kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Активті кедергі

Активті Кедергі - электр энергиясы энергияның басқа түрлеріне (көбінесе, жылу энергиясына) қайтымсыз болып түрленетін электр тогы тізбегінің (не оның учаскесінің) кедергісін сипаттайтын шама. Ол тізбек учаскесінде жұтылатын активті куаттың сол учаскемен жүретін ток шамасының квадратына қатынасы арқылы өрнектеледі. Оммен өлшенеді. Дереккөздер
Аджарлар

{{Ambox }} Аджарлар, Аджарлықтар ((ачарлеби, )) - Аджария Республикасының негізгі халқы. Тілі грузин диалектілерінің біріне жатады. Грузин, византия жазбаларында 10 ғ-дан белгілі. Археологтялық деректерде одан да ертерек кездеседі, Аджарлықтар батыс грузин Колхида патшалығын, одан кейін Иберияны құрады (б.з.б. 6-4 ғ.). Мұнан кейін Аджарлықтар грузин мемлекеті бірлестігі Лазикенің құрамына кірді. 4 ғ-дан бастап, Аджарлықтар арасына христиан діні тарады. Алғаш салжұқтар (11 ғ.), кейін түрік иелігі кезінде (16 ғ-дың 2-жартысы - 1878 ж.) Аджарлықтар ислам дінін кабылдады. 1981 ж. Грузияның кұрамында Аджар АКСР-ы 1990 ж. Аджар Автономиялы Республикасы болып кұрылды. Астанасы - Батуми. 19 ғ. 2-жартысы - 20 ғ-даш этногралиялық материалдар Аджарлықтардың таулы және тау етектерінде мал шаруашылығымен айналысқанын, егіншіліктің ежелгі және дәстүрлі сипатты белгілерін алған жергілікті шаруашылықты қалыптастырғанын көрсетеді. Сонымен қатар қолөнері дамыған, оның ішінде металлургия, ағаш, тас өңдеу, тоқыма өнері өркендеген. Отбасының 2 түрі: шағын және бөлінбеген үлкен отбасы кездеседі. Аджарлықтарда бөлінбеген отбасының сақталуын халық ішінде “эртионобис сохли” деп атайды. Бұл терминнің мәні бөлінбейтін отбасы деген мағынаны білдіреді. Дереккөздер
E40 Еуропалық маршруты

E40 — ең ұзын еуропалық маршрут, ұзындығы 8000 км-дей, француз қаласы Калені Бельгия, Германия, Польша, Украина, Ресей, Қазақстан, Өзбекстан, Түрікменстан және Қырғызстан арқылы Қазақстан қаласы Риддермен байланыстырады. Маршрут * ** A16 жолы Кале, Дюнкерк * ** A18 жолы Остенде, Брюгге ** A10 жолы Брюгге, Гент ** R0 Брюссель ** A3 жолы Льеж * ** Ахен ** Кёльн, Ольпе ** Вецлар ** Гиссен ** Бад-Херсфельд ** Айзенах, Эрфурт, Веймар, Гера, Хемниц, Дрезден, Гёрлиц * ** A4 жолы Згожелец, Легница, Вроцлав, Катовице, Краков ** DK4 жолы Жешув ** DK77 жолы Пшемысль ** DK28 жолы * ** Мостиска, Городок ** Львов ** Броды, Радивилов, Дубно, Ровно, Корец, Новоград-Волынский, Житомир, Коростышев ** Киев ** Борисполь, Яготин, Пирятин, Лубны, Хорол, Полтава, Харьков, Чугуев, Изюм, Славянск, Артёмовск ** Дебальцево, Луганск * ** Каменск-Шахтинский, Белая Калитва, Морозовск, Суровикино, Калач-на-Дону ** Волгоград ** Нариманов ** Астрахань * ** Атырау, Бейнеу * ** Кунград, Нукус * ** Дашогуз * ** Бухара, Навои ** Самарканд, Джизак, Ташкент * ** Шымкент, Тараз * ** Бишкек * ** Қордай ** Алма-Ата ** Сары-Өзек, Талдықорған, Үшарал, Таскескен, Аягөз, Усть-Каменогорск, Риддер
E121 Еуропалық маршруты

E121 Еуропалық маршруты — А санатындағы еуропалық автомобиль жолы. Ресей, Қазақстан және Түрікменстан арқылы Самара және Түркменбашы қалаларын байланыстырады. Маршрут * ** Самара * ** E38 Еуропалық маршруты Атырау ** E40 Еуропалық маршруты Орал — Бейнеу * ** E60 Еуропалық маршруты Түркменбашы
Ганьсу

Ганьсу (; пиньинь: Gānsù) — Қытай Халық Республикасының солтүстік-батысында орналасқан өлке. Әкімшілік орталығы және үлкен қаласы — Ланьчжоу. Тұрғын саны 2010 жылғы көрсеткіш бойынша 25 575 254 адам. География Бұл қала Тибет үстірті, Моңғолия, Ұйғырстан және Сычуань провинцияның арасында орналасқан. Климаты континенттік. Ганьсу арқылы Хуанхэ өзені өтеді. Дала жазықтығы 6,64 млн. гектар жерді алса, ормандар - 4,26 млн. гектар алады екен. Қытайдағы ең қауіпті қала болып есептеледі: себебі 1920 жылы 16 желтоқсанда күшті жер сілкінісі болған еді. Зардабынан 200 мың адам көз жұмған. Халқы Ганьсу — көпұлтты провинция болып есептеледі. Алайда, көншілігі — қытайдықтар болып келеді. Одан басқа ұлттар: и, наси, тибеттіктер және цян. Тибеттіктерде мен цяндарда провинция ішінде өздерінің автономды аймақтары бар: Гардзе-Тибет автономды аймақ, Нгава-Тибет-Цян автономды аймақ және Ляншань-И автономды аймақ. Ганьсуда түркі тілдес халықтарда өмір сүреді. Мәселен, қазақтар, саларлар және ұйғырлар. Әкімшілік бөліну Сыртқы сілтемелер * [http://www.abirus.ru/content/564/623/624/640/11349.html Ганьсу провинциясы] * [http://www.china-voyage.com/2010/04/gansu-obshhaya-informaciya/ Ганьсу провинциясы — жалпы мәліметтер] * [http://www.gansu.gov.cn 甘肅省人民政府網站 (Ганьсу)] * [http://www.muztagh.com/images/map/map-of-gansu-large.jpg Ганьсудың картасы] * [http://www.vknr.ru/docs/index.php/%D0%93%D0%B0%D0%BD%D1%8C%D1%81%D1%83#.D0.AD.D0.BA.D0.BE.D0.BD.D0.BE.D0.BC.D0.B8.D0.BA.D0.B0 Барлық мәліметтер Ганьсу жайлы]
Илифия

Илифия – көне мифологияларда босанатын әйелдерге көмек ететін құдай. Негізі, құтқарушы түрінде келеді, бірақ кейде босанатын кезде жау түрінде келді. Оның көмегісіз әйел босана алмайтын. Кейде Илифияны Артемида немесе Гераның атрибуты ретінде қабылдайды, ал кейде оны бөлек құдай деп санайды. Гесиод бойынша, Илифия – Зевс пен Гераның қызы. Крит нұсқасында, Амниста туған Гераның қызы. Гомер, бірнеше Илифия болды деп айтады. Бірақ, Гомер мен Пиндар оны жалғыз деп санайды. Ол туралы «Одиссееда» жазылған. Оленнің әнінде, Илифияны Кроннан үлкен, ол тағдыр құдайына ұқсайды және Эроттың анасы деп жазылған. Мифологиялық сюжеттер Лето құдайы, бірнеше күн туу толғағында жатты. Ал Илифия Гераның көзіне түспей Олимптан әрең келді. Илифия оған Артемида мен Аполлонды тууға көмектесті. Гераның талабы бойынша, Илифия Эврисфейдің босануын асықтырды және Гераклдың туылуын баяулатты ( тағы, кейбір мифтарда, Алкменаның құлы Илифияны алдап, Гераклдың өмірге келуін тоқтатқан жоқ ). Аяғы ауыр Мирра ханшайымы дүниежүзілік ағашқа айналғанда, Илифия тамырдағы тесіктен Адонисті алып шығады. Табынушылық Босануды баяулату үшін, Илифия қабырғаларды айқастырып, қолда жұдырық ұстатқызады. Илифия ғибадатханасы Мегарада болған. Дереккөздер
Суессетандар

Суессетандар (лат. Suessetani) — римдіктерге дейін Тарракондық Испанияны мекендеген ежелгі кельт тайпасы. Олар Тит Ливиде кездеседі. Олар белг тайпасы—свессондармен жақын болуы мүмкін. Суессетандар орталық Арагонаны (қазіргі Сарагос провинциясының Синко-Вильяс ауданы) мекендеген. Солтүстігінде седетандар, шығысында васкондар және оңтүстігінде якетандармен шектескен, олармен жауласып отырған. Шығыс шекарасы Гальего өзенімен шектелген. Орталықтары—Corbio қаласы болған. Суессетандар Ибери түбегіне б.з.д VII ғасырда кельттердің көші кезінде келген. Оның алдында мұнда васкондар мекен еткен. Б.з.д II ғасырда суессетандарды Рим бағындырып, бірақ олар көтеріліске шыққан. Ал б.з.д 184 жылы Corbio қаласы римдіктермен қоршалып, басып алынып, қиратылған. Сілтемелер * http://www.enciclopedia-aragonesa.com/voz.asp?voz_id11977&voz_id_origen6979 * http://www.enciclopedia-aragonesa.com/monograficos/historia/conquista_romana/interactivos/Mapa.htm * http://www.moneda-hispanica.com/suesetanos.htm
Белгтер

Белгтер —б.з.д 300 жылдары Солтүстік Галлия мен Британияның шығыс жағалауларын мекендеген кельт тайпасы. Белгілі белг тайпалары: белловактар, суессиондар (свессиондар), ремдер, амбиандар, атребаттар, мориндар, менапилер (менапийліктер), нервийліктер, адуатуктар, эбурондар және треверлер. Белгтердің басты елді-мекені ремдердің Дуроцерторумы болды (олардың атауынан қазіргі Реймс қаласының атауы шығады). Б.з.д 58 жылы Галлия белгтерін Юлий Цезарь бағындырды. Кейін 16 жылдан белгтердің жері империяның қиырында орналасып, оңтүстік-шығыс бөлігі римдік Белгика провинциясына кіріп, орталығы Трир (кейін Белгика II) болды. Ал солтүстік-шығыс бөлігі 89 жылы құрылған Төменгі Германия провинциясына кірді. Бірінші ғасырдың ортасында римдіктер Британияда мекендеген барлық кельт тайпаларын бағындырды. Оның ішінде белгтер де бар еді. V ғасырда Белгиканы франктер басып алғаннан соң белгтер жойылып немесе олармен араласып кетті. Бұл аймақты кейін герман тайпалары — франктар, біршама фриздар мен сакстар қоныстанды да бұрынғы Солтүстік Белгика тұрғындары белг-римдіктерді германдады. Нәтижесінде олар фламанд халықтарына айналды. Ал Оңтүстік Белгикадағы белг-римдіктердің герман тайпаларымен араласуы аз болып, олар валлон халықтарына айналды. Тағы қараңыз * Кельттер * Галлия * Юлий Цезарь * Франктер Сыртқы сілтемелер *[http://www.roman-britain.org/tribes/belgae.htm Belgae] at [http://www.roman-britain.org/tribes/belgae.htm Roman-Britain.org]
Құндызды (өзен)

Құндызды – Обаған алабындағы өзен. Географиялық орны Қостанай облысы Қарасу ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 95 км, су жиналатын алабы 1420 км 2 , суының жылдык ағым көлемі 11 млн. м 3 . Бастауы Бастауын Қойбағар ауылы тұсынан алып, Теңіз көліне кұяды. Одан әрі өзен Обаған деп аталады. Гидрологиясы Ірі салалары: Егінсай, Терісбұтақ, Бұтақ, Қарамырза, Сүйіндік. Жоғарғы ағысында арнасы тік жартасты, Құндызды ауылынан кейін кеңейіп, жайылма пайда болады. Суы қараша айының ортасында қатып, наурыздың соңында ери бастайды. Өзен аңғарының басым бөлігі жыртылған. Алабы шабындыққа және мал жайылымына пайдаланылады. Дереккөздер
Вольктер

]] Вольктер — кельт тайпаларының бірі. Грек және Рим тарихшылары оларды оңтүстік Франция мен Эбро өзенінің жанында, Богемияда, Галатияда мекен еткен деген. Вольктер бойялармен бірге кельттердің ұлы көші кезінде көптеген соғыстарға қатысқан. Олар Бавариядан шыққан деген деректер бар. Шамамен б.з.д IV ғасырда вольктер арейкоми және тектосаг тармақтарына бөлінген. Б.з.д III ғасырда вольктер Нарбонна аймағына келіп, элисиктермен араласады. Дереккөздер Сілтемелер * [http://www.musee-mariemont.be/index.php?id=1125 Celtes : Belges, Boïens, Rèmes, Volques], une ancienne exposition au Musée royal de Mariemont. * [http://www.celtnet.org.uk/gaulish-tribes.html Les tribus celtiques de la Gaule romaine]
Тазы ергежейлі галактикасы

Үлкен арлан ергежейлі галактикасы (The Canis Major Dwarf Galaxy (CMa Dwarf), немесе Canis Major Overdensity (CMa Overdensity)) — Үлкен арлан шоқжұлдызы бағытында орналасқан, миллиардтаған тұрақты жұлдыздардан құралған, бірақ Алып қызыл жұлдыздар негізгі санды ұстайтын галактика. Ол соншылық тәртіпті, жинақы галактика еместігі байқалады. Дегенмен Құс жолы жүйесіне жақын, Күн жүйесінен тек 25 000 жарық жылы қашықтыққа орналасқан. Ал, Құс жолы жүйесі өзегінен 42 000 жарық жылы қашықтықта қозғалады. Оның пішіні негізінен эллипис болып, ондағы тұрақты жұлдыз саны құс жолына ұқсайтын Мерген ергежейлі сфероидалды галактикасына қарайлас. Бұл галактиканы 2003 жылы Франция, Италия, Англия, Австралия астрономдарының ұйымдасқан халықаралық тобы байқады. Құс жолын үш рет айналған Бұғы шоқжұлдызы (Monoceros) алқасына талдау жасаған ғалымдар осы галактиканы ашады. Жерге ең жақын галактика болса да, Құс жолы табағының артына жайласып, қою тұрақты жұлдыздар, газдықтар, жұлдыз аралық шаң-тозаңдар қымтап тұрғандықтан байқалуы қиындаған. Сосын көлемінің шағындығы да кеш байқалуына себеп болған екен. Оны байқаған астрономдар 2MASS сандық шамаларына анализ және анықтау жасап, инфрақызыл сәуленің газдар мен тозаңдар жағынан жұтылмайтынына негізделіп байқаған екен. Осы техникаға сүйеніп, ғалымдар Үлкен Арландағы М тұрақты жұлдыздары арасындағы осы галактиканың құрылымын айқындады: ол біршама кең және доғалау пішінде болып келеді екен. Ғалымдардың мөлшерлеуінше, Үлкен арлан ергежейлі галактикасы Құс жолының жойқын тартылыс күшінде сүйреленуде. Оның негізгі бөлігі тіпті галактикадан ажырап кеткен көрінеді. Тартылыс күшінің жеміруінен ондағы тұрақты жұлдыздар Құс жолын айналатын тұрақты жұлдыздар ағынына айналған көрінеді. Демек, оның құрылымы күрделі, ішкі-сыртқы қайшылығы (Әуелгі ерекшелігі мен Құс жолының тартылысы ортасындағы қайшылық) асқынған. Үлкен арлан ергежейлі галактикасына байланысы бар Шар тәрізді үйіржұлдыздар NGC 1851、NGC 1904、NGC 2298 және NGC 2808 қатарлылар. Олардың бәрі Құс жолы жағынан тартылыс күші жеміруіне ұшыраған қалдықтар. NGC 1261 да жақын орналасқан Үйіржұлдыз есептеледі, бірақ оның жылдамдығының өзгеше болғандықтан, бұл үйіржұлдызға тән емес делінуде. Үлкен арлан ергежейлі галактикасында Тарқақ үйіржұлдыздар да бар. Олар Dol 25 және H18 қатарлылар. Бәлкім АM2 де қамтылуы мүмкін. Бұл тарқақ үйіржұлдыздар ергежейлі галактика тартылыс күшінің жойқын әсерінде ергежейлі галактика табағындағы материялар тұрақты жұлдыздар жасай бастайды. галактикасы]] Үлкен арлан ергежейлі галактикасына жүргізілген зерттеулер галактиканың өз жолы бойындағы, өз өсіп жетілуіндегі жолыққан ұсақ галактикаларды жұтып алатыны туралы пікірді растады. Кезекте Құс жолы өз басымдығына сай аталған галактиканы ұсақ серік галактика ретінде галактика табағының бетінде айналдыруда. Yazan Momany қатарлы кісілер 2MASS сандық шамасына талдау жасап, ергежейлі галактиканың мәніне күдікпен қарады. Бұл деректер бойынша Үлкен арлан шоқжұлдызының жоғары тығыздыққа ие аймағы галактика табағының бұлтиып шыққан өңірі екен. Дегенмен, Үлкен арланның жоғары тығыздық өңіріне қатысты мәселелер әлі де шешілмеген таласты тақырып есептеледі. Дереккөздер
Олег Григорьевич Макаров

{{Ambox }} Олег Григорьевич Макаров (06.01.1933 ж. дүниеге келген, Калиний обылысы, Удомля ауылы - 28 мамыр 2003, Мәскеу) - КСРО-ның ұшқыш-космонавты, Совет Одағының Батыры (2.10.1973). 1961 жылдан КОКП мүшесі. 1957 ж. Мәскеудің Н. Э. Бауман атындағы Бауман атындағы Мәскеу мемлекеттік техникалық училищесін бітіріп, конструторлық бюрода жұмыс істеді. 1966 ж. космонавтар отрядына қабылданды. 1973 ж. 27-29 қыркүйек аралығында "Союз-12" космос корабілінің борт инженері ретінде В.Г. Лазаревпен бірге космосқа ұшты. Космоста юолған кезінде корабльдің борт жүйелерін комплексті тексеру, Жер бетінің жекелей учасклеріне спектірлік бақылау жасау сияқты зерттеулер жүргізді. Ленин орденімен марапатталды. Дереккөздер
Олимп

Олимп – Грекиядағы ең биік тау (2914 m²). Ұлттық қорық. Тау Фессалидың солтүстік-шығысында орналасқан. Ежелде Фессалия мен Македонияның шекарасы болған. Митикас (2917 м), Сколио (2912 м), Стефани (2905 м) Олимптың ең биік үш шыңы. Ежелгі грек мифологиясында Олимп – Зевс бастаған құдайлар орны. Осыған байланысты, грек құдайларын «олимпиецтар» деп атаған. Солтүстік жағында Дион қаласы орналасқан. Олимп тарихи және мифологиялық нышаны ғана емес, табиғат ескерткішіде бола алады. Бұл тауда Грекия флорасының 25%-ын құрайтын 1700 астам өсімдік түрлері өседі. 23 түрі эндемикалық. Фаунасына келсек 8 амфибия түрілері, 22 түрі бауырымен жорғалаушылар, 32 түрі жабайы сүтқоректілер және 136 түрі құстар. Олимпқа өрлеу Халықтың көпшілігі Олимпқа шығам дегендерге информация орталығы орналасқан, Литохорон қаласынан бастайды. Ол қаладан таксимен 1100 метр биіктікте орналасқан Приония пунктіне жетуге болады. Прионияда дәретхана, автотұрақ және ресторан бар, ал түнеу үшін жақында орналасқан Киелі Дионис ғибадатханасына бару қажет. Жаяу жүру жолы Прионядан А баспанасына барады. Ол қонақ үйден, кемпингқа арналған зонадан тұрады. Митикасқа шығу түнде және жаман ауа райында өте қауіпті және кейбір физикалық дайындықты қажет етеді. Алғаш рет, 1913 жылы бағындырды.
Адырбек Сопыбеков

Адырбек Сопыбеков (5 мамыр, 1937 жыл, Қызылорда облысы, Жаңақорған ауданы, Кеңес ауылы - 10.11.2016) — қазақ тілінде жазған балалар ақыны. Өмірбаяны Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің филология факультетін және Алматыдағы Жоғары партия мектебінің журналистика бөлімін бітірген. 1961–1965 жж. Жаңақорған аудандық «Екпінді» газетінде жауапты хатшы, аудандық партия комитеті хатшысының көмекшісі, Шиелі аудандық партия комитетінің нұсқаушысы, аудандық «Өскен өңір» газеті редакторының орынбасары болып қызмет істеген. 1967–1985 жж. Қызылорда облыстық «Ленин жолы» (қазіргі «Сыр бойы») газетінде әдеби қызметкер, Жаңақорған аудандық «Коммунизм жолы» (қазіргі «Жаңақорған тынысы») газетінің редакторы, Жаңақорған аудандық партия комитеті саяси ағарту кабинетінің меңгерушісі, «Кітап» қоғамы аудандық ұйымының жауапты хатшысы қызметтерін атқарады. 1985 жылдан аудандық мәдениет бөлімі жанындағы Қазақстан Халық ақыны М.Көкеновтың шығармашылық өнер мектебінің ғылыми-әдістемелік кеңесінің төрағасы, 1990 жылдан осы өнер мектебінің директоры болып қызмет атқарып келеді. Бір топ өлеңдері «Қазақ балалар поэзиясының антологиясына» (1977), «Антология казахской детской поэзии» (1983) және «Қазіргі қазақ балалар поэзиясының антологиясына» (1992) енген. Өлеңдері орыс, беларус, өзбек тілдеріне аударылған. Біраз өлеңдері бастауыш мектеп оқулықтарына енген. Марапаттары * КСРО Жазушылар одағының Құрмет грамотасы (1989), * Қазақстан Журналистер одағының Құрмет грамотасы (1983), * Қазақстан ЛКЖО Орталық комитетінің Құрмет грамотасы (1991), * Қазақстан Республикасы Білім, мәдениет және денсаулық сақтау министрлігінің Құрмет грамотасы (1997), * Қызылорда облыстық Мәслихатының Грамотасымен (1996) марапатталған. * «Еңбек ардагері», * «Еңбектегі жетістіктері үшін» және * «Қазақстан Тәуелсіздігінің 10 жылдығы» медальдарының иегері. * Жаңақорған кентінің Құрметті азаматы (1987), * Қазақстанның Құрметті журналисі (2008). Кітаптары * «Көзілдірік», * «Айға сапар», * «Кім қалай ұйықтайды?», * «Көктем жыры», * «Базарлық», * «Айналайын», * «Күншуақ», * «Шешілген жұмбақ», т.б. Өлеңдері * Шешілген жұмбақ. Суретті кітапша,1969; * Өлеңдер мен аңыздар,1973; * Көктем жыры, 1976; * Базарлық, 1981; * Полет на Луну. Стихи и фантастическая поэма, 1992; Айналайын, 1997; * Жаңарған Жаңақорған, 1998; * Күншуақ, 2001; * Манаптың бір өзі – бір театр, 2004. Поэмалары * Ақбаян, 2006; * Хорасан Ата, 2007; * Өнерім сіздерге, 2007 Дереккөздер
Арғаспан денелері

Арғаспан денелері (Deep sky object, DSО) толық сөз: "арғы аспан денелері", — белгілі бір аспан денелерін көрсететін астрономиялық арнаулы атау. Ол аспанда күн жүйесі (күн, ай, ғаламшар, коммета, серік жұлдыз) және басқа да жеке тұрақты жұлдыздардан басқа аспан денелерін көрсетеді. Олардың ішіндегі біршама жарығырақтары, мысалы Андромеда Галактикасы (М31), немесе Аңшы шоқжұлдызындағы М42 тұмандығы қатарлыларды айтпағанда, олар жай көзге көріне бермейді. Сондай арғы аспандағы нысандардан кезекте неше жүздегені байқалды және зерттелу үстінде. ХVIIIғ. француз астрономы Шарль Мессье́ құрастырған «Тұмандықтар, галактикалар, үйіржұлдыздар каталогында» көптеген астрономиялық нысандарды тіркеді. Ғарыш телескобының дамуына ілесіп, арғаспан денелері үздіксіз байқалуда және олардың қасиеті туралы жаңа деректер қолға түсуде. Арғаспан денелерінің негізгілері * Үйіржұлдыз ** Тарқақ үйіржұлдыз ** Шар тәрізді үйіржұлдыз * Тұмандық ** Жарқын тұмандық *** Эмиссионды тұмандық *** Рефлексті тұмандық *** Ғаламатжұлдыз қалдығы ** Күңгірт тұмандық ** Ғаламшар тұмандық * Галактика Арғаспан каталогтері Арғаспан денелеріне араналған бірнеше каталог бар: 110 арғаспан денесін тіркеген Мессье́ каталогі болса, ал тіпті де толық тіркеген жаңа каталогте 8000 шамасында арғаспан денесі бар. Кейбір өңірде Мессье марафон жарысы өткізіледі: қатысушылар жарым түнде 110 Мессье аспан денесін табуы керек. Ал, Упсала галактикалар жиынтық кесте, сосын 400 ге жуық арғаспан денесін тіркеген Гершель каталогі дегендердің де маңызы зор. Дереккөздер
Иір

Иір – өзімен аттас тұқымдасқа жататын көпжылдық өсімдік. Оның тарамдалған тамырсабақтары үлкен, ұзындығы бір мертге дейін жетеді. Тармақталған сабақтарының ұшында жеке-жеке шоқталған ашық жасыл-сары түсті ұсақ гүлдері болады. Мамыр айының аяғынан бастап маусым айына дейін гүлдейді. Иір Ресейдің бүкіл Еуропалық бөлігінде, Кавказда, Сібірде, Орта Азияда кең тараған. Қазақстанның Шымкент, Жамбыл, Алматы, Шығыс Қазақстан облыстарында өседі. Көбіне өзен жағасы, шалшықты, сазды жерлерде өседі. Химиялық құрамы Оның тамыр сабағынан өзіне тән арнайы күшті иісі және ауыз күйдірерліктей ащы дәмі бар 0.8-1.0 пайыз күрделі құрамды эфир майы, ащы гликозид-акорин, 150 мг пайызға дейінгі аскорбин қышқылы, илік заттар, шайыр, крахмалдар табылды. Қолданылуы Иір ауырған жерлерді тыныштандыратын, қақырық түсіретін, жел шығаратын дәрі ретінде көптен белгілі. Бұдан жасалған дәрілерді халық арасында құрқұлақ ауруларына, індетті тырысқақ, тұмау-сүзек, сондай-ақ бөртпе сүзекке қарсы талай замандардан бері қолданып келген. Иірдің тамыр сабағынан қайнатып алынған қоймалжың мағызды суық суға қосып тұндырып, тұнба, ал кейде оны кептіріп, ұнтақ ретінде ішеді де, қажетті жағдайда дене сыртына да жағады. Дереккөздер 1↑"Дәрілік өсімдіктер"/Бас редакторы М.Қожабеков-"Қазақстан" баспасы,1975.
Александар Игнёвски

Александар Игнёвски (серб. Aleksandar Ignjovski / Александар Игњовски; 27 қаңтар 1991, Белград) — серб футболшысы, "Магдебург" клубы мен Сербия құрамасының орталық қорғаушысы. Мансабы Белградтық ОФК клубының мектебінің тәрбиеленушісі. Ол жердегі өз мансабын 2008 жылы бастаған, бірақ тек бір маусым ойнап шықты - 23 ойын және 3 гол. 2009 жылы 8 шілдеде немістік «Мюнхен 1860» клубымен жалғдану туралы контрактқа қол қояды. Клуб қатарында 53 ойынға қатысты. Маусымның аяқталуымен Белградқа қайта оралады. 2011 жылы 4 тамызда немістік «Вердер» клубымен контрактқа қол қойды. Трансферлік құны бір миллион евроға жуық. 2013/14 маусымның аяқталуымен Франкфурттық «Айнтрахт» клубымен үш жылдық контрактқа қол қояды. Дереккөздер Сілтемелер
Андрия Живкович

Андрия Живкович (серб. Андрија Живковић; 11 шілде 1996, Ниш) — серб футболшысы, «Партизан» клубының шабуылшысы. Мансабы Андрия өзінің футболшы мансабын туған қаласындағы «Национал» клубында бастап, 2009 жылы «Партизан» клубына қосылды. 2013 жылы 28 сәуірде «Нови Пазар» клубына қарсы ойнында Андрияның «Партизан» клубындағы алғашқы кездесуін өткізді. Алғашқы голын 2013 жылы 25 тамызда «Раднички» клубына қарсы ойынында алғашқы голын соқты. 2013/14 маусымда он ойында төрт гол соқты. Андрия Сербияның жас құрамасында ойнаған. 2013 жылы 11 қазанда Серюия құрамасындағы алғашқы ойынын өткізіп, құрама тарихындағы ең жас ойыншы атанды. Жетістіктері ; «Партизан» * Сербия чемпионы (2): 2012/13, 2014/15 * Сербия кубогы: 2015/16 Сілтемелер
Аид

Аид – ежелгі грек мифологиясында жер асты өлі жандардың патшалығының құдайы. Кронос пен Реяның үлкен ұлы, Зевстің, Посейдонның, Гераның, Деметраның және Гестияның ағасы. Персефонаның күйеуі. Мифологиясы Гесиод бойынша, Аид туылғанда, әкесі барлық балаларын жұтып қойды. Әлемнің үш ағайынды арасында бөлінгеннен кейін, Аидқа жер асты патшалығы берілді. Аид жер асты қазынасы мен құнарлықтың құдайы деп санаған. Ол жер астынан құнарлылық беріп тұрған. Гомер бойынша, Аид патшалығын өзі қорғаған. Гомер Аидты жомарт және қонақжай деп санады. Себебі, ажалды ешкім құтыла алмайы. Кейбір нұсқаларда Аид екінші дәрежедегі кейіпкер. Керексіз, қорқынышты құдай болған. Гомер, Аидты жер асты Зевс деп атайды. Ол аидты ажал құдайы және өз патшалығын өзі қорғап жүреді деп қабылдаған. Аид пен Персефона Түңіреңкі Аид – жер асты патшалығында болғанымен, ол олимпиялық құдай деп саналады. Жоғарыға, ол тек жұмысымен немесе ғашықтық сезімін басалмай жатқан кезде ғана шығады. Аид патшалығын, әйелімен бірге биледі. Персефона гүл жинап жүргенде, ол оны ұрлап кетті. Геракл Аид Гераклмен төбелескен кезде ол Пилоса тұрғындары жағында болған. Геракл оны жаралады. Оған жер асты патшалығынан шығып Олимпқа, құдайлар дәрігеріне бару керек болды. Дереккөздер
Atlas (робот)

Atlas роботы - АҚШ-тың Boston Dynamics компаниясы жасап шығарған адамға ұқсас робот. Құрастырушылар гуманоид роботқа 3,7 кВт көлемді қуат жинақтағыш орнатқан. Сондықтан Atlas бір сағат үздіксіз қозғалысқа ене алады. Жаңа қуат жинақтағыштың робот салмағын арттыруына байланысты ғалымдар Atlas корпусын жасау кезінде тек жеңіл материалдар қолданған. Сонымен қатар, робот енді сымсыз байланыс құралына ие болған. Одан бөлек қозғалыс жылдамдығы да жоғары. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер [https://www.youtube.com/watch?featureplayer_embedded&v27HkxMo6qK0 Робот видеосы]
LG G Flex 2

G Flex 2 смартфоны - LG компаниясы жасап шығарған смарфон. Артықшылығы оның ерекше пішінінде. Сондай-ақ, майысу мүмкіндігі бар. Бұл G Flex сериялы смартфондардың екінші ұрпағы болып келеді. Ендеше бірінші өнімнің кемшіліктері мен дамытуды қажет еткен функциялары ескеріліп, жаңа флагманды өнім құрастырылған. Техникалық мінездемесіне келер болсақ, G Flex 2 аппараты LG G3 девайсынан кем түспейді. Смартфон 5,5-дюймді P-OLED технологиясы негізінде жасалған дисплейге ие. Жедел жадысы 2 ГБ, ал қосалқы жадысы 32 ГБ-ты құрайды. Смартфонның сенсорлы экранында өзін-өзі тіктеу құрылымы дамытылған. Бұрын дисплейдегі кішігірім сызықтардың кетуіне бірнеше минут қажет болған болса, қазір небәрі 10 секундта қайта қалпына келеді алады. Дереккөздер
Персефона

Персефона – ежелгі грек мифологиясында құнарлық пен жер асты құдайы. Деметра мен Зевстің қызы, Аидтың әйелі. Рим халқында – Прозерпина. Аты мен тарихы Тағы диалект аттары да бар. Мысалы, Персефонея, Ферсефонея, Ферсефона, кейде Феррефатта. Персефона тағы Кора. Микен жазбаларында, мүмкін pe-ra-si-ja Перасия, немесе pe-re-swa Персва құдайы. Микен эпохасында Персефонаға табынушылық Пилос қаласында болған. Персефона есімін грек тілі шықсақ, табынушылығы гректердің Балкан түбегін жаулап алунан бұрын таралған, ежелгі тұрғылықты құдай деп санау керек болады. Грек жаулап алушылардың тұрғылықты табынушылық Кора құдайымен байланыстырылған, өздерінің табынушылығы бар. Кора құнарлыұтың құдайы және мүмкін Деметрамен салыстырылды. Грек дінінің арғы дамуы Персефонаны деметраның қызына айналдырды, бірақ екеуінің бірлілігі бүкіл ежелгі грек тарихында болады. Деметра мен Зевстің қызы, ол анасы мен нимфалармен жегізілінді. Ол үлкен болған кезде оған Аполлон құдаласты. Миф бойынша, онымен бірге Афина мен Артемиданың қыздар бірге өскен. Кораның гүлі деп нәркесті айтады. Персефонаны алып қашқан Аид, оның күйеуі. Алып қашқан жердің бірнеше нұсқасы болған. Ең танымалысы, Перг өзенінің жанында көгалда. Сиракуздас оған Киана бұлағы арналған. Дереккөздер
Microsoft Surface Hub

Surface Hub - Microsoft компаниясы жасап шығарған 84-дюймді планшет. Өнім кеңсе жұмыстарына арнап шығарылған. Планшетті топтық талқылау немесе видеомәжілістерде кеңінен қолданылатын болады. Ол Windows 10 оперативті жүйесінде жұмыс істейді. Планшеттің Microsoft-тың өзге өнімдерден ерекшелігі - интерфейсінде. Surface Hub-қа дейін Microsoft-тың бағдарламалық қамтулары үлкен экранға бейімделіп көрмеген болатын. Планшеттің екі камерасы бар. Оның көмегімен Skype арқылы видеосұхбат өткізуге де болады. Планшет компанияның Perceptive Pixel жобасы аясында құрастырылған. Девайстың үлкен экраны 4К сапамен көрсете алады. Қазіргі кезде 12-дюймді планшеттерді үлкен деп саналса, Microsoft Surface Hub мектеп тақтасымен бірдей келеді. Дереккөздер
Windows Holographic

Project HoloLens - Microsoft компаниясының жобасы, қолданбалы голографиялық компьютер. Күрделі құрылымды аппарат көлеңкелі дисплеймен жабдықталған және голограммаларды көрумен қоса есітуге де мүмкіндік береді. Аппарат белгілі инженер Алекс Кипманның жетекшілігімен Microsoft Studio зерттеу орталығында соңғы бес жыл бойы дамытылған. Прототип Google Glass көзілдірігінен үлкен, бірақ Oculus Rift-тен кіші көлемге ие. Көзілдірік электр энергиясын өте аз жұмсайды. Оның виртуалды камерасы 120 градус бұрышқа дейін ауқымды алады екен. Мұндай кеңістік адам қолымен көрсеткен ым-ишараларды толық қамтиды. Сонымен қатар, жаңа өнім голографиялық суреттерді көрсететін, әзірге әлемде аналогы жоқ GPU процессоры негізінде жұмыс істейді. Microsoft инженерлерінің айтуынша, HoloLens жұмыс барысында қолданушының басын қызыдырып жібермейді. Себебі құрылғының ыстық ауа шығаратын желдеткіші көзілдіріктің сыртқы жағына қаратылған. Корпустың оң жағында дыбыс реттеуші және голограммалардың айқындығын бақылайтын батырмалар орналасқан. Project HoloLens жобасының ең басты жетістігі голографиялық суреттердің шындыққа жақын болуы. Оған қоршаған ортаның жарығы да ықпал етеді. Дереккөздер
Мануэль Хавьер Родригес Эрдоиса

Родригес Мануэль (25. 2. 1786, Сантьяго—26. 5. 1818, Тильтиль) — Чилидің саяси қайраткері. Америкадағы испан отарларының тәуелсіздігі жолындағы соғысқа (1810—26) қатысушы. 1811—12.1814 ж. X. Каррера үкіметінің революцияны қайта құру жұмысына белсене ат салысты. 1814 ж. Ранкагуа маңында патрпоттар әскері жеңілгеннен кейін, Мендоска (Аргентина) қашты. Чилиге қайта оралып, испандарға қарсы күресу үшін бірнеше партизан отрядын құрды. 1818 ж. наурызда Канча-Раяда маңындағы соғыста патрпоттар тағы бір сәтсіздікке ұшыраған соң, халық жасағын басқарып, гусар эскадронын ұйымдастырды. Бұл Чили армиясының Майну маңында болған шайқаста (1818 ж. сәуір) жеңіске жетуіне көмектесті. Библиография * Ernesto Guajardo. Manuel Rodríguez: historia y leyenda. Santiago, RIL editores. 2010
Сесил Родс

Сесиль Джон Родс (5. 7. 1853, Бишоп-Стортфорд, Хартфордшир,—26. 3. 1902, Мейсенберх, Кап отары)— ағылшын саяси қайраткері. 19 ғасырдың 80—90 жылдары Оңтүстік және Орталық Африканың орасан зор территориясын басып алуға дем беруші және оны ұйымдастырушы. Бұл жерлердің бір бөлігі отарға айналдырылып, 1895 ж. оның құрметіне Родезия деп аталды. 1890—96 ж. Р. Кап отарының премьер-министрі болды. Дереккөздер
Родоп таулары

Родоп таулары, Родоп (, – «қызылдар»)— Балкан түбегінің шығысындағы тау. Болгария мен Грекия жерінде. Ұзындығы 240 км, биіктігі 2191 м (Голям-Перелик тауы). Негізінен кристалдық және жанартаулық жыныстардан түзілген. Беткейлері жайпақ, шыңдары тегіс және жұмырланған. Жылдық жауын-шашын мөлшері 650—1000 м.ч. Беткейлерінде қылқан және жалпақ жапырақты (маквис, емен) орман өседі. Хромит, қорғасын және мырыш кен орындары бар. Ағаш даярлау, мал шаруашылығы дамыған. Дереккөздер
Николай Дмитриевич Ковшов

Ковшов Николай Дмитриевич (07.11.1907 жылы туған, Мәскеу) - орыс кеңес актері, режиссер, педагог, Қазақ АКСР-ның еңбек сіңірген өнер қайраткері (1965). 1941 жылдан КОКП мүшесі. ГИТИС-тің актерлік (1930) және театр зерттеу (1956) факультетін бітірді. 1930 жылдан Мәскеудің Көркем академиялық театрында қызмет етеді. В.Ивановтың "Бронепоезд 14-69", Н.Ф.Погодинның "Үшінші шабыт" (2-нұсқасы), А.Кронинның "Юпитер күледі", Н.В.Гогольдің "Ревизор", М.Горькийдің "Тоғышарлар" мен "Егор мен Булычов және басқалары " пьесаларын қойды. 1945 жылдан педагогикалық қызметпен шұғылданады (доцент 1967). ГИТИС - тің жанындағы қазақ, қабарда, мари, осетин, тәжік ұлттық студияларында сабақ берді. "Құрмет белгісі" орденімен, медальдармен мараппаталған. Шәкірттері: * Қазақ АКСР халық артисы Ы.Ноғайбаев, * Қазақ АКСР-ның еңбек сіңірген артистері М.Байзақова, * Т.Жайлыбеков т.б. Дереккөздер
Родос

Родос (, ) — Эгей теңізіндегі Оңтүстік Спорадтар аралдар тобының құрамындағы ірі арал. Грекияға қарайды. Аралдың көпшілік бөлігі—маквис, қарағай, кипарис, емен ормандары және бау-бақша. Дәнді дақыл, жүзім, цитрус жемістері өсіріледі. Мал шаруашылығы, балық және губка аулау дамыған. Негізгі портты қаласы — Родос. Дереккөздер
Карл Генрих Фердинанд Розенбуш

Розенбуш Карл Генрих Фердинанд (,24. 6. 1836, Эйнбек, Ганноверге таяу жер, ГФР, — 20. 1. 1914, Гейдельберг) —неміс петрографы және геологы. Гёттинген, Гейдельберг университеттерінде оқыды. 1869 ж. Фрейберг тау-кен академиясында Розенбушке философия докторы деген ғылыми дәреже берілді. Розенбуш геология мен минералогияның Страсбургтегі (1873), Гейдельбергтегі (1878—1908) профессоры, Бадендегі геологиялық комитетінің директоры (1888 жыл) болды. Розенбуш — тау жыныстары шлифтеріндегі минералдарды физикалық-оптикалық әдіспен анықтау жөніндегі еңбек авторларының бірі. Поляризациялық микроскопты біраз жетілдірді. Ол тау жыныстарын зерттеудің микроскопиялық әдістерінің сипаттамасын ұсынды (1873). 1890 ж. атпа тау жыныстары көп түрлілігінің себебі магманың жіктелуінде екендігі жөніндегі пікірдің негізін салып «ядро» теориясын ұсынды. Дереккөздер
Кодзики

Кодзики ( немесе ) — Жапонияның ежелгі жазбаша жылнамасы, көне жапон тілінде жазылған әдебиетінің ескерткіші. Оны үкіметтің тапсыруы бойынша 712 жылы Оно Ясумаро (туған жылы белгісіз - 723) құрастырған. 3 томнан тұрады. "Құдайлар заманы" дейтінінен бастап Суйко империясына дейінгі (593-628) дәуірді қамтиды. 1 - томда құдайлар туралы аңыздар бар. Ал 2-3 томдарында болған тарихи оқиғалар туралы баяндалады. Дереккөздер
Марк Розенталь Моисеевич

Розенталь Марк Моисеевич (19. 2. 1906 — 2. 2. 1975) — кеңес философы, профессор (1940), философиялық ғылыми докторы (1946). 1925 жылдан КОКП мүшесі. РКФСР-дің еңбек сің. ғылым қайраткері (1966). 1933 ж. Қызыл профессура институтын бітірді. 1933 жылдан ғылымизерттеушілік жұмысымен шұғылданып, сабақ. берді. 1946 жылдан КОКП ОК жанындағы Қоғамдық ғылымдар академиясында істеді. 1953—58 ж. «Вопросы философии» журналы жауапты редакторының орынбасары. 1966 жылдан КСРО ҒА Философиялық институты диалекттік материализм секторының меңгерушісі. Розенталь диалект. материализм, әсіресе диалект. логика, эстетика және филос. тарихы мәселелерімен шұғылданды. Дереккөздер
Цзяньвэнь

Цзяньвэнь 5 желтоқсан (1337 жыл - 13 шілде 1403 жыл) - Мин империясының екінші императоры, таққа 1398 жылдың 24 маусымда отырған, 1403 жылға дейін басқарған. Жекелей есімі Чжу Юньвэнь (朱 允炆 Yŭnwén), қазасына дейінгі есімі Хуэй Ди, толық аты жөні Гунмин Хуэйди. Өмірбаяны 1644 жылы манчужарлардан жеңілісінен кейін Мин империясын басқара бастағанб Фу-Ван (福王) бұл императорды Хуэй цзун (惠宗) деп атаған. Алайда, бұл есім тарихта ескерілмейді. Қазасы алдындағы есімі Гунмин Хуэй ди 1736 жылы Айсиньгиоро Хунли атты императормен бекітілген. 1644 жылы Фу ван оған қазасы алдыңдағы Жан-Хуади (讓皇帝) есімін берген. Толық аты жөні - Чэнъи Юаньгун Гуаньвэнь Янъу Кэжэнь Дусяо Жан (嗣天章道誠懿淵功觀文揚武克仁篤孝讓皇帝)болып табылады. Оның әкесі Цзинь немесе Чжу Бяо болған. Цзинь ханзаданың әкесі Мин әулетінің алғашқы императоры Чжу Юаньчжан. Чжу Бяо мұрагер ерте 1392 жылы қайтыс болған, сонымен Юаньвэнь таққа мұрагер атанды, Інісі Чжу ди мұрагер атана алған жоқ. Сондықтан Юаньвэнь және Чжу Ди ханзадалардың қарым-қатынасы жақсы болған жоқ. 1398 жылдың маусым айында Чжу Юаньчжан қайтыс болғаннан кейін Чжу Юньвэнь 16 жасында таққа отырып, конфуциялық ілімдерге байланысты басқарған. Юньвэнь билікке келгеннен кейін Цзяньвэнь дәуірін жариялады. Ол император болғаннан кейін, інісі Чжу Ди атты ханзадамен қарым-қатынасы тіпті нашарлап кетті. Чжу Ди мықты қолбасшы болған және моңғолдарға қарсы шайқастар жүргізген. Юньвэнь оны тіпті әкесінің жаназасына жібірмеген. Императордың Чжу Ди ханзаданы биліктен шектеу жолы мәселені тіпті ушықтырды. Осылайша көтеріліс басталды. Чжу Ди қолбасшылардың арасында өте танымал болды. Оны тұрғындар жақтайды және моңғал әскерін де өз жағына қаратады. Чжу Ди әскеріне қарсы Ли Цзинлун генерал қарсы шығады, бірақ талай рет жеңіліс табады. 1402 жылдың 15 қаңтарында Чжу Ди Нанкин жеріне жорықты бастайды. Оның әскері қалаға жақындағанда Ли Цзинлун қорыққаннан қалалық қақпаны ашып береді, дүрбелең басталады. Император сарайы өртенеді, Чжу Юньвэнь өз әйелімен шамамен өрт кезінде жан тапсырды. Чжу Юньвэнь мәйіті табылған жоқ. Оның өрт кезіндегі қазасы әлі дәлелденген жоқ. Халықтың айтуынша, ол қашып құтылды және буддалық ғибадатханада орын тапты. Қазасы Чжу Ди қолбасшылардың арасында танымал болған. Оны халық қолдаған, өз жағына моңғол әскерін қаратқан, 1402 жылдың 15 қаңтарында Чжу Ди Нанкинге аттанды. Ли Цзун атты қолбасшыны жеңіп, қала қақпасы ашылды, сарай өртенді. Осы кезде Юньвэнь өз жұбайымен сол жерде қайтыс болып кетуі мүмкін. Чжу Юньвэнь мәйіті табылған жоқ. Aлайда, оның өрт кезінде қайтыс болуы жайлы мәлімет әлі дәлелденген жоқ.
Фрицис Адамович Розинь

Фрицис (Фридрих) Адамович Розинь (Розиньш) (;7 (19). 3. 1870, Пурмсаты болысы, қазіргі Латыш КСР-і, Лиепайск ауданы, Вирга селолық Кеңесі,— 7. 5. 1919, Глужнев ауылы, қазіргі Латыш КСР-і, Резекненск ауданы, Шпели селолық Советі, Ригада жерленген) — Латвия Компартиясының негізін қалаушылардың бірі, публицист, 1891—97 ж. Тарту университетінде оқыды, революциялық қозғалысқа қатысты. 1899 ж. Англияға эмиграцияға кетті, мұнда Латыш социал-демократтарының журналдарын ұйымдастырды және редакторы болды. Латыш социал-демократтарының жұмысшы партиясын ұйымдастыруға қатысты (1904), ОК мүшесі болды. 1905 ж. қаңтарда жасырын түрде Латвияға келіп, партиялық баспасөзге басшылық етті. РСДЖП 5-съезінің делегаты. 1908 ж. тұтқынға алынып, өмір бойы Сібірге жер аударылды. 1913 жылы қашып шығып, Америкада Латыш социал-демократтарының «Рабочий» газетін редакциялады. 1917 ж. қарашада Латвияға оралды. Дереккөздер
Рокфеллерлер

Рокфеллерлер — АҚШ-тағы неғұрлым қуатты қаржылық-монополиялық топтың бірі, актив мөлшері жағынан Моргандардан кейін 2-орын алады. Топтың негізін мұнай алпауыты Джон Дэвисон Рокфеллер салды. Рокфеллерлер елдің мұнай байлығын пайдалану арқылы орасан мол дәулет жинады. Олар аса ірі алты мұнай монополиясына: * «Стандард ойл оф Ныо-Джерси» * «Сокони ойл» * «Стандард ойл оф Индиана» * «Стандард ойл оф Калифорння» * «Атлантик рифайнинг» * «Огайо ойл» бақылау жасайды. Рокфеллерлер шаруашылықтың электротехника, машина жасау, авиация, қант өнеркәсібі, сондай-ақ темір жол сияқты кейбір салаларына да өз ықпалын жүргізеді. Топтың негізгі финанс орталығы — АҚШ-тың ең қуатты банкілерінің бірі — „Чейз Манхаттан банк“. Осы арқылы Рокфеллерлер химия өнеркәсібіне, атом энергиясы өндірісіне еніп, аса маңызды шикізат көздерін қолына алды. Рокфеллерлердің жалпы активті (белсенді) ақшасы 1970 жылы 100 млрд. доллардан асып түсті. Дереккөздер
Аддитивтік және бейаддитивтік

Аддитивтік және бейаддитивтік ( - үстеме; сөзбе сөз - қосу арқылы алынған) - бүтін мен оны құрайтын бөлшектер арасындағы арақатынастың үлгілерін бейнелейтін ұғым (Бөлшекпен бүтін). Аддитивтік қатынасы көбінесе мына түрде өрнектеледі: "бүтін бөлшектердің қосындысына тең; Бейаддитивтік қатынасы: бүтін бөлшектердің қосындысынан көп" (супераддитивтік), "бүтін бөлшектердің қосындысынан аз" (субаддитивтік). Материалдық объекті атаулының бәрінде Аддитивтік қасиеттер бар: мысалы, физ. жүйенің массасы жүйе бөлшектері массасының қосындысына тең. Алайда күрделі объектілердің көптеген қасиеттері Бейаддитивтік болып келеді, яғни бөлшектердің қасиеттеріне үлеспейтін қасиеттер көп болады. Мәселен, қоғам жекелеген индивидтердің қасиеттеріне көп болады. Мәселен, қоғам жекелеген индивидтердің қасиеттеріне сүйене отырып, түсіндіру мүмкін емес толып жатқан ерекшелуктермен сипатталады. Методологиялықтұрғыда принцип бүтіннің қасиеттерін бөлшектердің қасиеттеріне сүйене отырып (немесе керісінше - бөлшектердің қасиеттерін бүттіннің қасиеттеріне сүйене отырып) егжей-тегжейлі түсіндіру мүмкіндігін көздейді, ал Бейаддитивтік принципі мұндай мүмкундікті жоққа шығарып, бүтіннің қасиеттерін (тиісінше - бөлшектердің қасиеттерін) түсіндіру үшін басқа негіздерді қолдануды талап етеді. Дереккөздер
Манон Жанна Ролан

Манон Жанна Ролан де Ла Платьер (; 17 наурыз 1754, Париж— 8 қараша 1793) — Ұлы француз революциясының қайраткері. Аса ақылды, білімді адам болды. Салон ашты, онда Жиронда басшылары кездесіп тұрды. Жирондышылар оны жоғары бағалады. Жирондышылар құлағаннан кейін, Ролан тұтқындалып, 5 ай түрмеде отырды. Роланның түрмеде отырып жазған естеліктері жирондалық мемуарлық әдебиеттің маңызды ескерткіштерінің біріне айналды. Реакционерлер оның басын шауып өлтірді.
Сэмюэл Александер

Семюэл Александер (, 6 қаңңтар 1859, Сидней, Аустралия — 13 қыркүйек 1938, Манчестер, Ұлыбритания) — ағылшын неореалист-философы, эмерджентты эволюциясы идеалистік теориясының негізін қалаушы. Жалпы салыстырмалы теорияны идеалистік тұрғыда түсіндіруді негізге ала отырып, Александер кеңістік-уақытты дүниенің түп төркіні деп есептеді, оны қозғалысқа ұқсатты. Осы кеңістік-уақыттан ішкі себептерге байланысты сапалық секірістер арқылы бірте-бірте материя, өмір, психика, "үшінші сапа" (құндылық), "періштелер", Құдай пайда болады. Эмердждент эволюциясы жаңаға қарай ұмтылыс түрінде көрінуі мүмкін мінсіз серпіліс арқылы бағытталады. Александер Семюэлдың көзқарастары осы заманғы ғылымға қайшы келді. Негізгі шығармалары * "Кеңістік, уақыт және Құдай" ([https://www.brocku.ca/MeadProject/Alexander/Alexander_toc.html Space, Time and Deity], 1920) * Moral Order and Progress: An Analysis of Ethical Conceptions, 1889 * Art and Material Beauty, 1925 * Beauty and Other Forms of Value, 1933. Дереккөздер
Тамара Федоровна Макарова

Тамара Федоровна Макарова (13.08.1907 ж. дүниеге келген, Санкт-Петербург) — орыс совет актрисасы, КСРО халық артисі, профессор. 1943 жылдан КОКП мүшесі. 1930 ж. Ленинградтың сахна өнері институтын бітірді. 1927 жылдан фильмге тускен. Алғашқыда жас қыздардың рөлінде ойнады. 1934 жылдан оның өнер жолы С.А.Герасимовпен тығыз байланысты болды. Женя Охрименко, Наташа, Елена Кошевая, Петрушкова т.б. ролдерді орындап, орыстың ұлттық мінезін көрсетті. 1941 ж. "Маскарад" филімінде Нинаның рөлін орындады. 1944 жылдан ВГИК-те сабақ берді. КСРО Мемлекеттік сыйлығының лауреаты. 2 орден, медальдармен марапатталды. Дереккөздер
Иван Михайлович Майский

Иван Михайлович Майский (07.01. 1884, Кириллов қаласы, Вологда обылысы) - совет дипломаты, тарихшы, публицист, КСРО ғылым академиясының академигі. 1927 жылдан КОКП мүшесі. Революциялық қозғалысқа студент кезінен аралсты. 1903 ж. РСДЖП-ге кіріп, меньшивиктерден біржолата қол үзіп, 1922 жылдан дипломатиялық жұмысқа араласты. КСРО, АҚШ және Ұлыбритания үкіметтері басшыларының 1945 жылғы Қырым және Потсдам конферецияларына қатысты. 1935-37 ж. КСРО ОАК-не мүше, 1941-47 ж. КОКП ОК-не мүшелікке кандидат болды. Дереккөздер
Алыну (философия)

Алыну ( - «өзгерту», «тарату» және «сақтау») — Гегель философиясында кеңінен қолданылған термин. Бір нәрсенің бір сәтте жойылуымен қатар сақталып қалуын білдіреді. Гегель "Алыну" терминін абсолюттік идеяның қозғалысын сипаттау үшін қолданды. Идеяның әрбір тап осы сәттегі жағдайы одан жоғарғы жағдайымен "алынып" отырады. Осы арқылы даму сатыларының байланысы да айқындалады. Мысалы, триадада жоғарғы категория ( "синтез" ойдың қозғалысы кезінде антитезисті жойып қана қоймайды, болып өткен дамудың барлық мазмұнын қайта қорытылған түрінде сақтап та қалады. Алыну идеясынан Гегель материалдық дүние дамуының дәлелді зандылықтары мен адамның (теориялық және практикалық) іс-әрекетінің ерекшеліктерін байқады. Сонымен қатар Гегельдің философиясында Алыну - абсолюттік-логикалық сипаты бар ұғым. Диалектикалық материализмде "Алыну" термині дамудағы бір із қуушылықты зерттегенде және төменгі құбылыстың жоғарғы құбылыспен байланысын, қатынасын (мысалы, механикалық қозғалыс материя қозғалысының биологиялық формасына "алынған" түрінде енеді деген қағида сияқты) сипаттаған кездерде қолданылады. Дереккөздер
Майсур

Майсур - Оңтүстік Үндістандағы штат. Араб теңізі жағалауында. Жері 192 мың км². Халқы 29,3 млн. Әкімшілік орталығы -Баенгалуру қаласы Экономикасының негізі - ауыл шаруашылық Территориясының 1/2 -і жыртылған. Басты дақылдары - күрігш, кокос пальмасы, бидай, мақта, джовар, раги. Техникалық дақылдары - арахис, темекі, кофе, қант қамысы, шай. Тау жайылымдарында мүйізді ірі қара, қой ешкі өсіріледі. Солтүстік Карнатак және Курга ормандарында ағаш сүрегінің бағалы сорттары дайындалады. Темір рудасы, марганец, боксит рудалары, хромит өндіріледі. Металлургия, машина жасау, цемент, жеңіл және тамақ өнеркәсіп орындары дамыған. Басты порты - Мангалуру. Дереккөздер
Дмитрий Сергеевич Аничков

Дмитрий Сергеевич Аничков (1733, Троице-Сергиевск — 1788, Мәскеу) — орыс ағартушысы, философы, логигі және математигі, Мәскеу университетінің профессоры. «Натуралдық құдайға құлшылық етудің басталуы және шығу тегі туралы натуралдық дін іліміне сүйеніп пайымдау» деген диссертациясы арқылы танымал болды (1769). Бұл диссертация шіркеу қызметшілерінің ашу-ызасын тұғызып, өкімет орындары тарапынан құғындауға ұшырады. Діни сезімнің туабітті пайда болатындығы туралы Дін ілімінің қағидаларына ол діннің "табиғи түрде" пайда болатындығы туралы көзқарасты қарама-қарсы қойды. Тіл мен ойлаудың арақатынасы, философиялық және ғылыми ұғымдардың шығұ тегі мен эволюциясы проблемаларын зерттеді. Декарт пен Лейбництің туабітті пайда болатын сенім идеяларын теориясын сынады, материалистік сенсуализм көзқарасын дамытты. Онтологияда деизм айқындамаларында тұрды. Дереккөздер
Өсімдік хлорозы

Өсімдік хлорозы Өсімдік хлорозы-өсімдік жапырағының жасыл түске өзгертіп,сарғылт-жасыл,сары не ағарып кететуіне септік тигізетін ауру. Бұл ауруда жапырақта хлорофиллдің пайда болуы бұзылады,фотосинтезтің белсенділігі азаяды. Аурудың пайда болу себебтері Өсімдік хлорозы өсімдікте хлоропластың түссізденуінен,хлорофиллдің бұзылуы не мүлдем түзілмеуінен пайда болады.Өсімдік хлорозы өсімдіктң тіршілік ортасының қолайсыздығынан(топырақта темірдің аздығы,ылғалдың мөлшерден артық болуы,ауаның сыуқтығы),өсімдіктің вирус кеселіне ұшырауынан пайда болады.Ауруға шалдыққан өсімдікте көмірқышқыл газды ассимиляциялау және транпирация процесі тоқталады,Бұдан өсімдіктің өсуі баяулайды және түсімі нашарлайды немесе мүлде түсірім бермейді. Алдын алу шаралары Өсімдік хлорозын болырмау үшін өсідіктің биологиялық ерекшеліктеріне байланысты түрлі химикаттар(мыс;жүзім хлорозына қарсы темір купоросы) қолданады. Дереккөздер
Ходзе Соун

Ходзе Соун (Исэ Синкуро Нагаудзи) (1432 жыл- 8 қыркүйек 1519 жыл) - Сэнгоку дәуірінің жапон қолбасшысы, ұлы Го-Ходзе тегін қалаған, «21 ереже Ходзе Соун» атты отбасылық кодекстің авторы. Өмірбаяны Тайра тегімен байланысы бар беделді самурайлар отбасында дүниеге келген, оның әпкесінің Имагава Еситада (1436-1476) атты жары болған. Ол Суруга ауданының басшысы атанды. Исэ Синкуро өз күйеу баласына қызмет ете бастайды, вассалы болады. 1476 жылы Имагава Еситада қайтыс болғаннан кейін Имага тегінде билік үшін талас-тартыс басталады. Исэ Соуын Имагава Еситака (1476-1526) атты өз жиенің қолдап, 6 адамнан тұратын әскермен көмекке келеді. Исэ Соун Еситака қарсыласы болып келетін Осика Норимица атты адамды өлтіреді. Имагава Еситака өзіне қолдау білдіргені үшін оған Кококудзи жерін, самурайлардан тұратын әскерді сыйлыққа береді және өз атынан иероглиф қолдануға рұқсат етеді. Осылайша Исэ Соун Исэ Нагаудзи атты сарайдың басшысы және ұлы даймелардың бірі атанады. 1512 жылы Минамото әулетінен шыққан ертедегі сегундардың астанасы Камакура атты жерді басып алады. 1493 жылы Исэ Нагаудзи жанындағы Идзу ауданының билігіне араласты. Асикага Тадамару, Идзу ауданының басшысының баласы, Асикага Есимаса сегунның жиені өз барлық мұрагерлігінен айырылып, жер айдалып кеткен. Жауап ретінде көтеріліске шығып, әкесін анасын мұрагер атанған ағасын өлтірді. Исэ Нагаудзи өз әскерімен Идзу ауданына басып кірді. Хоригоэ сарайында әкесін өлтіргендерді қоршауға алды, осы жағдайда соңғысы өзіне қол жұмсады. Асикага тегінің вассалдары Идзу ауданын толықтай басып алған және ертедегі самурайлар тегі болып саналатын Ходзе тегін алған Исэ Нагаудзи билігіне көндікті. Кейін Ходзе Соун өзінің назарын Сагами ауданына аударды. Ол жерде жас дайме Омори Фудзиери билікте болатын. Оның басқару орталығы Канто жеріне билік жүргізуге ыңғайлы болатын, сонымен қатар, саяси жағынан жақсы орналасқан Одавара сарайында болатын. Ходзе Соун осы басшымен достасып алады, оны аң аулауға шақырып, сол жерде өлтіреді. 1494 жылы Ходзе Соун Сагами ауданын өз билігіне алып, өз астанасы ретінде Одавара қаласын таңдайды. 1528 жылы Миура тайпасының Араи атты сарайын да өз меншігіне алады. 9 мың әскермен басып кіріп, сарайдың иесі Миура Есимото атты адамды сэппуку жасауға мәжбүр етеді. Қазасы 1519 жылдың қыркүйек айында 88 жасар Ходзе Соун қайтыс болады. Ол батыл жауынгер, шебер қолбасшы ретінде танылады. Ол өзінің асыранды баласы Ходзе Удзицун атты атты адамға өсиет қалтырады және барлық даймелар үшін мысал ретінде қалыптасқанын қалайды. Әдебиеттер Тернбулл С. «Самураи», Москва, «АСТ», 2008 г. ISBN 978-5-17-
Мигель Анхель Мойя

Мигель Анхель Мойя Румбо (исп. Miguel Ángel Moyá Rumbo; 2 сәуір 1984, Бинисалем) — испаниялық футболшы, «Реал Сосьедад» клубының қақпашысы. 2002 жылы өткен жастар арасындағы Еуропа Чемпионатының жеңімпазы. Мансабы «Мальорка» футбол клубының түлегі, 2004 жылы алғашқы командада ең алғаш ойының көрсетті және бүкіл маусым бойы 32 ойын көрсеткен еді. Өте жақсы басталған кәсіби мансабы әрі қарай өрге баспады; 2007 жылдан бастап футболшыны жарақаттар қалдырмай қойды және «Мальорка» клубындағы соңғы маусымында ол 13 ойын ғана көрсеткен еді. Жетістіктері ; «Валенсия» * Испания чемпионатының қола жүлдегері: 2009/10 ; «Атлетико» Мадрид» * Испания суперкубогы: 2014 * УЕФА Еуропа Лигасы: 2017/18 ; Ұлттық құрамада * Еуропа чемпионы (U-19): 2002 Клубтары
Левиафан (фильм)

Левиафан (ағыл. Leviathan)— Ресей режиссері Андрей Звягинцевтің інжілдің кейіпкері Йованың жаңа ғасырдағы Ресей тұрған кезі жайлы фильм. Көне келісім бойынша Левиафандар теңіз құбыжықтары. Фильмда бұл мемлекет билігіне метафора сияқты бейнеленеді. Премьерасы Ұлыбританияда 2014 жылы қараша айында шыға бастады. Ал Ресейде тек 2015 жылы 5 ақпанда жарық көрді. Суреттеме Солтүстіктегі шағын қалалардың бірінде тұратын Николай есімді азамат пен оның отбасы туралы хикая. Ол жердің тумасы және оған дейін әкесі де осы жерде тұрған. Бірақ өзгелердің ықпалымен оның қалыпты өмірі бұзылады. Басты рөлдерде Жетістіктері * Шет тіліндегі үздік фильмге «Алтын глобус » премиясы * 67-ші Канндық фестиваль: Үздік сценариий жүлдесі: Андрей Звягинцевке и Олег Негинге * 37-ші Мюнхендік кинофестивал: «Үздік шет елдік фильм» жүлдесі * Паличтағы(Сербия ) европалық кино фестивалі: Бас жүлде Сыртқы сілтемелер * [http://www.imdb.com/title/tt2802154/ Internet Movie Database сайтында] * [http://www.economist.com/news/books-and-arts/21643040-domestic-response-andrei-zvyagintsevs-award-winning-film-leviathan-says-lot The Economist журналында рецезиясы]