kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Радонның денсаулыққа әсері

Радон – асыл газдардың ішіндегі ең ауыр элемент. Оның атомдық нөмірі 86-ға тең. Радоның ядросы тұрақсыз болады. Ол иондық сәулеленудің бір түрі болатын альфа бөлшектерді шығарып, кенеттен ыдырап кетеді. Радон гранит секілді түзіліп, жер бетіне баяу шығады. Радон барлық асыл газдар сияқты жеке атомдардан тұратындықтан, ағаш, пластмасса, бояу, бетонды блоктар және сылақ секілді материалдардан жеңіл өтеді. Сондықтан радонның үйдің ішіне енуінің алдын алу өте қиын. Радонның өкпеге енуі үй тұрғындары үшін өте қауіпті. Өйткені радонның құрамындағы альфа бөлшектер ДНҚ жасушаларын зақымдап, мутация тудыруы мүмкін. Бұның барлығы қатерлі ісік ауруының туындауына әкеледі. Сыртқы сілтемелер * [http://www.twig-bilim.kz/learning-materials/periodic-table-non-metals-385/ Радон дегеніміз не? Ол не себепті денсаулыққа зиян?]
Элементтер қосылыстарының қышқылдық-негіздік қасиеттері

Элементтер қосылыстарының қышқылдық-негіздік қасиеттері осындай түрдей периодтық кесте бойынша өзгереді. Олар төменгі реакцияларды айқын көрсетілген: 1-ші (сілтілік металдар) және 2-ші (сілтілікжер металдар) топ элементтерінің оксидтері негіздік қасиет көрсетеді. Олар қышқылмен әрекеттесіп, тұз + су түзеді. натрий оксиді + тұз қышқылы ➞ натрий хлориді + су Na2O(қ) + 2HCl(с.ер) ➞ 2NaCl(с.ер) + H2O(с) магний оксиді + күкірт қышқылы ➞ магний сульфаты + су MgO(қ) + H2SO4(с.ер) ➞ MgSO4(с.ер) + H2O(с) 1-топ элементтері сумен әрекеттесіп, металл гидроксидін түзеді: натрий оксиді + су ➞ нарий гидроксиді Na2O(қ) + H2O(с) ➞ 2NaOH(с.ер) 1-топ гидроксидтерінің барлығы – өте күшті сілтілер. Олардың ерітінділерінің рН-ы 14-ке тең. 2-топ оксидтері де сумен реакцияға түсіп, металл гидроксидтерін түзеді: магний оксиді + су ➞ магний гидроксиді MgO(қ) + H2O(с) ➞ Mg(OH)2(с.ер) 2-топ гидроксидтері де сілтілер. Бірақ, 1-топ гидроксидтеріне қарағанда, олардың сілтілік қасиеті төмен болады. Олардың ерітіндісінің рН-ы 10-ға тең. 4-ші топтан 7-ші топқа дейінгі элементтердің оксидтері суда ерігенде, өздерін қышқылдық ретінде көрсетеді: 4-ші топ: көмірқышқыл газы + су ➞ көмір қышқылы CO2(г) + H2O(с) ➞ H2CO3(с.ер) 5-ші топ: диазот пентаоксиді (қ) + су ➞ азот қышқылы 2N2O5(қ) + 2H2O(с) ➞ 4HNO3(с.ер) фосфор пентаоксиді + су ➞ фосфор қышқылы P4O10(қ) + 6H2O(с) ➞ 4H3PO4(с.ер) 6-шы топ: күкірт триоксиді + су ➞ күкірт қышқылы SO3(с) + H2O(с) = H2SO4(с.ер) 7-ші топтағы галоген сутектер суда ерігенде өте күшті қышқылдық қасиет көрсетеді: тұз қышқылы HCl (с.ер), бромсутек қышқылы HBr (с.ер), йодсутек қышқылы HI (с.ер) Сыртқы сілтемелер * [https://www.twig-bilim.kz/learning-materials/periodic-table-non-metals-385/Элементтер қосылыстарының қышқылдық-негіздік қасиеттері периодтық кесте бойынша қалай өзгереді? ]
Мұратбаев (Келес ауданы)

Мұратбаев — Түркістан облысы Келес ауданы, Ақтөбе ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы – Абай ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 40 км-дей жерде, Келес өзенінің жағалауында орналасқан. Халқы Тарихы Ауыл 1957–96 жылдары мақта өсіретін өзімен аттас кеңшардың бөлімшесі болып келді. Оның негізінде ауылда Ғ. Мұратбаев атындағы ЖШС құрылды. Инфрақұрылымы Мектеп, дәрігерлік пункт, т.б. мекемелер бар. Ауыл арқылы Жетісай – Сарыағаш – Шымкент автомобиль жолы өтеді. Дереккөздер
Қарасор (көл, Қарқаралы ауданы)

Қарасор – Қарағанды облысы Қарқаралы ауданындағы көл. Қарқаралы қаласынан солүстікке қарай 45 км жерде. Аумағы Ауданы 155 км 2 , ұзындығы 43,5 км, ені 7,3 км, жағасының ұзындығы 103 км, орташа тереңдігі 1,1 м, су көлемі 160 млн. м 3 . Су жиналатын алабы 8750 км 2 . Көл жағасы негізінен жазық. Құламалы жағасының биіктігі 8 м-ге дейін жетеді. Дереккөздер
Мұратбаев (Қызылорда облысы)

Мұратбаев — Қызылорда облысы Қазалы ауданындағы ауыл, Мұратбаев ауылдық округі орталығы. Географиялық орны Аудан орталығы – Әйтеке би кентінен батысқа қарай 8 км жерде, Сырдария атырауында. Халқы 1999 жылы тұрғындар саны 1329 адам (670 ер адам және 659 әйел адам) болса, 2009 жылы 1640 адамды (847 ер адам және 793 әйел адам) құрады. Тарихы Іргесі 20 ғасырдың 30-жылдары ауыл шаруашылығын ұжымдастыру кезінде қаланған. 1928-1996 жылдары күріш өсіретін өзімен аттас ұжымшардың орталығы болды. Оның негізінде 1997 жылдан ауылда Ғ. Мұратбаев атындағы ЖШС және бірнеше шаруа қожалықтары жұмыс істейді. Дереккөздер
Первомайский (Алматы облысы)

Первомайский — Алматы облысы Іле ауданы, Первомай ауылдық округі орталығы болған кент. 2014 жылдан бастап Алматы қаласына біріктірілді. Қазіргі уақытта Жетісу ауданындағы Кемел шағын ауданы. Халқы Тұрғыны 9841 адам (2009). Первомайскийде Іле ауданының және Алматы қаласының бірнеше ірі кәсіпорындарының қосалқы шаруашылықтары орналасқан. Дереккөздер
Первомайское (Меңдіқара ауданы)

Первомайское — Қостанай облысы Меңдіқара ауданындағы ауыл, Первомай ауылдық округі орталығы. Географиялық орны Аудан орталығы — Боровской ауылының батыс іргесінде орналасқан. Халқы 1999 жылы ауылдың тұрғындары 2378 адам (1157 ер адам және 1221 әйел адам) болса, 2009 жылы 2217 адамды (1043 ер адам, 1174 әйел адам) құрады. Тарихы Ауыл 1954 жылы ұйымдасқан Боровский астық кеңшары және ауылдық кеңестің орталығы болды. Кеңшар негізінде астық өсірумен айналысатын шаруа қожалықтары құрылды. Ең жақын темір жол станциясы — Қостанай (93 км). Дереккөздер
Үндістандағы аптап ыстық (2015)

Үндістандағы аптап ыстық — 2015 жылдың мамыр айында орын алған Үндістанның кейбір штаттарында болып, көптеген адамдардың өмірін қиған алапат ыстық. Мұндай аномальды температура мемлекеттің біршама штаттары мен елордасы – Делиді шарпып, шамамен 47 °C жетті, тіпті кейбір күндері 50°C жеткен. Мамыр айының температурасы әдеттегі маусымдық орташа температурадан 7 градусқа артты.. Құрбандар саны Рекордтық температуралар Дереккөздер
Футболдан Қазақстан Кубогы 2010

2010 жылдың Футболдан Қазақстан кубогы - кубоктың он тоғызыншы мәрте ойнатылуы. Бірінші кезең ---- ---- ---- ---- ---- ---- ---- Екінші кезең ---- ---- ---- ---- 1/8 финал ---- ---- ---- ---- ---- ---- ---- 1/4 финал ---- ---- ---- 1/2 финал Алғашқы ойындар ---- Жауапты ойындар ---- Финал
Футболдан Қазақстан Кубогының финалы 2010

Футболдан Қазақстан Кубогы 2010 финалы — Астанадағы «Астана Арена» стадионында өткен Кубоктың 19-шы финалдық ойыны. Матчта «Шахтер» және «Локомотив» футбол клубтары өнер көрсетті. Матчты 1:0 есебімен «Локомотив» клубы жеңіп, алғаш рет Кубокқа ие болды. Финалға дейін жолы Матч
Қаттағансай

Қаттағансай, Қатағансай – Қарақойын көлі алабындағы құрғақ арна. Географиялық орны Ұлытау облысы Ұлытау ауданының қиыр оңтүстігінде орналасқан. Ұзындығы 33 км. Бастауы Бастауын Орақбай тауының солтүстік-батысындағы сайлардан алып, Қарақойын көліне солтүстігінен құяды. Гидрологиясы Арнасында көктемгі қар суы кезінде 5-10 күндей ағыны болады. Жылдың басқа мезгілінде құрғап қалады. Дереккөздер
Өнер тоғыстығы

Өнер тоғыстығы - тұтас архитектуралық-көркем туынды (құрылыстар, құрылыстар ансамблі, интерьер) жасауда бейнелеу өнері мен сән және қосалқы өнері шығармаларының архитектурамен ұштастырылуы. Өнер тоғыстығы ұғымы шығарманың композициялық құрылым бірлігін, масштаб, пропорция және барлық элементтерінің стильдік үйлесімін білдіреді. Бұл үйлесім бірлігі шығармашылық тәсілдің де біртұтас тоғысуы әрі сәулетшінің алдына қойған мақсатын мүмкіндігінше күшті әрі айқын көрсету құралы болып табылады. Мысырдағы өнер тоғыстығы Ежелгі Мысыр (Египет) ғибадатханаларындағы алып құрылыстармен мінсіз үйлесімде жасалған монументті рельефтер мен мүсіндер. Дереккөздер
Өнер училищелері

Өнер училищелері - музыка, театр, би, бейнелеу өнері бойынша шығармашылық және педагогикалық кадрларды даярлайтын арнаулы оқу орындары. Музыка училищелері Музыка училищелері - балалардың музыка мектептеріне сабақ беретін педагогтарды, оркестрлердің, басқарушыларын, хор дирижерлерін, жалпы білім беретін мектептердің музыка пәні мұғалімдерін, ансамбль, хор артистерін, концертмейстерлерді дайындайды. Хор училищелері Хор училищелері - хор дирижерлерін т.б. дайындайды. Хореографиялық училищелер Хореографиялық училищелер - балет артистеріндайындайды. Театр училищелері Театр училищелері - драма, кей жерде қуыршақ театрларының актерлерін дайындайды. Дереккөздер
Молодёжное (Арқалық қалалық әкімдігі)

Молодёжное — Қостанай облысы Арқалық қалалық әкімдігінің бағынысындағы ауыл, Молодёжный ауылдық округі орталығы. Географиялық орны Сарыарқаның батыс жағында Есіл өзенінің саласы Терісаққан өзенінің сол жағасында, Арқалық қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 60 км-дей жерде орналасқан. Халқы 1999 жылы ауыл тұрғындарының саны 851 адам (415 ер адам және 436 әйел адам) болса, 2009 жылы 499 адамды (256 ер адам және 243 әйел адам) құрады. Тарихы Іргесі 1961 жылы Ә.Майкөтов атындағы астық кеңшарын құруға сәйкес қаланды. 1995 жылдан кейін кеңшар негізінде астық және мал өсірумен айналысатын 26 шаруа қожалығы құрылды. Инфрақұрылымы Орталау мектеп, фельдшерлік-акушерлік пункт бар. Дереккөздер
Гомологтық қатарлар заңы

Гомологтық қатарлар заңы, организмнің жақын туыстары мен түрлеріндегі тұқым қуалаушылық өзгергіштігіндегі қатарластықты (параллелизмді) сипаттайды. Тірі табиғатта әртүрлі бағыттағы мутациялық өзгерістер үздіксіз жүріп жатады. Осы өзгерістердің қалыптасуы - нақты бір заңдылыққа бағынады. Тарихы Бірқатар өсімдіктердің мәдени сорттары мен оларға жақын жабайы түрлердің белгілерін салыстыру нәтижесінде 1920 жылы орыс генетигі Н.И. Вавилон "Тұқым қуалайтын өзгергіштіктегі гомологтық қатарлар заңын" тұжырымдады. Ол заң бойынша: 1) "Генетикалық жағынан (шығу тегі) өзара жақын түрлер мен туыстар тұқым қуалайтын өзгергіштіктің ұқсас қатарларымен сипатталады. Сондықтан бір түрде жататыбірнеше формаларды біле отырып, олармен шығу тегі жақын басқа түрлер мен туыстардың қатарлас формаларының бар екенің болжауға болады. 2) Өсімдіктердің жалпылама тұқымдастарына тән өзгергіштіктің нақты сипаты сол тұқымдасты құрайтын барлық туыстар мен түрлерге де тән". осыған байланысты қандай да бір өсімдік сорттарындағы тұқым қуалайтын өзгерістердің сипатын біле тұра, соған жақын түрлерде ұқсас өзгерістердің болатынын алдын ала болжап, арнайы бағытта мутагендік факторлармен әсер ету арқылы шаруашылыққа тиімді жаңа формалар алуға болады. Мутацияның мысалдары Гомологтық қатарлар заңы бойынша кейбір мутациялық өзгерістер, атап айтқанда, адамның бірқатар тұқым қуалайтын аурулары жануарларда да болады. Мысалы; иттерде, тышқандар мен мысықтарда - гемофилия; тышқан, егеуқұйрық, иттер мен жылқыда - катаракта; егеуқұйрықта - қант диабеті; тышқан, қоян, т.б. - жырық ереннің белгісі, т.б. Сондықтан адамның тұқым қуалайтын ауруларын зерттеп емдеуде, алдын алуда оларды тәжірибелік жануарлар ретінде пайдаланады. Жақын таксономиялық топтарда гомологиялық қатарлардың болуы теориялық тұрғыдан, олардың ата-тектерінде өзіндік ерекше гендер тобының болуымен түсіндіріледі. Ол гендер тұқым қуалау барысында түрліше бағытта мутацияларға ұшырайды. жақын түр особьтарында (дарабас) гендердің өзгері бағыты да біркелкі. Гомологтық қатарлар заңы мутациялық процесс пен организм формалары түзілуінің жалпы заңдылығын бейнелеп, қажетті тұқым қуалайтын өзгерістерді алдын алу әдістерінің биологиялық негізі болып табылады. Дереккөздер Қазақстан Ұлттық Энциклопедия. 3 том. ISBN 5-89800-149-2 Вавилов Н.И., Закон гомологических рядов в наследственной изменчивости, М., 1987.
Атансор (көл)

Атансор — Ақмола облысы Біржан сал ауданындағы тұзды көл. Еңбекшілдер ауылынан оңтүстікке қарай 1,5 км жерде, Атансор ауылының солтүстік-шығысында орналасқан. Теңіз деңгейінен 221,2 м биіктікте. Гидрографикасы Аумағы 26,7 км 2 , ұзындығы 7,7 км, ені 6,1 км жағалауының ұзындығы 27,2 км, су жиналатын алабы 1160 км 2 . Көл суы, негізінен, еріген қар суымен толысады. Жазда құрғап қалады. Көлге Макинка ауылының жанынан бастау алатын Атан өзені құяды. Жағалау сипаты Түбі кедір-бұдыр, шөгінділі. Жағалауы ашық, кей жерлері жарлауытты, құламалы. Су жиналатын алабының 30%-ы жыртылған, қалған бөлігінде жусан, боз, бетеге өседі. Алабы мал жайылымына пайдаланылады. Атансор атауы кезінде көлге түйе батып кетуіне байланысты қойылса керек. Ертеректе көл суы ауыз суға пайдаланылған, суында балық болған.
Балапан (ауыл)

Балапан — Башқұртстанның Зилайыр ауданындағы ауыл, Матраев ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 120 адамды құрады. Пошта индексі — 453694, ОКАТО коды — 80227825002. Демографиясы Тұрғындардың динамикасы: Дереккөздер Сыртқы cілтемелер * [http://www.asmo-rb.ru Башқұртстан Республикасының муниципалдық бiлiмдерiнiң кеңесi.] ru:Балапан
Рикардо Торрес

Рикардо-Антонио Торрес Тарюф Рикардо Торрес атымен белгілі (, 16 ақпан 1980 Магангуе, Боливар, Колумбия) — колумбиялық боксшы-кәсіпқой, бірінші жарты орта салмақта (Welterweight) айқасады. Қазіргі таңда Бүкіләлемдің боксшылар ассоциациясы (WBO) бойынша әлем чемпионы. Әлемдік рейтингінде ең жоғары орны: 18-ші. Сыртқы сілтемелер * BoxRec ID - 86492 * [http://sports.sho.com/boxing/fighters/ricardo-torres.html Профиль на сайте телеканала Showtime]
Бушеһр (остан)

Бушеһр останы (, Остан-е Бушеһр) — Иранның 31 останының бірі. Иранның оңтүстік бөлігінде Парсы шығанағы жағалауында орналасқан. Әкімшілік орталығы — Бушеһр қаласы. Аумағы — 22,743 км 2 . Халқы — 1,032,949 (2011). Негізінен парсылар мен қашқайлар. Тарихы Географиясы Әкімшілік бөлінісі Остан құрамына 9 шахристан кіреді: Бушеһр, Генаве, Дейер, Дейлем, Дешти, Дештестан, Джем, Кенган, Тенгестан. Халқы Мәдениеті Тағы қараңыз Сыртқы сілтемелер Дереккөздер
Футболдан Қазақстан Кубогының финалы 2011

Футболдан Қазақстан Кубогы 2011 финалы — Алматыдағы «Орталық стадионда» өткен Кубоктың 20-шы финалдық ойыны. Матчта «Тобыл» және «Ордабасы» футбол клубтары өнер көрсетті. Матчты 1:0 есебімен «Ордабасы» клубы жеңіп, алғаш рет Кубокқа ие кетті. Финалға дейін жолы Матч Детальдар Дереккөздер Сілтемелер
Футболдан Қазақстан Кубогы 2012

2012 жылғы Футболдан Қазақстан кубогы - кубоктың жиырма бірінші мәрте ойнатылуы. Бірінші кезең ---- ---- ---- ---- ---- ---- ---- ---- ---- ---- ---- ---- ---- 1/8 финал Алғашқы ойындар ---- ---- ---- ---- ---- ---- ---- Жауапты ойындар ---- ---- ---- ---- ---- ---- ---- 1/4 финал Алғашқы ойындар ---- ---- ---- Жауапты ойындар ---- ---- ---- 1/2 финал Алғашқы ойындар ---- Жауапты ойындар ---- Финал
Өнімді өткізуден түскен ақша

Өнімді өткізуден түскен ақша - кәсіпорынның сатып алушыға немесе тапсырысшыға сатқан өнімі, өзінің орындаған жұмысы, көрсеткен қызметі үшін алған ақшалай атбысы. СССР-де өнімді өткізуден түскен ақша СССР-де өнімді өткізуден түскен ақша кәсіпорынның негізгі табысы, оның ақшалай түсімінің басты көзі болып табылады және ол кәсіпорынның белгілі бір уақыт кезеңіндегі (жыл ,тоқсан, ай) өндірістік-техникалық қызметінің нәтижесін көрсетеді. Өнімді өткізуден түскен ақшаның мөлшері ассортименттің санына, сатылған өнімнің сапасына және көтерме сауда бағасының дәрежесіне байланысты. Өнімді сатып алушыға дер кезінде жөнелту және тұтынушы мен поставщиктің арасындағы ақшалай есеп-қисапты тез жүргізу оның мөлшеріне ықпал етеді. Өнімді өткізуден түскен ақша негізгі көрсеткіш ретінде өндіріс пен айналым арасындағы өзара байланысты күшейтеді. Дереккөздер
Өнімді өткізу жоспары

Өнімді өткізу жоспары — кәсіпорынның техникалық өнеркәсіптік және финанстық жоспарының шығарылған өнім постановкаларының көлемі мен құрылымын және одан төленетін ақшалай қаржының түсуін анықтайтын бөлігі. Кәсіпорын өнімі өткізуші органдардың нарядтары бойынша өткізіледі. Өнімді өндіру және өткізу жоспарын дәл үйлестіру, сондай -ақ халық шаруышылығын материалдық-техникалық жабдықтау доспарына сай поставкалардың орындалуын қамтамасыз ету мақсатымен кәсіпорынның техникалық өнеркәсіптік және финанстық жоспарында өнімді өткізудің жиынтық көрсеткіштері ғана емес, сонымен бірге алдағы жылғы мемлекеттің және ведомстволық жоспар бойынша орындалуға тиіс поставкалардың көлемі мен ассортименті деп есепке алынуға тиіс. Дереккөздер
Анизатроптық фильтрация

(солжақ), анизатроптық (оңжақ)]] Анизатроптық фильтрация (, AF) — үш өлшемді графикке сурет сапасын жақсарту әдісі, текстураның бетіндегі камераға қатты еңкейгенін салыстырады. Бисызықты және үш сызықты фильтрация сияқты анизотроптық фильтрация түзеуге мүмкіндік береді тегістеу түрлі беттерде, бірақ сонымен қатар аз бұлыңғырлық береді және сондықтан суреттің көп бөлшектерін сақтауға мүмкіндік береді. Анизатроптық фильтрация салыстырмалы күрделі талап қояды есептеу, сондықтан тек шамамен етіп 2004 жылдан ол «тегін» болды (жиынтық азайту емес кадр жиілігінің, немесе оны сәл ғана азайту) және графикалық төлемдерде қолданыс деңгейі. Операциялық принципі Таңдалғанда MIP-текстура, тиісті рұқсаттары көлденең шолу бағыты. Бірнеше алынады тексейлер бойымен шолу бағыты (фильтрацияда 2х — екіге дейін, ал 4x — төртке дейін, және т. б.) және түстерін орташыландырады. Экрандағы писельдердің бар болғанымен 1 миллион және оданда көп, ал әрқайсысы тексел — ол 32 биттен кем емес, анизотроптық фильтрация зор жолақ талап етеді бейне жадының (он гигабайт секундына). Мұндай үлкен жад талаптар салдарынан төмендейді сығылғыш текстура және кэштеу. Сондай-ақ,Қараңыз * Үш өлшемді графика * Бисызықты фильтрация * Үшсызықты фильтрация
Футболдан Қазақстан Кубогының финалы 2012

Футболдан Қазақстан Кубогы 2012 финалы — Астанадағы «Астана Арена» стадионында өткен Кубоктың 21-шы финалдық ойыны. Матчта «Ертіс» және «Астана» футбол клубтары өнер көрсетті. Матчты 2:0 есебімен «Астана» клубы жеңіп, екінші мәрте Кубокқа ие болды. Финалға дейін жолы Матч Детальдар Дереккөздер Сілтемелер
Алексей Гаврилович Панасенко

Панасенко Алексей Гаврилович (20.06.1899 жылы туған, Хрипино ауылы, қазіргі Витебск облысы) - қазақстандық ғалым-зоотехник, ауыл шаруашылығы ғылымының докторы, Қазақстанның ССР Шығыс Қазақстан мал өсіру тәжірибе станциясында аға ғылми қызметкер, директордың ғылым жөніндегі орынбасары. Мұнда ол жергілікті сиырды симментал бұқасымен шағылыстырып, селекциялық жұмыс жүргізді. Биография *1960 жыл - Ауыл шаруашылығы ғылымының докторы; *1945 жыл - КПСС мүшесі; *(1925 - 1930) жылдар арасында - Омбы ауыл шаруышылығы институтын бітіріп, Омбы сүт кооперациясы одағында аға зоотехник, бөлім меңгерушісі; *(1930 - 1932) жылдар арасында - Новосибирск облысы Куйбышев қаласында зоотехникалық техникумның оқытушысы; *(1944 - 1947) жылдар арасында - Ол Қазақтың мал өсіру ғылми-зертханалық институтында аға ғылми қызметкер болып істей жүріп, әулиеата сиырын жетілдіру жөніндегі ғылми жұмысқа басшылық етті; *(1947 - 1952) жылдар арасында - Оңтүстік Қазақстан мал өсіру тәжірибе станциясында аға ғылми қызметкер; *1952 жыл - Алматы зоотехникалық-мал дәрігерлік институтында оқытушы; *1964 жыл - Кафедра меңгерушісі. *1974 жыл - Әулиеата сиырын мемлекеттік комиссия сүт бағытындағы сиырдың жаңа тұқымы деп қабылдады. Дереккөздер
Кәрібай Мақашұлы Шөшіков

Кәрібай Мақашұлы Шөшіков (1955 жылы туған.), инженер-зоотехник. Алматы зоотехника-мал дәрігерлік институтын бітірген (1977). 1977-1979 жылдарында Жаңаарқа ауданының «Айнабұлақ» кеңшарында зоотехник, 1979-1995 жылдарында комсомол, кәсіподақ, партия орындарында жауапты қызметте, 1995-1999 жылдарында Жезқазған «Балапан» АҚ президенті, Жезқазған қаласы әкімінің орынбасары, 1997 жылдан Қарағанды облысы әкімінің орынбасары, әкімнің кеңесшісі, 1999 жылдан Қазақстан Республикасының ауыл шаруашылық министрлігі Қарағанды облысы аймақтық басқармасының бастығы. Дереккөздер
Саумалкөл (көл, Қарқаралы ауданының солтүстік-батысы)

Саумалкөл — Қарағанды облысы Қарқаралы ауданының солтүстік батыс бөлігінде, Саумалкөл темір жол станциясынан 10 км жерде, Қарағанды тауының етегін ала теңіз деңгейінен 632, 2 м биіктікте орналасқан көл. Гидрографикасы Ауданы 13,2 км 2 , ұзындығы 5,2 км, ең терең жері 1,5 м. Жағалауының ұзындығы 16,8 км су жиналатын ауданы 307 км 2 . Көктемде еріген қар және жер асты сулары мен қоректенеді. Көлдің солтүстік батыс бөлігіне Қарағанды тауынан ағатын екі бұлақ (ұзындығы 23 және 10 км) құяды. Суының көлемі 13 млн м 3 - тен асады. Суы тұзды, кермек. Түбі лайлы, лайында күкіртті сутегінің иісі бар. Жағалау сипаты Көлдің оңтүстік жағасы түйетайлы, солтүстігі жарлауытты (биіктігі 15 м) келеді. Дереккөздер
Саумалкөл (көл, Қарқаралы ауданының солтүстігі)

Саумалкөл — Қарағанды облысы Қарқаралы ауданының солтүстігінде, Шарықты ауылдық округінің аумағында, Бұлақадір ауылының оңтүстік шығысына қарай 16 км жердегі төбеаралық ойпаңда, теңіз деңгейінен 679, 8 м биіктікте орналасқан көл. Гидрографикасы Ауданы 6,5 км 2 , ұзындығы 3,6 км, ең енді тұсы 2,7 км, ең терең жері 2,7 м. Жағалауының ұзындығы 13,3 км. Су жиналатын ауданы 107 км 2 . Қар және жер асты сумен қоректенеді. Жағасы жарлауыт келген. Оңтүстік шығыс жағасының тік жары 13 м-ге жетеді. Суының көлемі 9 млн м 3 -дей. Жағалау сипаты Жағалау бөлігінде қамыс, тал өседі. Көлдің солтүстік бөлігіне екі бұлақ құяды. Су жиналатын алабының 50%- ы жыртылған. Суы тұзды, кермек, құрамында: йод, фтор, бром және бор көп кездеседі. Көлдің жағалау бөлігі лайлы. Дереккөздер
Алексей Наумович Пантиелев

Пантиелев Алексей (Абель) Наумович (18.06.1913 жылы туған, Орел) - орыс совет жазушысы. 1944 жылдан КПСС мүшесі. Ұлы Отан соғысына қатысты. Оқу орны 1938 жыл - Горький атындағы Әдебиет институтын бітірген. Әңгімелері «Сел», «Атыспен жасалған үйлену тойы» т.б. әңгімелері Отан соғысы, ұшқыштар, конструкторлар туралы жазылған. Аудармалары Пантиелев Алексей Наумович қазақтың көрнекті жазушысы М.О.Әуезовтің «Өскен өркен» романы мен «Түнгі сарын» драмасын, «Қилы заман», «Қараш-Қараш оқиғасы» повесін, «Қорғансыздың күні», «Қаралы сұлу» атты әңгімелерін, «Үнді очерктерін» орыс тіліне аударып, көптеген шетел тілдеріне аударылуына себепші болды. Пантиелев Алексей Наумович бұдан басқа Ә.Әбішевтің «Кім менің әкем?» пьесасын, өзбек тілінен А.Мұхтардың «Апалы-сіңлілерін», «Қарақалпақ повесі» атты кітаптарын аударды. Марапаттамалары Пантиелев Алексей Наумович Қызыл жұлдыз, «Құрмет Белгісі» орденімен және медальдарымен марапатталған. Дереккөздер
Футболдан Қазақстан Кубогы 2013

2013 жылғы Футболдан Қазақстан кубогы - кубоктың жиырма екінші мәрте ойнатылуы. Бірінші кезең ---- ---- ---- ---- ---- ---- ---- ---- ---- ---- ---- ---- ---- 1/8 финал ---- ---- ---- ---- ---- ---- ---- 1/4 финал ---- ---- ---- 1/2 финал Алғашқы ойындар ---- Жауапты ойындар ---- Финал Дереккөздер
Жоан Роулиң

Жоан Роулиң (ағылш. Joanne Rowling) — Ж. К. Роулиң (J. K. Rowling) және Роберт Гэлбрейт (Robert Galbraith) жасырын аттарымен танымал британдық жазушы. Оның сиқыршы Хәрри Поттер туралы кітаптары бірнеше марапатқа ие болып, 500 миллион дана көлемінде сатылды. Кейін олар тарихтағы сатылымы ең мол кітаптар сериясына айналып, тарихтағы ең кассалық фильмдер сериясының оқиға желісіне негіз болды. Роулинг сценарийлерды бекітіп және соңғы бөлімнің продюсері бола тұра, бүкіл шығармашылық процессті өзі басқарған. Хәрри Поттер басынан өткізген шытырман оқиғалары жайында роман жазу туралы ой жазушыда 1990 жылы, Манчестерден Лондонға дейінгі пойыздағы сапары кезінде пайда болды. Сол кезеңде Джоан Халықаралық ғылыми қызметкер мен хатшы-аудармашы лауазымын атқарды. Келесі 7 жыл аралығында Роулиңтің анасы көз жұмды, Жоан жұбайымен ажырасып, кедейшілік зардабын шекті. Бірақ 1997 жылы жарық көрген «Хәрри Поттер мен пәлсапа тас» жазушыға әл-ауқат пен танымалдылық сыйлады. Нәтижесінде, Жоан алғашқы кітабына 6 сиквел және үстеме ретінде 3 қосымша кітап жазды. Серияның соңғы кітабы - «Хәрри Поттер және Қарғыс атқан бала» деп аталды. Осыдан кейін ол агенттігімен қош айтысып, ересектерге арналған әдебиетті жаза бастайды. 2012 жылы Роулиң «Кездейсоқ қызмет» атты кітап жарыққа шығарды. Жоан «Роберт Гэлбрейт» жасырын атымен «Көкектің үндеуі» (2013) және «Жібек иіруші» (2014) криминалдық романдарын жазады. Ол Ұлыбританиядағы ең сатылымы мол жазушы. Жоанның сатылымдары 238 миллион фунт стерлиңтен асады. 2008 жылы Sunday Times Rich List Роулиңті Ұлыбританияның ең әл-ауқатты әйелдерінің тізімінде 12 орынға орналастырып, дәулетін 560 миллион фунтқа бағалады. 2007 жылы Forbes Роулиңті ықпалдылығы жөнінен 48-ші даңқты адам ретінде бағаласа, ал Time журналы жазушының өз жанкүйерлеріне сый ететін әлеуметтік, саяси және адами қолдауын есепке ала отырып, Жоанға Жыл тұлғасы номинациясында 2-ші орынды береді. 2010 жылдың қазан айында Роулиң жетекші журналдар редакторларымен «Ұлыбританиядағы ең ықпалды әйел» атанды. Сонымен қатар, Жоан Gingerbread, Multiple Sclerosis Society of Great Britain және Lumos секілді ұйымдарды қолдап, филантроптық әрекеттерімен көзге түсті. Фильмография Дереккөздер Сілтемелер * [https://www.jkrowling.com/ Ресми сайт] * [https://www.wizardingworld.com/ Pottermore] — Хәрри Поттер жайлы сайт * [https://mobile.twitter.com/jk_rowling Жоан Роулиң] Twitter-де * [https://m.facebook.com/JKRowling Жоан Роулиң] Facebook-те
Қызыл (көл)

Қызыл — Керей өзені алабындағы көл. Арғанаты тауларының солтүстік-шығысында. Географиялық орны Қарағанды облысы Нұра ауданы Жанбөбек аулының оңтүстік-батысында 60 км жерде орналасқан. Теңіз деңгейінен 473 м биіктікте жатыр. Гидрографикасы Аумағы 4,8 км 2 , ұзындығы 3,1 км, енді жері 1,8 км, жағалау бойының ұзындығы 8,7 км. Көктемгі еріген қар және жер асты суларымен толысады. Қараша айында суы қатып, сәуірде ериді. Жазда аумағы тартылып қалады. Жағалауы жазық, оңтүстігінен көлге жылға келіп құяды. Дереккөздер
Асыл газдар-элементтер тобы

Асыл газдар периодтық кестенің 8-тобында орналасқан. Олар реакциялық белсенді емес және бөлме температурасында газ күйінде болады. Олар жоғары иондану энергиясы мен төмен қайнау температурасына ие. Негізінен асыл газдар: гелий, неон, аргон, криптон, ксенон және радон – ең соңғы анықталған элементтер тобы болып табылады. Олардың қасиеттері XIX ғасырдың соңынан XX ғасырдың басына дейін зерттелмеген болатын. Содан кейін, Менделеев ең алғаш болып периодтық кестесін ұсынды. Олар – бір атомды, сондықтан инертті болады. Бастапқыда, асыл газдарды инертті газдар деп атаған. Бұл олардың басқа барлық элементтермен әрекетесе алмайтынын білдіреді. Олардың қайнау және балқу температуралары өте төмен. Жер бетінде олар аз ғана мөлшерде кездеседі. Тек аргон атмосфераның 1%-ын құрайды. Асыл газдар арқылы электр тогын өткізгенде, барлығы көрінетін жарық сәулесін шығарады. Олардың белсенділігінің төмен болуы электрондық конфигурациясына байланысты: олардың атомдары толған электрондық қабатқа ие. Осы толған қабаттарды бұзу үшін, яғни атомдардың әрекеттесуі үшін көп мөлшерде энергия қажет. Бірақ, 1962 жылы ксенонның қосылыстар құра алатыны белгілі болды. Сондықтан, оларды қазір инертті емес, асыл газдар деп атайды. Радон, ксенон және криптон сынды асыл газдар – фтормен немесе оттегімен қосылып, қосылыстар түзеді. Сыртқы сілтемелер * [ https://www.twig-bilim.kz/learning-materials/periodic-table-non-metals-385/ Не себепті асыл газдар элементтер тобы ретінде қарастырылады?]
Гелийдің ашылу тарихы

Периодтық кестеде бірінші орынды иеленетін гелий – 1868 жылы күннің тұтылуы кезінде, күн айналасындағы газдарды бақылау барысында анықталған. Сәулелену спектрінде пайда болған жасыл сызық, басқа белгілі элементтердің спектріне сәйкес келмегендіктен, оны жаңа элемент ретінде қарастырған. Ол элемент гелий деп аталды. Грек тілінен аударғанда, “күн” деген мағынаны білдіреді. Бұл элементтің қасиеттері 1895 жылға дейін белгісіз болды. Тек осы жылы минералды клевеиттен гелий бөлінгенде ғана, оның қасиеттері зерттеле басталды. Жер атмосферасында гелийдің аздаған мөлшері ғана кездеседі. Оның көп мөлшері табиғи газдан табылған. Сыртқы сілтемелер * [ https://www.twig-bilim.kz/learning-materials/periodic-table-non-metals-385/ Гелий ең алғаш қалай ашылды? ]
Футболдан Қазақстан Кубогының финалы 2013

Футболдан Қазақстан Кубогы 2013 финалы — Астанадағы «Астана Арена» стадионында өткен Кубоктың 22-шы финалдық ойыны. Матчта «Тараз» және «Шахтер» футбол клубтары өнер көрсетті. Матчты 1:0 есебімен «Шахтер» клубы жеңіп, алғаш рет Кубокқа ие кетті. Финалға дейін жолы Матч
Футболдан Қазақстан Кубогы 2014

2014 жылдың Футболдан Қазақстан кубогы - кубоктың жиырма үшінші мәрте ойнатылуы. Бірінші кезең ---- ---- ---- ---- ---- ---- ---- ---- ---- ---- 1/8 финал ---- ---- ---- ---- ---- ---- ---- 1/4 финал ---- ---- ---- 1/2 финал Алғашқы ойындар ---- Жауапты ойындар ---- Финал
Футболдан Қазақстан Кубогының финалы 2014

Футболдан Қазақстан Кубогы 2014 финалы — Астанадағы «Астана Арена» стадионында өткен Кубоктың 23-шы финалдық ойыны. Матчта «Ақтөбе» және «Қайрат» футбол клубтары өнер көрсетті. Матчты 4:1 есебімен «Қайрат» клубы жеңіп, алтыншы мәрте Кубокқа ие кетті. Финалға дейін жол Матч Детальдар Дереккөздер Сілтемелер
Джейден Смит

Джейден Кристофер Сайер Смит — американдық актер, биші, рэпер. "Бақытты аңсау", "Жер тоқтап қалған күн", "Каратэ-бала", "Біздің заманнан кейін" фильмдерінде түсу арқылы әлемге танылды. Өмірбаян Джейден Смит 1998 жылы 8 шілде күні Малибуда Уилл Смит пен Джада Пинкетт Смит отбасында дүниеге келді. Қарындасы Уиллоумен бірге үйде білім алады. Джейден мен Уиллоу Африкада ЖИТС ауруымен ауыратын балаларға көмек көрсету үшін бағытталған қайырымдылық шарасымен айналысатын Hasbro компаниясының жас елшілері. Мансап Кино әлеміне қадам 2006 жылы әкесі Уилл Смитпен бірге түскен "Бақытқа деген ұмтылыс" фильмінен басталды. "Бақытқа деген ұмтылыс" фильміне түсу арқылы 2007 жылы MTV Movie Awards жүлдесіне иеленді. 2008 жылы Киан Ривзбен бірге "Жер тоқтап қалған күн" фильміне түсті. 2010 жылы "Каратэ бала" фильмінде Джеки Чанмен бірге басты рөлді сомдады. "Каратэ бала" фильмі 300 млн. доллар қаржы жинады. Рэпер ретінде Джастин Бибермен өлең айту арқылы танылды. 2013 жылы Джейден алғаш рет Санкт - Петербургте "Біздің заманнан кейін" фильмінің премьерасында, әкесі Уилл Смитпен бірге болды. Фильмография Дереккөздер * [http://www.uznayvse.ru/znamenitosti/%D0%B4%D0%B6%D0%B5%D0%B9%D0%B4%D0%B5%D0%BD-%D1%81%D0%BC%D0%B8%D1%82.html Бәрін де біл! Джейден Смит]
Боб Брайан

Роберт Чарльз "Боб" Брайан - американдық кәсіпқой теннисші. Ол және оның егіз бауыры жұптасып ойнаудан әлемдік рейтнигтің бірінші орынын ең ұзақ уақыт ұстап тұрғанымен әйгілі. Олар бұл позицияны 380 апта бойы ешкімге бермеген. Ол 23 рет "Үлкен Дулыға" санатындағы жарыстарды жеңіп алған: оның 17-cі өз ағасымен жұптасып ойнаудан болса, жетеуін аралас ойыннан, яғни, ерлер мен әйелдер бірігіп ойнайтын жұптық бәсекеде жеңіп алған. Ол спорттық мансабын 1998 жылы бастады. Брайан тегін иемденген бұл ағайындылар 2012 жылғы Жазғы Олимпиадада ерлер арасында жұптасып ойнаудан алтын дулығаны ұтқан екінші жұп болып саналады. Теннистік карьера Жұптық сындағы рекордттар *16 рет үлкен дулыға санатындағы жарыстардың жеңімпаздары *27 рет үлкен дулыға санатындағы жарыстардың финалистері *10 рет қатарынан Халықаралық Теннис Федерациясының (XTФ) әлем чемпиондары *102 ATP санатындағы турнирлердің жеңімпаздары, 153 ATP жарыстарының финалистері *397 апта бойы рейтингте 1-орында болған *1000-нан астам ойында жеңіп шыққан *10 жыл қатарынан кем дегенде үлкен шлем турнирлерінің жылына біреуін ұтып отырған жалғыз жұп Өзге де ақпараттар Ағайынды Брайандар ұтып алған алғашқы Үлкен дулыға турнирі 2003 жылғы Roland Garros болып саналады. Финалда олар Евгений Кафельников пен Пола Хаархусті жеңді. Американдық ағайындылар АҚШ жалауын 2003 жылдан бері қорғап, осы уақыт аралығында 21 рет жеңіске жетіп, 4 рет қана ұтылған. Қызықты оқиғалар *Бобтың әкесі, Уэйн Брайан «Формула: Балаңызды қалай чемпион қылып өсіруге болады» деген кітап жазып шықты. *Боб пен Майкқа балалық шақтарында бір-біріне қарсы ойнауға тыйым салған. Егер жеребе оларды кездестірсе ағайындылар жеңісті кезекпе-кезек автоматты түрде алып отырған. Кейін ересектер арасында бұл екеуі өзара сегіз рет ойнады. *АҚШ құрамасының капитаны Патрик Макинрой ағайындыларды үлкен дулыға санатындағы турнирлерді ұтып алмайынша АҚШ құрамасына енгізбеуге келіскен. Сілтемелер [http://bryanbros.com/| Ресми сайт]
Раймондс Вейонис

Раймондс Вейонис (, 15.06.1966, Псков облысы)— Латвия Президенті (03.06.2015 жылдан), саяси қайраткер, биолог. Бұрынғы жылдары - Қоршаған ортаны қорғау, Өңірлерді дамыту, Қорғаныс министрі қызметтерінде болған. Педагог. Латвия Сеймінің 9, 10 шақырылымының және Мадон думасының депутаты болды. Үйленген, екі баласы бар. 1990 жылдан Латвияның Жасылдар партясының мүшесі. Латыш тілі - ана тілі, орыс тілін өте жақсы, ағылшын тілін жақсы меңгерген. Білімі 1989 жылы Ригадағы Латвия мемлекеттік универститетінің биология факультетивін бітірген. Президент 2015 жылғы 3 маусымда Латвия Сейміндегі дауыс беру нәтижесінде Дартвмия Республикасының Президенті болып 4 жыл мерзімге сайланды. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * * [http://www.ves.lv/article/148017 Раймондс Вейонис — министр] * [http://tv.delfi.lv/video/hhTqouRX/ Вопрос с пристрастием: Раймонд Вейонис (видео)] * [http://www.nur.kz/776588-latviyanynh-zhanha-prezidenti-saylandy.html Латвияның жаңа президенті сайланды]
Фёдор Иванович Панфёров

Панфёров Фёдор Иванович (02.11.1896, қазіргі Ульянов облысы, Павловка ауылы, - 10.09.1960, Москва) - орыс совет жазушысы. 1926 жылдан КПСС мүшесі. Биография (1923-1925) жылдары - Саратов университетінде оқыды. (1925-1931) жылдары «Крестьянский журналы» журналының редакторы болды 1931-1960 жылдары (аз үзіліспен) «Октябрь» журналының редакторы болды. 1918 жылы - «Аталар алдында» атты алғашқы әңгімесі жарияланды. Шығармалары Содан бері Панфёров Фёдор Иванович көптеген очерктер, әңгімелер, пьесалар, повестер, романдар жазды. Өзге тілге аударылған шығармасы Фёдор Иванович Панфёровтің «Бейбітшілік үшін күрес» роман қазақ тіліне аударылып (1954) басылды. Марапаттары СССР Жоғарғы Советінің депутаты. 5 орденмен, медальдармен марапатталған. Дереккөздер
Николай Дмитриевич Папалекси

Николай Дмитриевич Папалекси (20.11.1980, Ақмешіт, - 03.02.1947, Москва) - совет физигі. СССР ҒА-ның академигі, Одесса политехникалық университетін ұйымдастырушылардың бірі. Ол Л.И.Мандельштаммен біріге отырып сызықты емес және параметрлік тербелістер бойынша маңызды ғылми жұмыстарды орындады. Олар өздері ұсынған интерференциялық әдістің көмегімен радиотолқындардың жер бетінде таралу сипатын жан-жақты зерттеді. Биография Марапаттары Папалекси, Николай Дмитриевич Д.И.Менделеев атындағы сыйлықтың (1936), СССР Сталиндік сыйлығының (1942) лауреаты. Ленин орденімен марапатталған. Сыртқы сілтемелер *[https://web.archive.org/web/20110220172733/http://ross-nauka.narod.ru/01/01-081.html/ Күн тәжінің сәулелену құбылысы заңы] *[http://berkovich-zametki.com/2008/Zametki/Nomer2/Gurevich1.htm/ Виктор Гуревичтің өмірі] *[http://sm.evg-rumjantsev.ru/astro2/papaleksi-grave.html/ Папалекси, Николай Дмитриевичтің жерленген жері] *[http://www.ras.ru/win/db/show_per.asp?P=.id-51661.ln-ru/ Папалекси, Николай Дмитриевичтің профильі] Дереккөздер
Айдын Ақанұлы Айымбетов

{{Ғарышкер } { style="background: transparent;" - - } { style="background: transparent;" } }} Айдын Ақанұлы Айымбетов (27 шілде 1972, Заря Коммунизма ауылы, Талдықорған облысы) — қазақ ғарышкері, Халық қаһарманы. Шыққан руы- жалайыр. Білімі Мектепті алтын медальмен бітірген. 1993 жылы Армавирдегі жоғарғы әскери авиациялық училищені "ұшқыш-истребитель" мамандығы бойынша бітірген. Әскери қызметі 1993 жылдың мамырынан Қазақстанның Қарулы Күштерінің қатарында қызмет атқарады. Ұшқыш-истребитель. Ғарышкерлер отрядына таңдау алдында Талдықорған қаласы маңындағы авиабазада авиациялық бөлімшенің командирі болып қызмет атқарады. 2009 жылдың желтоқсанынан Қазақстан Республикасының Ұлттық ғарыш агенттiгi төрағасының кеңесшісі, агенттік департментінің директоры. 2011 жылдың наурызынан Сұлтанғазиев атындағы ғарыштық зерттеулер институтында ғарыштық технологияларды ақпараттық-білімдік қамтамасыз ету бөлімінің бастығы. 2012 жылдың көктемінен Астана қаласындағы Оқушылар сарайындағы жас ғарышкерлер мектебінде ұстаздық етеді. Әскери атағы Қазақстан Республикасы Әскери-әуе қызметінің полковнигі (2014 жылдан). Ғарыштық даярлығы * 1993 жылы алғаш рет ғарышкерлікке өтініш берді. * Екінші мәрте 2001 жылдың 5 мамырында қайта берді. * 2002 жылы Ресей-Қазақстан мемлекетаралық бірлескен ғарышқа ұшу келісімі аясында Мәскеу қаласында медициналық комиссиядан өтті. * 09.11.2002 жылғы Қазақстан Республикасы Үкіметі жанындағы ведомствоаралық комиссия мәжілісінде Қазақстан Республикасы ғарышкерлері отрядына кіргізу туралы ұсыныс жасалынды. * 12.10.2012 жылғы Қазақстан Республикасы Үкіметінің №1304 қаулысы негізінде Қазақстан Республикасының ғарышкері дәрежесі берілді. * 26.05.2015 жылы Қазғарыш баспасөз хатшысы Ербол Дәулетов 2015 жылы ғарышкер Айдын Айымбетовті британдық әншінің орнына 2015 жылдың қыркүйегінде ғарышқа жіберу туралы мәселені талқылап жатқандығын хабарлады. * 2015 жылы 2 қыркүйекте 2-бортинженер ретінде транспорттық пилоттанған «Союз ТМА-18М» кемесінде ЭП-18 саяхаты аясында Байқоңыр ғарыш станциясынан Халықаралық ғарыш станциясына аттанды. * Айдын Айымбетов ғарышта он күн болып, маңызды зерттеулер жүргізген болатын. Халықаралық ғарыш станциясынан оралған Айымбетовті президент Нұрсұлтан Назарбаевтың өзі күтіп алды. Марапаттары Ғарыш кеңістігін игеруге сіңірген аса зор еңбегі, ғарышқа ұшу кезінде көрсеткен батырлығы мен ерлігі үшін Қазақстан Республикасының ғарышкері Айдын Ақанұлы Айымбетовке * «Халық қаһарманы» атағы (14.10.2015) * Алтын Жұлдыз айрықша ерекшелік белгісі * «Отан» ордені (2015) Отбасылық жағдайы Отбасылы. Жұбайының есімі - Лилия. Екі баласы бар: қызы - Диана (2000), ұлы - Әмір (1998). Дереккөздер
Октай Уркал

Октай Уркал (, 15 қаңтар 1970, Батыс Берлин) — шыққан тегі түрік германиялық кәсіпқой боксшы. Жартылай орта салмақта өнер көрсетеді. 1996 жылғы Атлантадағы Жазғы Олимпиада Ойындарының күміс жүлдегері. Кәсіпқой мансабы *1996 жылы қыркүйекте алғашқы айқасын өткізген. Барлық дерлік айқастарын Германияда өткізген. *2001 жылы маусымда Уркал 1-ші жартылай орта салмақтағы WBC және WBA тұжырымдары бойынша әлем чемпионы Константин Цзюге қарсы айқасқа шықты. Бәсекеге толы айқаста Цзю ұпай санымен жеңіске жетті. *2004 жылы сәуірде Октай Уркал 1-ші жартылай орта салмақтағы WBA тұжырымы бойынша әлем чемпионы Вивиан Харриспен қолғап түйістірді. Тең дәрежелі айқаста қазылардың шешімімен Харрис жеңіске жетті. *2004 жылы қазанда Уркалмен мен Вивиан Харрис арасында екінші рет айқас өтті. Осы жолы Харрис қарсыласын 11 раундта нокаутқа түсірді. Сыртқы сілтемелер *[http://www.oktay-urkal.de/ Ресми сайты] *[http://www.britishboxing.net/boxers_18660-Oktay-Urkal.html/ BritishBoxing.net/ Октай Уркал] *[http://www.boxrec.com/record6950.html/ рекордтары]
Уиллоу Смит

Уиллоу Камиль Рейн Смит — американдық актер, әнші. Уилл Смиттың қызы. Өмірбаян Уиллоу Смит 2000 жылы 31 қазан күні Лос-Анджелеста Уилл Смит пен Джада Пинкетт Смит отбасында дүниеге келді. Ағасы - Джейден Смит. Джейден екеуі үйде білім алады. Джейден мен Уиллоу Африкада ЖИТС ауруымен ауыратын балаларға көмек көрсету үшін бағытталған қайырымдылық шарасымен айналысатын Hasbro компаниясының жас елшілері. Мансап Кино әлеміне қадам 2007 жылы әкесі Уилл Смитпен бірге түскен "Мен аңызбын" фильмінен басталды. 2008 жылы "Американдық қыздың жұмбағы" фильміне түсті. Сол жылы "Мадагаскар 2" мультфильміндегі кейіпкер Глорияны дыбыстады. 2010 жылы оның алғаш Whip My Hair әні жазылды. Осыдан кейін өзінің жеке альбомын шығару үшін Джей Зимен келісімге отырады. 2011 жылы 21st Century Girl әніне түсірілген бейнбаян жарық көрді. 2012 жылы "Knees and Elbows" атты альбомы шықты. 2013 жылы ағасы Джейден Смитпен бірге Sugar and Spice , Drowning, Kite. Сол жылы DJ Fabregaмен бірге Melodic Chaotic дуэтін жазды. The Intro бірінші , ал, Summer Fling екінші әні ретінде шықты. Алайда, өлең сөздері көпшіліктің көңілінен шықпады. 2014 жылы Джейден Смитпен бірге "5" әнін шығарды. Фильмография Өлеңдері * Whip My Hair (2010) * 21st Century Girl (2011) * Fireball (feat. Nicki Minaj) (2011) * Do It Like Me (2012) * I Am Me (2012) * Find You Somewhere (feat. Jaden Smith) (2012) * Sugar & Spice (2013) * Drowning (feat. Mecca Kalani) (2013) * Kite (feat. Jaden Smith) (2013) * 5 (feat. Jaden Smith) (2014) * Summer Fling (2014) * 8 (2014) Дереккөздер # ↑ Actors Jaden and Willow Smith Join Hasbro, Inc.’s PROJECT ZAMBI as Youth Ambassadors. PR-inside.com (7 қазан 2009). # ↑ Jaden and Willow Smith support Project Zambi, In Touch Weekly (7 қазан 2009). # ↑ Actors Jaden and Willow Smith Join Hasbro, Inc.'s Project Zambi as Youth Ambassadors. Project Zambi (7 қазан 2009). # ↑ Will Smith: My Daughter Wants to Be Paris Hilton, People (желтоқсан 2, 2007). # ↑ Smith, Krista. Rising Son: The New Karate Kid, Vanity Fair. # ↑ Willow Smith — Whip My Hair | Listen | Def Pen Radio # ↑ Willow Smith: ‘Whip My Hair’ Premieres Tonight! | Willow Smith : Just Jared # ↑ Rap-Up.com || New Music: Jaden Smith f/ Willow – ‘Kite’
Церера

Церера (таңбасы: , 1 Ceres) — Күн жүйесінде Марс пен Юпитер арасындағы астероидтар белбеуінде айналатын жалғыз кіші ғаламшар. Аталған аймақта Күнді астероидтар да айналатындықтан, үнемі соқтығыс орын алып, ғаламшардың беткі бедерінде ойықтар пайда болған. Зерттеу тарихы $473 миллион қаржы құйылған Dawn ғарыштық аппараты Веста мен Церераны зерттеу мақсатында 2007 жылы ұшырылды. Веста мен Церера Күн жүйесінің қалыптасуы кезінде пайда болған. Қазіргі ғалымдардың есебі бойынша, аталған ғарыш нысандары ғаламшарлар қатарына кірмейді. Веста мен Церераның құрылымын зерттеу арқылы Күн жүйесінің эволюциясын тану – Dawn жобасының негізгі мақсаты. 2011 жылдың шілдесі мен 2012 жылдың қыркүйегі аралығында Dawn аппараты Вестадан 530 шақырым алыстағы орбита бойымен айнала бастады. Ал Церераға ең жақын нүктеге биылғы жылдың сәуір айында жетіп отыр. Осылайша NASA ғарыш агенттігінің жаңа зерттеу аппараты ең кішкентай ғаламшарларды Жердің тартылыс күшінен алыс аймақта тұрып зерттеген алғашқы ғарыш кемесі атанды.. Дереккөздер Тағы қараңыз * Джузеппе Пьяцци
Бүйрек поликистозы

Бүйрек поликистозы — тұқым қуалаумен жүретін, екі бүйректі зақымдайтын ауру. Бүйрек поликистозының екі түрін анықтайды (балалық кездегі және ересектік). Этиологиясы Бүйрек поликистозының себебі болып, алғашқы аптадағы эмбриогенездің бұзылуы. Поликистоз кезінде бүйрек үлкейген пішінде, әртүрлі формада деформацияланған болады. Поликистозбен ауырған балалар ішінде 5% бауырдың кистозды өзгерістерін, ал 4% көкбауыр, сирек жағдайда өкпе, ұйқы безі, аталық без зақымдалады. Клиникалық көрінісі Бүйрек поликистозының көрінісі кистозды дисплазия таралғандығы мен көлемімен көрініс береді. Қатерлі түрімен кездесетін балаларда ауру ерте көрініс беріп, тұрақты түрде лейкоцитурия, транзиторлы гематурия, протеинурия, гипоизостенуриямен көрінеді. Кейбір жағдайларда артериалды гипертензия дамиды. Дамып келе жатқан ауру өте тез Бүйрек созылмалы жетіспеушілігіне алып келеді. Баяу дамып келе жатқан поликистоз ересек жаста көрінеді. Науқастар бел аумағындағы тұйық (тупой) ауырсынуға, тез шаршағыштыққа шағымданады. Асқынған жағдайда, пиелонефрит және артериалді гипертензия белгілері пайда болады. Науқастың жанұялық анамнезін толықтай алып, тексеру көп жағдайда дұрыс диагноз қоюға көмектеседі. Диагностика Поликистозды негізінен УДЗ, экскреторлы урография, ангиография және КТ арқылы байқауға болады. Эхограммада бүйрек паренхимасының проекциясында көптеген эхотеріс (эхонегативные) көлеңкелер көрінеді. Олар сопақша тәрізді пішінде, және бүйректің коллекторлы жүйесімен байланыссыз орналасады. Поликистозға күдік туғанда тек қана бүйректі тексермей, қосымша бауыр, ұйқы безі, жыныс бездеріне де УДЗ жүргізу керек. Урограммаларда бүйрек функциясының сақталуымен бірге оның көлемінің үлкеюін көреміз. Бірақ дерттің алғашқы бастапқы кездерінде урограммада көрініс бермеуі мүмкін. Емі Консервативті емнің бағыты –ауруға қосылған пиелонефрит пен артериалді гипертезниямен күресіп, су-электролиттік балансты түзету. Бүйректің созылмалы жетіспеушілігі табылса, гемодиализ және бүйректің трансплантациясы қажет болады. Кисталардың жоғары жылдамдықпен үлкейгенін байқасақ –хирургиялық ем қолдану керек. Ол –кисталарға пункция жасау. Бұл процедура, Ультрадыбыстық бақылумен немесе лапароскопиялық техникамен жасалады. Бұл ем кисталардың көлемін азайтып, қанайналымды жақсартады. Науқас жағдайы тұрақталады. Дереккөздер 1. «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, IV том
Асқазандық диспепсия

Асқазандық диспепсия - асқорыту жүйесінің жиі кездесетін ауруы. Бірқатар симптомдармен сипатталады: жүрек айну, құсу, кекіру, аузында ашты дәм, күйдіру. Себептері: * Ұлтабар және асқазанның ойық жарасы * Антралды гастрит, дуоденит * Сүлелі холецистит * Өт тас ауруы * Жүйке жүйесінің аурулары * улану * инфекция * жүктілік Диагностикасы: * Асқазан сөлінің қышқылдығын анықтау * Зерттеудің эндоскопиялық әдістері * Helicobacter pylori анықтау Емі: * диета; * антисекреторлы препараттар: холинолитиктер, антацидтер, Н2-блокаторлар, протонды помпа блокаторлары; * антиоксиданттар, иммуномодуляторлар; * антихеликобактериалды ем: протонды помпаның блокаторлары, висмут, метронидазол, тетрациклин, кларитромицин, азитромицин; * антидепрессанттар Дереккөздер 1. «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, IV том
Сасықкөл (көл, Қостанай облысы)

Сасықкөл – Үй өзені алабындағы көл. Географиялық орны Қостанай облысы Қарабалық ауданы жерінде, Новотроицкое ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 12 км жерде орналасқан. Көл теңіз деңгейінен 209 м биіктікте. Гидрографикасы Дөңгелек пішінді көлдің ауданы 20,9 км 2 , ұзындығы 5,4 км, ең енді жері 5 км-ге жетеді. Көл жағалауы жатық. Солтүстігінде (3 км жерде) жазда құрғап қалатын батпақты-шалшықты Шұбаркөл соры орналасқан. Көл суы кермек татиды. Жер асты, қар суымен толығады. Көктемде Шұбаркөл сорымен ұласып кетеді. Суында балық бар. Жағалауы шабындық және мал жайылымына пайдаланылады. Дереккөздер
Сасықкөл (көл, Жетісу, Абай облыстары)

Сасықкөл — Алакөл қазаншұңқырының солтүстік-батыс жағында орналасқан көл. Географиялық орны Жетісу облысы Алакөл ауданы мен Абай облысы Үржар ауданы жерінде орналасқан көл. Гидрографикасы Ауданы 736 км 2 (аралдарымен қоса есептегенде 747 км 2 ), ұзындығы 49,6 км, ені 19,8 км, жағасының ұзындығы 182 км, орташа тереңдігі 3,32 м (ең терең жері 4,7 м). Суының көлемі 2,43 млрд. м 3 . Шарасының түбі тегіс, батыстан шығысқа қарай аздап еңкіштеу келеді. Қарашаның аяғында қатып (ақпандағы қалыңдығы 60 — 62 см), сәуірдің бас кезінде мұзы ери бастайды. Көктемде су деңгейі көтерілген кезде Ұялы (Қошқаркөл) көлімен (Алакөл мен Сасықкөл аралығында) жалғасып кетеді. Деңгейінің жылдық ауытқуы 0,65 м. Жағалау сипаты Оңтүстік-шығыс бөлігінде Аралтөбе түбегі (абсолютiк биіктігі 117 м), солтүстік-батысында Аралтөбе аралы бар. Көл жағасы аласа, қамыс өскен. Сасықкөлге Тентек, Қарақол, Ай өзендері құяды. Құрамы Суының минералдылығы 0,27 г/л — 2,16 г/л, мөлдірлігі 0,2 — 2,6 м. Көл суы химиялық құрамына қарай гидрокарбонатты келеді. Аң-құстары Көлде балықтың 8 түрі бар (сазан, көксерке, алабұға, көкбас, т.б.). 1946 жылы мұнда Алакөл мемлекеттік ондатр шаруашылығы құрылып, 1956 жылдан ондатр терісі дайындалды. Көлде үйрек, қаз, бірқазан, аққу, балықшы, шағала, жағалауындағы қамыс арасында қабан, түлкі, мәлін (теңбіл мысық), т.б. мекендейді. Дереккөздер
Графиктік есептеу

Графиктік есептеу — әр түрлі математикалық есептеудің сандық шешімдерін график құру арқылы табу тәсілдері. Графиктік есептеу (графиктік көбейту, теңдеуді графиктік шешу, графиктік интегралдау, т.б.) аналитикалық амалдарға (операцияларға) сәйкес келетін (оны қайталайтын не оған жуықтайтын) әр түрлі салулар жүйесінен тұрады. Бұл амалдар график түрінде ретімен тізбектеліп құралады да, ең соңында ізделіп отырған шама графиктік жолмен анықталады. Графиктік есептеудің әдісі Графиктік есептеу кезінде функция графигі пайдаланады. Графиктік есептеу математикада, техниканың көптеген саласында кеңінен қолданылады. Артықшылығы мен кемшілігі Графиктік есептеудің басқа есептеулерден (мысалы аналитикалық т.б.) артықшылығы - оны орындаудын қарапайымдылығы және көрнектілігі, ал кемшілігі - алынатын жауаптың дәлдігінің аздығы. Дегенмен, көптеген практикалық есептерде, әсіресе, инженерлік есептерде графиктік есептеудің беретін дәлдігі жеткілікті дәрежеде болады. Кейде номограмма арқылы есептеуді де графиктік есептеу деп атайды. Дереккөздер Қазақстан Ұлттық Энциклопедия. 3 том. ISBN 5-89800-149-2
Сасықкөл (көл, Қарағанды облысы)

Сасықкөл — Қарағанды облысы Шахтинск қаласынан оңтүстік шығысқа қарай 8 км жерде, Абай ауданының аумағында орналасқан ағынсыз көл. Гидрографикасы Айдынының ауданы 16,1 км 2 . Ұзындығы 8 км, енді жері 3,9 км. Көл суының көлемі 25 млн м 3 , ең терең жері 5,5 м, жағалауының ұзындығы 23,8 км. Көктемде еріген қар суы есебінен қоректенеді. Қазіргі кезде көлге Тентекөлінің ескі арнасы арқылы Шерубай-Нұра және Жартас бөгенінің суы жіберілуде. Жағалау сипаты, өсімдігі мен жануаралары Суы тұшы, егін және мал суаруға пайдаланылады. Көл жағасында құрақ, қоға, қамыс, сондай-ақ балдыр, шылаң, мүйізжапырақ, егеушөп өседі. Ондатра мекендейді , үйректер ұялайды . Ихтиофаунасы: табан, алабұға, шортан, тұқы, сазан, аққайран , лақа , теңгебалық, торта, көксерке, таутан. Дереккөздер