kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Қара көбелек (фильм, 2017)

Қара көбелек (ағыл. Black Butterfly) — режиссер Брайан Гудманның америкалық фильмі. Францияның "Түнгі көбелек" атты фильмінің римэйкі. 2017 жылы 26 мамыр күні АҚШ-та тұңғыш рет көрсетілді. Сюжет Жолы болмай жүрген Пол атты жазушы жағдайын жақсарту үшін орман ішіндегі үйін сатпақ болады. Бірақ алатын адам табыла қоймайды. Бір күні үйін сатып бермек болған Лаура атты жас қызбен кездесу үшін кафеге асығып бара жатып, жол ережесін бұзып, әлдебір көлікті басып озады. Ол көліктің жүргізушісі бұған ашуланып, әлденені айтып айғайлайды. Пол кафеде қызбен тілдесіп отырғанда жаңағы жүргізуші де сол жерге кіріп келіп, бұған қоқан-лоққы көрсетеді. Сол кезде бейтаныс бір жас жігіт келе қалып, бұған тиіскен жүргізушіні сабасына түсіреді. Пол ол жерден шығып, жолда кетіп бара жатады, жолда жаңағы кафеде өзін арашалап қалған бейтаныс жігітті кезіктіреді. Ол жігітті көлігіне мінгізіп алады. Ол жігіттің үй-жайы жоқ екен, мұнымен бірге тұруға келіседі. Екеуі бірге тұра бастайды. Уақыт өткен сайын ол жігіт бұған түрлі дөрекіліктер көрсетіп, бұған билік жасай бастайды. Ол жігіттің өктемдігінен зәрезап болған Пол үйден қашып та кетпек болады, бірақ онысынан түк те шықпайды. Жігіттің денесінде қара көбелек бейнеленген татуировка бар боп шығады, сонысынан-ақ Пол оның түрмеге отырып шыққан кәнігі қылмыскер екендігін сезе қояды. Кейін Пол осы оқиғаларды негізге ала отырып "Қара көбелек" атты кітабын жазуға кіріседі. Актерлер Дереккөздер Сілтемелер *[http://www.filmaffinity.com/en/film768393.html Тамашалау]
Балтық елдері

Балтық елдері немесе Балтық маңы елдері, Балтық жағалауы елдері (, , ) — Солтүстік Еуропада, Балтық теңізінің шығыс жағалауында орналасқан үш тәуелсіз мемлекетке — Латвия, Литва, Эстония — ортақ айтылатын геосаяси термин. Үш мемлекет те Еуроодақ, НАТО және Еуроаймақ мүшелері. Балтық елдері 1991 жылға дейін КСРО құрамында болған.
Ақшатау ауылдық округі (Абай облысы)

Ақшатау ауылдық округі – Абай облысы Аягөз ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Дөненбай, Ақкілет ауылдары кіреді. Орталығы – Дөненбай ауылы. Округ құрамында болған Қалғұтты ауылы 2019 жылы, Қоңыртау ауылы 2023 жылы таратылды. Дереккөздер
Сынық-сынып

Сынық-сынып — 2018 жылы түсірілген балалар комедиялық телехикаясы. Фильмнің режиссері — Қарлығаш Әбдібаева. Бас продюсері — Сандуғаш Баймаханқызы. Фильм 2018 жылы қыркүйек айында "Балапан" арнасында көрсетілді. Сюжеті Өте дарынды балалардан құралған 5 «Қ» сыныбының оқушылары мектептің білім жүйесіне көңілдері толмағандықтан тәртіпке бағынбайды. Сондықтан оқытушылардың барлығы бұл сыныптан қашқақтап, сынып жетекшісі болуға келіспейді. Бір күні шетелде оқып келген Мәриям есімді жас маман келеді. Директор оны сынау мақсатымен 5 «Қ» сыныбына жетекші етіп тағайындайды. Арада уақыт өткенде Мәриям сыныпты үйіріп әкетіп, сабақтарды қызықты етіп өткізіп, балалардың қызығушылықтарын арттырады. Оқиға оқушылар мен сынып жетекшісінің қарама-қайшы пікірлерінен туған түрлі қызықты жайттармен өрбиді. Рөлдерде Басты рөлдерде * Мәриям - Бақытгүл Қалимұратқызы * Жанна - Ақмарал Дайрабаева * Қатипа - Алма Хломуханова * Жанғали - Тимур Пиязов * Асхат - Ілияс Жалбай * Арман - Данияр Ділдабай * Талап - Данияр Бекназар * Әлихан - Мұхаммедәлі Әбілқайыр * Самал - Әмина Оразбай * Бикош - Мирас Алпысбай Сілтемелер *[https://www.youtube.com/watch?v=YwPvAiPH4QA Фильмді тамашалау]
Шатқал ауданы

Шатқал ауданы — Қырғызстан Республикасының Жалалабат облысындағы аудан. Әкімшілік орталығы — Қаныш-Қия ауылы. Географиясы Аудан облыстың солтүстік-батысында, Қырғызстанның Талас облысының Өзбекстанның Ташкент облысымен шектесетін жерінде орналасқан. Негізгі су артериясы — Шатқал өзені. Тарихы Шатқал ауданы (орталығы - Янги-Базар ауылы) 1935 жылы 8 қаңтарда Қырғыз АКСР-і құрамында құрылды. 1936 жылдың желтоқсанынан бастап Қырғыз КСР-і құрамында болды. 1938-1939 жылдары Жалал-Абад округінің, 1939 жылдың 21 желтоқсанынан бастап — Қырғыз КСР Жалал-Абад облысының құрамына кірді. 1944 жылы 22 маусымда Шатқал ауданы жаңадан құрылған Талас облысының құрамына берілді. 1956-1980 және 1988-1990 жылдары Талас облысының таратылуына байланысты аудан Жалал-Абад облысына қайтарылып отырды, ал 1959 жылдан — Ош облысы Жанги-жол ауданына ауысты. 1990 жылы 14 желтоқсанда Жалалабат облысының қалпына келуіне байланысты (1959 жылы таратылған болатын) Шатқал ауданы қайтадан оның құрамына кірді. Халқы 2009 жылғы Қырғызстан халық санағы деректері бойынша қырғыздар 22&#x20;490 аудан тұрғындарының 21&#x20;890 адамын құрайды (немесе 97,3 %), өзбектер — 304 адам немесе 1,4 %, тәжіктер — 125 адам немесе 0,6 %. Әкімшілік бөлінуі Шатқал ауданының құрамына 4 айылдық (ауылдық) округ кіреді Жалалабат облысының айылдық округтері мен ауылдары: * Сумсар айылдық округі — Сумсар а. * Терек-Сай айылдық округі — Терек-Сай а. * Қаныш-Қыя айылдық округі — Қаныш-Қия * Шатқал айылдық округі — Жаны-Базар ауылы. Дереккөздер
Николай Андреевич Богдзель

Николай Андреевич Богдзель — көпір инженері, РСФСР-ның еңбек сіңірген құрылысшысы (1973), Ленин сыйлығының лауреаты (1962). Орынбор өнеркәсіптік техникалық училищесін (1930) және Мәскеу теміржолшылар инженерлері институтын (1940) бітірген. 1930 жылдан бастап Орск құрылыс басқармасының Кваркенский жол бөлімшесінің меңгерушісі (Қазақстан); 1931 жылдан бастап - Буздастан жол бөлімшесінің меңгерушісі және Уфа құрылыс компаниясының техник-нұсқаушысы, 1933 жылдан бастап «Башдорстрой» трестінің жүргізушісі (Уфа) атанған. Мәскеу теміржолшылар инженерлері институтын (1940) бітіргеннен кейін, ол Мостотрест шебері Абхазияға жіберілді. 1941 жылдан бастап Горький көпір құрылыс тресінің техникалық бөлімінің аға инженері болды. 1946-1951 жылдары Запорожье қаласындағы Днепрдің көпірінің құрылысын басқарған. 1951 жылдан бастап бас инженер, 1952-1961 жылдары № 7 көпір бастығы (Красноярск), 1961-1976 жылдары «Мостострой № 4» трестінің директоры болды. 1962 жылы Енисей өзені арқылы Красноярскіге көпір салғаны үшін Ленин сыйлығын иеленді. РСФСР құрметті құрылысшысы (1973) ретінде Ленин орденімен (1966), Еңбек Қызыл Ту орденімен (1958) марапатталған. Дереккөздер
Қарун

Қарун — Құран кейіпкері, Мұса пайғамбардың замандасы, өркөкірек бай. Құранда ол Перғауынмен және Хаманмен бір қатарда Алладан қарғыс алған Мұсаның дұшпаны ретінде аталады. Қарунның бай болғаны соншалық, бірнеше адам оның қазына қоймасының кілттерін әрең көтеріп жүргені туралы да айтылады, дүние-мүлкін өзінің білімі мен еңбегінің нәтижесі деп есептеген ол байлығын керемет мақтан еткен. Сондықтан, Алла жерді қақ айырған да, Қарунның өзін де, үйін де жер жұтқызған. Осыдан кейін-ақ оның орнын басуды армандаған адамдар тәубесіне келген, олар «дінсіз адамдардың бақытты бола алмайтынын» түсінген. Аңыз-әңгімелерде бұл оқиға егжей-тегжейлі баяндалған. Құрандағы Қарунның «білімі» туралы сөздерге сүйеніп, оны қандай затты болса да асыл мүлікке айналдыра алатын көне заман алхимигі деп есептейді. Мысырда Қарунның жер жұтқан үйінің орнына пайда болыпты-мыс деген бірқатар көлдер мен тоғандар оның есімімен аталады, Қарун бейнесі Корей туралы Тәурат әңгімелері мен яһудилік аңыздардан басталады, есімі аңызға айналған Крез патша туралы аңыздардан да осы сарынды аңдауға болады. Құран әңгімесі кейінгі Мекке кезеңіне жатады. Оның сөздері Мұхаммедтің (с.а.у.) Меккеліктермен арада болған шынайы таластарын танытады. Дереккөздер
Тоқтағұл ауданы

Тоқтағұл ауданы — Қырғызстанның Жалалабат облысы құрамындағы аудан. Ауданның әкімшілік орталығы — Тоқтағұл қаласы. 1998 жылы Үштерек және Тоқтағұл аудандарын біріктіру нәтижесінде құрылды. Географиясы Жалалабат облысының солтүстік-шығысында, Қырғызстанның басқа үш облысымен (Талас, Шу, Нарын) шектесетін бөлігінде орналасқан. Аудан аумағынан Нарын өзені ағып өтеді, онда Тоқтоғұл су қоймасы салынған. Халқы 2009 жылғы Қырғызстан халық санағы деректері бойынша қырғыздар 86&#x20;306 аудан тұрғындарының ішінен 85&#x20;683 адамды құрайды (немесе 99,3 %), орыстар — 188 адам немесе 0,2 %, өзбектер — 185 адам немесе 0,2 %, ұйғырлар — 145 адам немесе 0,2 %, басқалары — 105 адам немесе 0,1 %. Әкімшілік бөлінуі Аудан құрамына (2009) бір қала типтес кент пен 10 айылдық округ кіреді: * Тоқтағұл қаласы * Аралбай (Толық а.) * Бел-Алды (орталығы — Сары-Сегет а.) * Жаны-Жол (Жаны-Жол а.) * Қызыл-Өзгөрүш (Қызыл-Өзгөрүш а.) * Ничке-Сай (Ничке-Сай а.) * Кетпен-Дебен (Терек-Суу а.) * Тоқтоғұл (Мазары суу а.) * Сары-Қамыш (Бірлік а.) * Абды Суеркулов (Торкент а.) * Үш-Терек (Үш-Терек) * Чолпон-Ата (Чолпон-Ата а.) Тарихы 1930 жылдың 1 қыркүйегі — Қырғыз КСР құрамында орталығы Қарасу-Ақши (Акчи-Қарасу) болған Кетпен-Төбе ауданы құрылды 1936 жылдың 2 тамызы — орталығы Үштерек а. болған Үштерек ауданы құрылды. 1938 жылы 26 ақпаны — Кетпен-Төбе және Үштерек аудандары Жалал-Абад округі құрамына кірді. 1939 жылдың 21 қарашасы — Кетпен-Төбе және Үштерек аудандары Жалал-Абад облысы құрамына енді. 1940 жылдың 7 желтоқсаны — Кетпен-Төбе ауданының атауы Тоқтоғұл ауданы болып өзгертілді (орталығы — Токтогул а.) Шамамен 1956 жылы Үштерек ауданы таратылды. 1959 жылдың 27 қаңтары — Жалал-Абад облысы таратылып, оның аудандары Ош облысына ауысты. 1960 жылдары Тоқтоғұл су қоймасының суымен бұрынғы аудан орталығы - Ақши-Қарасуды су басып кетті 1980 жылдың 3 қыркүйегі — аудан Талас облысы на ауысты. 1988 жылдың 5 қазаны — Талас облысы таратылуына байланысты Тоқтоғұл ауданы Ош облысының құрамына енді. 1990 жылдың 14 желтоқсаны — аудан қалпына келтірілген Жалал-Абад облысының құрамына енді. 1992 жылдың 7 ақпаны — Үш-Терек ауданы құрылды. 1998 жылдың 30 қыркүйегі — Үш-Терек ауданы Тоқтоғұл ауданымен біріктірілді Дереккөздер Ескертпелер * [http://www.stat.kg/stat.files/class.files/классификатор%20СОАТЕ.pdf Жіктеуіші СОАТЕ] * [http://www.minjust.gov.kg/law/card_fulltext.php?fieldtext_rus&key1136 Заң КР "біріктіру Туралы Қатысушы Терекского және Токтогульского аудандардың Жалал-Абад облысының Қырғыз Республикасының бірыңғай әкімшілік-аумақтық бірлігіне"] * [http://download.maps.vlasenko.net/smtm200/k-43-19.jpg Топографиялық карта K-43-XIX]
Төменгі Қайрақты ауылдық округі

Төменгі Қайрақты ауылдық округі – Қарағанды облысы Шет ауданындағы әкімшілік бірлік. Тарихы Ауылдық округ Бірлескен Қарағанды облысының әкімдігінің 2007 жылғы 7 желтоқсандағы N 27/06 қаулысы және Қарағанды облыстық мәслихатының IІI сессиясының 2007 жылғы 14 желтоқсандағы N 49 шешімімен Жоғарғы Қайрақты және Тағылы ауылдық округінің Төменгі Қайрақты кенттерінің негізінде құрылған. Әкімшілік құрамы Құрамына Жоғарғы Қайрақты, Төменгі Қайрақты ауылдары кіреді. Орталығы – Төменгі Қайрақты ауылы. Дереккөздер
Мұса әл-Һәди

Мұса әл-Һәди (; 5 ақпан 764, Рей — 14 қыркүйек 786, Бағдат) — Ислам халифатының 23-ші халифасы, мүміндердің әмірі. Өмірбаяны Әл-Һәди он алты жасында мұрагер ретінде тағайындалып, әкесі тарапынан Журжандағы көтерілістерді басу үшін Шығыс әскерінің қолбасшысы болған. Әкесі дүние салғанда Журжанда болатын. Һәди әкесі секілді зындықтармен күресуді жалғастырды. Зындықтарға алдымен тәубе етуді ұсынып, тәубе етпеген жағдайда өлтіретін. 785 жылы Мединеде Құсайын ибн Әли ибн әл-Хасан көтеріліске шықты. Һәди қажылықтың әмірі Сүлеймен ибн Әбу Жағфар әл-Мансұрға хат жазып, Құсайынның көтерілісін басуды бұйырды. Ол Фаһ жерінде Құсайынның алдынан шығып оны және қасындағы адамдарды өлтіртті. Қақтығыстан көтерілісшілердің тек екеуі ғана аман қалады. Олардың бірі Солтүстік Африкада (Мағрибүл-Ақса) Идрисия мемлекетінің негізін салушы Ыдырыс ибн Әбдуллаһ ибн әл-Хасан ибн Әли, екіншісі Табаристанға барып Һарун әр-Рашид заманында көтеріліс жасаған бауыры Жақия ибн Әбдилләһ атты ағайындылар еді. Бұл көтерілістен кейін Әлидің жақтастарына деген байсалды саясат орнына қатаң және төзімсіз саясат жүргізіле бастады. Олардың жалақылары мен мемлекеттен алатын үлестері қиылып, қуғын-сүргінге душар болды. Мұхаммед әл-Мәһдидің өсиеті бойынша һәдиден кейін Һарун әр-Рашид халифа болуы тиіс. Бірақ әл-Һәди оның орнына ұлы Жағфарды тақ мұрагері етіп қалдырғысы келді. Алайда әл-Һәдидің науқастанып, үш күннен соң дүние салуы ол ойын іске асыруына мұрсат бермеді. Әл-Һәдидің өз бауыры Һарун әр-Рашидті мұрагерліктен алуы немесе билігін шектеуінің себебінен анасы тарапынан уланғандығы да айтылады. Әл-Һәди — өте жомарт, батыр және күшті кісі болған. Халықтың мұң-мұқтажын тыңдауға да мән беретін. Десек те, Аббаси халифаларының арасында өлең тыңдап, нәбиз ішкен ең алғашқы халифа болатын. Дереккөздері
Мұхаммед әл-Әмин

Мұхаммед әл-Әмин (; 14 сәуір 787, Бағдат — 27 қыркүйек 813, Бағдат) — Ислам халифатының 24-ші халифасы, мүміндердің әмірі. Өмірбаяны Әл-Әмин — әкесі жағынан да, анасы жағынан да Әли мен оның ұлы Хасаннан кейін һашимилерден шыққан үшінші халифа. Әкесі оны 791 жылы тақ мұрагері деп жариялады. Һарун әр-Рашид Тус шаһарында дүние салғаннан кейін әл-Әминге серт берілді. Бұл дәуір әл-Әмин мен бауыры әл-Мәмунның арасындағы таққа тараспен өтті. Оның себебі Һарун өзінен соң үш ұлын да бірінен кейін бірін тақ мұрагері етіп тағайындауында жатыр. Фазыл ибн әр-Рәбиғ алдымен әл-Мәмунге серт бергеніне қарамастан кейін Бағдатқа барып Әминге серт беріп, өз болашағын құтқару үшін Әл-Әминге Әл-Мәмунды мұрагерліктен алып, орнына ұлы Мұсаны мұрагер ретінде тағайындауға тырысып, көздегеніне қол жеткізді. Әл-Әмин мен әл-Мәмун өзара бітімге келу үшін хат жазысуларынан да оң нәтиже шықпады. Әл-Мәмун өзінің мұрагерліктен алынып тасталғанын естіген соң әскер дайындатып, Рей шаһарында Тахир ибн Мұсаның қолбасшылығымен әскер аттандырды. Әл-Әмин жағында Фазыл ибн әр-Рабиғ әскер қолбасшылығына халыққа әділетсіз қарым-қатынас жасауымен танылған Әли ибн Иса ибн Маханды қойды. Бірақ бұл әскерге пайда әкелген жоқ. Өйткені соғыста әл-Әмин әскері жеңіліске ұшырайды. Сонымен қатар екі әскердің арасында әртүрлі аймақтарда қақтығыстар болып тұрды. Мәмунның қолбасшысы Тахир барлық аймақты шетінен қолына өткізгеннен кейін Бағдатты қоршауға алды. Әл-Әмин барлық күшін жұмылдырып қарсылық көрсеткенімен қоршаудың әсерінен қала қиындыққа ұшырады. Ақыры, қала әл-Мәмунның қолына өтіп, Әл-Әмин өлтіріледі. Тұлғалық қасиеттері Әдебиет пен өлеңнен хабары болғанымен әл-Әминді кемеңгер басшы деп айтуға келмейді. Өйткені ойын-сауық пен ішкілікке құмар болатын. Оның осы құмарлығы тіпті халифат ісіне араласуына бөгет болды. Оның халифалығы кезінде тұрақтылық болмағандықтан сыртқа жорықтар жасалмағаны секілі, ішкі саясатта да әкімшілікте, ғылым-білім мен сәулет саласында да ешқандай жетістікке қол жеткізген жоқ. Дұрысы, жетістікке жетуге мұршасы болмады. Бала және бөзбала кезінде анасы тым еркелеткендігі және осы жағдай халифа болғаннан кейін де жалғасқаны айтылады. Мемлекет адамы ретінде әкесіне де, ағасына да ұқсай алмай, енжарлық танытты. Дереккөздері
Ақсы ауданы

Ақсы ауданы (, 1992 жылға дейін — Жаңажол ауданы) — Қырғызстанның Жалалабат облысындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік орталығы — Керуен қаласы. Географиясы Аудан облыс орталығы Жалалабат қаласынан солтүстік-батысқа қарай, теңіз деңгейінен 1200 м биіктікте, Ферғана жазығының солтүстік шетінде орналасқан. Ақсы ауданы Өзбекстанның Наманған облысы құрамындағы төрт ауданмен (Янги-Қорған, Чартақ, Уйчін және Үч-Қорған) шекаралас. Ақсы ауданының Өзбекстан Республикасымен шекарасының ұзындығы 142 км-ді құрайды. Аудан аумағында (Батыс Тянь-Шань) қазіргі уақытта төмендегілер құрылған және жұмыс істейді: * Әулетім-Ата мемлекеттік табиғи паркі * Арқыт орман шаруашылығы (1939 жылы құрылған) * Падышаты мемлекеттік қорығы * Сары-Челек мемлекеттік биосфералық қорығы * Рязан-Сай ботаникалық кіші қорығы * Жел-Тийбес ботаникалық кіші қорығы * Балтыр-Хан орман кіші қорығы * "Қара-Жыгач жартасы" гидрогеологиялық кіші қорығы (табиғат ескерткіші) сондай-ақ тасқа салынған суреттер тарихи ескерткіш (Таш-Кемюр тобы). Халқы 2009 жылғы Қырғызстан халық санағы деректері бойынша қырғыздар 113010 аудан тұрғындарының ішінен 107447 адамды құрайды (немесе 95,1 %), өзбектер — 4802 адам немесе 4,2 %, орыстар — 305 адам немесе 0,3 %. Әкімшілік бөлінуі Ақсы ауданының құрамына 11 айылдық (ауылдық) округ кіреді: # Әулетім айылдық округі — Әулетім а. # Ақ-Жол айылдық округі — Ақ-Жол # Ақ-Суу айылдық округі — Ақ-Суу а. # Жаны-Жол айылдық округі — Жаны-Жол а. # Жерге-Тал айылдық округі — Жерге-Тал а. # Қара-Жығач айылдық округі — Қара-Жығач а. # Қара-Суу айылдық округі — Копуро-Башы а. # Қашқа-Суу айылдық округі — Қашқа-Суу а. # Қызыл-Туу айылдық округі — Қызыл-Туу а. # Қош-Дөбө айылдық округі — Қош-Дөбө а. # Назарали айылдық округі — Қызыл-Жар (Үч-Қорғон) а. Даулы аумақтар Ақсы ауданының Өзбекстанмен шекаралас бөлігінде жалпы ауданы 513 га болатын 8 даулы учаске бар. Шекараның анық болмауы екі республика азаматтары арасындағы қақтығыстардың негізгі себебі болып табылады. 2002 жылы 16-18 наурызда Ақсы ауданында халық пен құқық қорғау органдары арасында қақтығыс болды. Халықтың талаптарының бірі - 1999 жылғы қырғыз-қытай мемлекеттік шекарасы туралы келісімді ратификациялаудан бас тарту. Соңғы кездері аудандағы төмен материалдық жағдайға байланысты халықтың жаппай елдің солтүстігіне қарай, сондай-ақ Ресейге көшуі орын алуда. Тарихы Ош облысының құрамында болды. 1990 жылы Жалалабат облысы құрамына енгізілді. 1992 жылға дейін Жанги-жол ауданы деп аталып келді. Дереккөздер
Керуен (қала)

Керуен — Қырғызстандағы қала, Жалалабат облысы, Ақсы ауданының әкімшілік орталығы. Халқы (2017) — 28,3 мың адам. Географиясы Қала облыс орталығы Манастантан 220 км солтүстік-батысқа қарай, Ташкөмір қаласының темір жолынан 60 шақырым қашықтықта орналасқан. Керуен қаласы Ақсы ауданының ортасында, теңіз деңгейінен 1200 метр биіктікте орналасқан. Жер бедері жазық, кедір-бұдырлы. Климаты континентті. Қысы кейде қатал, жазы ыстық, жылдық орташа температурасы Цельсий бойынша плюс 12 градус. Тарихы Ауыл 1930 жылы Караван атауымен құрылған болатын. 2004 жылы 4 қазанда Караван ауылының атауы Керуен болып өзгеріп, оған аудандық бағыныстағы қала мәртебесі берілді. Халқы Керуен қалалық басқармасының аумағында 7 елді мекен орналасқан: Керуен, Күліктөбе, Ақтөбе, Жетіген, Құрылыс, Ұстықан және Мамай. 2004 жылғы 1 қаңтар деректеріне сәйкес Керуен қаласының халық саны (іргелес айыл өкмөттерін қоса есептегенде) 22 408 адамды құрайды (немесе облыс халқының 11,2 %-і). Қала халқы саны - 13 433 адам, ауыл халқы – 8 975 адам. Қалада шамамен 19 этнос өкілдері тұрады, оның ішінде: қырғыздар – 19 943 адам (89 %), өзбектер – 1 994 адам (8,9 %), орыстар – 314 адам (1,4%), басқалары – 157 адам (0,7%). 2017 жылғы 1 қаңтарда халық саны адам 28,3 мың адамды құрады . Экономикасы және инфрақұрылымы Қалада өнеркәсіптік нысандар: техника жөндеу шеберханасы, ағаш өңдеу, мақта тазалау, сүт өңдеу, тігін, жеміс кептіру цехтары, диірмен орналасқан. Сондай ақ мектептер, №69 кәсіптік лицей, балабақшалар, кітапханалар, денсаулық сақтау нысандары, жанар-жағармай құю станциялары т.б.жұмыс жасайды. Сілтемелер [http://www.citykr.kg/kerben.php Қырғыз Республикасының қалалары қауымдастығы сайтында] Дереккөздер
Һәрун әл-Уәсиқ

Һәрун әл-Уәсиқ (; 811, Мекке — 10 тамыз 847, Самарра) — Ислам халифатының 28-ші халифасы, мүміндердің әмірі. Өмірбаяны Әл-Мұғтасым дүние салған соң халық әл-Уәсиқтің халифалығын қабылдап серт береді. Әл-Уәсиқ дүниеден өткенше халифа болды. Әл-Уәсиқтің дәуірінде әскери сала әкесінің уақытындағыдай еді. Бірақ әкесі қойған түркі қолбасшылардың, оның ішінде, Әшнәстың ықпалы одан әрі арта түсті. Әл-Уәсиқтің дәуірінде Хиджаз және Ямама аймақтарындағы бәдеуилердің шабуылдары мен қарақшылық әрекеттерінің нәтижесінде ішкі қақтығыстар орын алғанымен, түркілерден құралған Аббаси әскері оларға тойтарыс береді. Соғыстары Мұсылмандар мен Византия арасында үздіксіз жалғасқан соғыста екі жақтың бірі толық үстемдікке жете алмаған болатын. Сонымен қатар екі жақтың да қолында көптеген тұтқындар жиналып қалған-тын. Һарун әр-Рашидтың уақытына екі мәрте құн төлеу арқылы көптеген тұтқындар босатылған еді. Үшінші рет құн төлеу арқылы тұтқындарды босату ісі әл-Уәсиқтің дәуірінде 845 жылы орын алды. Византия императоры елші жіберіп оның қолындағы тұтқындарды босатып алуды қалайтынын білдірді. Осылайша екі жақ та тұтқындарын босатып алды. Тұтқындардың арасында "Құран жаратылған" деп айтпағандарға құн төленбегендіктен, тұтқыннан босатылмағандығын да айта кеткен жөн. Халифа әл-Уәсиқтің дәуірінде Сицилия мен Италияда да соғыс жалғасты. Сицилия мен Италияға жасалған сапарлар көбінесе Солтүстік Африкадан басқарылатын. Сицилия мұсылмандардың қолына өткен соң, осы жерден Италияға қарсы жасалған шабуылдарда ресми түрде Аббасилерге бағынышты болғанымен толықтай тәуелсіз әрекет жасаған Ағлабилер ерекше рөлге ие болды. Ғылымға деген демеуі Әл-Уәсиқ ғылым мен әдебиетке қолдау білдірді. Өзі де ақындықтан алыс емес болатын. Оның сарайында ғылыми пікірталастар жиі ұйымдастырылатын. Әл-Уәсиқтің ғылымға қатысты ұстанымы ағасы әл-Мәмунға ұқсайтын. Оның дәуірінде де Құран жаратылуы мәселесі күн тәртібінен түскен жоқ. Сол себептен көптеген адам Құран жаратылмаған дегені үшін зынданға тасталды. 845-846 жж. Басра әкіміне имамдар мен азаншыларды Құранның жаратылуы мәселесіне қатысты сұраққа тартуын бұйырды. Осы жылы бұл сенімге қарсы шыққан, тіпті маңайына адам жинап көтеріліс жасауға дайындалған Ахмед ибн Наср ибн Мәлік ибн әл-Хузағи ұсталып, Самарраға жеткізіледі. Оны халифаның өзі сұраққа тартып, артынан өлім жазасына кеседі. Әл-Уәсиқ өмірінің соңына таман халықты осылай сұраққа тартудан бас тартқандығы да айтылады. Халифа әл-Мәмунның дәуірінде басталған аударма әрекеттері әл-Уәсиқтің дәуірінде де жалғасын тапты. Тұлғалық қасиеттері Әл-Уәсиқ дәмді тағамдар жеп, ішкілік ішуді қатты ұнатқан адам. Оның өлімімен Аббаси мемлекетіндегі халифа билігі әлсіреп, түркі текті қолбасшылардың билігі артады. Әл-Уәсиқ өзінен кейін ешкімді халифа ретінде қалдырмаған. Дереккөздері
Ахлетдин Шукурович Исраилов

Ахлидин Шукурович Исраилов (16 қыркүйек 1994, Қара-Суу) — қырғыз футболшысы, жартылай қорғаушы. Қырғызстан Ұлттық құрамасының Азия кубогы тарихындағы алғашқы голының авторы. Карьерасы "Абдыш Ата" футбол клубының түлегі. 14 жасында "Динамо" (Киев) клубының академиясына ауысты да, кейін бірнеше Украина клубтарында өнер көрсетті. Қазіргі таңда Индонезияның "ПСИС Семаранг" клубында өнер көрсетеді. Қырғызстан Ұлттық құрамасында 2013 жылдан бері ойнайды. Алғашқы ойынын 2013 жылы 11 қазан күні Кувейтке қарсы өткізді. 2019 жылы Қырғызстан құрамасы тұңғыш рет Азия чемпионатының финалдық турниріне қатысты да, алғашқы турда Қытаймен ойнап, 1:2 есебімен ұтылып қалды. Қырғыздар тарапынан жалғыз голды Исраилов енгізді. Қатысқан турнирлері *Азия кубогы - 2019 Дереккөздер Сілтемелер * [https://web.archive.org/web/20140813005400/http://www.dynamomania.com/dynamo/players/3351 Профилі (dynamomania.com)]
Павел Викторович Матяш

Павел Викторович Матяш (11 қыркүйек 1987 жыл) — қырғызстандық футболшы, қақпашы. Өзбекстандың АГМК клубында ойнайды. Карьерасы "Дордой" футбол клубының түлегі. Ұзақ жылдар бойы осы клубтың қақпасын қорғап, 2014 жылы Бішкектің "Алға" клубына ауысты. Бірақ "Дордойдан" кеткен соң тұрақты ойнай алмай, жиі клуб ауыстырумен болды. 2014-19 жылдар аралығында төрт түрлі клубтың намысын қорғады. 2018 жылы Өзбекстанның төменгі лигаларының бірінде ойнайтын АГМК клубының қатарына қосылды. 2009 жылдан бері Қырғызстан құрамасының мүшесі. 2019 жылы Азия кубогына қатысты. Алғашқы турдағы Қытаймен ойында өз қақпасына гол соғып алды. Жетістіктері * Қырғызстан чемпионы (6): 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012 * Қырғызстан кубогы (3): 2008, 2010, 2012 * Қырғызстан суперкубогы (2): 2011, 2012 * АФК президенті кубогы: 2007 * Мальдивтер кубогы: 2015 Дереккөздер Сілтемелер *[https://www.national-football-teams.com/player/15837.html Профилі]
Мұхаммед әл-Мұнтасыр

Мұхаммед әл-Мұнтасыр (; 23 наурыз 838, Самарра — 7 маусым 862, Самарра) — Ислам халифатының 30-шы халифасы, мүміндердің әмірі. Өмірбаяны 849 жылы 13 жасында тақ мұрагері деп жарияланды. Әкесі өлтірілген кезде түркі қолбасшылар оған серт береді. Әл-Мұнтасырдың халифа деп жариялануына байланысты кейбір қарсылықтар туындады. Оның халифа болғанын қаламағандардың көбеюінен және әл-Мүтәуәккилдің түркілерге қарсы жасақтаған әскеріне халық арасынан да адамдар қосылғаннан кейін қақтығыс тіптен үдей түсті. Тіпті бірнеше кісі қаза тапты. Сондықтан қолбасшылардың араласуымен қақтығыс тоқтатылды. Әкесінің Әлидің жақтастарына көрсеткен қысымы мен Құсайынның қабірін зиярат етуге салған тыйымы да тоқтатылды. Әл-Мүтәуәккилді өлтіріп, әл-Мұнтасырдың халифалық билікке келуі, түркілердің халифат ішіндегі салмақтарын арттыра түсті. Өйткені олар бұдан былай кімнің халифа боланына, тіпті олардың өміріне қатысты шешім айтатындай күшке ие болды. Сондықтан солардың қалауына сай әл-Мұнтасыр әл-Мүтәуәккилдің тақ мұрагері болған Мұхаммед әл-Мұғтазз және әл-Муаяд атты екі ұлын мұрагерліктен алыстатты. Тұлғалық қасиеттері Әл-Мұнтасыр әкесінің өліміне араласқандықтан өзін кінәлі сезінетін. Көп уақыт өтпей науқастанады. 8 маусым 862 жылы қайтыс болады. Әл-Мұнтасыр кешіргенді, жомарттықты және халқына әділ билік еткенді жақсы көретін. Дереккөздері
Ахмед әл-Мұстағин

Ахмед әл-Мұстағин (; 835, Самарра — 17 қазан 866, Уасыт) — Ислам халифатының 31-ші халифасы, мүміндердің әмірі. Өмірбаяны Әл-Мұнтасыр қайтыс болған соң лауазымды тұлғалар бас қосып, әл-Мұстағинді халифа етіп тағайындайды. Ал Жағфар әл-Мүтәуәккилдің ұлдарының бірінің халифа болуға ешбір мүмкіндігі болмады. Халифа бұл кезде ықпалды болды деп айту қиын. Әл-Мұстағин билікке алып келген түркілер ешқандай бұйрық күтпей өздері қалағандай шешім шығаратын. Мемлекеттік қызметкерлер олардың көңіліне жағатын іс жасаса орындарында қалып, кері жағдайда олардың орнына басқа адамдарды тағайындалатын. Мемлекетке салықтан түскен кіріс те соларға жеткізілетін. Көтерілістер Бұл дәуірде Зәйдия мәзһабынан бірінен кейін бірі Жақия ибн Омар Куфада, Хасан ибн Зәйд Табаристанда билікке қарсы бас көтерді. Жақия ибн Омар өлтірілген соң, Куфадағы көтеріліс басылғанымен, Хасан ибн Зәйдтің жақтастары Табаристан мен Рейді қолдарына қаратты. Бұл көтеріліс жайлы астанаға хабар жеткен соң, бас қолбасшы Уасф Хасан ибн Зәйдтің ол жерді қолға алғанын қаламағандықтан, әскер аттандырды. Алайда Хасан ибн Зәйд Табаристанда Зәйдия мемлекеті деп аталған мемлекет құрады. Бұл мемлекет бір ғасыр (864-965) өмір сүргенімен жүйелі түрде билік жүргізді дей алмаймыз. Әл-Мұстағиннің дәуірінде түркі қолбасшылары арасында қақтығыстар орын ала бастады. Әмирәйн (қос қолбасшы) ретінде танылған Боға мен Уасфтың арасындағы келіспеушіліктерге байланысты халифа Самарраны тастап, Бағдатқа қоныс аударды (25 қаңтар 866 жылы). Түркі қолбасшылар қанша рет айтқанымен халифа қайтадан Самарраға оралған жоқ. Осыған байланысты қолбасшылар әл-Мұғтаззды түрмеден шығарып алып, халифа деп жариялайды. Ал оның бауыры әл-Муаядты одан кейінгі тақ мұрагері етіп бекітті. Осылайша Бағдат әл-Мұстағин, Самарра әл-Мұғтазздың қолына өтті. Әл-Мұстағин барлық салықтың Бағдатқа жіберілуін бұйырды. Сонымен қатар Самаррадағы түркі тектес қолбасшыларға хат жазып, әл-Мұғтаззға берген серттерінен бас тартуға шақырды. Әл-Мұғтазз да әл-Мұстағиннің істеріне жауап беретін Мұхаммед ибн Әбдуллаһ ибн Тахирге хат жазып, өзіне серт беруге шақырып, әл-Мұстағинді тақтан алыстатқанын қалады. Алайда бұндай хаттар ешқандай нәтиже берген жоқ. Ақыр соңында әл-Мұғтазз Бағдатқа қарсы әскер аттандырды. 865 жылдың соңына таман Бағдат қаласы қоршауға алынды. Нәтижеде, Ибн Тахир әл-Мұғтаззға серт берді. 25 қаңтар 866 жылы Ибн Тахир әл-Мұстағиннің тақтан түсірілгенін айтты. Әл-Мұстағин кейін әл-Мұғтаззға серт беріп, Уасыт қаласына қоныс аударды. Соғыстары Бұл дәуірде ішкі тұрақсыздықтың себебінен алғашында шекараға назар аударылмады. Бірақ кейін Омар ибн Әбдуллаһ пен Әли ибн Жақия әл-Армени атты екі қолбасшы Византияға қарсы жемісті шабуылдар ұйымдастырды. Тұлғалық қасиеттері Әл-Мұстағин халифалық нышандарды арнайы қызметкерлерге тапсырғаннан кейін отбасымен бірге Уасыт қаласына бет алады. Әл-Мұстағин 17 немесе 20 қазан 866 жылы әл-Мұғтазздың әмірімен Самаррада өлтіріледі. Әл-Мұстағиннің өте жомарт болғандығы және өзінен бұрынғы халифалар жинаған алтын, асыл тастар, қарулар мен басқа құнды заттарды айналасындағылардың қарсы болғанына қарамай садақа етіп таратып жібергендігі айтылады. Дереккөздері
Бақты (тау, Абай облысы)

Бақты – Тарбағатайдың оңтүстік бөктеріндегі тау. Географиялық орны Абай облысы Мақаншы ауданында орналасқан. Абсолюттiк биіктігі 1273 м. Батыстан шығысқа қарай 10 км-ге созылып жатыр, ені 5 – 7 км. Геологиялық құрылымы Орта және жоғарғы ордовиктің тау жыныстарынан түзілген. Өсімдігі Сұр және қызғылт қоңыр топырағында қау, сұлыбас, жалбызтікен, қымыздық, т.б. өсімдіктер өскен. Дереккөздер
Мұхаммед әл-Мұғтазз

Мұхаммед әл-Мұғтазз (; 845, Самарра — 18 маусым 869, Самарра) — Ислам халифатының 32-ші халифасы, мүміндердің әмірі. Өмірбаяны Әл-Мұғтазздың әкесі әл-Мүтәуәккил оны әл-Мұнтасырдан кейінгі тақ мұрагері етіп қалдырған болатын. Бірақ жоғарыда да айтып өткеніміздей, әл-Мұстағин таққа келісімен түркі текті қолбасшылардың талабымен оны және бауыры әл-Мұғтаззды қаматады. Әл-Мұстағин мен әскербасылардың арасында келеңсіздік шыққанда халық әл-Мұғтаззды түрмеден шығарып, оған серт береді. Әл-Мұғтаззға серт берілген уақыттан бастап 18 маусым 869 жылға дейін билік етеді. Әл-Мұғтазздың билігі кезінде түркі қолбасшылардың арасында да, әскердің басқа да бөліктерінде қарама-қайшылық пен күрес жалғасты. Халифа әл-Мұғтазздың дәуірі түркілердің саяси ықпалының ең күшті болған және қарсы күштердің де бас қосқан уақыт болып табылады. Әл-Мүтәуәккилден басталған түркілерге қарсы әрекет ақырындап күшейіп бар жатты. Бір жағынан, әскердің ішінде басқа да ұлттардан кейбір топтардың құрылуы, екінші жағынан, халықтың нақты түрде күреске кірісуі — түркі текті қолбасшылар үшін қауіптің белгісі еді. Әл-Мұғтазз халифалықтан алыстатылғаннан кейін жанын аман алып қалатынына сөз бергенімен әл-Мұстағинді өлтірткен болатын. Әл-Мұғтазз әл-Мұстағинге берген сөзін бұзумен қатар, Ибраһим әл-Муаядты да мұрагерліктен алыстатып, оны және бауыры Әбу Ахмедті түрмеге қамайды. Оның дәуірінде Фаристі алған Жақып ибн Ләйстің ықпалы күшейе түседі. Әскерлер мемлекет қазынасында түк қалмағандықтан, жалақыларын сұрап әл-Мұғтаззға келеді. Әл-Мұғтазз оларға ештеңе төлей алмайтын болғандықтан, оны тақтан алыстатуға шешім қабылдап, биліктен бас тартуға мәжбүрлейді. Оған халифалықтан бас тартқандығын растайтын сөздерді өз қолымен жаздыртып алғаннан кейін, үш күн бойы ас-сусыз азапталып өлтірілуі сол кездегі халифалық биліктің қаншалықты деңгейде болғанын көрсетуге жеткілікті болса керек. Дереккөздері
Эльдор Азаматович Шомурадов

Эльдор Шомуродов (; 29 маусым, 1995) — өзбек футболшысы, шабуылшы. "Рома" футбол клубы мен Өзбекстан Ұлттық футбол құрамасының ойыншысы. Карьерасы Клубтық "Машал" клубының түлегі. 2014 жылы карьерасын осы "Машал" клубында бастады. 2015 жылы "Бунедкорға" ауысты да, екі маусым ойнады. 2017 жылы Ресейдің "Ростов" клубына өтті. 2020 жылы жазда "Дженоаға" ауысты. Эльдор Ильяс Зейтуллаевтан кейінгі Италияда ойнаған екінші футболшы. 2021 жылы жазда "Ромаға" ауысты. Ұлттық құрама 2019 жылғы Футболдан Азия кубогына қатысып, алғашқы турда Оман құрамасының қақпасына командасының екінші голын соқты. Бұл ойында өзбектер 2:1 есебімен жеңіске жетті. Қатысқан турнирлері *Азия кубогы - 2019 *УЕФА Конференциялары лигасы 2021/22 Дереккөздер Сілтемелер * [https://web.archive.org/web/20180309113200/http://www.fcbunyodkor.com/ru.php/club/squad/first_team/274 Профилі]
Айнабұлақ (Темірші ауылдық округі)

Айнабұлақ — Қарағанды облысы Қарқаралы ауданындағы ауыл, Темірші ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы — Қарқаралы қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 109 км-дей жерде. Халқы Дереккөздер
Қараағаш (Қарағанды облысы)

Қараағаш — Қарағанды облысы Қарқаралы ауданындағы ауыл, Темірші ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы — Қарқаралы қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 98 км-дей жерде. Халқы Дереккөздер
Ахмед әл-Мұғтамид

Ахмед әл-Мұғтамид (; 843, Самарра — 15 қазан 892, Самарра) — Ислам халифатының 34-ші халифасы, мүміндердің әмірі. Өмірбаяны Әл-Мұғтамид түркілердің қалауымен бауыры Әбу Ахмед Талха ибн әл-Мүтәуәккилді 871 жылдың қаңтарында әскербасы етіп тағайындайды. Сонымен бірге бірқатар аймақтың билігін де қолына береді. 872 жылдың қаңтарында басқа аймақтарды да оның билігіне берді. Осылайша іс жүзінде халифалық билік Әбу Ахмедке өтеді. Ал халифаның аты тек қана хұтба мен ақшада ғана қалады. Әл-Мұғтамидтің мемлекетті басқаруда салмағы болмады десек артық айтқандық емес. Барлық шешімді бауыры Әбу Ахмед қабылдайтын. Әл-Мұғтамид уақытының көп бөлігін ойын-сауыққа, сұхбат мәжілістеріне арнайтын. Әскери сала әлі де түркілердің қолында болғанымен олар саяси алаңдағы бұрынғы ықпалынан айырыла бастайды. 889-890 жж. халифат орталығының түркілер үшін құрылған Самаррадан Бағдат қаласына көшірілуі, Аббаси мемлекетінде саяси салада түркі үстемдігінің біткендігін көрсетеді. Халифалар мен түркі қолбасшылар арасында жалғасқан күрес кезінде алғашында бейтарап қалған халық та бірте-бірте түркілерге қарсылық білдіріп, күреске қатыса бастады. Әл-Мұғтасым халифа болған кезде халық түскен жағдайға енді Самаррада түркілер душар болды. Осы арада әл-Мүтәуәккил бастаған әскери топтар арасында түркілерге қарсы жаңа топтардың құрылуы кейінгі халифалар тарапынан да қолдау тапқандықтан әскердің ішінде тепе-теңдік қалыптасқандай болды. Тұлғалық қасиеттері Әл-Мұғтамидтің өлімі де өміріндей болды. Ішкілікті тым көп қабылдауының себебінен 15 қазан 892 жылы дүниеден өтті. Дереккөздері
Алабұқа ауданы

Алабұқа ауданы — Қырғыз Республикасы Жалалабат облысындағы аудан. Әкімшілік орталығы — Алабұқа ауылы. Географиясы Аудан Жалалабат облысының солтүстік-батысында, Өзбекстандағы Наманған облысының төрт ауданымен (Янги-Қорған, Қассансай, Чуст, Пап) шекаралас орналасқан. Шатқал ауданыының Өзбекстан шекарасына қарай терең еніп тұрған учаскесімен бөлінген екі бөліктен тұрады. Алабұқа ауданында Терексай өзені бойында алтынның көптеген шашыранды кенорындары, алтын және мыс кен орны (Бозымшақ), сурьма кенорны (Қассан) бар. Тарихы Алабұқа ауданы (орталығы Алабұқа ауылы) 1936 жылы 2 тамызда Қырғыз АКСР-і құрамында, 1936 жылдың желтоқсанынан — Қырғыз КСР құрамында құрылды. В 1938-1939 жылдары Жалалабат округі құрамына, 1939 жылы 21 желтоқсаннан — Жалалабат облысы құрамына кірді. Жалалабат облысының Ош облысы құрамына өтуіне байланысты 1959 жылы 27 қаңтарда Алабұқа ауданы Жанги-Жол ауданы құрамына кіріп, бөлек әкімшілік бірлік болуын тоқтатты. Халқы 2015 жылғы Қырғызстан халық санағының деректері бойынша жалпы халық саны 10 4518 тұрғын, қырғыздар — 90628 адам немесе 89,3 %, өзбектер — 7341 адам немесе 6,1 %, тәжіктер — 6549 адам немесе 4,6%. Әкімшілік бөлінуі Алабұқа ауданы құрамына 8 айылдық (ауылдық) округ кіреді: # Ақ-Қорғон айылдық округі — Ақ-Қоргон а. # Ақ-Там айылдық округі — Ақ-Там а. # Алабұқа айылдық округі — Алабұқа а. # Кек-Серек айылдық округі — Тенги а. # Орукту айылдық округі — Орукту а. # Первомай айылдық округі — Айры-Там а. # Торогелді Балтағұлов айылдық округі — Ызар а. # Көк-Таш айылдық округі — Көк-Таш а. Дереккөздер
Базарқорған ауданы

Базарқорған ауданы — Қырғызстанның Жалалабат облысындағы аудан. Әкімшілік орталығы — Базарқорған ауылы. Географиясы Аудан облыс орталығы Жалалабаттан солтүстік-батысқа қарай, теңіз деңгейінен 1200 м биіктікте, Ферғана жазығының солтүстік шетінде орналасқан. Өзбекстанның Әндіжан облысымен шектесіп жатыр. Халқы 2009 жылғы Қырғызстан халық санағы деректері бойынша 142 951 аудан тұрғындарының ішінен қырғыздар 79&#x20;442 адамды құрайды (немесе 55,6 %), өзбектер — 61&#x20;777 адам немесе 43,2 %, ұйғырлар — 713 адам немесе 0,5 %, түріктер — 344 адам немесе 0,2 %, орыстар — 402 адам немесе 0,2 %. * Әкімшілік бөлінуі Базар-Қорған ауданы құрамына 9 айылдық (ауылдық) округ кіреді: # Ақман айылдық округі — Жаны-Ақман а. # Базар-Қорған айылдық округі — Базар-Қорған # Бешік-Жон айылдық округі — Бешік-Жон # Арыстанбап айылдық округі — Арыстанбап а. # Қызыл-Үнкүр айылдық округі — Қызыл-Үнкүр а. # Моғол айылдық округі — Ооғон-Талаа # Сайдықұм айылдық округі — Сайдықұм а. # Талды-Бұлақ айылдық округі — Қаба а. # Кенеш айылдық округі — Кенеш а. Дереккөздер
Апостолос Янну

Апостолос Янну (, ; 25 қаңтар 1990, Науса, Иматия, Грекия) — аустралиялық және грекиялық футболшы, шабуылшы. Карьерасы Янну Грекияда дүниеге келген, бірақ балалық шағы Мельбурнда өтті де, Аустралия футбол мектептерінде тәлім алды. Есейген соң Грекияның да, Аустралияның да азаматтығын алды. 2007 жылға дейін Аустралия клубтарында ойнап, тарихи отанына көшті. 2006 жылы Аустралияның 16 жасқа дейінгі құрамасында ойнады. Кейін Грекияның да 19, 21 жасқа дейінгі құрамаларында өнер көрсетті. 2015 жылы Грекия Ұлттық құрамасында бір кездесу өткізгенімен, 2016 жылы Аустралия құрамасында ойнауға түпкілікті шешім қабылдады. 2019 жылғы Азия кубогына қатысты. Жетістіктері * Азия кубогының финалисі: 2019 Дереккөздер Сілтемелер *[https://www.national-football-teams.com/player/61391.html Профилі]
Ақбай-Қызылбай

Ақбай-Қызылбай — Қарағанды облысы Қарқаралы ауданы, Аманжолов ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы – Қарқаралы қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 55 км-дей жерде. Халқы Дереккөздер
Белдеутас

Белдеутас — Қарағанды облысы Қарқаралы ауданы, Аманжолов ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы – Қарқаралы қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 71 км-дей жерде. Халқы Дереккөздер
Сарыобалы

Сарыобалы — Қарағанды облысы Қарқаралы ауданы, Аманжолов ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы – Қарқаралы қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 88 км-дей жерде. Халқы Дереккөздер
Сунил Четри

Сунил Четри (; 3 тамыз 1984, Секундерабад) — үндістандық футболшы, шабуылшы. 2005-2024 жылдаРЫ Үндістан Ұлттық футбол құрамасында ойнады. Екі рет Азия кубогына (2011 және 2019) қатысып, екеуінде де гол соқты. Карьерасында бірыңғай Үндістан клубтарында ойнады. 2011 жылы АҚШ-тың "Канзас Сити" клубына ауысқанымен, бір кездесуде де алаңға шықпай, үндістанға қайта оралды. Бір жылдан соң (2012 жылы) Португалияның "Спортинг" клубына да шақыртылды, бірақ бұл жолы да негізгі құрамға іліге алмай, тек "Спортингтің" ізбасарлар құрамында ғана доп тебуге мәжбүр болды да, оған қанағаттанбаған Четри Үндістанға қайта келді. Жетістіктері Командалық * AFC Challenge Cup (1): 2008 * АФК Кубогының финалисі: 2016 * Үндістан чемпионы: 2010, 2013 Жеке * Үндістанның үздік футболшысы: 2007 Дереккөздер Сілтемелер *[https://int.soccerway.com/players/-/64395/ Профилі]
Атто-

Атто- (белгілеу: қазақ «а», халықаралық «a») — мәннің 10 -18 санына көбейтілгендікті немесе квинтиллион есе кішірейгендікті көрсететін қосымша. Атауы даттың atten — он сегіз сөзінен шыққан. СИ қосымшасы ретінде 1964 жылы XII Салмақтар мен шаралар бойынша бас конференцияда қабылданды. Тағы қараңыз * Өлшем бірліктерінің халықаралық жүйесі Дереккөздер
Экса-

Экса- (белгілеу: қазақ «Э», халықаралық «E») — мәннің 10 18 санына немесе квинтиллион есе көбейтілгендікті көрсететін қосымша. Атауы гректің ἕξ — алты сөзінен шыққан, өйткені ол 1000 6 санына эквивалентті. СИ қосымшасы ретінде 1975 жылы XV Салмақтар мен шаралар бойынша бас конференцияда қабылданды. Тағы қараңыз * Өлшем бірліктерінің халықаралық жүйесі * Бірлік (мөлшер) Дереккөздер
Тоғызтарау ауданы (Қырғызстан)

Тоғызтарау ауданы — Қырғызстанның Жалалабат облысындағы аудан. Әкімшілік орталығы — Қазарман ауылы. Географиясы Аудан облыстың қиыр шығысында, Нарын облысымен шекаралас бөлігінде орналасқан. Негізгі су артериясы — Нарын өзені. Халқы 2009 жылғы Қырғызстан халық санағы деректері бойынша 22&#x20;136 аудан тұрғындарының ішінен қырғыздар 22&#x20;086 адамды құрайды (немесе 99,8 %). Тарихы Аудан 1935 жылы құрылды. 1939 жылы Тянь-Шань облысы облысында болды. 1962 жылы республикалық бағынысқа берілді. 1962 жылы аудан таратылып, оның аумағы Ақ-Тала ауданына қосылды. 1966 аудан қалпына келді. 1970 құрамына Нарын облысы құрамына енді. 1988 жылы Ош облысы құрамына, ал 1990 — Жалалабат құрамына берілді. Әкімшілік бөлінуі Аудан құрамына 5 айылдық (ауылдық) округ кіреді: # Атай айылдық округі — Атай а. # Кек-Иірім айылдық округі — Арал а. # Карғалық айылдық округі — Қазарман а. # Сары-Булун айылдық округі — Қара-Суу а. # Тоғыз-Тарау айылдық округі — Дедемел а. Дереккөздер
Талды (Қарқаралы ауданы)

Талды — Қарағанды облысы Қарқаралы ауданындағы ауыл, Аманжолов ауылдық округі орталығы. Географиялық орны Аудан орталығы – Қарқаралы қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 42 км-дей жерде. Халқы Дереккөздер
Ахмед әл-Мұғтадид

Ахмед әл-Мұғтадид (; 857, Самарра — 5 сәуір 902, Бағдат) — Ислам халифатының 35-ші халифасы, мүміндердің әмірі. Өмірбаяны Әл-Мұғтамид дүние салған күні халық халифа ретінде серт беріп, әл-Мұғтадидті таққа отырғызды. Содан бастап дүниеден өткенінше тақта отырды. Ішкі келеңсіздіктер Бұл дәуірде карматилер күшейе түсті. Бахрейн, Ирак пен Шамда мұсылмандарға тыныштық бермей, керуен жолдарын торуылдап, қажыларға шабуыл жасай басады. Сонымен қатар Фатима әулеті де Йемен мен Солтүстік Африкада өз үгіт-насихаттарын жүргізуге кірісті. Амр ибн Ләйс әс-Саффардың шығыс жақтағы қуаты да осы кезде арта бастады. Амр ибн Ләйс әл-Мұғтадид билігінің алғашқы дәуірлерінде Нишапурға кірді. Халифа оған Рейдің билігімен қатар сыйлықтар да берді. Амр халифадан Мәуереннаһр әмірі Исмаил ибн Ахмед әс-Саманиді орнынан алып, ол жердің билігінің өзіне берілгенін қалады. Әл-Мұғтадид оның осы қалауын қабыл алып, Мәуереннаһрдың билігін оған берді. Бірақ Исмаил оның билігін мойындамай, соғыста Амрды ойсырата жеңді. Бұл дәуірде саманилер Амр ибн Ләйс әс-Сафарды да, Мұхаммед ибн Зәйдті де биліктен тайдырып, мұсылман әлемінің шығыс жағын толықтай өздерінің қолдарына қаратты. Ал батыста Тулунұлдарының басында тұрған Хамаруайх ибн Ахмед ибн Тулунмен жақсы қарым-қатынас құрды. Халифа өзіне тарту-таралғы жіберген Хамаруайхқа Мысырмен қоса, Тарсус пен Шамның да билігін беріп, шекараның қауіпсіздігін сақтауды да тапсырды. 896 жылы Хамаруайхтың өлтірілуіне дейін осы жағдай жалғасты. Бірақ біраз уақыттан кейін Тулунұлдарының арасында туындаған ішкі қақтығыстар Тарсус қаласының қолдарынан шығуына алып барды. Бұл ішкі қақтығыстар әл-Мұғтадидтің Мысырдағы билігін арттыра түсті. Жаңартпалар Әл-Мұғтадид мемлекеттік істерде кейбір өзгерістер жасады. Ең маңызды өзгерістердің қатарында өз атымен аталған күнтізбені (Тақуимул-Мұғтадид) дайындатуы болды. Мемлекеттік салықтар осы күнтізбеге сай жиналып, салыққа қатысты да жаңалықтар орын алды. Әл-Мұғтадид Самарраны тастап, Бағдатқа қоныс аударды. Бұл көштен Самарраның зиян шеккені анық. Қаланың іргетасы мен қирандылары да Бағдатқа жеткізілді. Тұлғалық қасиеттері Әл-Мұғтадид дүние салғанда ұлы әл-Мүктәфи тақ мұрагері ретінде қалды. Әл-Мұғтадид батыр болатын. Кейбір деректерде оның шиит болғандығы да айтылады. Дереккөздері
Талха әл-Муаффақ

Әбу Ахмед Талха әл-Муаффақ (; 842, Самарра — 5 маусым 891, Самарра) — Ислам халифатының бас уәзірі, Халифаттың шығыс бөлігінің әкімі, ханзада, халифа Жағфар әл-Мүтәуәккилдің ұлы, Мұхаммед әл-Мұғтазз бен Ахмед әл-Мұғтамидтің ағасы, Ахмед әл-Мұғтадидтің әкесі. Інісі Ахмед әл-Мұғтамидтің дәуірінде бас уәзір болу арқылы Халифаттың шын мәнісіндегі басқарушысы болды. Өмірбаяны Әбу Ахмед халифа Жағфар әл-Мүтәуәккилдің кіші ұлдарының бірі. Әкесі қайтыс болғаннан кейін Самаррада тақ үшін талас басталды. Сол кезде халифаларды таққа түркі әскерлер отырғызады. Әбу Ахмед түркі қолбасшылармен тіл табысып, түркі әскерлердің арасында үлкен беделге ие бола бастады. Сондықтан 865 жылы екі халифа арасында соғыс басталғанда, түркілер қолдаған ағасы әл-Мұғтазз Әбу Ахмедті Бағдатқа аттанған әскердің басына қойды. 9 ақпан 866 жылы Әбу Ахмед жеңіске жеткеннен кейін оған шапан мен асылтастармен безендірілген алтын тәж кигізілді. Бірақ сол жылдың тамызында әл-Мұғтазз Әбу Ахмедтің таққа дәмеленуінен қорқып, оны зынданға тастайды. Түркі әскерлердің арасындағы беделінің арқасында Әбу Ахмед өлім жазасына кесілмейді. Әл-Мұғтазз қайтыс болып, оның орнына әл-Мүтәуәккилдің басқа ұлы әл-Мұғтамид таққа отырғанда Әбу Ахмед Халифаттың шығыс бөлігінің әкімі болып тағайындалады. Соған байланысты оған әл-Муаффақ деген атақ берілді. 875 жылы әл-Муаффақ бас уәзір болып тағайындалып, халифа-інісі әл-Мұғтамидтің орнына билік жүргізе бастайды. Сол кезде ол сириялық Тулунұлдарымен күрес жүргізеді, зинждердің көтерілісін басады. Әл-Муаффақ элефантиаз синдромына шалдығып, 889 жылдап бастап мемлекеттік істермен баласы Ахмед әл-Мұғтадид айналыса бастайды. 5 маусым 891 жылы әл-Муаффақ қайтыс болған соң әл-Мұғтадид ресми түрде бас уәзір болады, ал 15 қазан 892 жылы халифаның өзі қайтыс болғанда халық әл-Мұғтадидке серт береді. Дереккөздері
Әли әл-Мүктәфи

Әли әл-Мүктәфи (; наурыз 878, Бағдат — 14 тамыз 908, Бағдат) — Ислам халифатының 36-шы халифасы, мүміндердің әмірі. Өмірбаяны Әл-Мүктәфидің дәуірінде аймақтардағы топтардың өз араларындағы талас-тартыстары мен қақтығыстары жалғасын тапты. Осындай бейберекет уақытта карматилер күшін арттырып, Шам, Ирак, Бахрейн мен Мекке жолындағы қарақшылық әрекеттерін үдете түсті. Шамдықтар ақыр соңында халифаға келіп, одан жәрдем сұрады. Әл-Мүктәфи Раққаға барып, сол жерге әскердің жиналуына бұйрық беріп, Мұхаммед ибн Сүлейменді қолбасшы етіп тағайындады. Карматилер мен халифа әскерінің арасындағы қанқұйлы шайқастың нәтижесінде карматилердің әскері ойсырай жеңілді. Бірақ бұл жеңіліс оларды толықтай жойып жібермей, әл-Мұқтадирдің халифалығына дейін өмір сүрді. Шығыста Исмаил ибн Ахмед әс-Самани ақылды және сындарлы саясатының арқасында күшейе түсті. Әл-Мүктәфидің оған да, оның басшылық саясатына да көңілі толатын. 907 жылы Исмаил дүние салғаннан кейін оның орнына ұлы Ахмед отырды. Әл-Мүктәфидің дәуірінде мұсылман әлемінің батысында екі мемлекет ыдырады. Олар Аббасилер тарапынан құлатылған Мысырдағы Тулунұлдары мемлекеті мен фатими Әбу Әбдуллаһ тарапынан құлатылған Солтүстік Африкадағы Ағлабилер мемлекеті болды. Әл-Мүктәфидің дәуірінің алғашқы кездерінде Византия императорымен жақсы қарым-қатынас құрылып, екіжақты сыйлық алмасу орын алды. 902-907 жылдардың арасында бір-бірімен тұтқын алмасты. Ал 903 жылы Ислам әскері Антакияны қолдарына қаратты. Әл-Мүктәфи 295 жылдың басында дертке шалдықты. Дерті уақыт өте меңдей түскенде бауыры Жағфар әл-Мұқтадирді тақ мұрагері етіп тағайындады. Ал алты айдан кейін 14 тамыз 908 жылы дүние салды. Дереккөздері
Жекежал

Жекежал — Қарағанды облысы Қарқаралы ауданы, Нұркен Әбдіров ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы – Қарқаралы қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 34 км-дей жерде. Халқы Дереккөздер
Аппаз

Аппаз — Қарағанды облысы Қарқаралы ауданындағы ауыл, Қайнарбұлақ ауылдық округі орталығы. Географиялық орны Аудан орталығы – Қарқаралы қаласынан оңтүстікке қарай 49 км-дей жерде. Халқы Тарихы 1963 жылы Аппаз ауылы Жамбыл атындағы ұжымшардың негізінде ұйымдастырылған Жамбыл атындағы кеңшардың орталық мекені болды. Шаруашылықтың мамандандырылған негізгі бағыттары — қой өсіру, дәнді дақылдар өсіру болды. 1953-55 жылдары осы кеңшар жері кішірек 9 ұжымшардан іріленіп құрылған. Олар: Жаңаталап, Бірлік, Көктал, Ұзынтал, Қайнарбұлақ, Теңдік, Екпінді, Тоғыз. Округтің елді мекендерінде (Аппаз, Жалпақшілік, Саз, Орталық, Милыбұлақ ауылдары) 3 мектеп, 3 кітапхана, мәдениет үйі, отбасылық амбулатория, пошта, АТС және тұрмыстық мекемелер бар. Округ жерінде қоғам қайраткері, заң магистрі Ж. Ақбаев, халық жазушысы Ә. Әбішев туған. Ауыл басқа елді мекендермен автомобиль жолдары арқылы байланысады. Көне ескерткіштен Аппаз-Төре мазары бар. Ауылдық округ орталығынан 8 км жерде Милыбұлақ көне қонысы орналасқан. Дереккөздер
Жалпақшілік

Жалпақшілік — Қарағанды облысы Қарқаралы ауданы, Қайнарбұлақ ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы – Қарқаралы қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 29 км-дей жерде. Халқы Дереккөздер
ПАОК (футбол клубы)

ПАОК (, Panthessalonikios Athlitikos Omilos Konstantinoupoliton) — 1926 жылы құрылған Грекиядағы кәсіпқой футбол клубы. Қазір Грекия суперлигасында ойнайды. 1926 жылы грек-түрік екінші соғысында Константинопольдан қашып барған келімсектерден құрылды. Жетістіктері * Грекия чемпионы (3): 1975/76, 1984/85, 2018/19 * Күміс жүлдегер (8): 1936/37, 1939/40, 1972/73, 1978, 2010, 2013, 2016, 2018 * Грекия кубогы (6): 1972, 1974, 2001, 2003, 2017, 2018 * Грекия кубогының финалисі (13): 1939, 1951, 1955, 1970, 1971, 1973, 1977, 1978, 1981, 1983, 1985, 1992, 2014 Танымал ойыншылары * Стилианос Венетидис * Теодорос Загоракис * Константинос Халкиас * Златан Муслимович * Омари Тетрадзе * Рэзван Рац Танымал бапкерлері * Дьюла Лорант (1975—1976, 1980—1981) * Бранко Станкович (1976—1977) * Ринус Исраэл (1988—1989) * Мирослав Блажевич (1991–1992) * Олег Блохин (1993–1994, 1998) *Ари Хан (1994–1995, 1999) * Душан Баевич (2000—2002) *Илие Думитреску (2006) *Фернанду Сантуш (2007—2010) * Ласло Бёлёни (2011—2012) *Хуб Стевенс (2013—2014) *Игор Тудор (2015—2016) Сілтемелер * [http://www.paokfc.gr/ Ресми сайт]