kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Айгерім Ғалиқызы Сарыбай

Айгерім Ғалиқызы Сарыбай (18 ақпан 1997 жыл, ) — қазақстандық спортшы, семсерші. Семсерлесуден Олимпиада ойындарына қатысып жатқан тұңғыш қазақ қызы Карьерасы 13 жасынан бастап спорттың осы түрімен айналысты. 2019, 2021, 2022 жылдары командалық сайыста Азия чемпионатының қола жүлдегері атанды. 2018 жылғы Жазғы Азия ойындарында да командалық сайыста қола жүлдеге қол жеткізді. 2024 жылдың сәуірінде БАЭ-де өткен халықаралық турнирде 2024 жылғы Жазғы Олимпиадаға лицензияны жеңіп алды. Жарыс финалында Гонконгтың өкілі Ку Винг Чудан 15:13 есебімен басым түсті. Бірақ Олимпиадада 1/8 финалдан аса алмады. Дереккөздер Сілтемелер * [https://www.gov.kz/memleket/entities/tsm/press/news/details/797154?lang=ru Олимпке жол]
Энтони Нести

Энтони Конрад Нести (; 25 қараша 1967 жыл, Тринидад және Тобаго) — суринамдық жүзуші. 1984, 1988, 1992 жылдары жазғы Олимпиада ойындарына қатысты. Өмірбаяны мен жетістіктері Тринидад және Тобагода дүниеге келді. Бұл жеті айлық болғанда отбасы Суринамға қоныс аударды. 100 метрге баттерфляй әдісімен жүзуде 1988 жылы Сеулде өткен Жазғы Олимпиада чемпионы, 1991 жылы әлем чемпионы атанды. 1992 жылғы Барселонада өткен Жазғы Олимпиадада қола жүлдегер атанды. Кейін Флорида университетінде бапкер боп жұмыс атқарды. Әлемдік жүзу спортының құрмет залына енді. 2024 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарына жүзуден АҚШ құрамасының бапкері боп барды.
Қазақстан қазақтарының туған жылдар бойынша фамилиялар тізімі

Қазақстан қазақтарының туған жылдар бойынша фамилиялар тізімі. Фамилиялар құжаттағы жазылуы бойынша берілген. Қазақстан Республикасы Ұлттық статистика бюросының мәліметі бойынша. Тізім Тағы қараңыз * Қазақ есімдері Дереккөздер
Қазақстан орыстарының туған жылдар бойынша есімдер тізімі

Қазақстан орыстарының туған жылдар бойынша есімдер тізімі. Есімдер құжаттағы жазылуы бойынша берілген. Қазақстан Республикасы Ұлттық статистика бюросының мәліметі бойынша. Ерлер Әйелдер Тағы қараңыз * Қазақ есімдері Дереккөздер
Шығыс Африка рупиясы

Шығыс Африка рупиясы — 1906 жылдан 1920 жылға дейін Британдық Шығыс Африканың ақша бірлігі болды. Тарихы XIX ғасырдың ортасынан бастап Мария Тереза ​​талер қазіргі Кения аумағында айналымда қолданылды. 1895 жылы Британдық Шығыс Африка протектораты құрылғаннан кейін айналыста үнді рупиясы да қолданылды. 1897 жылдан 1899 жылға дейін протекторат үкіметі қола 1 паиза монеталарын шығарды. 1905 жылы протекторатта үнді рупиясы заңды төлем құралы болып жарияланды. 1906 жылы Протекторат үкіметі үнді рупиясымен параллель айналыстағы протекторат купюралары мен монеталарын шығара бастады. 64 паизаға тең болатын үнді рупиясынан айырмашылығы, Шығыс Африка рупиясы 100 центке тең болды. 1919 жылы желтоқсанда Лондонда Шығыс Африка валюталық кеңесі құрылды, оған протекторат аумағында шығару құқығы берілді. Сол жылы 1:1 қатынасында үнді және шығыс африкалық рупийлердің орнына жаңа валюта – шығыс африкалық флорин енгізілді. Монеталар мен банкноттар Монеталар 1⁄2, 1, 5, 10, 25, 50 центтерде соғылған. Протекторат үкіметі 5, 10, 20, 50, 100, 500 рупийлік банкноттарды шығарды. Шығыс Африка валюталық кеңесі 1920 жылы 1 рупийлік купюраны шығарды. Дереккөздер
Маңғыстау облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізімі

Маңғыстау облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізімі Маңғыстау облысы әкімдігінің 2020 жылғы 7 қазандағы № 166 қаулысымен бекітілген. Бейнеу ауданы Қарақия ауданы Маңғыстау ауданы Мұнайлы ауданы Түпқараған ауданы Ақтау қаласы Дереккөздер
Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің Зияткерлік меншік құқығы комитетi

Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің Зияткерлік меншік құқығы комитеті — зияткерлiк меншiк құқықтарын сақтау және қорғау саласындағы функцияларды жүзеге асыратын Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің ведомствосы. Тарихы 1992 жылы Қазақ авторлық құқықтар агенттігі Қазақстан Республикасының Мемлекеттік авторлық және сабақтас құқықтар агенттігі болып қайта құрылды. 1997 жылы наурызда Авторлық құқықтар агенттiгi болып өзгеріп, Экономика және сауда министрлігінің, қазанда Энергетика, индустрия және сауда министрлігінің құрамына енді. 1999 жылы агенттік орнына Әділет министрлігінің Авторлық құқықтар комитеті құрылды. 2001 жылы Авторлық құқықтар комитеті орнына Зияткерлік меншік құқығы комитеті құрылды. 2014 жылы комитет таратылып, 2024 жылы қайта құрылды. Міндеттері # зияткерлік меншік құқықтарын қорғау және сақтау саласындағы реттеушілік, іске асыру және бақылау функцияларын орындау, сондай-ақ стратегиялық функцияларды орындауға қатысу # адам мен азаматтың құқықтары мен бостандықтарының үстемдігін, Қазақстан Республикасының егемендігін қамтамасыз етуге, жалпымемлекеттік даму стратегиясын әзірлеуге және іске асыруға қатысу арқылы қазақстандық қоғам мен мемлекеттің орнықты және үдемелі дамуын қамтамасыз етуге, сондай-ақ өз құзыреті шегінде мемлекеттің реттеушілік саясатын іске асыруға бағытталған ұлттық заңнаманы қалыптастыруға қатысу; # Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес әкімшілік құқық бұзушылық туралы істер бойынша іс жүргізуді жүзеге асыру Қарамағындағы ұйымдар * «Ұлттық зияткерлік меншік институты» ШЖҚ РМК Дереккөздер
Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің Мәжбүрлеп орындату комитеті

Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің Мәжбүрлеп орындату комитеті — атқарушылық құжаттарды орындау саласындағы басшылықты жүзеге асыратын Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің ведомствосы. Тарихы 1999 жылы Әдiлет министрлігі Тергеу департаментінің орнына Сот қаулыларын атқару комитеті құрылды. 2001 жылы Сот қаулыларын атқару комитеті таратылып, Жоғарғы Сот жанындағы Сот әкімшілігі комитетіне қосылды. 2010 жылы Сот әкімшілігі комитеті екіге бөлініп, Әділет министрлігінің Сот актілерін орындау комитеті құрылды. 2014 жылы комитет таратылды. 2024 жылы Әділет министрлігінің Мәжбүрлеп орындату комитетi қайта құрылды. Міндеттері # реттеу, іске асыру және бақылау функцияларын орындау, сондай-ақ атқарушылық құжаттарды орындаудың мемлекеттік саясаты саласындағы стратегиялық функцияларды орындауға қатысу; # жалпымемлекеттік даму стратегиясын әзірлеу мен іске асыруға қатысу арқылы, адамның және азаматтың құқықтары мен бостандықтарының үстемдігін, Қазақстан Республикасының егемендігін, қазақстандық қоғам мен мемлекеттің орнықты және дәйекті дамуын қамтамасыз етуге бағытталған ұлттық заңнаманы қалыптастыруға қатысу, сондай-ақ өз құзыреті шегінде мемлекеттік реттеу саясатын қалыптастыру және іске асыру Дереккөздер
Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің Тіркеу қызметі және заңгерлік қызметтер көрсетуді ұйымдастыру комитеті

Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің Тіркеу қызметі және заңгерлік қызметтер көрсетуді ұйымдастыру комитеті — заңды тұлғаларды тіркеу, филиалдар мен өкілдіктерді есептік тіркеуді, азаматтық хал актілерін және апостиль қою, жылжымайтын мүлікке құқықтарды тіркеу, жылжымайтын мүлікті кепілге қоюды тіркеу, жылжымайтын мүлікті мемлекеттік техникалық тексеру, заң қызметтерін ұйымдастыру және лицензиялау саласындағы функцияларды жүзеге асыратын Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің ведомствосы. Тарихы 1999 жылы Әдiлет министрлiгiнiң Жылжымайтын мүлiктi және заңды тұлғаларды тiркеу агенттiгi Тіркеу қызметі комитеті болып қайта құрылды. 2004 жылы Халыққа құқықтық көмек және заңгерлік қызмет көрсетуді ұйымдастыру комитеті құрылды. 2008 жылы Тіркеу қызметі комитеті мен Халыққа құқықтық көмек және заңгерлік қызмет көрсетуді ұйымдастыру комитеті біріктіріліп, Тіркеу қызметі және құқықтық көмек көрсету комитеті құрылды. 2014 жылы комитет таратылды. 2024 жылы Әділет министрлігінің Тіркеу қызметі және заңгерлік қызметтер көрсетуді ұйымдастыру комитетi Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2024 жылғы 15 шілдедегі № 552 қаулысы негізінде қайта құрылды. Фунциялары 1. азаматтық хал актілерінің тіркелуін және тиісті дерекқорлардың жұмыс істеуін нормативтік-әдіснамалық сүйемелдейді бақылауды қамтамасыз етеді; 2. әділет органдарынан азаматтық хал актілері және өзге де мемлекеттік органдардан, сондай-ақ нотариустардан шығатын ресми құжаттарға апостиль қою жөніндегі жұмысты үйлестіреді; 3. жылжымайтын мүлікке құқықтарды мемлекеттік тіркеу, жылжымалы мүлік кепілін тіркеу, жылжымайтын мүлікті мемлекеттік техникалық тексеру және жылжымалы мүлік кепілінің тізілімін жүргізу саласында мемлекеттік реттеуді жүзеге асырады; 4. нотариаттың тиімді жұмыс істеуін қамтамасыз етеді; 5. өз құзыреті шегінде адвокаттардың, заң консультанттарының қызметін және МКБЗК көрсетуді реттейді. Міндеттері # заңды тұлғаларды және филиалдар мен өкілдіктерді, азаматтық хал актілерін, жылжымайтын мүлікке құқықтарды мемлекеттік тіркеу, жылжымайтын мүлікті кепілге қоюды тіркеу, жылжымайтын мүлікті мемлекеттік техникалық тексеру, заң қызметтерін ұйымдастыру және лицензиялау саласындағы реттеушілік, іске асыру және бақылау функцияларын орындау, сондай-ақ стратегиялық функцияларды орындауға қатысу; # адам мен азаматтың құқықтары мен бостандықтарының үстемдігін, Қазақстан Республикасының егемендігін қамтамасыз етуге, жалпымемлекеттік даму стратегиясын әзірлеуге және іске асыруға қатысу арқылы қазақстандық қоғам мен мемлекеттің орнықты және үдемелі дамуын қамтамасыз етуге бағытталған ұлттық заңнаманы қалыптастыруға қатысу Дереккөздер
Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің Төтенше жағдайлардың алдын алу комитеті

Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің Төтенше жағдайлардың алдын алу комитеті — табиғи және техногендік сипаттағы төтенше жағдайлардың алдын алу саласындағы басшылықты жүзеге асыратын Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің ведомствосы. Міндеттері # төтенше жағдайлардың алдын алу саласындағы мемлекеттік саясатты қалыптастыру және іске асыру; # Комитет құзыреті шегінде азаматтық қорғаудың мемлекеттік жүйесінің жұмыс істеуін және одан әрі дамуын қамтамасыз ету Дереккөздер
Олимпиадалық спорт түрлері

Заманауи Олимпиада ойындарының бағдарламасына 28 жазғы (42 дисциплина) және 7 қысқы (15 дисциплина) спорт түрі кіреді. Халықаралық Олимпиада комитеті «әр федерация жеке спорт түріне жауапты» деген қағидаға сүйенеді. Осы тізімде әр спорт түрінен кейін жақшада сәйкесті федерациясы көрсетілген. Жазғы Олимпиада спорт түрлері Қысқы Олимпиада спорт түрлері Бағдарламадан алынған спорт түрлері Жақшада қай жылдары бағдарламада болғаны көрсетілген. * Арқан тартыс (TWIF) (1900—1920) * Ат спорты (FEI) ** Ат үстіндегі жаттығулар (1920) * Баск пелотасы (FIPV) (1900) * Бейсбол, Софтбол (WBSC) (1992—2008, 2021) * Жё-де-пом (1908) * Каратэ (WKF) (2021) * Крикет (ICC) (1900) * Крокет (WCF) (1900) * Лакросс (WL) (1904, 1908) * Поло (FIP) (1900, 1908, 1920, 1924, 1936) * Регби-15 (WR) (1900, 1908, 1920, 1924) * Роке (1904) * Рэкетс (1908) * Су-моторлық спорт (UIM) (1908) Дереккөздер Сілтемелер * [http://www.olympic.org/sports ХОК ресми сайты]
Мина Урган

Мина Урган (14 мамыр 1916 жыл – 15 маусым 2000 жыл) — түрік аудармашысы, жазушы, университет оқытушысы. Өмірбаяны Мина 1916 жылы 14 мамырда Ыстанбұлда ақын Тахсин Нахит пен оның жұбайы Шефиканың отбасында дүниеге келген. Тағы басқа деректер бойынша оның туған күні 1915 жылдың 1 мамыры. Әкесі Минаның үш жасында қайтыс болды, содан кейін анасы жазушы және журналист Фалих Рифки Атаймен екінші рет отбасын құрды. 1934 жылы Түркияда фамилиялар туралы заң қабылданғаннан кейін өгей әкесінің жақын досы Нежіп Фазыл Кысакүрек оған «Урган» ( – арқан) фамилиясын алуға кеңес береді, «бұл оған жарасады, өйткені әлеуметтік көзқарастағы қыз бір күні бәрібір дарға асылады» деп қалжыңдайды. Мина Стамбулдағы Нотр-Дам де Сион лицейін, содан кейін Арнавуткёй әйелдер колледжін бітірген. Ол Түркиядағы алғашқы шаңғышылар мен жүзушілердің бірі болды. Стамбул университетін бітіріп, француз филологиясын оқыды. Француз әдебиеті саласында ғылыми дәрежесін алды, содан кейін ағылшын филологиясы саласында ғылыми жұмысын жалғастырды. 1949 жылы «Англия Елизавета I дәуірінің театрындағы Арлекиндер» еңбегі үшін қауымдастырылған профессор лауазымын алды. 1960 жылы профессор лауазымын алды. Университетте 1977 жылға дейін жұмыс істеді. Жазушы мансабы Томас Малори, Генри Филдинг, Оноре де Бальзак, Олдос Хаксли, Грэм Грин, Уильям Голдинг, Джон Галсуорси және Шекспирдің шығармаларын түрік тіліне аударған. Мина «Bir Dinazorun Anıları» («Динозавр туралы естеліктер») өмірбаянымен танымал болды. Ол 1998 жылы жарияланды және бірнеше апта бойы бестселлер тізімінде қалды. 1999 жылы «Bir Dinazorun Gezileri» («Динозаврдың саяхаттары») атты тағы бір өмірбаянын шығарды. 1993 жылы Мина Урган «Алтын кітап» сыйлығына ие болды. Вирджиния Вулф туралы жұмысы үшін ол 1995 жылы Седат Симави әдеби сыйлығын және 1996 жылы Хат адамдары қауымдастығының құрмет сыйлығын алды. Саяси мансабы Минаның саяси қызметі 1960 жылдан бастау алады. Ол Түркияның демократиялық социалистік жұмысшылар партиясы (TİP) және Бостандық және ынтымақтастық партиясының (ÖDP) мүшесі болды. 1999 жылы ол ÖDP партиясынан парламентке сайлауға ұсынылды, бірақ қажетті дауыс санын жинай алмады. Жеке өмірі Мина Урган ақын және актер Джахит Ырғатқа (1916-1971) тұрмысқа шыққан. Ерлі-зайыптылар кейін ажырасып кетті. Минаның ұлы – Мұстафа Ырғат (1950-1995) ақын, суретші және қызы – Зейнеп Ырғат актриса болды. Мина Урган 2000 жылы 15 маусымда Ыстанбұлда 84 жасында қайтыс болды. Көптеген жазушылар мен өнер қайраткерлері қатысқан Тешвикие мешітіндегі діни рәсімнен кейін Ашиян зиратына жерленді. Дереккөздер
Ширин Текели

Ширин Текели ( 28 ақпан 1944 жыл, Анкара –13 маусым 2017 жыл, Бодрум, Мугла) - феминист, академик, аудармашы, жазушы, Түркиядағы екінші толқын феминизмінің белсендісі және пионерлерінің бірі. Мансабы 1961 жылы Текели Парижге барып, француз тілін үйреніп, заңгер мамандығы бойынша оқи бастайды. Содан кейін ол бағытын өзгертіп, Лозанна университетіне ауысып, саясаттану мамандығында оқи бастады. 1967 жылы Ширин Түркияға оралады және Стамбул университетінің саясаттану бөлімін басқарған алғашқы әйел академик болады. 1973 жылы Давид Истонның жүйелер теориясы бойынша диссертациясымен PhD докторлық дәрежесін алады. 1978 жылы ол әйелдердің саясатқа қатысуы туралы «Kadınlar ve Siyasal Toplumsal Hayat» (Әйелдер және саяси қоғамдық өмір), сол кездегі «даулы» докторлық диссертациясын қорғап доцент атағын алды. Бұл жұмыс оның дүниетанымына үлкен әсер етті: «Мен «қорқақ феминист» болдым, бірақ мен аяқтаған кезде әйелдердің қысымға ұшырағанын, қаналғанын және қоғамдық ортадан шеттетілгенін анық көрдім. Бұл жағдайды капитализм емес, ерлердің үстемдігі жасады» дейді ол. Диссертацияны аяқтағаннан кейін Текели сайлауға кірісті. Францияға оралып, 1979–1980 оқу жылын «National de la Recherche Scientifique» орталығында картография бойынша оқуда стипендиатпен өткізді. Осы уақыт ішінде ол Түркиядағы сайлаулар туралы барлық деректерден тұратын компьютерлік мәліметтер базасын құрастырады, сондай-ақ Жан Рейнджер және оның командасымен бірге қалалық жерлерде сайлау әлеуметтануын зерттейді. 1980-1981 жылдары саясат социологиясы бойынша семинар ұйымдастырды. Текелидің диссертациясы 1982 жылы кітап түрінде басылып шықты. Барлығы Текели түрік тілінде әйелдер мәселесіне арналған 25 кітап шығарды. Белсенділігі Ширин білім беру реформасына қарсы наразылық ретінде академиядан кеткеннен кейін Түркиядағы феминистік қозғалыста белсенді рөл атқара бастайды. 1980 жылдарды «іс-қимыл жылдары» деп санай отырып, ол өзін Түркияда науқандар мен наразылықтар арқылы әйелдердің жағдайын жақсартуға және хабардарлықты арттыруға арнады. 1990 жылдары Текели қауымдастықтар мен қорларды құруға көңіл бөлді (олардың ішінде: KA-DER, Anakültür Kooperatifi және Winpeace. 1987 жылы 17 мамырда ол әскери төңкерістен кейінгі алғашқы заңды наразылық акциясына қатысып, тұрмыстық зорлық-зомбылықты тоқтатуды талап етті. Марапаттары 1996 жылы Францияның Мәдениет министрлігі Ширин Текелиді академиялық пальмалар орденімен марапаттады. Жеке өмірі Ширин Текели Лозанна университетінде оқып жүргенде танысқан заңгер Ахмет Текелиге тұрмысқа шыққан. Олардың некелері Ахмет қайтыс болған 2010 жылға дейін жалғасты. Оны еске алып, Ширин Текели өзіне қалған мұраны пайдаланып, заңгер әйелдерді қолдау жөніндегі «Ширин-Ахмет Текели» қауымдастығын құрды. Текели ми ісігінен қайтыс болды. Ол өз денесін Cerrahpasa медицина факультетіне қайырымдылыққа тапсырды. 2017 жылы Сабанжы университетінің Гендер және әйелдерді зерттеу орталығы Ширин Текелиді еске алуға арналған зерттеу сыйлығын беруді бастады: «Ширин Текели зерттеу сыйлығы». Бұл сыйлық Түркиядағы гендерлік мәселелер бойынша зерттеулерді қолдау және ілгерілету мақсатында тағайындалды. Дереккөздер
Жазылған үміткер

Жазылып қойылған үміткер (есімі жазылған кандидат, ) — бюллетеньде есімі жазылмаған, бірақ сайлаушыларынан есімін бос жолға жазғанын сұраған үміткер. Сайлау заңнамасына байланысты мұндай дауыстардың жеткілікті санын жеңіп алған үміткер сайлауда жеңіске жете алады. Сайлау бюллетенінде жоқ есімді жазу — Америка Құрама Штаттарында қолданыстағы нәрсе. Дегенмен, кейбір басқа юрисдикциялар да бұл тәжірибеге рұқсат берді. Бюллетеньде бір бос жол болады да, сайлаушы сол бос жолға қалаған кез келген есім жаза алады. Спойлер эффектісі Кей жағдайларда сайлауда берілген дауыстардың саны бүкіл жеңіс маржасынан көп болса, бұл жазбалар спойлер эффектісі арқылы тепе-теңдікті бұзып, сайлау нәтижесін өзгерту үшін жеткілікті бола алады. Дереккөздер
ZALA Ланцет

ZALA Ланцет (ҰҰА Ланцет, өнім 51/52) — ресейлік ZALA компаниясы (Калашников концернінің бөлігі) әзірлеген ұшқышсыз/ұшатын оқ-дәрі; Александр Захаровты бас конструктор деп атайды. Ланцет алғаш рет 2019 жылдың маусым айында Мәскеуде өткен Армия 2019 әскери көрмесінде таныстырылды. ZALA Cube-UAV әзірлемелерінің көмегімен жасалған, бірақ басқа аэродинамикалық дизайнға сәйкес және тактикалық және техникалық сипаттамалары бойынша айтарлықтай ерекшеленеді. Қарсыластың алдыңғы шебіндегі және жақын маңындағы жерүсті көліктерін және басқа да маңызды нысандарды жоюға арналған. Өндіруші сондай-ақ ұшу кезінде жаудың үлкен шабуылына ұшыраған ұшқышсыз ұшақтарды жеңу үшін эксперименттер жүргізуде. Сипаттама Ланцет соққы және барлау миссиялары үшін де қолданылады, нұсқасына байланысты максималды ұшу қашықтығы 40—50 км және максималды ұшып көтерілу салмағы (MTOW) шамамен 12 кг. Дыбыс және жылу диапазонында көрінуді азайту үшін электр қозғалтқышын пайдаланады, максималды ұшу уақыты — 40 минут. Оның оптикалық-электрондық бағдарлауы, сондай-ақ ұшудың соңғы кезеңінде оқ-дәрілерді басқаруға мүмкіндік беретін телебасқару бағыттау блогы бар. Ресейдің Украинаға басып кіруі кезінде қолданылған, ең жоғары пайдалану 2023 жылдың жазында, Украина Қарулы Күштерінің шабуылының басталуымен болды. Ресей тарапы украиндық артиллерия мен зениттік өздігінен жүретін зеңбіректерге, танктерге және бронетранспортерлерге шабуыл жасау үшін «Ланцетті» пайдаланды. 2023 жылдың 3 қазанындағы жағдай бойынша, Lost Armor сайтының мәліметі бойынша, ұшқышсыз ұшақтарды пайдаланған шабуылдардың 667 бейнежазбасы болды, нәтижесінде 210 жағдайда нысана жойылды, 355 жағдайда нысанаға зақым келтірілді. Оның ішінде: 10 сүйреткіш зеңбірек, 7 өздігінен жүретін зеңбірек, 6 әуе қорғаныс жүйесі, 4 радиолокациялық станция, сонымен қатар Байрақтарды басқару үшін қолданылатын радиорелейлік станция. Сонымен қатар, танктерге 6 соққы және бронетранспортерлерге 8 соққы бар.), сондай-ақ нәтижесін дәл анықтау мүмкін болмаған 52 өтініш болды. 2023 жылдың қыркүйегінде Ланцет ҰҰА украиналық МиГ-29 ұшағын 80 км қашықтықта орналасқан аэродром тұрағында соқты. * Ланцет-3 # Негізгі және үлкенірек нұсқа # Қуат қоры: 40 минут # Ұшу қашықтығы: субмодификацияға байланысты 40-70 км # Пайдалы жүк немесе оқтұмсық: 3 кг # Ұшу салмағы: 12 кг # Круиздік жылдамдығы: 80-110 км/сағ # «Әуе өндіру» режиміндегі максималды жылдамдық: 300 км/сағ * Ланцет-1 # Ланцет-3-тің кішірек нұсқасы. # Қуат қоры: 30 минут # Пайдалы жүк немесе оқтұмсық: 1 кг # Ұшу салмағы: 5 кг # Ұшу қашықтығы: 40 км Бағалаулар Жаңа американдық қауіпсіздік орталығының аға ғылыми қызметкері Сэмюэл Бендетттің айтуынша, Ланцет өндірісін арттыруды Ресей Қорғаныс министрлігі көтермелейді, өйткені бұл батыстың қымбат жабдықтарын жоюдың арзан әдісі (мұндай ұшқышсыз ұшақтардың біреуі шамамен 35 000 доллар тұрады). Бендетт жаңа Ланцет 3 моделінің 50 мильге (80,4 км) дейін ұшу қашықтығы бар және басқа ресейлік камикадзе ұшқышсыз ұшқыштар жете алмайтын украин позицияларының тереңдігіндегі нысаналарды дәл соғуға қабілетті екенін айтады. Украиналық жабдықтардың ішінде ланцеттер Град қондырғыларына ең үлкен қауіп төндіреді. Дереккөздер
Флора Даффи

Дама Флора Даффи (; 30 қыркүйек 1987, Пейджет, Бермуд аралдары) — бермудалық триатлоншы, 2020 жылғы Жазғы Олимпиада чемпионы. Төрт рет Жазғы Олимпиада ойындарына қатысты (2008-2020). Бермуд аралдары тарихындағы жалғыз Олимпиада чемпионы.
Клаудия Полл

Клаудия Мария Полл Аренс (; 21 желтоқсан 1972, Манагуа) — коста-Рикалық жүзуші. 1996 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының жеңімпазы. 1998 жылғы әлем чемпионы. 2000 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының екі дүркін қола жүлдегері. Коста-Рикадан шыққан жалғыз Олимпиада чемпионы.
Жози Бартель

Жози Бартель (фр. Josy Barthel; 24 сәуір 1927, Мамер, Люксембург — 7 шілде 1992, Люксембург) — люксембургтік жеңіл атлет, 1500 метр қашықтыққа жүгіруде 1952 жылы Олимпиада чемпионы атанды. 1948, 1956 жылдары да Жазғы Олимпиадаға қатысты. Елдің астанасындағы басты футбол стадионы Жози Бартельдің атымен аталады. Дереккөздер
Адриана Руано Олива

Адриана Руано Олива (; 26 маусым 1995 жыл, Гватемала) — гватемалалық гимнаст әрі нысана көздеуші. Гватемаладан шыққан тұңғыш Олимпиада чемпионы. 2024 жылы Жазғы Олимпиада ойындарында нысана көздеуден чемпион атанды. Дереккөздер
Даниэль Давид Варела де Пина

Даниэль Давид Варела де Пина (; 7 тамыз 1996) — кабо-верделік боксшы, 2020, 2024 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарына қатысты. Ел тарихында Олимпиадада жүлде алған тұңғыш спортшы. Дереккөздер Сілтемелер * [https://web.archive.org/web/20210807015025/https://olympics.com/tokyo-2020/olympic-games/en/results/boxing/athlete-profile-n1282950-varela-de-pina-daniel-david.htm https://web.archive] * [https://apnews.com/article/olympics-2024-cape-verde-4039aa77be3cac1b3ae1cfbd88342b19 https://apnews.com]
Нариман Құсанжанұлы Құрбанов

Нариман Хусанжанұлы Құрбанов (6 желтоқсан 1997 жыл, ) — қазақстандық гимнаст, 2024 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегері. Ұлты ұйғыр. Карьерасы Гимнастикамен бес жасынан бастап айналысты. Алғашқы бапкері — өзінің әкесі. 2022 жылғы Азия ойындарында қола жүлде алды. Сол жылы Доһада өткен Азия чемпионатында күміс жүлдеге қол жеткізді. 2023, 2024 жылғы Азия чемпионы. 2024 жылғы Жазғы Олимпиаданың шешуші финалында 15,433 ұпай жинады. Бағдарламаның күрделілігі 6,7, орындалуы 8,733 деп бағаланды. Дереккөздер Сілтемелер
Калаи-Муг

Калаи-Муг ( — сиқыршы бекінісі, — мұсылманға дейінгі діни қызметкер) — Құм және Зеравшан өзендерінің сол жағалауында Тахматсой өзенінің сағасына қарама-қарсы орналасқан Муг тауындағы қамал (бекініс), археологиялық ескерткіш. 7-8 ғасырларда Тәжікстанда, Айнин ауданы Хайрабад ауылынан 3 км. Құрылыс Құм өзенінің Зеравшанға құяр жерінен 120 м биіктіктегі тік тауда орналасқан және ауладан және 18,5 × 19,5 м өлшемді тас пен кірпіштен жасалған екі қабатты ғимараттан тұрды бес күмбезді бөлме арқылы өтетін өткел. 1932 жылы Тәжікстанның Хайрабад ауылының қойшысы таудағы қирандылардан көне құжаттардың фрагменттері салынған қоржын тауып алды. Біраз уақыттан кейін олжа Ленинградқа белгілі шығыстанушы А. А. Фрейманға жеткізілді, ол құжатта соғды тіліндегі мәтін бар екенін анықтады. 1933 жылдың күзінде ашылған жерге А. А. Фрейман басқарған экспедиция ұйымдастырылып, ол үлкен құжаттар мұрағатын ашты: 74 соғды тілінде, біреуі араб тілінде, біреуі көне түркі тілінде және бірнешеу қытай тілінде. Сондай-ақ көптеген тұрмыстық заттар (жібек, мақта, жүн маталар, былғары аяқ киім, ағаш ыдыстар), қару-жарақ, тиындар табылды. Соғды жауынгерінің бейнесі бар былғарымен қапталған ағаш қалқан ерекше қызығушылық тудырады. Соғыстан кейінгі кезеңде Якубовский А. Ю-ның басшылығымен қазба жұмыстары жалғасты. Бекіністен табылған құжаттар – хаттар, іс қағаздары, келісім-шарттар 8 ғасырдың басында оны анықтауға мүмкіндік берді. амал соғды билеушісі Пенжикент Деваштичтің араб жаулап алушыларынан жасырынған соңғы баспанасы болды. Қамал араб деректерінде Абғар (Абаргар) сарайы деп аталады. Құжаттардың мұрағаты қазіргі уақытта Ресей ғылым академиясының Шығыс қолжазбалары институтында, ал материалдық олжалар Эрмитажда. Тағы қараңыз * Пенжикент фрескалары Дереккөздер Әдебиеттер * Якубовский А. Ю. Древний Пянджикент // Ежелгі мәдениеттердің ізімен. — Госкультпросветиздат. — М., 1951. — 262 с. * Калаи-Муг // Историзм — Канди. — М.: Советская энциклопедия, 1953. — С. 389. — (Большая советская энциклопедия: [в 51 т.] / гл. ред. Б. А. Введенский; 1949—1958, т. 19). Сілтемелер * MUGH, MOUNT // Encyclopædia Iranica: [англ.] / ed. by E. Yarshater. — 1985 —. *
Абдусамат Чаршанбиевич Дурманов

Абдусамат Чаршанбиевич Дурманов (; 15 қараша 1965, Термез) — КСРО-лық және өзбекстандық футболшы, футбол жаттықтырушысы. Жетістіктері Клубтық * Өзбекстан чемпионы: 1992, 1993, 1994, 1995, 2001 * Өзбекстан кубогы: 1994, 1996 Халықаралық * Азия ойындары жеңімпазы: 1994 Сілтемелер * [http://www.footbook.ru/index.php?type3&pid24568 Статистикасы] * [http://championat.asia/uz/news/asad-dormonov-yozyovon-lochinlari-bosh-murabbiji Асад Дўрмонов «Ёзёвон-Лочинлари» бош мураббийи] * [http://championat.asia/uz/news/pulka-yozyovon-lochinlari-bilan-cementchi-birinchi-ligada «Пулька». «Ёзёвон-лочинлари» билан «Цементчи» биринчи лигада] * [http://championat.asia/uz/news/abdusamad-dormonov-istefoga-chiqdi Абдусамад Дўрмонов истеъфога чиқди] * [http://championat.asia/uz/news/abdusamad-dormonov-neftchiga-qaytdi Абдусамад Дўрмонов "Нефтчи"га қайтди]
Павлодар облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізімі

Павлодар облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізімі Павлодар облыстық әкімдігінің 2020 жылғы 19 мамырдағы № 106/2 қаулысымен бекітілген. Ақтоғай ауданы Баянауыл ауданы Ертіс ауданы Железин ауданы Май ауданы Павлодар ауданы Тереңкөл ауданы Успен ауданы Шарбақты ауданы Ақсу қаласы Екібастұз қаласы Павлодар қаласы Дереккөздер
Жазғы Азия ойындары 1970

Жазғы Азия ойындары 1970 немесе VI Азиада — 1970 жылы 9-20 желтоқсан аралығында Тайланд астанасы Бангкокта өтті. 18 елден 2400 спортшы қатысты. Спорт түрлері * Жеңіл атлетика * Бадминтон * Баскетбол * Бокс * Су добы * Волейбол * Велоспорт * Футбол * Көгалдағы Хоккей * Нысана көздеу * Жүзу * Суға секіру * Күрес * Ауыр атлетика * Желкен порты Медальдары Сілтемелер
Жазғы Азия ойындары 1974

Жазғы Азия ойындары 1974 — 1974 жылы 1-14 қыркүйек аралығында Иран астанасы Тегеранда өтті. Спорт түрлері * Бадминтон * Баскетбол * Бокс * Күрес * Веложарыс * Су доьы * Волейбол * Жеңіл атлетика * Үстел теннис * Жүзу * Суға секіру * Ауыр атлетика * Нысана көздеу * Теннис * Футбол * Хоккей Медальдар Сілтемелер
АҚШ Өкілдер палатасына сайлау (2024)

2024 жылғы 5 қарашада АҚШ Өкілдер палатасы сайланады деп жоспарланған. Дауыс беру АҚШ-тың 50 штатының әрқайсысында Конгресстің барлық 435 округінде өтеді. Сайлау циклінің нәтижелері бойынша Колумбия округінен және АҚШ-тың бес арал аумағынан алты дауыс бермейтін делегат сайланады. Сайлау жеңімпаздары АҚШ-тың Конгрестің 119-сайланымын құрайтын болады; әр штат үшін орындар саны 2020 жылғы санақ деректеріне негізделген. 2022 жылы өткен сайлау нәтижелерінің арқасында қазіргі Конгресстегі көпшілікті Республикалық партия ұстап отыр. Кететінін жариялаған Өкілдер Палатасының мүшелері 2024 жылғы шілдедегі жағдай бойынша 46 конгрессмен мен екі дауыс бермейтін делегат, олардың арасында 25 демократ пен 23 республикашыл кететіндерін жариялады. Олардың он сегізі басқа лауазымдарға үміткер болуға шешім қабылдады. Демократиялық партия # Аризона (8): # Вашингтон (5): Кэти Макморрис-Роджерс # Висконсин (8): # Джорджия (3): Дрю Фергюсон # Батыс Вирджиния (2): Алекс Муни — АҚШ Сенатына үміткер # Индиана (3): Джим Бэнкс — АҚШ Сенатына үміткер # Индиана (6): # Индиана (8): # Канзас (2): # Колорадо (4): # Колорадо (5): # Миссури (3): # Монтана (2): # Огайо (2): # Пуэрто-Рико: — Пуэрто-Рико губернаторы лауазымына үміткер # Солтүстік Дакота: Келли Армстронг — Солтүстік Дакота губернаторы лауазымына үміткер # Солтүстік Каролина (8): — лауазымына үміткер # Солтүстік Каролина (10): Патрик Макгенри # Техас (12): # Техас (26): # Флорида (8): # Юта (3): — АҚШ Сенатына үміткер # Оңтүстік Каролина (3): Республикалық партия # Аризона (3): — АҚШ Сенатына үміткер # Вашингтон (6): # Вирджиния (7): Эбигейл Спанбергер — Вирджиния губернаторы лауазымына үміткер # Вирджиния (10): # Делавэр: — АҚШ Сенатына үміткер # Калифорния (12): — АҚШ Сенатына үміткер # Калифорния (16): # Калифорния (29): # Калифорния (30): Адам Шифф — АҚШ Сенатына үміткер # Калифорния (31): # Калифорния (47): — АҚШ Сенатына үміткер # Миннесота (3): Дин Филлипс — АҚШ президенті лауазымына үміткер # Мичиган (7): Элисса Слоткин — АҚШ Сенатына үміткер # Мичиган (8): # Мэриленд (2): # Мэриленд (3): Джон Сарбейнз # Мэриленд (6): — АҚШ Сенатына үміткер # Нью-Гэмпшир (2): # Нью-Джерси (3): — АҚШ Сенатына үміткер # Орегон (3): # Солтүстік Каролина (6): # Солтүстік Каролина (13): # Солтүстік Каролина (14): — лауазымына үміткер # Солтүстік Мариана аралдары: # Техас (32): Колин Оллред — АҚШ Сенатына үміткер Тағы қараңыз * АҚШ Сенатына сайлау (2024) Дереккөздер
Алтай Найманбайұлы

Алтай Найманбайұлы (1697-1783 ж.ж.) – би, шешен, Жетісуды жоңғарлардан азат етуге ат салысқан тұлға. Ұлы жүз құрамындағы Албан тайпасының Қызылбөрік руынан шыққан. Өмірбаяны Жетісудың Таутүрген мен Таушелек өңірлері арасында (қазіргі Алматы облысының Еңбекшіқазақ ауданы) дүниеге келген. Ұлы жүздің Албан тайпасының Қызылбөрік руы, Есен-Еламан-Найманбайдан Алтай, Әжібай және т.б. тарайды. Алтай би өзінің бірге туған інісі Әжібай батырмен және Өтеген, Хангелді, Райымбек, Тауасар, Есбол батырлармен және өзге азаттық үшін күрескерлермен бірігіп Жетісуды жоңғарлардан босату жолындағы азаттық күреске белсене араласқан. Батыр және би ретінде қалмақтармен болған азаттық шайқастарда танылды. Алтай би Жетісу өлкесін жоңғар шапқыншылығынан қорғауда батырлығымен, әрі әділдігімен есімі елге танымал болған би. Сол кездегі қазақтың төбе билері Қазыбек би, Әйтеке би, Төле билермен ақылдаса отырып, қазақ халқының Абылайдың ақ туының астына бірігіп, қазақ халқын жоңғар шапқыншылығынан азат етуге тікелей араласқан тұлға. «Ақтабан шұбырынды, Алқакөл сұлама» уақытында Жетісу өңірі қазақтары Сарыарқа, Қаратау, Түлкібас пен Қазықұрт өңірлеріне босып кеткен еді. Енді азат етілген аймаққа Сарыарқа, Қаратау, Түлкібас пен Қазықұрт жерінен халықты қайтаруды іске асыруды қолға алған тұлғалардың көш басында Алтай би Найманбайұлы тұрды. Капитан И.Г. Андреевтің 1785 жыл 1790 жыл аралығындағы а «Описание средней орды киргиз-кайсаков» жазбасында ХVIII ғасырдағы Алтай би мен Әжібай батырлар қонысын Тарбағатай өңірінде, қытай шекарасына жақын орналасқан, жазда көшпелі қоныстары осы Тарбағатай өңіріндегі шұрайлы жерлерде, ал қыста Тақтатау трассасының жоғары жағын Қызылбөрік Алтай бидің елінің мекен еткенін жазады. Алтай би Найманбайұлының жатқан жері кезіндегі 1853 Патшалық Ресейдің карталарынан табылып отыр. Ол жер қазіргі Жетісу облысы Сарқан ауданы Лепсі станциясының қасында Көктерек (бұрыңғы атауы Максим Горький) ауылына жақын жерде. Нақтысы, Көктеректің қасында Молдабай деген қыстақтың түбінде «Магила Алтай би» бейіт орны табылған. Алтай бидің осы мекенде жерленгенінің тағы бір ескерткіші қазіргі күнге дейін Алтай көлдері деген көлдер атауының әлі сақталынып тұруын атауға болады. Қазіргі уақытта Алтай би ұрпақтары Алматы обылысы, Кеген, Райымбек аудандары мен Алматы қаласында өмір сүріп жатыр. 2022 жылдың 28 желтоқсанында Ш.Ш. Уәлиханов атындағы Тарих және этнология институтында Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университеті, М.О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институты, Р.Б. Сүлейменов атындағы Шығыстану институты және Түркияның Анкара қаласындағы Хаджеттепе университеті, И.Арабаев атындағы Қырғыз мемлекеттік университеті ғалымдарының қатысуымен «Дала экспедициясы негізіндегі деректер және ел бірлігін еселеген Алтай би Найманбайұлы» атты Халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференция өтіп, онда Алтай би Найманбайұлының өмірі мен қызметі, елді даудан, жерді жаудан қорғаудағы ақылгөй даналығы мен ерлік істері жан-жақты талқыланды. Дереккөздер
Берна Гёзбаши

Берна Гёзбаши (, 30 маусым, 1974 жыл, Гелиболу, Чанаккале) — түрік кәсіпкері және спорт қайраткері. Ол Түркияның жоғарғы дивизионында ойнайтын «Кайсериспор» футбол клубының бірінші әйел президенті болды. 1974 жылы Гёзбаши Чанаккаледе, Гелиболу қаласында әкесі сержант-майор мен анасы мектеп мұғалімі отбасында дүниеге келген. Ол Измирдегі Докуз Юлюль университетінде ағылшын тілінде бизнесті басқару мамандығы бойынша білім алып, 1996 жылы бітірді. Оның екі қызы бар. Кәсіпкерлік мансабы Гёзбаши кәсіби мансабын Кайсеридегі «Чинкир» мырыш-қорғасын металлургия кәсіпорнында экспорт менеджері ретінде бастады. Лондон металл биржасында халықаралық қаржы, фьючерстер және опциондарды оқығаннан кейін, 2001 жылы ол өзінің алғашқы кәсібін BRN Consulting and Foreign Trade Ltd компаниясын құрды. 2001 – 2006 жылдар аралығында ол көптеген шағын және орта кәсіпорындарға Таяу Шығыс пен Шығыс және Батыс Африкадағы экспорттық бизнеске кіруге көмектесті. 2006 жылы Берна BRN Bed, матрастар мен төсек негіздерін жасайтын кәсіпорын қалады. Ол өз өнімдерін бес континенттің 60-тан астам еліне экспорттады және жас кәсіпкерлерге үлгі болды. Ол Кайсери өнеркәсіп палатасының бірінші әйел мүшесі. Клуб басқармасында үш жыл қызмет еткеннен кейін, жергілікті саяси жетекшілер, бұрынғы үкімет министрлері, қоғамдық ұйым жетекшілері және TOBB президенті М.Рифат Хисаржыклыоглу қолдауымен Гёзбаши футбол клубының президенті болып сайланды. Гёзбаши өзінің президенттігі туралы былай деп түсіндірді: «Егер команда турнирлік кестенің төменгі жағында болмаса, оған төрағалық ұсынылмас еді». 2019 жылы президент Ерол Бедир жұмыстан кеткеннен кейін ол кезектен тыс жалпы ассамблеяда президент болып сайланды және Түркия Суперлигасының тарихындағы алғашқы әйел футбол клубының президенті болды. Ол бұл лауазымға 2021 жылы сайланды. Дереккөздер
Тюркан Сайлан

Тюркан Сайлан (13 желтоқсан 1935 жыл – 18 мамыр 2009 жыл) — түрік дерматологы, академик, жазушы, педагог және қоғам қайраткері. Ол «Қазіргі өмірді қолдау қауымдастығы» (, ÇYDD) қайырымдылық қорының негізін қалаушысы ретінде танымал. Өмірбаяны Тюркан 1935 жылы 13 желтоқсанда Ыстанбұлда жас Түрік Республикасының құрылуының бастауында тұрған алғашқылардың бірі Фасих Галип Бейдің отбасында дүниеге келген, ал анасы исламды қабылдаған швейцариялық Лили Мина Рейман болған, тұрмысқа шыққан соң Лейла – түрік есімін алған. Тюркан Сайлан бес ағайындының үлкені болған. 1944–1946 жылдары Кандиллидегі бастауыш мектепте оқыды. 1946–1953 жылдары Кандиллидегі қыздар мектебінде оқуын жалғастырды. 1963 жылы Ыстанбұл медициналық училищесін бітірді. 1964–1968 жылдары Нишанташи қаласындағы әлеуметтік жәрдем ауруханасында жұмыс істеді және тері ауруларына маманданды. 1968 жылы Ыстанбұл университетінің медицина факультетінде дерматология мамандығы бойынша аға ассистент болып жұмыс істей бастады. 1971 жылы Англияда оқуын жалғастыру үшін стипендия алды. 1974 жылы Францияда, 1976 жылы Англияда жұмыс істеді. 1972 жылы оқытушы, 1977 жылы профессор болды. 1976 жылы ол алапеспен күресіп, алапеске қарсы қауымдастықты құрды. 1976 жылы ол алапеске мамандануды бастады және Халықаралық Алапес Одағының (ХЛ) негізін қалаушылардың бірі болды. 1981-2002 жылдар аралығында университет профессоры қызметін атқарумен қатар Түркия Денсаулық сақтау министрлігіне қарасты Ыстанбұл қаласындағы алапес ауруханасының бас дәрігері болды. 1982-1987 жылдары Ыстанбұл университетінің Медицина, тері аурулары факультетінің ғылыми бөлімін басқарды. 1981 жылдан 2001 жылға дейін университеттің дерматология ғылыми орталығының директоры болды. Тюркан Сайлан 2006 жылға дейін Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымында алапес бойынша кеңесші болып жұмыс істеген. Тері патологиясы, Бехчет ауруы және венерологиялық аурулар клиникасын құруға қатысты. Қайырымдылық негізінде ол 1981-2002 жылдар аралығында Ыстанбұл алапес ауруханасында 21 жыл бас дәрігер қызметін атқарды. Ол сондай-ақ Халықаралық алапес қоғамының Еуропалық дерматология және венерология академиясының мүшесі болды және оның жұмысы үшін көптеген марапаттар мен сыйлықтарға ие болды. Ол 2009 жылы 18 мамырда қайтыс болды. Отбасы 1957 жылы тұрмыс құрды. Некеден екі ұл туды, олардың бірі суретші, екіншісі дәрігер болды. Сайланның төрт немересі бар . Дереккөздер
Нермин Нефтчи

Хайрие Айше Нермин Нефтчи (1924 жыл – 20 тамыз 2003 жыл) — түрік заңгері және саясаткері. Өмірбаяны Нермин Нефтчи 1924 жылы Ыстанбұлда Реджеп бей мен оның әйелі Эмина Музейен ханымның отбасында дүниеге келген. Ол Ыстанбұлдағы бастауыш және орта мектепте оқыды, содан кейін Анкарадағы қыздар орта мектебіне ауысты. Анкара университетінің заң факультетін бітірген. Оқуды бітіргеннен кейін ол Эминоню әкімшілігінде, содан кейін Ыстанбұл провинциясының әкімшілігінде жұмыс істеді. 1969 жылы Мушадан Ұлы Ұлттық Мәжіліске депутат болып сайланды. Нермин Нефтчи Түркияның шығысынан Ұлы Ұлттық Мәжіліске сайланған алғашқы әйел болды. Ол сондай-ақ Ұлы Ұлттық Мәжіліс төрағасының орынбасары болып сайланды. Ол осы лауазымды атқарған алғашқы әйел болды. Ол 1973 жылғы парламенттік сайлауға қатыспады, бірақ Сади Ырмак үкіметіне Мәдениет министрі болып кірді. Нефтчи бұл қызметті 1974 жылдың 17 қарашасынан 1975 жылдың 31 наурызына дейін атқарды. Нермин 1972 жылғы 24 сәуірде 1971 жылғы 12 наурыздағы төңкерістен кейін тұтқындалған Түрік халық азаттық армиясының үш мүшесін өлім жазасына кесу туралы дауыс беруге қатысты. Нефтчи қарсы дауыс берген 48 парламентарийдің қатарында болса, 273-і қолдап дауыс берді. Президент үкімге қол қойғаннан кейін Дениз Гезмишті қоса алғанда, үш адам да 1972 жылы 6 мамырда дарға асылды. Бұл орындау ұзақ уақыт бойы қызу пікірталастың тақырыбы болды. Нермин Нефтчи бірнеше газет-журналдарда очерктер, мақалалар мен бағандар жазды. Ол сондай-ақ түрік тілінің құрылымы мен Киркук ирак түрікмендерінің фольклоры туралы кітап жазды. Нефтчи 2003 жылы 20 тамызда Бодрумда қайтыс болды. Оның Салих (1947–2009) және Синан атты екі ұлы болды. Дереккөздер
Ышылай Сайгын

Ышылай Сайгын ( ; 1947 жыл, 4 сәуір, Буджа, Измир – 27 шілде, 2019 жыл, Измир) — түрік сәулетшісі, саясаткер және министр. Өмірбаяны Ол Измирдің Буджа аймағында Осман Нури Сайгын мен оның әйелі Фатманың отбасында дүниеге келген. Эгей университетінің сәулет факультетін оқып бітірген. 1973 жылы Ышылай саясатқа араласып, Әділет партиясына қосылды. Ол екі мерзім аудан басшысы қызметін атқарды. 1980 жылғы төңкерістен кейін ол өз орнын жоғалтып алды. 1980-1983 жылдары аралығында сәулетші болып жұмыс істеді. 1983 жылы ұлтшыл-демократиялық партияға мүше болып, сол жылы осы партиядан Түркия парламентіне депутат болып сайланды. 1987, 1991, 1995 және 1999 жылдары қайта сайланды. 1986 жылы ХДП ыдырап, одан кейін Сайгын Отан партиясына қосылып, 1995 жылы партиядан шығып, «Нағыз жол» партиясына өтті, бірақ 1997 жылы Отан партиясына қайта оралды. 2003 жылы ол саясаттан кетті. Ол 1998 жылдың қаңтарында берген сұхбатында жүктілік сынақтарын енгізуді қолдайтынын айтқаны үшін феминистер тарапынан сынға ұшырады. Дереккөздер
Имрен Айкут

Имрен Айкут (1940 жылы туған) – түрік экономисті, кәсіподақ қайраткері, саясаткер және бұрынғы үкімет министрі. Өмірбаяны 1940 жылы Козан қаласында дүниеге келген. Ататүрік атындағы бастауыш мектепті, одан кейін Аданадағы қыздар лицейін бітірген. 1964 жылы Ыстанбұл университетінің экономика факультетін оқып бітірген. Содан кейін ол Англиядағы Оксфорд университетінде оқып, жұмыс беруші мен жұмыс орындаушының қарым-қатынасын, еңбек қатынастарын және кәсіподақтарды зерттеді. Оған қоса, ол Норвегиядағы Осло университетінде «қызметкерлердің кәсіпорынды басқаруға қатысуы» бағдарламасы бойынша оқыды. Кейіннен Кәсіподақтар конфедерациясында және Ұлыбританиядағы Еңбек департаментінде әртүрлі зерттеулермен айналысты. «Қызметкерлердің айырбас бағамдары (Түркиядан тыс) және оларды түрік экономикасы тұрғысынан талдау» атты еңбегі үшін Түркияда PhD докторы дәрежесін алды . Айкут 1964–1975 жылдары екі кәсіподақ ұйымында ұжымдық еңбек даулары бөлімінің меңгерушісі, 1975–1976 жылдары жұмысшы-жұмыс беруші қатынасы жөніндегі маман, қағаз жұмысшылары кәсіподағының бас хатшысы қызметтерін атқарды . Саяси мансабы 1983 жылы ол ұлтшыл-демократиялық партияны құруға қатысты. 1986 жылы ХДП тарағаннан кейін ол Отан партиясына кірді . 1983-1999 жылдары Түркия Ұлы Ұлттық Мәжілісінің депутаты болды. Тұрғыт Өзал мен Йылдырым Акбулут үкіметтерінде Еңбек және әлеуметтік қауіпсіздік министрі қызметін атқарды. Ол сонымен қатар Месут Йылмаздың екі кабинетінде мемлекеттік министр қызметін атқарды. 1997 жылғы 30 маусымнан 1999 жылғы 11 қаңтарға дейін — Қоғамдық жұмыстар және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық министрі қызметінде болды . Дереккөздер
Симона Байлз

Симона Арианна Байлз (; 14 наурыз 1997 жыл, Колумбус, Огайо, АҚШ) — америкалық гимнаст, жеті дүркін олимпиада чемпионы, 23 дүркін әлем чемпионы. Жетістіктері Сілтемелер * [https://web.archive.org/web/20130306071629/http://www.gym-style.com/simonebiles/about.htm https://web.archive]
Уммие Кочак

Уммие Кочак (1957 жылы 1 наурызда туған, Адана) — түрік актрисасы, жазушы, фермер және режиссер. Өмірі Уммие 1957 жылы Адананың Челемли ауылында 10 балалы отбасында дүниеге келген. Бастауыш сыныптан кейін мектепке жібермеді. Оқыған кітаптары арқылы өзінің тұлғалық дамуына қол жеткізуге тырысты. Тұрмысқа шыққаннан кейін ол Мерсинге көшті. Ауыл әйелдерінің өміріне назар аудару үшін 2001 жылы «Арсланкөй әйелдер театр тобын» құрды. Ол құрған топтың алғашқы пьесасы Ремзи Өзчеликтің «Тас Бадамдары» атты пьесасы болды. Одан кейін сахнаға өз хикаяларынан тұратын «Әйел зары» спектаклін алып шықты. Оның «Сағыныш гүлдері» пьесасы 2006 жылы Сабанжы халықаралық Адана театр фестивалінде қойылды. Ол ауыл шаруашылығынан тапқан табысымен әйелдерге қатысты зорлық-зомбылыққа назар аударатын «Жүнді Бала» фильмінің сценарийін жазып, режиссерлік етті. Анталья Алтын Апельсин кинофестивалінде тұсауы кесілген фильмімен Нью-Йорк Еуразия кинофестивалінде «Кинодағы Еуразияның үздік әйел суретшісі» жүлдесіне лайық деп танылды. 2017 жылы ол Криштиану Роналдудың қатысуымен Түрік Телекомның жарнамасын басқарды. Жазған пьесалары * Қара өрік эскизі; * Озон тығыны; * Қара құдық; * Тегін дәрігер; * Цитрус – бұл өмір; * Гүлдер солып қалмасын; * Сағыныш гүлдері. Ойнаған телехикаялары *Ateş Kuşları (2023); *Hayat Devam Ediyor; *Hanımın Çiftliği; *Kasaba (2009); *Seher Vakti (2005). Әңгімелері * Елге деген сүйіспеншілік; * Иразканың армандары; * Қансыраған жара; * Тағдыр; * Шұңқыр; * Аяқсыз тұру; * Әке мен осындамын; * Басшыға кандидат Хасрет Ана. Фильмдері * Жүнді бала Марапаттары * Адана халықаралық театр фестивалінің жүлдесі; * Анкара халықаралық театр фестивалінің жүлдесі; * Дарушшафака білім беру мекемелерінің кәсіпкерлік сыйлығы; * Борнова халықаралық әйелдер суретшілер фестивалінің жүлдесі; * Торос колледжінің білім беруді қолдау сыйлығы; * «Әйелдерге қатысты зорлық-зомбылыққа жол бермеу үшін» үкіметтік емес ұйымдар (Kader) сыйлығы; * Мерсин Өнеркәсіпшілер және Іскерлер қауымдастығы (MESIAD) Жыл өнері сыйлығы; * TİKAV- 2012 Аналар мектебі жобасын қолдау сыйлығы; * Нью-Йорк Еуразия кинофестивалі: «Кинодағы үздік әйел суретші» жүлдесі; * Самсун үкіметтік емес ұйымының кәсіпкерлік сыйлығы; * KAGİDER - қазылар алқасының арнайы жүлдесі. Дереккөздер
Пелин Эсмер

Пелин Эсмер (1972 жылы туған, Ыстанбұл) — түрік режиссері, сценарист және продюсер. Көркем және деректі фильмдер жазып, режиссерлік ететін Пелин Эсмер Богазичи университетінде әлеуметтану мамандығы бойынша білім алып, одан кейін Явуз Өзканның Z1 кино шеберханасында болған. Ол деректі және көркем фильмдерде режиссердің көмекшісі болып жұмыс істеді, содан кейін өзінің Sinefilm кинокомпаниясын құрды. 2001 жылдан бастап тәуелсіз фильмдер түсіре бастады. «11 ге 10 минут қалғанда», «Күзет мұнарасы», «Пайдалы нәрсе» және «Лир патшайымы» фильмдерін түсірді. «Ойын» (2005) деректі фильмінің Сан-Себастьян кинофестивалінде халықаралық ашылуы болды. Ол бүкіл әлем бойынша елуден астам фестивальдерде көрсетілді және көптеген марапаттарға, соның ішінде Tribeca кинофестивалінде «Үздік деректі режиссер» сыйлығымен марапатталды. Оның алғашқы фантастикалық фильмі, «11 ге 10 минут қалғанда» (2009) Канн кинофестивалінің «Синефондасьон» үшін таңдалған алты жобаның бірі болды. Эсмер өз фильмінің сценарийін осында аяқтады. «11 ге 10 минут қалғанда» Сан Себастьян кинофестивалінің ресми таңдауында көрсетілді, көптеген халықаралық марапаттарға ие болды және Түркия, Франция және Германияда шығарылды. Оның Торонто және Роттердам кинофестивалінде ашылған «Күзет мұнарасы» (2012) атты екінші фантастикалық фильмі Керуен сарай бағдарламасы аясында көптеген елдерде және АҚШ-тың бес түрлі штатында көрсетілді. Оның үшінші фантастикалық фильмі «Пайдалы нәрсе» (2017) Түркиядағы FIPRESCI үздік режиссері, үздік сценарийі және үздік әйел рөлі марапаттарына, сондай-ақ Таллиндегі «Қара түндер» кинофестивалінде үздік сценарий сыйлығына лайық деп танылды. 2018 жылы DAAD Artist-in-Residence бағдарламасымен Берлинге шақырылған Пелин Эсмер өзінің «Queen Лир» (2019) деректі фильмін сол жерде әзірледі. Сараево кинофестивалінде тұсауы кесілген «Queen Lear» фильмі шетелдегі фестивальдерде сапарын жалғастырып, Түркиядағы Адана Алтын Коза кинофестивалінде Йылмаз Гүней сыйлығы мен SİYAD Жүнейт Чебеноян сыйлығына лайық деп танылды. 2019 жылдың күзінде Францияның Кассис қаласындағы суретшілер резиденциясына Camargo қоры шақырған Пелин Эсмер сол жерде өзінің жаңа фантастикалық фильм жобасымен жұмыс істей бастады. Ол қазір бұл жобамен жұмыс жасауда. Сыртқы сілтемелер * [http://pelinesmer.com/ Ресми сайт] * [http://www.imdb.com/name/nm1959064/ Pelin Esmer IMDb беті] Дереккөз
Асуман Оздаглар

Асуман Оздаглар (1974 жылы 16 желтоқсанда туған) — түрік академигі. Ерте өмірі Асуман 1974 жылы 16 желтоқсанда Исмаил Оздаглар мен Захиде Оздаглар отбасында дүниеге келген. Оның әкесі Исмаил Оздаглар 1983 жылдың 13 желтоқсаны мен 1985 жылдың 15 қаңтары аралығында Түркияның 45-ші үкіметінің бұрынғы Мемлекеттік министрі болған. Мансабы Анкарадағы Таяу Шығыс техникалық университетінде (METU) оқыды және 1996 жылы электротехника мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін алды. Содан кейін ол Америка Құрама Штаттарындағы Массачусетс технологиялық институтында (MIT) оқуын жалғастырып, 2003 жылы электротехника және компьютерлік ғылымдар бойынша PhD дәрежесін алды. Сол университетте доцент (2003), (2008) және профессор (2012) қызметтерін атқарды. Оның зерттеу тәжірибесі оңтайландыру, машиналық оқыту, экономика және желілерді қамтиды. Оның соңғы зерттеулері көптеген әртүрлі адам-машина қатысушылары бар деректерге негізделген онлайн жүйелер үшін ынталандырулар мен алгоритмдерді жобалауға бағытталған. Ол деректерді иелену және нарықтар, әлеуметтік желілерде жалған ақпараттың таралуы, экономикалық және қаржылық жұқпалар және әлеуметтік оқыту мәселелерін зерттеді. 2017 жылы ол MIT электротехника және информатика кафедрасының (EECS) жаңа басшысы болып тағайындалды. Оның алдындағы Ананта Чандракасан былай дейді: «Профессор Оздаглар шабыттандыратын зерттеуші және оңтайландыру теориясы мен алгоритмдері, ойын теориясы және желілері салаларында нағыз көшбасшы ретінде пайда болды». Жеке өмірі Асуман Оздаглар экономист Дарон Асемоглуға тұрмысқа шыққан. Дереккөздер