kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Асхат Ерболатұлы Мұсағалиев

Асхат Ерболатұлы Мұсағалиев (лақапаты — Асхат Мұса; 4 ақпан 1987, Атырау облысы) — қазақ актері, «Талант» сыйлығының лауреаты. Өмірбаяны Асхат Мұсағалиев — 1987 жылы 4 ақпан күні, Атырау облысының, Алмалы ауылында дүниеге келген. Руы — Ысық. Отбасы Жұбайы — Меруерт Танашева. Балалары: Ерболатов Ерасыл, Ерболат Дина, Ерболат Дана, Ерболат Ділдә. 2022 жылы отбасымен бірге Астанаға көшіп кетті. Рөлдері * Ш.Айтаматов «Бетпе бет» – Жұмабай. * Иран-Ғайып «Сүйінбай» – Қатаған. * Ә.Тарази «Жақсы кісі» – Мұрат. * Р.Отарбаев «Двойник» – Тергеуші. * Г.Пряхин «Тергеу» – Тергеуші. * Е.Домбаев «Келін» – Үш ноян. * М.Отарбаев «Баянды бақ» – Акбар. * Еврипид. «Медея» – Ясон. * Р.Киплинг «Маугли» – Ата Бөрі * А.Чехов «Апалы сіңлілі үшеу» – Моряк * М.Әуезов « Айман-Шолпан» – Әлібек. * Иран-Ғайып «Жан Абай» – Сері. * Г.Хугаев « Андро Сандро» – Бибо. Музыкалық жас көрермен театры * М.Әуезов «Абай-Тоғжан» – Құнанбай. * Д.Исабеков «Гауһар тас» – Тұрымбет. * А.Володин «Қоштасқым келмейді» – Никулин. * К.Людвиг «Шок Қыздар» – доктор. * «Қыз Жібек» – Базарбай. Дереккөздер
Биласувар

Биласувар — Әзербайжанның оңтүстігінде орналасқан Биласувар ауданының қаласы және әкімшілік орталығы. 2025 жылдың 1 желтоқсанындағы жағдай бойынша Біләсувар халқының саны 23 200 адамды құрады. Географиялық сипаттамасы Биласувар Муған жазығында орналасқан және ел астанасы Бакуден 181 км қашықтықта. Қала Иранмен шекаралас маңда орналасқан. Оңтүстік-батыс бағытта, 45 км қашықтықта ең жақын теміржол стансасы Саляны бар. Бұл аймақ үнемі құрғақ және ыстық климаттық жағдайлар аймағында орналасқан. Тарихы Қала атауының шығу тегінің екі нұсқасы бар. Біреуіне сәйкес, бұл атау екі халық - суварлар мен биларлар арасындағы жергілікті аумақты бақылау үшін ұзақ уақыт бойы күреспен байланысты. Тағы бір нұсқада бұл атау «мұнда су бар» деп аударылады делінген. Дұрыс нұсқасы әлі де даулы. Археологтар екі теорияны да растайтын дәлелдер таба алмады. XIII ғасырда қазіргі қала Пилесувар деп аталатын шағын елді мекен болды. 1938 жылы Биласувар ауылы Пушкин болып өзгертілді. 1963 жылы аудан таратылып, Джалилабад ауданымен біріктірілген аумақ Астрахань-Базар ауданына берілді. 1964 жылы аудан дербес аудан ретінде қалпына келтірілді. Биласувар 1966 жылы қала мәртебесін алды, ал 2021 жылдан бастап Ширван-Салян экономикалық ауданының құрамына кірді. Қазіргі уақытта мекен — дамыған инфрақұрылымы, өнеркәсіптік кәсіпорындары, білім беру және мәдени мекемелері бар ірі елді мекен. Экономикасы және инфрақұрылымы Биласувардың шетелдермен негізгі экономикалық байланысы мақта өсірумен байланысты. Мақта тазалағыш зауыттың өнімі ел шекарасынан тыс жерлерде де танымал. Биласувардағы жеке компаниялар астық өсірумен және мал шаруашылығымен де айналысады. Дренаж станциясы да жұмыс істейді. Қала тарих мұражайы 2012 жылдың жазында жаңа экспонаттармен толықтырылды. Биласувар маңындағы археологиялық қазба жұмыстары кезінде зерттеулерге сәйкес, орта ғасырларға жататын ежелгі ескерткіштер мен ежелгі қаланың қирандылары табылды. Қалада Биласувар аудандық орталық кітапханасы, қалалық кітапхана филиалдары, аудандық мәдениет үйі, тарих және этнография мұражайы, Гейдар Әлиев орталығы, мемлекеттік көркемсурет галереясы, аудандық орталық ауруханасы және Биласувар аудандық орталық балалар ауруханасы орналасқан. Галерея Дереккөздер
Қойбағар петроглифтері

Қойбағар петроглифтері – қола дәуірі, ерте темір ғасыры, орта ғасырға жататын петроглифтер мен XVIII-XІX ғасырлардағы қазақ суреттері. Орналасқан жері Түркістан облысы Созақ ауданы, Сызған ауылының оңтүстік-батысында 8 км жерде орналасқан. Петроглифтер дүниетанымы және шоғыры Суреттерді 1972 жылы Оңтүстік Қазақстан кешенді археологиялық экспедициясының Қаратау отряды (жетекшісі М.Қ. Қадырбаев, қызметкер А.Н. Марьяшев) ашып, зерттеген. Қойбағар петроглифтері маңызды жаңалық қатарына жатады. Петроглифтердің алғашқы кезеңделуі мен хронологиясы Қойбағар материалдарын есепке ала отырып жасалынған. Арпаөзен сияқты бұл да – Қазақстандағы өткен кезеңдер жайлы құнды ақпараттан құралған ең ірі петроглифтер шоғырының бірі. Петроглифтер қола дәуірі тайпаларының дүниетанымын бейнелейді. Петроглифтер тау жотасының негізгі бағытына перпендикуляр шатқал бойымен созылған баурайындағы үш шоқыда орналасқан қойтастарға салынған. Бұл шоқылар жазық келген. Петроглифтердің саны жағынан көбі Қойбағар-І шоқысынан солтүстік-батысқа қарай 700 м жердегі Қойбағар-ІІІ шоқысында орналасқан. Суреттерді негізінен қола дәуірінің тайпалары салған, олардың бір бөлігі кейін жаңартылған. Ежелгі бейнелер тастың жоғарғы жағына және гранит тақтатастардың сынықтарына қашалып салынған. Петроглифтердің негізгі жиынтығы оңтүстік және оңтүстік-шығыс баурайында топтастырылған. 3000-ға жуық петроглифтер бар. Сурет көріністері Мұнда бірнеше маңызды культтік көріністер орындалған. Бұл үлкен түйе тұлғасының айналасындағы шайқас; сызықтармен байланыса жалғасқан әр түрлі жануарлардың бейнесі бар өзіндік зоологиялық өрнектер; арбадағы түйе бейнесі. Жылқыны арбаға жегіп жатқан адам бейнесі бар көрініс бірегей болып табылады. Желісі, стилі мен техникалық тәсілі бойынша Қойбағарда әр түрлі уақыттың петроглифтері – жақын жатқан басқа шатқалдармен салыстырғанда аз. Негізінен біршама ежелгі бейнелер тобы өте кейінгі ашық және дөрекі суреттерден ерекшеленеді. Петроглифтерден күрес идеясы мен өніп-өсу идеясы анық көрінеді, олар шайқас көріністерінде, иттердің ешкілер мен арқарларды тартқылау (жұлқылау) көріністерінде, сонымен қатар эротикалық көріністер мен күнмен байланысты рәміздерде көрініс тапқан. Қазақстанның басқа да ежелгі суреттерімен бірге олар қола дәуірінің жартас суреттер қабатын құрайды, сонымен бірге археологиялық және көркемдік құндылығын көрсетеді. Дереккөздер
Eco-Shop

Eco-Shop (eco•shop түрінде стилизацияланады) — Малайзиядағы шағын дүкендер желісі. Компания тұрмыстық тауарларды, азық-түлік өнімдерін, сусындар мен ойыншықтарды сатады. Eco-Shop барлық тауарларын бірдей бағамен, әрқайсысын 2,60 малайзия ринггитіне сатумен танымал. 2025 қаржы жылының жағдайы бойынша Eco-Shop ел аумағында 370-тен астам дүкенді басқарады. 2010 жылы компания Джохор штатының Сегамат ауданындағы Джементах қалашығында бас кеңсесін және жаңа қойма кешенін іске қосты. 2018 жылы Селангор штатының Гомбак қаласында 100-дүкенінің, ал 2024 жылы Куала-Лумпурдағы Nu Sentral сауда орталығында 300-дүкенінің ашылуын атап өтті. Қаржылық көрсеткіштері Галерея Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [https://ms-my.facebook.com/EcoShopMarketing eco-shop] — Facebook * [https://www.instagram.com/ecoshop_my eco-shop] — Instagram
Дін Мұхаммад мешіті

Дін Мұхаммад мешіті (XIX ғасырдың 2-ші жартысы) – Солтүстік Қазақстан облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енген сәулет өнері ескерткіші. Орналасқан жері Петропавл қаласы, С. Мұқанов көшесі, 34. Тарихы, сипаты Дін Мұхаммад мешітінің өзіндік тарихы бар. 1881 жылы татар көпестері Д. Бичурин мен В. Янгуразов 1000-нан астам мұсылмандардың өтініштері бойынша екі тас мешіт құрылысына өтініш білдіреді. Өтініш қанағаттандырылып, таяу уақытта қалада тағы екі әдемі тас мешіттер бой көтере бастайды. 1917 жылы қарай қалада ағаштан тұрғызылған үш мешіт және алты тас мешіт болды. Діни мекемелердің ең алғашқысы 1795 жылы салынған. Дін Мұхаммад мешіті мешіттер тізімінде №5 болып белгіленіп (1917 ж.), 1938 жылға дейін қызмет еткен. Кеңес өкіметі жылдарында Петропавлдағы барлық медреселер мен мешіттер жабылып, жойылған. Мешіт ғимараты басқа қажеттіліктерге пайдаланылып, оның мұнарасы толығымен бұзылды. 1990 жылдары қала тұрғындары тарихи, діни мекемелерді қалпына келтіруге атсалысты. 1996 жылы татар-башқұрт діни қауымына мешіт киелі құрылыс ретінде қайтарылады. Сол уақытта ғимарат толығымен қирап, тек бос қабырғалары ғана қалған. Көп ұзамай, Петропавл қаласының Дін Мұхаммад мешітін қайта қалпына келтіру жұмыстары басталып, ол 1998 жылы аяқталады. Мешіт ретінде 1998 жылдан бастап пайдалануға беріліп, мұсылман әдет-ғұрыптарын өткізуге арналған орын және қаланың көрікті жерлерінің бірі болды. Мешітке осы құрылысты ұйымдастырып, басқарған адамның есімі беріледі. 2001 жылы мешіт мұнарасы қайта қалпына келтіріледі. Шағын дуалмен қоршалған, төбесі жасыл түсті, мұнара, мешіттің жан-жағы ағаштармен қоршалған бір қабатты ғимарат. Мұнда діни-ғұрыптар өткізіліп, жыл сайын Рамазан айында ораза ұстаған мұсылмандарға арнап, ауызашар беріледі. 2013 жылымешіт Қазақстан мұсылман Діни басқармасының (ҚМДБ) қарамағына кіреді. Мешіт қаланың сәулет ескерткіштерінің бірі және жергілікті маңызы бар тарихи- мәдени ескерткіш болып табылады. Дереккөздер
Габала

Габала — Әзербайжандағы қала, Габала ауданының орталығы. 2025 жылдың 1 желтоқсанындағы жағдай бойынша Габала халқының саны 14 000 адамды құрады. Географиялық сипаттамасы Габала Үлкен Кавказдың етегінде, Базар-Юрт және Туфан тауларының шатқалында, теңіз деңгейінен 900 метр биіктікте, Дамирапаран өзенінің оң жағалауында орналасқан. Қала маңында жаңғақ және каштан ормандары бар, олардың көпшілігінің жасы 100 жылдан асады. Габаланың климатына Кавказ тауларының жақындығы және тау өзендерінің молдығы айтарлықтай әсер етеді. Қысы жылы және қысқа. Қаңтардың орташа температурасы –3-тен +1°C-қа дейін, тауларда сәл суық: –5-тен –7°C-қа дейін. Қарды тек таулардың биік жерлерінде ғана көруге болады. Қалада көктем ерте келеді, көбінесе бұлтты ауа райымен бірге жүреді. Жаз мезгілі ыстық және көбінесе құрғақ болады. Шілде мен тамыз айларының орташа температурасы 23–25°C, кейде 37°C-қа дейін жетеді. Күз жылы және құрғақ. Жылдық орташа жауын-шашын мөлшері 450–500 миллиметр. Тарихы Қала қоныс ретінде құрылып, уақыт өте келе біртіндеп әртүрлі құрылымдардың құрамына кірді. Бұрын Кавказ Албаниясының орталығы болған ол кейінірек Ширваншахтар империясының құрамына кірді. Көп ұзамай ол Шеки хандығының құрамына кірді. XVIII ғасырда Габала жерінде Құтқашен сұлтандығы құрылды, ол көп ұзамай Шеки хандығының құрамына кірді және наибтер басқарды. Хандық жойылғаннан кейін қала Елизаветполь губернаторлығындағы Нухинск ауданының құрамына кірді. Патшалық Ресей кезінде қоныс Құтқашин деп аталды. Кеңес өкіметінің келуімен ол Құтқашен деп өзгертілді. 1930 жылы Құтқашен ауданы құрылғаннан кейін қоныс оның құрамына кірді. 1991 жылдың көктемінде ежелгі қаланың құрметіне Габала деп өзгертілді. Экономикасы және инфрақұрылымы 2010 жылы әйгілі голландиялық Beltmann брендіне арналған пианино фабрикасының құрылысы аяқталды. "Gilan" консервілеу фабрикасы, темекі ашыту зауыты және цемент зауыттары да өз өнімдерін шығаруда. Қалада «Ай Ишиги» демалыс аймағы бар. «Горная Турбаза» туристік агенттігі аң аулауды, балық аулауды және қызықты орындарға экскурсияларды ұйымдастырады. Габала-Баку тас жолынан 5 шақырым жерде орналасқан Нохур көлінің жағасындағы «Сахил» туристік базасы жергілікті тұрғындар арасында танымал. 2009 жылдан бастап қалада жазғы маусымда дәстүрлі түрде жыл сайынғы музыка фестивалі өткізіліп келеді, оған бұрынғы Кеңес Одағы, Еуропа елдері, Израиль және Америка Құрама Штаттарынан келген музыканттар қатысады. 2012 жылдың күзінің басында жаңадан салынған спорттық ату кешені ашылды. 1995 жылы құрылған «Габала» футбол клубы қазіргі уақытта кәсіби түрде жұмыс істейді. Дереккөздер
(39) Летиция

(39) Летиция — Негізгі белдеуде айналып жатқан ірі астероид. Оны 1856 жылы 8 ақпанда Жан Шакорнак Париж обсерваториясында ашты. Ежелгі Римдегі шаттық құдайы атымен аталды. 2006–08 жылдары өткізілген фотометриялық зерттеулер бұл астероидтың тоқайласқан қосарлы дене болуы мүмкін екенін көрсетті. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (1—100)
(38) Леда

(38) Леда — Негізгі белдеуде айналып жатқан ірі астероид. Оны 1856 жылы 12 қаңтарда Жан Шакорнак Париж обсерваториясында ашты. Спарта патшасы Тиндарейдің жары Леданың құрметіне орай аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (1—100)
(37) Фидес

(37) Фидес — Негізгі белдеуде айналып жатқан ірі астероид. Оны 1855 жылы 5 қазанда Роберт Лютер Дюссельдорф обсерваториясында ашты. Көнеримдік адал сенім құдайының құрметіне орай аталды. Бұл ашылғаннан кейін астрономиялық белгі берілген соңғы астероид болды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (1—100)
(36) Аталанта

(36) Аталанта — Негізгі белдеуде айналып жатқан ірі астероид. Оны 1855 жылы 5 қазанда Герман Гольдшмидт Парижде ашты. Ежелгі грек мифологиясында аюдың сүтін еміп өскен қыздың атымен аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (1—100)
(33) Полигимния

(33) Полигимния — Негізгі белдеудегі астероид. Оны 1854 жылы 28 қазанда Жан Шакорнак Париж обсерваториясында ашты. Ежелгі грек мифологиясындағы музалардың бірі құрметіне орай аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (1—100)
(35) Левкофея

(35) Левкофея — Негізгі белдеуде айналып жатқан ірі астероид. Оны 1855 жылы 19 сәуірде Роберт Лютер Дюссельдорф обсерваториясында ашты. Ежелгі грек мифологиясындағы теңіз құдайының құрметіне орай аталды. Астрономиялық белгісі Александрия шамшырағын білдіреді. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (1—100)
(32) Помона

(32) Помона — Негізгі белдеудегі астероид. Оны 1854 жылы 26 қазанда Герман Гольдшмидт Парижде ашты. Көнеримдік жемістер құдайының құрметіне орай аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (1—100)
Фулвуд Аматерс

«Фулвуд Аматерс» (;) — Англияның Престон қаласының маңында орналасқан Фулвуд қаласының кәсіби футбол клубы. 1924 жылы құрылған бұл клуб қазіргі уақытта North West Counties League, Division One North лигасында ойнайды. Үй ойындарын Lightfoot Lane стадионында өткізеді. Тарихы 1924 жылы құрылған Фулвуд Аматерс клубы 1928 жылдан 1992 жылға дейін, яғни 64 жыл бойы Lancashire Amateur League құрамында өнер көрсетті. Осы лиганы 1939 жылы жеңіп алып, Бірінші, Екінші және Үшінші дивизиондарында ойнады. Осы кезеңдегі клубтың ең танымал капитандарының бірі - Англия құрамасының ойыншысы әрі Престон Норт Энд клубының жұлдызы Том Финнидің ағасы Джо Финни болды. 1992 жылдан бастап клуб West Lancashire League жарысына қатысты. 1994 жылы Бірінші дивизионға дейін бірден жоғарылап, келесі 20 маусымның біреуінен басқа барлығын жоғарғы лигада өткізді. Бұл жоғарғы лига 1998 жылы Premier Division деп атала бастады. Фулвуд Аматерс жоғарғы дивизионды 1995, 1999 және 2019 жылдары жеңіп алды. Ерекше жайт ретінде, бұл алаң бір мезгілде футбол алаңы әрі гольфке арналған драйвинг-рейндж (доп соғу жаттығу аймағы) ретінде де пайдаланылады. Жетістіктері *West Lancashire League, Premier Division **Чемпион: 1994-95, 1998-99, 2018-19 **Күміс жүлдегер: 2009-10, 2021-22 *Lancashire Amateur League, First Division **Чемпион: 1937-38, 1970-71 *Lancashire Football Association Amateur Shield **Жеңімпаз: 1997-98, 1998-99, 2017-18, 2021-22, 2023-24 Дереккөздер
Әлайдар Әбдуаитов

Әбдуаитов Әлайдар (5 қаңтар 1942 жыл, Жаңақорған ауданы, Талап ауылы) — дәрігер, денсаулық сақтау саласының ардагері, Қазақстанның денсаулық сақтау ісінің үздігі. ҚР-ның құрметті теміржолшысы (1986). Өмірбаяны Әлайдар Әбдуаитов Ақтөбе медициналық институтын (қазіргі Марат Оспанов атындағы Батыс Қазақстан медициналық университеті) 1965 жылы бітірген. Еңбек жолын Жаңақорған ауданында өкпе аурулары бойынша дәрігер болып бастады (1965-1967). Кейін Шиелі станциясындағы теміржол ауруханасында (1967-1970) және Қызылорда станциясындағы теміржол ауруханасында бас дәрігердің орынбасары (1970-1973), бас дәрігер (1973-2010) қызметтерін атқарған. Марапаттары мен жетістіктері Ә.Әбдуаитов Қазақстан денсаулық сақтау ісінің үздігі (1976) атағына ие болып, көптеген медальдармен марапатталған. Оның есімі «Жол бойындағы жұлдыздар», «Сыр медицинасы», «Қазақстанның атақты теміржолшылары», «Қазақстан элитасы» атты құрметті азаматтардың анықтамалық кітаптарына енген. Ол Қызылорда қаласы мен Жаңақорған ауданының құрметті азаматы. 2019 жылы «Алтын дәрігер» құрметті атағымен марапатталды. Қызметі мен мұрасы Әбдуаитовтың медицина саласындағы қызметі мен денсаулық сақтау жүйесіне қосқан үлесі айтарлықтай. Ол теміржол саласында ұзақ жылдар бойы еңбек етіп, Қызылорда станциясындағы аурухананы басқарды, сонымен қатар, өз кезеңінде денсаулық сақтау саласында беделді әрі тәжірибелі маман ретінде танылды. Дереккөздер
Қазақ (қала)

Қазақ — Әзербайжанның батысындағы қала, Қазақ ауданының әкімшілік орталығы. 2025 жылдың 1 желтоқсанындағы жағдай бойынша Қазақ халқының саны 21 900 адамды құрады. Географиялық сипаттамасы Бакуден 470 шақырым жерде, теңіз деңгейінен 800 метр биіктікте орналасқан бұл аймақ таулары мен созылып жатқан жазықтарымен ерекшеленеді. Ол Армения Республикасымен 9 км қашықтықта шектеседі. Тарихы XI ғасырда Қазақ (әзірбайжан нұсқасында Газах) аумағында тұрақты қоныс пайда болды деп айтуға негіз бар. Оны грузин патшасына қызмет ететін қыпшақтар (газақтар) құрған деп болжануда. Қала тұрғындарының этникалық тегіне байланысты аталған. Басқа дереккөздер қаланың шығу тегін VIII ғасырға жатқызады және оны иран қолбасшысы Мирван ибн Мұхаммедпен байланыстырады. Атаудың шығу тегінің ежелгі түркі нұсқасы да келтірілген: "таулы жер" немесе "тау тұрғыны". XV ғасырдан бастап Қазақ аттас сұлтандықтың астанасы болды, алайда ол ешқашан тәуелсіз болған емес және Иран мемлекетінің вассалы болып саналды. 1801 жылы қала Ресейге қосылды, ал сұлтандық тек 1819 жылы таратылды. 1918 жылға дейін Қазақ Елизаветполь губернаторлығының құрамында болды және уездік қала ретінде қызмет етті. Уезд таратылған кезде (1929 жылы) оның орнына аудан пайда болды, ал Қазақ оның орталығы болды. Ол осы мәртебеде осы күнге дейін сақталып келеді, тек 1991 жылдан бастап тәуелсіз Әзірбайжанның құрамына кірді. Экономикасы және инфрақұрылымы Қала мақта иіру және кілем фабрикаларымен танымал, ішінара туризмге және кейбір өнеркәсіп салаларына бағытталған. Қазақ цемент зауыты, оған Агстафадағы теміржол желісі қызмет көрсетеді. Гейдар Әлиев атындағы орталық бар, онда кітапхана, мұражай және планетарий жұмыс істейді. Қалада жасанды көл орналасқан. Ауыл шаруашылығы техникумы, медициналық училищелер жұмыс істейді. Қалада бірнеше мәдени орындары бар. Олардың қатарында ескі Әулие Вардан шіркеуі (1901), жергілікті мешіт, көркемсурет галереясы, өлкетану мұражайы және Әзербайжан ақындары Вагиф пен Ведадиге арналған мұражай бар. Көрнекі орындары Қала маңында жүзден астам мәдени және табиғи көрікті жерлер бар. Олардың қатарында Әулие Саркис монастыры (V ғ.), ортағасырлық Сынық Көрпу көпірлері (III ғ.), Қырмызы Көрпу (ХII ғ.), Дидеван мұнарасы (б.з.д. I ғасыр) және ежелгі қола дәуіріндегі Баба Дервиш қонысының қалдықтары бар. Батысында жазықтың үстінде жалғыз көтеріліп тұрған әдемі Гоязан тауы орналасқан. Оның солтүстік беткейлерінде ортағасырлық бекіністің қабырғалары (ХI ғ.) сақталған. Дереккөздер
Шайтұрсын Әбдібаев

Шайтұрсын Әбдібаев (10 қазан 1942, Қызылорда облысы, Сырдария ауданы, Сұлутөбе ауылы – 29 мамыр 2009, Қызылорда) — актер, мәдениет қайраткері. Қазақстанның еңбек сіңірген әртісі (1982). Қазақ театр қоғамының мүшесі (1966), Қазақстан Журналистер одағының мүшесі (1992). Өмірбаяны Шайтұрсын Әбдібаев 1942 жылы Қызылорда облысының Сырдария ауданында дүниеге келген. 1964 жылы Алматы консерваториясын (қазіргі Қазақ ұлттық консерваториясы) тәмамдаған. Еңбек жолын Қазақ мемлекеттік академиялық балалар мен жасөспірімдер театрында (1964–1967) актер болып бастады. Кейін Қызылорда облыстық театрларында актерлік қызмет атқарды. «Сыр сұлуы» ансамблінің көркемдік жетекшісі болды. 1967–1977 жылдары Қызылорда педагогикалық институтында (қазіргі Қызылорда университеті) аға оқытушы қызметін атқарды. Одан кейін Қызылорда облыстық музыкалық драма театрында актер, директор, облыстық филармонияда және облыстық халық шығармашылығын дамыту орталығында директор болды. 1977–1992 жылдары Қызылорда қалалық мәдениет бөлімінің меңгерушісі, 1992–2002 жылдары облыстық мәдениет қызметкерлері кәсіподағы комитетінің төрағасы қызметтерін атқарды. 2002-2008 жылдары облыстық тарихи-мәдени ескерткіштерді қорғау жөніндегі мемлекеттік мекеменің директоры болды. Шығармашылығы Шайтұрсын Әбдібаев театр сахнасында 60-қа жуық басты және қосалқы рөлдерді сомдады. Оның ең белгілі сахналық бейнелері: * Сырым — М.Әуезовтің «Қаракөз» пьесасы * Ақан — Ғ.Мүсіреповтің «Ақан сері – Ақтоқты» драмасы * Нартай — Ә.Тәжібаевтың «Батыр мен ақын» шығармасы * Абай — И.Оразбаевтың «Мен ішпеген у бар ма?» пьесасы Ол 40 жылдан астам уақыт Қызылорда облысының мәдениеті мен өнерін дамытуға зор үлес қосты. Әдеби еңбектері Әбдібаевтың әдеби-мәдени бағыттағы еңбектері: * «Ән еркесі» * «Қызылорда – театр өнерінің қара шаңырағы» * «Сыр саңлақтары» * «Портреттер» * «Қазақтың музыкалық фольклоры» * «Сыр әуендері» * «Сыр елінің тарихи мұралары» Киносценарийлері «Қазақфильм» киностудиясы түсірген: * «Нартай» * «Жанқожа батыр» * «Бұқарбай батыр» фильмдерінің сценарий авторы. Қоғамдық қызметі мен марапаттары * 1982 жылы Қызылорда қалалық кеңесінің депутаты болып сайланды * Қызылорда облысы әкімінің «Өнерге құрмет» белгісімен марапатталған (2003) Дереккөздер
Гах

Гах — қала, Әзербайжанның Гах ауданының әкімшілік орталығы. 2025 жылдың 1 желтоқсанындағы жағдай бойынша Гах халқының саны 13 793 адамды құрады. Географиялық сипаттамасы Әзербайжанның солтүстік-батысында, Үлкен Кавказдың оңтүстік беткейінің етегінде, Құрмұхшай өзенінде орналасқан. Қыста мұндағы температура -45 градус цельсийге дейін жетеді, ал жазда орташа ыстық. Баку мен Гах қалаларының арақашықтығы 345 км. Қала теңіз деңгейінен 500 метр биіктікте орналасқан. Тарихы Гах – ежелгі қоныс. Оның аумағында табылған қоныстардың іздері неолит, қола және ерте темір дәуірлеріне жатады. Гах ежелге кезеңде пайда болған және Кавказ Албаниясының құрамына кірген деп есептеледі. Бірінші мыңжылдықта аймақ тұрғындары христиан дінін қабылдады, бірақ араб жаулап алуынан кейін халықтың көп бөлігі ислам дінін қабылдады. Орта ғасырларда Гах грузин патшалықтарының, Ширванның, Иран мемлекеттерінің және басқа да қуатты елдердің бақылауында болды. 1562 жылы Гах Парсының вассальдық мемлекеті — Илису сұлтандығының орталығы болды. Бұл шағын мемлекет 19 ғасырдың басына дейін өмір сүрді. 1803 жылы Гах Ресей империясының құрамына кірді, бірақ ғасырдың ортасына дейін автономиясын сақтап қалды. 1860 жылдан 1917 жылға дейін Гах арнайы Закатала ауданының құрамына кірді. Кеңес дәуірінде Әзірбайжан КСР-нің Гах ауданы 1930 жылы құрылды. 1955 жылы Гах ауылы қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесін алды. 1967 жылы қала мәртебесін алды. Экономикасы және инфрақұрылымы Қала Шеки-Загатала экономикалық аймағының құрамына кіреді. Қалада азық-түлік өңдеу зауыттары орналасқан. Тұт плантациялары бар жібек шаруашылығы станциясы бар. 2019 жылдан 2025 жылға дейін Қытайдан 4,5 миллион көшет импортталды. Қалада 56 жалпы білім беретін мектепте, оның ішінде 30 толық орта мектеп, 16 жалпы орта мектеп, 9 бастауыш мектептерде 7373 оқушы оқыды. Қазіргі уақытта Мәдениет және туризм департаментінің желісінде 96 кәсіпорын бар. Сондай-ақ, 49 кітапхана, 23 мәдени орталық, 17 клуб, Гейдар Әлиев орталығы, екі мұражай, көркемсурет галереясы және көркемсурет мектебі жұмыс істейді. Көрнекі орындары Қалада ХVIII және XIX ғасырларға жататын үйлері бар тарихи аудан, Ичери базары сақталған. Қала маңында Әулие Георгий шіркеуі (1855) орналасқан. Қаланың солтүстігінде, тауларда, Илису ауылында (12 шақырым жерде) және оның айналасында тарихи-мәдени қорық орналасқан. Оған Джинли-Қала бекінісі (VII-IX ғасырлар), төрт қабатты Сумуг-гала мұнарасы (VII-IX ғасырлар) және Шамилдің дөңгелек бекінісі Галача кіреді. Галерея Дереккөздер
Мұхамеджан Әбдіхалықов

Мұхамеджан Әбдіхалықов (1 шілде 1907 жыл, қазіргі Ақмола облысы, Ақмола ауданы, Баян ауылы – 13 шілде 2006 жыл, Алматы қаласы) — қоғам және мемлекет қайраткері. Мемлекеттік қызметі * Қазақ КСР-інің оқу халық комиссары * Қазақ КСР ХКК төрағасының орынбасары * Қазақстан КП(б) ОК-нің насихат және үгіт жөніндегі хатшысы, ОК мүшесі (1938–1949) * ОК Бюросының мүшесі (1942–1948) 1946 жылы Қазақ КСР Ғылым академиясын құру жөніндегі Үкімет комиссиясына басшылық жасады. Депутаттық қызметі Қызылорда облысынан КСРО Жоғарғы Кеңесіне 1- және 2-шақырылған депутат болып сайланды (1941–1950). Ғылыми және редакторлық қызметі «Қазақ КСР-інің тарихы» (Көне заманнан бүгінгі күнге дейін) атты орыс тіліндегі алғашқы басылымның жауапты редакторы (1943, КСРО ҒА академигі А. Панкратовамен бірге). Марапаттары және құрметтері * Еңбек Қызыл Ту ордені (екі мәрте) * 1-дәрежелі Отан соғысы ордені * 2-дәрежелі Отан соғысы ордені * «Отан» ордені (2005) * Алматы қаласының құрметті азаматы Дереккөздер
Қалқабай Әбенов

Қалқабай Әбенов (25 қазан 1922, Сырдария ауданы, Айдарлы ауылы – 1994, Қызылорда қаласы) — педагог, журналист, қоғам қайраткері, Ұлы Отан соғысының ардагері. Өмірбаяны Қалқабай Әбенов 1922 жылы қазіргі Қызылорда облысы, Сырдария ауданының Айдарлы ауылында дүниеге келген. 1940 жылы Ташкент педагогикалық училищесін тәмамдаған. Ұлы Отан соғысына қатысып, майданнан кейін білімін жалғастырып, Қызылорда педагогикалық институтын (қазіргі Қорқыт Ата атындағы Қызылорда университет і) және КОКП Орталық Комитеті жанындағы Жоғары партия мектебін бітірген. Еңбек жолы Еңбек жолын 1940–1941 жылдары Ташкент облысы Қарасу ауданындағы мектепте мұғалім болып бастаған. Соғыстан кейін Ташкент облысының Жаңажол, Сырдария аудандарындағы Бірлестік мектебінде мұғалім, Қызылорда облыстық оқу бөлімінде жауапты қызметкер (1945–1949) болды. 1949–1956 жылдары Қызылорда облыстық партия комитетінде нұсқаушы, үгіт-насихат секторының меңгерушісі қызметтерін атқарды. Журналистика саласында: * Шиелі аудандық «Коммунизм жолы» газетінің редакторы (1959–1962), * Қызылорда облыстық «Ленин жолы» газетінің редакторы (1968–1985) болды. 1972 жылы облыстық газеттің 10 000-нөмірі жарық көруіне байланысты Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Мақтау қағазымен марапатталды. 1979 жылы газет нұсқалары Мәскеуде өткен ВДНХ көрмесінде облыс халқының еңбек жетістіктерін танытты. Қоғамдық қызметі 1970–1985 жылдары Қызылорда облыстық Журналистер одағы мен Ардагерлер одағының төрағасы болды. 1985–1993 жылдары Қызылорда облыстық тарихи-өлкетану музейінің директоры қызметін атқарды. Марапаттары * Халықтар достығы ордені * I дәрежелі Отан соғысы ордені * Құрмет белгісі ордені * Бірқатар медальдар Естелігі 2011 жылы Тасбөгет кентіндегі көшелердің біріне Қалқабай Әбеновтің есімі берілді. Қызылорда облысында Қалқабай Әбенов атындағы қоғамдық қор жұмыс істейді. Дереккөздер
(34) Цирцея

(34) Цирцея — Негізгі белдеуде айналып жатқан ірі астероид. Оны 1855 жылы 6 сәуірде Жан Шакорнак Париж обсерваториясында ашты. Ежелгі грек мифологиясындағы Гелиос пен Персеиданың қызы құрметіне орай аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (1—100)
(43) Ариадна

(43) Ариадна — Негізгі белдеудегі ірілеу бір астероид. Оны 1857 жылы 15 сәуірде Норман Погсон Оксфордқа қарайтын Радклифф обсерваториясында ашты. Ежелгі грек мифологиясынан белгілі болған Ариаднаның есімімен аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (1—100)
(42) Изида

(42) Изида — Негізгі белдеуде айналып жатқан ірі астероид. Оны 1856 жылы 23 мамырда Норман Погсон Оксфордқа қарайтын Радклифф обсерваториясында ашты. Ежелгі Мысырдағы құдайлардың бірі атымен аталды. Сондай-ақ Isis — бұл Темзаның үстіңгі жағының атауы; және Погсонның қызы да осы есіммен аталды. Астероид атауын обсерватория директоры таңдаған болатын. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (1—100)
(41) Дафна

(41) Дафна — Негізгі белдеуде айналып жатқан аса ірі астероид. Оны 1856 жылы 22 мамырда Герман Гольдшмидт Парижде ашты. Ежелгі грек мифологиясынан белгілі болған Дафнаның есімімен аталды. Серігі 2008 жылдың 28 наурызында астрономдар астероидтың серігі бар екенін анықтады. 2019 жылдың наурызында оған Пеней деген мифологиялық атау берілді. Өлшемдері 2 шақырымнан аспайды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (1—100)
(40) Гармония

(40) Гармония — Негізгі белдеуде айналып жатқан ірі астероид. Оны 1856 жылы 31 наурызда Герман Гольдшмидт Парижде ашты. Ежелгі грек мифологиясындағы үйлесімділік құдайының атымен аталды. Бұл атау Қырым соғысының аяқталуына байланысты таңдалды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (1—100)
(49) Палес

(49) Палес — Негізгі белдеуде айналып жатқан ірі астероид. Оны 1857 жылы 19 қыркүйекте Герман Гольдшмидт Парижде ашты. Көнеримдік ірі қара мал шаруашылығы құдайының құрметіне орай аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (1—100)
(48) Дорида

(48) Дорида — Негізгі белдеуде айналып жатқан аса ірі астероид. Оны 1857 жылы 19 қыркүйекте Герман Гольдшмидт Парижде ашты. Ежелгі грек мифологиясындағы океанидалардың бірі атымен аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (1—100)
(47) Аглая

(47) Аглая — Негізгі белдеуде айналып жатқан ірі астероид. Оны 1857 жылы 15 қыркүйекте Роберт Лютер Дюссельдорф обсерваториясында ашты. Ежелгі грек мифологиясындағы үш хаританың бірі құрметіне орай аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (1—100)
(46) Гестия

(46) Гестия — Негізгі белдеуде айналып жатқан ірі астероид. Оны 1857 жылы 16 тамызда Норман Погсон Оксфордқа қарайтын Радклифф обсерваториясында ашты. Ежелгі грек мифологиясынан үй ошағының құдайы құрметіне орай аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (1—100)
Хамит Жақыпұлы Әбенов

Хамит Жақыпұлы Әбенов (16 желтоқсан 1934, Сырдария ауданы Шіркейлі ауылы – 5 мамыр 1999 жыл, Қызылорда) — ішкі істер органдарының қызметкері, милиция полковнигі (1970). КСРО Ішкі істер министрлігінің Алматы қаласындағы Арнайы милиция мектебін (1960), Мәскеу жоғары милиция мектебін (1967) бітірген. Еңбек жолын Ақтөбе қаласының ішкі істер органдарында бастап, 1961–1969 жылдары Ақтөбе қалалық ішкі істер бөлімінде қызмет атқарды. 1969 жылдан бастап Қызылорда қалалық ішкі істер бөлімінде және Қызылорда облыстық ішкі істер басқармасында әлеуметтік меншікті ұрлауға қарсы күрес бөлімінде түрлі жауапты лауазымдарда еңбек етті. 1980 жылға дейін құқық қорғау органдарында қызмет атқарып, қоғамдық қауіпсіздікті қамтамасыз ету мен заңдылықты нығайтуға елеулі үлес қосты. Кәсіби қызметі барысында бірнеше мемлекеттік және ведомстволық медальдармен марапатталған. Хамит Жақыпұлы Әбеновтің ішкі істер саласындағы ұзақ жылғы адал қызметі мен еңбегі ескеріліп, 2020 жылы Қызылорда қаласындағы көшелердің біріне оның есімі берілді. Дереккөздер
Кәмила Әбжанова

Кәмила Әбжанова (25 шілде 1949, Қазалы ауданы Майлыбас ауылы) — актриса, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері (2009), Қазақстан Республикасының Мәдениет қайраткері (2005). М.Әуезов атындағы академиялық драма театры жанындағы студияны (1972), Мемлекеттік театр және кино институтын (1996, қазіргі Қазақ ұлттық өнер академиясы) бітірген. 1972 жылдан бері Н.Бекежанов атындағы Қызылорда облыстық қазақ академиялық драма театры сахнасында артист болып қызмет атқарып келеді. Шығармашылық жолында 100-ден астам роль сомдап, театр өнерінің дамуына елеулі үлес қосты. Ол Л. Егембердиеваның «Көресіні көрмей» драмасындағы Ақдидар, И. Сапарбайдың «Сыған серенадасы» поэтикалық драмасындағы Баронесса, М. Ф. Ахундзаденің «Кетпейсің! Болды, кетпейсің!» комедиясындағы Ханпері, Ә. Тәжібаевтың «Екі дәурен, бір ғұмыр» пьесасындағы Ділдә, Х. Жүсіпұлының «Ешкімге керегі жоқ ауыл» спектакліндегі Тынымкүл бейнелері арқылы актерлік шеберлігін танытты. Өнер саласындағы еңбегі үшін «Қызылорда облысының құрметті қайраткері» атағына ие болды (2000). Қазалы ауданының құрметті азаматы (2019). «Парасат» орденімен (2024), сондай-ақ бірнеше медальдар мен төсбелгілермен марапатталған. Дереккөздер
Амангелді Әбзалиев

Әбзалиев Амангелді (8 наурыз 1939 жыл, Қармақшы ауданы Жосалы ауылы – 15 қазан 2021 жыл, Қызылорда қаласы) – қоғам қайраткері, шаруашылық және өндіріс саласының ұйымдастырушысы. Өмірбаяны Ташкент темір жол көлігі электрмеханика техникумын (1959), Мәскеу темір жол көлігі инженерлерінің Бүкілодақтық сырттай институтын (1969), КОКП ОК жанындағы Қоғамдық ғылымдар академиясын (1984) бітірген. Еңбек жолын Жосалы станциясында жолшы болып бастаған. Кейін Диірментөбе станциясында бригадир қызметін атқарды. «Қызылордасельстрой» тресінің №2 Қармақшы жылжымалы механикаландырылған колоннасында аға экономист, жоспарлау бөлімінің басшысы, бас инженер болып жұмыс істеді. Әр жылдары Қызылорда облыстық атқару комитеті төрағасының көмекшісі, облыстық партия комитетінің құрылыс бөлімінде нұсқаушы, Қазалы аудандық атқару комитеті төрағасының орынбасары қызметтерін атқарды. Сондай-ақ облыстық жергілікті өнеркәсіп басқармасының басшысы, өнеркәсіп және көлік бөлімінің меңгерушісі (1969–1985), Қызылорда қалалық атқару комитетінің төрағасы (1985–1989), облыстық сауда басқармасы бастығының бірінші орынбасары (1989–1991) болды. 1991–2002 жылдары «Қызылордамұнайөнім» облыстық бірлестігінің бас директоры қызметін атқарып, өңірдің отын-энергетика және сауда саласының дамуына үлес қосты. Марапаттары мен атақтары * «Ерен еңбегі үшін» медалі (2012) * Қызылорда қаласының құрметті азаматы Әдебиеттер * СЫР ЕЛІ. Энциклопедия / Бас ред. Б.С. Каримова. 2-басылым. – Алматы: «Тау-Қайнар» ЖШС, 2023 * Қызылорда облысы: энциклопедиялық анықтамалық / Жалпы ред. Қ. С. Есмағамбетов. – Алматы: «Арыс», 2015. – 231-б. * Қызылорда қаласының құрметті азаматтары: анықтамалық жинақ. – Қызылорда, 2018. – 97-б.
Горанбой

Горанбой — Әзербайжан Республикасының батыс бөлігінде орналасқан Горанбой ауданының әкімшілік орталығы. 2025 жылдың 1 желтоқсанындағы жағдай бойынша Горанбой халқының саны 7400 адамды құрады. Географиялық сипаттамасы Елдің солтүстік-батысында, Герань теміржол стансасының жанында орналасқан. Баку қаласына дейінгі қашықтық 317 км. Тарихы Горанбой ежелгі адамдардың өмір сүріп, қоныстанған жері болған. Мұны қазіргі дәуірде жүргізілген археологиялық зерттеулер, сақталған дәлелдер растайды. Орта ғасырларда ол Гянджа хандығының құрамына кірді. 1938 жылдан 1991 жылға дейін ол коммунист-революционер Қасын Исмаиловтың есімімен аталған, 1966 жылы оған қала мәртебесі берілді. 1991 жылы қала мен ауданның тарихи атауы қайтарылды. Экономикасы және инфрақұрылымы Қалада шарап жасау, бау-бақша өсіру, мал шаруашылығы және ара шаруашылығы дамыған. 2014 жылдың 8 қазанында Гейдар Әлиев орталығы ашылды. Орталықта кітапхана, интернет-кафе, сурет салатын бөлмелер және фотостудия орналасқан. 2020 жылдың 3 наурызда Горанбой аудандық орталық ауруханасы, 2021 жылы Горанбой Олимпиадалық спорт кешені ашылды Дереккөздер
Гөйгөл

Гөйгөл — Әзербайжандағы қала, Гөйгөл ауданының әкімшілік орталығы. 2025 жылдың 1 желтоқсанындағы жағдай бойынша Гөйгөл халқының саны 26 064 адамды құрады. Географиялық сипаттамасы Қала шағын, өте тыныш және жайлы, елдің солтүстік-батыс бөлігінде, Кіші Кавказ етегінде және Кура өзені бассейнінде орналасқан. Ең жақын елді мекен, 10 км қашықтықта, республикадағы екінші үлкен қала - Гәнжә. Астанасы Баку шамамен 350 км қашықтықта орналасқан. Қаланың айналасындағы ландшафттармен ылғалды субтропикалық климаты бар. Жаз айларында температура 24 градус цельсийге дейін және одан жоғары көтеріледі, қыста да жылы болады, сирек жағдайларда нөлден төмен түседі. Тарихы 1819 жылы ауыл Еленендорф колониясы ретінде құрылды. Қаланың атауы әзірбайжан тілінде «Көк көл» дегенді білдіреді. Тегіс көшелер, ежелгі лютеран шіркеуі және ойылған қасбеттері бар ағаш үйлер Гойголды құрған неміс отаршыларын куәландырады. Еленендорд атауы I Павел патшаның қызы, Ұлы Герцогиня Еленаның құрметіне берілген. Бұл аймақ аңшылар мен балықшылар арасында танымал. 1941 жылдың қазан айында бүкіл неміс халқы күштеп Сібірге, Қазақстанға және Орта Азияға қоныс аударылды. 19 ғасырдың соңында отаршылар жүзім өсірумен және шарап жасаумен айналысты. Олар асханалық шараптар, коньяк және шампан өндірісін жолға қойды. Мұнда алкогольді ішімдіктермен сауда жасайтын «Gummel Brothers», «Concordia» және «Fohrer Brothers» фирмалары құрылды. 1903 жылы отаршылдар жергілікті тұрғындарды барлық қажетті өнімдер мен тауарлармен қамтамасыз ететін кооператив құрды. 1938 және 2008 жылдар аралығында қала революционер Ханлар Саваралиевтің құрметіне Ханлар деп өзгертілді. 2008 жылы Ханлар жақын маңдағы көлдің атауына байланысты Гөйгөл деп өзгертілді. Аудан Гөйгөл ауданы болып аталды. Экономикасы және инфрақұрылымы Қала Гәнжә-Дашкесан экономикалық аймағына жатады. Мұнда жүзім өңдеумен айналысатын ірі шарап зауыты орналасқан. 2 гектар аумақты алып жатқан Жеңіс саябағында Ұлы Отан соғысында қаза тапқандарға арналған ескерткіш орналасқан. Гейдар Әлиев саябағында жастар орталығы, кинотеатр, балалар ойын-сауық орталығы және театр орналасқан. Орталықта Гейдар Әлиев мұражайы орналасқан. Орталықта сурет салу, кілем тоқу және тігін үйірмелері, электронды кітапхана, фотостудия, шахмат бөлмесі және 3D кинотеатр орналасқан. 2014 жылдың 21 қаңтарында Олимпиадалық спорт кешені ашылды. Дереккөздер
Гвинея-Израиль қатынастары

Гвинея-Израиль қатынастары — Гвинея мен Израиль арасындағы халықаралық қатынастар. Екі ел арасындағы дипломатиялық байланыстар шамамен жарты ғасырлық үзілістен кейін 2016 жылғы 20 шілдеде қайта қалпына келтірілді. Тарихы 1958 жылға дейін, Гвинея тәуелсіздік алғанға дейін, Израильдің Францияның отарлық кезеңіндегі Француз Гвинеясымен дипломатиялық қатынастары болды. Осылайша, Израильмен қатынастарды Алты күндік соғыстан кейін үзген жалғыз мемлекет Гвинея болды, ал өзге елдер Израильмен дипломатиялық қатынастарды 1973 жылы Қиямет күні соғысынан кейін ғана тоқтатты. 2016 жылғы шілдеде Израиль Сыртқы істер министрлігінің бас директоры Дори Голд Париж қаласында Гвинея президентінің өкілімен кездесті. Кездесу барысында дипломаттар екі ел арасындағы дипломатиялық қатынастарды қалпына келтіру туралы келісімге қол қойды. 2016 жылғы тамызда Голд бастаған израильдік делегация жеке ұшақпен ресми сапармен Конакри қаласына ұшып барып, ел президенті Альфа Кондемен және оның үкіметінің он министрімен кездесті. Гвинеяға сапарынан кейін Голд Израильмен дипломатиялық қатынастары жоқ тағы бір африкалық мұсылман еліне аттанды. Бұл сапардың мақсаты байланыстар орнату мүмкіндігі туралы келіссөздер жүргізу болды. Қазіргі уақытта аталмаған мұсылман елі жөніндегі ақпарат жария етілмейді. 2017 жылғы тамыздың ортасында Гвинея алғаш рет Израильге өз елшісін тағайындады, ол еврей мемлекеті үшін резидент емес елші мәртебесіне ие болды. Amara Camara Иерусалимде өткен салтанатты рәсімде президент Реувен Ривлинге сенім грамоталарын тапсырды. Елшінің резиденциясы Францияның Париж қаласында орналасқан. Өз кезегінде Гвинея Израильге 6,95 млн АҚШ доллары көлемінде тауар экспорттады, оның басым бөлігін өңделмеген алмаздар құрады. Дереккөздер
Ибрагим Әбибуллаев

Ибрагим Әбибуллаев (1 маусым 1947, Сырдария ауданы, Қоғалыкөл ауылы) — Қазақстанның қоғам қайраткері. Қазақ ауыл шаруашылығы институтын (1970, қазіргі Қазақ ұлттық аграрлық университет) және Қазақстан менеджмент, экономика және болжам институтын (1992) бітірген. Еңбек жолын Сырдария ауданындағы кеңшарда механик, машина-трактор станциясының меңгерушісі, инженер қызметтерінен бастаған (1970–1975). 1975–1981 жылдары аудандық халықтық бақылау органдарында және партия комитеттерінде нұсқаушы, ауыл шаруашылығы бөлімінің меңгерушісі болды. 1981–1991 жылдары кеңшар директоры, аудандық агроөнеркәсіп бірлестігінің басшысы, аудандық комитеттің төрағасы қызметтерін атқарды. 1991–1994 жылдары Жаңақорған ауданы партия комитетінің бірінші хатшысы, аудандық кеңес төрағасы – әкімшілік басшысы, аудан әкімі болды. 1994–1996 жылдары Шиелі ауданының әкімі қызметін атқарды. 1996–2004 жылдары облыстық орман, аң және балық шаруашылығы аумақтық басқармасының басшысы болды. 2004–2008 жылдары Сырдария ауданының әкімі қызметін атқарды. 2008–2011 жылдары облыстық табиғи ресурстар және табиғатты пайдалануды реттеу басқармасының басшысы қызметін атқарған. Кейін «Қызылорда» әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорациясы төрағасының орынбасары, Қызылорда облысы әкімінің кеңесшісі болды. Ибрагим Әбибуллаев «Құрмет белгісі», «Құрмет» ордендерімен және бірнеше медальмен марапатталған. Ол Қызылорда облысының (2024), Қызылорда қаласының, Жаңақорған, Шиелі және Сырдария аудандарының, сондай-ақ АҚШ-тың Туссон қаласының құрметті азаматы. Дереккөздер
Аустрия-АҚШ қатынастары

Аустрия-АҚШ қатынастары — АҚШ пен Аустрия арасындағы екіжақты дипломатиялық қатынастар. Тарихы Аустрия империясы АҚШ-ты 1797 жылы, АҚШ-тың Триест қаласындағы консулымен қатынастар орнатылған кезде таныды. 1838 жылы Венада АҚШ министрі Генри Мюхленбергтің қатысуымен дипломатиялық қатынастар орнатылды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ Аустрия-Мажарстан империясына қарсы соғысты. Аустрия-Мажарстан аумағында америкалық әскери тұтқындардың аз саны да болды. 1921 жылы АҚШ Аустрия Республикасымен дипломатиялық байланыстарды қайта қалпына келтірді, ал 1938 жылы нацистік Германия Аустрия аумағын аннексиялағаннан кейін қатынастар үзілді. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталған соң төрт одақтас держава АҚШ, Ұлыбритания, Франция және Кеңес Одағы Аустрия мен Венаны төрт оккупациялық аймаққа бөлді. 1955 жылы осы төрт держава мен Аустрия Республикасы оккупацияны аяқтаған шартқа қол қойды, нәтижесінде Аустрия қайтадан еркін, тәуелсіз және бейтарап мемлекетке айналды. АҚШ Аустрия экономикасын қалпына келтіруде маңызды рөл атқарды, соның салдарынан екі ел арасында берік қатынастар қалыптасты. Дипломатиялық өкілдіктер * АҚШ-тың Вена қаласында елшілігі бар. Аустриядағы АҚШ-тың уақытша сенімді өкілі Марио Мескита. * Аустрияның Вашингтон қаласында елшілігі бар, сондай-ақ Лос-Анджелес пен Нью-Йорк қалаларында бас консулдықтары жұмыс істейді. АҚШ-тағы Аустрияның төтенше және өкілетті елшісі Мартин Вайс. Сауда қатынастары Аустрия Еуропалық одақ пен Дүниежүзілік сауда ұйымының мүшесі болып табылады. Аустрия америкалық тауарларға жоғары кедендік баж салығын қолданбайды және АҚШ өнімдерін Еуропа нарығында өткізу үшін ауқатты нарық саналады. Дереккөздер Сілтемелер * [http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/3165.htm АҚШ Мемлекеттік департаментінің сайтындағы Аустрия-АҚШ қатынастары]
Сайлаубай Әбішұлы Әбішев

Сайлаубай Әбішұлы Әбішев (1946 жыл, Арал ауданы) — қазақ жазушысы, қоғам қайраткері. Халықаралық Жазушылар одағының мүшесі. Әр жылдары облыстық партия және комсомол комитеттерінде жауапты қызметтер атқарған. Республиканың экономикасы мен мәдениетін дамыту ісіне белсене араласқан. Қазіргі уақытта Қызылорда қалалық Ардагерлер кеңесінің төрағасы. Сайлаубай Әбішев Шиелі ауданына қарасты «Қызыл Ту» ұжымшарының Ыбырай түбегінде күріш өсіруден дүниежүзілік рекорд жасалған тарихи орынға ескерткіш орнату бастамасын көтеріп, оның іске асуына тікелей үлес қосты. Оның «Асыл қазынам – өмір сабағы» атты ғұмырнамалық-естелік кітабы жарық көрген.[https://tolqyn.kz/zanalyk/20995-saylaubay-bshev-mereyl-75-zhasa-toldy.html?ysclid=mjldkkmh0704183459] Сайлаубай Әбішев Қазақстан Республикасы Президентінің Құрмет грамотасымен және бірнеше медальмен марапатталған. Қызылорда қаласының құрметті азаматы. Дереккөздер
Қалқазбек Әжібеков

Қалқазбек Әжібеков — Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері (2002), КСРО Қаржы жүйесінің үздігі (1978), облыстық ардагерлер кеңесінің алқа мүшесі, Қызылорда облысының құрметті азаматы. Қалқазбек Әжібеков1948 жылы Жаңақорған ауданы Қыраш ауылында дүниеге келген. 1970 жылы Қазақ ауыл шаруашылығы институтын (қазіргі Қазақ ұлттық аграрлық университеті) тәмамдаған. Еңбек жолын Жаңақорған ауданының қаржы бөлімінде аға инспектор және бөлім меңгерушісінің орынбасары ретінде бастаған. 1976–1987 жылдары облыстық халық шаруашылығын қаржыландыру бөлімінің басшысы, бөлім меңгерушісінің орынбасары және 1‑орынбасары қызметтерін атқарды. Кейіннен КСРО Тұрғын үй, әлеуметтік саланы несиелендіру банкі (Тұрғынүйәлеумбанк) облыстық басқармасының басшысы және «Кредсоцбанк» директоры болған. 1992–1998 жылдары облыс әкімінің орынбасары, мемлекеттік мүлікті басқару жөніндегі аймақтық комитеттің төрағасы және облыстық қаржы басқармасының басшысы қызметтерін атқарды. 1998–2007 жылдары облыстық қаржы департаментінің директоры болды. 2007–2016 жылдары мемлекеттік қызметкерлер мен бюджеттік сала мамандарын қайта даярлау және біліктілікті арттыру өңірлік орталығының директоры болып еңбек етті. Қоғамдық және мемлекеттік қызметі Қалқазбек Әжібеков облыстық ардагерлер кеңесінің алқа мүшесі, сондай‑ақ облыстық мәслихаттың екі шақырылым депутаты (2007–2016) болған. Ол қаржы саласының дамуына, аймақтық бюджеттік жүйені реформалауға және кадрлар даярлауға елеулі үлес қосқан. Марапаттары мен атақтары * Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері (2002) — жоғары мемлекеттік атақ; * КСРО Қаржы жүйесінің үздігі (1978) — кәсіби мәртебелік атақ; * «Парасат» ордені — маңызды қоғамдық және кәсіби үлесі үшін; [https://syrboyi.kz/negizginews/bratar-azamat-yzylorda-alasyny-rmett-azamaty-atayn-ielend-33607/?utm_source] * Бірнеше медальдар мен облыстық әкімнің Құрмет грамоталары; * Қызылорда облысының құрметті азаматы, Қызылорда қаласының құрметті азаматы, Жаңақорған ауданының құрметті азаматы. [https://www.gov.kz/memleket/entities/kyzylorda/press/news/details/502446?utm_source] Қоғамдық қызмет пен құрметтер Әжібеков Қалқазбек жергілікті қаржы саласының ардагері ретінде түрлі салалық және қоғамдық іс‑шараларға қатысып, өңірдің әлеуметтік‑экономикалық дамуына бағытталған жобалардың жүзеге асуына қолдау көрсетті. Мерейтойлық шаралар мен ардагерлік жиындарға жиі шақырылатын табиғи қоғам қайраткері саналады. Дереккөздер
Албания-АҚШ қатынастары

Албания-АҚШ қатынастары — Албания мен АҚШ арасындағы екіжақты дипломатиялық қатынастар. Тарихы 1922 жылы, Албания 1912 жылы Осман империясынан тәуелсіздік алғаннан кейін, АҚШ Албаниямен дипломатиялық қатынастар орнатты. 1939 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс барысында Италияның (1939–1943), кейін Германияның (1943–1944) Албанияны басып алуына байланысты елдер арасындағы дипломатиялық қатынастар үзілді. Соғыстан кейін Албанияны 40 жыл бойы коммунистік жетекші Энвер Ходжа басқарды, ол сыртқы саясатта оқшаулану қағидатын ұстанды. 1991 жылы Албания үкіметі экономикалық жағдайды жақсарту мақсатында Батыс елдерімен тығыз байланыстар орнатуға ұмтылып, коммунизм құрудан бас тартып, негізгі демократиялық реформаларды жүзеге асыра бастады. Сол жылы АҚШ пен Албания арасындағы дипломатиялық қатынастар қайта қалпына келтірілді. Демократиялық реформалар жүргізілгеннен кейін Албания АҚШ үшін достас мемлекетке айналды, елдер бірқатар екіжақты келісімдерге қол қойып, оларды ратификациялады. 1999 жылы Албания НАТО-ның Югославиядағы әскери операциясын қолдады, сондай-ақ Косовоның тәуелсіздігін беру мәселесінде АҚШ саясатын жақтады. 2009 жылғы 1 сәуірде Албания НАТО-ға осы әскери блоктың толыққанды мүшесі ретінде қабылданды. Сауда қатынастары АҚШ-пен сауда Албанияның жалпы сауда көлемінде айтарлықтай үлеске ие емес. АҚШ-тан импортталатын негізгі тауарлар қатарына азық-түлік өнімдері (негізінен ет), көлік жабдықтары (көлік құралдары), машиналар, компьютерлер және электрондық жабдықтар жатады. Албанияның АҚШ-қа экспорты ауыл шаруашылығы өнімдерінен, аяқ киім мен тоқыма бұйымдарынан тұрады. Албания АҚШ-қа кейбір тауарларды баж салығынсыз экспорттау құқығына ие. Сілтемелер * [http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/3235.htm АҚШ Мемлекеттік департаментінің сайтындағы Албания-АҚШ қатынастары]
(45) Евгения

(45) Евгения — Негізгі белдеуде айналып жатқан аса ірі астероид. Оны 1857 жылы 27 маусымда Герман Гольдшмидт Парижде ашты. Францияның соңғы императоры III Наполеонның жұбайы құрметіне орай аталды. (45) Евгения аңыздарға байланысты емес адамның атымен аталған алғашқы астероид болды. Бұл (87) Сильвиядан кейінгі екі серігі бар екені анықталған екінші астероид болып шықты. Серіктері 1998 жылдың қарашасында Мауна-Кеадағы телескоп көмегімен астероидтың серігі бар екені анықталды. Диаметрі 13 шақырымдай болатын бұл серік негізгі денеден 1200 шақырым қашықтықта болып, оны шамамен бес күнде бір айналады. Кейін осы серікке Евгениянің баласына құрмет деп, Petit-Prince деген атау берілді. Бұл атау сондай-ақ Антуан де Сент-Экзюперидің Кішкентай ханзада атты шығармасына аллюзия болып келеді. 2004 жылдың ақпанында Чилидегі ғалымдар астероидтың екінші серігін ашты. Оның диаметрі шамамен 6 шақырымды құрайды, ол астероидтан 700 шақырым қашықтықта айналады. Атауы әлі жоқ. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (1—100)
Матфей

Апостол Матай — Иса Мәсіх апостолдарының бірі. Матфей кітабының авторы ретінде ол — төрт евангелистердің бірі. Ол тағы Әулие Матай мен Евангелист Матай делінеді. Жаңа Өсиет Матфей апостол ретінде Иса соңынан еретін дейді. Лиондық Ириней мен Александриялық Клемент сияқты Шіркеу әкелері Матфейді басқа елдерге сапар жасаудан бұрын Иудеяда Иса хабарын оқытқан деген. Матфей кітабын Матфей жазған дегенге заманауи інжілтанушылар қабылдамайды, алайда дәстүрлі түсінікті қолдайтындар да бар. Жаңа Өсиетте монастырьі, Афон, Грекия]] Матфей Жаңа Өсиетте Матфей кітабының 9:9 және 10:3 тарауларында салықшы (аудармалардың біразында) делінеді. Исадан үлгі ал деген хабарды алғанда Матфей Капернаумда отырған болатын. Ол, оған қоса, Матфей кітабының 3:18, Лұқаның 6:15 және Елшілер істерінің 1:13 тарауларында Он екі елші қатарында айтылады, бірақ оның шыққан тегі жазылмаған. Матфей 9:9 жолына параллель Марқа 2:14 пен Лұқа 5:27 тараулары Әлпей ұлы Леуі есімді салықшы жайлы баяндайды. Жолдар Матфей жайлы сөздерге ұқсаса да, онымен байланысты емес. Бірнеше шіркеу екеуін бір адам дейді. Апостолдар Леуі/Матай мен Жақып Әлпей ұлдары делінеді де, сол себептен Шығыс православие шіркеуі оларды ағайынды деп санайды. Ескертпелер Дереккөздер