kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Шоқан Уәлиханов ескерткіші (Алматы)

Шоқан Уәлиханов ескерткіші – Алматы қаласындағы республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің қатарындағы монументтік өнер құрылысы түріне жататын ескерткіштердің бірі. Орналасқан жері Алматы қаласы, Шевченко көшесі, Қазақстан Республикасының Ұлттық ғылым академиясының басты кіреберісіне қарама-қарсы алаңда орналасқан. Орнатылған кезеңі, авторлары Ескерткіш 1969 жылы орнатылған. Мүсінші X.Е. Наурызбаев, сәулетші Ш.Ы. Уәлиханов. Тарихи дерек және сипаты Шоқан Уәлихановтың ескерткіші Алматыдағы ең есте қалатын монументтердің бірі. Ол мағыналық және композициялық жағынан қазақстандық ғылым ордасының – ғылым академиясының, бірнеше ғылыми-зерттеу институттарының, саябақтардың, субұрқақ пен алаңның архитектуралық ансамблін толықтырып және біріктіріп тұрады. Бұл рухы мен сұлулығы жағынан таңқаларлық ескерткіштің авторы – атақты мүсінші және қазақстандық пластикалық өнер мектебінің хас шебері X. Наурызбаев. Созылыңқы төртбұрышты қара мәрмәрмен қапталған тұғырда Ш. Уәлихановтың қола мүсіні тұрғызылған. Жап-жас Шоқан бейнесі терең ойға шомған күйде бейнеленген. Сымбатты, офицерлік тұрысы бар, даланың текті ақсүйектен шыққан тұлға айналадағының барлығын өзгертетін уақыт ағысына бағыныссыз, оны байқамай тұрғандай. X. Наурызбаев Ш. Уәлихановты әрдайым елден ерекше етіп тұратын ой ұшқырлығын, ниеттерінің тектілігі мен жоғарылығын аңғарып, дұрыс жеткізе білді. Бұл туындысы үшін X. Наурызбаев 1970 жылы ҚазКСР Мемлекеттік сыйлығына ие болды. Ш. Уәлихановқа арналған көптеген ескерткіштердің арасында бұл ескерткіштің орны ерекше. Дереккөздер
Лукас Келли-Хилд

Лукас Келли-Хилд (ағылш. Lukas Kelly-Heald; 18 наурыз 2000, Веллингтон) — жаңа зеландиялық футболшы, қорғаушы, 2024 жылғы ОФК Ұлттары кубогының жеңімпазы. 2024 жылы жазғы Олимпиада ойындарына қатысты. Жетістіктері Халықаралық * ОФК Ұлттары кубогы: 2024 Дереккөздер
Шоқан Уәлиханов ескерткіші (Көкшетау)

Шоқан Уәлиханов ескерткіші – Ақмола облысындағы республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің қатарындағы монументтік өнер құрылысы түріне жататын ескерткіштердің бірі. Орнатылған кезеңі, авторлары 1971 жылдың 20 тамызында Көкшетау қаласында ашылды. Мүсіншісі – Т.С. Досмағамбетов, сәулетшісі – К.А. Әбдіков. Сипаты Шоқан Уәлиханов ескерткіші қоладан құйылған, биіктігі 5 м, тұғырының биіктігі 4,6 м. Ескерткіште Кадет корпусының әскери киімімен, қолына қолжазба ұстап тұрған сәті бейнеленген. Ескерткіш тұғырының жоғары белдеуінде "Ш.Уәлиханов" деген жазу бар. Биіктігі 4,6 метр бетон тұғырдың беті қара гранит тақтайшалармен жабылған. Екі шеткі беттері тік оюланған сызықтармен әшекеленген. Атақты қазақстандық мүсіншінің шығармашылық карьерасы осы ескерткіштен басталған. 2017 жылы ескерткіш аймағы қайта жөндеуден өтті. Дереккөздер
Футболдан Өзбекстан суперкубогы 2014

Футболдан Өзбекстан суперкубогы 2014 — турнирдің екінші маусымы. 2014 жылы 5 наурызда Ташкентте өтті. 2013 жылғы Өзбекстан чемпионы "Бунедкор" мен 2013 жылғы Өзбекстан чемпионатының күміс жүлдегері "Локомотив" өзара кездесті. "Бунедкор" 2:1 есебімен жеңіске жетіп, тұңғыш рет Өзбекстан суперкубогы иегері атанды. Матч Детальдар Дереккөздер Сілтемелер
Футболдан Өзбекстан суперкубогы 2015

Футболдан Өзбекстан суперкубогы 2015 — турнирдің үшінші маусымы. 2014 жылғы Өзбекстан чемпионы "Пахтакор" мен 2014 жылғы кубок мегері "Локомотив" зара кездесіп, "Локомотив" 4:0 есебімен жеңіске жетті. Матч Детальдар Дереккөздер Сілтемелер *https://pfl.uz/uz/news/detail/6097
Мұхтар Әуезов ескерткіші (Алматы)

Мұхтар Әуезов ескерткіші – Алматы қаласындағы республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің қатарындағы монументтік өнер құрылысы түріне жататын ескерткіш. Орналасқан жері Алматы қаласы, Абай даңғылы. Орнатылған кезеңі, авторлары М.О. Әуезовтың ескерткіші 1982 жылы Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ ұлттық драма театры алдындағы алаңда орнатылған. Мүсінші Е.А. Сергебаев, сәулетшілер О.Ж. Баймырзаев, А.С. Қайнарбаев. Тарихи дерек, сипаты Қола ескерткіш атақты қазақ жазушысын оң қолында кітап ұстап отырған күйінде бейнелейді. Ескерткіш лабрадориттен жасалған биік тұғырда орнатылған. Театр алдындағы ашық алаң айналадағы ландшафтпен үйлесім тапқан мүсінді жан-жағынан жақсылап көруге мүмкіндік береді. Театр сырт-келбетінің ұстамдылығы мүсін композициясының стилистикалық шешімімен өте үйлесімді көрінеді. Ұлттық кәсіби театр өнерінің қалыптасуы мен дамуы Мұхтар Әуезовтың атымен тікелей байланысты. Ең танымал қазақ қойылымдарының керемет сюжеттері дәл осы тұлғаның қылқаламынан туған. "Еңлік-Кебек" пьесасы, "Қарагөз" драмасы және тағы басқа көптеген қойылымдар қазіргі кезде еліміздегі қазақстандық театрлар репертуарының негізін құрайды. Дереккөздер
Футболдан Өзбекстан суперкубогы 2016

Футболдан Өзбекстан суперкубогы 2016 — турнирдің төртінші маусымы. 2016 жылы 17 ақпанда Ташкентте өтті. 2015 жылғы Өзбекстан чемпионы "Пахтакор" мен 2015 жылғы кубок иегері "Насаф" кездесіп, "Насаф" 1:0 есебімен жеңіске жетті. "Пахтакор" қатарынан екінші рет Өзбекстан суперкубогында жеңілді. Матч Детальдар Дереккөздер Сілтемелер
Ифира Блэк Бьорд

Ифира Блэк Бьорд — Вануату футбол клубы, 1918 жылы құрылған. Жетістіктері * Футболдан Вануату чемпионаты ** Чемпион (5): 2017, 2020, 2022, 2023, 2024 * Вануату кубогы ** 2 орын (1): 2014 * Ұлттық лига ** Чемпион (1): 2022 Дереккөздер
Соломон Уорриорз

Соломон Уорриорз — Соломон аралдары футбол клубы. Жетістіктері * Соломон аралдары суперкубогы ** Жеңімпаз (2): 2014, 2015 * С лига ** Чемпион (7): 2011–12, 2013–14, 2015-16, 2017, 2018, 2019–20, 2021-22 ** 2 орын (2): 2010–11, 2014–15 Сілтемелер * https://int.soccerway.com/teams/solomon-islands/solomon-warriors-fc/17426/
Футболдан Қырғызстан суперкубогы 2011

Футболдан Қырғызстан суперкубогы 2011 — турнирдің бірінші жарысы. 2010 жылғы Қырғыстан чемпионы "Нефтчи" мен кубок иегері "Дордой" өзара кездесті. "Нефтчи" 2:1 есебімен жеңіске жетіп, турнирдің тұңғыш жеңімпазы атанды. Матч Детальдар Дереккөздер Сілтемелер *http://www.msn.kg/ru/news/34925/
Футболдан Қырғызстан суперкубогы 2012

Футболдан Қырғызстан суперкубогы 2012 (қырғ. Футболдан Кыргызcтандын суперкубогы 2012) — турнирдің екінші маусымы. Бұл жолы командалар екі рет ойнады, үйде және сыртта. Екінші рет қатарынан суперкубокқа жолдама алған 2011 жылғы Қырғызстан чемпионы "Дордой" кубок иегері "Абдыш Ата" клубын екі ретте де ұтып, турнир жеңімпазы атанды. Детальдар Бірінші матч Екінші матч Дереккөздер Сілтемелер
Футболдан Қырғызстан суперкубогы 2013

Футболдан Қырғызстан суперкубогы 2013 — турнирдің үшінші маусымы. 2012 жылғы Қырғызстан чемпионы әрі кубок иегері "Дордой" мен күміс жүлдегер "Алға" өзара кездесті. "Дордой" қатарынан екінші жыл турнир жеңімпазы атанды. Детальдар Бірінші матч Екінші матч Дереккөздер Сілтемелер
Футболдан Қырғызстан суперкубогы 2014

Футболдан Қырғызстан суперкубогы 2014 — турнирдің төртінші маусымы. 2013 жылғы Қырғызстан чемпионы әрі кубок иегері "Алай" мен күміс жүлдегер "Дордой" өзара кездесті. Фактілер * "Дордой" қатарынан үшінші рет турнир жеңімпазы атанды. * "Дордой" қатарынан тртінші рет суперкубокқа қатысты. Матч Детальдар Дереккөздер Сілтемелер
Radio NS

Radio NS — қазақстандық радиостанция. Алғаш 1995 жылы 6 наурызда Алматыда эфирге шықты, ал 1997 жылы Қазақстанның басқа ірі қалаларына да хабар тарата бастады. 2020 жылғы дерек бойынша NS радиосы­ның 28 хабар тарату нүктесі бар. 70 ірі елді мекенде тәулік бойы қосылады. Иесі NS радиосы қазіргі уақытта «Amanat Media Group» ЖШС (бұрынғы Nur Media) холдингіне тиесілі (тікелей және «Астана қ. теледидары» ЖШС арқылы). 2024 жылға дейін «Рауан Медиа Групп» компаниясының (ҚазМұнайГаздың бұрынғы ақпараттық холдингі) меншігінде болды. Ол 2013 жылы қазанда бейінді емес активтерді қайта құрылымдау жоспары бойынша сатылымға шығарылды. Нәтижесінде компания Нұр Отан (қазіргі Аманат) партиясының «Нұр-Медиа» холдингі құрамына кірді. Бағдарламалар * Новое утро * Live Chat * Хит за хитом * Экспресс в прошлое Жиілігі * Ақтау 106.2 FM * Ақтөбе 103.8 FM * Алматы 106.0 FM * Астана 105.9 FM * Атырау 104.4 FM * Қарағанды 105.6 FM * Көкшетау 105.7 FM * Қостанай 107.0 FM * Қызылорда 107.7 FM * Павлодар 104.6 FM * Петропавл 101.6 FM * Рудный 105.7 FM * Семей 102.8 FM * Тараз 103.9 FM * Орал 104.6 FM * Өскемен 107.0 FM * Шымкент 105.9 FM Дереккөздер
Қарасақал қорымы

Қарасақал қорымы – Ақтөбе облысындағы республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіші, зиярат орны. Орналасқан жері Ақтөбе облысы, Байғанин ауданы, Жарқамыс ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 60 км жерде. Кезеңі XVII ғасырдың соңы, XX ғасырдың басы. Тарихи деректер, аңыздар Қарасақал діни-жерлеу кешені – әр түрлі уақытқа жататын 1000-нан астам мазарлар мен кіші сәулет нысандары бар Кіші жүз қазақтарының рулық жерлеу орны (ауданы 15 га-дан астам). Оның қасиетті орталығы мен ең ежелгі бөлігі әулие Қарасақалдың қабірі болып табылады, кешен соның айналасында қалыптаса бастаған. Бұл жер қазір де биік ағаш қадамен белгіленіп, көптеген зиярат етушілер үшін бағыт көрсетіп түрады. Қарасақал қорымындағы ең маңызды нысандардың бірі – Ендібай мазары. Аймақтың спассикалық және өз заманына сай архитектуралық талаптары бойынша әктастан салынған бұл ғимарат – айваны бар дулыға тәріздес күмбезді төртбұрышты ғимарат. Пішіні мен безендірулері бойынша әртүрлі жерлеу орындары (құлпытас, қойтас, сандықтас), кішігірім мазарлар (сағанатам) және тас дуалдар осы аймақтың өзіндік діни сәулет өнерінің эволюциясының суретін құрайды. Қазақстанның басқа аймақтарына қарағанда, елдің батысындағы діни-салттық құрылыстар тастағы ою өнері мен безендірудің түрлері бойынша ерекше шеберлігімен ерекшеленеді. Өлкенің ең айқын ерекшеліктерінің бірі - молалардың ішкі жағын түрлі түсті оюлармен безендіру. Ою-өрнектер айтарлықтай алуандығы мен мағыналығы жағынан басқа аймақтардан ерекшеленеді. Дереккөздер
Футболдан Қырғызстан суперкубогы 2016

Футболдан Қырғызстан суперкубогы 2016 (қырғ. Кыргызстандын футбол суперкубогы 2016) — турнирдің бесінші жарысы. 5 наурызда Ош қаласында өтті. Суперкубок тұңғыш рет "Дордой" клубынсыз өтті. "Абдыш-Ата" клубы тұңғыш рет турнир жеңімпазы атанды. Қатысушылар *Алай — 2015 жылғы Қырызстан чемпионы *Абдыш-Ата — 2015 жылғы Қырғызстан кубогы иегері. Матч Детальдар } Дереккөздер
Футболдан Қырғызстан суперкубогы 2017

Футболдан Қырғызстан суперкубогы 2017 (қырғ. Кыргызстандын футбол суперкубогы 2017) — турнирдің алтыншы жарысы. 3 наурызда Бішкек қаласында өтті. Шолу 2016 жылғы Қырғызстан чемпионы "Алай" клубы 4:1 есебімен 2016 жылғы Қырғызстан кубогы иегері "Дордойды" ұтып, тұңғыш рет турнир жеңімпазы атанды. Бұл ойында алайлық Акрамжон Умаров екі гол соқты (16, 47 минуттарда). 51-минутта гвинеялық легионер Алия Силла есепті 3:0-ге жеткізсе, төртінші голды 69-минутта нигерлік легионер Модибе Сидибе енгізді. 73-минутта Карим Израилов "Дордойдың" жалғыз голын соқты. АФК кубогына дайындалу үшін "Дордой" бұл ойында екінші құраммен ойнады. Тағы қараңыз * Футболдан Қырғызстан чемпионаты 2016 Дереккөздер Сілтемелер *[http://sport.kg/thefootball/38020-superkubok-kyrgyzstana-2017-rassudit-dmitriy-mashencev.html Қырғызстан суперкубогы 2017: Матчқа Дмитрий Мащенцев төрелік етті]
Футболдан Қырғызстан суперкубогы 2018

Футболдан Қырғызстан суперкубогы 2018 (қырғ. Кыргызстандын футбол суперкубогы 2018) — турнирдің жетінші жарысы. 2018 жылы 1 сәуірде Жалалабат қаласында өтті. Қатысушылар Матч Детальдар Дереккөздер Сілтемелер *http://sport.akipress.org/news:110234/
Футболдан Қырғызстан чемпионаты 1992

Футболдан Қырғызстан чемпионаты 1992 — турнирдің бірінші маусымы. 12 команда қатысып, Фрунзенің "Алға" командасы Қырғызстанның тұңғыш чемпионы атанды. Статистика Турнир кестесі Мергендер Сілтемелер * http://www.rsssf.com/tablesk/kyrgchamp.html
Биримдик (футбол клубы)

«Биримдик» — қырғызстандық футбол клубы, Сокулук қаласынан. Атаулары * 1990—1991 — «Достук». * 1992—1995 — СКА-«Достук». * 1997—1998 — «Динамо». * 2003, 2005 — «Орто-Нур». * 2004 — СКХ «Рассвет». * 2008—2009 — «Достук». * 2009 — «Эрпан». * 2010—2011 — «Сай». * 2016 — «Биримдик». Дереккөздер
Анатолий Дорош

Анатолий Дорош (21 наурыз 1983 жыл, Молдова) — молдовалық футболшы, шабуылшы. Молдова Ұлттық футбол құрамасы сапында (2007-13) 28 кездесуде алаңға шыққан. Карьерасында Молдова, Польша, Әзербайжан, Қазақстан, Ресей, Румыния чемпионаттарында доп тепті. Дереккөздер
Георгий Илиев

Георги Илиев (5 қыркүйек 1981, Варна, Болгария) — болгариялық футболшы, жартылай қорғаушы. 2004-2019 жылдары Болгария құрамасы сапында 24 ойын өткізді. Жетістіктері Локомотив Пловдив * Болгария чемпионы: 2003–04 * Болгария кубогы: 2019–20 * Болгария суперкубогы: 2004 ЦСКА Софья * Болгария чемпионы: 2007–08 * Болгария кубогы: 2005–06 * Болгария суперкубогы: 2006
Иван Иванов (футболшы, 1988)

Иван Каменов Иванов (; 25 ақпан 1988, Златица, Болгария) — болгариялық футболшы, қорғаушы. Жетістіктері Командалық ; ЦСКА София * Болгария чемпионы: 2004/05 * Болгария кубогы: 2005/06 * Болгария суперкубогы: 2008 ; Алания * Ресей кубогының финалисі: 2010/11 ; Партизан * Сербия чемпионы: 2011/12, 2012/13 ; Базель * Швейцария чемпионы: 2013/14 Дереккөздер Сілтемелер [https://web.archive.org/web/20100417034301/http://www.gazeta.ru/sport/rfc/3330401.shtml Профилі]
Әкім (фильм)

{{Кино Сюжеті Қалада туып-өскен, қала өміріне үйреніп қалған Азамат (Нұртас Адамбаев) саясаткер әкесінің (Жан Байжанбаев) шешімімен Нұр-Сұлтаннан Тазабұлақ ауылына жіберіледі де, әкім болып тағайындалады. Фильм бойы ауылда тұрған, соның тұрмыс дәстүріне үйренгелі келген Азамат ауыл тұрғындарымен жақындасады. Фильм барысында ұялы телефон байланысына қол жеткізе алмаған, қазақ тілін дұрыс меңгере алмаған Азамат Тазабұлақ ауылында түрлі қиындықтар көреді. Жақсы әкім болып көрінейін деген Азамат кейін әкесінің жоспарынша тазабұлақтық көрші Мағжанмен, мектепте қазақ тілін оқытып жүрген Гүлназбен танысады. Релизі 2019 жылғы 7 қарашада Қазақстандағы барлық кинотеатрларда жарыққа шықты. Бағалануы Әкім фильмі жарыққа шыққанда, көпшілік Адамбаевты елдегі саясаты жайлы Халық қызметшісі комедиясын түсіріп, кейін президент атанған Владимир Зеленскиймен салыстырды. Алайда «саясатпен айналысу ниетіңіз бар ма?» деген сұраққа Адамбаев ондай ойым жоқ деді. Дереккөздер
Оңтүстік Америка Суперкубогы 2024

Оңтүстік Америка Суперкубогы 2024 ( / ) — турнирдің 32-ші жарысы. 2023 жылғы Либертадорес кубогының жеңімпазы "Флуминенсе" мен 2023 жылғы Оңтүстік Америка кубогының жеңімпазы "ЛДУ Кито" клубтары кездесті. Алғашқы ойын 2024 жылы 22 ақпанда ЛДУ Кито алаңында өтіп, алаң иелері 1:0 есебімен жеңіске жетті. 29 ақпанда Бразилияда өткен жауап ойында "Флуминенсе" 2:0 есебімен ұтты да, қос ойын қорытындысы бойынша жеңімпаз атанды. Матчтар 1 матч 2 матч Дереккөздер
Қақпатас (өзен)

Қақпатас өзені — Жамбыл облысы, Қордай ауданы жерімен ағады. Шу алабындағы өзен. Қордай асуынан басталып, Шу өзеніне құяды. Сипаттамасы Шу-Іле тауларына қарасты Қордай асуында бірінші Қақпатас, екінші Қақпатас, үшінші Қақпатас болып үшке бөлініп ағып келеді де, бір арнаға тоғысқан жерден Қақпатас аталады. Оңтүстік-батысқа қарай ағып, Сарыбұлақ аулы тұсында Шуға құяды. Жағасында Қордай ауылы бар. Қар-жаңбыр суларымен толығады. Суы шаруашылыққа пайдаланылады. Өзен тұсындағы бақылау дюкерінен төмен қарай жалғасқан 17 шақырымдық бетон науалар салынған. 1970 жылдары қойылған науа қазіргі күнде тозған. Кетілген, ойылған жерлерінен су айдалаға кетіп, көлшікке айналып жатыр. Бетонның шөгіп кеткен жерлерінен су сыртқа ақтарыла бергесін, соңғы жылдары қолдан құйып биіктетілді. Бірақ, қанша жамап-жасқағанмен ескі бетонның жырығы көп. Осы дюкерден (бақылау орны) бөлінген су – Сарыбұлақ ауылдық аймағындағы екі агроқұрылым мен жүзден аса ірілі-ұсақты шаруа қожалықтарының тіршілік нәріне айналып отыр Өзен бойына 1988 жылы үлкен бөгет салынды. Бөгеттен бастап өзен арнасын бойлай егінді суландыру үшін канал қазылған. Жаз айларында суы азайып, бөгеттен артылмайды. Ең ірі салаларының бірі Соғанды өзені. Шу-Іле тауларындағы Нарқызыл шатқалының жоғары жағынан бастау алады, Оңтүстік-батысқа қарай ағып, Үшінші Қақпатасқа құяды. Жағасында Соғанды аулы бар. Тағы қараңыз * Қақпатас бөгені * Қақпатас ауылы Дереккөздер Сілтемелер *[https://satmaps.info/map.php?s100k&mapk-43-018 Топогрфиялық карта — K-43-018]
Павел Викторович Бугало

Павел Викторович Бугало (; 21 тамыз 1974, Шыршық, Өзбек КСР, КСРО) — өзбекстандық футболшы, қақпашы. Өзбекстан Ұлттық футбол құрамасында ойнаған. Жетістіктері Командалық * Қазақстан кубогы: 2002 («Жеңіс») * Өзбекстан чемпионы: 1992, 1998, 2008 * Өзбекстан чемпионатының күміс жүлдегені: 1993, 2007 * Өзбекстан кубогы: 1993, 1997, 2008 * Өзбекстан кубогының финалисі: 1996, 2007 Жеке * Өзбекстанның үздік футболшысы: 1996, 1997 Сілтемелер * [http://www.rsssf.com/miscellaneous/oez-recintlp.html Статистикасы] // rsssf.com
Февзи Ризаевич Давлетов

Февзи Ризаевич Давлетов (; 20 қыркүйек 1972 жыл, Ташкент, Өзбек КСР, КСРО) — өзбекстандық футболшы, қорғаушы. Өзбекстан Ұлттық құрамасы сапында ойнаған. Жетістіктері Халыаралық * Азия ойындарының жеңімпазы: 1994 Клубтық * Өзбекстан чемпионы (3): 1997, 1999, 2000 * Өзбекстан чемпионатының күміс жүлдегері: 1995 * Өзбекстан чемпионатының қола жүлдегері (2): 1993, 1996 * Өзбекстан кубогы (2): 1992, 1999/2000 * Қазақстан чемпионы (2): 2002, 2003 * Қазақстан чемпионатының күміс жүлдегері: 2004 Дереккөздер Сілтемелер *[https://web.archive.org/web/20150708050052/http://www.uzfootball.uz/index.php?dostatic&pageplayers Статистикасы]
Зайнитдин Фахритдинович Таджиев

Таджиев Зайниддин Фахритдинович; 21 маусым 1977 жыл, Ташкент, Өзбек КСР) — өзбекстандық футболшы, шабуылшы. Өзбекстан Ұлттық футбол құрамасында ойнаған. Жетістіктері Клубтық ; Пахтакор * Өзбекстан чемпионы (4): 2002, 2003, 2004, 2006 * Өзбекстан чемпионатының күміс жүлдегері (3): 2008, 2009, 2010 * Өзбекстан кубогы (4): 2002, 2003, 2004, 2006, 2009 * АФК чемпиондар лигасының жартылай финалисі: (2): 2003, 2004 Жеке * Өзбекстан бірінші лигасының үздік мергені: 2011 (30 гол) Дереккөздер Сілтемелер * [https://www.national-football-teams.com/player/7177.html Профилі]
Джеффри Чинеду

Джеффри Чарльз Чинеду (; 1 қазан 1997, Лагос, Нигерия) — нигериялық футболшы, шабуылшы. Жетістіктері Командалық * Эстония кубогының финалисі (1): 2019/20. * Солтүстік Макелония чемпионатының қола жүлдегері: 2017/18 Дереккөздер Сілтемелер * [https://www.sports.ru/tags/161078952/ Статистикасы]
Назми Грипши

Назми Грипши (; 8 шілде 1997, Дуррес, Албания) — албаниялық футболшы, жартылай қорғаушы. Албанияның 19, 21 жастағы құрамаларында ойнаған. Жетістіктері ; «Скендербеу» * Албания чемпионы: 2017/2018 * Албания кубогы: 2017/2018 * Албания суперкубогы: 2018 ; «Балкани» Сува-Река * Косова чемпионы (3): 2021/22, 2022/23, 2023/24 * Косова кубогы: 2023/24 * Косова суперкубогы: 2022 Дереккөздер
Эльфсборг (футбол клубы)

«Эльфсборг» — Швеция футбол клубы. 1904 жылы 26 маусымда құрылды. Қазір Швеция жоғары лигасында ойнайды. Жетістіктері Аллсвенскан * Чемпион (6): 1935/36, 1938/39, 1939/40, 1961, 2006, 2012 * 2 орын (7): 1942/43, 1943/44, 1944/45, 1965, 1977, 2008, 2020 Швеция Кубогы * Жеңімпаз (3): 2000/01, 2003, 2013/14 * Финалист (3): 1942, 1980/81, 1996/97 Швеция Суперкубогы * Жеңімпаз (1): 2007 * Финалист (1): 2014 Дереккөздер
Пафос (футбол клубы)

«Пафос» — Кипр футбол клубы, Пафос қаласынан. 2014 жылы АЕП және "АЕК Куклия" клубтарының бірігуінен құрылған. Өз алаңындағы ойындарын Стелиос Кириакидес алаңында өткізеді. Жүлделері Ұлттық * ЧКипр чемпионаты ** Чемпион: 2024/25 * Кипр Кубогы ** Жеңімпаз: 2023/24 ** Финалист: 2024/25 Еурокубоктарда 2025 жыл 26 тамыз Сілтемелер * https://www.transfermarkt.co.uk/-/startseite/verein/45457
Пакш (футбол клубы)

«Пакш» — Мажарстан футбол клубы. Базасы Пакш қаласында. 1952 жылы құрылған. Өз алаңындағы ойындарын ПСЕ стадионында өткізеді. Жетістіктері * Мажарстан кубогы ** Жеңімпаз: 2024 ** Финалист: 2022 * Мажарстан Чемпионаты ** 2 орын I. Дивизион: 2010/11, 2023/24 ** Жеңімпаз II. Дивизион: 2005/06 * Лига кубогы ** Жеңімпаз: 2010/11 ** Финалист: 2009/10 Сілтемелер * http://paksifc.hu/
Томас Данилявичюс

Томас Данилявичюс (; 18 шілде 1978, Клайпеда) — литвалық футболшы, шабуылшы. Литва Ұлттық футбол құрамасы сапында 71 ойын өткізді. Жетістіктері Жеке * Литва жыл футболшысы (2): 2006, 2007 Дереккөздер Сілтемелер * [https://web.archive.org/web/20090811041354/http://www.livornocalcio.it/rosa/giocatore.php?scheda=80 Профилі] * [http://www.legioner.kulichki.com/index.php?id11&langru&player=51 Профилі]
Артурас Жулпа

Артурас Жулпа (; , Вильнюс) — литвалық футболшы, жартылай қорғаушы. Литва Ұлттық футбол құрамасы сапында 39 ойында алаңға шықты. Жетістіктері ; «Жальгирис» * Литва чемпионы: 2013, 2014 * Литва кубогы: 2013, 2014 ; «Ақтөбе» * Қазақстан чемпионатының күміс жүлдегері: 2022 * Қазақстан чемпионатының қола жүлдегері: 2015 ; «Тобыл» * Қазақстан чемпионатының қола жүлдегері: 2018 Сілтемелер * [http://www.zalgiris-vilnius.lt/naujienos/n1911_zalgiriecius_papilde_perspektyvus_saugas_.html Prie Vilniaus miesto futbolo draugijos «Žalgiris» ekipos prisijungė Lietuvos jaunimo rinktinei atstovavęs saugas Artūras Žulpa] * [http://www.delfi.lt/sportas/futbolas/lietuvos-rinktines-saugas-a-zulpa-is-vilniaus-keliasi-i-aktobe.d?id=66795914 Lietuvos rinktinės saugas A. Žulpa iš Vilniaus keliasi į Aktobę] * [http://lfe.lt/content/persons/1327/lt Artūras Žulpa]
Александр Петрович Толмачёв

Александр Петрович Толмачёв (10 шілде 1957) — КСРО-лық және қазақстандық футболшы, шабуылшы. Кейін жаттықтырушы боп қызмет атқарды. Дереккөздер Сілтемелер * [https://sportsarena.kz/kk/post/162391458-aleksandr-tolmachyov-ordabasy-pobedil-zasluzhenno https://sportsarena.kz]
Ақдәулет Қонысбекұлы Жұмаханов

Ақдәулет Қонысбекұлы Жұмаханов (1 маусым 1971, Шардара — 20 мамыр 2008) — қазастандық футболшы, жартылай қорғаушы. Карьерасы Бүкіл карьерасында шымкенттік клубтарда ойнады, тек 1995 жылы ғана "Жігерден" "Ақсукент" клубына жалға берілді. 1995 жылы карьерасын аяқтады. Бірақ 1999 жылы жаңадан құрылған "Кеден" клубынан шақырту алды да, қайта жалғастырды. Бірақ "Кеден" клубы ұзамай жабылып қалды да, футболды қайта доғарды. Карьерасындағы ең соңғы ойынды 1999 жылы 28 қазанда "Динамоға" қарсы өткізді. Кейін тұрлі клубтарда қызметте істеді. 2008 жылы 20 мамырда қайтыс болды. Дереккөздер Сілтемелер *[https://footballfacts.ru/person/25693-zhumahanovakdauletkonysbekovich Профилі]
Иманғали Қалыбайұлы Бастар

Иманғали Қабайұлы Бастар (, Атамекен ауылы, Мақтаарал ауданы) — қазақстандық футболшы, "Жетісай" клубының жартылай қорғаушысы. Карьерасы "Ордабасы" клубының түлегі. 2021 жылы "Ордабасы-21" клубында карьерасын бастады. Қазақстанның бірінші лигасында 6 ойында алаңға шықты. 2022 жылы "Мақтарал" клубынның жастар құрамында өнер көрсетті. 2023 жылы жаңадан құрылған, екінші лигада сынға түсетін "Жетісай" клубына ауысты. Тұңғыш ойынын 19 наурызда "Хан-Тәңірі" клубына қарсы өткізді. Бұл Қазақстан кубогы ойыны болатын. Сол жылы 18 шілдеде "Жетісай" сапындағы тұңғыш голын "Атырау-21" қақпасына енгізді, Бұл ойында "Жетісай" 2:0 есебімен жеңіске жетті. Клуб 2024 жылы бірінші лигада ойнай бастады. Фактілер * Есімі қазақстандық танымал саясаткер Иманғали Тасмағамбетовтың құрметіне қойылған. Дереккөздер Сілтемелер *[https://qfl.kz/ru/player/6014/ Профилі]
Олжас Мұқанбекұлы Бөрібаев

Олжас Мұқанбекұлы Бөрібаев (, ) — қазақстандық футболшы, қорғаушы. Карьерасы «Болат», «Восток», «Еңбек» клубтарында доп тепті. 1992 жылы 20 қазанда "Ақтаудың" қақпасына карьерасындағы бірінші голды соқты. Екінші голды 1993 жылы «Восток» сапында жүріп «Спартак» (Семей) қақпасына енгізді. 1994 жылы "Восток" сапында Қазақстан кубогы иегері атанды. 1995 жылдан кейінгі тағдыры белгісіз. Сілтемелер *[https://footballfacts.ru/person/games/20329-boribaevolzhasmukanbekovich Статистикасы]
Мұрат Шойбеков

Мұрат Шойбеков (, Қазақстан) — қазақстандық футболшы, қорғаушы. "Восток", "Көкше", "Намыс" клубтарында доп тепті. 1994 жылы "Восток" сапында Қазақстан кубогы иегері атанды. Сілтемелер * https://footballfacts.ru/person/123749-shoybekovmurat
Игорь Юрьевич Чесноков

Игорь Юрьевич Чесноков (, Өскемен) — қазақстандық футболшы, қорғаушы, бүкіл карьерасын "Восток" клубында өткізді. 2008 жылдан бастап төрешілікпен айналысты. 2019 жылғы Қазақстанның үздік төрешісі. Жетістіктері Командалық *Қазақстан кубогы: 1994 * Қазақстан кубогының финалисті (2): 1997, 1999 Дереккөздер Сілтемелер * https://footballfacts.ru/person/123685-chesnokovigoryurevich
Игорь Киселев (футболшы, 1971)

Игорь Киселев ( — ) — қазақстандық футболшы, қорғаушы. Жетістіктері Командалық * Қазақстан кубогы: 1994 * Қазақстан кубогының финалисті (2): 1997, 1999 Сілтемелер * https://footballfacts.ru/person/122835-kiselevigor
Юрий Приганюк

Юрий Андреевич Приганюк (; 23 қазан 1978, Тирасполь, Молдован КСР) — молдовалық футболшы, жартылай қорғаушы. Молдова ұлттық құрамасында ойнаған. Жетістіктері *Молдова чемпиионы (4): 2001/02, 2002/03, 2003/04, 2004/05. *Молдова кубогы (1): 2002/03 *Молдова суперкубогы (2): 2003, 2004 *Достастық кубогы (1): 2003 Дереккөздер
Kun.uz

Kun.uz – 2012 жылдың қаңтарында іске қосылған өзбек тілді интернет-басылымдардың ішіндегі ең белсендісі. Сайттың құрылтайшысы «WEB EXPERT» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі болып табылады. Жетекшісі – Умид Шермұхаммедов. 2012 жылы Өзбекстан Республикасы Баспасөз және ақпарат агенттігінен (қазіргі уақытта Өзбекстан Республикасы Президентінің жанындағы Ақпарат және бұқаралық коммуникациялар агенттігі) 0987 нөмірімен тіркелген. Бұл өзбек, орыс және ағылшын тілдеріндегі ең жылдам жаңалықтар сайттарының бірі. Бүгінде басылым жаңалықтарын 1 күнде 351 000, 1 айда 10 миллионнан астам адам оқыды. Сайттағы қаралым саны 1 айда 23 миллионнан асады. Сайт 2012 жылы .uz ұлттық домен интернет-фестивалінде «Үздік медиа сайт» номинациясының жеңімпаздарының бірі болды. Alexa мәліметтері бойынша, «kun.uz» Өзбекстандағы ең танымал сайттар арасында 4-ші орында тұр. Бүгінде басылымда 50-ден астам тәжірибелі, белгілі, жас журналистер, сонымен қатар редакторлар мен корректорлар, иллюстраторлар қызмет етеді. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * * [http://www.facebook.com/kunuznews Facebook парақшасы] * [https://twitter.com/kunuznews Twitter парақшасы]
Важа Тархнишвили

Важа Эдуардович (Едвардович) Тархнишвили (; 25 тамыз 1971 жыл, Гори, Грузин КСР) — грузиялық және молдовалық футболшы, қорғаушы. Грузия құрамасы сапында 2 рет алаңға шықты. Жетістіктері Командалық *Молдова чемпионы (11): 2001, 2002, 2003, 2004, 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2012 *Молдова кубогы (7): 1999, 2001, 2002, 2006, 2008, 2009, 2010 *Молдова суперкубогы (4): 2003, 2004, 2005, 2007 *Достастық кубогы (2): 2003, 2009 Жеке *Молдова чемпионатының үздік қорғаушысы (5): 2002, 2006, 2007, 2009, 2011 Дереккөздер
Вадим Борец

Вадим Борец (; 5 қыркүйек 1976, Кишинёв) — молдовалық футболшы, жартылай қорғаушы, футбол жаттықтырушысы. Жетістіктері Ойыншы *Молдова чемпионы: 1994, 1995, 1996, 1998, 1999, 2000, 2001, 2002, 2003 *Молдова кубогы: 1997, 1998, 2002 *Молдова суперкубогы: 2003 *Достастық кубогы: 2003, 2006 *Әзербайжан чемпионы: 2009 * Әзербайжан суперкубогы: 2010, 2012 Бапкер *Армения чемпионатының күміс жүлдегері: 2019/20 *Армения кубогы: 2019/20 Дереккөздер
Футболдан Түркия кубогының финалы 2024

Футболдан Түркия кубогының финалы 2024 (түрікше: 2024 Türkiye Kupası finali) — турнирдің 62-ші маусымының финалдық ойыны. Матч Детальдар Дереккөздер Сілтемелер *https://www.tff.org/Default.aspx?pageID=288
Футболдан Түркия суперкубогы 2024

Футболдан Түркия суперкубогы 2024 (түрікше: 2024 Türkiye Süper Kupası) — турнирдің 51-ші маусымы. 2024 жылғы Түркия чемпионы "Галатасарай" мен кубок иегері "Бешикташ" өзара кездесті. "Бешикташ" 5:0 есебімен қарсыластарын ойсырата ұтты. "Бешикташ" оныншы рет турнир жеңімпазы атанды. Клубтың жаңа футболшысы Чиро Иммобиле матчтың үздік ойыншысы деп танылды. Матч Детальдар Дереккөздер Сілтемелер
Гарсия Леон Херардо

Херардо Гарсия Леон (, қысқаша Херардо; 7 желтоқсан 1974, Севилья) — испаниялық футболшы, қорғаушы, футбол жаттықтырушысы. Жетістіктері «Валенсия» *Чемпиондар лигасының финалисі: 1999/2000 Испания-16/17 *Еуропа чемпионы (16 жас): 1991 *Еуропа чемпионатының финалисі: 1991 Дереккөздер
Херард Лопес

Херард Лопес Сегу (; 12 наурыз 1978) — испаниялық футболшы, жартылай қорғаушы, футбол жаттықтырушысы. Жетістіктері «Барселона» *Испания чемпионы: 2004/05 *Испания кубогы: 1996/97 «Валенсия» *Исмания суперкубогы: 1999 *Чемпиондар лигасының финалисі: 1999/2000 Дереккөздер
Клаудио Лопес

Клаудио Хавьер Лопес (, , Рио-Терсеро, Кордова, Аргентина) — аргентиналық футболшы, шабуылшы. 1998, 2002 жылдары әлем чемпионатына қатысты. 1996 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегері. Жетістіктері ; «Расинг» * Carlos Menem кубогы: 1994 ; «Валенсия» * Испания кубогы: 1998/99 * Испания суперкубогы: 1999 ; «Лацио» * Италия кубогы: 2003/04 * Италия суперкубогы: 2000 ; «Америка» * Мексика чемпионы 2005 * CONCACAF Чемпиондар лигасы: 2006 ; «Колорадо Рэпидз» * MLS кубогы: 2010 Сілтемелер
Мануэль Санчис

Мануэль (Маноло) Санчис Онтиюэло (исп. Manuel Sanchís Hontiyuelo; 23 мамыр 1965, Мадрид, Испания) — испаниялық футболшы, қорғаушы. Бүкіл карьерасында "Реал Мадрид" клубында ойнады. 1983-2001 жылдары Испания чемпионатында 523 рет алаңға шықты. Әкесі Мануэль Санчис Мартинес те "Реал" Испания құрамасы сапында ойнаған. 1988 жылы Еуропа чемпионатына, 1990 жылы әлем чемпионатына қатысты. Испания құрамасы сапында (1986-1992) 48 ойын өткізді. Жетістіктері Командалық * УЕФА кубогы: 1984/85, 1985/86 * Испания чемпионы: 1985/86, 1986/87, 1987/88, 1988/89, 1989/90, 1994/95, 1996/97, 2000/01 * Испания лига кубогы: 1984/85 * Испания кубогы: 1988/89, 1992/93 * Испания суперкубогы: 1988, 1989, 1990, 1993, 1997 * Чемпиондар лигасы: 1997/98, 1999/00 * Құрлықаралық кубок: 1998 * Еуропа чемпионы (21 жас): 1986 Жеке * Жастар арасындағы Еуропа чемпионатының үздік ойыншысы: 1986 * испанияның үздік футболшысы: 1989/90 Сілтемелер * https://www.footballdatabase.eu/en/player/details/14551
АФК Чемпиондар лигасы элитасы 2024/25

АФК Чемпиондар Элита Лигасы 2024/25 — турнирдің 43-ші жарысы, жаңа форматтағы бірінші жарысы. Бірінші раунд Жартылай финал Финал Жалпы топтық кезең Батыс аймақ Шығыс аймақ 1/8 финал Ширек финал Жартылай финал Финал
Қашаған би Әуелұлы

Қашаған би Әуелұлы (1820, қазіргі Алматы облысы, Шелек ауданы – 1905) — Ұлы жүз Бәйдібек бабаның Албан, оның ішінде Қызылбөрік аталығынан шыққан атақты шешен, би. Әңгімелер Жас кезінде бір құрдасы Қашағанға: – Өзіңе атың сай келмейді-ау - дегенде Қашаған: – Тіл көзден құдай сақтасын, - деп атымды тергеп қойған болар, - деген екен. Қызылбөрік Мақсұт Қашағаннан: – Елдің билігі неден бұзылады? - деп сұрайды. – Өсек пен көре алмаушылықтан, - деп жауап беріпті би. Орманбек батыр бірде Қашағаннан: – Қарадан хан туа ма? - деп сұрайды. – Ешкім анадан хан болып тумайды. Хан болу адамның даналығында - деп жауап беріпті Қашаған би. Бірде бір атақты бай: – Қашекем, армандамайтын адам бола ма? - дегенде: – Армандамайтын адам жоқ. Қолы жетпейтінді армандағанша, еңбегіңмен жететінді армандап, зейнетін көрген жақсы - депті. Орман шешен Қашаған биден: – Қашекем, кімді пір тұтасыз? - деп сұрағанда, – Анам мен әкемді, елім мен жерімді пір - деген екен. Қашағанның содырлау бір құрдасы: – Сені ел көрген дейді, сол рас па? - депті. – Халқым көргенді мен де көрем, - дейді Қашаған. Бірде Сырлыбай датқа Қашаған биде қонақта отырып: – Дүниеде не жаман? — деп сұраған екен. Қашаған би: – Ынтымағы жоқ ел жаман. Бәрінен де халыққа қадірсіз болған сол жаман - дейді Қашаған. Қашағанның қартайған шағында Солтанбек болыс биден: – Еліңізге болашақта не тілер едіңіз? — дегенде би: – Абылайдан бірлігі болса, Райымбектей қорғаны болса, Төле бидей ғұламасы болса, бейбіт өмір тірлігі болса, құдайдан осыны тілер едім — депті. Дереккөздер
Жваненг Гэлакси

Жваненг Гэлакси — Ботсвана футбол клубы. Базасы Джваненг қаласында. Өз алаңындағы ойындарын "Гэлакси" стадионында өткізеді. Жетістіктері *Ботсвана чемпионы: 2019/20, 2022/23, 2023/24 *Ботсвана бірінші лигасының жеңімпазы: 2015 *Ботсвана кубогы: 2016/17, 2018/19 Дереккөздер
Дисциплес

Дисциплес — Мадагаскар футбол клубы, Туамасина қаласынан. 2020 жылы құрылған. 2024 жылы Мадагаскар чемпионы атанды. Дереккөздер Сілтемелер *[https://www.facebook.com/https://www.facebook.com/p/Disciples-FC-100064085831390/ Профилі]
Энугу Рейнджерс

«Рейнджерс Интернэшнл» , немесе «Энугу Рейнджерс» — Нигерия футбол клубы. Жетістіктері * Нигерия чемпионы (7): 1974, 1975, 1977, 1981, 1982, 1984, 2016 * Нигерия кубогы (6): 1974, 1975, 1976, 1981, 1983, 2018 * Нигерия суперкубогы (1): 2004 * КАФ чемпиондар лигасының финалисі (1): 1975 * КАФ Кубок иелері кубогы: 1977 Дереккөздер
Сент-Льюис Санз Юнайтед

Сент-Льюис Санс Юнайтед &nbsp;— Сейшель аралдары ндағы футбол клубы, 2007 жылы "Сент-Луис" және "Саншайн" клубтарының бірігуімен құрылған. Базасы Виктория қаласында. Жетістіктері 1 лига * Чемпион (13): 1979, 1980, 1981, 1983, 1985, 1986, 1987, 1988, 1989, 1990, 1991, 1992, 1994 («Сент-Льюис») * Чемпион (1): 1995, («Саншайн») * Чемпион (1): 2017, 2024 («Сент-Льюис Санс Юнайтед») Сейшель аралдары кубогы * Жеңімпаз (2): 1988, 2003 («Сент-Льюис») * Жеңімпаз (1): 2000 («Саншайн») * Жеңімпаз (1): 2010 («Сент-Льюис Санс Юнайтед»)
Леопардс (футбол клубы)

«Леопардс» — Конго Республикасы футбол клубы. 1953 жылы құрылған. Жетістіктері Ұлттық *Конго чемпионы — 4 (2012, 2013, 2016) *Конго кубогы — 4 (2009, 2010, 2011, 2013, 2016) *Конго суперкубогы — 2 (2009, 2011) Халықаралық *КАФ федерациялары кубогы — 1 (2012) Дереккөздер
Виктория Юнайтед

Виктория Юнайтед — Камерун футбол клубы. Лимбе қаласынан. 2024 жылы тұңғыш рет ел чемпионы атанды. Жетістіктері Ұлттық *Камерун чемпионы: 1 **2023–24 *Элита 2 жеңімпазы: 1 **2022–23 *Оңтүстік Шығыс аймағының жеңімпазы: 1 **2021–22 Дереккөздер Сілтемелер *[https://www.soccer24.com/team/victoria-united/rczUOCZn/ Soccer24] *[https://www.sofascore.com/team/football/victoria-united-limbe/294293 SofaScore]
АСГНН

Нигер Ұлттық спорт қауымдастығы клубы немесе қысқаша АСГНН — Нигер футбол клубы, Ниамей қаласынан. Жетістіктері *Нигер чемпионы: 6 ::2005, 2006, 2011, 2014, 2023, 2024 *Нигер кубогы: 3 ::2007, 2018, 2023 *Нигер суперкубогы: 1 ::2011. Құрлықтық турнирлерде *КАФ Чемпиондар Лигасы: 3 рет қатысты ::2006&nbsp;– бастапқы раунд ::2007&nbsp;– 1 раунд ::2012&nbsp;– *КАФ Конфедерациялар кубогы: 1 рет қатысты ::2008&nbsp;– Бастапқы раунд Дереккөздер
Қожамжар шешен Қазиұлы

Қожамжар шешен Қазиұлы (шамамен 1845–1850 жылдары туған – өлген жылы белгісіз) — шешен. Оның шешендік атағы Қаратаудың теріскей, күнгей бетіндегі елдерге кең жайылған. Ол әсіресе Ескі Созақ, Қозмалдақ, Шолаққорған, Баба-ата, Құмкент, Шаян, Түркістан, Ащысай, Қантағы, Күшата, Атабай, Бабайқорған тағы сондай сол атыраптағы қала, қыстақтарды аралап өзінің шешендік, тапқырлық өнерімен елге кімсің "Қожамжар шешен" аталған өнерпаз еді. Ол Қоңырат тайпасы, Саңғыл, оның Ағысай атасынан. Сөздері Есерсоқ болса ұл жаман, Есуас болса қыз жаман, Татымсыз болса тұз жаман, Ерімесе мұз жаман, Асу бермес құз жаман, Табаннан өткен сыз жаман, Тамшы өтсе үй жаман, Шер тарқатпас күй жаман, Сөзді ұқпас ми жаман. Оқиға Бір отырыста "адам неден қорқу керек?" деген сұраққа Қожамжар шешен табан астында былай деп жауап беріпті: Құлақтанған күннен қорық, Тұманды түннен қорық, Тұншыға шыққан үннен қорық, Қыстың бір күні қалса қорық, Істің қырсығына алса қорық, Ұйқыда шапқан жаудан қорық, Әділдігін таппаған даудан қорық, Сор татыған жерден қорық, Кежегесі кері тартқан ерден қорық, Ашық күнгі дауылдан қорық, Қасыңда жүрген жаудан қорық! Ертеңіне Момынқұлдың үйінен аттанар алдында, екі күннен бері оның әңгімесін зер сала тыңдап отырған Тілеуғабыл, Айтқұл, Қәдірсіз деген құдалары Қожамжар шешеннен "Ақылды мен ақылсыздың парқы қандай?" деп сұрағанда, ол мынаны айтыпты: – Ақылсыз адам қайғысыз өмір сүреді. Оған дүние күйіп кетсе де бәрібір. Ал, ақылды адам қайғылы өмір сүреді. Ол әрбір ақымақтың бүлдірген ісіне күйініп жүреді. Әрбір бұзық-тентектің мінезіне күйіп-пісіп, шашы ағарады. Оларды тезге, жөнге саламын деп жүріп, өзінің есіл өмірін өкінумен өткізіп, ақырында қор болғанын өзі де сезбей қалады, - деген екен. Дереккөздер
Құлан қалашығы

Құлан қалашығы – Республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енген археология ескерткіші. ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандарының тізімдеріне енген. Орналасқан жері Жамбыл облысы Тұрар Рысқұлов ауданы, Құлан ауылының шығыс және солтүстік-шығыс шеті. Кезеңі VІ-ХІІ ғасырлар. Тарихи деректер Құлан ескі қала орны дәстүрлі түрде қамалдан, шахристаннан және рабадтан тұрды. Ескі қаланың сарай кешені 2246 шаршы м ауданында орналасқан. Ең басынан ескі қала орны Сульджиб деп аталды, түрік тілінен аударғанда "Ең әдемі қала". Ол қарлұқтар мемлекетінің астанасы және Ұлы Жібек жолындағы маңызды сауда орталығы болды. Құлан VIII ғасырға жататындығы туралы ежелгі қытай деректерінде де айтылады. Араб саяхаттаушыларының сипаттамаларына қарайтын болсақ, Құлан үлкен тараз жолында орналасты және бекініс қабырғасы мен мұнаралары бар бекінген қала болды. Әр түрлі жылдары ескі қала орнын В.В. Бартольд пен А.Н. Бернштамм зерттеген. Келесі зерттеулер К.М. Байпақовтың басшылығымен өткізілді. Қазба жұмыстары кезінде тұрғын үй кварталдарының, шарап жасау орындарының, үй-жайлардың, қабырғалары әдемі безендірілген бес үлкен сарайдың қалдықтары анықталды. Сонымен қатар, бірегей артефактілер табылды: керамикалық ыдыстардың фрагменттері, сазды шамдар, дөңгелек үстелдер – дастархандар, темірден жасалған фрагменттер, құстар мен адамдардың терракоттық кішкене фигуралары, сонымен қатар, ортасында шаршы пішінді саңылауы бар, исламға дейінгі дәуірге жататын ақсүйектердің бастары және көптеген т.с.с. заттар. Станокты көзе бұйымдар әр түрлі өсімдік, зооморфия және геометриялық оюлармен декорацияланған. Ескі қала жоспары мен архитектурасы бойынша орта ғасырлық басқа қалаларда кең таралған архитектоникасы және құрылыс материалдарынан ерекшеленеді. Бұл Құлан қаласын жаңа жергілікті бірегей сәулет бағытының шығу орталығы етеді. Құлан ескі қаласы ЮНЕСКО әлемдік мұралар тізіміне Чанань-Тянь-Шань дәлізіндегі Ұлы Жібек жолының нысаны ретінде қосылды. Дереккөздер
Мбабане Своллоуз

Мбабане Сваллоуз — Эсватини футбол клубы, Лобомбо қаласынан. Жетістіктері Эсватини чемпионы * 1993, 2005, 2009, 2012, 2013, 2017, 2018, 2024. Эсватини кубогы: *1986, 2006, 2013, 2016. Свазиленд суперкубогы: 6 *1993, 1999, 2004, 2014, 2017, 2018 Эсватини лига кубогы: 6 *1997, 1999, 2007, 2016, 2017, 2018 Сілтемелер * [http://pls.co.sz/Soccer/about-us/ Premiere League of Eswatini – Ресми сайты]
Джолиба (футбол клубы)

«Джолиба» — Мали футбол клубы. Базасы Бамако қаласында. 1960 жылы құрылған. Жетістіктері * Мали чемпионы (23): 1966, 1967, 1968, 1971, 1973, 1974, 1975, 1976, 1979, 1982, 1985, 1988, 1990, 1992, 1996, 1997, 1998, 1999, 2004, 2008, 2009, 2016, 2022 * Мали кубогы (20): 1965, 1971, 1973, 1974, 1975, 1976, 1977, 1978, 1979, 1981, 1983, 1993, 1996, 1998, 2003, 2004, 2007, 2008, 2009, 2022 * Мали суперкубогы (8): 1993, 1994, 1997, 1999, 2008, 2012, 2013, 2022 Сілтемелер * [https://web.archive.org/web/20141221083223/http://www.footmali.com/ Мали чемпионаты]
Котон Спорт

«Котон Спорт» — Камерунның Гаруа қаласындағы футбол клубы. Жетістіктері Ұлттық * Камерун чемпионы (17): 1997, 1998, 2001, 2003, 2004, 2005, 2006, 2007, 2008, 2010, 2011, 2013, 2014, 2015, 2018, 2021, 2022 * Камерун кубогыа (6): 2003, 2004, 2007, 2008, 2011, 2014 Халықаралық * КАФ Чемпиондар лигасының финалисі: 2008 * КАФ конфедерциялары кубогының финалисі: 2003 Сілтемелер * [http://www.cotonsport.com/ Ресми сайты]
Әл-Ахли (футбол клубы, Бенгази)

«Әл-Ахли» — Ливияның Бенгази қаласындағы футбол клубы. Жетістіктері * Ливия чемпионаты: 4 :: Чемпион: 1969/70, 1971/72, 1974/75, 1991/92 :: 3 орын (11): 1963/64, 1968/69, 1970/71, 1972/73, 1975/76, 1984/85, 1987/88, 1998/99, 2008/09, 2009/10 :: Жартылай финал (7): 1963/64, 1975/76, 1982/83, 1984/85, 1985/86, 1990/91, 1995/96, * Ливия кубогы :: 1984, 1996 * Бенгази чемпионаты: 4 :: 1950, 1951, 1954, 1956
Әл-Ахли (футбол клубы, Триполи)

«Әл-Ахли» — Ливияның Триполи қаласындағы футбол клубы. Жетістіктері Ұлттық * Премьер-лига ** Чемпион (12): 1963/64, 1970/71, 1972/73, 1973/74, 1977/78, 1983/84, 1992/93, 1993/94, 1994/95, 2000, 2013/14, 2015/16 ** Вице-чемпион (9): 1971/72, 1974/75, 1982/83, 1985/86, 1987/88, 1991/92, 2005/06, 2006/07, 2010/11 * Кубок ** Жеңімпаз (5): 1976, 1994, 2000, 2001, 2006 * Суперкубок ** Жеңімпаз (1): 2000 ** Финалист (2): 2001, 2006
Ватанга

Ватанга — Либерияның Монровия қаласындағы футбол клубы. Либерияның екі дүркін чемпионы (2021–22, 2023–24). Сілтемелер * [https://www.facebook.com/watangafcofficial/ facebook] * [https://int.soccerway.com/teams/liberia/watanga/24163/ SOCCERWAY] * [https://www.flashscore.com/team/watanga/APknQoVS/ FLASHSCORE] * [https://globalsportsarchive.com/team/soccer/watanga-fc/16725/ Globalsportsarchive]
Сан-Педро (футбол клубы)

Сан Педро ФК — Кот-д’Ивуарды Сан-Педро қаласындағы футбол клубы. 2024 жылғы Кот-д’Ивуар чемпионы. Сілтемелер *[https://us.soccerway.com/teams/cote-divoire/cote-divoire-san-pedro-fc/37994/ Клуб профилі] (Soccerway)
Соғанды (өзен)

Соғанды өзені, Суы қанды өзен — Шу алабындағы өзен. Жамбыл облысы, Қордай ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 22 шақырым. Сипаттамасы Географиясы Шу-Іле тауларындағы Нарқызыл шатқалының жоғары жағынан бастау алады, Оңтүстік-батысқа қарай ағып, Қақпатас өзеніне құяды. Жағасында Соғанды аулы бар. Ірілі-ұсақты оншақты саласы бар. Өзен бойынан Темір дәуіріндегі обалар қорымы табылған. Ол Жамбыл облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енген. Атауы Көктемде қар-жаңбыр суы молай­ған кезде өзен өткел бермей қатты тасып, адам, мал шығындары болып тұрған. Осыған байланысты «суы қанды өзен» деген атау пайда болған. Кейін бертін келе Соғанды өзені аталып кеткен Дереккөздер Сілтемелер *[https://satmaps.info/map.php?s100k&mapk-43-018 Топографиялық карта — K-43-018]
AMD

Advanced Micro Devices, Inc. (AMD) — америкалық трансұлттық корпорация және жартылай өткізгіш компаниясы. Штаб-пәтері Калифорния штатындағы Санта Кларада орналасқан. Бизнес пен тұтыну нарықтары үшін компьютерлік процессорлар және онымен байланысты технологияларды әзірлейді, өндіреді және сатады. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер
28 гвардияшы-панфиловшылар атындағы саябақ

28 гвардияшы-панфиловшылар атындағы саябақ — Алматы қаласындағы басты саябақтардың бірі. Саябақтың аумағы Қонаев, Гоголь, Зенков және Қазыбек би көшелерімен шектелген. Мұнда қарағаш, көктерек, емен, жөке, үйеңкі, терек, қарағай, шырша ағаштары өседі. Тарихы Саябақ XIX ғасырдың жетпісінші жылдары ескі зираттың аумағында құрылды. ХХ ғасырдың алғашқы бөлігінде парк «Пушкин бағы», «Құлаған әскерлер паркі», «Ленин атындағы парк», «Губкомпомарм бағы», «1 мамыр қоғамдық паркі», «Кеңес республикалары федерациясының паркі» секілді атауларға ие болды. Қазіргі атын 1942 жылы иеленді. Бұл атау Ұлы Отан соғысында 28 гвардияшы-панфиловшылар жасаған ерлігі құрметіне қойылған. Саябақтың ортасында православиелік кафедралды собордың ғимараты (1904-1907) тұр. Ол сәулетші Андрей Зенковтың жобасымен құрылған. Шіркеу ағаштан жасалған. 1975 жылы Жеңістің 30-жылдығына орай мұнда Даңқ мемориалы орнатылды. Дәстүр бойынша Ұлы Отан соғысының ардагерлері жыл сайын соғыстан шейіт болған майдандастарын еске алу үшін осы жерге жиналады. Ғимараттар * Вознесенск шіркеуі * Музыка аспаптары мұражайы * Офицерлер үйі Ескерткіштер * Даңқ мемориалы * Генерал Панфилов ескерткіші * Тоқаш Бокинге ескерткіш * Бауыржан Момышұлы ескерткіші * Ауған соғысында қаза тапқандарға ескерткіш Дереккөздер
Әл-Наср (футбол клубы, Бенгази)

Әл-Наср Бенгази — Ливияның Бенгази қаласындағы футбол клубы. Жетістіктері Ұлттық * Ливия чемпионаты ** Чемпион (3): 1987, 2017–18, 2023–24 ** 2 орын (4): 1977–78, 1983–84, 2001–02 * Ливия кубогы ** Жеңімпазы (3): 1997, 2003, 2010 * Ливия суперкубогы ** Жеңімпаз (1) 2018 ** Финалист (3): 1997, 2003, 2010 Аймақтық * Сол Африка кубогы ** 2 орын (1): 2010
АСКО Кара

АСКО Кара — Того футбол клубы. Базасы Кара қаласында. Жетістіктері ; Того Футболдан чемпионаты : Жеңімпаз (9): 1988, 1989, 1996, 2007, 2019/20, 2021, 2021/22, 2022/23, 2023/24. ; Того кубогы (4): 1975, 1976, 1987, 1995.
Африка Спорт

«Африка Спорт» — Кот-д'Ивуар футбол клубы. 1947 жылы құрылған. Базасы Абиджан қаласында орналасқан. 18 дүркін ел чемпионы (1956, 1967, 1968, 1971, 1977, 1978, 1982, 1983, 1985, 1986, 1987, 1988, 1989, 1996, 1999, 2007, 2008, 2011). 21 рет Кот-д'Ивуар кубогын жеңіп алған (1953, 1954, 1956, 1958, 1961, 1962, 1964, 1977, 1978, 1979, 1981, 1982, 1985, 1986, 1989, 1993, 1998, 2002, 2009, 2015, 2017). Сілтемелер *https://africasportabidjan.com/
ФАР (футбол клубы)

ФАР футбол клубы ) — Марокко футбол клубы, Рабат қаласынан. 1985 жылғы КАФ Чемпиондар лигасы жеңімпазы. Жетістіктері Ұлттық *Марокко чемпионы (13): 1960/61, 1961/62, 1962/63, 1963/64, 1966/67, 1967/68, 1969/70, 1983/84, 1986/87, 1988/89, 2004/05, 2007/08, 2022/23 *Марокко кубогы (12): 1959, 1971, 1984, 1985, 1986, 1999, 2003, 2004, 2007, 2008, 2009, 2020 *Марокко суперкубогы (4): 1959, 1961, 1962, 1963 Халықаралық * КАФ Чемпиондар лигасы: 1985 * КАФ конфедерациялар кубогы: 2005 Сілтемелер *[http://www.as-far.ma/ Сайты] * [https://web.archive.org/web/20150724212458/http://www.supporters-asfar.com/ Фан-сайт] Дереккөздер
ЕС Сетиф

«ЕС Сетиф» — Алжирдің Сетиф қаласындағы футбол клубы. КАФ Чемпиондар Лигасының екі дүркін чемпионы. Жетістіктері Ұлттық * Алжир чемпионы — 8 (1968, 1987, 2007, 2012, 2013, 2015, 2017) * Алжир кубогы — 8 (1963, 1964, 1967, 1968, 1980, 1989, 2010, 2012) * Алжир суперкубогы — 1 (2015) Халықаралық * Чемпиондар лигасы (1) ** Жеңімпаз: 1988, 2014 * КАФ Суперкубогы (1) ** Жеңімпаз: 2015 * Араб чемпиондар лигасы ** Жеңімпаз: 2007, 2008 Сілтемелер * [http://www.entente-setif.com/ Ресми сайт]
Ербол Қуантайұлы Мырзабосынов

Ербол Қуантайұлы Мырзабосынов (30 тамыз 1984 жыл, Семей) — қазақстандық мемлекеттік қайраткер, 2024 жылғы 2 қыркүйектен бері Қазақстанның Туризм және спорт министрі. Білімі Семей мемлекеттік педагогикалық институтын, Қазақ гуманитарлық-заң инновациялық университетін, Қазақ спорт және туризм академиясын бітірген. Еңбек жолы Еңбек жолын 2005 жылы Семей мемлекеттік педагогикалық институты Дене шынықтыру және спорт теориясы мен әдістемесі кафедрасының ассистенті, жаттықтырушы-оқытушысы болып бастады. 2009–2014 жж. — Семей қаласының мемлекеттік педагогикалық институтының дене тәрбиесі кафедрасының оқытушысы; меңгерушісі. 2006–2018 жж. — «Шығыс Қазақстан облыстық бұқаралық спорттағы жоғары спорт шеберлігі мектебі» КММ жаттықтырушы-оқытушысы. 2018–2020 жж. — «Қызылжар Арландары» спорт клубының директоры болып жұмыс істеді. 2020–2021 жж. — «Qazaq kuresi» қауымдастығының басқарушы директоры. 2021–2023 жж. — Дене шынықтыру және бұқаралық спорт академиясының ректоры. 2023–2024 жж. — Туризм және спорт министрлігі Спорт және дене шынықтыру істері комитетінің төрағасы. 2024 жылғы 2 қыркүйектен бастап Туризм және спорт министрі. Дереккөздер
Ремо Старз

Ремо Старз (ағылш. Remo Stars Football Club) — Нигерияның Икенне қаласындағы футбол клубы. 2010 жылы құрылған. Нигерияның екі дүркін күміс жүлдегері (2022/23, 2023/24). Құрлықтық кубоктарда Ұлттық ; Футболдан чемпионаты * Жеңімпаз (1): 2024/25 Халықаралық * КАФ Конфедерациялар кубогы 2022/23 – 1 раунд * КАФ Чемпиондар Лигасы 2023/24 – 1 раунд * КАФ Чемпиондар Лигасы 2024/25 – 1 раунд Сілтемелер * http://remostarsfc.com/
АСЕК Мимозас

АСЕК Мимозас — Кот-д’Ивуар футбол клубы, Абиджан қаласынан. Жетістіктері Ұлттық * Кот-д’Ивуар чемпионы — 27 (1963, 1970, 1972, 1973, 1974, 1975, 1980, 1990, 1991, 1992, 1993, 1994, 1995, 1997, 1998, 2000, 2001, 2002, 2003, 2004, 2005, 2006, 2009, 2010, 2017, 2018, 2021) * Кот-д’Ивуар Кубогы — 20 (1962, 1967, 1968, 1969, 1970, 1972, 1973, 1983, 1990, 1995, 1997, 1999, 2003, 2005, 2007, 2008, 2011, 2013, 2014, 2018) * Кот-д’Ивуар суперкубогы — 16 (1975, 1980, 1983, 1990, 1994, 1995, 1997, 1998, 1999, 2004, 2006, 2007, 2008, 2009, 2011, 2017) Халықаралық * КАФ Чемпиондар Лигасы (1) ** Жеңімпаз: 1998 * КАФ Суперкбогы (1) ** Жеңімпаз: 1999 Сілтмелер * [http://www.asec.ci/ Ресми сайт]
Декедда (футбол клубы)

Декедда футбол клубы — Сомалидің Могадишо қаласындағы футбол клубы. 1973 жылы құрылған. Жетістіктері *Сомали чемпионы: 1998, 2007, 2017, 2018, 2019. *Сомали кубогы: 2002, 2004. *Сомали суперкубогы: 2018, 2019. Сілтемелер * [http://www.leballonrond.fr/equipa.php?id28341&menuesc Профилі – leballonrond.fr]
Стад Абиджан

«Стад Абиджан» — Кот-д’Ивуар футбол клубы. 1936 жылы құрылған. 1966 жылы Африка чемпиондары кубогы жеңімпазы атанды. Жетістіктері Ұлттық * Кот-д’Ивуар чемпионы — 6 (1962, 1964, 1965, 1966, 1969, 2025) * Кот-д’Ивуар кубогы — 5 (1971, 1976, 1984, 1994, 2000) * Кот-д’Ивуар суперкубогы — 1 (1985) Халықаралық * Чемпиондар лигасы: 1966 Сілтемелер * [https://us.soccerway.com/teams/cote-divoire/stade-d-abidjan/8196/ SOCCERWAY] * [https://www.transfermarkt.com/stade-dabidjan/startseite/verein/1156 Transfermarkt] * [https://globalsportsarchive.com/team/soccer/stade-dabidjan/16190/ Globalsportsarchive]