kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Сунь Минмин

Сунь Минмин (23 тамыз, 1983 жыл, Баянь округі, Хэйлунцзян ауылы) - қытайлық кәсіби баскетболшы. Қазіргі кезде «Бэйцзин Дакс» қытайлық клубының мүшесі болып табылады. Дүние жүзіндегі ең биік баскетболшылар қатарына кіреді - бойы 236 см, салмағы 168 кг. Бұдан басқа, Сунь кейбір фильмдерде түскен. Карьерасы Сунь Қытайдың Хэйлунцзян ауылында өмірге келді. Оның үлкен ағасы және апайы бар. Ол 15 жасқа келіп, бойы 2 метрге жеткенде, баскетболмен айналыса бастады. 2005 жылдың басында АҚШ-ға команда іздеп барады. Біраз уақыт өткен соң, ойыншының миында ісік бар екені белгілі болады, ал оның төлейтін еш ақшасы болмағандықтан, Суньның спорт агенті Чарлз Бонсиньор операция жасау үшін науқан жүргізіп, 2005 жылдың 26 қыркүйегінде Сунь Минмин ісіктен құтылады. Операциядан кейін Сунь АҚШ, Мексика, Жапония елдерінің командаларында ойнап, 2009 жылы Қытайға қайтып келеді де, 2012 жылы баскетболдан Қытайдың ең үздік ойыншысы атанады. Дереккөздер
Исаак Константинович Кикоин

Исаак Константинович Кикоин (15 (28) наурыз 1908, Кіші Жагорлар, Шавель уезді, Ковен губерниясы — 28 желтоқсан 1984, Мәскеу)) — кеңес физигі, КСРО ғылым академиясының академигі (1953; 1943 жылдан корреспондент мүшесі), Социалды Еңбек Ері (1951). Ленинград политех институтын бітерген соң (1930), сондағы Физики технология иснтитутында (1936), ал 1943 жылдан Атом энергиясы институтында қызмет істеді. 1944 жылдан Москва инженерлік- физика институтының, 1955 жылдан МГУ-дің профессоры. Негізгі ғылыми еңбектері атом физикасы мен техникасы және қатты денелер физикасы салаларына арналған. Кубтық кристалдардағы антизотропияның фото магниттік эффектілерінен алғаш бақылап, Кикоин-Носков эффектісін ашты (1933). Cұйық металдардағы Холл эффектісіне, асқын өткізгіштердегі гиромагниттік эффектіне байланысты өлшеулер жүргізді. Кикоин мектепте оқытылатын физика пәнінің программасы жөнінде құрылған Комиссияның орынбасары (1965) және жоғары оқу орындары мен орта мектептерге арналған оқулықтардың авторы, 5 рет Ленин орденімен және басқа орденмен, медальдармен марапатталған. Лениндік (1959) және Мемлекеттік сыйлықтардың (1942, 1949, 1951, 1953, 1967) лауреаты. Дереккөздер
Киль

ның темірден жасалған фальшкилі]] Киль — кеменің бауырына (түп жағына) ұзындап бекітілетін арқалық. Ол негізгі бойлық байланыс ретінде кеме корпусы мен бауырының беріктігін қамтамасыз етеді. Ағаш корпусты кемелердің килі білеу пішендес болды. Кеменің борттық шайқалысын бәсеңдету үшін бүйірлік киль орнатылады.
Керри-Энн Мосс

Керри-Энн Мосс (; , Бернаби, Британдық Колумбия, Канада) - канадалық актриса. «Матрица» фильміне түсіп, танымалдылыққа ие болған. Өмірбаяны Кэрри- Энн Мосс Британдық Колумбияның Бернаби қаласында дүниеге келген. «Hollies» группасының «Carrie Anne» әні Кэрридің туған жылында танымал болғандықтан, анасы-Барбара қызына осы есімді береді. Брук(Brooke) атты үлкен ағасы бар. Кэрри-Энн кішкентайында анасымен бірге Ванкуверде тұрды. Шамамен 11 жасында Ванкуверлік балалар музыкалық театрының мүшесі болады. Үлкен сыныпқа көшкен соң, Magee Secondary School хорымен Европаға гастрольға аттанады. Қайтып келгеннен кейін, Пасадинадағы Америкалық драмалық өнер Академиясына түседі. 1985 жылы Ванкуверден Торонтоға көшіп, модель атанады. Осы кәсібінің арқасында 1980 жылдары Жапония, Испания елдеріне баруға мүмкіншілігі туады. Жеке өмірі 1999 жылдың қарашасында Кэрри-Энн Стивен Рой атты актермен некеге отырған. Екеуінің үш балалары ба, екі ұлы және бір қызы - Оуен Рой(2003 қыркүйек), Джейден Рой (2005 қараша), Фрэнсис Беатрис (2009 мамыр). Карьерасы Мосс Испанияда болған кезінде, «Тёмное правосудие» драмалық сериалда рөл алады. 1992 жылы сериалмен бірге Барселонадан Лос-Анжелеске көшіп кетеді. Мосс «Мелроуз Плейс» әйгілі телесериалының «Агентство моделей» операсында бір модельдің рөлін иеленеді. «Матрица» фильмінде түскен соң, бүкіл өмірге танымал бола бастайды. Осы фильм шығысымен, Берт Рейнольдс, Ричард Дрейфуспен Диснейлік «Команда» комедиясында түседі. Одан кейін, Вэл Килмермен бірге «Красная планета», Жюльет Бинош, Джонни Депп және Джуди Денчпен «Шоколад» Оскар фильмінде түседі. 2012 жылы Мосс «Вегас» телесериалының басты рөлдердің бірін иеленеді. Дереккөздер
Киль бітім шарттары

Киль бітім шарттары - 1814 жылы 14 қаңтарда Киль қаласында, бір жағынан Дания (Францияның одақтасы), екінші жағынан Ұлыбритания және Швеция арасында қол қойылған бітім шарттары. Данияның Ұлыбританиямен жасасқан шарты бойынша, ағылшын-дат соғысында (1807-1814) басып алынған жерлер (Гельголанд араларынан басқасы) Данияға қайтарылды. Штральзунд 20 жыл бойына ағылшын тауарларының базасына айналып, ағылшын мен швед саудасына жол ашылды. Дания Наполеон басқарған Францияға қарсы соғысқа қатысуға міндеттенеді. Швед-дат шарты бойынша, Дания Норвегияны Швецияға беріп, оның орнына швед Помераниясын және Рюген аралын алды. Әдебиет * Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы 1974 жыл, 5 том, бас редакторы М.Қ. Қаратаев
Юн Сок Ён

Юн Сок Ён (; 13 ақпан 1990, Сувон) - оңтүстік кореялық футболшы, «Куинз Парк Рейнджерс» атты америкалық клубта және Оңтүстік Кореяның құрама командасында ойнайды. Клубтары 2013 жылдың 30 қаңтарында «Куинз Парк Рейнджерс» клубына кіріп, үш жарым жыл ойнауға келісім шартқа отырады. Бірақ, клуб өз атағынан айырылып, Юн тек «Эксетер Сити» комадасымен сынға түседі(2:0). Келесі матчты «КПР» атынан «Хаддерсфилд Таун» клубына қарсы ойнайды (1:1). Үшінші ойынды «Суиндон Таун» клубымен өткізді (0:2). Ол клуб атынан сегіз матчты ойнап, бір голды "Барнсли" қақпаларына чемпионаттың соңғы төресінде қақты. Ал команда плей-офф арқылы премьер-лигаға оралды. Құрама командалары Оңтүстік Кореяның жастарға арналған құрама командасының қатарына кіріп, 17 жасқа дейінгі ойыншылардың әлем чемпионатына катысады. 2008 жылдың 19 жасқа дейінгі Азия чемпионатында полуфиналға дейін жетеді. 2009 жылы 19 жастан асқан жастардың құрамасында ойнап, кореялықтар Гананың болашақ чемпиондарынан ұтылды. Олимпиада құрамасына кіріп, 2010- жылғы Азия ойындарында және 2012 жылдың олимпиада ойындарында қола медальдарына ие болады. Юн 2011 жылы елдің бірінші құрамасына шақырылады. Жетістіктері Оңтүстік Кореяның ұлттық құрамасының ойыншысы ретінде олимпиадалық ойындарда 2012 жылы кола медаліне, әлем чемпионатында қатысушы(2014), Азия ойындарында қола жүлдегеріь(2010), әлем жастарының чемпионатында қатысушы(2009), Азия (19 жасқа дейін) чемпионатында полуфиналисть(2008), Әлем (17 жасқа дейін) чемпионатында қатысушы (2007), "Куинз Парк Рейнджерс" ойыншысы ретінде футбол лиганың чемпионаты: плей-офф жеңімпазы 2013/14 (премьер-лигаға өту). Дереккөздер
Тайсойған (құм)

Тайсойған құмы – Атырау облысының солтүстік шығыс шетін алып жатқан құм. Географиялық орны Каспий маңы ойпатының оңтүстік Орал алдының көтеріңкі оңтүстік-батыс қиыр шетін және Жем үстіртіне ұштасатын өңірін алып жатыр. Жер бедері Ойыл өзенінің, әсіресе оның саласы Жарыпшыққан өзенінің ғасырлар бойы өзі өтетін аймақтардан шайып әкелген жыныстар шөгінділерінің шоғырынан қалыптасқан. Жалпы ұзындығы 83 км-ге жуық, ені 40 км, ауданы 2400 км 2 . Адырлы-қырқалы, кейде құмды-шағылды келеді. Климаты, өсімдігі Өңірінің климаты куаң континенттік; каңтардың орташа температурасы — 13,8°С, шілдеде 24,4°С. Жауын-шашынның жылдық мөлшері 180 мм, 1-2 м. Тереңдікте ыза сулы қабат кездеседі. Қуаң құмды жерге бейімделген шөптесін өсімдік бітік өседі. Тайсойған - Атыраудың ежелгі мал жайылымы. Дереккөздер
Ли Чжи

Ли Чжи немесе Ли Чжо-у (李 贽|李 贽) (23 қараша, 1527 жыл, Цзиньцзян уезді, Фуцзянь провинциясы — 1602, Бейжің) - қытайлық философ, тарихшы, жазушы, Мин династиясы кезеңінің әдеби сыншысы. Өмірбаяны Ли Чжи Цзиньцзян уездінде, Фуцзянь ауылында дүниеге келді. Чжидің бірінші аты Линь Цзайчжи болған, бірақ, 1552 жылға таман тегін Ли деп ауыстырды. Ал төре атанған соң, атын Чжи деп ауыстырады. 1555 жылы Ли Гунчэн уездіндегі Хэнань ауылының білім инспектроы атанады. 1560 жылы Қытайдың оңтүстіктің астанасы – Нанкинда мемлекеттік академия докторы болып жұмысқа орналасады. Ал 1566 жылы Солтүстік астананың- Пекинің министістрлігінде кеңсе меңгерушісі болады. 1580 жылы Ли Чжи отбасымен, қоғаммен және мемлекетпен қызметтік мансаптардан және дәстүрлі міндеттерден бас тарқан. Бұдан кейін, Чжи абақтыда отырып, өз өзіне қол салады. Оның шығармаларына XX ғасырға дейін тыйым салынды. Дереккөздер
Майкл Делл

Майкл Сол Делл (, 23 ақпан 1965 жыл, Хьюстон) - Dell компаниясының негізін қалаушы және басшысы. Өзінің кәсібін қолдан жасаған заттардан бастағанымен де, 2018 жылы Форбс журнал бойынша дүние ең бай адамдар қатарынан 39 орынды иеленді. Өмірбаяны Делл тіс жөндеуші еврейлердің отбасында туып өскен. Хьюстондағы Memorial High School (Техас штаты) мектебінде білім алған, бірақ ата-анасы одан көпті күтпеген еді. Он екі жасына келгенде өзінің ақылдылығын көрсете бастайды. Демалысқа шыққанда поштада жұмыс жасап, өзінің тілге шеберлігінің арқасында он екі жасар Майкл $2000 қолына алды. Ол ең бірінші рет Apple II компьютерін 15 жасында көреді. Майкл тікелей сатылымды қолданған: жас жұбайылардың аттары мен мекен-жайларын біліп, құттықтау хатын жіберіп отырған. Ал сыйлық ретінде екі апталық тегін жазылуды ұсынған болатын. Мектепті бітірісімен, Остиндегі Техас университетіне түседі де, болашақта дәрігер болуды көздеген. Оқу барысында PC’s Limited компьютерлерін сататын компания ашады. Компания үлкен көрсеткіштерге жеткендіктен, Делл университеттен кетіп, осы кәсіпті қолына алады. Болашақта компания үлкен жетістіктерге жетіп, Майкл 2005 жылы ең бай адамадар қатарынан АҚШ бойынша 4 орынды, дүние жүзі бойынша 18 орынды иеленсе, оның баспанасы ең үлкен үйлер қатарында 15 орынды иеленеді. Дереккөздер
Майкл Питт

Майкл Питт (, 10 сәуір 1981) - америкалық актер және музыкант. Өмірбаяны Майкл Питт, Нью-Джерси, Уест-Оринджде дүниеге келген. Отбасындағы төрт баланың ең кішісі - Майкл, шамамен он жасында актер болғысы келетіні жайлы ата-анасына айтады. 16 жасында Нью-Джерсиден Нью-Йоркке көшіп, шапқыншы болып жұмыс жасайды және бір бөлмелік үйде 9 басқа жасөспірідермен бірге тұрады. Тегі Питт болғанымен де, Бред Питтпен еш туысқандық қатынасы жоқ. Карьерасы «Бухта Доусона» телесериалында және «Хедвиг и злосчастный дюйм» фильмінде рок-жұлдызыдың жасырын махаббат болып ойнаған соң, Майклды голливуд жобаларына шақыра бастайды («Садист» және «Отсчёт убийств»). Кейін Бернардо Бертолуччидің «Мечтатели» фильмінде түседі. Гаса Ван Сенттің «Последние дни» (Ақырғы күндер) фильмінде көрінерлік кейіпкердің рөліне ие болады. Ол героин қабылдаушы, өзін өлтіргісі келетін музыкантты ойнайды. 2007 жылы «Шёлк» атты фильм шығып, Майкл Питт пен Кира Найтли басты рөлдерді иеленеді. «Подпольная империя» сериалнының бірінші және екінші мезгілінде жүргізүші кейіпкерлердің бірін ойнайды. Онымен қоса, Майкл Питт «Pagoda» группасында ән айтып, гитарада ойнайды. Дереккөздер
Бабарахым Машраб

Бабарахым Машраб (; 1657 жыл, Әндіжан – 1711 жыл, Балх) — өзбек ақыны. Кедей отбасынан шыққан. Әндіжан қаласында оқыған. Еркін ойлылығы үшін қуғынға ұшыраған. Орта Азия мен Үндістанның көптеген қалаларына сопы-дәруіш ретінде саяхат жасаған. Ірі жер иелерін, байларды, шенеуніктерді, дін басыларын әшкереледі. Балх әкімінің бұйрығы бойынша дарға асылған. Машрабтың лирикалары өзінің асқан шыншылдығымен, тілінің түсініктілігімен көзге түседі. Машраб поэзиясында фальклорлық сарын басым. Оның бізге жеткен махаббат және азаматтық лирикалары белгісіз автор құрастырған "Девона Машраб" деген жинағына енген. Дереккөздер
Николай Александрович Машкин

Николай Александрович Машкин (28 қаңтар 1900, Соколки - 15 қыркүйек 1950, Мәскеу) - көне заман тарихын зерттеуші КСРО ғалымы, тарих ғылымдар докторы, профессор. 1951 ж. Мәскеу мемлекеттік университетін бітірді. Мәскеудің тарих, философия және әдебиет институтында, Мәскеу мемлекеттік университетінде ежелгі кафедраның еңгерушісі. КСРО ҒА Тарих институты ежелгі ежелгі тарих меңгерушісі. Негізгі еңбегі - "Августың принципаты. Шығу тегі және әлеуметтік мәні." КСРО Мемлекеттік сыйлығының лауреаты. Машкин "Еделгі Рим тарихы" оқулығының авторы. Дереккөздер
Машук

Машук - Солтүстік Кавказдың Минеральные воды ауданындағы тау. Биіктігі 993 м. Машук лакколитті жыныстардан түзілген. Тау басы тегістелген, күмбез тәрізді. Оңтүстік беткейінде карстік "Провал" шахтасы (тереңдігі 20 м. ) орналасқан. Беткейлері жалпақ жапырақты орманды. Машук етегіндегі М.Ю.Лермонтовтың дуэлге шыққан жеріне ақынның горельефі бар құлпы тас орнатылған. Дереккөздер
Маялауыш

Маялауыш - пішен мен сабанды маялауға және оны тасымал құралдарына тиеуге пайдаланылатын машина. Маялауыштың жылжымалы 6 тұрақты, аспалы, тіркемелі т. б. түрлері болады, СШР-0, 5Б, СНУ-0,5 т.б. маркалары бар. Топсалы рычагты СШР-0,5 маркалы Маялауыш "Белорусь" тракторына ілінеді. 500 кг жүкті 6 м. биіктікке көтереді. СНУ-0,5Б маркалы аспалы Маялауыш пішен мен сабан шөмелерін маялауға, көң, сүрлем т.б. тиеуге пайдаланылады. Бұның тырнауыш торы пішенді жинап алатын рама және қоршалған ысырма қабырғамен жабдықталған. Тордың ені 2,76 м, шөпті 7 м биіктікке көтереді. Жүк көтергенде машинаның берік болуы үшін алдыңғы арысты (мост) бөліп тастайтын механизм бар, ол трактор рамасын гидравликалық цилиндр арқылы жалғастырылған. Дереккөздер
Автокөлік майы

Автокөлік майы - өнеркәсіпте әр түрлі көлік тетіктерін майлауға пайдаланылатын мұнайдан алынатын өнім. Автокөлік майы өндіруде көбіне Баку, Ембі мұнайы пайдаланылады. Оған кейде өсімдік майы және оның пайдалану мерзімін ұзартатын қоюландырғыш, тотығу мен коррозияға төзімді заттар қосылады. Қазіргі кезде синтездік (силикон, полиэвир, фтор көміртекті т.б.) Автокөлік майы өнеркәсіптің көптеген салаларында әр түрлі автокөлік двигательдерінің подшиниктерін, металл өңдейтін станоктарды т.б. майлауда қолданылады. Дереккөздер
Алтыншыбық

Алтыншыбық немесе сары раушан – астралылар тұқымдасының көпжылдық өсімдіктер тегі. Географиялық таралуы Өсімдіктің 80-дей түрі солтүстік жарты шардың тропиктік емес жерлерінде, көбіне Солтүстік Америкада таралған. Кеңес одағының бұрынғы аймағында 23 түр бар. Сипаттамасы Өсімдік сабағы тік, кейде жіптесін болады. Кезекті жапырақтары эллипс тәрізді, үшкір, шеттері ара жүзі сияқты. Гүл шашақтары алтындай сары. Олар ұзынша келген шашақ бас гүл болып жиналған. Шілде – қыркүйек айларында гүлдейді. Жемісі кішкентай, паппусқа жабысқан. Ұзындығы 0,7—4,5&nbsp;мм ені 0,2—0,8&nbsp;мм, цилиндр пішіндес. Паппусы - жемісінен ұзын, көптеген түкшелерден тұрады., Химиялық құрамы Бұл аз зерттелген өсімдік. Әзірге белгілі болғаны, оның құрамында сапониндердің, алкалоидтардың болатындығы. Қолданылуы Дәрі жасау үшін алтыншыбықтың гүлдеген кезіндегі жиналған шөбі пайдаланылады. Оны басқа дәрілік шөптермен қосып қайнатынды, немесе тұнба түрінде өкпе туберкулезіне, қарынның және ұлтабардың жарасына, сондай-ақ өт жолы тасы және шемен ауруы кезінде несеп жүргізетін дәрі ретінде қолданады. Оны әдетте көптеген басқа шөптермен араластырып пайдаланады. Алтыншыбық шөбі ауыз ішіндегі ауруларды емдеу, жидіген қызыл иек етін қатайтып, нығайту және ауыздан келетін жағымсыз иісті жою үшін ауыз шаюға арналған тұнба жасауға пайдаланған. Болгар халық медицинасында алтыншыбық ұзаққа созылған бүйрек ауруын да, оның қабыну процестерін де, бүйректе тас пен құм пайда болғанда, несеп альбуминуриясында, сонымен қатар несеп қышқылының алмасу процесі бұзылғанда және асқынған ісіктерге қолданылады. Алтыншыбық көбіне қайнатынды түрінде пайдаланылады. Түрлері Алтыншыбық тегіне 100-ден астам өсімдік түрлері кіреді. Кейбір түрлері: * * — Солтүстік Америка * * * * — Солтүстік Америка * * * * * * * * * * * * * * * * * * * — Солтүстк Америка * * — Солтүстік Америка * * * * * * * * * * * Дереккөздер
Луи (телесериал)

Луи - америкалық комедия телесериалы. Сериалдың режиссері, продюсер, сценарист және басты рөлдегі масқарампаз - Луи Си Кей. Телесериал әйелімен ажырасқан және екі қыздың әкесі - Луидің өмірі жайлы баяндалады. «Луи» 2010 жылдың үздік сериалдар қатарына кіріп, сыншылардың жақсы пікірлеріне ие болды. Ал Луи Си Кей актерлық шеберлігі үшін бірнеше рет телевизиялық «Эмми» сыйына қол жеткізді. Сериал 4 мезгілден тұрады. Әрбірінде 13 серия бар. Бірінші мезгіл 2010 жылы, екінші- 2011, үшінші-2012, төртінші-2013 жылы шықты. Актерлер Луи Си Кей басты рөлді ойнайды және оның телесериалдағы кейіпкері өзіне ұқсайды, ұқсас өмірбаян(масқарампаз, ажырасқан, екі қыздары бар). Луи- барлық серияларда кездесетін жалғыз кейіпкер. Ең көп көрінетін актерларға келетін болсақ: Лу(Луи Си Кей), қыздары Лили( Хэдли Делани), Джейн( Урсула Паркер); ағасы Робби( Роберт Келли)Ү Даг агенті(Эдвард Гелбинович); досы Памела ( Памела Эдлон).
I Хуан Карлос

I Хуан Карлос ( (Иоанн Карл I), 5 қаңтар 1938, Рим) - Испания королі, 1975 жылдың 22 қарашасынан Испанияның 17-ші патшасы әрі елдің қарулы күштерінің жоғарғы бас қолбасшы]ы, генерал- капитан. Ол Испанияның диктатуралық жүйеден парламенттік демократия жүйесіне көшуі кезеңін сәтті басқарған қайраткер. Бурбон әулетінен шыққан I Хуан Карлос 1938 жылдың 5 қаңтарында Италияда дүниеге келген. Өмірбаяны 1975 жылдың 22 қарашасында таққа отырғаннан кейін ол бірден демократиялық реформалар жүргізіп, саяси партияларды заңдастырып, билеуші партия - Испан Фалангасын таратып жіберді. 1977 жылдың 15 маусымында Испания өзінің алғашқы демократиялық сайлауын өткізді. 1978 жылы Испанияның жаңа Конституциясы қабылданды. Бүл конституция бойынша Хуан Карлос тарихи монархияның тақ мұрагері болып жарияланды және азаматтық қүқық пен еркіндікке кепілдік берілді. Сол жылы Хуанның әкесі таққа отыру құқығынан бас тартты. Осыған байланысты әкесінің жақтастары мен өзге әулеттер Хуан Карлосты заңды патша ретінде мойындады. Провинциялар дербестігін алып, Испания федерация нышанындағы мемлекетке айналды. 972 жылы 33 жастағы Хуан Карлос Мюнхендегі Олимпиада ойындарына желкенді қайық спортымен қатысып, испан экипажының құрамында он бесінші орынға ие болған. Дереккөздер
Ралли

Ралли — көшелерде, топырақты жолдарда және шөл далаларда ұйымдастырылатын автожарыстың бір түрі. Сайыстың мақсаты * Ралли жарыстары түзу жолда немесе жолсыз жерлерде өтеді. * Жарыс өтуі әртүрлі кезеңдерге немесе бөліктерге бөлінген. Жарысушылар осы бөлікті барынша тез өтуге тиіс. Жолдың әр бөлігінде жолдың бойында жарысушының уақытын құжаттайтын бекеттер болады. Олар бақылау бекетттері деп аталады. * Жарыс басталғанша командағылар бағдармен танысуға біраз уақытын бөледі. ОЛар бөліктерден екі мәрте жүріп өтеді. Бірінші айналып өту уақытында команда жүру қарқыны туралы жазбалар жасайжы. Екінші рет айналып өту уақытында екінші жарысушы осы жазбаларды бірінші жарысушыға оқып береді. * Жарысушылар бағдарды тексерген уақытта белгіленген жылдамдық шектеуінен аспауға тиіс. Ралли басталардан бір күн бұрын командаларға өз машиналарын жылдамдықты шектемей, сынақтан өткізуге рұқмат беріледі. * Төрешілер машиналардың стандарттарға сәйкес келетіндігіне көздерін жеткізу үшін жарысқа дейін және кейін оларды қарап тексереді. Ралли-машиналар әдеттегі автомобильдер сияқты көірнуі мүмкін, алайда олар өте жылдам жүретін өте қауіпсіз автомобильдер ретінде жабдықталған. Жылдамдықты арттыру үшін мотор күшейтілген. Машина жеңіл болуы үшін ішкі көрінісі толығымен алынып тасталған. Құбырлы қаңқа деп аталатын берік металл құбырлардан жасалған тор, жарысушылардың барынша көп қауіпсіздігі үшін машинаның ішкі көрінісіне құрамдастырылған. Машина тұрқы он машинаның салмағын ұстап тұратындай болып бекітілген. Термин сөздігі *Экипаж: жарысушы және ралли-автомобильдің штурманы. *Стенограмма: штурманның рейс алдында жасатын жазбалары. Стенограммада жер мәліметтері, бұрыштар мен бұрылыстар, құлдилаулар және жолда кездесетін кез келген кедергілер жазылады. *Шейкдаун (ағылш:Shakedown): жарыс алдында өтетін ресми тексеру сессиясы. *Спойлер: машинаға ауада үлкен жеңілдікпен қозғалуға және жылдамдықты үдетуге көмектесетін арнайы қанат. *Жарысқа кірісу: тұрақты орыннан бастап кету *Турбосығымдағыш: қозғалқышқа ауа толтырып, оны қуатты ететін аспап. Дереккөздер
Қу (шоқылы тау, Сарыарқа)

Қу, Балқантау – Сарыарқаның солтүстік-шығыс бөлігіндегі ұсақ шоқылы тау. Географиялық орны Қарағанды облысы Қарқаралы ауданында орналасқан. Абсолюттік биіктігі 1359 м. Сыртын солтүстік-шығысқа беріп доғаша иіліп жатады. Ұзындығы 15 – 20 км, ені 10 – 12 км. Геологиялық құрылымы Силур мен девонның эффузиялық шөгінділерінен, гранитті, диоритті жыныстардан түзілген. Жер бедері мен өсімдігі Беткейлері өзен аңғарларымен қатты тілімделген. Топырағы қоңыр, бозғылт қоңыр. Беткейлерінде селдір қарағайлы орман өскен. Тауаралық аңғары мен жыраларында тал, қарағай, түрлі бұталар өседі. Етектерінде бұлақ көздері бар. Дереккөздер
Қу тауы (Сарыарқа)

Қу – Сарыарқаның орталық бөлігіндегі тау. Географиялық орны Ұлытау облысы Жаңаарқа ауданы Шалқия кентінен солтүстікке қарай 30 км жерде. Солтүстік -батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 7 км-ге созылып жатыр, енді жері 3 км. Абсолюттік биіктігі 780 м. Беткейлері тегіс келген окшауланған тау массивінен тұрады. Геологиялық құрылымы Девон жүйесінің орта және төменгі бөлім жыныстарынан түзілген. Өсімдігі Бозғылт қоңыр топырақ жамылғысында жусан, бетеге, бұталар өседі. Тау беткейлерінде мол қорымтас жиналған. Шағын 8 өзен бастау алады. Ірілері — Кенжебайсай, Көктас. Жайылымдық жер және мал қыстауына пайдаланынады. Дереккөздер
Құрөзек (өзен, Ақсу алабы)

Құрөзек – Ақсу алабындағы өзен. Географиялық орны Жетісу облысы Ақсу және Қаратал аудандары жерімен ағады. Ұзындығы 41 км, шағын 4 саласы бар. Бастауы Егінсу ауылынан жоғарыда Көлденең өзенінен бөлініп шығып, Үшкөл -1 (Сораяқкөл) көліне құяды. Гидрологиясы Өзен арнасы құм төбелер арасымен өтеді. Орта және төменгі ағысында сол жағалаулық аңғары сортаң топырақты жазық. Төменгі ағысында Қоянды қонысы орналасқан. Арнасымен тек көктем айларында 10-15 күн су жүреді. Жылдың басқа мезгілінде құрғап қарасуларға бөлініп қалады. Алабы мал жайылымына пайдаланылады. Дереккөздер
Ки Сон Ён

Ки Сон Ён (; 24 қаңтар 1989 жыл, Кванджу, Оңтүстік Корея) - кореялық футболшы. «Сеул» клубының және өз елінің құрама командасының ойыншысы. 2008 жылдан бастап Оңтүстік Кореяның атынан ойнап жүр. Оның атынан 66 матчқа қатысып, 5 гол салды. «Азия жолбарыстары» құрамасында болып, Ки 2010 жылғы әлем чемпионатына, 2011 жылда Азия кубогына және 2008-2012 жылдарда олимпиадалық ойындарына қатысты. Балалық шағы Ки 1989 жылдың 24 қаңтарында Кванджу қаласында дүниеге келді. Оның әкесі, бұрынғы футболшы, Сон Енды ағылшын тілін жетік менгеріп, футболдың нағыз ойыншысы болсын деген ниетпен Австралияға оқуға жібереді. Ал Ки Брисбенде орналасқан «Джон Пол» атты спорт мектебіне оқуға түседі. Өзінің шеберлігінің арқасында жас футболшы 15 жастағыларға арналған Билл Тернер Кубогын ұту үшін өз командасына үлкен үлесін қосады. 2006 жылы жас ойыншыға футболмен профессионалы түрде айналысуға екі жерден ұсыныс жасалады. Ки өз отанынына қайтып, «Сеул» корейлық клубының ұсынысын қабылдайды. Карьерасы Ки Сон Ён Сеул (2007-2009), Селтик(2009-12), Суонси Сити(2012-15), Сандерленд (2013-14) клубтарында ойнайды. Ол 2014 жылы Оңтүстік Кореяның құрама командасына әлем чемпионатына алынды. Үш матчты ойнап, команда ұтылыс алғанға дейін ойнайды. Жетістікреі Командалық «Сеул» * Лига кубогы: 2006 «Селтик» * Шотландия чемпионы: 2011/12 * Шотландия кубогы: 2010/11 «Суонси Сити» * Лига кубогы: 2012/13 Оңтүстік Корея * Азия кубогының финалисі: 2015 * Азия кубогының қола жүлдегері: 2011 * Олимпиада ойындарының қола жүлдегері: 2012 Жеке * Оңтүстік Корея чемпионатының символикалық құрамы (2): 2008, 2009 * Азияның үздік жас ойыншысы: 2009 Дереккөздер
Ли Чхон Ён

Ли Чхон Ён (Ли Чхонъён; ; 2 шілде 1988, Сеул) - оңтүстік кореялық футболшы, «Болтон» клубының және Оңтүстік Кореяның құрама команда ойыншысы. 2011 жылдың кола жүлдегері (Азия Кубогы). Ли және оның «Сеул» клубындағы серіктес досы, Ки Сон Ён, ең үздік азиялық футболшылар болып саналады. 2009 жылы, британиялық Таймстың пікірі бойынша, 50 ең танымал футболшылыр қатарына кірді. Карьерасы Ли футболмен 11 жасынан ғана айналыса бастағанына қарамастан, Сеул клубындағы өзімен жасар ойыншылардан озып түсті. 2003 жылы Чо Квон Рэ атты адам жас футбол клубын ашпақ болып, қазіргі кезде «Сеул» деген атпен танымал клубтың тренері болып отыр. Чо Квон Рэ Лидің ойнаған матчтарының бірін тамашалап, оның икемі бар екендігін бірден анғарады да, келісім шартқа отыру жөнінде ойлана бастайды. Сөйтіп, Ли мектебін тастап, «Сеул» клубың мүшесі атанды. Біраз уақыт өтіп, Ли қазіргі жақын досы әрі әріптесі Ки Сон Ёнмен танысады. Бірнеше жылдар өте бере, жас футболшылар Кореяда көптеген фанаттарға ие болып, даңқы арта түседі. Оларды «Екі еселенген аждаһа» (ағыл.Ssang Yong, Double Dragon,) деп атай бастайды. 2009 жылдың 29 маусымында Ли «Болтон» клубымен үш жылға келісім шартқа отырып, жаңа клубта да биік шыңдардан көрінеді. Сөйтіп, кореялық жас ойыншы Болтонның үздік ойыншысы атанып, команданың көтерілуіне өз үлесін қосады. Дереккөздер
Хоббит немесе барып қайту (роман)

«Хоббит немесе барып қайту» — ағылшын жазушысы Джон Р. Р. Толкиннің фэнтези жанрында жазылған және бірінші нұсқасы 1937 жарық көрген романы. Сақиналар әміршісі атты жалғасы бар. Қысқаша мазмұны Романның негізгі кейіпкері - Бильбо атты хоббит. Бұл кейіпкер тыныш өмірге үйренген, хоббит үңгірінде тыныштықта тұратын. Бірақ бір күні оның өмірі күрделі, аяқтан басқа айналған өзгеріске ұшырайды: бұл ергежейлілермен бірге Жалғыз тауға сапар. Бұрында таудың ішінде гномдардың корольдігі болатын, бірақта ол Смауг атты айдаһармен тонатылып, басылып алынған. Гномдардың сапарының мақсаты, тауды өздеріне қайтару, себебі олардың арасында Дара таудың нағыз корольі Еменсауытты Торин болатын. Сапарда тағыда сиқыршы Гэндадьф қатысты. Гэндальф болмаса, Билбо хоббит үңгірінде тыныш өмір сүре беруші еді, себебі Гэндальфтің өзі Бильбоны Торинға ұсынған. Сапарда басты кейіпкерлер көптеген қиындықтарға тап болады: оларды трольдар тағамда дайындаған, гоблиндар тұтқындаған, дәу қасқырлар мен өрмекшілер қуатын, эльфтер тұтқындап түрмеде ұстайтын. Бірақ барлық кезде де Бильбо мен Гэндальфтің көмегімен роман кейіпкерлері қиындықтары жеңеді. Гоблиндардың үңгірлерінде Бильбо мен гномдар бөлініп кетеді, себебі кішілерді гномдар тұтқынға алады. Бильбо аман қалады, бірақ та таудың одан терең жағына құлайды. Есін жиғанда алдынан алтын сақинаны табады. Бұл Голлум атты кері кейіпкердің сақинасы болатын. Сақинаны киген адам басқаларға көрінбейтін болатын. Дара тауға жеткенде кейіпкерлер таудың байлығын қайтарғысы келетін, бірақ та айдаһарды оятып жібереді. Айдаһар таудан ұшып шығып гномдарды іздейді, бірақ таба алмай жақын арадағы "Көлді қала" ауылына ұша кетеді. Қала толығымен айдаһардың отынан күйіп кетеді, бірақта Бард атты тұрғын мерген айдаһарды оның әлсіз жеріне атып, өлтіреді. Сонымен барлық байлық Торин мен оның тобына беріледі. Ауылдың тұрғындары, эльфтармен бірге Дара тауға барып алтынның біраз бөлігін сұрайды, бірақта Еменсауытты Торин оларға ештеңе бұйырмайды. Осы арада айдаһардың өлгенін естіп, орктар мен гоблиндар келеді. Осы арада бес корольдіктің шайқасы басталады: бір жақтан орктар мен гоблиндер, ал екінші адамдар, эльфтар және гномдар. Гномдар жеңілген, бірақ та Торинде ауыр жарақаттанады. Билбо Гэгдальфпен бірге аулына оралады, бірақ оның үйындегі барлық зат сатылымда тұрады. Себебі оның жоқ кезінде адамдар оны өлген деп санаған. Бильбо гномдардан бірақ алтын алған, бірақ хоббиттерде бұл үлкен капитал болатын. Жайғасып, Бильбо өзінің Барып қайту романын жаза бастайды. Дереккөздер
Таңатар мұнай кен орны

Таңатар мұнай кен орны — Каспий маңы ойпатының оңтүстік-шығыс шетінде, Доссор кентінен батысқа қарай 30 км жерде орналасқан. Кен 1960 жылы ашылды. Геологиялық құрылымы Қос қанатты тұз күмбезді құрылымнан орын алған. Ортаңғы юрада 28-140 м тереңдікте Ю-І, Ю-II, Ю-ІІІ мұнай қабаттары анықталды. Иірімдердің биіктігі 13-49,3 м. Қанығуы, құрамы Мұнайға қанықкан қабат қалындығы 9,1-15,06 м. Мұнайы аз күкіртті (0,17-0,25%), аз парафинді (0,22-0,28). Кен орны 1963 жылы пайдалануға берілді. Дереккөздер
Пол Уэсли

Пол Томас Уэсли (; туған кездегі есімі Пол Томас Василевски ; 23 шілде 1982 жыл, Нью-Брансуик, Нью-Джерси, АҚШ) — америкалық актер және продюсер. «The Vampire Diaries» телесериалында Стефан Сальваторе рөлімен танымал болған. Өмірбаяны Пол Уэсли Нью-Брансуик қаласында дүниеге келген. Нью-Джерсидегі Мальборо қаласына өскен. Оның ата-анасы, Агнешка және Томас Василевскилер, Польшадан шыққан адамдар. Моника, Джулия және Лия атты әпкелері бар. Польша тілін жетік менгерген. 16 жасына дейін бір жыл ішінде Польшаға төрт айға барып отырған. Линкрофттегі Christian Brothers Academy және Marlboro High School оқыған. Үлкен сынаптарда оқып жүргенінде «Guiding Light» телесериалындағы Марк Никерсонның рөлін ойнап, өнеріне жол аша бастайды. Оқып жүрген университетін тастап, барлық уақытын актерлық өміріне арнайды. 2005 жылы Пол тегін Уэслиге аустырады. Одан себебін сұраған кезде, былай деп жауап қатты: «Василевски деп айту қиынға соқты. Ата-анамнан тегімді ауыстыру жыйлы сұрағанда, олар еш қарсы болмады». Пол YoungStar Awards'тан ең үздік жас актер номинациясын женеді. «Guiding Light», «Everwood», «Smallville», «Orange County», «8 Simple Rules for Dating My Teenage Daughter», «Law & Order: Special Victims Unit» сияқты сериалдарында кішігірім рөлдерге ие болған. Қазіргі кезде Лиза Джейн Смиттің «The Vampire Diaries» романынан түсіріліп жатқан «The Vampire Diaries» телесериалында басты рөлдердің бірі- Стефан Сальваторе кейіпкерін ойнауда. Жеке өмірі Пол Уэсли 2011- 2013 жылдар аралығында Торри ДеВито атты актриса және фотомодельмен некеде болған. Ал қазір Фиби Тонкин актрисасымен кездесіп жүр.
Америка агавасы

Америка агавасы – қасқыржемдер тұқымдасының агавалар тұқымдас тармағына жататын тропикалық өсімдік. Біздің елімізде оның үй ішіне қоятын сәндік өсімдік ретінде өсіріледі. Оның жапырақтары ірі келеді және олардың алоэ сияқты тамырдан тікелей тарайтын тікенді, жұмыр келген жапырақтарынан басқа сабағы болмайды. Агаваның химиялық қасиеті әлі толық зерттеліп біткен жоқ. Агаваның жаңадан алынған шырынын жаңа басталып келе жатқан шемен ауруына,асқазан, бауыр, өкпе ауруларына қарсы ішеді. Оның препаратының қабынуға қарсы тұрарлық, ауруларды басатын және дене ыстығын төмендететін қасиеті бар. Жарақаттанғанда, немесе іріңдеп жара шыққан кездерде қолданады. Бұл үшін жаңа кесілген жапырақты тіліп, сол тілінген жағын ауырған жерге жапсырады. Әсіресе, агава іріңді жара мен ишиас ауруына қарсы тиімді нәтиже береді. Ішкі ауруларды емдеген кезде оның жаңа кесілген жапырақтарын, ұсақтап турап суға салып тұндырғаннан кейін ғана бауыр мен сары ауруларды емдеу үшін қолданады. Америка агавасының бал араластырған соны шырынын өкпе туберкулезі мен ұзаққа созылған бронх қабынуы кезінде ішеді. Дереккөздер
Әріпдәрі

Әріпдәрі (Дәрілік жөтелшай‎) — ерінгүлділер тұқымдас көп жылдық өсімдік. Жапырақтары сабақты, сопақша формалы болып келеді де сыртында қысқа түктері болады. Төрт қырлы болып өскен сабағының биіктігі 60 см дейін жетеді. Жоғары жапырақтарының қойнауынан шығатын гүлдері ірі болады. Маусымнан тамыз айын дейін гүлдейді. Әріпдәрі КСРО-ның Еуропалық бөлігінде, Кавказда, Оралда,кең тараған, сондай-ақ құрғақ жайылымдарда,дөңесті жерлерде, бұталар арасында және орман ішінде өсе береді. Дәрі мақсатында гүлдеудің бастапқы кезінде жиналған гүлшоғымен бірге шөптері пайдаланылады. Химиялық құрамы Шөпте ащы және илік заттар стахиндрин, бетоницин, холин, алкалоидтар бары анықталды. Қолданылуы Әріпдәрі тек халық медицинасында ғана тыныс жолының әр түрлі қабынуларына,демікпеге,қан қақыратын асқынған өкпе туберкулезіне, невроз, бауыр, бүйрек, шемен, подагра аруларына, асқазан қатарына, шаншуға, іш кепкенге, несеп жүргізуге,іш өткізуге емдік дәрі ретінде қолданылады. Әріпдәрі шөбінен жасалған қайнатынды тері сыртындағы ауруды емдеуге-шіріншіге, венеаның жаралы варикозды кеңеюіне және іріңдеп көпке дейін жазылмайтын жараларға қолданылады. Аяғы жиі терлейтін адамдар бұдан ванна жасап пайдалануларына болады. Оны бауыр ауырғанда басқа дәрі-дәрмектермен қосып пайдаланады. Әріпдәрі шөбін қан кетулердің жеңіл түрінде пайдаланылады. Сонымен қатар әріпдәрі препараттарын суық тигенде, салданып ауырғанда, подагра кезінде де дәрі ретінде қолданылады. Болгарияда әріпдәріні гиперацидті гастрит, бронхит, демікпе, көкжөтел, бүйрек пен қуық қабынуларында, нерві әлсірегенде, бас айналғанда, бас ауырғанда, қояншық ауруында, сары ауруда,шығу шыққанда қолданады. Мұны тұнба ретінде ішеді. Дереккөздер
Дротаверин

Дротаверин ішкеннен кейін тез және толық сіңеді. Ол плазма ақуыздарымен, әсіресе альбуминдермен, альфа- және бета- глобулиндермен жоғары дәрежеде байланысады (95-98%). Ішкеннен соң 45-60 минуттан кейін плазмада ең жоғарғы қанығу деңгейіне жетеді. Бауыр арқылы алғашқы өту кезінде дозаның 60% өзгермеген түрде қан айналымында болады. Фармакодинамика Но-шпа IV фосфодиэстеразаға селективті арқылы тегіс бұлшық еттің түйілуіне қарсы әсер ететін изохинолин туындысы. Бұл ферментті тежеу тегіс бұлшық ет босаңсуын туғызатын миозин киназасының жеңіл тізбегінің белсенсіздендіретін cAMF-ның жоғары қанығуына әкеп соғады. Қолданылуы * билиарлы жолмен байланысты тегіс бұлшықет түілулерінде: холецистолитиаз, холангиолитиаз, холецистит, перехолецистит, холангит, папиллит * бас ауыруында * гинекологиялық ауруларда: дисменореяда * асқазан-ішек жолдарының тегіс бұлшықет түйілуінде: асқазан ойық жарасында, гастритте, энтеритте, колитте, іш қатулар немесе іш кебуде.
Бойқалақай

Бойқалақай — ерінгүлділер тұқымдас көпжылдық өсімдік. Сабағы тік, бұтақсыз, түп жағы төрт қырлы,жоғары жағында түгі болады. Жапырақтарының сағағы ұзын болады да бұл да қалақай жапырақтары сияқты тиген жеріне күйдіргендей әсер етеді. Гүлдері жапырақтар қойнауында шоқталып орналасады. Күлтесі ақ немесе аздап қызғылт келеді де, қос ерінді болады. Жемісі 4 жаңғақшаға бөлінеді. Май айынан бастап күзге дейін гүлдейді. Жайылымдарда, бұталар арасында, тасты, көлеңкелі жерлерде өседі. Химиялық құрамы Құрамында илік заттар,эфир майы, С витамині, сапониндер, флавоноидтар, алкалоидтар, ал жапырақтарында эфир майы, жалқақ, каротин кездеседі. Қолданылуы Бойқалақайды халық медицинасында қан тоқтататын, несеп жүргізетін, қақырық түсіретін дәрі ретінде қолданылады. Гүлдерінен жасалған тұнбаны, ұнтақты өкпеден, мұрыннан және жатырдан қан кеткенде, тыныс жолдары мен кеңірдек ауруларынд, өкпе туберкулезінде, безгекте, геморройда, бүйрек пен несеп жолының қабынуларында, әйелдердің ақ етеккірі келегенде, есекжемде, шиқан шыққанда, жараны емдегенде қолданылады. Гүлдерінен жасалған қайнатындыны өкпеден және жатырдан кеткен қанды тоқтату үшін пайдаланылады. Шөбінен жасалған қайнатынлдыны нерв ауруларына, ұйқы қашқанға, циститке, уретрит пен нефрит, пиелитке, көкбауыр ауруларына қарсы қолданылады. Болгар халық медицинасында бойқалақайды ақ ететккір келгенде, етеккір дұрыс келмейтін жағдайда, сол сияқты бүйрек қабынып ауырғанда, қуық түйілулерінде және қарияларда болатын кіші дәретке отыру қиындаған жағдайда қолдануға кеңес беріледі. Бойқалақай препаратын сабыншөп, қызылтаспа шөбімен қосып жоғарыда аталған ауруларды емдеу үшін қолданғанда шипалық қасиеті арта түседі. Сонымен қатар спиртке ашытқан тамыры тіс ауруын тыныштандырады. Дереккөздер
Ақжар

Ақжар Елді мекендер Абай облысы * Ақжар — Үржар ауданындағы ауыл. Ақмола облысы * Ақжар – Аршалы ауданындағы ауыл. * Ақжар – Целиноград ауданындағы ауыл. Ақтөбе облысы * Ақжар – Ақтөбе қалалық әкімдігіне қарасты ауыл. * Ақжар – Ойыл ауданындағы ауыл. * Ақжар – Хромтау ауданындағы ауыл. Алматы облысы * Ақжар – Қарасай ауданының құрамында болған ауыл. 2014 жылдан бастап Алматы қаласына қарасты. Атырау облысы * Ақжар – Атырау облысы Атырау қалалық әкімдігіне қарасты ауыл. Жетісу облысы * Ақжар – Алакөл ауданындағы ауыл. * Ақжар – Қаратал ауданындағы ауыл. Жамбыл облысы * Ақжар – Байзақ ауданындағы ауыл. Қарағанды облысы * Ақжар – Бұқар жырау ауданындағы ауыл. Қызылорда облысы * Ақжар – Қармақшы ауданындағы ауыл. Түркістан облысы * Ақжар – Бәйдібек ауданындағы ауыл. * Ақжар – Келес ауданындағы ауыл. * Ақжар – Қазығұрт ауданындағы ауыл. * Ақжар – Сарыағаш ауданындағы ауыл. Шығыс Қазақстан облысы * Ақжар – Тарбағатай ауданындағы ауыл. Қырғызстан * Ақжар – Жалалабат облысы Тоқтағұл ауданындағы айыл. * Ақжар – Нарын облысы Атбасы ауданындағы айыл. * Ақжар – Нарын облысы Қошқар ауданындағы айыл. * Ақжар – Ош облысы Қарасу ауданындағы айыл. * Ақжар – Ош облысы Өзген ауданындағы ауыл. * Ақжар – Талас облысы Айтматов ауданындағы айыл. * Ақжар – Талас облысы Талас ауданындағы айыл. Басқа мағыналар * Ақжар – Сілеті алабындағы өзен. * Ақжар – мұнай кен орны
Илья Лукич Ким

Илья Лукич Ким (1912 жыл, Приморье өлкесінің Уссурий облысы Суйфун ауданы, Корсаковка селосы - қайтыс болған жылы белгісіз) - Қазақстанның мемлекет қайраткері, экономика ғылымдарының докторы (1969), профессор (1969). Ленинград қаржы-экономика институтын бітірді. (1937). 1937-1941 ж. Түркістан облысының Өнеркәсіп банкісінің кредит инспекторы, аға кредит иснпекторы, басқарушының орынбасары, 1941-1951 ж, Ақтөбе облысы Өнеркәсіп банкі басқарушысының орынбасары, басқарушысы, 1951-1952 ж. Қазақтың Республикалық Коммуналдық банкісінің басқарушысы, 1952 жылдан Қазақ КСР қаржы министрінің бірінші орынбасары, 1961 жылдан Қазақ КСР қаржы министрі. 1974 жылдан Алматы халық шаруашылық институтының кафедра меңгерушісі. Оның ғылыми жұмысы қаржы мен мемлекеттік бюджеттің қалыптасуын, дамуын және нығаюын, қоғамдық өндірістің тиімділігін арттыруды зерттеуге арналған. Кимнің бұл салада 40-тан астам ғылыми еңбектері бар. Қазақстан Коммунистік партиясының 11-12 съездерінде Қазақстан КП ОК-нің мүшесі болып сайланды, 6-8 сайланған Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің депутаты. Ленин Ордені, Еңбек Қызыл Ту ордені және бірнеше медальдармен марапатталған Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.arirang.ru/news/2012/12113.htm ЧЕЛОВЕК-ЭПОХА. К 100-ЛЕТИЮ ИЛЬИ ЛУКИЧА КИМА]
Кимограф

Кимограф (грек: kyma-толқын және grapho-жазамын) - организмдегі физиологиялық процестерді (жүректің соғуы, тыныс алу, бұлшық еттердің жиырылуы т.б.) графикалық әдіспен жазатын құрал. Алғаш рет неміс физиологы К. Людвиг (1847) кимографпен қан қысымын өлшеген. Кимограф қара қағаз жапсырылған біркелкі айналып тұратын темір барабан. Таяқшаға орнатылған және жүрекке, бұлшық етке не басқа органға жалғастырылған қаламұш барабан бетіне із түсіреді. Аса маңызды нақты зерттеулерге электрокимограф қолданылады. Мұндай кимограф айналуы біркелкі және оның жылдамдығын өзгертуге жеңіл болады. Қолданылған әдебиет * Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы 1974 жыл,5 том, бас редакторы М.Қ. Қаратаев,425 бет
Кимон

Кимон (; Kímon) (Б. з. д. 504 жыл — Б. з. д. 450 жыл шамасы, Китий, Кипр) - афины қолбасшысы және олигархиялық топтың көсемі. Б.з.б 479 жылы Парсыларға қарсы соғыс бастау жөнінде ұсыныс жасау мақсатымен Спартаға Афины елшілігін бастап барды. Б.з.б 469 ж. Кіші Азияда Эвримедонт өзенінің сағасында парсыларды талқандап, ірі жеңіске жетті, Скирос аралын, Фракия жағалауында Стримон өзені бойындағы Эйон мен Херсонесті басып алды. Б.з.б 464 ж. 3-Мессен соғысында Спартаға көмек беруге әрекеттенді, бірақ спарталықтар афинылықтарға сенімсіздік білдіргендіктен, қайта шақыртылып алынды, б.з.б 456 ж. Периклдың ұсынысымен қайтарылып, парсыларға қарсы соғысқа қайта қатысты. Б.з.б 449 ж Кипрге қарсы теңіз экспедициясы кезінде қайтыс болды. Қолданылған әдебиет * Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы 1974 жыл,5 том, бас редакторы М.Қ. Қаратаев, 425 бет
Катерина Грэхэм

Катерина Александра Грэхэм немесе Kat Graham (; 5 қыркүйек 1989, Женева, Швейцария) - америкалық актриса, әнші, модель, продюсер және биші. «Дневники вампира» телесериалындағы Бонни Беннет рөлімен танымал болған. Әйгілі Украиналық биші-Елена Грицактың оқушысы. Өмірбаяны Катерина Швейцариядағы Женева қаласында туып, Лос-Анжелесте өскен. Оның әкесі либериалық Джозеф, анасы Наташа еврей, орыс, польшалық қаны бар әйел. Катерина өзінің карьерасын 1998 жылы «Ловушка для родителей» атты фильмнен бастайды. Одан соң, Зак Эфронмен бірге «Папе снова 17» және «Соседка по комнате» фильмдерінде рөлге ие болады. 2011 жылы "Лапочка 2" фильмінде басты рөлді ойнайды. «Дневники вампира» сериалындағы рөлі Катеринаны танымал етіп, фанаттарын көбейтті. Оған қоса, Катерина Джастин Бибердің "Somebody to love" өлеңінің клипінде және америкалық рэп-әнші Nellyдің "Just a dream" клипінде түскен. Жеке өмірі Катерина және Коттрелл Гидри 2010 жылдан бастап кездеседі. Ең бірінші рет оларды Лос-Анжелесте қол ұстасып жүрген кездерінде байқаған. Өкінішке орай, 2014 жылдың желтоқсан айында екеуінің жұбы ажырады.
Жанси Батович Кимонко

Жанси Батович Кимонко (1905, желтоқсан, Хабаров өлкесі - 1949) - удэгей кеңес жазушысы, қоғам қайраткері. Кимонконың жастық шағы жоқшылықпен өтті. Азамат соғысы жылдары Қиыр Шығыста партизандарға көмектесті. Удэгейлерден бірінші білім алушы, тұңғыш колхоз ұйымдастырушысы. 1934-1936 ж. Ленинград Солтүстік халықтары иснтитутында, Кеңес құрылыстық орталық курсында (1937) оқыды, кейін өз елінде селолық кеңес төарағасы болды. Кимонко - удегей әдебиетінің негізін қалаушылардың бірі. Оның «Сукпай аққан жерде» (1950), «Орман үстіндегі шапақ» (1948), «Қызыл Ту» (өзі өлген соң 1950 ж. басылды) повестері, т.б. шығармалары бар. «Қызыл Ту» повесі орыс, шетел тілдеріне аударылды. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://dic.academic.ru/dic.nsf/enc3p/154566 КИМОНКО Джанси Батович] * [http://bse.sci-lib.com/article061149.html Кимонко Джанси Батович]
Эдмунд Кин

Эдмунд Кин (, 17 наурыз 1787, Лондон — 15 мамыр 1833, Ричмонд) - ағылшынның сахналық романтизмнің көрнекті өкілі. 12 жасында кезбе актер болған. 14 жасынан провинциялық театрларда ойнап, актерлік өнерімен көпшілікке кеңінен танылды. 1814 ж. тұңғыш рет Лондондағы «Друри Лейн» театрында Шейлоктың ролін (Шекспирдің «Венециан көшесінде») орындағаннан кейін оның есімі Англияның үздік трагедиялық актері ретінде белгілі болды. Кин көбіне У. Шекспирдің трагедияларында (Ричард III, Гамлет, Отелло, король Лир, Макбет, Яго) ойнады. Ол өзінің сахналық трактовкасында Отеллоның қызғаншақтығынан гөрі жан дүниесін, күйініш- толғанысын терең ашуға ұмтылса, Гамлет ролі арқылы ағылшын қоғамының екі жүзділігін өткір сынға алды. Ф.Мессинджердің «Ескі қарыздан құтылудың жаңа жолы» атты пьесасында сэр Оверричтің образын жасады. Сахналық қызулық, ойлылық, сезімталдық пен үздік актерлік шеберлік - оның творчествосына тән қасиет. Гастрольдік сапармен АҚШ-қа барып келгеннен кейін (1825-1826) сахналық өнерден қол үзді. Қолданылңан әдебиет * Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы 1974 жыл,5 том, бас редакторы М.Қ. Қаратаев, 425-426 бет
Фелипе Коломбо

Фелипе Коломбо (; 8 қаңтар 1983 жыл, Мехико) - аргентиналық актер және әнші. "Мятежный дух" атты телесериалдағы Мануэль Агирре рөлімен танымал болған. Осы сериалда басты рөлдегілер - Луисана Лопилато, Камила Бордонаба, Бенхамин Рохаспен "Erreway" поп-группасының мүшесі болған. Өз елінде әйгілі мексикалық Хуан Карлос Коломбоның (Juan Carlos Colombo) және аргентиналық актриса Патрисия Эгийяның(Patricia Eguia) баласы. Өмірбаяны Фелипе Коломбо Эгийя 1983 жылы 8 қаңтарда Мексикадағы Мехико қаласында дүниеге келген. Отбасында өзінен басқа апайы мен ағасы бар. Ең бірінші рөлін "Детвора" сериалында ойнаған. Біраз уақыт өткен соң, "Мятежный дух" телесериалында Буэнос Айросқа келген мексикалық жасөспірімнің рөлін алады. Бұдан басқа, Фелипе "Четыре дороги" жобасында түсті және кішкентайынан дос болып келе жатқан Бенхамин Рохас атты досымен "RoCo" группасында өлең айтқан. Жеке өмірі Фелипе Коломбо үш жыл бойы өзінің әріптесі, "Erreway" группасының мүшесі және "Детвора", "Мятежный дух" сериалдарының, "Четыре дороги" фильмінің басты рөлін ойнаған- Луисана Лопилатомен кездескен. Екеуінің жалынды сүйісуі жасырын бейнекамераға түсіріліп, сол үлдір эфир бойынша көрсетілгендіктен, екеуінің жұбы ажырады. Осыдан кейін, Фелипенің Сесилия Бонеллимен романы болған. Содан, Коломбо Сесилия Коронадомен танысып, 2009 жылы олардың Аврора атты қыздары өмірге келеді. Олар әлі күнге дейін бірге өмір сүрсе де, заңды түрде некеге отырмаған. Дереккөздер
Махмуд Таха Әли

Махмуд Таха Әли (1902 жыл, Мансура - 1949 жыл) — мысырдың лирик ақыны. Қолөнер мектебін бітірген. Өлеңдері 1927 жыл басыла бастады. Алғашқы өлеңдерінде туған жердің табиғатын жырлады. Француз романтиктердің ықпалы және Х. Мутрананың поэзиясы Махмуд Таханың ақындық өнерінің қалыптасуына әсер етті. Оның "Ком көлі", "Соқыр музыкант" атты өлеңдерінде Италия, Швейцария, Австрия, Германияда болған саяхаттарынан әсерлері кеңінен суреттелді. Кейбір өлеңдеріне ("Гондоза", "Клеопатраның түндері") ән жазылып, атақты әнші Әбд әл-Ваххабтың орындауында халық арасына кеңінен тарады. Тарихи баллада жанырына жазылған "Бір құрлықтан екінші құрлыққа" атты өлеңі Испанияны жаулап алушы араб қолбасшыларына арналған. Махмуд Таха кейінгі жылдары азаматтық патриоттық тақырыпқа "Египет", "Бостандыққа шақыру" т.б. өлеңдерін жазды. Ол- "Жиһангез теңізшісі", "Адасқан жандар", "Гүлдер мен шарап", "Шығыс пен Батыс" атты өлеңдер жинағының авторы.
Олег Васильевич Мацкевич

Олег Васильевич Мацкевич ( дүниеге келген) - орыс кеңес жазушысы, журналист. Қазақ КСР-нің еңбек сіңірген мәдениет қызметкері. Алматы Жоғарғы партия мектебін бітірді. Мацкевич 1938 жылдан Қазақстан баспасөзінде қызмет атқарды. 1963 жылдан "Казахстанская правда" газеті әдебиет және өнер бөлімінің меңгерушісі. Мацкевичтің алғашқы кітабы "Жолдар мен кездесулер" атты әңгімелер, очерктер жинағы 1959 жылы щықты. "Тасты таудың жүрегі", "Жеті өзен еліне саяхат", "Генерал Лукачтың өмір жолдары" т.б. прозалық кітаптары жарық көрді. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://kaz-lit.kz/kazahskie-pisateli/oleg-mackevich Олег Васильевич Мацкевич] * [http://library.univer.kharkov.ua/OpacUnicode/index.php?url=/auteurs/view/5639/source:default Мацкевич, Олег Васильевич]
Херардо Мачадо

Херардо Мачадо-и-Моралес (; 29 қыркүйек 1871, Санта-Клара, Куба — 29 наурыз 1939, Майами, Флорида, АҚШ) - Куба мемлекет қайраткері. 1925 жылы АҚШ монополияларының қоладауымен президент болып сайланып, елде қатаң диктатура орнатты. АҚШ монополиясының Кубада нығаюына жағдай жасады. Комугистерге және басқа да прогресшіл күштерге қарсы қанды террор ұйымдастырды. 1933 ж. Тамызда болған жалпы ереуіл Мачадо диктатурасын құлатты Дереккөздер
Густаво Мачадо

Густаво Мачадо Моралес (, 19 шілде 1898, Каракас — 17 шілде 1983, Каракас) - Венесуэла және халықаралық жұмысшы қозғалысының қайраткері. Кубада, Мексикада коммунистік қозғалысқа қатысты. 1931 ж. Венесуэла Коммунистік партиясына (ВКП) кірді. 1936 жылдан ВКП ОК Саяси бюросының мүшесі, 1958-70 ж. ВКП ОК ұлтық хатшысы, 1969 жылдан ВКП ОК орталық органы "Трибуна популяр" газетінің директоры. 1971 жылдан ВКП ОК преседателі. 1973 ж. КСРО Жоғарғы Советі Президиумы Мачадоны Халықтар достығы орденімен марапаттады. Дереккөздер
Мануэль Мачадо

Мануэль Мачадо Руис , 29 тамыз 1874 жыл, Севилья - 19 қаңтар 1947 жыл, Мадрид) - испан ақыны. Корольдік тіл академиясының мүшесі. Мадридте Ерікті ағарту интында білім алды. "Жан" атты өлеңдер жинағы және "Капричос", "Өшпенді поэма", андалуз фольклорның сарынымен жазылған "Канте хондо" т.б. кітаптары бар. Мачадо И-Руис өлеңдерінде табиғат, махаббат, өнер туралы толғады. 1926-33 ж ағасы Л.Мачадо - Руиспен бірлесіп "Хуан де Маньяра", "Олеандрлар" атты пьесаларын өлеңмен жазды. Дереккөздер
Ханс Кирк

Кирк(Kirk) Ханс Рудольф (11.1.1898,Хадсунн,-16.6.1962, Херхольм)- дат жазушысы. 1925 жылдан социалисттік бағыттагы газеттерде қызмет істей бастады. 1941 ж. гитлер армиясы тұтқынына түсті, концлагерьден (1943) қашып шықты да, астыртын жұмыстарға қатысты. Дат компартиясының органы «Ел және Халық» газетінде (1945) қызмет істеді. «Балықшылар» (1928) , «Мердігерлер» (1936) романдарында қара өмірінің сан қилы көріністері, тап қайшылығы суреттелді. Кейінгі романының жалғасы «Жаңа уақыт» деген атпен жарияланды (1939). «Клитгорд және оның балалары» романында (1948) со5ыс кезі мен соғыстан кейінгі кездегі әр түрлі оқиғаларға қатысқан дат коммунистерінің өмірін суреттеді. «Сайтанның қаржысы» (1952) романы мен «Көлеңке дірілі» (1953) жинағында дат халқы өміріндегі қилы-қилы кезеңдерді әнгімелейді. Киркнің публицистика және әдебиет мәселелеріне арналған «Әдебиет және тенденция», «Пролетарлық өнер туралы» т.б. еңбектері бар. Қолданылған әдебиет *Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы 1974 жыл,5 том, бас редакторы М.Қ. Қаратаев, 444 бет
Виктор Львович Кирпичёв

Виктор Львович Кирпичёв (1845 жыл, Петербург - 1913 жыл, Петербург) — теориялық және іс жүзінде қолданылатын мехника мен материалдар кедергісі саласындағы орыс ғалымы. Михайлов артиллериялық Академиясын бітіріп (1868), сонда оқытушылық қызмет атқарды. 1870 ж. Петербург технологиялық иснтитутында (1876 жылдан проф.) материалдар кедергісі, рафикалық статика, машина детальдары жөнінде лекция оқыды. 1885 ж. Харьков технологиялық институтының директоры болды, 1898 ж.Киевтің политехникалық институтының профессоры. «Материалдар кедергісі»(1884), «Графикалық статика негіздері»(1902) , «Механика туралы 24г3мелер» (1907) т.б. еңбектері жарық көрген. Қолданылған әдебиет *Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы 1974 жыл,5 том, бас редакторы М.Қ. Қаратаев, 450 бет