kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Багалар

Багалар — Африка халқы. Гвинея жағалауында және көршілес аралдарда, Конакри қаласының солтүстігінде тұрады. Ең үлкен топтары: Коба-Бага, Бага-Форе және Бага-Ситему. Саны 100 мың адам (1983). Тілі Бага тілі нигер-кордофандық отбасының Батыс Атлант тобына жатады. Тілі мен мәдениеті жағынан олар киси, налу, ландума, ммани, темне, лимба, буллом халықтарына жақын. Діні Дінге сенушілер – сүнниттік мұсылмандар. Дәстүрлі нанымдарды ұстанады. Тарихы Багалар Фута-Джаллон үстірті аймағында пайда болған деп есептеледі, онда олардың оқшауланған қоныстары сақталған. 17-18 ғасырларда олар Порт-Локо аймағына қоныс аударды, ол жерден біртіндеп солтүстікке қарай ығыстырылды. Американдық және Кариб теңізіндегі колониялардағы плантациялық жұмыс ретінде құлдарға деген жоғары сұраныс құл саудасын экономикалық жағынан тиімді етті. Ағылшын және американдық саудагерлер Гвинеяның Атлант мұхиты жағалауында жұмыс істеп, құл саудасы үшін порттар құрды. Осы кезеңде бағалықтар мекендеген аймаққа сусулықтар да қоныс аударған. Олар Фута Джаллон имамымен бірлесіп құрлық саудасында үстемдік орнатты. 19 ғасырдың аяғында Гвинея Францияның отарына айналды және бұл өзгеріс осы аймақтағы барлық этникалық топтарға, соның ішінде бага халқына да әсер етті. 1958 жылы Гвинея тәуелсіздік алған кезде, марксистік үкімет багалардың барлық дәстүрлі діни белгішелерін тәркілеу және жою саясатын жүзеге асырды. 1984 жылы бұрынғы режим құлатылғаннан кейін жаңа үкімет исламды мемлекеттік дін етіп, мұсылман емес діни әдет-ғұрыптарға тыйым салды. 1984 жылы Секу Туре қайтыс болғаннан кейін ғана Бага мәдениеті тайпалық ерекшелігін сақтау ретінде қайта пайда бола бастады. Кәсібі Негізгі кәсібі – күріш, мақта, асқабақ, тары, майлы пальмалар, күнжіт, құмай және кола жаңғақтарын өсірумен, сондай-ақ тұз өндірумен айналысады. Өмір салты Бага елді мекендерін кеңес басқарады, дуалды бөлініске ие. Ерлер мен әйелдердің құпия одақтары бар. Көп балалы отбасы (эбенье) жасы үлкен адам (гонибек) басқаратын отбасылардан тұрады. Тұрғын үйлері негізінен төртбұрышты, төбесі сабанмен жабылған, кіреберісі бағаналармен бекітілген. Олар пальма майын, кептірілген пиязды, кептірілген және ысталған балықты жейді. Дереккөздер
Сарықұм (Қарағанды облысы)

Сарықұм – Сарыарқаның оңтүстігіндегі құм. Географиялық орны Қарағанды облысы Ақтоғай ауданы Гүлшат ауылының солтүстік-батысында 1 км жерде орналасқан. Жер бедері Балқаш көлінің солтүстік-батыс жағалауынан солтүстікке қарай, Жəмші өзенін бойлай 42 км-ге созылып жатыр, ені 17 км-дей. Ауданы 350 км 2 . Жəмші өзенінің ескі арнасына жиналған шөгінділерден пайда болған, грунт суының (3 м тереңдікте) минералдылығы əр түрлі. Өсімдігі Құм төбешіктері еркек шөп, жусанмен бекіген, ойпаң жерінде жиде, сораң шөптесіндер өседі. Қысқы жайылым ретінде пайдаланылады. Дереккөздер
Сарықұм (Ақтөбе облысы)

Сарықұм – Ақтөбе облысы Байғанин ауданының оңтүстік-батыс бөлігіндегі құм. Жер бедері Жем өзенінің орта ағысымен Доңызтау кемерінің солтүстік-батысы аралығындағы жазықта, теңіз деңгейінен 60-80 м биіктікте жатыр. Пішіні төрт бұрышты, ауданы 230 км 2 . Жазық түйетайлы төбешікті жəне қырқалы келеді. Өсімдігі Эфемер, жусан, еркек шөп, т.б. өсімдіктермен бекіген. Тұщы грунт суы 3-5 м тереңдікте кездеседі. Көктемгі, жазғы мал жайылымы. Құмның батыс шетінде Дияр ауылы орналасқан. Дереккөздер
Сарықұм (Жетісу облысы)

Сарықұм – Сасықкөл көлінің батысындағы құмды алқап. Географиялық орны Қарақұм жəне Тасқарақұм құмды алқаптардың аралығында жатыр. Жетісу облысы Алакөл ауданының солтүстік-батыс бөлігін қамтиды. Жер бедері Теңіз деңгейінен орташа биіктігі 440 м. Аумағы 1,4 мың км 2 , солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 40 км-ге, батыстан шығысқа қарай 32-35 км-ге созылған. Жер бедері құм төбелерден тұрады. Едəуір көтеріңкі келген оңтүстігінде Жуантөбе (508 м) жəне Тастөбе (516 м) төбелері орналасқан. Құмды жағалай жəне құм ішінде қыстаулар (Магазин, Жыратау, т.б.) мен құдықтар жайласқан. Өсімдігі Шөлдің құба, сұрғылт құмайтты топырақ жамылғысында бұйырғын, тасбұйырғын, жусан, баялыш өсімдіктері басым өскен. Құмды алқап мал жайылымына қолайлы. Дереккөздер
Багоболар

Багоболар (өз атауы багобо, гианга) — Филиппиндегі халық, олар Минданао аралының орталық және оңтүстік-батыс бөлігінде тұрады. Жалпы саны 50 мың адамды құрайды. Этнонимі «Багобо» терминінің шығу тегі анық емес, бірақ ол «жаңа немесе жақында» дегенді білдіретін «баго» және «адам» дегенді білдіретін «обо» немесе «уву» сөздерінен шыққан болуы мүмкін. Бұл атау бастапқыда Давао шығанағының жағалауындағы халықтарға, әсіресе Даваоның оңтүстік-шығысындағы батыс жағалауындағы байырғы халықтарға қолданылған. Тілі Олар багобо тілінде сөйлейді. Диалектілер: багобо, гианга, обо. Билаан тілі мен тагал тілдері де кең таралған. Діні Дәстүрлі нанымдарды ұстанады, кейбіреулері христиандар. Багобо адамдардың өмірін үлкен бақылауды жүзеге асыратын жоғары тіршілік иелерінің қуатты тобына сенеді. Ең алдымен, барлық нәрсенің алғашқы себебі және жасаушысы болған Эвгпамолак Манобо, оны Манама деп те атайды. Оған зұлымдыққа бейім емес, бірақ тиісті құрбандықтар мен басқа да құрмет белгілері көрсетілмесе, оларды жазалауға қабілетті көптеген рухтар қызмет етеді. Олардың астында адамзатты бұзақылықпен ренжітуді немесе тіпті оған ауру мен апат әкелуді ұнататын төмен, орташа рухтар тобы бар. Бұл класс әдетте тауларда, жартастарда, ағаштарда, өзендерде және бұлақтарда тұратын рухтарға жатады. Осы екі түрдің арасында өлгендердің көлеңкелері бар, олар осы өмірді тастап, тірілерге жақсы немесе жаман әсер етуді жалғастырады. Таралуы Багоболар Давао шығанағының батыс жағалауынан Даваоның әйгілі Апо немесе Апо Сандава тау жоталарының биік ағысына дейін созылған кең аумақтардың басым тұрғындары болып табылады. Кәсібі Негізгі кәсібі – қолмен атқарылатын егін шаруашылығы (күріш, тәтті картоп – камот), мал шаруашылығы (жылқы, ит, жағалау маңындағы багоба – буйвол-карабао), аңшылық, терімшілік, жағалауда балық аулау. Қолөнерден – керамика, абака талшықтарынан өру, тоқу, металл өңдеу, маталарды бояу дамыған. Дәстүрлі қарулары – садақтар мен жебелер, жарты ай тәрізді пышақтар, әдемі безендірілген төртбұрышты ағаш қалқандар. Өмір салты Багоболарда мүлікті саралау бар, ал бұрын құлдық, құрбандық шалу және бас аулау болған. Жетекші рөлді көшбасшы (дато) атқарады. Отбасы – шағын, билокальды немесе неолокальды, қалыңдыққа қалың мал құны сақталған. Елді мекендерінің орналасуы негізінен қарапайым, тұрғын үй бір бөлмелі, ағаш немесе бамбук, шатыр төбесі бар. Фольклор, мифтер, аңыздар, өз эпосы – Тува-анг бар. Дереккөздер
Игорь Андреевич Армаш

Игорь Андреевич Армаш (молд. Igor Armaș; 14 шілде 1987, Каушаны, Молдова КСР) — молдовалық футболшы, қорғаушы. Жүлделері Командалық ; «Зимбру» * Молдова вице-чемпионы (1): 2006/07 * Молдова Кубогы (1): 2006/07 ; «Кубань» * Ресей 1 дивизионы (1): 2010 * Ресей кубогының финалисі (1): 2014/15 Жеке ; «Зимбру» * Молдова чемпионатының үздік қорғаушысы (1): 2008 Дереккөздер Сілтемелер *[https://www.worldfootball.net/player_summary/igor-armas/ Профилі]
Jusan Invest

First Heartland Jusan Invest акционерлік қоғамы (бұрынғы «Цесна-Капитал» АҚ) — қазақстандық инвестициялық және брокерлік компания. Бұл «First Heartland Jusan Bank» АҚ 100% еншілес компаниясы. 2004 жылдан бастап брокерлік және депозитарлық қызметті жүзеге асырып, құнды қағаздарды басқару бойынша қызмет көрсетеді. Компания басқарма төрағасы – Максим Кабанов. Тарихы 2004 жылы құрылды. Операциялар Компанияның құнды қағаздар нарығында инвестициялық портфельді басқару, брокерлік және дилерлік қызметті жүзеге асыруға лицензиясы бар. Компания цифрлық онлайн брокер ретінде позицияланады. Биометрияны пайдаланып Jusan мобильді қосымшасында брокерлік шотты ашуға және инвестициялық портфельді басқаруға болады. Компания құрылғаннан бері жалпы сомасы 650 миллиард теңгеден астам облигациялар шығарған. 2021 жылдың ақпан айында «First Heartland Jusan Invest» АҚ Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорымен кастодиандық келісімге қол қойды. Жинақтаушы зейнетақы салымшыларының активтері эмиссиялық және борыштық құнды қағаздарға, оның ішінде биржалық қорларға (ЕТҚ), акцияларға, облигацияларға, Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің қысқа мерзімді ноттарына, орта мерзімді Қазақстанның егемендік облигациялары, сондай-ақ бағалы металдарға инвестициялай алады. Қаржы көрсеткіштері Компанияның жарияланған және төленген жарғылық капиталы 3 млрд теңгені, меншікті қаражат көлемі 7,4 млрд теңгені құрайды (01.10.21 ж.). Таза пайда – 835 млн теңге. Марапаттар 2021 жылы компания британдық Global Banking & Finance Review журналының «Asset Management Company of the Year Kazakhstan 2021» номинациясында және «Үздік онлайн брокер» номинациясында CbondS Awards CIS ақпараттық агенттігінің марапаттарын алды. Дереккөздер Сілтемелер * [https://www.jusaninvest.kz/ jusaninvest.kz] — «First Heartland Jusan Invest» АҚ ресми сайты * [https://kapital.kz/finance/93570/pensionnyye-aktivy-dogovory-ob-upravlenii-podpisali-dve-kompanii.html Зейнетақы активтері: екі компания басқару келісіміне қол қойды] * [https://kz.kursiv.media/2021-05-19/kazakhstancy-mogut-poluchit-investdokhody-ot-nakopleniy-do-vykhoda/ Қазақстандықтар зейнеткерлікке шыққанға дейін жинақтарынан инвестициялық кіріс ала алады] * [https://www.nur.kz/nurfin/rating/1875832-rejting-nurfin-v-kakoj-brokerskoj-kompanii-vygodnee-komissii-za-obsluzivanie/ Нурфин рейтингі: қор нарығында қандай компанияның акцияларын сатып алған тиімді]
Футболдан қыздар арасындағы Еуропа чемпионаты (U-19)

Футболдан қыздар арасындағы Еуропа чемпионаты (U-19) — УЕФА басшылығымен өткізілетін ұлттық қыздар құрамалар арасындағы ең негізгі жарыс. Жеңімпаздары және жүлдегерлері Жалпы медальдар саны Сыртқы сілтемелер * [https://www.uefa.com/womenunder19/ Еуропа чемпионатының ресми сайты]
Жазира Мақсұтқызы Ысқақова

Ысқақова Жазира Мақсұтқызы — 1982 жылы 3 наурызда Қарағанды облысы, Қарқаралы ауданы, Қарағайлы кентінде туған. Филология ғылымдарының кандидаты, академик Е.А.Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университетін қазақ тілінде оқытпайтын мектептердегі қазақ тілі мен әдебиеті мамандығы бойынша (2003) тәмәмдаған. Ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық жобалар бойынша гранттық қаржыландыруға арналған конкурстың қатысушысы. Еңбек жолы * Академик Е.А.Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университеті, оқытушы, аспирант (2005-2009), * "ҚТЖ" ҰК " АҚ Қарағанды локомотив сервис орталығы, аудармашы (2009-2011), * Қарағанды Болашақ университеті, доцент м.а. (2011-2011), * Қарағанды мемлекеттік техникалық университеті, аға оқытушы (2011-2013), * Қазақ бизнес және технология университеті, доцент м.а. (2013-2014), * «Тұран-Астана» университеті, доцент (2014-2022), * Еңбек жолын Ш.Шаяхметов атындағы «Тіл-Қазына» ҰҒПО» КеАҚ-да Әдістемелік басқарма басшысы (2022) қызметінде жалғастыруда. Еңбектері * 60-қа жуық ғылыми, ғылыми-әдістемелік мақалалары, оқу құралдары мен әдістемелік нұсқаулары жарық көрген. * Қазақ тілін оқыту әдістемесі, қазіргі қазақ тілі мен әдебиеті мәселелерімен шұғылданады.
National Geographic Qazaqstan (журнал)

National Geographic Qazaqstan журналы – әлемге әйгілі National Geographic журналының қазақ тілінде шығатын, Қазақстанда таралатын басылымы. Журналдың алғашқы саны 2016 жылдың ақпан айында жарық көрді. Осылайша қазақ тілі әлемнің 80-нен аса еліне таралатын National Geographic журналы қоғамдастығына 38-ші тіл болып қосылды. Журнал саясаттан тыс дүниелерді, соның ішінде адамзат өркениетінің өзекті мәселесінен бастап, көне тарихына дейін барлайтын, тұмса табиғат, география, археология, тарих, биология, астрономия және т. б. көптеген ғылым саласын кеңінен қамтитын, дәйекті әрі дәлелді зерттеулерге құрылған сапалы контент ұсынады. National Geographic Qazaqstan мақсаты – зерттеу мен ғылымды бейнелі түрде баяндай отырып, оқырманға ой салу, шабыттандыру.
УЕФА Чемпиондар Лигасының финалы 2022

УЕФА Чемпиондар Лигасының финалы 2022 — турнирдің 67-ші маусымының финалы. 28 мамырда Сен-Дени қаласында өтті. Матч әуелде Ресейдің Санкт-Петербург қаласында өтетін болған. Бірақ Ресейдің Украинаға басып кіруіне байланысты 2022 жылы 25 ақпанда стадион ауыстырылды. Финалға дейінгі жол Қатысушылар Матч Детальдар Статистика Дереккөздер Сілтемелер *[https://www.uefa.com/uefachampionsleague/ Ресми веб-сайт]
Футболдан қыздар арасындағы Еуропа чемпионаты (U-17)

Футболдан қыздар арасындағы Еуропа чемпионаты (U-17) — УЕФА басшылығымен өткізілетін ұлттық қыздар құрамалар арасындағы ең негізгі жарыс. Жеңімпаздары және жүлдегерлері Жалпы медальдар саны Сыртқы сілтемелер * [https://www.uefa.com/womenunder17/ Еуропа чемпионатының ресми сайты]
Өмір көктем

«Өмір көктем» — Ерден Жақсыбеков орындайтын ән. Сөзін Асқар Дүйсенбі, әнін Ұлықпан Жолдасов жазған. 2011 жылы шыққан «Несиеге махаббат» фильмінің ресми саундтрегі болды. Әнде махаббат, сағыныш, өз-өзіне сену тақырыптары көтеріледі. Дереккөздер Сілтемелер *
Ревизор

«Ревизор» — Николай Васильевич Гоголь 1836 жылы жазған комедия. Самодержавиелік-басыбайлылық қоғамға сатираның жебесі болып шаншылған бұл туындыда ол даңғой, дәлдір Хлестаковтың алдынан өтетін «доңыз тұмсықтар» арқылы Ресейдегі озбырлықты, опасыздықты, азып-тозушылықты әшкереледі. Пьесаны қазақ тіліне 1938 жылы Мұхтар Омарханұлы Әуезов аударған. Кейіпкерлер * Антон Антонович Сквозник-Дмухановский — дуанбасы * Анна Андреевна — оның әйелі * Марья Антоновна — оның қызы * Лука Лукич Хлопов — мектептердің бақылаушысы * Оның әйелі * Аммос Фёдорович Ляпкин-Тяпкин — судья * Артемий Филиппович Земляника — игілік орындарының қамқоры * Иван Кузьмич Шпекин — почтмейстер * Бобчинский және Добчинский, екеуі де Пётр Иванович — қала помещиктері * Иван Александрович Хлестаков — Петербургтен келген төре * Осип — оның қызметшісі * Христиан Иванович Гибнер — уездік дәрігер * Фёдор Иванович Люлюков, Иван Лазаревич Растаковский, Степан Иванович Коробкин — қаланың сый адамдары * Степан Ильич Уховертов — жеке пристав * Свистунов, Пуговицын, Держиморда — полицейлер * Абдулин — көпес * Февронья Петровна Пошлепкина — ұста әйелі * Унтер-офицер әйелі * Мишка — дуанбасының қызметшісі * Трактир қызметшісі * Қонақтар, көпестер, мещандар, арызшылар Дереккөздер Тағы қараңыз * Мұхтар Әуезовтің аудармалары
Вий

«Вий» — Николай Васильевич Гоголь жазған мистикалық повесть. Алғаш рет «Миргород» жинағы құрамында жарияланды. Шығарма желісі Хома Брут есімді киевтік семинариске тапсырма беріледі: ол қайтыс болған бір аруға арнап үш түн бойы дұға оқуы керек. Сөйтіп, шіркеуге мәйітпен бірге қамалады. Бірінші түні мәйіт тіріліп, Хоманы іздей бастайды. Ал Хома өзі тұрған жерге қорғайтын шеңбер салады да, дұғаларын оқуды жалғастыра береді. Екінші түні арудың мәйіті әртүрлі жын-шайтандарды көмекке шақырады, бірақ олар да шеңберден аттап өте алмайды. Сонда үшінші түні Вий деген албасты шақырылады: оның жерге дейін жететін қабақтары бар, олар ашылса, ешкім өлімнен құтыла алмайды деген сөз. Экрандалуы Шығарма желісімен түсірілген алғашқы фильмдер дыбыссыз болды, олар бүгінгі күнге шейін жеткен жоқ. 1967 жылы Леонид Куравлёв пен Наталья Варлей түскен фильм шығады. 2014 жылы Вий 3D фильмі шықты. Басқа да фильмдер бар. Сілтемелер *
Герейлердің тұт ағашы

Герейлердің тұт ағашы — Қырым Республикасы, Бақшасарай ауданындағы табиғи ботаникалық ескерткіш. Қырымдағы ең көне тұт, жасы 300 жылдан асқан. Ағаш Бақшасарай мемлекеттік тарихи-мәдени қорығының аумағындағы Хан сарайының асхана ауласында өседі. Оның биіктігі 9 м, 1,5 м биіктікте ені 6 м. Әдебиет * Шнайдер С. Л., Борейко В. Е., Стеценко Н. Ф. [http://ecoethics.ru/upl/500.pdf Украинаның 500 көрнекті ағаштары]. — Киев:Киев экологиялық-мәдени орталығы, Украинаның Табиғат министрлігінің Мемлекеттік қорық қызметі, 2011. — 204 б. — Б. 139. Дереккөздер
Диләра бикеш дүрбесі

Диләра бикеш дүрбесі — XVIII ғасырдағы мазар Бақшасарай Хан сарайының Оңтүстік қақпасында орналасқан. Аңыз бойынша, дүрбеде Қырым ханы Қырым Герейдің махаббаты мен сарай басқарушысы Диләра Бикеш жерленген. Диләра Бикештің тұлғасы әлі де аз зерттелген. Ол өлер алдында Бақшасарайда Жасыл Жәми көрінетін жерге жерлеуді өтінген деген аңыз бар. Таудың қарама-қарсы беткейінде оның кесенесінің жанында хан әйгілі Көз жасы субұрқағын жасады. Сегіз қырлы ғимарат 1764 жылы бақша террассаларының алыс бұрышында салынған. Ол жарты айы бар жарты шар тәрізді күмбезбен жабылған. Қабырғаларды бойлай екі қатар арка тәрізді ойықтар бар. Бұған дейін кесененің кіреберісінің үстіне «Марқұм Диләра бикештің аруғына дұға» деген жазуы бар тақта орнатылған болатын. «Көз жасы субұрқағы» бастапқыда дүрбеде орналасқан еді, содан кейін 1783 жылы субұрқақ ауласына көшірілді. 2007 жылы қалпына келтіруден кейін дүрбе күмбезі бастапқы құрылмадай қорғасынмен жабылды. Әдебиетте ол туралы алғашқы белгілі ескертулерді Қырым хандығы Ресейге қосылғаннан кейін бірден шетелдік саяхатшылар қалдырды: ағылшын әйел Крейвен 1786 жылы кесене туралы «Қырым арқылы Константинополге саяхат», орыс қызметіндегі неміс Паллас 1793 жылы «Bemerkungen auf einer Reise in die südlichen Statthalterschaften des Rußischen Reichs in Den Jahren 1793 und 1794 деп жазды. Федерик Дубуа де Монпере «Кавказды айналып, шеркестерге және абхаздарға, Грузияға, Арменияға және Қырымға саяхат» атты еңбегінде былай деп жазды: Әдебиет * Фадеева Т.М., Соколова М.В. Бақшасарай және төңірегі: Жолбасшы. Ақмешіт: Бизнес-Информ, 2000. Сілтеме *[https://web.archive.org/web/20090106140438/http://www.hansaray.org.ua/r_obj_dil.html Диләра бикеш дүрбесі] *[http://handvorec.ru/pamyatniki/hanskij-dvorets/historymus/dyurbe-dilyary-bikech/ Бақшасарай тарихи-мәдени және археологиялық мұражай-қорығы — Диләра бикеш дүрбесі] *[https://yablor.ru/blogs/zagadka-dilyari-bikech-lyubimoy-jen/5649307 Қырым ханының сүйікті әйелі Диләра бикештің жұмбағы] *[http://poluostrov-krym.com/dostoprimechatelnosti/pamyatniki/mavzoley-dilyary-bikech.html Диләра Бикеш кесенесі _ Ескерткіштер мен тарихи орындар _ Қырымның көрікті жерлері] *[https://lifeglobe.net/blogs/details?id=26 Хан сарайы] *[http://mezhvodnoe.info/articles/bakhchisaray_palace/dilyara_bikech.php Диләра Бикеш кесенесі] Дереккөздер
Unlimited Love

Unlimited Love — Red Hot Chili Peppers америкалық тобының он екінші студиялық альбомы. 2022 жылдың 1 сәуірінде Warner Records лейблінде шығарылған. Альбом топпен ынтымастыққа қайта келген гитарист Джон Фрушианте қатысуымен жазылған. Өлеңдердін тізімі Дереккөздер
Аладдин (мультфильм, 1992)

«Аладдин» — Walt Disney Animation Studios кинокомпаниясының 31-толықметражды мультфильмі. Басты рөлдерді орындаған Скотт Вайнгер, Робин Уильямс, Линда Ларкин, Джонатан Фриман, Фрэнк Уэлкер, Гилберт Готфрид және Дуглас Сийл. Рөлдерде * Скотт Вайнгер — Аладдин * Робин Уильямс — Джин * Линда Ларкин — Жасмин * Джонатан Фриман — Жафар * Фрэнк Уэлкер — Әбу * Гилберт Готфрид — Яго * Дуглас Сийл — Сұлтан * Джим Каммингс — Разул * Чарли Адлер — Ғазим * Кори Бертон — Ханзада Ахмед Пікір Rotten Tomatoes шолу агрегаторының сайты 95% мақұлдау рейтингісі туралы хабарлады, орташа балл 8,20/10, 75 шолуға негізделген. Metacritic орташа өлшенген мәнді қолданып фильмге 25 сыншының негізінде 100-ден 86-ге баға берді, бұл "жалпы жағымды пікірлерді" көрсетеді. Дереккөздер Сілтемелер * * * * * * *
Чехов әңгімелерінің тізімі

Антон Павлович Чехов 500-ден астам әңгіме жазған еді. Келесі тізімде бұның тек бір бөлігі ғана көрсетілген: Сілтемелер * [https://adebiportal.kz/web/viewer.php?file/upload/iblock/934/9345278be1c5596642a49a36dc030bc9.pdf&lnkz Чеховтың әңгімелер жинағы]
Қыздаршыққан

Қыздаршыққан – Үлкен Борсық құмды алқабының оңтүстік-батысындағы шағын құм. Географиялық орны Ақтөбе облысы Шалқар ауданы Бозой ауылының солтүстік-батысында 40 км жерде орналасқан. Жер бедері, өсімдігі Батыстан шығысқа қарай ендік бағытта 9 км-ге созылып жатыр, енді жері 6 км шамасында. Солтүстігінде Қошқарата соры, шығысында Көкалақұм құмы, оңтүстігінде Мыңжылқысексеуіл қонысы, батысында Үлкенсор соры мен Қошқарата құмы орналасқан. Жер бедері төбелі-белесті өсімдікпен бекіген құмды жазық. Геологиялық құрылымы Төрттік кезеңінің эолды шөгінділерінен түзілген. Өсімдігі Сұр қоңыр топырақ жамылғысында жусан, шеңгел, изен, сексеуіл, т.б. өседі. Дереккөздер
Аңшылықтағы драма

«Аңшылықтағы драма» — Антон Павлович Чехов жазған повесть. Оның ең көлемді шығармасы. Кейіпкерлері * Редактор. * Иван Петрович Камышев, сот тергеушісі. * Алексей Карнеев, граф, Камышевтың досы. * Пётр Егорович Урбенин, графтың қызметшісі, екі баласы бар. * Николай Ефимович Скворцов, графтың орманшысы, психикалық сырқаты бар. * Ольга Николаевна Скворцова, орманшының қызы. * Тина, сыған әйел. * Каэтан Казимирович Пшехоцкий, графтың туысы. * Созя, Карнеевтің әйелі, Пшехоцкийдің қарындасы. * Павел Иванович Вознесенский, уезд дәрігері. * Николай Игнатьевич Калинин, судья. * Надежда Николаевна Калинина, соның қызы. * Бабаев, бай помещик. * Полуградов. * Кузьма. * Иван Осипов. * Поликарп. * Иван Демьяныч, попугай.
Уаитакере Юнайтед

«Уаитакере Юнайтед» — Жаңа Зеландияның Уайтакере қаласындағы футбол клубы. 2021 жылы жабылып қалды. Жүлделері * Жаңа Зеландия чемпионы (5): 2007/08, 2009/10, 2010/11, 2011/12, 2012/13 ** Регулярлы маусымның жеңімпазы (3): 2006/07, 2007/08, 2008/09, 2012/13. * ОФК чемпиондар Лигасы (2): 2007, 2008. Сілтемелер * https://web.archive.org/web/20161130192059/http://www.waitakereunited.co.nz/
Сарыкөлшың

Сарыкөлшың – Кіші Арал теңізінің солтүстігіндегі аласа жота. Географиялық орны Қызылорда облысы Арал ауданы Сексеуіл темір жол стансасынан оңтүстік-батысқа қарай 20 км жерде орналасқан. Жер бедері Абсолюттік биіктігі 230 м шамасында. Оңтүстіктен солтүстікке қарай доғаша созылып жатқан жотаның ұзындығы 20 км-дей, енді жері 10-12 км. Күрделі пішінді жотаның оңтүстік беткейі тіктеу келген, солтүстік беткейі көлбеуленіп жазыққа ұласады. Солтүстік-шығысында кемерленген тік жарқабақтар мен жартастар кездеседі. Олардың биіктігі 28 м-ге жетеді. Осы бөлігінің етегінде Жаңғыжуа (Янги жуа) жайлауы жайласқан. Сондай-ақ жотаның етегінде бірнеше құдықтар, бұлақ көздері, қыстаулар бар. Шығыс етегінде сор, батпақты жерлер бар. Өсімдігі Қуаң даланың бозғылт сұр, құмайтты сұр топырағында бұта аралас, жүзгін, баялыш, теріскен, бұйырғын, ши, т.б. сораң шөптесіндер өскен. Дереккөздер
Эйлердің төртбұрыштар туралы теоремасы

Эйлердің төртбұрыштар туралы теоремасы — планиметриядағы теорема, Леонард Эйлердің (1707—1783) құрметіне аталған. Дөңес төртбұрыштың қабырғалары мен диагональдары арасындағы қатынасты сипаттайды. Пифагор теоремасының жалпыландырылған нұсқасы болып есептелінеді, сондықтан оны кейде Эйлер — Пифагор теоремасы деп те атайды. Теорема және жеке жағдайлар Төртбұрыштың қабырғалары, және диагональдары бар делік, диагональдардың орталарын кесіндісі қосады. Бұл жағдайда келесі теңдеу орын алады: : Төртбұрыш параллелограмм болса, кесіндісінің ұзындығы 0-ге тең, ал қарама-қарсы қабырғалары бір-біріне тең, сонда: : Тік төртбұрыш үшін теңдеу одан әрі қысқарады, себебі диагональдары бір-біріне тең: : Осы теңдеудегі екі жағын да екіге бөлсек, Пифагор теоремасына пара-пар нәтиже шығады: : Яғни Пифагор теоремасы Эйлердің төртбұрыштар туралы теоремасының бір мысалы ғана болып тұр. Дереккөздер
Эдификатор

Эдификатор ( — құрылысшы) — қоршаған ортаны өзгертуге немесе құруға қабілетті биологиялық түр. Эдификаторлар көбінесе белгілі бір экологиялық жүйенің басым түрі болып келеді. Кейде шағын популяциялар да қоршаған ортасына едәуір әсер етеді. Мысалдары: орман құрушы ағаштар; даланың қау шөбі; мұхиттың маржан полиптері; су ағындарындағы құндыздар; пілдер.
Михаил Андреевич Каймаков

Михаил Каймаков (румын. Mihail Caimacov; 22 шілде 1998) — молдовалық футболшы, Молдова Ұлттық футбол құрамасы мен "Славен Белупо" клубының жартылай қорғаушы. Жетістіктері Командалық ; «Шериф» * Молдова чемпионы (2): 2016/17, 2017 * Молдова Кубогы: 2016/17 * Молдова Суперкубогы: 2016 ; «Шериф-2» * 1 лига чемпионы: 2016/17 ; «Осиек» * Хорватия чемпионатының қола жүлдегері: 2018/19 ; «Осиек II» * Хорватия 2-лигасының қола жүлдегері: 2018/19 Дереккөздер Сілтемелер
Қоянды (тау, Ақмола облысы)

Қоянды – Ақмола облысы Ерейментау ауданының шығысындағы тау. Жер бедері Абсолюттік биіктігі 431 м. Солтүстіктен оңтүстікке қарай 5 км-ге созылған, енді жері 3-3,5 км. Тіктеу беткейлері уақытша пайда болатын сулардың нәтижесінде ойлауытты келген. Оңтүстік беткейінің етегінде батпақталған телімдер кездеседі. Геологиялық құрылымы Жоғарғы-орта протерозойдың тау жыныстарынан түзілген жер қыртысын қиыршықтасты коллювийлі және коллювийлі-делювийлі шөгінділер жапқан. Өсімдігі Құмсазды нашар дамыған қиыршықтасты қара қоңыр топырағында қараған аралас қылқан бозды-сұлыбасты шөптесіндер өседі. Дереккөздер
Қоянды (тау, Нияз таулары)

Қоянды – Нияз тауларының батысындағы шоқы. Географиялық орны Қарағанды облысы Осакаров ауданы Осакаровка кентінің батысында 5 км жерде орналасқан. Жер бедері Асолюттік биіктігі 640 м. Солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 3 км-ге созылған, енді жері 1 км. Беткейлері тілімделген. Солтүстігінде Тоқсумақ бөгені жатыр. Өсімдігі Қызғылт қоңыр топырақ жамылғысында ақ селеу, бетеге, сұлыбас, жусан, қараған, т.б. өсімдіктер өседі. Дереккөздер
Қоянды (тау, Сасықкөл көлі)

Қоянды – Сасықкөл көлінің солтүстік-батысындағы аласа тау. Географиялық орны Қарағанды облысы Абай ауданы Шахтинск қаласының батысында 16 км жерде орналасқан. Шерубайнұра өзенінің аңғарында жатыр. Жер бедері Абсолюттік биіктігі 725 м. Солтүстік-батыстан оңтүстікке қарай 5 км-ге созылған, енді жері 1,5-2 км. Беткейлері көлбеу бірнеше шоқылардан тұрады. Оңтүстік тау етегінде қорымтастың мол үйінділері шоғырланған. Батысында Арғынбай көлі, оңтүстігінде Желмая тауы бар. Өсімдігі Қызғылт қоңыр топырақ жамылғысында селеу, бетеге, жусан, қызғылт боз, қараған, тобылғы, т.б. өседі. Дереккөздер
Әлқоба

Әлқоба ( – «шатыр» немесе «кішкентай бөлме») — қуыс, бөлмедегі немесе басқа үй-жайдағы ойықша. Негізінен жатын бөлме ретінде, пәтер ішіндегі баспалдақтың орналасқан жері, негізгі залда — әңгімелесу орны ретінде қызмет етеді. «Әлқоба» сөзі бастапқыда кез келген ұйықтайтын бөлмеге немесе тіпті пердемен бөлінген төсекке қатысты болды. Енді ол негізінен жарық басқа бөлмелерден шыны есіктер немесе терезелер арқылы енетін осындай шағын бүйірлік бөлмелерге қатысты қолданылады. Бұл сөз араб тілінен шыққан, бастапқыда шатыр деген мағынаны білдірген. Мәуірлерден ол жатын бөлме немесе бүйірлік бөлме мағынасымен алдымен испан және португал тілдеріне (, ), содан кейін қалған роман тілдеріне (; ) өтті. Ескі француз тілінен ол жартылай әлі күнге дейін шатыр мағынасында сақталған aucube формасына ие болды, оны Уолфрам фон Ешенбах орта неміс тіліне енгізді. Галереясы Сыртқы сілтемелер * [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Alcoves Әлқобаға] қатысты ортаққордағы материалдар
Уругвай (футбол клубы)

Уругвай ФК — Бонэйрдің Ринкон қаласындағы футбол клубы. 1944 жылы құрылған. Қазіргі күнде Бонэйр жоғары лигасында ойнайды. Өз алаңындағы ойындарын Антонио Тренидат стадионында өтізеді, сыйымдылығы 1500 адам. Жүлделері * Бонэйр чемпионаты ** Чемпион (1): 1983 ** 2 орын (1): 1999/00 * Бонэйр Кубогы ** Финалист (3): 2013, 2014, 2015/16 Дереккөздер Сілтемелер
Қостөбе (тау, Қарағанды облысы)

Қостөбе – Мұңлы тауының оңтүстік-батысындағы аласа тау. Географиялық орны Ұлытау облысы Жаңаарқа ауданы Шалқия кентінің батысында 37 км жерде орналасқан. Жер бедері Абсолюттік биіктігі 405 м. Солтүстіктен-оңтүстікке қарай бойлық бағытта 3 км-ге созылған, енді жері 1,5 км. Беткейі жалпақталып жазыққа ұласады. Оңтүстігінде Ұзынтақыр қонысы жатыр. Өсімдігі Бозғылт қоңыр, сұр топырақ жамылғыларында боз жусан, баялыш, бұйырғын, қара жусан, т.б. өсімдіктер өседі. Дереккөздер
Қостөбе (тау, Ақмола облысы)

Қостөбе – Ақжар өзенінің оң жағалауындағы аласа тау. Географиялық орны Ақмола облысы Ерейментау және Целиноград аудандары аралығында орналасқан. Жер бедері Абсолюттік биіктігі 408 м. Солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай 2 км-ге созылған, енді жері 1 км. Беткейі жайпақ, қос бөліктен тұрады. Солтүстігінде Қамыстыкөл көлі жатыр. Өсімдігі Қызғылт қоңыр топырақ жамылғысында сұлыбас, қылқан селеу, түрлі бұталар өседі. Дереккөздер
Kolesa Group

Kolesa Group — қазақстандық АТ-компания. Компанияның бас кеңсесі Алматы қаласында орналасқан. Қызметі Kolesa Group компаниясы «Колёса», «Крыша», «Маркет» сауда маркаларының иесі болып табылады және kolesa.kz, krisha.kz, market.kz, avtoelon.uz сияқты интернет-сайттарын басқарады. Жобалардың мамандануы — Қазақстанда автомобильдерді, жылжымайтын мүлікті, тауарлар мен қызметтерді сату және сатып алу туралы жеке хабарландыруларды орналастыру және жариялау сервистері. Меншік иелері және басшылық 2020 жылдың 1 ақпанындағы жағдай бойынша компанияның иелері Михаил Ломтадзе және Baring Vostok қоры болып табылады. Директоры — Николай Бабешкин, бақылау кеңесінің төрағасы — Михаил Ломтадзе. Тарихы Компанияны Вали Хуснутдинов 1996 жылы құрған. Ол 1996 жылдан 2012 жылға дейін «Колёса» ЖШС иесі және директоры болды. Компанияның негізгі қызметі «Колёса» ішінара суреттелген газет басылымын шығару болды, онда барлық тілек білдірушілер өз хабарландыруын фотосуретімен және автомобильдің техникалық сипаттамасымен орналастыра, сондай-ақ өздерінің байланыс деректерін көрсете алды. 1996 жылдың 2 тамызында Қазақстанда «Колёса» газетінің бірінші нөмірі — автомобильдерді сатып алу-сату туралы басылым, ал 2006 жылдың 30 сәуірінде аттас сайт kolesa.kz іске қосылды. «Колёса» газеті Алматы, Астана және Қазақстанның басқа да қалаларында жарық көрген. Нөмірде автомобильдерді, мотоциклдерді, арнайы техниканы сатып алу, сату, айырбастау, қосалқы бөлшектерді сату, автосервис қызметтері туралы жеке хабарландырулар болды. «Крыша» газеті 1997 жылдың қыркүйегінде іске қосылып, апта сайын жарық көрді. Әрбір шығарылымда жылжымайтын мүлікті сатып алу, сату, айырбастау, маклер және басқа да ілеспе қызметтер туралы жеке хабарландырулар болды. 2014 жылы компания Market.kz жаңа онлайн-сервисті іске қосты. 2015 жылы Kolesa Group баспа жобаларын жауып, өз күшін онлайн-жобаларды қолдауға және дамытуға бағыттады. 2018 жылы Avtoelon.uz онлайн-сервисі іске қосылып, Өзбекстан нарығына шықты. 2019 жылы "Қазақстанның топ 30 мобильді қосымшасы" рейтингінде Kolesa.kz қосымшасы 1 орын алды (қатарынан алтыншы рет), Krisha.kz — 3 орын, Market.kz — 5 орын. Дереккөздер
Балдырлы орман

Балдырлы орман — теңіздер мен мұхиттардағы қоңыр балдырлар (әсіресе ламинария тұқымдасы) көп өсетін аймақтар. Олар көбінесе 10—25 метр тереңдікте орналасады. Балдырлы ормандар негізімен қоңыржай мен полярлық белдеулерде таралған. Бірақ тропиктік белдеуде кездесетін жағдайлар да белгілі. Ондай аймақтардың түбінде үстіңгі деңгейлерден қарағанда биологиялық түрлер көбірек болады. Олардың арасында теңіз жұлдыздары, теңіз кірпілері, мшанкалар, жұмсақденелілер, шаянтәрізділер, сутүбі балықтары кездеседі. Балдырлар су астындағы тастарға ризоид жасушаларымен жапсырылады, ал ауамен толтырылған пневматоцисттер көмегімен олар қалқып тұрады.
Қостөбе (тау, Жамбыл облысы)

Қостөбе – Талас өзенінің төменгі ағысындағы оқшау төбе. Географиялық орны Жамбыл облысы Талас ауданы Арал ауылының солтүстігінде 9 км жерде орналасқан. Жер бедері Абсолюттік биіктігі 338 м. Солтүстігінде Ащықұдық құдығы, шығысында Атшұбар, оңтүстігінде Тектұрмас төбелері, батысында Қаратоған қонысы бар. Өсімдігі Сұр, құмайтты топырақ жамылғысында жусан, баялыш, жүзгін, изен, теріскен, т.б. өсімдіктер өседі. Дереккөздер
Қостөбе (тау, Алматы облысы)

Қостөбе – Мойынқұм құмды алқабының солтүстік-батысындағы шоқы. Географиялық орны Алматы облысы Іле ауданы Ақши ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 34 км жерде орналасқан. Жер бедері Абсолюттік биіктігі 715 м. Солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай доға тәрізді 6 км-ге созылған, енді жері 3,5 км. Беткейі көлбеуленіп, жазыққа ұласады. Батысында Қазанбай, шығысында Үшсай қоныстары, оңтүстігінде Тасқара шоқысы бар. Өсімдігі Сұр топырақ жамылғысында боз жусан, теріскен, еркек шөп, т.б. өсімдіктер өседі. Дереккөздер
Қостөбе (тау, Қостанай облысы)

Қостөбе – Қарғалытау тауларының оңтүстік бөлігіндегі тау. Географиялық орны Қостанай облысы Жангелді ауданының солтүстігінде, Қабырға өзені мен Сарықопа көлдері аралығында орналасқан. Жер бедері Абсолюттік биіктігі 219 м. Төбесі жайпақ, енсіз келген таудың беткейлері көлбеуленіп жазыққа ұласады. Батыс пен шығыс беткейлерінен Қабырға өзені мен Сарықопа көлдеріне құятын бірнеше өзен (Түрлікөлсай, Балтабай) бастау алады. Сондай-ақ тау етегінде қыстау (Бөбенай, Төлебай, т.б.) мен жайлау (Аққұдық, т.б.) орналасқан. Өсімдігі Бозғылт қоңыр топырақ жамылғысында қараған, ши аралас баялыш, көкпек, селеу, боз, т.б. шөптесіндер өскен. Дереккөздер
Бас (айрық)

Бас сөзі келесі мәндерге ие болуы мүмкін: #Бас — адам мен айуан денесінің көз, мұрын, ауыз, құлақ, ми орналасқан мүшесі. #Шөптің, ағаштың түрлі өсімдіктердің ең жоғары жағы, төбесі, ұшы. #Таудың, қырдың, мұнараның т.б. нәрселердің төбесі, биік жері, ең үсті. Тағы қараңыз: шың. #Өзеннің, бұлақтың басталған жері, жоғарғы жағы. Тағы қараңыз: бастау. #Таяқтың т.б. сондай нәрселердің жуандау, жұмырлау жағы. #Балтаның, пышақтың, шоттың т.б. саймандардың жүзі бар жағы (Ұзын сапты айбалтаның басы асыл құрыштан істеліпті). #Бір нәрсенің айналасы, қасы (Жалқауға от басы айшылық жер). #Кісінің жеке дара өзі, адам (Басы аманның малы түгел). #Сан мөлшерімен есептегендегі дана. #Атқаратын қызметі жағынан жоғары, басқару ісін жүргізуші (бас инженер, бас дәрігер, бас би). #Негізгі, ең үлкен (Азаттық қозғалыстың бас жауы). #Бір нәрсенің бастамасы, алғашқы кезі (Істің басы байлы болса, аяғы сайлы болар). #Бас — ер адамның ең төменгі дауысы. Дереккөздер
Тсумада ауданы

Цумада ауданы немесе Цумадин ауданы (, ) — Ресей Федерациясындағы Дағыстан Республикасының құрамындағы әкімшілік-аумақтық бірлік әрі муниципалды құрылым (муниципалды аудан). Әкімшілік орталығы — Агвали ауылы. Географиясы Алып жатқан жер аумағы — 1178 км². Тарихы 1860 жылдардан бастап Ресей империясының Дағыстан облысы 9 округке бөлінді. Ауданның бөлінуі 1929 жылға дейін сақталды. Қазіргі аудан аумағы Анди округіне қараған. 1921 жылы Дағыстан АССР құрылды. Тұрғындары Халық саны 2013 жылғы санақ бойынша Цумада ауданының халық саны 22,9 мың адамға тең. Бүкіл халқы ауылды аймақтарда тұрады. Ұлттық құрамы 2002 жылғы санақ бойынша аудан тұрғындарының 99%-ы аварлар. Тағы қараңыз * Хабиб Абдулманапович Нурмагомедов — Ресей жекпе-жек спортшысы, UFC аренасында жеңіл салмақта өнер көрсетеді, Цумада ауданының ең танымал тумасы. Дереккөздер
Саумалкөл (көл, Солтүстік Қазақстан облысы)

Саумалкөл – Есіл алабындағы ағынсыз көл. Географиялық орны Солтүстік Қазақстан облысы Айыртау ауданы жерінде өзімен аттас ауылдың шығысын бойлай орналасқан. Гидрографикасы Теңіз деңгейінен 277,5 м биіктікте. Аумағы 24,3 км 2 , ұзындығы 8,2 км, енді жері 4,5 км, жағалау бойының ұзындығы 22,3 км, орташа тереңдігі 4,1 м. Көлдің солтүстігі жəне батысы адырлы, аласа төбешікті, шығысы жазық, түйетайлы. Көл атырабының басым бөлігі егістікке жыртылған. Біраз жерінде ағаш, оңтүстік жағалауында 40–70 м-дей қамыс өседі. Түбі тегіс, көлге шағын 4 өзен құяды. Суы ішуге жарамсыз, минералдылығы жоғары. Көлден балық ауланады. Дереккөздер
Саумалкөл (көл, Ақмола облысы)

Саумалкөл – Нұра алабындағы ағынсыз көл. Географиялық орны Ақмола облысы Егіндікөл ауданы жерінде, Жұмай елді мекенінен батысқа қарай 4 км жерде. Гидрографикасы Теңіз деңгейінен 316,2 м биіктікте орналасқан. Аумағы 13,2 км 2 , ұзындығы 6,8 км, енді жері 2,3 км, жағалау бойының ұзындығы 20,7 км. Теңіз-Қорғалжын ойысындағы көлдің құмсаздақты жағасы көбіне жайпақ болып келеді. Көлге көктемде жылғалар мен еріген қар суы құйылады. Суы тұзды, қараша айының басында қатып, сəуірдің соңғы онкүндігінде ериді. Суында балық өседі. Алабы – шабындық. Дереккөздер
Саумалкөл (көл, Нұра ауданы)

Саумалкөл – Көң, Құланөтпес өзендері алабындағы ағынсыз көл. Географиялық орны Қарағанды облысы Нұра ауданы жерінде орналасқан. Гидрографикасы Теңіз деңгейінен 349,4 м биіктікте. Аумағы 10,7 км 2 , ұзындығы 4,2 км, енді жері 3,2 км, жағалау бойының ұзындығы 14,4 км, жағасы жарлауытты. Көбіне қар суымен толысады, жаз ыстық болған жылдары көл құрғап қалады. Суы тұзды, көл атырабы жайылымға пайдаланылады. Дереккөздер
Саумалкөл (көл, Бұқар жырау ауданы)

Саумалкөл, Ащыкөл – Нұра алабындағы тұзды көл. Географиялық орны Қарағанды облысы Бұқар жырау ауданы Ақөре ауылынан оңтүстікке қарай 12 км жерде орналасқан. Гидрографикасы Теңіз деңгейінен 625,7 м биіктікте жатыр. Аумағы 4,5 км 2 , ұзындығы 2,8 км, енді жері 2,2 км, жағалау бойының ұзындығы 10 км, ең терең жері 3,5 м, су сыйымдылығы 7,5 млн. м 3 , су жиналатын алабы 52 км 2 . Көл шарасында жыл бойы су болады. Жағалау бойы ашық əрі жазық. Шығыс жағалауы жарлауытты келген. Жауын-шашын жəне жер асты суларымен толысады. Қараша айының 3-онкүндігінде суы қатып, наурыз айының соңғы онкүндігінде ериді. Суы балыққа бай. Көл алабы мал жайылымына жəне шабындыққа пайдаланылады. Дереккөздер
Хунзах ауданы

Хунзах ауданы — Ресей Федерациясындағы Дағыстан Республикасының құрамындағы әкімшілік-аумақтық бірлік әрі муниципалды құрылым (муниципалды аудан). Әкімшілік орталығы — Хунзах ауылы. Географиясы Алып жатқан жер аумағы — 551,91 км². Тарихы Дағыстан облысындағы Авар ауданы 1864 жылы Авар хандығынан құрылған. 1921 жылы Авар облысы Дағыстан АССР-інің құрамына енді. Тұрғындары Ұлттық құрамы Көрнекті жерлер * Мочох көлі; * Тобот сарқырамасы; *Қарадах шатқалы; * Дағыстанның халық ақыны – Гамзат Цадасаның өмір сүрген мемориалдық мұражай-үйі; * Тарихи-өлкетану мұражайы; * Аранин бекінісі – 19 ғасырдағы бекініс; * Авар әдебиетінің аталарының бірі Чанк (Тажудин) ақынның мұражай-үйі; * «Ақ тырналар» мемориалдық кешені. Дереккөздер
Карлос Вальдеррама

Карлос Вальдеррама (исп. Carlos Alberto Valderrama Palacio; 2 қыркүйек 1961 жыл, Санта-Марта) — Колумбиялық футболшы, жартылай қорғаушы. Оңтүстік Американың үш дүркін қола жүлдегері (1987, 1993, 1995). Колумбия құрамасы сапында 111 ойын өткізген, бұл рекордтық көрсеткіш. 1990, 1994, 1998 жылдары әлем чемпионатына қатысқан. Жетістіктері Командалық ; «Атлетико Хуниор» * Колумбия чемпионы (2): 1993, 1995 ; «Монпелье» * Франция Кубогы: 1989/90 ; «Тампа Бэй Мьютини» * МЛС регулярлы маусымының жеңімпазы: 1996 ; Колумбия * Оңтүстік Американың үш дүркін қола жүлдегері (1987, 1993, 1995) Жеке * Оңтүстік Американың үздік футболшысы (2): 1987, 1993 * MLS үздік футболшысы: 1996 * ФИФА 100 Дереккөздер Сілтемелер *[http://www.worldfootball.net/player_summary/$1/carlos-valderrama/ Профилі]
Саумалкөл (көл, Павлодар облысы)

Саумалкөл – Шідерті алабындағы көл. Географиялық орны Павлодар облысы Баянауыл ауданы Ұзынбұлақ ауылының оңтүстігінде 8 км жерде орналасқан. Гидрографикасы Теңіз деңгейінен 419 м биіктікте жатыр. Аумағы 7,1 км 2 , ұзындығы 5,3 км, енді жері 2,1 км, жағалау бойының ұзындығы 13,4 км. Көлдің батыс, оңтүстік жағалаулары жарлауытты келген. Айдын жағалауының басым бөлігін қамыс басқан. Шығыс, солтүстік-шығысын батпақты-шалшықты жерлер алып жатыр. Көл түбі кедір-бұдырлы, онда 10-15 см тұнба шөккен. Шарасында жыл бойы су болады. Негізінен жер асты суымен толығады. Қараша айының 1-жартысында суы қатып, сəуірдің ортасында ериді. Көлге Жыланды жəне Сарымсақ тауларынан бастау алатын бұлақ сулары құяды. Атырабы шабындық жəне мал жайылымына қолайлы. Дереккөздер
Сарымсақ (тау)

Сарымсақ – Ақирек тауларының оңтүстік-шығысындағы оқшау тау. Географиялық орны Павлодар облысы Баянауыл ауданы Көкдомбақ ауылынан батысқа қарай 20 км жерде орналасқан. Жер бедері Абсолюттік биіктігі 534 м. Аласа келген қалдық таудың ұзындығы мен ені 1,5-2 км шамасында. Төбесі доғал, беткейлері жатық келген. Өсімдігі Сұр, бозғылт қоңыр топырақ жамылғысында бетеге, қылқан боз, көде, т.б. шөптесіндер өскен. Таудың айналасында Кеңащы қыстауы, Тасқой жайлауы орналасқан. Шығыс етегімен Көкдомбақ - Қызылтұмсық жəне Теңдік - Қызылтұмсық елді мекендерін байланыстыратын қара жол өтеді. Дереккөздер
Шпаннагель

Шпаннагель — Аустриядағы Циллерталь Альпісіндегі Хинтертукс тау шаңғысы демалыс орнының жанында орналасқан үңгір. Соңғы мәліметтер бойынша бұл жалпы ұзындығы 10 км болатын Еуропадағы ең биік орналасқан үлкен үңгір. Сипаттама Үңгірдің өзіне тән ерекшеліктері - күшті табиғи желдету және ылғалдың күшті енуімен сипатталады. Көптеген саңылауларда сифондар бар. Шпаннагель үңгірлер жүйесі Гефрорне-Ванд-Кеес мұздығынан Лермштангқа дейін созылады. Үңгірдің туристік маңыздылығы да зор, экскурсия барысында келушілерге тау жыныстарының құрамы (түрлі-түсті мәрмәр, күйдірілген және тартылған түзілімдер, кристалдар, жолақты мәрмәр, эрозиялық шұңқырлар), үңгірдің жасы, қалыптасу шарттары, оның флорасы мен фаунасы және өкпе ауруларына ерекше емдік әсер ететін климаттық жағдайлар туралы айтылады. Жарқанаттар негізінен кіреберісте пайда болады, бірақ олардың кейбіреулері үңгірдің тереңдігінде жоғалып кетуі мүмкін. Туннельдің шығыс бөлігінде мұражай құрылып, онда тау қойнауынан табылған заттар қойылған. Тарихы 1919 жылы Алоис Ноттер үңгірге кіретін есікті тапты. Ол оны «қорқынышты шұңқыр» деп атап кейіннен оны көптеген жалға берушілер сияқты қоқыс шұңқыры ретінде пайдаланды. 1960 жылы Рудольф Радислович үңгірдің алдыңғы жағын, оның негізгі өткелін және бір залға біріктірілген су арнасын зерттеген алғашқылардың бірі болды. Келесі жылы Макс Финк үңгірдің зерттелген аумағын өлшеп, лабиринтке тап болды. 1964 жылы Федералдық ескерткіштерді қорғау департаменті үңгірдің табиғи-ғылыми маңыздылығын атап өтіп, оны бірқатар табиғат ескерткіштерінің қатарына жатқызды. 1968 жылы Уолтер Кнезичек пен Гюнтер Вольф залдың оң жағында екі шахта мен Кнези-Харништің бірігуін тапты, олар 10 м тереңдікте бір туннельге кеткен. Кейінірек бұл Шраубен каньонының басы екені белгілі болды. 1970 жылы Ханнес Джодл бассейннің сол жағындағы Посткаслді тапты. Бұл жаңалық Шпаннагель үңгірін одан әрі зерттеуге әкелді. Бұл аймақтағы шахтаға бірінші рет түсуді Гюнтер Вольф және оның экспедициясының жеті басқа мүшесі атқарды. Алапты барлау үңгірдің бұрын белгілі бір бөлігінің бар екенін көрсетті және жаңа зерттеулерге әкелді. 1972 жылдан 1975 жылға дейін Тироль федералды спелеологиялық қоғамы гнейс ағындары ағып жатқан жерге 4 рет өлшеу жұмыстарын жүргізді. 1975 жылы Люксембург спелеологиялық тобының мүшелері Е. Джейкоби, M. Мёллер, Г. Мютшлехнер және Б.Шмитц қатысуымен бір апталық зерттеуі аясында олар ағынның бағытын таба алды: ол күн сайын орман жазығының оңтүстігіндегі жартастың ортасына қарай 1980 м жүретіні анықталды. Сонымен қатар, Шпаннагель үңгіріне параллель орналасқан Шнифлек үңгірі табылды және өлшенді. Ал 1978 жылы Ф. Майберг пен В.Майр үңгірдің батыс нүктесін зерттеуге жетті. 1984 жылы К. Кавелиустың басшылығымен Тироль қоғамының неміс спеспелеологтары Оңтүстік жүйені тауып, өлшеді. 1987 және 1988 жылдары үңгірдің кіреберісі қоқыстан тазартылып, В. Майр мен Г. Фольколь «Қирандылар залы» мен жер асты каналдарының байланысын тауып, өлшеген. Ал 1989 жылы Е. Тюрке мен Р. Тобич Шаубен шатқалына алғаш рет түсті. Дереккөздер
Рональд Араухо

Рональд Федерико Араухо да Силва (; 7 наурыз 1999 жыл, Ривера), немесе Рональд Араухо — уругвайлық футболшы, "Барселона" клубы мен Уругвай құрамасының қорғаушысы. Мансабы Рентистас Риверада дүниеге келген Араухо туған қаласы Хуракан де Ривера клубынан Рентистасқа қосылды. Ол бірінші құрамдағы дебютін 2016 жылдың 24 қыркүйегінде өткізді, ол Сегунда дивизионында Такуарембоға қарсы кеш ауыстырылып, 1-0 есебімен жеңіске жетті. Араухо өзінің алғашқы үлкен голын 2016 жылдың 9 желтоқсанында Сентраль Эспаньолға қарсы өз алаңында 2-2 есебімен теңестіріп, теңестіруші гол соқты. Ол 2017 жылғы маусымда тұрақты ойыншы болды және сол жылдың 17 маусымында Вилла Эспаноланы сырт алаңда 3-2 есебімен жеңіп, хет-трик жасады. Бостон Ривер 2017 жылдың 28 шілдеде Араухо Примера дивизионының Бостон Ривер клубына қосылды. Ол категориядағы дебютін 18 қыркүйекте жасады, Максимилиано Сигалестің орнына Эль Танке Сислейге қарсы 1-0 есебімен жеңіске жетті. Барселона 2018 жылдың 29 тамызында Араухо Барселонамен 1,7 миллион еуроға (жетістікке жеткен сәтте 3,5 миллион еуроға дейін) бес жылдық келісімшартқа қол қойды; ол бастапқыда Сегунда В дивизионында қосалқы құрамға тағайындалды. Ол келесі жылдың 6 қазанында өзінің бірінші командасында – және Ла Лигада – дебютін өткізді, ол Севильяға қарсы ойынның 73-ші минутында Жан-Клэр Тодибоның орнына қосалқы құрамнан шықты; дегенмен, ол 86-минутта Хавьер Эрнандеспен күрескені үшін алаңнан қуылды. 2020-21 маусымында Араухо негізгі құрамға көтерілді, оған бұрын Иван Ракитич киген 4-нөмірлі жейде берілді. 2020 жылдың 19 желтоқсанында ол Валенсияға қарсы өз алаңында 2-2 есебімен тең ойында Барселона сапында өзінің Ла Лигадағы алғашқы голын соқты. 2022 жылдың 20 наурызында Араухо Эль-Класикодағы алғашқы голын, Сантьяго Бернабеудегі лига көшбасшыларын сырт алаңда 4-0 есебімен жеңген кезде Усман Дембеленің бұрыштамадан бағыттаған соққысын қақпаға дәл баспен соқты. 2022 жылдың 26 қыркүйегінде Араухо ұлттық құрамада борышын өтеп жүріп ауыр жарақат алып қалды. Сол себепті 4 желтоқсан айына дейін Барселона ойындарына қатыса алмады. 2023 жылдың 21 шілдесінде Барселона Рональд Араухоны клубтың үшінші капитаны деп жариялады. 2023 жылдың 4 қарашасында ол 2023–24 маусымындағы алғашқы голын Реал Сосьедад клубына қарсы сырт алаңда өткен ойында 92-минутта соғып, командасына 1:0 есебімен жеңіс әкелді. Жетістіктері Командалық Барселона * Испания чемпионы: 2022/23, 2024/25 * Испания кубогы: 2020/21, 2024/25 * Испания суперкубогы: 2023, 2025 Дереккөздер
Тоқсанбай (жота)

Тоқсанбай – Жетісу Алатауының оңтүстік-батыс бөлігіндегі жота. Географиялық орны Қазақстан (Жетісу облысы, Панфилов ауданы) мен Қытай шекарасында орналасқан. Шығысында (Қытай жерінде) Бежінтау жотасының сілемдерімен ұштасады. Жер бедері Жота ендік бағытта 45 км-ге созылып жатыр. Ең биік жері шығысында (4062 м). Жотаның шығыс, солтүстік-шығыс бөлігі көтеріңкі. Ортасы мен шығысында мұздықтар бар. Жотаның батысында Сатылы, орта тұсында Қарабұлақ (3481 м) асулары орналасқан. Қарабұлақ асуындағы мұздықтардан Көксу өзенінің сол саласы – Көктал бастау алады. Геологиялық құрылымы Жер қыртысы герцин қатпарлығының гранит, гранодиорит, әктас және сиениттерден түзілген. Оның бетін төрттік кезеңнің элювийлі-делювийлі шөгінділері басқан. Жер асты сулы горизонт девон тас көмір қабаттарында жатыр. Климаты Қаңтар айының жылдық орташа температурасы батысында –8 –11°С, шығысында –14 –16°С. Шілденің орташа температурасы 18 – 20°С-тан шығысында 14 – 16°С-қа дейін өзгереді. Жауын-шашын мөлшері 350-ден (батысында) 750 мм-ге дейін (шығысында) өзгереді. Өсімдігі Таудың альпілік шалғын топырағы қызғылт және шымды күлгін топырақ басым. Тау беткейлерінде қылқанды және жалпақ жапырақты орман өскен. Беткейлері мен аңғарларында цирктер, терең шатқалды аңғарлар (800 – 1100 м) жиі кездеседі. Өсек және Қорғас өзендері аралығында денудациялық жазық қалыптасқан. Дереккөздер
Ноғай даруғасы

Ноғай даруғасы (, ) — Қазан хандығы және этникалық жағынан болыстарға (руларға) бөлінген 1540-50 жылдары Қазан, Уса және Сібірмен бірге құрылған башқұрттардың (Башқұртстан) әкімшілік-аумақтық бірлігі. Тарихы Қазан хандығының әкімшілік бірліктері даруға (орысша «дорога» термині сәйкестікке байланысты осы жерден шыққан деседі) деп аталды деген пікір қате. Ол М.Г. Худяковтың гипотезасына негізделген, ол болса өз кезегінде Д.А. Корсаковтың қысқаша ескертуіне негізделген. Қазіргі уақытта Худяковтың тұспалын кейбір зерттеушілер серпінге байланысты қайталағанымен, XX ғасырдың аяғында ол ғылыми білім шеңберінен шығып кеткені анық. Шындығында, Қазан хандығының негізгі шет аймақтары арабша уәлаят терминімен, ал кіші аумақтық бөлімдер ел сөзі арқылы белгіленді. Даруға терминінің өзі тек билеушінің өкілі (даруғабек) лауазымын белгілеу үшін қызмет етті. Сірә, даруға термині XVII ғасырдың ортасындағы орыс әскери-әкімшілік терминінен — дорога шыққан (бұл жағдайда Ноғай дорогасы). И.П. Ермолаев (1982) дұрыс атап өткендей, Қазан хандығының, одан кейін Башқұртстанның жерлеріне қатысты дорога термині Мәскеу патшаларының Еділ бойының шығысындағы бағыттарын, жаулап алуларын белгілеу ретінде пайда болды. Ол өз кезегінде облыстарды жақтармен (Тау, Ноғай, Арша жағы, т.с.с.) байырғы орыс дәстүріне негізделді. Ноғай даруғасының зәңгісі * Әлібай Мырзағұлов, 1773 жылы Ноғай даруғасының зәңгісі * Кенже Арсланов Ноғай даруғасы Бошмас-Қыпшақ болысының зәңгісі * Жамансары Жаппаров Ноғай даруғасы Суын-Қыпшақ болысының зәңгісі Ноғай даруғасының болыстары Тағы қараңыз * Алат даруғасы * Арша даруғасы * Жөри даруғасы * Сібір даруғасы * Қазан даруғасы * Уса даруғасы Дереккөздер
Ғашықтар саябағы

Ғашықтар саябағы – Қазақстанның Астана қаласындағы қалалық саябақ. Ол 2005 жылдың 6 шілдесінде Астана күнін мерекелеу күні ашылды. Парк "ҚазМұнайГаздың" штаб-пәтерінің артында, Дөңгелек алаңының арасында және Хан Шатырға қарама-қарсы орналасқан. Сипаттамасы Саябақ шамамен 35 акр аумақты алып жатыр. Үш мыңнан астам жас линден, шырша, қарағай, қайың мен терек, сондай-ақ осы аймаққа тән емес үйеңкі мен қарағай отырғызылды. Президент Нұрсұлтан Назарбаевта өзі ағаш отырғызды. Барлық көгалдар мен гүлзарлар қатаң неміс технологиясына сәйкес жоспарланған және отырғызылған, өйткені Германияда ландшафт құрылысы терең тамырлар мен ұзақ дәстүрлерге ие. Саябақтың ортасында 2007 жылы австриялық ханшайым Габриела фон Хабсбург сыйға тартқан үлкен субұрқақ орналасқан. Металл конструкциялары негізінде жасалған. Дереккөздер