kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Ресей республикалары

Ресей Федерациясы 83 субъекттен тұрады, оның 21-і республикалар. Барлығын қоса есептегенде республикалар Ресей аумағының 28,6 %-н алып жатыр, мұнда елдегі халықтың 16,9 % мекендейді. Республикалар өлкелер мен облыстармен салыстырғанда ұлттық-мемлекеттік құрылым болып табылады, яғни Ресей құрамында бола тұра белгілі бір халықтың (халықтардың) мемлекеттілігін көрсетеді. Өзге субъектілерден айырмашылығы - республикалардың өздерінің конституциялары бар және өздерінің мемлекеттік тілдерін бекіте алады. Көптеген қазіргі кездегі республикалар кеңес үкіметі кезеңінде автономиялы кеңестік социалистік республика статусына ие болды, кейбірі автономиялы облыс болды. РКФСР-дің ішінде ұлттық мемлекеттік құрылым бола тұра федерация субъектілері болып есептелді (Өлкелер мен облыстардан айырмашылығы. Олар әкімшілік-аумақтық бірлік болатын). Тізімі Image:Republics of Russia1.png| poly 1 278 17 278 16 290 6 292 Адыгея poly 262 335 276 327 286 341 287 348 278 353 262 345 Алтай Республикасы poly 119 266 134 252 150 264 129 293 Башқұртстан poly 382 278 406 272 419 283 387 336 342 328 343 315 372 323 Бурятия poly 83 335 83 322 67 323 68 335 Дағыстан poly 52 312 64 311 63 325 54 325 Ингушетия poly 0 321 9 318 13 330 2 334 Қабарда-Балқария poly 31 285 52 281 55 299 43 307 Қалмақстан poly 18 267 31 267 30 281 21 281 Қарашай-Черкесия poly 108 120 117 133 103 172 72 150 Карелия poly 159 165 217 181 171 218 125 213 Коми Республикасы poly 96 207 116 207 118 237 98 229 Марий Эл poly 78 226 58 248 70 263 91 241 Мордовия poly 350 111 474 38 475 246 381 255 Саха Республикасы poly 26 346 24 330 9 334 9 348 Солтүстік Осетия poly 97 246 115 240 123 255 115 266 Татарстан poly 332 318 333 342 293 346 290 334 Тыва poly 125 226 142 235 129 249 120 244 Ұдмұртия poly 283 300 303 313 288 328 Хакасия poly 49 338 67 339 70 351 49 351 Шешен Республикасы poly 68 207 88 206 89 225 70 221 Чувашия desc bottom-right Ресей республикаларының ұлттық құрамы Ескерту: «Өзгелер» бағанасында екіқұрамды республикалардағы халық саны бойынша екінші орындағы ұлт көрсетілген. Тағы қараңыз * Ресей өлкелері * Ресей облыстары * Федералдық маңызы бар қала (Ресей) * Автономиялық облыс (Ресей) * Автономиялық округ (Ресей) Дереккөздер
Та марбута

Та̄’ марбӯт̣а (, сөзбе сөз: «T әрібіне байланысты») — Араб жазуында әріп. Араб әліппесінің Һа әрпіне ұқсас жазылыды, дегенмен айырмашылығы үстінде екі нүктелі болып келеді ة, та марбута сөз соңында келіп өзі бір жекедара мән бере алмайды. Этимология ة әрібі араб әліппесінде жеке әріб болып есептелмейді, бірақ әріп деп аталатын себебі араб әліппесінің Та ( ت ) әрібінің бір жеке дара жазылу жағдайы болғандықтан айтылады, бұл жағдай араб тілінде (та мамдуда) «созылыңқы т» ( ت ): т әрібінің соңын созып басқа әріппен жалғастыру арқылы 'Та марбуту' әрібін аламыз. Жазылуы ت әрібі араб тілінде аналық түрді (женский род) білдіреді. Етістікте (та мамдуда) Та ( ت ), есімдіктерде — 'Та марбута' болып қолданылады. 'Та марбута' тек сөз соңында екі түрде жазылады: жалғаусыз — ة (мысалы: كُرَةٌ «доп», «шар») және жалғаумен — ( ة ) (мысалы: بَدْلَةٌ «костюм»). Егер та марбутаның сол жағанан тағы бір та марбута қосылса, ол та мамдудаға айналып кетеді, мысалы: بَدْلَتُهُ «оның костюмі». Дауысталуы сөз арасында жай ( ت ) Та әрібі сияқты оқыла береді, егер сөз соңында кездессе һа ( ة ) әрібі болып дауысталады. Дереккөздер en:Taw#Tāʾ marbūṭa
Араб тілі грамматикасы

Араб грамматикасы ( нәху ʿараби немесе қауāʿид әл-луғәһ әл-ʿарабияh}}) Араб тілі грамматикасы. Араб тілі семит тілдеріне жатады, сондықтан араб тілі грамматикасы өзге семит тілдерінің грамматиксына өте ұқсас. Етістік Араб етістіктері (فعل фиʿль), басқа семит тілдеріндегі сияқты өте күрделі болып келеді. Кез келген етістік үш әрібті дауыссыздан тұратын түбірден құралады. Мысалы: . к-т-б "жаз", қ-р-ʾ "оқы", ʾ-к-л "же". Синтаксисі Ілік септігі (ʾiдāфаh) Сөздердің реті ʾинна إن ~ "әлбетте" "әрине". Мысалдар إنك أنت جميل "" "Сен әлбетте әдемісің" немесе إن السماء زرقاء "" "Аспан түсі көк әлбетте". Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://quran.uk.net/documentation Құран арқылы араб грамматикасын меңгеру] * [http://portal.acm.org/citation.cfm?doid=1644879.1644881 АСМ порталында] *[http://www.arabic-keyboard.org/arabic араб грамматикасын үйрен] *[http://www.al3arabiya.info/search/label/Arabic%20Grammar?&max-results=10 Араб грамматикасы китабы]
Иғраб

ʾИʿрāб - Классикалық араб тіліндегі номиналды және адъективті суффикстері. Бұл суффикстер харакат арқылы жазылады, көбінесе Құран немесе басқа араб жазуларында кездеседі, дегенмен күндегі сөз құрамында айтылмай қала береді. Аталған суффикстер сөз арасында паузада дауысталады ; мысалы сөз немесе сөйлем соңындағы паузада дауысталуы. Этимология Иғраб сөзінің мағынасы "сөзді Арабшалау" ( - етістікті зат есім масдар). Грамматикалық жағдайлары Диптоталар (الممنوع من الصرف әл-мамнуʿ мин ас-сарф) Номиналды сөйлемдер (الجملة الإسمية әл-джумлат ул-ʾисмияһ) Етістіктер Арабша йактуби Дереккөздер Түсініктемелер * Brustad et al., A Textbook for Arabic: Part Two: Washington, DC 1997, ISBN 0-87840-350-7 * Haywood and Nahmad, A new Arabic grammar: London 1965, ISBN 0-85331-585-X * Aryeh Levin, "The Fundamental Principles of the Arab Grammarians' Theory of `amal", in: Jerusalem Studies in Arabic and Islam 19 (1995), pp.&nbsp;214–232. * John Mace, Arabic Grammar: A Reference Guide: Edinburgh 2002, ISBN 0-7486-1079-0 * Ryding, Karin C., A Reference Grammar of Modern Standard Arabic Сыртқы сілтемелер *[http://sheepoo.wordpress.com Классикалық араб тілі блогі] * [http://www.mt-archive.info/MTS-2003-Othman.pdf Иғраб және синтаксистік талдау] , және [http://www3.interscience.wiley.com/journal/110426030/abstract грамматикасын тексеру]
Сарыарқа - Солтүстік Қазақстан даласы мен көлдері

Сарыарқа — Солтүстік Қазақстан даласы мен көлдері — Қазақстан, әрі Орта Азиядағы Әлемдік мұра тізіміне бірінші болып енген табиғи нысан. 2008 жылдың 7 шілдесіне Квебекте (Канада) өткен Әлемдік Мұра Комитетінің 32-сессиясында қабылданған болатын.. Нысан Қазақстанның далалық аймағында орналасқан жалпы ауданы 450 344 га. құрайтын екі қорықтан тұрады - Қорғалжын қорығы және Наурызым қорығы. Нысан тұщы және ащы сулы екі өзендер тобын қамтып, солтүстіктегі Арктикаға және оңтүстіктегі Арал-Ертіс бассейніне құятын өзендердің суайырығы болып табылады. Сонымен қатар, жыл сайын Африка, Үндістан және Оңтүстік Еуропадан Батыс және Шығыс Сібірде орналасқан ұя салу орындарына миграциялайтын миллиондаған жыл құстары үшін маңызды аялдау жері болып табылады. Бұл сулы-батпақты алқаптар жаһандық қауіп төнген кәдімгі қоқиқаз, бұйра бірқазан, ақ тырна, тарғақ, аққұйрықты субүркіт, ақбас үйрек сияқты құстардың популяциясын демеп тұруға үлесін тигізіп келеді және бұдан басқа нысанға енген 200 мың га. орта азиялық жазықтық далалық аймақ флорасы жартысынан көбісінің, сонымен қатар ақбөкеннің мекен ету аймағы болып табылады. Дереккөздер
Таджуид

да таджуид ережелеріне сәйкес оқуды жеңілдету үшін әріптер түрлі түстермен жазылды.]] Таджуид сөзі араб тілінде сөзді әдемілеу, ділмарлық деген мағынада қолданылады, жалпы мағынасы Құранды дауыстап оқу ережелері. Сөз түбірі ж-у-д үш әріптен құралған, мағынасы жақсырақ қылу. Тәджуид Ислам тарала бастаған алғашқы кезеңдерден бастап дамыған, ұрпақтан ұрпаққа сабақтастықпен жалғасқан дәстүрі бар, шебер оқушылар меңгерген орындаушылық өнер болып табылады. Оның қарапайым оқуын бастауыш мектептер мен медреселерде үйретеді. Ислам ғұламалары Тәджуидке арнал классикалық араб тілінің фонетикасын егжей-тегжейлі түсіндірген көптеген трактаттар жазған. Бұларда дауыс үндестігі, дыбыстардың өзара ықпалдастығы мен үйлесімі, сөз тіркесі мен оның мағыналық екпініне, дауысты сәл үзу мен созған кезде дейді дұрыс алу, т.б. білімдер мен тәсілдерге көп көңіл бөлінген. Осылардың көмегімен оқудың айшықтылығына, әуезділігіне қол жеткізді. Араб әліппесі және грамматикасы Араб тілінде 28 әріп бар. Дауысты шығару Махариджул Хуруф деп аталатын дауысты шығарудың 17 нүктесі бар. Бұлар адамның тамағы, тілі, мұрны және басқа ауыз бөліктерінде орналасқан. Жуан және жіңішке Созулары Сәкинәһ Мим сәкинәһ Мим әрпінің үстіне сукун харакаты қойылған уақытта ол мим сәкинәһ деп аталады. Қалқала Қалқала дауыссыз дыбыстары бесеу: ق, ط, ب, ج және د Тоқтау ережелері Тоқтау сигналдары, немесе румуз әл-ауқаф: -- тоқтау қажет -- тоқтау ұқыпты -- тоқтауға болады -- тоқтамаған жақсы -- тоқтамау шарт Манералар Жүрек мәнері * Сөз түбірін түсіну. Сыртқы мәнерлер *Дене, киім және отыратын орын тазалығына мән беру керек. Дереккөздер Кітаптар және журналдар *Chapter in "The Art of Reciting the Qur'an" by Kristina Nelson, American University in Cairo Press (Cairo, NY) 2001. *“Theory and Practice of Tajwid,” Encyclopedia of Arabic Language and Linguistics, IV, Leiden, Brill, 2007 (or still in press) Сыртқы сілтемелер *[http://essentialilm.com/tajweed.html Керекті білім] - Тегін жоғары сапалы Құран оқу таджуид заңдары бойынша *[http://tajweedstudy.com/ Таджуид оқулары] - Таджуидті меңгеруге арналған онлайн ресурстар *[http://bayyinah.com/tajweed_book/main.html Таджуид практикалары] әріптер комбинациясын оқу жаттығулары *[http://studyislaam.org/hifdh/ Studyislaam.org] - Таджуид негіздері *[http://ca.youtube.com/watch?vbzOKhXaqHG8&featurechannel_page/ Youtube.com] Араб әліппесі *[http://ca.youtube.com/watch?vz9kuoJnjZsk&featurechannel/ Таджуид бойынша оқу] *[http://www.tajweedinenglish.com Таджуид ағылшын тілінде] *[http://tajweedpodcast.libsyn.com Tajweed Podcast] - Таджуид iTunes Ағылшын тілінде *[http://www.abouttajweed.com/ AboutTajweed.com] - Таджуид заңдары *[http://www.tajwid.info/ Tajwid.info] - Таджуид аудио *[http://www.altafsir.com/Quran.asp?SoraNo1&Ayah1&NewPage1&LanguageID2/ Altafsir.com]
Абджәд сандары

Абджәд сандары 28 араб әріптерінің ондық санақ жүйесіндегі сандарды белгілеуі. Араб әліппесінің әр әрпіне белгілі бір сан мәні бекітілген. Бұндай сандарды белгілеу жүйесі 8 ғасырда қалыптасты. Арабтың сөзінің мағынасы "әліппе" деген мағына береді. Әріпке белгіленген сандар Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://bahai-library.com/lewis_Abjad_numerological_system абджәд санау жүйесі] *[http://www.nurmuhammad.com/IlmHuroof/IlmHuroofArticles/welcometothescienceofhuroof.htm] *[http://alavibohra.org/abjad%20arabic%20calculator/arabic%20numeric%20value.php www.alavibohra.org]
Әліп

Әліп - Тама тайпасының бір бұтағы. Тама тайпасы және Әліп пен Жөгі атты бұтақтан тұрады. Араб алфавитінде "а" орнына қолданылатын бас әріп "алиф" аталады. Біз оны қазақшылап "әліп" дейміз. Көне түркілерде "әліп" - "тақ", "жеке" мағынасында да айтылған. Мысалы, бала ашатын құмалақтың саны 41 болады. Соның қырығын "жұпқа", біреуін "таққа" санайды. Балды (болжауды) "жұп" емес, "тақ" шешеді. Құмалақшы қырық бір құмалақты үшке бөледі де, төрт-төрттен бөлшектеп, соңғы бөлшектен "маңдай" аталатын үстіңгі қатарын, ортасынан "белдеу" аталатын орта қатарын, төменнен "аяқ" аталатын соңғы қатарын шығарады. Солай бөлшектегенде "әліп" қай қатарда тұрса, құмалақшы балды соған қарап айтады. Қазақтың "әр істің ақырын күт" деудің орнына "әліптің артын бақ" деуі осыдан. Жалпы алғанда қазақтың рулық таңбалары, көне замандағы әріптер белгісі болу керек деген жорамал бар. Таманың Әліп деген батыры болған екен. Осы күнге дейін баланың баласына "Әліптің артын бақ" деген өсиетті сөз қалдырған, сондай алдынан кесе-көлденең ешкім тұрмаған батыр екен. Әліптен тараған ұрпақтар - Құрақ, Жабал, Аташал, Кенжебай, Қызылқұрт (Өтеміс, Сарытама, Қаратама, Қойлыбай, Қошқарбай, Ерназар), Дәулеткелді (Байболат, Бұзау, Жалпақ, Қосбармақ, Есенқарағай, Сыбақ, Құлшыораз, Барақ) руларына бөлінеді. Әліптің таңбасы / (әліп). Дереккөздер
Тополь-М

"Тополь-М" — зымыранды кешені Ресейдің қарулы күштеріне 1980 жылдары қолданысқа алынған, тұрақты және жылжымалы тұғырдан ұшыруға арналған құрлық аралық ядролық ракетаға жатады. Үш сатылы зымыраннан тұратын, ұшу кезіндегі салмағы 47200 кг, 1000-1200 кг жүк тасымалдай алатын, 550 ктн қуатты ядролық оқтұмсық немесе 6-ға дейін кішкейтілген оқтұмсықты жалған оқтұмсықтармен бірге алып ұша алатын, кемінде 2000 км, ұзағанда 10500 км қашықтыққа дейін жететін стратегиялық маңызы бар ірі қару. Глонас және компьютерлік басқармалы, 200 м дәлдікпен нысанаға тие алады. 2010 жылдың аяғында аталмыш қарудың жетілдірілген түрі - Тополь-М ракетасы Ресейдің Стратегиялық Қару Күшіне 70 данамен табыс етілді, оның 52-і жердегі тұрақты тұғырда, 18-і жүретін жылжымалы көлікте орналасқан. КСРО ыдырағанда Тополь М тәрізді зымыранды қару мен ТУ-95 МС стратегиялық бомбалаушы ұшақта орналасқан стратегиялық қару Қазақстанда да болды, артынан ядролық қаруы бар ұлы державалармен келіссөздер жүріліп, барлық ядролық қаруды КСРОның мұрагері ретінде Ресейге қайтарған болатын. Тағы қараңыз * Сыртқы сілтемелер * [http://www.new-factoria.ru/missile/wobb/topol_m/topol_m.shtml Межконтинентальная баллистическая ракета «Тополь-М» (РС-12М2)] * [http://www.vesti.ru/doc.html?id=117523 Ракетный комплекс «Тополь-М»]
Нур Ислам Банкі

Нур Ислам Банкі (қысқаша NIB) 2006 жылы Дубай қаласында ашылып, шариғатқа сәйкес қызмет көрсететін коммерциялық банк. Марапаттары Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://www.noorbank.com/ noorbank.com] *[http://www.noortakaful.com/ noortakaful.com]
Ноқта ағасы

Ноқта ағасы - қазақта үлкен, басшы мағынасынады қолданылады. Олай дейтіні, көне заманда әке балаларына енші бергенде көш алдына жүретін түйені үлкен ұл жетектеген. Содан "ноқта ағасы" атанған. Қазақ жүздерінде, тайпа үлкен атаның баласын, сол бірлестіктің жолы үлкен тобы ретінде "ноқта ағасы" деп дәріптейтін дәстүрі бар. "Ноқта аға" мәртебесінің белгілі бір жүзде жетекші рөл атқаратын, яғни қазақтың хан-сұлтандарына жақын ықпалды тайпаларға берілгені белгілі. Дереккөздер
Үш Көкше

Үш Көкше - Мойынқұмның шөбі шүйгін, шаруаға аса қолайлы болып келетін ортаңғы бөлігі, құм. Мойынқұмның құмы жал-жал болып келсе, "Үш Көкшенің" (Жуантөбе - Бас Көкше, Тасты - Орта Көкше, Шу - Аяқ Көкше) құмы - ойдым-ойдым қазаншұңқыр болған. Шөбі шүйгін болған. "Үш Көкшенің" бір шұңқыры бір ауылдың қысына азық деген қанатты сөз бар. Тарихи декректерге қарағанда "Үш Көкшенің" шүйгін жайылымы алғашқы Қазақ хандығының қысқы қонысы болып, отау көтерген қасиетті орыны екен. Осы құмды орталық етіп "Көкшеқұм" болысы құрылған. Ол Қоңырат тайпасының Маңғытай, Саңғыл руларының адамдарынан құралған. Дереккөздер
Халықаралық Информатика Олимпиядасы

Халықаралық информатика олимпиядасы (қысқаша IOI) мектеп оқушыларының арасында өтетін әр жылдық бағдарламалау сайысы. Ең бірінші IOI 1989 жылы Праветс қаласы, Болгарияда өтті. IOI өткізілетін орындар мен вебсайттары * IOI 2016 Ресей, 2016 * IOI 2015 Қазақстан, 2015 * IOI 2014 Тайпей, Тайвань, 2014 [http://www.ioi2014.org/] * IOI 2013 Брисбан, Австралия, шілде 6–13, 2013 [http://ioi2013.org/] * IOI 2012 Сирмоне, Италия, Қыркүйек 23–30, 2012 [http://www.ioi2012.org/] Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://www.ioinformatics.org/ Халықаралық информатика олимпиядасы комитеті вебсайты] *[http://ioi.eduardische.com/ IOI Дерекқоры] *[http://olympiads.win.tue.nl/ioi/ IOI Секретарият вебсайты] *[http://ioinformatics.org/locations/ioi04/ IOI 2004 (Афины, Грекия) вебсайты] *[http://www.ioi2005.pl/ IOI 2005 вебсайты] *[http://www.hsin.hr/ioi2007/ IOI 2007 вебсайты] *[http://www.ioi2009.org/ IOI 2009 вебсайты] *[http://www.ioi2010.org/ IOI 2010 вебсайты] *[http://www.tobias-thierer.de/olympiads-photos.html Фотолар] *[http://www.ioi2009.org/index.jsp;jsessionid1A835C5CB25EE2D3A4C82142D795F2C0?ln2&id=364 IOI 2009 Results] *[http://www.ioi2011.or.th/ IOI 2011 вебсайты] *[http://www.ioi2012.org/ IOI 2012 вебсайты] Сайыс өткізілетін ашық-кодты жобы: *[https://github.com/cms-dev/cms Contest Management System] Open-source tool in Python to run and manage a programming contest on a server [IOI2012].
Виртуалды оқу ортасы

Виртуалды үйрену орталығы (virtual learning environment, қысқаша VLE) — интернет технологиясын қолданып онлайн ортада білім беру ортасы. Бұл ортада білім алушылар виртуалды кластарға, оқу материалдарына, тестерге, тапсырмаларға, алған бағалары жайлы мәліметтерге, академиялық күнтізбе, басқа онлайн ресурстарға интернет немесе локалды желі арқылы қол жеткізе алады. Мақсаты Компоненттері Ақтау Жоғарғы оқу орындары виртуалды оқу ортасын келесі мақсаттарда қолданады: * оқытушылардың сабақ беру уақытын үнемдеу және шығын мөлшерін азайту; * кез келген уақытта және кез келген орында білім алуға қолжетімділікті қамтамасыз ету. Дереккөздер Арғы оқылымдар * . * . * . * . * . * .
Марина Ивановна Вольнова

{{Медальдар { } }} Марина Ивановна Вольнова (Қызылорда облысы, Қазалы қаласында 1989 жылы 26 шілдеде туған) - боксшы, бокстан Қазақстан Республикасына еңбегі сіңген спорт шебері, Лондонда өткен 2012 Жазғы Олимпиада ойындарының қола медаль иегері. Өмірбаяны Марина Вольнова бокспен 6 жасынан айналысып келеді. Ол Астанада бокстан Қазақстанға еңбегі сіңген бапкер - Маржикпаев Берік Боромбаевичтің қол астында жаттығады. Бокстан Азияның (2010) чемпионы, әлем чемпионатының (2010) күміс медаль иегері, Қазақстан чемпионатының төрт дүркін жеңімпазы. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://olympic.kfb.kz/ru/boxers/marina_volnova/info/?sid=abe1a6gfo9otp4nl1sm1l7id74 Марина Вольнова] «Олимпийцы Казахстана» сайтында * [http://tengrinews.kz/boxing/kazahstanskaya-boksersha-volnova-vyishla-v-chetvertfinal-olimpiadyi-218383/ Қазақстан боксшысы Вольнова Олимпиаданың щирек финалына шықты] * [http://www.youtube.com/watch?v=ojcIdM3xoc0/ Қазақша сөйлеп, таң қалдырған Марина Вольнова]
Жанбек Торжанұлы

Жанбек Торжанұлы. Кейбір шығармаларда Жәмбек, Жәнбек, Жәнібек деп те жазады. Тама тайпасының Жабал руынан. 1861 жылы дүниеге келіп, 1918 жылы дүниеден өткен. Жанбек тілі майда, ұтып сөйлейтін, сөзге шешен адам болған. Ол кісінің ел жадында сақталған қасиеті - әділдігі, қара қылды жарған билігі. Ақмолада совдеп құлаған жылы 57 жасында қайтыс болды Әкесі Торжан Тама руының атақты адамының бірі болған. Ол Меккеге барып Торжан әжі аталады. Торжанұлы Жанбек жеті рет болыс болып сайланған. Жанбектің қыс қыстауы Шу өзені бойындағы Тасты деген жерде болады. Тастының жанында Жанбектің ағаш үйі деген жер бар. Жаз жайлауы Арқадағы Жетіқоңырда болған. Адмирал Колчак Жанбекті хан деп атаған екен. Жанбек Қарақыз болысының басқарушысы болған. Оған билікті Бегұлы Көшекұлы қолдан берген дейтін аңыз бар. Торжан тұқымындағы Қыстаубайұлы Нарымбеттің айтуына қарағанда Жанбек өте сұлу, ажарлы адам болған екен. Құлынның терісінен тігілген сырт киімі болады екен. Екі иығы құлынның қара жонымен әспеттеліп келіп, құлын құйрығымен шашақталып тігілген. Өзі жылы, өзі әсем тігілген жарғақ болған екен. Бір жиында тұрғанында бір әйел келіп Жанбекті көріп қалып, сұлулығына таң қалып ішегін тартқан екен. Сонда Жанбектің іші мұздап қоя берген екен. Сол жиыннан ауылына келгеннен соң қайтыс болып кетеді. Нарымбет «Жанбек ағай жас кетті ғой, көз тиіп» деп отырушы еді. Жанбектен кейін баласы Төленбек те болыс болған екен. Жанбектің мазары Қарағанды облысы Жаңаарқа ауданы Қызылжар темiржол станциясынан оңтүстік-шығысқа қарай 46 шақырым жерде, Сарысу өзенiнiң сол жақ жағасында. Қарағанды облысының жергiлiктi маңызы бар тарихи-мәдени ескерткiштерiнiң Мемлекеттiк тiзiмiнде 1300-тізімде жазылған. Арнайы мемлекеттік қорғауға алынған. Дереккөздер
Ижтиһад

Ижтиһад (, ) — шариғи үкім шығарудағы ғалымның ізденіс қылып, еңбек етуі. Ижтиһад жасаудағы мужтаһидтің шарттары: * Ижтиһадқа қажетті Құран, Сүннет және т.б. шариғат негіздерінен дәлелдерді білуі; * Иснад, хадис тізбегіндегі адамдар секілді хадистердің сахих немесе әлсіздігіне байланысты үкімдерді білуі; * Үкімі жойылған немесе ижмағқа қайшы нәрселермен үкім шығармау үшін насих пен мансухты (яғни үкімін жоюшы және үкімі жойылған аят пен хадистер) білуі, ижмағты білуі қажет; * Дәлелдерден анықтаушы және жеке дәлелдерді айыра білуі; * Тілден және фиқһ негіздерінен «жалпы және жеке» деген сияқты сөздікишараттардың мағынасын білуі; * Дәлелдерден үкімдер шығаруға қабілеті болуы керек; Дереккөздер
LaTeX

LaTeX құжат мәтіндеу тілі. LaTeX бағдарламасын алғаш рет 1980 жылдары Лесли Лэмпорт SRI International зертханасанда ойлап тапты. Бүгінгі күнгі соңғы версиясы LaTeX2e. Бұл өнім LaTeX көпшілік жобасы лицензиясы (LaTeX Project Public License) негізінде тегін таратылады . Мысалдары Бұл мысалда LaTeXте терілген кодпен код жауабы көрсетіледі: Дереккөздер Арғы оқылымдар * * * * * Сыртқы сілтемелер * [http://www.latex-project.org/ LaTeX үй беті] * [http://www.ctan.org CTAN — the Comprehensive TeX Archive Network] * [http://tug.org/ The TeX Users Group] * [http://tex.stackexchange.com/ TeX and LaTeX questions and answers at StackExchange] * LaTeX Wikibook * [http://www.latex-project.org/l3news/ LaTeX3 newsletter] * LaTeX wiki * [http://www.LaTeXTemplates.com LaTeX Templates]
Әл-Йаса

Әл-Йаса (, христ.: Елисей, яһуд.: Элиша) — қай жерде өмір сүріп, қандай кітап түсірілгені белгісіз Аллаһтың пайғамбары. Ол туралы Құранда бірнеше рет айтылады. Мысалға: «...және Исмаилды, әл-Йасаны, Юнусты, Лұтты. Және олардың барлығын әлемдерден артық еттік» «Исмаилды, әл-Йасаны, Зул-Кифлды еске ал. Және олардың барлығы жақсылардың қатарына жатады» Дереккөздер en:Elisha#In Islam id:Ilyasa ru:Аль-Яса sv:Al-Yasa uk:Альяса
Әлмуаххид Халифаты

әл-Муахиддун хилафаты ( , "монотеисттер"), Морокколық Берберлік Ислам хилафаты 12-ші ғасырда негізі қаланды, шамамен 1120 жыл. Тарихы Дереккөздер Деректер *History of the Almonades, Reinhart Dozy, (second edition, 1881) *Conquest of Spain by the Arab-Moors, Coppée, (Boston, 1881) *Le livre d'Ibn Tumart, I. Goldziher, (1903) *Les Benou Ghanya, Bel, (1903) *Mica Enciclopedie de Istorie Universala, Marcel D. Popa, Horia C. Matei, (Bucharest, Editura Politica 1988) Сыртқы сілтемелер * [http://www.islamicarchitecture.org/dynasties/almohads.html Almohads Dynasty] : Islamic Architecture * [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/686/Abd-al-Mumin Abd al-Mumin life among Masmudas]: Encyclopædia Britannica
Жұма

Жұма (; әл-джума) — бейсенбіден бір күн ілгері, сенбіден бір күн кері аптаның тәулік өлшемі. Бірқатар мұсылман елдерінде, мысалы Сауд Арабиясы, Ауғанстан және Иранда жұма аптаның соңғы күні болып есептеледі. Бахрейн, Біріккен Араб Әмірліктері 2006 жылдың қыркүйек айынан бастап жұма аптаның соңғы және демалыс күні болып жарияланды. және бір жыл өте Кувейт те сондай шешім қабылдады.. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер
Манфреди Николетти

Манфреди Николетти (1930-дың 16 маусымында туған) — италияндық сәулетші. Өмірбаяны Риетиде туған, Николетти өзінің шығармашылық және біліми өмірін жас кезінде Giacomo Balla студиясында бастаған. Римде ол Pier Luigi Nervi атындағы мектепте оқыған және 1954-шы жылы сәулет маманы атанған. Сол жылы ол Массачусетс Технология Институтында магистратураны 1955 жылы бітірген. Сол уақыт аралығында сол жерде Buckminster Fuller, Pietro Belluschi, Eero Saarinen, және Louis Kahn оқыған. Walter Gropius студиясында оқып, Гарвард Унисерситетінде Sigfried Giedion-ның көмекшісі болған. 1957 жылға дейін Минори Иамасаки студиясымен бірге еңбек еткен. Сыртқы сілтемелер * [http://www.manfredinicoletti.com Ресми сайты]
Джакомо Балла

Джакомо Балла (; 18 шілде 1871, Турин — 1 наурыз 1958, Рим) — италияндық суретші. Биографиясы Италияның Пьемонт аймағының Турин қаласында дүниеге келген, химиктің ұлы Giacomo Balla жастайынан әнге әуес болған. Әкесі өлгенде ол 9 жасында болған. Түсініктемелер * Maurizio Fagiolo Dell'Arco, Balla: The Futurist (1988) * Giovanni Lista, Balla, catalogue général de l’œuvre, vol. I, Edizioni della Galleria Fonte d’Abisso, Modène, 1982 ; vol. II, L’Age d’Homme, Lausanne, 1984 * Giovanni Lista,Le Futurisme : création et avant-garde, Éditions L’Amateur, Paris, 2001 * Giovanni Lista, Balla, la modernità futurista, Edizioni Skira, Milan, 2008 * Giovanni Lista, Giacomo Balla: futurismo e neofuturismo, Mudima, Milano, 2009. * Giacomo Balla, Scritti futuristi, raccolti e curati da Giovanni Lista, Abscondita, Milan, 2010. Сыртқы сілтемелер * [http://hirshhorn.si.edu/collection/search.asp?ArtistBalla+Giacomo&hasImage1 Guide to Balla суреттері] , Артциклопедияда * [http://www.guggenheim.org/new-york/collections/collection-online/show-full/piece/?searchGiacomo%20Balla&page1&fPeople&cr1 Abstract Speed + Sound Giacomo Balla туындысы, Guggenheim мұражайы]
Ариэль Шарон

Ариэль Шарон (, туған аты Ариел Шайнерман, Арик деген лақап атпен танымал болған, 1928.2.26 - 2014.01.11) - Израильдің экс Бас Уәлиі (Премьер министр), қоғам және әскери қайраткері. Шарон 2001 жылдың 3- айынан 2006 жылдың 4-айына дейін Бас Уәли қызметін атқарды. 2006.1.4-де қатты сырқаттанып комаға кірді. Содан бері ес-түссіз жатып 2014 жылы қайтыс болды. Шарон ұзақ уақыт мемлекеттік қызмет атқарғанда Израильде және шетелдерде артынан әртүрлі сөз ерткен саяси тұлға. Әсіресе араптарға ұстанатын қатаң ұстанымымен атаққа шықты. Израиль үкіметі Сабра мен Шатиладағы қырғында Шарон қатысты деген күдікті тексеру жөніндегі Кахан комиссиясын құрып, Палестинаның аталмыш елді мекендеріндегі Ливанның фалангист қарулы топтарының қатысқан кей әрекеттеріне қатысы барын анықтағанды. Осы сылтаумен Шарон Қорғаныс министрі лауазымынан түсіріліп кабинетте портфельсіз (Министрлігі жоқ министр) министр қызметін атқарды. Шарон Бас уәли болып жұмыстаған жылдары билік басындағы Ликуд партиясында жік шығып, артынан ол өзінің Кадима деген жаңа партиясын құрды. Осылайша Шарон Израильдің Еңбек партиясы немесе Ликуд партиясының қатысы жоқ алғашқы Бас уәли болды. Шаронның орнатқан жаңа партиясы Эхүд Олмерттің басшылығында 2006 жылғы сайлауды жеңіске жетіп, сол кезде Израиль үкіметін құраған коалицияның негізгі одақтасы болды.
Физик

әлемдегі ең ұлы физиктердің бірі болып мойындалған.]] Физик — ғалым, ғылыми-зерттеу жұмыстарын негізінен физикаға арнайды. Физиктер фундаменталды ғылымдардағы қарапайым бөлшектерден бастап аспан әлемінің тәртібіне дейінгі кең ауқымды проблемаларымен де, сондай-ақ қолданбалы физикамен де жұмыс жасайды. Атау тарихы Физикамен айналысатын ғалымды белгілеуге арналған терминнің пайда болуын XIX ғасырдың ортасына жатқызуға болады. Бұл кезеңде физика өзінің зерттеу нысандары мен қолданылатын әдістері бар өз алдына бөлек ғылым ретінде шыға бастады. Марапаттар мен сыйлықтар (премиялар) Физиктер үшін ең жоғарғы марапат физика бойынша берілетін Нобель сыйлығы болып табылады. Аталмыш сыйлық 1901 жылдан бері беріледі. Физикадан алғашқы Нобель сыйлығын 1901 жылы сәулелерді ашқаны үшін Вильгельм Конрад Рентген алды. Кейінірек бұл сәулелер осы тұлғаның есімімен аталды. Тағы қараңыз * Химик * Математик Дереккөздер
Һашим әулеті

Һашим әулеті — арабтардың Құрайыш тайпасының бір бөлігі саналатын Һашим ибн Абд Манафтың ұрпақтары. Қазіргі кездегі Иордания мен Мағрибияның патшалары Һашим әулетінен шыққан. Һашим әулетінің тармақтары *Әли ибн Әбу Талибтың отбасы. Олар төртке бөлінеді: #Хусәйн ибн Әлидің отбасы; #Хасан ибн Әлидің отбасы; #Мұхаммед ибн Әлидің отбасы; #Әл-Аббас ибн Әлидің отбасы; *Ақиль ибн Әбу Талибтың отбасы. *Джафар ибн Әбу Талибтың отбасы. *Аббас ибн Абдуль-Мутталибтың отбасы (осы отбасыдан аббасилер шыққан). *Әбу Лаһаб ибн Абдуль-Мутталиб. Һашимилердің лақаптары Һашим әулетінен шыққандар Мұхаммед пайғамбардың туыстары ретінде мұсылман елдерінде құрметтеледі. Оларды «сәийд» (қожа), «шәриф», «мырза» лауазымдарымен атап, олар ақ немесе қара түсті (Иранда) сәлде киіп жүреді. Һашимилер мемлекеттері *Аббасилер халифаты *Фатимилер мемлекеті *Сирия Араб патшалығы (1918-1946) *Хиджаз һашимилер патшалығы (1916-1926) *Иордания һашимилер патшалығы 1946) *Ирақ һашимилер патшалығы (1921-1958 Дереккөздер
Қажымұрат Шешенқұлұлы

«Мақпалжан», «Бүлдірген қыз», «Сені ғана» әндерінің орындаушысы Қажымұрат Шешенқұлұлы - Қытай Халық Республикасы, Алтай аймағы қаба ауданының тумасы. Ол бүгінде өзiнiң әншілік, сазгерлік дарынымен Қытайдағы қандастарымыздың жүрегіне жол тауып, өнерсүйер қауымның ыстық ықыласына бөленген. Қажымұраттың шығарған әндері әншi Тоқтар Серіковтің және «Аршын», «Алаш» топтарының орындауында Қазақстанда да кең таралуда.
Кеңістік пен уақыт (кітап)

Кеңістік пен уақыт — 2011 жылы Алматы қаласы «8&8» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — С. В. Трофимова. Беттер саны — 10. Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 978-601-266-075-3. Қысқаша мазмұны Тағы қараңыз * Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік Кітап палатасы * ISBN Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.bookchamber.kz/ Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасы ресми сайты]
Родос Колосы

Родостағы алып мүсін (колосс) - Артемида мавзолейі мен ғибадатханасының кіші замандасы болатын. Біздің жыл санауымызға дейінгі 304 жылы Александр Македонский державасының мұрагері, Алдыңғы Азия мен Сирия билеушісінің ұлы – Деметрий Полиоркет Кіші Азия жағалауына тиіп тұрған шағын аралдың тұрғындарын ұзақ уақыт қоршауға алған соң кейін шегінеді. Родостықтарға тізе бүктіру үшін Полиоркет сол кездің ең жетілген әскери техникасын қалаға әкеледі. Қаланы қоршаған әскердің мақтан тұтары гелеополид деп аталатын аттамалы көпірі бар, тас ата алатын, шабылушыларын түсіретін алаңқай бар қамал бұзғыш қару болатын. Темірмен қаптап тастаған гелеополидтіүш мың төрт жүз жауынгер қозғалысқа келтіретін. Полиоркет сәтсіз шабуылдан соң гелеополидті аралдың жағасына тастап кетеді. Міне, осы керемет қалаға қыруар пайда келтіріп қана қоймай, даңқа да бөлейді. Қалаға ағылып келіп жатқан саудагерлар гелеполидті сатып алу үшін мол қаржы ұсынады. Одан түскен қаржыға Родостың желеп- жебеушісі – Гелиостың мүсінін орнатуға пәтуаласады. Мүсінді құюды Лисипптің шәкірті, мүсінші Хареске тапсырады. Харес Гелистың тұрған қалпын бейнелеуді ұсынады. Сол қолынан сусып төгілген жамылғының бір ұшы жерге жетіп, оң қолын маңдайына тигізген қалпы қиырға қарау керек болды. Рас, мұндай тұрыс дәстүрліүлгімен үйлеспейтін, алайда, құдайдың қолын алға создырса алып мүсіннің орнықсыз болатынын Харес біледі. Отыз алты метрлік зор мүсінге иығана деңгейлес темір арқалықпен бекітілген үлкен үш тас бағана негіз болды. Бағаналардың түбі мүсіннің екі аяғы мен жамылғы арқылы тұғырға орнатылады. Ал, иықпен және белмен деңгейлес тұстары көлденең діңгектермен ұстатылған. Алып мүсін айлақтың жағасында ақ мәрмәрмен өрілген жасанды төбемен бірге көтеріледі. Он екі жыл бойы ешкім көре алмайды. Өйткені, мұсіннің қаңқасына кезекті қола жапырағы кигізілгенде, шеберлерге ыңғайлы болу үшін төңірегіне үйілген топырақ биіктетіліп отырған. Кейін бос топырақ алынғанда ғана родостықтар өздерінің желеп жебеуші құдайын көріп, басындағы нұр шашқан шірге сұқтана қарайды. Жарқыраған құдай мүсіні Родосқа келе жатқан жолаушының көзіне қиырдан шалынатын. Алайда, жарты ғасыр өткенде Родосты қиратқан аса зор жер сілкінісі алып мүсінді де құлатқан. Мүсіннің ең осал жері қос тізесі болып шығады. Осыдан «балшық аяқты мүсін» деп келетін мәтел қалған. Родостықтар алып мүсінді тұрғызбақ болады, бірақ ештеңе өнбейді. Алып мүсін келімді кетімді қызықтайтын аралдағы ең басты белгі болып айлақ жағалауында жата береді. Бағы тайған алыпты біздің заманымыздың бірінші ғасырында Үлкен Плиний келіп көрген. Мүсіннің бас бармағына ілеуде біреудің ғана құшағы жететіні Плинийді қайран қалдырады. Рим әдебиетіндегі аңыз бойынша, ол алғашқыда айлақ үстінен асқақтап көтеріліп тұрғанда, үлкендігі соншалық, қалаға келетін кемелер оның екі аяғының ортасынан өтеді екен дейді. 977 жылы ақшаға мұқтаж болған араб билеушісі бір көпеске сатқанға дейін қақ бөлінген алып мүсін Родос аралында мың жыл жатады. Ал, көпес мүсінді қайта балқыту үшін бірнеше бөлікке бөліп, таза қоланың өзін 900 түйеге теңдеп әкетеді. Дереккөздер * Игорь Можейко. Әлемнің 7 және 37 кереметі. Алматы "Өнер" 1988 ж.
Қызылоба

Қызылоба сөзі мынадай мағыналар білдіруі мүмкін: Елді мекендер: * Қызылоба – Атырау облысы, Құрманғазы ауданындағы ауыл. * Қызылоба – Батыс Қазақстан облысы, Жаңақала ауданындағы ауыл. Тау: * Қызылоба – Абай облысындағы тау.
Жұмыскер

Елді мекендер: * Жұмыскер – Абай облысы Көкпекті ауданындағы ауыл, 2009 жылы таратылған. * Жұмыскер – Атырау облысы Атырау қалалық әкімдігіне қарасты болған таратылған ауыл. * Жұмыскер – Қарағанды облысы Шет ауданындағы ауыл. * Жұмыскер – Павлодар облысы Май ауданындағы ауыл. Басқа мағыналар: * Жұмыскер – Шығыс Қазақстан облысы Үржар ауданындағы қыстау.
Гексаметилентетрамин

Гексаметилентетрамин ((CH 2 ) 6 N 4 , немесе C 6 H 12 N 4 ), (уротропин, гексамин, ). Медицинада қабылданған халықаралық патенттелмеген атауы (МНН) метенамин.— тәттілеу дәмі бар түссіз кристалдар. 280 °C-та көмірленіп, вакуумда 230 °C-тан жоғары температурада газға айналады. Суда, күкіртті көміртекте жақсы, спирт пен хлороформда шамалы, эфир мен бензолда нашар ериді. Уротропинді аммиакты формальдегиттен конденсаттау арқылы алынады: 4NH 3 +6CH 2 O = (CH 2 ) 6 N 4 +6HO 2 Бұл реакция қайтымды, тиісті жағдайларда оның тепе-теңдігі солға қарай жылжуы мүмкін, бұл уротропинді формальдегид алудың тиімді көзі ретінде пайдалануға мүмкіндік береді (мысалы фенол-формальдегид шайырларын өндіруде). Сондай-ақ қуатты жарылғыш зат — гексогенді алуда, аналитикалық химияда (мысалы буфер ертінділер дайындау үшін), түтінсіз қатты отын (қатты спирт) ретінде т,б қолданады. Уротропин — антисептикалық заттар тобына жататын дәрілік препарат. Уротопиннің микробқа қарсы әрекеті оның қышқыл ортада ыдырағанда формальдегидтің түзілуіне негізделген. Ұнтақ, таблеткалар мен ертінділердің құрамында, жұқпалы ауруларды, әсіресе несеп жолдарының қабынған ауруларын емдеуде пайдаланылады. Уротопинді бірінші рет А.М. Бутлеров (1860) синтездеді. Дереккөздер
Муцио гамбиты

Муцио гамбиты (тт. Полерио—Муцио гамбиты) — дебют, патшалық гамбиттың көп түрінің бірі, келесі жүрістермен басталады: 1. е2-e4 е7-e5 2. f2-f4 e5:f4 3. Kg1-f3 g7-g5 4. Cf1-c4 g5-g4 5. 0-0. ашық бастамаларға жатады. Алғашында 1874 жылы Чигорин — Давыдов партияларында ойналған. Негізгі жалғасы 5…g4:f3 6. Ф:f3 Сілтемелер * [http://chessproject.narod.ru/glossary5.htm chessproject.narod.ru] * [http://www.64.ru/old/2002/3/mar11.html 64.ru]
Абдуллаһ ибн Омар

Абдуллаһ ибн Омар (614-693) екінші халифа Омар ибн әл-Хаттабтың ұлы. Хадис және Ислам заңы ғалымы. Өмірбаяны Мұхаммед дәуірі; 614 - 632 Абдуллаһ ибн Омардың әкесі екінші халиф Омар ибн әл-Хаттаб еді, анасы Зайнаб бинт Мазғун. ол шамамен 614 жылы дүнеге келді. Абдуллаһ ибн Омардан имам Муслим және имам әл-Бұхари риуаят еткен бірнеше хадис жеткен. Абдуллаһ ибн Омар "Адамның бойында мына қасиеттер боомайынша, ол шынайы ғалым бола алмайды: Өзіннен білімі мол адамды күндемейді, өзінен төменгілерді кемістпейді. Ілімін дүниелік пайда үшін сатпайды". Дереккөздер
Кордоба халифаты

Кордоба халифаты – Пиреней түбегінде 929 – 1031 жылдар аралығында салтанат құрған мұсылман мемлекеті. Пиреней түбегін арабтар мен берберлер жаулап алғаннан кейін Кордоба әмірлігі (756 – 929 жылдары) құрылып, астанасы Кордоба қаласы болған. Абдуррахман II 929 ж. өзін халифа деп жариялағандықтан әмірлік Кордова хилафатына айналды. Кордова хилафаты 10 ғасырдың аяғы мен 11 ғасырдың басында аса қуатты мемлекет болды. Кордова хилафаты билеушілері жікшілдік пиғылдағы араб-бербер тайпа көсемдерін талқандап, түбектегі христиан мемлекеттерімен жүргізілген соғыстарда үлкен жеңістерге жетті. Нәтижесінде Кордова хилафаты саяси-экономикалық жағынан айтарлықтай нығайып, сауда мен мәдениеттің өркендеуіне кең жол ашылды. Бірақ билеушілер арасында үздіксіз болып тұратын тақ таластары ел ішінде өзара соғыстар туғызды. Соғыстар кезінде бай қалалар қирап, егіншілікпен айналысқан аймақтар қаңырап бос қалды. 1031 ж. Кордова хилафаты бірнеше ұсақ әмірліктерге бөлініп кетті. Тарихы 756 – 1031 жж. болған мемлекет - Кордоба, Хилафатының елордасы өз уақыта Еуропаның ең үлкен және байлық қаласы болды. 7 ғасырда араблар солтүстік Африкадан Испанияға келіп, Кордоба Хилафаты орнатылған. Осы уақыта солтүстік Испания, және Португалияда Христиан патшалықтар: Арагон, Кастилия, Наварра және Астурия болды, олар арабтармен жаугершілік күресу — «Reconquista» (ұрып өзіне қарату) басталды. «Reconquista» 722 ж. Ковадонга шайқасымен басталды, христанлар жеңіс алып, Астурия патшалығы жасады. Сондықтан араблар пиреней тауларға кеттіп, фрасиамен соғысу бастады. 1469 ж. Кастилия мен Арагон патшалықтар бірлесті, және бір мемлекет – Испания істеді. 1492 ж. христиандар ең соңғы мұсылман мемлекеті – Гранада патшалығын басып алды.
Көптоғай

Елді мекендер: * Көптоғай — Ақтөбе облысы Байғанин ауданындағы ауыл. * Көптоғай — Ақтөбе облысы Ойыл ауданындағы ауыл. * Көптоғай — Ақтөбе облысы Хромтау ауданындағы ауыл. * Көптоғай — Атырау облысындағы ауыл. Тағы қараңыз: * Көптоғай ауылдық округі
Әуесқой бокстан Азия чемпионаты

Әуесқой бокстан Азия чемпионаты Азия елдерінің бокс әуесқойлары үшін аса маңызды жарыс болып табылады. Алғашқы чемпионат 1963 жылы Тайландтағы Бангкокта өтті. Чемпионаттар Ерлер Әйелдер Біріккен Жалпы медальдар саны Ерлер Жалпы медальдык есеп (1994-2024) Әйелдер Сыртқы сілтемелер * *[http://amateur-boxing.strefa.pl/ Amateur-boxing.strefa.pl -The results] *[http://amateur-boxing.strefa.pl/Championships/AsianChampionships.html Men results] *[http://amateur-boxing.strefa.pl/Championships/Asian_wom_champs.html Women results]
Сонгкок

]] Сонгкок (немесе песи, копиа) — Индонезия, Сингапур, Бруней, Малайзия елдерінде, Филиппиннің оңтүстігінде, Тайландтың оңтүстігінде негізінен мұсылман ер адамдар киетін бас киім. Кесілген конус түрінде қара түсті мақтадан немесе бархаттан тігіледі. Ер адамдардың дәстүрлі бас киімі болған сонгкок үйлену тойы, мәйітті жерлеу, Құрбан айт, Ораза айт сияқты мейрамдар мен ресми іс-шараларда киіледі. Сонгкок Малайзияда Ислам дінімен байланыстырылып, Индонезияда зайырлы ұлтшыл қозғалыс өкілдерінің нышанына айналған. Атаулары Бұл бас киім Малакка түбегінде, Суматрада, Борнеода «сонгкок» деп аталады. Ал Ява аралдарында «копиа» атымен танымал. Индонезияда болса «песи» деп аталады. Түрлі болжаулар бойынша «песи» сөзі голландтың petje сөзінен шыққан. Кейбіреулер бұл сөзді түріктің феска бас киімімен байланысты деп санайды. Дереккөздер
Боубоу (киім)

Боубоу (немесес бубу) — көбінесе Батыс Африкада киілетін кең жеңді халаттың атауы. Бұл киім әртүрлі этникалық топтарда түрлі атаулармен аталады: агбада (йоруба халқы, дагомба халқы), баббан рига (хауса), к'са (туарегтерде), үлкен боубоу (Батыс Африканың француз тілді елдерінде). Боубоудың Сенегалдық түрі Сенегалдық кафтан деп аталады. Боубоудың әйелдерге арналған түрі кейбір қауымдарда м'боубоу немесе кафтан деп аталады. Құрамы Боубоу негізінен 3 киімнен тұрады: тобыққа қарай тарылатын шалбардан (сокото), ұзын жеңді көйлектен (дашики) және солардың үстінен киілетін кең жеңсіз көйлек. Боубоу әуелгіде жібектен жасалғанмен, шариғаттың ер адамдарға жібекті киюге тыйым салуына байланысты қазіргі кезде мақтадан немесе синтетикадан тігіледі. Дереккөздер
Феска

Феска немесе фес — Осман империясы мен Солтүстік Африка елдеріндегі бас киім үлгісі; үстінде қара немесе көк түсті шашағы бар жүннен тоқылған қызыл түсті қалпақ. Византия мемлекетінен бастау алады. «Феска» атауы Мароккодағы (Марокко) Фес қаласымен байланысты. 1826 жылдан бастап феска Осман империясында сәлденің орнына шенеуніктер мен солдаттардың бас киімі ретінде қабылданды. Махмуд II (1808-1839)кезіндегі еуропалық киім үлгісіне деген сән фескаға әсер еткен жоқ, себебі феска еуропалық қалпақтарға қарағанда намаз оқуға кедергі келтірмейтін еді. Феска Түркияда 1920-ы жылдары Ататүріктің кезінде еуропалық киім үлгісі енгізілгенде қолданыстан шығып қалды. Италияда қара түсті фескаға сән 1920-1940 жж. фашизм дәуірінде тарала бастап, фашизмнің белгіміне айналды. Мысырда 50-ші жылдардың соңына шейін сақталды. Тағы қараңыз *Сәлде *Куфия
Сәлде

]] Сәлде (, ) — әлемнің көп елдерінде таралған бас киім. Ұлтқа, ұстанған дінге, мәдениетке байланысты сәлденің де түр-түсі жерден жерге өзгере береді. Үлкен сәлде киюмен танымал сикхалардың сәлделерінің ұзындығы 5 метрден 7 метрге шейін жетеді. Сонымен қатар туарегтердің де сәлделері оларға тән айырмашылық ретінде танымал. Сол сияқты Ислам дінін ұстанатын адамдар да сәлдені бас киім ретінде қолданып, оның түр-түсі олардың мазһабтары мен көздеген мақсаттарына байланысты әртүрлі боп келеді. Шииттерде сәлде екіге бөлінеді: # жәй адамдар, дін қызметкерлері мен білім ізденушілер киетін ақ түсті сәлде. # шыққан тегі Мұхаммед пайғамбардан тарайтын сәийдтер (қожалар) киетін қара түсті сәлде. Әл-Азһар университетінің ғалымдары сәлдені қызыл түсті фесканың үстінен орап қолданады. Таяу Шығыста сәлде Еуропа монархтарының тәждері сияқты әмірлер мен патшалардың мәртебесін көрсететін қызмет атқарған. Тағы қараңыз *Феска *Куфия
Аббас

‘Аббас ибн ‘Абд әл-Мутталиб (гр. 566; 653) Мұхаммад сғу көрнекті сахабасы еді, өз уақытында беделді әрі бай саудашы болып жұмыс жасады, бірақ исламды тек Бадр шайқасынан кейін 624 жылы ғана қабылдады (һижра 2 жылы). Оның ұрпақтары Аббас хилафатының 750 жылы негізін салды Ерте жылдары Исламды қабылдауы Дәулеттер Аббасид дәулеті 750-жылдан басталды, Әбу әл`Аббāс `Абдуллāh ас-Саффāh халифтықты өз мойнына алды Аббастың ұлы Ибн 'Абдуллаһ арқылы. Дереккөздер
Абдуллаһ ибн Абдуль-Асад

Абу Салама `Абд Аллаһ ибн `Абд әл-Асад Исламды ерте уақытында қабылдаған Мұхаммад сғу пайғамбардың көрнекті сахабаларының бірі еді. Биографиясы Умм Салама Хинд бинт Әби Умаяһ әйелі екеуі исламды ерте уақытында қабылдаған сахабилар болды. Ухуд шайқасынан қайтыс болғаннан кейін Мұхаммад сғу оның бұрынғы әйелі Умм Саламаға үйленді. Тағы қарыңыз Дереккөздер
Абдуллаһ ибн Рауаһә

Абдуллаһ ибн Рауаһә ибн Са'лабаh — Ислам пайғамбары Мұхаммад сғу ның белгілі сахабы. Биографиясы Абдуллаһ ибн Рауаһә Бану Хазрадж тайпасында дүниеге келді. Ол уақыттарда оқу және жазу өнерлері әр араб біле бермейтін білім еді. Абдуллаһ ибн Рауаһә арабша оқу жазуды білген өте аз сахабалардың бірі еді. Абдуллаһ ибн Рауаһә һижраға дейін он екі Ансарлардың бірі болып Мединеге барады, және Мединеде Мұхаммад сғу ға сенуге болатынына жетпіс үш сахабаның ішінде ант бергеннің біреуі болды. Абдаллаһ ибн Убайға қарсы дайындалып жатқан қастандықты сезетінін айтты. Абдуллаһ ибн Рауаһә Муғтаһ шайқасында мұсылмандардың басшыларының арасында үшінші басшысы болды және сол шайқаста ерлікпенен мерт болды. Оған қоса Абдуллаһ ибн Рауаһә ислам жауы Юсайр ибн Ризамды мерт қылуға экспедицияға жіберілді. Дереккөздер
Абдуллаһ ибн Убәй

Абдуллаһ ибн Убәй , ибн Салул Бану Хазрадж тайпасының басшысы болды, Мединеге ислам пайғамбары Мұхаммад сғу келген уақытта исламды қабылдады, бірақ ықыласпен қабылдағаны белгісіз. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * * * *
Сәуб

Сәуб (, йеменде: дишдаша, Ливияда: сурия, оманда: кандура) — негізінен ақ матадан тігілетін ұзын жеңді жейде. Дәстүрге сай негізінен иқалмен және куфиямен бірге киіледі. Сәуб мақтадан тігіледі, алайда салқын жақтарда (әсіресе Ирақ пен Сирияның салқын климатында) жүннен де тігілуі мүмкін. «Сәуб» сөзі «киім» мағынасын беріп, арабтар онымен матаның кесілген бөлігін атаған. Сәуб қазіргі күнге шейін арабтардың белгісі ретінде танымал және Парсы шығанағындағы араб елдерінің тұрғындары сәубті күнделікті өмірінде киеді. Тағы қараңыз *Иқал (аксессуар) *Куфия *Джаләбия
Абдуллаһ ибн Джафар

Абдуллаһ ибн Джафар — Джағфар ибн Әбу Талибтің ұлы, Әли ибн Әбу Талибтің немере інісі. Сыртқы сілтемелер * http://www.jafariyanews.com/articles/2k5/13june_syedaZaynab.htm biography * http://www.dartabligh.org/months/jamadilawwal/janabe_zainab(a.s).html
Әбу Әйюб әл-Ансари

Әбу Әйюб әл-Ансари - Иасриб қаласында туған. Ерте ислам тарихындағы ансарлардың бірі болды. Дереккөздер Библиография * Muhammad ibn Jarir al-Tabari, History v. 18 "Between Civil Wars: The Caliphate of Mu'awiyah," transl. Michael G. Morony, SUNY Press, Albany, 1987. * Muhammad Ibn Sa'd, Kitab at-Tabaqat al-Kabir, np, nd. * Prof. Philip K. Hitti, A History of the Arabs, Macmillan, London, 1951 rev.ed.
Әбу Дуджана

Әбу Дуджана Симак бин Хараша — алты кітаб хадис жинақтарынан жеткендей белгілі ислам жауынгері жіне қол басшысы болды. Сыртқы сілтемелер *[http://www.youngmuslims.ca/articles/display.asp?ID=20 Wearing the Band of Bravery] *[http://www.mubai.cc/articles/art41.htm The Red Banded Warrior] *[http://www.sahaba.net/modules.php?nameNews&filearticle&sid=87 Abu Dujana has Worn the Red Band of Death]
Әбу Фуһәйра

Әбу Фуһәйра — Әбу Бәкр рғ босатқан құлдардың бірі еді. Белігілі сахаба. Һижра жылдары Аллаһ елшісі Мұхаммад сғу ға және Әбу Бәкр рғ ғы Саур тауында қой бағып жүріп олардың ізін жасырып көп көмек етті. Ол Аллаһ елшісі сғу Бану Лихуанға жіберген 70 Құраа ның бірі болды, бірақ та Бану Лихуандар оны сол жерде мерт қылды. Сыртқы сілтемелер * [http://www.witness-pioneer.org/vil/Articles/companion/02_abu_bakr.htm Witness to Truth - Liberation of the Slaves]
Тюнинг

Тюнинг ( — «баптау») — ағылшын тілінен енген термин. Келесі ұғымдарды білдіруі мүмкін: * Автомобиль тюнингі — әдеттегі автомобильдің зауыттық сипаттамаларын жақсартуға немесе ерекше стиль беруге бағытталған одан әрі жетілдіру барысы. . * Компьютер тюнингі (моддинг) — компьютерлерді немесе компьютерлік периферияларды тұтынушылық сапасын арттыру мақсатында жасалатын жетілдіру.
Тәбук шайқасы

Тәбук шайқасы (تحرير غزوة تبوك) мұсылмандар басшысы, Аллаһ елшісі Мұхаммад мен Византия имериясы арасындағы соғыс 630 жылы, бүгінгі күнгі Сауд Арабиясындағы Тәбук деген жерде өтті. Бұл соғыста мұсылмандар саны 30,000 нан асып жығылды. Соғыс себептері Құран Сайфур Рахман Мубаракпури бойынша Тәуба сүресі осы Тәбук шайқасына байланыста түскен. Ислам ғалымы Ибн Кәсир осы жағдайға байланысты Құранның 9:42-48, 9:49 сүрелерін айтты , 9:81 Сыртқы сілтемелер *[http://al-islam.org/restatement/34.htm The Expedition of Tabuk] from Restatement of History of Islam at Al-Islam.org
Хайбар шайқасы

Хайбар шайқасы — Һижра бойынша 629 жыла Аллаһ елшісі Мұхаммад пен Исраиль ұрпақтары арасында Һиджаз жері, бүгінгі күнгі Сауд Арабиясы территориясында болған шайқас. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *Alfred Guillaume. The Life of Muhammad: A Translation of Ibn Ishaq's Sirat Rasul Allah. Oxford University Press, 1955. ISBN 0-19-636033-1 *Jafri, S.H.M. The Origins and Early Development of Shi'a Islam. Longman;1979 ISBN 0-582-78080-2 *Lewis, Bernard. The Jews of Islam. Princeton: Princeton University Press, 1984. ISBN 0-691-00807-8 * * *Stillman, Norman. [http://books.google.com/books?id=bFN2ismyhEYC The Jews of Arab Lands: A History and Source Book]. Philadelphia: Jewish Publication Society of America, 1979. ISBN 0-8276-0198-0 * *Montgomery Watt, W. (1956). Muhammad at Medina. Oxford University Press. *Montgomery Watt, W. (1964). Muhammad: Prophet and Statesman. Oxford University Press. ;Энциклопедия * *Encyclopaedia of Islam. Ed. P. Bearman et al., Leiden: Brill, 1960-2005. *[[" K̲h̲aybar." Encyclopaedia of Islam, Second Edition. Edited by: P. Bearman, Th. Bianquis, C.E. Bosworth, E. van Donzel, W.P. Heinrichs. Brill Online, 2012. Reference. 24 сәуір 2012 <http://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-2/khaybar-COM_0503*Lewis, Bernard. The Arabs in History. Oxford University Press, 1993 ed. (reissued 2002). ISBN 0-19-280310-7
Хунайн шайқасы

{{Infobox military conflict| conflict=Хунайн шайқасы *24,000 түйелер тұтқынға алынды. 6,000 әйел және балалар тұтқынға алынды. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *http://islamweb.net/ver2/archive/article.php?langE&id40434 *http://islamanswers.net/moreAbout/Hunayn.htm *http://hizb-ut-tahrir.org/english/books/state/chapter_27.html
Түйе шайқасы

Түйе шайқасы (موقعة الجمل муақаға әл-джәмәл) Ирақтың Басра қаласында 656 жылы Әли ибн Әбу Талибті орнынан түсіріп өлтіруді ойлаған көтерілісшілер арасындағы шайқас. Тарихы Әбу Бәкр халифалықтан 634 жылы түскеннен кейін Омар халиф болып тағайындалады. Он жылдан кейін Умар дүниеден өткеннен кейін Осман ибн Аффан 644 жылы халифа тағайындалады. 650-651 жылдары(30 һ) хилафа жерінде бір адамдар көтеріліс жасай бастады. Мысырлық көтерілісшілер Османды қоршауға алады. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * * (volume XV.) * * *
Сиффин шайқасы

Сиффин шайқасы (; мамыр–шілде 657) — бірінші фитна уақытында болған соғыс еді, бұл соғыс шілденің 26 - 28 аралығында өтті. Дереккөздер * [http://i-cias.com/e.o/siffin_b.htm i-cias.com] * [http://www.islamicity.com/mosque/ihame/Sec3.htm IslamiCity.com]
Мута шайқасы

{{Infobox military conflict Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *Haykal, Muhammad Husayn (1995). The Life of Muhammad. Islamic Book Service. ISBN 1-57731-195-7 *[http://www.witness-pioneer.org/vil/Books/SM_tsn/ch6s5.html] Ar-Raheeq Al-Makhtum (THE SEALED NECTAR) *[http://www.witness-pioneer.org/vil/Books/MH_LM/campaign_of_mutah.htm] The Life of Muhammad *[http://www.grandestrategy.com/2007/12/sword-of-allah-chapter-6-mutah-and.html] Sword of Allah
Әбул-Ас ибн әр-Рабиға

Әбул-Ас ибн әр-Рабиғи — Құрайыштардың Бану Абд Шамс руына жататын белгілі сахаби. Биографиясы Анасының тәтесі Хадиджа бинт Хуаилид, Аллаһ елшісі Мұхаммад әйелі еді, Әбул-Ас ибн әр-Рабиғи Зайнаб бинт Мұхаммадқа үйленді. Бадр шайқасына қатысқан уақытында оны Құрайыштар тұтқын етіп алды. Дереккөздер
Әбу Хузайфа ибн Утбә

Әбу Хузайфа ибн Утбә (Арабша: أبو حذيفة بن عتبة) толық аты Әбу Хузайфа ибн Утбә бин Рабиға бин Абд Шамс бин Абд Манаф) — Утба ибн Рабиғаның ұлы, оның қарындасы Хинд бинт Утба Абу Суфянның әйелі болды. Сыртқы сілтемелер * http://dictionary.al-islam.com/Arb/Dicts/SelDict.asp?TL1&DI26&Theme=26