kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Эпиция

ЭПИЦИЯ (EPISCIA) ЭПИЦИЯ – геснерия тұқымдасына жататын көпжылдық шөптесін өсімдік. Шырмауық секілді және жерге жайыла өсетін түрлері көп. Табиғатта 40-қа жуық түрі бар. Тропикалық Оңтүстік және Орталық Америка аймақтарында таралған. Эпициялардың сабақ, жапырақтарының мамық түгі болады. Жапырақтарының әдемілігімен бірге оның майда ашық түсті гүлдері де өте сүйкімді. Эпицияның бөлме жағдайында өсетін түрлерінің жапырақтары мен гүлінің түстері әр алуан. Эпиция (Episcia cupreata) – әдемі жапырақты, төменге қарай жайыла өсетін өсімдік. Жапырақтарының ұзындығы 10 см, эллипс пішінді, жиектері аратісті. Сабағы мен жапырақтары түкті. Жасыл түсті бедерлі, әжімді жапырақтарының беті мыс жалатып қойғандай жылтыр болып келеді. Жиегіндегі қоңырқай, қошқыл қара түстер жапырақтарын айқындап, әдемі өң береді. Сонымен қатар жаз айларында түтік тәріздес (ұзындығы 2-3 см) ашық қызыл түсті гүл жарады. Төменге қарай жайылып өсетіндіктен аспалы түбектерде өсірген абзал. Жарығы: Тіке түскен күн көзінен қорғау керек. Жарықта және алакөлеңкеде өседі. Жылуы: Жазда жылы, қыста 180С төмен болмағаны абзал. Жел өтінен сақтаған жөн. Суғарылуы: Жазда молынан жиі, қыста топырағының беткі қабаты құрғағанда суғарылады. Суғарғанда жапырақтарына су тигізбеу керек. Ылғалдылығы: Ылғалдылықты қажет етеді, бірақ жапырақтарына су бүркуге болмайды. Түбектің астындағы ыдысқа қиыршық тастар салып, түбек түбіне тимейтіндей мөлшерде су құйып қою керек. Немесе гүлдің жанына ыдысқа су құйып қоюға да болады. Қоректендірілуі: Сәуірден тамызға дейін екі аптада бір, қыста қоректендірмейді. Аурулары: Ақ ұнтақ құрты мен өсімдік биті, аққанат және трипс зиянкестерінің әсерінен ауруы мүмкін. Көбейтілуі: Тұқым, қалемше және жанама өскіндері арқылы көбейтіледі. Сілтемелер * [http://www.gulstan.kz/ Гүлстан, өсімдіктер туралы сайт] Дереккөздер "Гүлстан" республикалық ғылыми-танмыдық, көпшілік журнал, 2010 жыл ISSN 2078-6727
Эуфорбия сүттігені

ЭУФОРБИЯ СҮТТІГЕНІ (EUPHORBIA) ЭУФОРБИЯ – сүттіген тұқымдасына жатады. Осы өсімдіктердің емдік қасиетін алғаш анықтаған дәрігер Эуфорба болғандықтан, бұл топты оның құрметіне осылай атаған. Жер бетінде сүттіген (Euphorbiaсеае) тұқымдасының 2000 түрі кездеседі. Көбінесе субтропикалық аймақтарда таралған. Бұлар біржылдық және көпжылдық шөптесін, бұта, ағаш, суккулент түрінде болады. Суккулент түрлері кактустарға ұқсас келеді, Оңтүстік Африка, Эфиопия, Конго және Мадагаскар аралында таралған. Сүттігендерге тән қасиет барлығының бойында сүтті шырыны бар. Сүтті шырынының құрамында каучук, шайыр, аминқышқылдары, стеарин, эфир майлары, сапонин, қант және улы зат эуфарин болады. Эуфарин бір түрлерінде өсімдіктің құрамында көбірек, біреулерінде аз мөлшерде кездеседі. Оның теріні күйдіруі, көз, мұрын, іш құрылысты қабындыруы мүмкін. Сондықтан сүттігендермен жұмыс істерде қолғап киген жөн. Сүт шырынының дәмін көруге, көз, мұрын, теріге тигізуге болмайды. Эуфорбия (Euphorbia trigona) Отаны – оңтүстік Африка. Табиғатта бойы 18 метр биіктікке дейін жетеді. Жылдам өседі. Тік өсетін, үш қырлы. Жиектері тікенекті болып келеді. Майда доғал жапырақтары тез арада түсіп қалады. Күтімі өте жеңіл. Кактустармен бірге экзотикалық Мексика бұрышын немесе қысқы бақ пен гүлдер композициясын жасау үшін қолдануға әбден болады. Жарығы: Жарық сүйгіш. Тіке түскен күн сәулесіне төзімді. Жылуы: қыста +10 +15 °С төмен болмауы абзал. Суғарылуы: Жазда молынан жиі, қыста сирек суғарылады. Ылғалдылығы: Құрғақ ауаға төзімді. Көктем-жаз айларында аптасына бір рет су бүркіп тұрған абзал. Қоректендірілуі: Кірпігүлге арналған тыңайтқышпен айына бір рет, ал қыста қоректендірмейді. Аурулары: Ауруға сирек шалдығады. Суккулентке жататындықтан, артық құйылған судан шіріп кету қаупі бар. Көбейтілуі: Жаз айларында, қалемше арқылы көбейтеді. Қалемшені кесіп алып, сүтті шырынын ағызып, жуып (жумаса сүтті шырыны кеуіп, қатып қалады), кесілген жеріне ағаштың күлін себу керек. Бір-екі күн көлеңке жерде солдырып барып егеді. Сілтемелер * [http://www.gulstan.kz/ Гүлстан, өсімдіктер туралы сайт] Дереккөздер "Гүлстан" республикалық ғылыми-танмыдық, көпшілік журнал, 2010 жыл ISSN 2078-6727
Бағдарламалық тестілеу

Бағдарламалық тестілеу — тұтас компьютердің немесе оның жекелеген бөліктері мен бағдарламалық жасақтамалары жұмысының дұрыстығын анықтайтын үрдіс. Альфа-тестілеу Альфа-тестілеу (орыс.: альфа-тестирование; ағылш.: α-testing) — арнайы жасалған тапсырмалар арқылы даяр бағдарламалық өнімді тестілеу. Артығымен тестілеу Артығымен тестілеу (орыс.: избыточное тестирование; redundancy) — күрделірек тестіні пайдаланып қайта тестілеу. Бета-тестілеу Бета-тестілеу (орыс.: бета-тестирование; ағылш.: β-testing) — бағдарламалық өнімді келешек өзгертулерге тегін таратып, нақтылы тапсырмалармен тестілеу. Табылған қателер мен ескертулер жайлы бағдарламалаушыға хабарлайды. Кездейсоқ тестілеу Кездейсоқ тестілеу (орыс.: стохастическое тестирование; ағылш.: stochastic testing) — құрылғыларды, бағдарламаларды және жүйелерді кездейсоқ мәндерді тест ретінде қолдану арқылы тестілеу. Берілген мәліметтердің барлық мүмкін комбинацияларын шолып шығу қиын болған жағдайларда күрделі жүйелерді тестілеу. Құрылымдық тестілеу Құрылымдық тестілеу (орыс.: структурное тестирование; ағылш.: structural testing) — бағдарламаның ішкі құрылымын зерттеу арқылы тестілеу. Қызметтік тестілеу Қызметтік тестілеу (орыс.: функциональное тестирование; ағылш.: functional testing) — бағдарламаның ішкі құрылымы қарастырылмастан, функционалдық мүмкіндіктерін тестілеу. Өрлемелі тестілеу Өрлемелі тестілеу (орыс.: восходящее тестирование; ағылш.: ascending testing) — бағдарламалық өнім төменнен жоғары тексеріліп жинастырылатын бағдарламаны тестілеу әдісі. Мұнда алдымен төменгі модульдер жеке-жеке тексеріліп, олардың интерфейстері одан жоғарырақ деңгейдегі модульдермен бақыланады, сонан соң осы деңгейдің модульдері тексеріледі және т.б. Дереккөздер
Шабдар (өзен)

Шабдар – Есіл алабындағы өзен. Географиялық орны Ақмола облысы Жарқайың ауданы аумағында. Ұзындығы 59 км, су жиналатын алабы 872 км 2 . Бастауы Үштөбе тауының солтүстігіндегі бұлақтардан басталып, Сарыоба тауы тұсында Терісаққан өзеніне құяды. Гидрологиясы Аңғары кең, арнасы жарлы. Жауын-шашын, аздап жер асты суымен толығады. Көктемде тасып, жазда иірім, қарасуларға бөлініп қалады. Көп жылдық орташа су ағымы 0,38 м 3 /с, лайлылығы 400 — 800 г/м 3 . Алабы егістік, жағалауы — шабындық. Дереккөздер
Ош қақтығысы (1990)

Ош қақтығысы (1990) — Қырғыз республикасында топталған әлеуметтік маселелердің өз уақытында шешілмей келісінен асып шыққан, қан төгілуге дейін жеткен ұлттар аралық қақтығысы. 1990 жылдың, маусымның алғашқы күндері тымызын Ош оқиғасы ұйымдастырылып, қырғыз және өзбек халықтарының қақтығысу Ош, Өзген қалаларында, олардың жақын маңда болып өтті. Сәуір–мамыр айларында Ош қаласында жасаған қырғыз жастары үй салу үшін жер сұрап биліктегілерге қайырылысады. Бірақ, облыстық жетекшілер оны ойдағыдай шешіп бере алған емес. Қашан ғана жастардың талаптары күшей бастағанда, оларға Ош қаласындағы өзбек диаспорасы жасаған аймақтан жер беріседі. Үйсіз қырғыз жастарының Оштың төңірегінен жер алып, үй құру әрекеттері айырым өзбек ұлтық автономиясы сұрауға ниеттенген жікшіл экстремисттер тарабынан қарсы қабыл алынып, шағын топтардың өз ара қақтығысы ұлттар аралық араздасуға дейін көтеріліп шықты. Нәтижеде, екі елдің ортасында каңды қақтығысы шығып, «елшілікке» Мәскеу килігісіп, арнайы даярлықтан өткен әскердік тәжірибеге ие әскерлер кіргізілген. Маусымның басында оңтүстік Қырғызстандың Ош, Өзгөн сияқты айырым аймақтарында, 7 маусымда Бішкекте коменданттық сағат кіргізілді. Елдік ақыл-ес бұл араздық шығаруға бағытталған оқиғаларға шек қоюға жетісті. Қырғыз-өзбек тарихи бауырластығы 200-ден астам кісінің өмірін алған бұл сынауға тұрыстық бере алды. Екі ел ынтымаққа келді. Қырғызстандағы демократиялық қимылды басу үшін Ош оқиғасын пайдалану әрекеттері нәтижесіз аяқтаған. Дереккөздер
Жоңғар атжалманы

Жоңғар ергежейлі атжалманы - аламантәрізділер тұқымдасына жататын кеміргіш. Тұрқы 10 см дейін, салмағы 45 грамға дейін барады. Үй жануары ретінде кеңінен қолданылады. Кеміргіштердің осы түрінің аяқтарын жүн басқан, арқасында қара немесе сұр жолағы болады. Құйрығы өте қысқа келеді. Жүндерінде аздап ақ түсті талшықтар бар. Шығыс Қазақстан, Хакасия және Батыс Сібірдің далалы және шөлейт аймақтарында кең таралған. Дереккөздер
Базель университеті

Базель университеті — Базельдегі жоғарғы оқу орны, Швейцарияның ең ескі университеті. Елдің жетекші университеттерінің бірі деп саналады. 2011 жылы QS World University Rankings бойынша университет әлемдегі 151 орын алды. Құрылымы *Бизнес және экономика факультеті *Медицина факультеті *Психология факультеті *Теология факультеті *Философия-жаратылыс-ғылыми факультеті *Философия-тарих факультеті *Заң факультеті Атақты бітірушілер *Вернер Арбер *Каспар Баугин — анатом және ботаник *Даниил Бернулли — математик *Иоганн Бернулли — математик *Якоб Бернулли — математик *Леонард Эйлер — математик *Якоб Буркхардт — мәдениеттанушы *Георг Еллинек — құқықтанушы *Себастьян Кастеллио — теолог *Фридрих Мишер — биолог *Фридрих Ницше — философ *Александр Островский — математик *Парацельс — алхимик, дәрігер, оккультист *Карл Густав Юнг — психиатр *Карл Ясперс — философ Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.unibas.ch/ Университеттің ресми сайты]
Ивонн Ридли

Ивонн Ридли (; 1959, Стэнли, Дарем Графствосы, Англия, Ұлыбритания) — британиялық журналист, әскери корреспондент, Respect британиялық партиясының мүшесі, Талибан қозғалысының мүшелерімен ұсталып кейін олардың қолынан босағаннан кейін Ислам дінін қабылдаған. Өзінің сионизмге қарсылығымен, Батыс елдері бастап отырған соғысқа қарсылық қозғалысымен белгілі, және Батыс БАҚның пропагандасына қарсылығын білдірген. Қазіргі уақытта Ирандық ағылшын тілінде тарытылатын Press TV телеарнасында жұмыс істеуде. Өмірбаяны 14 жасында Ньюкаслде Evening Chronicle газетіне хат жазып, сол уақыттан бастап журналист мамандығын алып жүруге шешім қабылдайды. 16 жасында Лондон Баспа Колледжінде журналистика курсын оқиды. Сол уақыттан бері Sunday Times, Independent on Sunday, The Observer, Daily Mirror және News Of The World газеттерінде, сондай-ақ Wales on Sunday газетінде редакторының орынбасары жұмысын атқарады, кейін Sunday Expressтің басшылығының бұйырумен, АҚШтағы 2001 жылғы 11 қыркүйек оқиғасынан кейін Ауғанстанға жіберіледі. Исламға бет бұруы Келесі мансабы Дереккөздер Сілтемелер * [http://www.yvonneridley.org Ресми торабы] * [http://www.youtube.com/watch?vqx8NNY4a5lw&featurerelated "Талибандардың қолында" бейнематериал] * [http://www.respectcoalition.org/elect/local.php?seatid=45 2005 жылғы сайлауға үміткерлердің ресми торабы] * [http://www.journalism.co.uk/profiles/profile6.shtml «Online Journalist Profile: Yvonne Ridley, Al-Jazeera.net»] , интервью Journalism.co.uk, 10 қаңтар 2004. * [http://www.msany.net/shuruq/yvonne_riddley_3-23-2006.mp3 Ислам жайлы пікірлері] MP3 audio.
Гуггенхайм мұражайы (Бильбао)

Гуггенхайм мұражайы Испанияның Бильбао қаласында орналасқан қазiргi көркемөнер мұражайы. Соломон Гуггенхаймның қазіргі көркемөнер мұражайы филиалының бірі болып табылады. Нервьон өзенінің жағасында орналасқан. Мұражайда тұрақты экспозициялар орналасқан, сонымен бiрге испандық және шетел сүретшілердің уақытша көрмелері өткiзiледi. Ғимараты Мұражайдың ғимараты американ-канадтық сәулетші Фрэнк Геримен жобаланды және 1997 жылы көпшілік үшін ашылған. Сәулетші Филип Джонсон оны «біздің уақытымыздың ең зор ғимараты» деп атады. Өзеннің бойында орналасқан ғимарат ғаламшараралық саяхаттарды жасауға арналған футуристикалық кеменiң абстрактты идеясын iске асырады. Сонымен қатар оны құспен, ұшақпен, суперменмен, бөрікгүлмен және жалбыраған раушан гүлімен салыстырады.. Биіктігі 55 метрлік орталық атриумы әр түрлi экспозициялар үшiн көрме залдарының анфиладасы иiлген гүл жапырақшалары тарқайтын алып металлды гүлге ұқсайды. Ғимарат жалпы ауданы 24 мың м² титанды парақтармен қапталған. Транспорты * Мұражайдан 100 метр қашықтықта Guggenheim атауы бар Euskotran аялдамасы орналасқан. * Қасынан № 18 автобус маршруты өтеді. * Мұражайдан оңтүстікке қарай 500 метр қашықтықта Бильбао метрополитенінің Moyúa бекеті орналасқан. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.guggenheim-bilbao.es/?idioma=en Бильбаодағы Гуггенхайм мұражайының ресми сайты]
Искья

Искья — Италияның шығыс жағалауындағы Тиррен теңізіндегі жанартаулы арал. Географиясы Кампания облысының құрамына кіреді. Капри және Прочида аралдарымен бірге Неаполитан шығанағының үш негізгі аралдарының бірі болып саналады. Аумағы 46 км² шамасында. Халқы 62 мың адам. Аралдың басты қаласы - Искья (18 253 адам). Искья — Неаполитан шығанағындағы ең үлкен арал (Тиррен теңізінде, Неапольден 40 шақырым және континеттен 7 шақырым). Аралдың орталық бөлігінде Эпомео (789 м) және Тработти (512 м), ал оңтүстік-шығысында Монте-Веззи (Пьедимонте) (395 м) жанартаулары орналасқан. Искьядағы соңғы жанартау атылуы 1301 жылы болған. Аралдың назар аударарлық орындары Жергілікті назар аударарлық орындарының қатарына орта ғасырларда көне бекіністен қайта салынған Арагон қамалы жатады. .]] 1949 жылы осында ағылшын композиторы сэр Уильям Уолтон және оның әйелі Сюзанна Гил көшті. Батыс жағалауындағы Картароман айлағында жылы су бұлақтары, теңіз және бальнеологиялық шипажайы орналасқан. Мұнда «Эден бағы» жылы су саябағы орналасқан. Аралда вулканизммен байланысты қатты қысыммен су буының атқылауы, туристтерді сирек кездесетін табиғи көріністер көп қызықтырады. Дереккөздер
Аружан Саин

Аружан Саин ( 1976 жылы 10 тамызда туған, Қызылорда, Қазақстан) — Қоғам қайраткері, тележүргізуші, актриса, продюсер, қайырымдылық қоғамының директоры. Өмірбаяны Алматыдағы №138 гимназияда оқыған. 1991 және 1992 жылдары географиядан республикалық олимпиядалардың жеңімпазы болады. 1993 жылы Қазақ Ұлттық Университетіне түсіп, география факультетінде, экология және мониторинг кафедрасында оқып шығады. 1994 жылы "Аружан және Компания" продюсерлік орталығын ашады. 2006 жылы «Милосердие» қайырымдылық қорын ашады. Қор балалар үйлеріне көмек, ауру балаларға көмек және Қазақстаннан да тыс жұмыс атқарылады. 2009 жылы Алтын Журек премиясын «Инвалидтерге қамқорлық» номинациясы бойынша. Мансап * 1993 — Хабар телеарнасындағы күнделікті "Разминка" бағдарламасының тележүргізүшісі. * 1994-1999 — "Тез және тәтті", ары қарай "Жұлдызды меню" кулинарлық бағдарламаларының тележүргізушісі. * 1994-2000 — "Еркемай" бүлдіршін ойын бағдарламасының тележүргізушісі. * 2006 — Ел Арна телеарнасындағы "Ана мектебі" танымдылық бағдарламасының тележүргізушісі. * 2010 — "Сабырлық, тек сабырлық" ток-шоу тележүргізушісі. * 2011— "Бүлдіршіндерге Өмір сыйла" бағдарлама жүргізушісі. * 2019 жылдың 18 шілдесінен бастап – Қазақстан Республикасындағы Бала құқықтары жөніндегі уәкіл. Киномансап * 1997 жылы "1997. Записи Рустема с картинками" Ардақ Әмірқұловтың фильмі * 2011 жылы "Студент" Дәрежан Омірбаевтың фильмі Продюсерлік қызметі Қайырымдылық қызметі 2006 жылы «Милосердие» ерікті қоғам қайырымдылық қорын басқарады, Қазақстандық "Центр Тяжести" форум қатысушыларының қатысуымен құрылған, әлі күнге дейін жұмыс істейді. Қордың басты бағыттары: 1. "Бүлдіршіндерге Өмір сыйла" акциясының аясында 2 млн. 100 мың АҚШ долларын жинап, Қазақстандық 342 бүлдіршінге көмек көрсеткен. 2. Жетім бүлдіршіндерге көмек – балалар үйлеріне және көмек көрсету. Бұл әрекет аясында ҚР-ның «Отау туралы және Отбасы» заңына түзетулер енгізіледі, бұл өзгертулер аясында жетім балалардың отбасын табуға жол ашылады. "Жетімдерсіз Қазақстан" жобасы елбасы Н.Ә. Назарбаевтің 2010 жылдың 5 наурызында өткен "Көктем шуағы" атты кездесуде қолдау көрген. Сілтемелер * [http://www.detdom.kz "ДОМ" Қайырымдылық қоғамы] * [http://www.aruzhantv.kz "Аружан & Компания" Продюсерлік орталығы] * [http://www.youtube.com/watch?v=h91NTwT6HuM TED (конференция)#TEDx|TEDxAlmaty конференциядағы сөйлеген сөзі] * [http://www.youtube.com/watch?v=vr1pBdhVrwA Аружан Саинмен бірге По ЧЕСНОКУ] * * [http://www.stan.tv/news/11225 Интервью Аружан Саин для Stan.TV] * [http://www.ncgp.kz/index.php?optioncom_content&viewarticle&id1177%3A-l-r-6-2010-&catid89%3A-q-q&Itemid176&langru Интервью Аружан Саин газете "Экспресс К" от 6 марта 2010 ж.] * [http://www.express-k.kz/show_article.php?art_id=61101 Интервью Аружан Саин газете "Экспресс К" от 3 желтоқсан 2011 ж.] * http://ru.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%A1%D0%B0%D0%B8%D0%BD_%D0%90%D1%80%D1%83%D0%B6%D0%B0%D0%BD Дереккөздер
Көгалдағы хоккей

Көгалдағы хоккей– кәдімгі футбол алаңында, көк майсада өтетін спорттық ойын. Мұнда командалар өздеріне доп өткізіп алмай, қарсыластарына көп енгізуді мақсат етеді. Ойын шарты Көгалдағы Хоккей мұз үстінде ойналатын допты хоккейге көп ұқсас. Мұнда да команда 11 адамнан тұрады. Алаңының ұзындығы – 91 м, ені – 50 – 55 м. қақпасының биікт. 2,14 м, ені 3,66 м. Добының диаметрі 71 – 74 мм, салм. 156–163 г. Добы каучук жентегінен жасалып, аққа боялады немесе ақ былғарымен қапталады. Доп ұратын таяқшаның оң жағы жұмыр, сол жағы тегіс келеді, басы имек болады. Оның салмағы 340 – 794 г. Ұзындығы 1 м-дей, ені 5 см-ден аспайды. Допты таяқшаның тек тегіс жағымен ғана қақпақылдайды. Қақпа алдында радиусы 14,6 м-лік сызық болады. Оны доп соғу алаңы деп те атайды. Тарихы Көгалдағы Хоккей 19 ғасырда Англияда қолға алынған. Бірақ бұған ұқсастау ойын бұдан да бұрын Ежелгі Грекияда, Ежелгі Римде, Парсы елінде белгілі болған. Англияда 1876 ж. Көгалдағы Хоккейден алғашқы жарыс өтті. Көгалдағы Хоккей 20 ғ-да Үндістан, Пәкстан, Сингапур, Шри-Ланка, ОАР-да және Еуропаның бірсыпыра елінде дамыды. Халықаралық Көгалдағы Хоккей федерациясы 1924 ж. Парижде құрылды. Оған бірден 25 ел мүше болды. 1908 жылдан Көгалдағы Хоккей олимпия бағдарламасына енді. 1971 жылдан дүниежүзілік чемпионат, 1970 жылдан Еуропа чемпионаты ерлер мен әйелдер арасында өткізіледі. КСРО-да алғаш рет 1941 ж. қолға алынып, 1956 жылға дейін бірер қалада жарыс өткізіліп, кейін тоқтап, 1967 ж. қайта өріс алған. Көгалдағы Хоккейдің КСРО-да қайта түлеуі Алматыда басталды, алғашқы жиындар, жаттығулар осында өтті. Бұл кезде “Динамо” (Алматы) допты хоккей командасының жаттықтырушысы Э.Ф. Айрих асқан білгірлігімен көзге түсті. Оның айналасына Қ.Байболов, Б.Казанцев, Л.Игнатьев, А.Ионкин, С.Шаймерденов, Ф.Зигангиров, М.Нечепуренко сияқты шеберлер топтасты. “Динамо” хоккейшілері КСРО-да өткізілген 23 чемпионаттың 19-ында чемпион атанып, төртеуінде күміс жүлдегер болды, екі рет КСРО халықтары спартакиадасының алтын медалін жеңіп алды. 1982 және 1983 ж. Париж бен Гаагада Еуропа чемпиондарының кубогын, 6 рет КСРО кубогын иеленді, әскерилер арасында өткен дүниежүзілік чемпионатта үздік шықты. “Динамо” ойыншыларынан Қазақстан құрамасы жасақталды. Дереккөздер Қазақ Энциклопедиясы, 11 - том
Австралия Стадионы

Австралия Стадионы, ANZ Stadium — Австралияның Сидней қаласында орналасқан көпфункционалды стадион. XXVII жазғы Олимпиада ойындарының басты аренасы ретінде 1996 жылы салынған. Қазіргі кезде стадионның сыйымдылығы 83 500 адам, құрылыс біткеннен кейін 110 000 көрерменді сыйғыза алған және Австралияның ең сыйымды стадионы болған. 2003 жылы стадионның үстінде шатырдың жылжымалы конструкциясы салынған, осы техникалық жаңартуды енгізгенен кейін орындар саны 83 500 қысқартылды. Көрермендер саны бойынша абсолюттық рекорды 2000 жылдың 1 қазанында қойылды. Жазғы Олимпиада ойындарының жабылу салтанатын көру үшін 114 714 адам келді. Спорттық шараға келген көрермендердің максималды саны 2000 жылдың 23 қырқүйегінде тіркелді, Олимпиаданың жеңіл атлетика турнирінің бірінші күнінде стадионда 112 524 адам жиналды. 2002 жылы стадионды ұстаудың қаржы қиындықтарына байланысты арена әкімшілігі Telstra компаниясымен демеушілік шартқа қол қойды, осыдан кейін аренаға Telstra Stadium деп жаңа ат қойылды , 2007 жылы ANZ Bank-пен жаңа шарт жасалды, сөйтіп, 2015 жылға дейін стадион ANZ Арена деп аталындаы. Стадионда крикеттен, футболдан және регбиден жарыстар өткізіледі. Сыртқы сілтемелер * [http://www.anzstadium.com.au/ Ресми сайты] * [http://allstadiums.ru/okeaniya/stadiony-avstralii/stadium-australia.html «Австралия» Стадионы]
Олимпиаштадион (Мюнхен)

Олимпиаштадион — Германияның Мюнхен қаласындағы олимпиадалық стадион. Сыйымдылығы 62250 адам. Тарихы 1968 жылы Гюнтер Бениш пен Фрай Оттоның жобасы бойынша құрылсын бастап, 1972 жылы ашылды. 1972 жылы жазғы Олимпиадалық ойындарының бас аренасы болды. 2006 жылға дейін Мюнхендік қос клуб "Бавария" мен "Мюнхен 1860" өз алаңындағы ойындарын өткізді. Сондай-ақ Германия Ұлттық футбол құрамасы да бірнеше ойынын осында өткізген. Стадионда 1974 жылғы Футболдан әлем чемпионатының және 1988 жылғы Еуропа чемпионатының финалы өтті. 1979, 1993, 1997 жылдары УЕФА Чемпиондар лигасының финалы ойнатылды. Қазіргі күнде жеңіл атлетика жарыстары өткізіледі. Панорама Дереккөздер Сілтемелер * [http://www.olympiapark-muenchen.de/ Тор беті] * [http://www.panorama-cities.net/munich/olympic_park.html Олимпиштадион] * [http://maps.google.com/maps?qmunich,+germany&ll48.173091,11.546599&spn0.003657,0.007298&tk&hl=en Стадионның суреті]
Эхмея

Эхмея – бромелиялар тұқымдасына жатады. Отаны – Орталық және Оңтүстік Америка. Антиль аралдары мен Мексикадан Солтүстік Аргентинаға дейін таралған. Табиғатта 170 түрі белгілі. Бұл гүлдердің ерекшелігі, олардың ұзын, жалпақ жапырақтары бір-біріне тығыз жанаса орналасып, құмыра пішіндес қуыс құрайды. Эхмея гүлдерінің ішінде әдемі жапырағы мен керемет көркем гүлі үшін Aechmea fasciata көп мөлшерде өсіріледі. Эхмея (Aechmea fasciata) Жапырақтарының ұзындығы 50-70 см, жалпақтығы 5-6 см. Ашық жасыл түсті жапырақтарының бетінде күміс жалатқандай ақшыл жолақтары бар. Құмыра тәрізді қуыс өзегінің ортасынан тік өскен гүлсидамының басына күлгін түсті гүлсағақтары өсіп шығады. Ол 5-6 айға дейін тұрады. Ал гүлі аз уақыт гүлдеген соң түсіп қалады. Гүлдеп тұрған кезінде гүлсағағының ішінде көк, қызыл түсті моншақтар тұрғандай әсер береді. Эхмеялардың ерекшелігі, өмірінде бір-ақ рет гүлдейді. Гүлдеп болған соң солған гүлсидамы қиып алынып, тек әдемі жапырақтары ғана өсуін жалғастырады. Жапырақтарының жанынан жанама өскіндері шығады. Жанама өскіндерін биіктігі аналығының ортан белінен асқан кезде ғана бөліп, жаңа түбекке отырғызады. Одан ерте бөлінсе тамырланып үлгермейді. Жанама өскіндеріне дұрыс күтім жасалса бір-екі жылда гүлдейді. Жарығы Жарықсүйгіш. Таңғы және кешкі уақыттардағы тіке түскен күн көзін ұнатады, бірақ шаңқай түстегі күн көзінен қалқалау қажет. Жылуы Қысы-жазы жылылықты жақсы көреді. Қыста температура 18°С төмен болмағаны абзал. Суғарылуы Гүлдеп тұрған мезгілінде құмырасының ішіне тұндырылған су құйып, ішіндегі суды айына бір рет ауыстырып тұру қажет. Ал топырағына аз мөлшерде, дымқылдап қана құяды. Гүлдеп болған соң, тек топырағына ғана су құйып тұру керек. Ылғалдылығы Ылғалды жақсы көреді. Гүлдеп тұрған кезінде гүлін қалқалап барып су бүрку қажет. Қоректендірілуі Жаз кезінде бромелияларға арналған тыңайтқышпен немесе гүлдейтін өсімдіктерге құйылатын тыңайтқыштың мөлшерінен екі есе аз қолданып, айына екі рет қоректендіріп тұрған жөн. Аурулары Артық суғарғаннан фузариоз саңырауқұлағымен ауырып, сұр шірікке шалдығады. Гүл биті мен ақ ұнтақ құрты секілді зиянкестердің әсерінен ауыруы мүмкін. Көбейтілуі Тұқымы арқылы көбейту ұзақ уақыт алатындықтан, оған шыдамдылық қажет. Оңай жолы жанынан өсіп шыққан жанама өскіндері арқылы көбейту. Сілтемелер * [http://www.gulstan.kz/ Гүлстан, өсімдіктер туралы сайт] Дереккөздер "Гүлстан" республикалық ғылыми-танмыдық, көпшілік журнал, 2010 жыл ISSN 2078-6727
Юкка

Юкка – қасқыржемдер тұқымдасының агавалар тұқымдас тармағына жататын көпжылдық ағаш пішіндес өсімдік. Солтүстік Американың ылғалды субтропикалық аймағынан шыққан. Табиғатта 40-қа жуық түрі бар. Елімізде оның бақшада өсетін, аласа бойлы жасыл және ала жапырақты түрлері өседі. Бақшада өсетін юккалар гүлдейді. Биіктігі 60-80 см. Жазда калың, жиектері тістілеу жапырақтарының ортасынан шырақ секілді гүлсабағы өсіп шығып, қоңырау тәрізді ақ гүл жарады. Төменде біз оның үйде өсетін түріне тоқталамыз. Yucca elephantipes – әдемі жапырақты өсімдікке жататын күтімі жеңіл, ыстық пен суыққа төзімді өсімдік. Сүйір жапырақтарының жиектері қырлы, ара тісті болып келеді. Діңінің жоғарғы тұйық басынан семсер тәрізді ұзын да қалың жапырақтары тарала өседі. Жапырақтарының ұзындығы – 30-75 см, жалпақтығы – 5-8 см аралығында, түсі жасыл. Таралуы Джошуа ағаштары Мухаве шөлі сияқты сусыз аймақтарда топталып өседі. Жарығы: жарық сүйгіш. Жаз айларында аулаға күн астында өсіруге болады. Жылуы: аздап салқынға да және өте ыстыққа да шыдамды. Суғарылуы: жаз күндері жеткілікті мөлшерде, қыста сирек суғарады. Ылғалдылығы: құрғақ ауаға төзімді. Су бүркуді қажет етпейді, дегенмен де жапырақтарын тазарту мақсатында су бүркіп жуып немесе дымқыл матамен шаңын сүртуге болады. Қоректендірілуі: наурыздан тамызға дейін айына бір рет топырағы тыңайтылады. Қыс айларында тыңайтқышты қажет етпейді. Аурулары: ақ ұнтақ құрттары мен өсімдік биттері сияқты зиянкес жәндіктерден зиян шегеді. Артық суғарғаннан тамыры шіріп кетуге бейім. Көбейтілуі: қалемшелеу арқылы көбейтіледі. Ұзарып өскен юкканың діңін 15-20 см ұзындықта бірнеше бөлікке бөліп, тамырландыру жолымен көбейтуге болады. Тұқымы арқылы да көбейтіледі, бірақ ол қиын әрі тиімсіздеу. Сондай-ақ тамырларындағы картоп секілді түйнектерімен көбейткен дұрыс. Сілтемелер * [http://www.gulstan.kz/ Гүлстан, өсімдіктер туралы сайт] Пайдаланылған әдебиеттер "Гүлстан" республикалық ғылыми-танмыдық, көпшілік журнал, 2010 жыл ISSN 2078-6727
Ятрофа

Ятрофа – 150 жуық түрі бар, сүттіген тұқымдасына жатады. Америка мен Африканың тропикалық және субтропикалық аймақтарында таралған. Ағаш, бұта және көпжылдық шөптесін түрінде болады. Бәрінің құрамындағы сүтті шырыны улы болып келеді. Шыққан жері - Орталық Америка. Суккулентке жатады. Бұл гүлдің пішіні бөтелке тәрізді, діңінің төменгі жағы жуан, биіктеген сайын жіңішкере түседі. Негізінен бұл өсімдік тастақ шөлдерде өсетіндіктен, бойына суды жинау үшін пішіні осылай қалыптасқан. Биіктігі 50-70 см. аралығында. Жылда маусым-шілде айларында гүлдейді. Кейде жапырақтарынан бұрын гүл сабағы пайда болады. Жарығы: жарық сүйгіш. Тіке түскен күн сәулесіне төзімді. Жылуы: жазда +20 +250С, қыста +10 +150С температурада өсіреді. Суғарылуы: жазда топырағының беткі қабатын құрғатып барып суғарады. Қыста жапырақтары түсіп, жаңа өркен шығарғанға дейін суғармайды. Ылғалдылығы: құрғақ ауаға төзімді. Су бүркуді қажет етпейді, дегенмен де жапырақтарын тазарту мақсатында су бүркіп жуып немесе дымқыл матамен шаңын сүртуге болады. Ескертетін жай, су бүркігенде діңіне су тигізбеу керек. Ол үшін қағазбен діңін орап қойған дұрыс. Қоректендірілуі: көктем, жаз мезгілдерінде ятрофаны кірпігүлдерге арналған тыңайтқышпен қоректендіру керек. Аурулары: ауруға сирек шалдығады. Кене және трипс зиянкестері ауру түсіреді. Мөлшерден артық суғаруға болмайды. Өз бойында ылғалды ұстап тұру мүмкіндігі бар өсімдік болғандықтан, артық құйылған судан тамыры мен діңі тез шіріп кетеді. Көбейтілуі: қалемшелеп көбейтеді. Тұқым арқылы көбейтуге болады. Бірақ бұл әдіс қиындау. Сілтемелер * [http://www.gulstan.kz/ Гүлстан, өсімдіктер туралы сайт] Пайдаланылған әдебиеттер "Гүлстан" республикалық ғылыми-танмыдық, көпшілік журнал, 2010 жыл ISSN 2078-6727
Бозарша

Өсімдік туралы Бозарша – сауырағаштар тұқымдасына жататын қылқанжапырақты ағаш. Өмір сүру ұзақтығы – орташа есеппен 100-150 жыл. Қылқандарының жағымды хош иісі болады. АҚШ, Канада, Польша, Нидерланд елдері арқылы дүние жүзіне кең таралған. Қазақстанда шет елден әкелінген жиырма шақты түрі көгалдандыруда кең қолданылып келеді. Бозаршаның қылқаны сары, ашық жасыл, ала түсті болады. Қылқаны алтын түсті бозаршаны «Golden Globe» деп атайды және ол үлкен сұраныста. Биік болып өсетін түрлерінің ішінде «Brabant» пен «Smaragd» бозаршалары қала көгалдандыруында кеңінен қолданылып келеді. Биіктігі - 60 м дейін жетеді. Бозарша түріне байланысты пішіні әр түрлі болып келеді: «Thuja Danica» шар пішіндес, «T.Brabant» – цилиндр, «T.Smaragd» – конус пішіндес болса, «Т.orientalis» деген түрі жұмыртқа тәрізді болады. Биіктігі түрі мен сұрпына қарай 0,3-15 метр аралығында болып келеді. Бозаршаның өсу жылдамдықтары да түрлеріне байланысты. Оның жылдық өсімі күтіміне қарай 20-60 см-ге дейінгі аралықта. Табиғаттағыдай емес көгалдандыруда бозаршалардың көлемі мен биіктігін қажетті деңгейде пішіндеп ұстауға болады. Көгалдандыруда жасыл қоршау жасауға қолданады. Бозаршаның барлық түрі қырқып, түрлі пішіндер жасауға өте ыңғайлы. Осы қасиетіне байланысты оны аула көгалдандыруда жиі пайдаланады. Бозаршаның ағашы жұмсақ әрі мықты. Отанымызда одан шпал, жиһаз, бағана жасайды. Ағашында хош иісті сары түсті эфир майы бар. Оны парфюмерияда (шаш және денеге арналған жуғыш заттар, фитобальзамдар мен хош иісті майлар) және медицинада кеңінен қолданады. Халық медицинасында рак ауруларының алғашқы белгілерін емдеуде пайдаланады. Бозаршаның қылқандары мен қабығын қайнату арқылы несеп айдайтын, іш жүргізетін, күйгенде, суықтағанда, жөтелге қарсы, бас және тіс ауырғанда қолданатын әр түрлі тұнбалар дайындауда қолданады. Күтімі Кез-келген түрі жылы әрі ылғалды жерді ұнатады. Климаты ылғалды, ыстық аймақтарда тез өседі. Барлық түрін жиі және мол суғару керек. Бұтағын қырқып, пішіндеп отырған дұрыс. Қылқанының түсі қанық болуы үшін, жылына екі рет құрамында азоты көп тыңайтқыштармен қоректендірген жөн. Көбейтілуі Жылыжайларда тұқымынан немесе ерте көктемде қалемшелеу арқылы көбейтіледі. Бозарша туралы тақпақ Бозаршада ұнамды Баға жетпес бар көрік. Қысы-жазы тұрады Аулаңызға сән беріп. Сілтемелер * [http://www.gulstan.kz/ Гүлстан, өсімдіктер туралы сайт] Пайдаланылған әдебиеттер Қ 74 Құлжабаева Г.Ә.Қылқанжапырақтылар: Дидактикалық материал - Алматы, 2010 - 14 бISBN 978-601-7237-07-3
Жайыла өсетін арша

Өсімдік туралы Жайыла өсетін аршалар еліміздің таулы аймақтарында көп өседі. Көгалдандыруда көбінесе шет елдерден әкелінген түрлері қолданылады. Қылқаны көк, сары және ақ ала түстілері үлкен сәндік қолданыста. Олардың жайылып өсетін бұтағының ұзындығы 3 метрге дейін жетеді. Алайда, оның артық бұтақтарын кесіп, белгілі бір пішінмен өсірген абзал. Жайылып өсетін аршаның өзі екіге бөлінеді. Бірқатары жерге жанаса, кейбір түрі сәл көтеріңкі болып өседі. Жайыла өсетін түрлерінің ішінде мезгіл сайын түсін өзгертіп тұратындары да бар. Мысалы, Juniperus horizontalis ‘Wilitoni’ деп аталатын түрдің қылқаны көктем, жазда көгілдір болса, күзде сиякөк түсті болады. Мамыр, маусым айларының аралығында гүлдейді. Гүлі байқалмайды. Гүлдеп болған соң, жеміс салады. Жемістері өте әдемі, пішіні моншақ секілді, сиякөк түсті болады. Келер жылға дейін сабақ басында сақталып тұра береді. Аршаның барлық түрлерінің дәрілік, емдік қасиеті бар. Аршаның жемістері өт пен несеп шығару жолдарында тас жиналу ауруларына, жоғарғы тыныс алу мүшелерінің ауруларына қарсы қолданады. Халық медицинасында қайнатпа тұнбаларын буын және тіс ауруларына пайдаланады. Күтімі Арша өзге қылқанжапырақты ағаштар секілді күтімді көп қажет етпейді. Ашық күн көзіне егіп, топырағы кепкен уақытта молынан суғарып отыру керек. Қырқу жұмыстарын ерте көктемнен тамыз айына дейін жүргізеді. Бұтағын қырыққаннан кейін жақсылап қоректендіреді. Көбейтілуі Қалың өскен аршаның түбін бөледі. Ерте көктемде қалемшелеп және ақпан айларында тұқымы арқылы жылыжайда көбейтеді. Түріне байланысты қалемшелер 15-30 күн арасында тамырланады. Сұрыпты түрлерін тек қалемшелеп көбейтеді. Тұқымы арқылы көбейтсе, қылқанының түсі өзгеріп, түрін жоғалтуы мүмкін. Табиғаттағы жайылып өсетін аршалар жерге иіліп, жанасқан жерінен тамырланып, өздігінен көбейеді. Жайыла өсетін арша туралы тақпақ Бір түрі осы – аршаның, Қылқандары қанша мың. Жерге өседі жайылып, Түрін біліп ал соның. Нарынқолда көптен-көп, Өседі тау бөктерлеп. Таңданасың табиғат Қалай бәрін еккен деп... Сілтемелер * [http://www.gulstan.kz/ Гүлстан, өсімдіктер туралы сайт] Пайдаланылған әдебиеттер Қ 74 Құлжабаева Г.Ә.Қылқанжапырақтылар: Дидактикалық материал - Алматы, 2010 - 14 бISBN 978-601-7237-07-3
Талдықорған облысы

Талдықорған облысы – Қазақ КСР (1944-1959, 1967-1991) мен Қазақстан Республикасының (1991-1997) әкімшілік бірлігі. Әкімшілік орталығы - Талдықорған. Географиясы Талдықорған облысы Қазақстанның оңтүстік-шығысында орналасқан. Ауданы 118,5 мың км². Шығыста Қытаймен шектесіп жатты. Ең биік жері Жетісу (Жоңғар) Алатауындағы – Бесбасқан шыңы (4622 м). Тарихы Талдықорған облысы (Көкшетау облысымен бірге) 1944 жылы 16 наурызда Алматы облысының солтүстік бөлігінен Қазақ КСР-нің құрамында құрылды. Оған Ақсу, Алакөл, Андреев, Бөрілітөбе, 28 гвардияшы-панфиловшылар атындағы, Дзержин, Қапал, Қаратал, Октябрь, Панфилов, Сарқан, Талдықорған аудандары кірді. 1956 жылы 27 желтоқсанда Октябрь ауданы Панфилов ауданына қосылды. 1957 жылы 5 қарашада Дзержин ауданы Андреев ауданына қосылды. 1959 жылы 6 маусымда облыс жойылып, аумағы Алматы облысына енгізілді. 1967 жылы 23 желтоқсанда Алматы облысының солтүстік бөлігінен қайта құрылды. Облысқа сол аумақ кірді, бірақ әкімшілік бөлінісі өзгеше болды: Ақсу, Алакөл, Андреев, Гвардия, Қаратал, Панфилов, Сарқан, Талдықорған аудандары. 1970 жылы 4 желтоқсанда Қапал ауданы құрылды. 1972 жылы 10 наурызда Бөрілітөбе ауданы құрылды. КСРО Жоғарғы Кеңесі Президиумының 1973 жылғы 5 наурыздағы жарлығымен Талдықорған облысы Ленин орденімен марапатталды. 1973 жылы орталығы Сарыөзек кентінде болған Кербұлақ ауданы құрылды. 1988 жылдың 9 шілдесіндегі Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі Президиумының Жарлығымен Гвардия ауданы жойылып, аумағы орталығы Сарыөзек кенті болған Кербұлақ ауданына берілді. Біріккен аудан Гвардия ауданы деп аталды. Бірақ бір жылдан кейін Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі Президиумының 1989 жылғы 13 қазандағы №4177 жарлығымен орталығы Сарыөзек кентінде болатын Кербұлақ ауданы қайта құрылды. 1991 жылдың 16 желтоқсанынан бастап Қазақстан Республикасының құрамында. 1993 жылы 4 мамырда Андреев ауданы Үйгентас ауданы болып өзгертілді. 1997 жылы 22 сәуірде облыс таратылып, оның бүкіл аумағы Алматы облысының құрамына кірді. 2022 жылы 8 маусымда бұрынғы Талдықорған облысының аумағында Жетісу облысы құрылды. Әкімшілік бөлінісі 1989 жылы Талдықорған облысының құрамына 2 облыстық бағынысты қала және 11 аудан кірді: Тұрғындары Облыс аумағын негізінен қазақтар, одан басқа орыстар, неміс, корей, ұйғыр, украин, татар, т.б. ұлт өкілдері мекендеген. Шаруашылығы Облыс аумағында ауыл шаруашылығына жарамды 9,4 млн. га жері болып, оның экономикасының негізін аграрлық сала құраған. 1990 жылдың ортасында, Талдықорған облысы республика аумағында өндірілген ауыл шаруашылық өнімдерінің 6%-ға жуығын беріп, сол кездегі 19 облыстың ішінде 7-8 орындарды бөліскен.1996 жылы облыс аумағында 300 мың т-дан астам астық, 135 мың т картоп, 35 мың т-ға жуық көкөніс пен бау-бақша өнімдері жиналып, 90 мың т ет, 225 мың т сүт, 7 мың т жүн, 40 млн. дана жұмыртқа өндірілген. Облыста 300 мың бас ірі қара, 2 млн-ға жуық қой мен ешкі, 44 мың шошқа, 90 мың түйе мен жылқы болған. Өнеркәсіп саласында: 230 млн. кВт·сағ. электр қуаты, 30 мың м³-ден астам темір-бетон бұйымдары, 35 мың т қант, 3 млн. дана трикотаж бұйымдар, 35 млн. теңгенің жиһаздары, т.б. өндірілген. Дереккөздер
Желіаралық экран

Желіаралық экран (firewall, брандмауэр) – трафикті өзі арқылы өткізетін, немесе күнбұрын анықталған ережелерге негізделе отырып оны оқшаулайды. Желіаралық экрандарды әртүрлі белгілері бойынша топтарға бөлуге болады.Орналасуы бойынша: #Дербес брандмауэр (personal firewall) – желідегі әрбір жұмыс станциясына орнатылатын және сол немесе басқа қосымшаны орнатуға тырысатын жалғасуды бақылайтын бағдарлама. #Бөлінген желіаралық экран (distributed firewall) әдетте ішкі желі мен Интернеттің арасында «ажырауға» орнатылады және ол арқылы өтетін бүкіл трафикті тексереді. Жеткілікті үлкен желі бар болған кезде бірнеше желіаралық экрандарды орнатумағынасына ие: әрбір бөлім немесе жұмыс топтары үшін – компанияның ішкі желісі шабуылдарынан қорғау құралы есебінде. Жұмыс қағидасы бойынша: * Пакеттік сүзгілер (packet filter, screening filter) Таза түрдегі пакеттік сүзгі – бұл негіз бен алушының порттары және желілік адрестері туралы алдын ала анықталған деректер негізінде желілік пакеттерді сүзгілейтін құрылғы. Алайда тәуелсіз бағдарламалы-аппараттық кешендер түріндегі осы типтік желіаралық экрандар жеткіліксіз функционалдық себебі бойынша бұрыннан-ақ кездеспейді. Пакеттік сүзгіні, мысалға, өз ІР-адресіңді (IP spoofing) ауыстыра отырып оңау айналып өтуге болады, оған қоса пакеттік сүзгілер әдетте маршрутизаторларға жапсыра орнатылады. * Прокси-серверлер (proxy, application layer gateway) Прокси-сервер технологиясы ішкі желідегі хостар мен сыртқы желідегі хостардың өз арасында тікелей емес, керісінше ауани «делдал» - жеке сервис арқылы жалғасуды орнатады, ол клиентпен сервердің атынан, ал сервермен - клиенттің атынан қатынас жасайды. Осылай, желіаралық экран жалғасудың бөлігі ретінде шығады, және тиісінше жалғасқан кезде болып жатқан барлық оқиғаларды, оның ішінде мүмкін болатын шабуылдарды таба отырып талдауы мүмкін. Негізінен қолданбалы деңгейдегі бірнеше өте танымал хаттамалар: HTTP, FTP және басқалары үшін прокси-серверлер бар. Сонымен қатар SOCKS5 (RFC 1928) меншікті хаттамамалар үшін прокси-серверлер құрудың жалпыәлемдік стандарттары бар. Одан басқа, оларда көбінесе пакетік сүзгілеу мүмкіндігі болады. * Жай-күйді бақылауымен желіаралық экрандар (stateful inspection) Осы санаттағы желіаралық экрандар өтіп жатқан трафиктің өте жұқа талдауын жүргізеді, атап айтқанда нақты жалғасуға оның тиістілігі контекстінде, оның ішінде жалғасудың кіммен, қашан және қалай орнатылғаны және пакетті алар алдында осы жалғасу шеңберінде қандай белсенділігін әрбір пакет қарайды. Дегенмен, бірқатар хаттамалардың (мысалы UDP) жалғасу орнатылмай-ақ жұмыс жасайтынын ескере отырып, желіаралық экран «ауани» жалғасу деп аталатын – ағын шеңберіндегі пакетермен жұмысты жүргізеді. Бұл жағдайда мұндай пакеттер бірыңғай контексте қаралады. Бұл ретте желіаралық экрандардың осы типі ағымдағы жалғасу туралы ғана емес, сонымен бірге бұрынғы қосылыстар туралы да ақпаратты пайдалана алады. ru:Межсетевой_экран
Шығысгүлі

Шығысгүлі – өзімен аттас тұқымдасқа жататын өсімдіктер туысы. Өсімдік туралы Шығысгүлі бақша өсімдіктерінің қатарына жатады. Бұталы, шырмалып өсетін, ала жапырақты болып келетін 80-ге жуық түрі бар. Шілде айында сиякөк, көк, қызғылт түсті гүл жарады да. жаз бойы гүлдеп тұрады. Гүлінің көлемі 10-30 см аралығында. Табиғи түрлерінің гүлі ақ, күлгін түсті болып келеді. Біртіндеп ақ және күлгін түсті гүлдері жасыл түске өзгереді де, қыс кезінде сол қалпын сақтап тұрады. Шығысгүлінің топырағы қышқыл болса, ақ түсті гүлі көк түске айналады. Шығысгүлінің гүлсабағын кептіріп, флористикада түрлі композициялар жасауға қолданады. Өсімдіктің кепкен гүлі алты айға дейін бастапқы қалпын сақтай алады. Қырқып-реттеу жұмыстары тек көктем айларында жүргізіледі. Күтімі Шығысгүлінің кез-келген түрі мол суғаруды қажет етеді. Егер топырағы құрғап, өсімдік солып қалса, гүлді қайта қалпына келтіру қиын. Қышқыл топырақта гүлінің түсі қанық болып, жақсы өседі. Алакөлеңке немесе көлеңке жерлерге еккен жөн. Әр шығысгүлінің отырғызылу арақашықтығы 1,5-2 м-ден кем болмауы тиіс. Көбейтілуі Түбін бөлу арқылы көбейтеді. Ең оңай жолы – қалемшелеу жолымен көбейту. Шығысгүлі туралы тақпақ Бақшада өсер шырайлы шығысгүлі, Ұнамайды оған тым күн ыстығы. Көлеңкелеу жерлерде жақсы өседі, Жиі-жиі суғарған дұрыс мұны. Сілтемелер * [http://www.gulstan.kz/ Гүлстан, өсімдіктер туралы сайт] Пайдаланылған әдебиет Қ 74 Құлжабаева Г.Ә.;«Өсімдіктер әлемі» оқу-әдістемелік кешені, Жидектер: Дидактикалық материал. - Алматы, 2011. - 16 б;ISBN 978-601-7237-31-8
Шұғынық

Өсімдік туралы Шұғынық – өзгеше хош иісімен, әдемі де нәзік гүлімен танымал көпжылдық шөптесін өсімдік. Сонымен қатар ірі гүл жаратын, биік бұтақты түрлері де бар. Шұғынық Еуропада, Жерорта теңізінің маңайында және Солтүстік Америкада көптеп өседі. Табиғатта 45-тен аса түрі белгілі. Біздің жердің табиғатында, тау бөктерлерінде шұғынықтың шөптесін түрі жиі ұшырасады. Бірақ кейінгі кездері қатары сиреп бара жатқандықтан, Қазақстанның Қызыл кітабына енгізілген. Көгалдандыруда негізінен шетелден әкелінген түрлері егіледі. Көбіне оны топтап отырғызады. Сонымен қатар гүлшоғырын жасауға да қолданады. Шұғынықтың биіктігі 60-80 см шамасында, гүлі ақ, күлгін, қызыл, сары түсті болады. Маусым-шілде айларында гүлдейді. Гүлдеу мерзімі 15-20 күн. Бұл өсімдіктің гүлдеген кезі де, гүлі түскеннен кейінгі келбеті де өте тартымды көрінеді. Шұғынық құнарсыз, сазды топырақта өсе алмайды. Гүлінің көлемі ірі болатындықтан, сабақтарын тіреуге байлап қойған жөн. Күтімі Құнарлы топырақты, күн көзін ұнатады. Мүмкіндігінше жел өтіне екпеген жөн. Молынан суғару керек. Бірақ тамырында су тосылып қалмауын қадағалаңыз. Көбейтілуі Тамыз айында тамыр сабағын бөлу арқылы көбейту ең оңай жолы болып табылады. Шұғынық туралы тақпақ Шұғынықтың сырт көркі Раушанға келеді. Өседі ол тауларда, Бақшада да өнеді. Бұтақты да түрі бар, Шөптесіні бар тағы. Иісімен, көркімен Қызықтырар баршаны. Сілтемелер * [http://www.gulstan.kz/ Гүлстан, өсімдіктер туралы сайт] Пайдаланылған әдебиет Қ 74 Құлжабаева Г.Ә.;«Өсімдіктер әлемі» оқу-әдістемелік кешені, Жидектер: Дидактикалық материал. - Алматы, 2011. - 16 б;ISBN 978-601-7237-31-8
Итқызғалдақ

Өсімдік туралы ИТҚЫЗҒАЛДАҚ – Қазақстанның шалғынды алқаптарында, тау бөктерлерінде көп тараған өсімдік. Табиғатта оның гүлдеуі тікелей ауа райына байланысты. Жаңбыр көп болған жылдары егістікке қаулап кетеді. Ерте көктемде гүлдейтін итқызғалдаққа қарап бабаларымыз жылдың жаңбырлы немесе құрғақ болатынын болжаған екен. Ғалымдар будандастыру арқылы итқызғалдақтың көп күлтелі, ала, күлтесінің жиегі аратісті және гүлінің көлемі үлкен түрлерін өсіріп, қолданысқа шығарды. Итқызғалдақ сұрпына байланысты мамыр, қыркүйек айларының аралығында гүлдейді. Аласа бойлы “P.alpinum”, “P.miyabeanum” деген түрлері мамыр айында гүл жарады. Гүлінің түсі ақ, сары, қоңыр, қызыл, күлгін, сиякөк болып келеді. Ал, биіктігі 30 см-ден асатын, гүлдестеге егетін итқызғалдақтардың тұқымын жазда сеуіп, екіжылдық гүл санатында өсіреді. Тіпті олардың “Shirley Poppy”, “Paeony flowered”, “Mixtyre”, “P. Nudicaule” деген түрлерін гүл шоғырларын әрлеуге қолданады. Биік бойлы итқызғалдақтар маусым, шілде айларының аралығында гүлдейді. Итқызғалдақ халық медицинасында тері, көз ауруларына, күн өтіп кеткен балаларды емдеуге қолданылады. Гүлінің шырынынан медицинаға қажетті морфин, кодеин деген заттар алынады. Ал, тамақ өнеркәсібінде тәтті тоқаштарды әрлеуге және кондитерлік тағамдар жасауда пайдаланылады. Гүл күлтесімен ертеректе жібек маталарды бояған екен. Бүгінде итқызғалдақтан күлгін, сұр, қара түстегі бояулар жасалынып жүр. Гүл тұқымдарынан май алынады. Күтімі Ашық күн астында немесе алакөлеңкеде жақсы өседі. Гүл күлтесі жұқа итқызғалдақтарды қарағай, тал секілді ағаштардың астына, ық жерлерге еккен дұрыс. Себебі, жұқа күлтелі итқызғалдақтың гүлі жел өтіне шыдамсыз келеді. Итқызғалдақ кез келген топырақта өсе береді. Құрғақшылыққа шыдамды. Көбейтілуі Итқызғалдақ көшеттеу жұмыстарына шыдамсыз гүл. Біржылдық итқызғалдақты күзде немесе ерте көктемде, ал екіжылдық түрінің тұқымын шілде, тамыз айларында себеді. Көпжылдық түрлерін тамырын бөлу арқылы тамыз айында ғана көбейтеді. Итқызғалдақ туралы тақпақ Түкті кілем секілді Түрлентеді даланы. Қырқаларды қызартып Көктемде гүл жарады. Танып алғын, балақай, Итқызғалдақ осы болады. Сілтемелер * [http://www.gulstan.kz/ Гүлстан, өсімдіктер туралы сайт] Пайдаланылған әдебиет Қ 74 Құлжабаева Г.Ә.;«Өсімдіктер әлемі» оқу-әдістемелік кешені, Жидектер: Дидактикалық материал. - Алматы, 2011. - 16 б;ISBN 978-601-7237-31-8
Нәркес

Нәркес немесе Нарцисс – амариллистер тұқымдасына жататын баданалы көп жылдық шөптесін өсімдік. Негізінен Жерорта теңізі аймағында өседі, 30-ға, кейбір мәліметтер бойынша 60-қа жуық түрі бар. Нарциссті ежелден әсемдік үшін өсіреді, оның қазір 12 мыңнан астам сорты белгілі. Баданасының сырты қоңыр қабыршақпен қапталған. Жапырағы таспа пішінді. Гүлі ақ, сары түсті, хош иісті, жеке-жеке немесе топтанып гүл сидамының ұшында жетіледі. Гүлшоғыры қоңырау не шатыр тәрізді. Жемісі – етті қауашақ. Нарцисстің гүлінен эфир майы алынады, баданасында алкалоид болады. Нарцисс – улы өсімдік. Қазақстанда қолдан өсіріледі. Баданаларын шамамен тереңд. 10 – 15 см шұңқыр қазып, күзде отырғызады. Отырғызылған соң 2-, 3-жылдары жақсы гүлдейді. Бұлардың баданасын жапырақтары түгел сарғайған кезде қазып алып, көлеңкелі жерде кептіріп, 16 – 18С температурада сақтайды. Таралуы Сары нәркес Еуропада, Азия мен Солтүстік Африкада өседі. Өсімдік туралы Нәркес – бір үйлі, амариллис тұқымдасына жататын көпжылдық пиязшық өсімдік. Ерте көктемде гүлдейтін гүлдер тобындағы нәркестің табиғатта 20 шақты түрі бар. Еуропадан шығып, Қытай мен Жапония арқылы Азияға кең тараған. Алғашында бақша гүлі ретінде өсірілсе, кейін келе гүлінің әдемілігіне қызыққан бағбандар ерте гүлдету мақсатында оны үй жағдайында да өсіретін болған. Наурыз, сәуір айларында гүл ашады, гүлдеуі 20-25 күнге дейін созылады. Гүлдері жай күлтелі және гүлпарлы болып екіге бөлінеді. Нәркес пиязшық гүлдердің ішінде ерте және ұзақ гүлдеуімен қатар, бір түбінен бірнеше гүл жаруымен ерекшеленеді. Мысалы, сүмбілшаш секілді өсімдіктер бір пиязшықтан бір гүл ғана жаратын болса, нәркес үш-төрт гүлсабақ шығарады. Гүлдері төменге қараған, түсі қанық болып келеді. Ақ, сары, қызыл-сары, ала түсті болып келетін нәркестің биіктігі 30-40 см аралығында. Хош иісті, әдемі, нәзік гүл болғандықтан, оны гүлшоғыр жасауда да жиі пайдаланады. Нәркестің 10 см-ден аспайтын ергежейлі, аласа бойлы түрлері де бар. Күтімі Нәркес көп күтімді қажет етпейтін пиязшық өсімдік. Гүлдеп болып, жапырағы сарғайғаннан кейін екі-үш жылда бір рет маусым айында пиязшығын қазып алып тұру керек. Себебі, бір орында екі-үш жыл қатарынан өскен нәркес одан кейінгі жылдары шықпай қалады. Қазып алынған пиязшықтарды қораптарға салып құрғақ, күн түспейтін, ауасы алмасып тұратын бөлмеде сақтайды. Күн сәулесі мол түсетін жерлерде жақсы өседі. Топырағын құнарландырып тұрған жөн. Көбейтілуі Пиязшық және тамыртүйнекті өсімдіктерді түрлі жолдармен көбейтуге болады. Мұндай өсімдіктерді көбейтудің ең оңай жолы – пиязшықтың жанынан өсіп шыққан балапандарын бөліп алу арқылы көбейту. Маусым айы оның пиязшықтарын қазып алып, балапандарын бөлу үшін ең оңтайлы мезгіл болып саналады. Жаз бойы құрғақ жерде сақталған пиязшығын қыркүйек айында егеді. Жас пиязшық егілгеннен кейін тек екі жылдан соң ғана гүл жаратын болады. Нәркес туралы тақпақ Сәуір туа тіршілігін бастайды, Бір түбінен бірнеше әсем гүл жарып. Нәркесті жұрт нәзік гүл деп мақтайды, Самал желмен билеп тұрар ырғалып. Сілтемелер * [http://www.gulstan.kz/ Гүлстан, өсімдіктер туралы сайт] Дереккөздер "Гүлстан" республикалық ғылыми-танмыдық, көпшілік журнал, 2010 жыл ISSN 2078-6727
Лесбек батыр ауылы

Лесбек батыр (2021 ж. дейін – Қызыләскер) — Түркістан облысы Келес ауданындағы ауыл, Ақтөбе ауылдық округі орталығы. Географиялық орны Аудан орталығы – Абай ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 33 км жерде, Келес өзенінің оң жағалауында. Халқы Тарихы Іргесі 1928–29 жылдары қаланған. 1957 жылы құрылған Ғ. Мұратбаев атындағы кеңшардың және Ақтөбе ауылдық кеңесінің орталығы болып келді. 1997 жылы кеңшар таратылып, оның негізінде шаруа қожалықтары құрылды. Дереккөздер
Бәйтерек (Келес ауданы)

Бәйтерек (2008 жылға дейін – Қызылту) — Түркістан облысы Келес ауданы, Қошқарата ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы – Абай ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 6 км-дей жерде. Халқы Тарихы 1957 жылы құрылған Келес мақта кеңшарының бөлімшесі болып келді. Оның негізінде шаруа қожалықтары құрылған. Инфрақұрылымы Орталау мектеп, дәрігерлік пункт жұмыс істейді. Дереккөздер
Қызылту (Ақмола облысы)

Қызылту — Ақмола облысы Ерейментау ауданы Бестоғай ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы - Ерейментаудан солтүстік-батысқа қарай 42 км-дей жерде, Керей өзенінің жағасында орналасқан. Тарихы Іргесі 1952 жылы қаланған. Халқы Инфрақұрылымы Бастауыш мектеп, фельдшерлік-акушерлік пункт бар. Қызылтудан 4 км жерден Ерейментау – Степногорск автомобиль жолы өтеді. Ең жақын темір жол станциясы – Ерейментау (50 км). Дереккөздер
Қызылту

Елді мекендер: * Қызылту – Абай облысы Үржар ауданындағы ауыл. * Қызылту – Ақмола облысы Ерейментау ауданындағы ауыл. * Қызылту – Ақтөбе облысы Алға ауданындағы ауыл. * Қызылту – Алматы облысы Талғар ауданындағы Жібек жолы ауылының бұрынғы атауы. * Қызылту – Батыс Қазақстан облысы Казталов ауданындағы ауыл. * Қызылту – Қарағанды облысы Қарқаралы ауданындағы ауыл. * Қызылту – Қарағанды облысы Шет ауданындағы ауыл. * Қызылту – Қостанай облысы Меңдіқара ауданындағы ауыл. * Қызылту – Солтүстік Қазақстан облысы Ақжар ауданындағы ауыл. * Қызылту – Түркістан облысы Жетісай ауданындағы ауыл. * Қызылту – Түркістан облысы Түлкібас ауданындағы ауыл. Басқа мағыналар: * Қызылту – тас және топырақ үйінділерінен тұратын обалар.