kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Энцо Феррари

Энцо Ансельмо Феррари - әлемдегі ең үздік автомобиль брендтерінің біріне айналып үлгерген Ferrari компаниясыныӊ негізін қалаушы. Оның көліктері көркем дизайнымен, қолайлығы және жылдам қозғалтқышымен әйгілі. Энцо өзінің туындысында әдемілік пен жылдамдықты біріктіре алған. туған кезінде Феррари тегін иемденген елден ерек Энцо жасы тоқсанға келгенше көлік жарыстарына деген қызығушылығын жоғалтқан емес. Өмірбаяны * Энцо Феррари әскерде қызмет етіп жүргенде қатты науқастанып, госпитальға ауыстырылады. Оның халі нашарлағаны сонша, тіпті медбикелер оған мән беруді қояды. * Энцо автожарысқа алғаш рет 1919 жылы шыққан. Оның автоспортқа деген қызығушылығы тәуелділікке айналып, өмірлік хоббиі болады. Бір жылдың көлемінде Alfa-Romeo командасының бас жарысшысы атағына қол жеткізеді. * Феррари жеке жарыс командасын 1929 жылы іріктейді. Сосын көлік құрастыратын компанияның негізін қалайды. * Энцоны автоқұрастырушы деп атауға болмайды. Шындығында, ол өз көлігін өзі жасақтап шығармаған. * Ол өмір бойы жұбайын сүйіп өткен. Дегенмен, өзге әйелдері де болған екен. Бірақ, ол туралы тек бірінші әйелі ғана білмейтін болған. * Оның алғашқы перзенті туғанынан Дюшен дистрофобиясымен ауыратын болған. Ол 24 жасында әкесінен бұрын қайтыс болады. * Некесіз туған ұлы Пьер Феррари империясының заңды мұрагері атанады. Дегенмен, басқару қабілеті жоқ болғандықтан, компанияны біраз қысылтаяң жағдайларға жетелегені де белгілі. * Энцо көзі тірісінде компаниясының 40 пайыз бөлігін Fiat компаниясына сатып жібереді. Ал қайтыс болғаннан кейін тағы елу пайызы аталған компанияның иелігіне өтіп кетеді. * Жарыс командасын құрып, өз елінің атын шығару ең басты мақсаты болған Энцо өз дегеніне толық жете алды. Италиялық бренд барлық жарыс көліктерінің ішінде ең үздігі атанып жүр. * Энцо өмірінің соңғы жылдары қара көзілдірік тағып жүреді. Тіпті, қараңғы бөлмеде де оны шешпеген екен. * Феррари танымбелгісіндегі әйгілі тұлпардың шығу тарихы өте қарапайым болған. Жарыс көлігіне белгі ретінде тұлпарды қоюға Франческо Баракка есімді белгілі ұшқыштың әкесі ұсыныс тастаған. Себебі, ұшқыштың жойғышында да тұлпар бейнесі болыпты. Энцо бұл символ сәттілік алып келеді деп сенген екен. Тұлпар қара түспен көмкерілетін. Ал сары түсті Энцо өз қаласы Моденнің құрметіне қосады. * Феррари өмір бойы ұшаққа мінуден қорқып өткен. Лифтке де мүлде мінбеген деседі. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.ddavid.com/formula1/ferrari_bio.htm Гран-при тарихы — Даңқ залы] , Энцо Феррари * [http://www.grandprix.com/gpe/con-ferra.html GrandPrix.com]
Шанхай әуе жолдары

Шанхай авиалиниі (қыт.т上海航空公司; ) &nbsp;— авиакомпания, қолданыстағы Шанхае, Қытай. Қалалық және мемлекеттік рейстер жасайды. Авиакомпаниясы Шанхай Пудун мемлекеттік әуежайы және Шанхай Хунцяо мемлекеттік әуежайы. Нанкина және Ханчжоу қалаларынан рейс жасайтындығына қарамастан, орталық қытай әуежайларының бірі болып қала береді және «hub and spoke» моделі бойынша жұмыс істейді. Тарихы Авиакомпания 1985 жылы құрпылып өз тіршілігін бастады. Бұл әуежай Қытайдағы тәуелсіз әуежайларының бірі болып саналды. Басында бұл әуежай тек ел ішінде ұшатын, бірақ 1975 жылы қыркүйекте мемлекеттік әуежайларға рұқсатын алды. 2002 жылдың қазанында компания акциялары мына жүйе бойынша сатыла бастады Шанхай қор биржасына. Қалалық жүк тасымалдау рейстері 2004 жылы мамыр айында рұқсатын алды.. Shanghai Airlines басқа авиакомпанияларымен қосылмай өз алдына Шанхайда тәуелсіз болып қалайын деп жатыр. Shanghai Airlines ресми түрде 19-ыншы мүшесі атанды Star Alliance 12 желтоқсан 2007. 2010 жылы 1 қарашада Shanghai Airlines ресми түрде шықты Star Alliance және өзінің SkyTeam әуежайымен қосылатынын айтты China Eastern Airlines және болашақта қаржылай бірселетінін. 2011 жылы маусымда Shanghai Airlines мүше болды SkyTeam аналық авиакомпаниясымен бірге China Eastern Airlines. Белгілеу Шанхай авиакомпаниясы екі белгі алуына сауал жіберді Солтүстік Америкаға: Сиэтл және Лос-Анджелес. Және де тағы 3 Еуропадағы жиенің ашылуына жоспар болып жатыр&nbsp;— Вену, Гамбург және Цюрих, бірақ бұл жиелердің ашылуы 2008 жылдан кейінге қалдырылды. Құпия түрде келісім Флот Флот Shanghai Airlines 2007 жылдың қарашасына: Шанхай авиакомпаниясы Boeing 757—200 (B-2876) ең соңғы қабылдаушылары болды. Шанхай авиакомпаниясы флотында бизнес-джеттер болды Hawker 800XP. кедергілердің кесірінен Boeing 787, олардың кіруі және маршрут ашылуы, 2008 жылдан 2009 жылға ауыстырылды. Shanghai Airlines Cargo Флот Shanghai Airlines Cargo: Ливрея 2007 жылдың басында Шанхай авиакомпаниясы өз ливреясының белгісін өзгертті. 2007 жылдың қарашасында Boeing 767—300 ливреяға боялды Star Alliance. Ескертулер Сілтеу * [http://www.shanghai-air.com/ Официальный сайт]
Emirates Airlines

Emirates Airlines &nbsp;— Әлемнің басты авиакомпаниялардың бірі, базасы боп Дубай (БАӘ) қаласы саналады. 1985 жылы БАӘ үкіметімен Дубайда туризмді дамыту үшін құрылған. Авиакомпания Emirates Group тобына тиесілі. Халықаралық Әуе Тасымалы Ассоциациясының мәлімдемесі бойынша (IATA) Emirates компаниясы 2010 жылдың қорытындысы бойынша әлемнің ең ірі авиатасымалдаушы дәрежесін өзінде сақтап қалды. Бұл дәрежені авиакомпания 2-ші жыл қатарынан иемденіп тұр. Emirates тарихы 1985 жылдың 25 қазанында Emirates алғашқы рейстерін жалға алынған Boeing 737 және Airbus A300B4 ұшақтарымен жүргізе бастады. 80-інші 90-ыншы жылдары Emirates авиакомпаниясының паркін жеті Airbus A300, он бір Airbus A310-300, екі Boeing 727-200A және бір Boeing 737-300 ұшақтары құрады. 1995 жылы Emirates өзінің алғашқы Boeing 777 ұшағын алды. 1999 жылы эксплуатацияны алғашқы Airbus A330 бастаса, алғашқы Airbus A340 2003 жылы бастады. 2007 жылдың маусым айында авиакомпанияі өзінің алғашқы Boeing 777-200LR ұшағына қол жеткізді. Бағыты Emirates авиакомпаниясы Ресейге үш мәрте рейс жүргізеді: 2 рет Мәскеуге (Домодедово) және бір рет Санкт-Петербургке (Пулково). Рейстер Airbus A380 және Boeing 777-300 ұшақтарымен жүргізіледі. 2010 жылдың желтоқсан айына қарай авиакомпания жүк және жолаушы бағыттары: * Африка Каир, Триполи, Тунис, Касабланка, Найроби, Элдорет (жүк), Энтеббе, Аддис-Абеба, Лилонгве (жүк), Маэ, Маврикий, Дар-эс-Салам, Йоханнесбург, Дурбан, Кейптаун, Лагос, Аккра, Хартум, Дакар, Абиджан, Луанда * Америка Нью-Йорк, Вашингтон (Даллеса), Толедо (жүк), Лос-Анджелес, Сан-Франциско, Хьюстон, Сиэтл, Торонто, Кампинас (жүк), Сан-Паулу, Буэнос-Айрес, Рио-де-Жанейро, Бостон (10 наурыз 2014 жылдан бастап). * Азия Токио, Осака, Сеул, Шанхай, Пекин, Гуанчжоу, Гонконг, Тайбэй , Манила, Джакарта, Сингапур, Куала-Лумпур, Бангкок, Дакка, Коломбо, Муж, Ченнаи, Кочин, Дели, Мумбаи, Тируванантапурам, Кожикоде, Калькутта, Ахмадабад, Хайдарабад, Бангалор, Карачи, Лахор, Исламабад, Пешавар, Тегеран, Кабул (жүк), Басра, Багдад [жоспардағы бағыт], Кувейт, Бахрейн, Доһа, Дахран, Эр-Рияд, Медина, Джидда, Дубай, Мускат, Сана, Амман, Дамаск, Бейрут, Мале, Хошимин, Пхукет * Европа Сарагоса (жүк), Мадрид, Барселона, Париж, Ницца, Лион, Женева, Гамбург, Дюссельдорф, Франкфурт, Мюнхен, Прага, Амстердам, Гётеборг, Санкт-Петербург (Пулково), Стамбұл, Милан, Венеция, Рим, Афины, Мальта, Мәскеу (Домодедово), Лондон (Хитроу), Ньюкасл, Бирмингем, Глазго (жүк), Манчестер, Цюрих, Вена, Стокгольм, Варшава, Киев (Борисполь), Минск (Минск-2). * Океания Перт, Брисбен, Сидней, Мельбурн, Окленд, Крайсчёрч. Флот Emirates авиапаркі негізінен кеңфюзеляжды ұшақтардан құрылған. Авиакомпания Boeing 777 (ұшақ саны 131) және Airbus A380 (45 ұшақ қолданылуда, барлығы 140 ұшаққа тапсырыс берілген). ұшақтарының ең ірі эксплуатанты саналады. 2012 жылдың қыркүйек айына қарай авиакомпания флоты мына ұшақтармен құрылған: Сілтемелер
Акатенанго

Акатенанго - орталық Америкада орналасқан Гватемала мемлекетіндегі қалың қабатты жанартау. Акатенанго - Агуа және Атитлан жанартаулары арасында, Антигуа қаласының маңында орналасқан ірі көлемді жанартау. Жанартау ошағы - Пико мэр. Ол өте үлкен. Пико мэр шыңы теңіз деңгейінен 3976 м биіктікте жатыр. Ал Йепокапа - жанартаудың өкінші ошағы. Ол теңіз деңгейінен 3808 м биіктікте жатыр. Жанартаудың беткі қабаты майда құм болғандықтаң оның жоғарғы жағына шығу қиынға соғады. Осы себепті әлем альпинистері жанартаудың төбесіне көтерілуге қүмартып, қызығушылықтары артқан. Зерттеу- шілердің айтуынша, Акатенангоның екі шыңы да атқылаушы жойқын күшке ие. Бұл жанартау Пико мэр және Йепокапа шыңдарынан тұрады. Фуэго жанартауы - Акатенангоның сыңары. 1972 жылы қараша айында Акатенанго жанартауының шағын атқылауы тіркелген. Атқылау барысында бу, жанартау күлі және газ бөлінген. Акатенанго жанар- тауының маңында Фуэго жанартауы бар. Фуэго теңіз деңгейінен 3763 м биіктікте тур. Ол белсенді жанартау болып табылады. Фуэго мен Акатенанго жанартаулары Ла Хоркуэта деп аталады. Акатенанго жанартауы 1924-1927 жылдар аралығында бір рет қана атқылаған. Дереккөздер
Аир таулары

Аир таулары Агадездің солтүстік жағында орналасқан. Бұл - табиғаттың таңғажайып туындысы. Аир тауларын тамашалауға саяхатшылар көп келеді. Сахараның Аир таулары аймағы Нигердің орталығында орналасқан. Аир тауларының солтүстігінде Тенере шөлі, одан әрі солтүстік-шығыста Джадо үстірті бар. Агадез қаласы туарегтер елінің негізгі орталығы болып табылады. Бұл елдің астанасы - Аир қаласы. Аир таулары шыңының биіктігі - 2000 м. Ал Багзане тауы одан да биік. Ол Агадездің солтүстігінде 150 шақырым қашықтықта орналасқан. Бұл таулар - шөл даладағы Нигер Республикасының солтүстігінде орналасқан үш бұрышты тау массиві болып табылады. Аир таулары жартасты үстірттен көтерілетін дөңгелектеу тоғыз массивтен тұрады. Багзаненің биік үстірті Аир тауларының орталығын қажетті жауын-шашынмен қамтамасыз етеді. Бұл аймақты бұрынғы кезде қорқау иттер мекендеген. Иттердің бұл түрі адамдардың келуіне байланысты түп-тамырымен тіршілігін жойды деген болжам бар. Жерасты сулары бұл аймақта өсімдіктердің жыл бойы өсуін қамтамасыз етеді. Аир тауларының климаты оңтүстікке қарай ауысқан сайын жақсара түседі. Бұл жергілікті тұрғындарға өте қолайлы. Аир тауларын тамашалауеа саяхатшылар көп келеді. Галерея Дереккөздер
Атитлан

Атитлан- конус пішінді, Гватемс тауларындағы Атитлан көліне жуық маңда орналасқан қалың қабатты жанартау болып табылады. Бұл жанартау 1469-1853 жылдар аралығында он реттен артық атқылаған болатын. Сондықтан Атитлан белсенді жанартаулар қатарында. Бұл аймақ саяхатшылардың жаяу аралап, қызықтайтын орны болып табылады. Атитлан - Сан-Педро және Толиман аймақтарында орналасқан үш жанартаудың арасындағы ең жасы әрі ең белсендісі. Толиман жанартауы Атитланға жақың солтүстік жағында орналасқан. Ол Атитлан көлінің оңтүстік жағалауынан басталады. Толиман - орталық Америкада созылып жатқан жанартаулар доғасының бір бөлігі. Атитлан жанартауы маңындағы орманда өте сирек кездесетін екі әдемі құс тіршілік етеді. Жанартаудың оңтүстік жағында кальдера бар. Солтүстігінде өсімдіктер көп өседі. Ал оның оңтүстік баурайы құрғақ болып келеді. Онда өсімдіктер жоқ. Тұтқыр лава, күмбез түрінде атқылаған Толиманмен салыстырғанда Атитланның атқылауында пирокластикалық материалдар басым болған. Атитлан - конус тәріздес лава қатпарарынан тұратын құрама жанартау. Дереккөз 1. Алматы: “Аруна” баспасы. 208 бет. Сер.:“1100 қызықты дерек”.
Пэктусан

Пэктусан тауы - Солтүстік Корея мен Қытай арасындағы шекарада орналасқан жанартау ошағы. Аспанасты көлі - әлемдегі ең биік көл. Ол таудың ұшар шыңында орналасқан. Бұл аймақты корейлер мен маньчжурлықтар өз ата-бабаларының жері деп санайды. Маньчжурлар - ерте дәуірде Қытайдың солтүстік-шығысын мекендеген халық. Баекдусан - Пэктусан тауларының ең биік шыңы. Бұл корей тілінен аударғанда «ақ басты таулар» дегенді білдіреді. Таудың аймақтық тарихы жөнінде көптеген пікірталастар болған. Тау басындағы көл б.з.д. 969 жылы ірі атқылау нәтижесінде пайда болған. Ал атқылау кезіндегі жанартау күлі өте алысқа шашыраған. Зерттеушілер шашыраған күл қалдықтарын Жапониядағы Хоккайдо аралының оңтүстік бөлігінен байқаған. Бұл Кореядағы өң биік тау болып саналады. Таудан Сунгари, Тумен (Думан) және Ялу (Аммок) өзендері бастау алады. Көл шеңбері - 12-14 шақырым, орташа тереңдігі - 213 м, ең төменгі тереңдік өлшемі - 384 м-ді қамтиды. Таудағы магма деңгейі үздіксіз ұлғаюда. Осыған орай тау көлемі жылына жуықтап алғанда 3 мм-ге артып отырады. Тау басында орналасқан көл солтүстікке қарай ағып, сарқырамаға жалғасады. Көлде су жануарларының кей- бір түрлері тіршілік етеді. Көл қазан айынан бастап, маусымның орта түсына дөйін мұз боп жатады. Пэктусан тауындағы Ланггун шыңын үнемі қар басып жатады. Пэктусан тауында жолбарыс, аю, қабылаң қасқыр және қабан сияқты жабайы аңдар кездеседі. Галерея Дереккөздер
Агуа тибия

Агуа тибия- Паломар үстіртінің солтүстік-батысындағы тау. Оның көп бөлігі, үстірттің оңтүстік төмен бөлігін қоса алғанда, Кливлэнд Ұлттық орманында орналасқан. Агуа тибия жанартауы Аризона штатындағы Пима аймағына тән шың болып табылады. Ол Гватемаладағы ең әсем қала Антигуаның қасында орналасқан. Биік, тікенді талдары бар Агуа тибия 1341 м биіктікте тұр. Жоғары жағында шыршалар, қарағайлар мен емендер кездеседі. Агуа тибияның маңында Голоцена жанартауы бар. Ол - қалың қабатты жанартау. Голоцена бірде-бір рет атқыламаған. Агуа тибияның батыс жақ үстірті Паломар Рейндж немесе Агуа тибия Рейндж деген атпен белгілі үстірт болып табылады. 1975 жылы АҚШ конгресі шөл даланы Агуа тибия деп жариялады. Орманның бір бөлігі Үндіс Паума қорығына тиесілі. Голоценаның баурайында Коултер деп аталатын емен орманы бар. Күн ыстықта орманның салқын лебі саяхатшылар мен альпинистерге жайлы әсер етеді. Агуа Фрия Ұлттық ескерткіші АҚШ-тың Аризона штатында, Финикс қаласының солтүстігінен 60 шақырым қашықтықта орналасқан. Бұл - Нью-Мексикодағы тау шыңы. Оның биіктігі 2693 м-ді құрайды. Қазіргі уақытта Агуа тибияның аумағы — 6 га құрайды Агуа тибия жанартау аймағы Орман қызметі бөлімінің бақылауында. Дереккөздер
Аннапурна

Аннапурна - Гималай тауындағы биік шыңдар. Непалдың орталығында орналасқан тау тізбектерінен тұрады. Аннапурна Покхара тау тізбектерінің солтүстігінде батыстан шығысқа қарай созылып жатыр. Жанартау ошағы оңтүстігінде Аннапурнадан - 7219 м, Гангтан - 7647 м, Гангапурнадан - 7455 м, III Аннапурнадан - 7555 м, IV Аннапурнадан - 7525 м және II Аннапурнадан - 7925 м қашықтықта орналасқан. Аннапурна Гималай тау тізбектеріндегі Непалдың күріш қоймасы ретінде де белгілі. Аннапурна - Гималай ірі тау массивіне жатады. Ол ең биік таулардың тізімінде оныншы орынға ие. 1950 жылы Аннапурна алғаш рет әлемдегі биіктігі 8000 м-лік таулардың қатарына енгізілді. Аннапурна - санскрит атауы, мағынасы «асыраушы құдай» дегенді білдіреді. Аннапурнаның оңтүстік беткейіндегі базалық лагерь «Аннапурна пана орны» деген атпен белгілі. Аннапурна тауының батыс және солтүстік- батыс шатқалдарында мұздықтар ағады. Жорық жолы тау қыраттарының баурайында орналасқан. Аннапурнаның оңтүстік беткейі әлемдегі ең ірі әрі тік беткейлердің бірі болып саналады. Беткейдің өлшемі мен құрылысы ерекше. Аннапурна аймағы Кали Гандаки өзенінің Гималайды қиып өтетін тұсында, үлкен шатқалдың шығысында орналасқан. Таудың оңтүстік беткейі Эверест тауының оңтүстік-батыс беткейімен салыстырғанда 914 м-ге биік. Аннапурна ең биік таулардың тізімінде оныншы орынға ие. Аннапурна Гималайдағы биіктігі 8000 м шыңдар арасындағы ең алғаш танылған шың болып табылады. Аннапурна жотасының басты шыңдары Галерея Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * https://ru.wikipedia.org/w/index.php?title%D0%90%D0%BD%D0%BD%D0%B0%D0%BF%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%B0&actionsubmit
Байнта Брак

Байнта Брак немесе Огре тік әрі жартасты тау. Ең биік шыңы Панмах Мұзтағы деп аталады. Бұл шың әлемдегі ең биік таулар қатарында 87-ші орынды иеленеді. Байнта Брак Қарақорым тау тізбегіне жатады. Альпинистер Байнта Брак тауына алғаш рет 1977 жылы көтерілген. Альпинистердің айтуынша, бұл тау көтерілуге қолайсыз, біраз қиындық тудыратын тау болып табылады. Сол себептен альпинистер екінші рет шыңға 24 жылдан кейін ғана, 2001 жылы көтерілген. Шыңға тек Қарақорым тау тізбегінің басты мұздықтарының бірі - Биафоның солтүстік бөлігінен бастап көтерілуге болады. Биафо осы аймақтағы ірі қала Скардудың солтүстігінен 75 шақырым, Аскол көлік жолының соңғы бекетінің солтүстігінен 30 шақырым қашықтықта орналасқан. Байнта Брак Қарақорым тау тізбегіне жатады. Бұл тауға шығу қиындаған сайың альпинистердің оған көтерілуге деген құмарлығы арта түсті. Бүл тау тізбектері Канжут Сар тауларынан басталады. Байнта Брак Пәкістанның солтүстік аймағында орналасқан. Бұл тауға алғаш көтерілген альпинистер - Даг Скот пен Крис Бонингтон. Байнта Брак - Қарақорым тау тізбегіндегі басқа Панмах Мұзтағы шыңының биіктігі - 285 м Байнта Брак тауының дөңестігі - 1891 м. Дереккөздер
Мұзтау шыңы

Мұзтау, Белуха - Қатын таулар тізбегінде орналасқан. Мұзтау - Алтай тауларының ең биік шыңы. Сонымен қатар бұл тау - «Алтайдың алтын таулары» бүкіл әлемдік мұрасының бір бөлігі. Жер бедері Мұзтау Ресей мен Қазақстан шекарасы бойымен көтерілетін екі шыңнан тұрады. Сондай-ақ аталған қос шың Қытай мен Моңғолия шекарасында бетпе-бет орналасқан. Екі шыңның шығыс жағындағысы батыстағы шыңнан биіктеу. Бұл тауларда бірнеше шағын мұздықтар кездеседі. Мұздықтар таудың беткі бөлігінің 27 шақырым аумағын алып жатыр. Берел олардың арасындағы ең ірі мұздық болып табылады. Биіктігі -1950 м. Алтайдың алғашқы карталарында Оңтүстік-Шу Альпісі және Катун Альпісі деген жазбалар кездеседі. Бұлар осы өңірдің көне атаулары болып табылады. Қос шың беткейлерін мәңгі қар мен мұз басып жатады Өзендері мен мұздықтары Көптеген өзендер осы таудан бастау алады. Өзен ағысы екіге бөлініп бірі - Катунь өзені (Алтай Республикасы), екіншісі - Ертіс өзені (Шығыс Қазақстан облысы) болып жалғасады. ЮНЕСКО Алтай таулары аймағын әлемдегі табиғаты өте таза аймақтар тізіміне енгізген. Бұл аймақта екі ірі мұздық бар: бірі - Үлкен Берел, аумағы 10,3 шақырымды құрайды, екіншісі - Кіші Берел, аумағы - 8,9 шақырым. Белуха тауына 1914 жылы алғаш рет Б.В.Тронов пен М.В.Тронов көтерілген. Галерея Дереккөздер
Блейвен (тау)

Блейвен таулары Бла Блейн немесе Көгілдір таулар атымен де танымал. Ол өзінің әсем түрімен ерекшеленеді. Бұл тау Шотландияның Скай аралында жатыр. Блейвен таулары жеке дара орналасқан. Таудың құрылысы жартасты болып келеді. Сондықтан мундай тау альпинистер мен шыңға өрмелеушілер ушін өте қолайлы. Ал тәжірибесі жоқ, арнайы даярлықтан өтпегендер үшін тауға шығу қауіпті. Блейвен - он екі аралдың бірі. Ол - Қара Кюлин тауларының шығысындағы ең биігі. Блейвен тауы Бродфорд елді мекенінен 11 шақырым қашықтықта, Елгол аймағына баратын жалғыз жолдың бойында орналасқан. Бул аймақта ауа райы тез өзгереді. Әсіресе, күз және қыс мезгілінде ауа райы құбылмалы болып келеді. Бродфордтан Елголға баратын жол тау етегімен өтеді. Жол бойы әсем көріністерді тамашалауға болады. Блейвен Шотландиядағы ең әсем тау болып саналады. Блейвен диабаз арқылы бөлінген габбродан базальттан тұрады. Диабаз, габбро, базальт - кең таралған тау жыныстары. Олар құрамына қарай біртекті қатты, сұйық түрде кездеседі. Блейвен тауына алғаш рет 1857 жылы профессор Николя және викториандық ақын Алджөрнон Чарльз Суинбёрн көтерілген. Блейвен тауының биіктігі 928 м-ді құрайды. Дереккөздер
Броуд-пик

Броуд-Пик ертеде «К-3» деп аталған. Ол әлемдегі ең биік таулар қатарынан 12-ші орынды иеленеді. Броуд-Пиктің шыңының биіктігі 8047 м-ді құрайды. Броуд-Пик Қарақорым тау тізбегінің оңтүстік-шығысында орналасқан. Броуд-Пик шыңына альпинистер алғаш рет 1957 жылы көтерілді. Бул тарихтағы ірі шыңдарға көтерілу оқиғаларының бірі болып табылады. Аталған тау Балтистанның Шигар алқабындағы Қарақорым таулар тізбегінде орналасқан. Көптеген альпинистер күрделі шыңдарға көтерілу алдында «К-3» шыңына өрмелеп, шынығып алуды әдетке айналдырған. Броуд-Пиктің жеке үш шыңы бар: басты шыңының биіктігі - 8047 м, орталық шыңы - 8016 м, солтүстік шыңының биіктігі — 7550 м. Аталған тау Пәкістан мен Қытай шекарасында орналасқан. Броуд-Пикті жергілікті тұрғындар «Файчан Кангри» деп атайды 1954 жылы тауға көтерілуге талпыныс жасаған Карл Герлигкоффердің саяхаты тұман мен аяздың салдарынан сәтсіз аяқталды. 1957 жылы 9 маусымда Фриц Винтерстеллер, Маркус Шмак, Курт Димбергер және Герман Буль - Броуд-Пикке алғаш рет көтерілген. Броуд-Пикке саяхатшылар көп келеді. Броуд-Пик Қарақорым тау тізбегіндегі биіктігі жағынан З-ші шың болып саналады. Дереккөздер
Серро аконкагуа

Серро Аконкагуа - Аргентинадағы Мендоса провинциясында орналасқан шың. Серро Аконкагуа таулы аймақтың батыс бөлігіндегі ең биік шың болып табылады. 1833 жылы неміс зерттеушісі Пол Гусфельт алғаш рет шыңға көтеріліп, бұл оқиға ресми түрде тіркелген. Көптеген зерттеушілердің айтуынша, шыңның атауы ежелгі «Акон Кахуа» деген сөзден шыққан. Бұл сөз «Қарауыл тас» деген мағынаны білдіреді. Тау мен оның айналасындағы табиғи желек Аконкагуа провинциялық саябағының бір бөлігі болып табылады. Мендоса қаласындағы көптеген саяхат орталықтары Серро Аконкагуа шыңына экскурсиялар ұйымдастырады. Аконкагуа арнайы күтім мен бақылауға алынбаған. Осы немқұрайдылықтың салдарынан тауға көтерілу кезіндегі қоғамдық көлік апаттары жиі тіркеледі. Серро Аконкагуа шыңының биіктігі - 6962 м. Серро Аконкагуаны «Теко де Америка», яғни «Америка шатыры» деп те атайды. Аконкагуа «қарауыл тас» деген атпен де белгілі. Себебі бұл таудың беткейлері көп. Аталған тау 1983 жылы №4807 провинциялық заңның негізімен Аконкагуа провинциялық саябағының аумағына енгізілген. Серро Аконкагуа - Анд таулары тізбегінде бой көтерген шың. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://v-argentinu.org.ru/index.php/2012-05-23-05-16-46 Серро Аконкагуа] * [http://www.ermachek.ru/alpinizm/novosti/01122013.html Аконкагуа - высочайшая вершина Южной Америки]
Чо-Ойю

Чо-Ойю тауы әлемдегі ең биік таулардың қатарында алтыншы орынды иеленеді. Бұл тау Эверест және Пхозе тауларына жақын шығыс Непалдың Кхумбу аумағындағы Тибет шекарасында орналасқан. 1958 жылы шерп Дава Лама Пасанг таудың ұшар басына екінші рет көтерілген. Чо-Ойю тауы Нангпа Лага атты биік таулы асуға жақын орналасқан. Сондықтан аталған тау альпинистер арасында «ең оңай көтерілетін шың» деген атқа ие. Бұл тау Эверест тауының солтүстік беткейіне шығушыларға өте таныс, көзге бірден көрінеді. Чо-Ойю тауына шыққан альпинистер Эверест тауынан басқа, Лхоцзе, Ама-Даблам және Гималайдың басқа шыңдарын тамашалай алады. Шыңға оның оңтүстік жағынан Лунгсампа мұздықтарына апаратың Непалдың Кхумбу аймағындағы Тамо алқабы арқылы да көтерілуге болады. Чо-Ойю тауының шыңы оны қоршап турған Эверест тауы шыңдарынан әлдеқайда биік. Чо-Ойюдың батысында биіктігі 5790 м болатын мұздық жол бар. Ол - Нангпа Пага асуы. Бұл жол шерп пен тибет халықтары арасындағы негізгі сауда-саттық жолы болып табылады. Нангпа Пагаға алғаш рет 1954 жылы австралиялықтар шыққан болатын. 1952 жылы Ұлыбританияның Біріккен Гималай ұйымы осы шыңға көтерілуге дайындық жасады. Бул талпыныс келер жылы Эверест тауына көтерілуге де себеп болды. Чо-Ойю-ға алғаш рет көтерілген альпинистер - Мачей Бербека мөн Мачей Павликовский. Олар тауға 1985 жылы 12 ақпанда шыққан болатын. Чо-Ойю тауы әлемдегі ең биік таулардың қатарында алтыншы орынды иеленеді. Чо-Ойю атауы сөзбе-сөз аударғанда «Көгілдір әйел құдайы» деген мағынаны білдіреді. Жергілікті тұрғындар оны өте қасиетті деп санайды. Дереккөздер
Джомолхари

Джомолхари - Тибет ауданының Ядонг аймағы мен Бутан аймағындағы Паро ауданы шекарасында орналасқан Гималайдағы тау болып табылады. Киелі тауды Бутан халқы ерекше құрмет тұтады. Таудың солтүстік беткейі - тіршіліксіз жазық дала. Джомолхари тауы осы өңірден солтүстікке қарай 2700 м-ге дейін созылып жатыр. 1954 жылы шерп Дава Лама Пасанг шыңға екінші рет көтерілген. Джомалхари шыңына көтерілушілер өте аз. Себебі тауға Бутан жағынан көтерілуге тыйым салынған. Ал Тибет таулары жағынан көтерілу қауіпті. 1937 жылы мамыр айында бес адамнан құралған саяхатшылар тобы шыңға таудың оңтүстік-шығысындағы Бутан аймағынан көтерілді. Топ құрамында Фреди Спенсер Чепмен және шерп Дава Лама Пасанг болған. Паро және Амр Чу өзендері осы таудан бастау алады. 1970 жылдың 24 сәуірінде полковник Нарендра Кумар басқарған біріккен Бутан-үнділік әскери тобы тауға екінші рет көтерілді. Шыңға екінші рет шығу барысында топтың екі мүшесімен қоса Дава Лама Пасанг жоғалып кеткен. Дорджи Лато және Прем Чанд екеуі жол бастап, топты шыңға жеткізген. Таудың солтүстігін мекендейтін Тибет буддистері жыл сайын Паро Дзонгтан Чомо ларангқа сиынуға барады. Джомолхари тауы қасиетті тау болып саналады. Джомолхари - « Канченджанганың қалыңдығы» деген атпен де белгілі. Галерея Дереккөздер
Филиппе Коутиньо

Филиппе Коутиньо Коррея (; 12 маусым 1992, Рио-де-Жанейро, Бразилия) — бразилиялық футболшы, "Әл-Духаиль" клубы мен Бразилия құрамасының жартылай қорғаушысы. Мансабы Клубтағы карьерасы Филиппе Коутиньо жалпы «Васко да Гама » клубының тәрбиленушісі, 1999-2008 жылдар ішінде жастар клубында плеймейкер позициясында өнер көрсетті. 2008 жылы 16 жасында Коутиньоны миландық «Интер » клубы 3,8 миллион еуроға сатып алды, алайда ФИФА заңдары бойынша 18 жасқа дейін миландық клуб үшін өнер көрсете алмады, сондықтан 2 жыл ішінде Бразилия чемпионатында жалға беру бойынша қалды. 15 шілдеде кәмелеттік жасқа толғанына 3 күннен соң, Коутиньо «Интердің» құрамына енді, ал 19 шілдеде Коутиньо ресми түрде миландық клубтың ойыншысы ретінде саналды. 2011 жылы 8 мамырда «Фиорентина » клубына қарсы ойында «Интер» үшін алғашқы голды айып соққыдан соқты. 2013 жылы 30 қаңтарда «Ливерпуль » хавбекпен көп жылдық контраққа қол қойды. Англиялық прессаның мәлімдеуі бойынша, трансфер құны шамамен 10 миллион фунтқа дейін жетті. 2018 жылы қаңтарда "Барселонаға" ауысты. Ол командадан кеткен Хавьер Маскераноның номерін (14) алды. Каталондық клубтағы алғашқы кездесуін 25 қаңтар күні Испания кубогының 1/4 финалында "Эспаньолға" қарсы өткізді. 68-минутта Иньестаның орнына алаңға шықты. Ұлттық құрамадағы мансабы 2009 жылы сәуірде Бразилияның 17 жасқа дейінгі Оңтүстік Америка турниріне шақырылды. Турнирда 5 матч өткізіп, 3 голмен ерекшеленді. 2011 жылы Коутиньо Нэйем Франко бапкерімен Колумбияда өткен 20 жасқа дейінгі әлем чемионатына шақырылды. Екінші кездесуде Аустрияға қарсы ойында пенальтимен соққан голымен ерекшеленді. Келесі ойында Панама құрамасына қарсы ойнап, дубльмен көзге түсті. Алғаш рет Бразилия құрамасында Коутиньо алаңға 2010 жылы 7 қазанда негізгі құраммен шығып, командасы 3:0 есебімен жеңіске жетті. Осы сәтте Филиппе тек 18 жаста еді. Жетістіктері Командалық ; «Васко да Гама » * Бразилия B сериясының жеңімпазы: 2009 ; «Интернационале » * Италия кубогы: 2010/11 * Клубтар арасындағы әлем чемпионы: 2010 ; «Барселона » * Испания чемпионы (2): 2017/18, 2018/19 * Испания кубогы: 2017/18 * Испания суперкубогы: 2018 ; «Бавария » * Германия чемпионы: 2019/20 * УЕФА Чемпиондар лигасы: 2019/20 * Германия кубогы: 2019/20 ; * Америка кубогының жеңімпазы: 2019 Сыртқы сілтемелер * [http://www.philipecoutinho.com/site/it/ Футболшының ресми сайты] * [http://www.fifa.com/worldfootball/statisticsandrecords/players/player=308366/index.html ФИФА сайтында статистикасы] * [http://it.soccerway.com/players/philippe-coutinho-correia/82507/ Soccerway сайтында статистикасы] * [http://www.inter.it/aas/squadra/player4?codgiocG0865&STAG2010/11 «Интердің» ресми сайтында статистикасы]
Яя Туре

Ньеньери Яя Туре (фр. Gnégnéri Yaya Touré; 1983 жылы 13 мамырда Буаке қаласында туылды) — Кот-д’Ивуарлық футболшы, Кот-д’Ивуар ұлттық құрамасының экс-жартылай қорғаушысы. Інісі Коло Туре мен Ибрагим Туре де футболшы. Мансабы Алғашқы қадамдар Туре алғаш рет жастар академиясына АСЕК клубына 1996 жылы оның ұстазы Патрик Ван Рейжендаманың кеңесі бойынша көшіп кетті. Кейін ол Еуропаға көшіп, бельгиялық Беверене клбуында 2,5 жыл ойнады. 2003 жылы жазда «Арсеналдың» бақылауында жүрді, алайда келісім жүрген жоқ. Оның визамен мәселелері туындап, кейін Донецкнің Металлург клубына көшіп, онда 1,5 жыл өнер көрсетіп, 3 рет гол соқты. Олимпиакос 2005 жылы Туре «Олимпиакосқа» көшіп кетті. Жалпы 52 матч өткізіп, 8 рет голмен ерекшеленді. Монако 2006 жылы 15 тамызда «Олимпиакос» Турені 4,5 млн. евроға «Монакоға» сатты. Барселона 2007 жылы 26 маусымда испаниялық Барселона Турені 10 млн.евроға сатып алды. Ресми түрде клубтың президенті Лапорото мен спорт директоры Чичи Бегиристайн қатысып, футболшы 17 нөмерді алды. Алайда кейін Туре кейін Иньестаның бұрынғы 24 нөмерін алды. Туре алғаш Барса үшін 2007 жылы 26 тамызда Испанияның чемпионатының бірінші турында «Расингқа» қарсы матчта шықты. Алғаш голын Туре 2 қыркүейкте «Атлетик Бильбаоның» қақпасына соқты. Ал, Чемпиондар Лигасында алғаш голын Яя 2008 жылы 9 сәуірде 1/4 финалда «Шальке-04» клубына қарсы соғып, командасына жеңіс әкелді. Алайда осы маусымда Туре «Барсамен» ешқандай турнирді жеңген жоқ. Ал келесі маусымды Туре өте сәтті өткізді. 2009 жылы 31 қаңтарда Туре «Мальорки» клубының қақпасына Самуэль Это'оның арқасында керемет голды соқты. 21 ақпанда Туре «Эспаньол» клубының қақпасына ұшып түсіп сол аяқпан әдімі гол соқты, алайда осы матчта командасы жеңіліп қалды. 2009 жылы 13 мамырда Туре Испания Кубогының финалында «Атлетико Бильбаоның» қақпасына төрт ойыншыны алдып, гол соқты. Осы маусымда Туре үш трофейді ұтып алды: Испания чемпионатының титулы, Испания Кубогі және Чемпиондар Лигасы. Соңғы маусымын алдыңғы екеуге қарағанда кішкене сәтсіздеу өткізді. 2010 жылы 15 сәуірде Туре Барса үшін соңғы қоштасу голын Испания чемпионатында Депортиво клубының қақпасына соқты. Манчестер Сити 2010 жылы 2 шілдеде Туре «Манчестер Ситимен» 5 жылдық контракқа қол қойып, ресми ойыншысы атанды. Трансфер құны 24 млн.евроға дейін жетті. Қазіргі контракты 2017 жылға дейін созылған. Жетістіктері Олимпиакос * Грекия чемпионы: 2005/06 Барселона * Испания чемпионы: 2008/09, 2009/10 * Испания Кубогының иегері: 2008/09 * Чемпиондар Лигасының жеңімпазы: 2008/09 * УЕФА Суперкубогының иегері: 2009 * Клубтық әлем чемпионатының жеңімпазы: 2009 Манчестер Сити * Англия чемпионы: 2011/12, 2013/14 * Англия Кубогының иегері: 2010/11 * Футболдық лига Кубогының иегері: 2013/14 * Англия Суперкубогынің иегері: 2012 Жеке * Африканың жыл футболшысы: 2011, 2012 , 2013 Дереккөздері * * * *
Қуаныш Мақсұт

Қуаныш Мақсұт (1963 жылы, Қарағанды облысы, Ақтоғай ауданы, Қуаныш ауылы) - айтыскер, күйші, "Сайгез" жеке қоырының президенті, «Маздау» қоғамдық қорының директоры. 1985 жылы республикалық «Жігер» фестивалінің лауреаты болған. Арғын тайпасы, Қаракесек руының Сарым бұтағынан шыққан. 2014 жылы «Тәкаппар мұңның кербез тамшылары» атты жыр жинағы шықты. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://qasym.kz/? сайты]
Миссисипи (штат)

Миссисипи — АҚШ-тың оӊтүстік бөлігінде орналасқан штат. Тұрғындар саны * 1930 — 2 009 821 * 1940 — 2 183 796 * 1950 — 2 178 914 * 1960 — 2 178 141 * 1970 — 2 216 912 * 1980 — 2 520 638 * 1990 — 2 573 216 * 2000 — 2 844 658 * 2010 — 2 967 297 * 2013 — 3 001 254 Ірі қалалары: * Джэксон: 173 861 адам * Галфпорт: 70 055 адам * Хаттисберг: 51 993 адам * Билокси: 45 670 адам Дереккөздер
Делавэр

Делавэр — Америка Құрама Штаттарының Орта-Атлант және Солтүстік-шығыс бөлігіндегі штат. Делавэр Мэрилендпен батыс пен оңтүстікте, Пенсильваниямен солтүстіктен, Нью-Джерсимен солтүстік-шығыста және Атлант мұхитымен шығыста шекараласады. Штаттың аты Делавэр шығанағынан келеді, ал ол шығанақ Томас Уэст, Барон де ла Варрдың құрметіне қойылға. Бұл штат үш округқа (каунтиға) бөлінген: Кент, Нью Кастл және Сассекс. Делавэр Род-Айлендтен кейінгі ең кіші штат болып саналады. Халық саны * 1940: 266 505 адам * 1950: 318 085 адам * 1960: 446 292 адам * 1970: 548 104 адам * 1980: 594 338 адам * 1990: 666 168 адам * 2000: 783 600 адам * 2010: 897 934 адам Дереккөздер
Орегон

Орегон — АҚШ-тың солтүстік-батыс бөлігінде орналасқан таулы штат. Тарихы Ежелде бұл аймайқты үнділер мекен еткен. 1778 жылы Джеймс Кук алғашқылардың бірі болып Орегонның жағалауын зерттеп шықты. Галерея Дереккөздер
Гавайи

Гавайи (, ; гав. Hawaiʻi, ) — АҚШ штаты. Тынық мұхитының бел ортасында, АҚШ құрлықтық бөлігінен 3700 қашықтықта, Гавайи аралдарында орналасқан. Штаттық статуспен федерацияға 1959 жылдың 21 тамызында енді, сөйтіп АҚШ-тың 50-штаты болды. 2017 жылдың санағы бойынша халық саны 1 427 538 адам. Қала тұрғындары 70% құрайды. Ресми тіл – ағылшын. Одан бөлек жапон тілі де қолданылады. Тұрмыста жергілікті халықтың гавайи тілі де қолданылады. Штаттың астанасы – Гонолулу. Басқа да ірі қалалары – Хило, Каилуа-Кона, Канеохе. Экономикалық тұрғыдан Оаху аралы мейлінше дамыған. Штаттың басқа атауы – Алоха штаты. Ірі қалалары TimeAxis = orientation:horizontal format:yyyy ImageSize = width:640 height:auto barincrement:25 PlotArea = left:10 right:10 top:10 bottom:40 AlignBars = justify Colors = id:canvas value:rgb(0.97,0.97,0.97) BackgroundColors = canvas:canvas Period = from:0 till:600 ScaleMajor = unit:year increment:50 start:0 gridcolor:drabgreen BarData= barset:population PlotData= width:20 fontsize:M textcolor:black color:skyblue shift:(20,-6) anchor:from barset:population from:start till:594.9 text:Милуоки_(594_833) from:start till:233.2 text:Мадисон_(233_209) from:start till:104.0 text:Грин-Бей_(104_057) from:start till:99.2 text:Кеноша_(99_218) from:start till:78.8 text:Расин_(78_860) from:start till:72.6 text:Аплтон_(72_623) from:start till:70.7 text:Уокешо_(70_718) from:start till:66.0 text:Ошкош_(66.083) from:start till:65.8 text:О-Клэр_(65_883) from:start till:63.5 text:Джейнсвилл_(63_575) from:start till:60.4 text:Уэст-Эллис_(60_411) from:start till:51.3 text:Ла-Кросс_(51_320) TextData= fontsize:S pos:(300,20) text:мың. тұрғындар (2010 жылғы санақ) Дереккөздер Галерея Дереккөздер
Висконсин

Висконсин — АҚШ-тың солтүстік бөлігінде орналасқан штат. Штаттар арасында ауданы бойынша 23-ші орында, ал тұрғындар саны бойынша 20-шы орында. Висконсин штаты 72 округтен тұрады. Ірі қалалары TimeAxis = orientation:horizontal format:yyyy ImageSize = width:640 height:auto barincrement:25 PlotArea = left:10 right:10 top:10 bottom:40 AlignBars = justify Colors = id:canvas value:rgb(0.97,0.97,0.97) BackgroundColors = canvas:canvas Period = from:0 till:600 ScaleMajor = unit:year increment:50 start:0 gridcolor:drabgreen BarData= barset:population PlotData= width:20 fontsize:M textcolor:black color:skyblue shift:(20,-6) anchor:from barset:population from:start till:594.9 text:Милуоки_(594_833) from:start till:233.2 text:Мадисон_(233_209) from:start till:104.0 text:Грин-Бей_(104_057) from:start till:99.2 text:Кеноша_(99_218) from:start till:78.8 text:Расин_(78_860) from:start till:72.6 text:Аплтон_(72_623) from:start till:70.7 text:Уокешо_(70_718) from:start till:66.0 text:Ошкош_(66.083) from:start till:65.8 text:О-Клэр_(65_883) from:start till:63.5 text:Джейнсвилл_(63_575) from:start till:60.4 text:Уэст-Эллис_(60_411) from:start till:51.3 text:Ла-Кросс_(51_320) TextData= fontsize:S pos:(300,20) text:мың. тұрғындар (2010 жылғы санақ) Дереккөздер
Вашингтон (штат)

Вашингтон — АҚШ-тың солтүстік-батыс бөлігінде орналасқан, штаттар тізіміндегі 42-ші штат. Тұрғындары * 20,9 % Немістер * 12,6 % Ағылшындар * 12,6 % Ирландықтар * 1,2 % Даниялықтар * 3,9 % Шведтер * 6,2 % Норвегиялықтар * 4,1 % Американдықтар * 3,6 % Итальяндықтар * 4,0 % Француздар * 3,4 % Шотландықтар * 2,6 % Ирланд шотландтары * 2,5 % Нидерландықтар * 1,9 % Польшалықтар * 1,4 % Орыстар Oкругы мен қоғамдастықтар Oкругы *Адамс Oкругы *Асотин Oкругы *Бентон Oкругы *Вахкиакум Oкругы *Волла Волла Oкругы *Ватком Oкругы *Витман Oкругы *Гарфилд Oкругы *Грант Oкругы *Грайс Һарбор Oкругы *Джефферсон Oкругы *Дуглас Oкругы *Клаллам Oкругы *Кларк Oкругы *Колумбия Oкругы *Кінг Oкругы *Китсап Oкругы *Киттитас Oкругы *Кликитат Oкругы *Леуіс Oкругы *Линкольн Oкругы *Мейсон Oкругы *Оканоган Oкругы *Пенд Ореілле Oкругы *Пирс Oкругы *Сан-Хуан Oкругы *Скагит Oкругы *Скамания Oкругы *Снохомиш Oкругы *Спокан Oкругы *Стивенс Oкругы *Tыныш Oкругы *Турстон Oкругы *Феррй Oкругы *Челан Oкругы *Ісланд Oкругы *Якима Oкругы Қоғамдастықтар Дереккөздер
Бақытжан Алдияр

Бақытжан Алдияр 1974 жылы 20 қазанда Қазығұрт ауданының «Тұрбат» ауылында дүниеге келген. Шанышқылы тайпасының Ағанай-Жолық руынан шыққан. Қ.А. Иасауи атындағы Халықаралық Қазақ-Түрік университеті Шымкент бөлімінің филология факультетін бітірген. Қазақстан Жазушылар Одағына 2001 жылы мүше болып қабылданды. Шығармалары төрт ұжымдық жинаққа енгізілген. 1998 жылы «Жібек жолы» баспасынан «Көзайым» атты жеке жыр жинағы жарық көрді. Ол көптеген халықаралық, республикалық мүшәйралардың, «Сорос-Қазақстан» халықаралық қоры әдеби сыйлығының жүлдегері, Республикалық М. Ғабдуллин атындағы сыйлықтың, ҚР Президенті тағайындаған арнайы стипендияның екі дүркін иегері. Сондай-ақ, Сорос қорының, Түркістан, «Серпер» жастар сыйлықтарының жүлдегері. Б. Алдияр «ТұранӘлемБанкі» АҚ ұйымдастырған жазба ақындардың мүшайрасында екінші орынды алды. Сондай-ақ, Түркияның бүкілдүниежүзілік түркі жастары әдебиетін қолдау қорыны сыйлығына ие болды. Б. Алдияр Оңтүстік Қазақстан облыстық тілдерді дамыту жөніндегі басқармасы бастығының орынбасары, басқарма бастығы, «Оңтүстік Қазақстан» облыстық газеті редакторының орынбасары қызметтерін атқарды. Шығармашылығы Өлеңдері 3 жинаққа енген, 3 жеке кітабы бар. Тұңғыш рет өлеңдері 21 жасында «Жыр додасы» - 1995 атты жинақта жарық көрді. Соңғы жыр кітабы «Құбыла» 2006 жылы жарық көрді. * Алдияр Б. Көзайым: Өлеңдер.-Шымкент: Жібек жолы, 1998.-64 бет. * Алдияр Б. Сезім кілті: Өлеңдер.- Шымкент * Алдияр Б. Құбыла: Өлеңдер.- Алматы: «Үш қиян», 2006.- 192 бет. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://kalamger-uko.kz/ Қаламгер ]
Құрал Көмекұлы

Құрал Көмекұлы – ақын. 1958 жылы Шымкент қаласында дүниеге келген. «Бөрілерге гипотеза» атты жаңа жыр жинағы шыққан. Қазақстан Республикасына еңбек сіңірген қайраткер, Қазақстан жазушылар одағының мүшесі, Президент сыйлығының иегері, ақын Сабыр Адай Құралдың жырлары туралы: «Өлеңдері өзіндік өрнектерімен, Құрал ақынға тән бөлек стилімен ерекшеленеді. Өмірді өлеңмен оятқан ақын пәлсапасы да адамды ойландырмай қоймайды» дейді. Қазақстан Республикасының халық ағарту ісінің үздігі, «Бір өлең – бір сурет» конкурсының, «Темірқазық түнгі кітапхана» әдеби клубтарының идеялық авторы. «Ой туындылар» фестивалінің бірінші деңгейдегі жүлдегері. 2013 жылы Түркияда «Мен даланың ұлымын» поэмасы Халықаралық Физули атындағы сыйлықты жеңіп алды. 2013 жылдың «Үздік ақыны» номинациясының иегері атанған. Шығармалары * Көмек Қ. Бөрілерге гипотеза! Өлендер/. Қазақстан Жазушылар одағы Оңтүстік Қазақстан облыстық филиал.- Шымкент: ЖШС "КІТАП", 2010, - 192 б. * Көмек Қ. Бағдаршам - Шымкент: ЖШС "Кітап", 2012. - 68 бет. Сыртқы сілтемелер * [http://kalamger-uko.kz Қаламгер] * [http://kural-komek.kz ]
Пабло Сабалета

Пабло Хавьер Сабалета (исп. Pablo Javier Zabaleta; 1985 жылы 16 қаңтарда Буэнос-Айрес қаласында Аргентинада туылды) — аргентиналық футболшы, «Манчестер Сити» футбол клубы мен Аргентина ұлттық құрамасының қорғаушысы. 2008 жылғы Олимпиаданың чемпионы. Мансабы дің капитаны ретінде]] Сабалета жалпы «Сан-Лоренсо де Альмагро» клубының тәрбиеленушісі, 2002 жылы клубпен алғаш кәсіпқой келісімшартқа қол қойды. Алғашқы маусымында «Сан-Лоренсо де Альмагромен» Оңтүстік Америка кубогін жеңіп алды. 14 жасынан бастап Аргентинаның әр түрлі жастағы құрамаларына қатыса бастады. Сабалета 20 жасқа дейінгі Аргентина құрамасының капитаны атанып, 2005 жылы Нидердандыдағы жастар әлем чемпионатын ұтып алды. 2005 жылы әлем чемпионатындағы жеңістен кейін, Сабалета испаниялық «Эспаньол» клубына 3 млн. долларға сатылды. Клубпен 5 жылдық контракқа қол қойып, ресми ойыншысы атанды. Алғашқы маусымнан-ақ Сабалета клубтың негізгі құрамына ілігіп, 2006 жылы Испания кубогін ұтып алды. Бірақ 2006/07 маусымда УЕФА кубогінің финалындағы «Севилье» клубына қарсы ойында жарақаттанып, маусымның көп бөлігін жіберіп алды. 2005 жылы 3 қыркүейкте алғаш рет Аргентинаның негізгі құрамасы үшін, 2006 жылдың әлем чемпионатының іріктеу ойындарында Парагвайға қарсы ойында алаға шықты. Алайда чемпионатын өзіне бас бапкер Хосе Пекерман алмауды жөн көрді. Пекерманның орнына Альфио Басиле келгенде Сабалета құрамаға жиі шақырылып жүрді. Бірақ Диего Марадона келгенде тіпті негізгі құрамдағы орнынан айырылып қалды. 2008 жылы Пекиндегі Олимпиада ойындарында Сабалета Аргенитаның басты қорғаушыларының бірі болды. Аргентиналықтар алтын медальдарды ұтып, бірде бір рет жеңілмей, тек қана екі рет қана голды жіберіп алды. 2008 жылы 31 тамызда Сабалета «Манчестер Ситиге» 6,45 млн.фунтқа көшіп, 5 жылдық контракқа қол қойды. Оның айтуы бойынша Англияда ойнағанды бұрыннан армандап жүр екен. 2008/09 маусымда Марка Хьюзаның командасында негізгі қорғаушы болып жүрді, бірақ Сити Джолеон Лескот, Коло Туре және Майки Ричардты сатып алғандықтан, 2009/10 маусымла қосалқы ойыншылардың бірі болып қалды. Жетістіктері * Олимпиада чемпионы: 2008 * Премьер-Лиганың чемпионы: 2013/14 * Англия Кубогінің иегері: 2014 Сыртқы сілтемелер * [http://www.mcfc.co.uk/Players/Defenders/Pablo-Zabaleta «Манчестер Ситидің» ресми сайтында профилі] * [http://www.soccerbase.com/players/player.sd?player_id=41964.html soccerbase сайтында статистикасы] * [http://www.championat.com/football/_england/386/player/5931.html Чемпионат.com сайтында статистикасы]
Кеннет (Англия)

Кеннет — Оңтүстік Англиядағы өзен. Кеннет өзені өз бастауын Уилтшир графтығы, Силбери-Хилл өңірінің маңында алады. Реддинг қаласындағы Темза өзеніне құйяды. Бұл өзенге құйятын екі ірі өзен бар, Уэй және Моул өзендері. Кеннет өзені Эйвон және Темза өзендерін байланыстырады. Галерея Сыртқы сілтемелер [http://www.riverkennet.org/about_river_kennet.php About the River Kennet]
Кенжебек Тұрсынбайұлы Жанәбілов

Кенжебек Тұрсынбайұлы Жанәбілов - 1982 жылғы 14 шілдеде Түркістан облысы, Созақ ауданындағы Шу ауылында дүниеге келген. "Музарт" тобының әншісі. Сылдырмақта (Бубин) ойнайды. Отбасындағы 18 баланың кенжесі. Дереккөздер
Колима

Колима - Мексикадағы ең белсенді жанартау. Колима батыста Мехикодан 485 шақырым, ал оңтүстікте Халиско штатының орталығы - Гвалдахарадан 125 шақырым қашықтықта орналасқан. 1935 жылдан бері, 1990 жылдағы шағын атқылауларды қоса санағанда, жанартау 40 рет атқылаған. Жанартауға ғылыми мониторинг жасау 20 жыл бурын басталған болатын. Жанартау кешенінде екі шың бар. Біріншісі - Невадо-де-Колима, оның биіктігі - 4330 м. Бұл көне шың. Ал екіншісі - жас әрі белсенді Волкан-де-Колима жанартауы. Биіктігі - 3860 м. Колима жанартауы бес миллион жыл бойы белсенділік танытқан. Кейінгі плейстоцен дәуірінде тауда көшкін жүрген. Соның нәтижесінде тау жыныстарының сынықтары 120 шақырымға жылжи отырып, Тынық мұхитына жеткен. Колима 1991 жылдан бастап осы уақытқа дейін атқылауда. Жанартаудың тек кішкене бөлігі ғана Колима штатының аумағына кіреді. Оның көп бөлігі көрші Халиско штатында, Едже Волканик Транверсал тау тізбегінің батыс жағында жатыр. Қазіргі уақытта жанартау көшкін мен үлкен атқылаулар нәтижесінде пайда болған ірі кальдераның ішінде тұр. Колима жанартау кешені Батыс Мексикадағы жанартау белдеуінің ең белгілі жанартау ошағы болып табылады. 2005 жылы Колима жанартауы 5 шақырым биіктікке дейін атқылады. Колима жанартауы Орталық Америкадағы ең белсенді әрі қауіпті жанартау. Дереккөздер
Корву

Корву немесе Корво (, сөзбе-сөз — «қарға аралы») — Азор аралдары мен Микронезияның солтүстігінде орналасқан. Азор аралдарының ең кішкентайы. Корвоның ауданы 17,45 шаршы шақырымды құрайды. Аралдың оңтүстік-батысында Вила-доКорво елді мекені орналасқан. 2001 жылғы санақ бойынша, бұл елді мекенде тұрғылықты халықтың саны 425 адам болған. Аралды 1452 жылы Диего Тэйв ашқан. Аралдың тереңдігі - 300 м, ал диаметрі 2 шақырымды құрайды. Жанартау атқылағаннан соң, аймақты үнемі тұман басып тұрады. Аралдың шығысында ормандар, ал батысы мен солтүстігінде тасты төбешіктер орналасқан. Вила-доКорво - аралдың орталығы болып саналады. Мұнда тұрғын үйлермен қатар көптеген сауда орындары бар. Елді мекен аралдың үштен бір бөлігін алып жатыр. Корво жанартауы Корво аралында орналасқан ылғалды, онда жауын жиі жауады. Табиғаты жанға жайлы. Бірақ үнемі жел соғып тұрады. Салыстырмалы ылғалдылық шамасы тұман жиілейтін кезде өзгеріп отырады. Мысалы, қазан айында 74% болса, шілде айында бұл көрсеткіш 85%-ға дейін ауытқиды. Бұл жанартау алғаш рет 730 мың жыл бұрын атқылаған. Жанартау ошағының диаметрі 5 шақырымды құрайды. Жанартау маңында ормандар, ал батысы мен солтүстігінде тасты төбешіктер бар. Корво шағын жанартау болып табылады. Бұл аймақтың тұрғындары шошқа өсіріп, құс асырайды. Дереккөздер
Дайсэцудзан

Дайсетсузан жанартау тобы жанартау шыңдарынан тұрады. Ол Жапонияның Хоккайдо аралында кеңдігі 2 шақырым болатын Охачи-Дайра кальдерасын қалыптастырды. Бұл аймақтың жергілікті халқы айндар деп аталады. Олар Дайсетсузан жанартаулар тобын «Нутапукашипе» немесе «Нутаку Камушупе» деп атайды. Дайсетсузан шыңдары Хоккайдо аралындағы ең биік шыңдар болып табылады. Жанартаулар тобы Тынық мұхитындағы Куриль аралының солтүстік бөлігінде орналасқан. Дайсетсузан тау тізбектерінің аты өзі орналасқан Ұлттық саябаққа берілген. Бул саябақта Асахидаке Онсен дөп аталатын ыстық су саяжайы бар. Дайсетсузан таулары - Жапониядағы ең ірі тау тізбектері. Таулар 230 000 га жерін алып жатыр. Томураши тауынан Токати жанартау тобына дейінгі аралықтағы таулар тізбегі, сондай-ақ Нипесотсу, Упепесанаке, Ишикари таулары және Шикарибетсу көлі - Хоккайдо шатыры деп аталады. Саябақ құрамына Дайсетсузан жанартауынан бөлек Акачи және Шикаробетсу Асахи тауында биіктігі 1100 м-лік Санроку бекеті мен биіктігі 1600 м болатын Сугатами бекетін байланыстыратын жол бар. Біржақты бағытпен өтуге 10 минут уақыт кетеді. Дайсетсузан Ұлттық саябағы Жапониядағы саябақтардың ішіндегі ең ірісі болып табылады. Оның аумағы - 2267,64 м2. Асахи тауы Дайсетсузан жанартаулар тобындағы ең биік шың болып саналады. Оның биіктігі - 2290 м. Дереккөздер
Дхаулагири

Дхаулагири- «Ақтау» деген мағынаны білдіреді. Бұл Непалдың солтүстік орталығында орналасқан. Дхаулагири Гималайдағы ірі таулы массив болып табылады. Тау жотасы 46 шақырымға созылып жатыр. Дхаулагириге алғаш рет 1808 жылы батыстықтар көтерілді. Сол кезден бастап аталған тау әлемдегі ең биік тау ретінде танылған. Дхаулагири тау қырқасы 30 шақырымға созылып жатыр. Оның құрылымы түрлі жоталар және мұздықтармен ерекшеленеді. Дхаулагиридің биіктігі - 8167 м. Қазіргі кезде бұл тау әлемдегі ең биік таулардың қатарында жетінші орында тур. Дхаулагири Гималайдың бір бөлігін алып жатыр. Аталған тау маңызды туристік орталық болып саналатын Покхара қаласының солтүстік-батысында орналасқан. Дхаулагиридің маңында бірнеше тегіс алқаптар бар. Дхаулагири қырқасында бірнеше пирамида тәріздес шыңдар бар. Соның бірі — Кали Гандаки алқабы. Бұл алқап Дхаулагири мен Аннапурнаның арасында орналасқан. Ол қатар орналасқан тегіс алқаптардың ең үлкені болып табылады. 1950 жылы француз экспедициясының ұйғаруымен шығыс жақтағы алқап Кали Гандаки деп аталған. Аталған алқапта I Дхаулагири шыңы орналасқан. Ол әлемдегі ең биік шыңдардың қатарында алтыншы орынды иемденеді. Қазіргі уақытта Дхаулагири аймағында Джомсом әуежайы бар. Дхаулагириге Муктинатх сиынушылары жиі барады. Дхаулагири шыңдары Дереккөздер
Диран

Бұл - Гилджит алқабында бой көтерген ең көрнекті шыңдардың бірі. Диран тауы сол өлкеге ерекше сұлулық беріп тұр. Диран тауының әдемілігін тамашалау үшін бұл аймаққа арнайы келетін саяхатшылар өте көп. Таудың биіктігі - 7266 м. Диран әлемдегі өң биік таулардың арасында 93-ші орынды иемденген. Таудың географиялық координаталары: 36 0 07’19°С, 74 ° 39’40° Ш. Тау дөңестігі -1325 м. Диран Малубитинг тауынан бастау алады. Диран тауының шыңы Минапин деп аталады. Оған Қарақорым тасжолымен оңай көтерілуге болады. Таудың оңтүстік беткейі Багрот алқабында орналасқан. Бұл өңір Қарақорым тасжолынан анық көрінеді. Диран тауының ең биік беткейі тегіс, жазық болып келеді. Онда үнемі жел соғып турады. Диран тауы Қарақорым тау тізбегіне жатады. Ол Кашмирдегі Ракапош Харамоштың бір бөлігі болып табылады. Диран тауы биік беткейлерінің теп-тегіс болуымен ерекшеленеді Оған көтерілу үшін тауға шығу тәжірибесі жоғары шебер маман болу қажет. 1958 жылы британдық экспедиция Диран тауына оның солтүстік- батыс беткейінен көтерілмек болған. Бірақ аталған топ өз мақсатына жете алмады. Боранның кесірінен экспедиция басшысы Е.Ж.Варр мен экспедиция мүшесі Ф.С.Хойт шың басына жетуге 300 м қалғанда жоғалып кеткен. Минапин шыңы- Қарақорым тау тізбегіндегі биіктігі 7000 м-ді құрайтын шыңдардың арасындағы ең әдемісі. 1968 жылы Диран тауына алғаш рет австралиялық үш азамат - Рейнер Гоечи, Рудольф Пишингер және Ханс Шелл көтерілген болатын. Дереккөздер