kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Сөйлеудің фонетикалық бірліктері

Сөйлеудің фонетикалық бірліктері — ритмитика-интонациялык тұрғыдан алғанда дыбыстардың үздіксіз тізбегінен жасалатын ауа толқынының бөліктері. Тізбектелген ауа толқынының нақты бөліктері Сөйлеудің фонетикалық бірліктері (единицалары) деп аталады. Олар — фраза, сөйлеу такті, сөз, буын, сөйлеу дыбыстары. Дереккөздер Фонетика
Инсульт

Инсульт ( — соққы, қыспа талу) — кенеттен басталатын ми ұлпасының және оның қабықшаларының зақымдалуы, оның қызметінің, мидағы қан айналысының кенеттен бұзылуы; осының салдарынан миға қан құйылады, немесе ми тамырлары тромбпен бітеліп қалады (тромбоз). Инсульттың басты себебі — гипертония ауруы, ми тамырларының атеросклерозы және қант диабеті. Оның пайда болуы қан айналысының тасуына байланысты. Көп ретте ауру адам кенеттен құлап қалады, есінен танады; оларда аяқ пен қолдың парезы (сал болуы) әдетте дененің бір жағынан басталады, тілі күрмеледі, алғашқы сағаттарда тыныс алуы бұзылып, денесі тырысады, құсады. Көптеген ауру адамдарда инсульт кенеттен пайда болғанымен, осының алдында оның нышандары білінеді. Мәселен, гипертония ауруы және атеросклероз кезінде адамның басы айналады, миы зеңіп ауырады. Сырқаттың сырт киімін шешіндіріп, бас жағын көтеріңкіреп кереуетке жатқызу керек; адамның жатқан қалыптан қозғалмауы шарт. Дәрігерді дереу шақыру қажет. Мұндай науқаспен ауырған адам ерекше күтімді қажет етеді. Инсульт түрлері * ишемиялық инсульт *Геморрагиялық инсульт Қауіп қатер факторлары Дереккөздер
Есжан Берліқожанов

Есжан Берліқожанов (1884, бұрынғы Қапал уезі - 1960, Талдықорған (қазіргі Ескелді ауданы) — жергілікті басшы. Ұжымдастыру кезінде белсенділігімен көзге түскендіктен, 1920-25 жылдары Қапал уезінің Еркін аудандық кеңесінің хатшылығына, кейіннен төрағалыққа тағайындалады. 1925- 37 жылдары ауылдық кеңесте түрлі қызмет атқарып, 1937-52 жылдары Сарыбұлақ, Еркін аудандық кеңесінде төраға болды. Берліқожанов 1943 жылы майданға көмек ретінде самолет сатып алу үшін өз қаржысынан 53601 сом аударған. Бұл еңбегі жоғары бағаланып, мемлекет басшысы И.Сталин алғыс хат жолдаған. 1980 жылы қанатында "Е.Берликожанов" деген жазуы бар самолеттің қалдығы Киев қаласының түбінен табылды. 1945 жылы соғыс кезінде тылдағы жұмысты үлгілі жүргізгені үшін "Құрмет белгісі" орденімен марапатталған. Дереккөздер
Джеймс Аббот

Джеймс Аббот (1807–1896) — ағылшын зерттеушісі, армия капитаны. 1840-жылдың сәуір-мамыр айларыңда ағылшын елшілігінің құрамында (Г.Стоддарт, В.Шекспир, А.Кополли) әскери-дипломатиялық тапсырмамен Орта Азия хандықтары мен Қазақстанда болып қайтқан. Елшіліктің алдына қойған мақсаты Хиуа және Бұхар хандықтарын Ресейге қарсы одаққа тарту болды. Аббот осы бағытта қазақтар арасында да барлау жүргізді. 1840 жылы 4 мамырда оны Есет Көтібарұлы тұтқынға алады. Бірақ ол түрікмендердің көмегімен құтылып шығып, Ново-Александровск (қазіргі Ақтау қаласы) бекінісіндегі орыс әкімшілігіне келіп паналады. Ақыр аяғында Орынбор арқылы Петерборға жетіп, еліне оралды. Абботтың «Гераттан Хиуаға, Мәскеуге және Санкт-Петербургке саяхат күнделігі» (Лондон, 1843) аталатын 2 томдық еңбегінде Батыс Қазақстанның елді мекендері туралы көптеген дерек бар. Шеркеш, Жармұхамед есімді қазақ байларымен кездесіп, Кіші жүз қазақтарының орыстар жөніндегі көзқарасына, әскери жасақтары мен қару жарағына назар аударды. Дереккөздер
Дәстүрлі қоғам

Дәстүрлі қоғам - көбінесе ауылдық қоғам, индустриалды емес, бүгінгі индустриалдық қоғамға қарсы, өндіру мен мәдени мұраларды сақтайтын қоғам. Дәстүрлі қоғам - саяси, әлеуметтік және мәдени дамуы дәстүрлі құндылықтарға, салт-санаға, ата-баба мұраларына негізделетіндігімен ерекшеленетін әлеуметтік орта. Дәстүрлі қоғам адами қызметтің дағдыларын, қарым-қатынас жасаудың, тұрмыс кешудің, мәдени өнегенің пішімдерін кайталап отыруға негізделеді. Мұндай қоғамда дәстүр өмірлік тәжірибені ұрпақтан ұрпаққа жалғаудың, индивидтердің жеке дамуын өзіне бағындыратын әлеуметтік сабақтастықтың басты құралына айналдырады. Дәстүрлі қоғамда әлеуметтік жаңалықтар эволюциялық жолмен біртіндеп жүзеге асады. Ұрпақтар сабақтастығы, олардың арасында қарама-қарсы себеп-салдарлардың болмауы, сан ғасырлық мәдени құндылықтарды ардақ тұтып, рухани-имандық қасиеттерді қастерлеу Дәстүрлі қоғамның жағымды қырлары болып табылады. Кейде Дәстүрлі қоғамдағы қатаң ұжымдық сана жеке адамның шығармашылығы мен бостандығын жете бағаламаушылыққа, өз мәдениетінің жосындары мен қалып қағидаларын өзге мәдени орта мен қоғамның ықпалынан қорғаштап бағатын томаға-тұйықтыққа алып келеді. Дәстүрлі қоғам қазіргі бүкіл әлемдік жаһандану жағдайында, әмбебап құндылықтардың, қарым- қатынас пішімдерінің, техника мен технологиялардың өрістеп, қанат жаюына орай өзінің томаға тұйықтығын жоғалта бастады. Бірқатар елдер (мысалы, Жапония) өздерінің Дәстүрлі қоғамындағы әлеуметтік-мәдени құндылықтарды қазіргі заманғы өркениет үрдістерімен оңтайлы ұштастыра білді. Ал, Азия, Африка мен Латын Америкасының кейбір елдері бұрынғы дәстүрлі даму жолдарын сол қалпында ұстануға тырысып келеді. Қазақ халқының Дәстүрлі қоғамнда да өзіндік дәстүрлі мәдениет, Дәстүрлі саяси жүйе, дәстүрлі құқықтык сана, т.б. болған. Ұзақ Жылға созынған отарлық езгі барысында қазақтардың Дәстүрлі қоғамына тән өзіндік болмысын жоюға бағытталған қыруар әкімшілік Шараларға қарамастан, халқымыз өзінің әлеуметтік-мәдени Құндылықтарының негізін сақтап қала алды. Дереккөздер
Трансұлтты

Трансұлтты: * 1) ұлттан, бір елден тыс шыққан, ұлтаралық және аймақтық ұйымдардың қызметімен байланысты; * 2) трансұлтты монополистер — әртүрлі елдер мен континенттерді өз қызметтерімен қамтитын үлкен компания (корпорация). Дереккөздер
Бескөл (станция)

Бескөл - Ақтоғай-Достық темір жолы бойындағы станса. Талдықорған қаласынан 515 км, Үшаралдан 15 км жерде орна¬ласқан. 1957 жылы салынған. Әкімшілік жағынан Алакөл ауданына қарайды. Бескөл арқылы Алматы-Алашонькоу бағыты бойьшша Қазақстан-Қытай мемлекетаралық жүк және жолаушы таситын пойыздар жүреді. Дереккөздер
Бескөл халық театры

Бескөл халық театры, бастапқыда Алакөл ауданының Көктүма ауданында Көктұма халық театры болып құрылды. 1970 жылы "халық театры" атағын жеңіп алды, бұл театр 1982 жылы Бескол шаруашылығына ауысты да, Бескөл халық театры болып атала бастады. Дереккөздер
Вектор (биология)

Вектор - дербес еселенуге және бөгде ДНҚ енуге қабілетті ДНҚ молекуласы; жасушаға генетикалық ақпаратты жеткізуді және оның клониалдануын қамтамасыз ететін - гендік инженерияның құралы болып есептелінеді. Дереккөздер
Мүрде температурасы

Мүрде температурасы (ағыл. temperature of corpse; нем. Leiclientemperatur f; лат. temperatura - қалыпты жағдай) - Өлім келген уақытты анықтау үшін негізгі түрде сот медицинасы мен криминалистикада пайдаланылатын көрсеткіш. Өлім келген сәттен кейін мәйіттің терісінің үстінгі қабаты мен ішіндегі температура бірте-бірте қоршаған ортаның температурасы мен теңеле бастайды және т.б. Мәйітгін беті, аяғы мен қолдары 1-2 сағаттан кейін мұздайды; 3-4 сағаттан соң киім астындағы дененің сууы байқалады. Орташа мөлшерде мәйіттің температурасы сағатына 1°С жылдамдықпен төмендейді. Дереккөздер
Веламен

Веламен — көпқабатты су сіңіруші ұлпа. Ол бірқабатты протодермадан қалыптасады. Веламен жасушалары тіршілігін жойып суды жақсы сіңіреді, олар суды осматикалық емес - капилярлық түрмен сіңіреді, қабықшалары саңылаулы (торлы-спиральды). Үлкен поралар мен үлкен тесіктер сыртқы қабаттан веламен жасушаның ішкі бөлігіне және капилярлық кеңістікпен жетеді. Веламен ішінен экзодермамен төселеді- күрделі өткізгіш жасушамен және олардан су қабықпен стелаға өтеді. Веламен әсіресе сүйсіндер тұқымдасына және шаяноттар тұқымдасына жататын эпифиттерден молынан табылады. Дереккөздер
Бехлі

Бехлі, Беклиг, Беке л л и г — Жетісудағы Суяб қаласына жақын орналасқан ежелгі кент. Аты белгісіз географтың 10 ғасырда парсы тілінде жазылған шығармасына ("Худуд ел- алем") қарағанда, Суяб қаласынан шыққан жол таудан асқан; ол тау түркі халықтарының діни нанымы бойынша киелі асу болып саналған. Бехлі осы асудың солтүстік жағында орналасқан. Соғдылар оны Семекна деп атаған. Бехлі билеушісі "Бадан-сингу", ал түріктерше "Йинал-тегин" деп аталған. Билеушінің жеке өзіне қарасты 3000, ал қала бойын¬ша 7000 әскері болыпты. В.Бартольдтің жазуына қарағанда, Бехлі қазіргі Қастек асуының солтүстігінде болуға тиіс. Дереккөздер
Дәріс беру

Дәріс беру - балаларды оқыту үрдісінде тәрбиелеу және білім, дағдылар, икемдерін табыстауға бағытталған ересектердің арнайы кәсіби іс-әрекеті; білімді түйсіну мен тәжірибеде қолдануы және оқыту мақсатын іске асыру бойынша педагогтың реттелген іс-әрекеті. Дереккөздер
Престиж

Престиж (Мәртебе) — адам еңбектерін қоғамның қадірлеу өлшемі; белгілі бір қауымдағы қабылданған құндылықтарымен субъектінің әлеуметтік маңызды сипаттарын салыстыру нәтижесі. Бала үшін ересектер алдында және құрдастары арасында мәртебесінің маңызы зор. Мұғалім үшін қоғамдық түйсіктегі педагог мамандығының мәртебе деңгейі қандай екені толғандырады. Азаматтың, заңды тұлғаның, мемлекеттік органнын халықаралық ұйымның құқықтық жағдайын сипаттайтын құқықтары мен міңдеттерінің жиынтығы. Индивидумның немесе топтың бірқатар белгілер (экономикалық, кәсіптік, этникалык, т.б. белгілер) бойынша айқындалатын әлеуметтік ара қатынас жағдайы әлеуметтік мәртебе деп аталады. Дереккөздер
Тәсіл

Тәсіл (Педагогика) - 1. жалпы немесе жеке педагогикалық мәдениетте бекітілген тәрбиелік технологиясының салыстырмалы аяқталған элементі; белгілі бір жағдайдағы педагогикалық іс-әрекеттер әдісі; 2. әдіс элементі, оның құрамды бөлігі, әдісті іске асырудағы жеке қадам. Дереккөздер
Велигер

]] ]] ]] ]] Велигер ( - желкен және gero- апарамын - жеткіземін) - желкенші - көптеген теңіз құрсакаяқтылар мен қосжақтаулы былқылдақденелілердің- (тұщы сулы жануарынан - дрейсен) пелагиялық дернәсілі. Кейбір былқылдақ- денелілердің велигер жұмыртқадан шығып - басқаларында трохофора кезеңін өткізіп дамиды. Велумі- аяқтары - ішектері - көзі - тепе-теңдік - (статоцисты) ұстау мүшелері - дернәсілдік қабыршағын - (протоконха) қалыптастыратын затты бөлетін қабыршакты бездері бар және оған денесінің алдыңғы бөлігі және оған басқа мүшелер мен мүшелер жүйесі тартылуы мүмкін. Кейбір велигер су қабатында ұзақ уақыт жүзеді де - ағынмен үлкен арақашықтықтарға жиі таралуы мүмкін. Су түбіне түскеннен кейін олар ересек былқылдақденелілерге айналады. Дереккөздер
Демократизацияның үшінші толқыны

Демократизацияның үшінші толқыны - соңғы жылдары саясаттануда демократизация толқындары теориясы кеңінен тарады, осыған сәйкес демократиялық басқарудың қазіргі инститтутарын бекіту үш кезеңде болды, әрқайсысында бұл үрдіс елдердің әр түрлі топтарына әсерін тигізді. Ал демократия ареалының (демократия жоғарлауы) кеңейуінен кейін оның кейбір қысқартулары жалғасты. Дереккөздер
Педагогикалық қалау

Педагогикалық қалау - педагогикалық іскерлікке айқын бейімділігі және қабілеттілігі, оқу-тәрбиелеу жұмысын жүргізу талаптары мен ерекшеліктеріне сәйкес келетін тұлғаның қыры мен сапасының жиынтығы. Педагогтар деп балаларды және олармен жұмыс жасауды жақсы көретін, тез және қатесіз сұрақтар мен міндеттерде бағдарлай алатын, педагогика мамандыққа терең үйренуі және онда өмірдің мақсаты мен мәнісін көретін адамды айтады. Аталған ерекшеліктер басқа білімдермен байланыста педагогикалық шеберліктің пайда болуын айкындайды. Дереккөздер
Икемділікті, дағдыны, білімді қолдану

Икемділікті, дағдыны, білімді қолдану - оқу-тәрбие жұмысындағы тәжірибенің теориямен байланысын орнықтыру жолымен, оқудың мақсатымен іске асады. Негізгі мақсаты - оқушылардың өмірге дайындығы. Білім беру ақиқаты кұбылысының және нысанының әсер етуші құралы болуы мүмкін, ол икемділік пен дағды тек үрдістегі және олардын қолдануындағы ақиқат құралы. Дереккөздер
Оқытудағы үлгі

Оқытудағы үлгі - оқушы ойлауының, болжауының және шешімінің нақтыландырудың дидактикалық құралы. Бақылау, қайталау, білімдерді бекіту және бастапқы игеру кезінде барлық сыныптарда барлық пән бойынша сабақтарда қолданылады. Өз мысалдарын келтіре алмау білімді формалды игеруіне әкеледі. Мысалдар табиғи құбылыстар, қоғамдык өмір, әдебиет және т.б. салалардан окушының еріксіз байқауынан, қабылдауынан алынады. Дереккөздер
Табиғи тәрбиелеу қағидасы

Табиғи тәрбиелеу қағидасы - бала табиғатына қатысты тәрбие және оқыту сипатының берілу ізімен тырысу және баланың тума қабілеттерін дамытуға жағдай жасау. Бұл қағиданы Ж.Ж. Руссо мен И.Г. Песталоцци енгізген. Дереккөздер
Биринчи чамдам

"Биринчи чамдам", "Бірінші қадам"— Жетісу ұйғырларының тұңғыш альманағы. 1924 жылы 2 ақпанда шықты. Көлемі — 147 бет. Таралымы — 750 дана. Оның беттерінде ұйғыр халқының тарихына және оқу-ағарту ісіне байланысты мақала, әңгіме, өлеңдер жарияланады. "Биринчи чамдам"Шығыс Түркістан өлкесіне де таратылды. Дереккөздер
Монополистік іс-әрекет

Монополистік іс-әрекет - нарықтағы бәсекелестікті шектеу немесе жоюға бағытталған және осыған орай монополиялық шектен тыс пайда алуды көздеген кәсіпорын әрекеті. Барынша тар мағынада бұл - монополияға қарсы заңнаманы бұзатын әрекет. Тағы қараңыз * Монополиялық пайда * Монополиясыздандыру Дереккөздер
Репликалар

Репликалар - сөйлеушінің, әңгімелесушінің сөздеріне қарсылық, білдіру, жауап қайтару, ескерту жасау. Заң тәжірибесінде — жарыссөзге қатысушылардың барлығы сөз сөйлеп болған соң, сөйленген сөздерінде айтылғандарға байланысты екінші рет сөз сөйлеу. Соңғы реплика құқығын үнемі жауапкер мен оның өкілі иеленеді. Дереккөздер
Ыбырайым Төлеуғалиұлы Абдолов

Ыбырайым Төлеуғалиұлы Абдолов (1935 жылы туған, бұрынғы. Тайпақ ауданы, Калмыков ауылы) — палуан, Қазақстанға еңбек сіңірген жаттықтырушы. Еркін күрестен Қазақстанның бірнеше дүркін чемпионы, КСРО спорт шебері. 1957-61 жылы Қазақ дене тәрбиесі институтында оқыған. Жамбыл, Шымкент, Алматы қаларындағы жоғарғы оқу орындарында ұстаз, Дене тәрбиесі және спорт комитетінде бөлім бастығы, Білім министрлігінде бас маман қызметгерін атқарды. Дереккөздер
Білім саласындағы мемлекеттік саясат қағидасы

Білім саласындағы мемлекеттік саясат қағидасы — білім саласындағы мемлекеттік саясат негізгі ережеге негізделеді. Білім мекемелерінің дербестігі - тәрбиеленушілердің жүйелі бағалануы аралық аттестациясының мерзімді және тәртіптік, оқу жоспарының бекітілуіндегі және өнделуіндегі өзіндік білім мекемелерінің ұсынылуы. Білім беруді гуманистік сипаттамасы – білім беру бағдарламасының және оқу-тәрбие мекемесі жүйесінің кұрылуы. Олар кез–келген деңгейдегі білім алудың түрлі тұрғын топтарының шектеусіз құқықтарының кез-келген білім беру сұраныстарын қанағаттандыра алады. Білім беруді демократияландыру – білім беруге мемелекеттік монополияның жойылуы және қоғамдық мемелекеттік жүйеге ауысуы; орындарда басқару қызметін максималды тасымалдау мен өкілетті орталық, аймақтық және жергіліктілік арасындағы басқару мүшелерінің нақты шектелуі; мақсат, мазмұн, ұйымдасу және жұмыс әдісі, сонымен қоса, кұкықтық, экономикалық, қаражаттық білім беру мекемелерінің өздігінен таңдауы; педагогтардың білім беру мекемесіндегі басқарудағы қатысуын бұзылуының іс-әрекет бағалауының, әдістерінің, оқулықтарының технологиясымен қағида тандауының еркін және шығармашылық құқығы; оқушылардың мектеп пен білім беру саласын таңдауға, ұйде білім алу мен мемлекеттік емес оқу орындарда оқуға, қысқартылып, жеке оку жоспары бойынша білім алуға, білім беру мекемесінің басқаруындағы қатысуына кұқығы. Федералдык мәдениетті және білім беру кеңістігіінң бірлестігі – федералды бағдарлама дамуының білім беруімен ұлттық, аймақтық және муниципалды бағдарламалармен байланысты, әлеуметтік-экономикалық және мәдени дамудың жергілікті деңгейлерін, сонымен қоса, жергілікті білім беру жүйесінің ерекшеліктерін есепке алдыру. Жалпыға қол жетерлік – барлық оку орындарының түрі Қазақстан Республикасының барлық азаматтарына жыныстық, ұлттық, тектік, діни және т.б. себептері бойынша шектеусіз оқытуға қол жеткізу. Мемлекеттік, муниципалдық білім беру мекемесінің зиялы сипаты – білім беру мекемесінің муниципалды және мемелекетгік білім беру бағдарламасы діни емес сипатымен көрінеді. Ешкандай дін конфиссиясы мемлекеттік білім беру мекемесінде насихаттана немесе қуғынға ұшыра алмайды. Еркіндік және плюрализм – балалардың, олардың ата-аналарының немесе ата-аналардың орнын басатын жандардың қалауы бойынша оқыту формасының еркін таңдауының ұсынылуы. Балалар мен ата-аналар өздерінің қалауы бойынша мемлекеттік көрнекті мектептерге немесе діни, жеке меншіктік оқу орындарын тандай алады. Дереккөздер
Әлеуметтік-мәдени білім беру қағидасы

Әлеуметтік-мәдени білім беру қағидасы - мәдени педагогикасының бастапқы қалпы келесілерге негізделеді. Тұлғаның өсуі мәдени ортада ғана іске асады; білім беру мекемесінің мәдени ортада мақсатсыз ұйымдастырудың педагогика мен психология дамуының, дамыта білім беру концепциясының іске асуы мүмкін емес; мәдени ортада олардың дамуының және қалып қалауын қарастырады; олар оқушылардың өзіндік мәдени айқындалуының еркіндігіне әкеледі; оқу мекемесінің мәдени ортасы балалармен ересектердің әрекетінің бірлестігінде пайда болады. Дереккөздер
Веналық синус

Веналық синус (sinus venosus) — омыртқалы жануарлар жүрегінің жүрекшеге ашылатын, жұқа қабатты артқы бөлігі. Ол веналық қанды жинап, оны жүрекшеге бағыттап айдайтын қойнау тәрізді құрылым болып табылады. Веналық синус барлық омыртқалы жануарлардың ұрықтарында болады. Ересек күйінде ол дөңгелекауыздыларда, балықтарда және қосмекенділерде жақсы дамыған күйде сақталады. Бауырмен жорғалаушыларда веналық синус қатты редукцияға ұшыраған, ал гаттерияда (туатарада) салыстырмалы түрде жақсы сақталған. Құстар мен сүтқоректілерде веналық синус дербес анатомиялық құрылым ретінде болмайды, оның элементтері жүрекшенің құрамына қосылып кеткен. Көптеген омыртқасыз жануарларда веналық синус қызметін ішкі мүшелер арасын қанмен толтыратын кеңістіктер — веналық лакуналар атқарады. Дереккөздер
Татьяна Азовская

Татьяна Азовская - 1948 жылы 8 қазанда Орал қаласында туған. 1973 жылы ҚазМУ-ді бітірді, Семей облыстық «Иртыш» газетінде тілші, Ақтөбе драма театрында әдеби қызметкер, «Приуралья» газетінде тілші болған. 1980 жылы «Благодарю судьбу», 1981 жылы «Письмо из Осени», 1985 жылы «Смуглое лето» атты өлеңдер жинағы жарық көрген. «Жігер» жастар шығармашылық фестивалінің лауреаты (1981). Дереккөздер
Ғұсман Абдуллин

Ғұсман Абдуллин (1885, Жәнібек ауданы, Қоңырат ауылы - 1965, сонда) — аға шопан, Социалистік Еңбек Ері (1948). 1930 жылы ұжымдастыру науқанына белсене қатысып, ауылындағы шаруашылық артеліне мүше болған. Жоғарғы еңбек көрсеткіштеріне жетіп, бай тәжірибесін көптеген жас шопандарға үйреткен тәлімгер. Дереккөздер
Педагогикалық іс әрекеттің технологиялық қағидасы

Педагогикалық іс әрекеттің технологиялық қағидасы - педагогикалық технологияның негізгі ережелері. Педагогикалық әрекеттестілік белгіленген сәттіліктің іске асуы: жасөспірімдер мен балалардың тәрбие деңгейінің есебі (тәрбиеленушінің өнегелі білімі мен мінез-қулық деңгейінің адекватты талаптарының көрсетілуі); қоршаған ортаға баланың қатынасының бағдары (тәрбиешінің әрқилы құбылыстарға енегелі және өнегесіз қылықтардың деңгейінің қатынасын айқындауы); өлшем қағидасы (тәрбиеленушінің кез-келген әсері немес онымен қарым-қатынастың тиімділігі эмоционалды өлшемдердің сақталуы педагогикалық құралдарды, форма мен әдістердің әртүрлі қолдануында көрінеді. Педагогикалық ұстанымның динамикалық қағидасы. Дереккөздер
Мемлекет пен құқық теориясы

Мемлекет пен құқық теориясы (ағыл. theory of state and law; нем. Staatsund Reclitstlieorie; Theorie des Staates und des Rechts) — мемлекет пен құқықтың пайда болуы, дамуы мен әрекет ету заңдылығын зерттейтін заң ғылымдарының жалпы теоретикалық саласы; мемлекет пен құқықтың, құқықтық жүйенін мәні, түрі, пішімі, міндеті, құрылымы мен әрекетету механизмі; барлық заң ғылымдары үшін жалпы негізгі мемлекетті құқықтық түсінік. Дереккөздер en:Law#Legal theory
Біртұтас педагогикалық үрдістің ұстанымдары

Біртұтас педагогикалық үрдістің ұстанымдары (педагогика) - біртұтас педагогика үрдістегі өзара ара-қатынастың сипаты мен құралдарын, әдістерін, түрлерін, мазмұнын анықтайтын бастапқы қағидалар; жетекші идеялар, үрдісті ұйымдастыру мен өткізудің нормативті талаптар. Бар үрдісті реттейтін нормалар, ережелер, жалпы қағидалар сипатында көрінеді. Дереккөздер
Этно-мәдени бағыттылық принципі

Этно-мәдени бағыттылық принципі - тәрбиенің жалпы адамзат құндылықтарына қайшы келмейтін ұлттық мәдениет пен аймақтық дәстүрлерге, құндылықтар мен нормаларға сәйкес құрылған, жалпы адамзаттық құндылықтарға негізделген тәрбие принципі. Дереккөздер
Мәселе

Мәселе — белгілі бір түсінікпеушіліктен туындайтын, мәселелік жағдаятқа талдау жасаудан бастау алып танымдық мәселені субъектің түсінуі, танымдық түрткінің тууы, мәселелік жағдаяттың танымдық міндетке айналуы. Дереккөздер
Умма

Умма - мұсылмандық қауым. Құранда «умма» сөзі құдайшыл шындықтың обьектісі болып табылатын мұсылман елі мағынасын білдіреді. VII ғасырға қарай тіпті Хилафаттан тыс тұратын да кез келген мұсылман умманың иелігінде деген түсінік қалыптасты. Панисламизм идеологиясында «умма исламия» - «мұсылмандар бірлестігі» концепциясы өңделді, сонымен қатар, «умма» ұғымы «ұлт», «халық» деген ұғымдармен маңызы бірдей болды. Дереккөздер
Проблемалық оқыту

Проблемалық оқыту - мәні проблемалық ситуация туғызу мен оқушылардың оқу проблемасын дербес шешулері бойынша іс-әрекеттерін басқару болып табылатын оқыту түрі. Проблема деп шешілуі оқушылардан білім алу үшін белгілі әрекеттерді талап егетін есептердің, тапсырмаларын, теориялық немесе тәжірибелік мәселелердің әртүрлілігін түсінуге болады. Дереккөздер
Сынама сабақ

Сынама сабақ - педагогикалық тәжірибеден өту кезіндегі институт студенті немесе педколледж оқытушысы өткізетін сабақ. Педагогикалық тәжірибе жетекшісі, осы пәннің немесе сынып мұғалімі тәжірибе өтушілердің қатысуымен өтеді, әдіскерлер басшылығымен дайындалады, қатысушылармен талқыға салынады. Тәжірибе өтуші әдіскермен, мұғаліммен кеңеседі, сабақ мақсатын ойластырады, оның өткен және алдағы сабақтарымен байланыстырады. Дереккөздер
Тәжді көгершіндер

Тәжді көгершіндер - көгершіндер туысы. Дене ұзындығы 89 см дейін. Басында тік тұрған - екі жақты қысыңқы келген дөңгеленген қауырсындары бар. 3 түрі белгілі. - Жаңа Гвинея және оған жақын жатқан аралдардың - бойында кездеседі. Қорғауға алынған. Дереккөздер
Болжау (педагогикада)

Болжау (педагогикада) - тәрбиеленуші тұлғасының келешектегі даму үдерісін ерекшеліктері мен сипаттарын алуға бағытталған мұғалімнің танымдық іс-әрекеті; болжауды жүзеге асыру шарттары мен жолдарын айқындау. Дереккөздер
Уәж

Уәж (; ) - кек мағынада - түрткі болатын себеп, әлдебір әрекет жасауға желеу, әлдененің пайдасына уәж; психологияда — қажеттілік, түйсік, әуестік. Криминологияда сарын қылмыстық мақсатқа қол жеткізу бойынша белсенді әрекетке түрткі болған жеке адамның ішкі жағдайы ретінде қарастырылады. Дереккөздер
Айжан Жақсылық

Айжан Жақсылық (1950 жыл, Ақтөбе облысы, Байғанин ауданы, Жаңатаң елді мекені) - жазушы. Өмірбаяны 1968 жылы Жарқамыс орта мектебін бітірген. Алматыдағы Қазақтың Мемлекеттік университетінің филология факультетін тамамдаған. Еңбек жолын 1968-1969 жылдары Жаңатаң бастауыш мектебінде ұстаздық қызметтен бастаған. 1975—1979 жылдар аралығында Жем, Жаңатаң орта мектептерінде мұғалім, оқу ісінің меңгерушісі, 1979 жылдан облыстық телекомпанияда редактор, 1985 жылы аға редактор, 1986—1996 жылдары Бас редактор болып қызмет еткен. 1996 жылдан бері осы телекомпания төрағасының орынбасары болып қызмет атқарған. Оның Шығармалары "Оралу", "Табиғат пен жүрек" атты жинақтары жарық көрген.. Дереккөздер
Тәжді тырна

Тәжді тырна - тырналар тұқымдасына жататын құс. Сипаттама Дене ұзындығы 1 м жетеді. Самайы жұмсақ қара қауырсындармен - желкесінде тік тұрған сары-алтын түсті қауырсынмен - (осыдан атауы) жабылған. Таралуы Африкада кеңінен таралған - (Сенегал мен Эфиопияның Оңтүстікке қарай). Өзен мен көлдердің жағалауындағы бұташалар арасында мекендейді. Көбеюі Ұя салудан тыс уақытында олар топ құрайды - тіпті қыстайтын тырналармен бірге. Қолда ұстауда көбеюдің аздаған жағдайлары белгілі. Дереккөздер
Қылмыс уәжі

Қылмыс уәжі — қылмыстық әрекет жасауды тікелей ішкі тудыру себептері (мысалы, қызғаныш, кек, пайдакүнемдік). Қылмыстың субъективті жағының элементтері. Заңмен қарастырылған жекелеген жағдайларда, қылмыс сарыны қылмыс кұрамын саралау белгісі болып табылады. Басқа жағдайларда қылмыс сарыны соттарда жағдайды ауырлататын немесе жеңілдететін ретте қарастырылады. Дереккөздер
Теңгермешілік

Теңгермешілік - эгалитаризм көріністерлерінің бірі, адамдардың өмір сүру жағдайы мен құқықтарындағы айырмашылықтарды жоюға немесе азайтуға талпыныс, әлеуметтік ерекше жеңілдіктерін ыдырату. Дереккөздер
Социологиялық зерттеулер деңгейлері

Социологиялық зерттеулер деңгейлері - әлеуметтану білімі жүйесінде эмпирия теорияларының түрлі деңгейлерінің қалыптасуына бағытталған ерекше ұйымдастырылған зерттеу іс-әрекетінің циклдары. Дереккөздер
Терминалды күй

Терминалды күй (ағыл. terminal state / condition) - Өмір сүрудің соңғы сатысы - өлім алдындағы арпалыс, жанталас және жантәсілім; өмірмен өлім арасындағы шекаралас күй. * Олар: ** ауыр естен тану (IV деңгейлі) ** шектен шыққан кома ** коллапс ** преагональнды күй ** терминал үзiлiсi ** жанталасу ** клиникалық өлiм Дереккөздер
Проксемика

Проксемика - қарым-қатынасты ұйымдастырудың кеңістік және уақыттық нормалармен айналысатын психологияның ерекше бөлігі. Кеңістік пен уақыт үрдісті ұйымдастыруда ерекше белгілер жүйесі ретінде көрінеді. Коммуникативті жағдай компоненттері болады, мағыналар жүктемесін тасиды. Осы нормаларды білу мүғалімге педагогикалық қатынасты дұрыс құруына көмектеседі. Дереккөздер
Қала әкімі

Қала әкімі - (; ; ; ) - өзі басқаратын қаланың барлық тұрғындары немесе сайлау органдары сайлайтын, қалалық муниципалитет (өзін-өзі басқаратын қалалар) немесе үлкен қала ауданының басшысы; қаладағы атқарушы билік басшысы. Дереккөздер als:Bürgermeister bar:Burgamoasta lb:Buergermeeschter li:Börgemeister nds:Börgermeester sr:Градоначелник
Нағыз әлеуметтік себептер

Нағыз әлеуметтік себептер - адамдарға жақсылық жасауға айқын және сапалы ұмтылысты қамтитын адам мінез-құлық себептері. Бұл себептер тәрбиелеу үрдісі мен қоршаған ортаның ықпалымен құрылады. Дереккөздер
Ақпараттық кеңістік

Ақпараттық кеңістік - ақпараттуындайтын, орын ауыстыратын және қолданылатын кеңістік. Ақпарат тасқынының бағыты мен жылдамдығы, оны қолдану және құру амалдары акпартгык кеңістік құрылымынаныктайды. Бұл кеңістктің құрылымы ғылым, БАҚ, білім беру кіретін қоғамның ақпараттық инфрақұрылымын көрсетеді. Бұл ұғымды В.И. Костюк енгізген. Дереккөздер
Білім беру кеңістігі

Білім беру кеңістігі - білім беруді орталықсыздандыруды жүзеге асыруда білім беруде жалпы мемлекеттік бірлік сақталатын кеңістік. Бұл мемлекеттің әрбір азаматының тұрғылықты мекеніне қарамастан, толыққанды білім алу құқығын орндалуына және жеке білім беру құрылымдарының сабақтастығын және өзара байланысын сактайды. Дереккөздер
Сұңқарлар (айрық)

Сұңқарлар - 1. әскери қоркытушылық пен әскери күштің көмегімен халықаралық қақтығыстарын шешетін империалистік саясаткерлер мен генералдар; 2. билікке конституциялық жолмен келмеген көптеген елдерде кеңінен тараған топтар атауы. Олардың реакцияшылдарымен бірқатар мемлекеттерде фашистік тұрғыдағы әскери диктатуралардың пайда болуы байланысты Дереккөздер
Педагогикалық қайшылық

Педагогикалық қайшылық - өсіп келе жатқан тұлға өміріне жаңа, күрделі талаптар мен ескірген педагогика танымдар, концепциялар, жүйелер, көзқарастар арасында педагогикалық үрдіс кезінде пайда болатын және тереңдетілген сәйкессіздік. Жаңашылдар тәрбиелеу мен оқытудың жаңа әдістері, түрлері, мазмұнымен қанағаттануы мүмкін. Дереккөздер
Мұғалім профессиограммасы

Мұғалім профессиограммасы - мұғалімнің білімі, дағдысы мен іскерлігіне, оның жеке тұлғасына, қабілетеріне, психофизиологиялық мүмкіндіктері мен дайындық деңгейіне қойылатын талаптар тұрғысынан алғанда толық біліктілік сипаттама берілген кұжат. Дереккөздер
Бақтыбай Айнабеков

Бақтыбай Айнабеков (1949 жыл, Қызылорда облысы, Жаңақорған ауданы, Бесарық стансасы) - ақын, жазушы. Өмірбаяны * Еңбек жолын осы Жаңақорған ауданында аудандық радио хабарын таратуды ұйымдастырушылықтан бастады. * 1969 жылы Жаңақорған аудандық «Коммунизм жолы» газетінің еңбекші хаттар бөлімінің меңгерушісі. * 1974 жылдан Жаңақорған аудандық «Білім» қоғамының жауапты хатшысы. * 1975 жылдан Қазақстан Компартиясы Жаңақорған аудандық комитетінің нұсқаушысы, соңынан саяси ағарту кабинетінің меңгерушісі болған. * 1981 жылы Алматы облыстық «Жетісу» газетінің партия тұрмысы және насихат бөлімінің меңгерушісі болды. * республикалық Баспасөз комитетінің Қоғамдық саяси және ауыл шаруашылығы әдебиеттері бөліміне жетекшілік етті. * 1983—1998 жылдар аралығында республикалық «Қазақстан» теледидарында комментатор, насихат хабарларының Бас редакторы, қоғамдық саяси творчестволық бірлестіғінің Бас редакторы қызметтерін атқарған. * 2000 жылы Қазақстан Республикасы Үкіметі жанындағы Діни бірлестіктер мен байланыс жөніндегі Кеңес хатшылығының консультанты болған. * Қазір Қазақстан жазушылар одағының «Жұлдыз» журналы мен Республика Жоғары Соты және Әділет Министрлігінің «Заң» газетінде республикамыздың оңтүстік аймақтарында орналасқан облыстарының меншікті тілшісі. Шығармалары Жыр жинақтары * «Арманым менің» * «Енші» * «Балықшы бала» * «Мәңгілік өмір» * «Әлмеректің оралуы» * «Шүкіршілік» Философиялық еңбектері * «Дін мемлекеттен бөлек пе немесе жауапсыз хаттар» * «Есігіңді аш, Өкімет пен Үкімет, ДПГ-келіп тұр» * «Фалсафа — Алланың аян ілім!» * «Бесарық Тұрсынбайды ұмытпайды» * «Кім қауіпті?» * «Қазақстанның N21 халық емшісі» * «Құпия жан» * «Менің Жаңақорғандық жерлестерім». Жетістіктері * Бірнеше дүркін республикалық ақындар мүшәйрасына қатысып, жүлдегер атанған. * Қазақстан Журналистер одағы сыйлығының лауреаты. * Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрлігінің «Мәдениет қайраткері» белгісімен марапатталған. Дереккөздер
Прокурорлық қадағалау

Прокурорлық қадағалау - барлық заңды тұлғалар, лауазымды адамдар мен азаматтардың (жалпы қадағалау), сондай-ақ құқық қорғау органдары қызметінің барлық сатыларында (анықтау, алдын ала тергеу, соттың дауды шешуі, үкімдерді орындау мен сот тағайындаған мәжбүрлік сипаттағы басқа да шараларды) заңдардың дәл және бір үлгімен орындалуын жүзеге асыратын еліміздің Бас прокуроры мен оған бағынышты прокурорлардың жоғары қадағалауы. Дереккөздер
Якобиншілер

Якобиншілер - 18 ғасырдың аяғындағы француз буржуазиялық революциясы кезеңіндегі революциялық, демократиялық саяси партиялардың бірі. Дереккөздер ar:نادي اليعاقبة arz:الجاكوبيين bg:Якобинци bn:জ্যাকোবিন ক্লাব br:Jakobinegezh bs:Jakobinci ca:Jacobinisme cs:Jakobíni cy:Jacobin da:Jakobinerne de:Jakobiner en:Jacobin (politics) eo:Jakobeno es:Jacobinos et:Jakobiinid eu:Jakobinismo fa:ژاکوبن fi:Jakobiinit fr:Jacobinisme gl:Xacobinismo he:המועדון היעקוביני hr:Jakobinci hu:Jakobinusok io:Jakobino it:Giacobinismo ja:ジャコバン派 ka:იაკობინელები ko:자코뱅당 lb:Jakobiner lmo:Giacobinism lv:Jakobīņi nl:Jakobijnen no:Jakobinerklubben pl:Jakobini pt:Jacobinismo ru:Якобинцы sh:Jakobinci sk:Jakobíni sr:Јакобинци sv:Jakobiner tr:Jakoben Kulübü uk:Клуб якобінців zh:雅各賓俱樂部
Кәсіби бағдарлау

Кәсіби бағдарлау - кәсіби ақпарат, кәсіби диагностика, кәсіби кеңес, кәсібі іріктеу, кәсіби бейімделу арқылы жүзеге асырылатын және жеке тұлға мен еңбек нарығының қажеттіліктері мен ерекшеліктерін ескеретін, жастарды еркін, сапалы және өздігінен мамандықты таңдауға дайындайтын ғылыми-практикалық жүйе. Дереккөздер
Реторсия

Реторсиялар - мемлекеттің жеке және заңды тұлғаларын кемсітушілік жағдайға қойған басқа мемлекеттің достыққа жатпайтын әрекетіне жауап ретінде алғашқы мемлекет жасаған құқық шеңберіндегі мәжбүрлеу әрекеттері. Тиісті мемлекеттерге қатысты өзара түсіністік принципін қалпына келтіру мақсатын көздейді. Реторсиялар ретінде қолданылатын шаралар өздерін мәжбүр еткен әрекетке шаламас болуға тиіс жөне бұрынғы жағдай қалпына келтірілген сәттен бастап тоқтатылады. Реторсия қарулы күш қолдануды қарастырмайды. Қазақстан Республикасының азаматтары мен заңды тұлғаларының құқықтарына арнайы шектеулері бар мемлекеттердің азаматтары мен заңды тұлғаларының құқықтарына қатысты Қазақстан Республикасы қарсы шектеулер (реторсиялар) белгілеуі мүмкін. Дереккөздер
Террорлық акт

тегі Дүниежүзілік сауда орталығына жасалған шабуыл]] Террорлық акт ( — «қорқыныш», «үрей») — адамдардың өліміне қауіп тудыратын, елеулі мүліктік залал келтіру не болмаса басқа қоғамдық қауіпті салдарлар туындататын, қастандық, жарылыс, кепілдікке алу, өрт қою немесе басқа әрекеттер. Егер бұл әрекеттер адамдардың қаза болуына апарып соқса, Қазақстан Республикасының заңымен, ең ауыр жаза ретінде өлім жазасы тағайындалады. Дереккөздер
Мектеп педагогтарының кәсіби бірлестігі

Мектеп педагогтарының кәсіби бірлестігі - мүғалімдсрдің бірлескен іс-әрекетінің түрі, мектеп басқаруға, басқарушылық шешімдерді қабылдауға қосылудың ұйымдық түрі. Мұндай бірлестіктерге бірінші кезекте пәндік-циклдық комиссиялар жатады. Дереккөздер
Паганизм

Паганизм — алғашқы қауымдық құрылыс кезінде - яғни тайпалық құрылыс пен оның ыдырауы кезінде - ұлттық-мемлекеттік діндердің пайда болуына дейін болған барлық сенімдер мен салттарды бейнелеу үшін моногеистік діндер (яһудилік, христиан, ислам) өкілдерінің енгізген термині. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер
Үрдіс

Үрдіс, процесс — қандай да бір нәтижеге жету жолындағы бірізді әрекеттердің жиыны. * Автомодель үрдісі — берілген параметрлермен байланыссыз үрдіс. * Адиабатты үрдіс — қоршаған ортамен физикалық жылу алмасу болмағанда өтетін процесс. * Тұрақсыз үрдіс — физикалық жүйе жағдайы өзгеретін үрдіс. * Жұмыс үрдісі — агрегатта және жүйеде жұмыс уақытында пайда болатын олардың тізбектілігі, себептілігі, өзара байланысының физикалық, физика-химиялық және басқа да құбылыстар жиынтығы. * Тұрақты үрдіс — өзі өтетін жағдайда физикалық жүйенің өзгермеу процесі.
Кәрім Айнабеков

Кәрім Айнабеков - 1940 жылы 5 қазанда Түркістан облысы, Ордабасы ауданына қарасты (бұрынғы Арыс ауданы), Бадам стансасында өмірге келген. Новосібір Электро-Институтын және Қазақ мемлекеттік университетін бітірген. Шымкент облыстық өндірістік-техникалық байланыс басқармасында бөлім бастығы, кейін осы мекеме басқармасы бастығының орынбасары қызметін атқарды. 1998—1999 жж. Ақтөбе қалалық Пошта бастығы, 1999 — 2003 жж. «Қазақтелеком» Ақтөбе облыстық дирекциясында қызметкер болған. Шығармалары: 1977 жылы «Тұңғыш кітап» сериясымен «Таң шапағы» («Жалын»), 1991 жылы «Махаббат моншақтары» (Ақтөбе), 1994 жылы «Сені іздеймін» («Рауан»), 1998 жвілы «Күнім, күніңмін» («Рауан»), 2002 жылы «Жанарымда жалғыз сен» («Білім») атты жыр жинақтары жарық көрген. «Жұлдызым жоғары» атты хикая, әңгімелер, очерктер, эссселер, аудармалар жинағы шыққан. Қырғыз жазушысы Таш Мияштің «Қоштасу» повесін, Александр Гельманның «Ар-ождан алдында» пьесасын аударған. Х.Исламов пен А.Қадыровтың «Малшылар патшасы» пьесасын қазақ тіліне тәржімалаған, бұл қойылым Ақтөбе қаласындағы «Алақай» қуыршақ театрында сахналанған. Жетістіктері: Қазақстан Республикасының «Құрметті байланысшысы» атағының иегері. «Еңбектегі ерлігі үшін», «Қазақстан Республикасы Тәуелсіздігіне 10 жыл» медальдарымен марпатталган. Дереккөздер
Тәрбие беру процессі

Тәрбие беру процесі - жеке тұлға мен қоғамның талаптарына сәйкес ұйымдастырылған тәрбиелік ықпал етуде пайда болатын педагогикалық ара-қатынас үдерісі. Тәрбие беру процесінің мақсаты тәрбиеленушілердің әлеуметтік және рухани құндылықтарды, тәжірибені қатынастарды игерудегі белсенді іс-әрекетін ұйымдастыру және ынталандыру, жеке тұлғаны қалыптастыру. Дереккөздер
Түйешіктер

Түйешіктер - жәндіктер отряды. Дене ұзындығы 15-20 см. Қанаттары- (2 жұп) жайылғандағы мөлшері 20-30 мм - түссіз- шатыртәрізді жинақталады. Кеуде бөлімі созыңқы келген. Аналықтарының жұмыртқа салуы ұзаққа созылады. 100 аса түрі Солтүстік жартышарда кенінен таралған - ТМД-да 20-дай түрі кездеседі. Ересектері - (2,5 ай тіршілік етеді) ағаштарда мекендейді. Дамуы толық. Дернәсілдерінің даму уақыты 2 жыл шамасында- көбінесе жапырақтардың немесе ағаш қабықтарының астында - қуыршақтары қозғалмалы. Түйешіктер - жыртқыштар- жәндіктерді аулайды- құрттарды жояды - сонымен қатар жібек тоқымасы көбелегінің жұмыртқаларында құртады. Дереккөздер
Білім, дағды және іскерлік беріктігі

Білім, дағды және іскерлік беріктігі - практикада еркін қолдануда, оқушылардың жадында тұрақты бекітуді, оқу материалын игерудегі тыңғылықты білдіретін дидактиканың ұстанымы. Мұндай игеру жаңа білімдерді табысты меңгеруге мүмкіндік береді. Дереккөздер
Мәйіттерді және жерлеу орындарын қорлау

Өлген адамдардың мәйiттерiн және олар жерленген жерлердi қорлау — өлгендердің мәйіттерін қорлау не жою, бүлдіру немесе жерлеу орындарын, құлпытас кұрылыстарын немесе жерлеуге не оларды еске алуға байланысты рәсімдер өткізуге арналған зират ғимараттардың қорлап, арамдау түрінде көрінетін қылмыс. Қолданылатын жаза Қылмыстық кодекстің 14-бабымен реттеледі. Тағы қараңыз * Жерлеу рәсімі Дереккөздер
Оқушыларға тікелей және параллельді әсер ету

Оқушыларға тікелей және параллельді әсер ету - ұжым арқылы ықпал етуіне жетекші рөл беретін А.С. Макаренко бірізді қолданған. Жеке және ұжымдық ыкпал етудің үйлестіру әдісі. Тікелей ықпал ету - бұл педагогтың әр тәрбиеленушіге жеке ыкпал етуі. Параллельді ықпал етуде тәрбиеші рөлін ұжым атқарады. Оның ықпалы ұжымның әр мүшесіне қатынасында, окушылардың бір-бірімен күнделікті араласуында көрінеді. Дереккөздер
Ақыл-ой дамуы

Ақыл-ой дамуы - адамның интеллектуалдық іс-әрекетінде ол өмір сүретін қоғамдық-тарихи жағдайларға, психикасының жас және жеке ерекшеліктеріне сәйкес тәжірибені меңгеру нәтижесінде болатын сандық және сапалық өзгерістердің күрделі динамикалық жүйесі. Дереккөздер
Мүлік жалдау

Азаматтық құқықта — бір тараптың (жалға беруші) екінші тарапқа (жалға алушыға) төлем үшін уақытша пайдалануға беруге міндеттенетін шарты. Мұндай жалдауды кейбір кездері ақысын төлеп ұстау (тұрмыстық), жалға алу деп атайды. Дереккөздер
Адамның дамуы

тың аналық жыныс жасушасымен ұрықтануы]] Адамның дамуы — адамның анатомиялық-физиологиялық пісіп-жетуінде, оның жүйке жүйесі мен психикасының жетілуінде, сонымен бірге танымдық және шығармашылық іс-әрекетінде, дүниетанымының баюында, ізгілігінде, қоғамдық-саяси көзқарастары мен сенімінде болатын сандық және сапалық өзгерістердің өзара байланысты үрдісі. Дереккөздер
Талап қою мерзімінің өтуі

Талап қою мерзімінің өтуі (ағыл. terms of limitation of actions; нем. Lauf der Klageverjiihrung f) - Талап қою мерзімінің өтуі адам құқық бұзушылық туралы білген немесе білуге тиіс болған күннен басталады. Белгіленген орындау мерзіміне байланысты міндеттемелер бойынша талап қою мерзімінің етуі орындалу мерзімі аяқталғаннан кейін басталады. Орындалу мерзімі белгіленбеген не талап ету кезімен белгіленген міндеттемелер бойынша талап қою мерзімінің өтуі, міндеттемені орындау туралы талап қойылған кезден басталады, ал егер борышқорға сондай талаптарды орындау үшін жеңілдік мерзімі берілсе, талап мерзімін есептеу аталған мерзім аяқталғаннан кейін басталады. Регрестік міндеттемелер бойынша талап мерзімінің өтуі негізгі міндеттемені орындау кезінен басталады. Дереккөздер ko:공소 시효
Вольфганг Ратке

Вольфганг Ратке (18.1.1571, Вильстер - 27.04.1635, Эрфурт) - көрнекті неміс педагогы, Коменскийдің ережелеріне жақын оқыту ережелері жүйесін жасаған ірі дидакт. 1612 ж. Майндағы Франкфурт қаласында өткен неміс князьдерінің құрылтайына төмендегі үш, оның пікірінше, ең маңызды мәселені шешуге арналған нұсқаулық ұсынды: 1. көне де, жаңа да тілдерді жылдам және оңай үйренуді қалай қамтамасыз етуге болады. 2. жастар әр түрлі ғылымдар мен өнерді зерделей алатын ана тіліндегі мектептерді барлық жерде қайтіп ұйымдастыруға болады. 3. Бүкіл Германияда басқарудың, тілдің және діннің бірлігіне қалай жетуге болады. Дереккөздер
Жалдамалы жендет

Жалдамалы жендет — Қылмыстық заңнама бойынша материалдық сыйақы алу немесе өзге де бас пайдасы мақсатында іс-әрекет жасайтын және қарулы қақтығысқа қатысушы тараптың азаматы болып табылмайтын, оның аумағында тұрақты тұрмайтын және ресми міндеттерді орындау үшін басқа мемлекет жібермеген адам. Жалдамалы жендет халықаралық құқық нормаларының қорғауында бола алмайды. Бұл әскери тұтқын мәртебесін иеленуге құқығы жоқ қылмысты адамдар. Дереккөздер
Мектеп режимі

Мектеп режимі - мектепте балалар мен жасөспірімдердің оқуы, еңбегі мен демалысының әр түрлі түрлерінің алмасу реті мен байланыс сипаты. Мектеп режимі - оқу мен тәрбиенің табысты дайындығының, оқушылардың денесінің дұрыс дамуының маңызды шарттары мен құралдарының бірі. Дереккөздер
Репетиторлық

Репетиторлық — жекеленген пәндер бойынша оқушылардың қосымша даярлануын қамтамысыз ететін үйдегі оқыту. * Қосымша - әдетте жеке сабақ жүргізетін мұғалім, қажетті білімді алуға көмектеседі. * Актерлермен жеке немесе топтық сабақ жүргізетін тәжірибелі маман. * театрда: труппасының және мүшелерімен суретшілердің жаңа рөлдерді дайындайды адам, ойын енгізу жүргізеді дайындықтар. * Бағдарламаланатын материалдар, компьютерлік бағдарламалар негізінде жеке немесе топтық оқыту мен білімді бақылауға арналған техникалық оқыту құралдарының түрі. Кадет корпусының және бет корпусының және Ресей империясының кейбір басқа да жабық оқу орындарында, оқытушы оның басшылық студенттерге үй тапсырмасы жасады астында мұғалім болды. Қазіргі Қазақстанда репетиторлардың қызметін көбінесе талапкерлер жоғары оқу орындарына түсу емтихандарына дайындық кезінде пайдаланады, студенттер мен мектеп оқушылары пәнді меңгеру деңгейін көтеру үшін. Репетиторлық қызмет шет тілдерін үйренгісі келетіндер арасында кең таралған. Бұл жағдайда студенттерге жеке көзқарас бағдарламасын меңгеруге неғұрлым тиімді тілді таңдауға көмектеседі. Қазақстандағы репетиторлық қызметтер нарығы Репетитордың танымалдығы тез өсуде. Орта есеппен онлайн-репетиторлық қызметтерге сұраныс жыл сайын 15%-ға өсуде. Ақшалай алғанда әр отбасы жылына жеке тәрбиешілердің қызметіне орташа есеппен 380 АҚШ долларын жұмсайды екен. Тек 2015 жылдың өзінде 300000 қазақстандық мектептен тыс уақытта шет тілдерін оқыды, олар үшін 500 миллион долларға жуық қаражат жұмсалды. Сонымен бірге, 500 миллион доллар - бұл репетиторлардың құны, ал қалғаны курстардан түсетін пайда. Оқушылар оқытушылармен бірге ең танымал пәндер: ағылшын (25%), математика (17%), орыс (7%), қазақ (6%) Дереккөздер
Түйетәрізділер

Түйетәрізділер - жұптұяқтылар тұкымдасы. Түйетәрізділер Солтүстік Америкада пайда болып - кейінгі эоценнен бастап голоцен дәуірінен белгілі. Ерте плиоценде Шығыс жартышарға көшіп - ерте плейстоценде Оңтүстік Америкаға ауысады. Аяқтары екі саусақты - бүйір саусақтары - (қазбалы түрлерінен басқа) толығымен редукцияға ұшыраған- үшінші және төртінші табан сүйектері бірігіп кеткен; саусақпен жүргіш жануарлар. Үстіңгі ерні екіге бөлінген. Асқазаны күрделі- («күйіс қайтаратын»), Эритроциттері сопақтау - (сутқоректілердің ішіндегі жекелеген жағдай). Қазіргі уакытта 2 туысы кездеседі: түйелер және лама. Дереккөздер
Авангард спорт кешені

> - спорт кешені. 1968 жылы К.Е.Ворошилов атындағы машина жасау зауытының стадионы ретінде іске қосылды. Аумағы 10 мың м², 10,5 мың орындық. Футболға, баскетболға, гандболға , волейболға арналған арнаулы алаңдары бар. Футболдан және допты хоккейден халықаралық, республикалық жарыстар өткізіледі. 1994 жылы оған зауыттың бұрынғы директоры, Орал қаласының құрметті азаматы П.Атоян есімі берілді Дереккөздер
Өз педагогикалық іс-әрекетін талдау

Педагогикалық іс-әрекет дегеніміз - мұғалімнің оқу-тәрбие істерін нәтижеге жеткізетін әрекеттер құрылымы болып табылады. Мұғалімнің шеберлігі педагогикалық мамандық негізінде басқара білуі. Өз педагогикалық іс-әрекетін талдау - мұғалімнің өз оқу-тәрбие жұмысының қалпын, нәтижелерін зерделеуі; педагогикалық құбылыстар элементтерінің арасындағы өзара байланыстарды белгілеуі, оқушыларды оқытуды және тәрбиелеуді әрі қарай жетілдіру жолдарын анықтау. Педагогикалық талдаудың кызметтері: диагностикалық, танымдық, түрлендірушілік, өздігінен білімденушілік. Дереккөздер
Сенім серіктестігі

Сенім серіктестігі (ағыл. commandite, limited partnership; нем. Kommanditgesellschaft (KG); фр. commandite) — серіктестіктің міндеттемелері бойынша өзінің бүкіл мүлкімен (толық серіктерімен) қосымша жауап беретін бір немесе одан да көп қатысушылармен қатар, серіктестіктін (салымшылардың) мүлкіне өздері салған салымдардың жиынтығымен шектелетін бір немесе одан көп қатысушыларды да енгізетін және серіктестіктін кәсіпкерлік кызметті жүзеге асыруға қатыспайтын серіктестік. Дереккөздер
Өзін-өзі тәрбиелеу

Өзін-өзі тәрбиелеу - адамның өзінің оң қасиеттерін жетілдіру және теріс қасиеттерін жою жөніндегі саналы және мақсатты іс-әрекеті болып табылады. Өзін-өзі тәрбиелеудің басты шарты - өзі туралы шын білімнің, дұрыс өзін-өзі бағалаудың, өзін-өзі түсінудің, анық ұғынатын мақсаттардың, мұраттардың, тұлғалық мән мағыналардың болуымен айқындалуы. Дереккөздер
Өздігінен білім алу

Өздігінен білім алу - күндізгі оқу орнында жүйелі курстан өтпей-ақ өздігінен жұмыс істеу үрдісінде алынан білім. Өздігінен білім алудың ең кең тараған формалары әдебиет оқу және зерделеу болып табылады. Дереккөздер
Авангард спорт клубы

«Авангард» - спорт клубы. 1967 жылы Орал қаласында ашылған. 2 спортзалы мен «Дельфин» бассейні бар. Велоспорт, күрес, т.б. спорт түрлерінен облысқа белгілі көптеген шеберлер осы клубта даярланды, олардың ішінде А.Гайдашов пен Р.Хайрутдиновтар - биатлон бойынша Қазақстан мен ТМД елдерінің бірнеше дүркін чемпиондары. Дереккөздер
Мұғалімнің өздігінен кәсіби білім алуы

Мұғалімнің өздігінен кәсіби білім алуы - мұғалімнің өздігінен жалпы білімдік, пәндік, психологиялық-педагогикалық және әдістемелік білім алудан туратын көп компонентті гргалық және кәсіби маңызды танымдық іс-әрекеті. Өзін-өзі оқыту - адам өзінің ұмтылыстары мен дербес таңдаған тәсілдері арқылы білім алуы процесі. Дереккөздер
Балалардың өзіне-өзі қызмет көрсетуі

Балалардың өзіне-өзі қызмет көрсетуі - өзін-өзі, өз киімін, заттарын, тұратын орнын гигиеналық күтуді қамтитын тұрмыстық еңбек түрі. Балаларды еңбекке баулу Балалардың өзіне-өзі қызмет көрсету басталады. Дереккөздер
Өзіне баға беру

Өзіне баға беру - адамның өз қасиеттеріне, абыройына, кемшіліктеріне баға беруі. Дереккөздер be-x-old:Самаацэнка de:Selbstbild en:Self-image es:Autoestima fi:Minäkäsitys fr:Image de soi hu:Énkép hy:Ինքնագնահատական no:Selvbilde uk:Самооцінка zh:自我意像
Толық серіктестік

Толық серіктестік (ағыл. full (unlimited) partnership; нем. Kollektivgesellschaft) - Толық серіктестіктің мүлкі жеткіліксіз болған жағдайда қатысушылары серіктестіктің міндеттемелері бойынша өзіне тиесілі барлық мүлкімен ортақ, жауапкершілікте болатын серіктестік. Толық серіктестік төмендегі негізгі екі белгісімен ерекшеленеді: 1.Кәсіпкерлік қызмет және оған қатысушы серіктестіктің қызметтері олардың өз қызметтері болып саналады, ал оның міндеттері бойынша кез келген қатысушы өзінің барлық мүлкімен жауап береді. 2.Серіктестік жеке сенімді қатынастарға негізделеді: егер бір қатысушы серіктестіктің атынан мәміле жасаса, мүліктік жауапкершілік басқа қатысушыға жүктеледі.Сондықтан толық серіктестік отбасылық кәсіпкерлік ретінде дамып келеді. Егер толық серіктестікке оны ұйымдастырушылардың бәрі жеке адам ретінде кіретін болса,белгілі бір жауапкершілікті жағдайға кезіккенде (мәселен банкротқа ұшырағанда), өмірге қажетті күнделікті заттарды қоспағанда, басқа да жеке мүліктерін, атап айтқанда: көлік, саяжай, жиһаз, қылқалам туындысы, зергерлік бұйымдар, басқа да құнды мүліктерді есепке алады. Әдетте толық серіктестікті заңды тұлғалар, ірі кәсіпорындар құрайды. Азамат бір ғана толық серіктестіктің қатысушысы бола алады. Дереккөздер
Жалдамалылық

Жалдамалылық — жалдамалыны жалдануға азғырып көндіру, оқытып-үйрету, қаржыландыру немесе өзге материалдық қамтамасыз ету, сондай-ақ оны қарулы жанжалда немесе соғыс қимылдарында пайдаланудан көрініс табатын қылмыс . Жалдамалылық бейбітшілік пен адамзат қауіпсіздігіне қарсы қылмыс болып табылады. Қолданылатын жаза Қылмыстық кодекстің 170-бабымен реттеледі. Дереккөздер
Әбікей Зейінұлы Сәтбаев

Әбікей Зейінұлы Сәтбаев (1881-1938) - Павлодар Ертіс өңірінің көрнекті педагогы. Арғын тайпасы Сүйіндік руы Қаржас бөлімінен шыққан. Әбікей Зейінұлы Сәтбаев бар күшін, білімін, тәжірибесін жаңа ұрпақты мектеп қалыптастыру ісіне салды. Оның жетекшілігімен ауылдарда сауатсыздықты жою акциясы жүргізілді. «Мұғалім қандай болу керек», «Ағарту жұмысында не шара қолдануымыз керек» және т.б. мақалаларында білім және ағарту мәселелерін, казак халқының дамуы жолдарын қарастырды, жастардың білім ерісін кеңейту кажеттілігі, сөйлеу және жүріс-тұрыс мәдениетін, әдеби тілді қолдану икемділігін калыптастыру мәселелерін көтерді. Әбікей Зейінұлы Сәтбаев пікірінше, нағыз ұстаз үшін әз атын, қадірін сақтай білу, еңбегінің түпкі мақсатында қателеспеу, қиындықтарды шыдай алу өте маңызды. Әбікей Зейінұлы Сәтбаев шәкірттері арасында көптеген ғалымдар, республиканың белгілі мемлекет қайраткерлері бар (Қ.Сәтбаев). Олардың айтуынша, Әбікей Зейінұлы Сәтбаев дарынды педагог, талапты, зиялы, ой өрісі кең, жан-жақты білімді, өзіншелігі мол адам болған. Дереккөздер