kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Жаныбай Ипбаев

Ипбаев Жаныбай - көмір комбайнының машинисі. Социалистік Еңбек Ері (1981), КСРО-ның құрметті шахтері (1974). 1936 жылы Солтүстік Қазақстан облысы, Айыртау ауданы, Дәуқара ауылында туған. Еңбек жолы мен жетістігі * 1953-1961 жылдары - №23 шахтада (қазіргі «Қарағанды көмір өндірістік бірлестігінің Т. Күзембаев атындағы шахтасы) машинистің көмекшісі, көмір комбайнының машинисі. * 1961-1981 жылдары тазарту забойындағы кен жұмысшыларының бригадирі. 1979-1981 жылы оның бригадасы бір лавадан 1 млн т көмір өңдіріп, 10-бесжылдықтың тапсырмасын мерзімінен бұрын орындады. * 11- сайлаудаҚазКСР Жоғарғы Кеңесінің депутаты болды * 1985 жылдан ҚазКСР Жоғарғы Кеңесі Президиумының мүшесі. * Қазақстан Компартиясы 16-съезінің, КСРО кәсіподақтары 17-съезінін делегаты. Наградалары * Октябрь реюлюциясы ордені * 2 мәрте Ленин ордені * Социалистік Еңбек Ері (1981) * «Шахтер данқы» белгісінің толық иегері Дереккөздер
Юрий Александрович Якушев

Юрий Александрович Якушев 1962 жылы 27 қазанда Қарағанды облысы Сарань қаласында туған.Орыс. Әкесі - Якушев Александр Иванович, марқұм, шахтер болып жұмыс істеген. Анасы - Якушева Валентина Тимофе- евна, марқұм, жұмысшы болып істеген.Алматы театр-көркемөнер институтының театр факультетін (1988) театр мен киноның актері мамандығы бойынша;Халықаралық бизнес академиясының магистратурасын (2007) бітірген. 1988 жылдан - М.Ю. Лермонтов атындағы мемлекеттік академиялық орыс драма театрының актері. 1993-1999 жылдары - коммерциялық фирмалардың бірін басқарған. 1999 жылдан бері - М.Ю. Лермонтов атындағы мемлекеттік академиялық орыс драма театрының директоры. Діни көзқарасы - православиелік. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә.Назарбаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Дамыған экономикасы мен ең бай мәдениеті бар демократиялық мемлекетке сенемін». Хоббиі - аңшылық. Сүйіп оқитын әдебиеті - ғылыми фантастика. Үйленген. Жүбайы - Лебсак Ирина Маратқызы (1963 жылы туған),М.Ю.Лермонтов атындағы мөмлекеттік академиялық орыс драма театрының актрисасы. Қызы - Евгения (2000 жылы туған). Дереккөздер
Игілік Өтепұлы

Игілік Өтепұлы (1769-1859/62), би. Руы - Арғын тайпасы Қуандық ішіндегі Мұрат. Ғ. Мүсіреповтің «Оянған өлке» романьшың кейіпкері. Иплік өте бай, қайырымды және халқына жақын болған. Патша әкімшілігінін ықыласына әлденеше рет ие болған ол 1833 жылы алтын жалажан күміс мөрді сыйға алған. 1834 жылғы 18 сөуірде Анна лентасына тағылған алтын медальмен және құрметті шекпенмен марапатталады. Бидің қыстауары Қызылтауда, Алабаста, жаз жайлаулары Құндызды, Нұра, Есен, Манака және Айғыржал өлендерінің бойында болған. 1856 жылы 14 наурызда аумағы 10 шаршы км Қаратөбе (Қарағанды басы) қорымын Иплік пен оның балаларынан Н. Ушаковтың компаниясы 255 сом күміс ақшаға сатып алады (к. Қарағанды көмір кенін сату туралы акт). Сораң маңындағы дөңгелек күмбезді зираты «Бай тамы» деп аталады. Дереккөздер
ПӘК (көлік)

ПӘК - құрылыстан алынған қуатының, оған келтірілген қуаттыққа қатынасы. Беріліс ПӘК-і - беріліс қуатынан алынған жетектегі түйіннің қуатының жетекші түйінннің қуатына қатынасы. Жылу қозғауышының ПӘК-і - қозғауыш білігіндегі қуатының отынның жану кезеңіндегі алынатын қуатқа қатысы. Дереккөздер
Бауыржан Қабдырахманұлы Төребаев

Бауыржан Қабдырахманұлы Төребаев (5 наурыз, 1971 жыл, Гурьев қаласында туған) - Жоғары дәрежелі жаттықтырушы, Ұлттық дәрежедегі төреші, Таэквондо бойынша қара белбеудің, 3 данның иегері. Таэквондодан ҚР Еңбек сіңірген жаттықтырушысы (2004). Өмірбаяны * Ресей мемлекеттік дене тәрбиесі, спорт және туризм университетінің дене тәрбиесі және спорт факультетін спорт жаттықтырушысы мамандығы бойынша (Мәскеу, [2003); * Атырау инженерлік-гуманитарлық институтының экономика факультетін бітірген (2006). * 1991 жылдан таэквондомен айналысқан. * 1992 жылдан - «ҚР Таэквондо федерациясы≫ РҚБ Атырау филиалының таэквондо жаттықтырушысы. * 2000 жылдан бері - Атырау қаласының №1 ОРМБЖМ жаттықтырушы-дәріскері. * 2004 жылдан бері - Атырау қалалық Олимпиада резервін Дайындау орталығының аға жаттықтырушысы. Қоғамдық қызметі * «ҚР Таэквондо федерациясы≫ РҚБ Атырау филиалының бас хатшысы. Шәкірттері Бірқатар ҚР спорт шеберін, ҚР Чемпионаттары мен Кубоктарының, Спартакиадаларының, халықаралық турнирлердің чемпиондары мен жеңімпаздарын дайындаған, атап айтқанда: * 2003 жылғы Германияда өткен Әлем чемпионатының қола жүлдегері Лия Асылбекқызы Нұркина * 2008 жылғы Пекинде өткен XXIX Олимпиада ойындарының қола жүлдегері Арман Шылманов. Жетістіктері * Жоғары дәрежелі жаттықтырушы. * Ұлттық дәрежедегі төреші. * Таэквондо бойынша қара белдіктің, 3 данның иегері. * Таэквондодан ҚР Еңбек сіңірген жаттықтырушысы (2004). * ҚР Туризм және спорт министрлігінің грамоталарымен және дипломдары * ҚР Білім беру министрлігінің грамоталарымен және дипломдары * Облыстық дене шынықтыру және спорт басқармасының грамоталарымен және дипломдары * Олимпиадалық резервті дайындау орталығының грамоталарымен және дипломдары * ОРМБЖСМ грамоталарымен және дипломдары * Аймақтық дене шынықтыру мен спортты дамыту орталығының грамоталарымен және дипломдары * «ҚР Таэквондо федерациясы≫ РҚБ грамоталарымен және дипломдары. Отбасы * Әкесі - Төребаев Қабдырахман Атантайүлы, марқұм, ҚР Ұлттық банкінің Атырау филиалы тексеру бөлімінің бастығы болған. Анасы - Қуанышева Рысбек, зейнеткер, сауда саласында жұмыс істеген. * Үйленген. Жұбайы - Мақымова Айгүл Өтепбергенқызы, үй шаруасымен айналысады. * Ұлдары - Қабдырахманов Нұрсүлтан (1998 ж. т.), Қабдырахманов Бексұлтан (1999 ж. т.). Дереккөздер
Ермек Алпысбайұлы Көкетов

Ермек Алпысбайұлы Көкетов (8.06.1982 жыл, Қызылорда облысы, Жаңақорған ауданы) - грек-рим күресінен балуан. Грек-рим күресінен халықаралық кластағы спорт шебері. Қазақ. Білімі * Қорқыт Ата атындағы Қызылорда мемлекеттік университетінің дене тәрбиесі және спорт факультетін бітірген (2003), дене тәрбиесінің мұғалімі, спорт түрлерінен жаттықтырушы-оқытушы. Еңбек жолы * 2010 жылдан бері - ҚР Күрес федерациясы статистика бөлімінің бастығы. Жетістіктері * Грек-рим күресінен ҚР чемпионы (2003-2006); *жасөспірімдер арасындағы Азия чемпионатының күміс жүлдегері (2002); * Азия кубогының иегері (2003); * Орталық Азия ойындарының чемпионы (2003); * студенттер арасындағы Әлем чемпионатының күміс жүлдегері (2004); * ересектер арасындағы Әлем чемпионатының (2005) * ересектер арасындағы Азия чемпионатының қола жүлдегері (2008). Қоғамдық қызметі * Нұр Отан ХДП мүшесі. Отбасы * Әкесі - Көкетов Алпысбай, «Тұран газ» ЖШС бас есепшісі. Анасы - Көкетова Айымкүл. Дереккөздер
Анар Айтбайқызы Мұздаханова

Анар Айтбайқызы Мұздаханова (1964 жылы 25 мамырда Қостанай облысы Амангелді ауданының Қарасу ауылында туған) - музыкант. Өмірбаяны *П.И. Чайковский атындағы Алматы музыкалық училищесінің музыка факультетін (1986) домбыра классы, концерт орындаушысы мамандығы бойынша; Арқалық педагогикалық институтын (1998) оқытушы, ансамбльдің жетекшісі мамандығы бойынша бітірген. *1986 жылдан - Арқалық пионерлер үйі ұлттық аспаптар ансамблінің жетекшісі. *1991 жылдан - Ақмола облыстық филармониясының солисі. *1998 жылдан бері - Мемлекеттік филармонияның жанындағы қазақ халық аспаптары оркестрінің әртісі (Астана қ.). Концерттері мен еңбектері Белсенді концерттік жұмыстар жүргізеді. Астана қаласында екі мәрте жеке концерт өткізген, Қазақстанның қалаларында гастрольдік сапарларда болған, Ресейде (Мәскеу қ.), ҚХР (Пекин қ.), Мажарстан (Будапешт қ.), Түркияда (Анкара қ.), Оңтүстік Кореяда (Сеул қ.), Ұлыбританияда (Лондон қ.) фольклор өнерін көрсеткен. «Бабалар үні» (2002) кітабының тең авторы. Марапаттары * Республикалық аспапшылар конкурсы 1-ші сыйлығының лауреаты (Ақтау қ., 1991) * «Дарын» Мемлекеттік жастар сыйлығының лауреаты (1994). * ҚР Президентінің Құрмет грамотасымен марапатталған (2010). Жеке өмірі *Ұлты - Қазақ. Қазақ және орыс тілдерін біледі. * «Нұр Отан» ХДП мүшесі (2006 жылдан). *Әкесі - Мұздаханов Айтбай Мұздаханұлы (1941 ж. т.), зейнеткер, электринженері болған, композитор, Қазақстанның Еңбек сіңірген мәдениет қызметкері. Анасы - Мұздаханова Ханзада (1942 ж. т.), зейнеткер, гинеколог болған. *Тұрмыс құрған. Жұбайы - Ақмұрзинов Сүйіндік Омарұлы (1959 ж. т.). Ұлы - Саят (1983 ж. т.); қызы - Әйгерім (1988 ж. т.). Дереккөздер
Марат Хасенұлы Мұсабаев

Мұсабаев Марат Хасенұлы 1941 жылы 30 шілдеде Қарағанды қаласында туған. Қазақ. Әкесі - Мұсабаев Хасен Байкелеұлы, теміржолшы. Анасы - Мұсабаева Магрой Әбдірахманқызы, батыр-ана. П.И. Чайковский атындағы Алматы музыкалық училищесінің вокал факультетін бітірген (1964), хор және ансамбль солисі. Қазақ және орыс тілдерін біледі. 1960 жылдан бері - Жамбыл атындағы филармонияның Мемлекеттік хор капелласының солисі. 1998 жылдан бері - Абай атындағы Мемлекеттік академиялық опера және балет театрының солисі. «Еңбекардагері» медалімен марапатталған (1987). ҚазКСР Еңбек сіңірген әртісі (1987). Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Өркендеу, бейбітшілік және келісім». Сүйіп оқитын әдебиеті - музыка әдебиеті. Үйленген. Жүбайы - Мұсабаева Амантай Малғаджарқызы. Ұлдары - Мұсабаев Алтай, Мұсабаев Талғат. Дереккөздер
Мерейғалы Қойшыбекұлы Көшкінов

Мерейғалы Қойшыбекұлы Көшкінов (1956 жылы 14 тамызда Семей облысы, Ақсуат ауданы, Ақсуат ауылында туған) - самбошы. Әкесі - Көшкінов Қойшыбек (1921 жылы туған), ұжымшар төрағасы, ферма меңгерушісі болған. Анасы - Тоқтарова Макфаруз (1925 жылы туған), совхоздың бас есепшісі болып жұмыс істеген. Қазақ мемлекеттік дене шынықтыру институтының дене тәрбиесі және спорт факультетін бітірген (1982), самбо күресінен жаттықтырушы. * 1973 жылдан - Алматы мал дәрігерлік институты спорт-клубында самбо күресінен жаттықтырушы. * 1974 жылдан- Кеңес Армиясы қатарында қызмет еткен (Германиядағы кеңес әскерлері тобы). * 1976 жылдан - Алматы мал дәрігерлік институтының спортклубында самбо күресінен жаттықтырушы. * 1978 жылдан - Қазақ мемлекеттік дене шынықтыру институтының студенті. * 1982 жылдан - Жамбыл облысы Фурманов ауданы Фурмановка селосындағы БЖСМ жаттықтырушысы. * 1984 жылдан - Семей облкеңесінің «Қайрат» ерікті спорт қоғамының самбо күресінен жаттықтырушы. * 2002 жылдан бері - «Семей қаласы бойынша №1 Шығыс Қазақстан облыстық балалар мөн жасөспірімдер спорт мектебі» MM директоры. Жаттықтырушы болып жұмыс істей жүріп, халықаралық санаттағы 5 спорт шеберін, 27 спорт шеберін, 39 ҚР чемпионын, 7 Азия чемпионын, 2 әлем чемпионын, 7 әлем жүлдегерін тәрбиелеген. Самбо күресінен КСРО спорт шебері (1980). «ҚР Білім беру ісінің үздігі» белгісімен (1995), ҚР Туризм және спорт министрінің алғыс хатымен марапатталған (2006). ҚР Еңбек сіңірген жаттықтырушысы (1996). Үйленген. Жұбайы - Рыспекова Райхан Ниязбайқызы. ұлдары - Болат (1982 жылы туған), Абылай-Нұрым (1992 жылы туған), Қыпшақ (1994 жылы туған); қызы - Динара (1986 жылы туған). Дереккөздер
Қозғалыс материяның ажырамас қасиеті

Жалпы алғанда, қозғалыс табиғаттағы кез келген өзгерісті білдіреді. Біз кинематикада осындай өзгерістердің ең қарапайым әрі кең тараған түрі — денелердің орын ауыстыруына байланысты туындайтын механикалық қозғалысты қарастырамыз. Расында да айналамызға көз жүгіртсек, бізді қоршаған ортадағының бәрі де үздіксіз козғалыста болатынын байқаймыз. Қала мен ауыл көшелеріндегі адамдар, дала мен орман-таулардағы жан-жануарлар, теңіздер мен көлдердегі балықтар — осылардың бәрі де козғалыста болады. Сондай-ақ өсімдік бойындағы органикалық заттар, адамның қан тамырларындағы қан үнемі козғалыста болады. Заттарды құрайтын молекулалар мен атомдар да үздіксіз қозғалыста болатыны өздеріңе мәлім. Алайда бізді қоршаған ортада қозғалмайтын денелерді де көреміз. Мысалы, бөлмедегі үстел, оның үстінде жатқан кітап, аялдамаға келіп тоқтаған автобус, құрылыстағы кран, әуежайдағы ұшақтар жерге қатысты қозғалмай тұрады. Дегенмен бұл мысалдар "дүниедегі барлық нәрселер қозғалыста болады деген пікірді жоққа шығара алмайды. Өйткені жер бетіне қатысты қозғалмай тұрған дене Жермен қоса оның осін айналады әрі онымен бірге Күнді де айнала қозғалады. Бұдан шығатын қорытынды: дене кейбір денеге қатысты тыныштықта болғанымен, басқа бір денеге қатысты қозғалыста болады, сондықтан денелердің тыныштығы да салыстырмалы болып табылады. Демек, табиғатта абсолют қозғалмайтын дененің болуы мүмкін емес, болмайды да. Бізді қоршаған ортадағы үйлер, машиналар, жан-жануарлар, өсімдіктер, су, ауа, дыбыс, жарық, атомдар мен молекулалар, радиотолқындар, т.б. ғылым тілінде материя деп аталады. Материяның негізгі касиеттерінің бірі — қозғалыс. Материясыз козғалыс, қозғалыссыз материя болмайды. Қозғалыс — материялық дүниенің айғағы. Табиғат немесе әлем — қозғалыстағы материя болып табылады. Материяның қасиеттерін, оның өзгерістерін зерттеу барысында көптеген физикалық шамалар енгізіледі. Бұл шамалардың арасындағы ең маңызды байланыстар ашылады да, олар математикалық қатынастар арқылы өрнектеледі. Сөйтіп, материя қасиеттерін сипаттайтын заңдар тағайындалады. Дереккөздер
Вексель бағамы

Вексель бағамы шетел векселінің жергілікті валютаға шаққандағы бағасы. Шетелдiк векселдерге қарағанда бiр елдiң ағымдағы мiндеттемелерi басқа iске асқан таралған форманы болады. Мұндай векселдер бiр валютада белгiленiп, валютаның басқаларын ақшада сатылып алынатындығы, онда құңсызданған валютасы бар елдер үшiн Вексель бағамы бұл валютаның нақты курсын сенiмдi қамтып көрсетедi. Номиналды Вексель бағамы al pari-нiң курсiмен тура пропорционал екi елдердiң валюталарының өзара қатынасына шетелдiк векселдiң сатылатын бағасының жанында курс деп атайды. Дереккөздер
Табақкеңтатыр

Табақкеңтатыр – Балқаш көлінің солтүстігіндегі қырат. Тоқырау мен Ащыөзек өзендері аралығында. Географиялық орны Қарағанды облысы Ақтоғай ауданы аумағында. Ауданы 10800 км 2 . Абсолюттік биіктігі солтүстіктен оңтүстікке қарай аласарады (800-400 м). Жер бедері Рельефі жатық, ұсақ шокылы төбешікті келеді. Өсімдігі Сортаңды, кұнарсыз сұр топырақта баялыш, теріскен, бұйырғын, қара жусан, көкпек, сайларында шалғын шөп өседі. Дереккөздер
Ержан Болатұлы Дәуітов

Ержан Болатұлы Дәуітов (22.01.1973 жыл, Шымкент облысы, Кентау қаласы) - хормейстер, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері (2005). Қазақ. Еңбек жолы Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясының вокалдық-хор факультетін бітірген (1998), хормейстер, оқытушы. 1998 жылдан - Қазақ ұлттық музыка академиясының «Хор дирижері» кафедрасының оқытушысы. 2000 жылдан бері - Күләш Байсейітова атындағы ұлттық опера және балет театрының бас хормейстері. Марапаттары ҚР Еңбек сіңірген қайраткері (2005). Отбасы Әкесі - Дәуітов Болат Молдиярұлы, шахтер. Анасы - Дәуітова Күмісай Аппасқызы, дәрігер. Дереккөздер
Виктор Валентинович Аввакумов

Виктор Валентинович Аввакумов. 1956 жылы 21 қыркүйекте Шығыс Қазақстан облысы Глубокое ауданы Белоусовка кентінде туған. Орыс. Әкесі - Аввакумов Валентин Васильевич (1927 жылы туған), зейнеткер, геолог болып жұмыс істеген. Анасы - Аввакумова Любовь Ивановна (1936-1999), геолог. Алтай мемлекеттік мәдениет институтының мәдени-ағарту жұмыстарының әдістемесі және оны уйымдастыру, көпшіліктік ойын-сауық және қойылымдар режиссурасы факультетін бітірген (1992), мәдени-ағарту жұмыстарын ұйымдастырушы-әдіскер, көпшілік ойын-сауық қойылымдарының режиссері. Орыс және неміс тілдерін біледі. «Нұр Отан» ХДП мүшесі (2004 жылдан). 1975 жылдан - А. Александров атындағы Қызыл тулы ән және би ансамблінің әртісі. 1985 жылдан - Павлодар облыстық кәсіподақтары мәдени орталығының директоры. 1997жылдан бері- А.П. Чехов атындағы Павлодар облыстық орыс драмасы театрының директоры-көркемдік жетекшісі. А. Чеховтың «Шағала», А. Островскийдің «Банкрот», С. Беловтың «Бумеранг», т.б. спектакльдерін қойған. Қазақстан Театр қайраткерлері одағы басқармасының мүшесі (2003 жылдан). «Ерен еңбегі үшін» медалімен марапатталған (2000). Қазақстанның Еңбек сіңірген қайраткері (2005). Әскери атағы - старшина. Үйленген. Жұбайы - Аввакумова Екатерина Васильевна (1960 жылы туған), үй шаруасымен айналысады. Ұлдары - Аввакумов Валентин (1984 жылы туған), Аввакумов Дмитрий (1987 жылы туған). Дереккөздер
Майра Арғынбекова

Арғынбекова Майра 1961 жылы 2 мамырда Шығыс Қазақстан облысы Тарбағатай ауданының Шорға ауылында туған. Қазақ. Әкесі- Кизатов Қалам (1917-1976), жүргізуші болып жұмыс істеген. Анасы - Кәрімова Күлпаш (1928-1998), сатушы болып жұмыс істеген. Өскемен музыкалық училищесінің вокал бөлімшесі факультетін бітірген (1986), хор, академикалық хор, эстрадалық ансамбль әртісі. 1978 жылдан - Шығыс Қазақстан облысы Тарбағатай ауданының Ақжар театрында автоклуб меңгерушісі. 1982 жылдан - Өскемен музыкалық училищесінің студенті. 1987 жылдан - Шығыс Қазақстан облысы Самар ауданы Мариногорск ОМ ән пәнінің мұғалімі. 1989 жылдан - Мәдениет үйінің қызметкері (Мариногорск). 2002 жылдан бері - Жамбыл атындағы Шығыс Қазақстан облыстық драма төатрының актері. Мәдениет қайраткері (2009). Тұрмыс құрған. Жұбайы - Арғынбеков Серікбек Алдабергенұлы (1958 жылы туған), «Тоқтаров» ЖК басқарушы механигі. Ұлдары - Арғынбеков Талап Серікбекұлы (1986 жылы туған), Алдабергенов Дарын Серікбекұлы (1992 жылы туған); қызы - Арғынбекова Әйгерім Серікбекқызы (1987 жылы туған). Дереккөздер
Вексель валютасы

Вексель валютасы вексель түрінде ұсынылатын ақша бірлігі. Ішкі айналымдағы вексельдер осы ел валютасымен ұсынылады, халықаралық айналымда - қарыздар елдің валютасымен немесе несие беруші елдің валютасымен, немесе үшінші елдің валютасымен ұсынылады. Дереккөздер
Нұрәсила Бәрменбаева

Нұрәсила Бәрменбаева (1915 жылы туған), ақын. Атбасардағы төрт жылдық қазақ мектебін, онан соң комсомол-жастар мектебін бітірген. Жезқазған—Ұлытау өңіріне 1920 жылдардын орта шеніне қарай көшіп келген. 30-жылдардың басында тұтыну кооперация қызметкерлерін даярлайтын Алматыдағы бір жылдық курсты бітіріп, Қарсақбайға оралады. 1933 жылында Қарқаралыға, одан Алматыға ауысады. 1937 жылында күйеуі «халық жауы» болып ұсталған соң елге оралады. Ұлы Отан соғысы жылдарында Жезді өңірінің тұтынушылар одағында меңгеруші болып, халықты майдан үшін еңбекке жұмылдырды. Онын өлендері 1977 жылы республика ақындарының «Шұғыла» жинағында басылды. 1981-82 жылдарында «Ерке бота», «Ана жыры», 1990 жылы «Ана махаббаты» атты жинақтары жеке кітап болып шықты. Соңғы жылдары сазгерлік қырынан танытқан «Озім мен елім», «Сәкен» тәрізді әндері белгілі әншілер Ғалым Мұхамедин мен Мара Есмұхановалардың репертуарларынан берік орын алған. Дереккөздер
Шарипа Шынғұлқызы Таева

Шарипа Шынғұлқызы Таева (1913-1984) , халык шаруашылығын ұйымдастыру саласындағы жетекші қызметкер . Ұлыт аудың түлегі . БК( б ) ПОК-нің жанындағы үгітші - насихатшылардың жоғары мектебін бітірген (1939). 1939-1949 жылдарында Жамбыл обкомының идеология жөніндегі хатшысы, 1-хатшысы , Павлодар облыстық партия комитетінің хатшысы , Қазақстан К(б) ПОК- нің үгіт-насихат бөлімінің нұсқаушысы , ҚазКСР Орман министрінің орынбасары, 1949-1961 жылдарында Қызылорда облыстық партия комитетінің хатшысы , БК( б )ПОК жанындағы Жоғары партия мектебінің тындаушысы , Гурьев облыстық партия комитетінің әйелдер бөлімінің меңгерушісі , Мемлекетт к мекемелер қызметкерлері кәсіподағы республикалық комитетінің хатшысы. 1961-1971 ж. Мемлекеттік сауда және тұтыну кооперациясы қызметкерлері көсіподағы Республикалық комитетінің төрайымы . 2 мәрте «Құрмет Белгісі » өрденімен марапатталған . Дереккөздер
Мұстақым Сәленұлы Қабдірашев

Мұстақым Сәленұлы Қабдірашев - 1970 жылы 2 қазанда Гурьев қаласында туған. Қазақ. Әкесі - Қабдірашев Сәлен, зейнеткер, өрттен қорғау инспекторы болып жұмыс істеген, ІІБ майоры. Анасы - Әменова Рысты, зейнеткер, ЖКО бухгалтері болып жұмыс істеген. Атырау мұнай және газ институтының өнеркәсіптік-азаматтық құрылыс факультетін бітірген (1997), құрылысшы-инженер; X. Досмұхамедов атындағы Атырау мемлекеттік университетінің дене тәрбиесі және спорт факультетін бітірген (2004), спорт жаттықтырушысы. «Таэквондо - бұл өнер және спорт», «Кемелденуге бастар жол», «Жастар есірткіге қарсы» және т.б. мақалаларының авторы. Орысжәне ағылшын (сөздікпен) тілдерін біледі. «Нұр Отан» ХДП мүшесі (2007 жылдан). *1991-1995 жылдары - ҚЖБ-7 құрылысы бойынша шебер жөндеуші. *1996 жылдан - «Искорка» ДПК спорт нұсқаушысы, «АНПЗ» АҚ таэквондодан жаттықтырушысы. *1992 жылдан бері - Атырау облысы №1 ОІБЖСМ таэквондадан ҚР аға жаттықтырушысы. *2000 жылдан - таэквондодан Ұлттық құрама командасының аға жаттықтырушысы. «Қазақстан Таэквандо федерациясы» РБҰ Атырау филиалының мүшесі (1992-2005). ҚР ұлттық құрама командасының аға жаттықтырушысы. Спортшылар - Олимпиадалық ойындардың қола жүлдегері, Әлем чемпионаты Шылманов Арманды; Азия ойындарының қола жүлдегері Аманқұлов Әнуарбекті; Азияның 2 мәрте чемпионы, Әлем чемпионатының қола жүлдегері Нүркина Лияны және басқаларды тәрбиелеген. ҚР таэквандодан Еңбек сіңірген жаттықтырушысы (2001). «Ерен еңбегі үшін» медалімен (2008); ҚР Премьер-министрінің құрмет грамотасымен (2001); Олимпиада ойындарының қола жүлдегерін дайындаған үшін сыйлықпен (Пекин, 2008) марапатталған. Діни көзқарасы - дәстүрлі ісләм. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Қазақстан болашақта бейбітшілік пен келісімнің, халықтар достығы мен бүкіл әлем діндерінің және тұрақты дамушы елдің үлгісіне айналады». Хоббиі - спорт. Сүйіп оқитын әдебиеті - тарих, ұлттық дәстүрлері. Үйленген. Жұбайы - Жауырова Венера, ТЖ агенттігінің инспекторы. Қыздары - Сәленова Әзиза (1998 жылы туған), Сәленова Шахадат (2004 жылы туған); ұлы - Сәленов Исламбек (2002 жылы туған).
Мұсабек Қапанұлы Қапанов

Мұсабек Қапанұлы Қапанов - 1947 жылы 5 қазанда Шығыс Қазақстан облысы Ұлан ауданы Ново-Канайка ауылында туған. Қазақ. Қазақ мемлекеттік дене шынықтыру институтының спорт факультетін бітірген (1973), жаттықтырушы-оқытушы. Қазақ және орыс тілдерін біледі. *1969 жылдан - «Қайрат» ЕСҚ Орталық кеңесі спорт мектебінің еркін күрестен жаттықтырушы-оқытушы. *1990 жылдан бері - Алматы қаласы Республикалық спорт колледжінің еркін күрестен жаттықтырушы-оқытушы. ҚазКСР чемпионы (1968-1970) Нәдірбеков Мәлікті тәрбиелеген. Еркін күрестен КСРО спорт шебері. ҚазКСР Еңбек сіңірген жаттықтырушысы (1979). ҚР Құрметті спорт қайраткері (2007). Үйленген. Жұбайы - Серікова А.С., зейнеткер. Қыздары - Айнаш (1972 жылы туған), Айман (1975 жылы туған); ұлы - Алмас (1974 жылы туған). Дереккөздер
Ремиттеу

Ремиттеу - борышты шетел валютасымен өтеу әдісі. Мұндайда борышқор ұлттық валюта рыногында өз елінің валютасына шетел валютасын (траттаны, чекті, телеграф аударылымын) сатып алады да, оның несие жөніндегі берешегін өтеу есебіне несие берушіге жібереді. Қазіргі жағдайда ремиттеу халықаралық есеп айырысулардың дербес әдісі ретінде өзінің іс жүзіндегі маңызын жойған, тек валюта операциялары мен халықаралық жеке есеп айырысу формаларының құрамдас бөлігі болып табылады. Дереккөздер fr:Affinage des métaux ja:精錬 uk:Рафінування металів
Алма Бақытқызы Асқарбекова

{{Ambox }} Алма Бақытқызы Асқарбекова 1962 жылы 16 мамырда Павлодар облысы Қашыр ауылында туған. Қазақ. Әкесі - Темешбаев Бақыт Шарапедінұлы, марқұм, автобаза директоры болған. Анасы - Ақмарова Майра Мұстафақызы, зейнеткер, мұғалім болған. А. Селезнев атындағы Алматы хореография училищесін бітірген (1980); Т. Жүргенов атындағы Қазақ мемлекеттік театр және кино институтының хореография факультетін бітірген (1998), педагог-хореограф. Қазақ және орыс тілдерін біледі. 1980 жылдан - Абай атындағы Мемлекеттік опера және балет театрының балет әртісі. 1990 жылдан - Абай атындағы Мемлекеттік опера және балет театрының балет солисі. 2004 жылдан - Абай атындағы Мемлекеттік опера және балет театрының балет репетиторы. 2005 жылдан бері - Абай атындағы Мемлекеттік опера және балет театрында балет труппасының оқытушы-репетиторы. ҚР Мәдениет министрлігінің Құрмет белгісімен (2001) марапатталған. Қазақстан Республикасының Еңбек сіңірген өнер қайраткері (2003). Діни көзқарасы - атеист. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Өз елімді - Отанымды сүйемін, өз қалам - Алматыны сүйемін, оның жылдан жылға жақсарған үстіне жақсара беретініне сенемін». Хоббиі - кітап оқу және жинау, тоқыма. Сүйіп оқитын әдебиеті - орыс классикасы, Л.Н. Толстой. Тұрмыста. Жұбайы - Өтебалиев Абай Халелұлы (1950жылы туған), кәсіпкер. Қызы-Асқарбекова Майра Саматқызы (1989 жылы туған), Абай атындағы Мемлекеттік опера және балет театр балетінің әртісі. Дереккөздер
Раиса Қожабекқызы Мұсақожаева

Раиса Қожабекқызы Мұсақожаева 1954 жылы 1 қаңтарда Алматы қаласында туған. Қазақ. Қазақстан Республикасының Еңбек сіңірген қайраткері, профессор. Әкесі - Мұсақожаев Қожабек, марқұм, Күрті қой өсіретін кеңшар директорының орынбасары болып жұмыс істеген. Анасы - Дүтбаева Рахиля, марқұм, үй шаруасымен айналысқан. К. Байсейітова атындағы Республикалық орта мамандандырылған мектепті (1972) скрипка классы, оркестрдің әртісі мамандығы бойынша; Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясын (1977), камералық ансамбльдің әртісі, оқытушы мамандығы бойынша; Н.А. Римский- Корсаков атындағы Ленинград мемлекеттік консерваториясының аспирантурасын (1980) бітірген. Қазақ ұлттық өнер университетінің академиялық профес- соры (Астана қ., 1999 жылдан). Скрипкаға арналған қазақша шығармалардың «Педагогикалық репертуар хрестоматиясы» оқу құралының авторы (2001). Қазақ, орыс және неміс тілдерін біледі. 1975-1977 жылдары - Жамбыл атындағы Қазақ мемлекеттік филармониясы ҚР Мемлекеттік симфониялық оркестрінің әртісі. 1980 жылдан - Қарағанды музыкалық училищесінің оқытушысы. 1984 жылдан - К. Байсейітова атындағы Республикалық орта мамандандырылған мектеп директорының орынбасары. 1998 жылдан бері - Қазақ ұлттық музыка академиясының проректоры (қазіргі Қазақ ұлттық өнер университет). «Ерен еңбегі үшін» медалімен (2005) марапатталған. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Ф. Рузвельт. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Болашаққа сенімді». Хоббиі - кітап оқу, саяхат жасау, шахмат ойнау. Сүйіп оқитын әдебиеті - Э.М. Ремарк, Ф.М. Достоевский, О. Уайльд, Г. Гессе, Ш. Айтматов. Ажырасқан. Қыздары - Сент-Луис Гүлнара, Капеу-Коханова Мадина Дереккөздер
Есенгелді Дауытұлы Дүйсенбаев

Есенгелді Дауытұлы Дүйсенбаев (15.11.1956, РКФСР, Орынбор облысы, Дамбар ауданы, Богоявленко ауылы) - солист, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері. Қазақ. Өмірбаяны * Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясының оркестрлік факультетін бітірген (1992), мамандануы «саксофон», концерттік орындаушы, оркестрдің солисі. * 1991 жылдан бері - Ғ . Жұбанова атындағы Ақтөбе облыстық филармониясының директоры - көркемдік жетекшісі. Марапаттары Қазақстанның Еңбек сіңірген қайраткері. Отбасы * Әкесі - Дүйсенбаев Дауыт, марқұм. Анасы - Дүйсенбаева Балдай, зейнеткер, сауда саласының қызметкері. * Үйленген. Жұбайы - Омарова Зәмзагүл, Ғ. Жұбанова атындағы Ақтөбе облыстық филармониясында жұмыс істейді. * Ұлы - Дүйсенбаев Дастан (2005 ж.т.). Дереккөздер
Вексель реквизиті

Вексель реквизиті вексельді толтыру кезінде енгізілетін міндетті деректер жиынтығы. Мінднтті түрде енгізілетін вексель реквизиттері Міндетті түрде енгізілетін векселдiң реквизиттерi аудармалық және қарапайым векселдер туралы Бiркелкi заң туралы № 358 аудармалық және 1930 жылдың 7 маусымындағын № 1-шi қосымша болатын Женевалық конвенция қарапайым вексел туралы Бiркелкi заңмен орнатылған: *құжаттың мәтiнiндегi вексель таңбасы; *сөзсiз бұйрық немесе мiндеттеме нақтылы соманы төлеу; *төлеушi және бiрiншi ұстаушының аты; *ремитенттiң аты; *мерзiм және төлеудi орын; *векселдiң құрастыруын орыны мен уақыты және вексель берушiнiң қол қоюы. Дереккөздер
Марат Сақанұлы Қапсалықов

Марат Сақанұлы Қапсалықов 1949 жылы 7 қазанда Семей облысы Үржар ауданы Ново-Троицк ауылында туған. Қазақ. Әкесі - Қапсалықов Сақан Ақатұлы, марқұм, жұмыскер болған. Анасы - Қапсалықова Сақай Есіркенқызы, марқұм, жұмыскер болған. Қазақ мемлекеттік дене шынықтыру институтын бітірген (1977), дене тәрбиесі және спорт оқытушысы. Орыс және қазақ тілдерін біледі. «Нұр Отан» ХДП мүшесі (2009 жылдан бері). *1972 жылдан - Үржар БЖСМ волейболдан жаттықтырушысы. *1973 жылдан - М. Горький атындағы орта мектептің дене тәрбиесі мұғалімі. *1976 жылдан - Абай атындағы орта мектептің дене тәрбиесі мұғалімі. *1977 жылдан - Семей облыстық БЖСМ футболдан жаттықтырушысы. *1984 жылдан - Семей облыстық БЖСМ оқу-тәрбие ісі жөніндегі директордың орынбасары. *2001 жылдан бері - ШҚО Үржар ОРМБЖМ директоры. Самбодан жасөспірімдер арасындағы әлөм чемпионы Әлдиев Думанды; жастар арасындағы 2 мәрте әлем чемпионы, грек-рим күресінен Азия ойындарының чемпионы Иманбаев Әсетті; студенттер арасындағы әлем чемпионы, И. Поддубный атындағы Гран-при турнирінің жеңімпазы Кебіспаев Алматты; И. Поддубный атындағы Гран-при турнирініңжеңімпазы Қоңыратов Ерболды; шаңғы жарысынан Азия ойындарының 5 мәрте чемпионы Яцкая Оксананы тәрбиелеген. ҚР Еңбек сіңірген жаттықтырушысы (2005). ҚР Құрметті спорт қайраткөрі (2007). ҚР Күрес федерациясының медалімен және алғыс хатымен (2007); ҚР білім беру саласындағы мінсіз шығармашылық еңбегі үшін ҚР Білім беру министрлігінің Құрмет грамотасымен (1995); ҚР Футбол федерациясының Құрмет белгісімен (2003); «ҚР дене шынықтыру және спортын дамытудағы еңбегі үшін» белгісімен (2010) марапатталған. Діни көзқарасы - дінге сенуші. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Гүлденген, дамыған, көпқырлы, білімді ел». Хоббиі - балық аулау. Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи әдебиет. Үйленген. Жұбайы - Нүкебаева Жаңылғайша Нүкебайқызы (1950 жылы туған), зейнеткер. Қыздары - Қапсалықова Аида Маратқызы (1974 жылы туған), экономист. Дереккөздер
Қуанышбек Оболбекұлы Адылов

Қуанышбек Оболбекұлы Адылов (1973 жылы 19 мамырда Қырғыз КСР Фрунзе қаласында туған) — көпшілікке «Махаббат бекеті» фильміндегі Орал рөлімен танымал қазақстандық актер. * Т. Жүргенов атындағы Қазақ мемлекеттік театр және кино институтының театр факультетін бітірген (1995) * Драма және қуыршақ театрының актері. * 1991 жылдан - Алматы қаласындағы Республикалық қуыршақ театрының актері. * 1995 жылдан - Алматы қаласында 31 арна бағдарламаларының авторы және жүргізушісі. * 1996 жылдан - «Сезам» үлкен қуыршақтар театрының актері, көркем жетекшісі (Алматы). * 2006-2008 жылдары - «Ақ Сарай» театр-мюзиклының актері, режиссері (Алматы). * 2004 жылдан бері - Республикалық неміс драма театрының жетекші актері. «Макбет», «Дай жару, Лорио», «Детектив каменного века», «Девушка и смерть», «Карлик Hoc» спектакльдерінде ойнайды. «Қазақфильм» киностудиясының «Махаббат бекеті» (Орал), «Жизнеописание юного аккордеониста» (Теңізші), «Влюбленный вор» (Дамир) кинофильмдеріне; «Арман қала» телехикаясына түскен. «Атыр май» әзіл-сықақ бағдарламасының және т.б. жүргізушісі. «Сезам» театрындағы - «Белоснежка и семь гномов», «Муха» спектакльдерінің режиссері. Үйленген. Жұбайы - Бексұлтанова Н. Қыздары - Адылова Әсел, Адылова Әсем. Дереккөздер
Жақсылық Бәсімбеков

Жақсылық Бәсімбеков (1893-1983), шопан, Социалистік Еңбек Ері (1948). Ұлы Қазан революциясына дейін байдың жалшысы болды. 1935 жылы Қарқаралы ауданындағы Томар ұжымшарына (Қарқаралы ауданы «Прогресс» кеңшары) мүшелікке еніп, осында аға шопан болып еңбек етті. 1947 жылы жоғары өндірістік көрсеткіштерге қолы жетті. Ордендермен және медальдармен марапатталған. Дереккөздер Сілтемелер * [http://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=29272 Басимбеко Жаксылык], Ел қаһармандары
Ғалым Мұхамедин

Ғалым Мұхамедин 1952 жылы 20 мамырда Қарағанды облысы Жаңаарқа ауданы «Достық» кеңшарында туған. Қазақ. Арғын тайпасы Қуандық руының Тоқа бөлімінен шыққан.. Әкесі - Мазбеков Мұхамедия (1910-1996), ҰОС ардагері, еңбек ардагері, агроном болып жумыс істеген. Анасы - Мазбекова Айман (1916-1996), тылдың ардагері. Республикалық эстрада-цирк өнері студиясын (Апматы қ., 1975) солист-аспапшы мамандығы бойынша; О.А. Байқоңыров атындағы Жезқазған университетінің география факультетін (1999) география және экология мұғалімі мамандығы бойынша бітірген. Қазақ және орыс тілдерін біледі. «Нұр Отан» партиясының мүшесі (2006 жылдан). 1969 жылдан - Қарағанды облысы Жаңаарқа ауданы «Достық» кеңшарында әртүрлі жұмыстар істеген. 1971 жылдың қаңтар айынан - Қарағанды облысы Жаңаарқа ауданының жанындағы №8 автоклуб меңгерушісі. 1971 жылдың тамыз айынан - Қарағанды облысы Жаңаарқа ауданы «Достық» кеңшарында әртүрлі жұмыстар істеген. 1972 жылдың шілде айынан - Қарағанды облысы Жаңаарқа ауданы В.И. Ленин атындағы бөлімнің тракторисі. 1973 жылдан - Республикалық эстрада-цирк өнері студиясының оқушысы. 1975 жылдан бері - Т. Қалмағамбетов атындағы Жезқазған филармониясының әртісі. «Қазақ тілі» Жезқазған қалалық қоғамының мүшесі. «Жігер» республикалық фестивалінің (1985); Ә. Қашаубаев атындағы республикалық конкурстың (1988); Қарағанды облысы әкімінің «Халық әндерін үздік орындаушы» номинациясың лауреаты, «Алтын қобыз» иегері (2007). ҚР Мәдениет министрлігінің Құрмет грамотасымен марапатталған (2002); ҚР Президентінің алғыс хатын алған (2001). Жезқазған қаласының Құрметті азаматы (2002). ҚР Еңбек сіңірген әртісі (1995). Жезқазған қаласы мәдениетін дамытуға қосқан үлесі үшін «Алтын кітап» кітабына енгізілді (2004). Діни көзқарасы - атеист. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы -Н.Ә. Назарбаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Бәсекеге қабілетті, дамыған мемлекет». Хоббиі - ұмыт болған қазақ халық әндерін жинап, насихаттау. Сүйіп оқитын әдебиеті - классикалық әдебиет. Үйленген. Жұбайы - Айтжанова Әлия Мұхамедиярқызы (1952 ж. т.), Т. Қалмағамбетов атындағы Жезқазған филармониясының сөйлеу жанрының әртісі. Ұлы - Мұхамедин Зухраб Ғалымұлы (1978 ж. т.); қыздары - Мұхамедина Эльвира Ғалымқызы (1981 ж. т.); Мұхамедина Жанерке Ғалымқызы (1990 ж. т.). Дереккөздер
Шолпан Базарқызы Дүкембаева

Дүкембаева Шолпан Базарқызы - 1961 жылы 12 қарашада Көкшетау облысы Чистополь ауданы Князевка ауылында туған. Қазақ. Әкесі - Дүкембаев Базар Дүкембайұлы (1922 ж.т.), зейнеткер, ҰОС қатысқан, мал өсіруші болған. Анасы - Дүкембаева Күлшай Бөкенқызы (1927 ж.т.), зейнеткер, үй шаруасымен айналысқан. Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясының вокалдық-хор факультетін бітірген (1988), опера және концерт әншісі, оқытушы. Қазақ, орыс және итальян тілдерін біледі. 1980 жылдан - Көкшетау облыстық ғылыми-әдістемелік орталығының әдіскері. 1981 жылдан - Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясының студенті. 1988 жылдан бері - Ақмола облыстық филармониясының солист-вокалисі. «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» медалімен (2001); Қалалық мәдениет бөлімінің (1998), Облыстық білім беру басқармасының (2002), Ақмола облысы әкімінің (2002), ҚР Президентінің (2007) құрмет грамоталарымен марапатталған. Ақмола облыстық балалар қорының (2000), Ақмола облыстық «Болашақ» балалар қорының (2003), Халықаралық балалар қорлары қауымдастығының (2003), Ақмола облыстық мәдениет басқармасының (2001, 2002) алғыс хаттарын алған. ҚР Еңбек сіңірген әртісі (1996). Діни көзқарасы - мұсылман. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Республиканың өркендеуі». Хоббиі - спорт. Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи, музыка туралы әдебиет. Ұлы - Базарбаев Алмас (1997 ж.т). Дереккөздер
Шайза Хабиболлақызы Ахметова

Шайза Хабибуллақызы Ахметова (1948 жылдың 8 наурызында Семей облысы Жарма ауданы Георгиевка (қазіргі Қалбатау) ауылында туған) — актриса, Қазақ КСР халық әртісі, Қазақ КСР еңбек сіңірген әртісі, Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 25 жыл медалі. Өмірбаяны Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік өнер институтының актерлік факультетін бітірген (1970). 1970 жылдан бері - М. Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театрында актриса. Фильмографиясы * М.Әуезов «Қара қыпшақ Қобыланды» (реж. Ә.Мәмбетов ) – Қарлыға, * М. Әуезов «Қарагөз» (реж. Ә. Мәмбетов) – Қарагөз, * М. Әуезов «Таңғы жаңғырык» (реж. Б. Омаров) – Қатша, * Қ. Аманжолов «Досымның үйленуі» (реж. Ж. Омаров) – Насихат, * Е. Домбаев «Біздің кластың қыздары» (реж. С. Асылханов) – Алма, * Ж. Аймауытов «Ғашықтық дерт» (реж. Қ. Сүгірбеков) – Күнікей, * Р. Мұқанова «Мәңгілік бала бейне» (реж. Б. Атабаев) – Ұзынқайша, * Т. Нұрмағанбетов «Ескі үймен қоштасу» (реж. Ә. Рахимов) – Кексе әйел, * А. Тасымбеков, Қ. Ысқақ «Кебенек киген арулар» (реж. Б. Атабаев) – Тұтқын әйел, * М. Мақатаев «Қош, махаббат» (реж. Б. Атабаев) – Сәлима, * О. Бодықов «Дала тұтқыны» (реж. Р. Сейтметов) – Айша, * Қ. Бекхожин «Ұлан асуы» (реж. Қ. Жетпісбаев) – Қалмақтың қызы, * Ш. Айтматов «Ана-Жер-ана» (реж. Ә. Мәмбетов) – Толғанай, * У. Шекспир «Ричард ІІІ» (реж. А. Пашков) трагедиясында – Анна * У. Шекспир «Кориолан» (реж. Ә. Мәмбетов) трагедиясында – Волумния, * У. Шекспир «Асауға-тұсау» (реж. О.И. Пыжова, Б.В. Бибиков) – Катарина, * М. Булгаков «Жендеттер» (реж. В. Мажурин) – Арманда Бежар, * Е. Шварц «Қар ханым» (реж. Ә. Рахимов) – Қар ханым, * Е. Шварц «Күл қыз, Күн қызы» (реж. С. Асылханов) – Өгей шеше, * Г. Лорка «Бернарда Альбаның үйі» (реж. Р. Сейтметов) – Адела, * Пиранделло «Өгей қыз» (реж. Р. Сейтметов) – Өгей қыз, * С. Ахмад «Келіндер көтерілісі» (реж. Р. Сейтметов) – Мухойя, * Шиллер «Генуядағы қастандық» (реж. Ф. Зольтер) – Джулия, * Г. Гауптман «Ымырттағы махаббат» (реж. Р. Андриасян) – Паола, * Б. Брехт «Тоғышардың тойы» (реж. Б. Атабаев) – Амели, * Б. Жәкиев «Жүрейік жүрек ауыртпай» (реж. Е.Обаев) – Бәйбіше Фильмография * «Қан мен тер» – Бәйбіше (реж. Ә. Мәмбетов, 1979), * «Қосымша сауалдар» – Райхан, * «Адам факторы» – Маргарэт, * «Мергендер» – Ана, * «Толған ай» – Айша, * «Сардар» – Дәмеш (реж. Б. Қалымбетов, 2002) * «Талисман иноходца» - Жена (режиссер Васильев М.), * «Перекресток» - Ситора, * «Қызымхана» - Сырғатай және т.б фильмдерде негізгі рөлдерді сомдады. Жеке өмірі Қазақ. Әкесі - Ахметов Хабибулла Мамақұлы, қызметкер, КОКП мүшесі, Ұлы Отан соғысының ардагері, Даңқ ордені, Қызыл жұлдыз, Отан соғысы, т.б. ордендердің иегері. Анасы - Тымақбаева Масфура Нұрғалиқызы, үй шаруасымен айналысады. Діни көзқарасы - мұсылман. Хоббиі - сөзжұмбақтар шешу, спортпен айналысу. Сүйіп оқитын әдебиеті - проза, классикалық әдеби шығармалар. Дереккөздер
Төлеуғазы Төлеужанұлы Тұрсынқанов

Төлеуғазы Төлеужанұлы Тұрсынқанов; , Семей қаласында туған. Қазақ мемлекеттік дене шынықтыру институтын бітірген (1979), бокстан жаттықтырушы. Қазақ және орыс тілдерін біледі. *1974 жылдан - Семей қаласы №5 балалар мен жасөспірімдер спорт мектебінде бокстан жаттықтырушы. *1996 жылдан - Семей қаласы олимпиадалық резервтегі балалар спорт мектебінде бокстан жаттықтырушы. *КСРО Халықтары спартакиадасының жүлдегері (Ташкент, 1975). Халықаралық санаттағы спорт шеберлері - А. Кривошеинді, Д. Жұмағүловты, Б. Манкеновты, А. Манкеновты; 9 КСРО спорт шеберін тәрбиелеген. КСРО спорт шебері (1975). Бокстан ҚазКСР Еңбек сіңірген жаттықтырушысы (1982). Қазақстанның болашағы туралы болжамы - ≪Бәрі де тамаша болады!≫ Ұлдары - Рустам (1976 ж. т.), Мансұр (1986 ж. т.); қыздары - Зухра (1981 ж. т.), Заида (1990 ж. т.). Дереккөздер
Аңсары Қаранейұлы Қаранеев

Аңсары Қаранейұлы Қаранеев - 1963 жылы 22 ақпанда Жамбыл облысы Шу қаласында туған. Қазақ. Әкесі - Бекбосынов Қараней. Анасы - Кенжалинова Әсия Мәдиқызы. Семей жүн-тері техникумын (1982), мал шаруашылығы өнімдерінің тауартанушысы; Жамбыл жеңіл және тамақ өнеркәсібі технологиялық институтын (1990), былғары-жүн бұйымдарының инженер-технологы; Қ.А. Иассауи атындағы Тараз мемлекеттік заң университетінің заң факультетін (2007) бітірген, заңгер. Орыс, қазақ, түрік және ағылшын тілдерін біледі. «Нұр Отан» ХДП аудандық филиалының саяси кеңес мүшесі. * 1992 жылдан - жеке кәсіпкер. * 2000 жылдан - «ҚР Бильярд спорты федерациясы» АҚҰ президенті. Пирамидадан халықаралық комитеттің вице-президенті, Пирамидадан азиялық комитет президенті. 3 мәрте әлем чемпионы, Азия, Еуропа чемпионы Танабек Сағындықовты; әлем, Азия, Еуропа чемпионы Қаранеев Әлиханды; әлем чемпиондары Әуез Елубаев және Ернар Шымбаевды; күміс жүлдегер, әлем чемпионы Эмил Мударисовті тәрбиелеген. ҚР Еңбек сіңірген спорт қайраткері. Бильярд спортынан ҚР Еңбек сіңірген жаттықтырушысы. Шу қаласының Құрметті азаматы. «Астананың 10 жылдығы» медалімен марапатталған (2008). * Діни көзқарасы - мұсылман. * Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев. * Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Жақсы, болашақта Қазақстанның барлық ұлт азаматтарының «құқығы сақталатын экономикалық және саяси дамыған мемлекет болуға анық мүмкіндігі бар». * Хоббиі - футбол, күрес, бильярд. * Сүйіп оқитын әдебиеті - А. Құнанбаев, О. Хайям. Үйленген. Жұбайы - Қаранеева Шолпан Байділдақызы (1965 жылы туған), әкімшілік директоры. Ұлдары - Қаранеев Әлихан (1990 жылы туған), Қаранеев Абылайхан (1994 жылы туған). Дереккөздер
Вексельдерді есепке алу (дисконт)

Вексельдерді есепке алу (дисконт) банкінің немесе мамандандырылған несие мекемесінің мерзімі өткен вексельдерді сатып алуы. Вексельдерді есепке алу кезінде клиентке аванс ақша беретін несие мекемесі оған белгілі мөлшерде ақы - есепке алу пайызын (дисконт) төлеттіреді. Дереккөздер
Төбе (көлік)

Төбе - қардан, жаңбырдан қорғайтын бөлменің үстіңгі жеңілдетілген бөлігі. * Шанақтық төбесі - каракстан және қаптаудан панельден тұратын автомобиль шанағының жоғарғы бөлігі. * Жылжымалы төбе - шанақ төбесі, оның бөлігі бір шетке жылжи апады. * Жиналатын, бүктелетін төбе - автомобильдің шанағының артқы бөлігінде жинала алатын жұмсақ су ібермейтін материалдан немесе катаң бөліктен тұратын шанақ төбесі. Дереккөздер
Серік Секенұлы Апрымов

Серік Секенұлы Апрымов (1960 жылы 28 қазанда Семей облысының Ақсуат ауылында туған) - режиссер. Әкесі - Апрымов Секен (1921-1982), судья болып жұмыс істеген. Анасы - Қажиева Күлшен (1923-1973), үй шаруасымен айналысқан. * Алматы индустриалдық техникумын (1980) автомобиль тораптарының техник-механигі мамандығы бойынша; Бүкілодақтық мемлекеттік кинематография институтының кино режиссурасы факультетін (Мәскеу қ., 1989) кинорежиссер мамандығы бойынша бітірген. * 1983 жылдан - «Қазақфильм» киностудиясында жүргізуші.1984 жылдан - Ш. Айманов атындағы «Қазақфильм» киностудиясында кинорежиссердің ассистенті. * 1989 жылдан бері - Ш.Айманов атындағы «Қазақфильм» киностудиясында қоюшы-режиссер (қазіргі - Ш. Айманов атындағы «Қазақфильм» АҚ). * Ресейлік «Ника» киноакадемиясының мүшесі (2005 жылдан). * Қазақстан Жастар одағының лаурөаты (1992). Қазақстанның Еңбек сіңірген қайраткері (1998). * Үйленген. Жұбайы - Апрымова Гүлмира Шәмілқызы, атқарушы продюсер. Қызы - Апрымова Динара (1989 жылы туған); ұлы - Апрымов Әлішер (1990 жылы туған). Дереккөздер
Қақпақ (көлік)

Қақпақ - кесе тәріздес немесе жиналатын жазық тетік, тесікті жабады. * Жүксалғыштың қақпағы - жүк салатын жерді жабатын автомобиль шанағының бөлігі. * Жанармай багының қақпағы - шығару және енгізу қалпақшалардан тұратын қақпақ, ол көліктің жанармай багінің құю мойнын тығыздап жабады. Дереккөздер
Енвер Түркелери

Енвер Түркелери 1942 жылы 18 қазанда Болгарияның Қыржалы облысы Барыкци ауылында туған. Түрік. Әкесі - Түркелери Смайыл, марқұм. Анасы - Түркелери Селвер, марқұм. *Спорт академиясын бітірген (София, 1966), ауыр атлетикадан жаттықтырушы. *1966 жылдан - ауыр атлетикадан Болгария, Қыржалы қаласы облыстық спорт секциясы ≪Арда≫ спорт клубының бас жаттықтырушысы; ҚР бас жаттықтырушысы. *1989 жылдан - ауыр атлектикадан Түркия құрамасының бас жаттықтырушысы. *2005 жылдан бері - ауыр атлетикадан ҚР қүрамасының кеңесшісі, жаттықтырушы-кеңес берушісі. 3 мәрте олимпиада чемпионы Наим Сүлейманоғлын; олимпиада чемпионы Халил Мутлуды; әлем және Еуропа чемпиондары Танер Сагирды, Нұрқан Таюланды; олимпиада чемпионы Илья Ильинді; Олимпиада ойындарының жүлдегерлері Ирина Некрасованы, Грабовецкая Марияны, Алла Важенинаны: Әлем чемпионатының чемпиондары мен жүлдегерлері (Гоянг, 2009) Подобедова Светлананы, Чиншанло Зүлфияны. Манеза Майяны, Седов Владимирді тәрбиелеген. Ауыр атлетикадан Болгария Еңбек сіңіргөн жаттықтырушысы. Ауыр атлетикадан Түркия Еңбек сіңірген жаттықтырушысы. «Құрмет≫ орденімен марапатталған (2009). Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев, М.К. Ататүрік. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - ≪Адам кадрлары өте көп, бай республика. 10 жылдан кейін Қазақстан әлемнің ең озық 10 елінің қатарында болады≫. Хоббиі - балық аулау. Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи әдебиет. Тұл ер. Ұлы - Түркелери Несин, автоинженер. Дереккөздер
Болат Ғазизұлы Аюханов

{{Театр қайраткері } { style="background: transparent" } { style="background: transparent" } { style="background:transparent" } }} Болат Ғазизұлы Аюханов (13 қыркүйек 1938, Семей — 13 желтоқсан 2022, Алматы) — қазақ балет әртісі, балетмейстер және педагог. Қазақ балетінің «аңызы» болып саналады. 1938 жылы 13 қыркүйекте Семей қаласында дүниеге келген. Қазақ. Әкесі - Қуатов Ғазиз. Анасы - Аюханова Рахиля. А.В. Луначарский атындағы Мәскеу театр өнері институтының балетмейстерлік факультетін бітіргөн (1964), балет режиссері, балетмейстер. Өнертану профессоры (2003). Халықаралық ақпараттандыру Академиясының академигі (2004). «Менің балетім» (1988); «Сезім биографиясы» (Сорос гранты, 2000), «Балет витражы» (2005) кітаптарының; 100-ден астам рецензиялардың, мақалалардың, сұхбаттардың авторы. Қазақ, орыс, түрік, литва, ағылшын және украин тілдерін біледі. 1957 жылдан - Абай атындағы Қазақ ұлттық опера және балет театрында балет әртісі. 1964 жылдан - Абай атындағы Қазақ ұлттық опера және балет театрында балетмейстер. 1965 жылдан - «Қазақконцерт » екі актерлі Театрының балет солисі. 1967 жылдан - «Қазақконцерт» жанындағы Алматы Жастар балеті көркемдік жетекшісі, балет солисі. 1975 жылдан - Қазақстан классикалық би Ансамблінің көркемдік жетекшісі, балет солисі. 1976 жылдан - Қазақстан классикалық би ансамблінің көркемдік жетекшісі, директоры. 1991 жылдан - Қазақ мемлекеттік классикалық би ансамблінің көркемдік жетекшісі. 2003 жылдан бері - ҚР Мемлекеттік академиялық би театрының директоры. «Болеро», «Қазақ сувенирі», «Батырлар», «Қыз Жібек», «Гамлет», «Кармен-сюита», «Шыңғысхан» және басқа қойылымдарға қатысады. «Біздің жеріміздің байлығы» («Свердловскфильм», 1960), «Жауым, тоғызыншы ұлдан қорық», «Түнектің әміршісі», «Айдай сұлу Айсұлу ертегісі туралы», «Қайсар», «Мадам Вонг қазынасы», «Несібелі», «Репетиция», «ІІІабыт» кинофильмдеріне түскен. Режиссерлік-қойылымдық жұмыстары: 30 балет, 150 концертті номерлер. ҚР Мемлекеттік академиялық би театрының негізін қалаушы. ҚР Халық әртісі. «Құрмет белгісі», Еңбек Қызыл Ту ордендерімен марапатталған. «Платиналық Тарлан» (2000), «Алтын Адам» (2008) сыйлықтарының, мемлекеттік сыйлықтарының лауреаты. Ажырасқан. Қызы - Аюханова Гюзель (1970 жылы туған); ұлы - Аюханов Ілияс (1979 жылы туған). Дереккөздер
Әлихан Аңсарыұлы Қаранеев

Әлихан Аңсарыұлы Қаранеев - 1990 жылы 26 шілдеде Жамбыл облысы Құлан ауылында туған. Қазақ. Алматы қаласы №132 лингвистикалық гимназиясын бітірген (2008). Қазіргі уақытта Қазақ спорт және туризм академиясының «Бильярд спорты» факультетінде оқиды. Қазақ, орыс және ағылшын тілдерінде оқиды. «Нұр Отан» ХДП мүшесі (2008 жылдан). Бильярдтан жасөспірімдер арасындағы Еуропа чемпионы (2006); ҚР абсолюттік чемпионы (2006, 2007), бильярдтан әлем (2008), Азия чемпионы (2008). Бильярдтан халықаралық кластағы спорт шебері. Діни көзқарасы - мұсылман. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Мол табиғи және адам ресурстарына ие бола отырып, келешекте Қазақстан әлемдік қауымдастықта лайықты орын алады». Хоббиі - футбол, бильярд. Сүйіп оқитын әдебиеті - О. Хайям, классикалық ағылшын әдебиеті. Бойдақ. Дереккөздер
Ернар Әзімқұлұлы Мыңтаев

Ернар Әзімқұлұлы Мыңтаев (1973 жылы 16 қаңтарда Жамбыл облысы Шy ауданының Төле би ауылы) - әртіс. Қазақ. Әкесі - Мыңтаөв Әзімқұл Сәдібекұлы. Анасы - Мешітбаева Сәуле Мешітбайқызы, «Қазақстан - Заман» халықаралық газеті директорының бірінші орынбасары. Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясының оркестр факультетін бітірген (1996), виолончелші, концерттік орындаушы, оркестрдің солисі, оқытушы, камералық оркестр әртісі. «Нұр Отан» ХДП мүшесі. 1995 жылдың желтоқсан айынан -Жамбыл атындағы Қазақ мемлекеттік филармониясы ҚР Мемлекеттік ішекті аспаптар квартетінің әртісі. 1998 жылдың сәуір айынан бері - Астана қаласындағы Мемлекеттік филармониясы ҚР Мемлекеттік квартетінің әртісі. «Дарын» Мемлекеттік жастар сыйлығының (1996), Д. Сахаров атындағы Халықаралық сыйлықтың (1993), Халмамедов атындағы Халықаралық виолончелыиілер конкурсының (Түркіменстан, 1995), Халықаралық виолончельшілер конкурсының (Молдова, 1997), «Алтын күз» халықаралық камералық музыка конкурсының (Украина, 1993), Д. Шостакович атындағы Халықаралық ішекті аспаптар квартеттері конкурсының (1999, 2001, 2004), Беллини атындағы Халықаралық камералық музыка конкурсының (Италия, 2000), Ішекті аспаптар квартеттерінің халықаралық конкурсының (Бордо қ., Франция, 2000), Халықаралық камералық музыка конкурсының (Осака қ., Жапония, 2005) лауреаты, «Шабыт» Халықаралық байқауының лауреаты және ҚР Президенті кубогының иегері (Астана қ., 2001). «Ерен еңбегі үшін» медалімен марапатталған (2000). Испания королевасы София ұсынған «Испаниядағы үздік жыл квартеті» дипломының иегері (2005). Бойдақ. Дереккөздер