kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Уве Зеелер

Уве Зеелер (; 5 қараша 1936, Гамбург, Үшінші рейх — 21 шілде 2022) — неміс футболшысы, карьерасының басым бөлігін «Гамбург » командасында өткізген. ГФР құрамасының капитаны. Бүгінде бизнесмен. Карьерасы Әкесі Эрвин Зеелер де футболшы болған, Гамбург футбол құрамасында ойнап, 1933 жылы Венада өткен жұмысшылар Олимпиадасының үздік мергені атанған. Уве Зеелердің өзі де бүкіл карьерасын "Гамбург" футбол клубында өткізген. Футболшының дебюті 1953 жылы 5 тамыз күні "Геттингенге" қарсы өтті. Өзінің үздік матчы ретінде 1963 жылғы ГФР кубогының финалын жиі еске алады, ол "Боруссия Дортмунд" командасының қақпасына жауапсыз үш доп соққан-ды. Бұдан бөлек 1960 жылы ГФР чемпионы атанған. Команда сапында 19 жыл бойы тер төгіп, 1972 жылы қоштасу матчын өткізеді, мұнда Еуропа құрамасы мен "Гамбург" өзара кездеседі. 1978 жылы өзі серіктес болған "Адидас" фирмасының өтінішімен Ирландияның "Корк Сити" сапында бір ресми ойын өткізеді де, екі доп соғады. Бірақ "Корк Сити" 2:6 есебімен "Шемроктан" ұтылып қалды. ГФР құрамасы сапында 1954 жылы 16 қазан күні тұңғыш рет алаңға шықты. Бұл ойында Уве нәтижелі пас шығарды, бірақ құрама француздардан 1:3 есебімен ұтылып қалды. Зеелер төрт бірдей әлем чемпионатында (1958, 1962, 1966, 1970) гол соғып, Пелемен бірге өзіндік рекорд жаңартты. 1970 жылы соңғы голын ширек финалда Англияның қақпасына соқты да, турнир біткен соң құрамамен қош айтысты. 1995 жылы біраз уақыт "Гамбург" командасының президенті қызметін атқарады. Жетістіктері *ГФР чемпионы: 1960 *ГФР кубогы: 1963 *Әлем чемпионатының күміс жүлдегері: 1966 *Әлем чемпионатының қола жүлдегері: 1970 *ГФР-дің үздік футболшысы: 1960, 1964, 1970. *ФИФА 100 тізіміне енген Дереккөздер Сілтемелер * [http://bundesliga.net.ru/blog/2007-08-04-226 Зеелер туралы]
Дмитриевка

Қазақстан: * Дмитриевка – Абай облысы Бородулиха ауданындағы ауыл. * Дмитриевка – Ақмола облысы Бурабай ауданындағы ауыл. * Дмитриевка – Ақтөбе облысы Мәртөк ауданындағы ауыл. * Дмитриевка – Павлодар облысы Успен ауданындағы ауыл. * Дмитриевка – Солтүстік Қазақстан облысы Тимирязев ауданындағы ауыл. Башқұртстан: * Дмитриевка – Башқұртстанның Благовар ауданындағы ауыл. * Дмитриевка – Башқұртстанның Благовещен ауданындағы ауыл. * Дмитриевка – Башқұртстанның Зилайыр ауданындағы ауыл. * Дмитриевка – Башқұртстанның Стерлибашев ауданындағы ауыл. * Дмитриевка – Башқұртстанның Чишмин ауданындағы ауыл. Өзендер: * Дмитриевка – Ресейдегі өзен. Кемеров облысы, Краснояр өлкесі, Томск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. * Дмитриевка – Ресейдегі өзен. Вологда облысы, Киров облысы, Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді.
Ковалёвка

Қазақстан: * Ковалёвка – Қостанай облысы Сарыкөл ауданындағы ауыл, Большие Дубравы ауылдық әкімдігі құрамында болған ауыл, 2017 жылы таратылған. * Ковалёвка – Павлодар облысы Успен ауданындағы ауыл. Башқұртстан: * Ковалевка — Башқұртстанның Куюргазин ауданындағы ауыл.
Қаратай (Павлодар облысы)

Қаратай — Павлодар облысы Успен ауданы, Лозов ауылдық округі құрамындағы ауыл. 2018 жылға дейін қысқартылған "Қаратай ауылдық округі" орталығы болған. Географиялық орны Аудан орталығы – Успенка ауылынан солтүстікке қарай 67 км-дей жерде. Халқы Дереккөздер
Травянка

* Травянка – Павлодар облысы Успен ауданындағы ауыл. Өзендер: * Травянка – Ресейдегі өзен. Пермь өлкесі, Киров облысы, Удмуртия Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. * Травянка – Ресейдегі өзен. Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. * Травянка – Ресейдегі өзен. Коми Республикасы, Ненецк АҚ жер аумақтарынан ағып өтеді. * Травянка – Ресейдегі өзен. Свердлов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді.
Кессарін Эктаваткул

Кессарін Эктаваткул — тхэквондошы және киноактриса, тхэквондодан&nbsp;Тайланд чемпионы. Өмірбаяны Эктаваткул 1981 жылдың 31 тамызында Тайланд Патшалығында дүниеге келді. Көптеген фильмдерде екінші дәрежедегі рөлдерді ойнады. Эктаваткул күйеуге шықпаған. Фильмография * Born to Fight (2004) * Dangerous Flowers (Chai Lai Angels) (2006) * Somtum (Muay Thai Giant) (2008) * Final Target (Vanquisher) (2009) * Vengeance of an Assassin (2014) Жүлделері * 2011: The Sexiest Woman of Thailand Әдебиет * [https://alchetron.com/Kessarin-Ektawatkul Kessarin Ektawatkul] (Өмірбаяны және суреттері) // Alchetron (Free Social Encyclopedia for the World) * [https://entertainment.thaiza.com/news/165346/ "นุ้ย เกศริน" แจง เหตุบังเอิญ ดินเนอร์ "วี วีภาพ"] Дереккөздер Сыртқы сілтемелер
Владислав Шпильман

Владислав Шпильман (пол. Władysław Szpilman; 5 желтоқсан, 1911 жыл — 6 шілде 2000 жыл) — поляк компoзиторы, пианино (күйсандық) ойнаудың шебері. Өмірбаяны 1911 жылы 5 желтоқсанда Сосновец селосында дүниеге келді. Оның бір ағасы, екі қарындасы болды. Фредерик Шопен атындағы Музыка Университетін тәмамдаған. 1931 жылы Берлин музыкалық академиясының стипендиясын ұтып алды. 1933 жылы билік басына ұлтшыл-фашистер келген соң Польшаға қайтты да, Варшава радиосында қызмет жасады. 1939 жылға дейін фильмдерге симфониялық музыкалар жазумен және пианино ойнаумен айналысты. 1939 жылы Германия Польшаны жаулап алды да, Варшавада күнелту тым қиынға соқты. Владислав жұмыстан шығып қалды. Немістерден қысым көрген оның туыстары, бауырлары, әке-шешесі басқа жаққа қоныс аударды да, Владислав олардан көз жазып, адасып қалады. Кейін белгілі болғандай, ол туыстарын мәңгілікке жоғалтады. Бұл Варшавада қашып-пысып, тығылып күн көреді. Ең соңында күтпеген жерде мұны басқа-басқа емес, неміс офицері Вильгельм Хозенфельд аштықтан құтқарады. Көп ұзамай Кеңес әскерлері келеді де, немістер Варшаваны тастап қашады. Енді Владислав қайтадан бұрынғы жұмысында, Варшава радиосында қызмет жасай бастайды. Бұл жұмысты 60-жылдардың ортасына дейін атқарады. Өзінің «Жаңбыр», «Ол жылдарды ешкім де қайтара алмайды», «Махаббатсыз бақыт жоқ», «Пабло Пикассоның жұмыс портреті», «Қызыл автобус» (Эдита Пьеха), «Тынық түн», «Уақыт келеді», «Ертең жақсы күн болады» секілді симфониялық шығармаларын жазды. Ол балаларға арнап 50-ден аса ән жазды, көбі радиоқойылымдар мен фильмдерге пайдаланылды. Соғыстан кейін екінші дүниежүзілік соғыстағы бастан кешкендері жайлы естеліктер жазды. Кейін ол жазғандары Ежи Вальдорфтың әдеби өңдеуімен "Қаланың жер жастануы" деген атпен 1946 жылы басылып шықты. Осы кітаптың желісімен 2002 жылы Роман Полански дің "Пианист" атты фильмі жарыққа шықты. Отбасы 1950 жылы Галина Глежнаровскиге үйленді. Екі ұлдары болды: Кшиштоф және Анджей. Дереккөздер Сілтемелер *[http://www.belousenko.com/books/memoirs/szpilman_pianist.htm Пианист. Варшава күнделігі (1939-45)] *[http://www.szpilman.net/ Биографиясы]
Генри Норрис Расселл

Генри Норрис Расселл (Henry Norris Russell; 25 қазан 1877, Ойстер-Бэй, Нью-Йорк штаты, АҚШ — 18 ақпан 1957, Принстон, Нью-Джерси, АҚШ) - американдық астрофизик, жұлдыздар эволюциясының алғаш теорияларының енгізушісі, Күн атмосферасының химиялық құрамын анықтады, әлемдегі химиялық элементтер мөлшеріне баға берді, жұлдыздар спектрлері мен олардың жарқырауы арасындағы байланысты зерттеді. Биографиясы 1900 жылы Принстон университетін аяқтады. 1903 жылдан 1905 жылға дейін Кембридж обсерваториясында тағылымдамадан өтті. 1905 жылы Принстонда Янг жолын қуды. 1912 жылдан 1947 жылға дейін - Принстон университетінің астрономиялық обсерваториясының директоры. 1913 жылы даниялық астроном Э. Герцшпрунгқа тәуелсіз, бұл қасиеттерді байланыстыратын диаграмманы (Герцшпрунг-Рассел диаграммасы) құрастырды. 1913-1914 жылдары жұлдыздың басты энергия көзі оның сығылуы болып табылатын гравитациялық жұлдыздар эволюциясының тұжырымдамасын құрастырды. 1920- жылдар аяғында Рассел өз теориясын өңдеп, жұлдыздарда басқа да энергия көздерінің бар болуын қарастырды. 1925 жылы Кэтрин Брюс медалімен марапатталды. 1947 - 1952 жылдар аралығында Гарвард обсерваториясында жұмыс істеді. Рассел құрметіне 1953 жылы 8 қазанда Гете Линка обсерваториясында ашылған Рассел кіші планетасы және Айдың көзге көрінетін жағындағы кратер аталды. Әдебиет Бронштэн В.А. Гипотезы о звездах и Вселенной. — М.: Наука, 1974. (орыс тілінде) Колчинский И.Г., Корсунь А.А., Родригес М.Г. Астрономы: Биографический справочник. — 2-е изд., перераб. и доп.. — Киев: Наукова думка, 1986. — 512 с. (орыс тілінде) David H. DeVorkin Henry Norris Russell and the Expanding Universe // M. J. Way & D. Hunter, eds., ASP Conf. Ser.. — 2013. — Vol. 471. — arXiv:1302.0240. (ағылшын тілінде)
Тоні Жаа

Тоні Жаа (; ) — тай атақты актері, тхэквондошысы және каскадері. Фильмография * 1994: Thailand Killer * 1996: Death Warrior * 1996: Bangkok Warrior (Nuk Soo Dane Song Kram) * 2001: Kon dib lek nam pee ( * 2001: Nuk leng klong yao ( * 2003: Ong-Bak ( * 2004: The Bodyguard * 2005: Revenge of the Warrior – Tom Yum Goong ( * 2007: The Bodyguard 2 * 2008: Ong-bak 2 ( * 2010: Ong-Bak 3 * 2013: Return of the Warrior (Tom Yum Goong 2) * 2014: Skin Trade * 2015: Fast & Furious 7 * 2015: Lethal Warrior (Saat po long 2) * 2017: xXx: Return of Xander Cage Сыртқы сілтемелер
Jah Khalib

Jah Khalib (Джа Калиб, шын аты&nbsp;Бахтияр Мамедов;&nbsp;&nbsp;29 қыркүйек 1993&nbsp;жылы д.к.) — қазақстандық&nbsp;орыс тілді рэпер, әнші, битмейкер және продюсер. Өмірбаяны Бақтияр Мамедов 1993 жылғы 29 қыркүйекте, Алматыда дүниеге келді. Әкесі — әзірбайжандық, анасы — қазақ. Бала кезінен рэп-музыкамен айналысқан. Оқыған музыка мектебінде саксофон класында оқыған. Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясында музыкатану және менеджмент факультетін аяқтаған. Битмейкер және саунд-продюсер ретінде көптеген қазақстандық рэперлермен, олардың арасында PR'OXY, Santos, Antrax, Hirosima және басқалармен жұмыс жасаған. Өзінің Jah Khalib деген сахналық лақап атын соло өнерін көрсете бастағанда таңдады. Өз сөзінше, Khalib (Халиб) деген ойдан шығарылған есім болса, Jah (Джа) — растафариандық Құдайдың аты. Танымалдыққа әлеуметтік желілер арқылы қол жеткізді. Арасында алғашқы шығармаларының ең танымалы "Твои сонные глаза", "SnD", "Сжигая драма театры" және "Сен үшін". Jah Khalib көп ұзамай тек қана Қазақстанда ғана емес, басқа да посткеңестік елдерде белгілі болды. 2016 жылы "Если че, я Баха" альбомын жариялады. 2017 жылғы көктемде "Лейла" атты композициясына бейнеклип түсірген. 2015 және 2016 жылдары шоу-бизнес және спорт жұлдаздырының "Forbes Kazakhstan" журналының тізіміне кірген. 2017 жылғы маусымда Муз-ТВ Жүлделер 2017 жылы "Жылдың жаңалығы" номинация жүлдегері болып танылған. Сын 2022 жылғы 3 тамызда YouTube желісіндегі ORTA арнасы Мәмедов қатысқан, Ислам туралы екісағаттық подкаст жариялады. Қонақтардың бірі, заңгер Жаслан Айтмағанбетов университеттің криминалистика пәнінің подполковник оқытушысының әйел зорлау фактілерінің 85 пайызы жәбірленушінің «бұрыс орын, бұрыс киімде, бұрыс уақытта» болып қалғанынан орын алады дегенін айтқан. Айтмағанбетов кейін «киім деген адамды тартады, сөзсіз тартады» деп қосты. Мәмедов басқа қонақтармен бірге бұл сөзбен келісті. Бейнебаянның тек ер адамдардан құралған қатысушылары әйелдердің діндегі орны туралы да сөйледі және Мәмедов «әйел орамал кигенде өзін қауіпсіз сезінеді» деп айтты. Подкаст 2024 жылдың басында Қуандық Бишімбаевтың ісі жүріп жатқан кезде көпшіліктің назарына түсті және Instagram мен Twitterде подкасттың барлық қонақтарына қарсы бас тарту науқаны басталды. Дискографиясы Альбомдар Синглдар "Мамасита" 2017 "Бүгін таптым сені" 2017 Бейнеклиптер Дереккөздер
Габриэль Батистута

Габриэль Омар Батистута (; 1 ақпан 1969, Реконкиста, Санта-Фе, Аргентина) — аргентиналық футболшы, Аргентина Ұлттық футбол құрамасының шабуыл шебінде ойнаған. Карьерасы Командалық Габриэль Батистута Ренкониста қаласында дүниеге келді. Ол бала кезінде баскетболды да, волейболды да жақсы ойнаған. Бірақ есейе келе футболды таңдап, ең әуелі "Нюэллэ Олд Бойз" клубының селекционерлерінің көзіне түсті. Футболшылық ғұмырын осы клубтан бастады. 1988-91 жылдары Аргентинаның "Ривер Плейт", "Бока Хуниорс" клубтарының сапында ойнады да, Италияның "Фиорентинасына" ауысты. Осы тұста алғаш рет Аргентина құрамасына шақырту алды. Италиялық командада аттай тоғыз жыл ойнады. Бірақ команда Италия біріншілінде көбіне үздік төрттікке ілінгенімен, өзінің бір арманы — скудеттоны (Италия чемпиондағын) ұтып ала алмады. 1996 жылы Италия кубогын, 1997 жылы Италия суперкубогын ұтып алды, ал 1994 жылы Италия чемпионатының үздік мергені атанды. Дегенмен Италия футболының биігін бағындыру мақсатымен 2000 жылы жазда "Ромаға" ауысты. Ромаға барған алғашқы маусым қорытындысында-ақ 20 гол соқты да, Италия чемпионы атанды. Осыдан соң Батустутаның ойыны шау тарта бастады. 2003 жылы "Интерге" ауысып, бүкіл маусым бойына екі гол ғана соқты. 2003 жылы жазда Катар клубтарының біріне кетті. 2005 жылы карьерасын аяқтады. Ұлттық құрама Құрама сапында 77 кездесу өткізіп, 54 гол соқты. Үш бірдей әлем чемпионатына (1994, 1998, 2002) қатысты. Әлем чемпионаттарында екі рет хет-трик жасады (1994 жылы Грекия қақпасына, 1998 жылы Ямайка қақпасына). 2002 жылғы әлем біріншілігінде Аргентина топтан шыға алмай қалды да, Габриэль ққұрамадағы карьерасын аяқтады. Әлем чемпионаттарында 10 гол соққан. Жетістіктері *Италия кубогы: 1995/96 *Италия суперкубогы: 1996 *Италия чемпионы: 2000/01 *Италия суперкубогы: 2001 *Оңтүстік Америка чемпионы: 1991, 1993 *Фадха Корольдың кубогы: 1992 *Артемио Франки кубогы: 1993 *ФИФА-100 тізіміне енген *Италия чемпионатының үздік мергені: 1994 Cілтемелер *[http://www.batistuta.com/ Ресми сайты]
ВАЗ-2109

ВАЗ-2109 «Спутник» / Самара («Девятка» бейресми атауы) — хетчбэк корпусымен кішігірім сыныптың ІІ топтағы кеңестік және ресейлік алдыңғы жетекші көлігі. Ол 1987-2004 жылдары Волжск автомобиль зауытында шығарылып, шығарылды. 2004 жылдан бастап 2011 жылдың аяғына дейін ВАЗ-21093 нұсқасы Украинаның ZAZ зауытында автомобиль жинақтарынан құрастырылды. Ол модельдер Lada спутниктік отбасында ВАЗ-2108 бес есікті модификациялауды ұсынады. Автокөліктің жасалу тарихы Автокөлік 1987 жылы шығара бастады. Алғашында, автомобиль 1100, 1300 және 1500 ғғ көлемі Inline 4-цилиндрлі 8-клапан карбюратор бензин қозғалтқышы жабдықталған. 1991 жылы машина «алдыңғы аяғында» жаңа дизайны әзірленді. алдыңғы дизайнымен автомобильдер дереу ВАЗ-21099 седанның шыққаннан кейін шығара бастады. 1994 жылдан бастап, осы машиналардың, сондай-ақ бөлінген жанармай бүрку отын инъекцияны қолданбалы онда 4-8-цилиндрлі бензин қозғалтқыш клапаны ВАЗ-21083 1500 куб құрылған айналды. ВАЗ-2109 фин нұсқасында ол қосымша кондиционер, elektrosteklopodomniki, электр руля, төбесінде қақпағы орнату мүмкін болды. Автокөліктің құрылғысы Құрастырылуы Қозғалтқыш Трансмиссиясы Жүріс бөлігі Автокөліктің шанағы Техникалық сипаттама Дереккөздер Сыртқы сілтемелер
Қызылқұм ауданы

Қызылқұм ауданы — Қазақ КСР-нің Оңтүстік Қазақстан облысында 1928-1956 жылдары болған аудан. Орталығы — Мақталы ауылы. Тарихы Қызылқұм ауданы 1928 жылы Сырдария округі құрамында құрылды. 1932 жылдан бастап Оңтүстік Қазақстан облысының құрамына енді. 1951 жылы аудан құрамында 6 ауылдық кеңес болды: Жаңашардара, Қызылту, Сталин, Шардара, Шымқорған, Еңбекші. 1953 жылы аудан орталығы Шардара ауылынан Мақталы ауылына көшірілді. 1954 жылы Шардара ауылдық кеңесі Мақталы ауылдық кеңесі болып өзгертілді. Еңбекші ауылдық кеңесі Қызылту ауылдық кеңесіне, Сталин ауылдық кеңесі Мақталы ауылдық кеңесіне қосылып, Қызылқұм ауылдық кеңесі құрылды. 1956 жылы 27 сәуірде Қызылту ауылдық кеңесі Мақталы ауылдық кеңесіне қосылды. Сонымен бірге Қызылқұм ауданы таратылып, Киров ауданына қосылды. Дереккөздер
Юрген Клинсманн

Юрген Клинсманн (; 30 шілде 1964, Гёппинген, Баден-Вюртемберг, ГФР) — неміс футболшысы және футбол бапкері. ГФР және Германия Ұлттық футбол құрамасының шабуыл шебінде ойнаған. Карьерасы Карьерасында өте көп клуб ауыстырған футболшы саналады. Салыстырмалы түрде алғанда, ең ұзақ уақыт ойнаған клубы - "Штутгарт". Бұл командада бес жылдай доп тепті. Есесіне, ұлттық құрамада тұрақты ойнады, 1987-98 жылдар аралығында құрама қатысқан ірі турнирлердің барлығына барды, атап айтқанда, үш әлем чемпионаты мен үш Еуропа чемпионатына қатысты. Қатысып қана қоймай, барлығында да гол соқты. Үш әлем чемпионатында гол соққан футболшылардың қатарын толықтырды. 1990 жылы әлем, 1996 жылы Еуропа чемпионы атанды. Құрама сапындағы соңғы ойынын 1998 жылғы әлем чемпионатының ширек финалында Хорватияға қарсы өткізді (0:3). Бапкерлік карьерасын 2004 жылы Германия құрамасын жаттықтырудан бастады. 2006 жылғы өз елінде өткен әлем біріншілігінде Германия жартылай финалға дейін жетіп, Италияға жол берді — 0:2. Италиялықтар екі голды да эктра таймның соңғы минуттарында соқты. Үшінші орын үшін кездесуде Португалияны 3:1 есебімен ұтып, қола жүлдегер атанды. Осы кездесуден соң құрама бапкерлігінен өз еркімен босады. 2008-09 маусымда "Бавария" командасын баптады. 2011-16 жылдары АҚШ құрамасына бапкер болды. 2014 жылғы әлем чемпионатына қатысып, өзінің бұрынғы шәкірттері - Германия құрамасымен және Гана, Португалиямен бір топқа түсті. Төрт ұпай жинап, 1/8 финалға Бельгиядан ұтылуға мәжбүр болды — 1:2. ӘЧ-2018 іріктеуіндегі сәтсіздіктерден соң АҚШ құрамасының бапкерлігінен босады. Жетістіктері Клубтық *Еуропаның қола жүлдегері: 1988 *Әлем чемпионы: 1990 *Еуропаның вице-чемпионы: 1992 *Еуропа чемпионы: 1996 *УЕФА кубогы: 1991, 1996 Жеке *Германияның үздік футболшысы: 1994, 1998 *Англияның үздік футболшысы: 1995 *Германия чемпионы: 1997 *ФИФА 100 тізіміне енген Бапкер ретінде *Әлем чемпионатының қола жүлдегері: 2006 *Конфедерациялар кубогының қола жүлдегері: 2005 *Германиядағы үздік бапкер: 2006 Дереккөздер
Хельмут Ран

Хельмут Ран (; 16 тамыз 1929, Эссен — 14 тамыз 2003, сонда) — неміс футболшысы. ГФР құрамасының шабуыл шебінде ойнаған. Карьерасы Карьерасын "Альтенесен" клубында бастап, өмірінің сегіз жылы сонда өтті. Ал кәсіпқой карьерасында тоғыз жыл бойы "Рот-Вайсс-Эссен" клубында доп тепті. Осы аралықта 100-ден аса гол соқты. 1955 жылы мемлекет чемпионатында топ жарды. Ал Ран үшін ең табысты жыл 1954 жыл. Сол жылы құрама сапында әлем чемпионы атанды. Сол кездегі ешкімнен жеңілмейтін құрамаға айналған Мажарстанның қақпасына финалда екі гол соқты. Жалпы, екі әлем чемпионатында 10 гол соққан мерген футболшы. Жетістіктері * ГФР чемпионы 1955 * ГФР кубогы 1953 * ГФР-дың күміс жүлдегері: 1964 * Әлем чемпионы: 1954 Ескерткіштер *2003 жылы Зонке Воортманның "Берндегі ғажайып" атты фильмі экранға шықты. Фильмде Хельмут Ран басты қаһарманның бірі ретінде көрсетіледі. Хельмут Ран фильм жарыққа шығардан бірнеше апта бұрын ғана өмірден өтті. *Өзінің туған қаласы Эссендегі Георг Мельхелс стадионында Ранға арнап статуя тұрғызылған. Сілтемелер * [http://team.dfb.de/de/historie/videos/1954/page/737.html?1263992134 ӘЧ-54]
Ольховка

Қазақстан: * Ольховка – Павлодар облысы Успен ауданындағы ауыл. Башқұртстан: * Ольховка – Башқұртстанның Бижбуляк ауданындағы ауыл. * Ольховка – Башқұртстанның Благовещен ауданындағы ауыл. * Ольховка – Башқұртстанның Куюргазин ауданындағы қыстақ. * Ольховка – Башқұртстанның Туймазин ауданындағы ауыл.
Прапімпорн Карнчанда

Прапімпорн Карнчанда — тай каскадері, тхэквондошысы және киноактрисасы. Өмірбаяны Прапімпорн Карнчанда Синакхаринтхра атындағы Бангкок университетін бітірді. Қазіргі уақытта Jaika Stunts ұйымында жаттықтырушы болып&nbsp;жұмыс&nbsp;істейді. Көптеген фильмдерде бірінші және екінші дәрежедегі рөлдерді ойнады. Жеке өмірі Прапімпорн Карнчанда тұрмыста. Оның күйеуі Акарадач Боонпенг (Akaradach Boonpeng) мұғалім болып&nbsp;жұмыс&nbsp;істейді. Бір ұлы бар * 2006: Bat Hunter * 2007: Blood Monkey * 2008: The King Cobra * 2011: The Lady * 2013: Boy Golden: Shoot to Kill, the Arturo Porcuna Story Дереккөздер Сыртқы сілтемелер
XXXTentacion

Джасей Дуэйн Онфрой (ағылш. Jahseh Dwayne Onfroy; 23 қаңтар 1998, Помпано-Бич, Флорида, АҚШ — 18 маусым 2018, Дирфилд-Бич, Флорида, АҚШ), көбінесе өзінің XXXTentacion (орындаушыдан tentación — азғыру; «XXX» приставкасы әншінің порнографияға құмарлығынан алынды) лақап атымен танымал американдық рэпер. Онфройдың 17 деп аталған алғаш альбомы 2017 жылы 25 тамызда шығып, Billboard 200 тізімінде 2-ші орын иеленді. Басылымның қолдауы ретінде шыққан сингл, «Jocelyn Flores», Billboard Hot 100 тізімінде 31-ші орында. 27 наурыз 2018 жылы ? альбомындағы «SAD!» композициясы «Havana» және «Freaky Friday» сияқты шығармаларды озып, 19-шы жолдан 7-ші позицияға көтерілді. Биография Джасей Дуэйн Онфрой 1998 жылы 23 қаңтарда Plantation, Флорида штатында туды. Отбасында ата-анасы Дуэйн Рикардо Онфрой мен Клеопатра Фриман және үш әпке мен ағалары бар. Онфрой анасының қаржы жағдайына байланысты негізінде әжесінен Помпано-Бич, Флорида штаты және Лаудерхил, Флорида штатында тәрбие алған. Онфрой сириялық, египеттік, индиялық, неміс, ямайкалық және итальяндық ата-тегіне ие. Алты жасында Онфрой анасына бас салған адамды ұрып, әжесімен тұруға мәжбүр болғаннан бұрын жастарға арналған бағдарламаға енді. Джасейдің музыкаға құштарлығы тәтесі оны мектепшілік хорға, ал кейін шіркеулік хорға қатысуды сендіргеннен соң оянды. Басқа оқушыны ұрған үшін оны тез арада мектептік хордан шығарды. Одан кейін бірнеше төбелес үшін орта мектептен қуылды. Нәтижесінде ол алты айдан көп уақытқа Шеридан үйіне анасының ынтасымен қосылды. Сол кезде ол nu-metal, рэп және хард-рокпен қызығып, фортепиано мен гитара үйренуге тырысты. Джасей Пайпер жоғарғы мектебінде 10-шы сыныпқа дейін оқыды. Осы кезеңде ол өзің «бейбақ» деп атады. Бұның себебі - Джасейдің өзінің танымал болғанына және төбелестерге жиі қатысуына қарамастан тыныш болғаны. Ол білекті жігіт болған жоқ және орта мектепте оқу ол үшін қиын болып, жиі басыңқы жүргендігін айтты. 2018 жылдың 18 маусымы Онфрой Майамидегі мотосалонынан шығып кетіп, белгісіз адамның қолынан оқ құшқан. Жедел жәрдеммен ауруханаға жеткізілген Онфрой комаға түсіп, есін жимастан жан тапсырған. Дискография Студиялық альбомдар * 17 (2017) * ? (2018) Микстейптер * I need Jesus (2017) * Revenge (2017) EP * The Fall (2014) * Ice Hotel (2014) * ItWasntEnough (2016) * Willy Wonka Was a Child Murderer (2016) * A Ghetto Christmas Carol! (2017) Бірлескен альбомдар * Members Only, Vol. 1 (Ski Mask The Slump God-пен бірлесу) (2015) * Members Only, Vol. 2 (Members Only-мен бірлесу) (2015) * Members Only, Vol. 3 (Members Only-мен бірлесу) (2017) Дереккөздер
Александровка (Шарбақты ауданы)

Александровка — Павлодар облысы Шарбақты ауданындағы ауыл, Александров ауылдық округі орталығы. Географиялық орны Аудан орталығы – Шарбақты ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 37 км жерде. Халқы Дереккөздер
Гал Гадот

Гал Гадот (, ; туылды 30 сәуір 1985 ) — израильдік актриса, модель және продюсер. 18 жасында ол 2004 жылы Израиль аруы атанды. Содан кейін ол Израиль қорғаныс күштерінде дене шынықтыру және жауынгерлік дайындық бойынша нұсқаушы ретінде екі жыл қызмет етті, содан кейін IDC Herzliya колледжінде заң және халықаралық қатынастарды оқи бастады, сонымен бірге өзінің модель және актёрлік мансабын құрды. Өмірбаян Гал Гадот 1985 жылы 30 сәуірде Рош-ха-Аине (Израиль) қаласында дүниеге келді. Ол 2004 жылы, 18 жасында “Израиль Аруы” байқауында қатысып женді. Кейін өз елін “Әлем аруы” байқауында көрсетті. Байқаудан кейін фильмдер мен жарнамаларда түсірілу үшін көптеген израильдік (Elite, Супер-Фарм) және еуропалық (La Perla Lingerie, Arena, Danza, Esprit) компаниялардан ұсыныстар алды. Оған қоса Гадот сәнді журналдардың мұқабасында тұрды. 2007 жылы Maxim журналы израильдік әскери қызметін өткен модельдер үшін үйымдастырған фотосессиясында орын алды. Галмен түсірілген фото New York Post-тың бірінші бетінде жарияланды. Бірінші рөлін ол «Бубот» сериалында алды. 2008 жылы «Форсаж 4» фильмінде орын алып, кейін оның жалғастырылған фильміндерде түсті - «Форсаж 5» (2011), «Форсаж 6» (2013). 2013 жылы Ғажайып Әйел рөлі ретінде Зак Снайдердің “Бэтмен Суперменге қарсы: Әділет таңы” (2016) фильміне бекітілді. 2014 жылдың қаңтар айында сол рөлді тағы екі фильмде (“Әділет Лигасы” мен “Ғажайып Әйел”) орындау үшін келісімшартқа қол қойды. 2020 жылы Гадот «Ғажайып әйел: 1984» жалғасы фильмінде бірге продюсерлік етті, сонымен қатар басты рөлді сомдады және Ғажайып әйел 3 фильміндегі рөлін қайталайды. Жеке өмірі 2008 жылдан бастап Гал үйлену тойынан екі жыл бұрын кездескен израильдік кәсіпкер Ярон Варсаноға үйленді. Ерлі-зайыптылардың екі қызы бар — Алма (2011 ж.) және Майя (2017 ж.). Гал мен Ярон Тель-Авивтегі бутиктік қонақүйге ие болды, оны басқаруға көмектесті. Олар 2015 жылы Роман Абрамовичке қонақ үйін $26 миллион долларға сатты. Фильмография Дереккөздер Сілтемелер * * [https://www.kinopoisk.ru/name/1562166/ Гал Гадот] КиноПоиск дерекқорында * [https://www.instagram.com/gal_gadot/ Гал Гадот] Instagram-да * [https://m.facebook.com/GalGadot Гал Гадот] Facebook-те * [https://mobile.twitter.com/GalGadot Гал Гадот] Twitter-де
Бауыржан Исаұлы Баймұхаммедов

Бауыржан Исаұлы Баймұхамедов (15 ақпан 1948 — 5 сәуір 2015) — қазақстандық футболшы, бапкер. КСРО кезеңінде Қазақ КСР және РСФСР клубтарында ойнаған. Қазақстан құрамасын 1994 жылы жаттықтырған. Карьерасы Карьерасын Шымкенттің "Металлург" клубында бастаған. "Алматының "Қайратында" да бір-екі жылдай ойнады. Футболшылық ғұмырында да, бапкерлік карьерасында да ресейлік клубтарда ойнаған, бапкер болған. 1994 жылы оның жаттықтыруымен Қазақстан құрамасы төрт кездесу өткізді. Ұлттық құрамаға қысқа мерзімге ғана бапкер болған жаттықтырушылардың бірі. Бұл тұрғыда Владимир Фомичев антирекорд жасаған (Фомичев бір ғана матчта бапкер болған). Бауыржан Баймұхаммедов басқарған ұлттық құрама матчтары 1994 жыл Дереккөздер Сілтемелер
Динамо (стадион, Алматы)

Динамо стадионы — Алматы қаласында орналасқан көп функционалды стадион. Сипаттама Наурызбай батыр көшесінде орналасқан. 1931 жылы іргесі қаланған. Көп жылдар бойы КСРО чемпионатына қатысқан "Динамо" көгалдағы хоккей клубының өз алаңындағы ойындарын өткізетін арена болған. Футбол матчтары да ойналады. Бассейні, жеңіл атлетикалық залы бар. Дереккөздер Сілтемелер *[http://wikimapia.org/1896376/ru/%D0%A1%D1%82%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D0%BE%D0%BD-%C2%AB%D0%94%D0%B8%D0%BD%D0%B0%D0%BC%D0%BE%C2%BB Динамо стадионы]
Футболдан әлем біріншілігінің хет-триктері

Бір кездесуде төрт немесе бес гол соққандарды қоса есептегенде, 1930-2018 жылдар аралығында әлем чемпионаттарында 50-ден аса хет-трик жасалды. Алғашқы хет-триктің авторы — америкалық Берт Пэтнауд. Ол 1930 жылы Парагвайдың қақпасын бір ойында үш рет көздеді. Ал, әзірше соңғы хет-трик франциялық Килиан Мбаппенің еншісінде, 2022 жылы Аргентинаның қақпасына соқты. Бір матчта 4 рет көзге түскен футболшылар саны алтау ғана: Эрнест Вилимовски (1938), Адемир (1950), Шандор Кочиш (1954), Жюст Фонтен (1958), Эйсебио (1966) және Эмилио Бутрагеньо (1986). Ал, бес гол соққан футболшы біреу: ресейлік Олег Саленко (1994 жылы Камерунның қақпасына енгізді). Қызықты фактілер * Ойынға тыңнан қосылып хет-трик жасаған жалғыз футболшы — мажарстандық Ласло Кишш. 1982 жылы Сальвадордың қақпасына ойын барысында алаңға шығап, 69-77 минуттар арасында үш гол соқты. Сондай-ақ бұл сегіз минут ішінде соғылған ең жылдам хет-трик. * Ерте соғылған хет-триктің авторы — аустриялық Эрих Пробст. 1954 жылы Швейцариямен ойында 24-минутқа дейін-ақ ішінде үш гол соғып үлгерді. * Мирослав Клозе (Германия) мен Томаш Скугравы (Чехословакия) хет-триктерін баспен соқты. * Аргентиналық Гильермо Стабиле мен швециялық Харри Андерссон өздерінің құрамадағы дебют матчтарында-ақ хет-трик жасаған. Хет-триктер тізімі Чемпионаттар бойынша Құрамалар бойынша Сілтемелер *
Алексеевка (Павлодар облысы)

Алексеевка — Павлодар облысы Шарбақты ауданы, Александров ауылдық округі құрамындағы ауыл. 2019 жылға дейін таратылған Алексеев ауылдық округі орталығы болған. Географиялық орны Аудан орталығы – Шарбақты ауылынан шығысқа қарай 21 км жерде. Халқы Дереккөздер
Құлаат

Құлаат — Павлодар облысы Шарбақты ауданы, Галкин ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2017 жылы таратылған. Географиялық орны Аудан орталығы – Шарбақты ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 24 км жерде. Халқы Тұрғыны 41 адам (2009).
Аникино (Павлодар облысы)

Аникино — Павлодар облысы Шарбақты ауданы, Шарбақты ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2017 жылы таратылған. Географиялық орны Аудан орталығы – Шарбақты ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 16 км-дей жерде. Халқы Тұрғыны 33 адам (2009).
Футболдан әлем біріншілігі (қатысушы командалар статистикасы)

Әлем чемпионаттарына осы күнге дейін 78 елдің құрамасы қатысқан. Оның бірнешеуі, атап айтқанда, ГДР, КСРО, Югославия (Сербия және Черногория), Чехословакия құрамалары қазір жоқ. Ал 1938 жылғы бәсекеге қатысқан Нидерланд Үндістаны құрамасы қазір Индонезия деп, ал 1974 жылғы әлем чемпионатына қатысқан Зайр құрамасы қазір Конго Демократиялық Республикасы деп өзгерген. Қалған құрамалардың әлем чемпионаттарына қатысу статистикасын жақсартуға мүмкіндіктері бар. Әзірше қатысу жағынан Бразилия алда келеді. Олар барлық әлем чемпионаттарына қатысқан. Германия (ГФР құрамасы да Германия деп есептеледі) тек екі рет қана (1930, 1950) финалдық турнирлерден тыс қалған. Италия құрамасы үш рет (1930, 1958, 2018) әлемдік додалардан тыс қалыпты. Әлем біріншіліктеріне көп қатысқан құрамалар *—21 (1930-2018) *—19 (1934, 1934, 1938, 1954, 1958-2018) *—18 (1934-54, 1962-2014) *—17 (1930, 1934, 1958-66, 1974-2018) *—16 (1930, 1950-70, 1978, 1986, 1994, 1994-2018) *—15 (1934, 1938, 1950, 1962, 1966, 1978-2018) *—15 (1930, 1934, 1938, 1954, 1958, 1966, 1978-86, 1998-2018) *—15 (1950-70, 1982, 1986, 1990, 1998-2018) ӘЧ дебютанттары Ең дебьютанты көп чемпионат — 1930 жылғы алғашқы әлем біріншілігі. Оған қатысқан 13 құраманың барлығы да дебютант саналады. Келесі әлем біріншілігіне 10 құрама дебьютант ретінде қатысты. Бір ғана дебьютанты бар чемпионаттар — 1950, 2014 жылғы бәсекелер. Қатысушылар көрсеткіштері 2014 жылғы әлем біріншілігінен кейінгі көрсеткіштер
Арчибальд Дуглас, 5-Дуглас графы

Арчибальд Дуглас (1390 — 26 маусым 1439) — шотландық ақсүйек, қолбасшы және Жүзжылдық соғыс кезіндегі дипломат, 5-Дуглас графы (1424—1439), сонымен қатар Уигтаун, Ботвелл, Селкирк пен Этрик-Форест, Эскдейл, Лодердейл мен Аннандейл графы, Галлоуэй лорды (Шотландияда), тағы сайланған (de jure) Турень герцогы, де Лонгвиль графы мен Дён-сюр-Орон сеньоры (Францияда). Өмірбаяны 4-Дуглас графы (1400—1424) мен Турень герцогы (1424), Арчибальд Дуглас пен Анабелла Драммонд (шам. 1350 — 1401) пен Шотландия патшасы III Роберт Стюарттың (1337—1406) үлкен қызы Маргарет Стюарттың (? — 1451) үлкен ұлдары. 1421 жылы наурыз айында ол Боже түбіндегі шайқаста ағылшындарға қарсы шайқаста француздармен бірге шайқасты және Нормандияда де Лонгвиль графы титулын алды. 1424 жылы 17 тамызда Вернёе түбіндегі шайқаста Франция дофині Карл Валуадан Турень герцогы титулын алған Арчибальд Дуглас қайтыс болды. Әкесі қайтыс болғаннан кейін оның Шотландиядағы титулдары мен мүлкін Арчибальд Дуглас иеленді, бірақ әкесінің француз иеліктерінен бас тартты. 1424 жылы Арчибальд Дуглас келіссөздер жүргізіп, король I Джеймс Стюартты тұтқыннан босатып алу үшін Англияға жіберілген Шотландия елшісі болды. 1425 жылы Арчибальд Дуглас Стерлинг сарайында болған Олбани герцогы, Мердок Стюарт пен оның жазаланған екі ұлын опасыздық жасады деп айыптаған отырыста сот комиссиясының мүшесі болды. 1437 жылы ақпанда Пертте король I Джеймс Стюарттың өлімінен кейін Арчибальд Дуглас Шотландияның генерал-лейтенанты және кәмелет жасқа толмаған король II Джеймс Стюарттың билік еткен кезде регент болып тағайындалды. 1437 жылдан бастап 1439 жылға дейін Шотландияның регенті болды. 1439 жылы 26 маусымда Арчибальд Дуглас Рестальригте безгектен қайтыс болды. Атақоныс Дуглас сарайында жерленген. Оның үлкен ұлы Уильям Дуглас, 6-Дуглас графы мұрагер болды. Отбасы мен балалары 1423 пен 1425 жылдар аралығында де-юре Стратерн графы Патрик Грэм мен Стратерн графинясы, Эфимии Стюарттың қызы Эфимии Грэмге үйленді (1413—1468). Олардың балалары: * Уильям Дуглас (шам. 1424 — 24 қараша 1440), 6-Дуглас графы (1439—1440) * Маргарет Дуглас (Өте әдемі леди Галлоуэй) (1435 ж. дейін—1475), 1-күйеуі 1449/1450 жылдан бастап — Уильям Дуглас (1425—1452), 8-Дуглас графы; 2-күйеуі 1453 жылдан бастап — Джеймс Дуглас (шам. 1426 — 1491), 9-Дуглас графы; 3-күйеуі 1459 жылдан бастап — Джон Стюарт (шам. 1440 — 1512), Атолл графы * Дэвид Дуглас (? — 24 қараша 1440) Сілтеме *[http://www.thepeerage.com/p10810.htm#i108096 Арчибальд Дуглас, 5-Дуглас графы The Peerage.com сайтында]
Футболдан әлем біріншілігінің тарихы

]] Футболдан әлем чемпионатының тарихы сонау 1904 жылдан бастау алады. Тарихы Әлем чемпионатын өткізу идеясы 1904 жылы ФИФА құрылғаннан-ақ ойластырылды. Бірақ ұйымның алғашқы президенті Робер Герен 1906 жылы ұйымнан кетті де, бұл идеяны іске асыруды басқа ешкім қолға ала қоймады. ФИФА-ның екінші президенті ағылшын Дэниэл Вулфолл өзі билік құрған 12 жыл ішінде бұл мәселеге оншалық кіріспеді. 1921 жылы билік басына Жюль Риме келді. Ол әлемдік футболдың тізгініне ие бола салысымен әлемдік доданы ұйымдастыру қолға алды. Оны іске асырам дегенше де бірнеше жылдар өтіп, тек 1928 жылы ғана алғашқы чемпионат өтетін орынды (Уругвай) белгіледі. Алғашқы әлем біріншілігі 1930 жылы өткізілді. Ол біріншілікте ешқандай іріктеу турнирі деген болған жоқ. Еуропалық командалардың басым бөлігі алыстағы Уругвайға баруды қиынсынып, төртеуі ғана алғашқы мундиалға қатысты. Сол себепті де, 13 қатысушының 9-ы батыс жарты шардың өкілдері болды. Алғашқы ойын 1930 жылы 13 шілдеде Монтевидеодағы "Поситос" стадионында Франция және Мексика құрамаларының арасында өтті. Тұңғыш гол 19-минутта соғылды. Оның авторы — француз Люсьен Лоран. Бұл ойында француздар 4:1 есебімен жеңіске жетті. Әлем чемпионатының дамуы *1934 — Алғаш рет іріктеу турнирі өткізілді. Оған тіпті турнир қожайындары Италия да қатысты. *1954 — Тұңғыш рет әлем чемпионатынан тікелей телетранцляциялар жүргізілді. Сондай-ақ, әлем чемпионатына қатысқан әрбір футболшыға жеке нөмір бекітілді. *1958 — Тұңғыш рет чемпионатты ұйымдастырған құрлық өкілдері чемпиондықтан құр қалды. Швецияда өткен турнирде Бразилия чемпион атанды. *1962 — Топтағы командалардың ұпайы тең болып қалған жағдайда қайта ойнамай-ақ, доп айырмасы арқылы орын-орындарына қоятын болды. *1970 — Тұңғыш рет ойын барысында футболшы алмастыруға рұқсат берілді. Сондай-ақ, тәртіп бұзушыларға тиісінше сары және қызыл қағаздар көрсетілетін болды. Сондай-ақ, Бразилия үшінші рет чемпион атанып, француз шебері Абель Лафлер жасаған "Алтын нике" кубогын өздеріне мәңгілікке алып қалды. *1974 — Енді құрамалар Италия скульпторы Сильвио Газаниго жасаған салмағы бес келілік ФИФА кубогын ұтып алу үшін сынға түсетін болды. *1982 — Қатысушылар саны 24-ке дейін көбейді. *1998 — Қатысушылар саны 32-ге дейін көбейді. *2002 — Әлем чемпионаты тұңғыш рет Еуропа мен Америкадан тыс жерде, Азияда өткізілді. *2006 — Енді іріктеуге әлем чемпионы да қатысатын болды. *2010 — Әлем чемпионаты тұңғыш рет Африкада өткізілді. *2014 — Енді күмәнді соғылған голдарды бейне-технологиямен анықтау әдісі іске қосылды. Чемпиондар, капитандар, бапкерлер Сілтемелер
Дельфы

Дельфы қаласы (Грекия) — Грекияның оңтүстік-батысындағы көне қала. Аполлон ғибадатханасы мен көріпкелі бар діни орталық. Қалада бүкілгректік Пифий ойыlндары болған. 1892 жылдан бері жүргізілген қазба жұмыстары барысында: Пифий Аполлонының ғибадатханасы (біздің заманымызға дейінгі 6-4 ғғ.,), сифностықтардың қазынасы (біздің заманымызға дейінгі 525 жылдар шамасы), афинян (біздің заманымызға дейінгі 5 ғасырдың басы), театр (біздің заманымызға дейінгі 2 ғасыр), стадион (біздің заманымызға дейінгі 6 ғасыр) және басқада құрылыстар табылды. Дельфаның археологиялық қорығы Әлемдік мұралар қорына енгізілген. Археологиялық зерттеулерге сүйенетін болсақ біздің заманымызға дейінгі 1600 жылдан бастап Дельфа халқы Жер Ана культіне байланысты әйел құдайларға сыйына бастаған. 1100 жылдары қоныс құлдырады. Дельфалықтар Бірінші Қасиетті Соғысқа (596 - 586 жж.,) қатысады. Бұл соғыс көрші Крисса қаласына қарсы болған. Нәтижесінде Крисса қирайды. Пифий ойындары «Пифий ойындары» немесе «Пифий» (сонымен қатар «Дельфий ойындары») маңызы жағынан Олимпиада ойындарынан кейінгі екінші ойын түрі. Бастапқыда ойындар әр 8 жыл сайын, ал біздің заманымызға дейінгі 586 жылдан бастап Пифий Аполлонның құрметіне әр 4 жылда өтетін болады.
Поситос

«Поситос» (исп. Estadio Pocitos) — 1921-1940 жылдар арасындағы Уругвай астанасы Монтевидеодағы футбол стадионы. Әлем чемпионаттарының тарихындағы тұңғыш матчтың ойналуымен есте қалған арена. Тарихы 1921 жылы іргесі қаланған. Пайдалануға берілген күннен бастап 1933 жылға дейін "Пеньярол" клубының өз алаңындағы ойындарын өткізетін стадионы болды. Кейін клуб "Сентенариоға" көшті де, бұл стадион бос қалды. Әлемдегі эллипс форматында салынған тұңғыш стадиондардың бірі. 1930 жылғы әлем чемпионатының беташар матчы 13 шілде күні осы стадионда өтті. Онда Франция және Мексика құрамалары кездесіп, есеп 19-минутта Франция шабуылшысы Люсьен Лоранның соққысынан соң ашылды. Мачта еуропалықтар 4:1 есебімен жеңіске жетті. Чемпионаттың мұнан өзге тағы бір матчы "Поситоста" ойналды. 14 шілде күні Румыния—Перу құрамалары кездесіп, бұл кездесуде де еуропалықтар 3:1 есебімен басым түсті. Стадион 1940 жылы бұзылды. Қазір орнында тек стадионның белгісі ғана тұр. Сілтемелер *[http://redmontevideo.com/el-primer-gol-en-un-mundial-de-futbol/ El primer gol en un Mundial de Fútbol]
Жюль Риме

Жюль Риме (фр. Jules Rimet; 14 қазан 1873, Жоғары Сона, Франция — 16 қазан 1956, Сюрен, Франция) — ФИФА-ның үшінші президенті ретінде әлемге танымал болған тұлға. ФИФА-ны 33 жыл үздіксіз басқарған. Бұл рекордтық көрсеткіш. Өмірбаяны Риме сонымен бірге 1897 жылы Париждің "Ред Стар" клубын құрған, 1919-1949 жылдары Франция Футбол Федерациясын басқарған. 1873 жылы Франциядағы Жоғары Сона аймағында дүниеге келген. Бірінші дүниежүзілік соғыстың ардагері, лейтенант шенін алған. 1921 жылы ФИФА-ның президенті боп сайланды да, әлем чемпионатын ұйымдастыру ісіне бел шеше кірісті. Рименің белсенуімен 1930 жылы Уругвайда тұңғыш әлем чемпионаты өтті. 2014 жылы түсірілген режисер Ф. Обертеннің "Олар әлемді біріктірді" фильмінде Жюль Рименің рөлін Жерар Депардье сомдады. Марапаттары *"Құрметті легион" ордені *"Соғыс кресті" ордені Дереккөздер Сілтемелер *[https://en.wikipedia.org/wiki/Portal:Biography Биографиясы]
Гран Парке Сентраль

«Гран Парке Сентраль» (исп. Estadio Gran Parque Central), немесе жәй ғана Парк Сентраль — Уругвай астанасы Монтевидеода орналасқан футбол стадионы. Тарихы 1900 жылы 25 мамырда ашылды. 1930 жылғы әлем чемпионатының матчтары өткен стадиондардың бірі. Бұл стадионда 1930 жылы 18 шілдеде АҚШ пен Парагвай құрамалары кездесті де, америкалық Берт Пэтнауд хет-трик жасады. Бұл әлем чемпионаттары тарихындағы тұңғыш хет-трик болатын. Алғашқы реконструкция 1911 жылғы өрттен соң жасалды (өрттен соң жөнделіп біткенше бір матч та ойналмады). Келесі жөндеу жұмыстары араға 33 жыл салып, 1944 жылы болды. Ал соңғы рет реконструкциядан 2005 жылы өтті. 1930 жылға дейін Уругвайдың басты футбол аренасы болды. 1930 жылы "Сентенарио" салынған соң бұл мәртебені жоғалтты. ӘЧ-1930. Стадионда өткен матчтар *13 шілде. АҚШ - Бельгия - 3:0. 18 346 көрермен. *14 шілде. Бразилия - Югославия - 1:2. 24 059 көрермен. *15 шілде. Аргентина - Франция - 1:0. 23 409 көрермен. *16 шілде. Чили - Мексика - 3:0. 9 249 көрермен. *17 шілде. Югославия - Боливия - 4:0. 18 306 көрермен. *18 шілде. АҚШ - Парагвай - 3:0. 18 306 көрермен. Дереккөздер Сілтемелер *[http://www.parquecentral.com.uy/parquecentral/ Ресми сайт]
Робер Герен

Робер Герен (фр. Robert Guérin, 28 маусым 1876 — 19 наурыз 1952) — француз журналисі, спорт функционері, ФИФА-ның тұңғыш президенті. 1904-06 жылдары ФИФА-ны басқарған. Негізгі мамандығы журналист, Францияның "Ле Матэн" басылымында жұмыс істеген. Және де Француз жеңіл атлетика қоғамының футбол бөлімінің хатшысы болған. 1904 жылы мамыр айында бірнеше еуропалық мемлекеттің спорт жөніндегі басшылары жиын жасады да, Халықаралық Футбол қауымдастықтары Федерациясын (ФИФА) құрды. 28 жастағы Робер Герен ұйымның президенті боп тағайындалды. Бір жылдан соң осы лауазымға қайтадан сайланды. Бірақ Гереннің басшылығымен ФИФА халықаралықтар жарыстар өткізіп үлгере алмады. Бір жылдан соң ұйымнан шығып кетті де, оның жұмысын вице-президент Виктор Шнайдер жүргізді. Герен тіпті 1906 жылғы ФИФА-ның үшінші конгресіне де қатыспады. Үшінші конгресс Бернде өтіп, ФИФА президенті боп Дэниэл Вулфолл сайланды. Cілтемелер *[http://terceirotempo.bol.uol.com.br/que-fim-levou/robert-guerin-5552 Биографиясы]
Дэниэл Вулфолл

Дэниел Берли Вулфолл (ағыл. Daniel Burley Woolfall; 15 қазан 1852 — 24 қазан 1918) — ФИФА-ның екінші президенті, 1906-18 жылдары басқарған. ФИФА ФИФА-ға президент болғанға дейін Ағылшын Футбол қауымдастығын басқарған. 1906 жылы ФИФА-ның үшінші конгресінде ФИФА-ның президенті боп тағайындалды. Ол бұл лауазымға әлемдік футболдың ережелерін реттеу үшін сайланған-ды. Ережеден бөлек ол ФИФА-ның біраз ішкі басқару тетіктерін де жолға қойды. 1908, 1912 жылғы жазғы Олимпиадалық ойындарда футбол турнирін ұйымдастыру үшін атсалысты. Халықаралық жарыстар клубтық, құрамалық боп екіге бөлінді. 1909 жылға дейін ФИФА-ға тек еуропалық қауымдастықтар ғана мүше еді. Вулфолл ұйымға барлық құрлықтардан мүшелерді қосу үшін белсене жұмыс жасады, нәтижеде 1909 жылы Оңтүстік Африка, 1912 жылы Чили мен Аргентина, 1913 жылы АҚШ ұйымға тіркелді. Вулфолл бұл қызметті 1918 жылы қайтыс болғанша атқарды. Дереккөздер Сілтемелер *[http://www.oxfordreference.com/view/10.1093/oi/authority.20110803124705223 Биографиясы]
Рудольф Сильдрейерс

Рудольф Вильям Сильдререйс (нем. Rodolphe William Seeldrayers; 16 желтоқсан 1876, Дюссельдорф, Германия — 5 қазан 1955, Брюссель, Бельгия) — ФИФА-ның төртінші президенті, ұйымды бір жылдай басқарды. Карьерасы Германияның Дюсельдорф қаласында дүниеге келіп, Брюсельде білім алған. Бельгия Футбол одағын құрушылардың бірі. Карьерасын 1899 жылы спорт журналисті ретінде бастады. Кейін ол Бельгия спорт және дене шынықтыру комитетін құрды (бұл комитет уақыт өте келе Бельгия Олимпиада комитетімен біріктірілді). 1914 жылы ФИФА дегегаттарының бірі болды да, 1927 жылы ФИФА-ның вице-президенті қызметіне орналасты. Рудольф 27 жыл бойы ФИФА-ның вице-президенті боп жұмыс істеді, Жюль Рименің досы әрі ең сенімді адамы болатын. 1954 жылы Жюль Риме кезекті сайлауға түсуден бас тартқан соң, оның орнына Сильдререйс тағайындалды. Бірақ ол бір жыл ғана басқара алды, 1955 жылы 79 жасында Брюссельде қайтыс болды. Дереккөздер Сілтемелер * [http://www.fifa.com/about-fifa/the-president/rodolphe-william-seeldrayers.html Биографиясы]
Стенли Роуз

Стенли Форд Роуз (ағыл. Stanley Ford Rous, 25 сәуір 1895 жыл — 10 шілде 1986 жыл) — британиялық футбол төрешісі, ФИФА-ның алтыншы президенті. ФИФА-ның 1961-74 жылдары басқарған. Карьерасы 1927 жылдан футбол матчтарына төрелік жасай бастады. 1934 жылы төрешілік карьерасын аяқтады да, 1962 жылға дейін Ағылшын Футбол қауымдастығының президенті қызметін атқарды. 1961-74 жылдары ФИФА президенті болды. Әлем футболындағы "сары" және "қызыл" қағаздар мен матч барысында ойыншы алмастыру жайлы ережелер Роуздың тұсында іске қосылды. Футбол матчтарындағы дөрекілікпен ымырасыз күресті, соның нәтижесінде 1970 жылғы әлем чемпионатында бір ойыншы да алаңнан қуылмады. Дереккөздер Сілтемелер *[http://undrd.com/nichego-ne-slyishu-nichego-ne-vizhu/ Стэнли Роуз жайлы]
Артур Дрюри

Артур Дрюри (ағыл. Arthur Drewry; 3 наурыз 1881 — 25 наурыз 1961) — ФИФА-ның бесінші президенті. ФИФА-ның 1955-61 жылдары басқарды. Карьерасы Бірнеше жыл биснеспен де айналысып, футбол басшылығындағы карьерасын кештеу бастады. 1949-55 жылдары Футбол Лигасының басшылар алқасында жұмыс жасады. 1944 жылы ФИФА комитетінің алқасы мүшесі боп қабылданды. ФИФА-ның төртінші президенті Рудольф Сильдрейерстің денсаулығы нашарлап кеткен соң бар жұмысты 1954 жылдан бастап-ақ Дрюри атқарды. 1956 жылы 9 маусымда ресми түрде президент боп тағайындалды. 1958 жылғы Швецияда өткен алтыншы әлем чемпионатын салтанатты түрде ашты. 1961 жылы 80 жасында қайтыс болды. Дрюриден соң ФИФА-ны Стенли Роуз басқарды. ФИФА Президенттері
Футболдан әлем біріншілігінің марапаттары

Әрбір әлем чемпионаты аяқталған соң ФИФА жақсы көзге түскен футболшылар мен құраманы түрлі номинациялармен марапаттайды. Қазіргі күнде негізгі мараппаттар мен атақтар төмендегіше: *«Алтын доп» — Ең үздік футболшыға. *«Алтын бутцы» — Үздік сұрмергенге *«Алтын қолғап» немесе «adidas Golden Glove» — үздік қақпашыға (2006 жылға дейін Лев Яшин атындағы жүлде). *Үздік жас ойыншы — 21 жасқа дейінгі футболшылардың арасындағы ең үздігіне. *«Адал ойын» немесе Fair Play — Адалдығымен көзге түскен құрамаға *Ең қызықты клуб — көрерменге ұнаған құрамаға *«Жұлдыздар құрамасы» — чемпионаттың символикалық құрамына енген футболшыларға ұсынылады.
Футболдан әлем біріншілігінің автоголдары

— қазіргі уақытта әлем чемпионатында соңғы рет автогол салған футболшы]] 1930-2014 жылдары өткен чемпионаттарда 836 матч өткізіліп, 2379 гол соғылса, соның 41-і автогол, яғни, 41 рет футболшылар өз қақпаларына байқаусызда гол соғып алған. Алғашқы автогол 1930 жылы 16 шілдеде соғылыпты. Мексика — Чили матчында мексикалық Мануэль Росас байқаусызда өз қақпасына гол соғып алған. Бұл осы турнирдегі жалғыз автогол-тұғын. Келесі автогол 1938 жылы соғылды. Бұл жолы швейцариялық Эрнст Лорчер 1/8 финалда Германиямен ойында өз қақпасын «дәл көздеген». 41 автоголдың екеуі чемпионаттың беташар матчтарында соғылған. 1998 жылғы Бразилия — Шотландия кездесуінің 73-минутында британдық Том Бойд өз қақпасына доп соғып алса, 2014 жылы бразилиялық Марсело хорваттар үшін өз қақпасына гол енгізген. Ең көп автогол 1998 жылы Францияда өткен чемпионатта соғылды (алты рет). Ал, 1934, 1958, 1962, 1990 жылдарғы әлем чемпионаттарында мүлде автогол соғылмаған. Автоголдар тізімі Дереккөздер
Ерекше балалар үйі

«Ерекше балалар үйі» – американдық жазушы Ренсом Риггздің дебюттік романы. Роман 2012 жылы жарық көріп, The New York Times газетінің бестселлер тізіміне енген. Риггз әңгіменің жалғасын жазды - 2014 жылы «Толымсыз жандар қаласы» және 2015 жылы «Жандар кітапханасы» атты кітаптары шықты. 2016 жылы Тим Бёртонның жетекшілігімен осы шығарманың экранизацисы шықты. Сюжет Кітапта Америка Құрама Штаттарының Флорида штатында тұратын жасөспірім Джейкоб Портман туралы баяндалады. Балалық шағынан бастап атасы кішкентай Джейкобқа суперкүші бар балалар мен монстрлар туралы біртүрлі хикаялар айтып жүретін. Атасының қайтыс болғанынан кейін, Джейк қорқынышты түстер көре бастады. Атасының заттарын қарап жатқанда басты кейіпкер ерекше суреттерді тауып, шыңдықты табамын деп шешеді. Кітаптың бірінші жартысында жазушы оқырмандарды кімге сену керектігінің алдында таңдау қояды – кейіпкердің көргеніне ме әлде психотерапевттің талқылауына ма. Сонымен, іздеулер Джейкобты Уэльстағы аралға алып келеді. Мұнда ол соғыс кезінде қалдырылып кеткен үйді тауып, бұл орын паранормальді қасиеттерге ие адамдар – «крипто сапиенстердің» тұрғын мекені екенін біледі. Бұндай орындар әдетте қоршаған әлемнен уақыттық барьерлермен бөлінген. Сөйтіп, кітапта сипатталған үй әрдайым бір күн – 1940 жылдың 3 қыркүйек күні (фильм нұсқасы бойынша 1940 жылдың 3 қыркүйегі) қайталанып отыратын уақыт орамында (уақыт циклінде) орналасқан. Кейін, Тунгус метеоритінің жарылуы да Сібірде табылған белгісіз уақыт орамында «крипто-сапиенстердің» кесірінен болған екені білінеді. Басты кейіпкерлер Ерекше имбриналар – «крипто-сапиенстердің» ерекше түрі. Олар құстарға айналып, уақыт орамының жұмысынын қабілеттілігін ұстап тұрады. Имбриналар әрдайым әйелдер болады. Олар ерекше балаларды, жануарларды, үлкендерді қорғап жүреді. Шығармадағы имбриналар: * Альма ЛеФэй (Лашын) * Эсмеральда Зарянка (Таңшымшық) * Мисс Финч (Тау шымшық) * Баленсьяга Королёк (Шөже тұқымдасы) * Миллисента Дрозд (Сайрақ) Шығармадағы жай адамдар: * Франклин Портман (Джейкобтың әкесі) * Марианна Портман (Джейкобтың анасы) * Сьюзан Портман (Джейкобтың тәтесі) Ерекшеліктері Бұл роман көне фотосуреттермен иллюстрацияланған. Оларды жазушы өзінің достарымен бірге жинаған. Осы суреттер жазушы үшін романды жазуға шабыт берді.
Футболдан әлем біріншілігінің мүшелді голдары

2018 жылға дейін әлем чемпионаттарында 2379 гол соғылды. Демек, мүшел голдардың саны 23 (бірінші голды қоса есептесек, 24). Алғашқы голды 1930 жылы 13 шілдеде француз футболшысы Люсьен Лоран Мексика құрамасының қақпасына соқты. Жүзінші гол арада төрт жыл өткен соң соғылды, италиялық Анджело Скьявио АҚШ қақпасына енгізді. Мыңыншы голды әлем халқы 48 жыл күтті. 1978 жылы нидерландылық Роб Ренсенбринк Шотландияның қақпасына пенальтиді дәл соғып, мыңыншы голдың авторы атанды. Кейінгі жылдары әлем чемпионаттарындағы матчтардың көбеюіне байланысты, 2000-шы гол 2006 жылы-ақ соғылды, авторы швециялық Маркус Алльбак. Жалпы, мүшел голдарға келгенде шведтердің жолы болғыш, мүшел голдардың үшеуі Швеция құұрамасына тиесілі (300, 1400, 2000). 1800-ші гол 2002 жылы АҚШ—Португалия матчында соғылды, авторы португалиялық Бету. Арада 12 жыл өткен соң, 2014 жылы да осы екі құрама қайта кездесті. Бұл жолғы матч та мүшел голсыз өтпеді, америкалық Джонс әлем чемпионаттары тарихындағы 2300-ші голды енгізді. 1998 жылы оңтүстік африкалық Пьер Исса француздармен ойында өз қақпасына гол соғып алды. Бұл — мүшел голдар арасындағы жалғыз ғана автогол. Мүшел голдар тізімі