнім алып, жоспарды жобалаған меже - 9,6 ц-ден асыра орындайды. 1947 жылы 40913 гектар жердің әр гектарынан алынған өнім 12,6 ц-ді құраған. Наградалары * "1941-1945 жж Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін" медалі (1946) * 2 мәрте Ленин ордені (1947), (1948) * "Орақ пен Балға" алтын медалі * Социалистік Еңбек Ері (28.03.1948]]) * Медальдар Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://darvblago.ru/535.html История народов Средней Азии] *
Павел Дмитриевич Голинцев

Голинцев Павел Дмитриевич - Социалистік Еңбек Ері (1948), Қазақстанда колхоз құрылысын ұйымдастырушылардың бірі. 1914 жылы Ресейде, Новосібір облысы, Черепанов ауданы, Зимовье селосында туған. Еңбек жолы мен жетістігі * 1934-1936 жылдары Семей облысы (қазіргі Шығыс Қазақстан облысы), Бородулиха ауданына қоныс аударып, "Заветы Ильича" ауылшаруашылығы артеліне жұмысқа кіріп, трактор бригадасында есепші болып еңбек етеді. * 1936 жылы арнайы курс бітіріп колхозда 5 жыл есепші болып істейді. * 1942 жылы Семей облысы (қазіргі Шығыс Қазақстан облысы), Бородулиха ауданы, "Заветы Ильича" колхозының председателі болады, 1943 жылы КОКП мүшелігіне өтеді. 1947 жылы колхоз межелеген 9 ц орнына астық дәнді дақылдардың әр гектарынан 14,8 ц-ден өнім жинайды. Мал шаруашылығын дамыту жоспарын асыра орындайды. * 1947 жылы 66 гектар жаздық бидайдың әр гектарынан 31 центнер өнім алады. Наградалары * "1941-1945 жж Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін" медалі * Ленин ордені * "Орақ пен Балға" алтын медалі * Еңбек Қызыл Ту ордені * Социалистік Еңбек Ері (1948) * Медальдар Дереккөздер
Виктор Пелевин

Ви́ктор Оле́гович Пеле́вин (22 қараша 1962, Мәскеуде туған) — орыс жазушысы, «Омон Ра», «Чапаев и Пустота» және «Generation П» романдарының авторы. Көптеген әдеби жүлделерінің лауреаты, оның қатарында «Малый Букер» (1993) және «Национальный бестселлер» (2004) шығармалары болған. Өмірі Виктор Олегович Пелевин 22 қараша 1962 жылы Мәскеуде Зинаида Семёновна Ефремова отбасысында дүниеге келді. 1979 жылы Виктор Пелевин № 31 ағылшын арнайы мектебін бітірді. Мектепті бітіргеннен кейін Мәскеу энергетикалық институтына транспорттарды электрификациялау және автоматизациялау факультетіне түсті , және оны 1985 жылы бітірді. 1987 жылы Пелевин МЭИ-да аспирантураға оқуға түсті, онда ол 1989 жылға дейін оқыды. 1989 жылы Пелевин Горький атындағы Литературлық институтына түсті. 1989 бен 1990 жылдар аралығында Пелевин «Face to Face» журналында корреспондент болып жұмыс істеді. 1992 жылы Пелевин алғашқы «Синий фонарь» атты әңгімелер жинағын шығарды. 1993 жылы Пелевин «Независимая газетада» «Джон Фаулз және орыс либерализмінің трагедиясы» атты эссе жазды. 2006 жылы «Эксмо» баспасы Пелевиннің «Empire V» романын басып шығарды, бұл роман «Большая книга» жүлдесінің шорт-бетіне кірді. 2011 жылдың желтоқсанында Пелевин «Эксмо» баспасында «S.N.U.F.F.» романын басып шығарды. Келесі жылдың ақпан айында бұл шығарма «Жыл прозасы» номинациясын жеңіп алды. Шығармашылығы Пелевиннің әңгімелері, повестері, романдары қатарына — «Реконструктор» (1990), «Затворник и Шестипалый» (1990), «Вести из Непала» (1991), «Принц Госплана» (1991), «Жёлтая стрела» (1993), «Бубен верхнего мира» (1993), «Иван Кублаханов» (1994), «Зомбификация» (1994), «Священная книга оборотня» (2004), «Шлем ужаса» (2005), «П5: Прощальные песни политических пигмеев Пиндостана» (2008), «Ананасная вода для прекрасной дамы» жинағы (2010). Жазушының кейбір шығармалары сахнаға қойылған. Экранизациялануы 2008 жыы СМИ-да «Гарпастум-фильм» компаниясы Пелевиннің «Священной книге оборотня» шығармасына фильм түсіретінін жариялады. 14 сәуір 2011 жылы ресейлік прокатта Пелевиннің «Generation П» шығармасы бойынша фильм пайда болды.
Александр Савельевич Гордиенко

Гордиенко Александр Савельевич - Социалистік Еңбек Ері (1948), озат тракторшы, тракторшылар бригадасының бригадирі. 1905 жылы Талдықорған облысы (қазіргі Алматы облысы), Сарқант ауданы (қазіргі Сарқан ауданы), Покровка селосында (Қызыл-Орақ) туған. Еңбек жолы мен жетістігі * 1929 жылы алғашқылардың бірі болып колхозға кіріп, егіншілер бригадасының бригадирлерін дайындайтын курсты бітіреді. * 1934 жылға дейін "Энергия" колхозында егіншілер бригадасының бригадирі болып істейді. * 1934-1941 жылдары Сарқант МТС-да тракторшылар бригадасының бригадирі болады. * 1941-1943 жылдары Ұлы Отан соғысына қатысады. * 1944 жылы соғыстан жараланып еліне қайтқан ол бригадирлік жұмысын жалғастырады. Оның бригадасы жыл сайын тракторлық жұмыстардың жоспарын асыра орындап отырды: ** 1945 жылы - жоспар -114%, жанар-жағармай үнемдеу -1580 кг; ** 1946 жылы - жоспар -152%, жанар-жағармай үнемдеу - 4251 кг; ** 1947 жылы - жоспар -140% , жанар-жағармай үнемдеу - 1697 кг. * 1947 жылы бригада жоғары міндеттеме алып, оны ойдағыдай орындайды; 182,42 гектар жердің әр гектарынан орташа есеппен 23,2 ц-ден өнім алған. Наградалары * "1941-1945 жж Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін" медалі * "За освоение целинных земель" медалі * Еңбек Қызыл Ту ордені * Ленин ордені * "Орақ пен Балға" алтын медалі * Социалистік Еңбек Ері (1948) * Медальдар Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://darvblago.ru/503.html История народов Средней Азии]
Райхан Мәженова

Мәженова Райхан (7 мамыр 1956 жылы туған) - жазушы, баспагер, ғалым-педагог, Қазақстан Республикасының мәдениет қайраткері Өмірі Мәженова Райхан 1956 жылы 7 мамыр айында Алматы облысы, Райымбек ауданында дүниеге келген. Абай атындағы Қазақ педагогикалық университетін 1978 жылы бітірді. Еңбек жолын Сарыжаз орта мектебінде мұғалім болудан бастады. 1979 - 94 ж. "Мектеп" Баспасында редактор болып, 50-ден астам оқулықты басып шығарған. 1994 жылдан ҚР Медениет және ақпарат министірлігінде баспа бағдарламаларын қалыптастыру және кітап өнімінің сапасын бақылау бөлімінің бастығы болып істейді. Мәженова Райхан кәсіби баспагер ретінде республикамызда баспа ісін қалыптастыру және мемлекеттік бағдарламаларды жүзеге асыру жолында көп еңбек сіңірді. Кітаптары Әдіскер-ғалым "Санауды үйренйік" (1995), "Гүлге тұнған шық" (1997), "Ер тағдыры - ел тағдыры" (1997), "Балдырғандарға арналған математика" (2000), "Оралхан" (2000), "Мектеп жасына дейінгі балалардың математикаға қызығушылығын халықтық педагогика негізінде қалыптастыру" (монография, 2001), "Арман қанатында" (2004, жинақ), "Қазақтың баспагерлері" (2005), "Бәрін, бәрін білгім келеді..." (2006) және т.б кітаптардың авторы. Еңбегі мен марапаттары Мәженова Райхан Балаларға арналған әдебиет пен физика, математика, астрономия, т.б. оқулықтар мен оқу құралдарын қазақ тіліне аударған. Мәженова Райхан Баспа және полиграфия ісінің қайраткері (5005), Қазақстан Республикасының мәдениет қайраткері (2006). Дереккөздер * Қазақстан ұлттық энциклопедиясы.
Девон (арал)

Девон аралы — Канада ның арктикалық топаралында орналасқан. Аумағы 54 мың км², Абсолютті биіктігі 1887 м. Жағалаулары шығанақтармен, фьордтармен қатты тілімденген. Жер бедерінде төбелер мен аласа таулар басым. Мұз басқан шығыс бөлігі кристалды массивтен тұрады. Орташа бөлігі - әктасты үстірт (биіктігі 250-600м), солтүстік-батысы аласа таулы қырат (360-540 м). Девон аралында арутикалық тундра өсімдіктері өседі