kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Оразбеков Нұрлан Исағалиұлы

Оразбеков Нурлан Исағалиулы, 12 қараша, 1952 жылы, Шығыс Қазақстан обл. Көкпекті ауданында дүниеге келді. Қазақстан медицина университетінің ректоры (2006-2008), Қазақ ұлттық медицина университетінің дипломнан кейінгі даярлық кафедрасының профессоры (2010 бастап). 1975 жылы Семей қ. Медициналық институтын бітірді. 1975—1979 жылдар арасында Семей обл. Жарма аудандық ауруханада хирург қызметін атқарды. 1979—1986 жылдары арасында Сызганов атындағы Қазақ хирургия ғылыми зерттеу институтында Бауыр, өт жолдары бөлімшесінде ғылыми қызметкер 1986—1991 жылдары — Алматы медицина институтының Госпиталды хирургия кафедрасының ассистенті 1991—1997 жылдары — Қазақ ұлттық медицина университетінің Госпиталды хирургия кафедрасының доценті, кейін профессор атағына ие болды 1997—2006 жылдары - Қазақстан медицина университетінің проректоры. В 2006—2007 жылдары - Қазақстан медицина университетінің ректоры. 2010 — жылдан бастап Қазақ ұлттық медицина университетінің дипломнан кейінгі даярлық кафедрасының профессоры.
SAP Business Suite

SAP Business Suite - бұл кәсіпорындағы ақпарат пен үрдістерді біріктіруді, өзара бірлесіп әрекет етуді, салалық ерекшелік функционалдығын, сондай-ақ, ауқымдануды қамтамасыз ете алатын бизнес-қосымшалардың жиынтығы. SAP Business Suite SAP-тың NetWeaver деп аталатын технологиялық платформасы негізінде жұмыс істейді. SAP Business Suite 7 келесі бес құрамдас бөліктерден тұрады: SAP ERP 6.0 (SAP - Enterprise Resource Planning - Business All-in-One) SAP CRM 7.0 (SAP - Customer Relationship Management ) SAP SRM 7.0 (SAP - Supplier Relationship Management ) SAP SCM 7.0 (SAP - Supply Chain Management ) SAP PLM 7.0 (SAP - Product Lifecycle Management ) Дереккөздер Сілтемелер *[http://www.sap.com SAP] *[http://www.sap.com/solutions/business-suite/index.epx SAP Business Suite]
Дөңгелек жапырақты алмұртшөп

Дөңгелек жапырақты алмұртшөп - алмұртшөптер тұқымдасына жататын көп жылдық, шөп тектес өсімдік. Сипаты * Биіктігі 30 см-ге жуық. * Тамыр сабағы ұзын және қосымша тамырлы. Тамырынан тікелей өсіп шығатын сағақтары ұзын, дөңгелек тәрізді, шеттері майда тісті, қыста да түспей тұра беретін бірнеше жапырағы бар. * Жапырақтары қалың жасыл түсті, кейде сопақшалау, шеттері бүтін болып та келеді. Әдетте, олар 2-3 жылдан кейін барып түсіп қалады. * Гүлдері ақ немесе ақшыл түсті, ұзын гүл сабағының жан-жағынан салбырап тұрады. Гүл тостағаншасының ұштары имектеу, бес жіңішке қалақшалардан тұрады. Гүл тәжі ақ түсті, 5 гүл жапырақшасы бар. * Жемісі 5 ұялы, дөңгелек, көп тұқымды қауашақ. * Дөңгелек жапырақты алмұртшөп тамырынан тез көбейеді. Алғашқы 2-3 жылда жапырақтары пайда болады да 3-ші, 4-ші жылдары мамыр айының аяқ шенінен бастап тамызға дейін гүлдейді. Көбінесе қарағайлы, шыршалы ормандардың арасында өседі. Табиғатта таралуы. Алматы, Талдықорған, Жамбыл, Шығыс Қазақстан, Орал, Гурьев облыстарының қарағайлы, шыршалы ормандарының арасында өседі. Химиялық құрамы. Өсімдік жапырағының құрамында илік заттар, гликозидтер, арбутин және басқа да заттар бар. Қолданылуы. Дәрілік шикізат ретінде өсімдік жапырағын жаз айларында жинап алып, аса құрғатпай, көлеңке жерде кептіреді де, қағаз қапшықтарға салып, құрғақ орында сақтайды. Өсімдік жапырағының тұнбасы мал дәрігерлігі практикасында малдың бүйрегі мен зәр шығару органдарын емдеуге қолданылады. Тұнба жасау үшін 5 ас қасық жапырақ ұнтағы қайнаған 600 мл суға салынып, 15 – 20 минут тұндырылады. Ірі малға - 100 – 150 мл, уақ малға – 50 – 70 мл мөлшерінде күніне 3 – 4 рет ішкізіледі. Тұнбаны пайдаланар күні ғана жасау керек. Одан бұрын жасалса немесе келесі күнге жасалса ол бұзылып кетеді. Дәрі үшін өсімдіктің жапырақтарын жинайды. Құрамында гликозидтер, илік заттар, арбутин бар. Дөңгелек жапырақты алмұртшөптің жапырақтарынан жасалған дәрілердің несеп айдайтын және қабынуға қарсы әсер ететін қасиеттері бар. Осыған байланысты бүйректің, қуықтың, қуық жолдары бездерінің созылмалы түрде іріңдеп қабынуын және шемен ауруын емдеу үшін қолданады. Өсімдіктің тұнбасымен тамақ және бас ауруларын, жарықты емдейді. Тағы қараңыз * Дәрілік өсімдіктер Дереккөздер
Егістік көздәрі

Егістік көздәрі (лат. Anagallis arvensis) – наурызшешек тұқымдасына жататын бір жылдық, шөп тектес өсімдік. Сипаты * Сабағы төрт қырлы, жерге төселіп көлбей өседі, бұтақтары көп. * Жапырақтары қарама-қарсы орналасқан, жұмыртқа тәрізді, шеттері бүтін. Жапырақтарының төменгі жақтарынан қарағанда көрінетін қара дақтары бар. * Гүлдері әдемі, қызыл түсті, гүл сабақтары ұзын, жапырақтарының қуысына жеке-жеке орналасқан. Гүл тостағаншасының қалақшалары да, гүл жапырақшалары да бес-бестен. * Жемісі - ашылатын қақпағы бар, ішінде тұқымы көп қауашақ. Егістік көздәрі құмды, тастақты жерлерде, далалы аймақтарда, егістік араларында арамшөп ретінде өсе береді. Емдік қасиеті * Дәрі жасау үшін өсімідіктің жер үстіндегі бөлігін жинайды. * Құрамында сапониндер, ферменттер, примвераза деген гликозид бар. * Халық медицинасында бұл өсімдіктен жасалған дәрілердің несеп айдайтын, қабынуға қарсы әсер ететін, орталық жүйке жүйесін тыныштандыратын, бүйректегі, қуықтағы тастарды ерітетін қасиеттері бар деп есептеледі. * Егістік көздәрімен өкпе туберкулезін, демікпені, жүйке жүйесінің, бауыр және көз ауруларын емдейді. Бүйрек қабынғанда, іш жүрмей қалғанда және тері ауруларын емдеуге де қолданады. Тағы қараңыз * Дәрілік өсімдіктер Дереккөздер
Кіші қабыршөп

Кіші қабыршөп (лат. Vínca mіnor) - қос жарнақтылар өсімдіктері тұқымдасына (Apocynaceae) жататын, үнемі көгеріп тұратын, аласа, бұталы өсімдік. Сипаты * Биіктігі 60 см-ге жетеді. * Сабағы жайыла өседі. * Сопақша келген, эллипс тәрізді жапырақтары қарама-қарсы орналасқан. Жапырақтарының сағақтары қысқа, екі жағы да жылтыр қою жасыл түсті. * Гүл тостағаншасы 5 қалақшадан тұрады. Гүл тәжі қара көк түсті. 5 гүл жапырақшасы бар, жоғарғы жағы біртіндеп кеңейетін түтікшеге ұқсайды. Мамыр айында гүлдейді. * Жемісі шілде айында піседі. * Бұталардың арасында, орманды жерлерде, далалы аймақтарда өседі. Емдік қасиеті * Дәрілік мақсат үшін кіші қабыршөптің жер үстіндегі бөлігін мамыр-маусым айларында пышақпен кесіп немесе орақпен орып алады. Тамырымен жұлуға болмайды. * Құрамында винин, пубесцин, минорин, винкамин деген алкалоидтар, рутин және илік заттар бар. * Кіші қабыршөптен жасалған дәрілер қан қысымын төмендетіп, мидың қан тамырларын кеңейтеді, кей жерлерде іш өткенді емдейді. * Бұл өсімдікті бақтарға әсемдік үшін де егіп тастайды. * Халық арасында кіші қабыршөпті қасиетті деп есептеп көрнекті таза жерлерге іліп қоятын болған. Тағы қараңыз * Дәрілік өсімдіктер Дереккөздер
Архилох

Архилох (, ; б.з.б 680 ж., Парос — б.з.б.640 ж.) — Ежелгі Грекияның Сатиралық ақыны. Архилох шығармаларының тек үзінділері ғана сақталған. Солаға қарағанда жалынды жыршы болғандығы байқалады. Архилох өлеңдері нақты адамдарға арналған. Архилох поэзиясы ар, адамгершілік, ерлік жайындағы ақсүйектер түсінігіне қарсы бағытталған. Эгей теңізіндегі Парос аралында туған. Әкесі - Телесикл, ақсүйек, әйгілі азамат, шешесі - Энипо, фракияның күңы. Некесіз туған Архилох өз отанында әлеуметтік қорғау болмайтындығын біліп, жалдамалы жауынгер мансабын таңдаған. Бірнеше шайқастарға: Фасос аралындағы, Фракиядағы, Наксос аралындағы - қатысып, ақырында Эвбея аралындағы шайқаста қаза болады. Архилохтың шығармалары өз кезенінде кең таралған: Афиныдағы Олимпиада ойындарында Архилохтың Гераклға арналған әнұраны дәстүрлі айтылатыны белгілі, Аристофан өз шығармаларында Гомермен бірдей Архилохтың дәйексөздерін келтіреді. Горацийдің шығармаларында Архилохтың өлеңдеріндегі әдеби бейнелері қолданылады. Ежелгі Грекияда Архилохты ұлы лирикалық ақын ретінде құрметтеп, Гомермен бірдей көрген. Отанында оны халық қаһарманы ретінде қабылдаған. Б.з.б. V ғасырда Парос аралында Архилохтың құрметіне ғибдатхана соғылған, оның қалдықтары біздің күндерге дейін жеткен. Б.з.б. 100 ж. оның жерлесі Сосфей Архилохқа ескерткіш қойған. Дереккөздер * Қазақ Совет энциклопедиясы/Бас редакторы М.Қ.Қаратаев - Алматы, 1972, 1 том
Абрам Ефимович Архипов

Абрам Ефимович Архипов (Пыриков) -(27.8.1862 (15),Рязан облысы, Ресей империясы - 25.9.1930, Мәскеу) - кеңес одағының суретшісі, академик (1938 ж.). РКФСР халық суретшісі (1927 ж.). 1877-88 жылдары (үзіліспен) Мәскеудің кескіндеу, мүсіндеу және сәулет өнері училищесінде оқып, В.Г.Перовпен В.Д.Поленовтан сабақ алады. 1884-86 ж. Петебург көркем сурет академиясында оқиды. 1891 ж. "Передвижниктер" тобында болды. 1904 жылдан орыс суретшілер одағының мүшесі. 1924 жылдан АХРР мүшесі. Архипов ХІХ ғасырдың 80-ші жылдарынан бастап шаруа тұрмысы көріністерінен сурет салған ("Көңіл сұрау", 1885 ж.ш., "Деревня иконшысы", 1889 ж., Третьяков галереясы). 90-шы жылдардағы суреттерінде Архипов орыс халқы мен туған табиғат сұлулығы жайлы оптимисттік көзқарастағы адамдардың ойы мен көңіл күйін, табиғаттың поэтикалық бейнелі көріністерінтүйіндеп сіреттеу арқылы бере білді. Мұнда ауа тынысы мен сәуле құбылысы сезіледі ("Ока үстімен" 1890, Третьяков галереясы, "Сең өтті", 1895, Рязан облыстық көркем мұражайы) Халықтың ауыр тұрмысы "Шойын құйма зауытындағы жалдамалылар" (1896 ж.), "Кір жуушылар" (1899, Третьяков галереясы), суреттерінде көрініс тапқан. Архипов 1900-10 ж. орыс жерінің солтүстік табиғатын, 1910 ж. орыс шаруасы мен шаруа әйелдерінің портреттерін бейнелеген суретші осы жұмысын кеңес дәуірінде жалғастыра түсті. Бұл шығармаларында адам тұлғасы қажырлы, шат көңілде бейнеленіп, бояуы сәнділік жағынан үйлесімді әрі әрлі шыққан. Архипов - көптеген кеңес суретшелерін тәрбиелеген ірі педагог. Галерея Дереккөздер * Қазақ Совет энциклопедиясы/Бас редакторы М.Қ.Қаратаев - Алматы, 1972, 1 том
Архонт

Архонт ( — бастық, билеуші)- # Ежелгі Грекия полистеріндегі және бірсыпыра эллинистік мемлекеттердегі аға бастықтар, билеушілер, сауда қоғамдарының т.б. басшылары. # Б.з.б. 5 ғасырдың басына дейінгі Афинада ең жоғары үкімет коллегиясы. Дәстүр бойынша б.з.б. 11-ші ғасырда басилей Кодр өлгеннен кейін, оның баласы Медонт өмір бойы Архонт болып жарияланды. Б.з.б. 8 ғасырдың ортасында Архонт өкіметі билігінің мерзімі 10 жылға дейін қысқартылды. Өмір бойына сайланған алғашқы Архонттың кезінде-ақ әскери билік олардан тартып алынып, әскер бастығы полемархқа берілді, ал жаңадан пайда болған міндетті істердің бәрі тағы бір Архонтқа жүктелді. Б.з.б. 7 ғасырдың 1-шы жартысынан бастап барлық 3 Архонт 1 жылға сайланатын болды да, олар былай деп аталды: * Архонт - эпоним (атқару өкіметінің басшысы, жыл оның атымен аталады), * Архонт - басилей (дін бастығы) * Архонт - полемарх (әскер бастығы). Б.з.б. 7 ғасырда орта кезіне таман тағы да 6 Архонт қосып алынды. Олар сот жұмысымен шұғылданатын фесмофеттер деп аталды. Басилейдің өкімет билігі 9 Архонттан құрылған ақсүйектер коллегиясының қолына осылайша бірте-бірте көшті, Архонт болып сайланатын адамдарды ареопаг тағайындайды. Солонның реформаларынан кейін архонттыққа жоғары дәулетті таптың мүшелері сайланды. Клисфеннің реформаларынан кейін Архонт өздерінің саяси маңызын тез жоғалтты да, түрлі мемлекеттік міндеттерді орындайтын құрметті органға айналды. Б.з.б. 487-486 жылдардан бастап Архонт жеребе салу арқылы сайланатын болды. Дереккөздер * Қазақ Совет энциклопедиясы/Бас редакторы М.Қ.Қаратаев - Алматы, 1972, 1 том
Арцруни әулеті

Арцруни әулеті - 908-1021 жылдардағы армян патшаларының әулеті. 5 ғасырда Аршак әулеті құлағаннан кейін, Арцрунидің ақсүйектік тегі біртіндеп бүкіл армян патшалығы - Васпураканды, оның орталығы Ван қаласын ө билігіне қаратты. Васпуракан билеушілерінің бірі Багик Арцруни (908-943) патша тағына отырып, Арцруни әулетінің негізін салды. Ол Арцруни әулетінің жерін Византия қаратып алғанға дейін патшалық құрды. Васпуракан билеушілер - Арцруни әулеті Дереккөздер * Қазақ Совет энциклопедиясы/Бас редакторы М.Қ.Қаратаев - Алматы, 1972, 1 том
Арша ементұмсығы

Арша ементұмсығы - Торғайтәрізділер отрядының Қунақ тұқымдасының Арша ементұмсықтар туысына жататын шағын құс. Биологиялық сипаты Қара торғайдан сәл үлкенірек, қара тұмсықты болады. Қоразының басы, көкірегі, құйрығы жәнеқанаты күнгүрт қара түсті, бауыры жасыл-сары, ал мекені мен балапаны сұрғылт түсті болады. Таулы аудандарда ну ағашпен аршаны тасаланып жазда жұптанып, күзде 10-15тен топтанып жүреді. Негізгі көрегі - аршаның дәні. Ағашқа ұфлайды, 3-5 жұмыртқа салады. Таралуы Аршалы ементұмсық Ирак, Ауғанстан, Гималай, Орта Азия тауларында кездеседі. Қазақстанда бұл құс Жоңғар, Іле Алатауында, Тарбағатайда, Сауыр мен Тянь-шаньда кездеседі. Дереккөздер
Қосүйлі қалақай

Қосүйлі қалақай - қалақайлар тұқымдасына жататын, көп жылдық, шөп тектес өсімдік. Сипаты * Биіктігі 1 метрге жуық. * Сабағы төрт қырлы, түзу, жоғарғы жағында бұтақтары көп. * Жапырақтары жүрек тәрізді, ұш жақтары сүйірлеу, бір-біріне қарама-қарсы орналасады, сағақтары ұзын, шеттері ірі, ара тісті. Жапырақтары мен сабағы тиген жерді дуылдататын күйдіргіш түк басқан. * Гүлдері майда, көкшіл түсті. Бір өсімдікте аталық гүлдер өссе, екіншілерінде тек аналық гүлдер ғана өседі, сондықтан қалақайды "қос үйлі" деп атайды. Маусым айынан қыркүйекке дейін гүлдейді. Қосүйлі қалақай үй маңайында, жол жиегінде, бос алаңдарда, егістік жерлерде өседі. Емдік қасиеті * Дәрі жасау үшін оның жапырақтарын гүлдеген кезінде жинап алады. * Құрамында С, К, В дәрумендері, пантотен қышқылы, уртицин глюкозиді, хлорофилл, құмырсқа қышқылы, фитостерин, каротин, кальций және тағы басқа заттар бар. * Ғылыми медицинада қосүйлі қалақай өкпеден, жатырдан, ішектен, геморрой түйіндерінен, асқазаннан қан кеткенде дәрі ретінде қолданылады. Өсімдіктің құрамындағы хлорофилл денедегі зат алмасуын, жүрек пен өкпенің қызметін жақсартады. Қосүйлі қалақайды көптен жазылмай жүрген жараларды емдеуге, ағзадағы дәруменнің жетіспеуін және қанның құрамын қалпына келтіру үшін пайдаланады. Соңғы кезде өсімдікті диабетті емдеуге де пайдалана бастады. Бауыр және өт жолдарының созылмалы ауруларын қалақаймен емдеуге болады. * Халық медицинасында қосүйлі қалақайдың жапырақтарымен ревматизмді, іштің қатуын, подаграны, бүйрек пен қуық ауруларын, өкпе туберкулезін, геморройды, дизентерияны емдейді. Тамыранан жасалған сулы тұнбаны бронх демікпесін, асқазан ауруларын емдеуге қолданады. Сонымен қатар дене сыртындағы жарақаттарды, іріңді жараларды, сүйектің қабынуын емдеуге де болады. Оны шемен ауруын емдеуге, дене қызуын басуға және жөтелге қарсы да пайдаланады. Тағы қараңыз * Дәрілік өсімдіктер Дереккөздер
Қосүйлі мысықтабан

Қосүйлі мысықтабан – астралылар тұқымдасы, мысықтабан туысына жататын көп жылдық, шөп тектес өсімдік. Сипаты * Биіктігі 25 см-дей. * Тамырынан тікелей өсіп шығатын күрек тәрізді жапырақтарының үстіңгі жағы жылтыр да, астыңғы жағы түкті болады. Бәрі бір жерге жиналып топталып тұрады. Ал сабығынан өсіп шығатын жапырақтары сопақша, кезектесе орналасқан. * Гүлдері ақ немесе қызыл түсті, майда, өсімдіктің жоғарғы жағында қолшатыр тәрізденіп шоғырланып тұрады. * Қосүйлі мысықтабан қарағайлы ормандарда, шабындықтарда, далалы аймақтарда, бұталардың арасында өседі. Құрамы * Илік заттар * Шайыр * Сапониндер * К дәрумені * Фитостерин Емдік қасиеті * Дәрі жасау үшін өсімдіктің жер үстіндегі бөлігін гүлімен қоса жинап алады. Гүлін жинаған кезде тек толық ашылмағандарын жинау қажет. * Халық медицинасында қосүйлі мысықтабанды өкпеден, геморрой түйіндерінен, жатырдан, мұрыннан, асқазаннан, ішектерден, сыртқы дене жарақаттардан кеткен қанды тоқтату үшін пайдаланады. * Өсімдік гүлінің өт айдайтын қасиеті бар. Тағы қараңыз * Дәрілік өсімдіктер Дереккөздер
Арық жалбыз

Арық жалбыз – ерінгүлділер тұқымдасының жалбыздар тегінің тамыр сабақты көпжылдық шөптес өсімдігі. Ботаникалық сипаттамасы Биіктігі 30-180 см, жапырақтары қарама-қарсы орналасқан, сағақсыз, қандауыр тәрізді, үстіндегі беті қошқыл жасыл, астыңғы беті - үйысқан ақ түкті. Гүлдері сабақ ұшында үздікті шоқ, бұтақтарында масақ тәрізді болып шоғырланған. Тостағаншасы қоңырау пішіндес, күлтесі күлгін түсті. Маусым-тамызда гүлдейді. Жемісі төрт жарнақты. Таралуы Африкада, Азияда және Еуропаның барлық бөлімдерінде кең таралған. Қазақстанда Орал, Қостанай, Семей, Атырау, Шығыс Қазақстан облыстарында, Жоңғар аймақтарында кездеседі. Ылғалды жерлерде, арықтардың бойында өседі. Классификация Арық жалбыздың бірнеше түршелері бар: * :* * * :* * :* :* * * :* * :* * Пайдаланау Арық жалбыз - эфир майлы, хош иісті және балды өсімдік. Оны медицинада, парфюмерияда, конфет, ликер өндірістерінде пайдаланады. Дереккөздер * Қазақ Совет энциклопедиясы/Бас редакторы М.Қ.Қаратаев - Алматы, 1972, 1 том
Асади Туси

Асади Туси, (ХІ ғ. басы, Тус қаласы - 1072 ж., Табриз, Иран) - ХІ ғасырдың ұлы парсы ақыны. Басты шығармасы - «Гершасп-намэ» (1064—1066), көне иран аңыздары сюжеттерінен құралғын, Гершаспа батырдың ерлігіне арналған. Шығарма "Шаһнама" стилінде жазылған. Асади Туси жасаған "Парсы тілі сөздігі" (فرهنگ لغت فرس) парсы тілінің біздің заманға жеткен ең көне түсіндірме сөздігі. Онда Рудакидің бізге жетпей қалған "Қалила мен Димнасынан", Унсуридің "Вамик уа Азра" т.б. шығармаларынан үзінділері бар. Асади Туси өмірі жайлы мәлімет аз. 20 жас шамаларында өз отанынан безіп, Иранның провинйиясы - Әзірбайжанға кетіп, өмірінің бәрі сол жақта өткен. Тек өмірінің соңғы жылы шеддадид әмірі Ани Манучехра ибн Шавураның сарайында ақын болыған. Тебризде жерленген. Дереккөздер * Қазақ Совет энциклопедиясы/Бас редакторы М.Қ.Қаратаев - Алматы, 1972, 1 том
Георге Асаки

Георге Асаки, ,(1 наурыз1788, Герца, Молдавия княздігі — 24 қараша1869 ж., Яссы) — армян текті молдаван және румын жазушысы, ағартушы, тарихшы, драматург және аударушы. Георге Асаки ұлттық мәдениетті өркендетуді жақтады. Георге Асаки бірінші ұлттықттеатрды ұйымдастырушы (1816 ж.(, "Румын арасы" газетін (1829-49) шығарды. Яссыдағы бірінші молдаван гимназиясын (1828), Михайлянск академиясын (1835), Музыкалық драмам консерваториясын (1837) негізін салған. Георге Асакида патриоттық және дидактикалық сипатта жазылған "Өлеңдер" (1836) жинақтары, "Князь қызы Руксана" (1841), "Молдаван қызы Елена" (1851), "Ақ жазық" (1855) т.б. шығармалары молдаван және румын әдебиетінің тарихында белгілі роль атқарды. Дереккөздер * Қазақ Совет энциклопедиясы/Бас редакторы М.Қ.Қаратаев - Алматы, 1972, 1 том
Асау көк

Асау көк - қазақтың дәстүрлi ойыны. * Мақсаты: Қысты күні кешкі тамақтаң соң қонаққа ән салғызу, әңгіме-ертегі, жұмбақ немесе жаңылтпаш айтқызу мақсатымен ұйымдастырылады. * Ойын шарты: Әуелі үй иелері ауылдың "алты ауызын" айтады да, одан кейін "қонақ кәдесі" деп, оның өнер көрсетуін өтінеді. Түк білмейтін қонақты айып ретінде Асау көкке мінгізіп, әжуа қылады. Бұл үшін үйдегі екі діңгекке 1 м-дей биіктетіп арқан керіледі. Соған аттап мінген қонақ ештеңеге сүйенбей, ерсілі-қарсылы жүруі керек. * Ойынның мәні - өнерпаздыққа баулу. Дереккөздер * Қазақ Совет энциклопедиясы/Бас редакторы М.Қ.Қаратаев - Алматы, 1972, 1 том
Тіласты безі

Тіласты безі glandula sublin — ауыз қуысына сілекей бөлетін ас қорыту безі. Ол ауыз түбіндегі тіласты қатпардың кілегейлі қабығында, тілдің екі бүйірінде орналасады. Тіласты безі алдыңғы көпөзекті және артқы бір өзекті тіласты сілекей бездеріне бөлінеді. Без өзектері тілдің астындағы тіласты сүйелшесіне ашылады. Тіласты безі паренхималы мүше ретінде: стромадан және паренхимадан тұрады. Без стромасын дәнекер ұлпасы, ал паренхимасын күрделі көпіршікше-түтікше аралас без құрайды. Бездің секрет бөлетін бөлімінде сірлі, кілегейлі және аралас альвеолалар болады.
Аскания-Нова

Аскания-Нова - Украинаның оңтүстігіндегі мемлекеттік қорық (1828 ж. ұйымдастырылған). Херсон облысындағы Каховка қаласынан оңтүстік-шығыста 60 км қашықтықта, Аскания-Нова елді мекенінде орналасқан. Далалық өңіріндегі тың жерде жануарлар мен өсімдіктің табиғи жағдайын сақтай отырып, зерттеу жұмысын жүргізу үшін құрылған. Аскания-Новаға тиісті жер 333,08 км², соның ішінде 110,54 км² жерді қорық алып жатыр. Қорықтың негізінде 1932 ж. жануарларды жерсіндіру және оларды өзара будандастыру ісімен шұғылданатын Бүкілодақтық ғылыми-зерттеу институты құрылған еді. Ол 1956 жылы Украинаның М.Ф.Иванов атындағы далалық өңірдегі мал шаруашылық ғылыми-зерттеу институтына айналдырылды. Аскания-Нованың зоологиялық бөлімінде дүниенің түкпір-түкпірінен әкелінгентағы жануарлар (бизон, зубр, зебр, лама , Пржевальский жылқысы, құстардан Африка түйеқұсы, нанду, аққу, тырна т.б.) өсіп-өнеді. Ботаника бағында ағаш пен бұтаның 120-ға жуық түрін Оңтүстіктің қуаншылық жағдайына бейімдеп өсіру жұмыстары жүргізіледі. Дереккөздер * Қазақ Совет энциклопедиясы/Бас редакторы М.Қ.Қаратаев - Алматы, 1972, 1 том
Герберт Генри Асквит

Герберт Генри Асквит, 1-й граф Оксфорд және Асквиттің 1-ші графы (, 12.09.1852 — 15.02.1928) - ағылшын мемлекеттік қайраткері, Ұлыбританияның 52-ші премьер-министрі Либералдық партиядан (1908 ж.-1916 ж.). Өмірдерек Қойдың жүнін сатушы Джозеф Диксон Асквиттің (, 1825—1860) және оның әйелі Эмили Вильямстың 5 балалы отбасында Батыс Йокширдағы Мрлида туған. 8 жасында әкесі қайтыс болған. 1870 ж. Оксфорд университетіне түскен. 1886 ж. Шығыс Файфтан Парламентке сайланып, саяси мансабын бастады. 1892 ж. ішкі істер министрі болып сайланған. 1905-08 жылдары Қазынашылықтта Канцлер болды. 1908 ж. Эдуард VII-нің тұсында премьер-министр болып тағайындалды. Басшылық кезінде елде бірталай әлеуметтік және экономикалық өзгерістер орын алды. Мемлекеттік зейнетақыны мемлекет тарабынан қамтамасыз ету, әлеуметтік қамсыздандыру жүйесі еңгізілді, т.б. 1916 ж. 1-ші дүниежүздік соғыс кезінде қызметтен кетті. Отбасы * Үлкен ұлы: Асквит Реймонд (1878—1916) 1-ші дүниежүздік соғыс кезінде, Францияда қаза болды. Оның жалғыз ұлы - Джулиан (1916—2011) 1928 жылдан 2011 жылға дейін (83 жасына дейін) Оксфорд және Асквиттің 2-ші графы болды. * Екінші ұлы — белгілі ағылшын режиссер Энтони Асквит (1902—1968). Дереккөздер * Қазақ Совет энциклопедиясы/Бас редакторы М.Қ.Қаратаев - Алматы, 1972, 1 том
Бөлшек тоқу

Бөлшек тоқу. Бөлшек тоқуды көлденең қосымша тоқыған кезде (бүрме, иықтың қиық сызығы,калготки,рейтуз,шалбардың артқы бөліктерін ұзарту) ,күрделі формаларды шығарған кезде (мойын ойындысын дөңгелете шығару,жеңнің дөңгелек басы,қолтықты иректете ою),сондай –ақ киімдері түрлі-түсті көлбеу жолақ,рамб, бұршақтармен безендіргенде қолданады.Бөлшек тоқудың 2 әдісі бар : берілген қатарда жұмыс істейтін инелер санын азайту және керісінше көбейте беру. Бір киімде бөлшек тоқудың 2 әдісінде қолдануға болады(мысалы,көлденең тоқылған юбкалардың қиықтырын,носки өкшелерін,орамал,пончо,бүрме тоқығанда).Жұмыс істейтін инелер санын азайта отырып бөлшек тоқу. Үлгі үшін 30 шалу теріп алып 2 қатар тоқиды.
Жарық сауле өткізбейтін камера

Жарық сауле өткізбейтін камера алдыңғы жағында объектив орнататын тесігі, ал артқы жағынжа фотопленка орналасатын кадр рамасы бар қақпақты қорап түрінде болады. Камера фотопленканы жарық сәуледен қорғайды.Фотопленкаға сәуле тек суретке түсу кезінде объектив арқалы өтеді.Камера сондай-ақ ішіне фотоаппараттың бүкіл механизмдері орнатылған негізгі корпус болып табылады.Фотопленка салу ыңғайлы болу үшін фотоаппараттың барлықғының артты қақпасы ашылмалы болады.Жарыққа шағыласпасын деп фотокамераның ішін қара түске бояған.
Кілемді күту

Кілемді күту . Кілемді ұқыпты күтіп ұстаған жағдайда ұзақ уақыт пайдалануға болады. Кіре беріске,аяқ астына ,дәлізге,холл ,вестибуль,баспалдақ тағы басқа адамдар көбірек жүретін орындаға төселген кілемдер тез тозады. Сондықтан да оның үстіне жіңішкелеу кенеп мата немесе басқадай материалдар төселген жөн.Егер бүктелетін кілем болса оның жиегіне іш жағынан кішілеу кенеп қалташалар тігіп,оған жалпақтау металл табақшалар қоятын болса кілемге жиналатын электр-статикалық зарядтар мөлшері азаяды Кілемнің тозбауы және әдемілігі мен былқылдақтығын арттыру үшін оның астына киіз немесе жұмсақ резеңке салады.Еденге төселетін кілемнің орнын ауыстырып отырған жөн.
Қызу шамы

Қызу шамы — вольфрам қосылыстарынан жасаған бұранда сымнан тоқ өткізіп қыздырудың арқасында пайда болатын электрлік жарық көзі. Бұранда сым мөлдір вакуумды немесе инерт газымен толтырылған ыдысқа орналастырады. Электр тоқ вольфрам жібінен өткен кезде кең спектрде сәуле тартады соның ішінде көрінетін сәулелер бар. Қызу шамын үйдің ішіне жарық түсіруге,сондай-ақ автомобиль фарларына, тігін машинасына, қалта фонарына ,фотосуретке түсіру кезінде тағы басқаға пайдаланылады. Тұрмыстық құралдарда қуаты 15 Вт-тан 300 Вт-қа, 220 В не 127 В кернеуге есептелген қыздыру шамдары қолданылады. Жарық түсіру шамдарының криптонды және бисприральды түрлері де болады. Криптонда шам инертті газ-криптонмен толтырылады, электр энергиясын кәдімгі шамдармен бірдей тұтынғанымен, жарық түсіру қуаты олардан жоғары болып келеді. Мұндай шамдардың қуаты 40, 60, 75 және 100 Вт болатын түрлері шығарылады. Биспиральды шамның қыздыру қылы жуантық доға не жартылай сақина түрінде болады. Ол сыртында жіңішке сым оралған вольфрам спиральдан жасалады да, қуаты кәдімгі қылдан әлде қайда жоғары болады. Шамның цоколіне не шыны колбаның дөңес жағына зауыт маркасының белгісі: кернеуі-вольтпен ,қуаты-ваттпен көрсетіледі. (мыс.,220В, 40Вт немесе 220Вт, 100Вт.). Шамның қызмет мерзімі кернеу күші белгіленген мөлшерден артпаған жағдайда 1000 сағатқа жуық болады. Егер желідегі кернеу арттып кетсе (тіпті, қысқы уақыт болсын), шам істен тез шығады. Осы жағдайды ескере отырып өндіріс орындары кәдімгі шамдармен бірге, жоғары кернеуге арналған шамдар (мыс., 235-245В) шығарады.
Линолеумді желімдейтін мастика

Линолеумнің түріне және оны желімдейтін еденге қарай әр түрлі мастикаларды қолданады(мастиканың құрамы массалық бөліктері бойынша көрсетіледі).Клейстер матадан астары бар линолеумнің кез-келгенін ағаш,картон еденге немесе кедір-бұдыры тегістелген еденге жапсырғанда қолданады.Клейстерді дайындау үшін картоп ұны немесе басқа ұн-85,скипдар -15 керек.Ұнға аз мөлшерде су құйып,сұйық қамырға айналғанша араластырады,сосын оны қайнап тұрған суға сыздықтатып құйып(cуды ұнның салмағынан шамамен 3 еседей көп етіп алады),қоймалжың массаға айналғанша араластырып ,сонан соң скипидар(бұлғай отырып )қосу керек.Клейстер дауындаудың бұдан басқада тәсілін ұсынуға болады.Ұнға салмағынан 3 есе көп мөлшерде су құйып, 70 C градусқа дейн жылытып, осы температурада 30 минуттан 1 саағатқа дейн араластырады,сонан соң алынған масса салмағының 3 % -дей күйдіргіш натрдың 20% ерітіндісін қосады да,сироп тәрізді бір келкі мөлдір массаға айналғанша араластыра береді.
Мысықты тамақтандыру

Ересек мысықтарды тәулігіне 1-2 рет тамақтандырады,тамақтың жалпы мөлшері күніне -150-200гг .Үй мысығының негізгі тамағы:ет (мүмкіндігінше шикідей),балық (буға піскен немесе жеңіл қуырылған ) және сүт. Мысыққа ішек-қарын ,бауыр ,жүрек берген пайдалы.Ол бұзылмаған ,тұрып қалмаған жас күйінде болу керек.Мысықты әр-түрлі тамаққа (нан,сорпа,ботқа,шикі көкөністер мен жемістерге)жастай үйрету оңай. Енесінің сүтімен қоректенетін мысыққа 20 күннен кейн сиыр сүтін жылытып беруге болады, оны 2-3 күннен кейн ботқаны ет сорпасына беруге болады, ботқаға 2-3 г шикі ет (үгіліп немесе майдалап туралған фарш ) түрінде қосу керек .Бір ай болғанда ,мысықтың баласы тамақты өзі жеп үйренуі керек.Етті тамақты кейде ірімшікпен ауыстырып отыруға болады.Көкөністерді берерден бұрын ет турағыштан өткізіп,ет фаршымен араластыру керек.
Веддель кокосы

Веддель кокосы – пальмалар тұқымдасына жататын үйде өсіруге қолайлы аласа пальмалардың бірі. Пальмалар баяу өседі. Өсімдікті үйде терезе маңына ,күн көзі тура түспейтіндей және жел өтінен қаға беріс жерге қояды. Көктемде және жазда қыш құмыраға отырғызады да қандыра суғарып,жапырағана су бүркіп, жуып немесе жылы сумен суланған гупкамен сүртіп отырады. Қыста пальманы сирек суарады.Жапыраған оның сабаға қураған соң ғана кесіп тастауға боаһлады.Отырғызылғаны көп болған пальманы 3-4 жылда бір,жасын бұдан жирек қайта ауыстырып отырғызады.Пальма өсіретін қыш құмыра тарлау әрі шұыңғыл болу керек.Кәрі пальмаға сыздауыт шым топыраққа құм араластырып, ал жас пальмаға шым топырақтың үш бөлігін, былтырғы жапырақ араласқан топырақтың 2 бөлігін және қиыршық құмның бір бөлігін қосып дайындайды. Пальмаларды тұқымынан былтырғы жапырақ араласқан топыраққа немесе шым тезек араластырылып жылытылған (25-30гр)ағаш үгіндісіне егіп өсіреді. Тұқым бірнеше айда көктеп өнеді. Биіктігі 10-15см-ге жеткенде, оны құм араластырылған топырақ қара шірігіне ауыстырып отырғызады.
Радиола

Радиола-радио хабар қабылдағыш пен граммафондық жазылғанды ескертуге арналған электрлік пластинка ойнатқыш құрылғыны ортақ бір құндаққа( футлярға )біріктіріп жасалған қондырғы. Мұнымен қатар магнитофоны бар радиолалар-магниторадиолалар да шығарылады; телевизормен біріктіріліп жасалған радиолалар да бар.Радиолалар радио қабылдағыштар секілді өздерінің техникалық сипаттамаларына сәйкес кластарға бөлінеді де, стол үстіне ,еденге қойылатын және тасымал түрлерге ажыратылады.Радиолалар қоректендірілу әдістеріне орай радиолампалар негізінде жұмыс істейтін-желілік және транзисторлармен жұмыс істейтін-тұрақты ток көздерінен (батареялардан,аккумуляторлардан) қоректенетін автономды қоректі радиолаларға бөлінеді.Кейбір (әдетте транзисторлы)радиолалардың универсал қоректері бар (кернеуі 6В,9В немесе 12В батареялардадан және арнайы түзеткіш арқылы кеурнеуң 127В немесе 220В айналымы электр тогы желісінен қоректенеді).
Шимон Аскенази

Шимон Ашкенази (, 28.12.1866, Завихост, Радом губерниясы, Польша — 22.06.1935, Варшава) — поляк тарихшысы, саясаткер және дипломат. Буржуазия-либералдық Львов тарихи мектебінің көрнекті өкілі. Варашава, кейіннен Геттинген университеттерінде оқыған. 1897 жылдан бастап Лбвов университетінде сабақ берді. 1902-14 жылдары профессор атағын алды. 1910 жылдан бастап Краков ғылым академиясының мүшесі. 1920-23 жылдары Ұлттар лигасындағы Польшаның өкілі. Еңбектері Шимон Ашкенази - Польша тарихы (18 ғасырдың аяғы- 19 ғасырдың басы) жөнінде жазылған көптеген еңбектердің авторы. * [http://kpbc.umk.pl/dlibra/doccontent?id22038&fromFBC Ministeryum Wielhorskiego 1815—1816 : dodatek 1812-1813-1814] (1898) * Wczasy historyczne [http://kpbc.umk.pl/dlibra/docmetadata?id24756 Tom 1] (1902) [http://kpbc.umk.pl/dlibra/docmetadata?id24757 Tom 2] (1904) * [http://kpbc.umk.pl/dlibra/doccontent?id=22036 Sto lat zarządu w Królestwie Polskiem : 1800—1900] (1903) * [http://kpbc.umk.pl/dlibra/docmetadata?id=734 Uniwersytet Warszawski] (1905) * Łukasiński [http://kpbc.umk.pl/dlibra/docmetadata?id24074 Tom 1] (1908) [http://kpbc.umk.pl/dlibra/docmetadata?id24076 Tom 2] (1908) * Dwa stulecia : XVIII i XIX : badania i przyczynki [http://kpbc.umk.pl/dlibra/docmetadata?id24023 Tom 1] (1901) [http://kpbc.umk.pl/dlibra/docmetadata?id24024 Tom 2] (1910) * [http://kpbc.umk.pl/dlibra/doccontent?id24071&fromFBC Przymierze polsko-pruskie] (1918) * [http://kpbc.umk.pl/dlibra/docmetadata?id=6424 Nauka uniwersytecka a kolejność studjów w uniwersyteckiej nauce prawa] (1921) * [http://kpbc.umk.pl/dlibra/docmetadata?id=24070 Książę Józef Poniatowski 1763—1813] (1922) * [http://kpbc.umk.pl/dlibra/docmetadata?id=23832 Gdańsk a Polska] (1923) * [http://kpbc.umk.pl/dlibra/doccontent?id38215&fromFBC Uwagi] (1924) * [http://kpbc.umk.pl/dlibra/doccontent?id24072&fromFBC Szkice i portrety] (1937) Сыртқы сілтемелер * [http://www.diapozytyw.pl/pl/site/ludzie/szymon_aszkenazy Биография] (польск.) * [http://kpbc.umk.pl/dlibra/results?search_op1AND&search_attid12&isExpandableoff&dirids1&queryType-4&query&search_value1%22Askenazy,%20Szymon%20%20(1866-1935)%22&isRemoteoff&encodetrue&actionSearchAction Книги Шимона Ашкенази в электронной библиотеке в формате djvu] Дереккөздер * Қазақ Совет энциклопедиясы/Бас редакторы М.Қ.Қаратаев - Алматы, 1972, 1 том
Асклепий (айрық)

Асклепий: * Асклепий — ежелгі грек мифологиясында дәру-шипа тәңрісі. * Асклепий (Гермес Трисмегист) — Гермес Трисмегист жазған латынша трактат. * Асклепий Тралльский — философ, Аммоний Гермийдің шәкірті. * Асклепий — Айдың көрінетін бетінің оңтүстік таулы бөлігіндегі кратер.
Асклепий

Асклепий (ежелгі рим мифологиясында Эскулап, , «ашылған») — ежелгі грек мифологиясындағы әр түрлі науқастарға дауа беретін дәру-шипа тәңiрісі.. Аполлонның көптеген ұлдарының бірі. Асклепийға табыну б.з.б. 5 ғасырдан басталды. Эпидавр қаласына, онан кейін басқа қалаларға кең тараған. б.з.б. 3 ғасырда Римге жайылда. Мұнда оның атын Эскулап деп атаған. Асклепий ғибдатханаларының шипалы ем орындары бар деген даңқы шықты. Асклепийдің атымен қазіргі медицинада көптеген терминдер байланысты: оның қызы Гигиея ("Гигиена") - денсаулық, тазалық санитарияның белгісі; Ясо (емделу тәңірі), Акесо (жазылу тәңірі), Аглея (сұлулықтың тәңірі), Панацея (барлық нәрсенің емшісі). Гиппократты және Аристотелді Асклепийдің тікелей ұрпағы деп саналады. Асклепий таяқшасы Көбіне Асклепий қолына шырмаланып оралған жыланы бар таяқшасымен бейнеленеді. Бұл Асклепий таяқшасы туралы миф бар. Асклепий келе жатқанда таяқшасына жылан оралған. Асклепий жыланды өлтірген кезде басқа жылан, аузына шөп ұстап келіп, өлген жыланға беріп тірілтіп алады. Асклепий осы шөпті тауып алып, адамдарды тірілтетін дәрі тауып шығарған. Осы асклепий таяқшасы - қазіргі медицина белгісі. Дереккөздер * Қазақ Совет энциклопедиясы/Бас редакторы М.Қ.Қаратаев - Алматы, 1972, 1 том
Балуантас

Балуантас - қазіргі Шығыс Қазақстан облысы, Марқакөл аймағындағы орналасқан ірі тас. Ені 1 метр, ұзындығы 2 метр. Балуантасты ең алғаш Қожамбет руынан шыққан Сырым балуан көтерген. Кейіннен Балуантасты Төртуыл руынан шыққан Мейрамғали балуан көтерген. Оқиғаны өз көзімен көргендердің айтуы бойынша, Мейрамғали балуан тасты көтеріп алып, 40-50 қадамдай апарып, қайтадан орнына әкеліп қойған. Осыдан кейін, Балуантасты көтерген адамдар болмаған. Балуантас осы күнге дейін сақталған. Мейрамғали балуан 1969 жылы қайтыс болған. Ұрпақтары Шығыс Қазақстан облысы, Күршім ауданы, Жиделі және Жаңаауыл ауылдарында тұрады.
Евгений Павлович Леонов

Евгений Павлович Леонов (2 қыркүйек 1926, Мәскеу, — 29 қаңтар 1994, Мәскеу) — кеңестік және ресейлік театр мен кино актёрі. КСРО халық әртісі (1978). КСРО мемлекеттік сыйлығының (1976) және Ресей Федерациясы мемлекеттік сыйлығының лауреаты (1992). Өмірбаян Евгений Павлович Леонов - Павел Леонов пен Анна Ильяқызының отбасында дүниеге келген. Павел авиазаводта инженер, ал анасы үй шаруасындағы адам болған. Евгений отбасында екінші бала еді. Ағасы Николай Евгенийден екі жас үлкен болған. Леоновтар Васильевский көшесіндегі екі бөлмелі коммуналды пәтерде тұрған. Ұлы Отан соғысы басталған кезде, Евгений енді ғана жетінші сыныпты бітірген еді. Ата-анасының кеңесімен ағаш ұстасының шәкірті атанады. Соғыс кезінде ол жерде отбасының бар мүшесі қызмет етті: әкесі — инженер, анасы — тақташы, ағасы — көшірмеші болды. Күзде Евгений Леонов Серго Орджоникидзе атындағы Әуе Техникумына оқуға түседі. Үшінші курста Ростислав Захаров басқарған Мәскеу театралды тәжірбие драма студиясына түседі, 1947 студияны бітіріп, Дзержинский атындағы Мәскеу театрына қабылданады. 1948 жылы К. С. Станиславский атындағы театр сахнасында өнер көрсетеді. 1968 жылдан — В. В. Маяковский атындағы театр актёрі. Евгений Леонов түскен фильмдердің ішіндегі ең сәтті шыққаны - Джентельмен удачи. Дереккөздер
Таразы ақын

Таразы — ақын, Есет Көтібарұлының келіні. Өмірбаяны Шамамен 1864 жылы Бершүгір тауының баурайында дүниеге келген Таразы — Шекті Тілеу батырдың ұлы Әлдеберді тайпасының Құлтума аталығынан Қален деген байдың қызы. Анасының аты — Бибі. Әкеден ерте айрылғанымен, бірінен соң бірі болыс болған туған ағалары Әнуар мен Әлжанның арасында еркін өседі. Бұла өседі. Ақындығы өз алдына, жігерімен, қайтпас қайсарлығымен көрінеді. Ағалары ақын, ақылды Таразының бетінен қақпайды. Ақылымен ауыл-аймағын билеген Таразы есімі үш жүзге белгілі Есет Көтібарұлына келін болып түседі. Дереккөздер
Буркини

Буркини (бурка + бикини, сонымен қатар бодикини) — мұсылман әйелдерге арналған суда шомылатын киім. 100 % полиэстерден жасалады. . Екі бөліктен тұратын киімнің басты жабатын капюшонының арқасында шариғаттың талаптарына сай болып келеді. Тігісіне қарай, буркини пижамаға жақын келеді және әйел адамның табаны, алақаны және бетінен басқасын жауып тұрады. Жүзумен ғана емес, сонымен қатар басқа да спорт түрлерімен айналысуға арналған нұсқалары бар. Тағы қараңыз * Хиджаб Дереккөздер
Қырым (айрық)

Елді мекен: * Қырым – Қостанай облысы Денисов ауданындағы ауыл. География: * Қырым Автономиялық Республикасы * Қырым Республикасы * Қырым таулары * Қырым – түбек. Тарих: * Қырым хандығы * Қырым соғысы
Жәбірейіл кесенесі

Жәбірейіл ата кесенесі – Республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енген XIX ғасыр сәулет өнері ескерткіші. 1982 жылдан бастап мемлекет қорғауына алынған. Орналасқан жері Түркістан облысы, Қазығұрт ауданы, Тұрбат ауылында орналасқан. Кесене сипаты Аңыз бойынша Ысмайыл атаның (Ибраһим атаның екінші ұлы) бауыры моласының үстіне, бұрынғы кесененің орнына тұрғызылған. Екі саяжолдың қиылысында, мешітке қарама-қарсы, қақпаның оң жағында орналасқан. Көлемі шамамен 4х4 м құрайтын төртбұрышты бөлмеден тұратын порталды-күмбезді кесене. Еуропалық үлгідегі тікбұрышты кірпіштен қаланған. Оңтүстік және батыс фасады архитектуралық тұрғыда орындалған. Бұл сопылық салт жораларға бойсұнумен байланысты Сырдария бойы ауданының ислам мемориалдық сәулет өнері ерекшелігін меңзейді (Сайрамның екі порталды кесенелерін еске түсіруге, сонымен бірге оңтүстік және батыс фасады бар басқа да кесенелерден көруге болады). Оңтүстік (басты) фасады "П" тәрізді жиектелген сүйір аркалы портал түрінде орындалған. Портал бүйір қабырғаларымен бір жазықтықтың бойында орналасқан. Оның бұрыштарын дөңгеленген бағаналар қапталдап тұр. Батыс фасады тік қалақпен үш тегіс аркаға бөлінген, олардың ортаңғысына терезе ойығы жасалған. Әдебиеттер * Генеалогические грамоты и сакральные семейства: насаб-нама и группы ходжей, связанных с сакраль- ным сказанием об Исхак-Бабе в XIX – XX веках. – Алматы: Дайк-Пресс, 2008. – 368 с. * Диваев А.А. Предание о Хазрет-и-Исмаил-Ата // Турке- станские Ведомости. – 1901. – № 20. – С. 24–25. * Исламизация и сакральные родословные в Центральной Азии: наследие Исхак-Баба в нарративной и генеало- гической традициях. – Алматы: Дайк-Пресс, 2008. – Т. 2. – 368 с. * Туякбаева Б.Т., Проскурин А.Н. Мазар Джабраила // Свод памятников истории и культуры Казахстана. – Алма- Ата: Гл. ред. «Қазақ энциклопедиясы», 1994. – Т. 1: ЮКО. – 368 с. – С. 185. Дереккөздер
Саңғыру II қорымы

Саңғыру II қорымы – Ұлытау облысының республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері тізіміне енген ежелгі андроново мәдениетінің белгілерін сақтаған жалғыз археологиялық ескерткіш. Орналасқан жері Жаңаарқа ауданы, Айшырақ ауылынан батысқа қарай 5,5 км жерде, Санғыру шатқалы, Атасу өзенінің жоғары ағысында орналасқан. Алабы оңтүстіктен солтүстікке қарай гранит соқпақпен шектелген, солтүстік-шығыс және оңтүстік-батыс бөліктері батпақты. Қорым сипаты 1958 жылы Орталық Қазақстан археология экспедициясының екінші жасағы Саңғыру II мекенінің обаларын зерттеп шықты. Алапта бес оба орналасқан, оның үшеуі тас тізбектерден орнатылған. Бірінші обадан басқа обалар алаптың солтүстік бөлігінде орналасқан. Обадан солтүстік батысқа қарай 100 м қашықтықта бір жинақы топта қола дәуірінің қорымы орналасқан, оның жекелеген дуалдары обаның салынуына дейін жеткен. Саңғыру II кешенінде төрт дуал үйіндісі және үш үйіндісіз дуал табылған, олар обаның солтүстік-батысындағы құрылымында орналасқан. Ескерткішті қазу нәтижесінде қола дәуіріндегі андронов дуалының үстінде ерте көпшелі кезеңдегі жерлеу жағдайы анықталды. Обаны дуалдың үстіне орнату былай жүзеге асты. Дуалдың ішіндегі аса биік емес үйіндіде терең емес шұңқыр қазылды. Сонан соң үстінен тас үйінді салынды. Ал, шығыс жағынан шағын оба орналастырылды. Онда ат және оған қойылған сазды ыдыс жерленген. Сол сияқты олжалар осы жерлеуде анықталды. Жерлеу рәсімі, бірге жерленген керек-жарақ мүлкінің сараптамасы Саңғыру II қорымының жерлеу уақытының қай кезеңге жататынын аңғару қиын екенін көрсетті. Оның хронологиялық амплитудасы көне нұрын және ерте атасу уақытының арасында белгіленген. Пайдаланылған әдебиеттер # Марғұлан Ә.Х. и др. «Древняя культура Центрального Казахстана». Алма-Ата, 1966.С.110-134. # Марғұлан Ә.Х. – «Бегазы-дандыбаевская культура Центрального Казахстана». Алма-Ата, 1979.С.101-111. Дереккөздер http://www.madenimura.kz
Қарағұл кесенесі

Қарағұл кесенесі – Ақтөбе облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері тізіміне енген сәулет өнері ескерткіші. Орналасқан жері Мұғалжар ауданы, Бұ­лақ­ты ауы­лы­нан шы­ғы­сқа қа­рай 45,7 км жерде. Кесене сипаты Кіші Жүз қазақтарының құрметке бөленген өкілдерінен біреуінің басында тұрғызылған. Бұл XIX ғасырдың, көркем күмбезді кесенелер тобы ішінен айрықша ескерткіштердің біреуі. Ескерткіш бөлекше, төбеде орналасқан, қасында бірнеше жақын заманның мазарлары бар. Оңтүстік алдыңғы жағымен күмбезді кесене жоспарында салынған тікбұрышты ғимарат. Бір қатарлы блокты цоколдан іргетассыз тұрғызылған, қабырғалары үш қатпарлы конструция болады. Қабырға қиюлыларының екі деңгейлерінде горизонтальді блоктар қойылған. Күмбезі үшкірлеу келген ложный свод техникасымен салынған. Көлемі 4,02х40,5 м жоспарында. Биіктігі 6,0 м. Дереккөздер #http://www.madenimura.kz
Қызыл-Уық ғибадатханасы

Қызыл-Уық ғибадатханасы - Ақтөбе облысы Байғанин ауданында орналасқан, cарматтар дәуірінде бой көтерген. Ескерткіш өзінің сәулеттік кескіні мен мәдени-тарихи мағынасы бойынша сирек ескерткіштерге жатады. Бұл Қазақстан аумағындағы шеңберлік жобамен салынған ең ірі тас құрылыс, ол б.д. дейінгі 1 мыңжылдықтың ортасына – соңына жатады. Мұнда сарматтық-сақ-массагеттік бірлестіктер Күн мен От құдайларына арналған табыну ырымдарын жасайтын.Зиярат орны кешеннің сыртында меңгірлердің тастан жасалған құрбандық орындары мен қарулы әскерлердің мүсіндерінің қалдықтары тіркелген, олар негізгі құрылысқа шығыс жағынан доға түрінде жанасып жатыр. Доғаның жалпы ұзындығы шамамен 1000 метр.Зиярат орны әдеттегі өсімдік жабыны бар тегіс жазықтықтың аздап жоғары көтерілген бөлігінде орналасқан. Оның көлемі тастардың жатуы мен тас үйінділердің орналасуына қарасақ, шамамен 10 га құраған. Қызыл ұйықтан 20 км радиуста қарулы әскерлердің тас мүсіндік қалдықтары бар әртүрлі шамадағы бірнеше ритуалдық-табыну құрылыстары тіркелген. Басты объект жоспарындағы биіктігі шамамен алғанда 5 м, диаметрі 50 м құрайтын дөңгелек тас құрылыс түрінде болып келеді. Ғибадатхананың күмбез тәрізді төбесі, шеңбер қабырғасы қаламасының айналасы тақшатаспен қапталған болған болар. Маңайындағы аймақты тазалау кезінде тастан жасалған құрбандық шалу орындарынан тікелей жақын жерлерде кейінгі сарматтық жебелердің ұштықтарының үйінділері, сиқырлы аңның суреті бар екі күміс жапсырмалар табылған болатын. Дереккөздер http://www.madenimura.kz/kk/culture-legacy/region/actobe_oblast/excavation/kyzyl-uiyk
Бір мұнаралы мешіт

Бір мұнаралы мешіт – Республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енген XIX ғасырдың екінші жартысында тұрғызылған мешіт. Орналасқан жері Абай облысы, Семей қаласы, М. Жұмабаев көшесі, 17. Тарихи деректер 1902 жылы мамырда Семейде болған алапат өрт кезінде тұрғын үйлермен бірге №3 ағаш мешіт те жанып кеткен. 1908–1910 жылдары сол жерге көпес Мусиннің қаржысына бір мұнаралы тас мешіт салынды. Оны Стамбулдан келген сәулетші Ғабдулла Эфенди тұрғызды. Биік конус тәрізді жабылып, алтынданған жарты аймен бітетін екі қабатты дөңгелек мұнара, үсті таға тәрізді плиталармен жабылған үлкен терезелер, аркаларымен, сәулеттік фриздермен және негізгі қабырғаға жапсыра қалап тұрғызылған қосымша құрылғылар құрылысқа айрықша сән береді. Мешіттің негізгі залы – текшелі михрабы бар үш өлшемді құрылыс – үш қырлы михраб бөлігі. Михраб исламның қасиетті қаласы Меккеге бағытталған. Ғимарат – 16 терезесі бар бірден-бір сәнді құрылыс. Күмбез алтын жалатылған жарты аймен сәнделген. Мешіт ерекше мәнерлілігімен көз тартатын темірден соғылған қоршаумен қоршалған. 1932 жылы мешіт жабылып, халық шаруашылығына пайдаланылды. 2006 жылы күрделі жөндеуден өткізіліп, қайтадан мешіт қалпына келді. Дереккөздер
Қазақша тәулік мезгілдерінің атаулары

Тәулік– 24 сағаттан тұратын уақыт өлшемі. Қазақ халқы тәулік мезгілдерін былайша бөледі: # Күн шығар алдындағы мезгіл. # Күн көкжиектен көтерілетін мезгіл. # Күннің орта мезгілі. # Күн еңкейген мезгіл. # Күн ұясына бата бастаған мезгіл. # Түн мезгілі. 1. Күн шығар алдындағы мезгіл Бұл мезгілді халқымыз таң немесе таңертең деп атайды. Кейде "азан", "сахар" деген араб тілінен енген сөздер де қолданылады. Бұл мезгілдің қазақша мынадай атаулары бар. Алакеуім, алакөбе, алаң–ғұлаң, елең–алаң – таңертеңгі мезгілде айналаның әлі жарықтанбай, сәл ғана бозғылт тартқан кезі. Құланиек, құлын сәрі – таң жаңа сыз беріп ата бастаған кез. Таң сәрі – жерге жарық түсе бастаған кез. 2. Күн көкжиектен көтерілген мезгіл Бұл мезгілді қазақ халқы сәске деп атайды. Оның мынандай атаулары бар: Сиыр сәске – күн артқан бойы көтерілген кез. Сәске түс – түске жақындаған мезгіл, сағат 12 шамасы. Ұлы сәске – тал түске жақындаған мезгіл. 3. Күннің орта мезгілі Күннің орта мезгілін түс деп атайды. Бұл – түскі тамақ ішіп, тынығатын уақыт. Тал (талма, тапа–тал) түс – күннің қатты ысыған кезі, тынығатын шақ, сағат 1 шамасы. Шаңқай түс – көлеңкенің әбден қысқарған кезі, сағат 2 шамасы. 4. Күн еңкейген мезгіл Түс ауып, күн еңкейген мезгілді бесін деп атайды. Ұлы бесін – бесін намазын оқитын кез, түс ауған шек. Кіші бесін – ұлы бесін мен намаздыгер арасындағы мезгіл. Құлама бесін – күн еңкейген кез. Екінді – түс ауып, күн батуға жақындаған мезгіл, бесін мен ақшам арасы. Намаздыгер – күн еңкейіп, ұясына кіруге таянған кез. 5. Күн ұясына бата бастаған мезгіл Бұл мезгілді қазақ халқы ақшам, ымырт деп атайды. Оның мынандай атаулары бар: Алакеуім – күн ала көлең, ұясына бата бастаған мезгіл. Кеугім, кеуім – қараңғы түсе бастаған кез, ымырт. Намазшам – кешкі намаз оқылатын кез. Кеш – ымырт жабылып, қас қарайған мезгіл. 6. Түн мезгілі Түн – тәуліктің кештен таңертеңгі уақытқа дейінгі аралығы. Іңір – күн батып, қас қарайған кез. Қызыл іңір – қас қарайып, түн болған кез. Жарым түн – түннің ортасы. Дереккөздер
Үй жиһаздарының көне атаулары

Қазақ халқының үй жиһаздары ерте кезде басқа болған. Олар көшіп–қонуға ыңғайланып жасалған. Абажа – тамақ пен ыдыс–аяқ сақталатын кебеженің үлкен түрә. Ағаштан жасалып, киізбен, былғарымен қапталған. Кебеже – сүр ет, құрт, шай салып, сақтау үшін ағаштан жасап, өрнектеген үй жиһазы. Әбдіре – зат сақтайтын үлкен сандық, сырты қаңылтырмен әшекейленіп қапталады. Ағаш төсек – жату үшін пайдаланылатын үй жиһазы. Асадал – тамақ пен ыдыс–аяқ сақталатын кебеже. Шкаф немесе буфет деудің орнына асадал деп атаған дұрыс. Жастықағаш – ерте кезде жастықтың астына салынатын ағаш тиянақ. Адалбақан – киім ілуге арналған үй жиһазы. Киім ілгіш деудің орнына адалбақан деп атаған дұрыс. Жүкаяқ – үйде жүк астына қоятын ағаш. Сандық – киім–кешек т.б. зат салуға арналған үй жиһазы. Дереккөздер
Ирина Шэйк

Ирина Валерьевна Шайхисламова (; ; 6 қаңтар 1986 жылы туған; Еманжелинск, Челябі облысы, Ресей) – Ирина Шэйк атымен танымал ресейлік модель және актриса. Models.com оны «Индустрия белгішесі» деп санайды. Өмірбаян Ирина Еманжилинск қаласында туған. Оның әкесі Валерий шахтер болған. Ол өкпе ауруынан ерте қайтыс болған. Анасы Ольга, музыка пәнінің мұғалімі, өзін және екі қызын асырау үшін екі жұмыста істеуге тиіс болды. Өзінің экзотикалық келбеті татар әкесіне және орыс анасына байланысты. Оның Татьяна деген әпкесі бар. Дереккөздер Сілтемелер * [http://www.irinashaykofficial.com/ Ресми сайты] * [https://www.kinopoisk.ru/name/1762646/ Ирина Шэйк] КиноПоиск дерекқорында
Дәуіт (ауыл)

Дәуіт (1992 жылға дейін — Куйбышевское) — Солтүстік Қазақстан облысы Ақжар ауданы, Ленинград ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы — Талшық ауылынан батысқа қарай 23 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 1028 адам (502 ер адам және 526 әйел адам) болса, 2009 жылы 776 адамды (390 ер адам және 386 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Еуразиялық экономикалық одақ аясындағы кеден одағы

Беларусь, Қазақстан және Ресей кедендік одағы — аталған үш ел арасындағы ортақ кедендік аумақ, яғни арнайы қорғау, антидемпинг және компесациялық шараларды ескермегенде, өзара сауда шеңберінде кедендік баж салығы және экономикалық сипаттағы шектеулер қолданылмайтын сауда-экономикалық интеграция формасы.. 2010 жылдың 1-қаңтарында құрылған Кедендік одақтың мүше елдері үшінші елдермен сауда қарым-қатынасында бірыңғай кедендік тариф және басқа да реттеу шараларын қолданады.. Еуразиялық экономикалық қауымдастығының ресми құжаттарында «Еуразиялық экономикалық қауымдастығы аясындағы кедендік одақ» деп аталады. Баспасөзде, көбінесе, Беларусь, Қазақстан және Ресей кедендік одағы немесе жай ғана Кедендік Одақ, яғни КО деп аталады. Қазақ ұлтшылдары және де батыстың саясаттанушылары Кедендік Одақты ресейлік гегемонияда табылған Кеңес Одағын қалпына келтіру талпынысы деп бағалайды. Дереккөздер