Кохи Навруз

Кохи Навруз (Наурыз сарайы; ) — Душанбенің қақ ортасында орналасқан бірегей мәдени-ойын-сауық кешені. 2014 жылы салынған ол заманауи сәулет өнерінің нағыз інжу-маржаны және Тәжікстандағы ең танымал демалыс және ойын-сауық орындарының бірі. Құрылу тарихы Кохи Наурызды құру идеясы 21 ғасырдың басында пайда болды. Мұндағы мақсат елорда тұрғындары мен қонақтары уақытын жайлы өткізетін заманауи орталық құру болды. Оны құрудың бастамашысы Тәжікстан Республикасының Президенті, Эмомали Рахмон болды, тәжік халқының бай тарихын, өркениеті мен халық шығармашылығын жаңғырту, дамыту мақсатында болды. Эмомали Рахмон бұл сарайды құрылыс жұмыстарының басынан аяғына дейін үздіксіз аралап, жұмысты жақсарту, тарихты, мәдениетті және халықтық қолөнерді жаңғырту бойынша ұсыныстар берді және бұл ғимарат мәдениеттің, тарихтың, өркениеттің, өнер мен мәдениеттің асыл қазынасы ретінде ғасырлар бойы сақталуы керектігін баса айтты. Осы уақыт ішінде дәстүрлі шығыс мотивтері мен заманауи архитектуралық шешімдерді біріктіретін зәулім кешен бой көтерді. Сарайдың құрылыс жұмыстары 5 жылға созылып, 2014 жылы 12 қыркүйекте пайдалануға беріліп, онда Шанхай ынтымақтастық ұйымына мүше мемлекеттердің мемлекет басшылары мен бақылаушының қатысуымен өткен кезекті отырысы болды. Бұл жоғары деңгейде өткен шарада Тәжікстан астанасының «Наурыз сарайы» заманауи ғажайып ретінде көрсетіліп, Шанхай ынтымақтастық ұйымының 8 кереметінің тізіміне енді. Олар тәжік халқының кескіндеме, ою, ағаш өңдеу, сылақ, айна жасау және тас ою өнерімен фотосуреттер мен бейне роликтер арқылы танысты. Архитектурасы Ғимараттың жобасын сәулетші Самиджон Азизиён әзірлеген. Құрылыс барысында Тәжікстанның барлық аймақтарынан 4000 шебер еңбек етті. Нәтижесінде жалпы ауданы 40 мың шаршы метр болатын бес қабатты сәулет кешені салынды. Ғимарат 5 қабаттан тұрады, одан 15 үлкенді-кішілі террассалар ашылады. Ғимарат әртүрлі ою-өрнектермен, витраждармен, гипстен әрленген оюлармен безендірілген. Кешен үш үлкен және бірнеше шағын күмбездерден тұрады, олар сыртынан сылақпен қапталған, ал ішінен кескіндемемен безендірілген. Ғимараттың қасбетінің сыртқы қабырғасы гранитпен қапталған, кіреберісі гипс аркасымен безендірілген. Кіреберістің орталық бөлігінде Тәжікстанның әртүрлі сирек кездесетін жануарларының мүсіндері бар жасанды сарқырама салынған. Кешен ғимараты 12 залдан тұрады. 5 залда қоғамдық мекемелер орналасқан, 2 шайхана, кинотеатр, бильярд және боулинг залдары. Бөлмелер келушілер үшін ашық, олардың бірі үйлену тойы үшін жалға берілген. Кешен жеке ғимарат болып табылады және сонымен бірге мемлекет қорғауында. Сарайдың және оның айналасының ауданы — субұрқақтар мен үйеңкі, кипарис, магнолия және каштан бақтары шамамен 4 гектарды құрайды. Айна залы — осы залда өткен алғашқы іс-шара Шанхай Ынтымақтастық Ұйымының саммиті болды. Бұл залдың қабырғаларында тарихи оқиғаны — осы саммитті еске алуды бейнелейтін елдердің тулары сақталған. «Гүлистон» залы — ағаш оюларымен безендірілген. Залдың ауданы 6500 м 2 . Зал көтеріліп-түсірілетін үш тонналық люстрамен жарықтандырылған. Залдың безендірілуіне гипс пен оюлар кіреді. Кесілген бағаналар шегесіз көне технология бойынша жасалған. Олар пішіні жағынан «қарнай» ұлттық музыкалық аспабына ұқсайды. Бағаналар бір-бірінен ою-өрнектерімен ерекшеленеді. «Зарандуд» залы — бұл зал тек үкімет отырысына арналған. Мұнда барлық есіктер қолмен жасалған, олардың өрнектері қайталанбайды. Бұл есіктерді жасау үшін қызыл балқарағай пайдаланылды. Залда салмағы 6,7 тонна, 1600 шамы бар хрустальды люстра бар. «Аржанг» залы — 1650 м 2 аумақты алып жатқан бұл залдың қасбеттерінің дизайны Бұхарадағы Саманидтер кесенесінің ою-өрнектерінен алынған. Залдың бағаналары балқарағайдан жасалған. Ортасында күмбез бар, іші ағаш оюларымен безендірілген. Күмбездің төбесінде салмағы 3,2 тонна люстра ілулі тұр. Бұл күмбездің төбелік ою-өрнектері басқа залдарда қайталанбайды. Зал жергілікті табиғи жартылай асыл тастардың 29 түрімен безендірілген. Қолданылған тастардың жалпы көлемі (гранит пен мәрмәрді қоспағанда) 52 тоннаны құрайды. «Дидор» залы — Кундаль стиліндегі көркем ұлттық кескіндеме осы залдың қабырғалары мен төбесінеқолданылған, оның едені граниттен жасалған. Зал өзінің шебер орындалған сызбаларымен, ерекше дәстүрлі ою-өрнектерімен, түс комбинацияларымен және ең жақсы дәстүрлеріндегі ұлттық бояуымен өшпес әсер қалдырады. Сарайдың айналасында 6 субұрқақ бар, оның ортасында биік бағаналы беседкалар мен күмбезі бар. Жоба бойынша ғимаратта 22 күмбез бар, оның ішінде: 1 — диаметрі 36 метр, 1 — диаметрі 18 метр, 4 — диаметрі 8 метр, 4 — диаметрі 4 метр және 12 — диаметрі 2 метр. Кешен 5 блокқа (бөлімге): A, B, C, G және D бөлінген. Ғимарат жертөледен, 250 көлікке арналған автотұрақтан, 1 үлкен асханадан, ауысымына 3000 тұтынушыға арналған негізгі шеберханадан (ыстық тағамдар асханасы), кондитерлік цехтардан, жастар ойын-сауық орталықтарынан, клубтардан, 9 лифттен тұрады (оның ішінде: 1 панорамалық лифт, 4 жолаушылар лифті және 4 лифт). Туризм Кохи Наурыз – Орталық Азиядағы ең әдемі ғимараттардың бірі, бірегей архитектуралық құрылым. Онда тәжік халқының бай тарихымен және мәдениетімен танысуға болады, тарих пен қазіргі заман тоғысқан жері. Кешенде әртүрлі мәдени шаралар, концерттер мен фестивальдер тұрақты түрде өткізіліп тұрады. Сарайдың айналасында субұрқақтар, беседкалар мен аллеялары бар әдемі бақ бар. Сарай залдарының бірінде Тәжікстанның тарихы мен мәдениетінен сыр шертетін жәдігерлер қойылған мұражай бар. Дереккөздер