kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Жоғарғы Рейн

Жоғарғы Рейн — Францияның шығысындағы департамент, Эльзас аймағының департаменттерінің бірі. Реттік нөмірі 68. Әкімшілік орталығы — Кольмар. Халық саны 708 мың адам (департаменттер арасында 29-шы орын, 1999 ж.). Географиясы Жер аумағы 3525 км². Департамент арқылы Рейн өзені ағып өтеді. Әкімшілік-аумақтық бөлінісі Департамент 2 округ, 54 кантон және 293 коммунаны қосады. Тарихы Жоғарғы Рейн — 1790 ж. Ұлы Француз төңкерісі кезінде құрылған алғашқы 83 департаменттің бірі. Бұрынғы Эльзас провинциясының аймағында пайда болған. Тағы қараңыз * Жоғарғы Рейн департаментінің коммуналары Сілтемелер * [http://www.Haut-Rhin.pref.gouv.fr/ Préfecture] * [http://www.cg68.fr/ Conseil général] * [http://www.alsace-passion.com/ A la découverte des villes et villages du Haut-Rhin] * [http://www.mulhousebienvenue.com/ Portail de Mulhouse et du Haut-Rhin]
Рона (департамент)

Рона (, ) — Францияның оңтүстік-шығысында орналасқан департамент, Рона-Альпі аймағының департаменттерінің бірі. Реттік нөмірі 69. Әкімшілік орталығы — Лион. Халық саны 1,579 млн адам (департаменттер арасында 4-ші орын, 1999 ж.). География Жер аумағы 3249 км². Департамент арқылы Рона, Сона өзендері ағып өтеді. Әкімшілік-аумақтық бөлінісі Департамент 2 округ, 54 кантон және 293 коммунаны қосады. Тарихы Рона 1793 жылы «Рона және Луара» департаментін екіге бөлген кезде құрылған болатын. Тағы қараңыз * Рона департаментінің коммуналары
Жоғарғы Сона

Жоғарғы Сона — Францияның шығысында орналасқан департамент, Франш-Конте аймағының департаменттерінің бірі. Реттік нөмірі 70. Әкімшілік орталығы — Везул. Халық саны 229,7 мың адам (департаменттер арасында 82-ші орын, 1999 ж.). Географиясы Жер аумағы 5360 км². Департамент арқылы Сона және Оньон өзендері ағып өтеді. Департаменттің үштен бір бөлігі орманды болып келеді. Әкімшілік-аумақтық бөлінісі Департамент 2 округ, 32 кантон және 545 коммунаны қосады. Тарихы Жоғарғы Сона — 1790 ж. Ұлы Француз төңкерісі кезінде құрылған алғашқы 83 департаменттің бірі. Бұрынғы Франш-Конте провинциясының аймағында пайда болған. Атауы Сона өзенінен шыққан. Сілтемелер * [http://www.Haute-Saone.pref.gouv.fr/ Préfecture de la Haute-Saône] * [http://www.cg70.fr/ Conseil général de la Haute-Saône] Тағы қараңыз * Жоғарғы Сона департаментінің коммуналары
Ислам мәдениеті

Ислам мәдениеті — зайырлы академиктердің арасында тарихи мұсылман саналатын халықтарға ортақ мәдениетті сипаттауға қолданылатын термин. Бастапқыда Ислам діні тарала басталғанда негізінен араб мәдениетінің әсерінде болып, артынан Ислам дінін басқа халықтардың қабылдауына байланысты сол халықтардың мәдениетіне әсер етіп, солармен ассимиляцияға ұшырайды. Терминологияда қолдану «Ислам мәдениеті» деген терминде әу бастан-ақ қарама қайшылық бар, себебі мұсылмандар жердің әр бөлігінде өмір сүріп, олардың арасында үлкен айырмашылық байқалады. Негізінде мұсылман ғалымдары «мәдениет» деген ұғымды қоданбаған және бұл термин батыс философиясының әсерінен пайда болған. Қазіргі кезге шейін «Ислам мәдениеті» деген терминнің белгілі шектеуі мен анықтамасы жоқ. Кейбір ойшылдар бұл терминді «Ислам үмметінің халін бұрын және қазіргі таңда болып жатқан діни, тарихи, тілдік, мәдени қарым-қатынастары арқылы және алға қойған мақсаттары мен құндылықтары арқылы тану», — деп анықтама береді. Кейбіреулер Ислам мәдениеті деп «мұсылман үмметі мен Ислам дінінің негіздерімен байланысты осы заман мәселелерін тану» — деп түсіндіреді. Дереккөздер
Бурылтоғай (аудан)

Бурылтоғай ауданы (Төте жазу: بۋرىلتوعاي اۋدانى, немесе Фухай уезі — Қытай Халық Республикасы Шыңжаң Ұйғыр автономиялық ауданы Іле Қазақ автономиялық облысының Алтай аймағына қарасты әкімшілік-территориялық құрылым. Әкімшілік орталығы — Бурылтоғай кенті (Фухай). Тарихы Бурылтоғай ауданы 1921 жылы орнаған. 1942 жылы Фухай ауданы болып атауы өзгертілді. Географиясы Солтүстігінде Моңғолиямен, шығысында — Көктоғай ауданымен, батысында — Алтай қалалық ауданымен, Жеменей ауданымен мен Шәуешек округымен, оңтүстігінде — Чанцзы-Хуэй автономиялық аймағымен шекараласады. Әкімшілік бөлінісі Бурылтоғай ауданы 3 қалашыққа 3 ауылға бөлінеді: * Бурылтоғай (Фухай) қалашығы (بۋرىلتوعاي قالاشىعى)(福海镇) * Қарамғай қалашығы (قارامعاي قالاشىعى)(喀拉玛盖镇) * Жетарал қалашығы (جەتارال قالاشىعى)(解特阿热勒镇) * Көкағаш ауылы (كوكاعاش اۋىلى)(科克阿尕什乡) * Шығанжиде ауылы (شىعانجيدە اۋىلى)(齐干吉迭乡) * Арда ауылы (اردا اۋىلى)(阿尔达乡) Дереккөздер
Шалбар қамис

Шалбар қамис («салуар», «шалуар» деп те қолданылуы мүмкін; ) — Оңтүстік және Орта Азиялық ерлер мен әйелдердің дәстүрлі киімі. «Шалуар» — пижама тәрізді орта жағында бос, тобық тұсында тарылатын шалбарлар, «қамис» — ұзын көйлек немесе киім. «Шак» деп аталатын жанындағы тігісі белден төмен ашық болып, жүруге ыңғайлы болады. Пәкістанның ұлттық киімі ретінде белгілі. Дереккөздер
Жеменей (аудан)

Жеменей (، ) — Қытай Халық Республикасы Шыңжаң Ұйғыр автономиялық ауданы Іле Қазақ автономиялық облысының Алтай аймағына қарасты әкімшілік-аумақтық құрылым. Әкімшілік орталығы — Топтерек кенті. Тарихы Бурылтоғай ауданы 1930 жылы орнаған. Географиясы Аудан солтүстігінде Буыршын және Қаба аудандарымен ал, солтүстік-шығысында — Алтай қалалық ауданымен, оңтүстігінде — Шәуешек округымен (Тарбағатай аймағымен), батысында — Қазақстанмен шекараласады. Әкімшілік бөлінісі Жеменей ауданы 2 қалашыққа және 5 ауылқа бөлінеді: * Топтерек қалашығы (托普铁热克镇) (توپتەرەك قالاشىعى) * Жеменей қалашығы (吉木乃镇) (جەمەنەي قالاشىعى) * Қаржау қалашығы (喀尔交镇) (قارجاۋ قالاشىعى) * Ұласты қалашығы (乌拉斯特镇) (ۇلاستى قالاشىعى) * Тосты ауылы (托斯特乡) (توستى اۋىلى) * Шалшықай ауылы (恰勒什海乡) (شالشىقاي اۋىلى) * Бестерек ауылы (别斯铁热克乡) (بەستەرەك اۋىلى) Дереккөздер
Алтай қаласы

Алтай (, ) — Шыңжаң Ұйғыр автономиялық ауданының солтүстігіндегі қалалық аудан. Іле Қазақ автономиялық облысы Алтай аймағының әкімшілік орталығы. Халқы Халық саны 200 мыңға жуық (2016). Тілдері: қазақша, қытайдың қарамай диалектісі, ұйғырша және басқалар. Атақты түлектері * Рабия Қадыр — ұйғыр диссиденткасы * Қанат Ислам — кәсіпқой боксер, Олимпиада-2008 қола жүлдегері Транспорты * Алтай әуежайы Жолдары * Годао 216 (Алтай — Балуньтай) * Годао 217 (Алтай — Куча) Дереккөздер
Буыршын (кент)

Буыршын кенті — ҚХР-ның Шыңжаң Ұйғыр автономиялық ауданы Іле Қазақ автономиялық облысының Алтай аймағы Буыршын ауданы құрамындағы кент. Буыршын ауданының орталығы. Тарихы Кент 1956 жылы құрылған. Географиялық орналасуы Кент Буыршын өзенінің Қара ертіске құяр сағасында орналасқан. Әкімшілік бөлінісі Буыршын кенті 6 қауым және бір ауылға бөлінеді: * Эхэ қауымы (额河社区) * Мэйлифэн қауымы (美丽峰社区) * Шэньху қауымы (神湖社区) * Байшаньбу қауымы (白山布社区) * Юифэн қауымы (友谊峰社区) * Цзиньхэ қауымы (津河社区) * Цекэтай ауылы (切克台村) Халқы Буыршын кентінде 18 мың адам тұрады, 21 ұлт өкілінен құралған (жартысынан көбі — қытайлар). Дереккөздер
Көктоғай (Алтай аймағы)

Көктоғай (лат. Kěkě tuō hǎi) — ҚХР-ның Шыңжаң Ұйғыр автономиялық ауданы Іле Қазақ автономиялық облысының Алтай аймағы Көктоғай ауданы құрамындағы кент. өзеніндегі Көктоғай кенті — қысқы уақыттағы панорамасы .]] Дереккөздер
Кхасилер

Кхасилер — Үндістанның Мегхалая штатын мекендейтін халық. Жалпы саны 1,3 миллион адам. (2009), Бангладеште - 80 мың адам. Нәсілі Антропология жағынан қара (веддоид) нәсіл араласқан моңғол нәсілінің оңтүстік тобына жатады. Тілі Олар аустроазиат отбасының жеке тобы болып табылатын кхаси тілінде сөйлейді. Диалектілері: кхаси, лингнам, джайнтья, вар, т.б. Білім беру кхаси тілінде жүргізіледі. Жазуы 19 ғасырдың аяғынан бастап латын графикасына негізделген. Діні Сенушілердің жартысына жуығы протестанттық христиандар, қалғандары индуистар және дәстүрлі нанымдарды ұстанушылар. Кәсібі Кхасилердің дәстүрлі кәсібі қолмен атқарылатын егіншілік болып табылады, ал бірқатар топтар жер жырту, суару, террассалық (күріш, картоп, тары) және бау-бақша өсірумен айналысады. Таулы аймақтарда құс шаруашылығы мен омарта шаруашылығы дамыған. Аздап қой-ешкі ұстайды. Қазіргі кезде тұрмыстық бұйым жасайтын қолөнері дамыған. Өмір салты Әлеуметтік ұйымы – аналық ру сарқыншақтары сақталған ортағасырлық феодалдық қатынастар. Отбасында жалғыз ұлы болса, бұл жағдайда қызды асырап алу керек. Адал еңбекпен тапқан барлық табысты ер адамдар әпкелеріне немесе әйелдеріне береді. әкесінің аты әкесінің емес, анасының атынан жасалады. Үйленгеннен кейін ер адамдар әйелінің туыстарына, яғни енесінің үйіне барады. Олардың дауыс беру құқығы жоқ, барлық маңызды мәселелерді әйелдер кеңесі шешеді. Екінші жағынан, әйелдерге дәстүрлі "Ер" жауапкершілік жүктелген: мұра алған кіші қызы қарт ата-аналарына физикалық және материалдық жағынан қамқорлық жасауға міндетті, ал ажырасқан күйеуі әйеліне және баласына алимент төлеуге міндетті емес. Елді мекендері мен дәстүрлі баспаналары Ауылдары (200-ден 500-ге дейін және одан да көп үйлер) тау аңғарларында орналасқан. Дәстүр бойынша кхасилер ағаш үйлерді қадаларға салады, шеге пайдаланбайды, оған тыйым салынған, қабырғалары балшықпен сыланған, бамбукпен және сабанмен жабылған шатырмен қапталған. Ауқатты кхасидің үйлері заманауи, мұржалары, шыны терезелері және берік есіктері бар берік металл шатырлары бар, кейбір бөлмелерде батыс стиліндегі үйлер мен тұрмыстық жабдықтар бар. Үйлер жол немесе өзен бойында орналасқан. Дәстүрлі киімдері Әйелдер киімі – тігілмеген белдемше және күртеше немесе жамылғы, ерлердікі – жейде, жеңсіз күрте және дхоти немесе шалбар. Қазіргі уақытта Хаси еркектерінің көпшілігі батыс киімін қабылдады. Мерекелерде олар сәндік белбеуі бар джимфонг пен саронг, сондай-ақ сәлде киеді. Әйелдер ерекше жағдайларда күмістен немесе алтыннан жасалған тәж киеді. Дәстүрлі тағамдары Тағамның негізі - кептірілген балық пен көкөністерден жасалған карри қосылған қайнатылған күріш (иттен басқа барлық ет түрлері). Сусындар-шай, күріш сырасы. Дереккөздер
Кхолар

Кхо (читрал халқы) — Пәкістанның солтүстігіндегі халық. Бұрынғы Читрал княздігі аумағының халқы. Жалпы саны саны шамамен 240 мың адам (2008). Тілі Үнді тілдерінің дард тобына жататын кховар тілінде сөйлейді. Діні Діни жағынан кхолардың көпшілігі исмаилиттік мұсылмандар. Кәсібі Негізгі кәсіптері: *егіншілік * арпа, тары және кейбір бұршақ тұқымдастар; *мал шаруашылығы - ірі және ұсақ мал; *қолөнер- ағаш ою, металл өңдеу (кейбір ауылдар ұсталарымен, мысшыларымен танымал). Өмір салты Кхолардың әлеуметтік құрылымы, тұрмысы, отбасылық қарым-қатынастары аз зерттелген. Мәдениеті поэзияға, ән мен биге ерекше мән береді. Кхо халқы да заң мен тәртіпті қатты құрметтейді. Сілтеме * Дереккөздер
Кхондалар

Кхондалар (өз атауы – кхонд, куилока, куиенджа, куви, десия, донгрия, кутия) — Үндістандағы халық, Орисса, Бихар штаттарының кейбір аудандарын мекендейді. Жалпы саны 1,7 миллион адам. (2008). Нәсілі Антропология жағынан кхондалар аз ғана еуропалық аралас қара нәсілдің оңтүстік үндістандық тобына жатады. Тілі Олар дравидтер отбасының куи және куви тілінде сөйлейді. Кхонда тілдеріндегі кейбір кітаптар латын әріптерімен, басқалары ория жазуымен басылған. Діні Дәстүрлі нанымдарды ұстанады. Таяу уақытқа дейін алғашқы рулық қарым-қатынас едәуір сақталып келген таулы өңірдегі кхондалар анимистік дінді, ал жазық жерді мекендейтіндері индуизм дінін ұстанады. Тарихы Бұл ежелгі дравид халқының бір бөлігі солтүстіктен келген жаңа арийлердің құлдығына айналды және әртүрлі жерсіз төменгі касталардың пайда болуына әкелді. Екінші бөлігі өз жерлерін сақтап қалды және индус раджаларының әскерлерінде қызмет еткені үшін жерге меншік құқығын сақтады, үшіншілері қол жетпес таулы жерлерді паналады және өздерінің жабайы болмыстары мен бостандығын сақтап қалды. Хондтың өмірі әлі де патриархалдық сипатта. Тіпті 19 ғасырдың басында да егін құдайына адам құрбандық шалған. 1835 жылы Кхонд британдықтардың бақылауында болды және бұл әдет тоқтатылды, сонымен бірге, кейбір Кхондалар қолданатын жаңа туған қыздарды өлтіру де тоқтады. 1837-45 жж. бұған дейін үнемі өзара соғыста болған бірқатар жекелеген тайпалардың өкілі болған хондтардың бірігуі де аяқталды. Кәсібі Негізгі кәсібі - қолмен атқарылатын егіншілік, аңшылық, балық аулау және терушілік. Кхондалардың басым көпшілігі ірі жер иелеріне жалданып еңбек етеді, шахталар мен кеніштерде жұмыс істейді. Өмір салты 19 ғасырдың ортасына дейін кхондаларда адамды құрбандыққа шалу салты болған. Кейін келе адам орнына мал шалатын болды. Кхондалар әр алуан әлеуметтік топқа, касталарға бөлінеді. Аталық рулар (кламбу) және кіші ру топтары (мута) болып бөліну сақталған. Рудың басында бас діни қызметкерлер (мандалалар) тұрады. Неке патрилокальды. Елді мекендері мен дәстүрлі баспаналары Ауылдары шағын, әр ауылда орта есеппен 50 адам тұрады. Ауылдар әдетте тігінен қозғалатын бамбук қадаларында тоқылған дуалмен қоршалған. Бамбук, Үндістанның көптеген басқа бөліктеріндегі сияқты, әмбебап құрылыс материалы болып табылады. Әдетте бір ортақ шатырдың астында біріктірілген екі қатар үйлер бір-біріне қарама-қарсы орналасқан. Осы екі қатардың арасында жалпы ауыл істері шешіліп, діни рәсімдер өткізілетін сопақ пішінді ауыл алаңы қалыптасады. Сыртында жеке отбасылардың меншігі болып табылатын жеке учаскелер бар. Олар көкөністер, бұршақ дақылдары, темекі және т.б. өсіреді. . Дәстүрлі киімдері Ерлер киімі — алды-артқы жағы кестелі алжапқыштары бар таңғыш мата, әйелдер киімі — жамбасқа оралған кестелі мата. Ерлер де, әйелдер де көптеген әшекейлер тағады. Дәстүрлі тағамдары Тағамның негізі - көкөністер. Олар әдетте тағамды сал және махуа тұқымдарынан алынған майға пісіреді. Дәрілік өсімдіктерді де пайдаланады. Бұл тәжірибелер оларды өмір сүру үшін негізінен орман ресурстарына тәуелді етеді. Кхондалар сақтау үшін балық пен етті ыстайды. Сілтеме * Дереккөздер
Сауд әулеті

Сауд әулеті, Әл Сауд (кейде — Саудиттер) — 1932 жылдың 23 қыркүйегінен бастап, Сауд Арабиясын басқарып келе жатқан патшалық әулет. Әулеттің пайда болуы мен тарихы Саудиттер, шамамен 1446/7 жылы Әд-Дирғия қаласын құрушы, Әл-Қатифтік Мани әл-Мрайдидің ұрпақтары болып саналады. Мани ұрпақтары аназа руын басқарып, жақын жатқан қалалардың әмірлері болды. 1774 жылы Әд-Дирғияның әмірі Мұхаммед ибн Сауд дін маманы Мұхаммед ибн Абдуль-Уәһһабты өз қорғауына алып, оның діни оқуларын қабылдады. Бірнеше онжылдықта ибн Сауд және оның ұрпақтары бүкіл Нәдждты, батыс және шығыс Арабия түбегін өздеріне бағындырды. Бұл кезеңді «Бірінші Сауд мемлекеті» деп атайды. 1792 жылы Мұхаммед ибн Абдуль-Уәһһабтың қазасынан кейін, Саудитттер өз қолдарына жоғарғы және зайырлы рухани билікті алды. 1803 жылы Саудиттер Меккені, ал 1804 жылы — Мединені және бүкіл Хиджазды басып алды. Бірақ Сауд үстемдігі Арабияда көпке бармады: 1811 жылы осман сұлтанының қалауымен оларға Мысыр хедиві Мұхаммед Әли қарсы шықты. Жеті жылдық шайқаста саудиттер барлығынан айырылды: 1818 жылы бесжылдық қоршаудан соң мысырлықтар олардың астанасы Әд-Дирғияны алып жермен жексен етті, әмір Абдуллаһ I ибн Сауд Ыстамбұлға жіберілді, онда оның басын алды. Алайда 1821 жылы Абдуллаһтың туысы Турки ибн Абдуллаһ османдарға қарсы көтерілді де, Эр-Рияд қаласын жаңа астана қылды. Әулеттің қазіргі жағдайы ]] — Сауд Арабиясының королі. Әли Саудтер қазір — елдегі тікелей басқарушы жалғыз отбасы. Үкіметтегі және аймақтардағы орындарда Әли Сауд өкілдері. Оларды патша тағайындайды. Үкіметтік деңгейде ешқашан сайлау болып көрмеген, ал жергілікті органдарда алғаш тек 2005 ж. болды; соның өзінде, сайлау құқығына халықтың аз бөлігі ғана ие болды. Сайлауға қатыса алмағандар: әйелдер, әскери қызметшілер және көшпенділер (бәдеуилер), бірақ заңда әйелдерге сайлау және сайлану құқығы берілген. Тіпті депутаттардың жартысын король тағайындайды. Сауд Арабиясы қазіргі кездегі — әулет атымен аталатын 3 елдің бірі (басқалары — Лихтенштейн және Иордания). Бүгінде әулет басшысы Абдуллаһ ибн Абдуль-Азиз Әли Сауд болып табылады, ал сауд арабиялықтардың жалпы саны 25 миллион адамға жетеді, олардың ішінде 200 ханзада бар. Саудиттерде мұрагерлік басқа елдердегідей әкеден балаға емес, көп жағдайда ағадан бауырға, содан кейін ғана ұрпақтың үлкеніне берілді. Сот жүйесі шариғатқа негізделген. Дегенмен сот қызметшілері тәуелсіз болып саналады, бірақ оларды да король тағайындайды. Ел ішінде оппозицияшылдар қатаң жазаланады, тіпті ату жазасына дейін кесіледі. Әдебиет * [http://www.allmonarchs.net/saudi_arabia/abdul_rahman_ibn_faisal.html Әлем монархтары. Сауд Арабиясы] * Васильев А. [http://rikonti-khalsivar.narod.ru/Saud.htm Сауд Арабиясы тарихы. 1745—1973] Дереккөздер
Сона және Луара

Сона және Луара — Францияның шығысындағы департамент, Бургундия аймағының департаменттерінің бірі. Реттік нөмірі — 71. Әкімшілік орталығы — Макон. Халық саны 544,9 мың адам (департаменттер арасында 42-ші орын, 1999 ж.). Географиясы Жер аумағы 8575 км². Департамент арқылы Сона және Луара өзендері ағып өтеді, осы өзендерге байланысты атауы берілген. Дәл сол жерде осы екі өзенде қосатын Францияның орталық каналы орналасқан. Әкімшілік-аумақтық бөлінісі Департамент 2 округ, 54 кантон және 293 коммунаны қосады. Тарихы Сона және Луара — 1790 ж. Ұлы Француз төңкерісі кезінде құрылған алғашқы 83 департаменттің бірі. Бұрынғы Бургундия және Бресс провинциясының аймағында пайда болған. Тағы қараңыз * Сона және Луара департаментінің коммуналары Сілтемелер * [http://www.cg71.fr/ Conseil Général website] * [http://www.saone-et-loire.pref.gouv.fr/ Préfecture de Saône-et-Loire]
Сарта (департамент)

Сарта — Францияның батысындағы департамент, Пеи-де-ла-Луар аймағының департаменттерінің бірі. Реттік нөмірі — 72. Әкімшілік орталығы — Ле-Ман. Халық саны 529,9 мың адам (департаменттер арасында 47-ші орын, 1999 ж.). Географиясы Жер аумағы 6206 км&sup2;. Әкімшілік-аумақтық бөлінісі Департамент 3 округ, 40 кантон және 375 коммунаны қосады. Тарихы Сарта — 1790 ж. Ұлы Француз төңкерісі кезінде құрылған алғашқы 83 департаменттің бірі. Бұрынғы Мэн провинциясының аймағында пайда болған. Тағы қараңыз * Сарта департаментінің коммуналары Сілтемелер * [http://www.Sarthe.pref.gouv.fr/ Préfecture] * [http://www.cg72.fr/ Conseil général] * [http://www.mnhn.fr/mnhn/cbnbp/actions/inventorier/atlas_sarthe/caracteristiquesA72.htm Les caractéristiques physiques et climatiques de la Sarthe]
Савойя (департамент)

Савойя (, ) — Францияның шығысындағы департамент, Рона-Альпі аймағының департаменттерінің бірі. Реттік нөмірі — 73. Әкімшілік орталығы — Шамбери. Халық саны 542,4 мың адам (департаменттер арасында 43-ші орын, 1999 ж.). Географиясы Жер аумағы 6028 км&sup2;. Әкімшілік-аумақтық бөлінісі Департамент 3 округ, 37 кантон және 305 коммунаны қосады. Округтері: * Шамбери (Chambéry) * Альбервиль (Albertville) * Сен-Жан-де-Морьен (Saint-Jean-de-Maurienne) Халқы Тұрғындарының көпшілігі - француздар. Және көбісі католиктер. Тарихы 1792 және 1815 жылдар аралығында Савойя территориясы Монблан департаментінің құрамына, ал 1798 және 1814 жылдары — Леман департаментінің құрамына кірген. Тағы қараңыз * Савойя департаментінің коммуналары Сілтемелер * [http://www.Savoie.pref.gouv.fr/ Préfecture] * [http://www.cg73.fr/ Conseil général] * [http://www.sabaudia.org Archives départementales de la Savoie] (Nombreuses informations historiques)
Жоғарғы Савойя

Жоғарғы Савойя (, ) — Францияның щығысындағы департамент, Рона-Альпі аймағының департаменттерінің бірі. Реттік нөмірі — 74. Әкімшілік орталығы — Анси. Халық саны 631,7 мың адам (департаменттер арасында 33-ші орын, 1999 ж.). Географиясы Жер аумағы 4388 км&sup2;. Департамент Альпі тауларында орналасқан және Италия, Швейцария елдерімен шектеседі. Мұнда Монблан тауы мен Анси көлі бар. Және өзінің минералды туымен танымал Эвиан қаласы орналасқан. Тағы бір назар аударарлық орны — әлемдегі тереңдңгң жөнінен екінші орын алатын Gouffre Mirolda үңгірі, оның тереңдігі — 1733 м. Әкімшілік-аумақтық бөлінісі Департамент 4 округ, 34 кантон және 294 коммунаны қосады. Округтері: * Анси (Annecy) * Бонвиль (Bonneville) * Сен-Жюльен-ан-Женевуа (Saint-Julien-en-Genevois) * Тонон-ле-Бен (Thonon-les-Bains) Халқы Тұрғындарының көпшілігі - француздар. Және көбісі католиктер. Тарихы XIX ғасырдың ортасында Савойя жері Савойя герцогтық династиясына тиесілі болған. 1860 ж. наурызда ол Францияға қосылды. Тағы қараңыз * Жоғарғы Савойя департаментінің коммуналары Сілтемелер * [http://www.Haute-Savoie.pref.gouv.fr Префектура] * [http://www.cg74.fr Генеральный совет (орган местного самоуправления департамента)] * [http://www.savoiehautesavoie.com Официальный сайт туристической организации Верхней Савойи]
Сен-Маритим

Сен-Маритим — Францияның солтүстік-батысындағы департамент, Жоғарғы Нормандия аймағының департаменттерінің бірі. Реттік нөмірі — 76. Әкімшілік орталығы — Руан. Халық саны 1,239 млн адам (департаменттер арасында 10-шы орын, 1999 ж.). 1955 жылдың 18-ші қаңтарына дейін департамент Төменгі сена аталып келген. Географиясы Жер аумағы 6278 км². Департамент арқылы Сена өзені ағып өтеді, оның бастауы Гавраның оңтүстігінде орналасқан. Әкімшілік-аумақтық бөлінісі Департамент 3 (Дьеп, Гавр, Руан) округ, 69 кантон және 745 коммунаны қосады. Тарихы Сен-Маритим — 1790 ж. Ұлы Француз төңкерісі кезінде құрылған алғашқы 83 департаменттің бірі. Бұрынғы Нормандия провинциясының аймағында пайда болған. Тағы қараңыз * Сен-Маритим департаментінің коммуналары Сілтемелер * [http://www.Seine-Maritime.pref.gouv.fr/ Préfecture] * [http://www.cg76.fr/ Conseil général] * [http://www.seine-maritime-tourisme.com/ Tourisme] * [http://www.communes76.com/ Communes76]
Сена және Марна

Сена және Марна — Франциядағы департамент, Иль-де-Франс аймағының департаменттерінің бірі. Реттік нөмірі — 77. Әкімшілік орталығы — Мелен. Халық саны 1,194 млн адам (департаменттер арасында 12-ші орын, 1999 ж.). Географиясы Жер аумағы 5915 км². Әкімшілік-аумақтық бөлінісі Департамент 5 округ (Мо, Мелён, Провен, Фонтенбло, Торси), 43 кантон және 514 коммунаны қосады. Тарихы Сена және Марна — 1790 ж. Ұлы Француз төңкерісі кезінде құрылған алғашқы 83 департаменттің бірі. Бұрынғы Иль-де-Франс провинциясының аймағында пайда болған. Атауы Марна өзенінен шыққан. Тағы қараңыз * Сена және Марна департаментінің коммуналары Сілтемелер * [http://www.Seine-et-Marne.pref.gouv.fr/ Префектура] * [http://www.seine-et-marne.fr/ Генеральный совет]
Ивелин

Ивелин — Франция орталық бөлігінің солтүстігіндегі департамент, Иль-де-Франс аймағының департаменттерінің бірі. Реттік нөмірі — 78. Әкімшілік орталығы — Версаль. Халық саны 1,354 млн адам (департаменттер арасында 8-ші орын, 1999 ж.). Географиясы Жер аумағы 2284 км². Департамент арқылы Сена өзені ағып өтеді. Әкімшілік-аумақтық бөлінісі Департамент 4 округ, 39 кантон және 262 коммунаны қосады. Тарихы Ивелин 1968 жылы таратылған Сена және Уаза департаменттерінің аумағында құрылған. Тағы қараңыз * Ивелин департаментінің коммуналары Сілтемелер * [http://www.Yvelines.pref.gouv.fr/ Préfecture] * [http://www.yvelines.fr/ Conseil général] * [http://www.archives.yvelines.fr/ Archives départementales — Conseil général]
Де-Севр

Де-Севр (, мағынасы — «екі Севр») — Францияның батысындағы департамент, Пуату-Шарант аймағының департаменттерінің бірі. Реттік нөмірі — 79. Әкімшілік орталығы — Ньор. Халық саны 344,4 мың адам (департаменттер арасында 64-ші орын, 1999 ж.). География Жер аумағы 5999 км&sup2;. Департамент арқылы Севр-Нантез және Севр-Ньортез өзендері ағып өтеді . Осы өзендерден департаменттің атауы шықса керек. Әкімшілік-аумақтық бөлінісі Департамент 3 округ, 33 кантон және 307 коммунаны қосады. Тарихы Де-Севр — 1790 ж. Ұлы Француз төңкерісі кезінде құрылған алғашқы 83 департаменттің бірі. Бұрынғы Пуату провинциясының аймағында пайда болған. Тағы қараңыз * Де-Севр департаментінің коммуналары Сілтемелер * [http://www.Deux-Sevres.pref.gouv.fr/ Préfecture] * [http://www.cg79.fr/ Conseil général des Deux-Sèvres] * [http://www.thouars.fr/ Ville de Thouars] * [http://www.pays-thouarsais.com/ Le portail du Pays Thouarsais] * [http://www.tourisme-deux-sevres.com / le portail du tourisme en Deux-Sèvres avec plein de bons plans]
Сомма (департамент)

Сомма — Францияның солтүстігіндегі департамент, Пикардия аймағының департаменттерінің бірі. Реттік нөмірі — 80. Әкімшілік орталығы — Амьен. Халық саны 555,55 мың адам (департаменттер арасында 40-шы орын, 1999 ж.). География Жер аумағы 6170 км². Департамент арқылы Сомма өзендері ағып өтеді. Әкімшілік-аумақтық бөлінісі Департамент 4 округ, 46 кантон және 783 коммунаны қосады. Тарихы Сомма — 1790 ж. Ұлы Француз төңкерісі кезінде құрылған алғашқы 83 департаменттің бірі. Бұрынғы Пикардия провинциясының аймағында пайда болған. Атауы Сомма өзенінен шыққан. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде бұл жерде ірі шайқастар орын алған (1916 және 1918 ж.). Тағы қараңыз * Сомма департаментінің коммуналары Сілтемелер * [http://www.somme.pref.gouv.fr/ Préfecture of Somme website] (in French) * [http://www.cg80.fr General council’s website] (in French)
Тарн

Тарн — Францияның соңтүстігіндегі департамент, Миди-Пиреней аймағының департаменттерінің бірі. Реттік нөмірі — 81. Әкімшілік орталығы — Альби. Халық саны 542,4 мың адам (департаменттер арасында 43-ші орын, 1999 ж.). География Жер аумағы 5758 км&sup2;. Департамент арқылы Тарн өзені ағып өтеді. Әкімшілік-аумақтық бөлінісі Департамент 2 округ, 46 кантон және 324 коммунаны қосады. Тарихы Тарн — 1790 ж. Ұлы Француз төңкерісі кезінде құрылған алғашқы 83 департаменттің бірі. Бұрынғы Лангедок провинциясының аймағында пайда болған. Атауы Тарн өзенінен шыққан. Тағы қараңыз * Тарн департаментінің коммуналары Сілтемелер * [http://www.Tarn.pref.gouv.fr/ Préfecture] * [http://www.cg81.fr/ Conseil général]
Тарн және Гаронна

Тарн және Гаронна (, ) — Францияның оңтүстігіндегі департамент, Миди-Пиреней аймағының департаменттерінің бірі. Реттік нөмірі — 82. Әкімшілік орталығы — Монтобан. Халық саны 206 мың адам (департаменттер арасында 86-шы орын, 1999 ж.). Географиясы Жер аумағы 3718 км². Департамент арқылы Тарн және Гаронна өзендері ағып өтеді. Осы өзендерден департамент атауы шықса керек. Әкімшілік-аумақтық бөлінісі Департамент 2округ, 30 кантон және 195 коммунаны қосады. Тарихы Департамент 1804 жылы 4 қарашада құрылды. Оның жеріне көрші департаменттердің жерлері кірді, бірінші кезекте Ло және Жоғарғы Гаронна. Тағы қараңыз * Тарн және Гаронна департаментінің коммуналары Сілтемелер * [http://www.Tarn-et-Garonne.pref.gouv.fr/ Préfecture] * [http://www.cg82.fr/ Conseil général]
Вар (департамент)

Вар — Францияның оңтүстік-шығысындағы департамент, Прованс-Альпі-Зеңгір жаға аймағының департаменттерінің бірі. Реттік нөмірі — 83. Әкімшілік орталығы — Тулон. Халық саны 898,4 мың адам (департаменттер арасында 21-ші орын, 1999 ж.). Географиясы Жер аумағы 5973 км². Әкімшілік-аумақтық бөлінісі Департамент 3 округ, 43 кантон және 153 коммунаны қосады. Тарихы Вар — 1790 ж. Ұлы Француз төңкерісі кезінде құрылған алғашқы 83 департаменттің бірі. Бұрынғы Прованс провинциясының аймағында пайда болған. Атауы Вар өзенінен шыққан. 1860 жылы Вар аумағының бір бөлігі Альпі-Маритим департаментіне қосылды, және осыған байланысты атауы берілген Вар өзені Вар департаментінен тыс қалды. Тағы қараңыз * Вар департаментінің коммуналары Сілтемелер * [http://www.Var.pref.gouv.fr/ Préfecture] * [http://www.provence-azur.com Maison du Tourisme de la Provence d’Azur] * [http://www.cg83.fr/ Conseil général]
Воклюз

Воклюз (, ) — Францияның оңтүстігіндегі департамент, Прованс-Альпі-Зеңгір жаға аймағының департаменттерінің бірі. Реттік нөмірі — 84. Әкімшілік орталығы — Авиньон. Халық саны 499,7 мың адам (департаменттер арасында 50-ші орын, 1999 ж.). Географиясы Жер аумағы 3567 км². Департаменттің батыс шекарасы арқылы Рона өзені, оңтүстік шекарасы арқылы — Дюранс өзені ағып өтеді. Әкімшілік-аумақтық бөлінісі Департамент 3 округ, 24 кантон және 151 коммунаны қосады. Тарихы Воклюз 1793 жылы облыс жерлерінен құрылды. Бұрынғы Прованс провинциясының аймағында пайда болған. Атауы — латынша Vallis Clausa («жабық аңғар») деп ауылдан шыққан. туған * Фелисьен Сезар Давид — сазгер. Тағы қараңыз * Воклюз департаментінің коммуналары Сілтемелер * [http://www.Vaucluse.pref.gouv.fr/ Préfecture] * [http://www.vaucluse.fr/ Conseil général] * [http://www.avignon.fr/ Chef lieu de Vaucluse (Avignon)]
Вьенна (департамент)

Вьенна — Францияның батысындағы департамент, Пуату-Шарант аймағының департаменттерінің бірі. Реттік нөмірі — 86. Әкімшілік орталығы — Пуатье. Халық саны 399 мың адам (департаменттер арасында 56-шы орын, 1999 ж.). Географиясы Жер аумағы 6990 км². Департамент арқылы Вьенна және Шаранта өзендері ағып өтеді. Әкімшілік-аумақтық бөлінісі Департамент 3 округ, 38 кантон және 281 коммунаны қосады. Тарихы Вьенна — 1790 ж. Ұлы Француз төңкерісі кезінде құрылған алғашқы 83 департаменттің бірі. Бұрынғы Пуату провинциясының аймағында пайда болған. Атауы Вьенна өзенінен шыққан. Тағы қараңыз * Вьенна департаментінің коммуналары Сілтемелер * [http://www.cg86.fr/ General Council website] (in French) * [http://www.cg86.org Another General Council website] (in French) * [http://www.vienne.pref.gouv.fr/ Префектура]
Жоғарғы Вьенна

Жоғарғы Вьенна (, ) — Францияның батысындағы департамент, Лимузен аймағының департаменттерінің бірі. Реттік нөмірі — 87. Әкімшілік орталығы — Лимож. Халық саны 353,9 мың адам (департаменттер арасында 62-ші орын, 1999 ж.). Географиясы Жер аумағы 5520 км². Департамент арқылы Вьенна, Шаранта өзендері ағып өтеді. Әкімшілік-аумақтық бөлінісі Департамент 2 округ, 54 кантон және 293 коммунаны қосады. Тарихы Жоғарғы Вьенна — 1790 ж. Ұлы Француз төңкерісі кезінде құрылған алғашқы 83 департаменттің бірі. Бұрынғы Лимузен провинциясының аймағында пайда болған. Атауы Вьенна өзенінен шыққан. Тағы қараңыз * Жоғарғы Вьенна департаментінің коммуналары Сілтемелер * [http://www.Haute-Vienne.pref.gouv.fr/ Préfecture] * [http://www.cg87.fr/ Conseil général]
Вогез (департамент)

Вогез (франц. Vosges) — Францияның шығысындағы департамент, Лотарингия аймағының департаменттерінің бірі. Реттік нөмірі — 88. Әкімшілік орталығы — Эпиналь. Халық саны 381 мың адам (департаменттер арасында 60-шы орын, 1999 ж.). Географиясы Жер аумағы 5874 км². Департамент Вогез тау жұйесінде орналасқан және ол арқылы Сона өзені ағып өтеді. Әкімшілік-аумақтық бөлінісі Департамент 3 округ, 31 кантон және 515 коммунаны қосады. Тарихы Вогез — 1790 ж. Ұлы Француз төңкерісі кезінде құрылған алғашқы 83 департаменттің бірі. Бұрынғы Лотарингия провинциясының аймағында пайда болған. Атауы Вогез тау жүйесінен шықса керек. Вогез департаментінің қаласы Жерардмерде Франциядағы туризм бойынша бірінші офис ашылды. Тағы қараңыз * Вогез департаментінің коммуналары Сілтемелер * [http://www.vosges.pref.gouv.fr/ Préfecture]
Йонна

Йонна — Францияның шығысындағы департамент, Бургундия аймағының департаменттерінің бірі. Реттік нөмірі — 89. Әкімшілік орталығы — Осер. Халық саны 333,2 мың адам (департаменттер арасында 67-ші орын, 1999 ж.). Географиясы Жер аумағы 7427 км². Департамент арқылы Йонна өзені ағып өтеді. Департамент атауы осы өзен атауынан шықса керек. Йонна аумағында Бурдон суқоймасы орналасқан. Әкімшілік-аумақтық бөлінісі Департамент 3 округ, 42 кантон және 454 коммунаны қосады. Тарихы Йонна — 1790 ж. Ұлы Француз төңкерісі кезінде құрылған алғашқы 83 департаменттің бірі. Возникла на территории бывшей провинции Бургундия. Название происходит от реки Йонна, притока Сены. Бұрынғы Бургундия провинциясының аймағында пайда болған. Атауы Сена тармағы саналатын Йонна өзенінен шыққан. Тағы қараңыз * Йонна департаментінің коммуналары Сілтемелер * [http://www.Yonne.pref.gouv.fr/ Préfecture] * [http://www.cg89.fr/ Conseil général]
Территория-де-Бельфор

Территория-де-Бельфор — Францияның шығысындағы департамент, Франш-Конте аймағының департаменттерінің бірі. Реттік нөмірі — 90. Әкімшілік орталығы — Бельфор. Халық саны 142 мың адам (департаменттер арасында 95-ші орын, 2009 ж.). Географиясы Жер аумағы 609 км². Әкімшілік-аумақтық бөлінісі Департамент 1 округ, 15 кантон және 102 коммунаны қосады. Тарихы Территория-де-Бельфор департаменті 1922 жылы құрылды. Туризм Департаментте өте көптеген әрқилы ландшафттық және пейзаждық орындар бар. Ең маңыздылары - Бельфор арыстаны, Вогездар шыңы , Вогездар таулы массив, Мальзоси ірі көлі. Тағы қараңыз * Территория-де-Бельфор департаментінің коммуналары Сілтемелер * [http://www.territoire-belfort.gouv.fr/cps/ Préfecture website] * [http://www.cg90.fr/ Conseil général website] * [http://www.ot-belfort.fr/ Tourist Office website]
Эсон (департамент)

Эсон (Эссонна, ) — Франция орталық бөлігінің солтүстігіндегі департамент, Иль-де-Франс аймағының департаменттерінің бірі. Реттік нөмірі — 91. Әкімшілік орталығы — Эври. Халық саны 1,134 млн адам (департаменттер арасында 14-ші орын, 1999 ж.). Географиясы Жер аумағы 1804 км². Департамент арқылы Сена өзені және оның тармақтары ағып өтеді. Әкімшілік-аумақтық бөлінісі Департамент 3 округ, 42 кантон және 196 коммунаны қосады. Тарихы Эсон 1968 жылы 1 қаңтарда бұрынғы Сена және Уаза департаментінің аумағында пайда болды. Тағы қараңыз * Эссонна департаментінің коммуналары Сілтемелер * [http://www.Essonne.pref.gouv.fr/ Préfecture] * [http://www.essonne.fr Conseil général]
О-де-Сен

О-де-Сен (, мағынасы — «Жоғарғы Сен») — Франция орталық бөлігінің солтүстігіндегі департамент, Иль-де-Франс аймағының департаменттерінің бірі. Реттік нөмірі — 92. Әкімшілік орталығы — Нантер. Халық саны 1,429 млн адам (департаменттер арасында 6-шы орын, 1999 ж.). Географиясы Жер аумағы 176 км². Департамент арқылы Сена өзені ағып өтеді. Әкімшілік-аумақтық бөлінісі Департамент 3 (Антони, Булонь-Бийанкур, Нантер) округ, 45 кантон және 36 коммунаны қосады. Тарихы О-де-Сен департаменті 1968 жылы құрылды және бұрынғы Сена және Сена және Уаза департаменттерінің кейбір бөліктерін өзіне қосты. Тағы қараңыз * О-де-Сен департаментінің коммуналары Сілтемелер * [http://www.Hauts-de-Seine.pref.gouv.fr/ Préfecture] * [http://www.cg92.fr/ Conseil général]
Сена-Сен-Дени

Сена-Сен-Дени (Сена-Сен-Дени; ) — Франция орталық бөлігінің солтүстігіндегі департамент, Иль-де-Франс аймағының департаменттерінің бірі. Реттік нөмірі — 93. Әкімшілік орталығы — Бобиньи. Халық саны 1,383 млн адам (департаменттер арасында 7-ші орын, 1999 ж.). Географиясы Жер аумағы 236 км². Әкімшілік-аумақтық бөлінісі Департамент 3 округ, 40 кантон және 40 коммунаны қосады. Тарихы Сена-Сен-Дени департаменті 1968 жылы 1 қаңтарда құрылды және бұрынғы Сена және Сена және Уаза департаменттерінің кейбір бөліктерін өзіне қосты. Тағы қараңыз * Сена-Сен-Дени департаментінің коммуналары Сілтемелер * [http://www.Seine-Saint-Denis.pref.gouv.fr/ Préfecture] * [http://www.cg93.fr/ Conseil général]
Валь-де-Марн

Валь-де-Марн (, мағынасы «Марн аңғары») — Франция орталық бөлігінің солтүстігіндегі департамент, Иль-де-Франс аймағының департаменттерінің бірі. Реттік нөмірі — 94. Әкімшілік орталығы — Кретей. Халық саны 1,256 млн адам (департаменттер арасында 11-ші орын, 1999 ж.). Географиясы Жер аумағы 245 км². Париж қаласының оңтүстік-шығысында орналасқан бұл департамент арқылы Сена және оның тармағы Марна өзендері ағып өтеді. Әкімшілік-аумақтық бөлінісі Департамент 3 округ, 49 кантон және 47 коммунаны қосады. Тарихы Сен-Сен-Дени департаменті 1968 жылы 1 қаңтарда құрылды және бұрынғы Сена (29 коммун) және Сена және Уаза (18 коммун) департаменттерінің кейбір бөліктерін өзіне қосты. Атауы Марна өзенінен шыққан. Тағы қараңыз * Валь-де-Марн департаментінің коммуналары Сілтемелер * [http://www.Val-de-Marne.pref.gouv.fr/ Préfecture] * [http://www.cg94.fr/ Conseil général]
Валь-д’Уаз

Валь-д'Уаз (, мағынасы — «Уаз аңғары») — Франция орталық бөлігінің солтүстігіндегі департамент, Иль-де-Франс аймағының департаменттерінің бірі. Реттік нөмірі — 95. Әкімшілік орталығы — Понтуаз. Халық саны 1,136 млн адам (департаменттер арасында 15-ші орын, 1999 ж.). Географиясы Жер аумағы 1246 км². Департамент арқылы Сена және оның тармағы Уаза өзендері ағып өтеді. Валь-д'Уаз (фр.Val d'Oise) — Францияның солтүстігінде орналасқан департамент, Иль-де-Франс округінің бір бөлігі. Департаменттің оңтүстігінде Оль-де-Сен департаменті, оңтүстік-батысында Ивелин, батысында Эр, солтүстігінде Уаз, шығысында Сена және Марна, оңтүстік-шығысында Сена-Сен-Дени орналасқан. Департаменттің ресми астанасы-Понтуаз коммунасы, қала орталығынан солтүстік-батысқа қарай шамамен 28 шақырым жерде Париждің шетінде орналасқан, префектураның ғимараты мен әкімшілік кеңселері көршілес Серджи коммунасында орналасқан. Уаза өзені Сена өзенінің оң саласы болып табылады және провинция арқылы солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай ағады. Бөлімшенің шығыс бөлігі Пай-де-Франстың бөлігі болып табылады, оның ұсақ түйіршікті,сазды топырақтарына байланысты ауыл шаруашылығына (әсіресе дәнді дақылдар мен қант қызылшасы) дәстүрлі түрде пайдаланылатын құнарлы жазық. Париж кеңейген сайын бұл бөлік бірте-бірте азаяды. Шарль де Голль әуежайының бір бөлігі осы шығыс аймақта, ал басқа бөліктері Сена-и-Марна және Сена-Сен-Дени департаменттерінде орналасқан. Бөлімнің ең оңтүстік аймағы Сена аңғарының бір бөлігін құрайды және бүкіл шағын Монморенси алқабын алып жатыр. Бұл аудандар қатты урбанизацияланған, бірақ соңғысы Париж мен Руанды байланыстыратын ежелгі Рим жолы Жюль Сезар тас жолы арқылы өтеді. Бөлімнің орталық және оңтүстік-батыс бөліктері де негізінен урбанизацияланған және үлкен Париждің бір бөлігін құрайды. Бөлімнің батыс бөлігі жасыл, негізінен ауылшаруашылық үстіртінің тарихи француздық Вексен округінің бөлігі болып табылады. Оның астанасы округтің шығыс жағында орналасқан Понтуаз болды. Қазіргі уақытта коммуна көршілес Сержи коммунасымен біріктіріліп, жаңа Сержи-Понтуаз қаласын құруда.Вексен аймағы негізінен ауыл болып қала береді, ал бүкіл департаментте бестен бірі ағаштармен жабылған. Әкімшілік-аумақтық бөлінісі Департамент 3 округ, 39 кантон және 185 коммунаны қосады. Тарихы Валь-д'Уаз департаменті 1968 жылы 1 қаңтарда құрылды және бұрынғы Сена және Уаза департаментінің кейбір бөліктерін өзіне қосты. Атауы Уаза өзенінен шыққан. Тағы қараңыз * Валь-д'Уаз департаментінің коммуналары Сілтемелер * [http://www.Val-dOise.pref.gouv.fr/ Préfecture] * [http://www.cg95.fr/index.htm Conseil général]
Рона-Альпі

Рона-Альпі — Францияның оңтүстік-шығысындағы аймағы. Басты қаласы — Лион. Халық саны 6,121 млн адам (аймақтар арасында 2-ші орын). Географиясы Жер аумағы 43 698 км². Аймақ құрамында келесі департаменттер бар: Изер, Ардеш, Эн, Дром, Луара, Рона, Савойя, Жоғарғы Савойя. Рона-Альпі арқылы Сона, Рона және Изер өзендері ағып өтеді. Көлдері Рона-Альпі аймағында Францияның ең ірі тұщы көлдері орналасқан: * Нантуа (Эн) * Бартран (Эн) * Лафре (Изер) * Паладрю (Изер) * Монтенар (Изер) * Буа Франсэ (Изер) * Агубелетт (Савойя) * Бурже (Савойя) * Сен-Андре (Савойя) * Аннеси (Жоғарғы Савойя) * Женева көлі (Жоғарғы Савойя) Сілтемелер * [http://www.cr-rhone-alpes.fr Regional Council website] (in French) * [http://en.wikivoyage.org/wiki/Rh%C3%B4ne-Alpes Rhône-Alpes on Wikivoyage]
Математик

- әлем мойындаған ең ұлы математиктердің бірі]] Математик — ғалым, өзінің ғылыми-зерттеу жұмыстарын негізінен математикаға: сандар теориясына, топологияға, абстрактті алгебраға, функционалдық талдауға және т.б. арнайды. Математиктер сирек жағдайда экономиканың, химияның және информатиканың проблемалаларымен айналысады. Марапаттар мен сыйлықтар Математиктерге тағайындалатын ең беделді сыйлық ретінде Филдс сыйлығы ұсынылады. Математиктерге Нобель сыйлығы берілмейді. 2002 жылдан бастап математика саласындағы көрнекті жетістіктері үшін Абель сыйлығы беріледі. Түсініктемелер * * [http://www.mscs.dal.ca/~dilcher/collwks.html Әйгілі математиктер мен статиктердің тізімі]
Джильбаб

, Пальмира ]] Джильбаб (, көпше түрі: джәләбиб) — әйел немесе ер адамның көйлек үстінен киетін кең жамылғысы. Денені толығымен жауып тұратын киім. Джильбаб әсіресе Мароккода (Марокко) кең таралған. Джильбаб туралы Аллаһ Тағала Құранда айтады: Дереккөздер Тағы қараңыз *Хиджаб *Джаләбия *Ниқаб *Бурқа
Жәләбия

]] Джәләбия (, көпше түрі: джәләбийат) — Мысыр пен Суданның Ніл алқабындағы қарапайым халық киетін кең киім үлгісі. Басқаша джильбаб деп аталады. Дереккөздер Тағы қараңыз *Джильбаб *Хиджаб *Исламдағы киім әдебі
Исламдағы киім әдебі

Мұсылманға тәкәппарлыққа әкелетін киім киюге тыйым салынған. Сол сияқты, қоршаған қауымнан өзгеше киімді киюге тыйым салынған. Адамдардан өзгешелену үшін киім киюге болмайды, мейлі ол киім қымбат болсын, арзан болсын, басқа адамдардыкіне ұқсаса да, ұқсамаса да, себебі бұл тәкәппарлыққа апарады. Оған қоса мұсылманнаң киімі кәпірлердің киіміне ұқсамауы керек, денеге жабысып тұрмауы керек және мөлдір болмауы керек. Әйел киім үлгісі Хиджаб — әйелдің бүкіл денесі мен әшекейлерін бөтен ер кісілердің көзінен жасыру. Шариғат бойынша иман келтірген қыздар мен әйелдерге бөтен ер кісілерден жүздері мен қолдарын, онымен қоса бүкіл денесін және құлақ, қол, мойын, омырау, аяққа тағатын әшекейлерін толық жабу парыз етілген. Хиджаб шарттары * Жамылғыш әйел кісінің ішкі киімдері мен дене мүшелері сыртынан көрініп тұратындай жұқа болмауы тиіс; * Жамылғышты әйел кісі басынан бастап жамылғаны жөн, осылай жамылу Құранда Аллаһ Тағала бұйырған «жилбабын жамылсын!» яғни «жамылғышты әйелдер басынан бастап жамылсын!» — деген бұйрыққа сай келеді; * Жамылғыштың матасы сыртынан қарағанда көз тартатын, яғни адамдарды өзіне қарататындай, немесе қызықтыратындай түсте болмауы керек; Хиджаб киюге Құран мен Сүннеттен дәлелдер дық әйел]] Айша (Аллаһ одан разы болсын) айтқан: Ер адамның киім үлгісі Ер адамдардың әуреті кіндігінен бастап тізелеріне шейін, яғни бұл жерлерді киіммен жауып, бөгде адамдарға көрсетуге болмайды. Күң әйелдердің де әуретінің шегі осы. Дереккөздер
Алма-Атинская (метро бекеті)

Алма-Атинская — Мәскеу метросындағы Замоскворецкая бағытының ең соңғы бекеті. Бекеттің құрылыс жұмыстары 2011 жылы басталып, ашылу салтанаты 2012 жылы 24 желтоқсанда өтті. 2011 жылдың 29 қарашасында Мәскеу қаласының басшылығы Братеево метро бекетінің атауын Алма-Атинскаяға ауыстыратынын жариялады. Техникалық мәлімет * Платформа ұзындығы — 162 метр * Платформа ені — 10 метр * Шамдар саны — 9 дана * Бекет 3 эскалатормен жабдықталған * Күмбездің биіктігі — 6 метр * Оңтүстік вестибюльдің маңында мүгедектер үшін арналған 1 жеделсаты орнатылған. Дереккөздер
Ниқаб

, Монтеррей]] Ниқаб (, көпше түрі: нуқуб) — кейбір мұсылман әйелдердің бетін бүркеп, тек көзі ғана көрісететін жамылғы. Кей адамдар ниқаб пен бурқаның арасында айырмашылық жоқ деп ойлайды, бірақ ниқаб деген бетті бүркейтін киім болса, бурқа деп әйелдің денесін басынан бастап жерге шейін жауып тұратын киімді атайды. Ниқаб араб елдерінде, әсіресе Сауд Арабиясында, Йеменде, Бахрейнде, БАӘ кең таралған. Сонымен қатар Сирия, Сомали, Пәкістан, Үндістан, Ауғанстан елдеріндегі әйелдер де киеді. Шариғаттағы үкімі Шариғатта әйел адамның әуреті деп беті мен қол ұштарынан басқа барлық жері саналады, сондықтан бетті жабатын ниқабты кейбір ғалымдар мұстахаб амал санайды. Дереккөздер Тағы қараңыз *Исламдағы киім әдебі *Хиджаб *Бурқа
Автомагистраль

дағы E4 Автомагистралі]] Автомагистраль (, ) — басқа жолдармен бір деңгейлі қиылысы болмайтын, автомобильдердің жылдам қозғалысына арналған жол. Көліктік құралдардың жоғары жылдамдықты қозғалысына арналған олардың жүргінші бөліктерінің қарама-қарсы бағыттары бөгеулермен бөлінеді және әрбір бағыт бойынша кем дегенде екі жолақтан тұрады. Сонымен қатар, автомагитраль жиектері кең салынады. Автомагистральдарға айдап кіру және айдап шығу арнайы баяулау және үдею жолақтарымен жабдықталған. Тарихы Алғашқы автомагистраль 1924 жылы Италияның солтүстігінде салынған болатын. Ұзындығы 85 шақырым құраған автомагистраль Милан мен Варезе қалаларын жалғаған. Германия автомагистральдері Бұл елде автомагистральдер автобан (Autobahn) деп аталады. Автобандарда кеңес берілетін жылдамдық 130км/сағ болғанымен, Германия автомагистральдарында жалпы жалдамдыққа шектеу салынбайды. Бұндай ерекшелік ешбір басқа дамыған индустриалды елде жоқ. Қазақстан автомагистральдері Қазіргі уақытта Қазақстанда әзірге жалғыз Астана - Бурабай автомагистралі бар. 2 жолақты тас жол болған трасса 6 жолақты техникалық санатты автобанға ауыстырылған. Автомагистраль қашықтығы 224 шақырым. 2013 жылдың 30 мамырынан бастап Астана - Бурабай автомагистралі ақылы жүйеге өтті. Дереккөздер
Алмас мұнарасы

{{Ғимарат Қолданылуы Ғимаратта асыл тас биржасы (Dubai Diamond Exchange) және компанияның кеңсесі орналасқан. Мұнда компания алмастарды, маржандарды, асыл тастарды өңдеп, сатады. Сонымен қатар Дубайдың асыл тастар клубы (Dubai Gems Clubt), Дубай маржан биржасы (the Dubai Pearl Exchange), «the Kimberley Process Certification» кеңсесі, келіссөздер бөлмесі, асыл тастарды тасымалдағанда қорғайтын компаниялардың кеңселері орын тепкен. Марапаттары «Алмас мұнарасы» “Emporis Skyscraper Award 2010” атты беделді конкурста сегізінші орын алған. Тағы қараңыз * Дубайдағы ең биік ғимараттардың тізімі Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://terion.info/wiki/index.php?title=%D0%9D%D0%B5%D0%B1%D0%BE%D1%81%D0%BA%D1%80%D0%B5%D0%B1_%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%81_%D0%A2%D0%B0%D1%83%D1%8D%D1%80 Terion.info бетінде] * [http://www.emporis.com/en/wm/bu/?id=210141 Emporis.com сайтында ғимарат туралы мағлұмат ] * [http://www.skyscrapercity.info/100.php?id13&bid1700 SkyscraperCity.com сайтында ] * [http://www.skyscraperpage.com/cities/?buildingID=31745 SkyscraperPage.com сайтында ] * http://realestate.theemiratesnetwork.com/developments/dubai/jumeirah_lake_towers/almas_tower.php
Раушан мұнарасы

Раушан мұнарасы — БАӘ, Дубайда Шейх Зайед тас жол бойында орналасқан 333 метрлік қонақ үй. Жоспар бойынша ғимарат биіктігі 380 метр құрау керек болған, бірақ кейіннен биіктігі кішірейтіледі. Құрылысы 2004 жылы басталып, 2006 жыл 24 қазанда құрылысы аяқталады. 2008 жылдың сәуір айында «Rose Rotana Suites» қонақ үйі ашылады. Қызықты ақпарат Ғимарат әлемдегі ең биік қонақ үйлердің бірі болып табылады. Дереккөздер Тағы қараңыз * Дубайдағы ең биік ғимараттардың тізімі Сыртқы сілтемелер * [http://www.emporis.com/en/wm/bu/?id=rosetower-dubai-unitedarabemirates Emporis.com]
Nokia Asha 300

Nokia Asha 300 - Nokia компаниясының 2011 жылы шығарған ұялы телефоны. Бұл телефон Series 40 6th Edition жүйесінде жұмыс істейді. Жартылай сенсорлы телефонның дисплейі 262 мың түсті көрсетеді. Дисплейінің диагоналі 2.4" және камерасы 5мр. МicroSD жад картасына арналған ұяшығы бар. Ол 32гб-қа дейін көтереді. Бұл құрылғы жайлы жалпы мағлұмат:
Куфия

Куфия (, жай халықтың арасында: арафатка) — жібектен, жүннен немесе басқа да мата түрлерінен жасалған орамал. Куфияның сыртынан иқал киіліп, араб халқының дәстүрлі бас киімін құрайды. Куфияны сонымен қатар ғутра , машадда , хатта деп атайды. Парсылар чафие , күрдтер чемедани (جه مه داني) деп атайды. Куфияны Ясир Арафаттың киіп жүруіне байланысты кей жерлерде арафатка атап кеткен. Галерея Дереккөздер Тағы қараңыз *Иқал (аксессуар) *Исламдағы киім әдебі
Парсы миниатюрасы

Парсы минатюрасы — кітапқа иллюстрация ретінде салынған немесе жеке өнер туындысы болып табылатын қағазға салынған кішкене сурет. Бұндай миниатюралар жиналған альбомдар мураққа аталады. Жалпылай келгенде Батыс және Византиялық миниатюра мен манускрипттер жасау дәстүрімен ұқсас. Парсы минатюралары парсы өнерінің Батыс мұражайларындағы ең танымал үлгілеріне жатады. Миниатюра XIII ғасырда Моңғол шапқыншылығынан кейін қытай өнерінен әсер алып, елеулі жанрға айналады. Бұл жанр шарықтау шегіне XV-XVI ғасырларда жетеді. Парсы миниатюрасы Түркиядағы Осман миниатюрасы мен Үнді субконтинентіндегі Ұлы Моғолдар миниатюрасына үлкен әсер етті. Галлерея Тағы қараңыз *Парсы мәдениеті *Ислам өнері *Араб каллиграфиясы *Кілем
Шымкент қаласының маңындағы әуе апаты (25 желтоқсан 2012)

Шымкент қаласының маңындағы әуе апаты — 2012 жылдың 25 желтоқсанында Түркістан облысы Шымкент қаласының маңында Қазақстан Ұлттық қауіпсіздік комитетінің шекара қызметіне тиесілі Ан-72 (Antonov An-72) ұшағының әуе апаты. Астана уақытымен сағат 18.55-те Астанадан Шымкентке бет алған Ан-72 әуе кемесі Шымкент қаласының әуежайынан 20 шақырым жерде Сайрам ауданындағы Тассай ауылының маңындағы карьерге құлаған. ҚК-нің баспасөз қызметі таратқан мәліметке сәйкес АН-72 әуе кемесінің бортында 7 экипаж мүшесі мен 20 әскери қызметкер, оның ішінде ҰҚК Шекара қызметінің директоры міндетін атқарушы полковник Тұрғанбек Стамбеков болған және ұшақ бортында болған барлық 27 адам қаза тапты делінеді. Осыған орай Қазақстан президенті өкімімен 2012 жылғы желтоқсанның 27 жұлдызында ұлттық аза тұту жарияланды. Тағы қараңыз * Қазақстандағы ұлттық аза тұту күндері Дереккөздер
Адрес Даунтаун Дубай

Адрес Даунтаун Дубай — биікітігі 306 метрлік 63 қабатты ғимарат. Ғимарат БАӘ Дубайда орналасқан. Бастапқы атауы «The Address Downtown Burj Dubai». Ғимарат қаланың Даунтаун Бурж Дубай ауданындағы аса биік ғимаратардың бірі. 2008 жылы құрылысы аяқталып, қаладағы биіктігі жағынана 6-шы орын иеленді. Галерея Дереккөздер Тағы қараңыз * Дубайдағы ең биік ғимараттардың тізімі Сыртқы сілтемелер * [http://burjdubaiskyscraper.com/Burj_Dubai_Lake_Hotel/burj-dubai-lake-hotel.html Ғимарат туралы ақпарат] * [http://forum.skyscraperpage.com/showthread.php?t=105597 SkyscraperPage.com]
Антонов Ан-72

Ан-72 (НАТО кодификациясы бойынша Coaler — «Көмірші») - әскери-көліктік ұшақ. Ан-26 ұшағын алмастыру үшін Антонов атындағы тәжірибелік-құрастырымдық бюросында жобаланған. Азаматтық модификациялары бар. Модификациялары Тағы қараңыз *Шымкент қаласының маңындағы әуе апаты (25 желтоқсан 2012) Дереккөздер