Чуднов

Чуднов — Украинаның Житомир облысындағы қала. Житомир ауданының құрамына енеді. 2020 жылға дейін таратылған Чудновский ауданының әкімшілік орталығы болды. 1924 жылдан 2012 жылға дейін қалалық типтегі поселка болды. 2025 жылы Чуднов қаласының тұрғындарының саны 5 583 адамды құрады. Географиялық орналасуы Житомирден оңтүстік-батысқа қарай 53 км жерде, Тетрев өзенінің жартасты жағалауында орналасқан. Чуднов-Волынский теміржол станциясына дейін-4 км. Тетеревке құятын қаланың солтүстік бөлігінен Будычина өзені ағып өтеді. Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық Чуднов - шағын қала. Ол өз елінде халық саны бойынша 316-шы орында (Украина), облыста 12-ші орында (Житомир облысы). Әлемдегі барлық қалалар арасындағы орны: шамамен 31 499 орын. Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық: Бердичев (38 км), Барановка (41 км), Полонное (44 км), Житомир (46 км), Хмельник (57 км), Казатин (63 км), Андрушевка (64 км), Новоград-Волынский (68 км), Староконстантинов (72 км), Калиновка (72 км), Коростышев (73 км), Корец (92 км), Винница (94 км), Деражня (100 км), Коростень (106 км), Гнивань (107 км), Бар (112 км), Липовец (114 км). Тарихы 1471 жылы Чуднов Киев воеводствосының бекініс қаласы ретінде аталды. 1506 жылы Литваның Ұлы князі Сигизмунд Чудновты К.И.Острожскийге беріп, оған «қамал салып, қаланы қоршауға» рұқсат берді. Чудновский қамалы князь Острожскийдің иелігіндегі ең үлкен қамалдардың біріне айналды. 1569 жылы Чуднов Польшаның қол астында болды. 1593 жылы Чуднов тұрғындары К.Косинский бастаған шаруа-казак көтерілісіне белсене қатысты. Украина халқының азаттық соғысы кезінде 1648-1654 ж. Чуднов қаласының көптеген тұрғындары Богдан Хмельницкий басқарған шаруа-казак әскерінің отрядтарында поляктарға қарсы шайқасты. 1660 жылдың күзінде Польша Қырым ханымен одақтаса Украина жеріне тағы да шабуыл жасағанда орыс әскері мен казак полктары жағына шықты. Чуднов пен Любарда болған шайқастар орыс әскерінің жеңілісімен және Слободищедегі казак полктерінің қоршауымен аяқталды, бұл Слободище келісімінің жасалуына әкелді, оған сәйкес Украинаның оң жағалауы Польшаға берілді. XVII ғасырдың 80-ші жылдарында Чуднов халқы Прокопий бастаған көтеріліске белсенді қатысып, 1734 жылы И.Клобуцкий бастаған Гайдамак отрядының күресін қолдады. 1793 жылы Украинаның оң жағалауындағы Чуднов Ресеймен қайта қосылды. 1797 жылдан бастап Волынь губерниясының құрамына кірді. Бұл қаланың одан әрі дамуына ықпал етті. Өнеркәсіп, қолөнер және сауда қарқынды дами бастады. Өнеркәсіп пен сауданың дамуына Чудныйға жақын жатқан Бердичев-Шепетовка темір жолы ықпал етті. Қалада пошта және телеграф болды. 1941 жылы 7 шілдеде Чудновтыы фашистер басып алды. Оккупацияның алғашқы күндерінен бастап Чудновта астыртын күрес басталды. 1944 жылы 6 қаңтарда генерал-майор И.Т.Зимерцов басқарған 11-атқыштар корпусының 276-шы және 316-шы атқыштар дивизиялары Чудновты азат етті. 2012 жылы қала үлгісіндегі поселке Чуднов қала мәртебесін алды. 2020 жылдың 17 шілдесінде жүргізілген әкімшілік-аумақтық реформа және Чуднов ауданының таратылуы нәтижесінде қала Житомир ауданының құрамына енді. Өндіріс орындары Қалада келесі кәсіпорындар жұмыс істейді: *Чуднов спирт зауыты, «ЖЛГЗ» ДП (Чуднов филиалы); *Чуднов наубайханасы, «Харчовик» кәсіпорны («Пищевик»); *Чудновский ағаш өңдеу зауыты («НОР ТУН» ЖШС); *Шымтезек кәсіпорны. Қалада үш GSM ұялы байланыс операторы бар: «Киевстар», life және «МТС Украина». Көрікті жерлері Чудновтың көрікті жерлеріне 18-19 ғасырлардағы төрт грек католиктік шіркеуі және тас шіркеуі (1760) кіреді. Ескі қаланың дамуындағы бірнеше ғимараттар да сақталған. 2011 жылы 9 тамызда Шабелянка шатқалында 1660 жылғы шайқаста қаза тапқандардың құрметіне Чуднев шайқасына арналған мемориал ашылды. Дереккөздер