Исмаил Болатұлы Болатов

Исмаил Болатұлы Болатов (; 28.02.1902, Евпатория, Ресей империясы — 25.09.1975, Одесса, КСРО) — Кеңес Қырым татарларының әскери офицері, генерал-майор. Ұлы Отан соғысының қатысушысы. Өмірбаяны Исмаил Болатов 1902 жылы 28 ақпанда Евпаторияда кедей отбасында дүниеге келген. Әкесі ерте қайтыс болды, Исмаил үлкені ретінде отбасының ұйытқысы болуға мәжбүр болды. Жасөспірім кезінде ол бай неміс колонизаторларында батырақ болды, шопан болып жұмыс істеді. Қазан төңкерісінен кейін, мектепті бітіргеннен кейін Исмаил Симферопольге келді. 1924 жылдың күзінде 22 жастағы жасөспірімнің өмірінде оның болашақ тағдырын анықтаған бетбұрыс болды. Бір топ жас қырымдықтармен бірге Исмаил Қазан қаласындағы әскери-саяси училищеге оқуға түседі. Осылайша оның өте табысты әскери мансабы басталды. Екі жылдан кейін оқуды аяқтаған соң, Исмаил Болатов - 3-ші атқыштар дивизиясының 9-атқыштар полкінің ротасының саяси нұсқаушысы, содан кейін - 23-ші атқыштар дивизиясының 68-ші атқыштар полкінің комиссары, партия бюросының жауапты хатшысы. 1933 жылы Ленинград әскери-саяси академиясына оқуға түсіп, одан кейін академияның құрылық факультетінің курс меңгерушісі, одан кейін 39-атқыштар дивизиясының әскери комиссары болды. Соғыс басталғанға дейін аз уақыт бұрын ол 281-артиллерия, кейін 584-запастағы артиллерия полкінің әскери комиссары болды. Ұлы Отан соғысы Исмаил Болатов соғыстың басталуын 1940 жылдың маусымынан бастап генерал-майор К.Петровпен бірге жасақтауға қатысқан 120-атқыштар дивизиясының комиссары лауазымында қарсы алды. Смоленск бағытында алғашқы шайқасқа шығып, жаудың бірнеше шабуылын сәтті тойтарып өтті. 1941 жылы 26 қыркүйекте 120-атқыштар дивизиясы Елня түбіндегі ұрыстарда көрсеткен ерлігі, ерлігі және жоғары әскери шеберлігі үшін 6-гвардиялық атқыштар дивизиясы болып қайта құрылды. Қарашаның бірінші жартысында 6-гвардиялық атқыштар дивизиясы 3-армия әскерлерінің құрамында оңтүстіктен Туланы қамтыған ауыр қорғаныс шайқастарын жүргізді. 20 қарашада Ефремов қаласынан шығып, дивизия Красивая Меча өзенінің арғы жағына шегінді, онда қорғанысты 11 желтоқсанға дейін ұстады. Қызыл Армияның желтоқсандағы қарсы шабуылының нәтижесінде жау Мәскеуден шайқастармен кері қуылды. Мценск қаласының солтүстігіндегі қысқы шабуыл ұрыстарында И.Булатов басынан снаряд сынығынан жараланып, дивизия командирі генерал-майор К.Петров сол күндері қаза тапқандықтан қатарда қалды. 1942 жылдың екінші жартысында И.Булатов генерал-лейтенант Цветаевпен бірге Сталинград облысында 10-шы запастағы армияның бөлімдері мен құрамаларын құрады. Оқыту және жасақтау барысында 25 дивизия құрылып, кейін Сталинград, Дон және Батыс майдандарына жіберілді. 1942 жылы 5 желтоқсанда 10-шы резервтік армия 5-ші соққы армиясына айналды. Полковник И.Болатов Сталинград майданына жіберілген УдА 5 Әскери кеңесінің мүшесі болып тағайындалады. 1944 жылы маусымда И.Болатов 2-ші Прибалтика майданының 10-гвардиялық армиясының тылдағы командирінің орынбасары болып тағайындалды. 1945 жылдың қаңтарында генерал-майор Булатов 2-ші Беларусь майданының 21-ші армиясы тыл қолбасшысының орынбасары болды. Кенигсберг үшін шайқастарға және Берлинді алуға қатысты. Соғыстан кейін 1946 жылы қаңтарда Исмайыл Болатов сырқатына байланысты зейнетке шығуға мәжбүр болды. Әскери борышын өтегеннен кейін Болатов Одессаға қоныстанды, ол жерде өмірінің аяғына дейін тұрып, қаланың құрметті азаматы атанды. 1948-1954 жылдары Одесса облыстық кеңесінің атқару комитетінде жұмыс істеді. 1975 жылы 25 қыркүйекте Исмаил Болатов ауыр және ұзаққа созылған аурудан кейін қайтыс болды. Одессадағы Таировское (қазіргі Новогородское зираты) зиратында жерленген. Марапаттары *Қызыл Ту ордені (2) *Қызыл жұлдыз ордені *II дәрежелі Богдан Хмельницкий ордені *II дәрежелі Кутузов ордені *«Сталинградты қорғағаны үшін» медалі *Ерлігі үшін медалі (2) *1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысында Германияны жеңгені үшін медалі (2) Дереккөздер