kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Парг

Парг — Франция коммунасының Шампань аймақта орналасқан. Шаурс кантоныне кіреді. Аудан Қауымдастық - Труа. INSEE комунының коды - 10278. Коммуна Парижден шамамен 165 км оңтүстік-шығысқа қарай ,105 км оңтүстікке Труа Каталаун-ан-шампан орналасқан. Адам қоныстануы Әр жыл бойынша санақ: * 1962 жылы - 217 адам * 1968 жылы - 180 адам * 1975 жылы - 170 адам * 1982 жылы - 147 адам * 1990 жылы - 138 адам * 1999 жылы - 130 адам * 2008 жылы - 121 адам қоныстанған. Экономикасы 2007 жылы 73 адамның ішінде 56 адам белсенді, ал 17 адам белсенді емес болды.56 адам ішінде 52 жұмыс істеген, оның 27 ер адам, 25 әйел адам.Ал жұмыс істемейтін 4 адам, оның 2 ер адам, 2 әйел адам болды. 17 белсенді емес адамдар ішінде 4 адам студент, 6 адам зейнеткер, 7 адам басқа себептермен жұмыс істемеген. Сәулет өнері * Құдай ананың шіркеуі (XII—XIII ғасыр). * Алтарь және крест (XVI ғасыр). * Жел трубинасы (1901 жыл). Дереккөздер
Қызылсоқ (тау, Жамбыл облысы)

Қызылсоқ – Айтау тауларының оңтүстік-шығыс бөлігіндегі аласа шоқылы тау. Географиялық орны Жамбыл облысы, Шу ауданы, Бабасай ауылының солтүстік-батысында 25 км жерде орналасқан. Солтүстігінде Тесік, Тамшы, оңтүстігінде Құрғақшолақ қыстаулары, оңтүстік-батысында Дегерес тауы, сотүстік-шығысында Ақмолақұдық құдығы бар. Таудың саздақты бозғылт топырағында шөл өсімдіктері өскен. Жер бедері Абсолюттік биіктігі 743 м. Салыстырмалы биіктігі 30-40 м. Солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 4 км-ге созылған, енді жері 2 км. Беткейі көлбеу, сай-жыралармен тілімденген. Геологиялық құрылымы Палеозойдың гнейстерінен, кристаллды тақтатастан, каледондық граниттен түзілген. Дереккөздер
Құтырған (Күрті алабы)

Құтырған – Күрті алабындағы өзен, Қарақастек өзенінің тармағы. Географиялық орны Алматы облысы Жамбыл ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 29 км. Бастауы Қарақастек ауылынан төменде жылғалардан бастау алып, Алматы-Тарғап автомобиль жолынан төменде Қарасу өзеніне сол жағынан құяды. Гидрологиясы Жағалауы тік жарқабақты келген. Көктем айларында тасиды, сел жүру қаупі бар. Арнасында жыл бойы су болады. Аңғары толығымен дерлік игерілген. Дереккөздер
Қарасу (Күрті алабы)

Қарасу, Жіңішке, Сасықбай – Күрті алабындағы өзен. Географиялық орны Алматы облысы Жамбыл ауданы жерімен ағады. Бастауы Бастауын Майтөбе шоқысы етегінен алып, Күрті өзенінің саласы - Ақсеңгір өзеніне оң жағынан құяды. Жоғары жағында Майбұлақ деп аталады. Гидрологиясы Ұзындығы 35 км, су жиналатын алабы 380 км 2 . Өзеннің жоғарғы бөлігі тау шатқалымен, орта және төменгі ағысы жарқабақты және жарлауытты өңірмен ағады. Көктемде су тасиды. Аңғары мал жайлымына және шабындыққа пайдаланылады. Дереккөздер
Әуелбек Ізтаев

Әуелбек Ізтайұлы Ізтаев (28 ақпан 1950 жыл, Түркістан облысы Сарыағаш ауданы Жылға ауылы) – ғалым, техникалық ғыл. докторы (1993), профессор (1994). Қазақстан Ұлттық ғылым академиясының академигі (2003). Сіргелі тайпасының Батыр-Жайдақ руынан шыққан. 1972 жылы Одесса тамақ өнеркәсібі технологияларының институтынтын бітірген. 1973–75 ж. Жамбыл жеңіл және тамақ өнеркәсібі институтының Алматы бөлімшесінде (қазіргі Алматы технол. университеті) ассистент, 1975 – 78 және 1990 – 92 ж. Мәскеу тамақ өнеркәсібі институтында аспирант, докторант, 1979 – 96 ж. Алматы технол. университетінде оқытушы, доцент, сырттай оқу факультетінің деканы, Алматы технология және бизнес университетінің проректоры болды. 1996 жылдан Алматы технол.университетінің “Астық және нан өнімдері технологиясы” кафедрасының меңгерушісі қызметінде. Негізгі ғыл. еңбектері элеваторларда, астық, нан өнімдерін өндіру кәсіпорындарында астықты қабылдау, топтастыру, өңдеу, сақтау, ұн, жарма, құрамажем, нан, макарон өнімдері технологияларын дамыту және тех. жабдықталуын ғыл. тұрғыдан негіздеуге арналған. Ол агр. ғылым саласында астық технологиясының жаңа теориясын қалыптастырған, бидайдың жаңа тұқымдарының технол. белгісі бар сұрыптарын шығаруда кешенді матем. үлгілер арқылы ғыл. негіздеме жасады. І-тың 450-ден астам ғыл. еңбегі, соның ішінде 10 монографиясы жарық көрді. Әуелбек Ізтаев бірнеше медальдармен марапатталған. Дереккөздер
Көнте

Көнте (синонимдері: кемер белбеу, деңмент) — қазақтың сәндік белбеуі. Оны малдың берік жон терісінен немесе аң терілерінен істейді. Көнтені қазақта "күдері белбеу" деп те атайды. Көнте жуан, қалың жалпақ белдік, қарапайым тіршілікте буынып жүреді. Сәнденген құймаланған көнтені мансапты, лауазымды адамдар да буынады. Көнте-белбеудің ең сапалы, асыл түрі, неше түрлі көзі, бағдары, әлеміші бар күмістеген белбеу, күмістеген бағдарлы ботаның көзіне ұқсас. Деңмент (→деңбет) - күміс жапқан белбеу. Бұл да жергілікті сөйлеу тілінде қолданылады. Атырау, Маңғыстау облыстарында дегмент - әрі белбеу, әрі қылыш, оның бір түрі бұрама деңбет деп аталады. Атырау төңірегінде деңмент - күміс жапқан белбеу түрі: жалпақтығы төрт елі барқытқа күмістен ою орнатып жасаған белбеу ,алтынмен әшекейленген, алтын жапқан белбеуді сары ала деңмент деп атаған. Дереккөздер
Қарабас шөжешымшық

Қарабас шөжешымшық — Торғайтәрізділер отрядының Шымшықтар тұқымдасына жататын Шөжелер туысының орташа денелі (10-15г) құс. Қарабас шөжешымшық томпышқа және басқа шөжешымшықтарға өте ұқсас, олардан айырмашылығы - басы жылтыр қара реңді. Бұл Сібірдің жалпақ жапырақты ормандарының тұрғыны Қазақстанда тек қана шығыс шекарасында, Бұқтырма және Катонқарағай (Алтай) аймақтарында кездеседі. Ұялау кезеңінен басқа уақыттарда үнемі үйірлесіп жүреді, қауымдас құстар. Ағаш қуысына ұялайды: сірә бір жылда 2 рет балапан өргізетін болар. Бұл құстың биологиясы Қазақстанда зерттелмеген, ол туралы кез келген мәлімет көңіл аударады. Дереккөздер
Далалық күйкентай

Далалық күйкентай немесе Дала күйкентайы — сұңқартәрізділер отрядының Сұңқарлар тұқымдасының Кәдімгі күйкентайдан біршама кішірек денелі жыртқыш құс. Аталығы өте ашық реңді-басы шұбарланбаған сұр көгілдер,жоны-ашық қызғылтсары, құйрығы-үстіңгі жағы қошқыл жолақты ашық сұр түсті. Кәдімгі күйкентайдан қысқалау келген құйрығы және ақ тырнақтарымен ерекшеленеді. Ірі жәндіктерді негізінде шегірткелер мен қоңыздарды басымырақ қорек етіп, сондай -ақ кесірткелерді, ұсақ кемірушілермен құстарды да жейді. Оңтүстік Еуропа, Алдыңғы және Орта Азияны қоныстайды. Оңтүстік Азияда және Солтүстік Африкада қыстайды. Қазақстанда үлкен аумақта тіршілік етеді, бірақ нағыз таулардан аулақ жүреді. Шоғыр түзетін құстар,жылыстау кезінде де шоғырланып ұшады. Жартастарға, кейде құрылыстарға және ағаш қуыстарына ұялайды. Соңғы онжылдықта бұл құстың саны барлық аймақта шұғыл кеми түскендіктен, далалық күйкентай түр ретінде Халықаралық табиғат қорғау одағының Қызыл тізіміне тіркелген. Шығыс Қазақстанда далалы жерлерді, оңтүстігіндегі орманды даланы, қыратты жерлерді мекендейді. Өзен аңғарларында, жағалаудағы жарлы жерлермен бірге құз тастарда да кездеседі. Дала күйкентайының негізгі қорегі майда кеміргіштер, көкқасқа шегірткелер мен қоңыздар, сондай-ақ, кеміргіштер, құрт-құмырсқалар, кейде ұсақ құстарды да аулайды. Ұясын жағалау жанына, үйінді обалардың биігіндегі тастарға салады. Дала күйкентайы кейде басқа құстардың да ұясын паналайды. 2-7 жұмыртқа салады. Дала күйкентайы жыл құсы. Қыстайтын жерлері - Оңтүстік Азия, Африка. 1100 м биікке ұя салғаны біздің аймақта байқалмаған. Қатон-Қарағай мен Бұқтырмада, Берел жағында, Саханың ауыз тұсында көрінген. Дереккөздер
Уильям Брюс Девис

Уильям Брюс Дэвис (, 13 қаңтар, 1938 ж. туған, Торонто, Канада.) — канадалық актер. Үздік телевизиялық сериясы "Икс-файлдар" фильміндегі рөлімен танымал. Ол 1983 жылдан 2007 жылға дейінгі 91 фильмге түскен. Соңғы жылдары актер, сондай-ақ сценарист және режиссер болды. Өмірбаяны Алғашқы рөлін 11 жасында спектакльде ойнады. Ол колледж бітіріп, Ұлыбританияда 5 жыл театр директоры болып жұмыс істеді. Кейін Канадаға оралып, Канада Ұлттық театр мектебінде актерлік шеберлік бойынша сабақ берді. 1982 жылы Omen фильмінде өз дебютін жасады. Арасында кино және телевизияда түсумен қатар, Уильям Брюс Дэвис Ванкувердегі актерлік мектепте және Канада Ұлттық театр мектебінде жұмысын жалғастырды, кейін сонда көркемдеу жетекшісі болды. Қазіргі уақытта Уильям Брюс Дэвис - актер, режиссер және сценарист. Уильям Брюс Дэвис өзі директоры болып табылатын Актерлерді оқыту орталығын (William Davis Centre For Actor’s Study) құрды. Қазір ажырасқан, екі баланың әкесі. Ол мұғалім болып жұмыс істейтін Барбара Элисонмен бірге тұрады.
Борис Константинович Шишкин

Борис Константинович Шишкин - орыс ғалымы. Өмірбаяны Б.К. Шишкин діни қызметкер отбасында дүниеге келген. 1911 жылы Томск университетінің медициналық факультетін бітірген. 1913-1915 жылы сол оқу орнында оқыды. 1915-1918 жылдары - әскери дәрігер. Жыл 1918-1925 Б.К. Шишкин жылы Тбилисиде ботаника Кавказ мұражайының бөлімі басқарады. 1925 жылы ол 1930 жылға дейін Томск университетінің оралды және морфология және өсімдіктердің систематики кафедрасының профессоры болды. Содан кейін ол институт директоры қызметін атқарған 1938-1949 жылы Ленинградта КСРО ботаникалық институтының қызметкері болып жұмыс істеді. Ленинград университетінің (1945-1958) профессоры. Бүкілодақтық ботаникалық қоғамының (1946-1963) вице-президенті. Борис Қ Шишкин Ленинградта 1963 жылы қайтыс болды, Санкт Серафим зиратына жерленді. Сіңірген еңбектері Негізгі жұмыстары гүлді өсімдіктердің (қызғылт отбасы, Umbrella, Asteraceae) және Сібір мен Кавказ ботаникалық география Б.К. Шишкин таксономиясына арналған. Б.К. Шишкин ұжымдық жұмыстардың арасында бірқатар редактор болды - «. Түркіменстан Флора», «КСРО флорасы», «Белорус КСР Флора», «Ленинград облысының Флора», Жалпы Борис К. 200-ден астам ғылыми еңбектің авторы. Дереккөздер Яковлев M. С., Смирнов Л. А. Потери науки. Борис Константинович Шишкин // Ботанический журнал. — 1963. — Т. 48, № 5.
Клеригуш

Клеригуш шіркеуі — Порту қаласындағы католик шіркеуі. Шіркеу қоңырауханасы - Torre DOS Clérigos қаланың кез-келген жерінен көрінеді және оның символы болып табылады. Torre DOS Clérigos Португалия ең жоғары шіркеу мұнарасы. Ол көптеген жылдар бойы айлағы енгізу кемелер үшін шамшырақ болды.
Люси (австралопитек)

Люси – афар австролопитек ұрғашысының қанқасы. Оны 1974 жылы 24 қарашада Эфиопиядағы Аваш өзенінің маңынан Кливленд табиғи тарих мұражайының кураторы Дональд Джохансон бастаған француз-америкалық экспедициясы кезінде тапқан. Люси – өзі тектестердің ішінде ғылымға белгілі алғашқы өкілдерінің бірі. Зерттеулер нәтижесі бойынша ол 3,2 млн жыл бұрын өмір сүрген. Ашылу тарихы 1960 жылдардың аяғы мен 1970 жылдардың басында Эфиопиядағы антропологиялық экспедицияларда Омо өзенінің алқабынан көптеген африка австролопитектері тектес австролопитектердің қанқа қалдықтары табылды. Мұндай қалдықтар басқа жерлерден де табылған, мысалы, Кенияда Туркан көлінің маңында. 1972-1974 жж. Афардан үлкен ұрғашысының жүздеген қанқа қалдықтарын француз-америкалық экспедициясының мүшелері тауып алған. Қанқаның 40% сақталынуы - антропологияда таңқаларлық жағдай. Өз табыстарына риза болған ғалымдар магнитафонда ойналып тұрған The Beatles тобының «Lucy in the Sky with Diamonds» әнінің құрметіне «Люси» деп ат қойды. Люсидің пластикалық көшірмесі Эфиопияда Аддис-Абеба Ұлттық мұражайында қойылған. Сипаттамасы Люсидің бойы – 105 сантиметр, салмағы – 27 килограм. Миы өте кішкентай (400 см³ шамасында); жамбас пен аяқ сүйектері адамдікіне ұқсағанына қарағанда, олар тік жүрген. Зерттеу нәтижесі тісіне қарап, Люси 25-30 жасында қайтыс болған дейді.
Mentos

Mentos (қазақша оқылуы - Ме́нтос) — аты әйгілі шайнайтын драже. «Ментос» маркасы «Перфетти Ван Мелле» компаниясына тиесілі. Драже алғаш рет 1950 жылдары Голландияда шығарылды. Оның формасы тығыздарған сфероид. Ол қатты қабшықтың ішінде шайнайтын бөлік бар. Классикалық буманың ішінде 14 кәмпит болады. Қазіргі уақытта «Ментос» маркасымен бірнеше шайнайтын рәзеңкелердің сорты шығарылады. Кока-кола және Ментос Дражені кока-колаға немесе басқа да газдалған сусындарға салған кезде кенеттен көпіршіктер пайда болады. Бұл процесcте қышқыл-сілті реакциясы болмайды. Драженің бетіндегі бұдырдың көпіршіктену себебі көмірқышқыл газының пайда болуынан. Сонымен қатар, бұл реакция кәмпиттің химиялық құрамына байланысты емес, ол физикалық сипатына байланысты. Қызықты мәлімет Қазіргі уақытта кока-коладан пайда болатын фонтанның рекорды 9 метрге дейін жеткен. Бұл рекордты Джейми Хайнеман орындаған. Дереккөздер
Тынық мұхиты елдері ойындары

Тынық мұхит ойындары — Океания спортшылары арасындағы біріктірілген аймақтық жарыстар,Тынық мұхиты ойындарында Кеңесінің бақылауында төрт жыл сайын өткізіледі (, сокр. PGC). Халықаралық Олимпиада комитетімен басқа, Азиялық, Панамерикалық және Жалпыафрикалық құрлықтық ойындарымен бірге ресми танылған. 2007 жылға дейін ойындар Оңтүстік тынық мұхиты ойындары деп аталған. Тарихы Океанияның біріктірілген спорттық жарыстарын ұйымдастыру идеясы Оңтүстік Тынық мұхиты комиссиясының мәслихатында Фиджи өкілі Сау Хан Рабаулде (Папуа — Жаңа Гвинеяда) 1959 жылы ұсынды. Идея тоғыз ауданның спорт ұйымдарының отырысында қолдау тауып, 1961 жыл Нумеа (Жаңа Каледония) қаласында, Оңтүстік Тынық мұхиты ойындарын ұйымдастыруға шешім қабылданды. 1962 жылы ойындардың ұйымдастыру құрылымын үйлестіру және жалпы Океания елдерінде спортты дамыту үшін Оңтүстік Тынық мұхит ойындарының кеңесі құрылды. 1963 жылдың тамыз—қыркүйекте Фиджи астанасы Сувада бірінші Оңтүстік Тынық мұхит ойындары өтті, онда 12 аймақтан ойындарға 700 спортшы қатысты, бұлардың ішінде саяси тәуелсіз — Батыс Самоа болатын. Аймақтағы үйлестіре спорт форумдар өткізу, әрине ұлт-азаттық күрес және тәуелсіздік Мұхит процесіне әсер етеді. Қаласында өткен 10-шы ойындары, 1995 жыл Француз Полинезиясы жылы с, егемен мемлекеттердің білдіретін делегациялардың саны 12 дейін өсті, және тәуелді аумақтар көпшілігі өздерінің ұлттық жалауымен әрекет бастады. Төрт жыл сайын, олимпиадалық алдыңғы жылы - 1975 бойынша оқиғалар жиілігі болып табылады. 2011 жылғы жағдай бойынша 14 Тынық мұхит ойындары өтті. Жарыс барысында қатысушы елдердің саны 13-тен 22-ге өсті және спортшылардың саны 6 есеге өсті. Тынық мұхит ойындары Қатысушы мемлекеттер 1963-1975 жылдардағы ойындарда Гилберт және Эллис аралдары командасы қатысты. 1978-1979 жылы аумақ екі тәуелсіз Тувалу мен Кирибати мемлекеттеріне бөлінді. Медальдар кестесі Келтірілген кестеде Тынық мұхит (Оңтүстік Тынық мұхиты) ойындары тарихында марапатталған медальдар саны көрсетілген. Спорт түрлері Тізімде, Тынық мұхиты ойындарының бағдарламасына енгізілген спорт түрлері (ойындардың түрлері саны жақшада 2011) көрсетілген. * Бадминтон (5) * Баскетбол (2) * Бейсбол (1) * Бокс (10) * Ва’а (12) * Волейбол (2) * Гольф (4) * Дзюдо (18) * Каратэ (18) * Крикет (1) * Культуризм (12) * Жеңіл атлетика (47) * Желкенді спорт (6) * Пауэрлифтинг (15) * Жүзу (40) * Жағалау волейболы (2) * Регби-7 (2) * Сёрфинг (3) * Сквош (7) * Атыс спорты (6) * Садақ ату (14) * Таэквондо (18) * Теннис (7) * Үстел теннисі (6) * Триатлон (3) * Ауыр атлетика (15) * Футбол (2) Тынық мұхиты ойындарының бағдарламасы 2011 жылы 27 спорт түрлері бойынша жарыстарды енгізген. Бәйгеге 278 медаль ойнатылды. Тынық мұхит мини-ойындары 1981 жылдан бері сондай ақ Оңтүстік Тынық мұхит (2009 жылдан — Тынық мұхит) төрт жыл сайын бір рет, басты ойында екі жылдық интервалмен мини-ойындар өткізіледі. Бағдарламаға аз спорт түрі енген (2009 ж —15). Қайнары Сілтемелер * [http://www.sportingpulse.com/assoc_page.cgi?c=2-2642-0-0-0 Тынық мұхиты ойындарының Кеңесінің ресми сайты] * [http://www.nc2011.nc/ Официальный сайт XIV Тихоокеанских игр 2011]
Bounty

Bounty® (жомарттық) – сүтті шоколадпен жабылған кокос мәйегі. Бұл шоколад батончигі Таяу Шығыс, Еуропа елдерінің Mars, Inc компанияларында шығарылады. Шоколад батончигінің екі түрі бар – сүтті және қара шоколадты. Сүтті шоколады көк, қара шоколады қызыл-қоңыр бумада беріледі. Рекламасы тропикалық Самуи аралында түсірілген. Жарнама ұраны – «жұмақтың балғын дәмін тат» , ағылшын тілінен аударғанда «Жұмақтың дәмі» («The Taste of Paradise»). 1990 жылдардан бастап АҚШ-та «Баунти» шоколад батончигі шығарылмай келеді, олар Еуропадан импортталады. Сонымен қатар, батончиктің дәміне қарай манго, ананас түрлері бар және «Баунти трио» - үлкейтілген бумасы. Құрамы Салындысы: кептірілген кокос мәйегі, қант, глюкоза шәрбаты, глицерин моностеараты, глицерин, тұз, ароматизатор (ванилин) Шоколад: қант, какао майы, кептірілген сүт, сүтті май, эмульгатор (лецитин), ароматизатор (ванилин). Ассортимент Шоколад баточигінің екі түрлі бумасы бар: Bounty — 55 г (2 батончик - 27,5 г) Bounty Trio — 82,5 г (3 батончик - 27,5 г)
Sprite

Sprite («Спрайт») — The Coca-Cola Company компаниясына тиесілі, лайм және лимон дәмімен жасалған, алкогольсіз, газдалған сусын. Шығу тарихы The Coca-Cola Company алғаш рет Sprite-ті 1961 жылы қазан айында шығарды. Бұл сусынның дәмін бірінші болып Джорджия штатының тұрғындары татып көрді. Ол PepsiCo компаниясының 7Up брендіне бәсекелес ретінде шығарылған. Бұл сусынның атауы 40-жылдардағы Coca-Cola-ның жарнама кампаниясынан халыққа ұнап қалған сұр шашты эльфпен байланысты. Оның есімі балақай Спрайт болатын, ол әрдайым күлімсіреп жүретін және де басына бас киімнің орнына шөлмектің тығынын киіп алатын. 1994 жылы Sprite-тың логотибі мен танымал ұраны шықты. Қазірде бұл сусын барлық елдерде кеңінен таралған және ең танымал газдалған суындардың ішінде 4-орында. Сусынның бірнеше түрі бар. Оның лимоннан басқа цитрус, грейпфрут, жанжабіл (Sprite on Fire) дәмді түрлері бар. Сонымен қатар, шығыс елдері нарығына арнап көк шай қосылған Sprite шығарылған болатын. Сілтемелер * [http://sprite.ru/ Ресми сайты (орыс тілі)] * [http://sprite.com/ Ресми сайты (ағылшын тілі)]
Микросомалдық тотығу

Бөгде заттар молекуласының модификациясының бірінші фазасы микросомалдық моноонсигеназалармен іске асады. Моноонсигеназалар деп субстратқа бір оттек атомын қосуын катализдейтін ферменттерді айтады. Бұл үшін екі субстрат керек, олар молекулалық оттегінің екі атомын тотықсыздандыру үшін қажет. Диоксигеназалар бір субстратқа оттегінің екі атомын қосады. Бөгде заттардың глюкуронатпен конъюнациясы Бұл бөгде заттарды зиянсыздандыруда көп таралған реакция. Глюкунон қышқылының активті түрі УДФ-глюкуронат бөгде затпен əрекеттеседі. Бөгде заттардың өздерінде болсс немесе модификацияның бірінші фазасында гидроксил, карбоксил, амин, сулфгидрил тобын қосса, олар глюкуронатпен реакцияға қатысады. Конъюгация реакциясын глюкуронилтрансфераза катализдейді. Бөгде заттардың күкір қышқылымен конъюгациясы Көптеген бөгде заттар үшін сульфаттық конъюгация жəне глюкурондық конъюгация альтернативтік процесс болып табылады. Өте көп улы заттар күкірт қышқылымен сульфатконъюгирленген эфирлер түзеді. Сульфаттық конъюгацияға -ОН немесе -NH2 тобы бар циклды қосылыстар айналады. Сульфатконъюгаттар аз реактивті жəне алғы заттарымен салыстырғанда улылығы нашар болады, зəрмен оңай сыртқа шығады. Бөгде заттардың глицинмен конъюгациясы Алдын ала екінші фазада модификацияланған ксенобиотиктер глициндік конъюгацияланады. Əдетте негізгі субстраттар болып циклды карбон қышқылдары есептеледі, олар ацетил-КоА жəне АТФ катысуымен қайтадан активтенеді. Глициндік конъюгацияның кезеңдерін бензол қышқылының гиппур қышқылы түрінде зиянсыздануында қарастырайық. Бензол қышқылы арилацил-КоА синтетаза əсерінен активтенеді. Дереккөздер
Америка мұнай институты

Америка мұнай институты – АҚШ-тағы мұнай-газ индустриясындағы ең үлкен ассоциация. Ұйым мұнай өндіру, оны өңдеу, тасымалдау және өзге де мұнай өндіру салаларына қатысы бар 400-ге жуық корпорацияның қызметін ұсынады. Стандарттау және сертификаттау API жыл сайын өз басылымдарының 200 000-нан астам данасын басып шығарады. Басылымдар, техникалық стандарттар, электронды және онлайн өнімдер, API-дің өзінің мәліметі бойынша, қолданушыларына олардың іс-әрекеттерінің өнімділігі мен баға тиімділігін арттыру үшін және де құқықтық-нормативтік талаптарға, денсаулық, еңбек және қоршаған ортаны қорғау талаптарына сәйкес келетіндей етіп даярланған. Әр басылым өнеркәсіп мамандарынан (көбіне өз құрамындағы компания инженерлері) құралған арнайы комитеттің бақылауынан өтеді. Сыртқы сілтемелер Дереккөздер
Қоржынды

Қоржынды – Арал теңізінің солтүстік жағалауындағы түбек. Сипаты Абсолюттік биіктігі 108 м. Ақтөбе облысына қарасты жерінде құдық, ал Қызылорда облысына қарасты шығыс жағында қорым (мола) бар. Теңізге жағалауы жарқабақты. Биіктігі 32 м-ге дейін жетеді. Жер қыртысы олигоцендік саз, құмдық мергельден тұрады. Түбектің батысында Құмсуат, шығысында Безымянный мүйістері орналасқан. Табиғаты өте қатаң, жазы ыстық, қысы суық, сусыз шөл дала. Өсімдігі Өсімдік жамылғысын жусан, еркекшөп, әртүрлі бұталар мен эфемерлер құрады. Қоржынды түбегін жаз айларында жайлауға ғана пайдаланған. Дереккөздер
Филокартия

Филокартия ( — карточка және — жақсы көру) — почта открыткалары мен суретті открыткаларды зерттеу және коллекциялау. КСРО-да почта открыткаларының мынадай түрлері шығарылатын: екінші беті суретті, көркем, почта маркасы жоқ маркаланбаған открыткалар; екінші беті суретті, адрес жазылатын бетінде почта маркасы жапсырылған открыткалар; сондай-ақ иесінің алғандығы туралы жауабының ақысы төленетін қос маркалы гербті почта карточкалары. Жылма-жыл открыткалар 7-8 мың атаумен шығарылады, олардың көпшілігінің тиражы 2,5 млн. данаға дейін жетеді. Суретті открыткалар көркем және фото открыткалар болып бөлінеді. Көркем открыткалардың көшірме және түпнұсқа болуы, ал фотооткрыткалар-фотосуреттің нұсқасы немесе олардың типографиялық көшірмесі болуы мүмкін. Түпнұсқа открыткаларға плакат үлгісіндегі, құттықтау, юбилейлік, балалар, жарнама открыткаларын және т. б. жатқызады. Открыткалардың қабылданған форматтары : 9 см ×14 см және 10,5 см × 14,8 см.
Иван Павлович Алимарин

Алимарин Иван Павлович (11 қыркүйек, 1903, Мәскеу - 17 желтоқсан 1989, Мәскеу) - кеңестік химик-аналитик, Социалистік еңбек Ері, (1980). Биография *(1923 — 1953) жылдары - қолданбалы минералогия институты. *1980 - Социалистік Еңбек Ері *1989 - Дүниеден озды Естелік *Мәскеудегі ұсақ химиялық технология мемлекеттік университетінің аналитикалық химия кафедрасы аталған. Сыртқы сілтемелер *[http://slovari.yandex.ru/~%D0%BA%D0%BD%D0%B8%D0%B3%D0%B8/%D0%91%D0%A1%D0%AD/%D0%90%D0%BB%D0%B8%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD%20%D0%98%D0%B2%D0%B0%D0%BD%20%D0%9F%D0%B0%D0%B2%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87/ Иван Павлович Алимарин]
Артём Исаакович Алиханьян

Алиханьян Артём Исаакович (11 маусым 1908 жылы, Тбилиси - 25 ақпан 1978, Мәскеу) - көрнекті армян, кеңестік физик. Еңбегі *А. И. Алиханов, А. И. Алиханьян - Жасанды радиоактивті элемент өндіру *А. И. Алиханов, А. И. Алиханьян - Ғарыш сәулелерінің табиғаты туралы жаңа деректер *А. И. Алиханов, А. И. Алиханьян - Физика және технологиялар жеделдету ағымының жай-күйі. Марапаттамалары *Сталин премиясы (1941) *Сталин премиясы (1948) *Ленин премиясы (1970) *Қызыл ту ордені (1941) Сыртқы сілтемелер *[http://www.ipme.nw.ru/mirrors/PRAN/www/info/19/1983.htmАртём Исаакович Алиханьян]
Константин Константинович Алкалаев

Алкалаев Константин Константинович (14 желтоқсан, 1901, Либава - 29 наурыз, 1973, Иркутск) - медицина ғылымдарының докторы, профессор, Иркутск медициналық институтының ректоры. Ұлы Отан соғысы Соғыс кезінде үшінші әйелі Мария Яковлевнамен майданда ауруханада жұмыс істеді (ол - хирург, әйелі - медбике). Соғыс соңына қарай медициналық майор атағына ие болды. Марапаттамалары *Қызыл Жұлдыз ордені (1944) *Отан соғысы ордені (1945) Сыртқы сілтемелер *[http://irkipedia.ru/content/alkalaev_konstantin_konstantinovich Константин Константинович Алкалаев]
Вячеслав Петрович Алфёров

Алфёров Вячеслав Петрович (20 қараша, 1930, Ярославль облысы) - кеңестік педиатр, медицина ғылымының докторы, профессор. Жанұясы *Әйелі - Надежда Константиновна (педиатр); *Қызы - Марина Вячеславовна Алфёрова. Марапаттамалары *«Құрмет белгісі» ордені *Достық ордені Сыртқы сілтемелер *[http://2dip.ru/%D1%80%D0%B5%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%8B/771047/ Вячеслав Петрович Алфёров]
Михаил Яковлевич Алферьев

Алферьев Михаил Яковлевич (1901 - 1983) - кемежасаушы инженер, техника ғылымдарының докторы, профессор, азаматтық соғысқа қатысушы. Марапаттамалары *«Құрмет белгісі» ордені *«Мәскеу қорғағаны үшін» медалі Естелік 1984 жылы катамаран жүк кемесі Михаил Яковлевич Алферьев атымен «Профессор Алферьев» деп аталды. Сыртқы сілтемелер *[http://vnpinfo.ru/arkhiv/item/4614-1725(06)_2853.html Виктор Любимов. Да разве сердце позабудет...]
Айкиліктер

Айкиліктер (араб.‎أصحا الأيكة‎‎) — Шуайб пайғамбарды өтірікші етіп көрсетіп, оны қабылдамаған халық. Құранның 26: 176—184 аяттарында кездеседі. Тарихы Құранға сүйенсек Шуайб мадьяниттердің басына түскен қайғыдан құтылып, жақын маңдағы Айки халқына діни үндеу жүргізді. Айкиліктер пұтқа табынып, қарақшылықпен жасап, әрі сауда-саттықтан арамдықпен пайда тапқан. Шуайб пайғамбар оларды Алла Тағалаға бағынуға шақырған, алайда айкиліктер оны тыңдамай, Алла Тағаланың бар екендігін дәлелдейтін таңғажайып нәрселерді көрсетуді сұраған. Пайғамбар таңғажайып дүниелерді көрсеткеннен кейін, айкиліктердің бір бөлігі исламды қабылдаса, қалғаны көнбеген. Сол кезде Алла Тағала оларға құрғақшылық жіберген. Құрғақшылық айкиліктерге Алла Тағалаға иман келтіруге себеп бола алмады. Алла Тағала оларға от шашқан бұлт жіберді де, айкиліктерді жойып жіберді. Айкиліктердің қырғынынан кейін Шуайб пайғамбар мұсылман мадьяниттер мен айкиліктерді ертіп Мадьянға қайта оралды. Ол жақта ол үйленіп, екі қызы дүниеге келді. Қыздарының бірі Мұса пайғамбардың жұбайы болған еді. Дереккөздер
Эхолокация

Эхолокация ( — «дыбыс» және — «орналасу») — шағылған ультрадыбысты пайдаланып, нысананың орнын анықтау тәсілі. XX ғасырда неміс инженері А. Бам кемеден түсірілген тыбыстық толқынның су түбіне және кері қайту уақыты арқылы тереңдікті анықтайтын - эхолот құралын ойлап табады. Эхолотта орналастырылған арнайы құралдар автоматты түрде теңіз түбінің бейнесін салады, ал компьютерлік бағдарламалар рельефтің көлемдік бейнесін жасайды. Эхолоттар арқылы мұқит түбінің картасын жасауға болады.Теңіздің тереңдігі сигналдың берілу және қабылдау уақыттарының аралығы арқылы және дыбыстың судағы таралу жылдамдығының мәні бойынша анықталады. Дереккөздер
Орташа күндік тәулік

Тәуліктің ұзақтығы ретінде жердің өз осінен бір толық айналымы қабылданған. Егер айналу Күнге қатысты болса, онда күн тәулігі деп, ал жұлдызға қатысты болса - жұлдыз тәулігі деп аталады. Уақытты санауды біз күн тәулігі арқылы жүргіземіз.Жердің күнді айнала қозғалысының бірқалыпсыз болуынан жыл бойы тәулік ұзақтығы өзгеріп отырады., сондықтан 24 сағат болатын орташа күн тәулігі шамасы енгізілген. Дереккөздер
Планк гипотезасы

Теория мен тәжірибенің арасындағы қарама-қайшылықтарды шешу жолында неміс физигі Макс Планк мынадай болжам жасады: Қызған дененің сәуле шығаруы жеке порция кванттармен жүзеге асады. Кванттың энергиясы сәуле шығару жиілігіне пропорционал: Мұндағы ;E-квант энергиясы, ;h-Планк тұрақысы, ;v-сәуле шығару жиілігі. Белгілі бір жиілікке сәйкес сәуле шығару энергиясы бойынша h пропорционалдық коэффициенті тәжірибе жүзінде есептелген, ол 6,63•10-ның 34 дәрежесіне тең. Өлшемі - Дж·c. Бір квант энергияға тең бөлшекті фотон деп атайды. Дереккөздер
Мәлік (періште)

Мәлік (араб.‎‏.مال‎) — ислам дініндегі тозақтың (жаһаннәм) періштесі. Ол тозақ отын өзге 19 тозақ періштесімен бірге күзетеді. Оларды әз-Забания (араб.‎‏.الزبانية‎‎) деп атайды. Құранда Мәлік періште Аз-Зухруф сүресінің 77-ші аятында кездеседі: Жандары қиналған күнәһарлар Мәлікке былай дейді: «Құдайыңнан сұра, тозақ отының жан төзгісіз азабынан құтылу үшін, бізге ажал жіберсін». Ал Мәлік оларға былайша жауап береді: «Сендер тозақ азабын мәңгі көресіңдер». Исламның хабарлауынша Мұхаммед пайғамбар көкке көтерілген. Ол жерде оған жұмақты (жәннат) және тозақты көрсетеді. Сол жерде ол Мәлік періште мен күнәһарлардың жантөзгісіз азабын көреді. Құранда бұл періште жайлы нақты мәліметтер жоқ. Әль-Бухари атты хадистер жинағында Мұхаммед пайғамбардың миғраж кезінде Мәлік періштені көргендігі айтылады. Дереккөздер
Ренгтендік түтікше

Ренгтендік түтікше — Рентген сәулелерін алуға арналған электрвакуумдық құрал. Ренгтендік түтікше металл электродтар орналастырылған вакуумдық шыны баллон балып табылады. Ондағы К катод - электрондарды алу үшін және А анод - оларды тежеу үшін орналастырылған. Түтікшенің катодын жоғары температураға дейін қыздырғанда, электрондар энергия алып, катодтың бетінен ұшып шығады. Электродтарды үдету үшін электродқа бірнеше мыңдаған вольт кернеу беріледі. Электродтар арасында күшті өріс пайда болып, катодтан шыққан электрондар үлкен жылдамдықпен анодқа қарай қозғалады. Электрондар ағындарының анод атомдарымен соқтығысуы нәтижесінде, ренгтендік сәуллер пайда болады. Ренгтен түтігінде бұдан басқа суытқыш құралдыр болады. Дереккөздер
Сызықтық жұтылу спектрі

Сызықтық жұтылу спектрі — жұтылған сәуленің жиіліктеріне сәйкес келетін үздіксіз сызықтың бетіндегі қара сызықтар жұтылу спектрі деп аталады. Атомдардың сызықтық жұтылу спектрін бақылау үшін, спектрі тұтас болатын денелердің сәулесін суық газ арқылы өткізеді. Үздіксіз спектрдің бетінде қара сызықтар пайда болады. Газ қатты күйдегі шығарған жиіліктегі ғана жарықты жұтады. Газ тәріздес атомдық күйдегі барлық заттар сызықтық жұтылу спектрін береді. Жиіліктің белгілі мәндері ғана көрсетілуі қажет. Бұл спектрге қатысты тәжірибені алғаш рет Ньютон жүргізген. Дереккөздер
Кульминация (астрономия)

Кульминация дегеніміз шырақтардың негізгі аспан меридианы арқылы өту құбылысы. Кульминация бағытын анықтау үшін жұлдызды NWS бату сызығымен келтіреді. Кульминация уақытын табу үшін жұлдыздың қондырма дөңгелегіндегі NS сызығының өту уақыты бойынша анықтайды. Жоғары кульминация аспандағы жұлдыздардың ең жоғарғы орналасқан жеріне, ал төменгі- төменгі орналасқан жеріне сәйкес келеді. ; z н = 180º - (φ + δ); ; z в; ю.з = φ - δ; ; z в; c.з = δ - φ. Дереккөздер
Изоэлектрлік фокустеу

Изоэлектрлік фокустеу - ақуызды заттардың өте күрделі қоспаларын электрофорездік жолмен бөлудің жетілдірілген əісі. Бұл əдіс қоршаған ортаның рН шамасына байланысты ақуыз молекулалары зарядының өзгеруіне негізделген. Изоэлектрлік нүктеге жеткен кезде ақуыз молекуласы зарядтарының саны нольге тең болатыны жəне бұл кезде электр өрістерінің əсерінен оның қозғала алмайтыны белгілі. Жалпылама ұғым Изоэлектрлік фокустеу барысында шыны бағананы полиакриламидтік гельмен толтырғанда ерекше буфердің (амфолнттердің) əсерімен рН градиенті қалыптасады. Осыдан кейін гельдің үстіне белок қоспаларының ерітіндісі құйылады. Бұл кезде электр өрістерінің əсерінен əр ақуыз өзінің изоэлектрлік нүктесіне сəйкес келетін рН градиенті аймағына ауысады да, сонда қозғалысын тоқтатып, қалып қояды. Осылайша ақуыздар қоспасы изоэлектрлік нүктесіне байланысты бөлініп, гель бағанасы бойына орналасады. Сөйтіп, əр ақуыз өзіне тиісті тар алқапта рН көрсеткіші бойынша шоғырланып орналасады. Осылайша бөлінген топтарын (фракцияларын) коллекторға жинақтайды да, рН көрсеткіші бойынша ажыратып алады.
Шымшықтар тұқымдасы

Шымшықтар тұқымдасы - торғайтәрізділер отрядына жататын 73 тұқымдастың біреуі. Шымшық тұқымдас құстар- кішкене денелі (10-25г.), бунақденеқоректі, дене бітімі тығыз, басы едәуір үлкен және мойны қысқа құстар. Жабын қауырсындары жұмсақ. Дереккөздер
Иса Бақытжанұлы Ақбербаев

Ақбербаев Иса Бақытжанұлы (11 мамыр 1983, Қостанай, КСРО) — қазақстандық кәсіпқой боксшы, бірінші ауыр салмақта өнер көрсетеді. Бокспен 1998 жылдан бастап шұғылданады. Кәсіпқой мансабы Иса кәсіпқой рингте 2009 жылы бірінші ауыр салмақта дебют жасады. Ол жетінші айқасында WBC тұжырымы бойынша Азия чемпионы атағын жеңіп алды. Ақбербаев 2013 жылы қаңтарда АҚШ-та жергілікті боксшы Энтони Феррантемен қолғап түйістірді. Ферранте Исаны 10-шы раундта нокаутқа түсірді, десе де кейіннен айқастың нәтижесі өз күшін жойды. Бұл жағдайға американдықтың допинг-тесттен өтпей қалуы себеп болды. Осылайша бұл айқас өтпеген деп жарияланды. 2015 жылдың ақпанында Иса Ақбербаев 1-ші раундта аргентиналық Рубен Анхель Миноны (25-1) нокаутқа түсірді. 2015 жылы маусымда Берлинде ол Global Boxing Council тұжырымы бойынша атағын сәтті қорғады. Бұл жолы ол 37 жасар бразилиялық Жулио Сезар Дос Сантосты жеңді. Қазылардың есебі: 117-110, 117-110, 116-111 болды. . Дереккөздер
Джерард Уэй

Джера́рд Артур Уэй (; 9 сәуірде 1977 жылда туды) — америка музыканты, кейбір комикстардың авторы және My Chemical Romance (2001—2013) группаның вокалшысы. Өмірбаяны Джерард Уэй Саммите, Нью-Джерси, Донны Ли және Дональд Уэйдің отбасында туды. Кейін оның отбасы Беллвиль қаласына көшіп кетті. Ода анасының жағынан итальяндық түбі және әкесінің жағынан шотландық тубі бар. Ең бірінші рет ол төртінші сыныпта спектаклде өлең айтқан, сол кезде ол Питер Пэннің рөлін атқарды.Оның анасы жағынан апасы, Елена Ли Раш, оны жас кезінен бастап өлең айтуға, сурет салуға және адамдардың алдына шығуға үйретті. Джерард шың өлең айта алатынына өте қатты таңғалды. Кейінірек Уэй еске алған сөздері: «Олмені барлық мен білетін заттарға үйреткен». Мектепте Джерард танымал болған жоқ, оны барлығы «толық лузер» деп атаған және өте көп адамдарға ғашық болған. Дегенмен, ол ұнатқан қыздардың бірі Грецияға кетіп қалды, ал екіншісі тіпті өзінің досына өзін ашық кейіптерде көрсеткен, бұл істері Джерардты қатты ренжіткен. 1995 жылы орта мектепті бітіргеннен кейін Белвилля Уэй өзінің карьерасын комикстардың индустриясында жалғастырғысы келген. Қазіргі кезде оның екі комиксі бар: Амбрелла Академиясы және Аңызға айналған кайфоломдары және олардың өмірі . Ол Нью-Йорктегі көзбен шолып байқау исскустволық мектебке түсті, ал 1999-ыншы жылы бітірді. Мансабы 2000 жылдың басында Уэй Нью-Йоркте жұмыс істеді. Бірақ бір оқиғадан кейін өз өмірін өзгерткісі келді. Ол оны музыкамен байланыстырғысы келді. Үйіне қайтқан соң Мэтт Пелиссьер деген досымен топ құрастырды, одан соң оларға Рэй Торо қосылды. Осы ағасының жұмысы Майкқа да ұнап қалды, сол үшін ол колледжті тастап бас-гитарада ойнауды жарты жылдың ішінде үйренді.Ол осы топтың атын «Ecstasy: Three Tales of Chemical Romance» қойсын деп айтқан. Жеке басының өмірі 2007 жылдың 3 қыркүйегінде, Колорадо концертінен кейін, Уэй «Mindless Self Indulgencs» тобының бас-гитарада ойнайтын Линдси Баллатоға үйленді. Қазіргі уақытта Лос-Анджелес, Калифорнияда өмір сүреді. 2009 жылдың 27 мамырында, оларда Бэндит Ли атты қыз туды.
Жанат Ескендірұлы Жақиянов

Жанат Ескендірұлы Жақиянов (4 қараша 1983 жыл, Петропавл, Қазақстан) — қазақстандық кәсіпқой боксшы, EBU тұжырымы бойынша Еуропа чемпионы, аса жеңіл салмақта (53,5 кг) өнер көрсетеді. Онымен қоса WBA тұжырымы бойынша уақытша чемпион (2015—қ.у.), Петропавл қаласында тұрады, әрі бірінші жартылай орта салмақтағы IBF, WBO және IBO тұжырымы бойынша бұрынғы чемпион Рикки Хаттонның қарамағында жаттығады. Кәсіпқой мансабы Жанат 2006 жылы Ғалым Жарлығапов атындағы халықаралық турнирдің чемпионы атанып, Серік Қонақбаевтың арнайы сыйлығына ие болады. 2007 жылы әуесқой бокстағы соңғы кездесуін Копейск (Ресей) қаласындағы халықаралық турнирдің финалында өткізді. Содан кейін жаттықтырушысы және Азаматтың қолдауымен кәсіби боксқа көшеді. Жанат кәсіпқой рингтегі дебютін 2007 жылы 3 тамызда жасады. Оның алғашқы қарсыласы отандасы Нәби Қадыров болды, айқас Жақияновтың жеңісімен аяқталды. Кәсіпқой рингтегі алғашқы жеңіліс дәмін Жанат 2008 жылы 4 қазанда ресейлік Сахиба Усаровқа қарсы айқаста татты. 2014 жылы 26 сәуірде Жақиянов EBU тұжырымы бойынша Еуропа чемпионы атағын жеңіп алды. Осы жолы ол француз Карим Гуэрфиды 5 раундта нокаутпен жеңді. 2015 жылы 7 қарашада Йонфрез Парехоны жеңіп аса жеңіл салмақтағы WBA тұжырымы бойынша уақытша чемпион атағын жеңіп алды. Кәсіби бокста Жанат 27 кездесу өткізіп, оның 26-сін жеңіспен аяқтады. Соңғы кездесуі Йонфрез Парехомен Монте-Карло қаласында өткізіп, жеңіске жетті. Дереккөздер
Энди Бирсак

Энди Бирсак (ағылш. 26 желтоқсан 1990, Цинциннати, Огайо) — американың әншісі. Black Veil Brides тобының вокалшысы. Бастапқы құрамнан тек ол қалды. Өмірбаяны Энди Крис пен Эми Бирсактың отбасында Цинциннати, Огайо штатында туды. Бастауыш сыныпты коталикалық мектепте оқыды. Оның отбасы Калифорнияға 2005 жылы көшіп, ол School for Creative and Performing Arts (SCPA) деген мектепте оқыды. 14 жасында өзінің бірінші «Biersack» деп аталатын тобын жинады (осы атпен олар тек бір рет сахнаға шықты). Бірінші өлеңдермен дискттарды өзінің достарымен таныстарына үлестіріп берді. 18 жасында Энди оқуын тастап, Лос-Анджелеске көшіп кетті. Ол сырнайшы мансабын бастайды. Дауысын өзгерту үшін ол вокал сабақтарын алды. 2009 жылдың қыркүйегінде Black Veil Brides StandBy Records-пен келісімшартқа қол қойды. Олар турға тез дайындала бастаған болатын. Осы жылдың желтоқсанында олардың тобы АҚШ-ға «On Leather Wings» (былғары қанаттың үстінде) деген атыпен турнеге жөнеліп кетті. Ең бірінші аптаның ішінде 10000-нан көп алғаш «We Stith These Wounds» альбомы сатылып кеттіп қалды және Billboard 200-де 36-ыншы жолға орналасып тұрған. Екінші студиялық «Set the World on Fire» альбомы 2011 жылдың 14 маусымында Lava Music/Universal Republic Records лейблінде шыққан. Актер мансабы Энди бірнеше рет жарнамаларда ойнаған. «Funny or Die» телебағдарламасына жұлдыз боп шақырылған және «Legion of the Black» полнометражды кинода 'Average Joe' эпизодында өз-өзін ойнаған екен, бұл фильм 2013 жылдың 6 қаңтарында шыққан.
Металдық байланыс

кристаллында иондардың орналасуы]] Металдық байланыс деп электрстатикалық тартылу нәтижесінде металл иондарының және жалпыланған электрондар арасындағы түзілетін химиялық байланысты айтады. Негізгі қасиеттері дəнекерлік буыны]] Металл атомының электрондық құрылысына назар аударатын болсақ, сыртқы қабатындағы электрондардың саны салыстырмалы түрде көп екенін көреміз. Оның үстіне сыртқы электрондары атом ядросына әлсіз тартылатындықтан металдардың иондану энергиясы төмен болады. Сондықтан металл атомдары бір бірімен қосылғанда сыртқы электрондары атомнан бөлініп бос электрон газын түзеді. Ондағы электрондар топтаса орналасқан. Пайда болған металл иондары кристал тордың оң зарядты металл иондарымен берік тартылып тұрады. Металл атомдарының осылай байланысуын металдық байланыс деп атайды. Металдық байланыс бір қарағанда ковалентті байланысқа ұқсас, екеуі де электрондар түзеді. Бірақ ковалентті байланыс тек кей атом арасында жұп электрон арқылы пайда болса, металдық байланыста ортақ электрон газы металл атомдарының бәрін бірдей берік ұстайды. Сондықтан ковалентті байланыс арқылы түзілген заттар жұмсақ, иілгіш, созылғыш болып келеді. Металлдардың барлық қасиеттері осы металдық байланыстың ерекшелігімен түсіндіріледі. Жалпы кристалды торға ортақ күшті делокалданған электрондар саны әр металда әртүрлі болады, олардың санының өсуі периодтық кестенің I тобынан бастап IV-VI топтарға дейін жалғасады. Делокалданған электрондар саны неғұрлым көп болса, металдың балқу мен қайнау температурасы соғұрлым жоғары болады. Мысалы, сілтілік металдардың кристалдық торы- көлемі центрленген торлар және оларда делокалданған электрондар саны өте аз. Сондықтан сілтілік металдардың балқу температурасы өте аз, мысалы: Na-98C, K-63C, Ал тура сондай кристалдық тор құрылымын иеленген вольфрамның кристалдық торында олардың саны өте көп, сондықтан ол 3410 C балқу температурасына ие. Дереккөздер
Лейкотриендер

Лейкотриендер — бірқатар физикалық процестер үшін қуатты биореттеуші. Лейкотриендер өздері простагланиндерге туыстас болады. «Лейкотриен» терминінің шығу тегі мынаған байланысты: оларды лейкоциттер синтездеп жасап шығарады жəне өздерінің қатар орналасқан үш қос байланысы бар. Лейкотриендер глутатионмен немесе цистеинмен конденсациялану жолымен арахидон қышқылынан түзіледі. Лейкотриендердің 6 түрі бар. Олар А, В, С, D, E жəне Ғ. Маңызы * асқазан-ішек жолындарындағы біртегіс бұлшық еттерді активті жиырылтады; * жүрекке əсер етеді, жүрек тамырларын қатты жиырылтады; * ревматизмдік артрит сырқаты лейкотриендердің қабындыру əсерінен деп жобалайды; * липоксиндермен жəне простагландиндермен бірге бұлар иммундық жүйенің маңызды реттеушісі; Қызметі Лейкотриендер құрылымына байланысты əр түрлі əсер көрсетеді. Мысалы, ЛТС, ЛТД, ЛТЕ 4 қан тамырын кеңейтеді, олардың өткізгіштігін арттырады, түзілуін дамытады. ЛТВ 2 - хемотаксисты, лейкоциттер бірігуін ынтандырады. Дереккөздер
Бриан Лаудруп

Бриан Лаудруп (; 22 ақпан 1969 жыл, Вена, Аустрия) — даниялық футболшы, шабуылшы. Оның әкесі Финн Лаудруп Данияның ұлттық құрамасында ойнаған. Ағасы Микаэль Лайдруп та футболшы. Жарақатының кесірінен не-бары 31 жасында футбол ойнауды доғарды. Карьерасы Ұлттық құрама Бриан 1992, 1996 жылдары Еуропа чемпионатына қатысты. 1992 жылы Еуропа чемпионы атанғанымен гол соға алмады, 1996 жылғы чемпионатта екі доптың авторы атанды (Түркия мен Португалияның қақпасына). 1998 жылғы әлем чемпионатында да екі рет қарсыластар қақпасын дәл көздеді, 1/4 финалда Бразилияның қақпасына гол соқты, бұл ойында Дания 2:3 есебімен ұтылып қалды да, жарысты жалғастыра алмады. Бұл Брианның құрама сапындағы соңғы матчы болаты. Жетістіктері Командалық «Брондбю» * Дания чемпионы (2): 1987, 1988 «Милан» * Италия чемпионы (1): 1993/94 * УЕФА чемпиондар лигасы (1): 1993/94 «Рейнджерс» * Шотландия чемпионы (3): 1994/95, 1995/96, 1996/97 * Шотландия кубогы (1): 1995/96 * Лига кубогы (1): 1996/97 «Челси» * УЕФА суперкубогы (1): 1998 Дания * Еуропа чемпионы (1): 1992 * Конфедерациялар кубогы (1): 1995 Жеке * Даниядағы жыл футболшысы (4): 1989, 1992, 1995, 1997. * ФИФА 100 Дереккөздер Сілтемелер *[https://www.national-football-teams.com/player/13778.html Профилі] *[http://www.danskfodbold.com/spiller.php?ligaid2001&spillerid10575 Статистикасы]
Сутектік байланыс

Сутектік байланыс деп сутек атомы мен электртерістілігі жоғары атомдар арасында болатын химиялық байланыстың түрін айтады. Сутектік байланыстың нәтижесінде заттардың қасиеттері өзгереді. Байланыстың бұл түрінде молекулалар сутек арқылы байланысады. Байланыстың бұл түрі табиғатта өте кең тараған.Сутектік байланыс әр түрлі зат, бір түрлі зат молекулалары арасында, типті бір молекуланың ішіндегі атомдар арасынды болады. Мысалы, су молекуласының құрылысын қарастырсақ, онда екі атом сутек бір атом оттекпен полюсті ковалентті байланыс арқылы байланысқан. Электрон жұптары электртерістігі жоғары элемент элемент оттек жаққа көбірек ығысқан. Нәтижесінде, су молекуласының сутек атомдары жағында оң заряд пайда болады. Мұнда сутек акцептор болып табылатныдықтан, судың басқа молекуласындағы оттектің артық электрон жұбын өзінің бос орбитальне қабылдау арқылы химиялық байланыс түзе алады. Сөйтіп судың бірнеше молекуласы бірімен бірі байланысып димер, тример, тетрамерлер түзеді. Дереккөздер
Тромбоксандар

]] ]] Тромбоксандар — эйкозаноидтардың өкілі, жеке жасушаларда G2 жəне Н2 простагландиндерден түзелетін туындысы. Тромбоциттерде тромбоксан түзіледі де, қанның ұюына себеп болады, тромбоциттер бірігеді жəне қан тамырлары тарылады. Қан жүйесінің өзінде, эндотелиялық жасушаларда, А2 тромбоксан жəне І2 простациклин түзіледі. Олар ағзада біріне-бірі қарсы əсер көрсетеді. ТСА2 тромбоциттердің бір-біріне жабысуына, бірігуіне себепші болады, зақымданған қан тамырын жауып, қан ағуын тоқтатады. Ал ПЦІ2 керісінше, тромбоциттердің қан тамырының қабырғасына жабысуынан жəне тромб түзілуінен сақтайды. Маңызы Қалыпты жағдайда тромбоксан мен простациклиннің əсері бір-бірімен теңдескен, баланс түрінде болады. Олар керісінше əсер ету арқылы, қан сұйықтылығын қамтамасыз етеді, тамырдың тонусын, артериялық қысымның тұрақтылығын сақтайды, жүрекке, миға, бауырға, бүйрекке, өкпеге үздіксіз қан келуіне себепші болады. ТСА2 тромбоциттердің бірігуінен басқа, қан тамырын кеңейтеді, лимфоциттер көбеюіне қатысады, бронх түйілуіне себепші болады. ТСВ2 қан тамырын тарылтады. Дереккөздер
Простациклиндер

Простациклин (простагландин I2) — Арахидон қышқылының Артерия мен күре тамырға төсеніш жасушаларда простациклин түзіледі. Қызметі Простациклиндер қан ұюына кедергі болады, қан ұюын тежейді. Жасушаларда простациклин концентрациясы тромбоксандар мөлшерінен көбірек болады. Сондықтан тромбоксан жүрек, қан тамырларының ауруларынан сақтау үшін жəне оны емдеу үшін өте маңызды. Простациклиндер қан тамырларында липидтік түйіршіктер (бляшкалар) пайда болуынан қорғайды, жүрек-қан тамырлары ауруларының басталуынан, атеросклероз тууынан сақтайды. Маңызы Простагландиндер, тромбоксандар, простациклиндер жəне лейкотриендердің биохимиялық процестердің осы бір қуатты реттеушілерінің атқаратын қызметіне жасалған қысқа шолудан полиқанықпаған май қышқылдарының, ең алдымен арахидон қышқылының қаншалықты маңызды екені байқалады. Осыған орай, адамдар мен жануарлардың денсаулығын сақтау, жұмыс қабілетін арттыру жəне мал өнімін көбейту үшін олардың қорегінің құрамына ауыстырылмайтын май қышқылдарын қосу керек деген күттірмейтін қажеттілік туады. Дереккөз
Циклды аденозинмонофосфат

Циклды аденозинмонофосфат (цАМФ) — жасуша ішінде бесаспап медиаторға жатады жəне сол жасушада көптеген негізгі реакциялардың жылдамдығын реттейді. Қазір анықталғандай, ол - ең алдымен көптеген гормондардың жасушаға əсер етунің күрделі механизміндегі молекулалық делдал. цАМФ барлық ұлпалар мен мүшелердің жасушаларында синтезделеді. Ұлпаларда цАМФ синтезіне əр түрлі гормондар мен медиаторлар əсер етеді, ондай заттың саны 20-дан астам. цАМФ адреналиннің əсерін зерттеу кезінде ешқашан Э.Сазерленд (1959 жыл), сол үшін 1971 жылы Нобель сыйлығын алды. Бұл биохимидағы аса ірі ғылыми жаңалық болды. Химиялық табиғаты цАМФ АТФ-тан синтезделеді. Бұл процесті аденилатциклаза ферменті катализдейді, ол фермент жасушаның плазмалық мембранасымен байланысқан. Аденилатциклаза ферменті негізінен ақуыздық жəне пептидтік гормондар əсерін реттейді, олар протоплазмаға енбейді. Жасушаның қалыпты жағдайдағы кезінде бұл фермент активті емес. Гормон плазмалық мембранада өзінің рецепторымен əрекеттескен кезде, магний ионы үшін оның өткізгіштігі өзгереді, соның нəтижесінде аденилатциклаза активтенеді де, цАМФ түзілуі күшейеді. Биологиялық қасиеті Егер гормондар жасушадағы биохимиялық реакцияларды алғашқы реттегіштер болса, гормондар хабарын əрі қарай жеткізуші цАМФ-ты екінші қатардағы (аралық) реттегіштер деп атайды. цАМФ: * бауырдағы гликоген синтезі мен гидролизін; * майлы ұлпада триацилглицеролдардың ыдырауын; * жүйке жасушаларының активтілігін; * бұлшық еттің жиырылуын; * мРНК транскрипциясын; * ақуыздар синтезін; * жасуша өткізгіштігін * иммунитет құбылысы сияқты жəне басқа да алуан түрлі процестерді реттейді. Дереккөздер
Көміртегінің айналымы

Көміртегінің айналымы фотосинтез үдерісінде атмосфералық көмірқышқыл газды жасыл өсімдік орнықтыруынан басталады. Фотосинтез процесінде түзілген көмірсулар бөлігін өсімдік өз ағзасын құру үшін және өз энергетикалық қажеттігіне пайдаланады. Өсімдік жинақтаған ағзалық заттың бір бөлігін тұтынушылар: жануарлар мен саңырауқұлақтар пайдаланады. Өсімдік пен жануарлардың тынысалу үдерісінде көмірқышқыл газы бөллінеді. Өсімдіктер мен жануарлардың қалдықтарын бүлдірушілер көмірқышқыл газын бөліп, ыдыратады. Дереккөздер
Арқалық жас көрермен облыстық қазақ театры

Арқалық жас көрермен облыстық қазақ театры — Қостанай облысы Арқалаық қаласында орналасқан театр. Театр директоры Мұқатова Отаркүл Оразбаевна. Театр 2001 жылы 2001 жылдың 19 қантарында №13 Арқалық қаласы Әкімінің шешімімен құрылған. 2001 жылдан 2008 жылға дейін театр және әртістер бірнеше рет номинацияларда марапаттар алған, Астана қаласының "Алақай жазғы демалыс", Петропавл қаласының "Айман-Шолпан» (комедия), Қостанай қаласының "Мұңлық - Зарлық" (драма), Көкшетау қаласының "Күнә" (драма) Республикалық театрлар фестивалдеріне қатысты. Спектакльдерді құру және шығаруға Қазақстан Республикасының кәсіби қоюшы режиссерлерін шақырылған: Ж.Хаджиев, Д.Жанботаев, Ж.Есенбеков, С.Қарабалин, Т.Ракишева, Г.Арынов. Тәжірибемен алмасуға Қарағанды драма театры, И.Омаров атындағы Қостанай облыстық қазақ драма театры, Қостанай облыстық орыс қуыршақтар театры, Ж.Аймауытов атындағы Павлодар музыка және драма театры келген. Штат саны 55 адамды құрайды. Шығармашылық қызметкерлер – 24, әкімшілік персонал – 5, шығармашылық персонал – 5, техникалық персонал – 21. Отыратын орындар – 320. Жалпы алаңы - 6390 шаршы метр. Дереккөздер