kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Рубен Кастро

Рубен Кастро (исп. Rubén Castro; 27 маусым 1981 жыл, Лас-Пальмас-де-Гран-Канария) — Испания елінің футболшысы, «Бетис» клубының шабуылшысы. Бала кезінен өзінің туған Лас-Пальмас қаласында бастап футболмен шұғылданып, жергілікті және аймақтық футболдан жарыстарға қатысып жүрген. 2004 жылы Рубен Кастроны Депортиво Ла-Корунья клубына шақырды. Клубтардағы мансабы Оның мансабы Лас-Пальмас клубында басталды. 2001/2002 жылы өткен маусымда Рубен Кастро Ла Лигадағы өзінің бірінші голын Лас-Пальмас клубында ойнап Реал Мадрид клубына 64 минутта қақты. 2003/2004 жылдары Рубен Кастро өз командасының құрамында ойнап, 22 гол қағып, екінші дивизионның ең үздік бомбардиры болып аталды. 2004 жылы Рубен Кастро «Депортиво Ла-Корунья» клубына ауысты. Бірақ бірден Альбасете клубына жалға берілді. Альбасетеде ол 22 матч ойнап, 3 гол қақты. 2007 жылы Рубен Химнастикте 20 матч ойнады. Рубен едәуір жақсы бастады. Оның клубы шығып кетуіне қарамастан Рубен Кастро бірінші 3 матчында 2 гол соқты. 2008/2009 жылғы маусымда ол Уэске жалға берілді. Уэскте Рубен Кастро 41 матч ойнап, қақпаға 14 рет гол тықты. 2009/2010 жылдардағы маусымда Рубен Кастро Райо Вальеканода 42 матч ойнап, 14 гол тықты. Реал Бетистегі мансабы 2010 жылдың тамызында Рубенді «Реал Бетиске» сатып жіберді. 2010/2011 жылдардағы маусымда Рубен Кастро, Хорхе Молина және Ашиль Эмана бірге 50 гол соқты. Сол себепті «Бетис» қайтадан Ла Лигаға қайтып келді. Дереккөздер
KEPD-150/350 TAURUS

TAURUS KEPD 350/150 (KEPD – ағылшын тілінен аударғанда «бұзып өтетін кинематикалық энергия» деген мағына береді, таурус- «торпақ» деген сөз) – «әуе-жер» санаты бойынша жасалған, алыс қашықтыққа ұшатын неміс-шведтік авиатциялық зымыраны. Ол биіктіктен көздеп атып, жоғары деңгейде қорғанған, терең жасырынған маңызды нысандарды атып түсіруге арналған. Зымыран-тасымалдаушы қарсыластың әуе шайқасына қарсы қорғаныс аймағына кірмейді. Германияның Шробенхаузен ауданында орналасқан Таурус системс GmbH жасалып, шығарылады. Оны немістік «Даймлер-Бенц аэроспейс» пен шведтік «Сааб Бофорс Динамик» компаниясы бірлесе дайындады. «Таурус» қанатты зымыраны 1994 жылы авиатциялық кассета DWS39 негізінде жасалды. Оның 24 жарықшақты және шоғырланатын оқ-дәрісі бар болатын. Зымыранды дайындау кезінде щағын қашықтыққа ұшатын «KEPD-150» үлгісі де қаралды. Жеңіл салмақты үлгі шведтік «Грипен» жойғыш ұшақтарын қаруландыруға арналған болатын. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.taurus-systems.de TAURUS Systems GmbH ресми сайты] * [http://products.saabgroup.com/pdbwebnew/Generic.aspx?EntranceProduct&ProductCategoryId270&ProductGroupId378&ProductId641 TAURUS KEPD 350] Saab AB ресми сайты * [http://www.youtube.com/watch?v=CWaTMntx_xI TAURUS KEPD 350 жайлы видео] Youtube
Стюарт (танк)

M3 - екінші дүниежүзілік соғыста қолданылған америкалық жеңіл танк. Ол «Стюарт» деген атпен танымал. Бұл атауды танкіге Ұлыбритания жауынгерлері АҚШ – тағы азамат соғысының генералы Джеб Стюарттың құрметіне берілген болатын. «М3» танкісінің радиялды авиатциялық қозғалтқышы жоғары сапалы оқтан жанармайын талап етеді. Ал Кеңес Одағының танкілері дизиль пайдаланғандықтан, кеңестік жанармаймен қамтамасыз етушілерге қиыншылықтар туғызды. Тарихы «М3» 1938-1941 жылдары «М2» жеңіл танкісі негізінде құрылды. 1941-1944 жылдары «Стюарт» топтамасы шықты. Осы уақыт аралығында оның құрылымы өзгеріп отырыды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде «Стюартты» АҚШ жауынгерлері белсенді пайдаланды, сондай-ақ елеулі бөлігі Ұлыбританияға, КСРО мен Қытайға және Франция әскелерімен ЮХАК(Югославия халық азаттық күштері) елдеріне жеткізілді. Соғыстан кейін біраз ескірген, бірақ әлі де көп «Стюарт» танкілері көптеген мемлекетке сатылды. Тіпті 1990 жылға дейін олардың бірқатарының әскери қаруы сапында болды. «Стюарттың» тарихы бриттандық «6 тонналық Виккерс» танкісінен бастауға болады, Ол екі соғыс арасында әлемде ең көп тараған танк болып табылады. Дәл сол танкіге негізделіп 1933-1934 жылдары америкалық «Т5» танкісі жасалды. Ол Америкадағы таніклер топтамасының басы болды. «М3/М5» танкілері негізінде 1941 жылдың қаңтарынан бастап «Т17» жеңіл танкісі жасалды. Ол ары қарай дамытылып, жетіле түседі деп жоспарланады. Бұл танк алдыңғы машиналардан барынша қалың бронмен ерекшеленеді. Бірақ оғанда 37 мм зеңбіректің оқ-дәрісі салынатын. АҚШ әскерлері танкілерді ресми түрде «М3» жеңіл танкісі және «М5» жеңіл танкісі деп атаған. Өзгерістер *М3, Стюарт I, «Стюарт» 1-ші типті - мұнаралы мұнарасы бар негізгі нұсқасы. *М3, Стюарт I, «Стюарт» 2 типті - дәнекерленген мұнаралы нұсқасы. *M3, Stuart II, Stewart Type 3 - 2 типті дизельді қозғалтқышы бар. *М3, Стюарт I, «Стюарт» типті 4 нұсқа - командирлік мұнарамен дәнекерленген жылқы мұнарасы бар нұсқа. *М3, Стюарт II, «Стюарт» типті 5 - 4 типті дизельді қозғалтқышы бар. *M3, Стюарт Hybrid, «Стюарт» түрі 6 - «гибридті» M3A1 мұнарасының нұсқасы, бірақ қолмен мұнара айналу және мұнарасы бар жоқ «себет». *M3, Stuart Hybrid, Stewart 7 типті дизельді қозғалтқышпен 6 типті. *M3, Стюарт гибридті, Stewart типті 8-тің түрі - 6-шы үлгіге ұқсайтын, дәнекерленген корпус және мұнарасы бар гибридті нұсқа. *M3, Stuart Hybrid, Stewart 9 типті дизельді қозғалтқышымен 8 типті. *M3A1, Стюарт III, «Стюарт» түрі 10 - жаңа мұнара электр мұнара және «себет» бар нұсқа, сондай-ақ аралас-қадалатын, Халл дәнекерленген. *M3A1, Stuart IV, Stewart Type 11 - 10 типті дизельді қозғалтқышы бар. *M3A1, Stuart III, Stewart 12 типті - 10 типті типті, бірақ толық пісірілген дене. *M3A1, Stuart IV, Stewart типті 13 - 12 типті дизельді қозғалтқышы бар. *M3A3, Стюарт V, «Стюарт» Type 14 - «Стюарт» тректердің астам шаң мен сүйеу жаңа мұнара азықтық Тереңдетіп, көлбеу тік бронь толық кеңейтілген органмен қайта өңделген. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * * * [http://ampsnz.hobbyvista.com/realafvs/WWII/USA/Tank/m5/m5.htm M5 және M5A1 серияларының суреттері]
Молина, Хорхе

Хорхе Молина Видаль (ағл. Jorge Molina Vidal; 22 сәуір 1982 жыл, Алькой) — Испания елінің футболшысы, «Реал Бетис» клубының шабуылшысы. Өмірбаяны 23 жасқа дейін Молина тек қана Терсерде ойнап, «Алькояно», «Бенидорм» және «Гандиа» сияқты клубтардың құрамында болған. Ол 2007/2008 жылдарда «Полидепортивоның» құрамында ойнаған кезде, оның кәсіпқой дебюты басталды. Ол сол маусымда 5 гол қағып, командасының үздік ойыншысы болып атанды. Бұл тәжірибені ол қысқа мерзімде алды. Бірақ ол 30 матч ойнағанымен, оның командасы ұшып кетуден құтыла алмады. Қазанның 29-да ол хет-трик орындап, «Вильярреалды» ұтып, өзінің командасын Копа дель Рей маусымында жеңіске жеткізді. 2009 жылы жазда Молина 2 дивизионның «Эльче» командасымен келісім шарт орнатты. Оның бірінші сезоны керемет өтті. Ол 26 гол соғып, чарттардың ең бірінші орындарында болды. 2010 жылы 29 маусымда Молина «Реал Бетиске» ауысып, 4 жылғы келісім шартқа қол қойды. Ол «Реал Бетисте» бірінші жылда тізесінің зақымдануына қарамастан, аз гол тықпады. 2011 жылдың 19 қаңтарында «Бетисте» ойнап, ол «Барселона» клубының қақпасына 2 гол соғып, «Барселонаны» ұтқан бірінші клубқа дейін өз клубын жеткізді. Молинаның көмегімен «Бетис» Үздік лигаға жете алды. Оның үздік лигадағы бірінші матчы 29 жасында болды, ал бірінші дебюттық голы 2011 жылдың 15 қазанында «Реал» командасына қарсы ойнағанда болды. Дереккөздер
Кастро, Гонсало

Гонса́ло Ка́стро Рандо́н (исп. және нем. Gonzalo Castro Randon; 11 маусым 1987 жыл, Вупперталь) — Германия елінің , қорғаушы және шабуылға шығатын жартылай қорғаушы ретінде ойнайтын футболшысы. Мансабы Клубтағы мансабы Өзінің бірінші Бундеслигадағы және чемпиондар лигасындағы ойыны 17 жаста болды. Өзінің кішкентай жасына қарамастан, Гонсало Кастро «Байер» командасының құрамында сыртқы қорғаушы ретінде мықты бекітілді. Елінің құрамасындағы мансабы Гонсало Кастро 2007 жылы Германияның ұлттық құрамасында Данияға қарсы ойнады. Гонсало Кастро Германияның жас құрамасында ойнап, 2009 жылы Европаның чемпионы болып атанды. Чемпионаттың соңғы матчында Гонсало Кастро өзінің бірінші голын қағып, Германия Англия құрамасын 4:0 шотпен ұтты. Дерккөздер
Ruhrstahl X-4

«Руршталь Х-4» немесе «Крамер Х-4», кейде оны «RK 344 Рур Шталь-Краммер» деп те атайды. «Әуе-әуе» класына жататын зымыран түрі. Оны екінші дүниежүзілік соғыс кезінде «Рур Шталь АГ» жобасын дайындаған инженер Макс Крамер жасап шығарды. Тарихы Зымыран құрылысы 1943 жылдан бастап соғыстың соңына дейін дамытылды. «Әуе-әуе» класындағы басқарылатын зымыранды дайындауға кірспес бұрын дәрігер- инженер Крамер бірнеше жыл бойы бомбаны нысанаға бағыттау кезінде оны басқаратын аппарат жасаумен айналысқан болатын. Осыдан кейін оған одақтастардың бомбалаушыларын құртатын басқарылмалы зымыран жасау туралы идея келді. Осы идеясы «Х-4» зымыраны арқылы жүзеге асырды. «Х-4» алғаш рет 1944 жылдың 11 тамызында сыналды. Оны «Фукке-Вульф Fw 190» жойғыш-ұшағынан ұшырды. Кейінірек сынақ үшін «Ю-88» және «Ме-262» реактивті жойғыш-ұшақтары қолданылды. Зымыранды дайындау кезінде оны бір орынды жойғыш-ұшаққа орнату жоспарланған еді. Кейін бір мезгілде ұшақты басқарып әрі зымыранды нысанға бағыттау ұшқышқа қиынға түсетіні анықталды. 1945 жылдың басына дейін Руршталдағы зауыттың бірінді «Х-4» нысанының 1000 бірлігі жиналды. Кейін «БМВ» зауытында зымыран қозғалтқышын өндіру тоқтатылғандықтан зымыран шығуын тоқтатты «Руршталь Х-4» екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жасалғанымен, майданға қатыспады. Дереккөздер
Эктор Кастро

Эктор Кастро (исп. Héctor Castro; 29 қараша 1904 жыл, Монтевидео — 15 қыркүйек 1960 жыл) — Уругвай елінің футболшысы және бапкер. Өмірбаяны 13 жасында Эктор Кастро электр арасы арқасында қол білезігінен айырылды. Сол себепті оған El manco деген лақап қойды. El manco жалғыз қолды деген мағынаны білдіреді. Эктор Кастро 1928 жылғы Олимпиадалық чемпион. 1930 жылы әлем чемпионы атанды. Эктор Кастро жалғыз қол білезігісіз әлемнің чемпионы болып атанды. Кастро Уругвай елінің бірінші голдарын бірнеше рет соқты. Кастро Оңтүстік Американың екі мәртебелі чемпионы. Эктор Кастро ойыншы ретінде 3 рет Уругвайдың чемпионы болды. 1924 жылдан 1936 жылға дейін «Насьональда» ойнады. Сондай-ақ ол «Лито» және «Эстудиантес» деген клубтарды ойнаған. Футбол мансабын бітіргеннен кейін ол бапкер мансабын бастады. Ол «Насьональ» командасынынң тренері болған кезде «Насьональ» командасы 5 рет чемпион атағын алды. Жүлделері Ойыншы ретінде: * Әлем чемпионы: 1930 * Олимпиада чемпионы: 1928 * Футболдан Оңтүстік Америка кубогының жеңімпазы (2): 1926, 1935 * Уругвай чемпионы (3): 1924, 1933, 1934 Бапкер ретінде * Урунвай чемпионы (5): 1940, 1941, 1942, 1943, 1952 Дереккөздер Сілтемелер http://www.nacionaldigital.com/idolos/Idolos/castrohector.htm
Мувашшах

Мувашшах ( - белделеу, қоршау) – арабтың ортағасырдағы поэзиясының жанры қасыдаға ұқсас, көбіне әйелге арналатын мазақ өлең. Музыкалық аспаптың сүйемелдеуімен әнмен айтылады. Мувашшах жанрын ойлап тапқан Испанияда өмір сүрген Мукаддам ибн Муафа (9 ғасыр вяғы мен 10 ғасыр басы). Мувашшах 4-тен 10-ға дейін шумақтан тұрады. Алғашқы екі бейіт өзара ұқсайды, осы ұқасты ең соңғы бәйіт қайталайды. Мувашшах кейін өзгеріп, ғазалға ұқсас, бірыңғай ұйқасы бар өлең үлгісіне айналды, Түркі тілдес халықтар поэзиясында ұшырасады, өзбекте, ұйғырда бар. Мәселен, ұйғыр ақыны Литфулла Муталлиптің бірнеше мувшағы бар.. Дереккөздер
Ашиль Эмана

Ашиль Эмана Эдзимби (фр. Achille Emana Edzimbi; 5 маусым 1982жыл, Яунде, Камерун), Эмана атымен де әйгілі (фр. Emana) — Камерун елінің футболшысы, «Крус Асуль » клубы мен Камерунның ұлттық құрамасының жартылай қорғаушысы. Шабуыл жасайтын жартылай қорғаушы ретінде ойнайды. Өмірбаяны Клубтардағы мансабы «Бабимби Дуала» клубында ойнауды бастаған. 1999 жылы «Валенсияның» екінші командасына шақырылды. 2000 жылғы 1 қаңтарында «Тулуза» клубының ойыншысы болды. 2000/2001 жылдарындағы маусымның аяғында каржылық мәселелері үшін клуб ең үздік лигадан 3-ші лигаға кірді. 2001/2002 жылдарындағы маусым Эмана әрдайым клубтың басты құрамында болды. Маусым аяқталғаннан кейін клуб 3-ші лигадан 2-ші лигаға кірді. 2003 жылы Эмана 2-ші лиганың жеңімпазы болып атанды. 2003 жылдан бастап «Тулуза» әрдайым Францияның үздік лиганың ішінде ойнайды. Эмананың ең жоғары жетістігі 2006/2007 жылдарында өткен маусымда болды. Ол 36 ойын ойнап, 8 гол тықты. Ол осы голдарымен клубына қола кубок алуға көмектесті. Реал Бетис 2008 жылы маусымда «Реал Бетис » Эмананы 7,5 миллион евроға сатып алды. Ол «Реал Бетис» командасындағы бірінші матчты 31 тамызда «Рекреативо» қарсы өткізді. Бірінші голын 19 қазанда «Мальорка» командасына қарсы тықты. Сол сезонда Эмана 2 дубль жасады. Осы дубльдер «Расинг» пен «Спортинг» командаларына қарсы болды. Дереккөздер
Назым

Назым– түркі классикалық поэзиясына қатысты, парсы әдебиетінің ықпалымен қалыптасқан ұғым. Жыр, өлең деген мағынаны береді. Шығыс поэзиясында өлеңмен жазылған шығарманы «назым» дейді. Бұл сөзді осы мәнінде қазақ ақындары да қолданған. . Дереккөздер
Баяти

Баяти – әзірбайжан, түркі халық поэзиясының лирикалық жанры. Өлшемі – жеті буынды, шумағы төрттармақты болады, бірінші, екінші және үшінші тармақ өзара ұқсайды, төртіншісі бос қалады. Ашуғтар тар, кеманчи саз аспаптарының сүйемелдеуімен орындайды.. Дереккөздер
Гранулометрия

Гранулометрия (лат. granulum-түйір және ...метрия), Гранулометрлік талдау, механикалық талдау-борпылдақ тау жыныстарының, топырақтың, жасанды материалдардың түйірлік құрамын анықтайтын тәсілдер жиынтығы. Түйіртпекті тау жыныстар (конгломерат, малта тас, қиыршық тас), саздар, сондай-ақ, топырақты құрайтын минералды және органикалық бөлшетер ірілігіне қарай әр түрлі електер (ірілігі-5-0.3мм) құмды 17 фракцияға бөлінеді. Біріне-бірі кигізілетін електердің үстіңгісі -көзінен ең үлкені, астыңғысы-көзінің ең кішісі. Тым ұсақ бөлшектерден (0.25-0.01 мм не одан да ұсақ) сазды жыныстарды ажыратып алу үшін гидравликалың әдістер қолданылады. Бұл тәсілдер ірілігі әр түрлі бөлшектердің тынық суда Стокс заңына заңына сәйкес әр түрлі жылдамдықпен тұнатығына немесе түрлі жылдамдықпен аққан су иірімінің жыныс түйіршіктерін ірілігіне қарай сұрыптайтын қасиетіне негізделген. Фракцияларға бөлінетін үлгіні талдауға екі жолмен дайындайды: 1) өте ұсақ бөлшектер агрегаты бұзылмайтындай етіп,суда жібітіледі,2)осы бөлшектерді ажыратып, алу керек болса, оларды қайнатып, реактивтермен өңдейді. Талдау кезінде ұсақ түйіршіктердің жабыса бірігуін (коагуляция) болғызбау үшін түрлі реактивтер қолданылады. Гранулометрияның деректерін сан күйіндегі кесте, үшбұрыштық диаграмма, гистограмма, кумулятивтік қисық сызық, таралу қисық сызығы, сияқты графиктермен көрсетуге болады. Гранулометрлік талдау зерттелетін тау жыныстарынын жіктеу, олардың физикалық (қуыстылық, сіңіргіштік және т.б.) қасиеттері мен түзілу жағдайын және құрылыста бетон жасау т.б. мақсаттарда қолдану мүмкінділіктерін анықтау үшін жүргізіледі.
Андрия Калуджерович

Андрия Калуджерович (серб. Андрија Калуђеровић; 5 шілде 1987, Бачка-Топола, Югославия) — Сербия елінің футболшысы, шабуылшы. Мансап Клубтық 6 жыл ішінде Андрия Белградтан ОФК командаларының құрамында болған. Сол командада ол 49 ойын ойнап, 11 гол соқты. Мансабының үлкен бөлігін жалдамалармен өткізген. Ол «Спартак Златибор Вода» клубында 30 ойын ойнап, 11 рет қақпаға доп қақты. Сосын Андрия «Рад» командасына көшіп кетті. 2010-2011 жылдарында Андрия Калудже́рович «Црвена Звезда » клубында ойнады. 2010 жылы «Бэйцзин Гоань» қытай клубында ойнады. Қазір ол «АЕЛ» клубында ойнап жүр. Ұлттық құрама 2008 жылы Пекинде өткен Олимпиаданың футбол спортынан қатысушысы болып, командасымен финалға дейін жетті. Турнирде 19 номер болды. 2010 жылы 7 сәуірде ол өз елінің командасымен бірге Японияға қарсы ойнаған. Сол кезеңде ол 6 ойын ойнап, 2 гол соқты. Жүлделері Командалық «Жальгирис» * Литва чемпионы: 2016 * Литва Кубогы: 2016 Дереккөздер Сілтемелер * [https://footballfacts.ru/person/119344 Профилі]
Мусса Сиссоко

Мусса́ Сиссоко́ (фр. Moussa Sissoko ;1989 жылы 16 тамызда Ле-Блан-Мений қаласында Францияда туылды) — француз футболшысы, «Тоттенхэм Хотспур » футбол клубы мен Франция ұлттық құрамасының жартылай қорғаушысы. Клубтық мансабы Тулуза Сиссоко алғаш футболмен «Эсперанс Ольне» клубында шұғылдана бастады. 2000 жылы жастардың париждық «Ред Стар» клубына көшіп, 2 жылдан кейін жаңа жүйдегі «Тулуза» клубында болды. Өзінің жақсы ойынының арқасында «Ливерпуль» мен «Болтон » футбол клубтарын қызықтырды, алайда алғашқы профессионалдік контрактың Тулузамен қойды. Негізгі құрамда Мусса 22 нөмерді алды. Франция чемпионатында алғаш матчын «Валансьен» клубына қарсы 66 минутта алңға шықты. Жалпы маусым ол үшін сәтті өтті. Себебі 30 матч өткізіп, негізгі құрам ойыншысы атанды. Алғаашқы голын 7 турда Осера клубының қақпасына тықты. 2008 жылы 25 шілдеде контракты 2008-ге дейін созды Алғаш рет Еуропа турнирларында 2007/08 маусымда Чемпиондар лигасында Ливерпульға қарсы ойнады. 83 минутта шығып, сары қағазын алып та үлгерді. Алайда Тулуза екі ойындада «Ливерпульға» жеңіліп, арығарай УЕФА Кубогіне жолдама алды. Сиссоко УЕФА Кубогінде «Цюрих» пен мәскеулік «Спартакқа» қарсы ойнады. Ньюкасл Юнайтед 2013 жылы 21 қаңтарда Сиссоконың ағылшындық Ньюкасл Юнайтедпен 6,5 жылдық контракка қол қойғаны жарияланды. Жаңа клубта 7 нөмерді алды. Алғаш ойының 2013 жылы 29 қаңтарда «Астон Виллаға» қарсы ойнып, бір рет голық доппен ерекшеленді. Сент-Джеймс Паркінде алғаш рет ойынында Мусса 2 голды «Челсиға» қарсы маңызда соғып, командасы 3:2 есебімен жеңді. Ұлттық құрамадағы мансабы Франция 17 жасқа дейінгі ұлттық құрамасымен Сисскоко Еуропа 2006 чемпионатының іріктеу турларына қатысты. Алайда құрамасы Чехияға жеңіліп, ары қарай өткен жоқ. Франция 19 жасқа дейінгіде алғаш матчын 2007 жылы Еуропа 2008 чемпионатының іріктеу турларында 28 қазанда Люксембургқа қарсы ойнып, 5:0 есебімен жеңді. Алайда чемпионаттың өзіне қайтадан қатыспай, осы жолы Италияға жеңіліп қалды. Негізгі құрам үшін алғаш рет 2009 жылы 14 қазанда Әлем чемпионатының іріктеу ойындарында Австрияға қарсы матч өткізді. 90 минутты да ойнап, 3:1 есебімен жеңіске жетті. Сыртқы сілтемелер [http://www.fifa.com/worldfootball/statisticsandrecords/players/player=317056/ Фифаның ресми сайтында профилі]
Джонатан де Гузман

Джоната́н де Гузма́н (ағыл. Jonathan de Guzmán ; 1987 жылы 13 қыркүйекте Торонто қаласында Канадада туылды) — нидерландиялық футболшы, италияндық «Наполи» футбол клубы мен Нидерландия ұлттық құрамасының жартылай қорғаушысы. Клубтағы мансабы Фейеноорд Джонатан футболдағы мансабын 12 жасынан «Фейеноорд» клубында бастады. 1999 жылы Джонатан «Фейеноорд» клубының негізгі құрамындағы ойыншы атанып, «Херенвена» клубына қарсы алғаш матчын ойнады. Алғаш голын 2005 жылы 30 қыркүейкте «Виллем» клубына 9 минутта соқты. Алғашқы маусымында 29 матч өткізіп, 4 гол соқты. Ал оның клубы Нидерланд чемпионатында 3 орын алды. 2008 жылы Джонатан клубпен контракты 2010 жылға дейін созды. Суонси Сити 2012 жылы шілде айында Джонатан «Суонси Сити » клубына жалға берілді. Алғашқы матчын «Куинс Парк Рэйнджерлерге» қарсы өткізіп, клубымен 5:0 есебімен жеңіске жетті. «Суонси» үшін алғаш голын 2012 жылы 31 қазанда Ливерпульға қарсы соқты. 2013 жылы жазда жалға беруді тағы да бір маусымға созды. Жалпы екі маусым ішінде 95 матч өткізіп, 16 гол соқты. Наполи 2014 жылы 20 тамызда А Сериясына көшіп, италияндық «Наполи» футбол клубымен 4 жылдық контракқа отырды. Алғаш матчын 31 тамызда «Дженоа» клубына қарсы өткізіп, осы матчта 78 минутта серігі Марек Гамшиктің орнына кіріп, жеңіс голын тықты. Ұлттық құрамадағы мансабы 2008 жылы 26 наурызда алғаш рет Нидерланд құрамы үшін Еуропа Чемпионатының іріктеу ойындарында Эстонияға қарсы матчта алаңға шықты. Джонатан матчта аса маңызды рөл атқарып, командасына 3:0 есебімен жеңуге көмектесті. 2008 жылы Пекинда өткен олимпиадада құрамымен жартылай финалға дейін жетіп, Аргентинаға 2:1 есебімен жеңіліп қалды. 2014 жылы әлем чемпионатында да жартылай финалға дейін жетіп, Аргентинаға пенальти сәтінде ұтылып қалды. Алайда үшінші орын үшін Бразилия құрамасын 3:0 есебімен жеңді. Жетістіктері Фейеноорд *Нидерланд Кубогінің иегері: 2008 Суонси *Лига Кубогінің иегері: 2012/13 Нидерланд ұлттық құрамында *Әлем чемпионатының қола медаль иегері Сілтемелер [http://www.national-football-teams.com/player/51060/Jonathan_De_Guzman.html Футболисттің профилі]
Дәрілік жөтелшай

Дәрілік жөтелшай (Әріпдәрі ) – ерінгүлділер тұқымдасы, жөтелшай туысына жататын көп жылдық шөп тектес өсімдік. Ботаникалық сипаты * Көктемде тамырынан сағақтары ұзын бір топ жапырақ және саны бірден үшке дейін жететін сабақ өсіп шығады. Төрт қырлы, түзу, түк басқан сабақтарының ұзындығы 90 см-ге дейін барады. * Жапырақтары сопақша келген, жұмыртқаға ұқсайды, шеттері ара тісті, сырттарында қысқа түктері бар. * Гүлдері қоңыр қызыл түсті, олар жоғарғы жапырақтардың қуыстарында масақ тәрізденіп шоқтала орналасқан. Гүл жапырақтары бесеу, ерін тәрізді, жоғарғы "ерні" екі бөліктен, төменгісі үш бөліктен тұрады. Маусым айынан қыркүйек айына дейін гүлдейді. Өсетін жері Орманды жерлерде, шабындықтарда, төбелерде, орман ішіндегі жолдардың жиектерінде өседі. Құрамы, емдік қасиеті және қолданысы Құрамында илік заттар, стахидрин, бетоницин, холин және басқа да алкалоидтар бар. Дәрілік мақсат үшін өсімдіктің жер бетіндегі бөлігін гүлдеген кезінде жинайды. Дәрілік жөтелшай халық медицинасында жоғарғы тыныс жолдары қабынғанда, құяң, бауыр, асқазан ауруларына қарсы қолданылады. Бұл өсімдіктен жасалған дәрілер қан қысымын төмендетеді, жүйкені тыныштандырады, денедегі зат алмасу процесін жақсартады. Бүйрек ауруларын және атеросклерозды емдеу үшін қолданылады. Бұдан басқа өсімдіктің қақырық түсіретін қасиеті бар. Кейбір елдерде ревматизмді, қояншықты, бронх демікпесін, бас ауруларын емдейді. Өкпеден қан кеткенде де ем үшін қолданылады. Дереккөздер
Жабасалма

Жабсалма — Киiз үйлер тiгiлу әдiсiне байланысты әртүрлi аттарға ие. Көшiп, не керуен салып келе жатып бiр қонып аттанатын жағдайда екi керегенi жайып бастарын түйiстiрiп бекiтiп үстiне киiз жауып жасаған баспананы жабасалма атайды. Дереккөздер
Жорық үй

Жорық үй — кейiнiректе Абылай хан кезiнде көп қолданылғандықтан Абылайша аталып кеткен баспана – киiз үйдiң салмағын жеңiлдетiп, тiгу мерзiмiн қысқартады. Абылайшаның уақытша тігілетін үйлерден өзгешелігі оған міндетті түрде шаңырақ көтеріледі. Қазақ халқының шаңырақты сыйлау үрдісі өз ханын шаңырақсыз жабасалма үйге кіргізуге ұрқсат бермейтін болса керек. Бұндай үйдiң сүйегi уықтар мен шаңырақтан тұрады. Сырты үзiкпен ұсталып, төбесi түндiкпен жабылады. Абылайшаға, жорық үйге от жағылады. Дереккөздер
Тікенді қараөрік

Тікенді қараөрік, тікенді алхоры - раушангүлдер тұқымдасы алхоры туысына жататын бұталы өсімдік. Ботаникалық сипаты * Биіктігі 3 м-ге дейін жетеді. * Бұталарының көбінің ұшында өткір тікені болады. * Жапырақтары майда, жұмыртқа тәрізді, сағақтары қысқа, шеттері ара тісті. * Гүлдері ақ түсті, гүл сабақтары ұзын, гүл жапырақшалары да, гүл тостағаншасының қалақшалары да бес-бестен. Гүлдері жапырақтарынан бұрын наурыз-сәуір айларында пайда болады. * Жемісі - дөңгелек, шар тәрізді, қара көк, сүйекті келеді. Өсетін жері Таулы және тастақты беткейлерде, орманның шеттерінде, жыраларда, өзеннің тік жағалауларында, бұталардың арасында өседі. Құрамы, емдік қасиеті және қолданысы Құрамында цианоген гликозиді, амигдалин, кемферон деген заттар болады. Гүлдері мен жапырақтарының несеп айдайтын, іш жүргізетін қасиеттері бар. Сондықтан оны іш жүрмей қалғанда және түйнеп ауырғанда қолданады. Дене сыртына іріңді бөртпелер шыққанда пайдаланса да жақсы нәтиже береді. Жасалған дәрілермен бауырдың әр түрлі ауруларын емдейді. Өсімдіктің қабығынан, тамырынан жасалған дәрілерді дене қызуы көтерілгенде пайдаланады. Дәрілік мақсат үшін тікенді алхорының гүлдерін, жапырағын, тамырын, қабығын жинайды. Дереккөздер
Айдарлы сүңгуір

Айдарлы сүңгуір (Aythya fuligula) - ерекше реңді, орташа денелі (0,55-1,4 кг) сүңгуір үйрек. Аталығының қар реңді жабын қауырсынының аясында аң тусті қапталы мен бауыры қарама-қарсы түспен ерекше бөлініп көзге түседі, басында ұзын айдары болады. Аналығының айдары онша үлкен емес, ал ақ түсті қаптал мен бауыры - қызғылтсары қоңыр, қанатындағы «көзтартарлары» бүкіл қанатты жабады - ұзын және ақ түсті болып келеді.Ұялары суға жақын орналастырылады. Салындыдағы 6-13 күңгірт зәйтүн түстес жұмыртқаларды аналық жалғыз өзі 3,5 аптаға жуық басады. Аталықтар бұл кезде тізбектелген ұзын топтар түзеді. Айдарлы сүңгуірлер жануартекті азықтармен қоректенеді. Олардың тәуліктік азығы негізінен ұлулар, хирономид және инелік дернәсілдерінен, сондай-ақ су бунақденелілерінен, балық шабақтарынан құралады. Ұялау орындарында наурызға қарай пайда болады, ал қыркүйекте ұшып кете бастайды. Бүкіл қазан бойы ұшуда болады, дарақтардың бір бөлігі Оңтүстік Қазақстанның суы қатпайтын су қоймаларында қыстап қалады. Дереккөздер
Көк сүңгуір

Көк сүңгуір - барынша әдеттегідей, тіпті өте көп кездесетін орташа денеді (0,7-1,3 кг) дене бітімі мығым үйрек. Биологиялық сипаттама Аталықтың басы - сарғылт қызыл, жоны - сұрғылт көгіддір, екі қаптады - ашық сұр. Кежектің осы реңіне байланысты бұл түрді келтірідген атаудан басқа «қызылбас сүңгуір» деп те атайды. Аналық денесінің алдыңғы бөлігі - қоңырқай қоңыр реңді, тұмсығының айналасында ашық түсті үлескі болады. Ұшып жүргенде ақ түсті бауыры, ашық реңді жоны және қанаты, қошқыл түсті төсі және басы жақсы көрінеді. Ұяны салу амалы алуан түрлі - жағада немесе таяз суда қалқып жүрген, жығылған қамыстарға салынады. Салындыдағы 6-дан 15-ке дейінгі жасылдау көгілдір жүмыртқаларды тек қана аналығы 4 аптаға жуық басады. Балапандар екі айлық кезінде де жақсы ұша алады. Олар топқа жиналып, көшпенді бола бастайды. Көк сүңгуір Қазақстанда наурызда пайда болады. Соңғы топтары Қазақстаннан қараша айында ұшып кетеді. Көк сүңгуір - аңшылармен бірге нағыз көпшілікке мәлім түз аң-құсын аулау түрлерінің бірі Таралуы Еуразияның орта ендіктеріне және Солтүстік Американың батыс бөлігіне қоныстанады. Қазақстанда республиканың солтүстік бөлігінде ұялайды. Ұшып өту кезінде барлық жерде кездеседі, ал қыс жылы болса, нағыз оңтүстікте қыстайды. Жағасында кең, ашық қарасуы және қалың өскен қамыстары бар жазықтық көлдерін ұнатады. Дереккөздер
Қызылтұмсық сүңгуір

Қызылтұмсық сүңгуір (Netta rufina) - басы едәуір үлкен, мойнының ұзындығы орташа, едәуір ірі денелі (1-1,5 кг) үйрек. Биологиялық сипаттама Күйттік жасану кезінде аталықтың басы - ашық қызғылтсары (сол үшін «краснобаш» деп те аталады), тұмсығы және табаны - қызыл, төсі мен бауыры - қара болып көрінеді. Аналығының бауыры - ашық сұр және екі жағы ашық түсті болып келеді.Ұяларды тіршілігін жойған ескі қамысты алаңшаға, ақпа заттарға, сирек те болса жағадағы қамыстар аралына салады. Жеке жұп түзіп те, шағын топ құрып та ұялайды. Салындыдағы 6-10 жұмыртқаларды аналығы 4 аптаға жуық басады, соңынан балапандарға қамқорлық жасап, ұялас балапандарды жұмыртқадан шығару кезінде түлейді. Аталықтар ұяға жұмыртқалар салынысымен топқа бірігіп, өзен иірімінің ашық жерінде түлейді. Тек өсімдіктермен ғана қоректенетін құс. Ұялау орындарына өзен үйректерінен кешірек - наурызда пайда бола бастайды, қарашада ұшып кетеді. Денесі ірі, еті жақсы дәмді болғандықтан, ең сүйікті аулау нысаны болып есептеледі. Таралуы Кездейсоқ таралған жерлері: Еуропада - Жерортатеңізде, бұдан соң Қара теңізден Орталық Азияға дейін дала және шөл зоналарында біраз шоғырланған. Қазақстанда қамыс және қоға қалың өскен суқоймалардың оңтүстік жартысында ұялайды. Дереккөздер
Теңіз сүңгуір

Теңіз сүңгуір (Aythya таrilа) - айдарлы сүңгуірге ұқсас едәуір ірі денелі (750-1200 г) сүңгуір үйректердің бірі. Биологиялық сипаттама Аталығының басы, мойны, төсі және құйрығы, жоны - қара, бауыры - ашық сұр, екі қапталы-ақ. Аналықтың негізгі реңі - қоңыр, ал көзінің айналасында жалпақтығы бір сантиметрден көбірек айқын көрінетін ақ шеңбері болады. Ұшып жүрген құстан қанатының сыртқы қыры бойлай созылған соң, жолақ жақсы байқалады. Таралуы Бұл солтүстік үйрегі тундрада және Еуразияның солтүстік бөлігіндегі тайгада, Солтүстік Американың батыс бөлігінде ұялайды. Теңіз сүңгуірінің ұялау биологиясы сүңгуірлердің басқа түріне ұқсас. Қазақстанда тек қана көктемгі (сәуір - мамырдың басы) және күзгі (қыркүйек - қазан) ұшып өту кезінде кездеседі. Дереккөздер
Сушылқара тұқымдастары

Сушылқара тұқымдастары (Cinclidae) - тау ағын суында тіршілік етуге бейімделген торғайтәріздес құстар отрядына жататын өте ерекше шағын (бар болғаны 5 түр) құстар тұқымдасы. Бұл шағын денелі сайрақ мөлшерлі, дене бітімі мығым құстар сыртқы кейпімен де, қылығымен де суды ортаға атап айтқанда, тез ағатын тау өзендері және бұлақтарына байланысты өмір сүреді. Олар тек қана жақсы жүзіп қоймай, жақсы сүңгиді. Дегенмен күшті, тұтқыр аяғымен тау суының ағыны түбіндегі тастарды қармап, сутүбінен жемін іздестіреді. Бұлардың жақсы сүңгуір ретінде басқа құстардағыдай көптеген сүйектерінде ауа қуыстары болмағандықтан дене үлес салмағы өте жоғары. Сушылқараның жабын қауырсындары маймен жақсы майланатындықтан, денесіне су жұқпайды. Олар аз және жақын қашықтықта ұшады. Сонымен бірге қайраттана қанат қағып, энергияны көп жұмсайды. Тура және екпіндете ұшады, оңтайлылығы нашар. Тау ағын суларында және жағадағы мүктерде мекен ететін жәндіктермен қоректенеді. Аталығы мен аналығының өңдері бірдей, жастары ересектеріне қарағанда ала-құла болып келеді. Бұлар - отырықшы құстар, тек кейде ғана қыста өздері жүрген тау өзендері мен бұлақтарын бойлап томен түседі.
Вирши

Вирши ( өлеңдер)– 16 – 17 – 18 ғасырда орыс әдебиетінде кең тараған діни, кейінірек жалпы кітаби дәстүрдегі өлеңдер. Өлең тармақтары екі-екіден топтастырылып, әр қостармақ («верш») бірыңғай ұйқастырылған. Ал осындай өлеңді шығаратын ақынды «вершивик» деп атаған. Бұл өлеңдердің ырғақтық құрылысы, бір жағынан, орыстың халықтық поэзиясындағы үлгілерге ұқсас келсе, екінші жағынан, 17-ғасырдың ортасынан бастап, өлең тақырыптарында мөлшері буын саны сақталып және бірді-екілі жерде үнемі екпінді буын болып келіп отырады. 18-ғасырдың 30-жылдарында орыс поэзиясында өлең құрылысы жаңа жүйеде қалыптасты. Бұдан соңғы дәуірлерде верши архайкалық, ескі өлең немесе жаңа талапқа сай келмейтін ортақол өлең деген мағынада қолданылатын болды. Вирш әдебиеті мақтау, ақыл – өсиет, діни, лирикалық, тарихи, әзіл-оспақ, сықақ өлеңдер болып бөлінеді. Мақтау өлеңдері патшалар мне гетмандарды, дін басыларын мадақтайды: «Просфонсен» (1591), «Имнология» (1630) т.б. Ақыл-өсиет өлеңдері халық көзқарасын білдіреді, кітаптың пайдасын уағыздайды. Вирш әдебиет нұсқаларының құрлысыда біркелкі емес. Дереккөздер
Денис Алексеевич Давыдов

Давыдов Денис Алексеевич (22 наурыз 1995 жыл, Мәскеу, Ресей) — Ресей елінің футболшысы, «Спартака» клубының шабуылшысы. Клубтағы мансабы Ф. Черенков академиясының тәрбиеленушісі. «Спартак» командасымен ойнаған бірінші ойыны 2013 жылдың 28 қыркүйегінде болды. Ол 88 минутта Юра Мовсисянның орнына шықты. «Спартак» командасына жаңа тренер келген кезде ол әрдайым алаңға шығып, ойнаған. 2014 жылдың 17 тамызында өзінің ЦСКА клубының дерби ойнап, жеңген кезінде Давыдов Денис 67 минутта Маджид Уористың орнына шығып ойнады. 2014 жылдың 5 қыркүйегінде «Спартактың», "Москва" стадионының ашылымындағы ойынына Давыдов Денис қатысты. Сол матчта «Спартак» командасының шоты «Црвена Звезда» командасының шотымен бірдей болды. Дереккөздер
Дория, Матеус

Матеус Дория Маседо (порт. Matheus Dória Macedo; 8 қараша 1994 жыл Нитерое, Бразилия), – Бразилия елінің футболисті, «Олимпик (Марсель)» клубы мен Бразилия құрамасының қорғаушысы. Клубтардағы мансабы «Ботафого» Мансабының басында Дория футзалдың ойыншысы болды. Ол Риу-Гранди-ду-Сулдағы «Гремио» клубына шақырылған болды. Бірақ ол өзінің жарақаты үшін оңтүстіктегі командаға бара алмады. Дория Матеус үлкен футболдағы мансабына қызыққаннан кейін, оның алдында «Ботафого» клубы кездесті. Ол «Ботафого» клубына 14 жаста келіп, клуб оны ұқыпты карады. Сан-Паулудағы жасаралық кубокка қатысқаннан кейін, ол 2012 жылдың қаңтарында Бринеердің жарақаты арқасында клубтың бас құрамасына кірді. Клубтың бапкері Освалдо де Оливейра Матеус Дорияның бірінші жаттығуын көріп, Дорияға таң қалып, "мен Дорияны жасаралық командаға қайтармаймын"-, деді. 9 ай өткеннен кейін оның командасы қыркүйекте «Коритибамен» ойнады. Осы матчта Дория өзін өте жақсы көрсетіп, бапкер мен баспасөзден мақтау сөздерін естіді. Одан кейін бапкер оны бас құрамаға кіргізді. 2012 жылдың 27 қазанында Дорияның командасы «Атлетико Гояниенсе» қарсы ойнап, Дория өзінің бірінщі ресми голын қақпаға кіргізді. Сол голды Дория бірінші таймның соңында, Андрезиньоның көмегімен, басы арқылы кіргізді. Ойынның соңында Дорияның командасы 4-0 шотпен жеңіске жетті. «Олимпик (Марсель)» 2014 жылдың 1 қыркүйегінде Дория 8 млн. евроға «Олимпик (Марсель)» клубына ауысты. Ұлттық құрамадағы мансабы 2012 жылы Дорияның керемет маусымынан кейін, оны Бразилияның жас құрамасы, Оңтүстік Африкада 2013 жылы өткен чемпионатта ойнау үшін, өзіне шақырды. Дереккөздер
Теренс Конголо

Те́ренс Конголо́ (нидерл. Terence Kongolo; 14 февраля 1994 года, Роттердам, Нидерланды) — Нидерланд елінің футболшысы, «Фейеноорд» клубы мен Нидерланд құрамасының қорғаушысы. Мансабы Клубтардағы мансабы Ол роттердамдық футболдың тәрбиеленушісі. Оның «Фейеноордтағы» дебюты 2011/2012 жылдарының маусымында болды. Сол кезде ол тек қана бір матч ойнады. Келесі маусымда Теренс чемпионаттың 5 матчында алаңға шықты. 2013/2014 жылдарындағы маусымда Теренс «Фейеноордта» көбірек алаңға шығып тұрды. Ол 17 матчта ойынға шықты. Ұлттық құрамадағы мансабы Барлық жастарға арналған категорияда ойнады. 2011 жылда Европаның 17 жастарға дейінгі чемпионы болды. Оның Нидерланд ұлттық командасымен бірінші ойыны Эквадорға қарсы, 2014 жылдың 14 мамырында болды. Дереккөздер
Прототип

Прототип (грек. prototypon – түп, төркін бейне) – әдебиет шығарасындағы кейіпкердің бейнесін жасауға тірек, негіз болатын, өмірде болған адам, яғни өмірде бар бастапқы, түпкі тұлға. Шығармадағы кейіпкер мен уақиға нағыз өмірден алынғанда да, олар қаламгердің өмірлік тәжірбиесімен, бұрынғы көрген – көргендерімен ұштасып, оның қиялында тұған сізім – әсерлерімегн сабақтасады. Өйткені өмірден көрген сол кейіпкер мен оқиға жазушы жанына жақын болмаса, ой – қиялымен, арман – мақсатымен жанаспаса, ол тіпті соларға елеңдемеген, мән бермеген де болар еді. Сөйтіп әдеби кейіпкердің тұлға – бейнесі, образы нақтылы бір прототипке негізделіп жасалғанымен, әдебиетке, көркем өнерге тән типтендіру, жинақтау принциптеріне сәйкес және жазушының нақтылы шығармасындағы идеялық нысанасына орай сомдалып, өзгеше сипат алады. Шығарманың кейіпкері әдебиетте бұрыннан белгілі көркем тұлғаға негізделіп жасалса, оны да прототипі бар образ деуге болады. Мысалы, пьесадағы немесе кинофильдегі белгілі эпостық жырыны негізделіп суреттелген, прототипті бар образ. . Дереккөздер
Маркессак бақшасы

Маркессак бақшасы - таулы қыратты Дордонь даласына қараған тұста Ла-Рок-Гажак пен Бейнак ауылының екі ортасында 22 гектар жер аумағында орналасқан. Бақша бүкіл Франция елінде италиялық нақышта жасалған ең сұлу бақша ретінде танымал. Маркессакқа жыл сайын өзге мемлекеттерден 140 мыңнан астам турист келеді. Жалпы анықтама Маркессак ғимаратының бақшасы ұзындығы 6 шақырым болатын лабиринтті саялы аллеядан тұрады. Кейіпке енген мәңгі жасыл шамшит өсімдігі қолмен кескінделіп істелген 150000 жүз жылдық бұтақтардан жасалған. Шамшиттен бөлек бақшада құлпынай, мәңгі жасыл сауырағашы, емен, қарағай, үйеңкі өседі. Саябақта жасанды сарқырама, готикалық капелла, ойын алаңы, көкке шығатын ашық алқап және кішкентай сәкілер бар. Бақшада бес бақшашы жұмыс істейді. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * * [http://www.marqueyssac.com Ресми порталы]
Лукас Ромеро

Лукас Ромеро (; 18 сәуір 1994 Буэнос-Айрес, Аргентина) — аргентиналық футболшы, «Велес Сарсфилд» клубының жартылай қорғаушысы. Мансабы Клубтардағы мансабы Ромеро «Велес Сарсфилд» академиясының тәрбиеленушісі. 2012 жылдың 9 қыркүйегінде «Эстудиантес» қарсы ойнаған, матчтың соңында алаңға шыққан. 2012/2013 жылдарындағы Апертура маусымында «Велестың» басты құрамына жиі шыға бастады. Ол 13 матчқа қатысқан, 4 матчында басты құрамада болған. Ромеро клубының құрамында ойнағанда 2012 жылғы Апертураның чемпионы болды. Ұлттық құрамасындағы мансабы 2012 жылдың желтоқсанында Ромеро Аргентинаның жастарға арналған құрамына кірді. Ол 2013 жылы Оңтүстік Америкада болған чемпионатқа қатыста. 2013 жылдың 10 қаңтарында ол Чилиге қарсы ойнады. Дерккөздер
Парнас

Парнас - поэзия әлемінің ақындық өнер шынының символдық бейнесі. Ежелгі грек мифологиясы бойынша Аполлон мен музалар мекені Парнас тауында ақындық шабыт қайнары - Касталия бұлағы бар екен. Осы таудың бөктерінде күн құдайы, өнердің қамқоршысы деп саналған Аполлонға арнап сәулетті сарай - өнер ордасы салынған. Парнасқа шығу - нағыз ақын болып, кемелдік дәрежесіне көтерілу деген мағынада айтылады. . Дереккөздер
Рубен Везу

Рубен Мигел Нунеш Везу (порт. Rúben Miguel Nunes Vezo; 25 сәуір 1994 жыл, Сетубале) — Португалия елінің футболшысы, «Валенсия» клубының қоғаушысы. Мансабы Клубтардағы мансабы «Витория» Рубен 2009 жылдан бастап 2013 жылға дейін «Виторияның» жастарға арналған командасында ойнаған. «Виторияға» ол 2013 жылдың 18 тамызында «Портуға» қарсы ойнаған. Ол барлығы Португалияның үздік лигасында 8 матч ойнаған. «Валенсия» 4 қарашада Рубен «Валенсияға» клубына көшетіні туралы белгілі болды. Рубен 4 жылға келісім-шарт қойды. «Валенсия» клубы 1,5 мил. еуро төледі. Рубен өзінің «Валенсия» командасындағы бірінші голың 2014 жылдың 23 ақпанында, «Гранадаға» қарсы ойнағанды тықты. Ұлттық құрамадағы мансабы Рубен 2013 жылы ұлттық құрамада бір матч ойнады. Дерккөздер
Тыныс алудың реттелуі

Жүйкелік реттелу Тыныс алу орталық жүйке жүйесі арқылы реттеліп отырады. Тыныс алу орталығы сопақша мида орналасқан. Оның бір бөлігі тыныс алуды, бір бөлігі тыныс шығаруды реттеп отырады. Сопақша мида пайда болған қозу қозғалтқыш нейрондар арқылы қабырғааралық бұлшық еттер мен көкетке жеткізіледі, олар кезекпен жиырылып және босаңсиды. Тынас алу орталығына үлкен ми сыңарлары да әсер етеді: адам аз уақытта тынысын ұстап қала алады. Гуморальды реттелу Мысалы, миға ағып келген қанның құрамында көмірқышқыл газы көбейгенде, тыныс алу орталықтарында қозу пайда болады. Қанның құрамында көмірқышқыл газының мөлшері азайғанда, адам тыныс алады. Одан соң ол тыныс шығарылады. Тыныс алудың жиілігі мен тереңдігі ағзаның белсенділігіне, күйіне байланысты рефлекс арқылы өзгеріп отырады. Тыныс алу рефлекстерінің жолы тыныс алу орталығы арқылы өтеді. Түшкіру және жөтелу секілді рефлекстері тыныс алу орталығы арқылы жүзеге асады. Кеңсірекке түскен шаң-тозаң немесе ащы иісті зат оның кілегейлі қабықшасында орналасқан қабылдағыштарды тітіркендіреді. Осы кезде қорғаныш рефлексі пайда болады, адам түшкіреді, яғни танау арқылы күшті әрі тез рефлекс арқылы тыныс шығарады. Түшкірген кезде тітіркендіруші заттар кеңсіріктен шығып кетеді. Кеңсірікке жиналып қалған кілегейлі зат та тұмау кезінде осындай реакция туғызады. Жөтелу дегеніміз - көмей тітіркенгенде кенет рефлекс арқылы ауыздан тыныс шығару. Кеңірдек қабылдағыштарының тітркенуінен, яғни аммиак буынан, хлордан және т.б. химиялық заттардан тыныс алу рефлекторлық тоқталуымен шектеледі. Суға кеткен адам, электр тоғы немесе найзаға соққанда, уланғанда және т.б. жағдайларда тыныс алудың тоқталуы байқалады. Бұндай жағдайда өкпеге жасанды әдіс бойынша "ауызға - ауыз" немесе "ауыз - мұрын" желдетуін жасау қажет.
Никола Максимович

Нико́ла Макси́мович (серб. Никола Максимовић; 25 қараша 1991 жыл, Байина-Башта, Югославия) — Сербия елінің футболисті, «Торино» клубы мен Сербия ұлттық құрамасының орталық қорғаушысы. Оның ойыны «Манчестер Юнайтед» клубының Неманью Видича ойыншысына ұқсайды Мансабы Никола өз мансабын Ужице қаласының «Слобода» клубында бастады. Ол «Слободада» 3 маусым ойнап, Сербияның ең мықты клубтарының біріне «Црвена Звездаға», 330 000 евроға көшті. 2012 жылдың тамызында оны «Ювентуса» клубы байқап қалды. Қарашада оған Ресейдің ЦСКА, «Динамо» және «Спартак» клубтары таласты. Оның бағасы 2-4 мил. евроға жақын болды. 2013 жылы «Ториноға» көшіп кетті. Дереккөздер
Крейтер (көл)

Крейтер – әлемдегі ең танымал, суы мөлдір таза көлдің бірі. Оның мінсіз жарқырауы, уақыт өте келе күңгірттенуі адам баласын қызықтырады. Ол - Орегонның оңтүстік бөлігінде орналасқан ғажайып жанартаулық құбылыс. Ал терең көлдің тағдыры таңдай қақтырады. Көл осыдан 7 700 жыл бұрын пайда болған. Бұдан өзге тереңдігі 1 220 метр болатын кальдерді толтырып отырады. 1902 жылдың 22 мамырында Крейтер көлінің арқасында АҚШ-да ұлттық бақ пайда болған. Көл туристерді ынтықтыратын, басты байлығы болып саналады. Жалпы анықтама Көлдің сыртқы өлшемі – 8 х 9,6 шақырым. Ең терең жері 594 метрді құрайды. Тереңдігі бойынша әлемде жетінші, Солтүстік Америкада екінші орын алады. Ең алғаш оны 1853 жылы 12 маусымда Джон Уэсли Хиллмэн көріп, «Терең көк көл» деп атаған. Бүгінгі таңға дейін көлдің аты үш мәрте өзгерген: «Көк көл», «Ұлы көл» және «Кратер көлі». Қызықты деректер *Жергілікті америкалық Кламас тайпасының аңызы бойынша, Мазама тауында Скелл және Ллео атты құдайлардың арасында шайқас болған. Сол жойқын шайқастың нәтижесінде Мазама тауы жойылып, орнына Крайтер өзені пайда болған. Аталған тайпаның адамдары Крейтер көлін елес іздеу үшін пайдаланған. *2005 жылы АҚШ-та осы көлдің суреті бар тиын шығады. *Зерттеулер Крейтер көлінің түбінде гидротермальды белсенділіктің болып тұратынын айтады. Яғни Мазама жанартауы кез келген уақытта қайтадан оянуы мүмкін. Галерея Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *
Джанлука Гаудино

Джанлука Гаудино (нем. Gianluca Gaudino; 11 қараша 1996 жыл) — Германия елінің футболшысы, «Янг Бойз » клубының жартылай қорғаушысы. Санкт-Галлен, "Кьево", "Бавария" клубтары сапында ойнаған. Германияның 17, 19 жастағы құрамаларында доп тепті. Жетістіктері * Германия чемпионы: 2014/15 * Швейцария чемпионы: 2019/20, 2020/21 Дереккөздер
Нил Мопе

Нил Мопе́(фр. Neal Maupay; 14 тамызда 1996 жыл, Версаль, Франция) — Франция елінің футболшысы, «Ницца» клубы мен Францияның ұлттық құрамасының шабуылшысы. Мансабы Клубтардағы мансабы Нил Мопе — «Ницца» клубының тәрбиеленушісі. 2012 жылдың 15 қыркүйегінде «Лига 1»-де «Брестке» қарсы ойнады. Келесі матчте Нил Мопе 67 минутта, Ллой Палюнаның орнына шықты. Қосымша уақытта командасына пенальти ұтып берді. Мопе өзінің бірінші голын 2012 жылдың 15 желтоқсанында, «Эвианаға» қарсы ойнағанды соқты. Мопе 2012/2013 жылдарындағы ойыны «Милан» клубымен байқалып калды. Ұлттық құрамадағы мансабы 2011 жылдан бастап 2012 жылға дейін Нил Мопе Францияның 16 жасқа дейінгі ұлттық құрамасында ойнаған. 2012 жылы 17 жастарға дейінгі ұлттық құрамада ойнаған. Дереккөздер
Дуглас Перейра дос Сантос

Дуглас Перейра Дос Сантос (порт. Douglas Pereira dos Santos; 6 тамыз 1990 жыл,Монти-Алегри-ди-Гояс, Бразилия) — Бразилия елінің футболшысы, «Барселона» клубының қорғаушысы. Мансабы Клубтардағы мансабы 2007 жылы Дуглас жастарға арналған «Гойяс» командасынан Бразилияның үздік лигасына көтерілді. Ол 2007 жылдың 26 тамызында «Фламенгоға» қарсы ойнады. Ол маусымында екі матч ойнады. Сосын Дуглас көп уақыт ауысып тұратын ойыншыға айналды. 2012 жылы ол «Деспортиво Бразил» клубымен сатып алынды. Сосын бірден 3 жылға «Сан-Паулуға» жалдамаға берілді. 2014 жылы Дуглас «Барселонаға» 5 жылға 4 милн. евроға сатылды. Ол каталониялық командамен бірге қыркүйектің 25-де «Малагаға» қарсы шықты. Ұлттық құрамасындағы мансабы 2009 жылы Дуглас жастарға арналған чемпионатта, Бразилияның құрамасында ойнады. Бразилияның құрамында ол барлығы 12 матч ойнады. Дереккөздер
Чарлз Томсон Риз Вильсон

Чарлз Томсон Риз Вильсон (; , Гленкорс — , Карлопс) - шотландық физиг, 1927 жылғы нобель премиясынң лауреаты. 1892 ж. Кембридж университетін бiтiредi. 1900-1934 ж.ж. Кембридж университетiнде жұмыс iстейдi. Оның жұмыстары молекулалық, атомдық және ядролық физикаға арналған. 1897 ж. белгiлi бiр шарттарда әрбiр зарядталған ион су буының конденсация центрi болатынын көрсетiп, будың конденсациялану әдiсiн ашты. 1912 ж. зарядталған бөлшектердiң iздерiн (тіректерiн) суретке түсiру және бақылау үшiнқұрылғы – Вильсон камерасын құрастырды. Осы зерттеуi үшiн Нобель сыйлығын алды. Өмірбаяны Вильсон Чарлз Томсон Риз - 1869 жылы, Гленскорс өңірінде , Мидлотиан гафствосында, крестиандар отбасында туған. 1873 ж. әкесі өлгеннен кейін отбасы Манчестер қаласына көшеді. Мектепті бітіріп , Вильсон өзінің оқуын Оуен колледжінде жалғастырады (қазіргі Манчестердегі университет). 1882 ж. Кембридж қаласындағы Синди Сассекса колледжіне ауысады. Бұл колледжде оның химия мен физикаға деген қызығушылығы арта түседі, бұған Оуен колледжінің профессоры Балфурт Стюарт себепкер болатын. Оқуды бітірген Вильсон Кавендиш лабораториясында біраз уақыт жұмыс істеп, 1900 ж. Синди Сассекса колледжінің мүшесі болады, ол жерде ол түрлі эксперименттер жүргізіп студенттерге лекция оқыған. 1908 ж. абыздың қызына Джесси Фразерге үйленеді. Екі қызы және екі ұлы болған. 1959 ж. Шотландиядағы , Эдинбург қаласына жақын өңірде қайтыс болады. Дереккөздер
Отто Штерн

Отто Штерн (; — ) - немiс физик-экспериментаторы.1888 жылы 17 қаңтарда Силензинде (Польша) астық сатушысының жан ұясында дүниеге келген. 1906 жылы Бреслауда (қазiргi аты Вроцлав) орта мектептi бiтiредi. Әкесi баласына бiлiм алу қажет деп есептегендiктен, Отто Бреслау, Фрейбург, Мюнхенде ғылым саласында бiлiм алады. Теориялық физикаға қызықтырушылық туғыздырған А. Зоммерфельдпен және әйгiлi физиктер-экспериментаторлар Э.Прингейм және О. Луммермен танысады. Бiрақ та Л. Больцман, Р. Класиус және В. Нерст еңбектерi бұл жас баланы физикалық химия саласына деген қызығушылық тудырып, 1912 жылы Берслауда Штерн осы сала бойынша докторлық диссертациясын қорғайды. Докторлық диссертациясын қорғаған соң Отто Прага қаласында Альберт Эйнштейннiң ассистентiнiң бiрi болады. Штерн молекулярлы-кинетикалық теориясының эксперименталді дәлелдемесiн алуды алға қояды; ол үшiн молекулярлық шумақ методын ойлап табады да 1920 жылы күмiс атомдары үшiн жылдамдық бойынша үлестiру функциясын алады. Осы эксперименталды методиканың арқасында 1922 жылы Штерн және В. Герлах атомның магниттiк моментiнiң бар екендiгiн дәлелдеп, кванттық теориясының бар екендiгiн эксперименталдi түрде көрсеттi. 1929 жылы Штерн және И. Эстерманмен гелий атомының фторид-лития кристалл дифракциясын қарастырады да, атом сияқты ауыр бөлшектердiң толқындық қасиеттерi бар екендiгiн эксперименталдi түрде дәлелдейдi, протонның магниттiк момент теориясының жобалануынан екi есе үлкендiгiн көрсетедi. 1933 жылы Штерн Эстерманмен бiрге Карнеги атты Технологиялық Институтының физика факультетiнiң шақыруымен Питтсбургке келедi де молекуларлық шұмақ лабораториясын құруға ат салысады. 1969 жылы 17 тамыз айында Штерн өмiрден кетедi. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1943/stern-facts.html nobelprize.org]
Йосип Дрмич

Йосип Дрмич (; , Бех, Швейцария) — Швейцария елінің футболшысы, «Норвич Сити» клубымен Швейцария ұлттық құрамасының шабуылшысы. Мансабы Клубтардағы мансабы «Цюрих» Дрмич өз мансабын «Цюрихте» бастады. 2010 жылдың 6 ақпанында ол өзінің бірінші командасымен бірге ойнады. Сол кезде ол «Ксамаксқа» қарсы ойнады. Дрмич өзінің бірінші голын 2012 жылдың 4 ақпанында «Люцернге» қарсы соқты. Сол матчте шот 1:1 болды. «Нюрнберг» 2013 жылдың 5 шілдесінде Дрмич «Нюрнбергпен» 2017 жылға дейін келісім-шартқа қол қойды. Осы командамен бірге бірінші матчын «Хоффенхаймға» қарсы ойнады. Сол матчта ол Роберт Маканың орнына ойынға кірді. Келесі турда Дрмич өзінің «Нюрнбергтегі» бірінші голын «Гертаға» қарсы қақпаға қақты. Шот 2:2 болды. «Байер 04» Мамырдың 12-сінде Дрмич «Байер 04» клубына көшіп, 5жылға келісім-шарт орнатты. «Байер 04» командасына бірінші голын 2014 жылдың 21 қыркүйегінде «Вольфсбургтың» қақпасына соқты. Ұлттық құрамадағы мансабы 2012 жылда Дрмич Швейцарияда өткен олипиадалық ойындардың чемпиона болып атанды. 2012 жылдың 11 қыркүйегінде Швейцарияның құрамасының ішінде болды. Швейцария Албанияға қарсы ойнады. Ол 91 минутта Гранита Джакиның орнына шықты. Наурыздың бесунде Дрмич өзінің ұлттық құрамадағы бірінші екі голын Хорфатияға қарсы ойнағанда соқты. Дереккөздер
Огюст Конт

Исидор Мари Огюст Франсуа Ксаве Конт (; 19 қаңтар 1798 — 5 қыркүйек 1857) − француз философы, әлеуметтанушысы, философиядағы позитивизм мектебінің негізін қалаушы. Ол «әлеуметтану» терминің ғылыми қолданысқа алғаш рет еңгізген. Әлеуметтану басқа да ғылымдар сияқты бақыланатын әлеуметтік құбылыстарды зерттеумен айналысады. Конттың философиялық эволюциясы кезеңдерін, адамзат бірлігі туралы тезисті түсіндіретін және ақтайтын, дәлелдеулердің үш тәсілі ретінде көрсетуге болады. Бұл кезеңдер Конттың үш негізгі еңбектерімен белгіленген. Еңбектері Бірінші кезең (1820-1826) – мынадай кішігірім жұмыстарды жазу кезеңі: «Әлеуметтік философия опускулдары»; «Қазіргінің өткендігі элементтерін жалпы бағалау» (көкек, 1820 ж.); «Қоғамды қайта ұйымдастыру үшін қажетті жұмыстар жоспары» (көкек, 1822 ж.); «Ғылымдар және ғалымдар туралы философиялық ойлар» (қараша−желтоқсан 1825 ж.). «Рух қуаты туралы ойлау» (1825-1826 жж.). Екінші кезең - «Позитивтік философия курсы» дәрістері (жеке томдармен 1830 жылдан 1842 жылға дейін жарыққа шығып отырған) құрастырады. Үшінші кезең «Позитивтік саясат жүйесі, немесе Адамзат діндері негіздері туралы социологиялық трактат» (1851 жылдан 1854 жылға дейін жарыққа шығып отырған) еңбегінде көрініс табады. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://plato.stanford.edu/entries/comte/ stanford.edu]