kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Барсхан (көне қала)

Барсхан, (Жоғарғы Барсхан кейде Барсған) — Ыстықкөлдің (Қырғыз Республикасы) оңтүстік- шығыс жағалауында, Барсхауын өзенінің бойында болған ортағасырлық қала, Ұлы Жібек жолының бойындағы ірі сауда орталығы. Барсхан жайлы алғашқы мәлімет 9 ғасырда араб билеушілерінің сарайында қызмет атқарған Ибн Хордадбектің жазбаларында кездеседі. Шығыс Түркістан мен Батыс Түркістанның арасын байланыстырған сауда жолының бойындағы қалалар мен елді-мекендерді түгел атап шыққан ол, Тараздың маңында Төмен Барысхан, ал Ыстықкөлдің оңтүстік жағалауында Жоғары Барсхан орналасқандығын хабарлайды. 10 ғасырда өмір сүрген араб географы Ибн Жафардың Жоғары Барсхан «төрт үлкен, бес кіші елді мекеннен» тұрады деген мәліметі қазіргі кезде оның қала екендігіне күмән туғызып, орналасқан ауданы белгілі болғанмен, нақты орны анықталмай келеді. 11 ғасырда өмір сүрген парсы тарихшысы Махмуд Гардизидің еңбегі мен тағы бір авторы белгісіз дерек бойынша, Жоғары Барсхан қарлұқтардың жікіл тайпасының орталығы болған. Оның билеушісі Манака, кейбір деректерде Тебін Барсхан деп аталған. Қаланың билеушісі қарлұқтардан шыққанымен, қарапайым халық тоғыз оғыздарға қолдау білдіріп отырған. Жазба деректер бойынша , Жоғары Барсхан 8 ғасырда қалыптасып, 13 ғасырға (Шыңғыс хан шапқыншылығына) дейін болған. Гүлденген кезеңі 10-12 ғасырлар аралығы. Осы тұста ол Ұлы Жібек жолының бойындағы ірі сауда орталығына айналған. Қалада 3000-ға жуық түтін болған. Соғыс жағдайында 6000 әскер шығара алған. Бұл күнде Барсхауын өзенінің бойындағы ондаған қалалар мен елді-мекендердің орындары анықталғанмен, қайсысы Жоғары Барсхан екені белгісіз болып отыр. Дереккөздер
Кенжебек Мұсабайұлы Барманбеков

Кенжебек Мұсабайұлы Барманбеков (21 ақпан 1951 жылы, Қордай ауданы, Қасық ауылы) — суретші монументші. 1967 жылы Масанчи ауылында орта мектепті бітіріп, Бішкек қаласындағы көркем сурет училищесіне оқуға түсті. 1969-71 жылы әскери міндетін өтеп қайтқаннан кейін оқуын Алматыдағы Гоголь атындағы көркем сурет училищесінде жалғастырды. 1973 жылдан киножарнама саласында, республикалық газет-журналдарда суретші болып еңбек етті. 1985 жылдан Қазақстан суретшілер Одағының " Өнер" комбинантында суретші- монументалист. 1990 жылдан Қазақстан Суретшілер Одағының мүшесі. Монументалды туындылары бойынша Халықаралық, республикалық көрмелерге қатысты. Туындылары шет ел және отандық коллекция жинағына енген. Дереккөздер
Бармақов Кененбай

Кененбай Бармақов (1900, Әулиеата уезі, Шу аймағының Ата болысы - 1938) — қоғам қайраткері. Меркедегі орыс-қазақ мектебінде бастауыш білім алған. 1916 ж. Халық көтерілісіне және Тұрар Рысқұлов ұйымдастырған "Қазақ жастарының революциялық одағының" жұмысына белсене қатысты. 1919 ж. БВКП(б) мүшесі қатарына өтіп, Әулиеата уездік милиция бөлімінің бастығы. 1921 жылдан Пішпек уездік милиция бөліміне ауысып, Қара- Қырғыз автономиялы облыс құрылған соң Әулиеатаға бұрынғы қызметіне оралады. 1927 жылы Орал губерниясы сауда басқармасының бастығы, 1928-29 ж. Алматыда " Қазақорман " кеңесінің төрағасы, 1930-31 жылдары Орал облыстық Жымпиты ауданы атқару комитетінің төрағасы, Қазақ АКСР Орталық атқару комитеті мүшесі. 1932-35 жылдары Алматыда Республикалық сауда мекемесінің бастығы, 1936-37 жылдары Шығыс Қазақстан облысы атқару комитетінің жауапты қызметкері. 1937 жылы "«халық жауы»" деген жаламен тұтқындалып, ату жазасына кесілді. Бармақов есімі 1960 жылы ақталды. Шу аудандық орталық Төле би ауылындағы көшенің бірі Бармақов есімі берілген. Дереккөздер
Берден Байқошқаров

Берден Байқошқаров (28 шілде 1936 жылы, Талас ауданы бұрынғы К.Маркс атындағы ұжымшар) — қоғам қайраткері. Ысты руынан шыққан. Қазақ ауыл шаруашылық институтын бітірген (1959). 1959-62 ж . Талас ауданындағы " Қызыл Октябрь" ұжымшарында, "Ойық" кеңшарында машина- трактор шеберханасының меңгерушісі, 1962-69 ж. Ауыл шаруашылық өнімдерін өндіру және дайындау жөніндегі Талас территориясы басқармасында бас инженер, басқарма бастығының директоры, 1969-73 ж. "Кеңес" кеңшарының директоры. 1973-74 ж. Сарысу ауданы партия комитетінің 2 хатшысы, 1974-84 ж. Қордай ауданы партия комитетінің 1- хатшысы, 1984-91 ж. Қазақ КСР су шаруашылығы министрлігінің Материалдық-техникасымен қамтамасыз ету , механикаландыру және электрлендіру басқармасының бастығы. 1991-93 ж. Байзақ ауданы Чапаев атындағы кеңшардың директоры. Қазақ КСР Жоғары Кеңесінің депутаты болды. Қазан Революциясы орденімен және медальдармен марапатталған. «Қордай: кеше және бүгін» атты кітаптың авторы. Дереккөздер
Дадабхай Наороджи

Дадабхай Наороджи (4 қыркүйек 1825, Бомбей — 30 маусым 1917, сол жерде) — XIX ғасырдың екінші жартысының үнді қоғамдық қайраткері, бойбейлік парсы, Үндістан экономикасы жөніндегі бірқатар жұмыстардың авторы. Үндістан ұлттық конгресінің негізін қалаушылардың және алғашқы басшылардың бірі. Бір қалыпты буржуазия мен либерал помещиктердің сыңайларымен ағылшын үстемдігінің "шектен шығушылығына" қарсы тұрды. Үндістанның Британ империясының аяғында өзін өзі басқаруын талап етті. Дереккөздер
Ферғани

Абул-Аббас Ахмад ибн Мухаммад ибн Касир әл-Ферғани (; шамамен 798—861) — Орта Азиядан шыққан ортағасырлық астроном жəне математик. Батыс Еуропада Alfraganus атымен танымал. Әл-Ферғани Орта Азияның Ферғана өлкенсінде туған. Өмірінің ұзақ уақытын Араб халифатының астанасы Бағдатта өткізеді. Ферғани - əйгілі Хорезмидің замандасы. Ол Хорезми негізін салған Бағдат астрономия-математика мектебінің белсенді қайраткерлерінің бірі болды. Бізге мəлім еңбектері Қазіргі заманда бізге мәлім еңбектері: Астрономия негіздері, Альмагестке түсініктіме, Астролябия туралы трактат, Жеті климат туралы, Күн сағатын жасау жəне т.б. Астрономия негіздері - сол замандағы астрономиялық жөніндегі энциклопедиялық еңбек. Бұл еңбекте сфералық астрономиялық мəселелері жəне аспан шырақтары қозғалысының теориясы баяндалады. Ал, Астролябия туралы тракта астролябияның (ежелгі астрономдар көп қолданған аспан сферасындағы шырақтардың коордираталарын анықтауға арналған аспап) теориялық негізін түсіндірді, тұңғыш рет стереографиялық проекция теориясын талдады, сондай-ақ сфералық ұшбұрыштардағы косинус теоремасына келтіретін есептерді де қарастырады. Ферғанидің еңбектерінде астрономияға байланысты географиялық мəселелерді де қамтылған. Мысалы, Астрономия негіздерінде Птолемейдің географиясында көрсетілмеген кейбір елдер мен қалалардың тізімі келтірген. Дереккөздер
Мотилал Неру

Мотилал Неру (; 6 мамыр 1861, Агра — 6 ақпан 1931, Лакхнау) — Үндістанның көрнекті саяси қайраткері, Үндістан ұлттық конгресі басшыларының бірі. Неру-Ганди саяси әулетінің негізін қалаушы, Джавахарлал Нерудың (Үндістанның алғашқы премьер-министрі) әкесі. 1923 жылы Читтаранджан Даспен бірге Үндістанға Британ империясы аясында өзін-өзі басқаруға ерік беруді жақтаған свараджышылар партиясын ұйымдастырды. 1928 жылы Үндістанға доминион қақысын беруді талап еткен Үндістан конституциясының (Неру конституциясы деп аталды) жобасын жасау жөніндегі комиссия құруға ат салысады. Дереккөздер {{Ambox }}
Айтбек Байқоразов

Байқоразов Айтбек (04.11.1946, Жамбыл қаласы -12.09.1998, сонда) - инженер-экономист, өндіріс ұйымдастырушысы. Жамбыл жеңіл және тамақ өнеркәсібі технологиялық институтын бітірген (1970). Еңбек жолы * 1970-72 ж. Облыс орталығындағы екінші шарап өндіру зауытында аға экономист * 1972-75 ж. Спирт-арақ комбинаты техникалық бөлімінің инженер-конструкторы * 1977-85 ж. Көкшетау арақ-шарап зауытының директоры * 1985-87 ж. Республикалық «Қазспиртпром» бірлестігі бастығының орынбасары * 1987-89 ж. «Алматы Пепсикола» зауытының директоры * 1989-98 ж. Жамбыл спирт-арақ комбинантының бас директоры, " Тараз " АҚ қоғамының президенті болып қызметтер атқарған. «Тараз» футбол командасының президенті болған белгілі меценат. Футболдан Байқоразов атындағы дәстүрлі облыстық турнир өтіп тұрады. Дереккөздер
Александр Александрович Фëдоров-Давыдов

Александр Александрович Фëдоров-Давыдов (18 наурыз 1900 жыл, Мәскеу - 6 шілде 1969 жыл) - Кеңес өнер зерттеушісі, профессор (1935), РСФСР-дің еңбек сіңіруші өнер қайраткері (1960), КСРО Көркемсурет академиясының мүшесі (1958). 1946 жыдан КПСС мүшесі аталынды. 1929-34 жылдары Третьяков галереясының жаңа орыс өнері бөлімінің меңгерушісі. Мәскеу мемлекеттік университетінде (1927-31 жылдары жəне 1944 жылдан), Мәскеу тоқыма институтында (1934-44), КПСС ОК жанындағы қоғамдық ғылымдар академиясында (1948-56) жұмыс істеді. Алексей Александрович еңбектірі негізінен 18-20 ғасырлардың басындағы орыс өнері мен архитектурасына арналған. Совет мəдениетінің күнделіті актуалды мəселелеріне сыни-көркем мақалаларымен араласты. 2 орден жəне медальдармен марапатталған еді. Дереккөздер
Жанбек Ақатұлы Елеуов

Жанбек Ақатұлы Елеуов (20.07.1925 жылы туған, Ресей, Алтай автономиялық облысы, Усть-Кан ауданы Турато селосы - 21.04.1996, Тараз) – Кеңес Одағының батыры (16.10.1943). Барнауыл (Ресей) қаласындағы полк мектебін бітіргеннен кейін, майданға жіберілген. Ол алтыншы атқыштар дивизиясының 25-ші гвардиялық атқыштар полкінің құрамында ұрысқа қатысты. 1943 ж. Қыркүйек айында Днепр және Припять өзендерінен өтіп, жау қамалын талқандауда көрсеткен ерен ерлігі мен батырлығы үшін оған Кеңес Одағының батыры атағы берілді. Соғыстан кейінгі жылдары туған ауданында мектеп директоры, аудандық кеңестің төрағасы қызметтерін атқарды. 1956 ж. Қазақстанға көшіп, Шығыс Қазақстан , Гурьев (қазіргі Атырау) облысының жалпы білім беретін мектептерінде еңбек етті. 1972 жылдан өмірінің соңына дейін Жамбыл облысы ДОСААФ мекемесі жанындағы атқыштар клубының бастығы болды. Дереккөздер
Финляндия коммунистік партиясы

Финляндия коммунистік партиясы (, аббр. SKP, ФКП) — саяси ұйым, 1918 жылы 29 тамызында шетел ұйымдарының конференциясында негізі қаланды. Конференция Москвада өтіп, Финляндия революциясына (1918 жылы) қатысушыларды (революция жеңілдегеннен кейін Советтік Россияға эмиграцияға келгендер) біріктірді. ФКП-ні құруда О.В.Куусинен, Ю.Сирола т.б үлкен роль атқарды. ФКП 1944 жылы күзге дейін Финляндияда астыртын жұмыс істеді. 1920 жылы ФКП-нің қатысуымен Финляндия социалдік жұмысшы партиясы құрылды. 20 жылдары ФКП қызметі жұмысшылардың экономикалық мүддесі мен саяси бостандығы үшін, бейбітшілік жəне Советтік Ресеймен достық үшін күрес жүргізуге бағытталды. 1924-27 жылдарында ФКП басшылығымен жұмысшы табының бірнеше ірі экономикалық жəне саяси толқулары өткізілді.30 жылдардцң басында финляндиялық буржуазиясы барлық солшыл жұмысшы ұйымдарын талқандап, жүздеген коммунистерді түрмеге жапты. Финляндияның СССР-ге қарсы жүргізген соғысы кезеңінде (1939-40,1941-44) ФКП соғыс қимылдарын тоқтату жəре Совет Одағымен достық қарым-қатынас орнату үшін батыл күрес жүргізді. 1944 жылы қазанда ФКП жəне солшыл социал-демократтардың инициативасымен ФХДО құрылды. 1944-48жылдары жəне 1966-71 жылдарында коммунистер ФХДО өкілі ретінде Финляндия үкіметі құрамына кіреді. ФКП-нің программалық документтері Финляндияның капитализммен социализмге бейбіт жолдармен өтуін жүзеге асыру, капитал үстемдігіне, монополиялардың озбырлығына қарсы демократиялық күштердің кең майданын құру міндеттеін алға қойды. ФКП делегациялары Коммунистік жəне жұмысшы партияларының халықаралық кеңестерінде(1957,1960,1969, Москва) қатысты. ФКП онда қабылданған документтерді мақұлдады.
Липтовска-Мара

Липтовска-Мара — солтүстік Словакиядағы Жилин өлкесіндегі Липтовски-Микулаш қаласының маңында орналасқан Ваг өзенінің су қоймасы. Су қоймасы 1965—1975 жылдар аралығында құрылды. Оның аумағы 27 км², максималды тереңдігі 45 м. Тоқтатылаған судың көлемі бойынша (360 млн м³) Словакиядағы ең ірі су қоймасы болып табылады. Құрылыс кезінде тоғыз ауыл су астында қалды, сонымен қатар теміржол тарауы және тас жол басқа жерге көшірілді. Бөгеттің негізгі міндеті — қаланы су тасқындарынан қоғау және электр қуатын өндіру. Электр станцияның қуаты 198 Мегаватты құрайды. Бөгеттің биіктігі 45 метр, бұл Словакиядағы биіктігі бойынша екінші бөгет. Туризм Липтовска-Мара демалу жері ретінде белсенді түрде қолданылады. Демалушылар арасында кең таралған демалу түрелері ретінде қайықтар, су велосипедтері, серфинг, скутерлер қолданлыды, ал соңғы уақытта экстремалды спорт түрлері үлкен сұранысқа ие. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://sacr.sk/article?id1101&category46&lang=ru Виндсерфинг - Липтовска-Мара] * [http://www.liptovska-mara.sk/ Липтовска-Мара]
Үйшік үйінді

Үйшік үйінді — кен-металлургия кəсіпорнының маңында үйілген бос жыныс, өндіріске жарамсыз руда (пайдалы қазындымен бірге қазылған), кен байыту қалалардың қалдығы, металлургиялық заттардың күл-қоқысы. Кенді ашық əдіспен қазу жүйесінде * үйшік үйілген орнына қарай: ** ішкі (кен алынған карьер ішіндегі) ** сыртқы (карьер сыртына үйілген), * жер бедеріне қарай: ** жазық жерде ** жал бетке үйілген, * үйілген қабат санына (биіктігіне) қарай: ** бір қабатты ** көп қабатты түрлерге ажыратылады. Жасалу жолы Үйшік үйіндіні жасағанда ең алдымен оның ұзын бойымен алғашқы жал (биіктігі 10-15 м) үйіледі. Ол үшін драглайн,механикалық күрек, абзетцер бульдощер не скрепер қолданылады.Карьерден шығарылған бос жыныс осы жалдың екі жағына төгіліп тапталы отырады. Үйші үйіндінің негізгі өлшемдеріне оның алып жатқан ауданы, биіктігі, жəне оның жақтарының көлбеулік бұрышы жатады. Өндірістегі үйшік үйінді Өндірісте үйші үйінді жақтарының орнықты болатын қалпын анықтауға көп көңіл бөлінеді. Жұмсақ жəне беріктігі орташа жыныстар үйшік үйіндісінің биіктігі 30 м,ал қатты жыныстар үйшік үйіндінің биіктігі 60 м-ге жетеді. Кейбір жағдайда ( тау бөктері ,шатқалда) қатты жыныстар үйіндісінің биіктігі 300 м-дей болады.
Марстық

Марстық немесе Марсиан — Марс ғаламшарын мекендеуші тіршілік иесі. Қызылжұлдыздағы тіршілік нышанын іздеу әлі де жалғасып жатса да, көптеген ғылыми-фантастикалық жанр жазушылары Марс бетіндегі болуы мүмкін өмір туралы қиялдап жазып қойған. Кейбір жазушылар Марстық терминін Марстағы адамдардың колониясын сипаттау үшін қолданады. Дереккөздер
Марстық (айрық)

Марстық — Марс ғаламшарының болжалды мекендеушілері. * Марстық (роман) — америкалық жазушы Энди Уирдің 2011 жылғы романы. * Марстық (фильм) — Энди Уирдің романы негізінде түсірілген, режиссер Ридли Скоттың 2015 жылғы фильмі
Оңласын Қарабайұлы Есіркепов

Есіркепов Оңласын Қарабайұлы (1 қыркүйек 1943 жылы, Свердлов ауданы (Қазіргі Байзақ ауданы, бұрынғы Ровное ауылы) — мемлекеттік қайраткер. Шыққан тегі Ұлы жүздің Дулат тайпасы Шымыр руынан. Жамбыл жеңіл және тамақ өнеркәсібі технологиясы институтын (1970), Алматы жоғары партия мектебін (1975) бітірген. Еңбек жолын 1962 жылы бастауыш мектептің мұғалімдігінен бастаған. 1970-73 ж. Жамбыл педагогикалық институты комсомол комитетінің хатшысы, қалалық комсомол комитетінің бірінші хатшысы. 1973-75 ж.Алматы жоғары партия мектебінің тыңдаушысы. 1975-85 ж. Жамбыл қант зауытының партбюро хатшысы, Жамбыл қаласындағы Зауыт ауданы партия комитетінің бөлім меңгерушісі, осы ауданның халықтық басқару комитетінің төрағасы. 1985-91 жылдары қалалық партия комитетінің бөлім меңгерушісі, екінші хатшысы, облыстық партия комитетінің жауапты ұйымдастырушысы. 1991-99 ж. мемлекеттік мүлік жөніндегі Жамбыл аймақтық комитеті төрағасының орынбасары, Жамбыл облыстық әкімшілігі басшысының орынбасары - мемлекеттік мүлік жөніндегі аймақтық комитеттің төрағасы, осы мекеме төрағасының бірінші орынбасары, облыс әкімі аппаратының басшысы. 1999 жылдың сәуір айынан Қазақстан Республикасы Табиғи монополияларды реттеу және бәсекелестікті қорғау жөніндегі агенттігінің Жамбыл облысы бойынша департаментінің директоры. Бірнеше медальдармен марапатталған. Дереккөздер
Дүйсембі Садықұлы Қылышбеков

Дүйсембі Садықұлы Қылышбеков (1956 жылы туған, Талас ауданы, Тоғызкент ауылы) - кәсіпкер, агро-өндіріс ұйымдастырушысы. Жамбыл гидромелиоративтік-құрылыс институтын (Қазіргі ТарМУ) бітірген (1978). 1978-95 жылдары Талас ауданындағы құрылыс ұйымдарында инженер, бас инженер, Бостандық ауылы спорт мектебінде жаттықтырушы. 1995 ж. "Садық " шаруа қожалығын ұйымдастырып , ауыл шаруашылық дақылдарын, жеміс-көкөніс өсірумен шұғылданды. 2000 ж. "Мирас" фермерлік шаруашылығын ашып, асық тұқымды жылқы, түйе және сиыр өсіре бастады. Негізін сол жылы қалаған " Гауһартас" ЖШС-і жанар-жағармай өнімдерін тұтынушыға жеткізу қызметімен айналысып, жаңадан ашылған Амангелді газ кенін игеру ісіне атсалысып келеді. 2002 жылы Тараз қаласында ерекше архитектуралық киіз үй пішінінде салынған "Мирас" мейрамханалық кешені тұрғындарға қазақтың ұлттық тағамдарын ұсына бастады. ҚР Президентінің , облыс әкімінің Құрмет грамоталарымен марапатталған. Дереккөздер
Қылышбай Ержанұлы ауылы

Қылышбай Ержанұлы ауылы — Жамбыл облысы Мойынқұм ауданындағы ауыл, Қылышбай ауылдық округі орталығы. Географиялық орны Аудан орталығы - Мойынқұм ауылынан батысқа қарай 9 км-дей жерде. Шу өзенінің төменгі тарамдарының жағалауында, қара сексеуіл , қамыс, құрақ, күйреуік, еркекшөп, теріскен, ши өскен құмайтты сұр, сортаңды сұр топырақты шөлді белдемде орналасқан. Тарихы 1997 жылға дейін Карл Маркс ауылы деп аталып келді. 1969-97 жылдар аралығында қаракөл қойын өсіретін Талдыөзек кеңшарының орталығы болып келді. Оның негізінде Қазақстанда 1997 жылдан 30-дан астам шаруа қожалықтары құрылды. Халқы Инфрақұрылымы Ауылда орта мектеп, кітпхана, клуб, отбасылық-дәрігерлік амбулатория, т.б. мекемелер бар. Ауылға елімізге танымал шешен және ақын Қылышбай Ержанұлының есімі берілді (1997). Дереккөздер
Тәкен Молдақынов

Тәкен Молдақынов (22 сәуір 1948 жылы, Қытай Халық Республикасының Іле-Қазақ ауданында) — әнші, ҚР-ның еңбек сіңірген артисі (1992). Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясын (1972), Қазақ ұлттық университетін (1986) бітірген. 1966-67 ж. Алматы облысы Ұйғыр аудандық мәдениет үйінде әдіскер. 1967-69 ж. Алматы эстрада-цирк студиясының студенті, 1969-72 ж. консерватория студенті. 1972-91 ж. Жамбыл облыстық филормониясының әншісі, 1992-94 ж. Жамбыл мәдениет училищесінің директоры, 1995-98 ж. облыстық мәдениет департаментінің бастығы қызметтерін атқарды 1998 жылдан мемлекеттік " Ежелгі Тараз ескерткіштері" тарихи-мәдени қорық-мұражайының директоры. Дереккөздер
Сейіткәрім Серкеұлы Момышев

Сейіткәрім Серкеұлы Момышев (1951 жыл, Жамбыл облысы) — қазақ мүсіншісі. Н.В.Гоголь атындағы Алматы көркемсурет училищесін бітірген (1976). Ол Тараз қаласындағы №8 Төле би атындағы мектептегі "Төле би мүсіні", №12 Керімбай атындағы мектептегі "Керімбай", Меркі және Тұрар Рысқұлов аудандарында қойылған Тұрар Рысқұлов мүсіндерінің авторы. 1998 ж. Шымкент қаласында өткен бірінші халықаралық симпозиумда дипломат атанды. 2003 ж. А.С.Пушкин ескерткішіне жарияланған облыстық байқауда бірінші орынды жеңіп алды. Дереккөздер
Александр Данилович Александров

Александров Александр Данилович (22 шілде 1912 - 27 шілде, 1999) - математик, физик, философ; альпинист. Ленин орденімен (1961), Еңбек Қызыл Ту орденімен 4 рет (1953, 1957, 1975, 1990 жылдары), «Құрмет орденімен» (4 маусым 1999), Халықтар Достығы орденімен (1982) марапатталған. 2-ші дәрежелі Сталиндік сыйлығының иегері (1942), Эйлер атындағы Алтын медалінің иегері (1991). Сыртқы сілтемелер *[https://m.slovari.yandex.ru/article.xml?bookbse&title%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%B2%20%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80%20%D0%94%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87 Александров Александр Данилович]
Ростислав Евгеньевич Алексеев

Алексеев Ростислав Евгеньевич (18 желтоқсан, 1916, Новозыбков, Чернигов губерниясы - 9 ақпан, 1980, Горький) - Кеңес кеме жасаушысы. Су асты қанаттары бар кемелердің, экраноплан және экранолётті шығарған. Сталиндік сыйлығының (1951), Лениндік сыйлығының (1962) иегері Сыртқы сілтемелер *[http://library.istu.edu/hoe/personalia/alexeev.pdf Биографиясы]
Татьяна Ивановна Алексеева

Алексеева Татьяна Ивановна (7 желтоқсан, 1928, Казань - 22 маусым, 2007, Мәскеу) - Ресей антропологы, тарих ғылымдарының докторы, профессор, Ресей ҒА академигі, Мәскеу мемлекеттік университетінің еңбегі сіңген қызметкері. Ресей ҒА-ның Археология институтының бас маманы. Достық орденіның иегері. Сыртқы сілтемелер *[http://anthrop.bio.msu.ru/istoriya.html Татьяна Ивановна Алексеева]
Шахмат жазуы

Шахмат тақтасы немесе Шахмат нотациясы — шахмат тақтасындағы фигуралардың арлы-берлі қозғалысын қағазға түсіретін арнайы жазу белгілері жүйесі. Шахмат тақтасының шаршы алаңдарының белгілеуі Вертикалынан латын әріптерімен белгіленген. Ол әріптер былай оқылады: (а, бэ, цэ, дэ, е, эф, жэ, аш). Горизонталынан бірден сегізге дейін цифрлармен белгіленген. Есеп ақ бұрыштың сол жағындағы алаңынан басталынады. 64 шаршы алаңның әр қайсысының "аты" және "фамилиясы" бар. Олар әріптермен және сандармен белгіленген. Фигуралардың белгілеуі Фигураларды жазудың мынадай қысқаша түрлері бар: Жүрісті жазу Жүрістерді жазған, талдаған кезде шахмат кітаптары мен журналдарында төмендегідей шартты белгілер кездеседі: :: — фигураларды жеу :+ — шах :++ — қос шах :* — мат :0-0 — қысқа жаққа рокировка :0-0-0 — ұзын жаққа рокировка :! — күшті жүріс :!! — өте күшті жүріс :? — сәтсіз жүріс :?? — өте нашар жүріс :!? — алдап соғатын жүріс :?! — күдіктенетін жүріс := — қарсыластардың мүмкіндіктері бірдей. Жүрістерді толық жазған кезде фигураның тұрған "жері", баратын "орны" көрсетіледі. Жүрістерді қысқаша жазғанда тек фигуралардың келген "орны" жазылады. Дереккөздер
Марстық (роман)

Марстық — 2011 жылғы ғылыми-фантастикалық роман. Бұл америкалық автор Энди Уирдің екінші және өз атымен басып шығарған алғашқы романы. Кітап алғашында автордың өзімен 2011 жылы жарияланған болатын, кейін Crown Publishing баспаханасы басып шығару құқығын сатып алып, 2014 жылы жаңадан шығарды. Оқиға желісі Марста жалғыз қалып қойған, сол себепті тірі қалудың амалын табуы керек америкалық астронавт Марк Уотни жайлы өрбиді. Роман негізінде түсірілген, басты рөлде Мэтт Деймон ойнайтын, режиссер Ридли Скоттың Марстық атты фильмі 2015 жылдың қазанында жарық көрді. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.andyweirauthor.com/books/the-martian-hc "Andy Weir - the Martian"] author's page presentation of the book (with 1st chapter online). * [http://www.salon.com/2014/02/11/how_science_made_me_a_writer/ "How Science Made Me a Writer"], by Andy Weir, Salon (February 11, 2014). * [http://www.sciencefriday.com/blogs/02/13/2014/how-to-get-stranded-on-mars.html "How to Get Stranded on Mars"], book excerpt hosted at Science Friday * [http://www.cannonade.net/mars.php A map of Mark Watney's travels in The Martian][http://www.cannonade.net/mars.php], fan site * [http://twit.tv/shows/triangulation/episodes/163/ Andy Weir] interviewed on the TV show Triangulation on the TWiT.tv network
Марстық (фильм)

Марстық — 2015 жылы шыққан, басты рөлін Мэтт Деймон сомдайтын Ридли Скоттың режиссерлігімен түсірілген америкалық ғылыми-фантастикалық фильм. Фильм Энди Уирдің 2011 жылғы Марстық романына негізделген. Роман желісін сценарийге бейімдеген - Дрю Годдард. Деймон байқаусызда өлдіге саналып, Қызылжұлдызда қалып қойған, кейін аман қалуы үшін күресетін астронавт рөлін ойнайды. Фильмде сондай-ақ Джессика Честейн, Кристен Уиг, Джефф Дэниелс, Майкл Пенья, Кейт Мара, Шон Бин, Себастиан Стэн, Аксель Хенни және Чиуетел Эджиофор қосалқы рөлдерде ойнайды. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.foxmovies.com/movies/the-martian Ресми сайты] * * [http://kinostan.kz/film/view?id=1274 "Марстық" Киностан сайтында]
Жүрдекқұс

Жүрдекқұс — Татреңтәрізділер отрядының қарақас тұқымдасына жататын шағын құс. Жоны - саз өңді, құм реңді және бауыры-ақшыл шағын денелі құс. Көзінен желкесіне қарай қара жолақ созылады, ал оның үстінде ақ жолақ болады. Жақсы ұшады, бірақ жүгіруді ұнатады. Африкада, Алдыңғы және Орта Азияда ызбары (грунт) қатты шөл және шөлейтте қоныстанады. Қазақстанда Түркменстаннан бірнеше рет ұшып келгені байқалды, ал соңғы уақытта жүрдекқұстар Өзбекстанда біздің шекарада да пайда болды. Дереккөздер
Жамбас белдеуі

Жамбас белдеуі — сегізкөзден және онымен қимылсыз біріккен екі жамбас сүйектерінен қүралған қағқаның маңызды бөлігі. Жамбас сүйектерінің алдыңғы жағы бір-бірімен қимылсыз біріккен. Жамбас сүйектерінің ойысында ортан жіліктің басы бекіген. Жамбас пен ортан жілік қозғалмалы буын арқылы бірігеді. Адамның жамбас сүйектері кең тостақан тәрізді қуыс жасайды. Себебі адамның тік жүруіне байланысты ішек-қарынның салмағы осы жамбас сүйектеріне түседі.
Дэвид Хевенер

Дэвид Хевенер (; 22 желтоқсан 1958 жыл, Луисвилл, АҚШ) — америкалық актер, режиссер, сценарийші, продюсер, композитор және әнші. Өмірбаяны 1985 жылы Луивилл қаласын бейнелер үшін дыбыс дизайн композитор ретінде өзін сныап көру мақсатында тастап кетті. 17 жасында Нашвиллға көшіп, сол жерде композитор және әншінің мансабын құруды бастайды. Арнайы білімі және үлкен бюджеттері болмаса да, 5 жыл ішінде , Дэвид Хевенер өз сценарийлерінің негізінде режиссер және продюсер ретінде 6 фильм шығарып, басты рөлде ойнады. Фильмографиясы # Тіл ұшы (1985) - бейне директоры, актёр. # Жойғыш (1987) - Продюсер. # Қараңғыдан тыс(1996) - Актёр. # Заңсыз Пайғамбар (2001) - Режиссёр, продюсер, актёр, сценарист. # Тірі өліктің таңсәрі (2004) - Режиссёр, продюсер, актёр, сценарист.
Су ресурстары экологиясы

Су ресурстары экологиясы - дүниежүзілік су қорының мәселесі, адамзат қауымын алаңдатып отыр. Бұл мәселе Қазақстанға да тән. Су айдындарының ластануын былайша топтайды: * биологиялық ластану: өсімдік, жануар, микроорганизмдер және ашуға бейім заттар; * химиялық ластану: уытты және су ортасының табиғи құрамын бұзатын заттар; * физикалық ластану: жылу-қызу, электромагнитті өріс, радиоактивті заттар. Су құрамының ластану деңгейі үнемі бақылауға алынып отырады. Судың құрамындағы химиялық еріген элементтер, бөлшектер және температура әртүрлі болуы мүмкін. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы ауз-судың 100-ден астам сапалық көрсеткішін ұсынған. Ал Қазақстанда ауыз су сапасы мемлекеттік стандарт 2874-82 бойынша 30 түрлі міндетті көрсеткішпен анықталады. Су алабының ластануының негізгі себептері-тазартылмаған ағын суларды өзен,көлдерге жіберу.Оның негізгі көздері: * тұрғын үй-коммуналдық шаруашылықтар; * өнеркәсіп орындары; * ауыл шаруашылығында тыңайтқыштардың мөлшерден тыс қолданылуы; * шаруышылықтың басқа да салалары. Дереккөздер
Бақ Назарұлы

Бақ Назарұлы, Бақ батыр, Жалпақ батыр (туған-өлген жылы белгісіз) - қазақ батыры. Руы Тама. Бақ - ерекше жауырынды, кең иықты, нардай зор жігіт болыпты. Оның сыртқы келбетіне қарап жеңгелері атын тікелей атамай, тергей атап Жалпақ деп еркелете айтатын болған дейді. Осыдан Бақ аты тікелей аталмай, Жалпақ атымен тарихта қалады. Бақтың апасы Аман хан әулетіне ұзатылған. Аман апасынан туған сұлтан (Өкінішке орай, әңгіме айтушылар толық атын атай алмай, бірде Қанішер Абылай десе, бірде Тәуке деп отырды) да хан тағына отырған. Қазақтың тарихында Салқам Жәңгір атанған хан қайтыс болғаннан соң, оның екі баласы Уәлибақы мен Тәуке таққа таласады. Хан кеңесі Тәукені хан көтеріп, таққа отырғызады. Тәуке де өзінің маңына өзі секілді жаужүрек, алған бетінен қайтпайтын, «Сен тұр, мен атайын» дейтін қас батырларды жинаған. Сондай жандардың бірі, Тәукенің айтулы батырларының бірі болған Бақ батыр. Батырдың жауынан тайсалмайтын көзсіз мінезіне, қайталанбас ерлігіне сүйсінген хан оған Сырдың бойынан қыстау, Қаратаудың теріскейінен жайлау бөліп береді. Бұл кезеңде Тәуке хан Тәшкенді мекен қылады екен. Тәуке өлгенннен соң Бақ батыр Сауран жағына қарай көшіп кетеді. 1723 жылы жоңғарлар Сауранды алғанда Бақ батыр шегінген елмен бірге Хиуа жағына өтіп кетеді. Араға бірер жыл салып, өзінің отаны Сауранға қайтып келеді. Қаратаудың Суындық асуынан өткен жерінде «Бақтың бауы» деген бау бар. Басы таудан басталып, Сауранның түбінен өтіп Сырға құятын өзенді «Бақтық өзені» деп атайды. Осы өзеннің бойымен Бақтың көші жүрген көрінеді. Жайлауы мен қыстауын жалғастырар жол секілді бұл өзен. Бақ (Жалпақ) батыр Сырдың бойын қыстап жүрген. Оның қарауындағы елдің бір сәт балық аулап, маңайын тамақтандырғаны айтылады. Арал теңізінің шығыс бетінде Жалпақ атты арал болған. Қазір теңіз тартылғандықтан жермен теңесіп кеткен. Сол арал Бақ (Жалпақ) батырдың иелігіндегі жерлердің бірі еді деседі. Бақ батырдың артынан тараған ұрпақтары - Тама тайпасының Дәулеткелді руының Жалпақ деген аталығын құрайды. Олар Түркістан облысының Созақ ауданын мекен етеді. Дереккөздер
Құлахмет Халменов

Құлахмет Халменов - (15.10.1926 жылы, Қызылорда облысы, бұрынғы "Коммунизм" ауылы) - ішкі істер қызметінің генерал-майоры (1970), заң гылымының кандиданты (1972), КСРО Ішкі істер қызметіне еңбегі сіңген қызметкер (1962). Еңбек жолы Халменов еңбек жолын халық сотының хатшысынан бастады. Қазақ КСР Ішкі істер министрлігінің Алматыдағы 1 жылдық мектебін (1945 ж), КСРО Ішкі істер министрлігінің Москвадағы жоғарғы мектебін бітірген (1948-50). 1958 жылға дейін Халменов Қазақ КСР-і Ішкі істер министрлігінің жүйесінде жауапты қызметте болды. 1958-59 жылдар аралығында Алматы облысы Ішкі істер басқармасы бастығының орынбасары, бастығы болды. 1960-67 жылдар аралығында Жамбыл, ал 1968 ж. Шымкент облысы Ішкі істер басқармасының бастығы. Марапаттары Қызыл Жұлдыз орденімен және медальдармен марапатталған. Дереккөздер
Нұролла Ғарифоллаұлы Фазлаев

Нұролла Ғарифоллаұлы Фазлаев ( 1909 жылы туған, Татарстан, Мочалей ауылы - 1997 жыл) - Кеңес Одағының батыры (10.04.1943). Ұлты - татар. 253 инженер-құрылыс батальоны құрамында болды. Днепрден және Одерден өту кезінде асқан ерлік көрсетті. Қызыл Тулы 19-шы Ровно инженер-саперлік бригаданың бөлімдері құрамында Сандомирск плацдармы үшін жүргізілген ұрыстарға қатысты. Марапаттары Ленин орденімен, 2 дәрежелі Отан соғысы, екі рет Қызыл Жұлдыз ордендерімен және медальдармен марапатталды. Соғыстан кейінгі өмірі Соғыстан кейін Тараз қаласында тұрып жұмыс істеді. Тағы қараңыз * Кеңес Одағының Батыры Дереккөздер
Пульчинелла

Пульчинелла (, ) — итальян халқының сүйікті қуыршақ-кейіпкері. Әлем халықтарында бірнеше қуыршақ түрлері бар: орыстың Петрушкасы, француздың Полишинелі, итальянның Пульчинелласы, немістің Гансвурсты, ағылшынның Панчы, чехтың Кашпарегі және түріктің Карагёзі. Осы қуыршақтардың жасы үлкені - Пульчинелла. Оған 500 жыл толды. Пульчинелла ұзақ жылдар бойы кішкентай ғана тесігі бар қорапшада өмір сүрді. Ол осы қорапшаның тесігінен басын шығарып өнер көрсететін. Қуыршаққа жан бітіретін әртіс осы қорапшамен бірге үлкен қалаларды, алаңдарды, жәрмеңкелерді аралайтын. Оның басы үлкен, дөңес келген үлкен мұрыны бар, екі езуі құлағына дейін жетеді. Ол үнемі қалжың сөздерімен адамның басындағы кемшіліктерді әжуалап, әділдік үшін күресіп, шындықты айтатын. Қуыршаққа жан бітіретін әртістің жанында үнемі бір музыкант болатын. Ол қуыршақ ойынын бастан аяқ музыкамен көркемдеп отыратын болған. Ол әлі күнге дейін қуыршақ театрларының сахнасында өнер көрсетіп, көрермендеріне қуаныш сыйлауда. Дереккөздер
Василий Васильевич Андреев

Василий Васильевич Андреев (15 қаңтар 1861 жыл - 26 желтоқсан 1918 жыл) орыс музыка қайраткері, балалайка аспабының шебер орындаушысы. Орыстың халық аспаптар оркестрін ең алғаш Василий Васильевич Андреев құрған. Василий Васильевич Андреев атындағы оркестр орыстың ең алғашқы халық аспаптар оркестрі болды. Бұл оркестрдің құрамына орыстың балалайка, домбыра, баян, гусли сынды аспаптары енді. Оркестрдің негізгі репертуарын орыстың халық әндері мен билері құрады. Дереккөздер
Жасушаның химиялық құрамы

Жасушаның химиялық құрамы — жасушаның құрамына кіретін барлық заттардың жиынтығы. Жасушаның құрамында Химиялық элементтердің периодтық жүйесінің 86 элементі бар, оларың ішінде 25 элемент ағзаның өмірінің тіршілік әрекеті үшін керекті болса, 16-18 элемент зәру қажет. Жасушаның құрамында 80-нен астам химиялық элементтер кездеседі. Олар жасушадағы зат алмасу процестеріне қатысады. Əрбір жасушаның құрамы ағзалық жəне бейағзалық қосылыстардан тұрады. Ағзалық қосылыстарға: нəруыздар (белок), майлар, көмірсулар жəне нуклеин қышқылдары жатады. Бейағзалық қосылыстар: су мен минералды тұздар. Ағзалық қосылыстар жасуша құрамының 20-30% үлесіне тең. Нəруыздар Нəруыздар - көміртегі, сутегі, оттегі, азот, күкірт жəне т.б. элементтерден тұратын күрделі ағзалық заттар. Нəруыздар 45°С - 80°С ұйиды. Олардың құрамы 20 амин қышқылынан тұрады. Майлар Майлар үш элементтен құралған, олар: көміртегі, сутегі, оттегі. Майлар судан жеңіл, суда ерімейді. Май глецерин мен май қышқылынан тұрады. Көмірсулар Көмірсулар - майларға ұқсас, көміртегі, сутегі, оттегіден тұрады. Көмірсу деп аталу себебі, сутегі мен оттегінің арақатынасы сумен бірдей. Демек, сутегі атомы оттегі атомынан 2 есе көп деген сөз. Көмірсуларға əртүрлі суда тез еритін тəтті (кристалды) қанттар жатады. Бұлардың ішінде көбірек таралғандары - глюкоза (жүзім қанты) мен гликоген (жануар крахмалы). Гликоген бауыр мен бұлшықеттер жасушаларында кездеседі. Жасушаның бейағзалық заттары Жасушаның бейағзалық заттары - су мен минералды тұздар. Жасуша цитоплазмасында су мөлшері аздау болады. Сондықтан цитоплазма - қоймалжың, жартылай созылмалы сұйықтық. Су жасушаға еріткіш ретінде өте қажет. Себебі жасушадағы түрлі химиялық реакциялар тек еріген заттардың арасында жүреді. Қорек заттары жасушаға тек сұйық (еріген) күйінде қабылданады. Жасушаның 80%-ы су. Ондағы қажетсіз өнімдер мен зиянды заттар су арқылы сыртқа шығарылады. Дереккөздер
Парсы ханзадасы: Уақыт құмы

«Парсы ханзадасы: Уақыт құмы» — режиссёр Майк Ньюэллдың шытырман оқиғалы фильмі. Әлемдік премьерасы 2010 жылы 28 мамырда болды. Фильмнің продюсері — Джерри Брукхаймер («Кариб теңізінің қарақшылары»). Сюжеті Парсы патшасы Шараман базардан жасөспірім Дастанды көріп қалады да, оны асырап алады. Дастан өсе келе қабілетті қолбасшы екендігін көрсетіп, әскери жорықта ерлік көрсетеді. Барлық туыстарынан айырылған Дастанға нағыз қылмыскерді табу үшін біраз қиындықты бастан кешіруге тура келеді. Рөлдерде *Джейк Джилленхол - ханзада Дастан. Парсылық үш ханзаданың ең кішісі. Фильмнің жасалынуы *Аламут қамалының Шығыс қақпасының моделі Вольф Крюгердің басшылығымен (Wolf Kroeger) Лондондағы Pinewood Studios-тың № 7 павильонында жасалды. Құрылыс жұмыстарына 3000 ағаш бағаналар қолданылды. Олардың ұзындығы 2,4х1х2 метрді құрады, онымен қоса 21 метрлік тақтайлар және 40 тонна гипс қолданылды. Қақпалардың өзін жасауға 14 аптаға жуық уақыт кетті. *Фильмнің түсірілімдері Марокконың Марракеш қаласындағы Айт-Бен-Хадду (ЮНЕСКО қорғауындағы мәдени ескерткіш) Уарзазати Укаймеденде жүрді. Сыни пікірлер Фильм әртүрлі пікірлерге ие болды. Олардың көпшілігі теріс пікірлер болатын. Фильм саундтрегі Қызықты деректер Дереккөздер
Соноран шөлі

Соноран шөлі (; ; кейде Гила шөл даласы) — Америка шөл даласына жатады. Ол Американың Аризона, Калифорния штаттарының және Мексиканың Сонора штатының үлкен аумағын қамтиды. Бұл - солтүстік Америкадағы ең үлкен және ең ыстық шөл даласы. Шөл далада өсімдіктер мен аңдардың ерекше түрлері бар. Солардың біріне - сагуаро кактусы жатады. Шөл даланың кіші аймақтарына Колорадо шөл даласы мен Юма шөл даласы кіреді. Шөл дала тіршілік иелеріне өте бай. Соноран шөл даласында сүтқоректілердің 60, құстардың 350, бауырымен жорғалаушылардың 100-ден астам, жергілікті балықтардың 30, жергілікті өсімдіктердің 2000-ға жуық түрлері бар. Соноран ұлттық саяжай шөл даласы осы шөл далалық аймақтың ерекшелігін сақтап қалу үшін ұйымдастырылған. Бұл қорық келушілерді көрмесімен таң қалдырады. Көрмеде орган тәрізді түтік - кактус, соноран айырмүйізі, құмды дөңдер, лаваның ағуы, сенита және сагуаро кактусы, құрғап кеткен көлдер, жалпақ құйрықты және мүйізді кесірткелер, тасқынды таулар, қабатты көріністер, үлкен мүйізді шөл дала қойлары, піл ағаштар және тағы басқалар бар. Бұл жерден қауіпті өсімдіктер мен аңдардың түрлерін де кездестіруге болады. Соноран шөл даласының көптеген өсімдіктері тек қатал жағдайға көніп қала қойған жоқ, олар құлпыру үстінде. Шөл даланың жоғарғы қатпарлы тауларында қылқанды ормандар кездеседі. Бұл жердің қысы қалыпты жылы, ал жазғы уақытта тым ыстық болады. Кей жерлерде пальма, т.б. ағаш түрлері кездеседі. Соноран шөлінен бас жыландарға қоса тағы улы шаяндарды айдаһар басты жыландарды да кездестіруге болады. Шөл далаларға тән аңызақ жел де Соноран шөлінде соғады. Дереккөздер
Inkscape

Inkscape — GNU Ceneral public Lisense лицензиясымен таралатын векторлық графика редакторы. Бұл редакторда іс жүзінде сайтқа арналған батырмадан баннерге дейін, визиткалардан кітаптар, иллюстрациялар жасауға дейін кез келген кескінді құруға болады. Бірақ ол баасқа тегін программалар секілді жұмыс істейді, себебі ол басқа программаларға тәуелді. Орнату *ресми сайттанn8c3he, *іске қосу, *шебер орнату тілін таңдау, *лицензиялық келісіммен танысу, *келісімшартпен келісу, *программаны іске қосу, *жұмысты бастау. Терезе элементтері Терезе баптауын ТҮР->КӨРСЕТІ НЕМЕСЕ ЖАСЫРУ бұйрығын орындау арқылы жүзегее асыруға болады. #Бас мәзір: файл, дұрыстау, түрі, қабаттар, объект, контур, текст, фильтрлер, үлкейту, анықтама деген бөлімдерден тұрады. #Құрал саймандар панелі. #Таңбалау элементері: сызғыш, тор, бағыттауыштар. #Жұмыс аймағы кенеп. #Бұйрықтар панелі. #Жабысу парметрлер панелі. #Түстер үлгілер политра. #Қалып күй қатары. Дереккөзездер
Норман Джейс

Норман Джейс (; 21 наурыз 2000 жыл, Корралес) – америкалық актер. 2000-шы жылдың 21 наурызында АҚШ-тың Нью-Мексико қаласында туған. Мансабы Ол 2011-2016 жылдар аралығында әртістік өмірі болып жатыр. Ең бірінші атағын «Кәдікті Генри» телехикаясынан алды. «Кәдікті Генри» телехикаясы Nickelodeon телеарнасында көрсетіледі. Онда ол Холмагорск қаласындағы суперқаһарманды және жасөспірімді ойнайды. Оның аты: Генри Харт. Дегенмен, оны құпияда сақтайды. Кәдімгі өмірінде оның екі жан досы болады. Олар: Шарлотта Болтон, Джаспер Данлоп. Сондай-ақ оның қарындасы – Пайпер Харт. Норман Джейс «Адамның ыдырауы», «Жұбай» деген сияқты кинофильмдерде ойнаған. «Адамның ыдырауы» кинофильмінде ол басты рөлде ойнайды. Оның жанры – фантастика, драма, боевик, отбасылық. Ол 2015 жылда шыққан. Nickelodeon телеарнасында көрсетіледі. Скотт МакЭбой оның режиссеры болып табылады. Сыртқы сілтемелер * Twitter сайтында [https://twitter.com/jacenorman] * Instagram сайтында [https://instagram.com/jacenorman7/]
Лиа Мишель

Лиа Мишель (; туған кезіндегі аты Лиа Мишель Сарфати; 1986 жылдың 29 тамызында дүниеге келген; Бронкс, Нью-Йорк штаты) – америкалық актер әйел және әнші. Fox компаниясының , «Хор» телехикаясының арқасында өзінің атақтылығына ие болды. Осы телехикаяда Рейчел Берри рөлін өтеді. Биографиясы Мишель Бронкс, Нью-Йорк штатында , Эдит Сарфати мен Марка Сарфатидің отбасында дүниеге келген. Ол Тенефлай, Нью-Джерсиде балалық шағын өткізді, оқыған орны Tenafly High School. Бұған қоса Мишель Stagedoor Manor сахналық өнерінің білім алу ордасында оқыды. Содан кейін Нью-Йорктегі Tisch School of the Arts университетіне түсті, бірақ білім алуын тоқтаты, өйткені сахнада өнер көрсетуді жалғастырды. Мансабы 8 жасында Лиа алғаш рет достарымен мюзикл үшін тыңдалымға барды. Ол Бродвейлық қойылымда басты рөлді сомдады, солай алдына қойған мақсатына жетті. Бұдан кейін 1998 жылы Ragtime, 2004 жылы Fiddler on the Roof атты Бродвейлық қойылымдарда өнерін жалғастырды. 2006 жылы ол Spring Awakening қойылымына қатысты, соның арқасында Drama Desk Award ие болды. Алайда 2008 жылы 18 мамырда «Spring Awakening» тастады.
Қатаған

Қатағандар - Орта Азияны мекендеген ежелгі тайпа. Рәшид әд-Дин қатағандарды көшпелі ру - қатақин деп атап, оларды Алұн гоаның үлкен ұлы Бугунхатакидан таратады. Бір қатар зерттеушілер (Х. Арғынбаев) соған байланысты қатағандар Түркістанда тек Шыңғыс хан дәуірінде, Шағатай сарбаздарының құрамында соларға қызмет етіп, пайда болған деген болжам жасайды. XVII ғасырдың бас кезінде Ташкент билеушісі Тұрсын хан әскерінің негізін қатағандар құраған. 1627 жылы Есім хан Тұрсын ханды өлтіргенде бүлікшіге тірек болған, қазаққа қарсы қылыш көтерген қатаған руын да қырып жіберген, тірі қалғандарына қысымшылық көрсеткен. Қудалауға ұшыраған қатағандар ыдырап, біраз бөлігі өзбек халқына және қазақтардың Ұлы жүзінің шанышқылы тайпасына сіңісіп кеткен. Кейбір шежіре деректеріне қарағанда, қатағандар ысты тайпасының құрамына, қоңырат тайпасындағы жетімдер руына да араласқан. Қатаған қырғыны Есім ханның жеңісі емес, бүкіл қазақ ордасының орны толмас қасірет болды. Дереккөздер
Қазақстан КП Жамбыл облыстық комитеті

Қазақстан КП Жамбыл облыстық комитеті — Қазақстан Компартиясы Жамбыл облыстық партия ұйымының басқару органы (1940-1991). Жамбыл облысы Қазақ КСР құрамында 1939 жылы 14 қазанда орталығы Жамбыл қаласы болып Оңтүстік Қазақстан облысының бір бөлігінен құрылды. 1962 жылдың 3 мамырынан 1964 жылдың 1 желтоқсанына дейін Шымкент және Қызылорда облыстарымен бірге Қазақ КСР Оңтүстік Қазақстан өлкесінің құрамында болды. Облыстық комитеттің бірінші хатшылары * 1940—1945 — Михаил Ткаченко * 1945—1952 — Ізмұхамед Еділбайұлы * 1952—1957 — Шолақ Артығалиұлы * 1957—1959 — Махмұт Сапарғалиұлы * 1959—желтоқсан 1962 — Асанбай Асқарұлы * Желтоқсан 1962—желтоқсан 1964 — (ауылдық) Асанбай Асқарұлы * Желтоқсан 1964—1965 — Асанбай Асқарұлы * 1965—1970 — Бименде Садуақасұлы * 1970—1971 — Мұстақым Ықсанов * 1971—маусым 1972 — Мұқатай Жұрмұхамедұлы * Июнь 1972—ақпан 1983 — Хасан Бектұрғанов * Ақпан 1983—3 желтоқсан 1988 — Әнуар Жақыпов * 3 желтоқсан 1988—12 маусым 1990 — Сәбит Байжанов * 12 маусым 1990—7 қыркүйек 1991 — Өмірбек Бәйгелдіұлы Тағы қараңыз * Облыс әкімі Әдебиет * РСДЖ(б)П, РК(б)П, БК(б)П, КОКП орталық комитеті: Тарихи-өмірбаяндық нұсқаулық / Құрас. Ю. В. Горячев. М., 2005.
Когалымавиа 9268 әуе апаты

Когалымавиа 9268 әуе апаты — 2015 жылдың 31 қазан күні болған ірі әуе апаты. Мысырлық Шарм-эш-Шейх қаласынан ресейлік Санкт-Петербург қаласына қарай чартерлік сапар жасаған «Когалымавиа» әуе компаниясының ұшағы апатқа ұшырады. Ұшып шыққаннан кейін 23 минут өткен соң ұшақпен радиобайланыс ұзілді және ол радарлардан жоғалды. Мысырлық үкіметтің іздеу топтары ұшқыштың сынықтарын Эль-Ариш қаласының маңында тапты. Мысыр тарихындағы ең ірі әуе апаты. Авиация тарихындағы ең ірі әуе апаттарының арасында 28-ші орынға орналасты. Ресей азаматтарының қайтыс болғандар саны бойынша ең ірі әуе апат. Бортта болған барлық 217 жолаушы және 7 экипаж мүшелері (2 ұшқыш + 5 жол серік) мерт болды. Экипаж Ұшақты екі ұшқыштан және бес жолсеріктен тұратын ресейлік экипаж жүргізген: * Әуе кемесінің командирі — Немов Валерий Юрьевич. * Екінші ұшқыш — Трухачёв Сергей Станиславович * Аға жолсерік — Марцевич Валентина Петровна * Жолсеріктер: ** Беломестнов Андрей Витальевич ** Олару Ирина Дмитриевна ** Свиридов Станислав Васильевич ** Филимонов Алексей Андреевич Жолаушылар Росавиацияның мәліметі бойынша, ұшақ бортында 195 ересек жолаушы және 25 бала болған. Мысырдағы РФ-ның елшілігінің мәліметә бойнша жолаушылар арасында Санкт-Петербург, Карелия, Самара және Ульяновск қалаларының тұрғындары болған. Сонымен қатар ұшақта төрт Украина азаматы және бір Беларусь азаматы ұшқан. Саяси реакция Ресей президенті Владимир Путин ұшақ апатынан қаза тапқандардың отбасыларына көңіл айтты. Ресей Федерациясының өкімет басшысы Дмитрий Медведевке Мысырдағы «Когалымавиа» әуе компаниясының ұшағы апатқа ұшырағанына байланысты мемлекеттік комиссияны құру туралы міндет қойылды. Ресейде 1 қараша Қаралы күн болып жарияланды, ал Санкт-Петербургте 1-3 қараша күндері. РФ президентіне және Ресей халқына келесі мемлекет және өкімет басшылары көңіл айтты: Әзірбайжан, Армения, Беларусь, Болгария, Боливия, Мажарстан, Венесуэла, Германия, Грузия, Мысыр, Иран, Исландия, Испания, Қазақстан, Қытай Халық Республикасы, Латвия, Молдова, Нидерландылар, Никарагуа, Польша, Сербия, Словения, Тәжікстан, Тунис, Түркия, Түркменстан, Финляндия, Франция, Хорватия президенттері; Швеция патшасы, Рим папасы Франциск, Біріккен Ұлттар Ұйымының басшысы Пан Ги Мун және басқалары.. Дереккөздер
Коста-Рикадағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандар тізімі

ЮНЕСКО Әлемдік мұра тізімінде Коста-Риканың 4 нысаны бар (2012 жылғы мәліметі бойынша). Бұл нысандардың ішінде тізімге 1 нысан мәдени және 3 табиғи критерийлар бойынша іліккен. Бұдан басқа, 2014 жылғы жағдайына сәйкес Коста-Рика аймағындағы Әлемдік мұра тізіміне 1 нысан үміткер ретінде тіркелген. Тізім Дереккөздер Тағы қараңыз * Әлемдік мұра * Солтүстік Америкадағы Әлемдік мұра нысандары * ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандарының тізімдері * ЮНЕСКО Сыртқы сілтемелер * [http://whc.unesco.org/en/statesparties/cr Costa Rica — UNESCO World Heritage Centre]
Топтық мінез-қылық

Қоғамдасып-бірлесіп тіршілік ететін жануарларға топтық мінез-қылық тән. Олар тұрақты үйір, табын, жатақ құры тіршілік етеді. Олар табиғаттағы маусымдық өзгерістерге, әр жануар тіршілігіндегі көбею, ұрпағына қамқорлық жасау, миграция және т.б осы сияқты әрекеттерінде топтық мінез байқалады. Топтасып тіршілік ету - жануарлар әлемінде кеңінен таралған құбылыс. Бұл түрге жататын жануарлардың ішінде жеке дара тіршілік ететіндері де, бүкіл тіршілігін топтасып тұқымтоп болып өтккізетіндері де бар. Мысалы * Құлан үйірлерінде айғыр бүкіл үйірді басқарады, ал бие бүкіл үйірдің орын ауыстыруын бағыттап отырады. * Құмырсқа илеуіндегі құмырсқалар. Олар қызмет етуіне қарай: 1.жыныстық топ: көбею,қоныс аудару; 2.ұя салу, жұмыртқалар мен ұрықтарды күту; 3.жұмысшы құмысқалар: қоректі қамтамасыз етеді. * Аралар бірігіп кәрез ұяларына бал тасиды. Дереккөздер
Pentatonix

Pentatonix ( қысқаша PTX) — Техас штаты, Арлингтоннан шыққан америкалық, вокал әншілерден тұратын а капелла группасы, 5 әнші-вокалдан құралған: Скотт Хоинг, Митч Грасси, Кирстин Малдонадо, Ави Каплан және битбоксер Кевин Олушол. Pentatonix Құрамы * Скотт Ричард Хоуинг – 1991 жылдың 17 қыркүйек күні туған композитор, әнші және фортепианада ойнаушы. Топтың ең ұзын қатысушысы, бойы – 190 см. * Кевин "K.O" Олушола – 1988 жылдың 5 қазан күні туған фортепиано, виолончель және саксафонда ойнайтын әнші. Қытай тілінде еркін сөйлейді, сонымен қатар француз және африка тілін үйренуде. * Митчелл Коби Грасси – 1992 жылдың 24 шілдесінде туған әнші, видеоблогшы және композитор. Топтағы аспаздық қасиетінен бірінші орын алады және әлемдегі ең тәтті кекстерді пісіреді. * Кристин Тейлор Мальдонадо – 1991 жылдың 16 мамыр куні туған орта дәрежедегі, сопрано мен контральто арасындағы әйел даусы иеленген меццо-сопрано әнші. Қазіргі уақытта Джереми Митчелмен бірге жүріп жүр. * Авриэль Бенджамин Каплан – 1989 жылдың 17 сәуір күнінде туған ән үндестігіне жаңа өң беретін қосымша дауыс құбылысына ие обертон әншісі. Ол джаз, халық әні және роктың қосылған әндерінің табынушысы екенін айтты. Дереккөздер
Шашыранды жанартау

Шашыранды жанартау — Шашыранды конус саңылаудан шыққан, еріген лавадан пайда болады. Газдың сығымдалуы әсерінен лава атқылағанда пайда болатын субұрқақ тәрізді сұйықтық жан-жаққа шашырап, түрлі үйінділердің пайда болуына ықпал етеді. Олар "лава шашырандысы" деп аталады. Атқылаған кезде сұйық болғанымен, қатқан кезде шашырандылардың пішіндері әр-түрлі болып өзгереді. Шашыранды конустар - магмасы өте сұйық, конус тәрізді жанартауларға жатады. Мұндай жанартауларды Гавай аралдарынан кездестіруге болады.
Кайли Дженнер

Кайли Кристен Дженнер (; 10 тамыз, 1997 жыл, Лос Анжелес, Калифорния, АҚШ) — америкалық модель, «Кардашьян отбасы» телешоуының қатысушысы. 2015 жылдан бастап «Kylie Cosmetics» негізін қалаушы және иесі. Instagram әлеуметтік желісінің парақшасында 260 миллионнан астам жазылушысы бар. Балалық шағы Кайли Дженнер 1997 жылдың 10 маусымында Калифорния штатының, Калабасас қаласында дүниеге келген. Ол Брюс Дженнермен, кәсіпкер әйел Крис Дженнердің екінші қыздары. Кайлидің Кендалл деген әпкесі бар. Сьерра Каньон мектебінеде чирлидер болған, ал 2012 жылдың қыркүйек айынан бастап, үйіне мұғалім жалдап оқи бастады. Мансабы Ол өзінің модельдік жұмысын Crush your style киім желісін жарнамалау арқылы және ОК, Teen vogue журналдарына суретке түсу арқылы бастады. 2013 жылдың 8 ақпанында PacSun эксклюзивті Kendall & Kylie киім-кешектерін шығарады деп жарияланды, олар апалы-сіңлілі Кайли мен Кендалл Дженнердің дизайны болған. 2014 жылы мамыр айының соңында Кайли және Кендалл туралы «Rebels:City of Indra:The Story of Lex and Livia» деген кітап алғаш жарыққа шыққан. 2015 жылы Кайли өзінің Kylie Cosmetics деген косметика өзіндік желісін шығарды. Бірінші коллекциясын 30 секундтың ішінде толықтай сатып алған. Кайли өзінің инстаграм парағын сәтті жүргізіп, 2018 жылы ол ең қымбат инстаграм жұлдыздарының тізімін бастады (Instagram Rich List 2018). Instagram-дағы аккаунтындағы жарнамалық пост үшін жарнама беруші $1 млн төлеуі керек. Қазір оның 200 миллионнан астам жазылушысы бар. Жеке өмірі 2014 жылдан 2017 жылға дейін Кайли Дженнер рэпер Tyga-мен кездесіп жүрді. 2017 жылдың сәуірінен 2019 жылдың қыркүйегіне дейін Дженнер рэпер Травис Скоттпен кездесті, одан Сторми Уэбстер атты 2018 жылдың 1-ші ақпанында туылған қызы бар. Қызы туылғанға дейін Дженнер жүктілігін мұқият жасырған. 2021 жылдың мамырында Кайли мен Трэвистің қайта қосылғаны белгілі болды. 2021 жылдың қыркүйегінде Кайли екінші баласын күтетінін мәлімдеді. Ал 2022 жылдың 2-ші ақпанында олардың Эйр Уэбстер атты ұл баласы дүниеге келді. 2023 жылдың қаңтарында жұп айырылысып кетті, бірақ олар жақсы ата-аналар мен достар болып қала беретінін мәлімдеді. 2023 жылдың сәуірінен бастап актер Тимоти Шаламемен қарым-қатынаста. Дереккөздер