kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
14 қазан

Қазанның 14 — Григориан күнтізбесінде жылдың 287-ші күні (кібісе жылдарда 288-ші). Жылдың аяғына 78 күн қалады. Мейрамдар * , Тілсіз қияпаттар қаупін азайту жөніндегі халықаралық күн; Туғандар * 1585 — Генрих Шютц (:en:Heinrich Schütz) (1672), неміс композиторы. * 1864 — Стефан Жеромский (:en:Stefan Żeromski) (1925), поляк жазушысы. * 1890 — Дуайт Дэвид Эйзенхауэр (:en:Dwight David Eisenhower), АҚШ Президенті (1953—1961 жж.) (1969). Қайтыс болғандар * 1836 — Яков Дмитриевич Захаров (1765), орыс химигі * 1940 — Генрих Кайзер, неміс физигі. * 1984 — Мартин Райл (:en:Martin Ryle) (1918), ағылшын радиоастрономы, 1974 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. * 1990 — Леонард Бернстайн (:en:Leonard Bernstein) (1918), америкалық композитор және дирижёр. * 1997 — Гарольд Роббинс (шын тегі Рубин) (:en:Harold Robbins) (1916), америкалық жазушы. Сыртқы сілтемелер
15 қазан

Қазанның 15 — Григориан күнтізбесінде жылдың 288-ші күні (кібісе жылдарда 289-шы). Жылдың аяғына 77 күн қалады. Мейрамдар * , Ұстаз күні. * , Ағаш отырғызу күні * , Кітапханашылар күні Туғандар * 1608 — Евангелиста Торричелли (1647), Сынап барометрін құрастырған италияндық математик және физик. * 1814 — Михаил Юрьевич Лермонтов (1841), орыс ақыны. * 1829 — Асаф Холл (1907), 1877 жылы Қызылжұлдыздың Деймос және Фобос серкітерің ашқан америкалық астроном. * 1905 — Чарльз Перси Сноу (:en:Charles Percy Snow) (1980), ағылшын жазушысы. * 1923 — Итало Кальвино (:en:Italo Calvino) (1985), италияндық жазушы. Қайтыс болғандар * 961 — Әбдіррахман III, Испаниядағы Омейя араб мұсылман әулетінің бірінші билеушісі. * 1690 — Хуан де Лил (:en:Juan de Valdés Leal), испан суретшісі. * 1817 — Тадеуш Костюшко, Польша және Белоруссия ұлттық қаһарманы (1746). * 1934 — Раймон Пуанкаре (:en:Raymond Poincaré), француз саясаткері (1860). Сыртқы сілтемелер
16 қазан

16 қазан — Григориан күнтізбесінде жылдың 289-шы күні (кібісе жылдарда 290-шы). Жылдың аяғына 76 күн қалады. Мерекелер Халықаралық * — Халықаралық азық-түлік күні * Бастық күні * Халықаралық анестезиолог күні Ұлттық * — Нан күні * — Армян баспасөзінің күні * — II Иоанн Павел күні Оқиғалар * 955 жыл — Ракса шайқасы болды. * 1805 жыл — Ульм шайқасы басталды (19 қазанға дейін жалғасты). * 1813 жыл — Лейпциг шайқасы басталды (19 қазанға дейін жалғасты). Бұл шайқас Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі ең ірі шайқас болып табылады. * 1848 жыл — Марлборо зілзаласы. Жер сілкінісі 7.5 магнитудасымен болды. * 1853 жыл — Ұлы Османлы Мемлекеті Ресей империясына соғыс жариялады. * 1923 жыл — «The Walt Disney Company» кинокомпаниясы құрылды. * 1929 жыл — Тәжік Кеңестік Социалистік Республикасы құрылды. * 1941 жыл — Мәскеу дүрбелеңі — Мәскеуде Сталиннің немістерге қаланы өткізу жайлы өсек тарау себепті болған дүрбелең. * 1941 жыл — Кралево мен Крагуевацтағы жаппай ату жазасы. * 1964 жыл — Қытай Халық Республикасы өзінің алғашқы ядролық қарудың сынағын өткізді. * 1978 жыл — Псху түбіндегі Ан-2 ұшағының апаты. * 1978 жыл — II Иоанн Павелдің Рим папасы болып жариялануы. * 1994 жыл — Финляндияның Еуропа одағына кіру туралы өткізілген референдум. * 1995 жыл — "Миллион еркек маршы" болды. * 2000 жыл — "Миллион отбасы маршы" болды. * 2009 жыл — Ботсванадағы Парламент сайлауы. * 2013 жыл — Паксе түбіндегі ATR 72 ұшағының апаты. Туғандар Қайтыс болғандар Сыртқы сілтемелер
17 қазан

Қазанның 17 — Григориан күнтізбесінде жылдың 290-шы күні (кібісе жылдарда 291-ші). Жылдың аяғына 75 күн қалады. Мейрамдар * , Ана күні. Туғандар * 1760 — Клод Сен-Симон (:en:Claude-Henri de Rouvroy, Comte de Saint-Simon) (1825), француз әлеуметтанушысы. * 1903 — Натаниэл Уэст (шын аты Натан Валленстайн Вайнстайн) (:en:Nathanael West — Nathan Wallenstein Weinstein) (1940), америкалық жазушы * 1922 — Йоро Диаките (1973), Мали премьер-министрі. * 1972 — Таркан Теветолу, Түркия Республикасының әйгілі әншісі, автор-орындаушы, продюсер. Қайтыс болғандар * 1887 — Густав Кирхгоф (:en:Gustav Kirchhoff), цезий және рубидий ашқан неміс физигі. * 1914 — Теодор Липпс (:en:Theodor Lipps) (1851), неміс психологы және философы. * 1934 — Сантьяго Рамон-и-Кахаль (:en:Santiago Ramón y Cajal) (1852), испан физиологы, 1906 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. Сыртқы сілтемелер
18 қазан

Қазанның 18 — Григориан күнтізбесінде жылдың 291-шы күні (кібісе жылдарда 292-ші). Жылдың аяғына 74 күн қалады. Мейрамдар * , Тәуелсіздік күні. * , Аляска күні. Туғандар * 1741 — Пьер Шодерло Де Лакло (:en:Pierre-Ambroise-François Choderlos de Laclos) (1803), француз жазушысы. * 1799 — Кристиан Фридрих Шёнбейн (:en: Christian Friedrich Schönbein) (1868), озонды ашқан және оған атау берген неміс химигі. * 1859 — Анри Бергсон (:en:Henri-Louis Bergson) (1941), француз философы, 1927 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. * 1869 — Йоханнес Линнанкоски (:en:Johannes Linnankoski) (1913), фин жазушысы. Қайтыс болғандар * 1871 — Чарльз Бэббидж, есептеуіш машинаны ойлап тапқан ағылшын математигі. * 1893 — Шарль Гуно (:en:Charles François Gounod) (1818), француз композиторы. * 1909 — Альфредо Ориани (:en:Alfredo Oriani) (1852), италияндық жазушы. * 1955 — Хосе Ортега-и-Гассет (1883), испандық философ және жазушы. Сыртқы сілтемелер
19 қазан

Қазанның 19 — Григориан күнтізбесінде жылдың 292-шы күні (кібісе жылдарда 293-ші). Жылдың аяғына 73 күн қалады. Мейрамдар * , Заңгер күні. * , Құтқарушы күні Туғандар * 1821 — Фрэнсис Грегори (:en:Francis Thomas Gregory) (1888), ағылшын топографы, Аустралия зертеушісі. * 1899 — Мигель Анхель Астуриас (:en:Miguel Ángel Asturias) (1974), Гватемала жазушысы, 1967 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. * 1910 — Субраманьян Чандрасекар (:en:Subrahmanyan Chandrasekhar — सुब्रह्मण्यन् चन्द्रशेखर) (1995), америкалық астрофизик, физикадан 1983 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. * 1916 — Жан Доссе (:en:Jean Baptiste Gabriel Joachim Dausset), француз биологы, медицина және физиологиядан 1980 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. * 1930 — Төрегелді Шарманов , қазақтың гигиенист-нутрициологы, медицина ғылымдарының докторы, профессор. * 1931 — Джон Ле Карре (шын аты Дэвид Джон Мур Корнуэл) (:en:John le Carré — David John Moore Cornwell), ағылшын жазушысы. Қайтыс болғандар * 1745 — Джонатан Свифт (Jonathan Swift), ағылшын жазушысы (1667). * 1937 — Эрнест Резерфорд (Ernest Rutherford) (1871), британдық физик, химиядан1908 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. * 1999 — Натали Саррот (шын аты Наталия Ивановна Черняк) (:en:Nathalie Sarraute) (1900), француз жазушысы. Сыртқы сілтемелер
1 қаңтар

Қаңтардың 1 — Григориан күнтізбесінде жылдың 1-ші күні. Жылдың аяғына 364 (кібісе жылдарда 365) күн қалады. Бұл — жылдың бастапқы күні. Өткен күн — алдыңғы жылдың желтоқсанның 31. Мерекелер Жаңа жылдың бірінші күні Ұлттық * — Бостандық күні. * — Тәуелсіздік күні. * — Словакия Республикасының құрылу күні. * — Ағаш отырғызу күні. * - Жаңа жыл мейрамы * Чехия — Тәуелсіз чех мемлекетін қалпына келтіру күні. Оқиғалар Біздің заманымызға дейін * б.з.д. 154 жыл – Ежелгі Римның жылғы консулдық күн 1-қаңтар күніне жылжытылады. * Б. з. д. 104 жыл – Рим консулы Гай Марий тұтқында болған Нумидия патшасы Югуртаны Рим қаласынын айналасында жүргізді. * б.з.д. 45 жыл – Юлиан күнтізбесі орнатылды. XVIII ғасырға дейін * 49 жыл – кіші Агриппина Клавдийге күйеуге шығады. * 466 жыл – жиесі Лю Цзыені өлтіргеннен кейін, Лю Юй Лю Суң императоры атағын алады. * 1501 жыл – Инкунаболдар жасалуының тоқтатылуы, енді Еуропаның басылған кітаптары палеотиптер деп аталады. * 1515 жыл – қайын атасы Людовик XII-нің өлімінен кейін Франциск I француз патшасы атағын алады. * 1622 жыл – Рим папасы канцеляриясы жыл санау басы 1-қаңтар болсын деп шешеді. (Одан бұрын ол 25 наурыз күні болатын) XVIII ғасыр * 1709 жыл – Патшайым Анна соғысы: Сент-Джон шайқасы * 1751 жыл – «Энциклопедия немесе Ғылым, Өнер және Қолөнердің түсіндірме сөздігі» – Дени Дидро мен Жан Лерон Д'Аламбер жазған кітабы. * 1785 жыл – Лондонның ең ескі газетасының, The Daily Universal Register-дің, ең бірінші номеры шықты. (Кейінірек Тһе Тімес атымен аталатын болды). * 1788 жыл – Тһе Тімес газетасының ең бірінші номеры шығады. * 1793 жыл – Француз төңкерісі: Халық қауіпсіздік комитеті құрылады. Оны кейінірек Қоғамның қауіпсіздік комитеті (фр. Comité de salut public) деп атап кетеді. XIX ғасыр * 1801 жыл - Палермоның астрономы Джузеппе Пяьции Церера атты ең бірінші астероидын ашады (2006 жылы ол ергежейлі ғаламшар деп белгіленеді). - Осы күннен бастап Уния акті (ағылш. Act of the Union) қабылданды және Ұлыбритания және Ирландия біріккен патшалығы пайда болады. * 1804 жыл – Гаити тәуелсіздігі жарияланады. * 1806 жыл – Францияда гриогриан күнтізбесі қабылданады. Оның орнында бұрын республикалық күнтізбе болатын. * 1810 жыл – Ресейде Мемлекеттік кеңес пайда болады және қабылданады. * 1819 жыл – Петерборда «Отечественные записки» атты газетасы тұңғыш рет шығады. * 1863 жыл — АҚШ-та Авраам Линкольның құлдардың бостандығы * 1873 жыл — Жапонияда григориан күнтізбесі қабылданды. * 1877 жыл — Ұлыбритания патшайымы Виктория Үндістан патшайымы атанды. * 1886 жыл — Ұлыбритания Бирманы жаулап алды. XX ғасыр * 1901 жыл — Аустралия Ұлыбританияның доминионы болды. * 1909 жыл — Ұлыбританияда бірінші рет зейнетақы беріледі. * 1912 жыл — Нанкинде Қытай Республикасы пайда болады. Туғандар * 1904 жылы қазақтың әйгілі кескіндемешісі, график-суретшісі Әбілхан Қастеев дүниеге келді. * 1904 жылы қобызшы Дәулет Мықтыбаев дүниеге келді. * 1914 жылы Қазақстан және КСРО Xалық әртісі, Сәбира Майқанова дүниеге келді. * 1922 жылы Қазақстан және КСРО Халық әртісі, Халық қаһарманы, белгілі әнші Роза Бағланова дүниеге келді. * 1943 жылы филолог - шығыстанушы, қоғам қайраткері Мұрат Әуезов дүниеге келді. Қайтыс болғандар Сыртқы сілтемелер
2 қараша

Қарашаның 2 — Григориан күнтізбесінде жылдың 306-шы күні (кібісе жылдарда 307-ші). Жылдың аяғына 59 күн қалады. Мейрамдар * , Бостандық күні. Туғандар * 1795 — Джеймс Нокс Полк, АҚШ-тың 11-ші президенті (1845—1849). * 1865 — Уоррен Гамалиел Гардинг (:en:Warren G. Harding), АҚШ-тың 29-шы президенті. * 1876 — Франсис Журден, француз жазушысы. * 1897 — Педруэса Рафаэль Рамос, Мексика қоғам қайраткері, тарихшы. * 1899 — Шарль Эдгар дю Перрон, Нидерланд жазушысы. Қайтыс болғандар * 1804 — Джордж Морланд (1763), британдық суретші. * 1854 — Антон Панн, румын ақыны және композиторы. * 1905 — Рудольф Келликер (:en:Rudolph Albert von Kölliker) (1817), Швейцария гистологы және эмбриологы. * 1950 — Джордж Бернард Шоу (1856), Ирландия жазушысы, әдебиеттен 1925 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. Сыртқы сілтемелер
3 қараша

Қарашаның 3 — Григориан күнтізбесінде жылдың 307-ші күні (кібісе жылдарда 308-ші). Жылдың аяғына 58 күн қалады. Мерекелер Тағы қараңыз: :Санат:Қарашаның 3 күніндегі мерекелер Оқиғалар 1640 жылы қарашаның 3-інде король жаңа парламент шақырып, ол Ұзақ парламент деген атау алды. Туғандар Қайтыс болғандар Сыртқы сілтемелер
4 қараша

Қарашаның 4 — Григориан күнтізбесінде жылдың 308-ші күні (кібісе жылдарда 309-шы). Жылдың аяғына 57 күн қалады. Мейрамдар * , Байрақ күні. * , Конституция күні. Туғандар * 1575 — Гвидо Рени, италияндық суретші (1642). * 1972 — Луиш Филипе Мадейра Карейро Фигу, Португалия футболшысы, әлемдік футбол жұлдызы. Қайтыс болғандар * 1847 — Феликс Мендельсон-Бартольди, неміс композиторы. * 1856 — Поль Деларош (шын аты Ипполит) (1797), француз суретшісі * 1923 — Сэм Фрэнсис (1923), америкалық суретші. * 1995 — Жиль Делёз, француз философы (1925). Сыртқы сілтемелер
5 қараша

Қарашаның 5 — Григориан күнтізбесінде жылдың 309-шы күні (кібісе жылдарда 310-шы). Жылдың аяғына 56 күн қалады. Мейрамдар * , Сыртқы барлау күні * , Пуно күні. Туғандар * 1835 — Георг Карл Христиан Захарие, Дания ғалымы. * 1952 — Олег Блохин, әйгілі кеңес футболшысы. Қайтыс болғандар * 1879 — Джеймс Клерк Максвелл, ағылшын физигі * 1930 — Христиан Эйкман (1858), голланд дәрігері,физиология және медицинадан 1929 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. * 1944 — Алексис Каррель (1873), француз хирургі, биологы, социолог, 1912 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. * 1955 — Морис Утрилло (:en:Maurice Utrillo), француз суретшісі (1883). * 1997 — Исайя Берлин (:en:Isaiah Berlin), ағылшын философы және тарихшысы (1909). Сыртқы сілтемелер
6 қараша

Қарашаның 6 — Григориан күнтізбесінде жылдың 310-шы күні (кібісе жылдарда 311-ші). Жылдың аяғына 55 күн қалады. Мерекелер Оқиғалар Туғандар 6 қараша күні дүниеге келгендер: XIX ғасырға дейін 15.. — Кіші Агриппина, Рим императоры Клавдидің әйелі, Неронның анасы 1494 — Сүлеймен Сұлтан, Осман империясының сұлтаны. 1794 — Константин Андреевич Тон, орыс сәулетшісі, Мәскеудегі "Христ Сақтаушы Храмы"ның авторы (1881 жылы қайтыс болды). XIX ғасыр 1814 — Адольф Сакс, бельгиялық музыкалық аспаптар шебері, саксофон жасаушы (1894 жылы қайтыс болды). 1835 — Чезаре Ломброзо, итальян медигі, антрополог. 1851 — Чарльз Генри Доу, қаржы саласындағы журналист, Dow Jones & Co негізін қалаушылардың бірі, Доу-Джонс өндірістік индексінің авторы . 1852 — Дмитрий Наркисович Мамин-Сибиряк, орыс жазушысы (1912 жылы қайтыс болды). 1854 — Джон Филип Суза, америкалық композитор және дирижёр, «марш королі» (1932 жылы қайтыс болды). 1861 — Джеймс Нейсмит, канада-америкалық денешынықтыру мұғалімі, 1891 жылы желтоқсан айында баскетбол ойынын ойлап тапты. XX ғасыр 1936 — Эмиль Владимирович Лотяну, (2003 жылы қайтыс болды) молдавиялық кинорежиссёр, сценарист, ақын. 1940 — Алла Ильинична Сурикова, кинорежиссёр. 1947 — Геннадий Николаевич Селезнёв, ресей саясаткері. 1960 — Мехмет Оз, ұлты түрік америкалық дәрігер, «Дәрігер Оздың шоуы» танымал телебағдарламасының жүргізушісі 1965 — Марина Хлебникова, совет және ресей эстрада әншісі және тележүргізуші. 1978 — Яна Чурикова, Ресей тележүргізушісі, журналист. 1988 — Эмма Стоун, америкалық актриса. * Салли Филд, әртіс * Александр Носик, әртіс * Ана Иванович, теннисист * Зоя Буряк, әртіс * Тэнди Ньютон, әртіс Қайтыс болғандар Сыртқы сілтемелер
7 қараша

Қарашаның 7 — Григориан күнтізбесінде жылдың 311-ші күні (кібісе жылдарда 312-ші). Жылдың аяғына 54 күн қалады. Мерекелер Тағы қараңыз: :Санат:Қарашаның 7 күніндегі мерекелер Оқиғалар Туғандар Қайтыс болғандар * Шынболат Нұрғазыұлы Ділдебаев (22 сәуір 1937 — 7 қараша 1998) — қазақ ақыны, жырау, термеші. Сыртқы сілтемелер
8 қараша

Қарашаның 8 — Григориан күнтізбесінде жылдың 312-ші күні (кібісе жылдарда 313-ші). Жылдың аяғына 53 күн қалады. Мейрамдар * , Статистика күні * Халықаралық КВН күні. Туғандар * 1656 — Эдмунд Галлей, ағылшын астрономы. * 1868 — Феликс Хаусдорф, неміс математигі. * 1900 — Маргарет Митчелл, америкалық жазушы. * 1923 — Джек Килби, америкалық физик, 2000 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. (2005). * 1955 — Джеффри Форд, америкалық жазушы. Қайтыс болғандар * 1909 — Шарль Борд (:en:Charles Bordes La Roche-Corbon) (1863), француз композиторы * 1953 — Иван Алексеевич Бунин (1870), орыс жазушысы, әдебиеттен 1933 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. * 2009 — Виталий Лазаревич Гинзбург (1916), кеңес физигі, физикадан 2003 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. (2005). Сыртқы сілтемелер
9 қараша

Қарашаның 9 — Григориан күнтізбесінде жылдың 313-ші күні (кібісе жылдарда 314-ші). Жылдың аяғына 52 күн қалады. Мейрамдар * , Тәуелсіздік күні. Оқиғалар Туғандар * 1812 — Поль Абади, француз сәулеткері. * 1818 — Иван Сергеевич Тургенев, орыс жазушысы. * 1832 — Эмиль Габорио, француз жазушысы. * 1864 — Поль Серюзье (1927), француз суретшісі. * 1897 — Роналд Джордж Рейфорд Норриш, ағылшын физигі және химигі, 1967 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты (1967). Қайтыс болғандар * 1830 — Ян Снядецкий (1756), поляк астрономы, математигі, философы. * 1952 — Хаим Вейцман, Израильдің бірінші президенті (1948—1952 жж .). * 1970 — Голль Шарль Де, француз генералы, президенті. * 2005 — Кочерил Раман Нараянан (1921), Үндістан президенті (1997—2002 жж.). * 2014 - Талғат Жақыпбекұлы Бигелдинов, Авиация генерал-майоры, екі мәрте Кеңес Одағының Батыры, «Барыс» орденінің иегері.
10 қараша

Қарашаның 10 — Григориан күнтізбесінде жылдың 314-ші күні (кібісе жылдарда 315-ші). Жылдың аяғына 51 күн қалады. ]] Мейрамдар * Халықаралық жастар күні * , Қаһарман күні және жастар күні. Туғандар * 1668 — Франсуа Куперен, француз композиторы. * 1859 — Стейнлен, Теофиль-Александр, француз суретшісі. * 1861 — Роберт Торнберн Эйтон, ағылшын астрономы. * 1887 — Арнольд Цвейг, неміс жазушысы. * 1918 — Эрнст Отто Фишер, неміс химигі, химиядан 1973 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. Қайтыс болғандар * 1838 — Иван Петрович Котляревский (1769), Украина жазушысы. * 1891 — Артюр Рембо (1854), француз ақыны. * 1938 — Мұстафа Кемал Ататүрік, Түркия Республикасының тұңғыш президенті, оның негізін қалаушысы. * 1966 — Лев Александрович Зильбер, кеңес микробиологы, вирусологы және иммунологы. * 2001 — Кен Кизи (1935), америкалық жазушы. Сыртқы сілтемелер
11 қараша

Қарашаның 11 — Григориан күнтізбесінде жылдың 315-ші күні (кібісе жылдарда 316-шы). Жылдың аяғына 50 күн қалады. ]] Мейрамдар * , Энергия үнемдеу күні * , Тәуелсіздік күні. * , Ардагерлер күні. Туғандар * 1821 — Фёдор Михайлович Достоевский, орыс жазушысы (1881). * 1837 — Артур Гротгер, поляк суретшісі. * 1922 — Курт Воннегут, америкалық жазушы. * 1945 — Даниэль Ортега, Никарагуа президенті. Қайтыс болғандар * 1806 — Йозеф Готлиб Кельрейтер (1733), неміс ғалымы. * 1855 — Сёрен Кьеркегор (1813), дат философы және теологы. * 1945 — Джером Дэвид Керн, америкалық композитор. * 1990 — Яннис Рицос (1909), грек ақыны. Сыртқы сілтемелер
12 қараша

Қарашаның 12 — Григориан күнтізбесінде жылдың 316-шы күні (кібісе жылдарда 317-ші). Жылдың аяғына 49 күн қалады. Мерекелер Оқиғалар Туғандар * 1968 — Ая Хісакава, Жапон сэйю Қайтыс болғандар Сыртқы сілтемелер
13 қараша

Қарашаның 13 — Григориан күнтізбесінде жылдың 317-ші күні (кібісе жылдарда 318-ші). Жылдың аяғына 48 күн қалады. Мерекелер Тағы қараңыз: :Санат:Қарашаның 13 күніндегі мерекелер * Халықаралық зағиптар күні‎ Оқиғалар Туғандар Қайтыс болғандар Сыртқы сілтемелер
14 қараша

Қарашаның 14 — Григориан күнтізбесінде жылдың 318-ші күні (кібісе жылдарда 319-шы). Жылдың аяғына 47 күн қалады. Мерекелер Оқиғалар Туғандар * 1964, Дәулет Ырысбайұлы Сәтибеков - қазақ ақыны. Қайтыс болғандар Сыртқы сілтемелер
15 қараша

Қарашаның 15 — Григориан күнтізбесінде жылдың 319-шы күні (кібісе жылдарда 320-шы). Жылдың аяғына 46 күн қалады. ]] Мейрамдар * , Теңге күні * , Тәуелсіздік күні * , Республика күні. Оқиғалар * 1770 — Христофор Колумб күнделігінде бірінші рет темекіні сөз етеді * 1901 — америкалық Миллер Хатчинсон алғашқы есту аппаратын патенттеді. * 1917 — Ресей халықтарының құқықтық декларациясы жарияланады * 1934 — Мәскеуде уақытылы дыбыстық сүйемелдеумен телехабар беріле бастады. * 1988 — Кеңес Одағы өзінің алғашқы ғарыш кемесін ұшырды. «Буран» деп аталатын ракета экипажсыз Жерді екі айналды да автоматтандырылған жүйемен қондырылды. Ол әрі алғашқы, әрі соңғы ұшыс еді. * 1993 — Қазақстанда теңге айналымға түсті. Туғандар * 1857 — Уильям Говард Тафт, АҚШ-ның 27-ші президенті * 1862 — Герхарт Гауптман, неміс жазушысы, 1912 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. * 1894 — Бейімбет Майлин, қазақ жазушысы. Ол белгілі «Шұғаның белгісі» повесінің авторы. «Раушан коммунист» повесі мен «Азамат Азаматыч» романында және пьесаларында автор әлеуметтік қайшылықтарды бейнеледі. * 1905 — Мәлік Ғабдуллин, қазақстандық жазушы және журналист, Кеңес Одағының батыры * 1934 — Мваи Кибаки, Кения президенті * 1954 — Александр Квасьневский, Польша президенті Қайтыс болғандар * 1630 — Иоганн Кеплер, ғаламшарлардың қозғалысы туралы заңды ашқан неміс астрономы. * 1916 — Генрик Сенкевич, поляк жазушысы, 1905 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. * 1938 — Андре Блондель (1863), осциллографты ойлап тапқан француз физигі. * 1959 — Чарльз Томсон Рис Вильсон, ағылшын физигі, 1927 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. * 1964 — Искандер Мирза, Пәкістанның бірінші президенті Сыртқы сілтемелер
16 қараша

Қарашаның 16 — Григориан күнтізбесінде жылдың 320-шы күні (кібісе жылдарда 321-шы). Жылдың аяғына 45 күн қалады. ]] Оқиғалар * 1924 — футболдан КСРО құрамасы өзінің алғашқы халықаралық матчын өткізді. Мәскеуде ол Түркия командасын 3:0 есебімен ұтты. * 1933 — Кеңес мемлекетінің құрылғанына 16 жыл толғаннан кейін барып, КСРО мен АҚШ аралығында дипломатиялық қатынас орнады. * 1988 — Мұсылман елдерінде ең алғаш болып әйел адам – Бенәзир Бһутто премьер-министр болып сайланды. Туғандар * 1766 — Родольф Крейцер, француз композиторы. * 1861 — Арвид Ярнефельт, фин жазушысы. * 1893 — Казис Бинкис, Литва ақыны. * 1895 — Пауль Хиндемит, неміс композиторы. Қайтыс болғандар * 1899 — Винцас Кудирка, литва ұлттық әнұранның авторы. * 1924 — Александр Андреевич Архангельский (1846), орыс композиторы. * 2006 — Милтон Фридман (1912), америкалық экономист, 1976 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. Сыртқы сілтемелер
17 қараша

Қарашаның 17 — Григориан күнтізбесінде жылдың 321-ші күні (кібісе жылдарда 322-ші). Жылдың аяғына 44 күн қалады. Мейрамдар * , Халықаралық студенттер күні Оқиғалар * 1923 — КСРО-да учаскелік милиционерлер қызметі құрылды. * 1948 — "Аврора" крейсері Нева өзенінің жағасына арнайы тұраққа қойылды. Туғандар * 1597 — Генри Гиллебрандт, ағылшын математигі және астрономы. * 1790 — Август Фердинанд Мёбиус, неміс математигі. * 1912 — Жұмағали Сайын, Ұлы Отан соғысының ардагері, даңқты партизан, көрнекті ақын. Қайтыс болғандар * 1929 — Герман Холлерит (:en:Herman Hollerith), IBM серіктестігінің негіздеушісі. * 1959 — Вилла-Лобос, Эйтор, Бразилия сазгері. Сыртқы сілтемелер
18 қараша

Қарашаның 18 — Григориан күнтізбесінде жылдың 322-ші күні (кібісе жылдарда 323-ші). Жылдың аяғына 43 күн қалады. Мерекелер Тағы қараңыз: :Санат:Қарашаның 18 күніндегі мерекелер Оқиғалар Туғандар Қайтыс болғандар Сыртқы сілтемелер
19 қараша

Қарашаның 19 — Григориан күнтізбесінде жылдың 323-ші күні (кібісе жылдарда 324-ші). Жылдың аяғына 42 күн қалады. ]] Мейрамдар * Халықаралық ерлер күні. * , Ұлттық күні. Туғандар * 1528 — Веронезе, Паоло, италияндық суретші. * 1831 — Джеймс Абрам Гарфилд (:en:James A. Garfield), АҚШ-тың 20 президенті. * 1887 — Джеймс Батчеллер Самнер, америкалық биохимик, 1946 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. * 1924 — Ян Отченашек (:en:Jan Otchenasek), Чехия жазушысы. * 1917 — Индира Ганди, үнді саясеткері, 1966 жылдан бастап Үндістан премьер-министрі. Қайтыс болғандар * 1692 — Томас Шадуэлл, ағылшын драматургы және ақын. * 1828 — Шуберт, Франц, австриялық композитор. * 1942 — Бруно Шульц (:en:Bruno Schulz) (1892), поляк жазушысы. * 1976 — Бэзил Урвин Спенс (:en:Basil Urwin Spence), шотланд архитекторы. Сыртқы сілтемелер
20 қараша

Қарашаның 20 — Григориан күнтізбесінде жылдың 324-ші күні (кібісе жылдарда 325-ші). Жылдың аяғына 41 күн қалады. Мерекелер Тағы қараңыз: :Санат:Қарашаның 20 күніндегі мерекелер Оқиғалар Туғандар Қайтыс болғандар Сыртқы сілтемелер
21 қараша

Қарашаның 21 — Григориан күнтізбесінде жылдың 325-ші күні (кібісе жылдарда 326-шы). Жылдың аяғына 40 күн қалады. Мейрамдар * , Бүкіл дүниежүзілік теледидар күні * , Су фестивалі * Бүкіләлемдік сәлемдесу күні * Италияда Мадонна делла Салюте күні Туғандар * 1694 — Вольтер , француз философы. * 1866 — Сигбьёрн Обстфеллер, Норвегия жазушысы * 1898 — Магритт Рене, бельгиялық суретші * 1902 — Исаак Башевис-Зингер, поляк жазушысы, 1978 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. * 1920 — Стен Мьюзиал, америкалық бейсболшы. Қайтыс болғандар * 1695 — Генри Пёрселл, ағылшын композиторы. * 1835 — Джеймс Хогг, шотланд ақыны * 1844 — Филипп фон Фелленберг (:en:Philipp Emanuel von Fellenberg) (1771), Швейцария ағартушысы. * 1970 — Венката Раман, үнді физигі. Сыртқы сілтемелер
22 қараша

Қарашаның 22 — Григориан күнтізбесінде жылдың 326-шы күні (кібісе жылдарда 327-ші). Жылдың аяғына 39 күн қалады. ]] Мейрамдар * , Тәуелсіздік күні. Туғандар * 1710 — Вильгельм Фридеман Бах, неміс композиторы, Бах Иоганн Себастьянның үлкен ұлы. * 1869 — Андре Поль Гийом Жид (1951), француз жазушысы, 1947 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. * 1904 — Луи Неель, француз физигі, 1970 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. * 1917 — Эндрю Хаксли, ағылшын физиологы, физиология және медицинадан 1963 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. Қайтыс болғандар * 1900 — Артур Салливан (Arthur Seymour Sullivan) (1842), ағылшын композиторы. * 1907 — Асаф Холл (Asaph Hall) (1829), 1877 жылы Қызылжұлдыздың Деймос және Фобос серіктерін ашқан америкалық астроном. * 1916 — Джек Лондон, америкалық жазушы. * 1963 — Джон Ф. Кеннеди (:en:John Fitzgerald Kennedy) (1917), АҚШ-тың 35-ші президенті. * 1981 — Ханс Адольф Кребс (:en:Hans Adolf Krebs) (1900), неміс-ағылшын биохимигі, физиология және медицинадан 1953 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. Сыртқы сілтемелер
23 қараша

Қарашаның 23 — Григориан күнтізбесінде жылдың 327-ші күні (кібісе жылдарда 328-ші). Жылдың аяғына 38 күн қалады. Мейрамдар * , Еңбекке алғыс айту күні. Туғандар * 1496 — Клеман Маро, француздың атақты ақыны және Ренессанс дәуірінің гуманисті. * 1804 — Франклин Пирс, АҚШ-тың 14-ші президенті. * 1837 — Ян Дидерик Ван-Дер-Ваальс, Нидерланд физигі, 1910 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. * 1976 — Мальро Андре-Жорж, француздық романист, өнер тарихшысы және мемлекеттік қайраткер. Қайтыс болғандар * 1826 — Иоганн Элерт Боде, неміс астрономы. * 1923 — Урмуз (Деметру Демет-реску-Бузэу), румын жазушысы. * 1927 — Станислав Пшибышевский (1868), поляк жазушысы. * 1978 — Ханс Йост (:en:Hanns Johst) (1890), неміс ақыны және драматург. Сыртқы сілтемелер
24 қараша

Қарашаның 24 — Григориан күнтізбесінде жылдың 328-ші күні (кібісе жылдарда 329-шы). Жылдың аяғына 37 күн қалады. Мейрамдар * , Ұстаз күні * , Әйелдер күні. Туғандар * 1632 — Бенедикт Спиноза, Нидерланд философы (1677). * 1729 — Александр Суворов, (1800), орыстың әскери қолбасшысы. * 1784 — Тейлор Закари, АҚШ-тың 12-ші президенті. * 1864 — Тулуз-Лотрек, Анри де, француз суретшісі. * 1884 — Ицха́к Бен-Цви, Израильдің екінші президенті, мемлекеттік және қоғам қайраткері. Қайтыс болғандар * 1911 — Вильгельм Йенсен, неміс жазушысы. * 1911 — Биг Джо Тёрнер, америкалық шоумен, әнші, блюз орындаушы. * 1958 — Сесил Роберт, заңгер, 1937 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. * 1991 — Фредди Меркьюри (шын аты Фаррух Балсара) (1946), британдық рок-музыкант, «Queen» тобының басты мүшесі. Сыртқы сілтемелер
25 қараша

Қарашаның 25 — Григориан күнтізбесінде жылдың 329-шы күні (кібісе жылдарда 330-шы). Жылдың аяғына 36 күн қалады. Мейрамдар * , Бас Ассамблеясы Халықаралық "әйелдерге зорлық-зомбылыққа қарсы күрес" күні Оқиғалар * 1867 — швед өнертапқышы Альфред Нобель динамитке патент алды. * 1933 — Алғашқы кеңестік ракета шығарылды. Бұл жүйені 30 жыл бұрын, 1903 жылы Циолковский ойлап тапты. Ғалым оны планетааралық ұшуға пайдалануға болатынын дәлелдеді. * 1952 — Лондонда Агата Кристидің «Тышқантұзақ» пьесасының премьерасы өтті. Пьесаны қандай жарқын болашақ күтіп тұрғанын ол кезде ешкім болжай да алмады. Туғандар * 1738 — Томас Аббт, неміс философы, жазушы. * 1810 — Пирогов Николай Иванович, әйгілі орыс хирургі, анатом және педагог. * 1844 — Карл Бенц, неміс инженері, өнертапқыш. * 1915 — Аугусто Пиночет, Чили диктаторы (2006) * 1924 — Такааки Ёсимото, жапон ақыны және философ. Қайтыс болғандар * 1968 — Эптон Билл Синклер (:en:Upton Sinclair) (1878), америкалық жазушы. * 1970 — Юкио Мисима (1925), әйгілі жапон жазушысы және драматург * 2005 — Джордж Бест (:en:George Best), британдық футболист, Солтүстік Ирландия және «Манчестер Юнайтед» командасының ойыншысы (1946). Сыртқы сілтемелер
26 қараша

Қарашаның 26 — Григориан күнтізбесінде жылдың 330-шы күні (кібісе жылдарда 331-ші). Жылдың аяғына 35 күн қалады. Мерекелер Тағы қараңыз: :Санат:Қарашаның 26 күніндегі мерекелер *Дүниежүзілік ақпарат күні Оқиғалар Туғандар Қайтыс болғандар Сыртқы сілтемелер
27 қараша

Қарашаның 27 — Григориан күнтізбесінде жылдың 331-ші күні (кібісе жылдарда 332-ші). Жылдың аяғына 34 күн қалады. Мерекелер Тағы қараңыз: :Санат:Қарашаның 27 күніндегі мерекелер Оқиғалар Туғандар Қайтыс болғандар Сыртқы сілтемелер
28 қараша

Қарашаның 28 — Григориан күнтізбесінде жылдың 332-ші күні (кібісе жылдарда 333-ші). Жылдың аяғына 33 күн қалады. Мейрамдар * , Тәуелсіздік күні * , Тәуелсіздік күні * , Тәуелсіздік күні Туғандар * 1118 — Мануил I Комнин, византиялық император (1143 - 80) * 1757 — Уильям Блейк, ағылшын ақыны және суретші. * 1820 — Фридрих Энгельс, философ, коммунистік идеологияның негізін қалаушы. * 1880 — Александр Блок, орыс ақыны. * 1881 — Стефан Цвейг, Австрия жазушысы. * 1894 — Аркадий Фидлер, поляк жазушысы. Қайтыс болғандар * 1859 — Вашингтон Ирвинг (1783), америкалық жазушы. * 1876 — Карл Эрнст фон Бэр, эмбриология мен салыстырмалы анатомияның негізін қалаушылардың бірі. * 1914 — Йоханн Хитторф, иондарды ашқан неміс физигі. * 1939 — Джеймс Нейсмит, (1861), баскетбол ойының тапқан адам . * 1954 — Энрико Ферми, Италия физигі, 1938 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. Оқиғалар * 1964 — Марсқа американ автоматты станциясы «Маринер-4» ұшырылды . Сыртқы сілтемелер
29 қараша

Қарашаның 29 — Григориан күнтізбесінде жылдың 333-ші күні (кібісе жылдарда 334-ші). Жылдың аяғына 32 күн қалады. Мейрамдар * , Халықаралық Палестина халқымен ынтымақтастық күні * , Азаттық күні * , Ё әрпінің күні. Оқиғалар * 539 — Антиохияда зілзала болды. Қала толық қирап қалды. * 1783 — Ресей Академиясы отырысында Дашкова Екатерина Романовна«Ё» әрпін қолдануды ұсынды. * 1899 — Барселона футбол клубы құрылды. * 1946 — Бельгия ЮНЕСКО құрамына қабылданды. Туғандар * 1769 — Евграф Федотович Комаровский, граф, генерал-адъютант. * 1875 — Эгаш Мониш, Антониу, Португалия нейрохирургі, 1949 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. * 1910 — Иосиф Давидович Амусин, кеңес тарихшысы, тарих ғылымдарының докторы. * 1924 — Айтмұхамед Абдоллаұлы Лидулин, ғылым доктары (1971), профессор (1973), Қазақстан Ғылым Академиясының академигі (1979), Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген ғылым қайраткері (1982). * 1932 — Жак Ширак, Франция президенті (1995—2007). * 1958 — Лев Псахис, кеңес және израиль шахматшысы. * 1960 — Назарова Татьяна Евгеньевна, Украина мен Ресейдің халық әртісі * 1976 — Анна Кей Фэрис, американ киноактрисасы. Қайтыс болғандар * 1314 — Филипп IV (1268), француз патшасы. * 1378 — Карл IV (1316), герман патшасы, Римс империясының императоры (1347—1378 жж.). * 1643 — Клаудио Монтеверди (1567), италияндық композитор. * 1981 — Жорж Брассенс (1921), француз композиторы. * 2001 — Джордж Харрисон (1943), «The Beatles» тобының музыканты. Сыртқы сілтемелер
30 қараша

Қарашаның 30 — Григориан күнтізбесінде жылдың 334-ші күні (кібісе жылдарда 335-ші). Жылдың аяғына 31 күн қалады. Мерекелер Тағы қараңыз: :Санат:Қарашаның 30 күніндегі мерекелер Оқиғалар Туғандар Қайтыс болғандар Сыртқы сілтемелер
2 желтоқсан

2 желтоқсан — Григориан күнтізбесінде жылдың 336-шы күні (кібісе жылдарда 337-ші). Жылдың аяғына 29 күн қалады. Мейрамдар * , Құлдыққа қарсы Халықаралық күрес күні. * , Тәуелсіздік күні. Оқиғалар * 1971 — Автоматтандырылған планетаралық Марс-3 станциясынан төменге түсетін аппарат бөлініп шықты. Сол күннен бастап, Марстан Жерге бейнедабыл жіберу басталды. Осылайша, Марстың атмосферасы мен үстіңгі қабатын зерттеу 8 айға дейін созылды. * 1945 — АҚШ-та алғашқы ядролық реактор пайда болды. * 1901 — АҚШ-та қауіпсіз «Жилетт» ұстарасы шықты. Туғандар * 1837 — Джозеф Белл, шотланд хирургі. * 1859 — Жорж-Пьер Сёра́, француз суретшісі (1891). Қайтыс болғандар * 1814 — Маркиз де Сад (1740), француз жазушысы. * 1916 — Франческо Паоло Тости (1846), италияндық композитор. * 1918 — Эдмон Ростан, француз ақыны және драматург. * 1987 — Луис Федерико Лелуар (1906), Аргентина биохимигі, 1970 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. Сыртқы сілтемелер
3 желтоқсан

Желтоқсанның 3 — Григориан күнтізбесінде жылдың 337-ші күні (кібісе жылдарда 338-ші). Жылдың аяғына 28 күн қалады. Мерекелер Тағы қараңыз: :Санат:Желтоқсанның 3 күніндегі мерекелер Оқиғалар Туғандар Қайтыс болғандар Сыртқы сілтемелер
4 желтоқсан

Желтоқсанның 4 — Григориан күнтізбесінде жылдың 338-ші күні (кібісе жылдарда 339-шы). Жылдың аяғына 27 күн қалады. Мерекелер Тағы қараңыз: :Санат:Желтоқсанның 4 күніндегі мерекелер Оқиғалар Туғандар Қайтыс болғандар Сыртқы сілтемелер
5 желтоқсан

5 желтоқсан — Григориан күнтізбесінде жылдың 339-шы күні (кібісе жылдарда 340-шы). Жылдың аяғына 26 күн қалады. Мерекелер Тағы қараңыз: :Санат:5 желтоқсан мерекелері Оқиғалар Туғандар * 1901 - Уолт Дисней (15 желтоқсан 1966) — америкалық суретші-мультипликатор, кинорежиссёр, актёр, сценарист және продюсер * 1939 - Фариза Оңғарсынова - қазақтың ақын қызы, мемлекет және қоғам қайраткері, журналист Қайтыс болғандар * 2013 — Нельсон Мандела (1918), Оңтүстік Африка Республикасының 8-ші және тұңғыш қара нәсілді президенті, 1993 жылғы Бейбітшілік саласындағы Нобель сыйлығының иегері болып табылады. Апартеид кезінде адам құқықтары үшін күрескен белсенділердің ең танымалы. Сыртқы сілтемелер
6 желтоқсан

Желтоқсанның 6 — Григориан күнтізбесінде жылдың 340-шы күні (кібісе жылдарда 341-ші). Жылдың аяғына 25 күн қалады. Мейрамдар * , Прокуратура күні * , Конституция күні. * , Тәуелсіздік күні. Оқиғалар * 1768 — Эдинбургте Британ энциклопедиясы жарық көрді. * 1945 — америкалық инженер Перси Спенсер микротолқынды пешті патенттеді. * 1997 — «Руслан» атты жүк ұшағы Иркутск ІІ-дегі халық тұратын аймаққа құлады. Туғандар * 1841 — Фредерик Базиль, француз суретшісі, импрессионизмнің негіздеушісінің бірі. * 1939 — Әбіш Кекілбаев, Қазақстан жазушысы, мемлекеттік және қоғам қайраткері. * 1950 — Джо Хисаиси, жапон-америкалық композитор. Қайтыс болғандар * 1185 — Альфонс I Энрикеш (1109), Португалияның бірінші королі. * 1882 — Энтони Троллоп (1815), ағылшын жазушысы. * 1991 — Ричард Стоун (1913), ағылшын экономисі, 1984 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. Сыртқы сілтемелер
7 желтоқсан

7 желтоқсан — Григориан күнтізбесінде жылдың 341-ші күні (кібісе жылдарда 342-ші). Жылдың аяғына 24 күн қалады. Мейрамдар * Халықаралық азаматтық авиация күні. * , Жапонияның Пёрл-Харборға шабуыл жасауының 70 жылдығы. * , Жергілікті өзін-өзі басқару күні. Оқиғалар * 1732 — Лондонда «Ковент-Гарден» театры ашылды. * 1941 — Жапонияның Пёрл-Харборға шабуыл жасауы. * 1968 — АҚШ-та кітапханаға кітапты қайта тапсыру ұзақтығына байланысты рекорд жасалды. Ричард Додд кітапханаға 1823 жылы өзінің атасы алған кітапты қайтарды. * 1972 — «Аполлон-17» ғарыш кемесінің экипажы «Көгілдір шар» фотосуретін түсірді. * 1988 — Армениядағы жер сілкінісі Спитак қаласын түгелімен жойып жіберді. Туғандар * 903 — Абу-л-Хусейн Абд-ар-Рахман ибн Умар ас-Суфи, парсы астрономы және математигі. * 1598 — Джованни Лоренцо Бернини, италияндық архитектор және мүсінші. * 1808 — Хью Маккалох, американың қаржы қызметкері, мемлекеттік қайраткер. * 1810 — Теодор Шванн, неміс гистологы және физиолог, жасушалар теориясының авторы. * 1872 — Йохан Хёйзинга, Нидерланд философы және тарихшысы. * 1958 — Шаймұрат Шаукетұлы Отарбаев, генерал-майор. Қайтыс болғандар * 1254 — Иннокентий IV (1195), рим папасы. * 1826 — Джон Флексман (:en:John Flaxman) (1755), ағылшын мүсіншісі және суретшісі. * 1912 — Джордж Говард Дарвин (1845), ағылшын астрономы және математигі, Чарльза Дарвиннің екінші ұлы. * 1947 — Николас Мюррэй Батлер, америкалық педагог, 1931 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. (1862). * 1993 — Вольфганг Пауль (1913), неміс физигі, 1989 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. Сыртқы сілтемелер
8 желтоқсан

8 желтоқсан — Григориан күнтізбесінде жылдың 342-ші күні (кібісе жылдарда 343-ші). Жылдың аяғына 23 күн қалады. Мейрамдар * , Студент күні. * , Студент күні. * , Конституция күні. * , Конституция күні. Оқиғалар * 1980 — Нью-Йоркте «Битлз» тобының көшбасшысы Джон Леннон қасақана өлтірілді. * 1990 — Оңтүстік Африкадағы Норвуд қаласындағы супермаркетте әлемдегі ең үлкен пицца дайындалды. * 2024 — Сириядағы оппозициялық күштердің шабуылы салдарынан Дамаск құлады. Туғандар * 1865 — Ян Сибе́лиус (1957), фин композиторы. * 1927 — Владимир Александрович Шаталов, кеңес ғарышкері. * 1947 — Томас Роберт Чек, американ молекулярлық биолог, 1989 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. * 1875 — Ёнэдзиро Ногути, жапон ақыны, әдебиет зерттеушісі. * 1542 — Мария Стюарт, шотланд королевасы, Франция королевасы (1559-1560) Қайтыс болғандар * 1864 — Джордж Буль (1815), ағылшын математигі. * 1980 — Джон Леннон (:en:John Winston Ono Lennon) (1940), әйгілі Британ рок-музыканты, әнші, композиторы, ақыны, қоғам қайраткері және «The Beatles» тобының негіздеушісі. Сыртқы сілтемелер
9 желтоқсан

9 желтоқсан — Григориан күнтізбесінде жылдың 343-ші күні (кібісе жылдарда 344-ші). Жылдың аяғына 22 күн қалады. Мерекелер Тағы қараңыз: :Санат:9 желтоқсан мерекелері Оқиғалар Туғандар Қайтыс болғандар * 2012 — Бақытжан Момышұлы Сыртқы сілтемелер
10 желтоқсан

Желтоқсанның 10 — Григориан күнтізбесінде жылдың 344-ші күні (кібісе жылдарда 345-ші). Жылдың аяғына 21 күн қалады. Мерекелер Тағы қараңыз: :Санат:Желтоқсанның 10 күніндегі мерекелер Оқиғалар Туғандар Қайтыс болғандар Сыртқы сілтемелер
11 желтоқсан

Желтоқсанның 11 — Григориан күнтізбесінде жылдың 345-ші күні (кібісе жылдарда 346-шы). Жылдың аяғына 20 күн қалады. Мерекелер Тағы қараңыз: :Санат:Желтоқсанның 11 күніндегі мерекелер Оқиғалар 1941-ші жылы Құрама Штаттар Нацисттік Германия мен Италияға соғыс жариялады. Туғандар Қайтыс болғандар Сыртқы сілтемелер
12 желтоқсан

Желтоқсанның 12 — Григориан күнтізбесінде жылдың 346-шы күні (кібісе жылдарда 347-шы). Жылдың аяғына 19 күн қалады. Мейрамдар * , Тәуелсіздік күні. * , Конституция күні Оқиғалар * 1901 — батыста радионы ойлап тапқан өнертапқыш ретінде танымал итальяндық физик Гульельмо Маркони алғаш рет Атлант мұхиты арқылы радиодабыл беруді жүзеге асырды. * 1991 — Қазақстан Республикасының Президенті "1986 жылы 17-18 желтоқсанында болған оқиғаға қатысқаны үшін жауапқа тартылғандарды ақтау туралы" Жарлыққа қол қойды. * 1991 — Қазақстанның кеден қызметі құрылды. Туғандар * 1766 — Николай Михайлович Карамзин, орыс жазушысы және тарихшысы (1826). * 1821 — Гюстав Флобер, француз жазушысы. * 1928 — Шыңғыс Айтматов, ойшыл гуманист, данагөй, қазақ-қырғызға ортақ халық жазушысы. Қайтыс болғандар * 1766 — Иоганн Кристоф Готшед (1700), неміс ғалымы және жазушысы * 1955 — Антун Добронич (:en:Antun Dobronić) (1878), хорват композиторы. * 1999 — Джозеф Хеллер (1923), американ жазушысы. * 2003 — Гейдар Алиев (1923), Әзірбайжан президенті. Сыртқы сілтемелер
13 желтоқсан

Мейрамдар * , Республика күні. Оқиғалар * 1913 — Орынборда Алаш автономиясы жарияланды. * 1922 — Америкада төбесі ашық автомобиль патенттелді. Вильям Киссель мен Фридрих Вернердің өнертабысы жабық көліктердің саяхатқа шығуға арналуына ықпал етті. * 1991 — бір топ адам Алматы орталық мешітіне басып кіріп, Рәтбек қажыға шабуыл жасады. Туғандар * 1720 — Карло Гоцци (1806), итальяндық драматург. * 1797 — Генрих Гейне (1856), неміс ақыны. * 1816 — Вернер фон Сименс (1892), неміс инженері, өнертапқыш, ғалым, Siemens серіктестігінің құрылтайшысы. * 1900 — Карел Тейге, чех жазушысы, аудармашы, әдебиет сыншысы, публицист, суретші. * 1989 — Тейлор Свифт, америкалық әнші, әндер авторы. Қайтыс болғандар * 1466 — Донателло, Қайта өрлеу дәуіріндегі Италияның ең керемет мүсіншілерінің бірі. * 1867 — Артур Гротгер, поляк суретшісі. * 1930 — Фриц Прегль (1869), Австрия химигі, 1923 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. * 1935 — Франсуа Огюст Виктор Гриньяр, француз химигі, 1912 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. * 1993 — Ғазиза Ахметқызы Жұбанова, сазгер, Қазақстанның және КСРО-ның халық артисі. * 2009 — Пол Самуэльсон, америкалық экономист, 1970 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты.
14 желтоқсан

Желтоқсанның 14 — Григориан күнтізбесінде жылдың 348-ші күні (кібісе жылдарда 349-шы). Жылдың аяғына 17 күн қалады. Мерекелер Тағы қараңыз: :Санат:Желтоқсанның 14 күніндегі мерекелер Оқиғалар Туғандар Қайтыс болғандар Сыртқы сілтемелер
15 желтоқсан

Желтоқсанның 15 — Григориан күнтізбесінде жылдың 349-шы күні (кібісе жылдарда 350-шы). Жылдың аяғына 16 күн қалады. Мерекелер Тағы қараңыз: :Санат:Желтоқсанның 15 күніндегі мерекелер Оқиғалар Туғандар Қайтыс болғандар Сыртқы сілтемелер
16 желтоқсан

Желтоқсанның 16 — Григориан күнтізбесінде жылдың 350-шы күні (кібісе жылдарда 351-ші). Жылдың аяғына 15 күн қалады. Мерекелер * Қазақстан Республикасының Тәуелсіздік күні мерекесі. Оқиғалар * 1986 жылы осы күні Алматының орталық алаңында Желтоқсан оқиғасы болды. * 2011 жылы осы күні Жаңаөзен қаласында ірі қозғалыс болды. Туғандар 1770 жылы Бетховен, Людвиг ван дүниеге келді Қайтыс болғандар Сыртқы сілтемелер
17 желтоқсан

Желтоқсанның 17 — Григориан күнтізбесінде жылдың 351-ші күні (кібісе жылдарда 352-ші). Жылдың аяғына 14 күн қалады. Мерекелер Тағы қараңыз: :Санат:Желтоқсанның 17 күніндегі мерекелер Оқиғалар Туғандар Қайтыс болғандар Сыртқы сілтемелер
18 желтоқсан

18 желтоқсан — Григориан күнтізбесінде жылдың 352-ші күні (кібісе жылдарда 353-ші). Жылдың аяғына 13 күн қалады. Мерекелер Тағы қараңыз: :Санат:18 желтоқсан мерекелері Оқиғалар Туғандар Қайтыс болғандар Сыртқы сілтемелер
19 желтоқсан

19 желтоқсан — Григориан күнтізбесінде жылдың 353-ші күні (кібісе жылдарда 354-ші). Жылдың аяғына 12 күн қалады. Мерекелер Тағы қараңыз: :Санат:19 желтоқсан мерекелері Оқиғалар Туғандар Қайтыс болғандар Сыртқы сілтемелер
20 желтоқсан

Желтоқсанның 20 — Григориан күнтізбесінде жылдың 354-ші күні (кібісе жылдарда 355-ші). Жылдың аяғына 11 күн қалады. Мейрамдар * , Қазақстан Республикасының Мемлекеттік фельдъегерлік қызметі күні * , Халықаралық ынтымақтастық күні. Туғандар * 1629 — Питер де Хох, голланд суретшісі. * 1841 — Фердинанд Бюиссон (1932), француз пацифисті, 1927 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. * 1873 — Мехмет Акиф Эрсой (1936), түрік жазушысы және ақыны, Түркия әнұранның авторы. * 1890 — Ярослав Гейровский (1967), Чехия химигі, 1959 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. * 1901 — Роберт Ван де Грааф (1967), электростатикалық генераторды ойлап тапқан америкалық физик. Қайтыс болғандар * 1838 — Эжезип Моро (шын аты Пьер Жак Руйо) (Hégésippe Moreau — Pierre Jacques Rouillot) (1810), француз ақыны. * 1872 — Гюнтер Айх, неміс жазушысы. * 1952 — Иван Ольбрахт, чех жазушысы, публицист, журналист, қоғам қайраткері. * 1952 — Алан Ходжкин, британдық нейрофизиолог және биофизик, Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының 1963 жылғы лауреаты Сыртқы сілтемелер
21 желтоқсан

21 желтоқсан — Григориан күнтізбесінде жылдың 355-ші күні (кібісе жылдарда 356-шы). Жылдың аяғына 10 күн қалады. Мерекелер Тағы қараңыз: :Санат:21 желтоқсан мерекелері Оқиғалар * 1898 — Пьер және Мари Кюри радий химиялық элементің ашты. * 1937 — Голливудта анимация тарихында алғаш рет толықметражды мультфильм «Ақшақар мен жеті гном» жарық көрді * 1957 — Гондурас конституциясы қабылданды. * 1990 — Ақмолада (қазіргі Астана қаласы) Максим Горький атындағы орыс драма театры ашылды. * 1991 — Алматыда «ТМД»-ның мақсаттары мен ұстанымдары Декларациясына» қол қойылды. Туғандар * 1401 — Мазаччо, италиялық кескіндемеші, Флоренциялық кватроченто кескіндемесінің көрнекті өкілі. * 1773 — Роберт Броун, Броундық қозғалысты ашқан британдық ғалым. * 1796 — Томаш Зан, поляк ақыны (1851). * 1872 — Иосиф Виссарионович Сталин, КСРО мемлекеттік, саяси және әскери қайраткері. * 1890 — Герман Джозеф Меллер, америкалық генетик, физиология және медицинадан 1946 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. * 1917 — Генрих Бёлль, неміс жазушысы, 1972 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. (1985). * 1967 — Михаил Саакашвили, грузин және украин саяси және мемлекеттік қайраткері Қайтыс болғандар * 1375 — Джованни Боккаччо (1313), итальян жазушысы, «Декамерон» шағырмасының авторы. * 1603 — III Мехмет (1566), Османлы мемлекетінің 13-ші сұлтаны, Ислам халифатының 78-ші халифі, ақын, қолбасшы. * 1940 — Фрэнсис Скотт Фицджеральд (1896), америкалық жазушы. * 1958 — Лион Фейхтвангер (1884), неміс жазушысы. * 1989 — Сэмюэл Беккет (1906), ирландық жазушы, драматург, 1969 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. * 2009 — Эдвин Кребс, (1918), американдық биохимик, 1992 жылғы Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының лауреаты. * 2025 – Асанәлі Әшімов (1937), кеңес және қазақ кино және театр актері, КСРО халық әртісі, КСРО мемлекеттік премия иегері. Сыртқы сілтемелер
23 желтоқсан

Желтоқсанның 23 — Григориан күнтізбесінде жылдың 357-ші күні (кібісе жылдарда 358-ші). Жылдың аяғына 8 күн қалады. Мерекелер Тағы қараңыз: :Санат:Желтоқсанның 23 күніндегі мерекелер Оқиғалар Туғандар Қайтыс болғандар Сыртқы сілтемелер
24 желтоқсан

24 желтоқсан — Григориан күнтізбесінде жылдың 358-ші күні (кібісе жылдарда 359-шы). Жылдың аяғына 7 күн қалады. Мерекелер Тағы қараңыз: :Санат:24 желтоқсан мерекелері Оқиғалар Туғандар 1910 жылы қаһарман қолбасшы хас батыр Бауыржан Момышұлы дүниеге келді. Қайтыс болғандар Сыртқы сілтемелер
25 желтоқсан

25 желтоқсан — Григориан күнтізбесінде жылдың 359-шы күні (кібісе жылдарда 360-шы). Жылдың аяғына 6 күн қалады. Мерекелер Тағы қараңыз: :Санат:25 желтоқсан мерекелері Оқиғалар Туғандар * Мәсіхшілік дінінің негізін қалаушы Иса Мәсіх дүниеге келді (нақты жылы белгісіз, дәстүр бойынша 1-ші жыл болып саналады). * 1991 жылы Михаил Горбачев өзінің КСРО Президенті лауазымынан отставкаға кететінін жариялады. Осылайша ұлы ел, КСРО, өзінің болмысын тоқтатты. Қайтыс болғандар Сыртқы сілтемелер
26 желтоқсан

26 желтоқсан — Григориан күнтізбесінде жылдың 360-шы күні (кібісе жылдарда 361-ші). Жылдың аяғына 5 күн қалады. Мерекелер Тағы қараңыз: :Санат:26 желтоқсан мерекелері Оқиғалар 1941 жылы герман әскерлерінің "Орталық" әскери тобы Қызыл әскердің қарсы шабуылының себебінен Калуга қаласынан шегінуге мәжбүр болды. Туғандар Қайтыс болғандар Сыртқы сілтемелер
27 желтоқсан

27 желтоқсан — Григориан күнтізбесінде жылдың 361-ші күні (кібісе жылдарда 362-ші). Жылдың аяғына 4 күн қалады. Мерекелер Тағы қараңыз: :Санат:27 желтоқсан мерекелері ]] Оқиғалар * 1871 — лондондық «Хрусталь сарайында» алғашқы дүниежүзілік мысықтар мен марғаулар көрмесі өткізілді. * 1938 — Социалистік Еңбек Ері атағы енгізілді. Бұл атаққа шаруашылық және әлеуметтік-мәдени құрылыс саласында еткен ерен еңбек үшін берілді. * 1945 — Халықаралық валюта қоры мен Халықаралық қайта құру және даму банкі құрылды. Аталмыш ұйымға Қазақстан 1992 жылы енді. Дүниеге келгендер * 1571 — Иоганн Кеплер, неміс математигі және астроном (1630). * 1654 — Якоб Берну́лли, Швейцария математигі (1705). * 1822 — Луи Пастер, француз химигі және биолог. Қайтыс болғандар * 1585 — Пьер де Ронсар (1524), француз ақыны. * 1932 — Арвид Ярнефельт, фин жазушысы. * 1953 — Юлиан Тувим (1894), поляк ақыны. * 2007 — Бенәзир Бһутто, Пәкістанның премьер-министрі Сыртқы сілтемелер
28 желтоқсан

28 желтоқсан — Григориан күнтізбесінде жылдың 362-ші күні (кібісе жылдарда 363-ші). Жылдың аяғына 3 күн қалады. Мерекелер * , Халықаралық кино күні. Тағы қараңыз: :Санат:28 желтоқсан мерекелері Туғандар * 1630 — Людольф Бакхёйзен, Нидерланд суретшісі. * 1856 — Вудро Вильсон, АҚШ-тың 28-ші президенті (1913—1921жж.). * 1907 — Қажым Жұмалиев, ғалым, филология ғылым докторы, профессор, Қазақстанның еңбек сіңірген ғылым қайраткері * 1944 — Кэри Муллис, америкалық биохимик, химиядан 1993 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. * 1955 — Лю Сяобо, Қытай құқық қорғаушысы, 2010 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. Қайтыс болғандар * 1736 — Антонио Кальдара, итальяндық композитор. * 1923 — Густав Эйфель, Эйфел мұнарасың құрастырған инженер. * 1925 — Сергей Александрович Есенин (1895), орыс кеңес ақыны. * 1945 — Теодор Драйзер (1871), американ жазушысы. * 2004 — Сузан Зонтаг (1933), американ жазушысы. Сыртқы сілтемелер
29 желтоқсан

Желтоқсанның 29 — Григориан күнтізбесінде жылдың 363-ші күні (кібісе жылдарда 364-ші). Жылдың аяғына 2 күн қалады. Мерекелер Тағы қараңыз: :Санат:Желтоқсанның 29 күніндегі мерекелер * , Тәуілсіздік күні Оқиғалар Туғандар Қайтыс болғандар Сыртқы сілтемелер
30 желтоқсан

Желтоқсанның 30 — Григориан күнтізбесінде жылдың 364-ші күні (кібісе жылдарда 365-ші). Жылдың аяғына 1 күн қалады. Мерекелер Тағы қараңыз: :Санат:Желтоқсанның 30 күніндегі мерекелер Оқиғалар Туғандар Қайтыс болғандар Сыртқы сілтемелер
31 желтоқсан

Желтоқсанның 31 — Григориан күнтізбесінде жылдың 365-ші күні (кібісе жылдарда 366-ші). Жылдың аяғына 0 күн қалады. Бұл — жылдың соңғы күні. Ендігі күн — келесі жылдың қаңтардың 1. Мерекелер Тағы қараңыз: :Санат:Желтоқсанның 31 күніндегі мерекелер Ұлттық * , Әлемдегі барлық әзірбайжандықтардың бірлік күні. * Жаңа жыл. ; Діни: ; Католицизм : — Сильвестр І еске алу күні. : — Екатерина Лабурені еске алу күні. ; Православие : — азапкер Әуле Себастьянды еске алу күні. : — азапкер Викторды еске алу күні (1936); : — әулие-азапкер Фддейді еске алу күні (1937); : — әулие-азапкер Николайды еске алу күні (1937); : — әулие-азапкер Сергейді және азапкер-әйел Вераны еске алу күні (1942); : — азапкер Еввиотты еске алу күні; : — азапкер Ермилді еске алу күні; : — Ермогенді еске алу күні; : — азапкер Мартинді еске алу күні; : — Мокияны еске алу күні; : — киелі Софронияны еске алу күні; : — киелі Феодорды еске алу күні; : — азапкер Фокиді еске алу күні; : — Елисаветті еске алу күні; : — Софияны Чудотворицы. Оқиғалар Қайтыс болғандар *Ғабит Мүсірепов *Бекзат Саттарханов Сыртқы сілтемелер Дереккөздер