Футболдан 2012 жылғы Еуропа біріншілігі

Футболдан Еуропа чемпионаты 2012 (ресми атауы — UEFA EURO 2012™ Poland-Ukraine; көбіне «Еуро-2012») — УЕФА-ның қамқорлығындағы әрбір төрт жыл сайын өткізілетін 14-ші еуропа чемпионаты. Турнирдегі ойындарды Украина мен Польша бірігіп қабылдады. Алғашқы матч Варшавада 8 маусым 2012 жылы ойнатылып, 1 шілде 2012 жылы Киевте финалдық ойынымен аяқталды. Екі елдің чемпионатта қожайын болуы еуропа ұлттық біріншілік тарихындағы бұл үшінші турнир. Бұған дейін бірінші рет Бельгия мен Нидерланд елдерінде өткізілген 2000 жылғы футболдан Еуропа чемпионаты және Швейцария мен Австрияда өткізілген 2008 жылғы футболдан Еуропа чемпионаты болған еді. Жеребе салу салтанаты Киевтегі «Украина» өнер және мәдениет ұлттық сарайында 2 желтоқсан 2011 жылы өткізілген болатын. 16 команда қатысатын бұл чемпионат соңғы болмақшы, себебі Еуро 2016-дан бастап командалар саны 24-ке көбейеді. Қожайындарды таңдау Алғашқы іріктеу Басында он елден сегіз арыз түскен болатын, алайда үшеуі алғашқы аттестациядан өте алмағандықтан іріктеуден шығарылады. Нәтижесінде турнирді өткізуге бес арыз қалады. Олар: Хорватия/Венгрия (екі арыз), Грекия, Италия, Польша/Украина (екі арыз) және Түркия. 8 қараша 2005 жылы УЕФА комитеті үш жолды дауыс беру арқылы арыздар санын қысқартады: * (11 дауыс) * / (9 дауыс) * / (7 дауыс) * (2 дауыс) * (6 дауыс) 31 мамыр 2006 жылы кандидат елдер алдағы Еуропа біріншілігіндегі барлық егжей-текжейлі тетіктерін жариялаған арнайы арыз кітап құруын аяқтайды. 18 сәуір 2007 жылы Кардиффтегі УЕФА сессиясында финалдық дауыс беру қорытындысын жариялайды. Финалдық раунд Финалдық раундта бірінші турдың өзінде 12 дауыстың 8 жинаған Украина мен Польшаның арыздары жеңіске жетеді. Қалған төрт дауысты комиссия мүшесі италияндықтарға береді. Дауыс беруге 12 адам қатысады: Мишель Платини (Франция), Герхард Майер-Форфельдер (Германия), Сенеш Эрзик (Түркия), Пер-Равно Омдаль (Норвегия), Анхель Мария Вильяр Лёна (Испания), Джеффри Томпсон (Англия), Мэттью Спренгерс (Нидерланд), Мариос Лефкаритис (Кипр), Джозеф Мифсуд (Мальта), Жилберту Мадаил (Португалия), Мирча Санду (Румыния) және Вячеслав Колосков (Ресей). Батыс Еуропаның қолдауымен таңдалған УЕФА президенті Мишель Платинидің өзі Украина мен Польшаның арыз беруіне қарсы болмаған-ды. Сайлауға дейін ол Шығыс Еуропадағы футболды дамыту керектігін тұспалдаған болатын. Қатысушылар Чемпионаттың финалдық кезеңінде 16 құрама қатысады. 1996 жылдан бері келе УЕФА-ға мүше қатысушылардың өсуі жоғары болмасада (48-ден 53-ке дейін, 1996—2006 жылдар аралығы), кейбір еуропалық футбол қауымдастықтары финалистердің санын 24-ке арттыру керектігін айтқан болатын. 2007 жылы 12 сәуірде УЕФА Атқарушы Комитеті ресми түрде Еуро-2012 чемпионатында командалардың өсуі болмайтынын хабарлады. Алайда кейінірек, 2008 жылдың қаңтарында Францияда өтетін Еуро-2016 чемпионатынан бастап финалдық кезеңде 24 команда қатысады деп шешілді. Іріктеу турнирі Іріктеу турнирдің жеребе тастауы 7 ақпан 2010 жылы Варшавада өткізілді. Жеребе үшін 51 құраманы 6 себетке бөлді. Алғашқы бес себетте 9 құрама, соңғысына 6 құрама болды. Командаларды топқа бөлу үшін бірінші рет құрамалардың рейтингісімен іріктеді. Командалардың рейтингісін ӘЧ - 2006 және Еуро 2008-дегі іріктеу мен финалдық ойындарындағы, сонымен қатар ӘЧ - 2010 іріктеу турнирінің нәтижесіне қарай рейтингті құрды. Бұған дейін тек квалификацияланған кезеңдердегі нәтижесін ғана есептейтін. Жеребе тастау нәтижесінде құрама командалар 9 топқа бөлінді. Алты топ 6 командадан және үш топ 5 командадан құралды. Топтардағы тоғыз жеңімпаз бен екінші орынды иеленеген ең мықты команда тікелей Еуро-2012 жолдама алды, қалған өз тобында екінші орын алған 8 құрама құрлықтық біріншілікте төрт жолдамаға матч ойнатты. Нәтижесінде 14 финалист шықты, олар турнирдің ұйымдастырушысы Украина және Польшамен бірге Еуро-2012 финалдық сатысына қатысатын болды. Қатысушы командалардың бас бапкерлері мен капитандары Финалдық турнир Командалардың құрамы Тәртіп бойынша турнирдегі алғашқы матчқа он күн қалғанда чемпионатқа қатысушы командалар өз құрамын жариялады. Тек 23 футболшынының (үш қақпашыны есептегенде) арызын ғана тізімге қосуға болды. Қатты жарақаттанған ойыншылар чемпионаттағы алғашқы ойынға 24 сағат уақыт қалғанға дейін орын алмастыра алатын. Төрешілер УЕФА бекіткен Еуропа чемпионаты матчтарында қызмет жасайтын басты төрешілердің тізімі 20 желтоқсан 2011 жылы белгілі болды: Қақпа сызық бойын бақылау үшін тағы төрт арбитр қосымша төреші ретінде бекітіледі. Бұл үрдіс ФИФА халықаралық кеңесінің және УЕФА Чемпиондар Лигасы мен УЕФА Еуропа Лигасы ойындарында тәжірибе ретінде жүргізілген болатын. Еуро 2012 матчты бес төреші бақылайтын алғашқы чемпионат болды. : Павел Краловец (Чехия) : Том Харальд Хаген (Норвегия) : Марцин Борски (Польша) : Виктор Швецов (Украина) Командалардың киімдері Топтық раундтағы командалардың орнын анықтау Топтық раундтағы командалардың орнын жинаған ұпайына қарай анықтады, яғни ұпайы жоғары болса, жоғарыдан орын алады. Егер де құрамалардың ұпайлары тең түскен жағдайда келесі критерий орындалды: : a) үміткерлер арасындағы жеке кездесуде жинаған үлкен ұпайлары; : b) үміткерлер арасындағы жеке кездесудегі доптар арасындағы үлкен айырмашылық; : c) үміткерлер арасындағы жеке кездесудегі голдар саны; : d) осы «а» дан «с»-ге дейін критерий бойынша екі команданың көрсеткіші тең болса, қорытынды турнирді анықтау үшін «а» дан «с»-ге дейін критерийді тек осы командалар үшін қолданылады. Егер бұл тәртіптен түпкілікті шешім қабылдамаса, онда «е» ден «i»-ге дейінгі критерий қолданылады: : e) топтық кезеңдегі барлық матчтағы доптардың арасындағы айырмашылық; : f) топтық кезеңдегі барлық матчтағы голдар саны; : g) УЕФА ұлттық құрама командалардың коэффициенттер рейтингісінің позициясы бойынша; : h) финалдық турнирдегі командалардың тәртібі; : i) жеребе тастау. «i» критерийі келесі жағдайда қолданылмайды: егер «а» дан «f»-ге дейінгі критерий бойынша тең түскен командалар, топтық кезеңнің соңғы турында бір-бірімен ойын ойнайды, егер есеп теңде-тең болғанда пенальти жүргізіледі. Ұтқан команда топтық кестеде жоғарғы орын алады. Нәтижелер Топтық кезең А тобы ---- ---- ---- ---- ---- ---- B тобы ---- ---- ---- ---- ---- ---- C тобы ---- ---- ---- ---- ---- ---- D тобы ---- ---- ---- ---- ---- ---- Плей-офф Ширек финал ---- ---- ---- Жартылай финал ---- Финал Чемпион Статистика Марапаттар 2 шілдеде 2012 жылы УЕФА-ның техникалық тобы чемпионаттың нәтижесі бойынша 23 үздік ойыншылардан тұратын турнирдің символикалық құрамасын анықтады. Жинап келгенде Испания құрамасының он ойыншысы кірді. Сонымен қатар УЕФА-ның техникалық саралау тобы жанкүйерлердің пікіріне назар аудара отырып, турнирдің ең үздік ойыншысын жариялады. Ол Испания құрамасының жартылай қорғаушысы Андрес Иньеста. Испанияның тағы бір өкілі Фернандо Торрес ең үздік бомбардир атанды. ;Символикалық құрама ;Турнирдің үздік ойыншысы * Андрес Иньеста Бомбардирлер Дисквалификация Стадиондар Еуро-2012-нің матчтары Украинаның Киев, Донецк, Харьков, Львов қалаларында және Польшаның Варшава, Гданьск, Познань және Вроцлав қалаларында өткізілді. Турнирдің ашылу рәсімі Варшавада, ал финалдық матч Киевте өткізілді. Билеттер Билеттерді сатып алу үшін жеке куәлік, құжаттар керек болды. Билетте сатып алушының құжат номері, аты-жөні көрсетіліп тұрды. Билеттерді сату, қолдану және табыс ету құқығына УЕФА-ның тағайындалған тұлғалары ғана ие болды. 1,4 млн дана шығарылған билеттердің құны 30-дан 600 еуроға дейін құрады. Билеттердің бес түрі болды. УЕФА хабарлағандай 1 ақпан 2011 жылы сатуға шыққан билеттерді (75 %) тек қана УЕФА-ның сайтында ғана сатып алуға болатын. Сату уақытысы 2012 жылдың наурыздың аяғына дейін болды. Матчтар өткізілетін қалалардың тұрғындарына бір матч үшін 2000 билет сатуға берілді. Ең алғашқы билетке тапсырыс берген адам 1 ақпан 2011 жылы Оңтүстік Корея азаматы болды. Демеушілер Чемпионатта 11 әлемдік демеушілері болды: * Adidas * Canon * Castrol * Coca-Cola * Continental * Orange and Telekomunikacja Polska * Hyundai-Kia * Carlsberg * McDonalds * SHARP Ұйымдастырушы елдердің демеушілері Украина * Укртелеком * Эпицентр * Ukrsotsbank PJSC Польша * E. Wedel * Bank Pekao * Mastercard Символдары мен рәміздері Турнирдің логотипі 2009 жылы 14 желтоқсанда УЕФА президенті Мишель Платини мен ұйымдастырушы елдердің футбол одағының басшылары жұрт назарына ЕУРО-2012 ресми логотипін көрсетеді. Эмблеманың негізі жапырақты гүл болды. Әр жапырақ ұйымдастырушы елдердің символын көрсетті. Композицияның ортасындағы футбол добы турнирге деген құштарлық пен сезімді бейнелеп тұрды. Гүлдің сабағы құрлықтық біріншіліктің құрылымдық қырын көрсетті, УЕФА және еуропа футболы. Композиция негізінде табиғат тақырыбына жақындау келеді. Турнирдің ресми логотипінде жасыл жапырақ, сары күн, көгілдір су мен аспан, күлгін бүлдірген жақсы үйлесім тапқан. Бойтұмарлар УЕФА бойтұмарлардың үш түрлі нұсқасын көрсетті: * Славек пен Славко * Симко мен Стримко * Клемек пен Ладко 39 233 жанкүйердің дауыс беру нәтижесінде турнирдің ресми бойтұмарлары Славек мен Славко атанады. Олар 56 % дауыс жинап басқа нұсқалардан үлкен айырмашылықпен жеңеді. УЕФА-ның ресми сайтында, Польша мен Украинаның McDonalds мейрамханаларында, сонымен қатар бойтұмарлардың сапар жасаған чемпионат матчы өткізілетін сегіз қаласында дауыс беруге болды. Әр кейіпкердің киімінің түсі байрақтарына сәйкес келді — қызыл-ақ (Польша), сары-көк (Украина) және шаштары да ұлттық бояумен боялды. Бойтұмарлардың өз жеке номері болды: поляк бойтұмары — 20, украин бойтұмары — 12. Екеуін қоссақ 2012 жыл. Ресми доп Турнирдің ресми добы Adidas компаниясының «Tango 12» өнімі болып табылды. Доп осы қатардағы алтыншы модель болды. Алғашқы «Tango» Аргентинадағы 1978 жылғы Әлем чемпионатында пайда болған еді. Алдыңғы нұсқалары Еуропаның үш чемпионатында қолданылған болатын. Ресми доптың таныстыру рәсімі Киевтің Олимпийский стадионында үлкейтілкен көшірмесі көпшілік назарына көрсетілді. Ресми әнұран Неміс әншісі Осеана орындауындағы «Endless Summer» чемпионаттың ресми әні атанды. Турнирдің ұраны Чемпионат «Тарихты бірге жасайық» деген ұранымен өтті (, , ). Орталық және Шығыс Еуропа аумағында орналасқан Украина мен Польшада өткізілген турнир, Ескі Әлемнің чемпионат тарихында бірінші рет болып отыр. Англия — Украина матчындағы есептелмеген гол 19 маусымда Англия — Украина матчындағы төрешіге қатты сын айтты. Себебі Еуро-2012 соңғы шешуші раундтағы матчтың 62 минутында Украина құрамасының шабуылшысы Марко Девич соққан голды санамауы болды, бірақ бейне жазбада гол болғанын көрсетті. Украин ұлттық құрамасының бас жаттықтырушысы Олег Блохин доп қақпа сызығынан 50 см ішке кірді деген мәлімдемесіне УЕФА-ның төрешілер комитетінің төрағасы Пьерлуиджи Коллина жоққа шығарды. Бұл Виктор Кашшаидың осы чемпионатта соңғы төрешілік етуі еді. Ол алдағы төрешілер командасына қосылмады. Нәтижесінде 0:1 есебімен Англия құрама командасының пайдасына тиеді. Украина ширек финалға шыға алмай турнирден кетеді. Көлік қатынасы Әуе көлігі Автомобиль көлігі Темір жол көлігі Чемпионатқа байланысты екі елдің қалаларының станциялары кеңейтіліп, жаңартылды. Темір жолдарға электр желісін жүргізді. Мысалы Украина темір жолында жаңа жүрдек поездары пайда болды: «Киев—Харьков», «Киев—Днепропетровск», «Киев—Львов», «Донецк—Харьков». Су көлігі Теңіз айлағы Польшаның Гданьск қаласында болды, өзен айлақтары Украинаның көптеген қалаларында да болды, соның ішінде Киевте де. Қала көлігі Турнир матчтарын қабылдайтын барлық қалаларда автобус, трамвай, троллейбус, такси сияқты қоғамдық көлік қатынас жүйесі жақсы дамыған болды. Үш қалада метрополитен болды: Киев, Варшава және Харьков. Украинаның барлық қалаларында және Польшаның Гдыня қаласында троллейбус байланысы болды. Варшава, Киев, Познань, Гданьскте жүрдек трамвай болды. Ал Киев пен Гданьскте су трамвайы да болды. Қонақ үйлер Қонақ үйлердің барлық түрлері еуропа стандартына сәйкес келді. Чемпионат алдында Украинаның қонақ үйлерінің бағасы бірнеше есе көтеріліп кетеді. Осыған байланысты УЕФА президенті Мишель Платини және Украина президенті Виктор Янукович елдегі қонақ үйлердің бағасын төмендету үшін шаралар қолданады. Украинадағы сауықтыру және қонақ үй кешендерінің сапасы жиі нашар болатын. Сондықтан Еуропа чемпионатын қабылдаушы қалаларда жаңадан қонақ үйлер соғып, ескілерін жөндеп, қайта жаңарту жұмыстары жүргізілді. Сонымен қатар қонақ үйлердің аздығы екені айтылды. Көптеген қонақ үйлер кеңес заманына қалып қалған және жөндеу жұмыстарын көрмеген. Нумизматика Еуро 2012 байланысты Украина Ұлттық банкі ескерткіш тиындар шығарды: * «Футболдан Еуропа чемпионаты 2012 финалдық турнирі» атты қолданыстағы тиын, номинал 1 гривна. * Еуро-2012 алтын тиыны, номиналы 500 гривна. (салмағы 500 г) * Бес күміс тиын. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://ua.uefa.com/ УЕФА-ның ресми сайты] * [http://ru.uefa.com УЕФА-ның орыс тіліндегі сайты] * [http://ua.uefa.com/uefaeuro2012/index.html Еуро-2012 УЕФА сайтында (Еуро-2012 ресми сайты)]