kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Батыр Жанғызыұлы Темірәлі

Батыр Жанғызыұлы 1951 жылы 25 желтоқсанда Батыс Қазақстан облысы Бөкей Орда ауылында туған. Қазақ.Қазақстан Республикасының Еңбек сіңірген әртісі (1994). Өмірбаяны Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясын бітірген (1988), оқытушы, орындаушы-аспапшы. Қазақ және орыс тілдерін біледі. Нұр Отан ХДП мүшесі (2004 жылдан). 1972 жылдан - Құрманғазы атындағы Мемлекеттік академиялық оркестрінің домбырашысы. 1998 жылдан бері - Астана қаласы Мемлекеттік филармониясының домбырашысы. Отбасы Әкесі - Төмірәлиев Жанғызы (1911-1970), клуб меңгерушісі болған. Анасы - Әліпқалиева Мария (1921-2006), бала-бақша меңгерушісі болған. Үйленген. Жұбайы - Темірәлиева Мырзакүл Тұяқбайқызы (1957 жылы туған), медицина орталығының аға медбикесі. Ұлы-Темірәлиев Нұржан Батырұлы (1976 жылы туған); қызы - Темірәлиева Айгүл Батырқызы (1983 жылы туған). Дереккөздер
Көп валюталық ескіртпе

Көп валюталық ескіртпе(мультивалюталық ескертпе)—тараптардың келісімі бойынша халықаралық сауда, несие және төлем шарттарында және валюталық тәуекелден сақтандыру мақсатында қолданылатын валюталық ескертпенің бір түрі. Дереккөздер
Тайатқан

Тайатқан – Қарағанды облысы Шет ауданы жерінде , Киікті ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 48 км жерде. Солтүстік-батыстан онтүстік-шығыска қарай 15 км-ге созылған, ені 3 - 4 км. Абсолюттік биіктігі 994 м. Жер бедері Сай, шатқалдармен тілімделген бірнеше ұсақ шоқылықтан тұрады, солтүстік беткейінде мол қорымтас үйінділері бар. Геологиялық құрылымы Девон жүйесінің төмендегі және ортаңғы бөлім жыныстарынан түзілген. Өсімдігі Қоңыр топырақ жамьлғысында жусан, сұлыбас, боз, бұталар өседі. Бұлаққа бай, ірісі — Табақ. Атырабы мал жайылымы. Дереккөздер
Фархат Нұрсұлтанұлы Әбдірайымов

Фархат Нұрсұлтанұлы Әбдірайымов - Қазақстандық актер. Өмірбаяны 1966 жылы 21 қаңтарда Алматы қаласында туған. Қазақ. Албан тайпасының Бозым руынан шыққан. Алматы технологиялық университетінің технологиялық факультетін бітірген (1988), инженер-технолог. 1988 жылдан - «Турист» мейрамханасының директоры. 1999 жылдан бері - Ш. Айманов атындағы Қазақ кинофабрикасының (қазіргі Ш.Айманов атындағы «Қазақфильм» АҚ) актері. Жеке өмірі Қазақ, орыс және ағылшын тілдерін біледі. «Нұр Отан» ХДП саяси кеңесі бюросының мүшесі (2007 жылдан). Діни көзқарасы - мұсылман. Хоббиі - бильярд, суда жүзу. Сүйіп оқитын әдебиеті - В.Шукшин, С.Довлатов, А.П. Чехов, Ш.Айтматов. Әкесі - Әбдірайымов Нұрсұлтан, марқұм. Анасы - Әбдірайымова Үміхан Мәмедқызы, зейнеткер, кеңестік сауда саласында жұмыс істеген. Үйленген. Жұбайы - Әбдірайымова Виктория (1971 жылы туған),есепші. Ұлдары - Әбдірайымов Асан (1991 жылы туған), Әбдірайымов Темірлан (2002 жылы туған). Марапаттары мен атақтары *ҚР Бильярд спорты федерациясының вице-президенті (2001 жылдан). *ҚР Кинематографистер одағының мүшесі (2005 жылдан). *ҚР Президентінің Құрмет грамотасымен марапатталған (2003). *РФ «Үздік актер» кинобасылымының бас жүлдегері (1996). *XXI Халықаралық кинофестивалінің «Святой Георгий Победоносец» Гран-при жүлдегері (Мәскеу, 1999). *«Алтын Адам» сыйлығының «Жыл киножұлдызы» номинациясының иегері (2000). Фильмографиясы * 1996 – «Кімнің жаны нәзік болса» - Фархат * 1996 – «Шанхай» - бандит * 1997 – «Ақсуат» - эпизод * 1997 – «Сиқырлы демеуші» - Теңбай * 1998 – «Омпа» - толық жолаушы * 1998 – «Француз құрбақаларынан жасалған сорпа» - Фархат * 1999 – «Фара» - Фара * 2005 – «Ежелгі бұлғарлардың дастаны» - эпизод * 2005 – «Заставка» - есірткі бароны * 2006 – «Жел-адам» - Хәкім * 2007 – «Бір күні жүксалғышта» - Ахмедия * 2008 – «Хоккайдо полициясы» - мафия бастығы * 2010 – «А-ға оралу» - продюсер * 2010 – «Қызғылт түсті қоян туралы хикая» - Жайбархан * 2010 – «Махаббат тәлкегі» - жаттықтырушы * 2010 – «Тасадағы махаббат» - Сергей * 2010 – «Нағыз полковник» - Жандос * 2011 – «Жан жүрегім – Астана!» - эпизод * 2011 – «Уран дауылы» - эпизод * 2012 – «Аңыздар кітабы: Жұмбақ орман» - жын * 2013 – «Гейзер» - автосалын қожайыны * 2013 – «Өзге ғаламшарлықтардың қатысы жоқ» - такси жүргізушісі * 2013 – «Бір күні» - билет тексерушісі * 2013 – «Параллельдік әлемдер» - жеміс-жидектер сатушысы * 2014 – «Елес қуған сайыпқыран» - тұтқын * 2015 – «Су перісіне арналған үй» - эпизод * 2015 – «Рэкетир-2» - Мәке Дереккөздер
Болат Мәзімбайұлы Әбділманов

{{Кинематограф { } { } }} Болат Мәзімбайұлы Әбділманов (1960 жылы 12 қарашада Талдықорған облысы, Ақсу ауданы, Қаракөз ауылында туған) — кино және театр актері. Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері (2001). Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театрының актері. "Құрмет" Орденінің иегері. Өмірбаяны Әкесі - Әбділманов Мәзімбай, марқұм, қойшы болған. Анасы - Әбділманова Шарбану, марқұм, қойшының көмекшісі. * Алматы мемлекеттік көркем-театр институтының актерлік факультетін бітірген (1982), драмалық театрдың актері. * 1982 жылдан - Ғабит Мүсірепов атындағы Қазақ Мемлекеттік Академиялық балалар мен жасөспірімдер театрының актері. * 1992- 2006 жылдары - М. Әуезов атындағы Қазақ академиялық драма театрының актері. * 2016 жылдан Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театрының актерлік құрамында. Ойнаған рольдері * «Абай» (Абай), * «Томирис» (Мард), * «Айман - Шолпан» (Арыстан), * «Тойдан қайтқан қазақтар» (Қошқарбай), * «Геростратты ұмыту» (Тиссаферн), * «Қамар сұлу» (Оспан) спектакльдерінде ойнаған. * «Қазақфильм» киностудиясы түсірген: * «Ақын арманы» (Торайғыров), * «Шәкәрімнің соңғы күні» (Қарасартов), * «Заманай» (Есет), * «Құланның ажалы» (Иемберген) кинофильмдерінде, * «Шегіртке» (Дастанов) телесериалында, т.б. рөлдер орындаған. Қоғамдық қызметі * Театр қайраткерлері одағының мүшесі. Марапаттары * 2001 жылы Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері құрметті атағы берілді. * 2001 жылы «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл » медалі * 2009 жылы «Құрмет» Ордені * 2016 жылы «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 25 жыл » медалі Отбасы * Үйленген. Жұбайы - Базарлинова Айгүл (1972 жылы туған). * Қыздары - Әбділманова Жамал (1983 жылы туған), Әбділманова Ақмарал (1984 жылы туған), Болатқызы Ақерке (2004 жылы туған); * ұлдары - Болатұлы Иманғали (2000 жылы туған), Болатұлы Ақнұр (2002 жылы туған). Дереккөздер
Көрмелік басымдық

Көрмелік басымдық- өнертабыстың, пайдалы модельдің, өнеркәсіптік үлгінің, тауар белгісінің Парижде өткен өнеркәсіп меншігін қорғау жөніндегі конференцияға қатысқан елдердің мәлімдеушілері үшін көзделген басымдығы. Ол мэлімдеушінің талабы бойынша (тиісті күжаттарын көрсеткен жағдайда) экспонат халықаралық көрмеге қойылған күннен бастап белгіленеді. Дереккөздер
Жаңаберген Сүлейменұлы Қармандаев

Жаңаберген Сүлейменұлы Қармандаев - 1965 жылы 1 қаңтарда Солтүстік Қазақстан облысы Мамлют ауданы Ленин ауылында туылған. Ұлты Қазақ. Солтүстік Қазақстан мемлекеттік университетінің дене тәрибесі факультетін бітірген (2002), жаттықтырушы-оқытушы, дене тәрбиесі пәнінің мұғалімі. *1988 жылдан - СҚО Мамлют ауданы Ленин орта мектебінің дене тәрбиесі пәнінің муғалімі. *1993 жылдан - Арқалық қаласы грек-рим күресінен жаттықтырушы. *1998 жылдан - Петропавл қаласы грек-рим күресінен жаттықтырушы. *2002 жылдан - Алматы қаласы Республикалық спорт колледжінің спорт ғимараттары меңгерушісі. *2004 жылдан - Грек-рим күресінен ҚР құрама басшысы. *2006 жылдан - Грек-рим, еркін және әйелдер күрестерінен мемлекеттік жаттықтырушы. *2010 жылдан бері - ҚР Күрес федерациясының бас хатшысы. Жастар арасындағы әлем чемпионатының күміс жүлдегері Қүдайбергенов Асхатты, Жастар арасындағы Азия чемпионы Елмуратов Нұрдәулетті тәрбиелеген. ҚР Туризм және спорт министрлігінің Құрмет грамотасымен марапатталған (2007). Грек-рим, еркін және әйелдер күресінен ҚР жалғыз Еңбек сіңірген жаттықтырушысы (2008). Әскери атағы - запастағы старшина. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев. Хоббиі - оқу, туризм. Сүйіп оқитын әдебиеті - көркем және тарихи әдебиеттер. Үйленген. Жұбайы - Қармандаева Гүлшара (1965 ж.). Ұлдары - Сүлейменов Азамат (1991 ж.), Сүлейменов Жәнібек (1993 ж.). Дереккөздер
Көрінбейтін опирациялар

«Көрінбейтін» опирациялар (көрінбейтін экспорт және көрінбейтін импорт)-төлем балансындағы тауарды экспорттауға және импорттауға қатыссыз баптарды көрсету үшін қолданылатын термин. Оған шетел валютасының мына баптар бойынша төлемдері мен түсімдері кіреді: фрахт, сақтандыру, пайыздар мен дивидендтер, бағалы қағаздар, несиелер мен заемдар, репарациялар, шетел аумағыңдағы әскерлер мен эскери базаларды ұстауға жұмсалатын қаржы, шетел туризмі, банкгік және брокерлік комиссиялар, ноу-хаудың техникалық тэжірибесі, жеке және мемлекеттік аударылымдар Дереккөздер
Кенжеғали Тұрсынбекұлы Мыржықбай

Кенжеғали Тұрсынбекұлы Мыржықбай 1953 жылы 3 сәуірде Шығыс Қазақстан облысының Аягөз қаласында туған. Қазақ. Арғын тайпасы Қаракесек руы Нұрбике-Шаншар руынан шыққан. Н.А. Римский-Корсаков атындағы Ленинград консерваториясының вокал-хор факультетін (1981) опера әншісі, концөрттік әнші, педагог мамандығы бойынша; Т. Жүргенов атындағы Алматы өнер академиясының музыкалық спектакльдер режиссурасы факультетін (1996) музыкалық режиссер мамандығы бойынша бітірген. Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің профессоры (1997 жылдан); өнертану профессоры (2003 жылдан). 10-нан астам мақаланың авторы, бұқаралық ақпарат құралдарына көптеген интервьюлер берген. Оның қатысуымен болған 6 опералық спектакль және 3 жеке концерт Қазақстандық радио және телевизия алтын қорына енгізілді. Қазақ және орыс тілдерін біледі. «Нұр Отан» ХДП мүшесі. 1981 жылдан - Абай атындағы Мемлекеттік академиялық опера және балет театрының жетекші солисі. 1996 жылдан - Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия үлттық университетінің доценті, профессоры. 1997 жылдан - Ақмола мемлекеттік филармониясының директоры, көркем жетекшісі. 1998 жылдан - Астана қалалық Музыка академиясы жеке ән орындау кафедрасының меңгерушісі. 2007 жыл- дан - ШҚО Мәдениет басқармасының бастығы. 2009 жылдан бері - ШҚО Мемлекеттік филармониясының директоры. ҚР Еңбек сіңірген әртісі (1991). Діни көзқарасы - мұсылман. Хоббиі - спорт, аңшылық, кітап оқу. Сүйіп оқитын әдебиеті - классикалық әдебиет, мерзімді басылымдар. Үйленген. Жұбайы - Мыржықбаева Айман Бекенқызы (1955 ж. т.). Ұлы - Мыржықбай Еркеғали Кенжеғалиүлы (1979 ж. т.); қызы - Мыржықбаева Айжан Кенжеғалиқызы (1986 ж. т.). Дереккөздер
Венчурлық фирма

Венчурлық фирма «тәуекелдік» технологияны өнеркәсіпте сынап, аяғына дейін жеткізу үшін құрылған «тәуекел» кәсіпорын, ол әдетте, жеке капиталдарды біріктіру арқылы құрылады. «Тәуекелдік» технологияға өнертабыстар, пайдалы модельдер және жасалуы белгілі тәуекелге байланысты басқа да жаңалықтар жатады. Венчурлық фирма өнеркәсiптiк өндiрiстiң кезеңiне келесi олардың берiлуi үшiн үлгiлер және үлгiлердiң өнiмнiң дамытуын бастапқы баспалдақпен, оның ресми түрде мақұлдауы, жасауымен таңдаумен және ғылыми немесе техникалық идеяның өңдеуiмен шұғылдана қызмет көрсетедi. Фирма осы өнiмнiң үстiнде жұмыстары көбiнесе аяқтаумен тоқтатады. Венчурлық фирмалар тек қана келіп түсетiн жобалардың ептеген еншiлерiн жүзеге асырады. Өйткенi 30-40% қабылданған жобалауларға шығынды, фирмалардың едәуiр бөлiктерi толып қалады. Дереккөздер
Сахан Долдыұлы Әкелеев

Сахан Долдыұлы Әкелеев 1958 жылы 15 желтоқсанда Шығыс Қазақстан облысы Тарбағатай ауданының Шілікті ауылында туған. Қазақ. Әкесі - Әкелеев Долды Бөленбайұлы (1907-1971). Анасы - Әкелеева Әдембай Әбдірахманқызы (1918-1990). Алматы мемлекеттік көркем театр институтын (1984) драма және кино актері мамандығы бойынша; Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясын (1991) концерттік- опералық әнші, дәріскер мамандығы бойынша бітірген. 14-тен астам музыкалық шығарманың әуені мен сөзінің авторы, оныңішінде: «Казақстаным», «Жастықдәурен», «Мөлдір сезім», «Жасұлан», «Ұлыма», «Алтын ұя мектебім». Қазақ, орысжәне неміс (сөздіктің көмегімен) тілдерін біледі. 1986 жылдан - Қазақ мемлекеттік қыздар педагогикалық институтының қазақ тілі оқытушысы. 1988 жылдан - Абай атындағы Мемлекеттік академиялық опера және балет театрының қосалқы құрамының әртісі. 1993 жылдан - ҚР Қорғаныс министрлігі Орталық ән және би ансамблінің көркем жетекшісі, бас хормейстері. 2005 жылдан - Ж. Шанин атындағы Қазақ музыкалық-драма театрының вокал дәріскері. 2006 жылдан - Қазақ спорт және туризм академиясының музыкалық жетекшісі. 2008 жылдан - Т.К. Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясы жеке ән орындау кафедрасының аға оқытушысы. 2009 жылдан - Алматы қаласындағы «Шығыс Жұлдыздары» байқауының ұйымдастырушысы. 2010 жылдан бері - Жамбыл атындағы Шығыс Қазақстан облыстық драма театрының директоры. Қазақстан Театр қайраткерлері одағының мүшесі. Ауғанстан Ардагерлері одағының «Батыр Шапағаты» медалімен (2010), ҚР Қорғаныс министрлігінің (1997-2000), ҚР Білім және ғылым министрлігінің (2010) грамоталарымен марапатталған. Әскери атағы - запастағы майор. Діни көзқарасы - діндар. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Өркендеу, тұрақтылық». Хоббиі - волейбол, қылыштасу, бокс. Сүйіп оқитын әдебиеті - проза, оның ішінде тарихи және деректі проза. Үйленген. Жұбайы - Базмұхамбетова Арай Мұхтарханқызы (1981 жылы туған), үй шаруасында. Ұлдары - Әкелеев Тақмақ Саханұлы (2004 жылы туған), Әкелеев Махамбет Саханұлы (2006 жылы туған). Дереккөздер
Алымжан Илимұлы Айсаев

Алымжан Илимұлы Айсаев. 1946 жылы 25 желтоқсанда ҚХР-да туған. Ұйғыр. Әкесі - Айсаев Илим Ибрагимұлы (1922-1997), жұмысшы болған. Анасы - Айсаева Рихан, зейнеткер, жұмысшы болған. Қ. Қожамияров атындағы Мемлекеттік республикалық ұйғыр музыкалық комедия театры жанындағы актерлік шеберліктің 2 жылдық студиясын бітірген (1966), театр актері. 1966 жылдан бері - Қ. Қожамияров атындағы Мемлекеттік республикалық ұйғыр музыкалық комедия театрының актері. Қ. Қожамияров атындағы Мемлекеттік республикалық ұйғыр музыкалық комедия театрының Көркемдік кеңесінің мүшесі. Қазақстанның Еңбек сіңірген қайраткері (2004). «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» медалімен марапатталған (2001). Үздік ер рөлі үшін «Арт Орда» халықаралық байқауының дипломына ие (Бішкек, 2006). Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Қазақстанның жарқын болашағына, оның одан әрі өркендейтініне сенемін». Хоббиі - поэзия, музыка. Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи шығармалар. Үйленген. Жұбайы - Ілиясова Әмина Әбдірайымқызы, экономист. Қыздары - Гүлнар (1970 жылы туған), Венера (1975 жылы туған), Санам (1984 жылы туған). 7 немересі бар. Дереккөздер
Қазбек Шәкімұлы Уәлиев

Қазбек Шәкімұлы Уәлиев 1952 жылы 5 шілдеде РКФСР Ленинград облысы Кронштадт қаласында туған. Қазақ. Анасы - Уәлиева Рауза Ранбайқызы, зейнеткер, кітапханашы болып жұмыс істеген. В.И. Ленин атындағы Қазақ политехникалық институтының геофизика факультетін бітірген (1974), тау-кен инженері-геофизик. Геология-минералогия ғылымдарының кандидаты (1986). Кандидаттық диссертациясының тақырыбы: "Жер құйылымдары", "Эверест 82" және "Эверест шыңына шығу" кітаптарының бірлескен авторы; геофизика бойынша 10 ғылыми мақаланың авторы. Орыс және ағылшын тілдерін біледі. КОКП мүшесі (1983-1990). 1974 жылдан - В.И. Ленин атындағы Қазақ политехникалық институтының құрылымдық мұнай геофизика кафедрасының ғылыми қызметкері. 1978 жылдан - ҚазКСР ҒА Сейсмология институтының геофизикалық алаңдар вариациясы зертханасының аға қызметкері. 1990 жылдан бері - "МАЛ Хан Тәңірі" ЖШС туристік фирмасының директоры. ҚР Ұлттық альпинизм қорының президенті (1996 жылдан). Қор бастамасы бойынша 1999 жылы "Тауда қаза тапқандар" ескерткіші тұрғызылды; 2001-2005 жылдары Қазақстанның 7 облысы мен қалаларындағы мектептерге 20 шыңға өрмелеулер салынып, сыйға тартылды. ҚР Альпинизм және шыңға шығу федерациясының вице-президенті (2001 жылдан). ҚР Альпинизм және шыңға шығу федерациясының президенті. 1974-1990 жылдары - Жеңіс (7 439 м), Хан Тәңірі шыңы (7 010 м), Коммунизм (7 495 м), Корженевская (7 105 м), Ленин (7 134 м) және тағы басқа шыңдарды 22 рет бағындырды. Валерий Хрищатыймен бір жіпте - КСРО құрамасының құрамында оңтүстік-батыс қабырға бойынша Эверестке (8 848 м) шыққан қазақтың тұңғыш шыңдарды бағындырушысы. Гималайдағы ҚР құрамасының экспедициясын ұйымдастырушы әрі жетекшісі: Эверестің солтүстік-шығыс жотасы (8 848 м) Жапонияның шыңға өрмелеушілерімен бірге (1990); Манаслудың шығыс қабырғасы (8 163 м), Италия және Чехиямен бірге (1990); Дхаулагиридің батыс қабырғасы (8 167 м), алғашқы Қазақстандық Гималайлық экспедиция (1991); Чо Ойю (8 201 м), Жапонияның шыңға өрмелеушілерімен бірге (1996). КСРО чемпионаттарының бірнеше дүркін чемпионы және «Қар барысы≫ бағдарламасының жүлдегері. КСРО Еңбек сіңірген спорт шебері. Халықаралық санаттағы спорт шебері. Альпинизмнен ҚР Еңбек сіңірген жаттықтырушысы. Халықтар Достығы (1982), "Құрмет" ордендерімен (2002); "Қажырлы еңбегі үшін" медалімен (1989); Непал королінің "Эвересті бағындырудың 50 жылдығы" мерейтойлық медалімен марапатталған. Әскери атағы - запастағы аға лейтенант. Діни көзқарасы - бірқалыпты атеист. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Дж. Вашингтон. Хоббиі - балық аулау. Сүйіп оқитын әдебиеті - саяси детективтер. Үйленген. Жұбайы - Мұхитова Т.Ф. (1951 ж. т.). Ұлы - Асқар (1984 ж. т.). Дереккөздер
Ләйлә Тұрсынбекқызы Әлпиева

Ләйлә Тұрсынбекқызы Әлпиева 1974 жылы 20 қыркүйекте Алматы қаласында туған. Қазақ. Әкесі - Жұмағалиев Тұрсынбек Төлесінұлы, марқұм, философ болған. Анасы - Көшербаева Роза Мәулітқызы, марқұм, инженер болып жұмыс істеген. Селезнев атындағы хореографиялық училищесін бітірген (1992); Т. Жүргенов атындағы Қазақ мемлекеттік театр және кино институтының хореография режиссурасы факультетін Б.Г. Аюхановтың классынан бітірген. 1994 жылдан бері - Абай атындағы Мемлекеттік академиялық опера және балет театрының солисі. 1996 жылдан 1997 жылдары, 1999 жылдан 2000 жылдары - Словакия ұлттық опера және балет театрының солисі (Братислава). Жетекші балет партияларын орындайды: «Аққулар көлі» (Одетта), «Жизель» (Жизель), «Щелкунчик» (Маша), «Дон Кихот» (Китри), «Пахита» (Пахита), «Бақшасарай фонтаны» (Мария), «Сильфида» (Сильфида), «Корсар» (Гүлнар), «Спартак» (Эгина), «Ұйқыдағы ару» (Аврора). Қазақстан Республикасының Еңбек сіңірген әртісі. «Майя-94» (Санкт-Петербург, 1994) конкурсының дипломанты. Варнадағы (1996); Будапештегі (1996) Халықаралық балет әртістері конкурсының; «Тарлан» (2000) тәуелсіз сыйлығының лауреаты. Ұлдары - Мәди, оқушы (1993 жылы туған), Марат (2008 жылы туған). Дереккөздер
Жамағат Хафизұлы Темірғалиев

Жамағат Хафизұлы 1946 жылы 6 сәуірде Алматы облысының Сарқанд қаласында туған. Қазақ. Құрманғазы атындағы қазақ мемлекеттік консерваториясының халық аспаптар факультетін бітірген (1972), оркестр дирижері, оркестрдің солисі, педагог. Оның басшылығымен оркестр халық музыкасының, халық композиторларының көптеген бірегей туындылары мен ыңғайланған нұқсаларын орындады. қазақ және орыс тілдерін біледі. 1963 жылдан - Алматы облысы Сарқанд ауданының Абай атындағы ОМ ән мұғалімі. 1965 жылдан - Құрманғазы атындағы қазақ мемлекеттік консерваториясының студенті. 1972 жылдан - Құрманғазы атындағы оркестрдің әртісі. 1976 жылдан - П.И. Чайковский атындағы Алматы музыкалық училищесінің бөлімше меңгерушісі. 1981 жылдан-Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясының аға оқытушысы. 1986 жылдан - «Отырар сазы» оркестрінің дирижері. 1990 жылдан - Талдықорған облыстық филармониясының М. Төлебаев атындағы оркестрінің бас дирижері. 1997 жылдан - Сүйінбай атындағы Алматы облыстық филармониясының бас дирижері. 2002 жылдан бері - Н. Тілендиев атындағы Фольклорлық-этнографиялық оркестрдің дирижері, бас дирижері. Қазақстан Республикасы Еңбек сіңірген қызметкері (1996). Қазақстанның Еңбек сіңірген қайраткері (2000). Діни көзқарасы - ислам. Сүйіп оқитын әдебиеті - классикалық әдебиет. 3 баласы бар. Дереккөздер
Рүстем Жарасқанұлы Әбдірашев

Рүстем Жарасқанұлы Әбдірашев (10 ақпан 1970 жыл, Алматы) — қазақстандық режиссёр, суретші, сценарист. Өмірбаяны Әбдірашев Н.В.Гоголь атындағы Алматы көркем сурет училищесін (1989) суретші-декоратор мамандығы бойынша; Бүкілодақтық мемлекеттік кинематография институтының театрдекорация факультетін (Мәскеу, 1993) кинорежиссер мамандығы бойынша; Қазақ мемлекеттік заң академиясының заң факультетін (2002) құқықтанушы мамандығы бойынша бітірген. Әбдірашевтың суретші ретінде еңбегі сіңген «Отырардың күйреуі», «Көзімнің қарасы» фильмдері — Мемлекеттік сыйлық алған картиналар. Тіпті кинорежиссер Сатыбалды Нарымбетов «Көзімнің қарасы» фильміне қоюшы-суретші етіп Әбдірашевты сонау Мәскеуден, ВГИК-те оқып жатқан жерінен арнайы шақыртып алыпты. ВГИК-тің режиссурасын оқып келген соң Әбдірашев өзінің жаңа кәсібіне кірісіп, алғашқы картинасын түсіреді. «Қаладан келген қыз» 2004 жылы Ресейдің Анапа қаласында өткен ТМД және Балтық елдерінің халықаралық кинофестивалінде бас жүлдені жеңіп алады. Небәрі үш-төрт жылдың ішінде режиссер «Шәкен жұлдыздарының» бас жүлдесін де, «Ең үздік режиссура» номинациясын да («Золотой витязь» халықаралық кинофестивалі, Челябинск), «Тарланды» да, т.б. талай фестивальдерде талай жүлделерді қанжығасына байлап үлгерді. 2009 жылы «Құрақ көрпенің» кебін құшпай, дер кезінде жолға шыққан «Сталинге сыйлық» олжалы оралды. 2017 жылы «Алмас қылыш» атты тарихи фильмде қоюшы режисёр болды.Фильм қазақ хандығының құрылуы жайында болды. Негізі Ілияс Есенберлиннің романы бойынша жасалды. Фильмографиясы Режиссёр # 2004 – «Қаладан келген қыз» # 2006 – «Құрақ көрпе» # 2008 – «Сталинге хат» # 2011 – «Елбасы жолы. Менің балалық шағымның аспанда» # 2013 – «Елбасы жолы. Теміртау» # 2013 – «Елбасы жолы. От-өзен» # 2014 – «Елбасы жолы. Тығырықтан жол тапқан» # 2017 – «Қазақ хандығы. Алмас қылыш» # 2017 – «Қазақ хандығы. 1-маусым, 10-бөлім (Көпсериалды тарихи сериал)» # 2022 – «Қазақ хандығы. Алтын тақ» Сценарист # 2004 – «Қаладан келген қыз» # 2011 – «Елбасы жолы. Менің балалық шағымның аспаны» # 2013 – «Елбасы жолы. От-өзен» # 2014 – «Елбасы жолы. Тығырықтан жол тапқан» # 2017 – «Қазақ хандығы. Алмас қылыш» # 2017 – «Қазақ хандығы. 1-маусым, 10-бөлім (Көпсериалды тарихи сериал)» Суретші # 1991 – «Отырардың күйреуі» (режиссер Ардақ Әмірқұлов) (Художниктің ассистенті). # 1991 – «Бегущая мишень» (режиссер Талғат Теменов) (Қоюшы художник). # 1992 – «Любовники декабря» (режиссер Қалықбек Салықов) (Художник декоратор). # 1993 – «Дикий Восток» (режиссер Рашид Нұғманов) (Қоюшы художник). # 1994 – «Голубиный звонарь» (режиссер Әмір Қарақұлов) (Қоюшы художник). # 1994 – «Жас аккордеоншының өмірбаяны» (режиссер Сатыбалды Нарымбетов) (Қоюшы художник). Марапаттары * «Сталинге сыйлық» туындысы Францияда өткен 15-халықаралық Азия фильмдерінің «Синемас Азия» фестивалінде Гран-приді жеңіп алды. Дереккөздер
Ресми есептеу мөлшерлемесі

Ресми есептеу мөлшерлемесі - орталық банктердің мемлекеттік қысқа мерзімді міндеттемелер (қазынашылық вексельдерді және т.б.) сатып алу (есепке алу) және жеке коммерциялық вексельдерді қайта есептеу кезінде коммерциялық банктермен және басқа несие институттарымен жүргізетін операцияларында қолданылатын пайыздық мөлшерлемесі. Дереккөздер
Кредиттік ақша

Кредиттік ақша - несие мен төлем қаражаты ретінде ақша атқарар міндеттің дамуы негізінде пайда болған төлем қаражаттары және айналым қаражаттары (банкноттар, чектер, вексельдер); айналымда алтын мен қағаз ақшаның орнына жүреді. Дереккөздер
Владимир Яковлевич Угренинов

Владимир Яковлевич Угренинов (1.01.1941 жыл, Алматы- 22.09.2016) - Қазақстанның еңбек сіңірген жаттықтырушысы. Орыс. Өмірбаяны * Қазақ мемлекеттік дене шынықтыру институтының спорт факультетін бітірген (1962), күрестен жаттықтырушы-оқытушы. * Қазақ спорт және туризм академиясының Қүрметті профессоры (2001). * 1962 жылдан - «Қайрат» ерікті спорт қоғамы орталық және облыстық кеңестерінің аға жаттықтырушысы (Алматы). * 1968 жылдан - ҚазКСР ұлттық құрама командасының жаттықтырушысы. * 1992 жылдан - «Қайрат» ЕСҚ орталық кеңесінің төраға орынбасары. * 1994 жылдан - Алматы облысы әкімшілігінің Жастар ісі, туризм және спорт басқармасының бастығы. * 1999 жылдан бері - Республикалық олимпиадалық даярлық орталығы басқармасының төраға орынбасары. Қоғамдық жұмыстары * Алматы облыстық Спорттық күрес федерациясының ардагерлер ісі жөніндегі бөлім бастығы, вице-президенті. * 60-тан астам спорт шеберін, оның ішінде олимпиада чемпионы Ж. Үшкемпіровты тәрбиелеген. * «Нұр Отан» ХДП мүшесі (1999 жылдан). Ғылыми жұмыстары * 100-ден астам мақала мен жарияланым авторы. Марапаттары * КСРО спорт шебері (1962). * ҚазКСР Еңбек сіңірген жаттықтырушысы (1973). * КСРО Еңбек сіңірген жаттықтырушысы (1980). * ҚР Еңбек сіңірген қайраткері (1994). * Алматы облысының Құрметті азаматы (2001). * «Қажырлы еңбегі үшін» (1978) * «Еңбек ардагері» * «Астана» * «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001) медальдарымен марапатталған. Шендері * Әскери атағы - отставкадағы капитан. Отбасы * Ұлдары - Михаил (1968 ж. т.), Дмитрий (1971 ж. т.). Дереккөздер
Кумуляция

Кумуляция - — жарылғыш заттың арнайы формадағы зарядының жарылыс нәтижесін күшейтетін әсері. Конустық немесе сфералық формадағы жарылғыш заттың зарядында кумулятивтік әсер пайда болады. Жарылыс кезінде қысым күрт ұлғаяды да, от алу процесі тездейді.. Дереккөздер
Саяуыш Ұндырқанұлы Қасабаев

Саяуыш Ұндырқанұлы Қасабаев - 1975 жылы 24 желтоқсанда Семей облысы Үржар ауданында туған. Қазақ. Әкесі - Қасабаев Ұндырқан, зейнеткер, механик болып жұмыс істеген. Анасы - Қасабаева Рысбике Мұқанқызы, марқұм. Армия генералы В.Ф. Марчелов атындағы Рязань жоғары әуе-десанты командалық училищесінің инженерлік факультетін (1999), инженер-механик; Орталық Азия университетінің құқықтану факультетін бітірген (2008), заңгер. Қазақ, орыс және ағылшын тілін біледі. *1994-1999 жылдары - Рязань жоғары әуе-десанты командалық училищесінің студенті. *2004 жылдан - «Сонар Сақшы» ЖШС қауіпсіздік қызметі бастығының орынбасары. *2005 жылдан - «Банк ЦентрКредит» ААҚ күзет және инкассация бөлімінің бастығы. *2009 жылдан бері - «Аскор» қауіпсіздік агенттігі» ААҚ әскери және кәсіби дайындық нұсқаушысы, сонымен қатар, «Боран» арнайы бөлімшесінде әскери самбодан нұсқаушы. Қоян-қолтық ұрыстан Ресей ӘДӘ чемпионы (1996, 1997, 1998); қоян-қолтық ұрыстан РФ Қарулы күштерінің жүлдегері (1996, 1997); қоян-қолтық ұрыстан Бүкілресейлік турнир чемпионы (Омбы қ., 1997, 1998); халықаралық турнир жеңімпазы (Санкт-Петербург қ., 1997); РФ Қарулы күштерінің чемпионы (1998); армия генералы В.Ф. Маргелов атындағы халықаралық турнир чемпионы (1998); ережесіз күрестен халықаралық турнир жеңімпазы (Мәскеу қ., 1998, 1999; Рязань, 2003); әмбебап жекпе-жектен Еуропа чемпионы (Чехов қ., 2003); әскери самбодан Қазақстан чемпионы (2005); дайдо джуку кудодан Қазақстан чемпионы (2006, 2009); әскери күрестен Әлем чемпионатының қола жүлдегері (Ташкент қ., 2006); кудодан ҚР чемпионы (2008, 2009); ережесіз жекпе-жектен Халықаралық турнир жеңімпазы (Алматы қ., 2009). Халықаралық санаттағы спорт шебері. Әскери атағы - запастағы аға лейтенант. Діни көзқарасы - мұсылман. Хоббиі - шахмат, спорт. Сүйіп оқитын әдебиеті - детективтер. Бойдақ. 2 баласы бар. Дереккөздер
Оразалы Ақжарқын-Сәрсенбек

Оразалы Ақжарқын-Сәрсенбек. 1951 жылы 5 шілдеде Түркістан облысының Шаян ауылында туған. Қазақ. Әкесі - Байымбетов Сәрсенбек, марқұм. Анасы - Тұрысова Ақжарқын, марқұм. Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясының театр факультетін (1975) театр мен киноның актері мамандығы бойынша, Мәскеу мемлекеттік театр өнері институтының театр факультетін (1983) театр режиссері мамандығы бойынша бітірген. Театр өнерінің мәселелері бойынша жазылған 15 мақаланың авторы. 1975 жылдан - Талдықорған облыстық қазақ драма театрының актері, театрды негізін салушы. 1983 жылдан - Талдықорған облыстық қазақ драма театрының қоюшы-режиссері. 1989 жылдан - Ш. Айманов атындағы «Қазақфильм» киностудиясында деректі фильмдердің режиссері. 1993 жылдан - Ш. Айманов атындағы «Қазақфильм » киностудиясында Балалар киносы Орталығының директоры. 1999 жылдан - С. Мұқанов атындағы Солтүстік Қазақстан қазақ музыкалық-драма театрының көркемдік жетекшісі, директоры. 2005 жылдан бері - Қ. Қуанышбаев атындағы Қазақ музыкалық-драма театрының директоры (Астана). ҚР Президентінің құрмет грамотасымен марапатталған (2001). Діни көзқарасы - ұстамды мұсылман. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Оптимистік. Болашақты біз өзіміз жасаймыз». Хоббиі - үстел теннисі. Сүйіп оқитын әдебиеті - П. Коэльо, М.А. Булгаков, Айтматов. Отбасы Үйленген. Жұбайы - Карбозова Гүлбакран (1951 жылы туған), суретші-гримдеуші. Қыздары - Рима (1972 жылы туған), Әсел (1975 жылы туған); ұлы - Роллан (1981 жылы туған). Дереккөздер [[
Қайтырылатын лицензия

Қайтырылатын лицензия— лицензиат жасаған техника мен технологияны лицензиатордың пайдалану мен жетілдіру күқығына ие болуы. Қайтарылатын лицензияның шарттары лицензия келісімі мәтінінің бір бөлімі түрінде ресімделеді. Бәсекелік күресте лицензиат үтып кетпеуі үшін лицензиатор бүл бөлімнің шарт мэтініне енгізілуін талап етеді. Дереккөздер
Шығыр (көлік)

Шығыр - жүк көтеретін машина (немесе механизм, құрамы қозғауышпен редукторы арқылы айналатын барабаннан тұрады, оған трос оралады (әдетте троссалғыш көмегімен). * Такелажды шығыр * Сүйреткіш шығыр * Тартқыш шығыр Дереккөздер
Қайтымсыз (айырбасталмайтын) валюталар

Қайтымсыз (айырбасталмайтын) валюталар - елдің ішкі айналымында ғана пайдаланылатын ақша бірлігі. Мемлекет заң бойынша халықаралық есеп айырысуларда пайдалануға тыйым салған немесе солай пайдалануға шек қойған валюталар айырбасталмайтын валюта болып табылады. Дереккөздер
Бақтыбай Кеңесұлы Қисықов

Бақтыбай Кеңесұлы Қисықов (30 мамыр, 1987 жыл, Ақтөбе облысы Әйтеке би ауданы, Бесқұдық ауылы) - палуан. Өмірбаяны * Ақтөбе мемлекеттік педагогика институтының кәсіби-шығармашылық факультетін бітірген (2008), мамандығы - «Дене шынықтыру және спорт». * 2007 жылдың қаңтар айынан бері - №10 спорт мектебінің қазақша күрес жаттықтырушысы. Жетістіктері * Азияның белдесу бойынша чемпионы (Алматы, 2006). * Қазақ күресі бойынша Азия чемпионы (Сәтбаев қаласы, 2007) * қазақша күрес бойынша әлем чемпионы (Орск қаласы, 2008) * Қазақша күрес бойынша әлем кубогының иегері (Орынбор, 2009). * қазақ күресі бойынша Қазақстанның 4 мәрте чемпионы. * Қазақша күрестен халықаралық кластағы спорт шебері. Отбасы * Әкесі - Қисықов Кеңес Әбілұлы, «Еңбек» шаруа қожалығының тракторшы-машинисі. Анасы - Сағымбаева Әлфия Әділмағамбетқызы, санитар. * Бойдақ. Дереккөздер
Қарымта сатып алу

Қарымта сатып алу–сатушы келісімшартта келісілген сомаға (әдетте, сол соманың бір бөлігіне) тауар сатып алуға немесе үшінші адамның (заңды түлғаның) сатып алуын қамтамасыз етуге міндеттенетін операция. Оның баргерлік және өтемдік мемілелерден айырмашылығы - мұндай жағдайда әрқайсысы бойынша төлем валютамен жүзеге асырылатын дербес екі келісімшарт жасалады. Тауар беруде, әдетте, уақыт үзілістері болады. Айырбасталатын тауарлар технология жағынан өзара байланысты емес. Мүндай операцияларды есепке алып отыру үшін «Күту есепшоттары» ашылуы мүмкін. Дереккөздер
Күлбану Есжанқызы Әшімова

Күлбану Есжанқызы Әшімова 1953 жылы 18 мамырда Талдықорған қаласында туған. Қазақ. Әкесі - Бөрліқожанов Есжан. Анасы - Берліқожанова Күләш. Т. Жүргенов атындағы Қазақ мемлекеттік театр және кино институтының театр факультетін бітірген (1996), театр және кино актері. Қазақ, орыс және неміс тілдерін біледі. 1970 жылдан - «Гүлдер» Республикалық ансамблінің балет әртісі. 1974 жылдан - М. Әуезов атындағы Қазақ академиялық драма театрының актрисасы. 1978 жылдан - Алматы жас көрермен театрының актрисасы. 1978 жылдан - «Гүлдер» Республикалық ансамбліның балет әртісі. 2004 жылдан бері - Республикалық неміс драма театрының актрисасы. Келесі спектакльдерде ойнайды: «Қобыланды» (Қарлығаш); «Келіндер көтерілісі» («Нигара»); «Ант» (қыз); «3-ші Ұрпақ» (Француз бикесі); «Әпке» (Камила); «Бүгін мейрам, бүгін той» (қыз); «Батыр Зариф» (Алтын құс); «Немецкий как иностранный» (Француз бикесі); «Благотворительный но- вогодний спектакль» (Түлкі); «Детектив каменного века» (халық кеңесшісі); «Миры в переходах» (Джойс); «Войцек» (ана); «Карлик Hoc» (Әже, Травозная сиқыршы, княгиня Сузерен, саудагер); «Папаня!» (Ешкі); «Дай жару!» (Хильдегард); «Дон Жуан приходит с войны» (Жесір, актер). «Перекресток» телехикаясына түскен (Шолпан). Қазақстанның Еңбек сіңірген қайраткері. Ұлы - Олжас. Дереккөздер
Лента

Лента — Италиядағы коммуна, Пьемонт әкімшілік аймағына қарасты Верчелли провинциясында орналасқан. Қаланың тұрақты тұрғындарының саны 897 адамды құрайды&nbsp;(2008). Халық тығыздығы 49 адам/км². Алып жатқан жер аумағы 19 км² шамасында. Пошта индексі — 13035. Демографиясы Сыртқы сілтемелер * * [http://www.istat.it/ Ұлттық статистика институты ]
Кенжемерген Қабышұлы Әбікеев

Кенжемерген Қабышұлы Әбікеев (1962 жылы туған), әскери қызметкер, теңізші. Сахалин әскери-теңіз училищесіне түскен. Оны тәмамдап, Владивосток қаласының Макаров атындағы әскери-теңіз училищесін бітірген. Бакуде, Астраханда, Маңғыстауда әскери қызмет атқарған. Балтық теңізі мен Тынық мұхит әскери-теңіз флоттарында I рангалы капитан болады. 2000 ж. Ресейдің Санкт-Петербург жоғары әскери-теңіз академиясын тәмамдап, кызметке қалдырылып тұрған жерінен Қазақстан Үкіметінің арнайы шақыруымен елге оралып, II рангалы капитан шенінде республиканың тұңғыш әскери-теңіз флотының дивизия командирі болып тағайындалады. Қазір Қазақстан әскери-теңіз флотының бас қолбасшысы, контр-адмирал (2006). Дереккөздер
Вячеслав Михайлович Ткач

Вячеслав Михайлович Ткач 1961 жылы 2 қаңтарда Солтүстік Қазақстан облысы Ленин ауданының Спасовка ауылында туған. Украин. Өмірбаяны Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясының вокал-хор факультетін бітірген (1989), оқытушы, опера әншісі, концерттік орындаушы. Мерейтойлық жеке шығармашылық есептерін өткізген (1994, 1999, 2004, 2009). Нұр Отан ХДП мүшесі (2007 жылдан). 1977 жылдан - СҚО Ленин ауданы «Достық» кеңшарының шаруашылық меңгерушісі. 1986 жылдан - Абай атындағы Мемлекеттік академиялық опера және балет театрының әртісі. 1989 жылдан - Өскемен музыкалық училищесінің ән оқытушысы. 2009 жылдан бері - Шығыс Қазақстан өнер колледжі вокал бөлімшесінің пәндік-циклдық комиссиясының оқытушысы. Қазақстан Музыка қайраткерлері одағының мүшесі (1998 жылдан). Марапаттары Қазақстан Республикасы Еңбек сіңірген әртісі (1998). ШҚО әкімінің «Мәдениет пен өнерді дамытуға қосқан үлесі үшін» сыйлығының лауреаты (2007). Әскери атағы - кіші сержант. Отбасы Әкесі - Ткач Михаил Максимович, зейнеткер, егіншілік бригадасының бригадирі болып жұмыс істеген. Анасы - Ткач Вера Яковлевна, зейнеткер, Қосалқы бөлшектер қоймасының меңгерушісі болып жұмыс істеген. Үйленген. Жұбайы - Ткач Инна Александровна (1963 жылы туған), мүғалім. Ұлы - Ткач Александр Вячеславович (1985 жылы туған); Қызы - Ткач Ксения Вячеславовна (1992 жылы туған). Дереккөздер
Қиылысты лицензия

Қиылысты лицензия (кросс-лицензия) - лицензиялық келісімге отырған кезде заңды тұлғалардың құқық жөнінде өзара кенуі. Мұндай тәсіл серіктестер өздерінің өндірістік және коммерциялық қызметін бір-бірінің құқығын бұрмаламастан жүзеге асыра алмайтын жағдайда қолданылады. Дереккөздер
Александр Владимирович Багрянцев

{{Ambox }} Александр Владимирович Багрянцев - 1974 жылы 20 қаңтарда Алматы қаласында туған. Орыс. Әкесі - Багрянцев Владимир Анатольевич, электр орамашы. Анасы - Багрянцева Галина Александровна, бухгалтер. Т. Жүргенов атындағы Қазақ мемлекеттік театр және кино институтының музыкалық комедия факультетін бітірген (1999), драма театрының актері. 2003-2008 жылдары - «Седьмая грань» мемлекеттік емес жастар театрының құрылтайшысы, актері. 2003 жылдан бері - М.Ю. Лермонтов атындағы Мемлекеттік академиялық орыс драма театрының актері. Келесі спектакльдерде ойнайды: «Иванов» (Львов), «Конек-Горбунок» (Иван), «Мужской род, единственное число» (Луи Ламар), «На дне» (Кривой Зоб), «Сети дьявола» (Петров), «Хрустальный башмачок» (Сарай маңындағы адам, жаршы), «Шум за сценой» (Филипп Брендо), «Дама сердца прежде всего» (Лисардо), «Балкон» (Үшінші ер кісі), «Ай да Братец Кролик!» (Қаз), «Я не Раппопорт» (Ковбой), «Король Лир» (Эдгар), «Фуршет после премьеры» (Людовико), «Пожар в сумасшедшем доме во время наводнения» (Феликс), «№13» Р. Куни (Джордж Пигден). Әскери атағы - сержант. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Ең керемет». Сүйіп оқитын әдебиеті - поэзия. Үйленген. Жұбайы - Здор Маргарита Викторовна, режиссер. Ұлы - Здор Федор Олегович (1992 жылы туған); Қыздары - Багрянцева Апександрина Апександровна (1999 жылы туған), Багрянцева Маргарита Апександровна (2001 жылы туған). Дереккөздер
Ораз Әбішұлы Әбішев

Ораз Әбішұлы Әбішев 1916 жылы 1 мамырда Семей облысы Абыралы ауданы Қайнар ауылында туған. Қазақ. Әкесі - Әкімжанов Әбіш, марқұм, адвокат болып жұмыс істеген. Анасы - Тоқжігітова Зағипа, марқұм, үй шаруасы- мен айналысқан. Бүкілодақтық мемлекеттік кинематография институты екі жылдық курсының актерлік факультетін бітірген (1936); режиссерлік факультетінде оқыған (Мәскеу қаласы , 1939), режиссер. Қазақ және орыс тілдерін біледі. 1936 жылдан - Абай атындағы Қазақ мемлекеттік опера театрының хор әртісі, солисі. 1939 жылдан - кинемато- графияның тәжірибелік жұмыстарында. 1946-1986 жылдары - «Қазақфильм» киностудиясының деректі кинолар режиссері. Қазақстанның Әдебиет және өнері I онкүндігінің мүшесі (Мәскеу қаласы , 1936). Қазақ балаларды қорғау комитетінің мүшесі (1976). ҚазКСР Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (1974). ҚР Еңбек сіңірген енер қайраткері. ҚР Халық әртісі. «Құрмет белгісі» (1950, 1959), Қазан революциясы (1971), Еңбек Қызыл Ту (1986), «Отан» (2005) ордендерімен, «Тың жерлерді игергені үшін» медалімен (1957) марапатталған. Діни көзқарасы - Құдайға сенеді. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә.Назарбаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Сингапур реформаторы Ли Куан Юдің айтқанымен келісемін. Ол Н.Ә.Назарбаевты әлемнің саяси аспанындағы жарқырап туып келе жатқан жұлдыз деп атап, мынадай болжам айт- ты: «Егер Қазақстан Республикасының басшылығы Назарбаев қолында болса, Қазақстанның табыстылыққа деген мүмкіндігі айтарлықтай көп болады». Сүйіп оқитын әдебиеті - классика. Жұбайы - Шынтасова Мәруә Қарасайқызы (1924-1995),ҚазКСР Министрлер кеңесінің Жалпы бөлімі меңгерушісінің орынбасары болып жұмыс істеген. Ұлы - Әбішев Қанат Оразұлы (1946 жылы туған), ҚР Олимпиада Ұлттық комитетінің вице-президенті; қызы - Әбішева Гүлжан Оразқызы (1950 жылы туған), кәсіпкер. Дереккөздер
Қорғану ескертпелер

Қорғану ескітпелер - екі жақтың ұйғарымы бойынша жеке және халықаралық экономикалық келісімдер мен келісімшарттарға енгізілетін шарттық талаптар, мұнда қабылданған шартты орындау процесінде оның алғашқы талаптарын өзгерту (немесе қайта қарау) мүмкіндігі көзделеді. Несие, валюта және басқа тәуекелдерді сақтандыру әдістерінің бір түрі. Дереккөздер
Сара Ешжанова

Ешжанова Сара - 1960 жылы 25 қыркүйекте Алматы қаласында туған. Қазақ. П.И. Чайковский атындағы Мәскеу консерваториясының (1990) КСРО Халық әртісі, профессор И.К. Архипованың классын бітірген. Меццо-сопрано. Қазіргі уақытта - Абай атындағы Мемлекеттік академиялық опера және балет театрының солисі. Орындайтын партиялары: Ольга - «Евгений Онегин», Полина - «Пиковая дама», Кармен - «Кармен», Амнерис - «Аида», Любаша - «Патша қалыңдығы», Флора - «Травиата», Азучена - «Трубадур», Зебель - «Фауст». М. Глинка атындағы Халықаралық конкурстың II сыйлығының лауреаты. Түркияның Құрметті азаматы (1990). ҚР Еңбек сіңірген қайраткері. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Экономикасы өркендеген ел». Хоббиі - кітаптар. Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи әдебиет. Тұрмыс құрған. Дереккөздер
Таңатар Қоңырұлы Нұралы

Таңатар Қоңырұлы Нұралы 1938 жылы 2 шілдеде Орал облысы Теректі ауданының Ұзынкөл кентінде туған. Қазақ. Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясының оркестр факультетін (1961) оркестр әртісі, оқытушы мамандығы бойынша; Гнесиндер атындағы Мемлекеттік музыкалық-педагогикалық институтты (1973) концерттік орындаушы мамандығы бойынша бітірген. Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясының профессоры (1992 жылдан). «Музыкалық шығармаларды орындау бойынша әдістемелік нұсқамалар» (1984), «Гобойға арналған гаммаларды зерттеу бойынша көмекші құрал» (1991), «Гобойға арналған таяқшаларды жасау бойынша нүсқаулық» (1994), «Балалар музыкалық мектебінде гобойда ойнаудың бастапқы сабақтары» (1994), «Портреттерге штрихтар» (2008) кітаптарының авторы. Қазақ және орыс тілдерін біледі. 1959 жылдан - Жамбыл атындағы филармонияның Мемлекеттік симфониялық оркестрінің әртісі. 1967 жылдан бері - Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясының оқытушысы. «Жұмыстағы үздік табыстары үшін» белгісімен марапатталған (1981). ҚазКСР Еңбек сіңірген әртісі (1984). ҚР білім беру саласының Құрметті қызметкері (2004). Әскери атағы - отставкадағы аға лейтенант. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Қазақстанды демократиялықжәне гүлденген мемлекет ретінде көремін». Хоббиі - спорт, шахмат ойыны, футбол. Сүйіп оқитын әдебиеті - Шығыс поэзиясы (А.А. Рудаки, О. Хайям, А. Фирдоуси). Үйленген. Жұбайы - Кәленбаева Меруерт Кәбекқызы, Қүрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясының профессоры. Дереккөздер
Оңғарбай Салхауұлы Үндемесов

Оңғарбай Салхауұлы Үндемесов 1957 жылы 19 қыркүйекте Түркістан облысы Бөген ауданының Темірлан ауылында туған. Қазақ. Анасы - Үндемесова Тұрсын, зейнеткер. Қазақ мемлекеттік дене шынықтыру институтын бітірген, жаттықтырушы-оқытушы. Қазақ, орыс жәнө ағылшын (сөздіктің көмегімен) тілдерін біледі. ≪Нұр Отан≫ ХДП мүшесі. *1979 жылдан - Алматы қаласындағы «Қайрат≫ ЕСҚ еркін күрес бойынша жаттықтырушысы. *1981 жылдан - Шымкент қалалық жоғары спорт шеберлігі мектебінің жаттықтырушысы. *1988-1997 жылдары - Қажымұқан атындағы №8 БЖСМ директоры (Шымкент қ.). *1996-1997 жылдары - ҚР Еркін күрес бойынша ұлттық құрамасының жауапты жаттықтырушысы. *1997 жылдан - ОРМБЖСМ Шымкент қалалық кешендік №1 ОРМБЖСМ директорының орынбасары. *2003 жылдан бері - ≪№1 ШҚК ОРМБЖСМ≫ MM директоры. Н. Құлановты, Б. Тоққұловты, А. Сақтағановты, Б. Әбдікәрімовты, О. Есеновті, О. Қасымбаевты, К. Жаңабергеновті, М. Жұмабаевты тәрбиелеген. Шымкент қалалық мәслихатының 3-ші (2004-2007) және 4 ші (2007-2010) шақырылымдарының депутаты. «Қазақстан Конституциясына 10 жыл≫ (2005), «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл≫ (2001), «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 15 жыл≫ (2006) медальдарымен, ≪Ы. Алтынсарин≫ (2005), ҚР Білім және ғылым министрлігінің (2008) белгілерімен марапатталған. *КСРО спорт шебері (1979). *ҚР Еңбек сіңірген жаттықтырушысы (1997). *ҚР Құрметті спорт қайраткері (2005). Жұбайы - Үндемесова Жанзира (1960 ж. т.), үй шаруасымен айналысады. Қыздары - Меруерт (1981 ж. т.), Жейран (1983 ж. т.), Фариза (1992 ж. т.); ұлы - Алтай (1989 ж. т.). Дереккөздер
Сергей Жұмабайұлы Әзімов

{{Кинематограф { } { } }} Сергей Жұмабайұлы Әзімов (1954 жылы 30 маусымда ӨзКСР-ның Қарақалпақстанындағы Нүкіс қаласы) — кинорежиссер, продюсер. Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері (1996). Қазақстан Ленин комсомолы сыйлығының лауреаты (1990). Толығырақ *Әкесі - Әзімов Жұмабай (1924-1994), ҰОС қатысқан,орталықтық газеттер мен журналдардың бірқатарының журналисі болған. Анасы - Әзімова Лидия Николаевна (1930 жылы туған), зейнеткер, қаржы қызметкері болған. * Бүкілодақтық мемлекеттік кинематография институтының кинорежиссура факультөтін бітірген (Мәскеу қаласы, 1978), деректі кино мен телефильмнің режиссері. Көрнекті кинодокументалист-шебер Р.Л.Карменнің шеберханасында тәжірибеден өткен. * Еуразия телеакадемиясының толық мүшесі (Мәскеу қаласы , 2005).Республикалық және халықаралық БАҚ-дағы кинематография бойынша жазылған бірқатар мақалалардың авторы. * Қазақ және орыс тілдерін біледі. * 1970 жылдан - ӨзКСР Қарақалпақстанындағы Нүкіс аудандық «Коммунизм байрағы» газеті редакциясының әдеби қызметкері. 1971-1973 жылдары - «Қазақфильм» студиясында режиссердің көмекшісі, режиссердің ассистенті. 1978 жылдан - «Қазақфильм» студиясында 3-ші санаттағы кинорежиссер. 1979 жылдан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. 1980 жылдан - Ш.Айманов атындағы «Қазақфильм» киностудиясында хроникалық-деректі фильмдердің 3-ші, 2-ші, 1-ші және жоғары санаттардағы кинорежиссері. 1996 жылдан - ҚР Президентінің баспасөз қызметінде сектор меңгерушісі. 1997 жылдан - «ҚР Президентінің телерадиокешені» мемлекеттік мекемесі бас директорының орынбасары, Алматы қаласындағы филиалының директоры. 2001 жылдан - «Хабар» Агенттігі» ЖАҚ бағдарламалар дирекциясының №1 шығармашылық-өндірістік бірлестігінің бас продюсері. 2002 жылдан - «Хан Тәңірі» тәуелсіз продюсерлік орталығының бас директоры. 2002 жылдан - Ш.Айманов атындағы «Қазақфильм» ҰК киностудиясының бас директоры. 2007 жылдан бері - «Панарис» кинокомпаниясының директоры. Мемлекеттік марапаттары *1990 жылы Қазақстан Ленин комсомолы сыйлығының лауреаты *1996 жылы Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері құрметті атағы берілді *2001 жылы «Қазақстан тәуелсіздігіне 10 жыл» медалі *2006 жылы «Құрмет ордені» *2014 жылы президент жарлығымен мемлекеттік марапаты «Парасат ордені» мен марапатталды. *КСРО және Қазақстан Киноматографистер одағының мүшесі. Жеке қасиеттері * «Нұр Отан» ХДП саяси кеңесінің мүшесі. * Әскери атағы - аға лейтенант. * Діни көзқарасы - діни төзімділік. * Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Ш.де Голль, М.Шоқай. * Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Өркендеген зайырлы демократиялық мемлекет». * Үйленген. Жұбайы - Әзімова Марзан (1964 жылы туған), дәрігер.Қыздары - Дария (1987 жылы туған), Әлия (1997 жылы туған), Дамели (2007 жылы туған); ұлы - Адайхан (1990 жылы туған). Дереккөздер
Рубен Суренович Андриасян

{{Кинематограф { } { } { } Платиналы Тарлан сыйлығы { Қазақстан халық әртісі (1992) } }} Рубен Суренович Андриасян (31 қазан 1938, Нальчик — 25 мамыр 2022) — режиссер, педагог, Қазақстан халық әртісі (1992). Өмірбаяны Әкесі - Андриасян Сурен Николаевич (1904-1956). Анасы - Андриасян Анна Лезеревна (1908-1992). 1963 жылы театр және телевизия режиссурасы бойынша Ереван мемлекеттік театр-көркемөнер институтын бітірген. Еңбек жолдары * 1963-65 жылдары – Қызылорда облыстық қазақ драма театрының бас режиссері. * 1965-66 жылдары Қостанай облыстық орыс драма театрының, 1966-72 жылдары Қарағанды облыстық орыс драма театрының бас режиссері болып, орыс және шет ел драматургиясы бойынша көптеген спектакльдерді сахнаға шығарды. * 1972-74 жылдары - М.Ю. Лермонтов атындағы мемлекеттік академиялық орыс драма театрының режиссері. * 1974-1983 жылдары - Жасөспірім көрермендер театрының бас режиссері. * 1983 жылдан бастап – М.Ю. Лермонтов атындағы мемлекеттік академиялық орыс драма театрының көркемдік жетекшісі. * 1979 жылдан Қазақ ұлттық өнер академиясының жарық шеберлігі және режиссура кафедрасының профессоры. Қойылымдары “Тифлистегі үйлену тойы” (А. Цагарели, 1974), “Жас гвардия” (А. Фадеевтің романы бойынша, 1975), “Маусымдағы қоштасу” (А. Вампилов, 1975), “Жанасу” (Р. Ибрагимбеков, 1975), “Еске алу дұғасы” (Шолом-Алейхом, 1990), “Сирано де Берже рак” (Э. Ростан, 1983), “Ит жүрегі” (М. Булгаков, 1988), “Ағайынды үш қыз” (А. Чехов, 1992), “Сараң” (Ж. Мольер, 1994), “Эзоп” (Г. Фигей редон, 2000) “Ымырттағы махаббат” (Г. Гауптман, 2002), т.б. спектакльдер. Марапаттары * Еңбек Қызыл Ту * Достық (РФ) * «Парасат» ордендерімен, медальдармен марапатталған. * ҚР Мемлекеттік сыйлығының лауреаты. * Тәуелсіз «Платиналы Тарлан» сыйлығының лауреаты. * ҚР Халық әртісі. Жұбайы - Андриасян Валентина Ивановна (1946 жылы туған), педагог. Ұлы - Андриасян Армен (1967 жылы туған); қыздары - Анна (1969 жылы туған), Карина (1980 жылы туған). Дереккөздер
Таймас Бектасұлы

Таймас Бектасұлы (1795–1870) — қазақ батыры. Қареке-Тайжан-Тоқбура ұрпағы. 1834–1852 жылдары Қареке-Алтай болысын басқарған. Кенесары ханның жанында елеулі рөл атқарған және оның әскери мәселелер бойынша ең жақын кеңесшілерінің бірі болған. Ол туралы Ілияс Есенберлиннің «Каһар» романында көп деректер келтірілген. Кенесары хан болғаннан бері, теқ Абылайдың ала туын өзінің жасыл туына айырбастағаны болмаса, көбіне ата дәстүрін берік ұстауға тырысқан. Таймас Арғын руынан болғандықтан, оны Маймене (ханның он қолы), өзінің немере інісі Әбілғазыны, нағашы жағынан Қыпшақ болғандыктан. Майсара (ханның сол қолы) еткен. Бұл екеуі қай жерде жүрсе де осы тәртіпті бұзбаған. Батырды Хан Кене қатты сыйлап, жақсы көрген. Сол уақыттағы ресми үкімет құжаттарында бұл туралы былай делінген: «Ол Кенесарыдан бір елі қалмайтын және орыс отрядтарына шабуыл жасаған сайын, істің басықасында болып, орыстарға қалай қарсы тұру керек екенің айтып, Кенесарыға көбінесе жөн-жоба көрсетіп отырды, сонысы үшін Кенесары оны жақсы көретін және онымен біртабақтағы тамақты бөліп жеген». Дереккөздер