Мартин Льюис Перл

Мартин Льюис Перл (24 маусым 1927 – 30 қыркүйек 2014) — американдық инженер-химик және физик, тау лептонды ашқаны үшін 1995 жылы физика бойынша Нобель сыйлығын алған. Өмірі және мансабы Перл Нью-Йорк штаты, Нью-Йорк қаласында дүниеге келген. Оның ата-анасы Фей (қыз күнінде Розенталь), хатшы және бухгалтер Оскар Перл, және баспа және жарнама компаниясын құрған кеңсе тауарларын сатушы. Ресейдің поляктар тұратын аймағынан АҚШ-қа келген еврей иммигранттары Перл 1948 жылы Бруклиндегі Бруклин политехникалық институтының (қазіргі Нью-Тандон деп аталады) химиялық инженерия бойынша түлегі. Оқуды бітіргеннен кейін Перл General Electric компаниясында электронды вакуумдық түтіктерді шығаратын зауытта инженер-химик болып жұмыс істеді. Электрондық түтіктердің қалай жұмыс істейтінін білу үшін Перл Нью-Йорк штаты Шенектади қаласындағы Юнион колледжінде атом физикасы және кеңейтілген есептеу курстарына жазылды, бұл оның физикаға деген қызығушылығының артуына және ақырында 1950 жылы физика бойынша докторантураға түсуіне әкелді. Ол 1963 жылы Калифорнияда салынып жатқан Стэнфорд сызықтық үдеткіш орталығына (SLAC) көшкен кезде осы саладағы тәжірибелік жұмыстарды жоспарлауды бастау мүмкіндігіне ие болды. Ол мюонды түсінуге ерекше қызығушылық танытты: неге ол электрон сияқты дерлік өзара әрекеттесуі керек, бірақ 206,8 есе ауыр болуы керек және неге ол жүретін жолмен ыдырауы керек. Перл жоғары энергиялы зарядталған лептондардағы эксперименттерде осы сұрақтарға жауап іздеуді таңдады. Сонымен қатар, ол электронды-позитрондық соқтығыстар арқылы лептонның үшінші буынын табу мүмкіндігін қарастырды. Ол жүрек талмасынан кейін Стэнфорд университетінің ауруханасында 2014 жылы 30 қыркүйекте 87 жасында қайтыс болды Оның ұлы Джед Перл «The New Republic» журналының авторы және өнертанушы. Олардың жабдықтары SLAC-тың сол кездегі жаңа құрылғыларынан тұрды e + –e − SPEAR деп аталатын соқтығысатын сақина және LBL магниттік детекторы. Олар лептондарды, адрондарды және фотондарды анықтап, ажырата алды. SPEAR электрондар мен позитрондарды бұрын мүмкін болғанға қарағанда жоғары энергияда соқтығыстыра алды, бастапқыда 4,8 ГэВ-қа дейін және соңында 8 ГэВ-те, энергия тау/антитау жұбының пайда болуына әкелетіндей жоғары. Демек, Перл және оның әріптестері тауды тікелей анықтаған жоқ, керісінше олар электрон мен мюонды немесе позитрон мен антимуонды анықтайтын аномальды оқиғаларды ашты: : Біз : e + + e − → e ± + μ ∓ + кем дегенде екі анықталмаған бөлшектер түріндегі : 64 оқиғаны анықтадық, олар үшін бізде әдеттегі түсініктеме жоқ. Кем дегенде екі анықталмаған бөлшектердің қажеттілігі энергия мен импульсті тек біреуімен сақтай алмауымен көрсетілді. Алайда басқа мюондар, электрондар, фотондар немесе адрондар анықталмады. Бұл оқиға жаңа бөлшектер жұбының пайда болуы және кейінгі ыдырауы болды деп ұсынылды: : e + + e − → τ + + τ − → e ± + μ ∓ + 4ν Мұны тексеру қиын болды, өйткені оны өндіруге арналған энергия τ + τ − жұп D мезон өндірісінің табалдырығына ұқсас. DESY-Гамбургте және SPEAR-да тікелей электронды есептегішпен (DELCO) жасалған жұмыс кейіннен бұл жаңалықты растады 1996 жылы ол «түсініктемелерден, ғылыми қайта басып шығарулардан, ой толғаулардан және естеліктерден ...» тұратын «Эксперименталды ғылым туралы ойлар» кітабын жариялады. Ол Ливерпуль университетіне шақырылған профессор ретінде қосылды. Американдық үкіметте дұрыс ғылымды ілгерілетуге бағытталған «Америка үшін ғалымдар мен инженерлер» ұйымының кеңесшілер кеңесінде қызмет етті. 1996 жылы Американдық жетістіктер академиясының «Алтын тақтайша» сыйлығын алды. 2009 жылы Перл Белград университетінің құрметті докторы атағын алды. Дереккөздер Сілтемелер * Martin L. Perl on Nobelprize.org including the Nobel Lecture, December 8, 1995 Reflections on the Discovery of the Tau Lepton * [https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1995/press.html Nobel Prize press release, explaining the significance of Perl's work] * [https://web.archive.org/web/20130127174717/http://martinperl.com/ Personal blog: Reflections on Physics] * [https://web.archive.org/web/20120205213113/http://www.patentgenius.com/patent/5943075.html U.S. Patent 5943075] Universal fluid droplet ejector (Martin Lewis Perl) * [https://web.archive.org/web/20130426062451/http://www.patentgenius.com/patent/5975682.html U.S. Patent 5975682] Two-dimensional fluid droplet arrays generated using a single nozzle (Martin Lewis Perl) * [http://www.nasonline.org/publications/biographical-memoirs/memoir-pdfs/perl-martin.pdf Gary Feldman, John Jaros, and Rafe H. Schindler, "Martin L. Perl", Biographical Memoirs of the National Academy of Sciences (2016)]