kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Феликс Хорн Мюре

Феликс Хорн Мюре (; 4 наурыз 1999 жыл, Норвегия) — норвегиялық футболшы, Норвегия Ұлттық футбол құрамасы мен "Бранн" клубының жартылай қорғаушысы. 2024 жылы Ұлттық құрамаға шақыртылды. Тұңғыш ресми ойынын 6 қыркүйекте Қазақстанға қарсы өткізді. Дереккөздер Сілтемелер *[https://int.soccerway.com/players/-/426412/ Профилі]
Әлия мен Мәншүк сквері

Әлия мен Мәншүк сквері — Алматы қаласындағы саябақ. Алмалы метро бекетінің жанында орналасқан. 1997 жылы мұнда екі батыр қызға монумент қойылды. Сілтемелер * [https://www.youtube.com/watch?v=CYZAoWKT5rw Әлия мен Мәншүк саябағының ерекшелігі]
Олимпиада ойындарындағы регби

Регби сайыстары Олимпиада ойындарында екі түрде өткізілген. Алғашқыда регби-юнион бойынша әр топта 15 адамнан болған. Бұл түрі 1900, 1908, 1920, 1924 жылдары ойнатылған. Сайыстар тек ерлер арасында өткен. Ұзақ үзілістен кейін регби-7 түрі Олимпиада бағдарламасына кірген. Ол бойынша сайыстар 2016 жылдан бастап ерлер де, әйелдер арасында да өткізіледі. Медалистер Регби-7 Ерлер Әйелдер Регби-юнион Галерея Тағы қараңыз * Регбиден әлем чемпионаты
Сырлытам кесенесі (Іңкәрдария)

Сырлытам кесенесі (Іңкәрдария) – Қызылорда облысының республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері тізіміне енген қала құрылысы және сәулет өнерінің ескерткіші. Орналасқан жері Сырдария ауданы, Іңкәрдария ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 25 км жерде, Сырлытам қалашығының оңтүстік-батысында 250 м жерде орналасқан. Кезеңі XIII ғ. Сипаты, тарихи деректер мен аңыздар Іңкәрдариядағы Сырлытам кесенесі – Алтын Орда кезеңіндегі сәулет өнерінен қалған тағы да бір таңғажайып ескерткіш. "Сырлытам" немесе "жұмбақ үй" атауы оның нақты кімге арналғандығы белгісіз дегенді білдіреді. Қазіргі таңда тек жорамалдауға болады. Кесене кішігірім төртбұрышты (қабырғаларының ені 10 м) күмбезді құрылыстан, жақсы сақталған биік порталдан тұрады, күйдірілген саздан істелген тақтайшалармен безендірілген. Қабырғалары мен күмбезі күйдірілген кірпіштен тұрғызылған. Көлемді, бірақ қарапайымдылығымен ерекшеленетін сүйір арка – басты кіреберіс жағы. Қабырғаларында кішігірім ойықшалар, нақышты әрленім әлі күнге дейін ерекше көркем жазбалардың ізін сақтап келеді. Жалпы алғанда, Іңкәрдариядағы Сырлытамның архитектуралық құрылымы ортағасырлық ортаазиялық сәулет өнеріне тән болып табылады. Аймақта мынандай аңыз бар, кесене иесінің есімі Баршын (кесене қабырғаларында мұнда Бану шешек жатқандығы жазылған (Баршын басқа транскрипцияда)) деп аталды. Отандық түркітанушылардың белгілі бір тобының арасында әңгіме аты аңызға айналған Алпамыс батырдың жары туралы айтылады деген пікір бар. Батырдың жары Гүлбаршынмен байланысты танымал эпостың топонимикасы көбіне Сырдария облысына қатысты. Сонымен бірге, "Қорқыт атамның кітабы" эпикалық шығармалар қатарына енетін ерте ортағасырлық "Бамсы Байрақ пен Бану шешек" атты оғыз эпосы Сырдария аймағында бұдан да ерте Алпамыс батыр туралы көне эпос негізінде құрастырылған. 1960 жылы ескерткішті С.П. Толстов жетекшілік еткен Хорезмдік археологиялық экспедиция ашып зерттеген. 2000-жылдары кесене қайта жаңартылды. Дереккөздер
Нико Сенсоли

Нико Сенсоли (итал. Nicko Sensoli The king of San Marino; 14 маусым 2005, Сан-Марино қаласы) — сан-маринолық футболшы, жартылай қорғаушы. "Сан-Марино Академия" клубының түлегі. Сан-Мариноның бірнеше жастағы құрамаларында ойнады. 2024 жылдан бері ұлттық құрамада ойнайды. 2024 жылы 5 қыркүйекте УЕФА Ұлттар лигасында Лихтенштейн қақпасына гол соғып, Сан-Марино 20 жылдан соң жеңіске жетті, Сондай-ақ бұл құраманың ресми ойындардағы тұңғыш жеңісі. Дереккөздер
Құрөзек (өзен, Іле алабы)

Құрөзек (Жартоған) — Іле алабындағы өзен, Ақсеңгір өзеннің салаларының бірі. Алматы облысы, Жамбыл ауданы жерімен ағады. Сипаттамасы Географиясы Ұзындығы 23 шақырым. Шилі қыраттарынан бастау алады. Бастауының биіктігі теңіз деңгейінен 787 метр биіктікте. Солтүстікке қарай ағады да, Қараөзек қыстағынан өткен соң солтүстік шығысқа бұрылады. Жайсан ауылы тұсында Ақсеңгір өзеніне құяды. Сағасының биіктігі 656 метр. Жол-жөнекей қыраттардан аққан сулармен толығады. Көбіне қорегі - жауын-шашын. Арнасы жиі құрғап қалады да, атауы солай қойылған. Дереккөздер Сілтемелер *[https://retromap.ru/14198934_z13_43.340298,76.343319 Топографиялық карта]
Әл-Кадисия (футбол клубы, Кувейт)

«Әл-Кадисия» — Кувейттің Хавалли қаласындағы футбол клубы, 1960 жылы құрылған. Жетістіктері Ұлттық * Чемпионат ** Чемпион (17): 1968-69, 1970-71, 1972-73, 1974-75, 1975-76, 1977-78, 1991-92, 1998-99, 2002-03, 2003-04, 2004-05, 2008-09, 2009-10, 2010-11, 2011-12, 2013-14, 2015-16 * Кувейт әмірі кубогы ** Жеңімпаз (16): 1964-65, 1966-67, 1967-68, 1971-72, 1973-74, 1974-75, 1978-79, 1988-89, 1993-94, 2002-03, 2003-04, 2006-07, 2009-10, 2011-12, 2012-13, 2014-15 * * Кувейт футбол федерациясы кубогы ** Жеңімпаз (5): 2007-08, 2008-09, 2010-11, 2012-13, 2018-19 * * Суперкубок ** Жеңімпаз (6): 2009, 2011, 2013, 2014, 2018, 2019 Халықаралық * АФК кубогы ** Жеңімпаз (1): 2014 Сілтемелер
Азия клубтар чемпионаты 1967

Қазіргі Азия чемпиондар лигасының бірінші жарысы. 6 команда қатысты. Иран мен Үндістанның клубтары қатысудан бас тартып, Израильдің "Хапоэль" клубы бір ғана ойын өткізді де, жеңімпаз атанды. 1 раунд 2 раунд 1/8 финал Финал
Азия клубтар чемпионаты 1969

Азия клубтар чемпионаты 1969 — турнирдің екінші маусымы. 10 команда қатысты. Матчтардың бәрі Тайландта өтті. Топтық турнир А тобы В тобы 1/2 финал 3 орын Финал Сілтемелер * [http://www.rsssf.com/tablesa/ascup68.html#cc RSSSF.com]
Азия клубтар чемпионаты 1971

Азия клубтар чемпионаты 1971 — турнирдің төртінші және осы атаумен өткен соңғы маусымы. Келесі маусым 1985 жылы Азия чемпиондар кубогы деген атаумен жалғасты. Матчтардың бәрі Тайландта өтті. Бастапқы раунд Топтық турнир А тобы В тобы 1/2 финал 3 орын Финал Сілтемелер * [https://web.archive.org/web/20160304073033/http://www.rsssf.com/tablesa/ascup71.html#cc RSSSF.com]
Д. Қонаев атындағы сквер

Д. Қонаев атындағы сквер — Алматы қаласындағы саябақ. Саябақтың ортасында Дінмұхамед Ахметұлы Қонаевтың ескерткіші қойылған. Екі жағынан фонтандары ағады. Жақын маңайда Д.А.Қонаев музей-үйі және Алмалы метро бекеті бар.
Азия Чемпиондары кубогы 1985/86

Азия Чемпиондары кубогы 1985/86 — турнирді бесінші маусымы. Матчтар Квалификация Батыс Азия, 1 топ Жартылай финал Финал Батыс Азия, 2 топ Финал Орталық Азия Оңт-Шығыс Азия Плей-офф Шығыс Азия, 1 топ «Сейко» квалифицировался в финальный турнир, но впоследствии отказался от участия. Шығыс Азия, 2 топ Финалдық турнир А тобы В тобы 1/2 финал 3 орын Финал
Константин Дмитриевич Бусыгин

Константин Дмитриевич Бусыгин (11 желтоқсан 1965, Ташкент, Өзбек КСР, КСРО) — ресейлік мемлекет қайраткері, 2017 жылдан бастап Байқоңыр қалалық әкімшілігінің басшысы (қала әкімі). Білімі 1999 жылы Мәскеу мемлекеттік халықаралық қатынастар институтын заңгер мамандығы бойынша және 2008 жылы Ресей Федерациясының Президенті жанындағы Ресей мемлекеттік қызмет академиясын бітірген. Экономика ғылымдарының кандидаты. Еңбек жолы * «Геофизика» ғылыми-өндірістік бірлестігінде радиоаппаратура монтажшысы, Мәскеу қ.; * Федералдық инвестициялық банк басқарма төрағасының орынбасары, Мәскеу қ. (1996-2002); * «Kosmas Air» авиациялық компаниясының бас директоры (2002-2004); * Мәскеу қаласы Батыс әкімшілік округінің префект орынбасары (2004); * Мәскеу қаласы, Солнцево басқармасының басшысы (12.2010-2012); * «Ижмаш» ғылыми-өндірістік бірлестігінің бас директоры (қазіргі - «Калашников» Концерні» ААҚ) (12.2012-02.2014); * Ресей Федерациясының Мемлекеттік шекараны жайластыру жөніндегі федералдық агенттігінің (Росграница) басшысы (21.04.2014-06.2017); * Байқоңыр қалалық әкімшілігінің басшысы (06.2017 бастап). Дереккөздер
Азия Чемпиондары кубогы 2001/02

Азия Чемпиондары кубогы 2001/02 — турнирдің 21-ші және осы атаумен өткен соңғы маусымы. 2002/03 жылғы маусымнан бастап АФК Чепиондар Лигасы деп атала бастады. Нәтижелер 1 раунд Батыс Азия Шығыс Азия 2 раунд Батыс Азия Шығыс Азия 1/4 финал Батыс Азия Шығыс Азия Финалдық турнир 1/2 финал 3 ОРЫН Финал
Қазақ ұлттық хореография академиясы

Қазақ ұлттық хореография академиясы — Астана қаласында орналасқан балет әртістерін дайындайтын жоғары оқу орны. Академия 2015 жылы Нұрсұлтан Назарбаевтың бастамасымен құрылған. Тарихы «Қазақ ұлттық хореография академиясы» коммерциялық емес АҚ 2015 жылғы 11 наурыздағы № 126 ҚР Үкіметінің қаулысымен құрылған. 2021 жылғы 30 маусымда ҚР Мәдениет және ақпарат министрлігінің «Қазақ ұлттық хореография академиясы» ШЖҚ РМК болып өзгертілді. Орталық Азиядағы алғашқы көп деңгейлі білім беру жүйесін қамтитын бірегей балет академиясын құру идеясы Қазақстанның Тұңғыш Президенті Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевқа тиесілі. Құрылымы # Концертмейстерлік шеберлік және фортепиано бөлімі # Өнер факультеті # Хореография факультеті # Кәсіптік білім берудің мектеп-колледжі ; Кафедралар # Педагогика кафедрасы # Режиссура кафедрасы # Өнертану және арт-менеджмент кафедрасы Дереккөздер
Азия Чемпиондары кубогы 1990/91

Азия Чемпиондары кубогы 1990/91 — турнирдің оныншы маусымы. Иранның "Эстегляль" клубы жеңімпаз атанды. Квалификация 1 топ 2 топ 3 топ Ешқандай ойын ойналмады. 4 топ 5 топ 6 топ 7 топ Финалдық раунд А тобы В тобы Жартылай финал 3 орын Финал
Азия Чемпиондары кубогы 1991/92

Азия Чемпиондары кубогы 1991/92 — турнирдің он бірінші маусымы. Сауд Арабиясының "Әл-Хилал" клубы жеңімпаз атанды. Квалификация 1 раунд 2 раунд Финалдық турнир А тобы В тобы Жартылай финал 3 орын Финал
Қос дөңгелек

Қос дөңгелек – мал таңбасына ұқсайтын ою-өрнек. Қос дөңгелек өрнегімен негізінен киіз бұйымдарын, текеметтерді, сырмақтарды әшекелейді. Ежелгі көшпенділер дүниетанымында күнді тұспалдайтын дөңгелек таңбасында тылсым күш бар деп сенген, сондықтан тұрмыста қолданатын барлық бұйымдардың ортасына күннің тұспал бейнесін қолданған. Дереккөздер
Азия Чемпиондары кубогы 1992/93

Азия Чемпиондары кубогы 1992/93 — турнирдің он екінші маусымы. Иранның "ПАС Тегеран" клубы жеңімпаз атанды. Квалификационный турнир 1 раунд 2 раунд 3 раунд Финалдық турнир А тобы В тобы Жартылай финал 3 орын Финал
Қосмүйіз

Қосмүйіз ― қойдың, сиырдың, ешкінің екі мүйізін бейнелейтін ою-өрнек. Кейде "ырғақ" немесе "ілгек" деп аталады. Үй жиһаздары мен тұрмыстық заттарды, киім-кешектерді, қару-жарақтарды безендіру үшін қолданылады. Қазіргі кезде "қосмүйіз" ою-өрнегін сәукелеге, айыр қалпақтың төбесіне, шетіне, қамзолдың алдыңғы жағына, етіктің қонышына салады. Дереккөздер
Азия Чемпиондары кубогы 1999/2000

Азия Чемпиондары кубогы 1999/00 — турнирдің 19-шы жарысы. Сауд Арабиясының "Әл-Хилал" клубы екінші рет жеңімпаз атанды. 1 раунд Батыс Азия Шығыс Азия 2 раунд Батыс Азия Шығыс Азия 1/4 финал Батыс Азия Шығыс Азия 3 орын Финал
Тоғызтөбе

Тоғызтөбе - ою-өрнегі ең көне оюлардың бірі. Бұл өрнек қимақтар мен қарлұқтардың қолөнерінде сақталған және кезінде "тоғызтөбе" ою-өрнегін Айша-бибі күмбезінің кірпіштерін өрнектеу үшін қолданған. Ал қазіргі кезде қазақ, қырғыз, түрікмен, қарақалпақ қолөнерінде кездеседі. Дереккөздер
Арқармүйіз

Арқармүйіз ― қойдың мүйізін бейнелейтін оюдың түрі. Бұл элемент "қошқармүйізге" өте ұқсас, бірақ, оған қарағанда шиыршықтанып, тармағы одан көбірек болып келеді. Кілем, тұскиіз, сырмақ, кесте, киім-кешек пен үй жиһаздарында кездеседі. Дереккөздер
Төртқұлақ (ою-өрнек)

Төртқұлақ ― төрт тармағы зооморфты немесе өсімдік оюларынан құралған, ортасы крест бейнесін жасайтын ою-өрнек. Ортасына крест төрт тармағына мүйіз элементі қондырылған, бұл өрнек ең көне оюларға жатады. Алғашқыда "төртқұлақ" ою-өрнегі Пазырық қорғанынан табылған. Төрт тармақтан дөңшелек, төрт бұрыш, төрт жапырақ құрайтын ою-өрнектер жасалады. Бұл оюлар кебежеге, жүкаяққа, аяққапқа, батырлар шапанының жауырынына, қалқанға, щалбардың тізе тұсына, дөдегенің ортасына немесе шет бұрыштарына салынады. Дереккөздер
Өркеш (ою-өрнек)

Өркеш — түйенің қос өркешін бейнелейтін ою-өрнек. Бұл ою-өрнек сырмаққа, текеметке, тұскиіздерге салынатын ою-өрнек композициясында көбірек кездесетін элемент. Қазақ оюында мал мен аңның қос мүйізін, түйенің қос өркешін, биенің қос емшегін бейнелеу тек симметриялық тепе-теңдік үшін ғана емес, сонымен қатар береке-бірліктің, көбеюдің символын білдіреді. Дереккөздер
АФК Чемпиондар Лигасы 2002/03

АФК Чемпиондар Лигасы 2002/2003 — турнирдің 22-ші жарысы. Осы маусымнан бастап АФК Чепиондар Лигасы деп атала бастады. Квалификация Батыс Азия 1 раунд 2 раунд 3 раунд 4 раунд Шығыс Азия 1 раунд 2 раунд 3 раунд Топтық турнир А тобы В тобы С тобы D тобы 1/2 финал Финал
Алақұрт (ою-өрнек)

Алақұрт — тоқылған бұйымдардың, үй жиһаздарының шетіне салынатын ою-өрнек. Алақұрт өрнегінің түстерінің алма кезек түсуіне қарай "қызылқұрт", "сары-алақұрт", "қарақұрт", "бунақ", "буынөрнек" деп аталады. Ол ақ пен қарадан, қызыл мен жасылдан, көк пен сарыдан бунақталып келетін ұзынша желі. Дереккөздер
Құстұмсық (ою-өрнек)

Құстұмсық — құстың тұмсығын тұспалдаудан туған ою-өрнек түрі. Бұл ою-өрнек тармақты мүйіздер мен сызықтардан құралады. Мұнда ою ортасындағы сызық ұшы құстың тұмсығына ұқсас етіп қиылады. Құстұмсық жүзік немесе топсалы жүзік сәлемдеме ретінде туыстар арасында дәнекер қызметін атқарған. Тұрмысқа шыққан қызынан орамалға түйілген құстұмсық жүзік келсе, ата-анасы қуанып, көршілерін шақырған. Құс бейнесі - халық түсінігінде азаттықтың белгісі. Жүзікке қарап ата-анасы қызының ұзатылған жерінің жақсы екенін біледі. Дереккөздер
Ирек (ою-өрнек)

Ирек — кейде түзу сызықтардың сынықтары, кейде доғал сынықтардың ұштасуы арқылы жасалатын ою-өрнек. Ондай сызықтар бірнеше қатар сызықтар түрінде қатарласа жүреді. "Ирек", "ирексу" өрнегінің жасалуы кейде бір иректің іші екінші ирекке қарсы келіп, "төртбұрыштар" мен "сағатбау", "саты" тәріздес өрнектер жүйесін түзейді. Бұл өрнек бешпеттің, қамзолдың, шапан мен тақияның жиегіне салынады. Зергерлік бұйымдарда: сақина, білезік, қапсырма, алқалардың жиегінде және ши, сырмақ, кебеже, жүкаяқ, табақ ернеулерінде, әдіп тігісте көбірек кездеседі. Ирек немесе толқын жолақтар ағын суды тұспалдайды. Дереккөздер
Тұмарша

Тұмарша — үшбұрыш үлгілес болып келетін ою-өрнек. Үш гүл, үш бұрыш тәрізді тұмарлар тіл-көзден сақтау үшін адамдарға ғана емес, үй жануарларына да бойтұмар ретінде тағылады. Кілем бұйымдарының жиегінде киіз, кілем, текеметтің орта тұсын көмкеруде кездеседі. Дереккөздер
Қостұмарша

Қостұмарша, Сызықтұмарша — төбесінен түйістірілген екі тұмарша үшбұрыш өрнегі қосылып, геометриялық үшбұрыш жасайтын ою-өрнек. Бұл өрнектін түрі "тұмарша" өрнегі секілді тіл-көзден сақтау ұғымын білдірмейді, тек әсемдік әшекей ретінде қолданылады. Әдетте кілем шетіндегі және ортасындағы оюларжың ортасына салынады. Кейде бұл өрнек "аралықгүл" деп аталады. Дереккөздер
Бағанаөрнек

Бағанаөрнек — қора төбесінің арқалығын астына тіреп тұратын діңгек ағаш. Бұл ою-өрнекті заттың, бұйымның ортасына келтіреді, оны негіз етіп, жан-жағын басқа өрнектермен бейнелейді. "Бағанаөрнек" асадалмен, кебежелердің аяқтарына, қырларына, айна қойғыштың шетіне, піспек саптардың жоғарғы жақ басына, адалбақанның бойында жиі ұшырайды және текеметтің орта тұсын көмкеруде кездеседі. Дереккөздер
Шытырман

Шытырман — көп жапырақты өсімдік пен көп тармақты мүйіз және геометриялық фигуралар аралас келетін күрделі ою-өрнек. Мұндай өрнектер заттардың бетіне көп тармақ болып желіленіп келіп, бүтін бір көріністі (жайлау, орман, жазыық дала, кең сахара) меңзеп жасалады. Дереккөздер
Түйетабан (ою-өрнек)

Түйетабан — түйенің басқан ізін долбарлайтын күрделі ою-өрнек. Ол кейде "карта", "қарға", "қызылайыр" өрнектеріне ұқсайды. Қатар тұрған S тәрізді екі сызық қатарласып қосылмайды, түйенің табанына ұқсас екі жарты сопақша дөңгеленіп келеді. Түйетабан деп аталатын көп гүлді, үлпек басты тікені бар өсімдік, ол да түйенің табанына ұқсас — екі жарты, оны кей жерлерде "табақ" өрнегі деп атайды. Дереккөздер
Сыңарөкше

Сыңарөкше — мүйіздің бір сыңары етіктің басына ұқсап, қайқиып, қайталанып, шексіздікке ұласа беретін ою-өрнек. Бұл өрнек негізінен "қошқармүйіз" элементінен жасалады. "Сыңарөкше" оюының бірнеше түрі бар. Олар — "өкшегүл", "қосөкше", " сыңарөкше" — кілем, киіз, шымши, басқұрлар мен аяққапта кездеседі. Ал "қосөкше" оюларын кілемдер мен басқұрлардың ортасына түсіреді. Дереккөздер
Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрлігінің Ойын бизнесін және лотереяны реттеу комитеті

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрлігінің Ойын бизнесін және лотереяны реттеу комитеті — ойын бизнесі, лотереялар және лотерея қызметі саласында басшылықты жүзеге асыратын Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрлігінің ведомствосы. Міндеттері * ойын бизнесі, лотереялар және лотерея қызметі саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыру; * мемлекеттік саясатты іске асыру мәселелері бойынша үйлестіруді қамтамасыз ету, ойын бизнесі, лотерея және лотерея қызметі саласындағы реттеу, іске асыру, бақылау функцияларын орындау, сондай-ақ ведомство құзыреті шегінде Министрліктің стратегиялық функцияларын орындауға қатысу Қарамағындағы ұйымдар * «Құмар ойындар мониторингі және талдау орталығы» ЖШС Дереккөздер
Қошқармүйіз (ою-өрнек)

Қошқармүйіз — қойдың төбесі мен екі жаққа иіріле түскен мүйіз бейнесінде келіп, оның қолтық тұсынан қойдың құлағын долбарлайтын тағы бір шолақ мүйіз тәрізді екі буын шығып тұратын ою-өрнек. Одан байқаған адамға қошқардың тұмсық пішіні аңғарылады. Текеметте, сырмақта, басқұрда, алашада, кілемде, былғары, сүйек, ағаш, зергерлік бұйымдардың барлық түрінде кездеседі. Киізден жасалған бұйымдарда бұл ою түсті шүберектермен ойылып, құрақ, яғни аппликациялық өрнек түрінде де тігіледі. Дереккөздер
Гүл (ою-өрнек)

Гүл, жетігүл — өсімдік тектес ою-өрнектер. Оларды кесте тоқуда, киім-кешектердің жағасына, қалтасының аузына салады. Өрнектің өсімдік тектес бөлігі гүлдермен, жапырақтармен бедерленген. Бұл өрнек қолөнердің барлық саласын қамтиды деуге болады. Дереккөздер
Қосалқа (ою-өрнек)

Қосалқа — әшекейлі тізілген мойынға салатын моншаққа ұқсас болып келетін ою-өрнек. Бұл қазақ оюларының ішіндегі ең көп тараған оюдың түрі болып келеді. Өте шебер келісім тауып құрастырылған "қосалқаә оюлары бір тұтас композиция өрнек жүйесін жасайды. Ою-өрнек алқаның, сырғаның, жүзіктің көзіне салынып, көбінесе зергерлік бұйымдарда пайдаланылады. Дереккөздер
Егізжұп

Егізжұп — ертеден келе жатқан, барлық шығыс халықтарына тән өрнек. "Егіз" өрнегінің бейнесі неңбер, әлем кеңістігі болып саналады. Өлі және тірі табиғат деген ұғымды білдіреді. Шеңбердің іші қақ ортасынан бөлінген. Бұл ою-өрнек дүниедегі заттың бәрі егіз деген философиялық ойды білдіреді, сырт киімде, кілемде, тұскиізде, дөдегеде және батырлардың қару-жарағында кездеседі. Дереккөздер
Азия Чемпиондары кубогы 1998/99

Азия Чемпиондары кубогы 1998/99 — турнирдің 18-ші жарысы. Тұңғыш рет Жапонияның "Джубило Ивата" клубы чемпион атанды. 1 раунд Батыс Азия Шығыс Азия 2 раунд Батыс Азия Шығыс Азия 1/4 финал Батыс Азия Шығыс Азия 1/2 финал 3 орын Финал
Азия Чемпиондары кубогы 1997/98

Азия чемпиондар кубогы 1997/98 — турнирдің 17-ші маусымы. Екінші жыл қатарынан "Пхохан Стилерс" чемпион атанды. 1 раунд Батыс Азия Шығыс Азия Қосымша раунд Орталық Азия 2 раунд Батыс Азия Шығыс Азия Жартылай финал 3 орын Финал Сілтемелер * [http://www.rsssf.com/tablesa/ascup98.html RSSSF.com]
АФК Чемпиондар Лигасы 2006

АФК Чемпиондар Лигасы 2006 — турнирдің 25-ші маусымы. Кореның "Чонбук Хёндэ Моторс" клубы жеңімпаз атанды. Плей-офф Ширек финал Жартылай финал Финал Сілтемелер *[https://web.archive.org/web/20060721091616/http://www.afcchampionsleague.com/en/news/ AFC Champions League 2006 Official Page (English)]
Азия Чемпиондары кубогы 1994/95

Азия Чемпиондары кубогы 1994/95 — турнирдің 14-ші жарысы. Екінші жыл қатарынан «Тай Фармерз Банк» (Тайланд) клубы жеңімпаз атанды. Бастапқы раунд Орта Азия Оңтүстік Азия 1 раунд Батыс Азия Шығыс Азия 2 раунд Батыс Азия Шығыс Азия 1/4 финал Батыс Азия Шығыс Азия Жартылай финал 3 орын Финал
Азия Чемпиондары кубогы 1995/96

Азия Чемпиондары кубогы 1995/96 — турнирдің 15-ші маусымы. Кореяның "Соннам Ильхва Чхонма" клубы жеңімпаз атанды. Қазақстан намысын "Елімай" клубы қорғады. "Елім-айдың" нәтижелері 1 раунд 2 раунд 1 раунд Батыс Азия Шығыс Азия 2 раунд Батыс Азия Шығыс Азия Ширек финал Шығыс Азия Шығыс Азия Жартылай финал 3 орын Финал Сілтемелер
Азия Чемпиондары кубогы 1996/97

Азия Чемпиондары кубогы 1996/97 — турнирдің 15-ші маусымы. Кореяның "Пхохан Стилерз" клубы жеңімпаз атанды. Финалда отандастары "Соннам Ильхва Чхонма" клубын тізе бүктірді. Турнир тарихында тұңғыш рет бір елдің клубтары финалда өзара кездесті. 1 раунд Батыс Азия Шығыс Азия 2 раунд Батыс Азия Шығыс Азия Ширек финал Шығыс Азия Батыс Азия Жартылай финал 3 орын Финал
Олимпиада ойындарындағы суға секіру

Суға секіру бойынша сайыстар 1904 жылдан бастап барлық Олимпиада ойындарының бағдарламасында болды. 2000 жылдан бастап екі спортшының синхронды секіруі бойынша сайыстар да өткізілетін болды. Бұл спорт түрінен 8 медаль комплектісі сарапқа салынады. Сайыстар Ерлер Әйелдер Медальдар санағы Қазақстан атлеттерінің қатысуы Қазақстан 1996 және 2000 жылдары бес спортшыдан сайыстарға жіберген. Дереккөздер
Либертадорес кубогы 1960

Либертадорес кубогы 1960 (исп. Copa de Campeones de América 1960, порт. Copa dos Campeões da América de 1960) — турнирдің бірінші маусымы. Жеті команда қатысты. 1 раунд 1/2 финал Финал 1 матч 2 матч Дереккөздер
Филогенетика

Филогенетика немесе филогенетикалық систематика — қазіргі және жойылып кеткен жердегі әртүрлі тіршілік түрлерінің арасындағы эволюциялық қатынастарды анықтауға және нақтылауға арналған биологиялық систематика саласы. Эволюциялық теория белгілі бір даралардың немесе түрлердің ұқсастығы көбінесе жалпы ата-бабаны немесе ортақ ата-бабаны көрсетеді деп тұжырымдайды. Сондықтан филогенетикалық систематика орнатқан қатынастар көбінесе түрлердің эволюциялық тарихын және олардың филогенезін, организмдердің тармақтары немесе олардың бөліктері арасындағы тарихи қатынастарды, мысалы, олардың гендерін сипаттайды. Филогенетикалық таксономия, филогенетикалық систематиканың логикалық жалғасы емес, организмдер топтарын олардың эволюциялық қатынастарының дәрежесіне қарай жіктеумен айналысады. Таксономияның негізін қалаушы, тірі организмдердің жіктелуімен және тірі компоненттер арасындағы қатынастармен айналысатын ғылым саласы Карл Линней болып саналады. Алайда, 1950 жылдардың аяғында ғана неміс энтомологы Вилли Хенниг таксономия белгілі эволюциялық тарихты мүмкіндігінше жақын көрсетуі керек деген идеяны алға тартты. Осылайша ол филогенетикалық систематика деп атаған систематикаға көзқарас құрылды. Хеннигтің қарсыластары оның ізбасарларын "кладистер" деп атады, тек монофилетикалық топтарды немесе қазыналарды тануға баса назар аударғандықтан. Алайда, кладистер бұл атауды пайдалы термин ретінде тез қабылдады және кладистикалық тәсіл таксономияда басым бола бастады. Филогенетикалық таксономияға қарама-қарсы фенетика. Филогенетикалық ағаштар Таксономия таксондар арасындағы қарым-қатынасты сипаттайды және барлық тірі организмдердің тарихын түсінуге көмектесуге арналған. Бірақ оқиға біз көре алатын нәрсе емес, ол бір рет болды және тек нақты оқиғалардың жанама көрсеткіштерін қалдырды. Ғалымдар бұл көрсеткіштерді гипотезаларды немесе модельдерді, өмір тарихын құру үшін пайдаланады. Филогенетикада организмдер топтары арасындағы эволюциялық қатынастарды визуалды түрде көрсетудің ең ыңғайлы жолы филогенетикалық ағаштар деп аталатын графиктер арқылы жүзеге асырылады. Түйін: таксономиялық бірлікті білдіреді. Ол бар топ немесе ата болуы мүмкін. Тармақ: таксондар арасындағы байланысты ұрпақтар мен ата-бабалар тұрғысынан анықтайды. Топология: ағаш тармақталатын ереже. Филиалдың ұзындығы: таксондар арасында болған өзгерістер санын білдіреді. Тамыр: қарастырылып отырған барлық организмдердің ортақ атасы. Қашықтық шкаласы: организмдер немесе геном тізбегі арасындағы айырмашылықтар санын көрсететін масштаб. Клад: екі (немесе одан да көп) таксондар тобы (немесе ДНҚ тізбегі), оған ортақ ата-баба да, оның барлық ұрпақтары да кіреді. Операциялық таксономиялық бірлік (ОТЕ, OTU): зерттеуші белгілі бір жұмыс үшін таңдаған егжей-тегжейлі деңгей, мысалы: жеке адамдар, популяциялар, түрлер, тұқымдастар немесе бактериялар тұқымдары. Дереккөздер
Теломераза

Теломераза — эукариоттық жасушалардағы хромосомалардың ұштарында орналасқан теломера учаскелеріндегі ДНҚ тізбегінің 3'ұшына ДНҚ нуклеотидтерінің (омыртқалылардағы TTAGGG) ерекше қайталанатын тізбегін қосатын фермент. Ферментті ғалым К.Грейдер 1984 жылы ашқан. Теломерлерде тығыздалған ДНҚ бар және хромосомаларды тұрақтандырады. Жасушаның әр бөлінуімен теломерлік аймақтар қысқарады. Теломерлердің (теломеразалардың) қысқаруын өтейтін механизмнің болуын 1973 жылы А.М. Оловников болжаған. Теломераза кері транскриптаза болып табылады және теломерлердің ұзаруы кезінде кері транскрипция үшін үлгі ретінде пайдаланылатын арнайы РНҚ молекуласы онымен байланысты. Теломерлер мен теломеразалар арқылы соңғы репликациядан хромосомалардың қорғаныс механизмдерін ашқаны үшін 2009 жылы АҚШ-та жұмыс істейтін австралиялық Элизабет Блэкберн, американдық Кэрол Грейдер және оның жерлесі Джек Шостакқа Физиология немесе медицина бойынша Нобель сыйлығы берілді. Жалпы мәлімет Теломераза белсенділігінің нәтижесінде жасуша хромосомаларының теломера аймақтарының ұзындығы ұлғаяды немесе тұрақты деңгейде сақталады, осылайша соңғы репликацияның орнын толтырады және жасушаның шексіз бөлінуіне мүмкіндік береді. Теломераза белгілі бір тіндердің (мысалы, ішек эпителийінің жасушалары) жұмыс істеуі үшін үнемі бөлінуі қажет дене жасушаларының бағаналы, жыныстық және кейбір басқа түрлерінде көрінеді. Дененің қарапайым соматикалық жасушаларында теломеразалық белсенділік жоқ. Қатерлі ісіктердің 85% жасушалары теломераза белсенділігіне ие, сондықтан теломеразаны белсендіру жасушаның қатерлі дегенерацияға дейінгі жолындағы оқиғалардың бірі болып саналады. Дереккөздер
Больцман тұрақтысы

Больцман тұрақтысы — температура мен энергия арасындағы байланысты анықтайтын физикалық тұрақты. Бұл тұрақты рөл атқаратын статистикалық физикаға үлкен үлес қосқан австриялық физик Людвиг Больцманның есімімен аталады. Оның халықаралық СИ бірліктер жүйесіндегі мәні СИ негізгі бірліктерінің анықтамаларының өзгеруіне сәйкес = 1,380 649 · 10 −23 Дж/К. Әмбебап газ константасы Больцман константасының Авогадро санына көбейтіндісі ретінде анықталады, . Бөлшектердің саны мольмен берілген кезде газ константасы ыңғайлырақ саналады.
Либертадорес кубогы 2000

Либертадорес кубогы 2000 — турнирдің 41-ші маусымы. Аргентинаныі "Бока Хуниорс" клубы үшінші рет жеңімпаз атанды. Бастапқы раунд 1 раунд 1 топ 2 топ 3 топ 4 топ 5 топ 6 топ 7 топ 8 топ 2 раунд 1/4 финал 1/2 финал Финал ----
Электрондық конфигурация

Электрондық конфигурация — химиялық элемент атомының немесе молекуланың әртүрлі электронды қабықшаларында электрондардың орналасу формуласы. Электрондық конфигурация әдетте атомдар үшін олардың негізгі күйінде жазылады. Элементтің электрондық конфигурациясын анықтау үшін келесі ережелер бар: # Толтыру принципі. Толтыру принципіне сәйкес атомның негізгі күйіндегі электрондар орбитальдарды орбиталық энергия деңгейлерінің жоғарылау ретімен толтырады. Энергиясы төмен орбитальдар әрқашан бірінші болып толтырылады. # Паули принципі. Осы қағидаға сәйкес бір атомдағы екі электронның төрт кванттық санның мәндері бірдей бола алмайды. # Хунд ережесі. Осы ережеге сәйкес, бір ішкі қабықтың орбитальдарын толтыру параллель (белгісі бірдей) спиндері бар жалғыз электрондардан басталады және жалғыз электрондар барлық орбитальдарды алғаннан кейін ғана орбитальдарды қарама-қарсы спиндері бар электрондар жұбымен түпкілікті толтыру мүмкін болады. Дереккөздер
Фосфин

² Фосфин (фосфорлы сутегі, сутегі фосфиді, фосфор гидриді, фосфан – IUPAC номенклатурасы бойынша) РН 3 — түссіз улы газ (қалыпты жағдайда). Аммиак NH 3 аналогы. Таза фосфиннің иісі жоқ, бірақ техникалық өнімнің үлгілерінде шіріген балыққа (сарымсақ немесе қуырылған пияз) ұқсас жағымсыз иіс бар. Физикалық қасиеттер Түссіз газ. Суда нашар ериді, онымен тұрақсыз гидрат түзеді, ол өте әлсіз негізгі қасиеттерді көрсетеді. Төмен температурада ол 8РН 3 ·46Н 2 О қатты клатрат түзеді. Бензолда, диэтил эфирінде, күкіртті көміртекте ериді. -133,8 °C температурада бетке бағытталған текше торы бар кристалдар түзеді. Дереккөздер
Джюгас (футбол клубы)

Джюгас — Литваның Тельшяй қаласындағы футбол клубы, 2014 жылы құрылған. 2020 жылдан бері Латвия А лигасында ойнайды. Жетістіктері Лига *1 лига жеңімпазы: 2019 *2 лига күміс жүлдегері: 2014 Маусым (2015—) Дереккөздер Сілтемелер * [http://www.fcdziugas.lt Ресми сайты] * [https://toplyga.lt/komanda/dziugas ТОПЛИГА вебсайты]
ДФК Дайнава

ДФК «Дайнава» — Литваның Алитус қаласындағы футбол клубы. Тарихы 2016 жылы «Ауска» және «Дзуку танкай» клубтарының бірігуімен құрылды. 2021 жылы тұңғыш рет А лигасында ойнады. Маусым (2016—) Атақты ойыншылары * Паулюс Голубицкас Дереккөздер Сілтемелер * http://dfkdainava.com/
Футболдан Литва кубогы 2024

Футболдан Литва кубогы 2024 — турнирдің 82-ші жарысы. 1/8 финал 1/4 финал 1/2 финал Финал Финал – 29.09.2024 * 2024 жылы 29 қыркүйек Банга тарихында алғаш рет бұл жүлдені жеңіп алды. Негізгі уақыт голсыз аяқталып, қосымша уақытта жеңімпаздар анықталмады. Пенальтилер сериясында турнир жеңімпазы атанған Гаргжди табысқа жетті. Дереккөздер Сілтемелер * [https://www.lff.lt/ LFF.LT] * [https://lietuvosfutbolas.lt/varzybos/vyru/lff-taure/ lietuvosfutbolas.lt]
Футболдан Азия Суперкубогы 2002

Футболдан Азия Суперкубогы 2002 — турнирдің сегізінші әрі соңғы маусымы. Қатысушылар * Сувон — Азия Чемпиондары кубогы 2001/02 жеңімпазы * Әл-Хилал — Азия кубок иелері кубогы 2001/02 жеңімпазы Матч 1 ойын 2 ойын Сілтемелер * [https://www.rsssf.org/tablesa/ascup02.html Asian Super Cup 2002]
Футболдан Азия Суперкубогы 2001

Футболдан Азия Суперкубогы 2001 — турнирдің жетінші жарысы. Корея Республикасының "Сувон Самсунг" клубы жеңімпаз атанды. Ойындар 4, 10 тамыз күндері өткізілді. Қатысушылар * Сувон Самсунг Блюуингз — Азия чемпиондары кубогы 2000/01 жеңімпазы * Әл-Шабаб — Азия кубок иелері кубогы 2000/01 жеңімпазы. Матч 1 матч 2 матч Дереккөздер Сілтемелер *https://www.rsssf.org/tablesa/ascup01.html
Футболдан Азия Суперкубогы 2000

Футболдан Азия Суперкубогы 2000 — турнирдің алтыншы маусымы. Қатысушылар * Әл-Хилал — Азия Чемпиондары кубогы 1999/2000 жеңімпазы. * Симидзу С-Палс — Азия кубок иелері кубогы 1999/2000 жеңімпазы. Матч Дереккөздер Сілтемелер * [https://www.rsssf.org/tablesa/ascup00.html Asian Super Cup 2000]
Футболдан Азия Суперкубогы 1999

Футболдан Азия Суперкубогы 1999 — турнирді бесінші маусымы. Қатысушылар * Джубило Ивата — Азия Чемпиондары кубогы 1998/99 жеңімпазы. * Әл-Иттихад — Азия кубок иелері кубогы 1999/2000 жеңімпазы. Матч Сілтемелер * [https://www.rsssf.org/tablesa/ascup99.html Asian Super Cup 1999]
Футболдан Азия Суперкубогы 1995

Футболдан Азия Суперкубогы 1995 — турнирдің бірінші жарысы. 1994/95 жылғы Азия чемпиондары кубогының иегері «Тай Фармерз Банк» пен 1994/95 жылғы Азия кубок иелері кубогыны жеңімпазы "Иокогама Флюгельс" өзара кездесті. "Тай Фармерз Банктің" алаңында өткен алғашқы ойын 1:1 есебімен тең аяқталды. Йокогамада өткен қарымта ойында жапониялық команда 3:2 есебімен жеңіске жетіп, турнирдің тұңғыш жеңімпазы атанды. Матч 1 матч 2 матч Сілтемелер *[https://web.archive.org/web/20000423174230/http://www.asian-football.com/competitions/supercup/supercup95.html Футболдан Азия Суперкубогы 1995 (AFC)] *[https://www.rsssf.org/tablesa/ascup95.html Футболдан Азия Суперкубогы 1995 (RSSSF)]
Иокогама Флюгельс

— Жапония футбол клубы. 1999 жылы жабылып қалды. Жетістіктері Ұлттық * Император кубогы: (2) — 1993, 1998 Халықаралық * АФК кубок иелері кубогы: (1) — 1994-95 * Азия суперкубогы: (1) — 1995 Сілтемелер
Тай Фармерз Банк (футбол клубы)

«Тай Фармерз Банк» — Тайланд футбол клубы. 2000 жылы жабылып қалды. АФК Чемпиондар лигасында топ жарған тайландтық жалғыз команда. Жетістіктері * АФК чемпиондар лигасы (2): 1994, 1995 * Тайланд чемпионы (5): 1991, 1992, 1993, 1995, 2000 * АфроАзия клубтар чемпионаты: 1994
Футболдан Азия Суперкубогы 1996

Футболдан Азия Суперкубогы 1996 — турнирдің екінші маусымы. Қатысушылар * Соннам — Азия Чемпиондары кубогы 1995/96 жеңімпазы. * Сёнан Бельмаре — Азия кубок иелері кубогы 1995/96 жеңімпазы. Матч Детальдар 1 матч 2 матч Сілтемелер * [https://www.rsssf.org/tablesa/ascup96.html Asian Super Cup 1996]
Футболдан Азия Суперкубогы 1997

Футболдан Азия Суперкубогы 1997 — турнирдің үшінші маусымы. Қатысушылар * Пхохан Стилерс — Азия Чемпиондары кубогы 1996/97 жеңімпазы. * Әл-Хилал — Азия кубок иелері кубогы 1996/97 жеңімпазы. Матчтар Сілтемелер *[https://www.rsssf.org/tablesa/ascup97.html Asian Super Cup 1997]
Футболдан Азия Суперкубогы 1998

Футболдан Азия Суперкубогы 1998 — турнирдің төртінші маусымы. Қатысушылар * Пхохан Стилерс — Азия Чемпиондары кубогы 1997/98 жеңімпазы. * Әл-Наср — Азия кубок иелері кубогы 1997/98 жеңімпазы. Матчтар 1 ойын 2 ойын Сілтемелер *[https://www.rsssf.org/tablesa/ascup98.html Asian Super Cup 1998]
Тироксин

Тироксин(тетраиодтиронин, 2-амино-3-[4-(4-гидрокси-3,5-диодфенокси)-3,5-диодфенил]пропион қышқылы, Т4) — қалқанша безінің гормондарының негізгі түрі. Бұл трийодтиронинге арналған прогормон. Тироксин биологиялық белсенді емес, перифериялық тіндерде селен-тәуелді монодеодиназа металлоферментінің көмегімен белсенді түрге — трийодтиронинге айналады. Тироксин йодтың L-тирозинге қосылуы нәтижесінде түзіледі. Қалқанша безі шығаратын қалқанша безінің гормондарының жалпы санының 2/3-4/5 бөлігі қанға тироксин түрінде, ал тек 1/3–1/5 бөлігі трийодтиронин түрінде келеді. Қандағы тироксинді тасымалдау транстиретин, тироксинмен байланысатын глобулин, альбумин ақуыздарымен жүзеге асырылады. Тарихы Эдвард Кальвин Кендалл қалқанша безінің құрғақ препараттарынан тироксинді алғаш рет 1914/1915 жылдары бөліп алды. Чарльз Роберт Харингтон оны алғаш рет 1926 жылы сипаттап, синтездеді. Сол жылы тироксинді Георг Фридрих Хеннинг қалқанша безінің ауруларын емдеу үшін "Тироксин Хеннинг" деген атаумен нарыққа шығарды. Дереккөздер
Рентгенография

Рентгенография (Рентген – электромагниттік толқындардың осы түрін ашқан ғалымның тегі және грек. gráphō, мен жазамын) - рентген сәулелерінің көмегімен арнайы пленкаға немесе қағазға проекцияланатын объектілердің ішкі құрылымын зерттеу. Көбінесе бұл термин рентген сәулелерінің өтуі және рентген сәулесінің әлсіреу дәрежесін тіркеу арқылы дененің анатомиялық құрылымдарының жиынтық проекциялық бейнесін алуға негізделген медициналық, инвазивті емес зерттеуді білдіреді.
Либертадорес кубогының финалы 1989

Либертадорес кубогының 1989 жылғы 30-шы маусымының финалы Парагвайдың "Олимпия" және Колумбияның "Атлетико Насьональ" клубтарының арасында өтті. Шолу Командалар үйде және сыртта тәртібімен екі рет ойнады. Әрқайсысы өз алаңында 2:0 есептерімен ұтты да, жеңімпазды пенальтилер сериясы арқылы анықтады. Бұл жолы "Атлетико Насьональ" сәтті ойнап, тұңғыш рет турнир жеңімпазы атанды да, 1989 жылғы Құрлықаралық кубокқа жолдама алды. Матчтар Бірінші матч Екінші матч Сілтемелер *[https://web.archive.org/web/20091217071603/http://www.conmebol.com/conmebol/indexConmebol.html CONMEBOL's official website]
Пи-байланысы

Пи-байланысы (π байланысы) — атомдық p орбитальдарының қабаттасуынан пайда болатын коваленттік байланыс. Атомдардың қосылу сызығы бойымен s-орбитальдардың қабаттасуы арқылы жүзеге асырылатын сигма-байланысынан айырмашылығы, пи-байланыстары атомдардың қосылу сызығының екі жағындағы p-орбитальдардың қабаттасуы кезінде пайда болады. Пи-байланысы бірнеше байланыста жүзеге асырылады деп есептеледі: қос байланыс бір сигма және бір пи- байланысынан, үштік бір сигма және екі ортогональды пи-байланысынан тұрады. Лайнус Полинг 20-ғасырдың 30-жылдары сигма және пи-байланыстарының концепциясын жасаған. Дереккөздер
Александр Яковлевич Клебанов

Александр Яковлевич Клебанов (27 сәуір 1963, Алматы, Қазақ КСР) — қазақстандық кәсіпкер, миллионер. Сын 2022 жылы Павлодар облысындағы Екібастұз қаласы 27 қарашаға қараған түні 100 мыңға жуық тұрғын -30 градустық аязда Клебановтың өзі басқаратын ЖЭО қазандықтардың тоқтап қалуына байланысты жылусыз қалды. Бұл — жыл басынан бері болған екінші жағдай. 28 қараша күні Екібастұзда төтенше жағдай жарияланып, тергеу басталды. Ал Клебанов болса апат болған ЖЭО мемлекетке 1 ₸ сатуға дайын болды . Еңбек жолы * 1986—1988 — Алматыдағы қазақ ғылыми-зерттеу тері-венерологиялық институтының кіші ғылыми қызметкері. * 1990—1996 — Ақтөбе ферроқорытпа зауытының «Хром» спорт командасының дәрігері. * 1996—2000 — Қазақстандағы Airfinance Europe LTD өкілдігінің директоры. * 2000—2006 — Қазақстан президентінің әкімшілігі «Бүркіт» республикалық мемлекеттік кәсіпорнының директоры. * 2007 — 2024 «Орталық Азия электр энергетикалық корпорациясы» АҚ директорлар кеңесінің төрағасы. Байлығы Клебановқа электр мен жылу энергиясын өндірумен, берумен, бөлумен, сатумен айналысатын және “Павлодарэнерго” АҚ, “ Севказэнерго” АҚ және “Ақмола облыстық энергетикалық комиссиясы” АҚ кіретін “Орталық Азия электр энергетикалық корпорациясының” 47 % тиесілі. Отбасы * Жұбайы — Дарья Владимировна Клебанова (1963 ж.т.) — Қазақстан парламенті мәжілісінің 3-, 4- және 5-сайланым депутаты (2004—2012), ”Рахат-ТВ” телеарнасының (қазіргі Alatau) президенті (1994—2007). * Баласы — Яков Александрович Клебанов (1984 ж.т.) — 2020 жылы байлығы 119 млн $ бағаланды. “Rixos Almaty” қонақ үйі құрылтайшыларының бірі Circle Maritime Invest қазақстандық кеме компаниясына Сергей Канмен бірге иелік етеді. Одан бөлек, уран мен молибден өндіретін Степногор тау-кен-химия комбинатының 40 % тиесілі Англияда тіркелген Degevol UK LTD компаниясының 49 % мен “Prime Business” ЖШС иелік етеді. Дереккөздер
Анна Евгеньевна Цивилёва

Анна Евгеньевна Цивилева (тумасында - Путина, бірінші некесінде - Логинова ; 9 мамыр 1972, Иваново, РСФСР, КСРО) — ресейлік мемлекеттік қайраткер, кәсіпкер, “Колмар” мұнай өндіруші компаниясының басшысы. 17 тамыз 2024 жылдан бастап хатшы – Ресей қорғаныс министрінің орынбасары. Владимир Путиннің жиені. Дереккөздер
Океания клубтар чемпионаты 1987

Океания клубтар чемпионаты 1987 — турнирдің бірінші маусымы. Бірақ турнир қайта тоқтап қалды да, екінші турнир 1999 жылы өтті. Палау Ұлттық құрамасы турнирге Корор клубы болып қатысты. Іріктеу турнир Жартылай финал Финал
Қойлыбай Дәулетханұлы Асанов

Қойлыбай Дәулетханұлы Асанов (, Ақтау ауылы, Жаңаарқа ауданы, Қарағанды облысы) — айтыскер , Қазақстан Жазушылар одағының мүшесі. Өмірбаяны Арғын тайпасы Қуандық руының Сайдалы бөлімінен шыққан. Қойлыбай Қарағандыда өткен 1986 жылғы Желтоқсан қозғалысына қатысушы. Сол жылдары студент жастарға үгіт жүргізуші һәм ұйымдастырушы ретінде ішкі істер органдарында бірнеше рет тергеуде болып, әкімшілік жазаға тартылған. 1987 жылы бірінші рет Павлодарда республикалық деңгейде айтысқа шықты. 1991 жылы Қарағанды Мемлекеттік университетінің филология факультетін тәмамдаған. 1993-1996 жылдары Қарағанды облыстық «Шипагер» газетінде бас редактор, облыстық «Замандас» жастар апталығы, «Орталық Қазақстан» газеттерінде тілші қызметін атқарды. 1994 жылдан Қазақстан Журналистер одағының мүшесі. 1998 жылдан бері Е.А.Бөкетов атындағы Қарағанды Мемлекеттік университеті журналистика кафедрасында ұстаздық етіп келеді. Шығармашылығы мен марапаттары Филология ғылымдарының докторы, профессор Қойлыбай Асанов «Жылымық жылдар жаңғырығы» (2004 ж.), «Е.А.Букетов - публицист» (2006 ж.), «Айтыс өнерінің публицистикалық сипаты» (2010 ж.), «Сөз өнері және журналистика» (2012 ж.) атты зерттеу еңбектерінің авторы. 2002 жылы "Е.А.Букетов публицистикасы" тақырыбында кандидаттық диссертация қорғады. 2010 жылы "Айтыс өнерінің публицистикалық сипаты" тақырыбындағы докторлық диссертациясын сәтті қорғап шықты. Дереккөздер Сілтемелер * [https://ortalyq.kz/ojlybaj-asanov-m-deniet-salasyny-zdigi-atandy/ Қойлыбай Асанов — еңбек ардагері]
Африка Чемпиондары кубогы 1996

Африка Чемпиондары кубогы 1996 — турнирдің 32-ші маусымы. Ескі форматпен өткізілген соңғы маусым, 1997 жылдан бастап АФК Чемпиондар лигасы деген атаумен өте бастады. 1 раунд 1 раунд 1/8 финал 1/4 финал 1/2 финал Финал ----
Ғалымжан Шахмарданұлы Есенов

Ғалымжан Шахмарданұлы Есенов (10 наурыз 1982, Алматы, Қазақ КСР) — Қазақстандық бизнесмен, филантроп. Шахмардан Есенов атындағы ғылыми білім беру қорының негізін қалаушы. Еңбек жолы * 1999—2002 — «Алтын дән» агроөнеркәсіп кешенінің жабдықтарды пайдалану және жанар-жағармаймен қамтамасыз ету бөлімінің менеджері; * 1999—2002 — Golden Grain директорының орынбасары; * 2003—2007 — Seimar инвестициялық тобының жоба менеджері; * 2007—2011 — Delta Bank директорлар кеңесінің төрағасы; * 2011—2013 — «KNG Finance» ЖШС бас директоры; * 2015—2020 — Қазақстан шахмат федерациясының президенті; * 2017 — «Бірінші болу батылдық» корпоративтік қорының қамқоршылық кеңесінің төрағасы; * 2017—2022 — Алматы триатлон федерациясының басшысы, вице-президенті; * 2019—2020 — “ММА бойынша Қазақстан Біріккен Федерациялары Ассоциациясының”, “Қазақстан аралас жекпе-жек ММА федерациясының” президенті; * 2019—2022 — Орталық Азия триатлон қауымдастығының президенті; * 2013—2020 — АТФ Банк директорлар кеңесінің төрағасы; * 2018—2021 — Қазфосфат бақылау кеңесінің төрағасы; * 2023—2024 — Jusan Bank директорлар кеңесінің төрағасы. Білімі Еуразиялық инновациялық экономика және менеджмент академиясын “экономика және менеджмент”, Қазақ гуманитарлық заң университетін “құқықтану” мамандығы бойынша, Чикаго университетінің Бут бизнес мектебін аяқтаған. Марапаттары мен атақтары * Құрмет ордені (2018). Дереккөздер
Мария Владимировна Воронцова

Мария Владимировна Воронцова (тумасында - Путина, бірінші некесінде - Фаасен, екінші некесінде - Нагорная; 28 сәуір 1985, Ленинград, РКФСР, КСРО) - ресейлік эндокринолог, ғалым. Ресей президенті Владимир Путиннің үлкен баласы. Ресейдің Украинаға басып кіруіне байланысты 2022 жылдың сәуірінде АҚШ, Ұлыбритания, Канада, ЕО және басқа да елдердің санкцияларына ілікті. Білімі Мария Владимировна Петербург мемлекеттік университетінде биологияны оқыды, сонымен қатар 2011 жылы Мәскеу мемлекеттік университетінің медицина факультетін бітірді. Иван Дедовтың жетекшілігімен Мәскеудегі Дедов басқаратын Эндокринология ғылыми орталығында медицина бойынша кандидаттық диссертациясын қорғады және эндокриндік аурулары бар балаларға көмектесуге бағытталған Альфа-Эндо қайырымдылық жобасына жетекшілік етті. Альфа-Эндо Пётр Авен мен Михаил Фридманның Альфа-банкімен қаржыландырылады. 2013 және 2015 жылдар аралығында Воронцова бес ғылыми зерттеудің авторы болды, оның ішінде «Акромегалиямен ауыратын науқастардағы қанның антиоксиданттық жүйесінің жағдайы» мақаласы. Сонымен қатар, 2015 жылы балалардағы идиопатиялық өсудің тежелуі туралы кітаптың авторы болды. Воронцова Владимир Путиннің гендік инженерия, әсіресе генетикалық түрлендірілген балаларды жасау үшін CRISPR қолдану бойынша кеңесшісі болып табылады. Жеке өмірі және отбасы * Әкесі - Владимир Путин - Ресей президенті. * Анасы - Людмила Путина (тумасында Шкребнева) - Ресей Бірінші ханымы (2000-2008, 2012-2013). * Сіңлісі - Катерина Тихонова * 1-күйеуі - Йоррит Фаассен (некеде 2005-2022, ажырасқан) - Стройтрансгаздың бұрынғы директоры және 2007 жылы Газпромбанкта жоғары лауазымға ие болған. Нидерланд азаматы. Бұл некеден 2012 жылы туылған ортақ ұл бар. * 2-күйеуі - Евгений Нагорный Өмірбаяны Мария Владимировна Ленинградта ( РСФСР) 1985 жылы дүниеге келді, Владимир Путин мен Людмила Путинаның (тумасында Шкребнева) отбасында тұңғышы болды. Марияның балалық шағы Дрезденде өтті, ал оның отбасы 1980 жылдардың аяғында сонда тұрды. 1991 жылдың көктемінде Путиндер отбасы Ленинградқа оралды, онда Мария «Петершуле» неміс гимназиясында оқыды. Кейінірек, Тамбов қылмыстық тобының қатысуымен болған қиян-кескі бандылық соғыстар кезінде, олар Санкт-Петербургтегі отын-энергетика бизнесін толығымен өз қолдарына алған кезде, оны және оның сіңлісі Катеринаны әкесі олардың қауіпсіздігінен қорқып, олардың заңды қамқоршысы Дрезденде КГБ бөлімшесінің құрамында Владимир Путинмен бірге жұмыс істеген, кейін Санкт-Петербургте Дрезднер банкінің филиалын ашқан ГДР Мемлекеттік қауіпсіздік министрлігінің бұрынғы қызметкері Маттиас Уорниг болды. 1995 жылы Мария Ресейдің Гамбургтегі Бас консулдығы ұйымдастырған дипломатиялық таңғы ас кезінде скрипкада ойнады. Путин отбасы Мәскеуге көшкеннен кейін Мария Ресейдегі Германия елшілігімен тығыз байланысты неміс мектебінде оқи бастады, онда Швейцария, Аустрия және Германия дипломаттарының көптеген балалары оқиды. Дереккөздер
КОНКАКАФ чемпиондары кубогы 1962

КОНКАКАФ Чемпиондар кубогы 1962 — турнирдің бірінші маусымы. Мексиканың "Гвадалахара" клубы турнирдің тұңғыш чемпионы атанды. Аймақтық турнир Солтүстік аймақ ---- Орталық аймақ 1 раунд 2 раунд ---- Кариб аймағы ---- 1/2 финал ---- Финал ----
Бернар Арно

Бернар Арно ( ; 5 наурыз 1949) — француздық миллиардер кәсіпкер, Louis Vuitton Moët Hennessy компаниялар тобының президенті және бас директоры. 2021 жылдың 18 маусымында Бернар Арноның байлығы күніне 1,4 миллиард долларға өсіп, 200,4 миллиард долларды құрады. Арно байлығы 200 миллиард доллардан асатын екінші адам болды, біріншісі Amazon негізін қалаушы Джефф Безос болды. 2022 жылдың шілде айындағы жағдай бойынша Бернар Арноның байлығы 190,3 миллиард долларға бағаланады. Ол Forbes нұсқасы бойынша әлемдегі ең бай адамдар тізімінде 3-ші орында. 2022 жылдың желтоқсан айындағы жағдай бойынша Бернар Арно әлемдегі ең бай адам болды және оның байлығы 211 миллиард долларға бағаланды. 2023 жылдың 28 ақпанындағы жағдай бойынша Бернар Арно мен оның отбасының байлығы 206,3 миллиард долларға бағаланады. Дереккөздер
Балайым Туғанбайқызы Кесебаева

Балайым Туғанбайқызы Кесебаева (23 сәуір 1966, Жамбыл, Түркістан облысы) — қазақстандық мемлекеттік қайраткер,мәжіліс төрағасының орынбасары (2021—2023). Өмірбаяны 1966 жылы 23 сәуірде Оңтүстік Қазақстан облысы, Киров ауданы, Жамбыл колхозында (қазіргі Түркістан облысы, Жетісай ауданы) дүниеге келді. Білімі 1988 жылы Талдықорған заң колледжін, 1993 жылы Әл-Фараби атындағы Қазақ мемлекеттік университетін және 2012 жыды Қорқыт Ата атындағы Қызылорда университетін тәмамдады. Мансабы * 1985—1988 — Шымкент облыстық атқарушы комитетінің әділет бөлімінің құжатнама меңгерушісі; * 1993—1994 — Алматы қаласының архитекторлық-проекттық кооперативінің іс-жүргізушісі; * 1994—1994 — Қазақстан әділет министрлігінің конституциялық заңнамасы басқармасының 1 санатының кеңесшісі; * 1994—1995 — Қазақстан әділет министрлігі шаруашылық қызметі басқармасының жетекші маманы; * 1995—1997 — Қазақстан әділет министрлігінің заңнамасы бойынша Бас басқармасының бас кеңесшісі; * 1997—1997 — Қазақстан әділет министрлігінің нормативтік құқықтық актілерді тіркеу департаментінің бас маманы; * 1997—1998 — Қазақстан әділет министрлігінің халықаралық құқық заңнамасы департаментінің бас маманы; * 1998—1999 — Қазақстан әділет министрлігінің халықаралық құқық және Заң департаментінің нормативтық актілерді жүйелі және кодификаттау бөлімінің бастығы; * 1999—2002 — Қызылорда облысының әділет басқармасы бастығының орынбасары; * 2002—2004 — Маңғыстау облысының әділет басқармасының бастығы; * 2004—2004 — Маңғыстау облысының әділет департаментінің бастығы; * 2004—2009 — Қазақстан әділет министрлігінің ішкі әкімшілік департаментінің директоры; * 2009—2013 — Маңғыстау облысының Әділет департаментінің бастығы; * 2013—2016 — Қызылорда облысы әділет департаментінің басшысы; * 2016—2021 — Қазақстан парламенті мәжілісінің VI сайланым депутаты, Заңнама және сот-құқықтық реформа комитетінің мүшесі; * 2021—2023 — Қазақстан парламенті мәжілісінің VII сайланым депутаты, төрағасының орынбасары; * 2023 — Алматы қаласы Әділет департаменті басшысы. Жеке өмірі Тұрмыста, 2 бала тәрбиелеуде. Марапаттары мен атақтары * Құрмет ордені; * Парасат ордені; * Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл медалі; * Ерен еңбегі үшін медалі; * Қазақстан Конституциясына 20 жыл медалі; * Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 25 жыл медалі; * Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 30 жыл медалі; * Қазақстан Конституциясына 25 жыл медалі; * Әділет органдарын дамытуға қосқан үлесі үшін медалі; * Әділет органдарының құрметті қызметкері. Дереккөздер