Павол Орсаг Гвездослав

Павол Орсаг Гвездослав (; 2 ақпан 1849, Вышный Кубин, Словакия — 8 қараша 1921, Дольный Кубин, Чехословакия) — Словак ақыны, драматург, аудармашы, Чехословакия парламентінің депутаты. Өмірбаяны Гвездослав 1849 жылы 2 ақпанда Вышный Кубин қаласында (Словакияның солтүстік-батысында) кедей дворян отбасында дүниеге келген. Ол бастауыш білімін Вышный Кубин маңындағы мектептерде алды. Бастауыш мектепті бітіргеннен кейін ол Лештиниде оқуын жалғастырды, оған ауыл мұғалімі Адольф Медзихрадский үлкен әсер етті. Адольф словак тілін оқытты және словак тілінде студенттерге мінез-құлық ережелерін жазды. Содан кейін Мишкольц және Кежмарок қалаларының гимназияларында оқыды. Орта мектепті бітіргеннен кейін, 1870 жылдан 1872 жылға дейін Прешев заң академиясында оқыды. Академияны бітіргеннен кейін ақын үш жыл Долный Кубинде, кейін Турчинский қаласында практик заңгер болып жұмыс істеді. 1876 ​​жылы Гвездослав протестанттық діни қызметкер Илона Новакованың қызына үйленіп, Наместов қаласына көшіп келіп, 1899 жылға дейін адвокаттық қызметпен айналысты. Мұнда Наместовта ол өзінің ең жақсы туындыларын жасады: лирикалық поэмалар, сондай-ақ эпикалық шығармалар. 1899 жылы ол отбасымен Долный Кубинге көшіп, жұбайы екеуі асырап алған екі баласын тәрбиелейді. Гвездослав 1921 жылы 8 қарашада Дольный Кубинде қайтыс болды. Ол 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басындағы словак әдебиеті мен словак мәдениетінің жетекші қайраткерлерінің бірі. Ол туралы естелік әрбір словак үшін қымбат. Братиславада, қаланың тарихи орталығында оның есімі берілген алаң және оның жанында ескерткіші бар. Шығармашылығы 60-жылдардың аяғында Гвездослав өзінің бірқатар жаңа өлеңдері мен «Көпір» трагедиясын «Сокол» журналында жариялады, онда дәрігердің ақсүйек қызына деген бақытсыз махаббаты туралы айтылады. 1874 жылдан бастап ол өз шығармаларына «Гвездослав» бүркеншік атпен қол қоя бастады. 80-90-шы жылдары Наместовта Гвездослав өзінің маңызды шығармаларының басым көпшілігін жазды. Ең алдымен, азаматтық сипаттағы лирикалық поэмалардың циклдары, олардың ең маңыздылары «Сонеттер» (1882-1886), «Жазғы өскін» («Letorosty», 3 бөлімнен, 1885-1895), «Көктемгі серуендер» (1898), «Жазғы серуендер» (1882-1886), «Діни жырлармен әнұрандар» (1885-1895). Шығармалардың екінші маңызды тобын эпикалық шығармалар құрайды, атап айтқанда «Бутора мен Чутора» («Butora a Cutora», 1888), «Ничлигування» («Vetera», 1883), «Егін» (1890) поэмалары және т.б. 80-90-шы жылдары Гвездослав библиялық тақырыптарға бірнеше өлеңдер жазды: «Агар» (1883), «Рейчел» (1891), «Каш» (1893), т.б. Осы кезеңдегі Гвездославтың эпикалық шығармаларының ішінде айтарлықтай көлемді үш поэмасы ерекшеленеді: «Орманшының әйелі» («Hajnikova zena», 1883-1886), «Эзо Влколинский» («Ezo Vlkolinsky», 1890), «Габор Влколинский» («Gabox Vlkolinsky», 1899-8),). «Орманшының әйелі» поэмасында ол халық пен шетелдік ақсүйектер элитасы арасындағы қарым-қатынастың өткір әлеуметтік тақырыбын қозғады. Поэма орманшы Михал Чайканың отбасының басына түскен қайғылы оқиғаға негізделген. 1899 жылы ақпанда Долный Кубинге көшті, онда ол заңгерлік тәжірибесін тастап, өзін толығымен әдебиетке арнады. Онда Гвездослав лирикалық өлеңдер циклдарын жасады: «Мұң» («Stesky», 1902-1915), «Жаңғырықтар» («Dozvuky», 1909-1911), сондай-ақ ауыл өмірі мен ұлттық тарих тақырыптарына арналған бірқатар баллада шығармалары. 1914 жылы, Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін Гвездослав өзінің соңғы поэзиялық циклі «Қанды сонеттер» («Krvave sonety»), онда соғысты қатаң айыптады. Ақын соңғы өлеңдерінде Аустрия-Мажарстан ыдырап, Чехословакияның құрылуын қуанышпен қарсы алды. Дереккөздер