kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Жюльен Родригес

Жюльен Родригез (; 11 маусым 1978 жыл, Безье) — франциялық футболшы, қорғаушы. Карьерасы 1995 жылы Франция үшінші лигасында ойнайтын "Истр" клубында кәсіпқой карьерасын бастады. Екі жылдан соң "Монакоға" ауысып, ұзақ жылдар бойы негізгі құрам ойыншысына айналды. 2005 жылы "Рейнджерске" ауысып, Шотландия чемпионатында доп тепті. 2007 жылы Францияға қайта оралды, бұл жолы "Олимпик Марсельде" ойнады. 2011 жылы карьерасын аяқтады. Жетістіктері * Франция чемпионы: 1999/2000 * Франция Лига кубогы: 2002/2003, 2009/10 Дереккөздер Сілтемелер *[http://www.footballdatabase.eu/football.joueurs.julien.rodriguez.247.fr.html Статистикасы]
УЕФА кубогының финалы 1986

УЕФА кубогының финалы 1986 — 1985/86 жылғы УЕФА кубогының финалдық матчында "Реал Мадрид" пен "Кельн" клубтары кездесіп, екі ойын қорытындысында мадридтіктер айқын басымдықпен жеңіске жетті. Детальдар Бірінші ойын Екінші ойын Дереккөздер Сілтемелер * [http://www.uefa.com/uefaeuropaleague/index.html Турнирдің ресми сайты]
Сантильяна (футболшы)

Карлос Алонсо Гонсалес (; 23 тамыз 1952, Сантильяна-дель-Мар, Испания), Сантильяна ( ретінде танымал) — испаниялық футболшы, шабуылшы. Карьерасы Испания Ұлттық футбол құрамасы сапында 1978, 1982 жылдары әлем чемпионатына, 1980, 1984 жылдары Еуропа чемпионатына қатысты. 1970 жылы карьерасын "Расинг" клубында бастады. 1970/71 жылғы маусымда 16 гол соғып, ірі клубтардың көзіне иез түсті. 1971 жылы жазда "Реал Мадридке" ауысты. Сантильянаның трансфері арқылы "Расинг" біршама қарыздарынан құтылып қалды. Мадридтік клуб сапында 17 маусым ойнады. Бірақ Испания чемпионатының мергені атана алмады, есесіне Ла лига тарихындағы мергендер көшінде сегізінші орынға шықты. Жетістіктері * Еуропа чемпионатының күміс жүлдегері: 1984 * УЕФА кубогы: 1984/85, 1985/86 * Испания чемпионы: 1971/72, 1974/75, 1975/76, 1977/78, 1978/79, 1979/80, 1985/86, 1986/87, 1987/88 * Испания кубогы: 1973/74, 1974/75, 1979/80, 1981/82 * Испания лига кубогы: 1984/85 Дереккөздер Сілтемелер *[http://www.bdfutbol.com/en/j/j3137.html Статистикасы]
Петер Дистль

Петер Дистль (; 30 наурыз 1960, Бая, Мажарстан) — мажарстандық футболшы, қақпашы. Карьерасы Клубтық "Видеотон" клубының түлегі. 1979 жылы 19 жасында кәсіби карьерасын бастады. "Видеотон" сапында сегіз маусым ойнап, 1985 жылы УЕФА Кубогының финалисі атанды. Финалда "Видеотон" "Реал Мадрид" клубына есе жіберді. Финалдағы екі ойында да Петер толық ойнады. 1987 жылы "Гонведке" ауысты. Алғашқы маусымда-ақ Мажарстан чемпионы атанды. 1989 жылы осы жетістігі тағы қайталанды. 1990 жылы Германияның "Рот-Вайсс Эрфурт" клубына ауысты. Кейінгі жылдарда тағы да Мажарстан, Малайзия, Германия чемпионаттарында ойнады. Кейін бірнеше клубта қақпашылар бапкері қызметін атқарды. Ұлттық құрама Ұлттық құрама сапында 1986 жылғы әлем чемпиоантына қатысты. Жетістіктері Халықаралық * УЕФА кубогының финалисі: 1985 Ұлттық * Мажарстан чемпионы: 1987/88, 1988/89 Дереккөздер Сілтемелер *[https://www.worldfootball.net/player_summary/peter-disztl/ Профилі]
Бекмұрат Мұхамметмұратұлы Қайтмұратов

Бекмұрат Қайтмұратов (13 тамыз 1967 жыл, Жамбыл, Қазақ КСР) — КСРО-лық, қазақстандық, және өзбекстандық футболшы, қорғаушы. Карьерасы 1985 жылы Жамбылдың "Химик" клубына қабылданды, бірақ бір кездесуде ғана алаңға шықты (сол жылы 28 сәуірде Көкшетаудың "Торпедо" клубына қарсы). 1990 жылы КСРО екінші лигаындағы "Янгиер" клубына қабылданып, үш маусым ойнады. 1993-94 жылдары туған клубы "Таразда" өнер көрсетті. 1993 жылы Қазақстан кубогының финалисі атанды. Сілтемелер *[https://footballfacts.ru/person/123626-haytmuratovbekmuratmuhametmuratovich Профилі]
Янгиер (футбол клубы)

«Янгиер» — Өзбекстанның Янгиер қаласындағы футбол клубы, 1966 жылы құрылған. Қазіргі күнде Өзбекстан екінші лигасында ойнайды. Атаулары * 1966-1968 — «Целинник». * 1968-1976 — «Янгиер». * 1976 — «Мелиоратор». * 1977 — «Янгиер». Жетістіктері * КСРО екінші лигасы — финалдық турнир (1977). * 1КСРО кубогының 1/16 финалы (1976, 1977). * Өзбекстан жоғары лигасы — 10-орын (1995). * Азия кубок иелері кубогында 2 раунд (1995). Атақты ойыншылары * Берадор Абдураимов * Рузыкул Бердыев * Игорь Шквырин Сілтемелер * http://footballfacts.ru/clubs/40663-yangier-yangier
Қаржылық менеджменттің стандарттары

Қаржылық менеджмент стандарттары — халықаралық тәжірибе негізінде, атқарушы органдарда қаржылық менеджментті жетілдіру нәтижелігіне бағытталған бюджеттеуді белсенді түрде дамытатын мемлекеттердің басқару стандарттары. Нәтижелілікке бағытталған бюджеттеуде Аустралия, Канада, Жаңа Зеландия, Швеция көшбасшылық танытып келеді, өйткені аталған елдер бюджеттік сектор мекемелерінде қаржылық менеджментті тиімді ұйымдастырып келеді. Қаржылық менеджмент стандарттары және оны бағалау үлгілері орталықтандырылған ведомстволармен дайындалады. Аустралия мен АҚШ қаржылық менеджмент стандарттарын мемлкеттік басқаруда қолдану үшін заң негізінде бекіткен. Дамыған елдерде мемлекеттік басқару органдарының қызметінде келесі түрде қолданылады: * Теориялық әдебиеттерде, мемлекеттік қызметкерлердің саяси мақсаттарға жету үшін шектеулі ресурстарды тиімді және ықтынды пайдалануда оңтайлы қолдану әдістерін анықтауға бағытталған қызметі болып табылады. * Тәжірибелік нұсқаулықтарда (мысалы, Ұлыбритания) мемлекеттік ұйымның қаржысын басқару жүйесі, сонымен бірге оларды басқару арқылы ұйымның мақсаттарына жетуге ықпал етеді. Дәстүрлі бюджеттен нәтижелілікке негізделген бюджетте ауысқан кезде, қаржыны басқару жетілдіріледі (табыс пен шығыс, актив пен пассив). Бюджеттік шығындар аясында екі маңызды сипаттама өзгереді: ведомство шығындарының құрылымы, басқару тиімділігі нәтижеге жету болып кетеді. Жұмыс беруші мен қызметкер арасындағы қарым-қатынас екі жаққа да міндеттер мен жауапкершіліктер жүктейді. Жұмыс берушілер өздерінің жұмысшылары алдындағы борыштары мен міндеттерін мойындауы керек, егер олар мазмұнды және нәтижелі жұмысшыларды күтсе. Кандидаттарға жұмыс берушіге Кодекс пен Стандарттардың көшірмесін беруі ұсынылады. Бұл материалдар жұмыс берушіге CFA институты мүшесінің немесе CFA бағдарламасындағы кандидаттың міндеттері туралы хабарлайды. Кодекс пен Стандарттар сонымен қатар жұмыс берушілердің осы жауапкершіліктерге қайшы келетін саясаты мен практикасына күмән келтіруге негіз бола алады. Дереккөздер
MattyBRaps

Мэттью Дэвид Моррис (; туылды: 6 қаңтар 2003, Дулут, Джорджия, АҚШ) — америкалық әнші, рэпер, актер, биші. MattyBRaps және MattyB деген лақап аттарымен танымал. Әр түрлі танымал әндерге жасаған ремикстерін өзінің YouTube арнасына жүктеп, танымалдылаққа ие болды. Өмірі және мансабы Мэттью 6 қаңтар 2003 жылы, Джорджия штатының Дулут қаласында дүниеге келді. Оның үш үлкен ағалары және кіші қарындасы бар. Мэттьюдің алғашқы өлеңі 22 маусым 2010 жылы шыққан "I Believe in You" өлеңіне жасаған ремиксі болды. Ал оның сатып алуға болатын алғашқы өлеңі 11 тамыз 2010 жылы шыққан "Just the Way You Are" өлеңіне жасаған ремиксі болды. 2012 жылдың соңында ол Billboard Social 50 чартында "That's the Way" клипімен 11-ші орынды иеленді. Осы клиптің арқасында оның Facebook, Twitter және YouTube деген әлеуметтік желілеріндегі жазылушылар санын екі еселеп көбейтті. Ол бірнеше рет телевидениеде де пайда болған. Today, The Wendy Williams Show, Dr. Phil және The Queen Latifah Show секілді телебағдарламаларында пайда болған. Дереккөздер Сілтемелер * [http://www.mattybraps.com/ Ресми сайт] * [https://www.instagram.com/mattybraps MattyBRaps] Instagram-да * [https://twitter.com/MattyBRaps MattyBRaps] Twitter-де
Бретт Эмертон

Бретт Майкл Эмертон (; 22 ақпан 1979, Бэнкстаун, Сидней, Жаңа Оңтүстік Уэльс) — аустралиялық футболшы, жартылай қорғаушы. ОФК Ұлттары кубогының екі дүркін чемпионы. Карьерасы Карьерасын "Сидней Олимпик" клубында бастады. 2000-03 жылдары "Фейенордта" ойнап, 2002 жылы УЕФА кубогының жеңімпазы атанды. Сол жылы Океанияның үздік футболшысы атанды. 2003 жылы "Блэкберн Роверске" ауысып, Англия чемпионаттарында сегіз маусым өнер көрсетті. 2011 жылы "Сидней" клубына ауысты. Ұлттық құрама сапында 2007-11 жылдары Азия кубогына қатысты. 2001 жылы Жапония мен Кореяда өткен Конфедерациялар кубогында да ойнады. Жетістіктері Командалық ; Фейеноорд * УЕФА кубогы: 2001–02 ; Аустралия * Обладатель Кубка наций ОФК: 2000, 2004 Жеке * Океанияның үздік футболшысы: 2002 Дереккөздер Сілтемелер *[https://www.soccerbase.com/players/player.sd?player_id=23499 Профилі]
Синдзи Оно

Синдзи Оно (; ; 27 қыркүйек 1979 жыл, Нумадзу, Сидзуока) — жапониялық футболшы, жартылай қорғаушы. Жетістіктері * Нидерланд кубогының финалисі (1): 2002/03 * Жапония чемпионы (1): 2006 * Император кубогы (1): 2006 * Жапония суперкубогы (1): 2006 * Аустралия вице чемпионы (1): 2012/13 * Аустралия регулярлы турнирінің жеңімпазы (1): 2012/13 * УЕФА кубогы (1): 2001/02 * АФК чемпиондар лигасы (1): 2007 Халықаралық * Азия чемпионы (16 ж) (1): 1994 * Азия чемпионы (1): 2000 Жеке * Джей-лигадағы жаңа есім (1): 1998 * Азиядағы жыл футболшысы (1): 2002 Дереккөздер Сілтемелер * [https://web.archive.org/web/20060209022425/http://sofc.jp/ Жеке сайт] * [http://www.soccerbase.com/players_details.sd?playerid=24792 Статистикасы (Soccerbase.com)]
СКА (футбол клубы, Дондағы Ростов)

СКА — Ресейдің Дондағы Ростов қаласындағы футбол клубы. 1937 жылы құрылған. КСРО дәуірінде 21 маусымды жоғары лигада өткізді. Ресей дәуірінде әр жылдары бірінші лигада ойнады, бірақ премьер лигада ойнаған емес. Атаулары * 1937—1946 — Ростовский Дом Красной Армии (РоДКА) * 1946—1957 —ОДО * 1957—1960 — СКВО * 1960—2013 — СКА * 2013—2015 — СКВО * 2015 — СКА Жетістіктері Ұлттық * КСРО чемпионатының қола жүлдегері: 1966 * КСРО кубогы иегері: 1981 * КСРО бірінші лигасы жеңімпазы: 1958 Дереккөздер Сілтемелер * http://ска-ростов.рф/
Бонавантюр Калу

Бонавантюр Калу (; 15 ақпан 1977 жыл, Уме) — ивуарлық футболшы, шабуылшы. Кот-д’Ивуар ұлттық футбол құрамасында ойнаған. 2006 жылғы әлем чемпионатына қатысқан. Қазір Вавца қаласының мэрі. Қатысқан турнирлері * Африка Ұлттары кубогы 1998 * Африка Ұлттары кубогы 2000 * Африка Ұлттары кубогы 2002 * Африка Ұлттары кубогы 2006 * Футболдан әлем чемпионаты 2006 Жетістіктері Клубтық * Кот-д’Ивуар чемпионы: 1997 * Нидерланд чемпионы: 1998/99 * Нидерланд суперкубогы: 1999 * УЕФА кубогы: 2001/02 * Франция кубогы: 2005, 2006 * Интертото кубогы: 2007 * Нидерланд кубогы: 2009 Ұлттық * Африка Ұлттары кубогының финалисті: 2006 Дереккөздер Сілтемелер *[http://www.weltfussball.de/spieler_profil/bonaventure-kalou/profil/ Профилі]
Гути

Хосе Мария Гутьеррес Эрнандес (; 31 қазан 1976 жыл, Мадрид) — испаниялық футболшы, жартылай қорғаушы, футбол жаттықтырушысы. Карьерасы Ұзақ жылдар бойы "Реал Мадрид" клубында доп тепті, бірақ әуелі Кларенс Зедоорф, сосын Зинедин Зиданнан негізгі құрамнан орын босамады. 2008 жылы 14 қыркүйекте "Реал Мадридтің" Испания чемпионаттарындағы 5000-шы голын соқты. 2010 жылы клубпен келісім шарты бітті де, бірнеше клубтан ұсыныс түсті. Гути "Бешикташты" таңдады. Екі маусымнан соң карьерасын аяқтады. Бапкерлікк карьерасын "Реал Мадрид Кастилья" клубын жаттықтырудан бастады. Кейін "Бешикташта" бапкер көмекшісі міндетін атқарды. 2019 жылы "Альмерияның" бас бапкері боп тағайындалды. Жетістіктері ; «Реал Мадрид» * Испания чемпионы (5): 1996/97, 2000/01, 2002/03, 2006/07, 2007/08 * Испания суперкубогы (4): 1997, 2001, 2003, 2008 * Чемпиондар лигасы (3): 1997/98, 1999/00, 2001/02 * УЕФА суперкубогы: 2002 * Құрлықаралық кубок (2): 1998, 2002 ; «Бешикташ» * Түркия кубогы: 2011 ; Испания * Еуропа чемпионы (18 жас): 1996 * Еуропа чемпионы (21 жас): 1998 Дереккөздер Сілтемелер *[https://www.national-football-teams.com/player/6253.html Профилі]
Хавьер Портильо

Хавьер Гарсия Портильо (; 30 наурыз 1982 жыл, Аранхуэс, Мадрид) — испаниялық футболшы, шабуылшы. Жетістіктері Командалық * Құрлықаралық кубок: 2002 * УЕФА суперкубогы: 2002 * Чемпиондар лигасы: 2001/02 * Испания суперкубогы: 2003 * Испания чемпионы: 2002/03 * Бельгия чемпионатының қола жүлдегері: 2005/06 Жеке * Бельгия чемпионатындағы үздік шетелдік ойыншы: 2005/06 Дереккөздер Сілтемелер *[http://www.bdfutbol.com/en/j/j1197.html Профилі]
Томас Буффель

Томас Буффель (; 19 ақпан 1981 жыл, Брюгге, Бельгия) — бельгиялық футболшы, шабуылшы. Карьерасы 2002-13 жылдары Бельгия Ұлттық футбол құрамасы сапында 35 кездесуде алаңға шықты. Карьерасында Бельгия, Нидерланд, Шотландия чемпионаттарында доп тепті. "Серкль-Брюгге" клубының түлегі. 1999 жылы карьерасын "Фейеноордта" бастады. 2000 жылы ойын практикасын жетілдіру үшін "Эскельсиорға" жалға беріліп, 2002 жылдың басында "Фейенордқа" қайта оралды. Сол жылы УЕФА кубогы иегері атанды. Бірнеше жыл негізгі құрамда ойнаған Томас 2005 жылы клубтан кетті. Роттердамдықтардың жаңа бапкері Руд Гуллит ойыншымен келісім шартты созбағандықтан, сол жылы "Рейнджерске" ауысты. 2008 жылы "Серкль-Брюггеге" қайта оралды. Жетістіктері «Рейнджерс» * Шотландия чемпионы — 2004/05 * Шотландия кубогы — 2007/08 «Генк» * Бельгия чемпионы — 2010/11 * Бельгия суперкубогы — 2011 * Бельгия кубогы — 2012/13 Дереккөздер Сілтемелер *[https://int.soccerway.com/players/thomas-buffel/827/ Профилі]
Паул Босвелт

Паул Босвелт (; 26 наурыз 1970 жыл, Дутинхем) — нидерландтық футболшы, жартылай қорғаушы. 2000, 2004 жылдары Еуропа чемпионатына қатысқан. Жетістіктері Клубтық * Нидерланд чемпионы: 1998/99 * УЕФА кубогы: 2001/02 Халықаралық * Еуропа чемпионатының қола жүлдегері 2000 * Еуропа чемпионатының қола жүлдегері 2004 Дереккөздер Сілтемелер *[https://www.national-football-teams.com/player/4662.html Профилі]
Эдвин Зутебир

Эдюард (Эдвин) Андреас Доминикюс Хендрикюс Джозеф Зутебир (; 7 мамыр 1970 жыл, Пюрмеренд, Солтүстік Голландия) — нидерландтық футболшы, қақпашы. Нидерланд чемпионатының үш дүркін чемпионы. 2004 жылы қазан айында ұлттық құрамаға шақырылды, бірақ алаңға шықпады. Жетістіктері Командалық * УЕФА суперкубогының финалисі: 2002 * УЕФА кубогы: 2001/02 * Нидерланд суперкубогы: 1999 * Нидерланд чемпионы: 1998/99, 2004/05, 2005/06 * Нидерланд кубогы: 2004/05 Жеке * Нидерланд чемпионатының үздік қақпашысы: 2001/02 Дереккөздер Сілтемелер *[https://www.soccerbase.com/players/player.sd?player_id=10698 Профилі]
Стефан Петтерсон

Стефан Бенгт Петтерссон (; 22 наурыз 1963 жыл, Вестерос, Швеция) — швециялық футболшы, шабуылшы. 1990 жылғы әлем чемпионатына қатысқан. Жетістіктері Командалық «Гётеборг» * Швеция чемпионы — 1984, 1987, 1994, 1995, 1996 * УЕФА кубогы — 1986/1987 «Аякс» * Нидерланд чемпионы — 1990, 1994 * Нидерланд кубогы — 1993 * УЕФА кубогы — 1991/1992 Дереккөздер Сілтемелер *[https://int.soccerway.com/players/-/105569/ Профилі]
Дэвид Нейри

Дэвид Нейри (; 12 маусым 1956 жыл, Данди) — шотландиялық футболшы, қорғаушы. 1982, 1986 жылдары әлем чемпионатына қатысқан. 1973 жылы карьерасын "Данди Юнайтед" клубында бастап, 21 маусым бойы ешқайда ауыспады. Оосы аралықта 612 рет Шотландия чемпионатында алаңға шықты. Карьерасын аяқтайтын тұста бір маусым "Рэйт Роверс" клубында өнер көрсетті. 1982 жылғы әлем чемпионатының топтық кезеңінде Бразилия қақпасына гол соғып, есеп ашты. Бірақ бұл ойында Шотландия 1:4 есебімен ұтылып қалды. Жетістіктері Командалық * УЕФА кубогының финалисі: 1986/87 Дереккөздер Сілтемелер *[http://www.footballdatabase.eu/football.joueurs.dave.narey.46147.en.html Статистикасы]
Роланд Нильссон

Роланд Нильссон (; 27 қараша 1963 жыл, Хельсингборг, Швеция) — швециялық футболшы, қорғаушы, футбол жаттықтырушысы. Швецияның төрт дүркін чемпионы, екі дүркін үздік қорғаушысы (1999 жылы 36 жасында үздік қорғаушы атанған). Карьерасы Қатысқан турнирлері * 1988 жылғы жазғы Олимпиада ойындары * Футболдан 1990 жылғы әлем біріншілігі * Футболдан 1992 жылғы Еуропа біріншілігі * Футболдан 1994 жылғы әлем біріншілігі * Футболдан 2000 жылғы Еуропа біріншілігі Жетістіктері Командалық «Гётеборг» * Швеция чемпионы — 1983, 1984, 1987 * УЕФА кубогы — 1986/1987 «Шеффилд Уэнсдей» * Англия лига кубогы — 1991 «Хельсингборг» * Швеция чемпионы — 1999 Халықаралық Швеция * Еуропа чемпионатының қола жүлдегері — 1992 * Әлем чемпионатының қола жүлдегері — 1994 Жеке * Швециядағы жыл футболшысы — 1996 * Швециядағы жыл қорғаушысы — 1996 * Швециядағы жыл қорғаушысы — 1999 Дереккөздер Сілтемелер *[https://www.national-football-teams.com/player/11291.html Профилі]
Флавио Консейсао

Флавио да Консейсан (, немесе Флавио Консейсан; 13 маусым 1974 жыл, Санта-Мария-да-Серра, Сан-Паулу) — бразилиялық футболшы, жартылай қорғаушы. Америка кубогының екі дүркін чемпионы, 1997 жылғы Конфедерациялар кубогының жеңімпазы. Жетістіктері Клубтық * Бразилия чемпионы: 1993, 1994 * Сан-Паулу штатының жеңімпазы: 1994, 1996 * Испания чемпионы: 2000, 2001, 2003 * Түркия кубогы: 2005 Халықаралық * Оңтүстік Америка чемпионы: 1997, 1999 * Конфедерациялар кубогы: 1997 * Чемпиондар лигасы: 2002 * УЕФА суперкубогы: 2002 * Құрлықаралық кубок: 2002 Дереккөздер Сілтемелер *[https://www.playmakerstats.com/player.php?id=3298 Профилі]
Сезар Санчис

Сесар Санчес Домингес (; 2 қыркүйек 1971 жыл, Кориа, Испания) — испаниялық футболшы, қақпашы. 2000 жылы Испания құрамасы сапында бір ғана кездесу өткізді. Германия құрамасына қарсы жолдастық ойында төрт гол жіберіп алды (1:4). Жетістіктері Реал Мадрид * Чемпиондар лигасы: 2001/2002 * УЕФА суперкубогы 2002 * Испания чемпионы: 2001, 2003 Валенсия * Испания чемпионатының қола жүлдегері: 2009/10 Дереккөздер Сілтемелер *[https://www.national-football-teams.com/player/11281.html Профилі]
Сапёр (ойын)

Сапёр — логикалық компьютерлік ойын. Ойнаушының мақсаты — тікбұрышты кеңістікте жасырылған миналарды тауып, барлық бос торды ашып тастау. Ойынның басында бүкіл тор жабық. Торға басқанда, сан ашылса, ол жанындағы торларда неше мина екенін көрсетіп тұрады, ал мина ашылса, ойын тоқталады. Бір торды сегіз минаға дейін қоршауы мүмкін. Қиындық бойынша ойынның үш классикалық деңгейі бар: * Beginner, 8x8 тордан тұратын кеңістікте 10 мина; * Intermediate, 16x16 кеңістікте 40 мина; * Expert, 16x30 кеңістікте 99 мина. Бұл тектес ойын алғаш рет 1960 жылдары пайда болды. Қазір оның көптеген басқа да түрлері бар.
Иылдырай Баштүрік

Йылдырай Баштүрк (; 24 желтоқсан 1978, Херне, Солтүстік Рейн-Вестфалия, ГФР) — түрік футболшысы, жартылай қорғаушы. Карьерасы "Ваттенштайд 09" клубының түлегі. 1996 жылы карьерасын осы клубта баптап, бір жылдан соң "Бохумға" ауысты. 2001 жылы "Байер 04" футболшысы атанды. 2001/02 жылғы маусымда "Байер" үш бірдей майданда екінші боп мәреге жетті, Германия чемпионаты, Германия кубогы, Чемпиондар лигасы. 2004 жылы "Гертаға" ауысты. 2007 жылы "Штутгартқа" ауысып, үш маусым ойнады. 2010 жылдың басында карьерасында тұңғыш рет Германиядан тыс жерде ойнайтын болып, "Блэкбернге" ауысқанымен, бір ғана ойында алаңға шықты да, көп ұзамай карьерасын аяқтады. Жетістіктері ; «Байер 04» * Бундеслиганың күміс жүлдегері: 2001/02 * Германия кубогының финалисі: 2001/02 * Чемпиондар лигасының финалисі: 2001/02 ; Түркия * Әлем чемпионатының қола жүлдегері: 2002 * Конфедерациялар кубогының қола жүлдегері: 2003 Дереккөздер Сілтемелер *[https://www.worldfootball.net/player_summary/yildiray-bastuerk/ Профилі]
Золтан Себескен

Золтан Себескен (; 1 қазан 1975, Эинген, ГФР) — германиялық футболшы, жартылай қорғаушы. Карьерасы Золтанның әкесі мажар. 1994 жылы карьерасын Германияның аймақтық лигаларының бірінде "Штутгартер Киккерс" клубында бастады. 1996 жылы клуб екінші Бундеслигаға жолдама алды. 1999 жылға дейін екінші Бундеслигада ойнаған Золтан 1999 жылы "Вольфсбургке" ауысты. Екі маусым ойнап, 40 кездесуде алаңға шықты, УЕФА кубогына қатысты. 2001 жылы "Байер" футболшысы атанды. "Байердегі" алғашқы маусымында үш бірдей майданда екінші боп мәреге жетті, Германия чемпионаты, Германия кубогы, Чемпиондар лигасы. 2004 жылы күтпеген жерде 29 жасында карьерасын аяқтады. 2000 жылы ұлттық құрамаға шақырту алды да, 23 ақпанда Нидерландқа қарсы жолдастық кездесуде алаңға шықты, бір тайм ойнады да, алмастырылды. Бұл Золтанның құрама сапындағы жалғыз кездесуі боп қала берді. Жетістіктері ; «Байер 04» * Бундеслиганың күміс жүлдегері: 2001/02 * Германия кубогының финалисі: 2001/02 * Чемпиондар лигасының финалисі: 2001/02 Дереккөздер Сілтемелер * [https://www.national-football-teams.com/player/14310.html Профилі]
Шыңғы-Тура

Шыңғы-Тура (сіб.-тат. Цемкетора; Чингидин; Чингий; Чимги-Тура; Цымге-Тура; Жанги-Тура) — Алтын Орда құрамындағы Түмен ұлысының, кейін «көшпелі өзбектер мемлекетінің», Ұлы Орданың, Сібір (Түмен) хандығының астанасы. Бүгінде Түмен қаласындағы «Патша қалашығы» (орыс. «Царево городище») атты археологиялық ескерткіш. Атауы Ғылымға белгілі құжаттарға сәйкес қала алғаш рет Каталон атласында 1375 жылы Singuj атауымен Түмен уәлаятының орталығы ретінде кездеседі. XVI ғасырдың ортасында құрастырылған карталарда қала Түмен деп аталады: Антони Видтың картасында (шамамен 1537 жыл) - TYMENWILKY, Августин Хиршфогельдің картасында (1546 жыл) - Tumen. Заманауи тарих ғылымында қала атауының пайда болуына қатысты төмендегідей болжамдар кездеседі: * түркі тілдерінде кездесетін шың/чинг/шинг - «жар», яғни "жарда орналасқан, нығайтылған қала"; * түркінің чинг/чынг - «ылғал»; * парсының чин - өзен, судың көзі; * фин-угордың тим/чим - «өзеннің сағасы»; * қимақтың шим (қыпшақтың цым) - «шым», яғни «шым қала» немесе «шым бекініс». Қаланың тарихы Гүлденуі 1224 жылы болашақ Алтын Орда, Жошы ұлысы құрылғаннан кейін, оның құрамында астанасы Шыңғы-Тұра қаласы болған Түмен ұлысы пайда болды. 1396-1406 жылдары Әмір Темірден жеңілгеннен кейін осында қашып келген әйгілі Тоқтамыс хан Түмен (Шыңғы-Тұра) ханы атанды. 1428 жылы Шыңғы-Тұра Әбілхайыр хандығының алғашқы астанасына айналды. Алайда 1446 жылы ханның ордасы Сығанаққа көшті. Әбілхайырдың өлімінен кейін ноғай мырзаларының қолдауына ие болған Ибақ хан Түмен хандығындағы билікті басып алды. 1469 жылы майдан даласында жеңіске жеткен Ибақ Көшпелі өзбектер мемлекетінен тәуелсіздік алды. 1480 жылы Алтын Ордаға қарсы күресу үшін ол Мәскеу Ұлы Кінәздігімен одақ құрып, 1481 жылы Ахмет ханды өлтірген. Осыдан кейін Ибақ өзін Ұлы Орданың ханы деп жариялады, ал оның астанасы етіп Шыңғы-Тұра қаласын жариялады. Қала 1481-1495 жылдары Ұлы Орданың астанасы болды (үзілістермен). Түмен археологы Наталья Петровна Матвеева Шыңғы-Тұра жайлы былай деп жазады: «Мұнда олар соғыс жариялап, бейбітшілік орнатты, шетелдік елшілерді қабылдады, сарай қастықтарын тоқыды. Мұнда Бұхара және Самарқанд елшілерінің керуендері келді, елшілік миссиялар келді, исламның уағызшы шейхтері – Шығыс жазуы мен әдебиетінің білгірлері келді. Үш, мүмкін төрт ғасыр ол Батыс Сібірдегі мұсылман мәдениетінің форпосттарының бірі болды.» Құлдырауы Ермактың жорығы кезінде қала тоналып, өртеніп кеткен деп есептеледі. Бірақ Шыңғы-Тұраның өртенгенін нақты айту мүмкін емес, өйткені археологиялық қазба жұмыстары жүргізілмеген. 1586 жылы Шыңғы-Тұра орнында Түмен қаласы құрылды. Ал ХХ ғасырда қалашықтың орнында «Тюмень ФК» стадионы салынды, қалашықтың мәдени қабаты құрылыс кезінде келмеске кетті. Түмен археологтары ерлі-зайыпты Н. П. мен А. В. Матвеевтердің айтуынша, Шыңғы-Тұра цитаделі қазіргі Коммуна мен Энгельс көшелерінің орнында болған. Дереккөздер
Қазақстан Ұлттық футбол құрамасы 2021

2021 жылы Қазақстан Ұлттық футбол құрамасы 2022 жылғы әлем чемпионатының іріктеуіне қатысты. Қарсыластары: Франция, Украина, Финляндия, Босния және Герцеговина. 2021 жылдың басында Михал Билек бапкерлік қызметтен кетіп, орнына Талғат Байсуфинов тағайындалды. Матчтар тізімі * 209. Қазақстан 0-2 Франция * 210. Украина 1-1 Қазақстан * 211. Солтүстік Македония 4-0 Қазақстан (жолдастық кездесу) * 212. Қазақстан 2-2 Украина * 213. Финляндия 1-0 Қазақстан * 214. Босния және Герцеговина 2-2 Қазақстан * 215. Қазақстан 0-2 Босния және Герцеговина * 216. Қазақстан 0-2 Финляндия * 217. Франция 8-0 Қазақстан * 218. Қазақстан 1-0 Тәжікстан (жолдастық кездесу) Матчтар Дереккөздер Сілтемелер
Кадис (футбол клубы)

«Кадис» — Испанияның Кадис қаласындағы футбол клубы, 1910 жылы құрылған. 2019/20 жылғы маусымда Сегундада 2-орын алып, 14 жылдан соң Ла Лигаға оралды. Жетістіктері * Сегунда ** Жеңімпаз (2): 1940/41, 2004/05 * Сегунда B ** Жеңімпаз (4): 2000/01, 2008/09, 2011/12, 2014/15 * Терсера ** Жеңімпаз (2): 1954/55, 1969/70 Атақты ойыншылары * Габи Риера * Йожеф Сендреи * Самбегу Бангура * Кико * Педро Контрерас * Мигели * Диего Тристан * Исмаэль Фалькон * Хуанито * Пабло Эрнандес * Даниэль Гуиса * Аруна Бабангида * Джеймс Обиора * Камил Косовский * Лауренциу Рошу * Маджико Гонсалес * Хосе Саласар * Фабиан Эстоянофф * Зоран Варводич * Игор Штимац Атақты бапкерлері * Роке Ольсен * Доменек Балманья Дереккөздер Сілтемелер * http://www.cadizcf.com/
Рауль Альбиоль

Рауль Альбиоль Тортахада (; 4 қыркүйек 1985, Вильямарчанте) — испаниялық футболшы, "Вильярреал" клубының қорғаушысы. Карьерасы Қатысқан турнирлері * Футболдан Еуропа чемпионаты 2008 * Футболдан әлем чемпионаты 2010 * Конфедерациялар кубогы 2009 * Футболдан Еуропа чемпионаты 2012 * Конфедерациялар кубогы 2013 * Футболдан әлем чемпионаты 2014 Жетістіктері Клубтық ; «Валенсия » * Испания кубогы: 2007/08 ; «Реал Мадрид » * Испания чемпионы: 2011/12 * Испания кубогы: 2010/11 * Испания суперкубогы: 2012 ; «Наполи » * Италия кубогы: 2013/14 * Италия суперкубогы: 2014 "Вильярреал" * УЕФА Еуропа лигасы: 2020/21 Халықаралық ; Испания * Еуропа чемпионы: 2008, 2012 * Әлем чемпионы: 2010 Дереккөздер Сілтемелер *[https://www.national-football-teams.com/player/23515.html Профилі]
Ули Хенесс

Ульрих Хёнесс (; 5 қаңтар 1952, Ульм, ГФР) — германиялық футбол функционері және шабуылшы позициясында ойнаған бұрынғы кәсіби футболшы. Ол Батыс Германия құрамасы сапында бір әлем чемпионатына және екі Еуропа чемпионатына қатысып, әр турнирдің біреуінде жеңіске жеткен. Ойыншы ретіндегі мансабында ол көбіне Бавария клубымен танымал болды, бұл командамен бірге үш рет Бундеслига чемпионы және үш мәрте Еуропа кубогының иегері атанды. Кейінірек Хенесс Бавария Мюнхен клубының бас менеджері, ал 2009–2014 және 2016–2019 жылдар аралығында клуб президенті қызметін атқарды. 2014 жылы ол салық төлеуден жалтарды деп айыпталып, кінәсін мойындап, бұл қылмысы үшін 18 ай түрмеде отырды. Өмірбаяны 1972 жылғы Еуропа, 1974 жылғы әлем чемпионы. Одан бөлек 1976 жылы Еуропа чемпионатының күміс жүлдегері атанған. Карьерасында "Бавария", "Нюрнберг" клубтарында ойнап, 27 жасында денсаулығына байланысты карьерасын ерте аяқтады. "Бавария" сапында үш рет Германия чемпионы (1972, 1973, 1974), үш рет Чемпиондар кубогының жеңімпазы (1974, 1975, 1976), бір рет Құрлықаралық кубок иегері (1976) атанды. Кейін "Бавария" менеджері боп сайланды. Тек 2014 жылы салық дауына байланысты бірнеше жыл бас бостандығынан айрылған кезде ғана бұл қызметтен қол үзіп қалды. Бірақ 2016 жылы дәл осы қызметке қайта сайланды. Жеке өмірі Інісі Дитер Хенес те футболшы, 1986 жылғы әлем чемпионатына қатысқан. Дереккөздер Сілтемелер *[https://www.national-football-teams.com/player/16749.html Профилі]
Херберт Виммер

Херберт Виммер (; 9 қаңтар 1944 жыл, Эйпен, Бельгия) — германиялық футболшы, жартылай қорғаушы. 1972 жылғы Еуропа чемпионы, 1974 жылғы әлем чемпионы. 1976 жылғы Еуропа чемпионатының финалисі. Бүкіл карьерасында тек "Боруссия Менхенгладбах" клубында ойнаған. Жетістіктері Ұлттық * ГФР чемпионы — 1970, 1971, 1975, 1976, 1977 * ГФР кубогы — 1973 * УЕФА кубогы — 1975 * ГФР суперкубогы — 1977 Халықаралық * Чемпиондар кубогының финалисі — 1977 * УЕФА кубогының финалисі — 1973 Дереккөздер Сілтемелер *[http://www.weltfussball.com/spieler_profil/herbert-wimmer/ Профилі]
Анатолий Дмитриевич Коньков

Анатолий Дмитриевич Коньков (19 қыркүйек 1949 жыл, Красный Луч, Луганск облысы- 4 қазан 2024) — КСРО-лық футболшы, жартылай қорғаушы, футбол жаттықтырушысы. 1972 жылғы Еуропа чемпионатының күміс жүлдегері. 1972 жылғы Еуропа чемпионатындағы КСРО құрамасының жалғыз голының авторы. КСРО-ның "Үшінші дәрежедегі еңбек сіңірген орденінің" иегері. Жетістіктері Халықаралық * Еуропа чемпионатының күміс жүлдегері: 1972. * Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегері: 1976. Ұлттық * КСРО чемпионы: 1975, 1977, 1980, 1981. * КСРО кубогы 1978. Еурокубоктер * УЕФА кубок иелері кубогы: 1974/75. * УЕФА суперкубогы: 1975 Дереккөздер Сілтемелер *[https://www.national-football-teams.com/player/19067.html Профилі]
Юрий Васильевич Истомин

Юрий Васильевич Истомин (3 шілде 1944, Харьков, Украин КСР, КСРО — 6 ақпан 1999, Мәскеу, Ресей) — КСРО-лық футболшы, қорғаушы. 1972 жылғы Еуропа чемпионатының күміс жүлдегері. Карьерасы Қатысқан турнирлері * Футболдан Еуропа чемпионаты 1968 * Футболдан Еуропа чемпионаты 1972 * Жазғы Олимпиада ойындары 1972 Жетістіктері Клубтық * КСРО чемпионы: 1970 * Еуропа чемпионатының күміс жүлдегері: 1972 * Олимпиада ойындарының қола жүлдегері: 1972 Жеке * КСРО чемпионатындағы үздік 33 (5): № 1 (1970); № 2 (1967, 1968, 1971, 1972). Дереккөздер Сілтеммелер *[http://www.kanonir.com/HTML/Istoria/istomin.htm Профилі]
Муртаз Калистратович Хурцилава

Муртаз Калистратович Хурцилава (5 қаңтар 1943 жыл, Бандза, Гегечкорск ауданы, Грузин КСР) — КСРО-лық футболшы, қорғаушы, футбол жаттықтырушысы. 1966 жылғы әлем чемпионаты мен 1968 жылғы Еуропа чемпионатының жартылай финалисі, 1972 жылғы Еуропа чемпионатының күміс жүлдегері, 1972 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегері. 1970 жылғы әлем чемпионатына қатысқан. КСРО спорт шебері (1962). Жетістіктері Клубтық * КСРО чемпионы: 1964 * КСРО чемпионатының қола жүлдегері (5): 1962, 1967, 1969, 1972, 1973 * КСРО кубогының финалисі: 1970 * КСРО чемпионатындағы үздік 33: 1 (1968, 1969 және 1971—1973) — 5 рет, № 2 (1965 және 1966), № 3 (1963 және 1970), (1967). Жеке * Вахтанг Горгасали ордені (2003). * Соңғы 50 жылдағы Грузияның үздік футболшысы. Дереккөздер Сілтемелер *[https://www.national-football-teams.com/player/19047.html Профилі]
Қашлық

Ескер, кейде Көшім қалашығы, Қашлық, Сібір (сіб.-тат. Сибир, Ескер, тат. Искәр, орыс. Кучюмово городище) — ортағасырлық қала, Ескер жұртының, кейіннен Түмен (Сібір) хандығының астанасы. Қазіргі Ресей Федерациясындағы Тобольск қаласынан 17 шақырым қашықтықта, Ертістің оң жақ жағалауында Сибирка өзеніне құятын жерінде орналасқан. Бүгінде «Көшім қалашығы» деп аталатын археологиялық ескерткіш орны. Қала атауының пайда болуы Сібір хандығында қоныстанған халықтардың алуан түрлілігі қала атауына әсер етті: * Кашлык (түркі) - бекініс, нығайтылған елді-мекен. Сібір татарларының тілінде «Кышлык» сөзі «қысқы» немесе «қыстау» мағынасында қолданылады. * Искер (об-угор) - ийс - «ескі» және кер (кар) - «қала» мағынасында. Мысалы, Сыктывкар, Кудымкар және т.б. * Сибир - моңғолдың сибэр - «таза», «әдемі» немесе шибир - «батпақ» сөздерінен. Тарихы Ескер қаласы моңғол шапқыншылығына дейін пайда болды. XIII ғасырдың басына қарай қала ірі қоныс орнына айналды. Кей деректердің мәлімдеуінше, Шыңғыс хан Қашлықты 1224 жылы өзге иеліктермен қоса Жошы ұлысының құрамына қосты. Ш. Марджанидің тұжырымына сәйкес XIII ғасырда Қашлықта Жошының бесінші ұлы Шибанның ордасы орналасқан. Қала алғаш рет Sebur атауымен ағайынды Франциско және Доменико Пиццаганилердің 1367 жылғы картасында аталып өтті. 1375 жылы тура сол атаумен Каталон атласында кездеседі. 1582 жылдың 26 қазанында қаланы Көшім ханның әскерін талқандаған атаман Ермак басып алды. Ермактың өлімінен кейін Қазақ хандығынан қолдау тапқан тайбұғалық Сейіт-Ахмет (Сейтек, Сейдақ) Қашлықта өз билігін орнатуды көздеді. Алайда, Сейіт-Ахмет пен «Қазақ Ордасының ханзадасы» Ораз Мұхаммед 1588 жылы тұтқынға түсуі қаланың дағдарысы мен құлдырауына алып келді. Галерея Дереккөздер * Искер — столица Сибирского ханства / Исхаков Д.М. Казань: Ин-т истории им. Ш. Марджани АН РТ, 2010. 228 с. * Зыков А. П., Косинцев П. А., Трепавлов В. В. Город Сибир – городище Искер (историко-археологическое исследование). – М. : Наука : Восточная литература, 2017. – 456 с. * Левашова В. П. О городищах Сибирского юрта // Советская археология, 1950. № 13. — Стр. 341—351. * Маслюженко Д. Н., Татауров С. Ф. Искер как мифологема в изучении истории Сибирского ханства // Золотоордынское обозрение. – 2015. – № 4. – С. 135–150. * Миллер Г. Ф. История Сибири. – Изд. 2-е, доп. – М. : Восточная литература РАН, 1999. – Т. 1. – 630 с. * Атласи Х. [http://protatar.narod.ru/Kitaplar/HadiAtlasi/SibHis14.html#141 История Сибири. — С. 43.] * [http://tatarseber.ucoz.ru/index/0-8 Краткая история сибирских татар.]
Ішкі Гебрид аралдары

Ішкі Гебрид аралдары (, ) — Ұлыбританияның батыс жағалауындағы архипелаг. Гебрид аралдарының шығыс бөлігі деп есептеледі. Географиясы Архипелаг аумағы 30 га асатын 36 қоныстанған және 43 адам тұрмайтын аралдардан тұрады. Ең үлкен арал - Скай. Ішкі Гебридтердің жалпы ауданы - 4,158 км2, халқы - 18 947 адам (2011). Ішкі Гебрид аралдарында жануарлардың түрлері Ұлыбританияның көршілес аралына қарағанда аз, алайда кейбір гебрид құстары Англияда кездеспейді (аққұйрықты субүркіт, кәдімгі мұнтазқұс, қызылтұмсық шауқарға). Қарапайым және ұзынжүзді итбалықтар мекендейді. Тарихы Адамдар архипелагқа неолит дәуірінде келді. Орта ғасырларда оның аумағы Дал Риада, содан кейін Аралдар патшалығына тиесілі болды. Перт келісім шарты бойынша Ішкі Гебрид аралдары Шотландияға өтіп, 1707 жылы олар Ұлыбритания патшалығының құрамына кірді. Экономикасы Олардың қазіргі тұрғындары қожалықпен, балық аулау және виски өндірісімен айналысады. Туризм саласы дамып келеді. Осылайша аралдарға бару Мендельсонды «Фингал үңгірін» жасауға шабыттандырды.
Юрий Игорьевич Иванов

Юрий Игоревич Иванов (8 тамыз 1960 жыл, Мәскеу) — КСРО-лық және ресейлік футболшы, қорғаушы. Карьерасы "Спартак" (Мәскеу) клубының түлегі. Бірақ "Спартактың" негізгі құрамында бір рет те алаңға шыға алмай, деңгейі төмен клубтарға ауысып кетті. Тек 1988 жылы "Қайратқа" ауысқан соң ғана КСРО жоғары лигасында ойнауға мүмкіндік алды. "Қайрат" сапындағы тұңғыш ойынын 1988 жылы 8 мамырда КСРО федерациялары кубогында "Нефтчиге" қарсы өткізді, бұл ойын 4:4 есебімен тең аяқталды. Алты күннен соң "Жальгириске" қарсы ойында тұңғыш рет КСРО жоғары лигасында алаңға шықты. 4 маусымда Омбының "Ертісімен" ойында "Қайрат" сапындағы тұңғыш голын соқты, бұл КСРО кубогы матчы болатын. "Қайрат" сапындағы соңғы ойынын 22 қарашада тағы сол "Нефтчиге" қарсы өткізді, бұл КСРО федерациялар кубогының финалы еді, бұл ойында қайраттықтар 4:1 есебімен жеңіске жетіп, турнир жеңімпазы атанды. 1989 жылы Павлодардың "Трактор" клубына ауысты.Тұңғыш ойынын 9 мамырда "Мелиоратор Қызылорда" клубына қарсы өткізді. 1990 жылы Латвияның "Даугава" клубына ауысты. 1991 жылы "Пардаугава" қатарын толықтырды. 1992 жылы Ресей премьер лигасында ойнайтын "Кубань" клубына ауысып, сол жылы карьерасын аяқтады. Жетістіктері * КСРО футбол федерациялары кубогының жеңімпазы: 1988 Дереккөздер Сілтемелер *[https://footballfacts.ru/person/6841-ivanovyuriyigorevich Профилі]
Айона

Айона (, ) — Шотландияның батысында Ішкі Гебрид аралдары архипелагындағы арал. Малл аралынан бір жарым шақырым жерде жатыр, екеуі өткел арқылы байланысады. Сөз төркіні Гел тілінде арал атауы – Әулие Колумб аралы дегенді білдіреді. Тарихы 563 жылы ирландық монах Колумб он екі серігімен бірге аралда ғибадатхана құрды. Бұл Шотландия мен Англияның солтүстігіндегі пұтқа табынушылардың христиан дініне өтуіне алғашқы қадам болды. Христиан ілімінің тірегі ретінде аралдың даңқы бүкіл Еуропаға таралды, сонымен, көп ұзамай Айона діни қажылықтың орталығына айналды. Ғибадатхана тұрғындарының бірі әулие Курвин болды. VIII ғасырдың соңында Айона ғибадатхананың скрипториясында әйгілі Келл кітабы (толық немесе ішінара) - ерте орта ғасырлардағы молынан миниатюралар және қолжазбалармен безендірілгендердің бірі деп саналады. 806 жылы Айонаға Колумб негізін қалаған монахтық қауымдастықты тонаған викингтер шабуыл жасады. 1203 жылы аралда әйелдер августиндік ғибадатхана құрылды, оның алғашқы бастығы - Аралдар королі Сомерледтің қызы Бетаг болды. Арал маңызды діни орталық қана емес, сонымен бірге Дал Риада патшалары мен олардың ұрпақтары, біріккен Шотландияның ежелгі патшалары - Доналд II, Малколм I, Дункан I, Макбет және Доналд III жерленген. Көрнекті Фингал үңгірі Айонадан солтүстікке қарай 10 шақырым жерде, Стаффа аралында орналасқан. 1609 жылы аралда Айона Статуты деп аталатын - тау кландарының Шотландия королі Яков VI-ға және Шотландия заңына бағынуы туралы келісімге қол қойылды. Сілтеме * [https://www.pressandjournal.co.uk/fp/news/highlands/1002459/prehistoric-village-found-on-iona/ Айонада тарихқа дейінгі ауыл табылды]
Алимжон Кяшафович Рафиков

Алимджон Кяшафович Рафиков (30 сәуір 1962 жыл, Душанбе) — КСРО-лық және тәжікстандық футболшы, қоғраушы, футбол жаттықтырушысы. Карьерасы Карьерасын 1983 жылы әскерден оралған соң Қорғантөбенің "Пахтакор" клубында (кейін атауы "Вахш", "Хатлон" боп өзгерді) бастады. 1984 жылы КСРО бірінші лигасындағы "Памир" клубына ауысты. 1986 жылдың басында "Қайраттың" бірнеше белді ойыншылары басқа клубтарға ауысып кетті де, солардың бірінің орнын осы Алимджон басты. "Қайрат" сапындағы тұңғыш ойынын 1986 жылы 16 наурызда "Динамо" (Тбилиси) клубына қарсы өтті. Алматыда көктемгі қалың қар үстінде ойналған ойында есеп ашылмады. 29 наурызда Мәскеудің "Спартагымен" ойында алаңнан қуылды. Жалпы 1986 жылы "Қайрат" сапында 14 кездесуде алаңғаа шықты. 1988 жылы КСРО футбол федерациялары кубогында бірнеше кездесуде алаңға шықты. 1988 жылы 22 қарашада осы турнирдің финалында қайраттықтар сапындағы соңғы ойынын "Нефтчиге" қарсы өткізді. 1989 жылы "Қайрат" бірінші лигада ойнады да, Алимжон бұрынғы клубы, жоғары лигаға қайта оралған "Памирге" ауысты. Жетістіктері * КСРО футбол федерациялары кубогы: 1988 Дереккөздер Сілтемелер *[https://www.worldfootball.net/player_summary/alimzhon-rafikov/ Профилі]
Самал ауданы (Алтай Республикасы)

Самал ауданы немесе аймақ — Ресей Федерациясының Алтай Республикасы құрамындағы әкімшілік-аумақтық бірлік және муниципалдық құрылым. Әкімшілік орталығы - Самал ауылы. Географиясы Аудан Алтай Республикасының солтүстік бөлігінде Солтүстік Алтайдың таулы-дала аймағында, кіші таулы өзендер жүйесінде орналасқан, Қатынның тармақтары, Жолға мен Семін жоталарының бөліктерін қамтиды. Тарихы Самал ауданы - Алтай Республикасындағы ең жас аудан. Ол 1992 жылы әкімшілік-аумақтық реформа кезінде Шибалы ауданының бөлінуі нәтижесінде құрылды. Осы уақытқа дейін аудан бірнеше рет қайта құрылған: * 1922 жылы орталығы Ұлал болатын Ойрат автономды облысы құрылды. Бастапқыда бұл облыс 24 болыстан тұрды, олардың саны көп ұзамай қысқарды, ал олардың өзі аймақ болып өзгертілді, олардың бірі Самал болды; * 1933 жылы Самал ауданы Елікманар болып өзгертілді; * 1962-1963 жылдары аймақтар аудан болып өзгертілді, Елікманар аймағы таратылды; * 1992 жылы Самал ауданы қалпына келтірілді. Тұрғындары
Игорь Оттович Кистер

Игорь Оттович Кистер (10 маусым 1965 жыл, Ақтөбе облысы) — КСРО-лық және қазақстандық футболшы, қорғаушы. Карьерасы Футболшы 1983 жылы КСРО екінші лигасындағы "Актюбинец" клубында кәсіпқой карьерасын бастады. Тұңғыш ойынын сол жылы 10 тамызда "Тракторға" қарсы өткізді. Бұл ойында ақтөбеліктер 0:1 есебімен ұтылып қалды. 1988 жылы "Қайрат" клубына ауысты, КСРО жоғары лигасындағы тұңғыш ойынын 9 тамызда "Зенитке" қарсы өткізді, Бұл матчта Кистер 90 минут толық ойнады, ал ойын 1:1 есебімен тең аяқталды. Маусым қорытындысында "Қайрат" бірінші лигаға түсіп қалды, бірақ КСРО футбол федерациялары кубогында топ жарды. Бұл турнирде Кистер төрт кездесуде алаңға шықты, Мәскеудің "Динамосының" қақпасына ойын тағдырын шешкен жалғыз голды соқты. 1989 жылы бірінші лигада ойнаған "Қайрат" сапында төрт кездесуде ғана алаңға шықты. Маусым ортасында "Ақтөбеге" қайта оралды. 1997 жылы "Қайсарға" жалға берілді. 1998 жылы тоғыз жылдық үзілістен соң бірінші лигаға түсіп қалған "Қайратта" ойнады. 2000 жылы "Ақтөбеде" ойнап, карьерасын аяқтады. Кейінгі карьерасы Кейін төрешілікпен айналысты, ал 2003 жылы ФИФА дәрежесіндегі төреші мәртебесін алды. 2014 жылы "Ақтөбе" клубының бапкер көмекшісі қызметін атқарды. 2011-12 және 2018 жылдары клуб басшысы қызметіне тағайындалды. 2013 жылдан бері клубтың спорттық директоры. Дереккөздер Сілтемелер *[https://footballfacts.ru/person/games/20148-kisterigorottovich Статистикасы]
Шибалы ауданы

Шибалы ауданы немесе аймақ — Ресей Федерациясының Алтай Республикасы құрамындағы әкімшілік-аумақтық бірлік және муниципалдық құрылым. Әкімшілік орталығы - Шибалы ауылы. Географиясы Алтай республикасының солтүстік-батыс бөлігіндегі таулы-дала аймағында орналасқан, ол Семін, Шергін және Аңүй жоталарын қамтиды. Егер Шу даңғыл жолымен жүрсе, онда бұл аудан Қатын өзені үстіндегі көпірдің ар жағында, Себі ауылында басталады. Бұл 1950 жылдардың соңында салынған Шу даңғыл жолындағы өзен арқылы өтетін алғашқы темірбетонды көпір. Кезінде Бийск қаласынан Алтай ауылы мен Комарский өткелі арқылы өткен ескі Шу даңғыл жолы жаңасымен Шерга ауылында кездеседі. Тарихы Қазан төңкерісі мен Азамат соғысына дейінгі кезеңде аудан аумағы Томбы губерниясы Бийск уезінің Шибалы болысына қарады. 1922 жылы орталығы Ұлал Ойрат автономды облысы құрылды. Бастапқыда бұл облысқа 24 болыс кірді, олардың саны көп ұзамай азайды және олардың өзі аймақ деп өзгертілді, оның бірі Шибалы болды. 1962-1963 жылдары аймақтар аудан болып өзгертілді, Шибалы аймағы жойылды, бірақ бір жылдан кейін ол Шибалы ауданы болып қалпына келтірілді. Тұрғындары
Сергей Петрович Сорокин

Сергей Петрович Сорокин (21 қаңтар 1959) — КСРО-лық және қазақстандық футболшы, жартылай қорғаушы. Шабуыл шебінде де ойнаған. Карьерасы Теміртау футболының түлегі. 1978-79 жылдары теміртаулық "Болат" клубы сапында КСРО екінші лигасында ойнады. 1979 жылдың ортасында "Қайратқа" ауысты. Бірақ қайраттықтар сапындағы тұңғыш ойынын 1980 жылғы маусымда ғана өткізді, 7 наурызда Кутаисидің "Торпедосына" қарсы КСРО кубогында алматылық клубтың намысын қорғады. 17 сәуірде "Динамо" (Минск) клубына қарсы КСРО жоғары лигасында тұңғыш рет алаңға шықты. 1981-85 жылдара Жамбылдың "Химик" клубында ойнады. 1986 жылы "Шахтерға" ауысты, бірақ маусым ортасында "Қайратқа" қайта шақырылды. 22 маусымда "Жальгирис" қақпасына жоғары лигадағы тұңғыш голын соқты. Екінші голын сол жылы қазанда "Шахтер" (Донецк) қақпасына енгізді, бұл ойында "Қайрат" 2:0 есебімен жеңіске жетті. 1987 жылы "Қайраттың" қосалқы құрамында отырып қалды, КСРО чемпионатында 7 ойында ғана алаңға шықты. 1988 жылы Целиноградтың "Целинник" клубына ауысты. 1991 жылы "Қайсар" футболшысы атанды. 1992 жылы Қазақстанның тұңғыш чемпионатында туған клубы "Болат" сапында ойнады. 1995 жылы карьерасын аяқтады. Дереккөздер Сілтемелер
Қан ауданы

Қан ауданы немесе аймақ — Ресей Федерациясының Алтай Республикасы құрамындағы әкімшілік-аумақтық бірлік және муниципалдық құрылым. Әкімшілік орталығы - Қан ауылы. Географиясы Аймақ Алтай республикасының батыс бөлігінде орналасқан және таулы-далалы аймақтың бөлігі болып табылады. Аумағы: 6,244 км². Тұрғындары
Майма ауданы

Майма ауданы немесе аймақ — Ресей Федерациясының Алтай Республикасы құрамындағы әкімшілік-аумақтық бірлік және муниципалдық құрылым. Әкімшілік орталығы - Майма ауылы. Географиясы Аудан Алтай Республикасының солтүстік-батыс бөлігінде орналасқан. Аумағы: 1 285 км². Тарихы 1924 жылы 16 қыркүйекте қолданыстағы болыстардың негізінде орталығы Ұлала ауылы Ойрат автономды облысының құрамында Майма аймағы құрылды. 1932 жылы Майма ауданы Ұлалаға, ал 1933 жылы орталығы Ойрат-Тұр қаласында орналасқан Ойрат-Тұр аймағына айналды. 1939 жылы аймақ орталығы Майма-Шерғажақ ауылына көшірілді. 1948 жылы Ойрат-Тұр аймағы Алтай өлкесінің Таулы Алтай автономды облысының құрамында қайтадан Майма болып өзгертілді. 1956 жылы 28 қыркүйекте жойылған Шоя аймағының территориясы Майма аймағының құрамына кірді. 1962 жылы таратылған Елікманар облысының территориясы аймақтың құрамына кірді. 1963 жылы Майма аймағы Майма ауданы болып өзгертілді. 1965 жылы Майма ауданының ауылдық кеңестерінің бір бөлігі жаңадан құрылған Шибалы ауданына берілді. 1980 жылы Майма ауданының ауылдық кеңестерінің бір бөлігі жаңадан құрылған Шоя ауданына берілді. Тұрғындары 2021 жылғы Бүкілресейлік халық санағы бойынша: Муниципалды-аумақтық құрылымы 2015 жылы 31 наурызда Жоғарғы Қаракүш ауылдық елді мекені Майма ауылдық елді мекенінің құрамына енді. 2015 жылдан бері ауданда алты ауылдық елді мекеннен тұратын 25 елді мекен бар: Экономикасы Ауданда 217 сауда кәсіпорындары, 9 қоғамдық тамақтандыру кәсіпорындары, 9 наубайхана кәсіпорындары, 20 жанар-жағармай құю станциясы жұмыс істейді. Аудандағы негізгі шаруашылық түрлері: ағаш өңдеу, сүтті мал шаруашылығы, мүйізді бұғы шаруашылығы, құс шаруашылығы, құлмақ шаруашылығы, бағбаншылық, көкөніс шаруашылығы, омарта шаруашылығы. Аудан граниттерге: порфирит пен диоритке, әктас пен керамзит шикізатына, құрылыс құмы мен сазға, орман ресурстарына бай келеді. Туризм Ауданда туризм кеңінен дамыған. Р-256 тас жолының бойында көптеген туристік және қонақ үй кешендері бар. Су және ат туризмі, жаяу жүру бағдарлары, үңгірлер туризмнің ең танымал түрлері болып келеді. Қазіргі уақытта парапланеризм және аңшылар мен балықшыларға арналған бағдарлар сияқты туризм түрлері кеңінен танымал. Археологиялық және этнографиялық турларды дамыту ерекше маңызға ие. Ауылдық туризмнің жасыл үйлер желісі кеңеюде. Көптеген жергілікті тұрғындар баспананы жалға береді, бірақ салық төлемейді. Аудандағы ең көп баратын жерлер: Талды үңгірлері, Аржансу бұлағы және Мыңжүрек көлі. Рыбалка және Соузга ауылдарының арасында «Алтай аңғары» арнайы экономикалық аймағы бар, оның аумағында үлкен жасанды су қоймасы салынған, бірақ оның түбі дұрыс дайындалмаған, соның салдарынан су қоймасынан су ағып, көрші ғимараттарға және Р-256 тас жолына қауіп төнді. Мыңжүрек ауылдық елді мекенінің Озерное ауылының маңында, Малая Синюха тауының баурайында креслолық пен ілмекті және жасанды қары бар тау шаңғысы курорты ашылды. Дереккөздер
Сергей Николаевич Пацай

Сергей Николаевич Пацай (14 желтоқсан 1967, Алматы, Қазақ КСР, КСРО) — кеңестік және қазақстандық футболшы, шабуылшы. Кейін жаттықтырушылықпен айналысты. Карьерасы Клубтық Карьерасын 1985 жылы СКИФ клубында бастады. Тұңғыш ойынын 1985 жылы 21 сәуірде "Спартак Семей" клубына қарсы өткізді. 18 мамырда тұңғыш голын "Ақтөбе" қақпасына соқты. Бұл ойында СКИФ 2:0 есебімен жеңіске жетті. 1987 жылы "Химикке" ауысты. 1988 жылдың екінші жартысында "Қайратқа" жалға берілді. Бірақ негізгі құрамдағы Юрий Найдовский, Евстафий Пехлеваниди, Виктор Карачун тұрғанда бұған орын тимей, тек КСРО футбол федерациялары кубогында ғана ойнады, екі рет алаңға шығып, бір гол соқты. 1989 жылдың басында "Химикке" қайта оралды. Кейін КСРО чемпионатында "Алға" (Фрунзе), "Нефтяник" (Ферғана) клубтарында және Қазақстан, Украина, Мажарстан чемпионаттарында ойнады. Ұлттық құрама 1996 жылы 5 шілдеде Катарға қарсы матчта Азия кубогы іріктеуінде тұңғыш рет Қазақстан ұлттық құрамасы сапында алаңға шықты. Бұл ойында қазақстандықтар 0:3 есебімен ұтылды. Бір аптадан соң осы циклдегі тағы бір матч — Сирияға қарсы ойында да ойнады, бұл ойында қазақстандықтар тағы ұтылды — 0:1. Бұдан соң Пацай құрама сапында ойнамады. Жеке өмірі Мажар қызына үйленген, үш қызы бар. Дереккөздер Сілтемелер *[http://footballfacts.ru/players/341029 Профилі]
Легаль тұзағы

Легаль тұзағы немесе Легаль маты — француз шахматшысы Легаль де Кермюрдің бізге жеткен жалғыз партиясы, XVIII ғасырдың екінші жартысында Парижде ойналды. Қарсыласы Сен-Бри әлсіз ойнаушы болған соң, Легаль оған a1 позициядағы тураны фора ретінде берді. Ойын барысы Легаль де Кермюр — Сен-Бри: 1. e4 e5 2. Сc4 d6 3. Кf3 Кc6 4. Кc3 Сh5 Бесінші жүріспен Легаль өз уәзірін қара пілдің шабуылына ашып қояды: 5. К:e5? С:d1?? Бұл құйтырқылықты сезбеген Сен-Бри ақ уәзірді жеп қояды, бірақ келесідей матқа жол береді: 6. С:f7+ Крe7 7. Кd5× Тағы қараңыз * Диларам маты Дереккөздер
Анатолий Валентинович Богданов

Анатолий Валентинович Богданов (7 маусым 1981, Ленинград, КСРО) — ресейлік және қазақстандық футболшы, жартылай қорғаушы, футбол жаттықтырушысы. Қазақстан Ұлттық футбол құрамасы сапында 14 кездесуде алаңға шықты. Карьерасы Ресей футболының түлегі болғанымен, Ресей чемпионаттарында бір рет те кәсіпқой футбол ретінде алаңға шықпаған, тек әуесқой клубтарда ғана доп тепті. Тек 2003 жылы Қазақстанға келгесін ғана өзін кәсіпқой футболшы ретінде сезінді, тіпті 2006 жылы "Ақтөбе" сапында Қазақстан чемпионы да атанды. Қазақстан клубтарында 2016 жылдың соңында дейін ойнап, Ресейге оралды, бірақ тағы да бірнеше жыл әуесқой клубтарда ойнады. 2020 жылы бапкерлікке кірісті. Өзінің туған клубы Санкт-Петербургтің "Динамо" командасының бас бапкері қызметіне тағайындалды. 2012 жылы 7 қыркүйекте тұңғыш рет Қазақстан құрамасы сапында алаңға шықты, тұсаукесер ойыны ЕУРО-2012 іріктеу турнирі аясында Ирландия құрамасына қарсы өтті. Сол жылы Швеция, Аустрия (екі рет) құрамаларына қарсы ойнады. 2013 жылы да Грузия, Швеция, Фарер аралдарына (Фарерлермен екі рет) қарсы ойында алаңға шықты. 2014 жылы бес кездесуде құрама намысын қорғады. 2015 жылы 18 ақпанда Молдоваға қарсы жолдастық кездесуде құрама сапындағы соңғы ойынын өткізді. Жетістіктері Командалық * Қазақстан чемпионы: 2005 * Қазақстан чемпионатының қола жүлдегері: 2009 * Қазақстан кубогының финалисі: 2011 Дереккөздер Сілтемелер *[https://footballfacts.ru/person/34824 Профилі] Сілтемелер