kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Лисса

Лисса ( - «құтырушылық», λύκος - «қасқыр») — ежелгі грек мифологиясындағы Құдай, ақылсыздық пен құтырушылықтың кейіптенуі. Нюкта мен Уранның қызы. Орхомендағы Миниадаларға, Актеонның иттеріне және Гераклға құтырушылық жіберген. Лисса - Еврипидтың «Геракл» атты трагедиясының бас кейіпкері. Бұл трагедияда Гера құдайы Лиссаға Гераклды ақыл-есінен арылт деген бұйрық береді. Осы ақыл-есісіз жүрген уақытта Геракл әйелі мен балаларын өлтіреді. Гераклдың құтырушылығын жою үшін, Афина Гераклды үлкен таспен ұрып ұзақ ұйқыға жатқызады. Интерпритациясы Ежелгі грек эпосында, әскери долдануды λύσσα сөзімен атаған (соғысушының ашуы, осының арқасында жараланбайтын және қасқыр мен итке ұқсастандырылған). Бұл қалып ақылсыздықпен ғана емес, және өзінің «Мен» дегенін ұмытумен және бөтен біреудің қалауына бағыну: «Жауынгерге сондай сәтті ерліктерді жасауға көмектесетін батылдықты, ол өзіне ұқсаған бойды шаттық билеу уақытын жойып, өзінің қалауысыз кіргізілген жауынгерлік рақымсыздық, ұдаймен шабыттандырылған». Ежелгі грек эпосында „λύσσα“ сөзі және оның туындылары үш реті Гектормен байланысты (I 239; 305; N 53) және бір рет Ахиллаға (Ф 542 — 543), яғни екі жақтың ең көрнекті батырларына. «λύσσα деп аталатын қалыптың ең айқын сипаттамасы, «Илиаданың» IX өлеңінің 237 және 239 әндерінде қолданылады: Έκτωρ δέ μέγα σθένεϊ βλεμεαίνων I μαίνεται έκπάγλως, πίσυνος Διί, ούδέ τι τίει I άνέρας ούδέ θεούς• κρατερή δέ έ λύσσα δέδυκεν — «Гектор, күшімен қатты мақтанып, қатты долданып, Зевске үміт артады, және ешқандай күйеулерді, Құдайларды месінбейді, өйткені оны мықты λύσσα жаулап алды» Дереккөздер
Онна-бугэйся

Онна-бугэйся (жапон тілі|жапонша:女武芸者) — әйел-самурай, әскери өнерді үйрететін жапон еліндегі самурайлар қауымына кіретін әйел. Термин екі сөзден құралған: онна — «әйел» және бугэйся — «әскери адам». Негізі, «әйел-самурай» терминін қолдану семантикалық жағынан қате болып есептеледі. Себебі самурай термині тек қана еркектерге қатысты қолдану керек. Танымал әйел-самурайлар * Томоэ Годзэн * Ходзё Масако * Хангаку Годзэн * Накано Такэко * Ямакава Футаба (1844—1909) * Ямамото Яэко (1845—1932) Самурайлар қауымынан шыққан қарапайым әйелдерге шайқастарға қатысу міндеттелмеген, бірақ әйел өзін және отбасын қорғауға, балаларына білім беруге міндетті болған. Бусидо заңдар жинағы оларды мадақтаған. Барлық қару-жарақтардың ішінен әйел адамдарға нагита қаруын қолдануды үйреткен, сонымен қатар яри найзасын меңгеру де қатар жүрген. Әйел-самурайлар кайкэн қылышын қолдануға шебер болған. Бұл қару жеңде немесе белбеуде орналасқан, жақыннан күресу кезінде көп пайдаланылған. Кайкэн қылышын қыздарға 12 жасқа толған кезде арнайы рәсіммен табыстаған. Сонымен қатар кайкэн арқылы әйел-самурайлар өз-өздерін өлтіруге тиісті болған, олар қылыштың көмегімен тамақтарын тілген. Осы рәсімнің алдыңда олар тобықтарын байлап тастайтын болған. Осындай жағдай XI-XVII ғ. аралықтарында сақталған. XIII ғасырдың басында қабылданған заңдар оларға иеліктерге мұрагер болып қалуға мүмкіндік берген. Алайда, XVII ғасырда әйел самурайларға деген құрмет азайған. Бірақ самурай рухы мен отбасылардағы әскери өнерді үйрету әдістері сақталып қалған. Сыртқы сілтемелер * Shoshana Brickman Female Samurai, Geisha, Courtesans: The Hidden Lives of Japan’s Glorious Women. — Hod HaSharon, Israel: Astrolog Publishing House, 2006. — ISBN 9789654942140. Дереккөздер
Кибела

Кибела (, ), Цибела, кейде Кибеба — ежелгі грек мифологиясындағы Құдай богиня, тегі - фригиялық. Тағы басқа аттарымен: Кивева, Диндимена, Идей анасы, Құдайлардың ұлы анасы танымал. Қасиеттері жағынан Рея құдайына ұқсайды. Страбон бойынша, Кибелдан өз атын алды. Герадоттың шығармаларында оның Сардағы ғибадатханасы туралы айтылған. Кибела туралы мифтер Кибелла туралы мифтері көбіне Аттистің оқиғасымен байланысады. Кибелла Иасионнан Корибантты туды. Иасиона Дарданның өлімінен кейін, Құдай Аналардың киелі жораларды жасап, Кибела мен Корибантты Азияға апарды және Фригияға жібереді. Кибелла Олимптан Алканы туады. Пиндар оған дифирамб жазды. Элегийдың авторларының арасында Кибелла пірі мен арыстан жайлы оқиға да танымал. Дереккөздер
Эномото Такэаки

Эномото Такэаки (жапонша:榎本武揚; 25 тамыз 1836 жыл — 26 тамыз 1908 жыл) — Босин соғысы кезінде Токугава сегунатының үкіметіне адал болған виконт, жапон адмиралы. Әскер жеңілісінен кейін ол Хоккайда аралына қашып барып, заманауи Азия жерінің тарихында алғашқы республиканың негізін қалаған, осылайша 1868 жылы Жапон елінің демократиялық түрде сайланған бірінші президенті атанған. Келесі жылы император әскері Хоккайда аралына басып кіріп, мемлекет өз тіршілігін тоқтатқан, ал Эномото Такэаки қылмыскер ретінде ұсталып, мемлекет сатқыны атанған. 1872 жылы бұрынғы адмиралға кешірім танытылып, Мэйдзи үкіметіне қызмет ете бастаған. Өмірбаяны Эномото Ситая ауданындағы Токио қаласындағы Токугава тегіне қызмет еткен самурайлар отбасынан шыққан. 1850 жылы Эномото нидерлан тілін оқи бастаған. 1854 жылы Нагасаки жеріндегі Теңіз оқу орнына түскен. 26 жасында Эномото Нидерланд жеріне жіберілген, осы жерде батыс жерінің әскери теңіз әдістерін үйренген. 1862 жылдан 1867 жылға дейін Такэаки ағылшын және нидерлан тілдерін жетік меңгеріп, Еуропа жерінде тұрақтап қалған. Эномото Жапон еліне Нидерланд жерінен сатып алынған әскери теңіз кемесімен Кайе-Мару өңірінде қайта оралған. Жапон елінде 31 жасар Эномото флот басшысының орынбасары дәрежесін иеленген. Мэйдзи дәуірінің саясаткері Такэаки берілгеннен кейін оны мемлекеттік сатқын ретінде қабылдап, түрмеге отырғызған. Алайда, Мэйдзи билігі Эномото бойындағы пайдалы білім мен өнерді байқады. Эномотоны босатты, ол Токугава жақтастарының біріне айналды. 1874 жылы Эномото Жапон императорлық флотында вице-адмирал мансабына қол жеткізді. Келесі жылы елші ретінде Петербург келісімшарты үшін Ресей мемлекетіне жіберілді. Келіссөздер сәтті өтіп, Эномото беделі көтерілді. Оны осындай маңызды жұмысқа алғаны, бұрынғы жауларының келіспеушіліктерді жойғаны еді. Қазасы Такэаки Эномото 1908 жылы 72 жасында қайтыс болған. Оның мәйіті Киссе-дзи ғибадатханасында орналасқан . Сыртқы сілтемелер * Kamo, Giichi. Enomoto Takeaki. Chuo Koronsha ISBN 4-12-201509-X (Japanese) * Yamamoto, Atsuko. Jidai o shissoshita kokusaijin Enomoto Takeaki: Raten Amerika iju no michi o hiraku. Shinzansha (1997).ISBN 4-7972-1541-0 (Japanese) * Akita, George. (1967) Foundations of constitutional government in modern Japan, 1868—1900. Cambridge, Harvard University Press, ISBN 978-0-8248-2560-7. * Hane, Mikiso. Modern Japan: A Historical Survey. Westview Press (2001). ISBN 0-8133-3756-9 * Hillsborough, Romulus. Shinsengumi: The Shogun’s Last Samurai Corps. Tuttle Publishing (2005). ISBN 0-8048-3627-2 * Jansen, Marius B. and John Whitney Hall, eds. (1989). The Emergence of Meiji Japan, The Cambridge History of Japan, Vol. 5. Cambridge: Cambridge University Press. 10-ISBN 0521482380/13-ISBN 9780521482387; 10-ISBN 0521484057/13-ISBN 9780521484053; OCLC 31515308 * Keene, Donald. (1984). Dawn to the West: Japanese Literature of the Modern Era. New York: Holt, Rinehart, and Winston. 10-ISBN 0030628148/13-ISBN 9780030628146; 10-ISBN 0030628164/13-ISBN 9780030628160; OCLC 8728400 * Ravina, Mark. (2004). The Last Samurai: The Life and Battles of Saigo Takamori. Hoboken, New Jersey: Wiley. 10-ISBN 0471089702/13-ISBN 9780471089704; OCLC 427566169 Дереккөздер
Миямото Мусаси

Миямото Мусаси (жап.宮本 武蔵,1584 жыл - 13 маусым 1645 жыл) — жапондық ронин, сонымен қатар Симмэн Такэдзо, Миямото Бэнносукэ, Симмэн Мусаси-но-Ками Фудзивара-но-Гэнсин деген есімдері де болған. Мусаси қылыштасу өнерімен аса танымал болған. Екі қылышпен шайқасуды үйрететін Хехо Нитэн Ити-рю атты самурайлар мектебінің негізін қалаған, шайқас құралы ретінде боккэна ұғымын енгізген. Екі қылышпен қылыштасу тәсілін ойлап тауып, өзі де тиімді пайдаланған. Бірінші ұзын қылыш - катана және қысқа қылыш – вакидзаси. Қазасына дейін 2 жыл бұрын Кумамото қаласынан алыс емес Кимпо үңгіріне тұрақтап, сол жерде әскери өнердің әдістері жайлы «Бес жүзіктің кітабын» жазып кеткен, осы кітап қазіргі уақытқы дейін қолданыста. Жастық шағы Миямото Мусаси өмірінің алғашқы жылдары белгісіз, бірақ өзінің кітабында Миасака ауданындағы Миямото ауылында дүниеге келгендігі жайлы жазады. Оның дүниеге келген уақыты 1584 жыл ретінде көрсетілген. Балалық шағында оны Бэнносукэ деп атаған. Алғашқы рет 13 жасында шайқасқа түскен, қарсыласы Кихэй Арима болған. Мусаси оны жерге жығып, таяқпен басынан ұрған, кейін Кихэй қанға қақалып қалған. Екінші шайқасын Мусаси 16 жасында өткізген. Ол танымал Акимэ Тадасимэ атты адаммен күрескен. Өмірінде орын алған шайқастарында Мусаси көп рет жеңімпаз атанған. 50 жасында бар жеңістерінің қорытындысын шығарған. «Бес жүзіктің кітабында» Мусаси өзінің толық аты жөнін және титулын көрсеткен. Ол Симмэн Мусаси-но-Ками Фудзивара-н -Гэнсин ретінде айтылада, ол қылыштасу өнерінің асқан шебері болған, өз өмірінің барлығын дерлік осы салаға арнаған. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * Маслов, А. А. "Қасиетті қылыш" - Миямото Мусаси // самурайдың дзэні — Ростов-на-Дону: Феникс, 2005. — С. 269 - 283. * [http://sohey.ru/html/musasi/0musasi.htm Биография] * [http://hyohonitenichiryurussia.wordpress.com/хиохо-нитен-ичи-рю/миямото-мусаси/ Миямото Мусаси, хиохо нитен ичи рю кэндзюцу] * [http://www.fido.sakhalin.ru/wayofsword/projects/japan/busido/5rings/biogr.htm Миямото Мусаси]
Маттео Работтини

Маттео Работтини (итал. Matteo Rabottini; 1987 жылдың 14-інші тамызында туылды, Пескара) — Италия елінің кәсіпқой велосипедшісі. Farnese Vini — Selle Italia командасының мүшесі. 2012 жылы Джиро д’Италия тауының патшасы болды. Мансабы Маттео Работтини, кәсіпқой велосипедші, Лусиано Рабботининінің баласы. Велосипед спортымен кіші жастарынан бері айналасуды бастады. 2006 жылы Aran Cucine командасымен келісім шарт орнатты. Сол командамен 4 жыл жарыстарға қатысқан. 2009 жылы ол 23 жастарға дейінгі Италия чемпионы болып атанды. Ол оның ең маңызды жеңісі болып табылады. Осы жеңіс оған Lampre-ISD кәсіпқой командасының тағылымгері болуға көмектесті. 2011 жылы Farnese Vini — Selle Italia командасымен келісім шарт орнатты. Ол сол құраманың ішінде Джирода сынға түсті. Ол осы жарыста 112 орынға ие болды. Ол сол жылы өзінің бірінші жеңісіне жетті. Түркия турында бірінші орын алды. 2012 жылы екінші рет Джироға қатысты. Ол сол жарыстың қаһармандарының бірі болды. Ол сол жарыстың патшасы атанып, бірінші орынды алды.
Уэсуги Харунори

Уэсуги Харунори (жап.上杉 治憲,1751-1822) - жапон даймесі. Енэдзава жерінің тоғызыншы басшысы (қазіргі Енэдзава және Окитама аудандары). Өмірбаяны Эдо қаласында дүниге келген (қазіргі уақыттағы Токио қаласы). Хюга ауданының бір бөлігін басқарған Акидзуки рулық қауымының басшысының екінші ұлы. Оның анасы Енэдзава жерінің төртінші басшысының немере қызы болған. Балалық шағында Мацусабуро және Наомацу есімдері болған, оны Уэсуги Сигэсада асырап алған, осылайша Харунори 1767 жылы оның орның басқан. Қазіргі уақытта Уэсуги Харунори өткізген каржылық реформаларымен кең танымал, оны жиі үлгі алатын басшы ретінде танытады. Енэдзава 40 жылдай уақыт қарыз болған. Харунори билікке келгеннен кейін Сигэсада сегунатқа билікті қайтаруды соңғы іс-шара ретінде қабылдаған. Бірақ оның қайың атасы болып табылатын Овари ауданының даймесі осының орнына дайме қызметін босатуға көндірген. Осы жағдайатқа байланысты Харунори Енэдзава даймесі атанған. Ол қатал тәртіп орнатып, өзіне қарсы шыққан кеңесшілерді өлтіруге әмір еткен. Осы атқарылған іс- шаралардың көмегімен Енэдзава Тэммэй (1781-1789) кезеңіңде болған ашаршылықтан жалпылай зардап тартқан жоқ. 1380 жылы Харунори өлімінен кейін Енэдзава жақсы басқарылған сегунат ретінде баршаға танылды. Харунори Харухиро атты баласына жіберген мына хатында феодал басшылардың басқару жүйесі мен қоғамдағы орындарына өз көзқарасын білдіреді: Иелік кокка атадан балаға мирас етіп қалдырылады, ол менменшілдік түрғысынан басқарылмау керек. Лорд өзінің иелегі мен адамдары үшін өмір сүреді, ал адамдар мен иелік лорд үшін өмір сүрмейді. Дереккөздер Mark Ravina (1995). "State-Building and Political Economy in Early-Modern Japan, " Journal of Asian Studies 54.4. Frederic, Louis (2002). «Japan Encyclopedia.» Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press. Gordenker, Alice. "So, what the heck is that? Mistletoe, " Japan Times. желтоқсан 18, 2007. Sansom, George (1963). «A History of Japan: 1615—1867.» Stanford, California: Stanford University Press.
Ұлғаю мен сығылу

Ұлғаю мен сығылу — Материалдар кедергісіде заттың бойлық деыормация түрлері. Барлық заттар атомдардан тұрады, атомдардың арасындағы арақашықтық температура көтерілгенде немесе төмендегенде ұлғаюы немесе кемуі мүмкін. Сондықтан бұл - температура көтерілген кездегі заттың көлемінің ұлғаю процесі. Температура көтерілгенде молекулалар тербелісінің интенсивтілігі және заттың молекулаларының арасындағы арақашықтық артады. Осы кезде көлем ұлғаяды. Ал сығылу - керісінше, температура төмендеген кезде заттың көлемінің кішіреюі. Ұлғаюға ықпал ететін факторлар Заттың ұлғаюы заттың тегіне тәуелді. Қатты денелерде молекулалар өздерінің орындарында тұрып әлсіз тербеледі, себебі олардың молекулалары бір-біріне өте тығыз орналасқан. Сондықтан денелер ұлғаяды. Сұйықтардың молекулалары бір-біріне қатты дене молекулаларындай тығыз орналаспаған, сол себепті сұйықтар көбірек ұлғая алады. Газдардың молекулалары бір-бірінен алыс орналасқан. Температураның көтерілуі газ молекулаларын жылдам қозғалта бастайды және көп есе ұлғаяды. Ұлғаю коэффиценті Температура көтерілгенде кинетикалық энергия артады. Кинетикалық энергияның артуы заттағы молекулалардың қозғалыс жылдамдығын арттырады. Молекулалардың қозғалуы үшін кеңістік қажет, яғни зат ұлғаяды. Температура 1 градусқа көтерілгенде бірлік ұзындықтың кез келген бағытта ұлғаюы заттың сызықтық ұлғаю коэффиценті деп аталады Сұйықтарда сызықтық ұлғаю қарастырылмайды. Оның орнына көлемнің ұлғаюын толығымен қарастыруға болады. Кез келген сұйықтағы температураның 1 градусқа көтерілуі кезінде бірлік көлемнің ұлғаюын коэффиценті деп атайды. Газдардың молекулалары бір-бірінен өте алыс орналасқан. Сондықтан газдар температура көтерілгенде өте көп ұлғаяды. Қалыпты температурада барлық газдардың ұлғаю коэффиценті шамамен бірдей деп айтуға болады. 0 градустан бастап температура 1 градусқа көтерілген кезде барлық кқлемінің 1/273 құрайды. Кельвин шкаласы немесе абсолюттік шкала газдардың осы қасиетінің негізінде ойлап табылған. Коэффицентті есептеу Сызықтық ұлғаю коэффицентін көлемдік ұлғаю коэффицентін үшке бөлу арқылы есептеуге болады. Сызықтық ұлғаю коэффецентті = көлемдік ұлғаю коэффиценті/3 Егер заттың жалпы ұлғаю мөлшері белгілі болса, онда жалпы ұлғаю мөлшерін бірлік ұзындықтың мәні мен өзгерген температураның градустық мөлшерінің көбейтіндісіне бөлу керек.
Жан-Люк Годар

Жан-Люк Годар (; 3 желтоқсан 1930, Париж, Франция — 13 қыркүйек, 2022, Роль, Швейцария) — франко-швейцариялық кинорежиссёр, сценарийші, киносыншы, кинопродюсер және актер. «Франциялық жаңа толқын» ағымының негіз салушылардың бірі. Сыртқы сілтемелер *
Ғизат Әліпов ауылы

Ғизат Әліпов ауылы (2010 жылға дейін - Қызылоба) — Атырау облысы Құрманғазы ауданы, Дыңғызыл ауылдық округінің құрамына кіретін ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы — Құрманғазы ауылынан солтүстік-батысқа қарай 36 км-дей жерде орналасқан. Халқы 1999 жылы тұрғындар саны 847 адам (434 ер адам және 413 әйел адам) болса, 2009 жылы 611 адамды (312 ер адам және 299 әйел адам) құрады. 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 446 адамды (241 ер адам және 205 әйел адам) құрады. Әлеуметтік және мәдени нысандары * Ж.Нәжімеденов атындағы орта мектеп — 1932 жылы бастауыш мектеп болып ашылған. 1933 жылы 7 жылдық оқу орыны болып қайта құрылды. 1990 ж. Жұмекен Нәжімеденовтың есімі беріліп 2000 жылы ол орта мектепке, 2015 жылы қайтадан негізгі орта мектепке айналды. 2019 жылы мектептің жаңа ғимараты пайдалануға берілді. * «Қызылоба» ауылдық кітапханасы — Кітапхананың 257 оқырманы, 6438 кітап қоры бар. Елді мекендегі көшелер * Береке көшесі * Бірлік көшесі * Ғалиден Қазбеков көшесі * Ғизат Әліпов көшесі * Жаңа құрылыс көшесі * Кеңжайлау көшесі * Қарағайлы көшесі * Нұрлыжол көшесі * Тоғайлы көшесі Дереккөздер
Органон

Органон (көне грекше: Ὄργανον — құрал, метод, әдіснама ) — Аристотельдің арнайы логикалық еңбектерінің дәстүрлі аталуы. Органон атауын Аристотель емес, перипатетик (Аристотель жолын қуушы) Андро́ник Родо́сский (др.-греч. Ανδρόνικος; шамамен, б.з.д. 60жж.) Аристотель еңбектеріне пікір жазу барысында алғаш қолданған. Органон Аристотельдің алты логика кітабын қамтиды. Олар: * «Категория туралы» (грек. ; лат. Categoriae, или Praedicamenta) Аристотельдің 10 категориясы пайымдалған: Мән (субстанция), Сан, Сапа, Байланыс, Орын, Уақыт, Жағдай (күй), Шарт, Қозғалыс, Маһаббат. * «Түсіндіру туралы» (грек. ; лат. De interpretatione) Бұл бөлім кітапта тірек ұғымдар мен тұжырымдар, растау, терістеу, жалпылық, ұғымара байланыс қатарлы тақырыптар сөз болған. * «Алғашқы аналитика» (грек. ; лат. Analytica priora) Бұл еңбекте Аристотель силлогизмі, индуктивті тұжырым туралы паймдалған. * «Кейінгі аналитика» (грек. ; лат. Analytica posteriora). Бұл бөлімінде үлгі, анықтама және ғылыми білім туралы пайымдалған. * «Топика» (грек. ; лат. Topica) Топика – негізгі тақырып мәселесі талқыланып, мәселені талдау мен шешім етуде өнімді де, сенімді дәлел келтіру, тұжырым жасаудың ақылға қонымдылығы туралы пайымдаулар жасалды. Дәл осы еңбегінде предикабил турлы айтты және кейін порфир және схоластик логикашылдардың пікірталасына себеп болды. * «Софистикалық тойтарыс туралы» (грек. ; лат. Sophistici elenchi, часто просто Elenchi) Логикалық сандырақтар, өтіріктер, ой алдамшылықтары туралы талдаулар жасалып, Аристотель риторикасына бағыттайтын маңызды кілт болды. Аристотельдің "алғашқы" және "кейінгі" аналитикасының айырмашылығы айқындалған жоқ. Осылай бөліп атаған сол Родосскийдің өзі болса керек. Ал, «софистикалық тойтарыс туралы»ны «топиканың» жалғасы деп есептеуге де болады Органонның көптеген грекше көшірмелері жазылған, сондай-ақ арабша, латынша, сирияша және армянша аудармалары бар. Жаңа дәуір ағылшын философы Фрэнсис Бэкон «Жаңа органон» («Novum organon») (1620) деген кітабында өзінің индуктивті логикасын Аристотельдің декуктивті логикасына қарсы қойып, барлық білімді ақылдық ойлаудан емес, тәжірибеден бастауды ұсынады. Дереккөздер
Сезар (киножүлде)

«Сезар» — Францияның ұлттық киномарапаты. Француздық Кинематографиялық өнер мен технологиялар академиясымен 1976 жылдан бастап дауыс беру қорытындысы бойынша беріледі. Сыйлық атауы француз мүсіншісі Сезар Бальдаччини құрметіне қойылған. Жеңімпаздарды марапаттау рәсімі жыл сайын дәстүрлі түрде ақпан айында Париждегі «Шатле» театрында өткізіледі. Сыртқы сілтемелер * [http://www.imdb.com/Sections/Awards/C%E9sar_Awards_France/ «Сезар марапаты» Internet Movie Database сайтында]
Джейми Фокс

Эрик Марлон Бишоп (; 13 желтоқсан 1967, Террелл, Техас, АҚШ), Джейми Фокс есімімен белгілі — америкалық актер және әнші. Рэй Чарльздің өмірбаянына негізделген «Рэй» фильмі үшін 2005 жылы «Оскар», «Алтын глобус»және BAFTA марапаттарының лауреаты. Дискография * Peep This (1994) * Unpredictable (2005) * Intuition (2008) * Best Night of My Life (2010) * Valentine’s Day (2010) Фильмография * Азат етілген Джанго (2012) Сыртқы сілтемелер * [http://www.jamiefoxx.com/ Ресми сайты] * * *
Кристоф Вальц

Кристоф Вальц (; 4 қазан 1956, Вена, Аустрия) — аустро-германиялық актёр. Квентин Тарантиноның «Атақсыз шаталар » фильмінде штандартенфюрер Ханс Ланда және «Азат етілген Джанго » фильмінде Кинг Шульц атты кейіпкерлерін ойнағаны үшін екі мәрте «Оскар » (2010, 2013), «Алтын глобус » (2010, 2013) және «BAFTA » (2010, 2013) марапаттарының лауреаты. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *
Шервин Вайн

{{Ambox }} Шервин Теодор Вайн (; 25 қаңтар 1928 – 21 шілде 2007) — америкалық философ, раввин, гуманистік және зайырлы иудаизм қозғалысының негізін салушы. Отбасы Оның отбасы Ресейдің батыс өңірінің тумалары. Қазір бұл жер Польшаның аумағында. Детройд қаласында туған. Әкесі Гершель Венгровский мен анасы Тойбл Израэльски жиырмасыншы ғасырдың басында Детройтқа қоныс аударады. Вайн Шервин Детройтта қоғамдық мектепті бітіреді, «Шаарей-Цедек» синагогасының консервативтік иудаизм бағыты бойынша діни білім алады. Оның отбасы шаббат пен кашрутты ұстанған. Еңбегі 1985 жылы Халықаралық зайырлы және гуманистік иудазим институтының негізін салды. Вайн «Иудаизмның сара жолы» (1985) атты бағдарламалық кітабында гуманистік иудаизм доктринасын жазды. Мұнда ол иудаизмнің діни мазмұнынан бас тарту қажеттілігін алға тарта отырып, оның орнына иудаизмнің гуманистік баламасын ұсынады. Вайнның пікірі бойынша, "Бұл — еврей болудың түбегейлі жаңа жолы, еврейдің ұлттық мерекесі, дәстүр және рәсімдерінің жаңаша (зайырлы) мазмұны, аралас неке мен иудаизмге жаңаша (зайырлы) көзқарас қалыптастыру". Вайнның тұжырымдамасын көптеген еврей ғалымдары мен философтары сынға алды. Шервин Вайн Мароккода көлік апатынан қайтыс болды. Әдебиет * Cohn-Sherbok, Dan, Harry T. Cook, and Marilyn Rowens, Eds., 2003. A Life of Courage: Sherwin Wine and Humanistic Judaism, The International Institute for Secular Humanistic Judaism, Farmington Hills, MI. * Cooley, John, September 5, 1965, «Religion: Must a Rabbi Believe in God?» New York Times. * Detroit Free Press, желтоқсан 5, 1964, «Atheist Rabbi Denounced: Orthodox Group ‘Aghast.’» * New York Times, February 5, 1965, «Masons Reject Congregation Whose Rabbi Rejects God.» * Spiegel, Irving, June 20, 1965, "Jewish ‘Ignostic’ Stirs Convention: Dropping of ‘God’ in Service Deplored and Condoned, " New York Times. * Time, January 29, 1965, «The Atheist Rabbi.» * Ward, Hiley, желтоқсан 3, 1964, "Suburban Rabbi: ‘I Am an Atheist, " Detroit Free Press. * Ward, Hiley H., желтоқсан 7, 1964, "‘Godless’ Rabbi Raps Revered Jewish Hero, " Detroit Free Press. * Wine, Sherwin T., 1978. Humanistic Judaism, Prometheus Books, Buffalo, NY. * Wine, Sherwin T., 1988. Celebration: A Ceremonial and Philosophic Guide for Humanists and Humanistic Jews, Prometheus Books, Buffalo, NY. * Wine, Sherwin T., 1995. Staying Sane in a Crazy World, The Center for New Thinking, Birmingham, MI. * Wine, Sherwin T., 1996. Judaism Beyond God: A Radical New Way to Be Jewish, KTAV Publishing House, Society for Humanistic Judaism, and Milan Press. Сыртқы сілтемелер * [http://www.nytimes.com/2007/07/25/us/25wine1.html New York Times obituary, 25 шілде 2007] * [http://www.latimes.com/features/religion/la-me-wine26jul26,1,5475337.story Los Angeles Times obituary, 26 шілде 2007] * [http://www.birminghamtemple.org/ The Birmingham Temple] * [http://www.centerfornewthinking.com/ Center for New Thinking] * [http://www.ifshj.org/ International Federation of Secular Humanistic Jews]
Балықшы (Құрманғазы ауданы)

Балықшы (2007 жылға дейін - Рембаза) — Атырау облысы Құрманғазы ауданы, Көптоғай ауылдық округінің құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы — Құрманғазы ауылынан батысқа қарай 53 км-дей жерде орналасқан. Халқы 1999 жылы тұрғындар саны 522 адам (278 ер адам және 244 әйел адам) болса, 2009 жылы 450 адамды (257 ер адам және 193 әйел адам) құрады. 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 363 адамды (205 ер адам және 158 әйел адам) құрады. Елді мекендегі көшелер * Сәулет көшесі Дереккөздер
Метеора (айрық)

Метеора: * Метеора (грек тілінде Μετέωρα) - Грекияның ірі монастыр (шіркеу) кешендерінің бірі. * Метеора - Linkin Park тобының альбомы * Метеора — Словакияның хэви-метал рок тобы. * Метеора — 2012 жылғы грек режиссері Спирос Статулопулос түсірген фильмі.
Батырбек

Батырбек — Атырау облысы Құрманғазы ауданы, Сүйіндік ауылдық округінің құрамындағы ауыл. Сипаттама Аудан орталығы Құрманғазы ауылынан солтүстік-батысқа қарай 190 км жерде, Сүйіндік-Азғыр автомобиль жолы бойында орналасқан. 1957-1995 жылдары аралығында асыл тұқымды қой өсіретін "Сүйіндік" кеңшары бөлімінің орталығы болған. Халқы 1999 жылы тұрғындар саны 309 адам (158 ер адам және 151 әйел адам) болса, 2009 жылы 364 адамды (191 ер адам және 173 әйел адам) құрады. 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 198 адамды (101 ер адам және 97 әйел адам) құрады. Әлеуметтік және мәдени нысандары * Батырбек бастауыш мектебі Елді мекендегі көшелер * Нарын көшесі * Шағыл көшесі Дереккөздер
Meteora (альбом)

Meteora — америкалық Linkin Park рок тобының екінші студиялық альбомы. Композициялар тізімі Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.linkinpark.com/page/meteora-1 Meteora өлен мәтіндерінің ресми сайты]
Қарақұс (тау, Абай облысы)

Қарақұс – Семейтау тауларының орта бөлігіндегі тау. Географиялық орны Абай облысы Жаңасемей ауданында орналасқан. Ертіс аңғарында. Жер бедері Абсолюттік биіктігі 606 м. Солтүстіктен оңтүстік-батысқа қарай доғаша иілген. Ұзындығы 7-8 км-ге созылып жатыр, енді жері 3-4 км шамасында. Беткейі тіктеу, бірнеше ұсақ шоқылардан тұрады. Батысынан Қарасу өзені бастау алады. Геологиялық құрылымы Жоғарғы пермь және төменгі триастың гранит, гранодиоритті жыныстарынан түзілген. Өсімдігі Аласа таудың ашық қоңыр топырақ жамылғысында бетеге, жусан, бұта, т.б. шөптесін өсімдіктер өседі. Етегі мал жайылымына пайдаланылады. Дереккөздер
Қарауылтөбе (тау, Аягөз ауданы)

Қарауылтөбе – Ақшатау жотасының оңтүстік-шығысындағы оқшау тау. Географиялық орны Абай облысы Аягөз ауданы Шынқожа аулының солтүстік-батысында 16 км жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 756 м. Солтүстік-батыстан оңтүстікке қарай 2,5 км-ге созылып жатыр, енді жері 1 км. Солтүстігінде Аягөз қаласы, батысында Шалдар, оңтүстігінде Зортөбе, шығысында Берікқара таулары орналасқан. Өсімдігі Сұрғылт қоңыр топырақ жамылғысында дала өсімдіктері, қалың бұта шоғырлары өседі. Дереккөздер
Бразилия әкімшілік бөлінісі

Бразилия — 26 штаттан (estados) және бір федералды (астаналы) аймақтан тұратын федерациялы мемлекет. Тарих Бразилиялық штаттарының тізімі {{Image label begin|imageBrazil Labelled Map.svgborder|width{}|float={}}} {{Image label small|x0.840|y0.09|scale{}|text Атлант мұхиты }} {{Image label small|x0.04|y0.70|scale{}|text Тынық мұхит }} {{Image label small|x0.75|y0.701|scale{}|textСол. аймақ}} {{Image label small|x0.75|y0.737|scale{}|textСол.-шығ. аймақ}} {{Image label small|x0.75|y0.773|scale{}|textОрт.-бат. аймақ }} {{Image label small|x0.75|y0.809|scale{}|textОң.-шығ. аймақ}} {{Image label small|x0.75|y0.845|scale{}|textОңт. аймақ}} {{Image label small|x0.10|y0.33|scale{}|textАкри}} {{Image label small|x0.20|y0.22|scale{}|textАмазонас}} {{Image label small|x0.48|y0.22|scale{}|textПара}} {{Image label small|x0.27|y0.08|scale{}|textРорайма}} {{Image label small|x0.48|y0.095|scale{}|textАмапа}} {{Image label small|x0.24|y0.39|scale{}|textРондония}} {{Image label small|x0.545|y0.36|scale{}|textТокантинс}} {{Image label small|x0.61|y0.25|scale{}|textМараньян}} {{Image label small|x0.70|y0.40|scale{}|textБаия}} {{Image label small|x0.70|y0.30|scale{}|textПиауи}} {{Image label small|x0.75|y0.23|scale{}|textСеара}} {{Image label small|x0.84|y0.23|scale{}|textРиу-Гранди-ду-Норти}} {{Image label small|x0.85|y0.29|scale{}|textПараиба}} {{Image label small|x0.77|y0.32|scale{}|textПернамбуку}} {{Image label small|x0.85|y0.35|scale{}|textАлагоас}} {{Image label small|x0.82|y0.38|scale{}|textСержипи}} {{Image label small|x0.38|y0.43|scale{}|textМату-Гросу}} {{Image label small|x0.39|y0.58|scale{}|textМату-Гросу -ду-Сул}} {{Image label small|x0.565|y0.45|scale{}|textФед. аймақ Бразилиа}} {{Image label small|x0.52|y0.51|scale{}|textГояс}} {{Image label small|x0.60|y0.56|scale{}|textМинас-Жерайс}} {{Image label small|x0.52|y0.62|scale{}|textСан-Паулу}} {{Image label small|x0.70|y0.63|scale{}|textРио-де-Жанейро}} {{Image label small|x0.75|y0.58|scale{}|textЭспириту-Санту}} {{Image label small|x0.48|y0.68|scale{}|textПарана}} {{Image label small|x0.51|y0.73|scale{}|textСанта-Катарина}} {{Image label small|x0.43|y0.78|scale{}|textРиу-Гранди-ду-Сул}} {{Image label small|x0.22|y0.80|scale{}|text Аргентина }} {{Image label small|x0.22|y0.51|scale{}|text Боливия }} {{Image label small|x0.14|y0.65|scale{}|text Чили }} {{Image label small|x0.05|y0.07|scale{}|text Колумбия }} {{Image label small|x0.48|y0.03|scale{}|text Французская Гвиана }} {{Image label small|x0.35|y0.07|scale{}|text Гайана }} {{Image label small|x0.33|y0.64|scale{}|text Прагвай }} {{Image label small|x0.05|y0.43|scale{}|text Перу }} {{Image label small|x0.40|y0.05|scale{}|text Суринам }} {{Image label small|x0.395|y0.86|scale{}|text Уругвай }} {{Image label small|x0.20|y0.03|scale{}|text Венесуэла }} Саяси картасы Бразилия, елдің ағымдағы бөлінуді көрсетеді. Дереккөздер
Майлықара

Майлықара – Дегелең тауларының солтүстігіндегі тау. Географиялық орны Абай облысы Жаңасемей ауданында орналасқан. Ең жақын елді мекен Қарағанды облысы Қарқаралы ауданындағы Мыржық ауылы (50 км). Жер бедері Абсолюттік биіктігі 571 м. Ендік бағытта 5 км-ге созылған, енді жері 3,5 км. Таудың оңтүстік беткейі тіктеу, жартасты, биік бөлігі шығысында. Сай-жыралармен тілімденген батыс беткейінде қараған, ши аралас астық тұқымдас шөптесіндер өскен. Дереккөздер
Түгіскен

Түгіскен сөзі мына мағыналарды білдіруі мүмкін: Елді мекендер: * Түгіскен – Қызылорда облысы Жаңақорған ауданындағы ауыл. * Түгіскен – Ұлытау облысы Жаңаарқа ауданындағы ауыл. Басқа мағыналар: * Түгіскен ескерткіштері * Түгіскен және Ұйғарақ обалары
Бірлік ауылдық округі (Атырау облысы)

Бірлік ауылдық округі — Атырау облысы, Құрманғазы ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Бірлік, Амангелді ауылдары кіреді. Орталығы – Бірлік ауылы. Тарихы Тарихи деректерге қарағанда ауылдық кеңес 1922 жылы құрылған. Бүгінгі күні округке Бірлік және Амангелді ауылдары, басқа да шағын аралдар қарайды. Округ орталығы аудан орталығынан оңтүстік батысқа қарай Игольный каналының басында орналасқан. Алғашқы жылдары орыс ұлтының өкілі көп болса, қазір негізінен қазақтар тұрады. Округ орталығы бұрын Утера деп аталған. Өлкетанушы М.Жолжановтың айтуы бойынша «Утера» сөзі, «шайылған» деген мағынаны береді. Ауылдың негізі 1858 жылдары теңіз суының қайтуына байланысты пайда болған. Округ тұрғындары негізінен балық аулау және өңдеумен айналысады. Бұрынғы «Қызыл таң» ұжымшарының негізінде қазір «Каспий Балық» ӨК жұмыс істейді. Халқы 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 2099 адамды (1091 ер адам және 1008 әйел адам) құрады. Әлеуметтік және мәдени нысандары С.Н.Имашов атындағы жалпы орта, А.Иманов атындағы негізгі мектеп, Байда ауылдық клубы, емхана, кітапхана, байланыс бөлімшесі т.б.бар. Шаруа қожалықтары мен кәсіпкерлік Округте 4 шаруа қожалығы, 29 кәсіпкер, 1 тойхана, 7 дүкен, 1 сауда – саттық үйі, 1 шаштараз және компьютер орталығы жұмыс жасайды. Округ басшылары Округте әр жылдары Д.Ғабдрашиева, Қ.Ахметов, Ғ.Иманиев, М.Кенжеғалиев, Қ.Мүханбетқалиев, Қ.Муфтаховғ Р.Дощанова, Б.Сейтеков, Б.Шәріпов, З.Луқпанова, Қ.Сулейменова, Қ.Нуржанов, Б.Ақбанов, А. Аманғалиев және т.б. басшылық қызметте болды. Округтегі тарихи және мәдени ескерткіштер * Ұлы Отан соғысында қаза тапқан жерлестерге қойылған обелискі * Амангелді Имановтың мүсіні * Жауынгер интернационалист В.В.Григорьев тұрған үйдегі мемориалдық тақта Дереккөздер
Дәулет (Атырау облысы)

Дәулет (2006 жылға дейін Ковалёво) — Атырау облысы Құрманғазы ауданы, Теңіз ауылдық округінің құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы — Құрманғазы ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 7 км-дей жерде орналасқан. Халқы 1999 жылы тұрғындар саны 80 адам (39 ер адам және 41 әйел адам) болса, 2009 жылы 123 адамды (61 ер адам және 62 әйел адам) құрады. 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 126 адамды (56 ер адам және 70 әйел адам) құрады. Елді мекендегі көшелер * Шипагер көшесі Дереккөздер
Дәулеткерей (ауыл)

Дәулеткерей (2006 жылға дейін Кобяково) — Атырау облысы, Құрманғазы ауданы, Еңбекші ауылдық округінің құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы — Құрманғазы ауылынан шығысқа қарай 8 км-дей жерде орналасқан. Халқы 1989 жылы елді мекенде 400 адам тұрған. 1999 жылы тұрғындар саны 500 адам (247 ер адам және 253 әйел адам) болса, 2009 жылы 634 адамды (303 ер адам және 331 әйел адам) құрады. 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 811 адамды (410 ер адам және 401 әйел адам) құрады. Елді мекендегі көшелер * Даңқ көшесі * Дінмұхамед Қонаев көшесі * Сұлтан Бейбарыс көшесі * Теміржан Жүгінісов көшесі Дереккөздер
Хиуаз

Хиуаз (2018 жылға дейін Дәшін) — Атырау облысы Құрманғазы ауданындағы ауыл, Жаңаталап ауылдық округінің орталығы. Географиялық орны Аудан орталығы Құрманғазы ауылынан батысқа қарай 16 км жерде Еділ өзенінің Каспий теңізіне құятын тармақтары аралығындағы шөл белдемде орналасқан. Тарихы Хиуаз ауылының тарихы ХVIII-ғасырдан басталады. Бұрын бұл жер «Дархан» деп аталған. Мұнда қоныстанған тұрғындар негізінен мал өсіру, сауда-саттықпен, егін шаруашылығымен айналысқан. Дәшін (Хиуаз) ауылының қақ ортасымен Шарон өзені өтеді және оның кішкене салалары бар. Сондай - ақ солтүстігінде үлкен және кіші «Дархан» көлдері бар. Бұл ауылда қазақтың әншісі Мұхиттың әкесі Мерәлі правительдің ордасы (ставкасы) болған. Атырау облысы әкімдігінің 2018 жылғы 27 ақпандағы № 40 қаулысы және Атырау облыстық мәслихатының 2018 жылғы 16 наурыздағы № 197-VI бірлескен шешімімен Дәшін ауылы - Хиуаз ауылына өзгертілді. Халқы 1999 жылы тұрғындар саны 2811 адам (1382 ер адам және 1429 әйел адам) болса, 2009 жылы 3009 адамды (1495 ер адам және 1514 әйел адам) құрады. 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 3022 адамды (1532 ер адам және 1490 әйел адам) құрады. Әлеуметтік және мәдени нысандары * Ы.Алтынсарин атындағы орта мектеп — 1926 жылы бастауыш мектеп ретінде ашылды. Ал 50 – ші жылдардың басында Каганович атындағы 7 жылдық мектебі болып аталған, 1965 – 66 жылдары Ы. Алтынсарин атындағы орта мектеп болды. * «Нұрбөбек» бөбекжай-балабақшасы * Дәулеткерей атындағы балалар музыка мектебі — 1987 жылы құрылды. Алғашқыда домбыра, қобыз, сырнай сыныптары болса, 1990 жылдан ұлт аспаптар оркестрі сыныбы қосылды. * Жаңаталап ауылдық клубы — 2023 жылы наурыз айында 300 орындық қос қабатты жаңа ғимараты пайдалануға берілді. Ауыл суреттері Ауыл көшелері * Айдынғали Мәлиев көшесі * Бейбітшілік көшесі * Белжайлау көшесі * Дина Нұрпейісова көшесі * Егемен Қазақстан көшесі * Жастар көшесі * Жұмекен Нәжімеденов көшесі * Исатай Тайманов көшесі * Кеңшағыл көшесі * Құбаш Мұхитов көшесі * Құмарғали Бисенғалиев көшесі * Құрманғазы Сағырбайұлы көшесі * Мақаш Бекмұхамбетов көшесі * Мақсот Сәрсенов көшесі * Мардан Тәжібаев көшесі * Нәси Нұрқанаева көшесі * Ораз Сәрсенов көшесі * Өтежан Рысбаев көшесі * Садих Сәрсенғалиев көшесі * Сайып Рысқалиев көшесі * Тұлпар көшесі * Шаку Сәтеков көшесі Дереккөздер
Егінқұдық

Егінқұдық — Атырау облысы Құрманғазы ауданы, Сүйіндік ауылдық округінің құрамындағы ауыл. Атаудың сөзжасамдық сипаты Ерте кезде егін құдықтан суарылған. Егін құдығы деген мағына береді. Егін (зат есім) + құдық (зат есім. географиялық термин) сөздерінен жасалған біріккен тұлғалы топоним. Атау аналитикалық тәсілмен жасалған. Орналасуы Аудан орталығы Құрманғазы ауылынан солтүстік-батысқа қарай 296 км жерде жазық келген сортаңды шөлейт далада орналасқан. Халқы 1999 жылы тұрғындар саны 329 адам (171 ер адам және 158 әйел адам) болса, 2009 жылы 358 адамды (191 ер адам және 167 әйел адам) құрады. 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 136 адамды (71 ер адам және 65 әйел адам) құрады. Тарихы Егінкұдық - XIX ғ. аяқ шенінде Қалмақ қисымында әкім болған Мұхамед-Салық Бабажановтың бастауымен ел отаршылыққа дағдыланып өңірге жеміс ағаштарын әкелдіріп, малмен бірге егін өсірумен айналысқан. Сол тұста бау-бақша да өсірумен алғаш айналысқан елді мекен. Егінге құдықтардың суын шығырмен тарттырып, пайдаланған. Осыдан келіп Егінқұдық атауы тұрақты қолданысқа енген. Елді мекендегі көшелер * Жұмыскер көшесі * Орталық көшесі * Тұщықұдық көшесі Дереккөздер
Омер Сейфеддин

{{Ambox }} Омер Сейфеддин (; 28 ақпан 1884, Генен&nbsp;— 6 наурыз 1920, Ыстамбұл) — түрік жазушы және ақын, түрік реалисттік новелла жанрының негіздеушілерінің бірі, өз уақытының аты шыққан түрік жазушыларының бірі. 1884 жылы Османлы империясының ның Гонен қалашығында туған. 1903 жылы әскери мектепті бітіріп, 1908 жылға дейін Измирде әскери қызметте болады. Омер Сейфеддин бары-жоғы 36 жыл ғұмыр кешті. Жасындай жарқылдаған осы қысқа ғұмырында артында өлместей шығармалар қалдырды. Омер Сейфеддин өлең жазып, көркем аудармамен айналысқан, бірақ әлемге оның прозасы көбірек әйгілі. Қалемгер өзінің әдеби естеліктерінің бірінде былай дейді: дейді. Омер Сейфеддиннің әңгімелері әлемнің әртүрлі тілдеріне аударылған. Сол себепті оқырманы көп қаламгерлер қатарына жатады. Сыртқы сілтемелер * [http://slovari.yandex.ru/~%D0%BA%D0%BD%D0%B8%D0%B3%D0%B8/%D0%91%D0%A1%D0%AD/%D0%9E%D0%BC%D0%B5%D1%80%20%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%84%D0%B5%D0%B4%D0%B4%D0%B8%D0%BD/ Статья в БСЭ.] * [http://slovari.yandex.ru/%D0%9E%D0%BC%D0%B5%D1%80%20%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%84%D0%B5%D0%B4%D0%B4%D0%B8%D0%BD/%D0%9B%D0%B8%D1%82.%20%D1%8D%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F/%D0%9E%D0%BC%D0%B5%D1%80/ Статья в Литературной энциклопедии.] * [http://global.britannica.com/EBchecked/topic/537270/Omer-Seyfeddin Статья в Encyclopedia Britannica.] * [http://www.smikbr.ru/2009/jurnals/litkb/01-02-2009.pdf Журнал «Литературная Кабардино-Балкария» № 1.2009 январь-февраль, с. 5: Омер Сейфеддин] Дереккөздер
Тәуелсіз рух

«Тәуелсіз рух» — америкалық кино марапаты. Ең алдымен американдық тәуелсіз киноға бағытталған. 1984 жылы құрылып FINDIE Awards (Friends of Independents — тәуелсіз (режиссерлердің) достары) деп аталған. Қазіргі атауы 1986 жылы қабылданған. «Film Independent» коммерциялық емес ұйымымен тағайындалған. Марапаттау рәсімі Калифорнияның Санта-Моника қаласында «Оскар» сыйлығының тапсыру қарсаңында өткізіледі. Сыртқы сілтемелер * *[http://www.filmindependent.org/ Film Independent] *
Жалғызапан

Жалғызапан — Атырау облысы Құрманғазы ауданы, Сүйіндік ауылдық округінің құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы Құрманғазы ауылынан солтүстік-батысқа қарай 295 шақырым. Сүйіндік ауылынан батыста 25 шақырым, Ресеймен шекараға жақын орналасқан елді мекен. Халқы 1999 жылы тұрғындар саны 545 адам (275 ер адам және 270 әйел адам) болса, 2009 жылы 573 адамды (290 ер адам және 283 әйел адам) құрады. 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 374 адамды (200 ер адам және 174 әйел адам) құрады. Тарихы Өткен ғасырдың 30-жылдарында Жалғызапан жерінде «Жаңа жол», «Куйбышев», «Молотов» колхоздары құрылған еді. Жалғызапан кеңшар кезінде Сүйіндіктің бір фермасы орталығы болды. Әлеуметтік және мәдени нысандары * Лабай орта мектебі — 1977 жылы ашылды. 1981 жылы жаңа оқу корпусы пайдалануға берілді. 2019 жылы жаңа екіқабатты мектеп ғимараты пайдалануға берілді. * Лабай ауылдық клубы Шаруа қожалықтары мен кәсіпкерлік Елді мекенде қазір мал өсірумен айналысатын бірнеше шаруа қожалықтары, жеке кәсіпкерлер жұмыс істеуде. Елді мекендегі көшелер * Бөкей хан көшесі * Жәңгір хан көшесі Дереккөздер
Жамбыл (Атырау облысы)

Жамбыл — Атырау облысы Құрманғазы ауданы, Нұржау ауылдық округінің құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы Құрманғазы ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 17 км жерде. Халқы 1999 жылы тұрғындар саны 785 адам (383 ер адам және 402 әйел адам) болса, 2009 жылы 565 адамды (289 ер адам және 276 әйел адам) құрады. 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 647 адамды (328 ер адам және 319 әйел адам) құрады. Әлеуметтік және мәдени нысандары * Панфилов атындағы орта мектеп — 1925 жылы ашылған. 1935 ж. 4 сыныптық, 1940 жылдан орталау мектеп болды. 2014 жылы жаңа ғимарат салынып пайдалануға берілді. Ауыл суреттері Елді мекендегі көшелер * Бейбітшілік көшесі * Жасқанат көшесі * Шалқар көшесі * Шаттық көшесі Дереккөздер
Жаңаауыл (Атырау облысы)

Жаңаауыл — Атырау облысы Құрманғазы ауданы, Кудряшов ауылдық округінің құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы Құрманғазы ауылынан батысқа қарай 48 км жерде. Халқы 1999 жылы тұрғындар саны 569 адам (272 ер адам және 297 әйел адам) болса, 2009 жылы 451 адамды (239 ер адам және 212 әйел адам) құрады. 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 511 адамды (262 ер адам және 249 әйел адам) құрады. Елді мекендегі көшелер * Сатыбай Намазалиев көшесі * Тұңғыш көшесі Дереккөздер
Жасарал

Жасарал — Атырау облысы Құрманғазы ауданы, Жаңаталап ауылдық округінің құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы — Құрманғазы ауылынан батысқа қарай 24 км-дей жерде орналасқан. Халқы 1999 жылы тұрғындар саны 383 адам (187 ер адам және 196 әйел адам) болса, 2009 жылы 145 адамды (73 ер адам және 72 әйел адам) құрады. 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 80 адамды (37 ер адам және 43 әйел адам) құрады. Елді мекендегі көшелер * Өріс көшесі Дереккөздер
Қарақаба

Қарақаба, Қарақоба – Қаба өзенінің оң саласы. Географиялық орны Шығыс Қазақстан облысы Қатонқарағай, Күршім аудандары жерімен ағып өтеді. Ұзындығы 132 км, су жиналатын алабы 3040 км 2 . Бастауы Бастауын Оңтүстік Алтай жоталарындағы мұздықтардан алып, мемлекеттік шекараны кесіп, Қытай жеріне өтер тұсында Аққаба өзенімен қосылып Қаба болып аталады. Басты салалары: Арасанқаба, Тарбағатай, Таутекелі, т.б. Гидрологиясы Өзен арнасының беткейілері тік жарлы, терең шатқалды, төменгі арнасы жарлы болып келеді. Қар, жаңбыр және жер асты суларымен толығады. Көктемде тасиды. Суы өте жұмсақ әрі тұщы. Аңғарында қыстаулар мен жайлаулар бар. Дереккөздер
Жасталап (Атырау облысы)

Жасталап — Атырау облысы Құрманғазы ауданы, Шортанбай ауылдық округінің құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы Құрманғазы ауылынан батысқа қарай 45 км жерде орналасқан. Халқы 1999 жылы тұрғындар саны 431 адам (217 ер адам және 214 әйел адам) болса, 2009 жылы 351 адамды (165 ер адам және 186 әйел адам) құрады. 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 325 адамды (159 ер адам және 166 әйел адам) құрады. Тарихы 1930 жылдары Жасталап ауылында артель құрылған. Соңынан «Жасталап» балықшы колхозы болды. Егін шаруашылығымен айналысқан. Байда селолық советіне қарады. «Жасталап» колхозына 1957-1958 жылдары Ботақан ауылдық советі мен Алға колхозын қосып ірілендірді. Бұл жерге балық аулау үшін бірнеше ондаған жас отбасылар келіп, қоныс тебеді. Сөйтіп, ауыл үлкендері жастарға игі баталарын беріп, ауылға «Жасталап» атауын қойған. Әлеуметтік және мәдени нысандары * Ш.Уәлиханов атындағы орта мектеп — 1936 жылы бастауыш, 1958 жылы 8 жылдық мектеп болды. 2019 жылы мектептің жаңа ғимараты пайдалануға берілді. Елді мекендегі көшелер * Ахмет Жұбанов көшесі * Мағжан Жұмабаев көшесі Дереккөздер
Қарашоқы (тау, Күмісқазық тауы)

Қарашоқы – Күмісқазық тауының оңтүстік-шығысындағы шоқылы тау. Географиялық орны Абай облысы Аягөз ауданы Айғыз ауылының солтүстігінде 10 км жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 662 м. Солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай 2 км-ге созылып жатыр, енді жері 1 км. Жер бедері Беткейі тіктеу келген. Солтүстігінде Омар, Қожа қыстаулары, шығысында Қошқарбай бұлағы мен Ақшоқы тауы, оңтүстігінде Апа қонысы, батысында Алтынқазық тауы мен Жуантөбе бұлағы бар. Өсімдігі Бозғылт қоңыр топаырақ жамылғысында жусан, бетеге, селеу, боз, бұталар өседі. Дереккөздер
Иманов (ауыл)

Иманов — Атырау облысы Құрманғазы ауданы, Мақаш ауылдық округінің құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы — Құрманғазы ауылынан шығысқа қарай 14 км-дей жерде орналасқан. Халқы 1999 жылы тұрғындар саны 308 адам (158 ер адам және 150 әйел адам) болса, 2009 жылы 274 адамды (140 ер адам және 134 әйел адам) құрады. 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 243 адамды (125 ер адам және 118 әйел адам) құрады. Елді мекендегі көшелер * Сүндет Қажетов көшесі Дереккөздер
Хацунэ Мику

- Crypton Future Media компаниясымен 31 тамызда 2007 жылы шыққан Жапония елінің виртуальды әншісі. Оның дыбысын синтездеу үшін Yamaha Corporation компаниясымен шыққан Vocaloid программасын қолдану арқылы шын адамның дауысын семпілдендіру технологиясын қолдану арқылы жүзеге асады. Мику Хацунэнің дауысын жапондық сейю Саки Фудзита дыбыстады, ал оның сыртқы келбетін жапондық иллюстратор KEI Garou жасады. Оның бірінші өлең дискілері Жапония елінде бірден танымал болды, және лазерлі 3D-голография технологиясы арқылы ол қазіргі таңда өзінің концертін ұсына алады. Оның Facebook бетінде 2,5 миллионнан астам қолданушылар жазылған. Дереккөздер
Теректі

Елді мекендер: * Теректі – Абай облысы Көкпекті ауданындағы ауыл. * Теректі – Ақмола облысы Зеренді ауданындағы ауыл. * Теректі – Ақтөбе облысы Темір ауданындағы ауыл. * Теректі – Батыс Қазақстан облысы Теректі ауданындағы ауыл. * Теректі – Жетісу облысы Алакөл ауданындағы ауыл. * Теректі – Жетісу облысы Ескелді ауданындағы ауыл. * Теректі – Жетісу облысы Көксу ауданындағы ауыл. * Теректі – Жетісу облысы Сарқан ауданындағы ауыл. * Теректі – Қарағанды облысы Қарқаралы ауданындағы ауыл. * Теректі – Қостанай облысы Қарасу ауданындағы ауыл. * Теректі – Түркістан облысы Бәйдібек ауданындағы ауыл. * Теректі – Ұлытау облысы Жезқазған қалалық әкімдігіне қарасты ауыл.
Сағды Хасанұлы Сираждинов

{{Ambox }} Сағды Хасан ұлы Сираждинов (10 мамыр 1921 жыл, Қоқан, Өзбекістан - 1988) — өзбек совет математигі, физика-математика ғылымдарының докторы (1953), профессор (1956), Өзбекістан КСР ғылым академиясының академигі (1966; 1956 жылдан корреспондент мүшесі). Өзбекістан КСР-інің еңбек сіңірген ғылым қайраткері (1970). Ташкенттегі Орта Азия Мемлекеттік университетін 1942 жылы бітірген. 1944-1945 жылдары Өзбекістан КСР ғылым академиясының Математика және механикалық институтының аға ғылыми қызметкері, ал 1952–1954 жылдарының сонында бөлім меңгерушісі болды. 1954–1956 жылдары Москва мемлекеттік университетінің аға ғылыми қызметкері, 1956–1962 жылдары Өзбекістан КСР ғылым академиясының Математика институтының директоры, 1966–1970 жылдары Ташкент мемлекеттік университетінің ректоры болды. 1970 жылдан Өзбекістан КСР ғылым академиясының вице-президенті болып сайланды. Еңбектері Оның негізгі ғылми еңбектері көп өлшемді ортогнальды полиномдар теориясына, қосылғыштарының саны өсіп отыратын аддитивті есептерге, бақылаудың статистикалық тәсілдеріне, Орта Азия математикасының тарихына және тағы басқа тақырыптарға арналған. Сираждинов 90-нан астам ғылыми еңбектердің авторы болып келеді. Марапаттары * Ленин ордені, * Еңбек Қызыл Ту ордені, * Қазан Революциясы ордендерімен марапатталған болатын. Дереккөздер
Сирена

Сирена – газ немесе сұйық ағынның ауық-ауық тоқтан қалуына негізделген дыбыс тудырғыш. Сиреналардың ішінде осьтік сиреналар (газ ағыны айналу осінің бағытымен қозғалады) және радиальды сиреналар (газ ағыны айналу осіне перпендикуляр бағытталған) деп аталатын түрлері кең тараған. Осьтік сирена Осьтік сиренада тесіктері бар ротор двигатель көмегімен статорға қатысты айналдырылады. Ротор мен статор тесіктерінің төменгі жағынан сығылған ауа үрленеді. Ауа тесіктерге құбырдан сақиналы камера мен саңылау арқылы өтеді. Ротор айналғанда ауа ағыны периодты түрде үзіліп отырады. Мұның нәтижесінде ротордың айналу жылдамдығының тәуелді жиілігі бар дыбыстық толқын пайда болды. Қазіргі кезде пайдаланылатын сиреналардың жиілік диапозоны 200–300 герцтен 600 килогерцке, ал қуаты ондаған киловаттқа дейін жетеді. Пайдаланылуы Сиерналар сигналдық (сақтандыру, хабарландыру т. б.) және әр түрлі технологиялық мақсаттарда (тұманды шөктіру, жылулық және зат алмасу процестерін шапшаңдату, газ не ауадағы ұсақ бөлшектерді біріктіру т. б.) пайдаланылады. Дереккөздер
Скипидар

Скипидар – негізінен терпен көмірсутектерінен тұратын күрделі қоспа (қоспа терпендер). Өткір иісті, түссіз сұйық, қайнау температурасы 153–1800 C. Оның тығыздығы 0,855–0,863 г/см3. Суда ерімейді-гидрофобты болып келеді. Органикалық еріткіштерде жақсы ериді. Шырша, қарағай, самырсын және тағы басқа ағаштардың шайырынан құрғақ айдау арқылы алынады. Сонымен қатар целлюлоза (жасунық), гидроз өндірісінен қосымша өнім ретінде шығады. Ол жарық әсерінен азот қышқылы]], хром ангидридінен тез тотығып, ауада жанады. Скипидар озонмен, галогендермен, галоген сутектермен, хлорлау қышқылымен, азот тотықтарымен реакцияласады. Өнеркәсіпте ірімшік, бояуға еріткіш, камфора, терпингидрат, жағар май, инсектицидтер, хош иісті заттар алуда шикізат ретінде пайдаланылады. Медицинада дәрілік препараттар ретінде және күнделікті тұрмыста кең қолданылады. Дереккөздер
Скородит

Скородит ( – сарымсақ, соққанда иіс шығаруына байланысты аталған) – фосфаттар класындағы минерал. Химиялық формуласы Fe [As O4] 2H2O. Құрамында (%) Fe2O3–34.60; As2O5–49,79; H2O–15,61. Ромбылық сингонияда кристалданады, жеке кристалдары пирамида, дипирамида, призма, минералдық агрегаттары тығыз, топырақ тәрізді масса, қабық, сферолит немесе кішкене друзалар түрінде келеді. Түсі ақ, жасыл, кейде қоңыр болып келеді. Қаттылығы Моос шкаласы бойынша 3,5–4 болып келеді. Тығыздығы 3100–3300 кг/м3. Арсенопирит пен лёллингиттің тотығуынан түзіледі. Қазақстанда Сарыарқа мен Кенді Алтайдың кейбір полиметалл, кварцты-арсенопиритті алтын кендерінде, Орта Азияның мыщьяк, сурьма-сынап кендерінде табылды. Скородиттен мырыш өндіріледі және түсі жақсы байқалатындықтан мырыш кендерін іздеу белгісі болып табылады. Дереккөздер