kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Экологиялық мигранттар

Экологиялық мигранттар немесе климаттық босқындар-жергілікті ортада кенеттен немесе ұзақ мерзімді өзгерістерге байланысты өз туған өңірінен кетуге мәжбүр адамдар. Бұл олардың әл-ауқатына немесе өмір сүруіне кепілдік беретін қаражатқа қауіп төндіретін өзгерістер. Мұндай өзгерістер құрғақшылықтың күшеюін, шөлейттенуді, теңіз деңгейінің жоғарылауын және маусымдық ауа райы жағдайының бұзылуын (мысалы, муссондар) қамтиды деп саналады. Климаттық босқындар қашып немесе басқа елге қоныс аудара алады, немесе олар өз елінің ішінде қоныс аудара алады. "Экологиялық көші-қон" ұғымының бірыңғай және нақты анықтамасын тұжырымдауға байланысты проблемаларға қарамастан, 2000-шы жылдары бұл тұжырымдама ерекше өзектілікке ие болды. Өйткені саясаткерлер, экологтар мен әлеуметтанушылар климаттың өзгеруінің және қоршаған ортаның жалпы құлдырауының әлеуетті әлеуметтік салдарын тұжырымдауға тырысады. "Егер болжанбаса" адамды Климаттық босқын деп санау үшін табиғат немесе қоршаған орта қудалаушы деп саналуы мүмкін. Анықтама және түсінік Климаттық босқындар іс жүзінде босқынның бірде-бір заңды анықтамаларына сай емес. Барлық климаттық босқындар өз туған елінен қоныс аудармайды, кейде олар тек өз шыққан елінің шегінде жылжиды. Сонымен қатар, босқындар өз үйлерінде олардың қудалайтын қорқынышынан немесе қоғамдық тәртіпті елеулі бұзатын "жалпыға бірдей зорлық-зомбылық немесе оқиғалар" салдарынан кетіп қалмайды." босқын кім екенін анықтау 1951 жылы оның алғашқы халықаралық және заңдық міндетті анықтамасы күнінен бастап кеңейтілгеніне қарамастан, қоршаған ортаның өзгеруіне байланысты қашуға мәжбүр болған адамдарға бұрынғысынша босқындар сияқты құқықтық қорғау берілмейді. "Экологиялық босқын" термині алғаш рет Лестер Браун 1976 жылы ұсынылды. Халықаралық көші-қон ұйымы (хом) экологиялық мигранттардың келесі анықтамасын ұсынады: "Экологиялық көшіп-қонушылар-бұл қоршаған ортадағы кенеттен немесе прогрессивті өзгерістерге байланысты. Олардың өміріне немесе өмір сүру жағдайына теріс әсер ететін, өздерінің әдеттегі үйлерінен кетуге немесе оның пайдасына уақытша немесе тұрақты таңдау жасауға мәжбүр болатын және не өз елінің шегінде не одан тыс жерлерде орын ауыстыратын адамдар немесе адамдар тобы ." Климаттық босқындар немесе климаттық көшіп-қонушылар-бұл климаттың өзгеруінің кем дегенде үш салдарының бірімен: теңіз деңгейінің жоғарылауымен, экстремалды ауа райы құбылыстарымен, құрғақшылықпен және судың жетіспеушілігімен байланысты табиғи ортада кенеттен немесе біртіндеп өзгерістерге байланысты " қашып кетуге мәжбүр болған экологиялық көшіп-қонушылардың жиыны."
Ғалия Сағадатқызы Бисенғалиева

Ғалия Бисенғалиева Сағадатқызы - қазақ-британ скрипкашысы. Лондондағы заманауи Лондон оркестрінің музыканты және жетекші солисті. Өмірбаяны Алматы қаласында дүниеге келген, Лондондағы Корольдік Музыка Академиясының скрипка сыныбының түлегі. Ғалияның ата-анасы – кәсіби музыканттар. Әкесі – атақты қазақстандық скрипкашы Сағадат Бисенғалиев (виртуоз Марат Бисенғалиевтің үлкен ағасы), 1989 жылы қайғылы жағдайда қайтыс болды. Ғалия бес жасынан ҚР мәдениет және спорт Министрлігі скрипка сыныбы бойынша профессор А.А. Абатова, Н.М. Патрушевадан «Күләш Байсейтова атындағы Республикалық орта арнайы дарынды балаларға арналған музыкалық мектеп-интернатында» музыкадан сабақ алады. 12 жасында Корольдік Музыка Академиясының грантын жеңіп алып, сонымен қатар Англияның солтүстігіндегі Денстон Колледжінде білім алады. Жеке концерттерімен Еуропада, АҚШ-та, Үндістанда, Түркияда, Бразилияда өнер көрсеткен, Teatro Colón (Буэнос-Айрес) сахнасында сәтті дебют көрсетті, ол жерде Аргентинаның музыкалық сыншылар қауымдастығының Revelación сыйлығының иегері атанды. Ғалия «There Will Be Blood: Live» («Нефть: живьем», музыка авторы - Джонни Гринвуд) фильмімен турға қатысты. Брамс оркестірімен скрипкаға арналған концертте жеке өнер көрсетті. Сонымен қатар Эдмунда Финнистің «Shades Lengthen» примерасымен Би-Би-Си Радио 3 арнасына қатысты. Стив Райхпен (Steve Reich), Лори Шпигель (Laurie Spiegel), Сюзан Чиани (Suzanne Ciani), Терри Райли, Полина Оливерос (Pauline Oliveros) сынды компазиторлармен жұмыс жасады. Сонымен қатар, Шивы Фешареки (Shiva Feshareki), Клэр М Сингер (Claire M Singer), Эмили Левьенэз-Фарруш (Emilie Levienaise-Farrouch), Мика Леви (Mica Levi) және ЧЕЙНЗ (CHAINES.) примераларын орындады. Ғалия Лондон заманауи оркестрінің концертмейстрі мен солисті. Ол Radiohead «A Moon Shaped Pool» («Ай пішініндегі бассейн»), Ридли Скоттың «Alien: Covenant» («Чужой: Завет») фильміне музыкаларын жазуға қатысады, Кан кинофестивалінің жеңімпазы атанған режиссёрі Линна Рэмсидің филиіміне «You Were Never Really Here» («Тебя никогда здесь не было»), композитор Том Йоркпен бірге Суспирия филимінің римейкасына, Фрэнк Оушеннің “Blonde” альбомын жазуға қатысты. Жақында Даррен Каннингем (Darren Cunningham, псевдоним Actress ) және Сэм Вилсонмен (Sam Wilson) бірлесіп, британдық Ninja Tune LP LAGEOS лейбл атымен шыққан Galya Beat жазды. 2018 жылдың 30 қарашасыда EP One (Extended Play – шағын шығармашылық альбомымен) дебюттік альбомы жарыққа шықты. Ол альбомды NOMAD Music Productions арнасында тамашалауға болады. Альбомды Pitchfork және The Quietus атақты баспалар жоғары бағалаған. Марапаттары * 2018 «Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері» мемлекеттік атаққа ие болды. * 2018 Women Make Music, PRS For Music Foundation 2018. * 2017 Associate of the Royal Academy of Music, ARAM Award 2017 * 2015 Revelación Award, Music Critics Association of Argentina 2015. * 2004 жылы - Стаффордшир графтығының музыкалық фестивалінің жеңімпазы. * Халықаралық конкурстардың лауреаты, «Болашақ» Президенттік бағдарламасының стипендиаты. Дереккөздер
Еуропа чемпиондары кубогының финалы 1991

1990/91 жылғы Еуропа чемпиондар кубогының финалы 1991 жылы 29 мамырда Баридегі (Италия) "Сан-Паоло" стадионында өтіп, "Олимпик Марсель" мен "Црвена Звезда" кездесті. Матчта есеп ашылмай, пенальтилер сериясында "Црвена Звезда" жеңіске кетті. Матч Детальдар Дереккөздер Сілтемелер * [http://www.uefa.com/uefachampionsleague/final/index.html Турнирдің ресми сайты] * [http://ru.uefa.com/uefachampionsleague/final/index.html Турнирдің ресми сайты]
Қазақша бизнес Америкада

«Қазақша бизнес Америкада» — толық метражды көркем фильм, «Қазақша бизнес» медиафраншизасының екінші фильмі. 2017 ж. Kazteleproduct киностудиясы шығарған. Сюжеті Фильм кішігірім қонақ үйдің қожайынының қызықты оқиғалары туралы. Шетелдік инвесторлармен сәтті келісім-шарттан кейін Жомарт қонақ үйіне халықаралық дәрежені және 5 жұлдыз деген атақты алғысы келеді. Алайда кәсіпкердің алпауыт ойлары құрдымға ұшырайды. Істі қолға алу үшін ол Штаттарға кетеді. Рөлдерде *Жомарт Балтабаев — Нұрлан Қоянбаев *Ален — Жанат Байжанбаев *Еркош – Рамазан Амантай *Дженнифер – Эшли Огийяр *Адам Эмерс – Шон Джеймс *Айсұлу – Гүлназ Жоланова *Мақпал - Дариға Бадықова *Дәулет – Сәбит Рақымбаев *Баха – Романи Рауан *Қажет – Қажет Смағұлов Дереккөздер
Натан Гэмбл

Натан Ли Гэмбл (; 12 қаңтар 1998, Такома, Вашингтон, АҚШ) — америкалық киноәртіс, режиссёр, сценарийші. Киноиндустрияда өз мансабын 2006 жылы бастады. Оның дебюттік фильмі «Вавилон» көркем фильмі болды және осы фильмдегі рөлі үшін 2007 жылы «Жас Әртіс» сыйлығының номинанты атанды. Өмірбаяны Натан Гэмбл 1998 жылдың 12 қаңтарында, АҚШ-тағы Вашингтон штатының Такома қаласында дүниеге келді. Оның ата-анасы балалар үйірмесінің театырында режиссёр болып жұмыс жасайды. Ата-анасы: Кристи Гэмбл және Грэг Гэмбл . Оның бір үлкен тәтесі — Даниэль Сумида және бір кіші қарындасы — Лора Гэмбл бар. Мансабы Ол киноиндустрияда өз мансабын 2006 жылы бастады Оның ең алғашқы фильмі 2006 жылы Вавилон көркем фильмі болды. Осы көркем фильмінен кейін оған әртүрлі танымал режиссёрлардан киноға түсуге шақыртулар келе бастады. Осы кез оның кино саласындағы мансабы шарықтап тұрған кез еді. Себебі, ол танымал режиссёрлардың фильмдерінде танымал актёрлар мен актрисалармен түсті. Қазіргі күнге дейін ол 43 әртүрлі фильмдерге, сериалдарға, қысқа фильмдарға, телешоуларға түсті. Ол өзінің ең алғаш басты рөлін 2011 жылы Дельфин оқиғасы фильмінде ойнады. Ол фильмде жағажайда жараланған Уинтер атты дельфинді тауып алған Сойер атты баланы ойнады. Бұл көркем туындының жалғасы 2014 жылы жарық көрді. Екінші бөлімінде Уинтер есімді дельфиннің қасына тағы бір ұрғашы дельфин қажет болған. Өйткені, заң бойынша дельфиндерді акуариумде жалғыз ұстауға болмайды. Сондай-ақ ол 2011 жылғы Батырдың жүрегі деген фильмінде әкесі Ауғанстандағы соғыста күтпеген жерден қайтыс болған баланы ойнайды. 2014 жылы жарық көрген Дельфин оқиғасы 2 фильмінен кейін Натан киноиндустриясындағы өз белсенділігін бәсеңдетті. Ол осы жылдан кейін үлкен экранда өте сирек көрініп жүр. Фильмдер тізімі Марапаттар мен номинациялар Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *
Біржан Әшім

Біржан Әшім (21 сәуір 1994 жыл) – қазақстандық блогер және актер. Өмірбаяны 21 сәуірде дүниеге келген 1994 жыл. 2016 жылы бастады түсіруге вайны өз аккаунты Instagram, соның арқасында тез алды хабардар етеді. Қазіргі уақытта, оның беттері 1 миллион жазылғандар. 2016 жылы басты рөл атқарды қр короткометражном фильмінде «Көрініс». 2017 жылы айтқан бір таңбалар фильм "Логово". Кетіп жобасы "Алма-Ата, Небраска штаты", Біржан бастады дамытып, өз жобалары, сондай-ақ айналысты жазуға киносценариев. 2019 жылы снялся в фильме "Күнделік Безумной әйелдер", сондай-ақ сериалда "Құдіреті". Қатысты форумдарда "SyneQ Business Forum-2017" және "Аша отырып, Қазақстан 2019". Фильмография * 2016 – Сурет / Картина (қысқа метражды) * 2017 – Логово (дыбысталу) * 2019 – Күнделік Безумной әйелдер / Дневник Безумной женщины * 2019 – Құдіреті / Всемогущий (сериал) Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [https://www.instagram.com/birzhanashim/ Біржан Әшім] в Instagram
Үш паша

Үш паша — Осман империясындағы 1913 жылғы мемлекеттік төңкерістен кейін елдегі барлық билікті өз қолына шоғырландырған үш жоғары лауазымды шенеунік — Талғат паша (1874—1921), Әнуар паша (1881—1922) және Жамал паша (1872—1922). Бұл триумвират Осман империясының Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысуына үлкен әсер етті және мемлекет аумағындағы христиан ұлттары — армяндар, ассириялықтар мен гректер геноцидінің басты ұйымдастырушылары болып саналады. Соғыстан кейін үш паша елден қашып, Германияда бас сауғалауға мәжбүр болды — әскери трибунал оларды өлім жазасына кесті. Әнуар паша Орта Азияда қызыл әскер сарбаздарымен болған қақтығыста қаза тапты (қазіргі Тәжікстан аумағында). Талғат паша мен Жамал паша армян халқына қарсы істеген қылмыстары үшін олардан өш алуға бел буған армян лаңкестерінің қолынан қаза тапты. Әдебиет *
Қақпақ ауылдық округі (Түркістан облысы)

Қақпақ ауылдық округі – Түркістан облысы Қазығұрт ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Заңғар, Қақпақ, Сырлысай ауылдары кіреді. Орталығы – Қақпақ ауылы. Кестеде кішірек жазумен тиесілі ауыл маңындағы тұрғылықты тұрғыны бар, ұлттық санақ қорытындысына енген мекен-жайлар көрсетілген. Дереккөздер
Аляска ботаникалық бағы

Аляска ботаникалық бағы Аляска штатының (АҚШ) Анкоридж қаласында орналасқан. 1993 жылы құрылған. Ботаникалық бақ аумағында негізінен шырша және қайың ормандары орналасқан. Қазіргі уақытта бақ аумағында 1100 түрлері тамырлы өсімдіктер өседі, олардың 150-і Аляска эндемиктері. 350-ден астам альпі өсімдіктері бар альпинарий бар. Ұзындығы 1,8 км экологиялық соқпақ бар. Вегетациялық кезең Анкоридж ауданында шамамен 120 күн. Бірінші аязсыз күннің күні кең көлемде өзгеруі мүмкін — сәуір айының соңынан мамыр айының соңына дейін, ал алғашқы күзгі аяз тамыз айының соңынан қыркүйек айының ортасына дейін кез келген күні басталуы мүмкін. "Типтік" вегетациялық кезең мамыр айының ортасынан қыркүйек айының ортасына дейін созылады. Сілтемелер * [http://www.alaskabg.org Аляска ботаникалық бағы]
Баян Мұсақызы Бесбаева

Баян Мұсақызы Бесбаева (06.09.1960, Алматы қаласы) - биология ғылымдарының кандидаты. Ғылыми өмірбаяны * 1978 - Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің биология факультетін бітірді. * 1983-1987 жылдары - КСРО Ғылым академиясының Биохимия институтының аспирантурасында оқыды (Мәскеу). * 1978 жылдан 1994 жылға дейін - Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының жүйесінде жұмыс істеу. 40-тан астам ғылыми жарияланымдары бар. * 1994 жылы - бірінші проректор болған. * 2001 жылы - Қазақ еңбек және әлеуметтік қатынастар академиясының ректоры болып тағайындалды. Жоғары білімді ұйымдастырушы және кәсіби оқытушы ретінде «Қазақстан Республикасының білім беру ісінің құрметті қызметкері» белгісімен марапатталған. Оның жоғары оқу орнында бай тәжірибесі бар. Ол Қазақстан Республикасының жоғары және мемлекеттік емес білім беру секторының басшылары арасында лайықты беделі мен құрметіне ие. Менеджмент, маркетинг, бизнесті басқару саласындағы білімдер мен дағдыларды үнемі жетілдіріп отырады. «АҚШ-тағы университеттік менеджмент және халықаралық алмасулар» бағдарламасы бойынша АҚШ-та, Түркияда «Білім сапасын бағалау» бағдарламасы бойынша оқыды, университетте оқытудың озық әдістерін енгізу саласындағы үздіксіз білім беру курстарын игерді. * 2003 жылы - ол KazATiSO студенттеріне кредиттік технология бойынша оқытуды өткізуге бастамашы болды. Қазіргі уақытта ол басқаратын университет Қазақстанның жетекші жоғары оқу орындарының біріне айналды. Маңызды жұмыстар тізімі Бүгінгі таңда оның ғылыми қызығушылықтарының аясы Қазақстан Республикасындағы іскери білімнің дамуымен, мемлекеттің гендерлік саясатымен, жеке тұлғаның психологиялық проблемаларымен байланысты. Осы мәселелер бойынша 20-дан астам ғылыми мақалалардың авторы. Марапаттары мен атақтары * БҰҰ Халықаралық ақпараттандыру академиясының корреспондент-мүшесі. * «Қазақстан Республикасының білім беру ісінің құрметті қызметкері» төсбелгісімен марапатталған. * Бірнеше рет Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің, Алматы қаласы әкімдігінің Құрмет грамоталарымен, Қазақстан Республикасы Президентінің және Қазақстан Республикасы Үкіметінің алғыс хаттарымен марапатталған. Дереккөздер
Мексикандық скунс

Мексикандық скунс (лат. Mephitis macroura) — кәдімгі скунстың мексикандық туысы. АҚШ — тың оңтүстігінде — Аризона, Нью-Мексико және Техаста кездеседі. Бұталы және шөпті жазықтарда мекендейді. Сыртынан, ол өзінің тұқымына, жолақты скунсқа өте ұқсас, бірақ оның терісі ұзын және жұмсақ. Мексикандық скунстың түсінің ерекшелігіне орай екі түрге бөлінеді. Біріншісі, кең тараған түрі: толығымен ақ, ал дененің төменгі жағы, тұмсығы және аяғы қара. Екіншісі денесінің барлық дерлік бөлігі қара, бірақ оның бүйірінде екі жұқа ақ жолақтар бар. Құйрықтың төменгі бөлігі әдетте ақ болып келеді. Ұсақ жолақты Мексикандық скунстың - ересек ер түрінің салмағы әдетте 800-900 г болады. Жануар түнгі уақытта белсенді қозғалыста болады , ал күндізгі уақытта қалың өсімдікте немесе күзен арасында үйқыға батады . Скунс жәндіктермен, ұсақ кеміргіштермен, өсімдіктермен қоректенеді. Алайда оның тамақ рационының көп бөлігі опунция жемістеріне бағытталған. Мексикалық скунстардың көбею маусымы ақпан айының ортасынан наурыз айының соңына дейін жалғасады. Дереккөздер
Қарашасор

Қарашасор – Тоғызақ алабындағы көл. Географиялық орны Қостанай облысы Фёдоров ауданы Первомайское ауылынан батысқа қарай 7 км жерде, теңіз деңгейінен 206 м биіктікте жатыр. Гидрографикасы Сопақша келген көлдің аумағы 4,7 км 2 , ұзындығы 2,9 км, енді жері 2,4 км, жағалау бойының ұзындығы 9,7 км. Жағалау сипаты Қамыс, құрақ өскен көл жағалауы батпақты. Оңтүстігінде Үлкен-барақ батпағы жатыр. Көктем айларында көл аумағы ұлғайып, төңірегіндегі батпақты өңірмен бірігіп кетеді. Дереккөздер
Даршил Сафари

Даршил Сафари (, ; 9 наурыз 1997, Мумбаи, Үндістан) — үндіс киноәртісі. Оның дебюттік фильмі 2007 жылғы «Жердегі Жұлдыздар» фильмі болды. Ол фильмде дислексия ауруымен ауыратын баланы ойнады. Өмірбаяны Оның киноиндустриядағы мансабы 2006 жылы басталды. Оны Үндістанның белгілі режиссеры Амол Гупта, Шиямака Давари «Summer Funk» атты би мектебінен тауып, кастингте жүздеген баланың ішінен Даршилды «Жердегі жұлдыздар» драма фильміне таңдап алды. Бұл фильмде ол Үндістанның атақты актерлерінің бірі Аамир Хан түсті. Даршил бала кезінен киноәртіс болуды армандаған, бірақ, оның ата-анасы да өзі де мұнша ерте жаста киноға түсіп, оның алғашқы фильмі шығатынын ойламаған. Ата-анасы: Митеш Сафари және Шитал Сафари. Оның бір кіші қарындасы бар. Ол 2017 жылдан бастап қазіргі күнге дейін Ootb Production (Out of the Box Production) театрлық компаниясында жұмыс істеп келеді. Қазіргі таңда ол негізгі екі театрлық қойылымда ойнайды олар: хинди тіліндегі Kaise Karenge және ағылшын тілдеріндегі Two Adorable Losers. Өз сұхбатында ол кино саласынан театр саласына көшкенін, бірақ кейде киноларға да түсетінін айтты. 2008 жылғы сұхбатында ол болашақта бизнесмен, әнші, биші болуға ниеті бар екенін жеткізді. Фильмдер тізімі Музыкалық видеолар Марапаттар Дереккөздер Сілтемелер * * *
Рауль Гарсия

Рауль Гарсия Эскудеро (; 11 шілде 1986 жыл, Памплона, Испания) — испаниялық футболшы, шабуылшы. Карьерасы 2004 жылы туған клубы "Осасуна" сапында кәсіби карьерасын бастады. 28 қазанда "Барселонаға" қарсы сырт алаңда тұңғыш рет алаңға шықты. Бұл ойында "Осасуна" 0:3 есебімен ұтылды. 2007 жылы байырғы бапкері Хавьер Агирре ("Осасуна" сапында да бапкері болған) "Атлетико Мадридке" шақырды. Біраз жыл негізгі құрамда ойнады да, клубқа Тиагу Мендеш келген соң алаңға сирек шығатын болды. Соның нәтижесінде 2011/12 жылғы маусымды туған клубы "Осасунада" арендада өткізді. 2015 жылдан бері "Атлетик Бильбаода" ойнап келеді. Жетістіктері Атлетико Мадрид * Испания чемпионы: 2013/14 * Испания кубогы: 2012/13 * Испания суперкубогы: 2014 * УЕФА Еуропа лигасы: 2009/10 * УЕФА суперкубогы (2): 2010, 2012 * Чемпиондар лигасының финалисі: 2013/14 Дереккөздер Сілтемелер *[http://www.national-football-teams.com/player/56849.html Профилі (www.national-football-teams)] *[https://www.soccerbase.com/players/player.sd?player_id=39936 Профилі (www.soccerbase.com)] *http://www.bdfutbol.com/en/j/j2294.html
Қарашалаң (көл)

Қарашалаң – Сырдария сағасында орналасқан арналық тұщы көл. Географиялық орны Қызылорда облысы Арал ауданы Қарашалаң ауылының батысында, теңіз деңгейінен 49 м биіктікте жатыр. Гидрографикасы Аумағы 5,7 км 2 , ұзындығы 14 км, енді жері 5 км, жағалау бойының ұзындығы 105 км шамасында. Жағалау сипаты Күрделі пішінді көлдің батыс бөлігінде батпақ басқан арал бар. Оңтүстігінен басқа жағалауын және батпақты батыс бөлігін қамыс, құрақ басқан. Суы Сырдария өзенінің суымен реттеліп отырады, содықтан көл аумағы тұрақсыз. Солтүстік жағалауы жарқабақты келген, қалған жағалауы жазық. Дереккөздер
Қарашалаң (ауыл)

Қарашалаң — Қызылорда облысы Арал ауданы, Бөген ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы - Арал қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 110 км-дей жерде, Арал теңізінен оңтүстік-шығысқа қарай Сырдария өзенінің атырауына таяу орналасқан. Атау мәні Қарашалаң – төл сөзімізден жасалған көне тұлғалы ескі атау. Оның құрамындағы "шалаң" сөзі осындағы жергілікті тұрғындар тілінде «теңіз түбінің ұзын-ұзын құрақ шөбі, балдыры» мағынасында қолданылады. Осы шалаңның қара және сары түсті болып келетіні бар. Міне, осындай түр-түсіне байланысты сол жер Қарашалаң аталып, кейіннен елді мекен атына ауысқаны байқалады. Екінші бір нұсқасы: ілгеріде Арал суының толық кезінде Қарашалаң тұрған жер теңіздің Шалаңды шығанағы болған. Шалаңды шығанағы теңізді картаға түсірген Бутаковтың да жасаған картасында болған. Қарашалаң атауы содан қалған деседі. Халқы 1999 жылы тұрғындар саны 500 адам (296 ер адам және 204 әйел адам) болса, 2009 жылы 541 адамды (290 ер адам және 251 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Хосе Эрнесто Соса

Хосе Эрнесто Соса (; 19 маусым 1985 жыл, Каркаранья, Аргентина) — аргентиналық футболшы, жартылай қорғаушы, 2008 жылғы жазғы Олимпиада ойындарының жеңімпазы. Жетістіктері ; «Эстудиантес» * Аргентина чемпионы: 2006 (Апертура) ; «Бавария» * Германия чемпионы: 2008 * Германия суперкубогы: 2010 ; «Металлист» * Украинаның күміс жүлдегері: 2012/13 * Украинаның қола жүлдегері: 2011/12 ; «Атлетико Мадрид» * Испания чемпионы: 2013/14 * Чепмиондар лигасының финалисі: 2013/14 ; «Бешикташ» * Түркия чемпионы: 2015/16 ; «Милан» * Италия суперкубогы: 2016 ; Аргентина * Олимпиада чемпионы: 2008 Дереккөздер Сілтемелер * [http://metalist-kh-stat.net.ua/player/1728/ «Металлист» ФК сайтындағы профилі, статистикасы]
Айдахалық қоян

Айдах қояны — сүтқоректілердің тұқымдасына жататын қоянтәріздес жануар. Сипаттамасы Дене ұзындығы 22-ден 28 см-ге дейін, салмағы 250-ден 450 г-ға дейін жетеді. Артқы аяқтары өте қысқа, сондықтан олар басқа қояндар тәрізді секіріп жүре алмайды. Таралуы Айдах қояны АҚШ-тың солтүстік-батысында, Вашингтон, Айдахо, Монтана, Вайоминг, Невада және Калифорнияның солтүстігінде мекен етеді. Өмір салты Тереңдігі 1 м-ге дейін, әдетте, 4 немесе 5 шығу жолы бар індер қазады. Олар әдетте оны бұта астында қазады. Бұл әрекеттері оларды қояндардың Sylvilagus түрінен ерекшелендіріп отырады, олар Айдах қояндары тәрізді өздерінің індерін қазбайды. Олар өздерінің қозғалысын жеделдету үшін бұталар арасынан көпірлер(соқпақтар) соғады. Әдетте олардың белсенді қозғалысы түнгі уақыттарда байқалады. Бұл уақытта өздеріне азық іздегенде індеріннен 30 м артық жерге алшақтамайды. Көбеюі Жүктілік кезеңі-4 апта. Ұрғашысы жылына үш рет 4-тен 8-ге дейін бала туады. Дереккөздер
Масанчи ауылындағы қақтығыс

Масанчи ауылындағы қақтығыс — Жамбыл облысы Қордай ауданындағы Масанчи ауылында және көршілес елді мекендерде 2020 жылдың 7 ақпанында қазақтар мен дүңгендер арасында орын алған ұлтаралық қақтығыс. Қазақстандағы дүңгендер «Дүңгендер» деп хуэй халқының (мұсылман қытайлар) Орта Азияға XIX ғасырдың соңғы бөлігінде қоныс аударған бөлігін атайды. Дүңгендер өз-өздерін дүңгенше «хуэйзў» (яғни «хуэй халқы») деп атайды. Бұл ұлттың өкілдері Қордай ауданы тұрғындарының үштен бір бөлігін құрайды (33,8 %, 2019 жыл). 2020 жылдың ақпанындағы ұлтаралық қақтығыс негізінен дүңгендер мекен еткен және Қырғызстанмен шекараға таяу орналасқан Масанчи, Сортөбе, Ауқатты және Бұлар батыр ауылдарында орын алды. Қақтығыстың барысы Себептері Қақтығыстың басталуына 5 ақпан күні Қаракемер ауылының тұрғындары Құдашбаевтар отбасының өкілдері — 76 жасар қария Төлеген Құдашбаев (09.05.1943 дүниеге келген) пен оның екі ұлы Марлен мен Нұрланның Сортөбе ауылында бір топ дүңгендермен соққыға жығылуы себеп болды. Сортөбедегі автокөлік жолын бөгеп тастаған жүк көлігінің кесірінен басталған жанжалдың барысында жарақат алған Төлеген Құдашбаев Алматыға ұшақпен жөнелтіліп, оның жамбас буынына ота жасалды. Төлеген Құдашбаевтың екі ұлы — Марлен Құдашбаев пен Нұрлан Құдашбаев ауруханаға түсті. Олардың айтуынша, жанжалға он дүңген қатысқан. Төбелесті тоқтатқысы келген II топ мүгедегі Төлеген Құдашбаевты теуіп құлатқан олар, әкесіне көмекке ұмтылған Марлен Құдашбаевтың басын таспен ұрған. 7 ақпан күні сол Сортөбе аулында тағы бір оқиға орын алды — жеңіл автокөлікті тоқтатқан жол сақшыларына жергілікті тұрғындардың қол жұмсағаны түсірілген бейнежазба Интернет желісіне тарады. «Қазақстан дүңгендері қауымдастығының» өкілі Хусей Дауровтың айтуы бойынша, Сортөбедегі жанжалға екі қазақ пен төрт дүңген қатысқан, ал қария Төлеген Құдашбаев төбелестің барысында байқаусызда жарақат алған. Дүңген ақсақалдары бұл оқиғадан кейін жағдайды бейбіт түрде шешу үшін жапа шеккендерден кешірім сұраған екен. Кейінірек Сортөбеге 15 жуық жол сақшыларының экипажы келіп, көліктерді тоқтатып, пара талап ете бастаған. Дауровтың айтуынша, бұған қарсылық танытқан бірнеше дүңген олармен қақтығысып қалған. 30 үй, 15 сауда алаңы және 23 автокөлікке залал келтірілді. Қаза тапқандардың көбісі дүңгендер: Исыров Баху (1988), Чонтей Абдула (1986), Харсанов Рам, Ясыров Малик, Шисыр Рахим, Хишанло Сулейман, Лохаш Лугмар, Киров Исхар. Қақтығыстан кейін 47 адам қамауға алынды, бірақ көп ұзамай олардың 44 бостандыққа шығарылды. Бұл Қордай ауданындағы дүңгендердің жартысына тең. Масанчидағы ұлтаралық қақтығыстан кейін Жамбыл облысының әкімі мен оның орынбасары, Қордай ауданының әкімі, Жамбыл облысы мен Қордай ауданының полиция департаменттерінің басшылары қызметтен шеттетілді. Бердібек Сапарбаев Жамбыл облысының жаңа әкімі атанды . Дереккөздер
Ақбалық (айрық)

Негізгі ұғым: * Ақбалық – албырттары тұқымдасына жататын бағалы балық. Елді мекендер: * Ақбалық – Жетісу облысы Сарқан ауданындағы ауыл, темір жол бекеті. * Ақбалық – Солтүстік Қазақстан облысы Жамбыл ауданындағы ауыл.
Жозе Босингва

Жозе Босингва да Силва (; 24 тамыз 1982 жыл, Киншаса, Заир) — португалиялық футболшы, қорғаушы. Карьерасы Челси 2008 жылы ол «Челсиге» ауысты, оның жаттықтырушысы Луис Фелипе Сколари болды. Ол үшін клуб 14 миллион фунт төледі. Босингва маусымның бірінші жартысында 2 гол соқты. 2009/10 жылғы маусымда «Астон Виллаға» қарсы матчта ауыр жарақат алып, бір жылдай емделді. Жарақат алғанға дейін ол әлемдік футболдың ең жақсы қорғаушыларының бірі боп саналған-ды. Ол "Вулверхэмптон Уондерерспен" матчта алаңға оралды және бірден өзінің ең жақсы футболын көрсетті. 2011 жылдың жазында оның келісімшарты бір жылға ұзартылды. Жаңа жаттықтырушы, жерлесі Андре Виллаш Боаштың басшылығымен Хосе қайтадан алаңға шыға бастады. Ойыншы бұған дейін клубпен келісім шартты ұзартуға ниет білдірген. 2008 жылдан бастап "Челси" сапында 100-ден астам матч өткізіп, 3 гол соқты. 2011/12 жылғы маусымда ойыншы Паулу Бенто жаттықтырған кезде өз елінің ұлттық құрамасында ойнаудан бас тартты. 2012 жылдың 24 мамырында «Челси» ресми сайтында келісімшарт аяқталғаннан кейін (30 маусым) Босингва клубтан еркін агент ретінде кететіні туралы айтылды. Ұлттық құрама 2004 жылы жазғы Олимпиада ойындарына қатысты. 2008 жылғы Еуропа чемпионатына қатысты. Жетістіктері Порту * Португалия чемпионы ( 4 ): 2003/04, 2005/06, 2006/07, 2007/08 * Португалия Кубогының иегері: 2005/06 * УЕФА Чемпиондар Лигасының жеңімпазы: 2004 ж * Португалия Суперкубогының иегері ( 3 ): 2003, 2004, 2006 Челси * Премьер-лига чемпионы : 2009/10 * FA Кубогының иегері ( 2 ): 2009, 2012 жж * Супер кубоктың иегері : 2009 ж * УЕФА Чемпиондар Лигасының жеңімпазы: 2012 Дереккөздер Сілтемелер *[https://int.soccerway.com/players/-/5279/ Футболшының профилі]
Арғанаты (тау, Жетісу облысы)

‎ Арғанаты – Балқаш-Алакөл ойысындағы Лепсі мен Аягөз өзендерінің төменгі ағысы аралығындағы тау. Географиялық орны Жетісу облысы Алакөл ауданы аумағында орналасқан. Оңтүстігінде Арқарлы тауы жатыр. Жер бедері, геологиясы Абсолюттік биіктігі 712 м. Доғаша иілген таудың ұзындығы 25 км, ені 10 км-ден астам. Солтүстік және батыс беткейлері тіктеу, оңтүстік жазық келген. Палеозойдың құмдақты тақтасынан және әктастардан түзілген. Өсімдігі Қиыршықтасты топырағында жусан, бұйырғын, қараған, кей жерлерінде ши өседі. Дереккөздер
Гүлша Тәңірбергенова

Өмірбаяны 1948 жылы 1 қазанда Талдықорған облысы Ақсу ауданы Ақсу ауылында дүниеге келген.1972 жылы Қазақ Қыздар Педагогикалық Университетін тамамдаған, 1982 жылы Алматы жоғары партия мектебі, орыс тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі, саясаттанушы, философия ғылымдарының кандидат(диссертация тақырыбы: «Нравственные начала национального самосознания», 1996 жыл). Еңбек жолы *Еңбек жолын 1966 жылы балабақшада мұғалім болып бастаған, 1972-1973 ж.ж институтты аяқтаған соң мектепте мұғалім және 1973-1975 ж.ж Талдықорған облыстық ҚЛКЖО комсомол комитетінің басшысы, нұсқаушы болып қызмет атқарды. *Облыстық комитеттің нұсқаушысы *1975 - 1988 жылдары Облыстық партия комитетінің хатшысы. *1988 - 1989 жылдары Қазақ КСР Білім министрінің орынбасары. *1989 - 1991 жылдары Талдықорғандық партияның хатшысы,кеңесші. *1991 - 1994 жылдары Талдықорған облыстық әкімшілігі басшысының орынбасары. *1994 - 1995 жылдары Талдықорған облыстық білім басқармасының бастығы. *1995 - 1996 жылдары Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігінің Ішкі саясат бөлімінің меңгерушісі,Бөлім бастығының орынбасары. *1996 - 1997 жылдары Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігінің Ішкі саясат бөлімі, сектор меңгерушісі, *1997-1998 жылдары Қазақстан Республикасы Білім, мәдениет және денсаулық сақтау министрлігі Білім комитеті төрағасының орынбасары, *1988 ж.ақпан-2005ж.қаңтар аралығында Қазақ қыздар педагогикалық институтының проректоры. *2005 жылғы қаңтар-мамыр айлары аралығында «Бөбек» аймақтық қоғамдық ақпарат орталығының бас директоры. *2005-2006 жылдары Ұлттық аккредиттеу орталығы директорының орынбасары *Қазақстан Республикасы Президенттік мәдениет орталығы директорының бірінші орынбасары; *2006 - 2009 жылдары Мемлекеттік алтын және асыл металдар музейінің директоры болып қызмет атқарған. Марапаттары «Құрмет белгісі» орденімен марапатталған. Еңбектері *«Проблемы социальной адаптации в условиях переходного периода» кітабының авторы (2000 ж.) *"Отантану" (2002 ж., бірлескен автор) *Диссертация тақырыбы: «Нравственные начала национального самосознания» (1996 жыл) Дереккөздер
Роза Абсаметова Әзімбекқызы

Роза Абсаметова Әзімбекқызы – 1949 жылы Жамбыл қаласында дүниеге келген. Өмірбаяны 1949 жылы 5 сәуірде Жамбыл (қазіргі Тараз) қаласында дүниеге келген. 1971 жылы Мәскеу тоқыма институты «Механика және технология» факультетінің инженер-технолог мамандығы бойынша білім алды. Еңбек жолы * Еңбек жолын 1971-1978 жылдары жұмыс істеген Қарғалы мата фабрикасынан бастады. Ол цех мастері, техникалық бөлімнің инженері және бригадир болды. * 1978 жылы Роза Азимбекқызын Алматы кілем зауытына ауыстырды, ол зауытта қызмет еткен жылдары техникалық бөлімнің инженері, тоқу өндірісінің бастығы және бас инженердің орынбасары қызметтерін атқарды. * 1985-1995жж - зауыттың бас инженері болды. 1995 жылы Роза Азимбекқызы «Алматы кілем» АҚ президенті болып сайланды, елдегі экономикалық реформа барысында ол Қазақстандағы жалғыз кілем кәсіпорнында инженерлік-техникалық мамандардың тірегі болды. Оның басшылығымен өндірісті басқару жүйесін қайта құру жүргізілді, ассортимент жаңартылды, сапа түбегейлі жақсарды, заманауи сату желісі құрылды. Роза Азимбекқызы аудандық комитеттің, облыстық партия комитетінің мүшесі болып сайланды, КОКП-ның 27-ші съезіне делегат болды. Қазіргі уақытта ол қалалық мәслихаттың депутаты, Қазақстан өнеркәсіпшілері мен кәсіпкерлері одағының тексеру комиссиясының мүшесі, Халықаралық кілем корпорациясы (Мәскеу) басқармасының мүшесі.Өзінің еңбек жолымен ерекшеленген табысты әйел болғандықтан, Елбасының бастауымен ұйымдастырылатын іс шараларға әрқашан шақырылатындардың қатарында . Марапаттары «Құрмет Белгісі» орденімен және медальдармен марапатталған. Сілтемелер
Плинт (телефония)

Плинт (ағылшынша атауы punchdown block, punch block, punchblock, quick-connect block) — телефон кросының басты коммутациялық бірлігі. Телефонияда , бөлу шкафтарында жеке сымдарды қосу үшін пайдаланылады. Плинт — кіріс және шығыс сымдарын бекітуге, қорғаныс құрылғыларын орнатуға және бақылау-өлшеу аспаптарын қосуға арналған пластмасс корпустағы коммутациялық элемент. Плинттер абоненттік немесе байланыстырушы телефон линияларының коммутациясын жасау үшін керек. Плинттер соңғы кабельдік құрылғылардың құрамдас бөлігі болып табылады және олар телефон бокстарына, қораптарға және монтаждық шкафтарға орнатылады. Олардың екі түрі болады - ағытылатын және ағытылмайтын. Ағытылатын плинт тек қосуға ғана қолданылмайды, олар телефон желілерінің төмен жиілікті кабельдерін қорғауға да арналған. 10 ұяшық жұбы болады. Кабельдер плинттың ішкі жағынан арнайы бір жұптық вилка көмегімен қосылады, ішкі жағынан абоненттердің номерлері бойынша телефон парларын бөлу жүргізіледі. Плинттың конструкциясы пластиктен жасалынады, оның бір жағынан он жұптық кабель қосылады, ал екінші жағынан мыс жұп кабельдері нақты абоненттерге таратылады. Ағытылатын плинттың конструкциясында найзағайдан қорғау мүмкіндігі қарастырылған. Плинттердің әртүрлі типтері бар. Плинттердің негізгі сипаттамасы - кабель жұптарының саы, контактілер түрі және кросстағы бекітілу тәсілі. Орнатылуы және қолданылуы Плинттар телефон бокстарына, арнайы телекоммуникациялық шкафтар мен қораптарға монтаждалынып орнатылады. Бұған қосымша керек-жарақтар қажет болуы мүмкін, мысалы плинттерге арналған 19 рамасы. Өткізгішті плинтте бекіту үшін оны алдымен байланыс тобына қарама-қарсы орналастырады, содан кейін оған арнайы соққы-серіппелі құралмен механикалық әсер етеді. Нәтижесінде сым түйіспе жүздерінің арасында қысылады. Осылайша, абонентпен сенімді байланыс орнатылады. Өткізгіштің артық бөлігі пайдаланылатын құралдың қайшыларының немесе контактінің сол жүздерінің көмегімен жойылады. Демонтаж жұмыстары, егер құрал тұтқасында жасырын ілгекті қолданса, айтарлықтай жеңілдетіледі. Соңғы уақытта келесі тенденция байқалады: телефон желісіне жоғары жылдамдықты деректерді беру функциясы жиі жүктеледі, бұл желілер мен кроссалық жабдыққа қойылатын талаптардың артуын түсіндіреді. Бұл жағдайда плинттерді таңдауға барлық жауапкершілікпен қарау керек.
Футболдан Англия кубогының финалы 1923

1922/23 жылғы Англия кубогының финалы 1923 жылы 28 сәуірде Лондондағы "Уэмбли" стадионында өтті. Бұл атақты стадионда өткізілген тұңғыш матч еді. Матчта "Болтон Уондерерс" және "Вест Хэм" клубтары кездесіп, "Болтон Уондерерс" 2:0 есебімен жеңіске жетті. Матч Детальдар Дереккөздер Сілтемелер * [http://www.britishpathe.com/record.php?id=19928 Бейнехроникасы] * [https://web.archive.org/web/20080510233104/http://www.fa-cupfinals.co.uk/1923.htm Сараптама] (FA-CupFinals.co.uk)
Адамзаттың Африкадан басталу теориясы

тар, Сарғылтым түстілер Һомо Неандерталдар, Қызыл түстілер Һомо Сапиенстер жасаған өңірлер]] ты басып өткен ежелгі қазіргі адамның кеңею жолы]] негіз етіліп сызылған.]] Адамзаттың Африкадан басталу теориясы, кейде "Африкадан аттану теориясы" (OOA), "Кезектегі тегі-бірлік гипотезасы (RSOH), "орын ауыстыру гипотезасы", "Африкалық ата-тек моделі ((RAO) деп те аталады, — анатомиялық қазіргі адамзаттың (Һомо Сапиенстер) географиялық шығу тегі және ежелгі көшуі жөніндегі негізгі орында тұратын тарихи түсіндіру моделі. Ол бойынша алғашқы адам Африкадан өзге құрлықтарға кеңейген, алғашында Һомо Еректус, кейін Һомо Неандерталдар. Бұл модель Һомо сапиенстердің таксономиялық мағынадағы бірден-бір жалғыз ата-тегі бар деп есептейді, басқа аймақтардағы анатомиялық заманауи адам белгілерінің параллелді эволюциясы дегенді мойындамайды, дегенмен Еуропа мен Азиядағы Һомо сапиенстер мен архаикалық адамның өзара әр-түрлі араласуын жоққа шығармайды. Һомо сапиенстер шамамен 300 000-200 000 жыл бұрын Африка мүйізінде өмір сүрген. "Адамзаттың Африкадан басталу" моделі бойынша қазіргі бейафрикалық халықтар шынтуайтында Һомо сапиенстердің сол кездегі Африкадан аттанып шығуынан қалыптасқан. Мұнда қазіргі адамның "Африкадан аттануының" кем дегенде бірнеше реткі дисперсиялары болған, бәлкім олар 270 000 жыл бұрын аттанып, 215,000 жыл бұрын кем дегенде Грекияға жеткен, әрі 130 000-115 000 жыл бұрын тағы да солтүстік Африканы басып өткен көрінеді. Бұл алғашқы толқындар негізінен 80 000 жыл бұрын жойылып кеткен немесе кері қайтқан секілді. Аса маңызды «таяудағы» толқын шамамен 70,000-50,000 жыл бұрын аталмыш «Оңтүстік маршрут» арқылы Азия жағалауларына тез таралып, шамамен 65,000-50,000 жыл бұрын Австралияға дейін жетіп барады. (Кейбір зерттеушілер австралиялықтардың Австралияға орналасу датасына күмән келтіріп, адамдардың келуін 50,000 жылдан бұрын деп есептесе, басқа зерттеушілер Австралияның алғашқы қоныс аударушылары Африка көші-қонынан бұрынғы үлкен бір толқын болуы мүмкін, сондықтан олар кейін барғандардың ата-бабасы болмауы да мүмкін деп болжайды). Ал Еуропаға 55 000 жыл бұрын Таяу Шығысты мекендегендердің алғашқы бір тармағы жетіп барған болуы мүмкін. 2010 жылы, тұрғындар генетикасы туралы зерттеулер Еуразия мен Океаниядағы (бірақ Африкада емес) Һомо Сапиенстер мен Архаикалық адамдар өзара қан араластырғаны туралы факттерді ашты. Сөйтіп, негізінен Һомо Сапиенстерден бастау алатын қазіргі бейафрикалық популяциялық топтар шағын деңгейде архаикалық адамдардың жергілікті топтарына қатысты екені белгілі болды. Дереккөздер
Сарықұрақ (өзен)

Сарықұрақ – Солтүстік Балқаш алабындағы өзен. Географиялық орны Қарағанды облысы Қарқаралы, Ақтоғай аудандары жеріндегі өзен. Ұзындығы 51 км (саласымен ). Бастауы Кешубай, Қоңыртемірші тауларының беткейіндегі бұлақтар суының қосылуынан құралып, Ақтайлақ өзеніне құяды. Гидрологиясы Аңғарының беткейі құлама , арна суы ирелең келеді, қалың тал өскіндері кездеседі. Қар, жер асты суымен толысады. Жылдық орташа су шығыны 0,015 текше м/сек. Мал суарылады. Дереккөздер
Татьяна Дмитриевна Лесовая

Татьяна Дмитриевна Лесовая (Стародубцева) (1956 жыл 1 қаңтар, Талдықорған қаласында дүниеге келген) — кеңес жеңіл атлеткасы, қазақстандық дискобол. Өмірбаяны Т. Д. Лесовая 1956 жылы Талдықорған қаласында туған. 1960 жылдардың басында отбасы Қырғыз КСР астанасы Фрунзе қаласына көшіп келді. Ол ПТУ-да оқып жүрген кезде оған Юрий Нелюбов лақтыру бапкері назар аударған еді. Кейінірек Москвадағы олимпиядаға дайындау орталығында оған ССРО-ның еңбек сіңірген бапкері Отто Грилка бапкер болды. . Қазақстанға оралған кезде Татьяна Алматы мен Қарағандыда «Еңбек резерві» қоғамында жаттықты. Татьяна Лесовая қатал басекелестікке қарамастан Москва Олимпиада – 1980 қатысуға лицензия ұтып алады. Олимпиада — 1980 Т.Д. Лесовая үшін үлкен мансап болды. 67, 40 деген нәтижемен қола медал ұтып алды. Сонымен қатар ол 1982 жылы 68, 18 м – әйелдер арасындағы диск лақтырудан Қазақстан рекордын жаңартқан. 1980 жылдардағы Олимпиадан кейін Т.Д. Лесовая айтарлықтай үлкен жеңістерге қол жеткізе алмады. 1986 жылы ол өзінің спорттағы жұмысын аяқтады. Бапкерлердің жоғары мектебін бітіріп Т.Д. Лесовая ЦСКА (Алматы) бапкер болып жұмыс істеді. Сілтемелер
Ньюфаундленд қасқыры

Ньюфаундленд қасқыры - сұр қасқырдың кіші түрі. Ареалы Ньюфаундленд аралын және Канаданың шығыс жағалауын қамтыды. Сипаттама бойынша, бұл омыртқаның бойында қара жолағы бар ірі ақ қасқыр болған. Тарихы Еуропалық қоныстар қасқырды қара малды өлтіруші ретінде қарады, сондықтан олар қасқырларды жою науқанын бастады. Олардың басты мақсаты аралдағы қасқырлардың популяциясын толығымен жою болды. 1839 жылдың 14 қыркүйегінде отаршылдық үкімет әр өлген lараққа бес фунт көлемінде сыйақы жариялады. Жыртқыштарды ату, капкан орнату және оларды бақылаудың белсенді әдістері Ньюфаундлендтағы қасқырлардың санының жылдам қысқаруына әсер етті. Сонымен қатар аралда қасқырлардың аң аулаудағы ең басты объектілерінің бірі бұғы - карибу популяциясы азайды. 1911 жылы соңғы жабайы қасқыр атылды, алайдf ресми жоғалуы 1930 жылы белгіленген. Кіші түр өзінің жоғалуына дейін формальды түрде сипатталған жоқ. Нәтижесінде кіші түрдің ғылыми атауы үшін Ньюфаундлендтің жоғалып кеткен байырғы тұрғындарының аттары Беотук сөзі қолданылған. Дереккөздер
Дэвид Кабуа

Дэвид Кабуа (1951 жылы .туғ) — Маршалл Саясаткер және үкімет министрі, қазіргі уақытта Маршалл аралдарының тоғызыншы президенті (13 қаңтар, 2020). Ол Маршалл аралдарының тұңғыш президентінің ұлы Амата Кабуа мен оның әйелі Эмлен Кабуа., 2012 және 2013 жылдары денсаулық сақтау министрі, 2014 жылы ішкі істер министрі болып тағайындалды. Өмірбаяны 6 қаңтарда Кабуа ұлттық заң шығарушы органмен бір қарсылықпен 20–12 дауыспен Маршалл аралдарының президенті болып сайланды. Ол екінші мерзімге үміткер болған Хилда Хейнді жеңіп алды, бірақ бірінші сессияда жеңіліп қалды. Кабуа климаттың өзгеруіне қарсы тұру, АҚШ-пен 2023 жылы аяқталатын қаржыландыру келісімшартын ұзарту туралы келіссөздер жүргізу және Рунит күмбезі туралы мәселені оның президенттігінің басты басымдықтары ретінде қарастыру екенін айтты. Оның кеңсесі 2020 жылдың 13 қаңтарында басталды. Бұл кәсіпкер, содан кейін саясатқа тыйым салатын уақыт; 2008 жылы ол ұлттық парламентке Вото атоллының атынан сайланды. Ол 2012 жылы президент Кристофер Лоик пен денсаулық сақтау министрі, ал 2014 жылы ішкі істер министрі болып тағайындалды. 2016 жылы жаңа президент Хилда Хейн оны президенттің көмекшісі етіп тағайындады2. Ол оған қарсы президенттікке 6 қаңтарда, 2019 жылдың қараша айындағы парламент сайлаудан кейін, 2020 жылы президенттік сайлауға түсті. Ол тату, тату және келісімді адам ретінде, жиырма депутаттың дауысын, ондағы президент үшін он екіге қарсы жинады. . Ол өзінің үкіметінің басымдықтары халықаралық қауымдастықты жаһандық жылынуға қарсы әрекет етуге жұмылдыруды жалғастыратындығын білдіреді; Америка Құрама Штаттарымен Маршалл аралдары еркін қауымдастығы туралы келісімнің 2023 жылы аяқталған кезде американдық экономикалық көмек көрсету туралы келіссөздер жүргізу; американдықтардың 1950 жылдардағы американдық ядролық сынақтарынан қалған Эниветок атоллында бірнеше тонна радиоактивті қалдықтарды сақтау алаңының қауіпсіздігі, сонымен қатар ол өзінің Қытай елінің (Тайвань) дипломатиялық мойындауын растайды , содан кейін Маршалл аралдары бұл мемлекетті мойындаған Мұхиттағы жалғыз төрт мемлекеттің бірі болды. Кабиент Кабуа мен оның кабинеті 2020 жылдың 13 қаңтарында Маршалл аралдары Жоғарғы сотының бас судьясы Карл Инграммен ант қабылдады. Дереккөздер
Гүлжігіт Жәнібекұлы Әліқұлов

Гүлжігіт Жәнібекұлы Әліқұлов (; 25 қараша 2000 жыл, Тоқтагұл, Қырғызстан) — қырғыз футболшысы, Қырғызстан Ұлттық футбол құрамасының жартылай қорғаушысы. Карьерасы Клубтық "Дордой" клубының түлегі. Бірақ туған клубында кәсіпқой футболшы ретінде бір ойын да өткізбеді. 2018 жылы "Қара-Балта" клубында мансабын бастады, бірақ 2018 жылғы маусымның екінші жартысын "Алғада" өткізді. 2020 жылы қаңтар айында "Неман" клубынан "Қайратқа" ауысты. Трансфер құны 180 мың еуроға бағаланды. 27 тамызда УЕФА Еуропа лигасының бірінші іріктеуінде "Ноа" клубының қақпасына еурокубоктердегі тұңғыш голын соқты. Бұл ойында "Қайрат" 4:1 есебімен жеңіске жетті. Сол жылы Қазақстан чемпионы атанды. Халықаралық Қырғызстанның бірнеше жастағы құрамаларында ойнады. Негізгі құрамада 2019 жылы 11 маусымда Палестинаға қарсы жолдастық кездесуде тұңғыш рет алаңға шықты. 2022 жылғы әлем чемпионатының іріктеу кезеңінде үш голдың авторы атанды. Жетістіктері Клубтық * Қазақстан чемпионы: 2020 * Қазақстан кубогы: 2021 Жеке *Қырғызстан жыл футболшысы: 2019 Дереккөздер Сілтемелер * [https://www.fcneman.by/komanda/main/569.html Профилі]
Еркін (лауазым)

Еркін – Түрік қағанаты тұсындағы 28 дәрежелі әскери-әкімшілік қызмет шенінің төменгі лауазымдарының бірі. Орхон-Енисей тас жазуларындағы (іркіп түрінде), Қытай хаттамаларында таңбаланған. Еркін түркілер құрған үлкенді-кішілі қағанаттар мен хандықтардағы бір рудың әскери-әкімшілік істеріне жауапты болған. Әйтсе де Батыс Түрік кағанаты, одан кейінгі Түркеш, Қарлұқ, Қарахан мемлекеттерінде еркіндердің билігі де, дәрежесі де өте жоғарылап кеткен. Түркеш қағанатындағы «он оқ бодунның» бес дулатын бес шор билесе, бес нүшбесін бес еркін биледі. Олар қағаннан кейінгі тархан мен тутуқ дәрежелес, кейде олардан да жоғары тұрған. Еркін қағанатқа бағынышты иеліктерге тутуқ (басшы) болып та, қабілеті мен әскери күші толысқан тұста дербестеніп өз алдына хан болып та кете алған. Еркін Қарлұқ, Қарахан, Қимақ, Қыпшақ мемлекеті бірлестіктері тұсында бек болып атала бастады. Дереккөздер
Зауре Хайрошева Ахметовна

Зауре Хайрошева Ахметовна (25 ақпан 1933, Атырау облысы, Доссор кәсіпшілігі) — спорттық гимнастикадан Республика құрама командасының мүшесі (1950-1955). Өмірбаяны * Қазақ мемлекеттік дене тәрбиесі институтын тамамдады (1958) * Биология ғылымдарының кандидаты (1968) * Спорттық медицина кафедрасының меңгерушісі (1968-1990) * Массаж және гигиена жөніндегі 40-тан астам еңбектері бар. Марапаттары * Бүкілодақтық дене тәрбиесі шеруінің қатысушысы; (1954, Мәскеу) * КСРО Халықаралық Спартакиясының қатынасушысы; * "Құрмет белгісі" орденімен марапатталған; * "КСРО Жоғары мектебінің үздігі" белгілерімен марапатталған Дереккөздер
Қайыркен Құдайбергенқызы Кунапина

Қайыркен Кунапина Құдайбергенқызы (22 қыркүйек 1950, Павлодар облысы, Шарбақты ауданы, Арбиген ауылы) - тарих ғылымдарының кандидаты, доцент. Ғылыми өмірбаяны 1974 жылы Қыздар педагогикалық институтының «Тарих» факультетін бітіргеннен кейін бірнеше жыл орта мектепте еңбек еткен. Профессор Н.Р. Күнқожаевтың ғылыми жетекшілігімен 1999 жылы кандидаттық диссертация қорғаған. Қазіргі таңда әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университеті, «Дүние жүзі тарихы, тарихнама және деректану» кафедрасының доценті. Қайыркен Құдайбергенқызы жалпы білім беретін орта мектептің 5-11-сыныптарына арналған жаңа бағдарламалардың, жаңа буын оқулықтары мен оқу-әдістемелік құралдарының авторы. Ғалым орта мектепке арналған «Отантану» оқулығы үшін 1997 жылы «Сорос» қорының грантын иеленген. «Мамандығым – Мұғалім» 2011 ж., «Тарих пәнінен 5-11 сыныптарға арналған күнтізбелік жоспар» 2011 ж., «Мектептегі Педагогикалық практика» 2012 ж., «Қазақстан тарихы: әдістемелік-анықтамалық нұсқау» 2012 ж., «Дүние жүзі тарихы пәні бойынша оқу-әдістемелік құрал» 2012 ж., «Тарихи тағылым» 2013 ж., «Дүниежүзі тарихы бойынша оқу-әдістемелік құрал. Орта мектеп оқушыларына және талапкерлерге арналған анықтама» 2014 ж. сынды танымал еңбектері бар. 40-тан астам оқулық, оқу-әдістемелік құралдарының, 300-ден астам мақалалардың авторы, Республикалық «Қазақ тарихы», «Қазақстан тарихы» журналдарының алқа мүшесі, ҚР Білім беру ісінің үздігі, Ы.Алтынсарин медалінің иегері. Маңызды еңбектер тізімі: #Мектептегі педагогикалық практика // «Қазақуниверситеті» 2012ж. ISBN Ббк63.5(5 Каз) 69 бет. КАЗАХСТАН #Қазақстан тарихының әдістемелік-анықтамалық нұсқаулығы // Дайыр баспасы 2012ж. ISBN 978-601-276-018-7 212 бет. КАЗАХСТАН #Дүние жүзі тарихы пәні бойынша оқу-әдістемелік құрал // Дайыр баспа 2012ж. ISBN 978-601-276-0 207 бет. КАЗАХСТАН #Тарих пәнінен 5-11 сыныптарға арналған күнтізбелік жоспары // Дайыр баспа 2011ж. 110 бет. КАЗАХСТАН #Дүниежүзі тарихы бойынша оқу-әдістемелік құрал. Орта мектеп оқушыларына және талапкерлерге арналған анықтама. //«Дайыр баспа» 2014 г. ISBN 978 – 601 – 276 – 01 260 бет. КАЗАХСТАН. #Дінтану. Әдістемелік құрал. 2012 ж. #Ата қоныс – Арбиген. Дайыр баспасы. 2014 ж. 105 бет. #Тарихи тағылым. Дайыр баспасы 2013 ж. 140 бет. Ғылыми мақалалар: #Мектептегі педагогикалық практика // Қазақ Тарихы 2012 33- Том, №4, 37 — 38 бет., 2 — бет #«Ku Ran Ve Sünnete Göre Zaman Planlaması». // Tefekkur Düşünenlerin Düşüncesi 2012 №50, 18 -19 бет., 2 -бет. #Толеранттылық- Қазақстан мектебінің тұрақтылығы туралы // Алматы Ұстазы 2011 4- Том, №4, 13 -15 бет, 3 -бет. #Ел Президентінің жолдауы // Алматы Ұстазы 2011 - Том, №1, 5 -7 бет., 3 -бет.#3Ел Президентінің Жолдауы // Қазақ Тарихы 2011 2- Том, №2, 7 -9 бет., 3 - бет. #Толеранттылық-Қазақстан мектебінің тұрақтылығы туралы, // КАЗАХСТАН Абай Атындағы Мемлекеттік Университет 2011 ж. 4 -бет #Тәуелсіздік талаптары контексіндегі гуманитарлық білім мен тәрбие, // КАЗАХСТАН Ақтау қаласы 2011 ж, 4-бет. #«Баланы оқыту мен тәрбиелеуде ұстаз тұлғасының рөлі., // КАЗАХСТАН ҚазҰУ 2011 ж. 3 -бет. #Отбасы Мектеп Қоғам» атты Республикалық Форум,, // КАЗАХСТАН Астана Қаласы 2011ж-2 бет. Дереккөздер
Тоқтоғұл су қоймасы

Тоқтоғұл су қоймасы — Қырғызстанның Жалалабат облысы Тоқтағұл ауданы аумағындағы су қоймасы. Жер беті - 284 км². Нарын өзеніндегі Тоқтоғұл су электр станциясының бөгеті құрылды. Көлемі 19,5 км³ құрайды. 2010 жылдың 22 шілдесінде су көлемі 18 миллиард 207 миллион текше метрді құрады. Тоқтоғұл СЭС каскадына екі станция кіреді — Тоқтоғұл (қуаты 1200 МВт) және Құрпсай (қуаты 800 МВт). Құрылыс он жылдан астам жүргізілді және 1970-ші жылдардың ортасында аяқталды. Толтыру 1973 жылы басталды. Биік таулы қар еру қарқындылығына және Тоқтоғұл СЭС гидроагрегатының резервуарынан су шығынының қарқынына байланысты оның деңгейі қатты ауытқиды. Су қоймасындағы судың ең жоғары деңгейі — 19,5 миллиард текше метр, қалыпты деңгейі — 17,3 млрд текше метр, судың пайдалы көлемі 14 миллиард текше метрді құрайды, ал СЭС тоқтаған кезде - 5,5 миллиард текше метр. Мысалы, 2019 жылғы 22 мамырда су деңгейі 13,575 миллиард текше метрге дейін төмендеді. Дереккөздер
Тоқтағұл

Тоқтағұл — қала, Қырғызстанның Жалалабат облысы Тоқтағұл ауданының әкімшілік орталығы. Қырғызстанның халық ақыны Тоқтағұл Сатылғановтың құрметіне аталған. Бұрын Мұзтөр деп аталды. 2012 жылы Тоқтағұл қала мәртебесін алды. Халық саны - 19 200 (2017). География Қала Тоқтоғұл су қоймасының солтүстік жағалауында орналасқан. Памир тракті су қоймасының шығыс шетінен өтіп, Тоқтоғұлды Қаракөл және Жалалабат қалаларымен байланыстырады. Дереккөздер