kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Валюта бағамы

Валюта бағамы әр түрлі елдер ақша бірліктерінің арақатынасы. Бұл арақатынас олардың сатып алу қабілеті арқылы анықталады. Сырт қарағанда ақша айырбасына қатысушыларға валюта бағамы бір елдің ақша бірлігінің екінші елдің ақша бірлігіне шаққандағы «бағасы» іспеттес көрінеді.акциялардың, облигациялардың, басқа да бағалы қағаздардыд сатып алу және сату құны. Қағаз ақшаның бағамы оның алтын валюта немесе басқа елдер валютасы бойынша сипатын көрсетеді. Валюта айырбасы ұғымы мұндай еркiн аударынғыштық оның мiнездемесiмен байланған. Валютаның еркiн алмастырылатынының дәрежесiмен валюталық операциялардың мемлекеттiк реттеуiн тетiкпен анықталады. Егер резиденттерге және резидент еместерге бұл валютаның елiнде валюталық мәмiлелердiң жүзеге асыруына шектеу қандай болмасын қолданбаса валютаны еркiн айналысқа түсетiн деп атайды. Жартылай еркiн аударылатын айырбастау операцияларының кейбiр түрлерiне шектеу және регламенттеулер жұмыс iстеген немесе бұл операциялардың кейбiр қатысушылары үшiн елдердiң валютасы болып есептеледi.Еркiн аударынғыштық сайып келгенде - бұл валютаның қабiлеттiлiгi басқа валюталарға еркiн ауысып кетсiн және валюталық нарықтарда ұлттық валютаға керi. Валюталық бағамының бақылауда деңгейiне екi курстердi бекiтедi: * Дүкеншi бағамы * Сатып алушының бағамы Дереккөздер yi:עקסטשעינדזש ראטעס
Болат Аманжолұлы Святов

Болат Аманжолұлы Святов (1958 ж.т.), қара, түсті және сирек металдар металлургиясы, металлургиялық үдерістер теориясы саласының маманы, техника ғылым докторы (2002). ҚазМУ - ды бітірген (1980) . 1980-1982 ж . Павлодар алюминий зауотының аппаратшы-гидрометаллургы, 1986-1992 ж. Қазақ политехникалық институтының кіші ғылыми қызметкері , аға ғылыми қызметкері; 1992-1995 ж. Павлодар алюминий зауотының бас сарапшысы, 1995-1997 ж . Ақсу феррокоспалар зауоты бас директорының коммерциялық жұмыс жөніндегі орынбасары; 2002 ж . «ТНК» «Қаз-хром» ААҚ заотының директоры, 2004 жылдан Ж.Әбішев атындағы ХМИ металлургиялық қорыту зертханасының жетекші ғылыми қызметкері. 100-ден астам ғылыми еңбектің, 2 монографияның авторы. Шығармалары *Становление и развитие марганцевой отрасли Казахстана, (2002); *Подготовка и металлургическая переработка железных и марганцевых руд (2003); *Особенности фазового строения системы ҒеО-Ғе203-Мё0-Са0-А1203-Зі02 (2002). Дереккөздер
Мұратбай Сматайұлы Жолдасбаев

Мұратбай Сматайұлы Жолдасбаев - 1957 жылы 29 қарашада Жамбыл облысы Қызылжар ауданының Қызыл Октябрь ауылында туған. Қазақ. Хронологиясы В.П. Горячкин атындағы Мәскеу ауыл шаруашылығы өндірісінің инженерлері институтының «Ауыл шаруашылығын механикаландыру» факультетін бітірген (1981), инженер- механик. Қазақ және орыс тілдерін біледі. «Нұр Отан» ХДП мүшесі. *1975 жылдан -Жамбыл облысы Қызылжар ауданы «Қызыл октябрь» ұжымшарының жұмысшысы. *1976 жылдан - В.П. Горячкин атындағы Мәскеу ауыл шаруашылығы өндірісінің инженерлері институтының студенті. *1981 жылдан - Жамбыл облысы Қызылжар ауданы «Жаңа Тұрмыс» кеңшарының бақылаушы механигі; *1982 жылдан - бас инженері. *1992 - 2007 жылдары - «Сарыбұлақ» кеңшарының директоры, «Сарыбұлақ» ААҚ президенті, Жамбыл облысы Қордай ауданы «Сарыбұлақ» ЖШС президенті. *2003 жылдан - «KAZEXIM group» ЖШС директорының орынбасары, «Маис Агро» ЖШС директоры (Апматы қ.). *2006 жылдан - «Маис Агро» ЖШС дирөкторының аграрлық саясат жөніндегі, өндіріс жөніндегі орынбасары, бас директорының бірінші орынбасары. *2007 жылдан - Жамбыл облысы Қордай ауданының әкімі (Апматы қ.). *2009 жылдың желтоқсанынан бері - Жамбыл облысы әкімінің орынбасары. Жетістіктері *«Қүрмет» орденімен (1999), «Астана» медалімен марапатталған. Әскери атағы - майор. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Экономикалық көркею». Хоббиі - кітап оқу, спорт (соның ішінде ат спорты), бильярд. Сүйіп оқитын әдебиеті - Т. Драйзер, Б. Акунин, В. Пикуль, тарихи романдар. Үйленген. Жұбайы - Мұздыбаева Айнагүл Кеншімбайқызы (1957 жылы туған). ¥лдары - Жолдасбаев Талғат Мұратбайұлы (1981 жылы туған), Жолдасбаев Айбек Муратбайұлы (1982 жылы туған). Дереккөздер
Мұхтархан Сәдуақасұлы Манап

Мұхтархан Сәдуақасұлы Манап - 1943 жылы 15 наурызда Шығыс Қазақстан облысы Күршім ауданы Сары-Өлең ауылында туған. Қазақ. КСРО Мемлекеттік академиялық Ленин орденді Кіші театры жанындағы М.С. Щепкин атындағы театр училищесінің актерлік факультетін бітірген (1972), кино және театр актері. Қазақ және орыс тілдерін біледі. 1958 жылдан - Шығыс Қазақстан облысы Күршім қой-кеңшарында жұмысшы. 1962 жылдан 1968 жылдары - Шығыс Қазақстан облысы КОКП XXII съезі атындағы кеңшарында жұмысшы, жүргізуші. 1962-1965 жылдары - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. 1972 жылдан - С. Қожамқұлов атындағы Жезқазған облыстық қазақ музыкалық-театрының актері (бұрынғы - Торғай облыстық қазақ музыкалық-драма театры). 1990 жылдан - «Ж. Аймауытов атындағы Павлодар облыстық қазақ музыкалық- драма театрының» МҚКК әртісі. 2005 жылдан бері - Ж. Аймауытов атындағы Павлодар облыстық қазақ музыкалық-драма театрының директоры. КСРО Театр қайраткерлері одағының (1992 жылға дейін), Қазақстан Театр қайраткерлері одағының мүшесі. ҚазКСР Еңбек сіңірген әртісі (1978). «Қазақстан Конституциясына 10 жыл», «Астананың 10 жылдығы» медальдарымен; ҚазКСР Жоғарғы Кеңесінің Қүрмет грамотасымен марапатталған (1975). ҚазКСР Құрмет кітабына алтын әріптермен енгізілген (1976). Діни көзқарасы - мұсылман. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Өркендеуші бай ел». Хоббиі - балық аулау. Сүйіп оқитын әдебиеті - О. Хайям, Фирдоуси, Рудаки, Низами Гянджеви, А. Құнанбаев, Құдайбердиев, М. Мақатаев. Үйленген. Жұбайы - Манап Сәния Қабдырахманқызы, зейнеткер. Қызы - Раушан (1970 ж. т.), ұлдары - Дәурен (1973 ж. т.), Дәмір (1986 ж. т.). Дереккөздер
Мәжит Жамбылұлы Ілиясқар

Мәжит Жамбылұлы Ілиясқар 1937 жылы 1 қаңтарда Алматы облысы Жамбыл ауданы Жангелдин атындағы ұжымшары Сергеевка селосында туған. Қазақ. Әкесі - Жамбылов Ілиясқар, шопан болған, марқұм. Анасы -Жамбылова Сарқыт, шопанның көмекшісі болған, марқұм. Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясының Қазақстан Халық әртісі А.Тоқпановтың театр сынып бөлімі актерлік факультетін бітірген (1961), драма театрының актері. «Өтебаев», «Талант бапкері-Тастан» (2004) кітаптарының,«С. Өтемісов - 50-де» буклетінің (1993), 37 мақаланың соның ішінде «Жазушы және театр» (1967), «Ізденіс» (1980), «Шорнақтан шыққан саңлақ», «Шеберлік деген бір шың бар» мақалалардың авторы. Қазақ және орыс тілдерін біледі. Қазақстан Коммунистік партиясының мүшесі (2004 жылдан).1955 жылдан - Алматы облысы Жамбыл ауданы Жангелдин ұжымшарында маусымдық жұмыстардың жұмысшысы,сақманшы, балғашы. 1961 жылдан - Абай атындағы Жамбыл облыстық қазақ драма театрының әртісі. 1962 жылдан бері - Өлкелік орыс-қазақ бірлескен театрының әртісі (қазір - Түркістан облысы Ж.Шанин атындағы облыстық музыкалық-драма театры). Еңбекшілердің 4-ші шақырылған Оңтүстік-Қазақстан облыстық Халық Депутаттары Кеңесінің (№96 сайлау округінен ұсынылған, 1980-1982 жылдары), Дзержинский аудандық Депутаттары Кеңесінің депутаты. Оңтүстік-Қазақстан облыстық Театр қайраткерлері одағы филиалының Төрағасы (2005-2010). БЛКЖО, КОКП мүшесі (1980 жылдан), Қазақстан Коммунистік халықтық партиясы Оңтүстік-Қазақстан обкомының екінші хатшысы. Қазақ театр қоғамының мүшесі (1962). «Еңбек ардагері» (1985), «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2002) медальдарымен, ҚазКСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамотасымен марапатталған (1980). Қазақстан Театр фестивалінің лауреаты (2002). «Көпжылдық сахналық еңбегі үшін» дипломының және сыйының иегері (2002). Қазақстанның Еңбек сіңірген қайраткері (2005). Әскери атағы - аға лейтенант. Діни көзқарасы - атеист, діннің пайда болуы мен дамыуын оқып білуші. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Д.А.Қонаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Қазақстанның тәуелсіздігі, мықтылығы, тұрақтылығы». Хоббиі - М.Төлебаев, П.И.Чайковский, А.В.Моцарт,И.С.Бах, Л.ван Бетховеннің жәнө басқалардың классикалық музыкасы. Сүйіп оқитын әдебиеті - О.Сүлейменов, М.Әуезов,А.П.Чехов, О.де Бальзак, У.Шекспир, Г.Гейне, М.Х. Дулати,А.Тоқанов, К.С.Станиславский, В.Э.Мейерхольд және басқалар. Жұбайы - Бельчикова Майра Болтайқызы, марқұм,Агропромбанк аға экономисі болған. Ұлы - Ілиясқаров Асқар Мәжитұлы (1967 жылы туған), химия ғылымының докторы, Шымкент цемент зауыты техникалық директорының көмекшісі, аудармашысы, ассистенті. Дереккөздер
Серік Адамұлы Төкиев

Серік Адамұлы Төкиев 1957 жылы 28 шілдеде Павлодар облысының Баянауыл ауылында туған. Қазақ. Әкесі - Төкиев Адамболсын (1901-2002). Анасы - Төкиева Рәзия (1926-2008). Шымкент педагогикалық институтының дене шынықтыру және спорт факультетін (1984) дене шынықтыру және спорт пәнінің оқытушысы мамандығы бойынша; Алматы экономикалық университетінің қаржы және несие факультетін (2003) экономист-қаржыгер мамандығы бойынша бітірген. Педагогика ғылымдарының кандидаты (1998). Кандидаттық диссертациясының тақырыбы: ≪Мектеп жасындағы және мектеп жасына дейінгі балаларға арналған күрес элементтеріне ие қимыл ойындары≫. Қазақ спорт және туризм академиясының профессоры (2001 жылдан). Халықаралық психология ғылымдары академиясының мүше корреспонденті (2000 жылдан). Қазақ, орыс, неміс және ағылшын тілдерін біледі. ≪Нұр Отан≫ ХДП мүшесі (2005 жылдан). 1989 жылдан - Жоғары спорт шеберлігі мектебінің самбо күресі бойынша жаттықтырушы-оқытушысы (Шымкент). 1992 жылдан - Шымкент қаласындағы облыстық КОРМБЖМ директоры. 2000 жылдан - ҚР Туризм және спорт жөніндегі агенттігінің ≪Штаттық ұлттық командалар дирекциясы≫ РМК директоры. 2006 жылдан - «Қ. Мұңайтпасұлы атындағы Спортта дарынды балаларға арналған республикалық мектеп-интернат≫ MM директоры. Дүниежүзілік қазақша күрес федерациясының президенті (2003 жылдан). Азия чемпионатының 2 мәрте күміс жүлдегері (1995, 1996), самбо күресі бойынша Әлем кубогының қола жүлдегері (1995, 1996, 1999) Тұрымбетов қорғанды; 2 мәрте Азия чемпионы (1993, 1994), Әлем чемпионатының күміс жүлдегері (1993) Сапарғалиев Ғалымжанды; КСРО чемпионы, Әлем чемпионатының күміс жүлдегері (1989), Самбо бойынша Әлем кубогының иегері (1992) Волобуев Сергейді; КСРО Халықтары спартакиадасының чемпионаы, Әлем кубогының иегері, Әлем чемпионатының жүлдегері Жартыбаев Сәкенді тәрбиелеп шығарған. Дзюдо күресі бойынша КСРО спорт шебері (1982). Самбо күресі (1980) және қазақша күрес бойынша (1982) Қазақ КСР Спорт шебері. Самбо күресі бойынша ҚР Еңбек сіңірген жаттықтырушысы (1993). ҚР құрметті спорт қайраткері (2003). ОҚО Жетісай ауданының құрметті азаматы (2008). FILA алтын орденімен (2010); ≪Астананың 10 жылдығы≫ медалімен (2008); «ҚР дене шынықтыру мен спортты дамытуға сіңірген еңбегі үшін≫ белгісімен (1997); Қазақ күресін дамытуға ерекше үлес қосқан үшін Дүниежүзілік «Қазақ күресі≫ федерациясының ≪Алтын алқа≫ төс белгісімен, ҚР ҰОК құрмет грамотасымен марапатталған. Үйленген. Жұбайы - Стенина Оксана Анатольевна (1978 ж. т.). Ұлдары - Қанат, Қайрат, Алпамыс, Адам, Дәулет; Қызы - Меруерт. Дереккөздер
Сергей Павлович Юн

Сергей Павлович Юн 1956 жылы 27 мамырда Қарағанды қаласында туған. Корей. Әкесі - Юн Павел Иванович, марқұм. Анасы - Юн Зинаида Яковлөвна, марқұм. Мәскеу қазіргі заман гуманитарлық академиясы Теміртау филиалының басқару және қуқық факультетін бітірген (2009), мамандығы - «Менеджмент және басқару». «Нұр Отан» ХДП мүшесі. 1974 жылдың шілде айынан қазан айына дейін - Приморье өлкесінің Спасск-Дальний қаласындағы №87243 ә/б жүргізушісі. 1974 жылдың қараша айынан 1976 жылдың қараша айына дейін - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. 1976 жылдан - Қарағанды политехникалық институты жұмысшы факультетінің студенті. 1979 жылдан Қарағанды автокомбинатының жүргізуші-экспедиторы. 1981 жылдан - Қарағанды №1 автокомбинатының жүргізуші-экспедиторы. 1986 жылдан - Қарағанды металлургия комбинаты трамвай паркінің жүргізушісі. 1988 жылдан - «Импульс» кооперативінің төрағасы (Теміртау). 1991 жылдан - Теміртау балалар мен жасөспірімдер театры директорының шаруашылық жөніндегі орынбасары. 1992 жылдың шілде айынан - Қазақ мәдениет қоры Теміртау қалалық бөлімшесінің материалдық-техникалық бөлім бастығы. 1992 жылдың қазан айынан - «ТЭСС» ШЖК директоры (Теміртау). 1994жылдан - Теміртау балалар мен жасөспірімдер театрының директоры, көркемдік жетекшісі. 2004 жылдан - Теміртау Мәдениет сарайының директоры. 2006 жылдан бері - К.С. Станиславский атындағы Қарағанды облыстық орыс драма театрының директоры. Теміртау қалалық мәслихатының 3-ші шақырылым депутаты (2003-2007). «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне Южыл» медалімен марапатталған (2001). Мәдениет қайраткері (2001). Діни көзқарасы - атеист. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Құқықтық демократиялық мемлекет». Хоббиі - балық аулау. Сүйіп оқитын әдебиеті - шетелдік классикалық әдебиет. Үйленген. Жұбайы - Юн Татьяна Павловна (1962 жылы туған), дәрігер-окулист. Қыздары - Юн Ирина Сергөевна (1980 жылы туған), жеке кәсіпкер, Юн Елена Сергеевна (1985 жылы туған), үй шаруасында; ұлы - Юн Виктор Сергеевич (1992 жылы туған), студент. Дереккөздер
Нұрмахан Миятұлы Жолдасов

Нұрмахан Миятұлы Жолдасов - 1959 жылы 1 шілдеде Шымкент қаласында туған. Қазақ. Хронологиясы *М. Әуезов атындағы Шымкент педагогикалық институтының дене шынықтыру факультетін (1990) дене тәрбиесі мүғалімі; *М. Сапарбаев атындағы Оңтүстік Қазақстан гуманитарлық институтының «Қаржы және несие» факультетін (2003) қаржыгер-экономист мамандықтары бойынша бітірген. *Қазақ және орыс тілдерін біледі. *«Дамудың жаңа көкжиегі», «Халықтың әл-ауқаты артады», «Ресурстарды энергиялық сақтау бойынша атқарылатын шаралар», «Бірінші орында - ТКШ мәселелері», «Телефон арқылы жедел желі», «Қаһармандарға құрмет», «Жеке қалтамен көкпар дамымайды» және тағы басқа көптеген мақалалар мен жарияланымдардың авторы. *«Нұр Отан» ХДП мүшесі (1996 жылдан). *1977 жылдан - Шымкент қалалық сүт зауытының механигі. *1978 жылдан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. *1980 жылдан - Шымкент темірбетон бұйымдары зауытының 3-ші, 5-ші разрядты жұмысшысы. *1981 жылдан - Шымкент қаласы И.В. Мичурин атындағы №36 ОМ мұғалімі. *1982 жылдан - ОҚО Сайрам ауданының Орджоникидзе атындағы №36 ОМ комсомол ұйымының хатшысы. *1990 жылдан - «АвтоВазҚосымшаБөлшек» дүкенінің меңгерушісі (ОҚО, Ленгер қаласы). *1993 жылдан - Шымкент қаласы «Қарабастау» LUK директоры. *1996 жылдан - ОҚО Сайрам ауданы «Қаратөбе» ӨК басқармасының төрағасы. *2001 жылдан - Шымкент қаласы әкімі аппаратының көлікжәне байланыс бөлімінің бастығы. *2002 жылдың наурызынан - Шымкент қаласы Көлік, коммуникация және туризм басқармасының бастығы. *2002 жылдың мамырынан - Шымкент қаласы әкімінің Индустрия, көлік және сауда басқармасының бастығы. *2002 жылдың желтоқсанынан - ОҚО әкімі аппаратының қаржы-шаруашылық бөлімінің меңгерушісі. *2003 жылдан - ОҚО әкімі аппараты жетекшісінің орынбасары - қаржы-шаруашылық бөлімінің меңгерушісі. *2004 жылдан - ОҚО Бәйдібек ауданының әкімі. *2006 жылдан - ОҚО Сарыағаш ауданының әкімі. *2007 жылдан - ОҚО Табиғи монополияларды реттеу агенттігі басқармасының бастығы. *2008 жылдың наурызынан бері - ҚР Табиғи монополияларды реттеу агенттігінің Оңтүстік Қазақстан бойынша департаментінің директоры. *ОҚО бойынша Ат спорты федерациясының президенті (1995 жылдан). Жетістіктері *«Қазақстан Конституциясына 10 жыл» (2005), *«Ерекше қызметі үшін» (2006), *«Шекараны үздік күзеткені үшін» (2007), *«Бірінші ұлттықауыл шаруашылығы санағыc (2007), *«[[Ардагерлер кеңесіне 20 жыл» (2007) медальдарымен, *Құрмет грамотасымен (2008) марапатталған. *ОҚО Сайрам (2005), Бәйдібек (2008) аудандарының Қүрметті азаматы. Әскери атағы - запастағы майор. Діни көзқарасы - мұсылман. Хоббиі - көкпар. Үйленген. Жұбайы - Мырзабекова Нәзипа Диасқызы, үй шаруасымен айналысады. ¥лдары - Жолдасов Ержан Нұрмаханұлы, Жолдасов Нұржан Нүрмаханұлы, Жолдасов Сержан Нұрмаханұлы; қызы - Нұрмаханова Аяжан Нұрмаханқызы. Дереккөздер
Сергей Федорович Матвеев

Сергей Федорович Матвеев - 1950 жылы 20 тамызда Алматы облысы Андреев ауданы «Лепсинск» кеңшарында туған. Орыс. Әкесі - Матвеев Федор Алексеевич, марқум, зоотехник болған. Анасы - Матвеева Вера Федоровна, марқұм, кадр бөлімі инспекторы болған. Н.В. Луначарский атындағы Мемлекеттік төатр өнері институтының музыкалық факультетін бітірген (Мәскеу, 1979), оперетта әртісі. Қазақ ұлттық музыка академиясының доценті (2002 жылдан). 1979 жылдан - Н.К. Крупская атындағы Мемлекеттік академиялық орыс драма театрының актері (Фрунзе). 2002 жылдан бері - М. Горький атындағы орыс драма театрының актері (Астана). 2002 жылдан бері - К. Байсейітова атындағы ¥лттық опера және балет театрының режиссері және жеке орындаушысы. Келесі спектакльдерде ойнайды: Н.В. Гогольдің «Ревизор» (Городничий), У. Шекспирдің «Гамлет» (Король Клавдий), А. Сухов-Кобылиннің «Кречинскийдің үйленуі» (Кречинский), А.П. Чеховтың «Иванов» (Иванов), Ж. Бриккердің «Өз көзіңе сенбе» (Фрэнк Хардер), К. Маньенің «Авеню Анри Мартен 18-дегі авантюра» (Блэз) және т.б. А. Миллердің «Есімде ештеңе жоқ», К. Маньенің «Авеню Анри Мартен 18-дегі авантюра», Ж. Бриккердің «Өз көзіңе сенбе», А.С. Пушкиннің «Тас қонақ», А. Сухов-Кобылинның «Кречинскийдің үйленуі» және т.б. спектакльдердің режиссері. Қырғыз КСР Жоғарғы Кеңесінің (1988), ҚР Мәдениет министрлігінің, Астана қаласы әкімдігі мен Мәдениет басқармасының Құрмет грамоталарымен марапатталған. Қырғыз КСР Еңбек сіңірген әртісі (1988). Қырғызстанның Халық әртісі (1996). Мәдениет қайраткері (2008). Діни көзқарасы - христиан. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «¥дайы өркендеуші, әлемдік аренада көшбасшылықты қолға алуы мүмкін мемлекет». Хоббиі - кинология. Сүйіп оқитын әдебиеті - Н.В. Гоголь, О. Сүлейменов, Айтматов, В.В. Набоков, А.П. Чехов. Ұйленген. Жұбайы - Матвеева Наталья Ивановна, актриса. Ұлдары - Георгий (1981 ж. т.), Артем (1982 ж. т.). Дереккөздер
Қайыржан Махметұлы Махмутов

Қайыржан Махметұлы Махмутов - 1936 жылы 12 желтоқсанда Гурьев облысы Новобогат ауданы Забурунье ауылында туған. Қазақ. Әкесі - Ерғалиев Махмет, марқұм, Забурунье және Айбас ауылдық Кеңестер төрағасы болған, Новобогат аудандық атқару комитеті төрағасының орынбасары болған. Анасы - Ерғалиева ұлболсын, марқұм, үй шаруасында болған. Гурьев педагогикалық институтының тарих факультетін бітірген (1973), тарих пәні оқытушысы. Қазақ және орыс тілдерін біледі. 1953 жылдан - Гурьев қаласы обаға қарсы стансасында техник-дератизатор. 1954 жылдан - Қазақ драма театрында драма актері, директордың орынбасары. 1968 жылдан - Гурьев филармониясының әртісі; «Атырау - Жайық» (Гурьев филармониясында), «Гүлдерайым» Орал филармониясы, «Орал - сазы» және «Тамаша ойын сауық отауы» ұжымдарын ұйымдастырушы және жетекші. 1992 жылдан - Д. Нұрпейісова атындағы оркестрдің реттеуші-директоры. 1993 жылдан бері - Махамбет атындағы Атырау облыстық қазақ драма театрының актері. «Күнде мейрам, күнде той» (Шорабай), «Қызбике мен Алдар көсе» (Шығайбай), «Бейбарыс» (Аға Шахин) қойылымдарындағы барлығы 100-ге тарта рөлдерде ойнаған. «Есірген - Ерке» (Доскен), «Махаббаттаңы» (Мурат), «Исатай - Махамбет» (Гекке), «Көңілдестер» (Дәурен), «Еңлік-Кебек» (Жапал) кинофильмдерінде рөлдер ойнаған. «Ауыл мәдениетін қамқорлыққа алу үздігі» (1975), «Мәдениет қайраткері» (2001) белгілерінің, «Ерен еңбөгі үшін. В.И. Лениннің туғанына 100-жыл толуы құрметіне» медальдарымен марапатталған. Әскери атағы - аға лейтенант. Діни көзқарасы - дінге сенеді. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Өркендеуші». Хоббиі - кітаптар, музыка. Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи кітаптар. Үйленген. Жұбайы - Қасымова Кәмеш (1937 ж. т.). Дереккөздер
Валюта нарығы

Валюта нарығы шет ел валютасымен (сатып алу, сату, айырбастау) және шетел валюталарындағы төлем құжаттарымен (чектер, вексельдер, телеграф және пошта аударылымдары, аккредитивтер) жасалатын операциялардың жүзеге асырылуына байланысты экономикалық қарым-қатынастардың айрықша саласы. Түрлі елдер банктерінің арасындағы корреспонденттік байланыстар арқылы құрылатын валюта рыноктары солардың көмегімен сыртқы саудаға, инвестицияларға, туризмге, басқа да қатынастарға байланысты халықаралық ақша есеп айырысуы жүргізілетін тұтқа болып табылады. Валюталық нарықтың қатысушылары Валюталық нарықтың негiзгi қатысушыларымен болып табылады: *Орталық банк *Сауда банктері *Фирмалар, сыртқы сауда операцияларың орындайтын *Халықаралық инвестициялық серiктестiктер, зейнетақы және қорлар, сақтандыру компаниясының хеджевыесi. *Валюталық биржалар *Валюталық делдалдар *Жеке тұлғалар Валюта нарығы, Валюта рыногі — 1) сұраным мен ұсыным негізінде қалыптасқан валюта курсына сай валюталарды сатып алу-сату шоғырланған ресми орталық; 2) шет ел валюталарын және шет ел валютасымен төленетін төлем құжаттарын сатып алу-сату жөніндегі тұрақты экон. және ұйымдық қатынастар жүйесі. Бұған еуродепозиттер нарығы, еурокредиттер нарығы, еурооблигациялар нарығы енеді. Биржалық валюта нарығы, биржадан тыс (банкаралық) валюта нарығы түрлеріне бөлінеді. Дүниежүзілік аса ірі валюта нарығы АҚШ-та, Ұлыбританияда, Францияда, Швейцарияда, Жапонияда, Сингапурда орналасқан. Валюта нарығына операциялардың екі түрі: “спот” (валютаны тез жеткізу), “форвард” (келісілген курс бойынша уағдалы уақыттан бір ай және одан көп уақыт кейін жеткізу) қолданылады. Валюта нарығы экономиканы мемл. реттеуге бағытталған валюта саясатын жүргізуге мүмкіндік береді. Дереккөздер
Валюта қайтымдылығы

Валюталардың қайтымдылығы валюталардың айырбасталуы - бір елдің валютасын қолданылып жүрген валюта бағамы бойынша басқа елдердің валютасына айырбастау (конверсиялау) мүмкіндігі. Эмитент мемлекет өз ақшасын басқа валюталарға айырбастауға тыйым салса немесе оны шектесе, ол қайтымсыз валюта болып есегітеледі. Аралық режимі бар валюталар ішінара қайтымды валюта деп аталады. Дереккөздер
Валюталық арбитраж

Валюталық арбитраж - банктер арасындағы валюталық операция, ол валютаны сатып алу (сату),кейіннен әр түрлі валюта рыноктарындағы бағамдардың айырмашылығын (кеңістікті валюталық арбитраж) немесе валюта бағамдарының белгілі бір уақыт аралығында (мерзімдік валюталық арбитраж) тұрақсыздануын пайдаланып, пайда табу үшін кері келісім жасауды білдіреді. Валюталық арбитраждың негізгі принципі - валютаны арзанырақ сатып алып, қымбатырақ сату. Валюталық арбитраж екі валютамен (жай валюталық арбитраж) немесе үш тіпті одан да көп валютамен (күрделі валюталық арбитраж) «спот» немесе «форвард» шарттары бойынша жүзеге асырылады. Дереккөздер
Валюталық демпинг

Валюталық демпинг бағасы төмен тауарларды валютасы құнсызданған елдерден валютасы салыстырмалы түрде тұрақты елдерге экспорттау, валюталық демпинг тауарлардың ішкі жоғары бағаларымен және төмен экспорттық бағаларымен, тауарлардың сыртқа дүниежүзілік орта көрсеткіштерден төмен бағалар бойынша көптеп сатылуымен ерекшеленеді. Сырт жерлерге шығарылатын тауарлардың бағасын кемітудің көзі — неғұрлым тұрақты шетел валютасын құнсызданған ұлттық валютаға айырбастағаннан түскен айырмашылықтан пайда болатын экспортгық сыйлық деп аталатын табыс. Тарифтер мен сауда жөніндегі бас келісімнің (ГАІТ) 1967 жылғы конференциясында халықаралық Демпингке қарсы кодекс қабылданды. Онда демпингті (оның ішінде валюталық демпингті де) қолданған жағдайда жүзеге асырылатын арнайы санкциялар көзделген. Дереккөздер
Әбду Жүнісұлы

Әбду Жүнісұлы (1906-1938), партия, кеңес қызметкері, репрессия құрбаны. Арғын тайпасы, Қаракесек руының Керней бұтағынан шыққан. Шет ауданы түлегі. 1929 ж. Қоңырат ауданы бойынша ең алғашқы «Оян» серіктігін (кейін Киров ұжымшары) ұйымдастырушы. 1932 жылғы аштыққа қарсы күрес жүргізіп, жоғарғы орындарға хабарлап, шаралар қолдану жөнінде тиісті талаптар қойды. Осыған байланысты Алматыдан арнаулы комиссия келіп, жұмыс жасаған. Балқаш қаласынан көлікпен балықтасу ұйымдастырылған. Соның нәтижесінде осы өңірдің тұрғындары 1932 жылғы аштықтан жан сақтап, аман калды. Әбду Тоқырау өзенінің бойына алғашқы рет су диірмен, кейін жел диірмен орнатқызды. Әбду ҚазОАК-тің мүшелігіне сайланып, 1935 ж. аудандық атқару комитеті төрағасының бірінші орынбасары болды. 1936 ж. Алматы қаласына партия оқуына шақыртылды. 1937 ж. тамыз айында «халық жауы» деген жалған жаламен түрмеге жабылып, 1938 ж. Қарағанды түрмесінде атылды. Дереккөздер
Валюталық келісімдер

Валюталық келісімдер мемлекеттердің арасында белгілі валюталық қарым-қатынастарды реттеу жөніңдегі олардың өзара құқықтары мен міндеттемелері туралы екі жақты немесе көп жақты келісімдер. Әдетте, валюталық келісімдерде халықаралық есеп айырысу және несие беру шараларын жүзеге асыру жөніндегі жалпы және нақты нормалар анық көрсетіледі. Дереккөздер
Валюталық Операциялардың лимиті

Валюталық Операциялардың лимиті банкінің белгілі бір серіктестерімен валюта операцияларын жүргізудегі шек қойылған сома. Оны, серіктестерінің каржы жайын, саяси факторларды және соларға байланысты тәуекелді ескере отырып, төлемдердің өтелмеу мүмкіндіктерін шектеу мақсатынша банкілердің өздері белгілейді. Дереккөздер
Валютаны қайта айырбастау

Валютаны қайта айырбастау ақша реформасының бір түрі. Ол бойынша қағаз ақша бірлігінің құны металл ақша бірлігінінің құнына дейін көтерілігі, қағаз ақша белгілерін нақты құны бойынша металл ақшаға ұсақтау тәртібі қалпына келтіріледі. Дереккөздер
Жанділдә Тәжіұлы Майлин

Жанділдә Тәжіұлы Майлин (1949-1998), ҚР Суретшілер одағының мүшесі (1993), Суретшілер одағы Қарағанды облыстық көркемдік кеңесінің мүшесі (1993-98), республикалық «Жігер» фестивалінің лауреаты (1982). Қазақтың Абай атындағы Мемлекеттік педагогикалық институтын бітірген (1975). ҚР Суретшілер одағы Қарағанды бөлімшесінің Жезқазған қаласындағы көркемөнер шеберханасында суретші-безендіруші (1975-77), 1977 жылдан ЖезПИ-да (қазіргі ЖезУ) ассистент, аға оқытушы, кафедра меңгерушісі, деканның орынбасары болып еңбек етті. Көркемсурет өнерінің түрлі жанрларында шығармашылық туындылар жасады. Олардың катарында Абылай, Абай, Жамбыл, Қ. Сәтбаев, М. Әуезов портреттері, пейзаждар, натюрморттар, тақырытттык композициялар және абстрақциялық туындынар бар. «Жамбыл» портреті Ә. Қастеев атындағы мемлекеттік көркемсурет галереясы қорынаалылған. Дереккөздер
Валютасыз айырбас

Валютасыз айырбас тауарларды, қызмет көрсетуді, экономикалық, ғылыми, мәдени қызметтің басқа да нәтижелерін шетел валютасын жұмсамастан халықаралық алмасу. Қазіргі жағдайда валютасыз айырбасты қолдану кооперация негізінде фирмааралық өзара тауар алмасу ісінің, шекаралық сауданың үлғая түсуімен, елдер арасында өзара тиімді жағдайлар бойынша делегациялар алмасу практикасының қанат жаюымен, кейде төлем валютасының құнсыздануын болдырмауға ұмтылумен түсіндіріледі. Дереккөздер
Мұқамеджан Әбдіқалықов

Мұқамеджан Әбдіқалықов (1907 жылы туған), партия, кеңес қайраткері. Ақмола уезінде жұмысшы отбасында туған. 1932 ж. Қазақтың Абай атындағы педогогика институтын бітірді. 1932-33 ж. ғылыми жұмыстарда, 1933-38 ж. Қазақстан өлкелік комсомол және облыстық партия комитеті аппаратында жауапты қызмет атқарды. 1938-1941 ж. ҚазКСР оқу халық комиссары, ҚазКСР Халық комиссарлары кеңесі төрағасының орынбасары, 1941-42 ж. еңбекшілер депутаттары Алматы қалалық аткомының төрағасы, 1942-47 ж. Қазақстан КП ОК-нің үгіт және насихат жөніндегі хатшысы, 1947-1967 ж. Қазақстан КП ОК жанындағы Партия тарихы институтында аға ғылыми қызметкер болып, марксизм-ленинизм классиктерінің еңбектерін аударуға тікелей ат салысты. Қазақстан КП ОК-нің мүшесі (1938-1948) және ОК бюро мүшесі (1942-48); 1-2-сайланған КСРО Жоғарғы Кеңесінің, 2-сайланған ҚазКСР Жоғарғы Кеңесінің депутаты. 2 мәрте Еңбек Қызыл Ту ордені, 1-дәрежелі Отан соғысы орденімен марапатталған. Дереккөздер
Ермахан Сағиұлы Ыбрайымов

Ермахан Сағиұлы Ыбрайымов (1972 жылы 1 қаңтарда Жамбыл облысының Тұрар Рысқұлов ауданы Тельман атындағы ауылында туған) - боксшы, халықаралық спорт шебері, Сидней Олимпиадасының жеңімпазы. Дулат тайпасы Сиқым руынан шыққан. Ермахан Ыбрайымов Атлантада және Сиднейде өткен Жазғы Олимпиада ойындарында Қазақстанның туұстаушы болды. Әкесі - Ыбрайымов Сағи (1937 жылы туған), фермер. Анасы - Ыбрайымова Жәмилә (1942 жылы туған), зейнеткер. Әл-Фараби атындағы Қазақ мемлекеттік ұлттық университетінің заң факультетін бітірген (1999), заңгер. *1993 жылдан - «Iтаттағы ұлттық командалар мен спорттық резерв дирекциясы» РМҚК спортшы-нұсқаушысы. *2003 жылдан - бокстан ҚР бас жаттықтырушысы. *2007 жылдан бері - «Олимпиадалық дайындық орталығы» РМК директоры. Әуесқой бокс федерациясының тұңғыш вице-президенті. Қазақстанның сан мәрте чемпионы; Әскер қатарындағылар арасындағы бірінші Бүкіләлемдік ойындардың чемпионы (Рим, 1995); Азия чемпионы (1995); XXVI Олимпиадалық ойындардың 71 кг дейінгі салмақтағы қола жүлдегері (Атланта, 1996); Әлем чемпионатының күміс жүлдегері (Будапешт, 1997); Азия ойындарының чемпионы (1998); Әлем чемпионатының қола жүлдегері (Хьюстон, 1999); XXVII Олимпиадалық ойындардың 71 кг дейінгі салмақтағы чемпионы (Сидней, 2000); халықаралық турнирлер жеңімпазы (Филиппин, 1994); (Галле, Бангкок, 1998). КСРО спорт шебері (1988). Халықаралық класстағы спорт шебері. ҚР бокстан Еңбек сіңірген спорт шебері (2000). ҚР бокстан Еңбeк сіңірген жаттықтырушысы. I дәрежелі «Барыс» (2000) орденімен; «Ерен еңбегі үшін» (1996) медалімен марапатталған. «Дарын» Мемлекеттік жастар сыйлығының лауреаты (2000). «Жыл спортшысы» номинациясы бойынша «Жыл адамы» атағын алған (2000). 1995 жылғы Әуесқой бокстан әлем чемпионаты Атлантадағы Олимпиада ойындары 1997 жылғы Әуесқой бокстан әлем чемпионаты 1999 жылғы Әуесқой бокстан әлем чемпионаты Сиднейдегі Олимпиада ойындары Әскери атағы - майоры. Хоббиі - туризм. Дереккөздер
Әсет Жұмашұлы Иманбаев

Әсет Жұмашұлы Иманбаев - 1981 жылы 23 қыркүйекте Семей облысы Үржар ауданы Үржар кентінде туған. Қазақ. Әкесі - Иманбаев Жұмаш Тәңірбергенұлы (1959 жылы туған), спорт мектебінде жаттықтырушы. Анасы - Әткешева Сайраш Қапасқызы (1961 жылы туған), үй шаруасымен айналысады. Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің дене шынықтыру факультетін бітірген (2004), дене шынықтыру пәнінің оқытушысы. Қазақ және орыс тілдерін біледі. «Нұр Отан» ХДП мүшесі (2004 жылдан). Жастар арасында әлемнің екі мәрте чемпионы (2000, 2001), Азия (2003, 2004) чемпионы; Азия ойындарының чемпионы (2002). Грек-рим күресі бойынша халықаралық кластағы спорт шебері. «Ерен еңбегі үшін» (2002) медалімен марапатталған. «Жыл адамы» атағын алған (2002). Діни көзқарасы - мұсылман. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Қазақстанның соғыссыз өркендеуі». Хоббиі - бильярд, автокөлік. Сүйіп оқитын әдебиеті - діни кітаптар. Үйленген. Жұбайы - Иманбаева Әсел Қадырханқызы (1982 жылы туған), ағылшын тілі пәнінің оқытушысы. Қызы - Жұмашева Адиля (2004 жылы туған). Дереккөздер
Владимир Николаевич Каплич

Владимир Николаевич Каплич - 1967 жылы 5 қазанда Павлодар облысы Екібастұз қаласында туған. Белорус. Әкесі - Каплич Николай Игнатович, зейнеткер, «Северный» қимасындағы роторлық экскаваторда аға машинист болған. Анасы - Каплич Галина Андреевна, зейнеткер, «Богатырь» қимасында ТББ шебері болған. Екібастұз тау-кен техникумын бітірген (1986), электровоз машинисі. Қалалық мүгедектер қоғамының мүшесі. Тірек-қозғалу аппараттары зақымданған арбада отыратын мүгедектер арасындағы үстел теннисі бойынша ҚР 13 мәрте чемпионы; Мәскеу қаласының чемпионы (1987); ТМД чемпионатының жүлдегері - 1-ші орын (Витебск, 1992); Халықаралық ойындардың (Англия, 1993; Дания, 1996), Азия ойындарының - 4-ші орын (Таиланд, 1999) қатысушысы; ТМД және Прибалтика елдері чемпионатының үш мәрте жүлдегері - 1-ші орын (Пенза, 2001, 2002, 2003); Азия ойындарының қола жүлдегері (Пусан, 2003). Үстел теннисі бойынша республикалық, сондай-ақ шет елдік деңгейдегі спорттағы табыстары үшін көптеген сыйлықтармен марапатталған. Бойдақ. Дереккөздер
Жұмабек Әбдіраманов

Жұмабек Әбдіраманов (1935 жылы туған), кен инженері, партия, кәсіподақ қызметкері. Қазақ кен-металлургия институтын бітірген (1962). Қарағанды шахталарында инженерлік қызметте болады. Қазақстан КП Шахтинск қалкомының хатшысы, Киров аукомының 1-хатшысы болып сайланды, 1980-85 ж. обкомының бөлім меңгерушісі. 1985-1990 ж. көмір өнеркәсібі жұмысшылары кәсіподағы аумақтық комитетінің төрағасы. 1990 ж. КСРО көмір өнеркәсібі одағы ОК хатшысы болып сайланады. Зейнетке шыққаннан кейін бұрынғы «Қарағандыкөмір» ӨБ пионер лагерьлерін қалпына келтірумен айналысып, шахтерлердің балалары үшін осы заманғы «Орленек» пионер лагерін құрды. Еңбек Қызыл Ту, «Құрмет Белгісі» ордендерімен, медальдармен марапатталған. «Шахтер данқы» белгісінің толық иегері. Дереккөздер
Заманбек Бәкенов

Заманбек Бәкенов (1935-1993), шопан, Еңбек Даңкы орденінің толық иегері (1975, 1976, 1984). 1957 жылы Саран қаласы 12 механика училищесін бітірді. 1957-1963 жылдары Абай атыңдағы кеңшарда механизатор, шопан көмекшісі. 1963 жылы «Қаратау» кеншарында ағашопан. 10-шы бесжылдықта (1976-1980) Б. әрбір 100 саулықтан орта есеппен 132-ден қозы алып, мемлекетке 1150ц ет және 110 ц жүн тапсырды, сөйтіп бесжылдық жоспарын екі есе асырып орындады. 1983 жылы әрбір 100 саулықтан 131-ден қозы алды. 11-ші бесжылдықтың тапсырмасын мерзімінен бұрын орыңдады. Қазақстан Компартиясы 15-ші съезінің делегаты. Дереккөздер
Алмагүл Сайранқызы Кашина

{{Ambox }} Алмагүл Сайранқызы Кашина - 1973 жылы 7 қыркүйекте Целиноград облысы Мақы ауданының Белоцерковка ауылында туған. Қазақ. 1993 жылдан - «Қазбасспортжабдықтау» МБ самбо бойынша ұлттық қүрама командасының спортшы-нұсқаушысы; «Горняк» ССК самбодан спортшы-нұсқаушысы, самбо күресі бойынша жаттықтырушы-оқытушысы. Қазіргі уақытта - «Жасыбай» БЖСМ» МККК самбо күресінен жаттықтырушы-оқытушы, дзюдо күресінен жаттықтырушы-оқытушы. Кәсіподақ комитетінің төрағасы. Дзюдо күресінен спорт шебері. Самбодан және сумо күресінен Халықаралық санаттағы спорт шебері. ҚР бірнеше мәрте чемпионы; самбодан Әлем чемпионатының қола жүлдегері (2005). Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Бағдарлама-2030». Сүйіп оқитын әдебиеті - поэзия. Тұрмыс құрмаған. Дереккөздер
Сергей Владимирович Копытов

Сергей Владимирович Копытов - 1965 жылы 5 қазанда Көкшетау қаласында туған. Орыс. Қазақ мемлекеттік дене шынықтыру институтының дене шынықтыру және спорт факультетін бітірген (1991), ауыр атлетикадан жаттықтырушы-оқытушы. *1984 жылдан - облыстық №1 ОРМБЖМ ауыр атлетиканың жаттықтырушысы-оқытушысы (Көкшетау қ.). *1998 жылдан бері - Ақмола облысы Дене тәрбиесі және спорт басқармасы облыстық №1 ОРМБЖМ ауыр атлетикадан жаттықтырушы-оқытушысы. KGPO Кубогының (1986-1990), КСРО халықтары спартакиадасының (1986), Еуропа кубогының чемпионы (1986); «Добрая воля» ойындарының күміс жүлдегері (1990); Еуропа (1990), Азия (1995) чемпионы; Әлем кубогының иегері (1990); Әлем чемпионатының қола жүлдегері (1990); XII Азия ойындарының жеңімпазы (1994); I Шығыс Азия ойындарының қола жүлдегері (1997); Азияның көп мәрте рекордшысы. ҚазКСР Жоғарғы Кеңесі Президиумының Құрмөт грамотасымен марапатталған (1987). Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Өркендеген ел». Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи әдебиет, детективтер. Үйленген. Жұбайы - Копытова Ирина Сергеевна (1961 жылы туған), Олимпиадалық резервті дайындау орталығының медициналық қызметкері. Ұлдары - Андрей (1985 жылы туған), ауыр атлетикадан спорт шебері, Қазақстанның жасөспірімдер арасындағы чемпионы, ересектер арасындағы Қазақстан чемпионатының күміс жүлдегері; Станислав (1988 жылы туған), ауыр атлетикадан халықаралық санаттағы спорт шебері, жасөспірімдер арасындағы Азия біріншілігінің қола жүлдегері. Дереккөздер
Нұржан Әбдіраманов

Нұржан Әбдіраманов (1982 жылы туған), самбо күресінен халықаралық дәрежедегі спорт шебері, әлем чемпионатының екі дүркін күміс жүлдегері (Испания, Лас-Пальмас қаласы, 2000; Молдова, 2001), ҚР-ның екі дүркін чемпионы (2000, 2002), Азия чемпионы (2001) және жастар арасындағы Әлем чемпионы (Югославия, 2002). Ө. А. Байқоңыров атындағы Жезқазған университетін еңбек мамандығы бойынша бітірген (2002). Жаттықтырушысы — Ж. Р. Кемелбаев. Дереккөздер
Владимир Николаевич Котов

Владимир Николаевич Котов - 1963 жылы 2 қаңтарда Қарағанды қаласында туған. Орыс. Қазақ мемлекеттік дене шынықтыру институтын бітірген (1984), жаттықтырушы-оқытушы. Суға жүзуден КСРО спорт шебері (1983). Суға жүзуден ҚР Еңбек сіңірген жаттықтырушысы (2006). Жұмыс істей жүріп, суға жүзуден ҚР халықаралық санаттағы 3 спорт шеберін, суға жүзуден ҚР 14 спорт шеберін; сондай-ақ, суға жүзудeн әлем, Азия, ҚР чемпионаттарының бірнеше мәрте жеңімпазы және жүлдегері Рыжков Евгенийді тәрбиелеген. Үйленген. Жұбайы - Котова Елена Анатольевна (1964 жылы туған), үй шаруасымен айналысады. ұлдары - Котов Игорь (1985 жылы туған), Котов Илья (1987 жылы туған). Дереккөздер
Жәдігер Қылышбайұлы Кенбай

Жәдігер Қылышбайұлы Кенбай 1956 жылы 11 қарашада Ақтөбе облысы Қобда ауданы Жарық ауылында туған. Қазақ. Әкесі - Кенбаев Қылышбай Жалмағамбетұлы, марқұм, Ақтөбе облысы Қобда ауданы «Жарық» кеңшарының бас экономисі болып жұмыс істеген. Анасы - Кенбаева Дәмелі Ізмұханқызы, зейнеткер, мұғалім болып жұмыс істеген. Алматы көркемсүрет училищесін (1981); Т. Жүргенов атындағы Алматы мемлекеттік театр-көркемсүрет институтының көркемсурет факультетін (1989) монументалды-сәндік өнер суретшісі, мүсінші мамандығы бойынша бітірген. Мүсінші, суретші-монументші. Қазақ және орыс тілдерін біледі. 1977 жылдан - Ақтөбе облысы Қобда ауданы «Жарық» кеңшарының жұмысшысы. 1981 жылдан - Маңғышлақ облыстық қуыршақ театрының бас суретшісі. 1984 жылдан -ҚазКСР Көркемсүрет қоры жанындағы Ақтөбе шеберханасының суретшісі. 1991 жылдан - Ақтөбе гуманитарлық колледжінің оқытушысы. 1998 жылдан бері - Қ. Жұбанов атындағы Ақтөбе мемлекеттік университеті дизайн кафедрасының аға оқытушысы. ҚР Суретшілер одағы Ақтөбе филиалының төрағасы. Әскери атағы - сержант. Діни көзқарасы - ұстамды мұсылмандық. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - М. Шоқай, Н.Ә. Назарбаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Өркендеген Қазақстан, барлық салада дамудың эволюциялық жолы». Хоббиі - тарихи әдебиет оқу. Сүйіп оқитын әдебиеті - халықтар тарихы, этнография. Үйленген. Жұбайы - Кенбаева Гүлбахрам Мансұрқызы, мұғалім. Балалары - Жанат (1984 жылы туған), Әйгерім (1986 жылы туған), Қанат (1990 жылы туған). Дереккөздер
Орал Тұтқабайұлы Әбдірахимов

Орал Тұтқабайұлы Әбдірахимов (1953 жылы туған), механика және қолданбалы математика саласындағы ғалым, техника ғылымының докторы, профессор (1993). Қазақ мемлекеттік университетін бітірген (1976). 1976-1995 жылдары Жамбыл гидромелиорация құрылыс институтында, ҚР ҰҒА Механика және машинатану институтында асситенттен лаборатория жетекшісіне дейін әртүрлі қызмет атқарды. 1995-96 жылдары Жезқазған педогогика институтының ректоры, 1996-2000 жылдары О. А. Байқоңыров атындағы Жезқазған университетінің ректоры, 1-проректоры. 2000-2001 жылдары Алматы технологиялық университетінде декан болды. 2004 жылдан Рудный индустриалдық институтында (Қостанай облысы) ректор. 80-нен аса ғылыми еңбегі жарық көрген. Оның ішінде 2 монография, 1 оқулық, 16 патенті бар. Дереккөздер
Мұрат Әбдрахманұлы Қалқабаев

Мұрат Әбдрахманұлы Қалқабаев (1948 жылы 31 қазанда Шымкент облысы Ленгір ауданы Оңтүстік ауылы) - Кескіндемеші, мүсінші, сәндік және қолданбалы өнер суретшісі. Қазақстан мәдениет қайраткері. Қазақстанның Еңбек сіңірген қайраткері (2008). Әкесі - Қалқабаев Әбдраман, ¥ОС мүгедегі. Анасы - Қалқабаева Қаламқас Жаманбайқызы, үй жұмысымен айналысады. Н.В. Гоголь атындағы Алматы көркемсурет училищесін (1970); Львов мемлекеттік сәндік және қолданбалы өнер институтын бітірген (1975). Жұмысының жанрлары - киізбен жұмыс және гобелен, сәндік және монументалды пластика. «Қобыз» (тең автор, 2003), «Қазақстан жерінде қуғын-сүргін жылдары қаза болғандарға» (тең автор, 2004), «Сталиндік қуғын-сүргін кезінде қаза болған ресейліктерге арналған естелік белгісі» (2004) монументтерінің, «Қаза болған шахтерлерге» ескерткішінің (тең автор, 2006) авторы. ҚР Көркемөнер академиясының академигі. 1976 жылдан бүкілодақтық, халықаралық, шетел, республикалық, облыстық көрмелердің қатысушысы. 1975 жылдан - Ә. Қастеев атындағы Шымкент көркемсурет училищесінің оқытушысы. 1977-1989 жылдары - Қарағанды көркемсурет және өндірістік шеберханалардың бас суретшісі. 1992 жылдан - Е. Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университетінің сәндік, қолданбалы өнер және сурет кафедрасының меңгерушісі. 2000 жылдан - Қазақстан Суретшілер одағының Қарағанды облыстық ұйымының бас суретшісі, басқарма мүшесі. 2004-2009 жылдары - ҚР Суретшілер одағының Қарағанды облыстық ұйымының басқарма төрағасы. КСРО және ҚР Суретшілер одағының мүшесі. «Астананың 10 жылдығы» медалімен (2008), Қазақстанның ЛКЖК ОК құрмет грамотасымен (1977), «Қазақстанның сәндік өнер саласындағы үздік жыл шығармасы үшін» дипломымен (1987) марапатталған. «Бейнелеу өнері» номинациясында Қарағанды облысы әкімі сыйлығының лауреаты (2001). Мәдениет қайраткері (2004). * Діни көзқарасы - атеист. * Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев. * Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Тұрақты даму». * Хоббиі - музыка, спорт, балық аулау. * Сүйіп оқитын әдебиеті - қазақ және әлем классикасы. * Үйленген. Жұбайы - Смағұлова Қаят Сартайқызы (1947 жылы туған), Қарағанды экономикалық университетінің декан орынбасары. Қыздары - Қалқабаева Айгүл Мұратқызы (1976 жылы туған), маркетолог; Гаухар Мұратқызы Қалқабаева (1978 жылы туған.), экономика ғылымдарының кандидаты, Қарағанды экономикалық университетінің кафедра меңгерушісі; Қалқабаева Самал Мұратқызы (1985 жылы туған), суретші, қаржыгер. Дереккөздер
Дина Ерғазықызы Әбдірахимова

Дина Ерғазықызы Әбдірахимова (1934-2002), мемлекет қайраткері. Қазақ мемлекеттік университеті филология факультетін бітірген. Қарағанды қаласына комсомолдық жолдамамен келіп, 1959-1961 ж. облыстық комсомол комитетінің 2-хатшысы, көп жылдар бойы партиялық қызметтерді атқарған, 1972-78 ж. обком хатшысы болып сайланды. Қазақ республикалық кәсіподақтар кеңесінің хатшысы, 1985-1990 ж. ҚазКСР әлеуметтік қамсыздандыру министрі. 12-шақырылған ҚазКСР Жоғарғы Кеңестің депутаты. Еңбек Қызыл Ту, 2 «Құрмет Белгісі» ордендерімен, медальдармен марапатталған. Алаштың қоғам қайраткері Халел Досмұхамедовтың немересі. Зейнеткерлікке шыққаннан кейін сол кісі атындағы қор кұрып еңбектерін жарыққа шығарды. Дереккөздер
Қабдылғалым Насырұлы Қаржасов

Қабдылғалым Насырұлы Қаржасов 1954 жылы 11 қаңтарда Павлодар облысы Ертіс ауданы Үлгілі ауылының И. Байзақов атындағы кеңшарында туған. Қазақ. * Қыпшақ тайпасының Бұлтың руынан шыққан. Әкесі - Қаржасов Насыр (1918-2001), тракторшы болған. Анасы - Қаржасова Бекзия (1922 ж. т.), зейнеткер, үй шаруасымен айналысқан. Н.В. Гоголь атындағы Алматы көркемсурет училищесінің безендіру бөлімшесін бітірген (1980), суретші-безендіруші. ҚР Көркемөнер академиясының толық мүшесі (2007 жылдан). Еңбектері Ә. Қастеев атындағы Мемлекеттік өнер мұражайында, Павлодар, Семей, Атырау және Қарағанды көркемсурет мұражайларының қорларында, Алматы қаласындағы жеке галереялардың коллекцияларында, Қазақстан, Франция, Германия, Канаданың жеке коллекцияларында сақталуда. Туындылары Нью-Йоркте (2008), Амстердам, Варшава, Вроцлава, Берлин, Штутгарт пен Мюнхеннің мұражайларында (2008-2009), Астана қаласындағы Тәуелсіздік сарайында (2009), «ОЮ» галереясында (Алматы, 2009), Мәдениет пен келісім сарайында (2010) көрмелерге қойылған. Санкт-Петербург қаласында жеке көрмесін өткізген (2008, мамыр-маусым). Қазақ және орыс тілдерін біледі. 1974 жылдан - Павлодар облысы Ертіс ауданы Үлгілі ауылы И. Байзақов атындағы кеңшарының малшысы. 1975-1976 жылдары - Павлодар қаласы Автоматтандыру мен механикаландыру конструкторлық-технологиялық жобалау институтының және құрылыстық металл конструкциялары зауытының суретші-безендірушісі. 1980 жылдан бері - Павлодар көркемсурет-өндірістік шеберханасының суретшісі. КСРО Суретшілер одағының мүшесі (1988 жылдан). «Құрмет» орденімен марапатталған (2001). «Қазақстан-2000» шеберлік сабағы» халықаралық өнер фестивалінің лауреаты. ҚР Президентінің стипендиаты (1997). Діни көзқарасы - мұсылман. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Бейбарыс сұлтан, Абылай хан. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Демократиялық өркендеуші мемлекет». Хоббиі - музыка, музыкалық аспаптар жасау. Сүйіп оқитын әдебиеті - поэзия. Үйленген. Жұбайы - Қаржасова Роза Темірханқызы, облыстық мал дәрігерлік зертханасының зертханашысы. Қызы - Айнұр (1983 жылы туған); ұлы - Бейбарыс (1994 жылы туған). Дереккөздер
Төлеген Мұсаұлы Әбдірахманов

Төлеген Мұсаұлы Әбдірахманов (1933 жылы туған), инженер-металлург. Қазақ КСР-нің еңбек сіңірген металлургі (1973). Қазақ кен-металлургиялық институтын бітірген (1955). 1955-1963 ж. Қарсақбай мыс қорыту зауытында жұмысшы, ауысым мастері, металлургия цех бастығының орынбасары, кәсіподақ комитетінің төрағасы, партбюро хатшысы болып істеді, 1963 ж. мыс қорыту зауытының директоры болып тағайындалды. 1973 ж. Жезқазған кен-металлургия комбинатының партком хатшысы болып сайланды. 1973-1983 ж. мыс қорыту зауытының бас инженері, зауыт директоры, 1990 жылдан «Қазақмыс» корпорациясы президентінің кенесшісі. Еңбек Қызыл Ту, «Құрмет Белгісі» ордендерімен марапатталған. Жезқазған қаласының құрметті азаматы. Дереккөздер
Мелдехан Уәлиханұлы Қасымбек

Мелдехан Уәлиханұлы Қасымбек 1954 жылы 1 қаңтарда Түркістан облысы Шардара ауданының «Көксу» кеңшарында туған. Әкесі - Қасымбеков Уәлихан, кеңшар әкімшілігінде жұмыс істеген. Анасы - Қуатова Бибісара, мектепте кітапханашы болып жұмыс істеген. * П. Беньков атындағы Республикалық көркемсурет училищесін (Ташкент, 1970); Апматы көркемсурет училищесін; В.И. Суриков атындағы Мәскеу мемлекеттік көркемсурет институтының станок кескіндемесі факультетін бітірген (1979). * Қазақ, орыс және түрік (ауызекі) тілдерін біледі. * 1979-1983 жылдары - Алматы мемлекеттік театр-көркем институтының арнайы пәндер оқытушысы. * 1983-1986 жылдары - Шымкент көркем-өндірістік шеберханасының суретшісі (кескіндеме және монументалды өрнек) - Ә. Қастеев атындағы Шымкент көркем сурет училищесінің арнайы пәндер оқытушысы. * 1986 жылдан бері - О. Таңсықбаев атындағы Алматы сәндік-қолданбалы өнер колледжінің арнайы пәндер оқытушысы. Жастар, республикалық, бүкілодақтық және шетелдік өнер көрмелеріне қатысқан (1977 жылдан). * Суреттері Қазақстан Республикасы Ә. Қастеев атындағы Мемлекеттік өнер мұражайында, Қырғызстанның Бейнелеу өнер мұражайында; Англияда, Германияда, Португалияда, Түркияда, Оңтүстік Кореяда, Францияда жекө коллекцияларда сақталуда. * Ы. Аптынсарин атындағы медалімен марапатталған (2008). Мәдениет қайраткері (1999). * Діни көзқарасы - мұсылман. * Саяси қайраткөр ретіндегі идеалы - М. Шоқай. * Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Даму жолында». * Хоббиі - кино, музыка, саяхат. * Сүйіп оқитын әдебиеті - А. Құнанбаев, Р. Акутагава, А. Камю, К. Абэ. * Үйленген. Жұбайы - Қасымбекова Ақмедел (1955), фармацевт. Қызы - Қасымбекова Айна Мелдеханқызы (1985), энергетик; ұлы - Қасымбеков Ататүрік Мелдеханұлы (1989), студент. Дереккөздер
Қадыр Әбдірәсілов

Қадыр Әбдірәсілов (1938-1984), кенші, Социалистік Еңбек Ері (1976). Қарқаралының түлегі. 1958-1971 ж. «Ленинкөмір» тресінің №19 шахтасыңда машинистің көмекшісі, көмір комбайнының машинисі болды. 1971-1984 ж. «Наклонная» шахтасында көмір комбайнының машинисі, тазалау забойының кен жұмысшысы, «Киров» шахтасының тазалау забойында кен жұмысшыларының бригадирі. 9-шы бесжылдықтың тапсырмаларын және көмір өндіру жөніңдегі социалистік міңдеттемелерді орындауда жоғары техникалық-экономикалық көрсеткіштерге жетті. КОКП 25-съезінің, Қазақстан Компартиясы 15-съезінің делегаты, 10-сайланған Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі Президиумының мүшесі. 2-рет Ленин орденімен, медальдармен марапатталған. «Шахтер даңқы» белгісінің толық иегері. 1988 ж. Әбдірәсілов құрметіне Қарағандыда бүкілодақтық шахмат турнирі өткізілді. Дереккөздер