kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Винс Эдвардс

Винс Эдвардс (, туған кездегі есімі Винсент Эдвард Зойно ) (9 шілде 1928 жыл — 11 наурыз 1996 жыл) — америкалық актёр, режиссёр және әнші, 1950-60-жылдары кино саласындағы және телевидениедегі атқарған қызметтері оның атағын асқақтатты. Көбінесе Эдардс америкалық публиктерде 1961 жылдан бастап 1966 жылға дейін АВС телеарна көрсеткен "Бен Кейси" телесериалындағы "әдемі және тұйық", "жарық және теңдесі жоқ жас нейрохирург" бейнесімен даңқы артты. Жас кезінде Эдвардс профессианал жүзгіш болды және ол Олимпиадаларға қатысуды арман етті. Бірақ, аяқ астынан жасалған аппендицитті жою операциясы оның арманының күл талқанын шығарды, Осыдан кейін ол актерлік шеберлігін шыңдауға бел буды. Эдвардс университетте қалды. Мұның себебі: Америкалық драма өнерінің академиясына түсу еді. Осыдан кейін ол «Парамаунт Пикчерзде» арнайы актер болды. Эдвардстың қатысумен түсірілген үздік картиналар қатарына спорттық комедия «Әлем мистері» (1951), нуар фильмв «Өлтірус» (1956), «Келісіп өлтіру» (1958) және «Қорқыныш қаласы» (1959), сонымен қатар әскери драмалар қатарына жататын «Жеңімпаздар» (1963) және «Пері бригадасы» (1968). Өмірінің ерте жылдары Винс Эдвардс 9 шілдеде 1928 жылы Нью-йорктық Бруклин районында итальяндық эмигранттар отбасында дүниеге келді. Оның әкесі тасшы болды. Өзінің егіз ағасы Энтони екеуі үйдің кенжелері болды. Кішкентай кезінен Эдвардс театр мен өнерге қатты қызығатын. Дереккөздер
Ашина Хелу қаған

Ашина Хелу қаған (тақтағы есімі қытайша: 沙钵罗可汗 - Шаболокэхань, жеке есімі қытайша: 阿史那贺鲁 - Ашинахэлу) — 653 жылдан 657 жылға дейін билік еткен Батыс Түрік қағанатының қағаны. Қағанаттың бірлігін аз уақыттың ішінде қалпына келтіре алды. Тан империясымен тең емес соғысқа түсуге мәжбүр болды, бұл соғыс қағанаттың тәуелсіздігін жоғалтуына себеп болды. Жас кезі Ол Бури шадтың ұлы, әрі Баға шад Елтебердің немересі, Яң Соух тегін Савэның шөбересі, Қара Шұрын Түріктің шөпшегі болған. 633 жылы Нишу Дулу Хелуге Жабғу лауазымын берді. Хэлу бес аймақты басқарған (Чуюе, Чуми, Гусу, Гэлолу және Нушеби). 646 жылы Ирбис Шегуй хан чуюе мен чумилер бас көтерді дегенді естіп, Хелуды олардың көсемі деп шешті. Хэлу Қытайға қашып кетіп, Таң Империясына қызмет ете бастады. Көп ұзамай ол Батыс аймақтағы жерлер үшін түріктермен соғысты. 653 жылы Таң елінде оның дұшпандарының саны көбейді. Ол Хиюнның кеңесімен, Таң елін тастап, Батыс қағанатқа қайтып оралды. Басқаруы Түріктер Хелуды азат етуші ретінде қарсы алды. Сөйтіп Мыңбұлақ аймағында ол Халлыг Ышбара Жағбу қаған деп жариялады да Ирбис ханды өлтірді. Тағы қараңыз
Құшрақ Бури қаған

Құшрақ Бури қаған (Ашина Хушэло-шад, Ашина Хусиньло) — 679/693 жылдан 704 жылға дейін билік еткен Батыс Түрік қағанатының қағаны. Биографиясы Нушеби тайпасының билеушісі Ашина Бучжень шадтың ұлы. Ол әкесі сияқты Тан империясының қолшоқпары болды. Сондықтан онымен қоластындағы адамдар санаспады. Ол Қытай еліне жақпай қалған болу керек, себебі империядан атақ-даңқ, шен-шекпеннің барлығы Ашина Юанькин шадқа бұйыратын. 693 жылы Юанькин Қытайда өлім жазасына кесілді, ал батыс түріктері көтеріліске шығып, Ашина Шуцзыды (阿史那俀子) қаған сайлады. Ашина Суйцзы тибеттіктермен одақтасып, Қытайға шабуыл жасады. Ван Сяогай оның әскерін Линьцюань түбінде талқандады. Хань Сычжун тибеттіктерден Нишумус шаһарын тартып алды. 699 жылы Хушэло батыс аймақтың қолбасшысы болып тағайындалды, ол Учжилэ ханмен соғысуға бекінді. Қаған өзінің әскери күшін есептеп Қытайға 60-70 мыңдық қолмен оралды. 704 жылы ол Чаньаниде қайтыс болды. Тағы қараңыз
Ашина Дучжы қаған

Ашина Дучжы қаған (Ашина Шиюйбэйтин) — 676 жылдан 679 жылға дейін билік еткен Батыс Түрік қағанатының қағаны. Өмірбаяны Ашина Мише шад қаза болған соң қағанаттың ыдырауына алғышарттар қалыптасты. 671 жылы Ашина Дучжы фуянь губернаторлығының басшысы болып тағайындалып, жауласқан тайпаларды тыныштандыру жайлы тапсырма алды. 676 жылы Дучжы айтарлықтай күш жинап өзін 10 аймақтың (дулу мен нушеби) ханы, яғни қаған деп жариялады. 676 жылы Дучжы Тибетпен (патша Мансон Мацэн མང་སྲོང་མང་བཙན немесе Дуйсон Манпочжэ འདུས་སྲོང་མང་པོ་རྗེ) Қытайға қарсы одақтасты. Түріктер Кучке шабуыл жасады. Пэй Синцзянға қағанға тойтарыс беруге бұйрық берілді, алайда Синцзянь қулыққа басты. Синцзянь парсы ханзадасын отанына дейін апарып саламын деп, Тұрфанда қалып қойды. Ол жергілікті билеушілерге шақырту жіберді. Дучжы да сақтықпен Синцзянға келді. Ол қағанды, оның одақтастарын, түрік ханы Личжефуды бірден тұтқындап, Чанъаньға жөнелтті. Тағы қараңыз
Николай Павлович Авдулов

]] Николай Павлович Авдулов (10 шілде 1899 жыл - 22 мамыр 1938 жыл, Саратов) - орыс биологі, цитолог, морфолог, өсімдіктер систематигі. Жанұсы *Әйелі - Екатерина Мечиславовна (1897—1975) *Ұлы - Андрей Николаевич Авдулов (1930 — 2008) *Немересі - Николай, фармаколог, АҚШ-та тұрады. *Немересі - Александр, японист, Канадада тұрады. Сыртқы сілтемелер *[http://www.vir.nw.ru/biography/avdulov.htm Биографиясы]
Тұқарсан Құтшар қаған

Тұқарсан Құтшар қаған (Тузосяньгучокэхань) — 738-739 жылдары билік еткен Түргеш қағанатының қағаны. Басқаруы Баға тархан Сұлу қағанды өлтірген соң, Тұқарсан Суяб шаһарына бекініп қара түргештермен бірге Баға тарханға шабуыл жасады. Тан елшісі Гай Гяюнь оларды татуластыру үшін аттанды. Баға тархан қытайлармен Сиюя кнәздерін өз жағына қаратты. Қаған жеңіліс тауып, інісі Шеху Тунь Абомен бірге қашқан сәтте қолға түсті. Қашғар кнәзі Фумын Линча түргештердің иеліктерін, тіпті Суяб шаһарын басып алып ханшаларды олжалады. Көп ұзамай сиюй кнәздері көшпенділерге бас ұрып, Тан еліне бағынудан бас тартты. Тұқарсан Құтшар Чанъаньға апарды, ол тақтан бас тартып әскери шен мен кнәздік атақ алды. Император Ашина Синды қаған деп жариялады. Алайда Баға тархан түргештерді қарсы шығуға үндеп, Тан елінің Сұлу қағанды өлтіргені үшін оның алдында қарыздар екенін айтты. Император Баға тарханды қаған деп жариялады. Тағы қараңыз
Покемон

Покемон ( — покэтто монсута, ағыл. Pokemon, ағыл. сөзі Pocket monster «қалта құбыжығы») - өте танымал кейіпкерлері және сауда белгісі бар туындыға ие, 1996 жылы Сатоси Тадзири негізін қалаған интеллектуалды иелік. «Покемон» сауда белгісіне Nintendo атты үлкен компьютер ойындарының фирмасы иелік етеді. «Покемон» ең алғашында Game Freak шығарған жұп ойын ретінде жарыққа шықты, осыдан кейін дүние жүзі бойыша ең танымал компьютер ойындарының топтамаларының ішінде екінші орыннан көрінді, ал бірінші орынды Nintendo фирмасының басқа ойындар топтамасы алды. Қазіргі уақытта ойындар желісі бойынша құрылған және әлемде кең танымал болған аниме жанрындағы туынды, манга, коллекциялық карточкалық ойын және басқа да тауарлар бар. «Покемон» сөзі ғажайып қасиеттерге ие, ойлап табылған тірі ағза деген мағына береді. Қазіргі таңда 721 түрі тіркелген. Ойлап табылған «Покемон» әлемінде өздерін бапкер деп атайтын адамдар покемоның басқа да покемондармен шайқасуға үйретеді. Шайқас бапкер жеңілгенде немесе покемон есінен танып құлағанда ғана аяқталады, ешқашан өлімге шейін созылмайды. Ережеге сәйкес мықты әрі тәжірибелі бапкерлерді сыйлайды. Ойлап табылған «Покемон» әлемі қазіргі заманда бейнеленеді, бұл әлемде тумысы бөлек тірі ағзалар, яғни покемондар өмір сүреді. Кейбір покемондар сөйлей алады. Олардың көп түрлері болады, қазіргі уақытта 721 түрі белгілі, әр покемон ерекше қасиеттерге ие, бірақ әр қасиеттің покемонда болуы оның қай түрге жататының анықтайды. Мысалы, от покемонына мұз покемонының шабуылдары қатты әсер етпейді, бірақ су және тас шабуылдары ауыр тиеді. Кей-кезде покемонның болмысы екі түрді де біріктіре береді. Покемон шайқаста жеңсе, тәжірибе алады, осылайша деңгейі көтеріледі, яғни сапасы да жоғарлайды. Белгілі бір асуларды бағындарған кезде покемон түрленіп, дамыған түрге айналады, бұрынғы күшінен басымрақ күшке ие болады. Компьютерлік ойындар Ойындарды шығу хранологиялары бойынша буын-буынға бөледі. Әр буын бірнеше ойындар топтамасы шыққаннан кейін басталады. Ережеге сәйкес, ойындар бір-бірінен қатты ерекшеленбейді. Қазіргі уақытта 6 буын бар, ойындар жаңарып отырады. Көптеген ойындар әртүрлі жанрға ие. Дереккөздер
Теркун қатын

Теркун қатын - Хорезм шаһы Текештің әйелі, Мұхаммед Хорезм шаһтың анасы. Билікке араласуы Теркун - оның есімі, қатын болса оның құрметті лауазымы. Хорезм шаһы Текеш қайтыс болған соң, Теркун қатын ұлы Мұхаммедті таққа отырғызып, елді бірге басқарады. Теркун қатын - қаңлы тайпасының беделді билеушісі Қыранның қызы. Ол арғын руынан шыққан келіні Айшешекті жек көрген. Оның ұлы Жәлеләддинге Мұхаммед шаһ пен Теркун қатын бала кезінен сенімсіздікпен қараған. Хорезм мемлекетінің түбіне жеткен де осы Теркун қатын мен Айшешек арасындағы ұрыс-керіс себеп болды. Теркун қатын әскери қолбасшылыққа шебер немересі Жәлеләддинді сарайдан аластаудың жоспарын шаһқа ұсынды. Мұхаммед шаһ Шыңғыс хан әскерінен жеңіліс тапқан соң Қап тауына, ал немересі Жәлеләддин Иранға қашқаннан соң Теркун қатынның өмірі босқындықпен аяқталды. Шыңғыс хан әскерінен Шығыс Иранға қашып, тау басындағы қамалға тығылады. Оны моңғолдар сусыз қалдырып, қолға түсіреді де Самарқанға әкеледі. Самарқанда қартайып қайтыс болады.
Киров ауылдық округі (Тайынша ауданы)

Киров ауылдық округі – Солтүстік Қазақстан облысы Тайынша ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Кирово, Агроном, Ильич ауылдары кіреді. Орталығы – Кирово ауылы. Округ құрамында болған Восточное, Мирное, Трудовое ауылдары 2024 жылы таратылған. Халқы 2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1523 адамды құрайды. Дереккөздер
Киров ауылдық округі (Ұзынкөл ауданы)

Киров ауылдық округі – Қостанай облысы Ұзынкөл ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Кировское, Иваноровное, Ксеньевка, Моховое ауылдары кіреді. Орталығы – Кировское ауылы. Халқы 2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 777 адамды құрады. Дереккөздер
Еңбекші ауылдық округі (Павлодар облысы)

Еңбекші ауылдық округі — Павлодар облысы Железин ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Еңбекші, Уәлиханов ауылдары кіреді. Орталығы – Еңбекші ауылы. 2006 жылы Тельман ауылы таратылды. 2013 жылы округ құрамына таратылған Уәлиханов ауылдық округінен Уәлиханов ауылы қосылды. 2018 жылы Обозное ауылы таратылды. Дереккөздер
Еңбекші ауылдық округі (Түркістан облысы)

Еңбекші ауылдық округі – Түркістан облысы Мақтаарал ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Жантақсай, Жаңатұрмыс, Нұрлытаң, Тәңірберген Жайлыбаев, Шұғыла ауылдары кіреді. Орталығы – Тәңірберген Жайлыбаев ауылы. Дереккөздер
Еңбекші ауылдық округі (Қызылорда облысы)

Еңбекші ауылдық округі – Қызылорда облысы Шиелі ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Еңбекші, Қосүйеңкі ауылдары кіреді. Орталығы – Еңбекші ауылы. Халқы 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1836 адамды (970 ер адам және 866 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Еңбек ауылдық округі (Жалағаш ауданы)

Еңбек ауылдық округі – Қызылорда облысы Жалағаш ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Еңбек ауылы кіреді. Орталығы – Еңбек ауылы. Халқы 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1470 адамды (772 ер адам және 698 әйел адам) құрады. Дереккөздер
II Джордж (Ұлыбритания патшасы)

II Георг Ганноверлік (Георг Август), (, ; — ) — Ұлыбритания және Ирландия патшасы, Ганновер курфюрсті және 1727 жыл 11 маусымынан бастап Брауншвейг-Люнебург герцогі, I Георгтің ұлы. Патшалықтан тыс жерде дүниеге келген соңғы патша. Балалық шағы Георг Германия Ганноверінде дүниеге келген, әкесі — I Георг Людвиг, Брауншвейг-Люнебург курпринці (кейін I Георг). Георгтің ата-анасы бір-бірінің көзіне шөп салған, сондықтан 1694 жылы София күйеуін тастап кетті деген себеппен екеуі ажырасады. Төрт жасына дейін Георг тек француз тілінде сөйледі, ал бұдан кейін оның ұстаздарының бірі, яғни, Иоганн Хильмар Гольштейн оған неміс тілін үйретеді. Француз және неміс тілдерінен бөлек ол ағылшын және итальян тілдерінен қосымша сабақ алған. Георгтің шөбере апасы, яғни Анна патшайым, Англия, Шотландия және Ирландия тағына 1702 жылы отырады. Патшайымның мұргерлері болмағандықтан, 1701 жылғы тақ мұрагерлері туралы акт негізінде ағылшын парламенті Аннаның қандас туысқандарының ішінен протестантизм дінін ғибадат ететін туысын таңдау қажет болды. Ағылшын парламентінің таңдауы Георгтің әжесіне және оның ұрпақтарына түседі. Георг тақ мұрагері ретінде тізімде әжесі мен әкеінен кейін 3 орында тұрды. Дереккөздер Әдебиеттер * * Ashley, Mike (1998) The Mammoth Book of British Kings and Queens. London: Robinson. ISBN 1-84119-096-9 * Best, Nicholas (1995) The Kings and Queens of England. London: Weidenfeld & Nicolson. ISBN 0-297-83487-8 * Black, Jeremy (2001) Walpole in Power. Stroud, Gloucestershire: Sutton Publishing. ISBN 0-7509-2523-X * Black, Jeremy (2007) George II: Puppet of the Politicians? Exeter: University of Exeter Press. ISBN 978-0-85989-807-2 * Cannon, John (2004) [http://www.oxforddnb.com/view/article/10539 «George II (1683—1760)»], Oxford Dictionary of National Biography, Oxford University Press, retrieved 16 тамыз 2011 * Haag, Eugène; Haag, Émile; Bordier, Henri Léonard (1877) La France Protestante. Paris: Sandoz et Fischbacher [http://www.archive.org/details/lafranceprotesta05haaguoft online edition] * Kilburn, Matthew (2004) [http://www.oxforddnb.com/view/article/28579 «Wallmoden, Amalie Sophie Marianne von, suo jure countess of Yarmouth (1704—1765)»], Oxford Dictionary of National Biography, Oxford University Press, retrieved 30 қараша 2012 * Pinches, John Harvey; Pinches, Rosemary (1974) The Royal Heraldry of England. Slough, Buckinghamshire: Hollen Street Press. ISBN 0-900455-25-X * Thompson, Andrew C. (2011) George II: King and Elector. New Haven and London: Yale University Press. ISBN 978-0-300-11892-6 * Trench, Charles Chevenix (1975) George II. London: Allen Lane. ISBN 0-7139-0481-X * Van der Kiste, John (1997) George II and Queen Caroline. Stroud, Gloucestershire: Sutton Publishing. ISBN 0-7509-1321-5 * Weir, Alison (1996) Britain’s Royal Families: The Complete Genealogy. London: Random House. ISBN 0-7126-7448-9
Жанғар қаған

Жанғар қаған (қытайша: 启民可汗 - Иличжэнь-доу Циминь-хан; жеке есімі қытайша: 阿史那染干 - Ашина Жаньгань) — 599 (603) - 609 жылдары билік еткен Шығыс Түрік қағанатының билеушісі. Басқаруы Түрік қағанаты екіге: Батыс және Шығысқа бөлінгенде Жанғар Суй империясы аумағында қаған сайланды, алайда ешқандай да билікке ие болған жоқ, барлық билік Қара Шұрын Түріктің қолында болды. Оның өлімінен соң Жанғар іс жүзінде билікке ие болды, алайда оған тек Шығыс аумақ қана бағынды. Ал Суй империясының ойынша ол Түрік қағанатының қағаны болған. Билік жолы 597 жылы Жағбу Баға қағанның ұлы Жанғар Толыс хан деген атақ алған. Ол қидандарды, татарларды, татабтарды басқарған. Ол қытай ханшасын әйелдікке алуды ойлап, қытай шенеунігі Пэй Гюймен кездеседі. Шенеунік ханшайымды алғың келсе, қағанның әйелі Чэнь әулетінің бұрынғы ханшасын өлтір деген талап қояды. 597 жылы Жанғар патшайымға жала жауып, қаған патшайымды өлтіреді. Осыдан кейін қаған, Жанғардың жала жапқанын сезіп қалып, оны қуғындауға көшеді. Тағы қараңыз
Бейбітбек Шындалыұлы Жайлыбаев

Бейбітбек Шындалыұлы Жайлыбаев (1971 жылы туған) - Сарысу ауданының әкімі (2015-2016), ауыл шаруашылығы ғылымдарының кандидаты. Өмірбаяны * 1994 жылы Алматы зооветеринарлық институтын “зооинженер” мамандығы бойынша, 2009 жылы Жамбыл гуманитарлық-техникалық институтын “экономист” мамандығы бойынша бітірген. * Еңбек жолын 1997 жылы Рысқұлов ауданында “Ақбұлақ” АҚ-ында зоотехник-селекционер болып бастады. * 1999 жылдан бастап Рысқұлов ауданының әкімдігінде, комитетінде, басқармада ауыл шаруашылығы, кәсіпкерлік саласында басшылық лауазымдарда қызмет атқарды. * 2012-2015 жылдары Рысқұлов ауданы әкімінің орынбасары болды. * 2015 жылғы мамырдан бастап Жамбыл облысы әкімдігінің ауыл шаруашылығы басқармасы басшысының орынбасары лауазымын атқарған. * 2015 жылдың 16 шілдесінен - Жамбыл облысы Сарысу ауданының әкімі. * Жамбыл облысы әкімінің 2016 жылғы 10 қарашадағы №435-ө өкімімен Жамбыл облысы әкімдігінің жер қатынастары басқармасының басшысы болып тағайындалды. Дереккөздер
III Джордж (Ұлыбритания патшасы)

III Георг (, , 4 маусым 1738, Лондон — 29 қаңтар 1820, Виндзор сарайы, Беркшир) — Ұлыбритания патшасы және 1860 жылдың 25 қазанынан бастап Ганновер курфюрсті (12 қазан 1814 жылдан бастап король). III Георгтің ұзаққа созылған (60 жылға жуық, билеу ұзақтығы бойынша Виктория және II Елизавета патшайымдардан кейін үшінші орында) билеуінің тұсында бірнеше революциялық оқиғалар болды. Атап айтқанда, америкалық колониялардың Британиядан бөлінуі және АҚШ-тың құрылуы, Ұлы француз революциясы және Наполеондық соғыстармен аяқталған ағылшын-француз саяси және қарулы қақтығысы. Георг тарихта психикалық ауырудың құрбаны ретінде қалды, сондықтан оның үстінен 1811 жылы регенттік орнатылған. Титулдары 1801 жылдан бастап мемлекет атауы ресми түрде Ұлыбритания Патшалығы емес, Біріккен Патшалық деп атала бастады; дәл осы жылы III Георг (республикалық Франциямен қарым-қатынасты орнықтыру барысында) Жүзжылдық соғыстан бері ағылшын патшалары, кейін британ патшалары қолданылып келген «Франция патшасы» титулынан бас тартты. 1814 жылы (бұл кезде Георг жазылмас дертке ұшырап, регенттік өз күшіне енген еді) Ганновер патшалық дәрежесін алып, III Георг Ганновер Патшалығының алғашқы патшасы атанды. Билік құруы Америкалық революция Патшаның америкалық колонистерді репрессияға ұшырату саясаты Англияда танымал еді. Кейін бұған қарсы көтеріліс басталып америкалық колонистер өз тәуесіздігін алуға ұмтылды, осыдан кейін бұл оқиғаға 1778 жылы Франция да араласады. Әдебиет * Дереккөздер
Сергей Миронович Киров

Сергей Миронович Киров (негізгі тегі Костриков) (1886 жылдың 15 (27) наурызы, Уржум қаласы, Вятск губерниясында — 1934 жылдың 1 желтоқсаны, Ленинградта) — Ресей революционері, кеңес мемлекеттік және саяси қайраткері. 1934 жылдың 1 желтоқсанында қастандық жасау нәтижесінде мерт болды. Кировтің өлімі "Үлкен террор" атымен танылған жаппай репрессияның басталуына түрткі болды. Ерте кезі Сергейдің ата-анасы ол дүниеге келерден шамалы уақыт бұрын Пермь губерниясынан Вятка губерниясына көшіп келді. Отбасындағы Кировтың аллында дүниеге келген төрт бала жастайынан қайтыс болды. Кировтан кейін Анна (1883-1966), Сергей және Елизавета (1889-1968) дүниеге келді. 1894 жылы Кировтың əкесі табыс табамын деп, хабар-ошарсыз кетіп қалып, анасы қайтыс болады. Сол жылы Сергей мен оның бауырлары жетім қалды. Кировтың əжесі қыздарды өз тəрбиесіне алып, ұлдарды жетімдер үйіне тапсырды. Ұлдардың арасында Сергей де болды. Сергей Уржумдағы приходтық мектепті, одан кейін қалалық училищені бітірді. 1901 жылы Қазан қаласындағы механикалық-техникалық өнеркәсіптік училищесіне оқуға түсті. 1917 жылға дейінгі революциялық әрекеттері 1904 жылы Киров Томскіде РСДЖП қатарына өтті. Ол сол уақыттан бастап көптеген ереуілдер мен бас көтерулерге қатысып, бірнеше рет абақтыға жабылды. "Киров" атты лақап ат оған кездейсоқ қойылды. 1912 жылы "Терек" газетінде Сергейдің "Жол үстінде" атты мақаласы жарияланып, оған ол алғаш рет С.Киров деп қолтаңбасын қояды. Бұдан кейін ол осы тегімен КСРО тарихына енді. Партиялық мансабы 1918 жылдың көктемінде Терск облыстық кеңесінің мүшесі болып сайланды. Ал, шілдеде Киров Бесінші бүкілресейлік кеңестер съезіне қатысты. 1919 жылдың 25 ақпанында Киров Астрахандағы уақытша революцилық комитет төрағасы болды. . 1920 жылдың 28 сəуірінде РКП (б) Кавказ бюросының мүшесі болып сайланды. 1921 жылы Киров РКП (б) Х съезінде ОК мүшелігіне кандидат ретінде сайланады. Сол жылы Әзірбайжан компартиясы ОК-нің бірінші хатшысы болды. 1926 жылдың 8 қаңтары Киров Ленинград губерниялық комитетінің бірінші хатшысы болды. 1934 жылы мұнай кәсіпшілігін қалпына келтіру және қайта жабдықтаудағы елес еңбегі үшін Ленин орденімен марапатталды. БКП (б) ОК-нің 1930 жылдан саяси бюросының мүшесі, 1934 жылдан БКП (б) ОК хатшысы және БКП (б) ОК ұйымдастыру бюросының мүшесі болды. Отбасы Кировтың некесіз туған жалғыз қызы бар. Ол - Евгения Сергеевна Кострикова (1921—1975) . Əйелі — Мария Львовна Маркус (1926—1934). Бұл некеден Кировта бала болған жоқ. Дереккөздер
Ілікбек қаған

Ілікбек қаған (қытайша: 處羅可汗 - Чуло-хан; жеке есімі қытайша: 阿史那俟利弗設 - Ашина Силифушэ) — 619 жылдан 620 жылға дейін билік еткен Шығыс Түрік қағанатының билеушісі. Тан империясының жауларына қолдау көрсете отырып, империяны әлсіретуге тырысқан. Басқаруы Таққа отырысымен Ичжэнге үйленген (ол оның үшінші күйеуі болды). Ол Цзинчэнгуан билеушісі Ван Шичунмен одақтасуға тырысты. Алайда Ли союй — Лучжоулік тан губернаторы түрік керуенін тонап 10 000 бас қойды олжалады. Қаған Суй Сяо патшайымға қауіпсіз орын ұсынып, Суйлік біраз ықпалды адамдарды өзіне қаратты. Ян Чжаодао қағаннан ван атағын алды. Динсян қаласында суйлік қашқындар орналасып, оларды 10 000 түрік сарбазы қорғап тұрды. Тан мен түрік қолдары арасында шайқас басталды. Қағанның бауыры Були Шэ 2000 әскермен Лю Учжоумен бірігіп, Бинчжоуды үш-ақ күнде басып алды. Тан елімен соғыс ауыр болғандықтан, уәзірлер қағанды соғысты тоқтатып бітімге келуге үгіттей бастады. Бірақ қаған олармен келіспеді. Тағы қараңыз
IV Джордж

IV Георг (, ; Георг Август Фредерик — ) — 1820 жылдың 29 қаңтарынан бастап Ұлыбритания және Ганновер Патшалығының патшасы. Негізі, әкесі III Георг психикалық ауруға шалдыққанан кейін билікке келген. 1811 жылдың 5 ақпаны III Геортің мемлекетті басқаруға қауқары жетпейтіндігі белгілі болғаннан кейін оның үлкен ұлы ханзада-регент болып жарияланып, әкесінің өлгеніне дейін, яғни 1820 жылдың 29 қаңтарына дейін басқарды. 1811—1820 жылдар аралығы тарихта Регенттік дәуір деп аталып кетті. Өмірбаяны Георгтің регент ретінде билік құрған кезеңінде Ұлыбритания мен I Наполеоннің және француз империясының арасында Наполеонның жеңілісімен және Англияның жеңісімен аяқталған ұзаққа созылған соғыс жүрді. Бұл кезеңде елдің экономикалық дамуы да алға өрледі. Алайда IV Георг (ханзада-регент ретінде және кейін патша ретінде де) елге мүлдем әйгілі болмаған, ол тіпті Британ монархтарының ішіндегі ең танылмағаны болып есептеледі. Денди, суретшілердің жомарт қамқоршысы, гурман – Георг халық алдында өзімшілдігімен әйгілі болды. Дереккөздер Әдебиет *
Калвин Кулидж

Джон Калвин Кулидж-кіші (; 4 шілде 1872 — 5 қаңтар 1933) — 1923 - 1929 жылдардағы 30-шы АҚШ президенті, республикалық партиядан. Өмірбаяны 1872 жылы 4 шілдеде (АҚШ Тәуелсіздік күні) Вермонт штатының Виндзор округындағы Плимут қалашығында туған.. Шешесі Виктория Кулидж (Victoria Josephine Moor), 39 жасында қайтыс болған (наурыз 1885 жылы). Әкесі Джон Калвин Кулидж үлкен көп қызметтер атқарған. Ол гүлденген фермер, саудагер және элективті қоғамдық лауазымды тұлға ретінде бүкіл штатқа белгілі болды. Ол әлемдік сот және салық жинаушы лауазымдарын қоса алғанда, әр түрлі қоғамдық лауазымдарда жұмыс істеді, Өкілдер палатасына және Вермонт сенатына сайланды. Сол уақытта, ол бір сенімдегі блокқа қарағанда, 1919 жылғы Бостон полициялер ереуілін басудағы жігерлі шаралары арқасында елге жақсы белгілі болды. Хардинг 1923 2 тамызда өлгеннен соң, Кулидж жаңа президенттік құрады. Алдыңғы президенттің қайтыс болғанын ол бірнеше күннен соң естіген, бұл кезде ол ешқандай телефон, электр қуаты жоқ ата-анасының ауылдағы үйінде болатын; әлемдік сот, Кулидждің әкесі, бір керосин шам аясында ұлын президенттік антын қабылдатты. Вашингтонға оралғаннан соң Кулидж қайтадан АҚШ Жоғарғы Соты, бұрынғы президент У.Тафттың алдында ант қабылдады. Экономикаға араласпау принципін басшылыққа алған Кулидждің басқаруы өте табысты болды; штаттар жедел экономикалық өрлеуді («Жандану», «Америка Құрама Штаттарындағы Жылаған Жиырмасыншы жылдар») бастан өткізді. Алайда, келесі билік (Т. Гувер кезінде), осы жетістіктерді қуатты дағдарысқа («Ұлы Депрессия») айналдырды. Кулидж кезінде үндістер толық АҚШ азаматтығын алды; алайда, афроамерикалықтар мәселесі шешілмеді, және 1920 жылдарда қызметі Ку-Клукс-Клана ісімен күрт және Линч соттарымен белгілі болды. 1924 жылы өзінің президенттік мерзіміне сайлана отырып, Кулидж Гуверге артықшылық беретін 1928 жылғы сайлаудан бас тартты. Республикалық партияның жаппай сәтсіздіктері оның денсаулығына теріс әсер етті. Ол 1932 жылы Гувердің сайлаудағы жеңілісінен кейін бірнеше айдан соң, билікке, экономиканы қайта құрылымдау жоспарлары оған ұнамаған Франклин Д. Рузвельт келген соң қайтыс болды. 1920 жылы Массачусетс штатының әкімі Кулидж Құрама Штаттардың вице-президенті қызметіне президент Гардингпен бірге сайланды. Тағы қараңыз * Кулидж эффектісі Дереккөздер Сілтемелер * [http://www.library.by/shpargalka/belarus/biography/001/bgr-035.htm Калвин КУЛИДЖ] * [http://www.krugosvet.ru/articles/116/1011647/1011647a1.htm ]
Қара (ру)

Қара—Ұлы жүз Шапырашты тайпасының ішіндегі ру. Бесшам Шапыраштының Асыл руының ішіндегі Теке елінің Дәулетбайынан тарайды. Дәулетбай батырдың үлкен ұлы. Аңырақай шайқасында қалмақтың бас батыры Аңырақты жекпе-жекте жеңген Бөлек батыр - Қараның ұлы. Мекені Қара ұрпақтары басқа да Текенің ұрпақтарымен 17-18 ғасырдан Түрген өзенінің аңғарын мекен етеді. Қазіргі күні ең қалың шоғырланған елді мекен - Алматы облысының, Еңбекшіқазақ ауданының, Ақши ауылы. (Түрген өзенінің аңғарында) Белгілі ұрпақтары * Бөлек Қараұлы * Ахметжан Сәлімбаев * Әбдіғалым Сәлімбаев - аудандық білім басқармасының төрағасы, мектеп директоры * Әбдінағым Медербайұлы - шежіреші, бас бухгалтер * Амангелді Рақымбаев - журналист Дереккөздер * "Бәйдібек баба - алып бәйтерек. Сарыүйсін. Шапырашты" (Толық шежіре), Алматы, 2003 * Шелегім мен Есігім - жерұйығым, бесігім: тарихи-деректі ғұмырнама /Нұрсадық Сарғожаев.- Алматы: Білім, 2001 * "Елім Теке-Дәулетбай" Нұрсадық Сарғожаев
Олег Иванович Авен

Авен Олег Иванович (25 қаңтар, 1927 жыл, Мәскеу, КСРО - 1 наурыз, 1992 жыл, Мәскеу, Ресей) - автоматты бақылау саласындағы кеңестік және ресейлік ғалым, Ресей ғылым академиясының корреспондент-мүшесі, Техника ғылымдарының докторы, профессор. Марапаттамалары *«Құрмет белгісі» ордені (1971 жыл) *КСРО Мемлекеттік сыйлығы (1984 жыл) Сыртқы сілтемелер *[http://www.ras.ru/win/db/show_per.asp?P=.id-49284.ln-ru/ Олег Иванович Авен (РАН ресми сайты)] *[http://www.moscow-tombs.ru/1992/aven_oi.htm/ Мәскеу молалары]
Лаостағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандар тізімі

ЮНЕСКО Әлемдік мұра тізімінде Лаостың 2 нысаны бар (2014 жылғы мәліметі бойынша). Бұдан басқа, 2014 жылғы жағдайына сәйкес Лаос аймағындағы Әлемдік мұра тізіміне 2 нысан үміткер ретінде тіркелген. Тізім Берілген кестеде нысандар Юнеско Әлемдік мұра тізіміне қосылуының хронологиялық тәртібінде орналасқан Әлемдік мұра тізіміне үміткер нысандар Берілген кестеде нысандар Юнеско Әлемдік мұра тізіміне қосылуының хронологиялық тәртібінде орналасқан Дереккөздер Тағы қараңыз * Әлемдік мұра * Азиядағы Әлемдік мұра нысандары * ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандарының тізімдері * ЮНЕСКО Сыртқы сілтемелер *
Ливандағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандар тізімі

ЮНЕСКО Әлемдік мұра тізімінде Ливанның 5 нысаны бар (2014 жылғы мәліметі бойынша). Бұл нысандардың бәрі тізімге мәдени критерийлар бойынша іліккен. Бұдан басқа, 2014 жылғы жағдайына сәйкес Ливан аймағындағы Әлемдік мұра тізіміне 9 нысан үміткер ретінде тіркелген. Тізім Берілген кестеде нысандар Юнеско Әлемдік мұра тізіміне қосылуының хронологиялық тәртібінде орналасқан Дереккөздер Тағы қараңыз * Әлемдік мұра * Азиядағы Әлемдік мұра нысандары * ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандарының тізімдері * ЮНЕСКО Сыртқы сілтемелер * [http://whc.unesco.org/en/statesparties/lb Lebanon] Ливандағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандар тізімі (engl.)
Инел қаған

Инел қаған, Богю-кэхань (қытайша: 拓西可汗 - Тоси кэхань, жеке есімі қытайша: 阿史那匐俱 - Ашина Фуцзюй) — 716 жылдан бастап Шығыс Түрік қағанатының қағаны болған. Қапағанның аяқастынан қаза болуы ордада біраз әбігерлік тудырды. Іс жүзінде барлық әскер Күлтегінге бағынса да, Қапаған қағанның билікті үлкен ұлы Білгеге қалдыруды аманаттаған болатын. (Білге қаған мен Білге-могилянь аттас адамдар). Уәзірлер Инелді (Білге) қаған етіп сайлады. 699 жылы Инел кіші хан атанып, әкесінен мұраға батыс қанаттың 40 000 сарбаздық әскері қалды, сондықтан қытайлар оны 拓西 — Тоси (тура аударғанда батыстың кеңейтушісі). 716 жылы маусымда ол қаған сайланды. Күлтегін көп ұзамай әскери күшін пайдаланып Инел қағанды өлтіріп, таққа ағасы Білге Могилянды отырғызды. Тағы қараңыз
Малайзиядағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандар тізімі

ЮНЕСКО Әлемдік мұра тізімінде Францияның 39 нысаны бар (2014 жылғы мәліметі бойынша). Бұл нысан тізімге 35 нысан мәдени, 5 табиғи және 1 - аралас критерийлар бойынша іліккен. Бұдан басқа, 2014 жылғы жағдайына сәйкес Франция аймағындағы Әлемдік мұра тізіміне 38 нысан үміткер ретінде тіркелген.. Тізім Берілген кестеде нысандар Юнеско Әлемдік мұра тізіміне қосылуының хронологиялық тәртібінде орналасқан Дереккөздер Тағы қараңыз * Әлемдік мұра * Азиядағы Әлемдік мұра нысандары * ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандарының тізімдері * ЮНЕСКО Сыртқы сілтемелер *
Дара көзді дафния

Дара көзді дафния – тармақты мұртшалылар отряд тармағына жататын, көлдер мен тоғандарда секіріп қозғалатын мөлдір денелі ұсақ шаян.Теңіз суларында кездесетін түрлері де бар. Қозғалысына байланысты дафнияны «су бүргесі» деп те атайды, бірақ ол бүргеге жатпайды. Биологиялық сипаттамасы Оның дене тұрқы 1 мм-ден 5 мм-ге дейін жетеді. Микроскоппен анық көрінеді. Денесі екі жақтаулы хитинді сауытпен қапталған. Басы төмен қарай бағытталып созылған тұмсық тәрізді. Басында күрделі жалғыз көзі бар. Күрделі көз дейтін себебі басының екі жағындағы 2 көзінің бірігуінен пайда болған, оның алдыңғы жағында жетілмеген жай бір көзі бар. Мұртшалары 2 жұп, олар алдыңғы және артқы мұртшалар деп аталады. Алдыңғы жұп мұртшасы таяқша тәрізді қысқа, тұмсығының астыңғы жағына бекінеді. Артқы мұртшалары ұзын және екі айырылып тармақталған, әрі тармағында қауырсын тәрізді ұзын өскіндері болады. Отряд тармағының тармақты мұртшалылар (ветвистоусые) деп аталуы да осы белгісіне байланысты қойылған. Артқы мұртшалары қозғалу қызметін атқарады. Артқы жұп мұртшаларын серпу арқылы суда жүзгенде бүргеге ұқсас секірмелі қозғалыс жасайды. Басының астын ала жоғарғы ерін және жақпен көмкерілген аузы болады. Екі жақтаулы сауыттың ішінде 4-6 бунақты қысқа көкірек бөлімі орналасады. Аналық шаянның артқы жағында кең қуысы бар, оған жұмыртқаларын салады, сол жерде ұрпақтары дамып жетіледі. Көкірек аяқтары шаян қорек ететін суда қалқып жүрген майда бөлшектерді сүзу қызметін атқарады. Көкірек бөліміндегі 5 жұп аяқтарының үшінші және төртінші жұбы ғана жүзу қызметін атқарады. Дафнияның қан плазмасындағы еріген гемоглобинге байланысты оның қанының түсі өзгеріп тұрады. Егер суда оттектің мөлшері аз болса, қан қызыл түске боялады, суда оттек көп болса, қан мөлдірлеу болады. Дафнияның қалта тәрізді жүрегі қанның қозғалуын қамтамасыз етеді. Дафнияның жүрегі өте жиі, 10 °С-та минутына 150 рет, 20 °С-та 500 рет соғады. Дафниялар түрлеріне байланысты судың бетінде, судың ортаңғы қабатында, түбінде тіршілік етеді. Дафниялардың негізгі қорегі бактериялар, бір жасушалы балдырлар, ұсақ органикалық қалдықтар. Қорек жеткілікті болса, дафниялар жазда ұрықтанбай-ақ көбейеді. Мұндай жұмыртқадан тек аналық дафниялар дамиды. Қорек аз болып, тоған суы кеуіп, қолайсыз жағдай болса, күзде жұмыртқалардан аталық пен аналық даралар (особь) шығады. Жұмыртқалардың саны бір түр дарасының ішінде де түрліше болады. Дафниялардың ішінде 50, 100 жұмыртқа салатындары кездеседі. Су түбінде тіршілік ететін түрлері 2 жұмыртқадан артық салмайды. Аталық шаяндар аналығынан әлдеқайда кішілеу болады. Қыстап шыққан жұмыртқалардан көктемде аналық шаяндар дамып шығады. Тармақты мұртшалы шаяндардың маңызы * Балықтардың шабақтары мен ересек түрлерінің негізгі қорегі. Мысалы, дафнияның денесінде нәруыз мөлшері 50 %- ға, май 11%-ға жетеді; * Қоректік маңыздылығына байланысты дафнияларды қолдан өсіріп, балық зауытында бекіре, албырт балықтарының шабақтарын қоректендіреді * .Дафнияның тіршілік әрекеттерінің өзгерістеріне қарап, судың ластығын анықтайды. Дереккөздер
Бауыржан Оразкенұлы Иманәлиев

Иманәлиев Бауыржан (04.02.1954, Алматы облысы , Қарасай ауданы, Жетісу ауылы, - 19.05.2006, Алматы)- баспагер, кітап безендіруші, Баспа және полиграфия ісінің қайраткері (2004). Алматы энергетика институты (1982), Прага қаласындағы (Чехословакия) баспа ісі институтын (1993) бітірген. Қызмет жолы 1982-88 ж. «Главриссовхозстрой» тресінде бөлім меңгерушісі, комсомол комитетінің хатшысы, 1988-90 ж. «Медекқұрылыс» басқармасында бас механик-энергетик, кәсіподақ комитетінің төрағасы, 1990-92 ж. «Васинкрафт» бірлескен кеңес-швейцария кәсіпорындарында аймақтық директор қызметтерін атқарған. 1993 жылдан «Бауыр» баспасының директоры, сонымен бірге 2000 жылдан «Аруна» баспасы директорының орынбасары болды. «Мәдени мұра» мемлекеттік бағдарламасы (2004-06) аясында шығарылған кітаптар дизайнінің авторы. Халықаралық және отандық кітап көрмелерінің жүлдегері. Дереккөз
Кәсіптік бағалау

Кәсіптік бағалау, кәсіпқойлық бағалау, кәсіби бағалау- мүліктің не оған құқықтық нарық құны мен өзге де құнын бағалау қызметі туралы қолданыстағы заңдарға, нормативтік құқықтық актілерге , әдеп ережелерінің (бағалаушының кәсіптік әдебі кодексінің) талаптарын сәйкес қатаң түрде жалпы жұрт қабылдаған бағалау әдістер імен стандарттары негізінде айқындау үдерісі. Бағалаудың нәтижесі- мүліктің не оған құқықтың бағалау туралы есептемеде тиянақталған нарықтың құны мен өзге де (инвестициялық, сақтандыру, тарату, т,б,) құнының шамасы. Бағаланатын нәрселер: жылжымайтын мүлік (жер телімін қоса) нысандары, кәсіпорын ( бизнес) , бейматериалдық активтер, зияткерлік қызмет нәтижелері , машиналар мен жабдықтар, зергерлік бұйымдар, өнер жән еантиквариат туындылары, талап ету құқығы , алынбай қалған пайда (алынбаған табыс), т.б. Бағалаушы-сарапшының мәртебесі мәртебесі маманнан түрлі қызмет салаларынан : бухгалтерлік есеп, менеджмент, құқық, қаржы талдауы, жылжымайтын мүлікті басқару негіздері, құрылыс-сметалық жұмыстар, бағалы қағаздар нарығы мен айналысын талдау, дағдарысқа қарсы басқару және оларды қаржы жөніне сауықтыру, аудит, сараптамалық және ақыл-кеңес беру қызметінің басқа түрлері бойынша терең білімі болуды талап етеді. Кәсіптік бағалаумен мамандандырылған жоғары оқу орындарында кәсіптік білім алған лицензиялы мамандар айналысады. Дереккөз
Салин артемиясы

Салин артемиясы — төменгі сатыдағы шаяндардың желбезекаяқтылар отрядына жататын ұсақ шаян. Биологиялық сипаттамасы Оның денесінің ұзындығы 0,8-1 см. Бұл шаян негізінен тұзды көлдерде өте көп таралған. Салин артемиясы Қазақстанның Каспий теңізінің шығысындағы Кайдак сорында (Маңғыстау облысы) және Павлодар облысының 54 ұсақ тұзды көлдерінде көптеп кездеседі. Оның жұмыртқасында нәруыз (белок) өте мол. Бұл шаян басқа жануарлар үшін ең қажетті биологиялық азық. Қазіргі кезде бұл шаян бекіре балықтарының шабақтарына қорек ретінде арнайы балық өсіретін зауыттарда қолдан көптеп өсіріледі. Қазақстанда оның жұмыртқаларын жинауға тыйым салынған. Мамандардың деректері бойынша Маңғыстау және Павлодар облыстарындағы тұзды су айдындарында бұл шаянның қоры өте мол. Салин артемия шаянының жұмыртқаларынан өте бағалы косметикалық бұйымдар жасалады. Оны әсіресе Қытай, Малайзия, Сингапур мемлекеттері көптеп сатып алады. Қытайда салин артемия шаянын арнайы қолдан өсіруге ерекше көңіл бөлінеді. Дереккөздер
Лариса Гиршевна Волохонская

Лариса Гиршевна Волохонская (1945 жылы туған) — аудармашы, ақын және аудармашы Ричард Пивердің жары. Өмірбаяны 1 қазан 1945 жылы Ленинградта дүниеге келді. Ленинград университетінде, филология факультетінде математикалық лингвистиканы бітірді. Владивостокта теңіз биология Институтында жұмыс жасады, Сахалинада және Камчаткада болды (1968-1973). 1973 жылы Израильге қоныс аударды, әдебиет ісімен айналысты, көбінде аудармамен айналысты. 1975 жылдан бастап АҚШ-та өмір сүрді. 1977-1979 жылдары Коннектикут штаты Нью-Хэвендегі Yale Divinity School мектебінде оқыды және 1979-1981 жылдары Свято-Владимирсктегі (Крествуд, Нью Йорк штаты) Діни семинарияда білім алды, бұл жерде оның педагогтары Александр Шмеман және Иван Мейендорф болды. Дереккөздер
Түрген

Елді мекендер: * Түрген – Ақмола облысы Аршалы ауданындағы ауыл. * Түрген – Алматы облысы Еңбекшіқазақ ауданындағы ауыл. Басқа мағыналар: * Түрген – Іле өзенінің сол саласы. * Түрген шатқалы – Іле Алатауының ең ұзын әрі кең шатқалы.
Михаил Петрович Авенариус

Михаил Петрович Авенариус (7 қыркүйек, 1835 жыл, Царское ауылы - 4 қыркүйек, 1895 жыл) - орыс физигі, жазушы В. П. Авенариустың ағасы. Ғылыми қызметі Термоэлектрлік құбылыстар мен молекулалық физикаға арналған жұмыстармен айналысқан. Киев зертханасында Авенариус және шәкірттері 1877-1886 жылдар барысында көптеген заттар үшін сыни мәндерін алды.
Қағаз қалалар (фильм)

Қағазды қалалар — 2015 жылы шыққан америкалық фильмі. Фильмнің режиссеры Джейк Шрейер, сценариі Джон Гриннің "Қағазды қалалар" атты кітабы бойынша жазылған. Фильмнің шығу уақыты 2015 жылы 24 шілдеге жоспарланған. Сюжет Квентин «Кью» Джейкобсен өзімен өте сирек арналасқан жастық шағының құрбы қызымен Марго Рот Шпигельманмен көрші. Аз араласса да, осы қызға сезімі бар. Бүр күні түнде Марго оған бұрыңғы жігітінен кек алуға миссияға қатысуға ұсыныс жасайды, және Кью оған келіседі. Келесі күні ол мектепте көрінбейді, ал бірнеше күннен кейін оның жоғалып кеткені түсінікті болады. Кью қыздың оған жолдамалар тастап кеткеннің түсініп, соларды шешуге аттанады. Рөлдерде * Нэт Вульфф — Квентин «Кью» Джейкобсен * Кара Делевинь — Марго Рот Шпигельман * Джастис Смит — Радар * Остин Абрамс — Бен Старлинг * Холстон Сейдж — Лейси * Кара Буоно — Кьюдің анасы * Кэйтлин Карвер — Бекка * Гриффин Фриман — Джейс * Мэг Кросби — Руфи Түсірілімдер 2014 жылы 24 наурызда Джон Грин бұл фильммен Жұлдыздар кінәл і фильмінде жұмыс істегендер қайта жұмысын жалғастырады деп шешті. Ал басты рөлді Нэт Вульфф сомдайды деді. Түсірілімдер 2014 жылдың қараша айында басталып, Шарлотт қаласында өтті . Дереккөздер
Ибрагим Дәуітұлы Жанғоразов

Жанғоразов Ибрагим Дәуітұлы (; 19.07.1937 — 15.01.2020) — ауыл шаруашылық өндірісін ұйымдастырушы, Соцалистік Еңбек Ері (1981). Кабардин-Балқар мемлекеттік университетін бітірген (Нальчик, 1979). Еңбек жолы Еңбек жолын 1957 ж. Ақмола малдәрігерлік техникумын бітіргеннен кейін , Инжевский кеңшарында бастады. 1957-59 ж. Инжевский кеңшарының негізінде құрылған Вишневский құс өсіру өндірістік бірлестігінің зоотехнигі, 1959-61 ж. бөлімше меңгерушісі, 1961-67 ж. бас зоотехнигі, 1967 ж. бас директоры. Жанғоразовтың басшылығымен шұаруашылықта, өндірістік негізде тұқым өсірудің тиімді тәсілдерін қолдана отырып, балапан-бройлерлер өсірудің алдыңғы қатарлы технологиясы жүзеге асырылды. Өндірістің барлық салаларында жоғары көрсеткіштерге қол жеткізілді. ҚазКСР халық депутаты (1990). «Есіл жағалауындағы бройлер цехы» (1980), «Инжевский ертеңге көз тігеді» (М.,1984) кітаптарының авторы. Қазақстан Республикасы орденімен, КСРО ордендері және медальдарымен марапатталған. Дереккөздер
Бейбіт Ғазизұлы Жүсіпов

Жүсіпов Бейбіт Ғазизұлы (1948 жылы туған) — заңгер, әділет кеңесшісі. Свердлов заң институтын (1988), Алматы Жоғары Партия мектебін (1989) бітірген. Еңбек жолы * 1970 жылы — Целиноград облысы, Алексеевка аудандық прокуратурасында тергеуші, * 1971 жылы — аға тергеуші, * 1974 жылы — Целиноград облыстық прокуратурасының тергеу бөлімі бастығы, * 1976 жылы — Қазақстан Компартиясы Целиноград қалалық комитетінің өнеркәсіптік бөлімінде нұсқаушы, * 1977 жылы — Қазақстан Компартиясы Целиноград облыстық комитетінің әкімшілік және қаржы-жоспарлау органдары бөлімінде нұсқаушы, * 1981 жылы — Тың көлік прокурорының орынбасары, * 1982 жылы — Қазақстан Компартиясы Целиноград облыстық комитетінің әкімшілік органдары бөлімінің меңгерушісі, * 1988 жылы — мемлекеттік құқықтық бөлімінің меңгерушісі, * 1990 жылы — Целиноград облыстық Халық депутаттар кеңесінің төрағасының орынбасары, * 1992 жылы — Целиноград облыстық әкімшілігі басшысының орынбасары, * 1995 жылы — Целиноград облысының әкімінің орынбасары, * 1998 жылы — Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының депутаты, Сенаттың Заң шығару және сот- құқықтық реформасы жөніндегі комитетінің мүшесі, * 1999 жылы — Сенаттың Халықаралық істер, қорғаныс джәне қауіпсіздік жөніндегі комитетінің мүшесі, * 2001 жылы — Сенаттың Әлеуметтік-мәдени даму жөніндегі комитетінің мүшесі, * 2002 жылы — Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының Апаараты жетекшісінің орынбасары, * 2004 жылы — Қазақстан Республикасы Жоғары соты Аппаратының жетекшісі, * 2007 жылдан — Қызылорда облысының әкімінің бірінші орынбасары. Қазақстан Республикасы ордені және КСРО орденімен марапатталған. Дереккөздер
Локомотивтік сигнал жүйесі

Локомотивтік сигнал жүйесі — жол бойы сигналдарын машинистің кабинасындағы локомотив светофорына автоматты түрде түсіріп отыратын құрылғылардың жиынтығы. Локомотивтік сигнал жүйесі учаскелердің поезд өткізу қабілетін әрі қозғалыс қауіпсіздігін арттырады. Локомотивтік сигнал жүйесі дамылды және дамылсыз жүйелерге ажыратылады. Дамылды жүйеде жол мен локомотивтік қабылдау құрылғыларының арасындағы байланыс (мысалы, станцияға жақындағанда) келген кезде ғана іске қосылады. Бұл жүйе автоматты блокировкасы жоқ учаскелерде поездар қозғалысын реттеу үшін пайдаланылады. Жол мен локомотив арасындағы байланыс кез келген бөлігінде орнатылса, ол Локомотивтік сигнал жүйесінің дамылсыз түріне жатады. Жол бойы сигнал беру құрылғыларынан берілетін сигналдар (дол светофорлары көрсетулерінің кодталған түрі) рельспен таралып, Локомотивтік сигнал жүйесіндегі қабылдауыш катушкада қабылданады да, локомотив светофорының сигналына түрленеді. СССР-дің темір жол тораптарында Локомотивтік сигнал жүйесінің дамылсыз түрі мен қатар қырағы бақылау және жылдамдық бақылау жүйелері қолданылады. Қырағы бақылау жүйесі тыйым салу сигналы қабылданысымен поезды тоқтатады. Жол бөгетіне жақындағанда машинист локомотив светофорының сигналын елеусіз қалдырған жағдайларды жылдамдықты бақылаужүйесі поезды автоматты түрде тоқтатады. Дереккөздер
Май сүзгі

Май сүзгі — майды шайырдан, әр түрлі механикалық бөлшектерден тағы басқа қоспалардан тазартуға арналған құрылғы. Май сүзгі іштен жанатын двигательдің майлау жүйесінде, металл кескіш станоктарда пайдаланылады. Май сүзгіштің * пластиналы-саңылаулы, * алмастырылмалы қағаз сүзгілі және * центрден тепкіш күш әсерлеріне негізделген түрлері бар. Двигательдердің майлау жүйесінде май сүзгіштің соңғы түрі (центрден тепкіш күш әсерлеріне негізделген түрі) көбірек пайдаланылады. Лас май қысыммен сүзгінің ротордық қуысына айдалып әкелінеді де, сүзгі тор арқылы жиклерге өтеді. Үлкен жылдамдықпен шықан май ағынының реактивтік күші нәтижесінде ротор айналады. Сол кезде майға араласқан бөгде бөлшектер центрден тепкіш күштің әсерінен ротордың шет жағына қарай орын ауыстырып, оның қабырғасына шөгеді. Дереккөздер
Азамат Тахирұлы Мұсағалиев

Азамат Тахирұлы Мұсағалиев (; 25 қазан 1984, Құмөзек, Астрахан облысы) — ұлты қазақ ресейлік актёр, әзілкеш, тележүргізуші және музыкант, «Камызяк өлкесінің құрамасы» КТА командасының капитаны, тележүргізуші, «Бір кездері Ресейде» шоуының қатысушысы, ТНТ телеарнасында «Логика қайда?», «Интерндер» сериалының актёрі. Өмірбаяны Азамат Мұсағалиев 1984 жылы 25 қазанда Астрахан облысы, Құмөзек қаласында дүниеге келді. Қаладағы №4 мектепте оқыды. Ұлты бойынша — қазақ, адай (ру) тұқымынан шыққан. Мектепті бітіргеннен кейін мединститутқа емдеу факультетіне түскісі келді, бірақ өз ойынан айнып, нәтижесінде Астрахан мемлекеттік техникалық университетінің экология және балық қорғау факультетіне түсіп, балық қорғау инженері мамандығын бітірді. КТА КТА (2012)|thumb]] КТА-да ол 10-сыныптан бастап ойнай бастады. Азамат бастапқыда өмірді КТА-мен байланыстыруды жоспарламаған. Университетті бітіргеннен кейін Астрахан қаласында инженер-эколог мамандығы бойынша диплом алды, бірақ мамандығы бойынша жұмыс жасамады. Студенттік жылдары ол Ресейдің қалаларын аралап, осылайша ақша табатын қалалық команда құрды. 2007 жылы Азамат Мұсағалиев Астрахан ұлттық құрамасының КТА «Альтернатива» командасының жаңа ойыншысы болды. Көп ұзамай ол Камызяк өлкесінің құрамасының капитаны болып сайланды. Ұлттық құрама КТА Жоғары лигасының маусымында үздіктер қатарынан көрінді. 2011 жылы «Камызяк өлкесінің құрамасы» Премьер-лиганың финалисті болды. Өз командасымен Азамат 2012 жылғы Жоғары лигадағы ойынның жартылай финалына жетіп, 2013 жылғы финалда 2-ші орынға ие болды. Ол кезде Мұсағалиев екі лауазыммен қатар жүрді: капитан және командалық құраманың фронтмені. Қырғызстанда Азамат 2013 жылы Бішкекте басталған «АЛА-ЖШС» аймақтық лигасының негізін қалаушылардың бірі және бірінші редакторы ретінде танымал. 2015 жылы «Камызяк өлкесінің құрамасы» КТА Жоғары лигасының чемпионы атанды. Телевизия 2014 жылы Азамат Бірінші арнадағы «Әзіл сезімі» шоуының қатысушысы болды. Дәл сол жылы TNT-да «Бір кездері Ресейде» шоу-бағдарламасында өнер көрсетті. 2015 жылы «Интерндер» сериалына түсіп, ТНТ-да «Логика қайда?» ойын-сауық шоуының жүргізушісі болды. 2018 жылы ол ТВ-3 арнасында «Әдеттегіден басқа бәрі» жобасының төрешісі болды. Жеке өмірі Азамат Мұсағалиевтің әйелі Виктория Мұсағалиева (2008 жылдан үйленген) және екі қызы бар — Милана мен Ляйсан. Дереккөздер Сілтемелер * [https://kinopoisk.ru/name/3195364 Азамат] КиноПоиск дерекқорында * [https://www.instagram.com/azabraza1984/ Азамат Мұсағалиев] Instagram-да
Білге Құтлұқ қаған

Білге Құтлұқ қаған (骨咄葉護 - Гудоеху, жеке аты 阿史那骨咄葉護 - Ашина Гудо) - 739 жылдан 741 жылға дейін билік еткен Шығыс Түрік қағанатының қағаны. Білге қағанның екінші ұлы. Басқаруы Йолығтегін қаған қайтыс болған соң, билік оның інісі Құтлұқтың қолына көшті. Алайда Құтлұқтың билікке іс жүзінде араласуға мүмкіндігі болмағаннан соң, оның анасы билікті өз қолында ұстады. Қытайлық әскербасы Ли Чжи түріктерге грамота алып келді. Онда император Құтлұқты қаған ретінде мойындайтынын мәлімдеді. Жаңа жылда қаған императорға құттықтау жіберді. 741 жылы қаған билігі, дәлірек айтқанда Иньсы Даганның билігі әлсірей бастады. Рулық бірлестіктер оған бағынбайтын болды. Хандар өз әскерлерін жиып, бір-бірімен қырқыса бастады. Қаған батыс аймақтың шадын өлтіріп, әскери билікті өз қолына алды. Шығыс аймақтың шады Пан Күлтегін өзінің қауіпсіздігіне алаңдап, азаматтық соғысты бастап жіберді. Азаматтық соғыс Ал келесі болған оқиғалардың шынайылығына келгенде дереккөздер (Цзычжи Тунцзянь, Тан Шу, және түріктердің руна жазулары) әртүрлі мәліметтерді келтіреді. Тан Шудың нұсқасы бойынша, Пан Күлтегін Білге Құтлұқ қағанды өлтіріп, билікті өз қолына алады. Тағы қараңыз
Құлынбек қаған

Құлынбек қаған (Ашина Гулунфу) — 743 жылдан 745 жылға дейін билік еткен Шығыс Түрік қағанатының қағаны. Пан Күлтегінның ұлы. Шығыс түріктерінің соңғы қағаны. Баймэй — Түрік қағандығының соңғы қағаны (744 —45), Өзміш қағанның інісі. Басмылдар Таң империясы қолдап отырған Өзмішті өлтірген соң, Ашина тайпасының ақсақалдары Баймэй (Аққас) қағанды таққа отырғызады (744). Бұл кезге дейін Түрік қағандығының қол астында болып келген басмыл, қарлұқ, тоғыз оғыз тайпалары күшейіп, тоғыз оғыздар басшысы Құлбойла 745 жылы Баймэй қағанды өлтіріп, өз қағандығын құрды. Басқаруы Қағанаттың қалдықтарына билік етті. Ұйғырлар мен қарлұқтар басмал ханын өлтіріп, оның басын Чанъанға жіберді. Ұйғыр ханы Пэйло өзін Құтлұқ Білге Күлхан қаған деп жариялады. Ол басмылдардың бір бөлігін жойып жіберді. 744 жылы тандық әскербасы Ван Чжунцы түріктердің қалдықтарын жоюға аттандырылды. Ол 11 ру мен шығыс апа тарханын Сахэней тауының етегінде жойып жіберді. Баймей қаған батысқа қарай шегінді, алайда оны ұйғырлар қолға түсіріп, басын алды. Қағанның жесірі Пофу халықтың бір бөлігін бастап, Қытайға көшіп кетті. Қытайда қаған жесіріне атақ беріліп, өмір сүруіне жағдай жасалды. Император Сюань-цзун ( Тан әулеті, 712—756) соңғы қағанның басын алып Хуаэлоу сарайында үлкен мереке ұйымдастырды. Шығыс түріктері уақыт өте келе жойылып кетсе де, олардың ұрпақтары найман, керей сияқты тайпалар кейіннен ірі, дамыған мемлекеттерді құра алды. Тағы қараңыз