kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Тетри-Цкаро

Тетри-Цкаро — Оңтүстік Грузиядағы қала, Квемо Картли аймағындағы Тетрицкаро муниципалитетінің орталығы. Тетри-Цкаро халқының саны 2026 жылы 3 093 адамды құрады. Географиялық сипаттамасы Триалити жотасының оңтүстік беткейлерінде, Марнеули теміржол стансасынан батысқа қарай 33 км және Тбилисиден оңтүстік-батысқа қарай 59 км жерде орналасқан. Тбилисиден Ахалкалакиге баратын тас жол Грузия-Түркия шекарасына жақын жерде, қала арқылы өтеді. Тарихы 1920 жылдардан 1940 жылға дейін қаланың бұрынғы атауы «Аг-Булаг» болған. Ол әзірбайжан тілінен аударғанда «Ақ бұлақ» деп те аударылады. Бұл атау сол жерде табылған көптеген бұлақ су көздері мен ақ әктас кен орындарына байланысты берілген, себебі сол кезде аймақ халқының көпшілігі оңтүстік Борчалы аймағында тұрды. 20 ғасырда қала мен ауданның этникалық құрамы айтарлықтай өзгерді, сондықтан бүгінде Тетрицкаро этникалық тұрғыдан негізінен грузиндер тұратын қала болып табылады. 1940 жылы атауы грузин тілінде «ақ бұлақ» дегенді білдіретін Тетри-Цкаро болып өзгертілді. Оған 1966 жылы қала мәртебесі берілді. Экономикасы және инфрақұрылымы Кеңес Одағы кезінде Тетрицкаро ет-сүт кеңшары жұмыс істеді. Қала экономикасы негізінен ауыл шаруашылығына, әсіресе мал шаруашылығына негізделген. Тетрицкаро арқылы маңызды көлік жолдары өтеді. Қалада көптеген тарихи және мәдени орындары, ғибадатханалар және қамалда бар. Галерея Дереккөздер
Еңбекқорлық

Еңбекқорлық — адамның еңбекке деген адалдығы мен табандылығын, қиындыққа мойынсұнып жұмыс істеу қабілетін білдіретін моральдық қасиет. Бұл сапа қазақ халқының дүниетанымында маңызды орын алады, өйткені еңбек адамды шыдамдылыққа, ұқыптылыққа және мақсатқа жетуге баулиды. Қазақ мәдениетіндегі көрінісі Қазақ фольклорында еңбекқорлық қол, ас, қоңыр концептілері арқылы бейнеленеді: мысалы, «қолы ұзын», «қолы жүйрік» сияқты сөздер іскер адамды мадақтайды. Еңбек денсаулық пен бақыттың кілті деп саналады, «Емнің алды – еңбек» мақалы сияқты. Отбасы мен мектепте еңбек тәрбиесі арқылы қалыптасады. Дереккөздер
Спенсер-хаус

Спенсер-хаус — Вестминстердің Сент-Джеймс орамында орналасқан аристократиялық зәулім үй. Ол XVIII ғасырдың ортасында герцог Мальбороның шөбересі — 1-граф Джон Спенсер үшін салынған. Ғимараттың «грек жаңғыруы» стиліндегі жобасын «Афиналық» Джеймс Стюарт әзірлеген. Ол 1750–1753 жылдары Дилетанттар қоғамының тапсырысы бойынша Николас Реветтпен бірге ежелгі грек сәулет өнерін зерттеу мақсатында Грекияға алғашқы ғылыми экспедиция жасағандардың бірі болды. 1895 жылдан бастап Спенсерлер әулеті (бұл әулетке ханшайым Диана да жатқан) зәулім үйді қоғамдық іс-шаралар өткізу үшін жалға беріп келеді. 1987 жылдан бастап Джейкоб Ротшильдтің бастамасымен Спенсер-хауста қалпына келтіру жұмыстары жүргізілді. Сілтемелер * [http://www.spencerhouse.co.uk/ Спенсер-хаус сайты]
Батыс Қазақстан аймағында қолданылатын сөздері

Батыс Қазақстан аймағында қолданылатын сөздер — қазақ тілінің батыс диалектісіне жатады, ол Батыс Қазақстан, Ақтөбе, Атырау облыстарында таралған. Бұл диалект ескі түркі сөздері мен көрші тілдерден енген лексикамен ерекшеленеді. Ерекшеліктері Батыс диалектісі ілгері ұяң үндердің дауыстыға айналуымен және татар, ноғай тілдерінен енген сөздермен бай. Мысалы, ілкі – алғашқы, шартақ – аула сияқты өзгерістер типтік. Сөздер кестесі Бұл сөздер жергілікті сөйлеуде тұрақты қоланылады және әдеби тілге бейімделу үстінде. Дереккөздер
Қазақстандағы референдум (2026)

2026 жылғы 15 наурызда Қазақстанда жаңа Конституцияны қабылдау мәселесі бойынша республикалық референдум өткізу жоспарланған. Бұл шара Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың 2025 жылғы халқына Жолдауынан бастау алды, онда ол 1995 жылғы Конституцияға өзгерістер енгізуге бағытталған парламенттік реформаларды жариялаған болатын. Бастапқыда референдум 2027 жылға жоспарланғанымен, ұсынылған реформалардың ауқымына байланысты мүлдем жаңа Ата заң қабылдау туралы шешім қабылданды. Осы мақсатта арнайы жұмыс тобы, кейіннен мәтінді әзірлеп, бекітетін Конституциялық комиссия құрылды. Дайындық жұмыстары мерзімінен бұрын аяқталғандықтан, референдумды ертерек өткізу мүмкін болды. Дереккөздер
Кеңсе әзілі

Кеңсе әзілі , сондай-ақ жұмыс орнындағы комедия деп аталады, жұмыс орнында, әсіресе кеңсе ортасында туындайтын әзіл түрі. Бұл өнеркәсіптік және ұйымдастырушылық психология саласындағы, сондай-ақ еңбек социологиясы саласындағы зерттеушілердің елеулі назарын аударатын тақырып болып табылады, сонымен қатар бұқаралық мәдениетте де көрініс табады. Академиялық қарастырулар Әзіл еңбек әлеуметтік ортасының ажырамас бөлігі болып табылады және ол қызметкерлердің қанағаттануын және ұйымдық нәтижелерді арттырудың ықтимал құралы ретінде қарастырылған. Зерттеулер әзілдің қызметкерлердің ұйымшылдығын, шығармашылығын, уәжін және қолайсыз жағдайлар кезінде төзімділігін арттыра алатынын көрсеткен. Екінші жағынан, жұмыс орнындағы әзіл (әсіресе жағымсыз әзіл) сонымен қатар фанатизмді күшейту, азшылықтарды кемсіту, физикалық немесе жыныстық қудалау атмосферасын қалыптастыру немесе басқарушылық билікті нығайтудың басқару құралы ретінде теріс пайдаланылуы мүмкін. Құқықтық қарастырулар Орынсыз жұмыс орнындағы әзіл «жыныстық қудалау, кемсіту және дұшпандық жұмыс ортасы істерінде дәлел» ретінде бағалануы мүмкін. Ол Вашингтон штатының Кинг округінің омбудсмені өзінің тұрмысқа шығуға жақын көмекшісіне 1894 жылғы Instruction and Advice for the Young Bride (Жас қалыңдыққа арналған нұсқаулар мен кеңестер) атты кітапшаның көшірмесін жібергені үшін жұмыстан босатылған Krull ісі сияқты жағдайларда елеулі салдарға әкелген, сондай-ақ Chevron Corporation (Шеврон корпорациясы) компаниясының «25 Reasons Why Beer is Better Than Women» (Сыраның әйелдерден жақсы болуының 25 себебі) тақырыбындағы кеңсеішілік электрондық хат айналымынан кейін төрт қызметкермен жасалған келісім аясында 2 миллион доллардан астам төлеуіне тура келген жағдайында да байқалған. Әдебиет * Дереккөздер
Либман — Сакс эндокардиті

Либман — Сакс эндокардиті (ағылш. Libman–Sacks endocarditis) — эндокардиттің бактериалдық емес түрі. Оны алғаш рет 1924 жылы Нью-Йорктің дәрігерлері Эмануэль Либман және Бенджамин Сакс сипаттаған. Себебі Ауру қызыл жегі, антифосфолипидтік синдром немесе онкологиямен қатар жүреді. Жүйелік қызыл жегі кезінде Либман — Сакс эндокардиті перикардитке, тромбоздарға немесе нейропсихиатриялық ауытқуларға әкелуі мүмкін. Белгілері Әдетте асимптоматикалық түрде өтеді. Науқастарда эмболия жиі байқалады. Кейде жүрек қақпақшаларының дисфункциясы арқылы білінеді. Диагностикасы Эхокардиография арқылы анықталады. Немесе қайтыс болғаннан кейін аутопсиямен белгілі болады. Болжам Көбінесе 40-80 жастағы адамдарда анықталады. Ауру жоғары өлім-жітім көрсеткішімен ерекшеленеді. Дереккөздер
Ткибули

Ткибули — Батыс Грузиядағы қала, Имерети аймағы, Ткибули муниципалитетінің әкімшілік орталығы. Ткибули қаласының халқы 2026 жылы 9 770 адамды құрады. Географиялық сипаттамасы Грузиядағы Рача жотасының оңтүстік-батыс беткейлерінде орналасқан. Ол Кутаисиден солтүстік-шығысқа қарай 42 км жерде. Ткибули - Имерети аймағындағы тау жоталарымен қоршалған шағын аудан орталығы. Теміржол желісімен (Кутаиси арқылы) Риони стансасына (Самтредия-Тбилиси желісінде) жалғанған. Тарихы Ткибули (Тккубури) алғаш рет 1259 жылдан 1293 жылға дейінгі тарихи дереккөздерде аталған. Феодалдық дәуірде Ткибули Агиашвили отбасына тиесілі болған. 1825 жылы көмір кеніші ашылған. Көмір өндіру 1846 жылы басталды. 1887 жылы Кутаиси-Ткибули теміржол желісі салынып, көмір өндіру айтарлықтай қарқынға жетті. Бастапқыда оған қалалық елді мекен мәртебесі, ал 1939 жылы 20 қыркүйекте Ткибули ауылы мен Ткибули қаласын біріктіру арқылы Ткибули қаласы құрылып, оған қала құқығы берілді. Қаланың басты көшесі — Гамсахурдия, ол солтүстігінде Амбролаури тас жолына, ал оңтүстігінде Кутаиси тас жолына қосылады. Қаланың бас алаңында үлкен театр орналасқан. Жақын жерде әкімшілік ғимарат бар. Алаң бойымен кішкентай тау өзені ағып өтеді. 1990 жылға дейін әкімшілік ғимаратының жанында Кеңес Одағының көсемі Иосиф Сталиннің ескерткіші тұрған. Өзеннің арғы жағында қалпына келтірілген теміржол вокзалы орналасқан. Гамсахурдия көшесінің оң жағында қалалық базар жұмыс жасайды. Экономикасы және инфрақұрылымы Ткибулидің негізгі экономикалық саласы — көмір өнеркәсібі. Қалада шай фабрикасы да бар. Ткибули және Шаори су электр станциялары қала маңында орналасқан. Станса Шаори су қоймасынан сумен қамтамасыз етіледі. Стансаның жобалық қуаты 38,4 МВт, орташа қуаты 28,0 МВт. Ткибулиде алты мемлекеттік мектеп, алты балабақша және бес кітапхана бар. Мәдениет мекемелерінің ішінде 500 орындық көрермен залы бар қалалық мәдени орталық (Халық театры), Студенттерге арналған Жастар сарайы, көркемсурет мектебі, көркемсурет мектебі және балалар би студиясы бар. Сонымен бірге бірнеше медициналық мекемелер бар: көп салалы аурухана, диагностикалық орталық және жедел медициналық көмек қызметі. Қалада «Мешахте» футбол клубы және орталық футбол стадионы орналасқан. Жақын жерде үңгірлер мен ежелгі бекініс орналасқан. Солтүстікте жылан тәрізді жол Накерали жотасымен көтеріліп, Шаори көліне апарады. Жотаның басында бұрынғы Цхраджвари санаторийі орналасқан. Осы жерден Колхида аңғарының панорамалық көрінісі ашылады. Галерея Дереккөздер
Ақтөбе қонысы

Ақтөбе қонысы (X-XII ғғ.) – орта ғасырлардағы қоныс орны, Жамбыл облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енген археология ескерткіші. Орналасқан жері Жамбыл ауданы Бесағаш ауылынан оңтүстікке қарай 650 м Қазақстан-Қырғызстан мемлекеттік шкарасынан солтүстікке қарай 700 м жерде орналасқан. Сипаты 2010 жылы "Археологическая экспертиза" ЖСШ ескерткіштер Жинағы экспедициясы (С. Ақылбек, Ш. Құдабаев) зерттеген. Қоныс пішіні дөңгелекше келген төбе түрінде сақталған. Төбенің диаметрі 66 м, биіктігі 3,5 м. Қазіргі таңда ескерткіштің үстіңгі бөлігі зиратқа айналған. Дереккөздер
Тәжірибелік психология

Тәжірибелік психология — психология ғылымының қолданбалы саласы болып табылады, ол психикалық құбылыстарды эксперименттік әдістер арқылы зерттейді және практикалық міндеттерді шешуге бағытталған. Бұл сала адамның іс-әрекетін жетілдіру, психологиялық дамуын жоғарылату және кеңес беру сияқты қолданбалы тапсырмаларды ғылыми негізде орындауға негізделген. Негізгі міндеттері Тәжірибелік психология эксперименталды зерттеулерді жоспарлауды, психологиялық заңдылықтарды ашу мен нәтижелерді талдауды қамтиды. Ол жалпы психология, даму психологиясы және психодиагностикамен тығыз байланысты, әрі практикалық жұмыстарда шеберлік пен дағдыларды қалыптастырады. Зерттеу әдістері Эксперименттер зертханалық және табиғи түрлерге бөлінеді, онда себеп-салдар байланыстары анықталады. Психологиялық эксперимент объективтілікті қамтамасыз ету үшін бақылау топтарын іріктеу мен айнымалыларды реттеуді талап етеді. Ерекшеліктері Бұл сала ғылыми психология жүйесін түсіндіру, зерттеу әдістерін жетілдіру және эксперимент теориясын дамытумен ерекшеленеді. Қазіргі дамуында оқыту психологиясы, психотерапия және қолданбалы өңдеулерге басымдық беріледі. Дереккөздер
Хашури

Хашури — Грузияның орталығындағы қала, Шида Картли аймағының Хашури муниципалитетінің әкімшілік орталығы. Хашури қаласының халқы 2026 жылы 26 135 адамды құрады. Географиялық сипаттамасы Ол Шида Картли жазығында, Сурамула өзенінің жағасында, теңіз деңгейінен 700 м биіктікте орналасқан. Қала Тбилиси-Самтредия-Вейл желісіндегі ірі автомобиль және теміржол торабы. Тарихы Хашуридің тарихы Поти мен Тбилисиді байланыстырған теміржол құрылысымен тығыз байланысты. Хашуриден Сурамиге дейінгі шағын желі де осында салынған, бұл әлемдегі ең қысқа теміржол желісіне айналды. Бастапқыда 1872 жылы құрылған ауыл Михайлово деп аталды және жаңа атауын тек 1917 жылдан кейін алды. Қысқа мерзімге ол Сталиниси деп аталды. Хашури қала мәртебесін 1921 жылы алды. Кеңес өкіметі орнаған кезде бұл аудандарда әскери операциялар жүргізілді. 1921 жылы орыс-грузин соғысы кезінде Хашури маңында қиян-кескі шайқас болды. 4 наурызда Қызыл Армия мен Грузия Демократиялық Республикасының күштері арасындағы шайқас кезінде Қызыл Армияның алдыңғы қатарлы бөлімшесі (3000–4000 адам) Михайлово стансасына жақындап, 5 наурызда грузин армиясының позицияларына шабуыл жасай бастады. 6 наурызда Қызыл Армияның күшейтілген тобы Михайловоны, содан кейін Сурами туннелін басып алды. 1921 жылдан 1930 жылға дейін ол Гори ауданының Хашури ауданының орталығы болды. Экономикасы және инфрақұрылымы Қала бюджеті негізінен теміржол көлігінің дамуымен толықтырылады. Хашуриде бірнеше жұмыс істеп тұрған және өндірістік кәсіпорындар орналасқан, соның ішінде шыны ыдыс зауыты, механикалық зауыт, консервілеу фабрикасы, тоқыма галантерея фабрикасы және ет-сүт зауыты. Сондай-ақ, драма театры және өлкетану мұражайы бар, онда келушілер қала мен аймақ тарихы туралы қызықты экспонаттарды көре алады. Бұрын қала маңында жазушы Леся Украинканың үй-мұражайы орналасқан. Жергілікті аймақ ұзақ уақыт бойы климатымен және тыныс алу жолдарының ауруларымен ауыратын адамдар үшін қолайлы орын ретінде көптеген қарағайлы ормандарымен танымал болған. Кеңес дәуірінде мұнда балалар лагерлері мен төрт сауықтыру орталығы жұмыс істеді. Білім беру және мәдени мекемелер (қоғамдық театр, жергілікті білім мұражайы) жұмыс жасайды. Қалада 9 мемлекеттік және 1 жекеменшік мектеп бар. Көрікті жерлері Қаланың ең көрнекті жерлеріне мыналар жатады: * Жергілікті театр; * Аймақтың тарихын баяндайтын қызықты экспонаттары бар жергілікті тарих мұражайы. Онда жақсы археологиялық экспонаттар мен аймақты бейнелейтін суреттер бар; * Тас мұнара — өзіндік сәулет өнерімен ерекшеленеді; * Айналасында айналма жол бар көркем қалалық субұрқақ; * Хашури базары — бұл жергілікті эксклюзивті дүкен болғандықтан, мұнда көптеген гамак сатушылар, сондай-ақ дәстүрлі «Назуки» бәліштерін сататын көптеген наубайханалар бар. Галерея Дереккөздер
Алексей Евгеньевич Урманов

Алексей Евгеньевич Урманов (, ; 17 қараша 1973 жыл, Ленинград) — ресейлік мәнерлеп сырғанаудан бапкер, бұрынғы спортшы, 1994 жылғы қысқы Олимпиада чемпионы. Жеке өмірі Урманов 1973 жылғы 17 қарашада Ленинградта туған. Оның қазіргі және бұрынғы шәкірттері қатарында: * Сергей Воронов * Станислава Молчанова }}
Хоби (қала)

Хоби — Грузияның солтүстік-батысындағы қала, Самегрело-Земо Сванети аймағының Хоби муниципалитетінің орталығы. Хоби қаласының халқы 2026 жылы 4 242 адамды құрады. Географиялық сипаттамасы Ол Колхида ойпатында, Хоби өзенінің жағасында, теңіз деңгейінен 25 м биіктікте орналасқан. Тарихы Хобиде Поти мен Хоби епархиясының орталығы орналасқан. XIII ғасырдың аяғына жататын Хоби монастырі қаладан 2 км қашықтықта орналасқан. Хобиде Тбилиси-Зугдиди желісінде теміржол стансасы бар. Қалаға Тбилиси-Леселидзе халықаралық жолы және Хоби-Кеден тас жолы қызмет көрсетеді. 1961 жылы 16 қазанда Хоби ауылы қалалық үлгідегі елді мекен, ал 1981 жылы қала болып жарияланды. Экономикасы және инфрақұрылымы Хобиде өнеркәсіптік кәсіпорындар, денсаулық сақтау, білім беру және мәдениет мекемелері бар. Дереккөздер
Хони

Хони — Грузияның Имерети аймағындағы қала, Хони муниципалитетінің әкімшілік орталығы. 2026 жылғы мәліметтер бойынша Хони қаласының халқы 8 987 адамды құрайды. Географиялық сипаттамасы Хони — Имерети тарихи аймағының бөлігі, Цхенисткали өзенінің сол жағалауындағы Колхида ойпатында орналасқан. Ең жақын ірі елді мекендер - 25 км қашықтықта орналасқан Кутаиси және қаланың солтүстік шекарасынан 22 км қашықтықта орналасқан Самтредия. Тарихы Елді мекеннің нақты құрылған күні белгісіз. Ол Кеңес дәуірінен бұрын болған, өйткені Хонидің атақты тумасы 1876 жылы туған саясаткер Александр Цулукидзе, қала оның есімін 1936-89 жылдар аралығында аталды. Хони XIX ғасырда дамыды. 1920-1930 жылдарға қарай ол халық тығыз қоныстанған аймаққа айналды. 1950 жылдары мұнда темекі базары ашылды. 1921 жылы Хони аудан орталығына айналып, қала мәртебесін алды. Экономикасы және инфрақұрылымы Кеңес дәуірінде қалада жібек орайтын фабрика, шай фабрикасы, полимер ыдыстар, синтетикалық материалдар шығаратын зауыттар және механикалық зауыт болды. Хониде әскери бөлім орналасқан. Қаланың сыртында, Цхенисткали өзенінің жағасында, асфальтталмаған аэродром болған. Хонни Грузияның негізгі көлік жолдарынан тыс жерде орналасқан және туристер сирек барады. Мұндағы көрікті жерлер — этнографиялық мұражай және Әулие Георгий шіркеуі. Дереккөздер
Цагери

Цагери — Солтүстік Грузиядағы қала, Рача-Лечхумия және Төменгі Сванетия аймағындағы Цагери муниципалитетінің орталығы. 2026 жылғы мәліметтер бойынша, Цагери халқының саны 1 320 адамды құрады. Географиялық сипаттамасы Ол Цхенисткали өзенінің жағасында, теңіз деңгейінен 475 метр биіктікте, Тбилисиден 318 км және Кутаисиден 70 км қашықтықта орналасқан. Цагеридің климаты ылғалды, қысы орташа суық, жазы салыстырмалы түрде құрғақ, ыстық. Орташа жылдық температура 11,4°C, қаңтар айы 0°C және тамыз айы 22°C. Тарихы Ресей империясы және Кеңес дәуірінің басында Цагери Кутаиси губернаторлығының Лечхуми ауданының әкімшілік орталығы болды. 1968 жылы қала мәртебесін алды. Экономикасы және инфрақұрылымы Цагериде тамақ өңдеу компаниялары бар. Қала Кутаисиден Зкалтубо арқылы өтетін жол бойында орналасқан. Орта ғасырларда Цагери епископтың орны болған. Вахушти Багратиони соборы XIX ғасырдың соңында қайта салынды. Цагери маңында ортағасырлық Мурис-Цихе бекінісінің қирандылары бар, ол христиан теологы Максимус Конфессордың (шамамен 580–662) жер аударылып, қайтыс болған жері болуы мүмкін. Дереккөздер
Өсекшілдік

Өсекшілдік — қазақ тілінде басқа адамдар туралы, әсіресе олардың жоқ кезде жаман сөздер айту, жалған ақпарат тарату немесе жеке құпияларды ашық жағымсыз түрде талқылау әдеті ретінде түсіндіріледі. Бұл құбылыс әлеуметтік ортада сенімсіздік тудыратын теріс мінез-құлық болып саналады. Өсекшілдік көбіне көре алмаушылықтан, кек сақтаудан немесе қызығушылықтан туындайды және адамдар арасындағы қарым-қатынасты бұзады. Ол жала жабу, даттау немесе шындықты бұрмалау түрлерінде көрініс табады. Дереккөздер
Барония

Барония — орта ғасырлардағы баронның лендік құқық негізіндегі жер иелігі. ​Францияда ​Францияда Монморанси әулеті өздерін бірінші, ал Лузиньяндар екінші француз христиан барондары (barons chrétiens de France) деп санаған. Алайда уақыт өте келе және корольдік биліктің күшеюіне байланысты барон лауазымы өз маңызын айтарлықтай жоғалтты. Бұл атақ «жоғарғы барондарға» (hauts barons) және Франция короліне (оның Иль-де-Франс герцогы ретіндегі лауазымы бойынша) вассалдық тәуелділікте болған екінші дәрежелі дворян әулеттеріне де беріле бастады. Содан бері жоғарғы дворяндар принц, герцог, маркиз және граф лауазымдарын иеленіп, барондар лауазымды аристократия қатарында бесінші орынға ие болды. Дереккөздер
Фрайгерр

Фрайгерр ( — сөзбе-сөз «еркін мырза»; жүгіну формасы — «барон») — 1919 жылға дейін неміс тілді елдердегі (соның ішінде Остзей провинцияларындағы) лауазымды дворяндардың бір түрі, «барон» лауазымының немісше баламасы. Лауазымның әйелдерге арналған түрі — «фрайфрау» , ал фрайгеррдің тұрмысқа шықпаған қызы «фрайин» деп аталған. ​1919 жылы Германияда дворяндық лауазымдар жойылды, бірақ заңды түрде фамилияның (тегінің) бір бөлігі ретінде сақталып қалды. Мысалы, бұрынғы неміс саясаткері және министрі Карл-Теодор цу Гуттенбергтің ресми есімі — Karl-Theodor Maria Nikolaus Johann Jacob Philipp Franz Joseph Sylvester Buhl-Freiherr von und zu Guttenberg. Бұл жерде Karl-Theodor Maria Nikolaus Johann Jacob Philipp Franz Joseph Sylvester — оның жеке есімдері, ал Buhl және Freiherr von und zu Guttenberg — тектері. Күнделікті өмірде мұндай ұзақ есімдер қысқартылып қолданылады, мысалы, тек бір жеке есімі (Карл-Теодор) және фамилиясының бір бөлігі (цу Гуттенберг) ғана пайдаланылады. Заңмен бекітілген ережеге қарамастан, Германияның қазіргі дворяндық одақтарында этикет бойынша «фрайгерр» сөзін жеке есімнен кейін емес, оның алдында қолдану қалыптасқан (яғни, бұл жерде «фрайгерр» сөзі стандартты «герр» — «мырза», сөзінің орнына лауазым ретінде жұмсалады). Мысалы, заңды тұрғыдан дұрыс саналатын Karl-Theodor Freiherr zu Guttenberg нұсқасының орнына, әдейі Freiherr Karl-Theodor zu Guttenberg деген бұрыс форма қолданылуы мүмкін. Аустрияда дворяндық лауазымдар 1919 жылы толықтай жойылды, тіпті оларды пайдалануға тыйым салынды. Германиядан айырмашылығы — Аустрияда бұл атақтар енді ешбір жағдайда тегінің бөлігі бола алмайды. Әдебиет * Wolfgang Ribbe/Eckart Henning: Taschenbuch für Familiengeschichtsforschung. Verlag Degener &Co., Neustadt an der Aisch 1980, ISBN 3-7686-1024-1 * Eugen Haberkorn/Joseph Friedrich Wallach: Hilfswörterbuch für Historiker 2. 6. Auflage. Francke Verlag, München 1964, ISBN 3-7720-1293-0 * Schulze Pellengahr, Christian: Wirksamwerden einer Adelsverleihung nach der Wiedervereinigung? In: Das Standesamt 56 (2003), S. 193–198. Дереккөздер
Цаленджиха

Цаленджиха — Грузияның солтүстік-батысындағы қала, Самегрело-Жоғарғы Сванетия аймағының Цаленжиха муниципалитетінің орталығы. Цаленжиха қаласындағы 2026 жылғы халық саны 3 847 адамды құрады. Географиялық сипаттамасы Чанис Цкали өзенінің жағасында, теңіз деңгейінен 222 м биіктікте орналасқан. Тарихы “Цаленжиха” — мингрел тілінде не “Чан бекінісі” (И. Кипчидзе, С. Янашия) немесе “төменгі бекініс” дегенді білдіреді. X–XI ғасырларда Цаленжиха маңызды елді мекен болды, мұны Цаленжиха соборының салынуы дәлелдейді. XIII–XIV ғасырларда ол дадиандықтардың резиденцияларының біріне айналды. Ресей империясы кезінде Цаленжиха Зугдиди уезінің орталықтарының бірі болды. Кеңестік кезеңде Цаленжиха шәй өңдейтін орталықтардың біріне айналды, бұл елді мекеннің урбанизациялануына ықпал етті. 1957 жылы Цаленджиха ауылы қала үлгісіндегі елді мекенге айналып, 1964 жылы қала мәртебесін алды. Экономикасы және инфрақұрылымы 1950 жылдардан бастап шай зауыттары, минералды суды құю зауыттары, тамақ өнеркәсібі белсенді түрде салынды. Ежелгі монастырь сақталған, оның сәулеттік ансамблінде күмбезді шіркеу (X-XII ғасырлар, 14 ғасырда қайта салынған), суреттері бар қоңырау мұнарасы, Дадиани сарайының қирандылары, қоршау және басқа да соңғы орта ғасырларға жататын ғимараттар бар. Галерея Дереккөздер
Бидайық-асар аспабы

Бидайық-асар аспабы — Жетіасар мәдениетіне жататын Бидайық-асар қалашығынан табылған, біздің заманымыздың IV ғасырына тиесілі көне ішекті музыкалық аспап. Бұл жәдігер Орталық Азиядағы ағаштан жасалған ең көне музыкалық аспаптардың бірі болып табылады. Тарихы және табылуы Аспап 2018 жылы Қорқыт ата атындағы Қызылорда университетінің «Археология және этнография» ғылыми-зерттеу орталығының (жетекшісі Ә. Тәжекеев) археологиялық қазба жұмыстары кезінде табылған. Жәдігер Бидайық-асар қалашығының екінші құрылыс кезеңіне (б.з. IV ғ.) жататын мәдени қабаттан шыққан. Сипаттамасы Аспап тұтас ағаштан ойып жасалған. Сақталған фрагменттерінің жалпы ұзындығы — 65,5 см. * Құрылымы: Аспаптың екі мойны (гриф), екі құлағы және ортақ шанағы болған. Бұл құрылым оны қазіргі «Қоссаз» немесе қос мойынды домбыраларға жақындатады. * Көркемделуі: Шанағының сыртқы бетінде «қаңқа» (скелеттік) стилінде салынған аңдардың (тазы, ақбөкен, қарақұйрық, жылқы) бейнелері бар. Ғылыми маңызы Норвегиялық музыка тарихшысы Г. Коллтвейт бұл аспапты Ұлыбританиядағы Саттон-Ху обасынан табылған (б.з. VII ғ.) лирамен салыстыра отырып, Бидайық-асар жәдігерінің одан үш ғасыр бұрын пайда болғанын атап өткен. Аспап қазіргі таңда Алматы қаласындағы Ықылас атындағы халық музыкалық аспаптар мұражайында сақтаулы. Дереккөздер
Цалка

Цалка — Оңтүстік Грузиядағы қала, Квемо Картли аймағындағы Цалка муниципалитетінің әкімшілік орталығы. 2026 жылғы мәліметтер бойынша, Цалка қаласының халқы 2 326 адамды құрады. Географиялық сипаттамасы Ол Цалка бассейнінде, Цалка су қоймасы мен Храми өзенінің жағасында, теңіз деңгейінен 1482 м биіктікте, Тбилисиден 120 шақырым жерде орналасқан. Тарихы Грузия Ғылым академиясының Вахушти география институтының мәліметі бойынша, Цалка атауы алғаш рет XII ғасырда аталған. XIX ғасырдан бастап, Грузия Ресейге қосылғаннан кейін, Цалка ауданының құрамында болды, содан кейін ириставство ретінде Тбилисидің, ал 1880 жылдан бастап Борчалы ауданының құрамына кірді. 1932 жылға дейін елді мекен Бармаксиз деп аталды. 1932 жылы ол Цалка болып өзгертілді. 1957 жылы Цалка ауылы қалалық үлгідегі елді мекенге айналды. 1984 жылы қала болып жарияланды. 1980 жылдардың аяғында, әсіресе Кеңес Одағы ыдырағаннан кейін, аймақтың және Цалка қаласының грек халқының айтарлықтай бөлігі Ресейге (негізінен Солтүстік Кавказға) және 1990 жылдары Грекияға қоныс аударды. Экономикасы және инфрақұрылымы Кеңес дәуірінде құрылған өнеркәсіптік кәсіпорындар өз жұмыстарын тоқтатты. Қалада Цалка көлінің жағасында орналасқан су электр станциясы (СЭС) бар. Қала арқылы өтетін, Марнеулидегі Тбилиси-Гюмри-Ереван желісінен тармақталып, Ахалкалакиге апаратын теміржол желісінің құрылысы 1980 жылдары басталды. Саяси және экономикалық қиындықтарға байланысты ол 2000 жылға дейін тұрақты жұмыс істей алмады. Цалка маңызды тарихи ескерткіштердің мекені: Клдекари бекінісі (IX ғасыр) және Дашбашидегі Әулие Георгий шіркеуі (X–XI ғасырлар). Цалка каньоны мен оның жаңа көпірі туристік үшін қызықты орындар болып табылады. Дереккөздер
Лаун — Ганонг — Левайн синдромы

Лаун — Ганонг — Левайн синдромы (ағылш. Lown–Ganong–Levine syndrome) — жүректің ішкі құрылысындағы туа біткен аномалиясы. Синдром Америка дәрігерлері Бернард Лаун, Уилльям Фрэнсис Ганонг және Самуэль Левайнның атымен аталған. Диагностикасы Электрокардиограммада дұрыс QRS ритмімен, бірақ қысқарған PR интервалымен ерекшеленеді. Болжам Бұл синдром өлу қаупін жиілетуіне әсер етпейді. Бірақ тахикардияның өршеленуіне әкелуі мүмкін. Дереккөздер
Қоңыртөбе қалашығы

Қоңыртөбе қалашығы (X-XII ғғ.) – Жамбыл облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енген археология ескерткіші. Орналасқан жері Байзақ ауданы, Жетібай ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 4,5 км жерде орналасқан. Зерттелуі 1978 жылы Жамбыл облыстық тарихи-өлкетану мұражайының экспедициясы ашып, зерттеді. 1988 жылы Ш. Уәлиханов атындағы ТАЭИ-дың тарихи және мәдени ескерткіштері жинағының археологиялық экспедициясы (жетекшісі К.М. Байпақов, П.Е. Қаратаев), 2010 жылы "Археологическая экспертиза" ЖШС ескерткіштер Жинағы экспедициясы (С. Ақылбек, Ш. Құдабаев) зерттеп, құралмен жоспарын түсіріп, координаттарын алған. Сипаты Қалажұрт екі бөліктен – қамал және шахирстаннан тұрады. Қамалдың солтүстік бөлігі, жоспарда ромб тәрізді, өлшемі – 90х90 м, биіктігі – 6 м. Оған оңтүстіктен шахристан жапсарласады. Шахристан тікбұрышты алаң түрінде сақталған, өлшемі – 160х150 м, биіктігі – 3-4 м. Ескерткіш қабырғалары дүниенің тараптарына бағытталған. Төбенің бұрыштары мен жандарының орталарында мұнаралардың орындары байқалады. Қалажұрттың үстінде әртүрлі көлемдегі төбешік түріндегі құрылыстардың қалдықтары аңғарылады. Шахристанның солтүстік-батыс бөлігінде өлшемі – 20х10 м, тереңдігі 1,5 м шұқыр қазылған. Үстінен шарықта жасалған, сапасы жақсы, сырсыз қыш ыдыстардың сынықтары, қыш шлактары мен темір хрицтер сияқты материалдар жиналып алынған. Дереккөздер
Құрметтілік

Құрметтілік — адамгершіліктің негізгі қасиеттерінің бірі, ол басқалардың рухани құндылықтарын, еңбегін, қасиеттерін жоғары бағалау арқылы көрініс табады. Ол әсіресе ішкі жан байлығы, әлеуметтік тәжірибе және кісілікті көзге түсірген адамдарға қатысты қолданылады, өйткені құрмет өнегеліліктің талаптарының бірі болып табылады. Құрметтілік адамдар арасындағы қарым-қатынасты нығайтып, жылы лебіз бен ілтипатты білдіреді. Оны сөзбен ғана емес, іс-әрекетпен де көрсету керек, мысалы, қиын сәтте қолдау немесе әдептілік таныту арқылы. Дереккөздер
2026 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарындағы мәнерлеп сырғанау

2026 жылғы қысқы Олимпиада ойындарындағы мәнерлеп сырғанаудан жарыстар 6–19 ақпанда Миландағы Milano Ice Skating Arena алаңында өтуде. 5 түрлі марапат топтамасы наградталады: команда жарыстарында, ерлер мен әйелдер жекелей сырғанауынан, жұптасып сырғанаудан және мұз үстіндегі биден. Мәнерлеп сырғанаудан 142 квоталық орын бар . 2026 жылғы қысқы Олимпиада ойындарының алдында мәнерлеп сырғанаушылар үшін ең төменгі жас шегі 15 жастан 17 жасқа дейін көтерілді. Медальдары Жалпы есебі Жуан мәтінмен өз категориясында ең көп медаль алған спортшы белгіленген Медалистері Кестесі Ресми сайт ақпаратынша бүкіл жарыстың кестесі: Ерлер бойынша өкілдік Олимпиада ойындарына жалпы 35 елден 142 спортшының қатысқаны жөн. * (16) * (2) * (4) * (1) * (1) * (2) * (1) * (6) * (6) * (1) * (5) * (9) * (10) * (3) * (12) * (2) * (6) * (2) * (3) * (2) * (1) * (2) * (6) * (4) * (1) * (1) * (1) * (1) * (8) * (3) * (9) * (4) * (3) * (3) * (2) Дереккөздер
Құндылықтар интерференциясы

Құндылықтар интерференциясы — қоғамдағы дәстүрлі (тарихи, мәдени) және инновациялық (заманауи, технологиялық) құндылықтардың өзара әрекеттесу, тоғысу және бір-біріне ықпал ету процесі. Бұл құбылыс әсіресе трансформация кезеңіндегі қоғамдарда, соның ішінде қазіргі Қазақстанның әлеуметтік-мәдени кеңістігінде айқын көрініс табады.[https://korkyt.edu.kz/staticpages/303] Философиялық негіздері Құндылықтар интерференциясы барысында екі түрлі бағыттың тоғысуы жүреді: * Дәстүрлі құндылықтар: Ұрпақтан ұрпаққа берілетін салт-дәстүрлер, отбасылық институты, үлкенді сыйлау, ұлттық бірегейлік. * Инновациялық құндылықтар: Жаһандану, цифрландыру, еркін нарық, жеке тұлғаның автономиясы және технологиялық прогресс әкелген жаңа нормалар. Зерттеушілердің (мысалы, М.Б. Сыздыкова, Ж.О. Әбікенов) пікірінше, бұл процесс құндылықтардың жойылуы емес, олардың заман талабына сай бейімделуі мен жаңа мазмұнға ие болуына алып келеді. Қазақстанның оңтүстік өңірлеріндегі көрінісі Қазақстанның оңтүстік өңірлерінде (Қызылорда, Түркістан, Жамбыл облыстары және Шымкент, Алматы қалалары) құндылықтар интерференциясы өзіндік ерекшелікке ие. Әлеуметтік зерттеулер нәтижесі көрсеткендей: 1. Тұрғындардың басым бөлігі дәстүрлі құндылықтарды (отбасы, тәрбие) жоғары қояды. 2. Сонымен қатар, ақпараттық технологиялар мен медиа-мәдениеттің ықпалымен жаңа құндылықтар жүйесі (инновациялық) қатар өмір сүреді. 3. Жастар арасында гаджет мәдениеті мен виртуалды қарым-қатынас дәстүрлі бетпе-бет сөйлесу формаларын толықтырып, кейде олардың орнын басуда. Маңызы Құндылықтардың үйлесімді интерференциясы қоғамдағы әлеуметтік тұрақтылықты сақтауға мүмкіндік береді. Дәстүр мен жаңашылдықтың тепе-теңдігі ұлттық кодты сақтай отырып, жаһандық әлемге интеграцияланудың негізі болып табылады. Дереккөздер
Қырықкүмбез қалашығы

Қырықкүмбез (Төрткүл) қалашығы (IX-XII ғғ.) – Жамбыл облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енген археология ескерткіші. Орналасқан жері Байзақ ауданы, Төрткүл ауылының ішінде орналасқан. Зерттелуі Қалашықты 1985 жылы Қазақ КСР ҒА Тарих, археология және этнография институтының Тараз археологиялық экспедициясы (жетекшісі К.М. Байпақов анықтаған. 2010 жылы "Археологическая экспертиза" ЖШС ескерткіштер Жинағы экспедициясы (С. Ақылбек, Ш. Құдабаев) зерттеп, құралмен жоспарын түсіріп, координаттарын алған. Сипаты Төрткүл жоспарда шаршы тәрізді, қабырғалары дүниенің тараптарына қараған, өлшемі – 285х285 м, биіктігі – 3 м, кей тұстары 5 м келетін мұнаралы жалмен қоршалған. Мұнаралар орны әрбір 30 м сайын байқалады. Әр жанында, бұрыштардағы және қақпадағы мұнараларды есептемегенде 6-дан мұнара болған. Қақпа орындары солтүстік қабырғада, солтүстік-шығыс бұрышқа таман және шығыс қабырғаға, оңтүстік-шығыс бұрышқа таман орналасқан. Қақпалар Г-тәрізді келген, екі шығыңқы мұнарамен бекінген. Төрткүлді тас жол екіге бөлген. Төрткүлдің ішіне қазіргі кезде үйлер салынып кеткен. Қорған қабырғаларының басым бөлігі бұзылып құрылысқа пайдаланылған. Батыс қабарғасы түгелдей дерлік жойылған. Қорған қабырғаларының бұзылған тұстарынан қабырғаның көлемі 30х12 см кесектер мен пахса блоктарынан қаланғанын көруге болады. Дереккөздер
Цнори

Цнори — Шығыс Грузиядағы Кахети аймағының Сигнах муниципалитетіндегі қала. Цнори халқының саны 2026 жылы 4 815 адамды құрады. Географиялық сипаттамасы Ол Алазани жазығында, теңіз деңгейінен 294 метр биіктікте, Сигнахиден 6 км және Тбилисиден 120 км қашықтықта орналасқан. Климаты орташа ылғалды субтропикалық климат, қысы орташа суық, жазы ыстық. Орташа жылдық температура 12,6°C, қаңтарда 0,1°C, ал шілдеде 24,4°C. Абсолюттік минимум -25°C, ал абсолюттік максимум 40°C. Тарихы Қаланың атауы грузин тіліндегі «цнори» сөзінен шыққан, ол орыс тіліне «тал» деп аударылады, себебі бұл жерде тал ағаштары көптеп өскен. 1938 жылға дейін ол Сакобосубани деп аталды. Қала статусын 1965 жылы алды. Кеңес дәуірінде Асанури және Квенакели ауылдары Цнори қалалық кеңесінің құрамына кірді. Цнори теміржол арқылы Тбилиси және Телавимен байланысты болды. Қалада теміржол стансасы болды, бірақ қазіргі уақытта ол жұмыс істемейді. Экономикасы және инфрақұрылымы Тұрғындар жүзім өсірумен, мал шаруашылығымен және балық өсірумен айналысады. Бұрын мұнда механикалық зауыт, консервілеу зауыты, бояу және лак зауыты, асфальт зауыты және шарап зауыттары орналасқан болатын. Цноридегі археологиялық қазба жұмыстары Оңтүстік Кавказдың ерте қола дәуіріндегі ең күрделі қорғандары бар қорғандар тобын анықтады. Қалада бес мектеп бар. Цнори-Сингаги аспалы жолы 1981 жылдан 1993 жылға дейін жұмыс істеді. Дереккөздер
Лаура Фернандес Дельгадо

Лаура Вирхиния Фернандес Дельгадо — Коста-Риканың жаңа сайланған президенті. 2026 жылдың 1 ақпанында өткен президент сайлауында 48,3%-бен жеңіске жетті. Ол Лаура Чинчильядан кейін Коста-Рика тарихындағы екінші президент әйел болды. Дереккөздер
Цхалтубо

Цхалтубо — Грузияның батыс-орталық бөлігіндегі курорттық қала. Имеретия аймағындағы Цхалтубо муниципалитетінің астанасы. Цхалтубо халқының саны 2026 жылы 11 281 адамды құрады. Географиялық сипаттамасы Цхалтубо екі табиғи аймақтың шекарасында орналасқан: Колхида ойпаты және Үлкен Кавказ. Қала маңындағы ойпат төбелер Самгурали жотасының сілемдеріне қосылады, ал қаланың өзі Цхалтубо өзенінің аңғарында орналасқан. Мұнда бірнеше көл бар, ал айналасы (әсіресе тауларда) тығыз бұталары бар емен, шамшат ормандарымен жабылған. Мұндағы климат ерекше жұмсақ, орташа ылғалды, ал қысы қарсыз, температурасы нөлден сәл жоғары. Тарихы Цхалтубо 7 ғасырдағы дереккөздерде айтылған. 12-13 ғасырларда, Грузин патшалығының билігі кезінде, қоныс Цхалтубо аймағында орналасқан емдік минералды бұлақтармен байланысты болған. Құжаттарда «Маглак» моншалары туралы айтылады. Цхалтубо минералды сулары туралы аңыздар мен әңгімелер де сақталған («грузин тілінде «жылы су»). Оларды мақсатты пайдалану 7 ғасырда басталған болуы мүмкін, ал 12-13 ғасырларда олардың танымалдығы бүкіл Грузияға кең таралған. Моңғол шапқыншылығынан кейін Цхалтубо бұлақтары ішінара ұмытылып, қала Имерети билеушілеріне бағынышты болды. 17 ғасырдың ортасына дейін Цхалтубо шағын қоныс болды. Зерттеушілердің назарын мұндағы емдік бұлақтар аударды, бірақ ұзақ уақыт бойы Цкалтубо бұлақтары игерілмей қараусыз күйінде қалды. 1921 жылы Цхалтубоны курортқа айналдыру туралы шешім қабылданды, инфрақұрылым құрылды, су қасиеттері зерттелді және даму жоспары қабылданды. 1953 жылы ол қала мәртебесін алды. Экономикасы және инфрақұрылымы Кеңес дәуірінде Цхалтубо республиканың ең ірі курорттарының бірі болды. Цхалтубо суларының негізгі табиғи емдік факторы — олардың физикалық және химиялық қасиеттері бойынша ерекше термиялық (33-35 градус Цельсий) радон минералды сулары. Жылы радон минералды сулары бірқатар маңызды емдік қасиеттерге ие. Сондықтан, тек Кеңес дәуірінде 20-ға жуық пансионат пен санаторий ашылды, бальнеология және физиотерапия бойынша ғылыми-зерттеу институты салынды. Мәскеуге тікелей теміржол қатынасы да орнатылды, бұл Цхалтубо курортының маңыздылығын көрсетеді. Көрікті орындары Қаланың басты қазынасы — табиғаты, Цхалтубоның фотосуреттерінде негізінен Грузияның таулары мен үңгірлері, ұлттық саябақтары, тау өзендері мен көлдері бейнеленген. Сондай-ақ, Цхалтубо маңындағы монастырьлар мен православие шіркеулеріне баруға тұрарлық. Олардың көпшілігі христиан дінінің алғашқы жылдарынан бері сақталған. Грузияның Цхалтубо аймағындағы табиғи көрікті жерлерге мыналар жатады: *Прометей үңгірі; *Сатаплиа және Цхалтубо карст үңгірлері; *Квамли таулы ұлттық саябағы; *Қала маңындағы шағын Сатаплия ұлттық саябақ. Галерея Дереккөздер
Ramisyllis kingghidorahi

Ramisyllis kingghidorahi — көпқылтанды құрттарға жақызылатын құрт түрі. Жапон теңізіндегі Садо аралын қоршаған суларда мекен етеді. 2019 жылдың қазанында ғалымдар сол жерден Petrosia губкаларын жинап алып, кейін солардың ішкі каналдарында осы құрттарды тапқан. Яғни құрттар губкалармен симбиоздық қатынаста тіршілік етеді. Бұл құрттар өзінің тармақталатын денесімен ерекшеленеді. Барлық тармақтарының диаметрлері шамамен бірдей. Ғалымдар жаңа түрді Кинг Гидораның атымен атады. Бұл Годзилла туралы фильмдердегі үшбасты, екіқұйрықты құбыжық болып келеді. Тағы қараңыз *Scytodes kumonga — сол жанрдағы фильмдерде кездесетін басқа құбыжықтың атымен аталған өрмекшілер Дереккөздер
Бақатөбе төрткүлі

Бақатөбе төрткүлі (VII–X ғасырлар) — Жамбыл облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енген археология ескерткіші. Орналасқан жері Байзақ ауданы, Жаңатұрмыс ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 3 км жерде орналасқан. Зерттелуі Қалашықты 1978 жылы Жамбыл облыстық тарихи-өлкетану мұражайы экспедициясы зерттеген. 2010 жылы "Археологическая экспертиза" ЖШС ескерткіштер Жинағы экспедициясы (С. Ақылбек, Ш. Құдабаев) зерттеп, құралмен жоспарын түсіріп, координаттарын алған. Сипаты Төрткүл жобасында шаршы пішінді екі қабатты дөң түрінде болып келген. Өлшемдері – 107х107 м, биіктігі – 3 м. Бұрыштары дүниенің төрт тараптарына қараған. Ол биіктігі 1 м-ге, табанындағы ені 11 м-ге жуық дуалмен қоршалған. Дуал ассиметриялы орналасқан мұнаралармен күшейтілген. Дереккөздер
Годзилла Кинг Гидораға қарсы

«Годзилла Кинг Гидораға қарсы» — Кадзуки Омори түсірген 1991 жылғы кайдзю-фильм, Годзилла франшизасындағы 18-ші кинотуынды. Алдыңғы бөлімнен өте аз түсім келгенін продюсерлер америкалық Болашаққа оралу 2 фантастикалық фильмінен көріп, жаңа бөлімде уақыт бойымен саяхаттаған астронавтарды көрсетуді ұйғарған. Түсіру тобы негізімен өзгеріссіз қалған. Актёрлер * Косукэ Тоюхара — Кэнъитиро Тэрадзава * Анна Накагава — Эмми Кано * Мэгуми Одака — Мики Саэгуса * Кацухико Сасаки — профессор Мадзаки * Акидзи Кобаяси — Юдзо Цутиаси * Токума Нисиока — Такэхито Фудзио * Ёсио Цутия — Ясуаки Синдо * Чак Уилсон — Уилсон * Ричард Бергер — Гренчко * Роберт Скотт Филд — андроид М-11 * Кэмпатиро Сацума — Годзилла * Харикен Рю — Кинг Гидора және мехакейпі Дереккөздер
Гидора, үшбасты құбыжық

«Гидора, үшбасты құбыжық» — Исиро Хонда түсірген 1964 жылғы кайдзю-фильм, Годзилла франшизасындағы бесінші кинотуынды. Мұнда көрерменге алғаш рет Кинг Гидора құбыжығы таныстырылады. Сонымен қатар Годзилла енді кинозүлым емес, киноқаһарман ретінде көрсетіледі. Актёрлер * Ёсукэ Нацуки — детектив Синдо * Ёрико Хоси — оның қарындасы, репортёр Наоко Синдо * Хироси Коидзуми — профессор Миура * Акико Вакабаяси — ханшайым Селина * Симура Такаси — д-р Цукамото * Хисая Ито — Малнесс * Эми және Юми Ито — Мотраның феялары * Акихико Хирата — күзет бастығы Окита * Кэндзи Сахара — Канамаки * Харуо Накадзима — Годзилла * Сёити Хиросэ — Кинг Гидора * Масааки Синохара — Родан Дереккөздер
Арамдық

Арамдық — адамның сана-сезіміне, ар-ұжданасына қайшы келмейтін, адамдық мақсат-мүддені көздейтін, тарихи шындықпен, прогреспен ұштасып жататын іс-әрекет. Уикипедияның «Адалдық пен арамдық» бетінде арамдық адамгершілік принциптерімен сәйкес келетін, әділдік пен ізгілікке негізделген қызмет ретінде сипатталады. Бұл ұғым адамның моральдық таңдауларында оң мәнде қолданылады, керісінше, кейбір контекстерде теріс мағынада қолданылмайтындай етіп анықталады. Дереккөздер
Боқтық сөздер

Боқтық сөздер ( боғауыз немесе балағат сөздері ) туралы туралы Қазақ Уикипедиясында обсценді лексика ретінде сипатталады: бұл адам денесінің ұятты жерлеріне, немесе ұятты істерге қатысты әдепсіз, ұятты сөздер тобы. Тарихы Бұл сөздер ерте түркі дәуірінен (ХІ ғасыр, Махмұт Қашғари сөздігінде кездеседі) белгілі. Қазақ дәстүрінде қатаң этикет сақталған: тек туыстық емес рулас ортада (мысалы, алыс жиендер арасында), қалжың ретінде ғана рұқсат етілген; туған ағайындар бір-бірін боқтамайтын. Тәуке Ханның "Жеті жарғысында" (XVII-XVIII ғғ.) баланың ата-анаға балағаттауы үшін ауыр жаза (қара сиырға теріс мінгізу) көзделген. Қолданысы мен ерекшеліктері Дәстүрде қоғамдық орындарда тыйым салынған, тек жеке туыстық қалжыңда қолданылған. Қазір урбанизация әсерінен орыстанған, бірақ ғалымдар (Герольд Бельгер) қазақша боқтық сөздердің бай екенін растайды. Заң бойынша қоғамдық жерде айтуға айыппұл қарастырылады. Дереккөздер
Чиатура

Чиатура — Грузиядағы қала, Имерети аймағы, Чиатура муниципалитетінің әкімшілік орталығы. Чиатура қаласының халқы 2026 жылы 12 803 адамды құрады. Географиялық сипаттамасы Ол Имерети аймағында, Үлкен Кавказдың етегінде, Квирила өзенінде, теңіз деңгейінен 149 м биіктікте орналасқан. Тбилисиге темір жол арқылы қашықтық 220 км. Теміржол стансасы Грузия темір жолының Зестапони-Сачхере желісінде орналасқан. Чиатура қысы орташа суық және жазы салыстырмалы түрде құрғақ, ыстық. Ауаның орташа температурасы +14°C (қаңтарда +2,4°C, шілдеде +23,1°C), абсолютті минимум -20°C, ал жауын-шашынның ең көп мөлшері +42°C. Тарихы Чиатураның тарихы өте қысқа. Мұнда XIX ғасырдың соңында марганец табылып, шахталар көбейе бастады. 1921 жылы Чиатурада кен өндіру және өңдеу зауыты салынды. Сол жылы ауыл қала мәртебесін алды. Чиатура марганец өндірумен қатар мәрмәр мен кварц құмын да өндірді, құм-әк кірпіш зауыты, киім фабрикасы және шай фабрикасы болды. Экономикасы және инфрақұрылымы Чиатура — кеңес дәуірінде дамыған типтік қала. Чиатураның ерекшелігі — марганец кені зауыты мен қаланың «таулы» аудандарын «ойпатты» тұрғын аудандармен байланыстыратын аспалы жол. Аспалы жол тек өнеркәсіптік мақсаттарда ғана емес, сонымен қатар муниципалдық көлік қызметі ретінде де қолданылады. Чиатура — Закавказьедегі марганец өндіру және өңдеудің ең маңызды орталықтарының бірі. Қаланың негізгі кәсіпорны - 3500 адам жұмыс істейтін Чиатура марганец кен орны. Чиатура ферроқорытпа зауытына марганец концентратын жеткізеді. Қазіргі уақытта Чиатурада өндірілетін марганец Грузияның жалпы экспортының маңызды құрамдас бөлігі болып табылады. Ғимарат қаптамасы үшін ең жақсы материал болып табылатын жоғары сапалы кварц құмы қала маңында өндіріледі. Ашық карьерде қызыл, қызғылт және сұр мәрмәрді өңдейтін Салити мәрмәр кен орны орналасқан. Қалада Тбилиси мемлекеттік университеті мен Грузия техникалық университетінің филиалдары, байланыс факультеті, жаңа техниктер станциясы және Чиатура тау-кен металлургия мектебі бар. Қалада сондай-ақ тоғыз мемлекеттік мектеп, бір мектеп-интернат, бір жекеменшік мектеп, бір теологиялық мектеп, бір гимназия, үш спорт мектебі, үш музыка мектебі, екі көркемсурет мектебі және 13 балабақша бар. Қалада медициналық мекемелер бар: қалалық емхана, санаторий-профилакторий, амбулаториялық емхана, Чиатура-Сачхере аймағының мүгедектері мен қарттарына арналған медициналық оңалту орталығы, 5 стоматологиялық кабинет, балалар емханасы, перзентхана, психоневрологиялық клиника, массаж орталығы, туберкулезге қарсы диспансер, 3 ескі және бір жаңа көпфункционалды. Чиатурада «Чиатура» футбол клубы бар. Сондай-ақ, онда футбол, регби, баскетбол, теннис, бокс, дзюдо, күрес, грек-рим күресі, жүзу, каратэ және жеңіл атлетика мектептері бар. Қалада 11 700 көрерменге арналған орталық стадион және 2500 көрерменге арналған қосалқы стадион бар. Дереккөздер
Чхороцку

Чхороцку — Батыс Грузиядағы қала, Хоби өзені бойында орналасқан. Тарихы Чхорочку 1960 жылдан бері қалалық пәселке мәртебесіне ие. 2018 жылы оған қала мәртебесі мәртебесі берілді. Көрікті жерлері Қаланың тарихи музейі Дереккөздер
Аймантөбе қонысы

Аймантөбе мекенжұрты — VII–IX ғасырлар қоныс орны, Жамбыл облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енген археология ескерткіші. Орналасқан жері Байзақ ауданы, Аймантөбе ауылынан 1,5 км солтүстік-шығыс бағытта орналасқан. Сипаты 1978 жылы Жамбыл облыстық тарихи-өлкетану мұражайының экспедициясы ашып, зерттеу жұмыстарын жүргізген. 2010 жылы "Археологическая экспертиза" ЖШС ескерткіштер Жинағы экспедициясы (С. Ақылбек, Ш. Құдабаев) зерттеп, құралмен жоспарын түсіріп, координаттарын алған. Ескерткіш жобасында дөңгеленіп келген төбе тұрпатты. Диаметрі – 110 м, биіктігі – 5 м-ге жуық. Үстінен жиналып алынған материалдардың дені – сырланбаған қыш ыдыстардың сынықтары. Мекенжұртты айнала батпақты және қамысты су қоршап жатыр. Ескерткіштің батыс беткейінде 100 м қашықтықта зират орналасқан. Ал, шығыс беткейінде оңтүстіктен солтүстік бағытында электр желісі өткен. Дереккөздер
Барлық құбыжықтарды жою

«Барлық құбыжықтарды жою» — Исиро Хонда түсірген 1968 жылғы кайдзю-фильм, Годзилла франшизасындағы тоғызыншы кинотуынды. Фильмде жатпланеталықтар құбыжықтардың санасын бақылауға алып, оларды адамзатты құртуға жібереді. Сонда Годзилла Нью-Йоркке, Родан Мәскеуге, Горозавр Парижге, Мотраның дернәсілі Бейжіңге, Манда Лондонға шабуыл жасайды. Алайда адамдар олардың саналарын босатып жібереді. Есесіне жатпланеталықтар жағдайды түзету үшін Жерге Кинг Гидораны жібереді. Түсіру барысында Варан деп аталатын құбыжықтың костюмі жыртылып кеткен, сондықтан ол фильмде аз көрсетіледі. Сонымен қатар Барагон құбыжығының костюмі басқа сериалда пайдалануға берілгендіктен, оның да фильмдегі уақыты едәуір азайған. Дереккөздер
Пиноккио (фильм, 2019)

Пиноккио — Маттео Гарроненің 2019 жылы шығарған фильмі. Карло Коллоди жазған Пиноккио есімді ағаш қуыршақ жайындағы ертегінің желісімен түсірілді. Фильм Италияда $17,8 миллион доллар табыс әкелді, әлем бойынша табысы 30,4 миллион доллар құрды. Рөлдерде * Роберто Бениньи — Джеппетто * Федерико Иелапи — Пиноккио * Марина Вакт — Фея * Массимо Чеккерини — түлкі * Рокко Папалео — мысық * Джиджи Пройетти — Манджафоко * Алессио ди Доменикантонио — Лучиньоло * Маурицио Ломбарди — кит жұтқан балық * Массимилиано Галло — цирк директоры / дәрігер Қарға * Джанфранко Галло — Медоро / дәрігер Үкі * Давиде Маротта — шырылдауық шегіртке * Теко Селио — сот Горилла Жүлделері Дереккөздер
Энджи Тен

Энджи Тен (шын аты — Тен Ангелина, 15 наурыз 2002 жыл, Сұрқандария облысы, Өзбекстан) — қазақстандық сән дизайнері, апсайклинг бағытында жұмыс істейтін алғашқы орталықазиялық сән брендтерінің бірі Andzhi Design Kazakhstan upcycling fashion brand негізін қалаушы. Ол экологиялық жауапты сәнді насихаттаушы ретінде танымал. Өмірбаяны Тен Ангелина 2002 жылы 15 наурызда Өзбекстанның Сұрқандария облысында, Ауғанстанмен шекаралас елді мекенде дүниеге келген. Төрт жасында отбасымен Қазақстанға қоныс аударып, Алматы қаласында өскен. Дизайнер Алматыны өз отаны ретінде қабылдайды. Әкесі ұлты бойынша корей, анасы татар болған. Балалық шағының бір бөлігі корей атасы мен әжесінің тәрбиесінде өтіп, бұл оның дүниетанымы мен эстетикалық көзқарасына әсер еткен. Шығармашылық жолы Жасөспірім шағынан бастап тігінге қызығып, алғашқы киімдерін қолмен тіккен. Қаржылық мүмкіндіктің шектеулі болуына байланысты ескі киімдерді қайта өңдеу арқылы жаңа бұйымдар жасауды үйренген. 17 жасында алғашқы тігін шеберханасын ашып, ол кейін толыққанды апсайклинг-брендке айналды. 2020 жылы құрылған Andzhi Design бренді пандемия кезеңінде экологиялық сәнге деген қызығушылықтың артуымен кеңінен таныла бастады. Брендтің басты ерекшелігі — бұрын қолданылған киімдерді толық қайта пішіп, бірегей дизайнерлік бұйымдарға айналдыру. Қызметі мен стилі Тен Энджидің жұмыстары заманауи сән элементтерін қазақ этникалық символикасымен үйлестіруімен ерекшеленеді. Әрбір бұйым бір дана болып шығарылады және қол еңбегімен жасалады. Оның негізгі өнімдері — корсеттер, пиджактар, көйлектер мен костюмдер. Дизайнердің туындылары Қазақстанмен қатар АҚШ, Оңтүстік Корея, Еуропа елдері және Азия нарығына экспортталады. Оның жұмыстары халықаралық сән журналдарында және онлайн басылымдарда жарияланған. Қоғамдық маңызы Тен Энджи апсайклингті экологиялық жауапкершілік пен саналы тұтынудың бір түрі ретінде қарастырады. Ол сән индустриясындағы артық өндіріс мәселесіне назар аударып, тұрақты дамуға бағытталған жобаларды қолдайды. Болашақ жоспарлары Дизайнер алдағы уақытта брендін халықаралық деңгейде дамыту, сән көрсетілімдеріне қатысу және жас дизайнерлерге арналған шығармашылық мектеп ашуды жоспарлап отыр. Дереккөздер Сілтемелер * Yousafzai Sh.,Zhaksybayeva N.,Abdullah M.H.,Kulzhanovs Zh. Green innovators of the steppe/ Алматы. ISBN 978-601-08-4461-2 * Ш.Юсафзай, Н.Альджанова, Н.Кулбатырова. Trailblazers of the steppe: Entrepreneurs in Kazakhstan/ Алматы, 2024. ISBN 978-601-08-3759-1