kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Үңгіртас үңгірі

Үңгіртас, Қарқаралы үңгірі – Қарқаралы тауларының солтүстік-шығысындағы гранит жартастағы табиғи қуыс. Географиялық орны Қарағанды облысы Қарқаралы ауданының орталығы Қарқаралы қаласынан солтүстікке қарай 2 км жерде орналасқан. Сипаты Үңгірдің биіктігі 4-5 м, ені 15-20 м, ұзындығы 8-10 м шамасында. Күмбез астында ірі қойтастар бар. Үңгірден Қарқаралы қаласы мен оның төңірегіңдегі орманды жоталардың кең-байтақ бейнесі көрінеді. Үңгірдің жоғары жағы дыбысты бірнеше рет жаңғыртатын жақпартастардан құралған. Үңгіртас бүкілодактық жаяу сапар шегу маршруттарының тізіміне енгізілген экскурсиялық аймақ. Дереккөздер
Жәкен Рүстемов

Жәкен Үрістемов (02.02.1908, Қарағанды облысы, Жаңаарқа ауданы - 21.06.1995).- кенші, тау-кен технигі, тау-кен ісі шебері, Социалистік Еңбек Ері (1957). Еңбек жолы мен жетістігі * 1957 жылы Қарағанды кен техникумын бітірген. * 1929-1933 жылдары Қарағанды көмір бассейнінде жер қазушы, тас қалаушы. * 1933-1941 жылдары №18 шахтаның көмір құлатушысы, тұтандырушысы. * 1941-1972 жылдары тау-кен ісі шебері, учаске бастығының көмекшісі, учаске бастығы. Қоғамдық жұмысы * 5-бесжылдықта көмір өнеркәсібін дамыту ісінде аса көрнекті табыстарға жетті. * Жастардың тәлімгері, еңбеккер кеншілер әулетінің басшысы. * 6-шы сайланған Қаз КСР Жоғарғы Кеңесінің депутаты және төралқа мүшесі. Марапаттары * Ленин ордені * 2 мәрте Еңбек Қызыл Ту ордені * "Құрмет белгісі" ордені * Социалистік Еңбек Ері (1957) * Қарағандының құрметті азаматы (1971) * "Шахтер даңқы" белгісінің толық кавалері. Дереккөздер
Қараласиыр

Қараласиыр – Сарыарқаның орталық бөлігіндегі тау. Географиялық орны Қарағанды облысы Шет ауданы Босаға ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 10 км жерде. Солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 10 км-ге созылған, ені 5 км. Ең биік жері - 1047 м. Геологиялық құрылымы Девонның гранитоидтық жыныстарынан түзілген. Жер бедері Тегіс беткейлі бірнеше ұсақ шоқылықтан тұрады. Аймаш өзенінің 2 саласы бастау алады. Өсімдігі Шала дамыған қоңыр топырақ жамылғысында жусан, боз, бетеге, бұталар өседі. Өңірі жазғы жайылымға және қыстауға пайдаланылады. Дереккөздер
Қараменде

Қараменде, Қарамеңді – Солтүстік Балқаш алабындағы өзен. Географиялық орны Қарағанды облысы Ақтоғай ауданы жерімен ағады. Бастауы Бастауын Қимас тауының оңтүстігіндегі бұлақтардан алып, Ақтоғай ауылы тұсында Тоқырау өзеніне құяды. Гидрологиясы Ұзындығы 73 км, су жиналатын алабы 1,1 мың км 2 . Арнасы кең, ағыны баяу. Көктемде су деңгейі көтеріледі. Алабы — шабындық. Егін суаруға пайдаланылады. Дереккөздер
Үшқара тауы

Үшқара – Қарағанды облысы Қарқаралы ауданының солтүстік-шығысындағы тау. Жер бедері Солтүстіктен-оңтүстікке қарай 5 км-ге созылып жатыр, ені 3 км. Ең биік жері 497 м. Геологиялық құрылымы Кембрий жүйесі жыныстарынан және элювийлі-делювийлі шөгінділерден түзілген. Өсімдігі Таудың қызыл қоңыр топырағында көде, жусан, шілік өседі. Осы таудың қойнауында суырыпсалма ақын, композитор Мәди Бәпиұлы дүниеге келген. Кір жуып, кіндік кескен жеріне арнап ол «Үшқара» әнін шығарған. Дереккөздер
Қарамырза (тау)

Қарамырза – Қарқаралы тауларының солтүстік-шығысындағы тау. Географиялық орны Қарағанды облысы Қарқаралы ауданының солтүстік батысында орналасқан. Солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 12,5 км-ге созылып жатыр, ені 5 км-ге дейін жетеді. Ең биік жері 1,1 мың м. Геологиялық құрылымы Тас көмір жүйесінің жыныстарынан түзілген. Жер бедері Беткейлері жайпақ, жекелеген аңғарлармен тілімделген. Өсімдігі Қызыл қоңыр топырағында боз, сұлыбас т. б. шөптер өседі. Дереккөздер
Қадыржан Гейнятұлы Тейлянов

Қадыржан Гейнятұлы Тейлянов - 1955 жылы 14 наурызда Астрахан облысы Енотаев ауданының Волжское ауылында туған. Қазақ. Астрахан техникалық балық өнеркәсібі және шаруашылығы институтын бітірген (1977), инженер-экономист. Қазақ және орыс тілдерін біледі. *1972 жылдан - Астрахан техникалық балық өнеркәсібі және шаруашылығы институтының студенті. *1977 жылдан - Жезқазған облысы «Балқашбалықөнеркәсіп» өндірістік бірлестігінің экономисі. *1979 жылдан - Қазақстан ЛКЖО Жезқазған облысы Приозер аудандық комитетінің екінші, бірінші хатшысы. *1985 жылдан - Жезқазған облысы Қазақстан Компартиясы Приозер аудандық комитетінің бөлім меңгерушісі. *1987 жылдан - Қазақстан Компартиясы Жезқазған облыстық комитетінің ауыл шаруашылығы және тамақ өнеркәсібі бөлімінің нұсқаушысы. *1989 жылдан - Мәскеу Жоғары партия мектебініңтыңдаушысы. *1990 жылдан - Қазақстан Компартиясы Жезқазған облыстық комитетінің аграрлық саясат мәселелері жөніндегі комиссияның кеңес берушісі. *1991 жылдан - Жезқазған облысы Приозер аудандық Халық депутаттары кеңесі атқару комитеті төрағасының бірінші орынбасары. *1992 жылдан - Балқаш қалалық әкімшілігі басшысының орынбасары, бірінші орынбасары. *1996 жылдан - Қарағанды облысы Балқаш қаласы әкімінің бірінші орынбасары. *2003 жылдан - Балқаш қаласы «Еламан» ЖШС бас директоры. *2007 жылдан - Балқаш қаласы әкімінің м.а. *2007 жылдың қыркүйегінен бері - Қарағанды облысы Балқаш қаласының әкімі. «Ерен еңбегі үшін» (2009) медалімен, 2 мерейтойлық медальдарымен марапатталған. Дереккөздер
Үштарау

Үштарау өзені – Жәмші алабыңдағы өзен. Географиялық орны Қарағанды облысы Ақтоғай ауданы жерімен ағады. Бастауы Қызылтас тау жүйесі беткейлерінен ағатын бұлақ суларының қосылуынан түзіледі, Нұртайөзек өзеніне оң жағынан құяды. Гидрологиясы Ұзындығы 26 км. Жағасы аласа, арнасы ирелең. Сағасынан жоғарырақ табиғи бөгені бар. Көктемгі еріген қар және жер асты суымен толысады. Сәуірде тасиды, шілдеде төменгі деңгей орнайды, жаздың ыстық айларыңда жекеленген қара суларға бөлініп кетеді. Суы мал суаруға пайдаланылады. Дереккөздер
Қу қорықшасы

Қу қорықшасы – 1971 жылы құрылған зоологиялық қорықша. Географиялық орны Қарағанды облысының Қарқаралы ауданындағы Егіндібұлақ ауылына жақын жерде орналасқан. Жер бедері Қаумалға Мемлекеттік орман қорының жері бөлінген. Ауданы 33,46 мың га, оның ішінде орманды алкабы – 16 150, жайылымы – 7154, шабындығы 1176, жыралы, тік жартасты, шашырзнды ұсақтасты жері – 10 250, су жиналған жері – 19, жырғылған жері – 37. Қаумал гранитті Қу тауының (теңіз деңгейінен 1366 м, айналадағы жазықтан 650 м биік) басым бөлігін алып жатыр. Оның негізгі қызметі жануарлар мен өсімдіктердің ғылыми-практикалық маңызы бар пайдалы түрлерін қорғау, ландшафтысының басым бөлігі Бала Түндік өзенінің бастауы мен Түндік өзенінің сол жақ салаларының аңғарымен тілімделген. Флорасы мен фаунасы Қаумал жерін негізінен селеулі-шөптесін және әредік тобылғы, ырғай, итмұрын бұталары, қарағайлы, кайың — көктерек орманы өскен, шалғынды таулы дала алып жатыр. Жартастардың көлеңкесінде сирек кездесетін биік тау өсімдіктері азиялық ботакөз, көп сабақты астрагал, шерменгүл (көк гүл), Овчинников шатыры, жартас ботакөзшесі, жоңғар қызылбояуы, табан тәрізді және тармақты өлең шөп, бозарған ожика өседі. Жануарлар дүниесі қазақтың таулы өлкесіне тән келеді. Андардың 35 түрі, құстың 70 түрі, бауырымен жорғалаушылардың 5 түрі (секіргіш кесіртке, қара шұбар жылан, дала сұржыланы, қалқантұмсык жылан, сарыбас жылан), амфибияның 2 түрі (жасыл құрбақа, сүйір тұмсық бақа) мекендейді. Аңдардан елік, қасқыр, түлкі, ақ қоян, борсық, ақтышқан, байбақ, дала күзені, дала шақылдағы, қызыл және сопақбас сұртышқан, құстардан – құр, шіл, үкі, құлақты жапалақ, үлкен шұбар тоқылдақ, сасық көкек, көк қарға, кезқұйрық, сарыторғайлар, барылдақторғай, қызылқұйрык және басқалары кездеседі. Қаумал жерін мекендейтін арқар, бүркіт, қара ләйлек Қазақстанның Қызыл кітабына енгізілген. Дереккөздер
Жәкен Мыңғырбайұлы Қуанышбаев

Жәкен Мыңғырбайұлы Қуанышбаев (1949 ж. т.), тасымалдауды ұйымдастыру және басқару, үздіксіз әрекет ететін көлік қондырғылары саласының маманы, техн. ғылымдарының докторы (2002), проф. (2003). Қарағанды политехникалық институтын бітірген (1971). 1971-2003 ж. ҚарПТИ стажер зерттеушісі, аспиранты, аға оқытушы, доценті, профессоры. 112-ден астам ғылыми еңбектің, 5 оқу құралының, монографиялардың авторы. Дереккөздер
Ерлан Хасенұлы Текешов

Ерлан Хасенұлы Текешов (2.06.1964 жыл,Шығыс Қазақстан облысы, Тарбағатай ауданы, Ақжар ауылы) - Тарбағатай ауданының әкімі (05.2011-05.2013). Қазақ. Білімі * В.И. Ленин атындағы Қазақ политехникалық институтының «Гидрогеология және инженерлік геология» факультетін (1993) тау-кен инженері-гидрогеолог мамандығы бойынша; * С. Аманжолов атындағы Шығыс Қазақстан мемлекеттік университетінің заң факультетін (2003) заңгер мамандығы бойынша; * Д. Серікбаев атындағы Шығыс Қазақстан мемлекеттік техникалық университетін (2008) қаржыгер мамандығы бойынша бітірген. Еңбек жолы * 1982 жылдан - ШҚО Тарбағатай аудандық «Ауыл шаруашылығы химиясы» өндірістік бірлестігінің түрлі саладағы жұмысшысы. * 1983 жылдан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. * 1985 жылдан - ШҚО Тарбағатай аудандық атқару комитеті аппаратының сантехнигі (Ақжар ауылы). * 1986 жылдан - Шығыс Қазақстан шахмат-дойбы клубының Ақжар ауылдық бөлімшесінің нұсқаушысы. * 1988 жылдан - ШҚО Глубокое ауданының Ертіс бойы геологиялық барлау далалық экспедициясының техник-геологы. * 1991 жылдан- ШҚО Глубокое ауданының Ертіс бойы геологиялық барлау далалық экспедициясының гөохимиялық отрядының 1-ші санатты геологы. * 1992 жылдан - ШҚО Глубокое ауданының Белоусовка геологиялық-өнеркәсіптік кәсіпорнының геологы. * 1993 жылдан - Ақжар геологиялық барлау кәсіпорынының геологы, Алтынкен геологиялық барлау кәсіпорынының геологы (Ақжар ауылы, ШҚО). * 1996 жылдан – ШҚО Сауда және қызмет көрсету департаментінің штаттан тыс инспекторы. * 1999 жылдың тамызынан - Өскемен, Лениногор қалаларындағы тауарларды нарықта тарату құқығы үшін алымды ұйымдастыру жөніндегі бөлімше директоры. * 1999 жылдың қазанынан - ШҚО Сауда және қызмет көрсету департаментінің «Дәулет» КМК директоры. * 2002 жылдан - ШҚО әкімі аппаратының «Дәулет» КМК директорының орынбасары. * 2007 жылдан - ШҚО әкімі аппаратының «Істерді басқару» КМҚК бас директорының м.а., бас директоры. * 2008 жылдың қарашасынан - Өскемен қаласы экономика және бюджеттік жоспарлау бөлімі инвестициялар және әлеуметтік сала секторының бас маманы м.а., бас маманы, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық, жолаушылар көлігі және автомобильдік жолдар бөлімінің бастығы. * 2009 жылдың сәуірінен - Өскемен қаласы құрылыс бөлімінің бастығы. * 2009 жылдың қазанынан - ШҚО Шемонаиха ауданы әкімінің орынбасары. * 2010 жылдың тамызынан бері - Шығыс Қазақстан облысы құрылыс басқармасының бастығы (08.2010-05.2011). * Шығыс Қазақстан облысы Тарбағатай ауданының әкімі (05.2011-05.2013); * Шығыс Қазақстан облысы әкімінің орынбасары (05.2013-2015) * 2015 жылғы наурыз айынан - "ШҚ РЭК" АҚ Абай аймағы бойынша директоры. * 2015 жылғы қазан айынан - "ШҚ РЭК" АҚ басқармасы төрағасының даму жөніндегі орынбасары. * 2016 жылғы 1 қыркүйектен - "Шығыснерготрейд" ЖШС бас директоры. Дереккөздер
Шалабай Қуанышев

Шалабай Қуанышев (1938 ж. т.), партия-кеңес қызметкері. Арғын тайпасы Қаракесек руы Байбөрі бөлімінен шыққан. Семейдің зоотехникалық-мал дәрігерлік институтын (1960), Мәскеу Жоғары партия мектебін (1978) бітірген. Еңбек жолын Егіндібұлақ ауданындағы мал дөрігерлік стансада бастаған. Үзақ жылдар осы аудандық ауыл шаруашылығы басқармасының бастығы, аудандық атқару комитеті төрағасының орынбасары, ауатком төрағасы қызметін атқарған. 1978-1986 ж. Егіндібұлақ аудандық партия комитетінің 1-хатшысы болған. Қазақстан Компартиясы 15-17-съездерінің делегаты, ОК тексеру комиссиясының мүшесі болып сайланды. «Құрмет Белгісі» орденінің иегері. Дереккөздер
Мырзабек Қуатбеков

Мырзабек Қуатбеков (1938-1988), белгілі диктор. Ақтоғайдың түлегі. Қарағанды Мемлекеттік педагогикалық институтын бітірген (1961). 1961-1988 ж. Қарағанды облысы телерадио комитетінде диктор, радио және телевизия комитетінде, Қазақ радиосында диктор болды. Қазақстан жастарының республикалық тұңғыш фестиваліне (1957), Қазақстан өнері мен әдебиетінің Мәскеуде өткен онкүндігіне (1958) қатысқан. Дереккөздер
Махмұт Шәкәрімұлы Тойкенов

Махмұт Шәкәрімұлы Тойкенов (Қазақстанның Еңбек сіңірген қайраткері). 1963 жылы 1 маусымда Семей облысы Мақаншы ауданының Бақты ауылында туған. Қазақ. Әкесі - Тойке тегі Шәкәрім Ақшайықұлы, марқұм, молда болған. Анасы - Ералықызы Нағима. Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясын (1991) академиялық әнші, оқытушы мамандығы бойынша; Т. Жүргенов атындағы Қазақ Ұлттық өнер академиясын (2007) музыкалық театр режиссері мамандығы бойынша бітірген. *1980 жылдан - Семей облысы Мақаншы ауданының «Шаған» кеңшарында суретші-безендіруші. *1991 жылдан - Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясы халық әндерін оырндау кафедрасының оқытушысы, 1995 жылдан - аға оқытушысы. *1998 жылдан - Алматы қаласындағы №1 балалар музыкалық мектебінің эстрадалық жеке ән орындау пәнінің оқытушысы. *1999 жылдан - «Көкіл» колледжі эстрадалық жеке ән орындау бөлімінің меңгерушісі (Алматы қаласы). *2000 жылдан – ҚР Президенттің Мәдениет орталығы директорының орынбасары. *2003 жылдан - К. Байсейітова атындағы Ұлттық oпepa және балет театры директорының орынбасары. *2009 жылдың маусымынан бері - Шығыс Қазақстан облысы Мәдениет басқармасының бастығы. Ұлдары - Тойкенов Нарұл Махмұтұлы (1985 жылы туған), Тойкенов Еренбақ Махмұтұлы (1987 жылы туған); қызы - Тойкенова Рахима Махмұтқызы (1996 жылы туған). Дереккөздер
Қумола

Қумола – Қалмаққырылған алабындағы өзен. Ұзындығы 112 км. Географиялық орны Ұлытау облысы Ұлытау ауданы жеріндегі өзен. Бастауы Қумола ауылынан солтүстікке 6 км жердегі Ақжал тауының беткейіндегі бұлақтар суының қосылуынан түзіледі, Қалмаққырылған өзеніне оң жағынан құяды. Гидрологиясы Жағасы тік жарлы, ирелең, аңғары кең. Көктемгі еріген қар және жер асты суымен толысады. Сәуірде тасиды, жаздың ыстық айларында жекеленген карасуларға бөлініп қалады. Ірі салалары: Сарыбұлақ, Қойгелді, Кішкенесай, Ащылысай. Өзен алабында жайылымдық жерлер, мал қыстаулары бар. Өзен суы ауыз суға және мал суаруға пайдаланылады. Дереккөздер
Маубас Мұқанов

Маубас Мұқанов (1898-1968), озат шопан, Социалистік еңбек ері (1948). Қарағанды облысы Ақтоғай ауданындағы бұрынғы Сталин атындағы ұжымшарының аға шопаны болып еңбек еткен. 1947 жылы 400 қазақы саулық қойдан 480 қозы өсіріп, қозылардың салмағын орташа есеппен 42,2 кг-ға жеткізген. Ленин орденімен марапатталған. Дереккөздер
Марат Лұқпанұлы Тоқжанов

Марат Лұқпанұлы Тоқжанов - Бәйтерек ауданының әкімі. 1965 жылы 29 сәуірде Орал облысы Теректі ауданының Шағатай ауылында туған. Қазақ. Анасы - Тоқжанова Қалила, зейнеткер. Қарағанды мемлекеттік университетінің тарих факультетін (1990) тарихшы мамандығы бойынша; Қазақ мемлекеттік заң академиясының заң факультетін (2000) заңгер мамандығы бойынша бітірген. Қазақ, орыс және ағылшын (сөздікпен) тілдерін біледі. «Нұр Отан» ХДП мүшесі. *1990 жылдан - Жезқазған облысы Сәтбаев қаласындағы мектеп-интернаттың тарих мұғалімі; Сәтбаев қалалық комсомол комитетінің екінші хатшысы. *1991 жылдан – Батыс Қазақстан ауылшаруашылық институты саяси тарих кафедрасының ассистенті. *1994 жылдан - Ә. Марғұлан атындағы Археология институтының аға ғылыми қызметкері (Алматы қаласы). *1999 жылдан - Алматы қалалық ақпарат және қоғамдық келісім басқармасының бас маманы, бөлім бастығы. *2000 жылдан - Қазақстан Республикасы Энергетика, индустрия және сауда министрлігі Мемлекеттік материалдық резервтер комитетінің мемлекеттік құпияларды қорғау және кадрлар жөніндегі бөлімінің бастығы. *2003 жылдан - Қазақстан Республикасы Әділет министрлігі Ішкі әкімшілік департаменті бақылау бөлімінің бастығы (Алматы қаласы). *2004 жылдан – Қарағанды облыстық Әділет департаменті Теміртау қалалық Әділет басқармасының бастығы. *2007 жылдан - Орал қаласы әкімінің орынбасары. *2008 жылдан - БҚО Шыңғырлау ауданының әкімі. *2010 жылдың мамырынан бері - Батыс Қазақстан облысы Білім беру басқармасының бастығы. «Қазақстан Парламентіне 10 жыл» медалімен марапатталған (2006). Үйленген. Жұбайы - Ысқақова Құралай Амангелдіқызы, үй шаруасымен айналысады. Қызы - Тоқжанова Айымжан, оқушы; ұлдары - Тоқжанов Әдихан, Тоқжанов Әлижан. Дереккөздер
Қушоқы тауы

Қушоқы – Қарағанды облысы Шет ауданы Киік ауылынан батысқа қарай 55 км жерде орналақан тау. Солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 8 м-ге созылып жатыр, ені 5 м. Жер бедері Оңтүстік беткейі көлбеулеу, солтүстігі сәл тіктеу келген оқшаулау тау массивінен тұрады. Абсолюттік биіктігі 973 м. Геологиялық құрылымы Ерте-ортаңғы тас көмір гранитоид жыныстарынан түзілген. Өсімдігі Қоңыр топырақ жамылғысында жусан, сұлыбас, бұталар өседі. Атырабы мал жайылымы. Дереккөздер
Жәкен Мұқанова

Мұқанова Жәкен (1903-1946), өндіріс озаты, Қарағанды көмір бассейніне қарасты №3 шахтаның көмір қопарушысы. 1941 жылдын 22 маусым күні шахтаға жұмысқа тұрып, көмір қазушы мамандығын тез меңгеріп, жоспарын 130-140%-ға асыра орындады. Соғыстың алғашқы күндерінде барлык әйелдерге: «Майданға кеткен ерлердің орнын басайық!» деген үндеуін тастады. Оның бұл үндеуі үй шаруасыңдағы әйелдер тарапынан кеңінен қолдау тауып, Қарағанды кеншілері арасындағы әйелдердің үлесі 1942 жылы 16%-ға,ал соғыстың соңында 34,5%-ға дейін есті. Еңбек Қызыл Ту орденімен марапатталды. Дереккөздер
Қадырбай Мұратұлы Тоқтасын

Қадырбай Мұратұлы Тоқтасын - 1960 жылы 19 мамырда Көкшетау облысы Қызыл Ту кентінде туған. Қазақ. КСРО Мемлекеттік кәсіби-техникалық білім комитеті Щучье индустриялық-педагогикалық техникумын (1980) техник-механик, өндірістік оқытып-үйрету шебері мамандығы бойынша; ҚР Президентінің жанындағы Мемлекеттік қызмет академиясын (2004) мемлекеттік қызмет менеджері мамандығы бойынша; «Фемида» заң академиясын (2004) заңгер; Ш. Уәлиханов атындағы Көкшетау мемлекеттік университетін (2010) орман шаруашылығы ісі бакалавры мамандығы бойынша бітірген. Қазақ және орыс тілдерін біледі. *1980 жылдан - Көкшетау облысы Ленинград ауданы «Айсары» кеңшарының механигі. *1981 жылдан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. *1983 жылдан - Көкшетау облысы Еңбекшілдер ауданы ГРЭ-41 электрослесарі. *1984 жылдың сәуірінен - Көкшетау облысы Ленинград ауданы «Айсары» кеңшарының аға инженері, 1984 жылдың қазанынан - гараж меңгерушісі, 1988 жылдан - №2 бөлімшенің басқарушысы. *1992 жылдан - Көкшетау облысының Ленинград ауданы «Айсары» өндірістік кооперативінің бас инженері. *1997 жылдан - СҚО Уәлиханов ауданы «Толбухинский» ӨК директоры. 1998 жылдан - СҚО Уәлиханов ауданы Телжан ауылдық округінің әкімі. *2003 жылдан - ҚР Президентінің жанындағы Мемлекеттік қызмет академиясының студенті. *2004 жылдың шілдесінен - СҚО Уәлиханов ауданы Төлжан ауылдық округінің әкімі. *2004 жылдың желтоқсанынан - Ақмола облыстық орман және аңшылық шаруашылығы басқармасының аңшылық бөлімінің бастығы (Көкшетау қаласы). *2005 жылдың қаңтарынан - Ақмола облысы Табиғат ресурстары мен табиғатты пайдалануды реттеу департаменті бөлімінің бастығы (Көкшетау қаласы). *2005 жылдың қарашасынан - Кіші түкті мемлекеттік орман шаруашылығы мекемесінің директоры (Ақмола облысы Зеренді ауданының Кіші түкті ауылы). *2010 жылдың сәуірінен - Солтүстік Қазақстан облыстық аумақтық орман және аңшылық шаруашылығы инспекциясының бастығы. *2010 жылдың тамызынан бері - Солтүстік Қазақстан облысы Айыртау ауданының әкімі. «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» медалімен марапатталған (2001). Үйленген. Жұбайы - Тоқтасина Қуаныш Қайратқызы (1960 жылы туған). Қызы - Тоқтасина Әсел Қадырбайқызы (1985 жылы туған); ұлы - Тоқтасын Нұрсұлтан Қадырбайұлы(1989 жылы туған). Дереккөздер
Мұқтар Жанайхан Ақуанұлы

Жанайхан Ақуанұлы Мұқтар (1955 жылы туған), заңгер, ақын, әуесқой сазгер. Бұқар жырау ауданының түлегі. КСРО Ішкі істер министрлігінің Қарағанды Жоғары мектебін бітірген (1976). Қарағанды облысының ішкі істер органдарында тергеуші, ҚазКСР Ішкі істер министрлігінде басқарма бастығы, ҚР Жоғарғы соты төрағасы 1-орынбасарының кемекшісі, Бас прокурордың аға көмекшісі — хатшылық бастығы болды. 1996 жылдан ҚР жоғарғы соты аппаратының басшысы, әкімшілік ғимараты директоры. Сазгерлік, ақындық шығармашылықпен айналысады. 30-дан астам ән-жыр авторы. Оның «Айналайын ауылым», «Алыстап барады жастық шақ», «Әжеме», «Анашым — аяулым», «Достар-ай», «Жайнай бер, туған жер», «Қос шырақ», «Жүрек сыры» және т. б. әндерін Н. Өнербаев, Д. Таңатаров, Қ.Бұғыбай, И. Расылхан сияқты белгілі әншілер орындайды. «Жүрек сыры» атты өлеңдер жинағы жарыққа шықты (2005). Дереккөздер
Қушоқы кеніші

Қушоқы кеніші, «Қазақмыс» корпорациясының «Бөрілі» АҚ қарайды. Нұра темір жол станциянан сөлтүстікке қарай 24 км жерде орналасқан. Қушоқы кеніші жобасын «Қарағандымемлшахта жобалау» институты жасаған. 1962-72 ж. пайдалануға берілді. Кен орнының 13 кабатының 3-еуі өңделген. Көмірі шаң-көмірлі оттығы бар электрстанциялар үшін отын ретінде пайдаланылды. Өнім (70%) және автомобиль 30%) транспортымен тасымалданды. Аршылған жыныстар жүк көтерімдігі 105 т. думпкарлармен ТАЗ тепловоздары арқылы жеткізілді. Биіктігі 5-7,6 м. Көмір кертпештерін өңдеуде және аршуда ЭКГ-8И, ЭКГ-4У, ЭКГ-4,6 экскаваторлары пайдаланылды. 1989 ж. 1 млн 959 мың т көмір өндірілді. А. И. Ларин Ленин орденімен, А. А. Гетманенко Октябрь революциясы орденімен марапатталған. Дереккөздер
Мұңлы

Мұңлы – Сарыарқаның орталық белігіндегі тау. Географиялық орны Ұлытау облысы Жаңаарқа ауданы жерінде, Шалқия кенішінің солтүстігінде 2 км жерде. Оңтүстік-батыстан солтүстік- шығысқа 10 км-ге созылып жатыр, ені 3 км. Абсолюттік биіктігі 790 м. Жер бедері Солтүстік және солтүстік-шығыс беткейі жайдақтау келетін екі ұсақ шоқыдан тұрады, етегінде қорым тастың мол үйіндісі бар. Солтүстік беткейінде бұлақтар мен өзен-жылғалар бар. Геологиялық құрылымы Девон жүйесінің төменгі және орта бөлімдері жыныстарынан түзілген. Өсімдігі Ашық қызыл қоңыр топырақ жамылғысында жусан, бетеге, боз, бұталар еседі. Жайылымдық жер және қыстау ретінде пайдаланылады. Дереккөздер
Кенжехан Атақұлұлы Төлебаев

Кенжехан Атақұлұлы Төлебаев - 1954 жылы 20 қыркүйекте Шымкент облысы Мақтаарал ауданының Сакко-Ванцетти ауылында туған. Қазақ. Әкесі - Төлебаев Атақұл (1900-1971). Анасы – Төлебаева Нахай (1910-1980). Қазақ мемлекеттік ауыл шаруашылығы институтының бітірген (1978), ауыл шаруашылығы өндірісінің ұйымдастырушы-экономисі. Ауылшаруашылық ғылымдарының кандидаты (1994). Кандидаттық диссертациясының тақырыбы: «ОҚО жағдайында мақтаның орташа талшықты сортарына «Сихат» мақташы дефолянтына дефоляцияның экономикалық тиімділігі. Қазақ және орыс тілдерін біледі. «Нұр Отан » ХДП мүшесі (2004 жылдан). *1971 жылдан - Шымкент облысының Киров ауданындағы ӨзКСР 40 жылдығы атындағы кеңшардың механизаторы. *1972 жылдан - Қазақ мемлекеттік ауыл шаруашылығы институтының студенті. 1978 жылдан - Шымкент облысының Киров ауданындағы XX партсъезд атындағы кеңшардың аға бухгалтері. *1980 жылдан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте болған. *1982 жылдан - Шымкент облысының Киров ауданындағы XX партсъезд кеңшарының аудандық комитет құқығындағы комсомол комитетінің хатшысы. *1983 жылдан - Қазақстан Компартиясы Киров аудандық комитетінің ұйымдастыру бөлімінде нұсқаушы. *1985 жылдан - Шымкент облысының Киров ауданындағы Мақталы кеңшарында партия комитетінің хатшысы, 1988 жылдан - кеңшар директоры. *1991 жылдан - ОҚО Киров аудандық Халық депутаттары кеңесінің атқару комитеті төрағасының орынбасары. *1992 жылдан - ОҚО Мақтаарал ауданының әкімі. *1997 жылдан - ОҚО жаңадан құрылған Мақтаарал ауданы әкімінің бірінші орынбасары. *1998 жылдан - ОҚО Шардара ауданының әкімі. *1999 жылдан - ОҚО Мақтаарал ауданының әкімі. *2002 жылдан - ОҚО Экономика департаментінің бастығы. *2003 жылдан – ОҚО әкімінің орынбасары. *2006 жылдан бері - Оңтүстік Қазақстан облысы жұмылдыруға дайындық, азаматтық қорғаныс, авариялар мен апаттық жағдайлардың алдын алу мен жоюды ұйымдастыру басқармасының бастығы. «Астана » (1998), «Ерен еңбегі үшін » (1999), «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл » (2001), «Қазақстан Конституциясына 10 жыл » (2005), «Қазақстан Парламентіне 10 жыл» (2006) медальдарымен марапатталған. Әскери атағы - полковник. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Бай, халқы көп күшті ел». Хоббиі - кітап оқу, спорт. Сүйіп оқитын әдебиеті - әлем классикасы. Үйленген. Жұбайы - Айтөреева Жайсаң (1955 жылы туған), зейнеткер. Ұлдары - Төлебаев Кеңжан (1980 жылы туған), Кенжеханұлы Ермек (1988 жылы туған); Қыздары - Төлебаева Айнұр (1981 жылы туған), Төлебаева Әйгерім (1984 жылы туған), Төлебаева Меруерт (1985 жылы туған). Немерелері - Кенжехан Нұрболат (2004 жылы туған), Кенжехан Нұрбатыр (2005 жылы туған). Дереккөздер
Мейрамбек Мылтықбайұлы Төлепберген

Мейрамбек Мылтықбайұлы Төлепберген - 1957 жылы 13 мамырда Жамбыл облысы, Сарысу ауданы, Тоғызкент ауылында туған. Қазақ. Әкесі - Төлепбергенов Мылтықбай, марқұм. Анасы - Молдахметова Арзанкүл, марқұм. С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің журналистика факультетін бітірген (1981), журналист. 8 деректі-көсемсөздік кітаптың авторы. Қазақ, орыс және ағылшын (сөздікпен) тілдерін біледі. «Нұр Отан» ХДП мүшесі (2010 жылдан). *1974-1975 жылдары - Жамбыл облысы Сарысу ауданының «Тоғызкент» кеңшарының құрылысшы-жұмысшысы. *1976 жылдың ақпанынан - С.М. Киров атындағы Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің дайындық бөлімінің тыңдаушысы. *1976 жылдың тамызынан 1981 жылдың қазанына дейін - С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің студенті. *1980 жылдан - Алматы облыстық «Жетісу» газетінің тілшісі, бөлім меңгерушісі, жауапты хатшысының орынбасары. *1991 жылдан - «Халық кеңесі» газетінің сектор меңгерушісі, бөлім редакторы (Алматы қаласы). *1996 жылдан - «Егемен Қазақстан» газетінің бөлім меңгерушісі, саяси шолушысы, Алматы бөлімшесінің жетекшісі. *2007-2008 жылдары - «Қазақстан темір жолы» ҰҚ» АҚ бұқарамен байланыс басқармасының бастығы, бұқарамен байланыс департаментінің директоры. *2009 жылдан - Жамбыл және Алматы облыстары бойынша «Қазақ газеттері» ЖШС өкілі. *2010 жылдың қаңтары - 2013 жыл - Жамбыл облысы әкімінің орынбасары. *2013 жылдан - "Қазақстан-Тараз" телекомпаниясының президенті. «Ерен еңбегі үшін» (1999), «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001) медальдарымен марапатталған. Қазақстан журналистер одағы сыйлығының (1998), президенттік гранттың (2005), ҚР Журналистика академиясының «Алтын жұлдыз» жалпыұлттық жүлдесінің (2007) лауреаты. ҚР Мәдениет қайраткері (2000). Әскери атағы - запастағы аға лейтенант. Үйленген. Жұбайы - Әлімжанова Сәуле Сарыбайқызы (1956 жылы туған). Қыздары - Төлепбергенова Әйгерім (1981 жылы туған), Абылай хан атындағы Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университетінің оқытушысы; Төлепбергенова Айғаным (1988 жылы туған), Алматы технологиялық университетінің магистранты; ұлы - Мейрамбекұлы Алан (2004 жылы туған).
Нариман Ихсанұлы Төлепов

Нариман Ихсанұлы Төлепов - 1967 жылы 26 маусымда Торғай облысы Жангелді ауданының Қызыл Әскер ауылында туған. Қазақ. Әкесі - Төлепов Ихсан, зейнеткер, химик. Анасы - Атабаева Жамал, зейнеткер, биолог. Целиноград ауылшаруашылық институтының агрономия факультетін бітірген (1992), ғалым-агроном. Қазақ және орыс тілдерін, түркі тобы тілдерін біледі. «Нұр Отан» ХДП мүшесі (2007 жылдан). *1984 жылдан - Торғай облысы Жангелдин Орталық Мұрағат зертханашысы. *1985 жылдан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. *1987 жылдан - Целиноград ауыл шаруашылық институтының студенті. *1992 жылдың сәуірінен - Торғай облысы «Қызыл Әскер» кеңшары жастар комитетінің төрағасы; Торғай облысы Жангелдин аудандық экология және ресурстар басқармасының жетекші маманы. *1993 жылдан - Жангелдин аудандық ауыл шаруашылық басқармасының бас агрономы. *1994 жылдан - Торғай облысы Жангелдин ауданының «Милисай» қауымдастығының бас агрономы. *1995 жылдан - Торғай облысы «Плодородие» МКБ өндірістік бөлімінің маманы. *1996 жылдан - Торғай облыстық ауыл шаруашылығы басқармасының ШАРБ бастығы. *1997 жылдан - Қостанай облысы Арқалық қаласындағы Ауыл шаруашылық басқармасының бас маманы. *1999 жылдан - Қостанай облысы әкімінің аппараты жанындағы Арқалық қалалық ауыл шаруашылық басқармасының бастығы. *2001 жылдан - Қостанай облыстық «Ұзынкөл аудандық ауыл шаруашылық басқармасы» MM бастығы. *2007 жылдың сәуірінен - «Нұр Отан» ХДП Қостанай облыстық филиалының кеңес берушісі. *2007 жылдың тамызынан – Қостанай облысы Қостанай аудандық мәслихатының хатшысы. *2009 жылдан - Арқалық қаласы әкімдігінің «Жер қатынастары бөлімі» MM бастығы. *2009 жылдан бері - Қостанай облысы Жангелдин ауданының әкімі. Қостанай облысы Қостанай аудандық мәслихатының 4-ші шақырылым депутаты (2007). Қостанай облысы әкімінің (2000, 2004), ҚР Ауыл шаруашылық министрлігінің грамоталарымен (2005) марапатталған. Әскери атағы - сержант. Діни көзқарасы - ұстамды. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «2026 жылы 2030 стратегиялық бағдарламасын мерзімінен бұрын орындау». Хоббиі - тарихты зерттеу. Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи, философиялық әдебиет. Үйленген. Жұбайы - Төлепова Ләззат Әбдірахманқызы (1966 жылы туған), Жангелдин аудандық статистика басқармасының статистигі. Қызы - Нариман Нарғыз (1996 жылы туған); ұлы - Ихсан Нұрислам (2002 жылы туған).
Қазбек Қайырбекұлы Төлеубаев

Қазбек Қайырбекұлы Төлеубаев - 1955 жылы 10 қаңтарда Қостанай облысы Қарасу ауданының Қарасу кентінде туған. Қазақ. Әкесі - Төлеубаев Қайырбек, марқұм, партия органдарында қызмет еткен. Анасы - Төлеубаева Сырымкүл, марқұм. Целиноград ауылшаруашылық институтының экономика және ауыл шаруашылығын ұйымдастыру факультетін бітірген (1978), ауылшаруашылық өндірісіндегі экономист-ұйымдастырушы. Қазақ және орыс тілдерін біледі. *1978 жылдан - Қостанай облысы Наурзым аудандық қаржы бөлімінің ауыл шаруашылығы жөніндегі аға экономисі. *1984 жылдан - Қостанай облысы Наурзым ауданының Мемлекеттік сақтандыру мекемесінің бастығы. *1993 жылдан - «Наурзым-Тюмень» БК директоры (Қостанай облысы). *2001-2003 жылдары - «Қостанай орманы» МҚК директоры. *2004 жылдан - «Қостанай облысы Орман және аңшылық шаруашылығы басқармасы» МБ бастығы. *2005 жылдан бері - Қостанай облысы әкімдігінің Табиғат ресурстары және табиғат пайдалануды реттеу басқармасының бастығы. «Ерен еңбегі үшін» (2007), «Астананың 10 жылдығы» (2008) медальдарымен марапатталған. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Гүлдену». Хоббиі - аңшылық, балық аулау. Үйленген. Жұбайы - Төлеубаева Ермек Қапысқызы (1954 жылы туған), сақтандыру компаниясының менеджері. Ұлдары - Төлеубаев Ерлан Қазбекұлы (1979 жылы туған), Төлеубаев Ержан Қазбекұлы (1981 жылы туған), Төлеубаев Еркін Қазбекұлы (1983 жылы туған). Дереккөздер
Теміржан Төлеубаев

Теміржан Төлеубайұлы Төлеубаев - 1952 жылы 4 сәуірде Ақмола облысы Қима ауданының «Есіл» кеңшарында туған. Қазақ. Әкесі – Садырбеков Төлеубай (1905-1987). Анасы - Садырбекова Мағрипа (1917-1989). Целиноград ауылшаруашылық институты Қостанай филиалының агрономия факультетін (1976) ғалым-агроном мамандығы бойынша; Қостанай әлеуметтік академиясының заң факультетін (2002) заңгер мамандығы бойынша; М. Дулатов атындағы Қостанай инженерлік-экономикалық университетінің мал шаруашылығындағы өндіріс технологиясы факультетін (2005) инженер-технолог мамандығы бойынша бітірген. Ауылшаруашылық ғылымдарының кандидаты (2007). Кандидаттық диссертациясының тақырыбы: «Қазақ ақбасты малы мен «димузин» шарале тұқымын будандастыру жолымен ет өнімділігін арттыру». Қазақ және орыс тілдерін біледі. «Нұр Отан» ХДП мүшесі (2004 жылдан). *1969 жылдан - Целиноград облысы Жақсы ауданының Есіл ОМ интернат тәрбиешісі. *1970 жылдан – Целиноград ауылшаруашылық институтының дайындық курсының тыңдаушысы, 1971 жылдан - институт студенті. *1976 жылдан - Торғай облысы Қима ауданы «Есіл» кеңшарының бөлімше агрономы. *1977 жылдың қаңтарынан - Торғай облысы Қима ауданы бойынша ауылшаруашылық өнімдерін сатып алу және олардың сапасы жөніндегі мөмлекеттік инспектор. *1977 жылдың наурызынан - Торғай облысы Қима ауданы «Кеңарал» кеңшарының бас агрономы, 1980 жылдан - кеңшар партия комитетінің хатшысы. *1982 жылдан - Торғай облысы Қима аудандық Ауыл шаруашылығы басқармасының бас агрономы. *1985 жылдан - Торғай облысы Арқалық ауданының A.M. Матросов атындағы кеңшар директоры. *1989 жылдан - Қостанай облысы Арқалық аудандық агроөнеркәсіптік бірлестігінің төрағасы. *1990 жылдан - Торғай облысы Арқалық аудандық Халық депутаттары кеңесінің атқару комитетінің төрағасы. *1992 жылдан - Торғай облысы Амантоғай аудандық әкімшілігінің басшысы. *1994 жылдан - «Сервис орталығы» АҚ бас директорының орынбасары (Қостанай қаласы). *1995 жылдан - «Аракс» ЖТАҚ бас директоры (Қостанай қаласы). *1999 жылдан - Қостанай облысы Жeтіғара ауданының әкімі. *2001 жылдан - Қостанай облыстық Ауыл шаруашылық және азық-түлік департаментінің директоры. *2003 жылдан - Қостанай облысы Алтынсарин ауданының әкімі. *2004 жылдан - Қостанай облысы әкімінің орынбасары. *2006 жылдан - Қостанай облыстық мәслихатының хатшысы. *2007 жылдан - «Интеграция Целина» ЖШС бас директоры. *2009 жылдан бері - Арқалық қаласының әкімі. Қостанай облыстық мәслихатының 3-ші (2006), 4-ші (2007) шақырылым депутаты. Дереккөздер
Этап

Этап (француз тілінен étape - кезең, сәт) - ұғымының келесі мағыналары бар: * 1) белгілі бір үрдістің даму барысындағы бір сәті, бір сатысы; * 2) спорт жарысындағы қашықтықтың бір бөлігі. * 3) өтіп бара жатқандар үшін тұру, демалу және тамақтандыру пункті Дереккөздер
Нұрлан Алматайұлы Төлтай

Нұрлан Алматайұлы Төлтай - 1962 жылы 20 сәуірде Жамбыл облысы Талас ауданының Үшарал ауылында туған. Қазақ. Әкесі - Төлтаев Алматай, зейнеткер, Үшарал ОМ директоры болған. Анасы - Төлтаева Сақыпжамал Нұрмағамбетқызы, зейнеткер, Үшарал жұмысшы кооперативінің сатушысы болып жұмыс істеген. Алматы сәулет-құрылыс институтының сәулет өнері факультетін (1984) сәулетші мамандығы бойынша; Алматы технологиялық университетінің экономика факультетін (2002) экономист мамандығы бойынша бітірген. Қазақ және орыс тілдерін біледі. *1984 жылдың қыркүйегінен - Орал облыстық құрылыс және сәулет істері жөніндегі бөлімінің инженер-сәулетшісі. *1984 жылдың қарашасынан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. *1986 жылдан - Орал облыстық құрылыс және сәулет істері жөніндегі бөлімінің аға сәулетшісі. *1991 жылдың желтоқсанынан - Орал облыстық әкімшілігі Сәулет және құрылыс комитетінің бас жоба сәулетшісі. *1994 жылдың наурызынан - «Алма-Тай» жобалау-зерттеу шағын кәсіпорнының директоры (Орал қаласы). *1996 жылдың қарашасынан - «Мерей» АҚ жиһаз құрастырушысы (Алматы қаласы). *1996 жылдың желтоқсанынан - «Ер-Дан» жобалау-құрылыс шағын кәсіпорнының бас инженері (Алматы қаласы). *1999 жылдың сәуірінен - Тараз қалалық экономика басқармасында қаржы-экономикалық және техникалық сараптама, өзара есеп-айырысу және төлемеулерді реттеу бөлімінің бастығы. *1999 жылдың тамызынан - Тараз қаласының бас сәулетшісі - Тараз қаласы әкімдігінің Сәулет және қала құрылысы басқармасының бастығы. *2000 жылдан - қалалық сәулет және қала құрылысы комитетініңтөрағасы м.а., төрағасы -Тараз қаласының бас сәулетшісі. *2004 жылдан - қала құрылысы және құрылыс бөлімінің меңгерушісі - Тараз қаласының бас сәулетшісі. *2006 жылдың қыркүйегінен - «Базис-А» корпорациясының «SHEBERINVEST» ЖШС сәулет және қала құрылысы жөніндегі менеджері (Алматы қаласы). *2008 жылдың наурызынан - ҚР Мәдениет және ақпарат министрлігі «Қазреставрация» РМК ғылыми-зерттеу және жобалау филиалы директорының орынбасары (Алматы қаласы). *2009 жылдың қыркүйегінен - Батыс Қазақстан облысы Сәулет және қала құрылысы басқармасының бастығы м.а., *2009 жылдың желтоқсанынан бері - басқарма бастығы. ҚР қала құрылысшылары одағының мүшесі (2003 жылдан). Әскери атағы - запастағы аға лейтенант. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Тәуелсіз, демократиялық, қарқынды дамушы, индустриялық тұрғыда дамыған ел». Үйленген. Жұбайы - Ыбыраева Нұрбану Қойшанқызы, ӨТБ жетекші инженері. Қыздары - Алматай Дина Нұрланқызы, Алматай Әйкерім Нұрланқызы. Дереккөздер
Сырғып жылжыту

Сырғып (Тайғанап) жылжыту - айналысы тоқтаған доңғалақтын жол бойымен сырғуы ілгерлемелі қозғалыс. Автомобильдің сырғып жылжуы Автомобильдің сырғып жылжуы - доңғалағы айналмай тайып сырғығандағы автомобиль қозғалысы. Дереккөздер
Аманқоңыр

Аманқоңыр (2017 жылға дейін — Дальнее) — Қарағанды облысы Осакаров ауданындағы ауыл, Жансары ауылдық округі орталығы. Географиялық орны Аудан орталығы – Осакаровка кентінен солтүстік-шығысқа қарай 93 км-дей жерде. Тарихы Іргесі 1944 жылы қаланған. 1944 жылы ауыл негізінде «Осакаров» кеңшары құрылды. Жерінің жалпы ауданы 0,1 мың га. Округте 21 шаруа қожалығы бар (2006). Халқы Инфрақұрылымы Ауылдық округтің елді мекендеріңде (Дальнее, Жуантөбе, Лиманное, Қызылтас) 4 клуб, 4 ФП, 3 бастауыш және орта мектеп, кітапхана, АТС, пошта жұмыс істейді. Басқа елді мекендермен автомобиль жолдары арқылы байланысады. Ең жақын Осакаровка темір жол стансасы 140 км жерде орналасқан. Ауылдық округ жерінде Бұйратау ұлттық саябағы орналасқан. Дереккөздер
Фатима Құсайынқызы Дәненова

Дәненова Фатима Құсайынқызы (1918-2003), партия, кеңес қызметкері. Петропавл темір жол техникумын (1938), КОКП ОК жанындағы Жоғары партия мектебін бітірген (1955). Қарағандыда еңбек жолын 1938 жылы Қарағанды көмір темір жол стансасында бастайды. Қалалық, облыстық комсомол комитетінін нұсқаушысы, обком хатшысы болады. 1943 жылдан облатком төрағасының орынбасары, Қазақстан КП Қарағанды обкомының нұсқаушысы, әйелдер арасындағы жұмыс жөніндегі бөлім меңгерушісі, 1957-1960 жылдар хатшысы, 1961-1973 жылдар Қарағаңды қалкомының хатшысы. Кейін білім, жоғары мектеп және ғылыми мекемелер кәсіподағы обкомының төрайымы қызметін атқарды. Дәненова соғыс жылдары Чистяково (Донецк облысы қазіргі Торез) қаласында Қарағанды балалар үйін ұйымдастырады. 2 мәрте «Құрмет Белгісі» орденімен марапатталған. Қарағанды каласының құрметті азаматы. Дереккөздер
Асқар Алмабекұлы Тұтубаев

Асқар Алмабекұлы Тұтубаев - 1964 жылы 14 ақпанда Алматы қаласында туған. Қазақ. Әкесі - Тұтубаев Алмабек Жәбекпарұлы, Қызылту-4 кентінің зоотехнигі. Анасы - Жантасова Сәбира Молдахметқызы, зейнеткер, Қызылту-4 кентінің агрономы болған. Алматы энергетикалық институтын (1986) инженер-электрик мамандығы бойынша; Қазақ мемлекеттік заң академиясының заң факультетін (2000) заңгер мамандығы бойынша; Қ.И. Сәтбаев атындағы Қазақ Ұлттық техникалық университетінің «Өнеркәсіптік, азаматтық құрылыс» факультетін (2010) құрылыс бакалавры мамандығы бойынша бітірген. Техника ғылымдарының кандидаты (2010). Кандидаттық диссертациясының тақырыбы: «Техногенді азық-түлік негізінде көшенді органикалық минералды қоспалары бар аса берік жылдам қататын цемент тәрізді жүйе». «Қазақстан Республикасында сәулет-қала салу қызметін құқықтық реттеудің жалпы мәселелері» (2009), «Сәулет және қала салу саласында заңнаманы дамыту тарихы (орта ғасырдан капитализмге дейін)» (2009), «Қазақстан Республикасында сәулет және қала салу саласындағы заңдардың бұзылуына жауапкершілік мәселелері» (2009), «Қазақ КСР сәулет және қала салу салаларын құқықтық реттеу» (2009), «Сәулет және қала салу саласында басқарудың әлемдік тарихы (ерте заман)» (2009), «Сәулет және қала салу саласын мемлекеттік бақылау аясындағы заңдардың жетілдіру мүмкіндіктері» (2009), «Қазақ КСР сәулет және қала салу салаларын құқықтық реттеу» (2010) жарияланымдарының авторы. Қазақ және орыс тілдерін біледі. «Нұр Отан» ХДП мүшесі (2009 жылдан). *1990 жылдың шілдесінен 1991 жылдың мамырына дейін - инженерлік желілерді жөндеу жөніндегі өндірістік учаскенің шебері. *1991 жылдың мамырынан - Алматы облысы Іле ауданы Мемлекеттік көпсалалы коммуналдық шаруашылық кәсіпорнының директоры. *1993 жылдан - Алматы облысы «Еңбек» ЖШС директоры. *1996 жылдан - Алматы облысының әкімі бірінші орынбасарының кеңесшісі. *1999 жылдан - Алматы облысы Жол және коммуналдық шаруашылық басқармасы бастығының орынбасары. *2004 жылдан - Алматы облысы Сәулет, қала салу және құрылыс басқармасы бастығының орынбасары. *2006 жылдан – Алматы облысы құрылыс басқармасы бастығының орынбасары. *2008 жылдың мамырынан бері - Алматы қаласы Мемлекеттік сәулет-құрылыс бақылау басқармасының бастығы. Қазақ бас сәулет-құрылыс академиясының қамқоршы кеңесінің мүшесі. «Қазақстан Конституциясына 10 жыл» (2005), «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2007), «Астананың 10 жылдығы» медальдарымен (2008); ҚР Тәуелсіздік күнінің құрметіне Алматы облысы әкімінің (2006), құрлысшы күнінің құрметіне Алматы облысы әкімінің (2007), Қазақстан Құрылысшылар қауымдастығының (2008) құрмет грамоталарымен марапатталған. Әскери атағы - запастағы аға лейтенант. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Экономикасы орнықты және бәсекеге қабілетті кәсіпорындары бар зайырлы, демократиялық мемлекет». Хоббиі - спорт, кітаптар. Сүйіп оқитын әдебиеті - тарих. Үйленген. Жұбайы - Тасыбекова Рахат Орынбекқызы, үй шаруасымен айналысады. Қыздары - Түтубаева Салтанат Асқарқызы, Тұтубаева Жұлдыз Асқарқызы; ұлдары - Тұтубаев Бектүр Асқарұлы, Түтубаев Жәңгір Асқарұлы. Дереккөздер
Алтынбек Дарібаев

Алтынбек Дарібаев (1927-1985), металлург, Социал Еңбек Ері (1971). КСРО-ның кұрметті металлургі, еңбек жолын 1943 жылы бастаған. Қазақ металлургия зауытының мартен цехында болат қорытушының жәрдемшісі. 1946 жылдан болат қорытушы, балқыту шебері болып істеді. 1968-1978 жылдары комбинаттын аға конвертершісі. «Агрегаттардың сағаттық өнімділігін барынша арттырайық» бастамасының инициаторы. Қарағанды металлургия комбинатында тез балқыту әдісін өндіріске енгізді. 1970 жылы сәуірде Дарібаев алғашқы болып оттекті конвертерде 250 т болат алды. Қазақстан Компартиясы 4-7- және 14-съездерінің, КСРО кәсіподағы 15-съезінін делегаты, БЛКЖО 17-съезінін құрметті делегаты. Ленин, Еңбек Қызыл Ту ордендерімен марапатталған. Дереккөздер
Марат Жәкенұлы Дәрібеков

Дәрібеков Марат Жәкенұлы (1954-2005), кен инженері, экономист, кен өндірісін ұйымдастырушы. Қазақ политехника институтын бітірген (1977-1983). Еңбек жолын Жәйрем кен-байыту комбинатында бастаған, Ұшқатын кенішінде қатардағы инженерден бас инженерге дейінгі жолдан өтті. Қайрақты КМК бас инженері, Қазақстан Республикасы Тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық министірлігінде сектор менгерушісі, «Алаш» ЖТАК өңдіріс басқарушысы, Ақсу ферроқорытпа зауыты директорының орынбасары, «Қармарганец» кен басқармасынын директоры. «Жәйрем КБК» АК бас директоры болды. «Жер қойнауын барлаудың үздігі» белгісінің иегері. Дәрібеков кұрметіне Жәйремде спорттық жүлде тағайындалған. Дереккөздер
Түсіпхан Түсіпбекұлы Түсіпбеков

Түсіпхан Түсіпбекұлы Түсіпбеков - 1953 жылы 5 ақпанда Шығыс Қазақстан облысы Тарбағатай ауданының Жалғызтал ауылында туған. Қазақ. Әкесі - Сисанов Түсіпбек, марқұм. Анасы – Сисанова Сахай, зейнеткер. Қазақ ауыл шаруашылығы институтын (1978) инженер-механик мамандығы бойынша; М.В. Ломоносов атындағы Мәскеу мемлекеттік әлеуметтік университетін (2001) заңгер мамандығы бойынша бітірген. Қазақ және орыс тілдерін біледі. «Нұр Отан» ХДП мүшесі (2002 жылдан). *1971 жылдан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. *1973 жылдан - Қазақ ауыл шаруашылығы институтының студенті. *1978 жылдан - «Қазақстан» кеңшары мәшине-трактор шеберханасының инженер-механигі, 1979 жылдан - шеберхана меңгерушісі (Жаңа ауыл ауылы, Тарбағатай ауданы ШҚО). *1982 жылдан - «Шілікті» кеңшарының аға инженері (Шілікті ауылы, Тарбағатай ауданы ШҚО). *1987 жылдан - «Қазақстан» кеңшарының директоры (Жаңа ауыл ауылы Тарбағатай ауданы ШҚО). *1994 жылдан - ШҚО Тарбағатай аудандық әкімшілігінің басшысы. *1995 жылдан - ШҚО Тарбағатай ауданының әкімі. *2002 жылдан - ШҚО Мәдениет басқармасының бастығы. *2007 жылдан - ШҚО Ішкі саясат департаментінің директоры. *2008 жылдың мамырынан - ШҚО Ішкі саясат басқармасының бастығы. *2008 жылдың шілдесінен - ШҚО Еңбекпен қамту және әлеуметтік бағдарламаларды үйлестіру басқармасы бастығының орынбасары. *2008 жылдың қарашасынан - ШҚО Қазақстан халқы ассамблеясы атқару хатшылығының меңгерушісі, 2009 жылдан - хатшылығының меңгерушісі. *2010 жылдың ақпанынан бері - Шығыс Қазақстан облысы әкімінің орынбасары. ШҚО Тарбағатай ауданы «Қазақстан» кеңшары ұжымынан Шығыс Қазақстан облыстық мәслихатының депутаты (1994). «Астана» (1998), «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001), «Қазақстан Конституциясына 10 жыл» (2005) медальдарымен марапатталған. Әскери атағы - запастағы подполковник. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - «Өз елінің патриоты». Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Қазақстан жыл озған сайын қуаттана береді». Хоббиі - бильярд. Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи әдебиет. Үйленген. Жұбайы - Жасыбаева Балжан Төлешқызы (1956 жылы туған). Үлдары - Түсіпбеков Еркін (1979 жылы туған), Түсіпханов Дидар (1985 жылы туған), Түсіпханов Елнар (1989 жылы туған). Дереккөздер
Әуез Ене (Әуезбақы)

Әуез Ене (Әуезбақы ; 1748-1850), көріпкел әулие, халық емшісі. Ақтоғай—Балқаш қара жолында тұнық та мол, тұщы сулы Әуезбақы деген бұлақ, көгалды жер бар. Бұл жерге тыныстамайтын жолаушы болмайды. Бұл Дадан Тобықты ішінде Бораншы тармағынын келінінің атына қойьшған жер аты. Әуез Ене төре қызы. Оны Бораншы Баймырза Байбазарұлымен атастырған. Әуез Ененің ерекше қасиеті, емшілігі жайында аңыз көп. Оның Төбықты Қараменде биді емдегені, Жидебай батырдың жеңіспен оралатынын бөлжағаны т. б. аңыз-әңгімелер ел жадында сақталған. Әуез ененің ұрпақтары оның туғанына 250 жыл толуына арнап ас берді, қабіріне мәрмәр тас жауып, басына көк-тас орнатты. Дереккөздер
Анна Александровна Демидова

Демидова Анна Александровна (1884-1946), актриса, ҚазКСР халық артисі (1944., ҚазКСР еңбек сіңірген артисі, 1940). 1904-1938 Ресей театрларында жұмыс істеген. 1938-1946 Қарағанды облысының орыс драма театрының артисі. Тандаулы рөлдері: Мурзавецкая (А. Островскийдің «Қасқырлар мен қойында»), Васса (М. Горькийдің «Васса Железновасында»), Таланова (Л. Леоновтың «Басқыншылығыңда»), мисс Пирс (Б. Шоудың «Пигмалионында»), Настасья Петровна (А. Островскийдің «Белугиннің үйленуінде»), Брусилова (И. Сельвинскийдің «Генерал Брусиловында»), Фанни (Л. Хельманның «Фаредли вилласында»), Мирреле (Я. Гординнін «Мирреле Эфросында»). Дереккөздер
Джезказганская правда

"Джезказганская правда" - газет, Қазақстан КП Жезказған облыстық комитеті мен халық депутаттары облысы Кеңесінің, 1991 жылдан облыс әкімшілігінің органы болды. Тұңғыш нөмірі 1973 жылы 13 сәуірде жарық көрді. Ол облыс халық шаруашылығының өркендеу барысын, оның ішінде жетекші сала — түсті металлургияны дамыту жолыңдағы қол жеткен табыстарды дәйекті түрде жазып келді. Кен қазатын және оны қайта өңдейтін кәсіпорындардың жұмысын жетілдіру, кен орындарын көбейту, шикізатты кешенді пайдалану, ғылым мен техникалық прогрестін жетістіктерін және озық тәжірибені өндіріске енгізу, табиғатты корғау т. б. көптеген мәселелер газеттің күнделікті манызды тақырыбына айналып отырды. Сондай-ақ газет күрделі құрылыска, ауыл шаруашылығына, оның басты саласы — қой шаруашылығына, облыс еңбеккерлерінің тұрмысы мен мәдениетіне байланысты материалдарды ұдайы жариялады. Ол еңбек ұжымдарындағы және елді мекендердегі идеологиялық және саяси тәрбие жұмысын онан әрі жақсарта түсуге жәрдемдесетін мақалалар жазумен қатар жұмысшылар мен интеллигенцияның өміріндегі өзекті мәселелерге ұдайы кеңіл бөліп кедді. 1997 жылдан Жезказған қалалық «Жезказганская газета» деген атпен шығатын болды. Дереккөздер
Сәуле Бөкейханқызы Бөрібаева

Сәуле Бөкейханқызы Бөрібаева 1960 жылы 20 ақпанда Қостанай облысының Таранов ауданында туған. Қазақ. Қостанай мемлекеттік педагогикалық институтының филология факультетін бітірген (1983), мамандығы - «Орыс тілі мен әдебиеті». «Ауыл мәдениетін дәстүрлі халық мәдениетінің көзі және қоғамдық және мемлекеттік өмірдің барлық нысандарын дамытудың басты негізі ретін қайта жаңғырту», «Қазіргі жағдайдағы мәдениет саласының даму басымдылықтары», «Қазақ тілін мемлекеттік тіл және республиканың байырғы тұрғындарының тілі ретінде сақтау мен дамытудағы мәдениеттің рөлі», «Халықмәдениетініңдәстүрлерін қүқықтық қорғау шараларының кешенін әзірлеу және мәдени мұраныңжоғалуына қатыстылығы үшін жауапкершілікті анықтау туралы» мақалаларының авторы. Қазақ және орыс тілдерін біледі. «Нұр Отан» ХДП мүшесі (2002 жылдан). 1978-1983 жылдары - Қостанай облысы Таранов аудандық орта мектебінің мұғалімі, оқу ісінің меңгерушісі. 1984 жылдан - Рудный қалалық Пионерлер сарайының директоры. 1986 жылдан - Қазақстан ЛКЖО қалалық комитетінің екінші хатшысы (Рудный қ.). 1988 жылдан - Рудный қаласының орта мектебінде орыс тілі мен әдебиетінің мұғалімі, 1991- 1996 жылдары - мектеп директорының орынбасары. 2002 жылдан - Рудный қаласы әкімінің әлеуметтік мәселелер жөніндегі орынбасары, Рудный қалалық «Нұр Отан» ХДП бастауыш партия ұйымының төрайымы. 2006 жылдан - Қостанай облыстық әкімдігі Мәдениет басқармасының бастығы. 2010 жылдан бері - Қостанай облысы әкімдігінің Білім басқармасының бастығы. Қазақстанның Іскер әйелдер қауымдастығының мүшесі. «Ерен еңбегі үшін» (2008), «Астананың 10 жылдығы», «ҚР Мемлекеттік қызмет істері агенттігіне Южыл» медальдарымен марапатталған. Діни көзқарасы - мұсылман. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев, М. Тэтчер. Хоббиі - кітап оқу, театр, жүзу. Сүйіп оқитын әдебиеті - әлеуметтік-философиялық бағыттағы кітаптар. Тұрмыс құрған. Жұбайы - Бөрібаев Ербол Жағыпарұлы (1962 ж. т.), «Systek-kz» ЖШС атқарушы директоры. Қыздары - Алина (1988 ж. т.), Т. Рысқұлов атындағы Қазақ мемлекеттік экономикалық унивөрситөтінің студенті; Камила (1994 ж. т.), оқушы. Дереккөздер