kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Мұнайгазды аудан

Мұнайгазды аудан. Мұнайгазды алқапты мұнайгеологиялық аудандастыру бірлігі. Алқаптарды аудандарға жіктеу кешенді түрде, яғни зерттелген алқап қимасына қарасты әрбәр мұнайгазды кешеннің геологиялық құрылыс ерекшеліктерін ескере отырып жүргізіледі. Осылайша дараланған әрбір Мұнайгазды аудан көмірсутектердің шоғырлану жағдайының және Бұл жатындардың әрбәр жекелеген кешеннің қалыптасуы барысында тұрақтануының ортақтығымен сипатталуы тиіс. Тек көмірсутек жатындарының таралуын бастанаяқ тектоникалық бақылау мүмкіндігі бар болған жағдайда ғана Мұнайгазды аудан бүкіл шөгінді тыс аумағында дараланатын болады. Алқаптарды Мұнайгазды аудандарға жіктеу барысында тау жынысы қималарының тектоникалықкұрылысы ғана емес, олардың литологиялық ерекшеліктері де жан-жақты сараланады. Соңғы мәселе аумағында шешілетін мәселелер төмендегідей: қиманы кешендерге жіктеу, сол қимадағы тиімді жинауыштардың, аймақтық және субаймақтық жапқыштардың даму белдемдерініңтаралу зандылықтарын анықтау, тиімді жинауыштар көрініс берген бөлікшелердің зерттелген ауданға тән тектоникалық құрылыс элементтерімен өзара байланысын нақтылау. Бұл мәселе әсіресе жер қойнауының терең қабаттарында орналасқан мұнайгазы кешендер үшін өте маңызды болып есептеледі, себебі нақ осы өңірлер ауқымында мұнай мен газ жатындарын құрылымдық бақылау, литологиялық бақылау мәселесіне қарағанда, қосалқы рөл атқарады. Дереккөздер
Крыжицкий атындағы көше (Алматы)

Крыжицкий атындағы көше Көшеге реалистік бағыттағы қылқалам шебері, орыс суретшісі - Константин Ярославовин Крыжицкийдің (1858-1911) есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 08.10.1958 №7 шешімі) берілген. Ол - «Думы», «Перед полуднем», «Перед грозой», «Снег выпал в сентябре» туындыларының авторы. Көше Жетісу ауданында орналасқан. Бұрынғы атауы - Майская көшесі. Көшенің ұзындығы - 750 метр. Дереккөздер
Жарықтардың ырсималылығы

Жарықтардың ырсималылығы. Жарық қабырғалары арасындағы оған перпиндикуляр бағытта өлшенетін қашықтық. Минералды жарықтардың немесе қатты түрдегі органикалық заттарды кіріктірген жарықтардың ырсималылығы мм бөліктерінен 1 см-ге дейінгі аралықта болып келеді. Ашық жарықтардың немесе газбен, сумен, мұнаймен тоғытылған жарықтардың ырсималылығы әдетте бір микроннан 20-25 микронға шейінгі аралықта болады. Бұларды "микрожарықтар" немесе "жарықшақтар " деп атайды. Микрожарықтардың яки жарықшақтардың ырсималылық көрсеткішінің ең жоғарғы деңгейі 100 микрон деп есептеледі, бұдан гөрі кеңірек жарықтас макрожарықтар немесе жай ғана жарықтар деген түсінікпен белгіленеп Микрожарықтар, немесе жарықшақтар өздерінің ырсию дәрежесіне қарай, капиллярлық (0,005-0,01 мм, немесе 5-10 мкм), субкапиллярлық (0,01-0,05 лис.1 немесе 10-50 мкм) және қылдай (0,05-0,10 мм, немесе 50-100 мкм) жарықшақтарға жіктеледі. Ашық жарықтардың ырсималыдығы жарықшақты тұтқыш таужыныстардың ең басты параметрлерінің бірі болып табылады. Дереккөздер
Крылов атындағы көше (Алматы)

Крылов атындағы көше Көшеге орыс халқының мысалшысы, драматург, журналист - Иван Андреевич Крыловтың есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 18.04.1956) берілген. Крылов Иван Андреевич (1769-1844) Мәскеу қаласында дүниеге келген. Ол - «Почта духов» сатиралық журналын шығарған, трагедия және комедия, опералық либреттолар жазған, мысалдар жинағының авторы. Көше Алмалы ауданында орналасқан. Райымбек даңғылынан басталып, Рысқұлов даңғылына дейін созылып жатыр. Көшенің ұзындығы - 1290 метр. Дереккөздер
Кулешов атындағы көше (Алматы)

Кулешов атындағы көше Көшеге Беларусьның халық ақыны, КСРО Мемлекеттік сыйлығының иегері - Аркадий Александрович Кулешовтың есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 27.11.1957 №26 шешімі) берілген. Кулешов Аркадий Александрович (1914-1978) Ресейдің Могилевск облысында дүниеге келген. Ол -«Знамя бригады», «Цимбалы», «Новое русло», «Грозная пуща» поэмаларының, «Сосна и береза», «Скорость» өлеңдер жинағының авторы. Көше Бостандық ауданында орналасқан. Байқадамов көшесінен басталып, Штраус көшесіне дейін созылып жатыр. Березовский,Ходжанов, Есқараев көшелерін қиып өтеді. Көшенің ұзындығы - 920 метр. Дереккөздер
Мұнай-газ алабы

Белгілі бір геологиялық уақыт бойына шым-шымдап ойыса беруі нәтижесінде шөгінді таужыныстар жиынтығының мейілінше қалың жүйесін қалыптастырған, сол жүйе қимасының құрамында мұнай мен газ жатындарын қоректендіруші және кіріктіруші жекелеген қабаттар кезігіп қалып отыратын ауқымды аймақ. Дереккөздер
Шөгінді алап

Түзілімдер түрінде қалыптасып, кейінірек шөгінді таужыныстар бірлестігінің ірі линзасы түрінде көрініс беретін литосфера бетінің ауқымды аймағы. Қалыптасу орны мен тектоникалық типі тұрғысынан ортақ белгілермен сипатталады. Шөгінді алаптың алғашқы шекарасы түзілімдену алабы шекарасына сәйкес келеді, бірақ әдетте кейінірек өтетін тектоникалық процестер нәтижесінде аталған шекара тарыла түседі. Шөгінді алап жер қыртысының нақтылы аумағы бірте-бірте ойысуы нәтижесінде қалыптасады. Шөгінді алап ауқымында түзілген шөгінділер нақтылы фация түрінде дараланады. Мәселен, олар саязсулы теңіздік, жағалаулық-теңіздік, лагуналық, континенттік фациялар түрінде даралануы ықтимал. Дереккөздер
Купала атындағы көше (Алматы)

Купала атындағы көше Көшеге Белорусь халық ақыны, Белорусь Ғылым академиясы мен Украина Ғылым академиясының академигі - Янка Купаланың (Луцкевич Иван Доминикович) (1882-1942) есімі (1976 жылы) берілген. Ол - «Жалейка», «Гусляр», «Дорогой жизни», т.б. өлеңдер жинағының авторы. Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 850 метр. Дереккөздер
Жерасты суларының алабы

Өз аумағында сулы қойнауқаттар (арынды сулары бар горизонттар мен кешендер және сутіректік қабаттар), ал беткі бөлігінде грунт суларының субалаптары орналасқан, негізінен қатпарлы іргетас (алап төсенішін) көмкерген шөгінді таужыныстардан тұратын ірі ойыс құрылым (ойыс, синеклиза). Әдетте артезиандық алаптар жерасты суларының алабының жеке түрі ретінде қарастырылады. Артезиандық алаптардағы арын қалыптастыратын көз рөлін гидростатикалық қысым атқарады деп есептелінеді. Алайда бүгінгі таңда арын қалыптастыру механизмдері әр түрлі болуы мүмкін екендігі дәлелденіп отыр. Олай болса, "артезиандық алап" термині жаңаша мазмұнды иеленіп отыр деп тұжырымдауға, сондықтан бұл түсінікті жерасты суларының алабы түсінігінің шартты түрдегі синонимі деп есептеуге болады. Бұл түсініктің байырғы синонимдерінің бірі — “гидрогеологиялық алап”. Дереккөздер
Куприн атындағы көше (Алматы)

Куприн атындағы көше Көшеге XX ғасырдағы әйгілі есімдер қатарын толықтырған орыс жазушы-реалисі, шығармалары орыс әдебиетінің алтын қорына кірген Александр Иванович Куприннің есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 10.01.1961 №1 шешімі) берілген. Александр Иванович Куприннің (1870-1938) Ресейде дүниеге келген. Ол - «Молох», «Поединок», «Гранатовый браслет», т.б шығармалардың авторы. Көше Әуезов ауданында орналасқан. Лавский көшесінен басталып, Карпатов көшесіне дейін созылып жатыр. Курчатов, Бурабай, Күрек көшелерін қиып өтеді. Көшенің ұзындығы - 780 метр. Дереккөздер
Куратов атындағы көше (Алматы)

Куратов атындағы көше Көшеге ақын-демократ, ағартушы, әдебиеттегі сатираның атасы - Иван Алексеевич Куратовтың есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 26.04.1980 №86 шешімі) берілген. Куратов Иван Алексеевич (1839-1875) Кибра елді мекенінде дүниеге келген. Көше Жетісу, Медеу аудандарында орналасқан. Мақатаев көшесінен басталып, Черкасск көшесіне дейін созылып жатыр. Бұрынғы атаулары: Сибирская; Алтайская көшелері. Көшенің ұзындығы - 1350 метр. Дереккөздер
Тұзтүзілу алабы

Хлоридті және сульфатты галогенез нәтижесінде галогендік шөгінділердің түзілімдену алабы. Мұндай алаптар бес морфологиялық түрлерге дараланған, олар: # эпиконтиненттік теңіздердің біршама ауқымды шеткі белдемдері; # ішкі тұзды теңіздер; # құрлық өңіріне сұғынған теңіз шығанақтары; # теңізден құмды қайырлармен (коса) жекеленген лагуналар; # континенттік көлдер. Дереккөздер
Курчатов атындағы көше (Алматы)

Курчатов атындағы көше Көшеге Ресей физигі, КСРО атом ғылымы мен техника саласындағы жұмысты ұйымдастырушы, КСРО Ғылым академиясының академигі, үш мәрте Социалистік Еңбек Ері - Игорь Васильевич Курчатовтың есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 10.01.1961 №1 шешімі)берілген. Курчатов Игорь Васильевич (1903-1960) Челябинск облысында дүниеге келген. Ол энергетикасы институтының негізін салған және бірінші директоры қызметін атқарған. Көше Әуезов ауданында орналасқан. Войков көшесінен басталып Куприн көшесіне дейін созылып жатыр. Көшенің ұзындығы - 500 метр. Дереккөздер
Кутузов атындағы көше (Алматы)

Кутузов атындағы көше Көшеге Смоленск князі, орыс қолбасшысы, генерал-фельдмаршал және дипломат - Михаил Илларионович Кутузовтың (1745-1813) есімі (1962 жылы) берілген. Ол - А.В.Суворовтың шәкірті, 1812 жылы Отан соғысында Наполеон армиясын жеңген орыс әскерінің Бас қолбасшысы. Көше Медеу ауданында орналасқан. Жұмаділов көшесінен басталып, Чайковский көшесіне дейін созылып жатыр. Көшенің ұзындығы - 1010 метр. Дереккөздер
Куусинен атындағы көше (Алматы)

Куусинен атындағы көше Көшеге саяси қайраткер, Социалистік Еңбек Ері, КСРО Ғылым академиясының академигі Отто Вильгельмович Куусиненнің (1881-1964) есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 14.04.1966 №134 шешімі) берілген. Ол Финн социал-демократиялық қозғалысының сол қанатының басшысы, Финляндия Социал-демократиялық партиясы атқару комитетінің төрағасы қызметтерін атқарған. Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 810 метр. Дереккөздер
Күлтегін көшесі (Алматы)

Күлтегін көшесі Көшеге Білте қаған патшалық құрған көне дәуірдегі түркі мемлекетінің көрнекті әскери қолбасшысы, Құтлығ қағанның кенже баласы, түркі жұртының мақтаны - Күлтегіннің есімі (Алматы қаласы мәслихатының 16.01.2006 №222 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 18.01.2006 № 1/37 қаулысы) берілген. Күлтегін түркі мемлекетін нығайту барысында бірнеше жорықтарға шығып,өзін қабілетті қолбасшы ретінде танытқан. Күлтегіннің құрметіне арналып зиратының басына тас қойылған. Ол бүгінде Күлтегін жазуы деген атқа ие болды. Күлтегін жазуы ежелгі түркі жазба ескерткіштерінің бірі ретінде баға жетпес құнды мұра деп саналады. Моңғолиядағы Қарабаласаған қаласынан 40 шақырым жерге, Орхон өзенінің бойындағы Эрдени Цзу ғибадатханасының жанына орнатылған. Ескертіштің биіктігі - 3,15 метр, ені - 1,34, қалыңдығы - 0,41 метр. Көше Алатау ауданындағы «Шаңырақ-2» шағынауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 650 метр. Дереккөздер
Қалдық таушайыр тектестері

Нақтылы геологиялық жағдайларда мейілінше қозғалмалы құрам бөліктерінің, яғни микромұнайдың өзге өңірлерге жылыстауы салдарынан өздерін кіріктірген тау жынысы құрамында біршама жұтаңсып қалған сингендік тұқымдар тармағы (бірге қалыптасқан) таушайыр тектестерінің жиынтығы. Дереккөздер
Шайыртасты таушайырлар

Құрамында шайыртасты- шайырлы құрамбөліктер және олардың тектестері (карбендер, карбоидтар) молынан ұшырасатын табиғи шайыртастар тобы. Шайыртасты таушайырлар малта, шайыртас, шайыртас тектестері, керит, антраксолит, оксикерит, гуминокерит кластарына жатады. Дереккөздер
Формацияіштік шөгінді брекчиялар

Формацияіштік шөгінді брекчиялар - дегеніміз бұрынырақ түзілген және түрлі дәрежеде тұрақтанған жаралымдардың шайылуы немесе бұзылуы нәтижесінде жаңадан түзілімдену процесіне ұшыраған материалдар есебінен қалыптасқан брекчия. Нақтылы формация түзілімдері арасынан жекелеген қабатшалар түрінде көрініс береді. Мұндай брекчияларда әдетте шайылу немесе түзілімденудегі үзіліс белгілері байқалмайды. Синонимдері — "конседиментациялық брекчиялар", "сингенетикалық брекчиялар". Дереккөздер
Шөгінді брекчиялар

Әр түрлі экзогендік процестер нәтижесінде түзілетін брекчиялар. Термин екі мағынада қолданылады: #сингенетикалық брекчиялардың нақтылы топшасын белгілейтін мағынада; #жаратылысы магмалық емес, яғни бүкіл сингенетикалық және эпигенетикалық брекчиялардың жиынтық атауы ретінде. Дереккөздер
Тұз күмбездерінің брекчиялары

Тұз күмбездерінің (штоктарының) қалыптасуы барысында пайда болатын брекчиялар. Тұз күмбезін кіріктіретін таужыныстардың сынықшаларынан құралады, сол күмбездің шеткі өңірлерінде және оның үстінде орналасады. Тұз күмбезінің ұшы жерасты және беткейлік су әсерлерінен еруі нәтижесінде де қалыптаса алады, бұл жағдайда әуелде тұз массасына кіріккен, бірақ сол тұз ерігеннен кейінгі қалған қалдықтардан — саздардың, құмтастардың, т.с.с. таужыныстардың сынықшаларынан — тұратын болады. Дереккөздер
Сызықтық және бұрыштық жылдамдықтар

Шеңбер бойымен қозғалыс кезінде қозғалыстың траекториясы да шеңбер болатыны белгілі. Нүктенің орнын қозғалыс басталғаннан бастап, оның шеңбер доғасы бойымен жүрген жолы арқылы да анықтайды. Шын мәнінде, кез келген физикалық дене сансыз көп нүктелерден тұрады. Ілгерілемелі қозғалыс кезінде әрбір нүктенің жылдамдығы бірдей болады және олар бірдей аралықты жүріп өтеді. Ал қозғалыс кисықсызықты болған жағдайда, бірдей уақыт ішінде сыртқы нүктелер ішкі нүктелерге қарағанда көбірек жол жүреді. Демек, әр нүктенің орнын, орын ауыстыруын және әр нүктенің жылдамдығын білу керек болады. Бұл, әрине, қиын мәселе. Дегенмен қозғалыс тағы нүктенің орын ауыстыруын сипаттау үшін оның бастапқы орны мен t уақыттан кейінгі орнына сөйкес келетін радиустар арасындағы φ бұрыш ты пайдаланатын болсақ, мәселе оңай шешіледі. Басқаша айтқанда, А нүктесінің шеңбер бойымен қозғалысын қарастырғанда, оны шеңбер центрімен қосатын R радиустың φ бұрылу бұрышымен сипаттау ыңғайлы болып келеді. Механикада бұрылу бұрышын радианмен өлшеу келісілген. Радиан — ɭ доғасының щындығы R радиусына тең болатын φ центрлік бұрыш. Бұрылу бұрышының уақыт өтуімен өзгеруін бұрыштық жылдамдық арқылы сипаттайды. Бұрыштық жылдамдық деп дененің бұрылу бұрышының осы бұрылуға кеткен уақытқа қатынасымен өлшенетін шаманы айтады. Бұрылу бұрышы φ әрпімен белгіленеді. Дененің шеңбер бойымен қозғалысын қарастырғанда, дененің түзусызықты қозғалысын сипаттайтын жылдамдық та колданыла береді. Бірақ дененің шеңбер бойымен қозғалысы жағдайында оны сызықтық жылдамдық деп атау келісілген. Бұрыштық жылдамдық пен сызықтық жылдамдықтың жоғарыда алынған формулалары есеп шығару кезінде жиі колданылады. Дереккөздер
Шоқылық брекчиялар

Шоқылық брекчиялар-балшықты жанартаулар әрекеті нәтижесінде түзілетін брекчиялар. Көнелігі (жасы) мен құрамы әр түрлі таужыныстардың сазды массалар арасына кіріккен үшкір сынықтарынан құралады. Шоқылық брекчияларларды Д.В.Наливкин екі түрге жіктеген (1956), олар "көмей брекчиялары" және "ағым брекчиялары" деп аталады. Дереккөздер
Қыз Жібек көшесі (Алматы)

Қыз Жібек көшесі - Кешеге сұлулықтың символы, шынайы махаббаттың үлгісі, қазақтың лиро-эпостық жырындағы ару жібектің есімі берілген. XVII ғасырда өмір сүрген Қыз Жібек пен Төлегеннің махаббаты ел арасына аңыз-жыр болып тараған. Орналасқан жер Көше Медеу ауданында орналасқан. *Көшенің ұзындығы - 900 метр Дереккөздер
Алдан Зейноллаұлы Сымайылов

Алдан Зейноллаұлы Сымайылов (1946 ж .т.), жазушы . Қазақстан Жазушылар одағының мүшесі. Жаңаарқаның түлегі. ҚазМУ- ді бітірген (1970) . 1970-1989 ж . Алматы облыстық «Жетісу» газетінің әдеби қызметкері, Целиноград облысы радиосының тілшісі, Целиноград облысында «Коммунизм нұры» газетінің әдеби қызметкері, бөлім меңгерушісі болып істеді. 1989 ж. Республикада алғашқы құрылған Тіл және мәдениет қоғамының төрағасы болып сайланды. Ақмола облысында «Қараөткел» газетін ұйымдастырып, оның бас редакторы болды. Ақмола облысы телерадио компаниясы төрағасының орынбасары болып қызмет атқарды. ҚР Жазушылар одағы Астана бөлімшесінің төрағасы (2006). Оның «Ақ жалын», «Тамыздың таңы» , «Найзақара», «Сағынтып жеткен көктем» кітаптарын оқырмандар жылы қабылдады. Дереккөздер
Қызылжар көшесі (Алматы)

Қызылжар көшесі – Көшеге Сарыарқаның оңтүстігіндегі таудың атауы (Алматы қаласы мәслихаттың 4.04.2001 # 200 шешімі мен Алматы қаласы әкімінің 9.04.2001 200 қаулысы) берілген. Қызылжар Шажағай, Сарыбұлақ өзендерінің аралығында жатыр. Биіктігі - 1068 метр. Батыстан шығысқа қарай 20 шақырымға созылып жатыр, ені 10-12 шақырым. Орналасқан жер Көше Медеу ауданындағы «Думан-1» шағынауданында орналасқан. Алтын Емен көшесінен басталып, Жиренше шешен атындағы көшеге дейін созылып жатыр.\ *Көшеcінің - ұзындығы - 1900 метр. Дереккөздер
Мұқан Смайылов

Мұқан Смайылов (1907-1964), шопан, Соцолистік Еңбек Ері (1949). Бұрынғы Жезқазған ауданы Сталин атындағы ұжымшарда, кейін Сәтбаев атындағы кеншарда аға шопан болып еңбек етті. 1948 ж . қылшық жүнді 405 саулықтың әр жүзінен 121 қозы өсіріп қозылардың орта салмағын 41 кг-ға жеткізген. Ленин орденімен марапатталған. Дереккөздер
Көше

қаласы]] Көше - қалалық инфрақұрылым элементi. Көшелердің классификацисы Көшелер функционалдық мақсаты бойынша классификацияланады. . Қалалық көшелер * Жалпықалалық маңыздылығы бар магистральдік көше; * Аудандық маңыздылығы бар магистральдік көше; * Жергілікті маңыздылығы бар көше: ** Орам-аралық (квартал) көше; ** Орам-іші (квартал) көшесі ; ** Тұрғылықты көше; ** Трамвай- жаяу жүргіншілік көше; ** Жаяу жүргіншілік көше. Ауылдық көшелер * Бас көше; * Тұрғылықты көше; * Өтпе. Тағы қараңыз * Көліктік инфрақұрылым * Қалалық инфрақұрылым * Жол инфрақұрылымы * Авеню * Даңғыл * Топонимика * Ономастика * Қала құрылысы * Қала * Магистральдік көше Дереккөздер
Қыстауов атындағы көше (Алматы)

Қыстауов көшесі - Көшеге Ахметбек Қыстауовтың есімі (Алматы қаласы мәслихатының 24.12.2003 #26 шешімі мен Алматы қаласы әкімшілігінің 26.12.2003 # 5/764 қаулысы) берілген. Көше Әуезов ауданында орналасқан. Мырзағұлұлы көшесінен басталып, Жандосов көшесіне дейін созылып жатыр. Саттарханов, Пәрімбетов көшелерін қиып өтеді. *Көшенін ұзындығы - 800 метр. Бұрынғы атауы *7-ші линия көшесі. Дереккөздер
Лавренев атындағы көше (Алматы)

Лавренев көшесі - Көшеге орыс жазушысы, КСРО Мемлекеттік сыйлығының иегері Борис Андреевич Лавреневтің есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 10.01.1961 #1 шешімі) берілген. Борис Андреевич Лавренев (1891-1959) Херсонда дүниеге келген. Ол - «Бетер», «Сорок первый», «Седьмой спутник», «Гравюра на дереве» драмаларының «Разлом», «За тех, кто в мореі», «Голос Америки» иығармаларының авторы. Орналасқан жер Көше Түрксіб ауданында орналасқан. (Көшенін ұзындығы - 600 метр.) Дереккөздер
Лазарев атындағы көше (Алматы)

Лазарев көшесі Көшеге орыс теңізшісі, жиһанкез, Антарктиданы алғаш ашушылардың бірі, адмирал, үш мәрте жер тарын айналып жүзіп еткен Михаил Петрович Лазаревтің (1788-1851) есімі ( Алматы қаласы атқару комитетінің 24.06.1959 #17 шешімі) берілген. Дереккөздер
Лапин атындағы көше (Алматы)

Лапин көшесі - Көшеге шығыстанушы, қоғам қайраткері Серәлі Мұңайтпасұлы Лапин есімі (Алматы қаласы мәслихатының 6.03.2008 #83 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 14нің.03.2008 Мз2/139 қаулысы) берілген. Лапин Серәлі Мұңайтпасұлы (1868-1919) Қызылорда облысы Сырдария ауданы Қоғалыкөл ауылында туған. Орналасқан жер Көше Әуезов ауданындағы «Қалқаман-2» шағынауданында орналасқан. (Көшенің ұзындығы - 1600 метр.) Дереккөздер
Лебедев атындағы көше (Алматы)

Лебедев көшесі - Көшеге Ресей химигі, синтетикалық каучукты жасаудың тәсілін ойлап тапқан ғалым, КСРО -ылым академиясының академигі Сергей Васильевич Лебедевтің (1874-1934) есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 14.11.1956 #28 шешімі) берілген. Көшенін ұзындығы - 600 метр. Орналасқан жер Көшеге Бостандық ауданында орналасқан. Жандосов көшесінен басталып, Вахтангов көшесіне дейін созылып жатыр. Бұрынғы атауы * Набережная көшесі. Дереккөздер
Левитан атындағы көше (Алматы)

Левитан көшесі – Көше орыс суретшісі, XIX ғ. символизм және модерн жанрындағы қылқалам шебері, көшпелі-кескіндемеші Исаак Ильич Левитанның есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 27.11.1957 #26 шешімі) берілген. Левитан Исаак Ильич (1860-1900) Литвада дуниеге келген. Ол - «Март», «Весна», «Золотая осень» туындыларының авторы. Орналасқан жер Көше Бостандық ауданында орналасқан. Жароков көшесінен басталып, Хұсейінов көшесіне дейін созылып жатыр. (Көшенін ұзындығы - 600 метр.) Дереккөздер
Абай даңғылы (Алматы)

Абай даңғылы — Алматы қаласының Әуезов, Бостандық, Медеу, Алмалы аудандарында орналасқан даңғыл. Даңғыл — шығыстан батысқа қарай, Достық даңғылынан Момышұлы көшесіне дейінгі аралықта созылып жатқан қаланың басты магистральдарының бірі. Даңғыл екі бағытты жол болып есептеледі, екі бағыттың ортасын ағаш, гүл, газон көмкерген алаңқай бөліп жатыр. Даңғылдың ұзындығы - 9400 метр. Абай даңғылы бойында республикадағы ең ірі кітапхана — Қазақстан Республикасының ұлттық кітапханасы орналасқан. Атауы Даңғылға қазақтың ұлы ақыны, философ, қазақ жазба әдебиетінің негізін салушы Абай Құнанбайұлының есімі берілген. Бұрынғы атаулары: Арычная көшесі, Мичурин көшесі. Қиылысатын көшелері *Достық, *Уәлиханов, *Фурманов, *Байсейітова, *Желтоқсан, *Наурызбай батыр, *Сейфуллин, *Масанчи, *Ахмет Байтұрсынұлы, *Байзақов, *Жандосов, *Абылай хан, *Әуезов, *Манас, *Жароков, *Айманов, *Гагарин, *Розыбакиев, *Тұрғыт Өзал, *Түркебаев, *Өтеген батыр, *Алтынсарин, *Саин, *Момышұлы Даңғыл бойында #Республика сарайы (1970 жылы Сәулетшілер: В.Ю.Алле, В.Н.Ким, Ю.Г.Ратушный, Н.И.Рипинский, Л.Л.Ухоботов); #Балуан Шолақ атындағы спорт сарайы - (1966 жылы Сәулетшілер: В.Кацев, О.Наумова); #Орталық стадион - (1955-1967 жылдары, сәулетшілер: А.Қ.Қапанов, А.Я.Косов); #Неке сарайы. (1971 жылы Сәулетшілер: A.Леппик, М.Меңдіқұлов); #Ю.Лермонтов атындағы орыс драма театры (1969 жылы Сәулетшілер: B,П.Давыденко, Г.П.Горлышков); #Қазақ мемлекеттік циркі (1972 жылы Сәулетші: В.З.Кацев); #М.О.Әуезов атындағы қазақ драма театры (1980 жылы Сәулетшілер: О.Ж.Баймырзаев, М.Ф.Жақсылықов, А.С.Қайнарбаев) орналасқан. Оқу орындар #ҚМЭБИ (КИМЭП) - Қазақстан менеджмент, экономика және болжау институты. (1978 жылы Сәулетшілер: Б.Воронин, Ким-Досен, Д.Мельников); #Қазақ Аграрлық университеті (1934 жылы Сәулетші: В.Бирюкова), #Халықаралық бизнес академиясы, #Қазақ спорт және туризм академиясы, #С.Асфендияров атындағы Қазақ мемлекеттік медицина институты. Ескерткіштер #Абай ескерткіші (Мүсіншісі: Хакімжан Исмаханұлы Наурызбаев, 1960 жыл), #Мұқан Төлебаев ескерткіші, #Мұхтар Әуезов ескерткіші. (Мүсіншісы: Ескен Аманжолұлы Сіргебаев, 1980 жыл). #Спортшы қыз бен жігіттің ескерткіші (1967 жылы) Дереккөздер
Абылай хан даңғылы (Алматы)

Абылай хан даңғылы - Алматы қаласындағы орталық көшелердің бірі. Даңғыл қаланың Алмалы және Жетісу аудандарында орналасқан. Ол солтүстіктен оңтүстікке қарай Райымбек батыр даңғылынан төменірек орналасқан Алматы-2 теміржол бекетінен басталып Абай даңғылында орналасқан Ұлттық кітапхана ғимаратына барып тіреледі. Даңғылдың ұзындығы - 4200 метр. Алматы қаласы әкімінің 23.10.1991 күнгі № 15/398 шешімімен даңғылға қазақтың ұлы ханы, мемлекет қайраткері Абылай ханның есімі берілген. Даңғыл екі бағытты жол болып есептеледі. Тарихы Абылай хан даңғылы бұрын Коммунистік проспект деп аталды. Ал оның алдында Вокзал, Сталин және Старокладбищенская деп аталатын. Даңғыл 1935-37 жылдары көшенің батыс жағында үш халық комиссариатының ғимараттары салынған кезден пайда бола бастады. Алматы қаласы астана болған кезеңде даңғыл бойында ҚазССР Үкімет үйі, Қазақстан КП Алматы обкомы, Халық депутатттары Советінің облыстық және қалалық атқару комитеттері, Денсаулық сақтау, Ет және сүт өнеркәсібі, Сауда, Қаржы Ауылшаруашылық министрліктері, Қазақстан Жазушылар одағы, ҚазТАГ, ҚазССР халықтық бақылау комитеті, Орыс драма театры, Алматы рестораны, Астаналық гастраномы орналасқан болатын. Бұрынғы Үкімет үйінің солтүстік жағындағы әскери-ревкомның үйі болған жерде мемориалды ескерткіг белгі қойылған, мұнда 1918 жылдың 3 наурызына қараған түнде Верныйда Совет үкіметі орнағаны жарияланған болатын. Ескерткіштер Абылай хан даңғылы қаланың орталығында орналасқандықтан оның бойында көптеген өнер ордалары және архитектуралық ескерткіш ретінде танылған ғимараттар орналасқан. Тарихи ғимараттар # Ғ.Мүсірепов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық балалар мен жасөспірімдер театры (1950 жылы Сәулетшілер: А.Леппик, Н.Рипинский, В.Кацев, Б.Тютин); # Балалар әлемі # Қазақстан Жазушылар Одағының үйі (1956 жылы Сәулетші: А.Леппик); # Құрманғазы атындағы Қазақ Ұлттық консерваториясы. # Қазақ ССР Жоғары кеңесінің ғимараты (Қазақ-британ техникалық университеті) # Орталық әмбебап дүкен (Заңғар сауда үйі) # Столичный дүкені # Ю.Лермонтов атындағы орыс драма театры # Қазақстан Республикасының Ұлттық кітапханасы # Парк Ескерткіштер: # Абылай хан ескерткіші (Мүсінші:С.Баймағамбетов, С.Ералиев, 2000 жылы); # Амангелді Иманов ескерткіші (1947 жылы Мүсінші: Х.Б. Сарыджа) орнатылған. Абылай даңғылында орналасқан мекемелер тізімі Дереккөздер
Абдужаппаров көшесі (Алматы)

Көшеге көрнекті қоғам қайраткері, Ұлы Отан соғысының ардагері, Кеңес Одағының Батыры, МҚК-ның полковнигі Садық Абдужаппаровтың есімі (Алматы қаласы мәслихатының 24.03.2005 № 138 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 4.04.2005 № 2/185 қаулысы) берілген. С.Абдужаппаров Түркістан облысы, Бәйдібек ауданы Жүзімдік ауылында дүниеге келген. 1943 жылы армияға шақырылып, 90-шы гвардиялық атқыш дивизиясында солдат-пулеметші болған. Бейбіт кезеңде Заң және Мемлекеттік қауіпсіздік органдарында еңбек еткен. Көшенін ұзындығы - 750 метр. Көше Медеу ауданындағы «Думан-1» шағын ауданында орналасқан. Дереккөздер
Абдуллиндер атындағы көше (Алматы)

Көшеге Қазақстанның музыка тарихында өзіндік із қалдырған ағайынды опера әншілері, КСРО халық артисі Ришат Абдуллин мен Қаз КСР әртісі Мүсілім Абдуллиндердің есімі (Алматы қаласы әкімінің 12.01.1998 № 7 шешімі) берілген. Абдуллин Ришат Мукимұлы (1916-1988), Абдуллин Мүсілім (1916-1996) - екеуі де Өскемен қаласында дүниеге келген. Көше Медеу ауданында орналасқан. Мақатаев көшесінен басталып, Қарасай батыр көшесіне дейін созылып жатыр. #Жібек жолы, #Гоголь, #Әйтеке би, #Төле би, #Қазыбек би, #Бөгенбай батыр - көшелерімен қиылысады. Бұрынғы атаулары: *Емелев көшесі; *Алматы көшесі. Көшенің ұзындығы - 1400 метр. Дереккөздер
Абхаз көшесі (Алматы)

Көшеге Кавказ республикаларының бірі - Абхаз АКСР-нің атауы (Алматы атқару комитетінің 23.02. 1955 №8 шешімі) берілген. Көше Түркісіб ауданында орналасқан. Б. Майлин көшесінен басталады. Камышинский көшесі мен Рыбинский көшелерінің ортасында орналасқан. Бұрынғы атауы - Брюсов көшесі. Көшенің ұзындығы - 800 метр. Дереккөздер
Айбасов көшесі (Алматы)

Көшеге қоғам қайраткері, ұлтжанды азамат, сталиндік репрессия құрбаны Бірмұхамед Айбасовтың есімі (Алматы қаласы әкімінің 30.03.1999 № 301 шешімі) берілген. Айбасов Бірмұхамед (1892-1937) Ақмола облысында дүниеге келген. 1920 жылдары Ақмола облысының жер басқармасын басқарған. Айбасов көшесі Ақан сері көшесінен басталып, Жұмабаев және Дулатов көшелеріне дейін созылып жатыр. *Довженко, *Кассина, *Сейфуллин даңғылын, *Бехтерев көшелерін -қиып өтеді. Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Көшенін бұрынғы атауы - Липецкая көшесі. Көшенің ұзындығы - 950 метр. Дереккөздер
Айбергенов көшесі (Алматы)

]] Көшеге XX ғасырдағы қазақ поэзиясында өзіндік із қалдырған біртуар ақын Төлеген Айбергеновтің есімі (Алматы қаласы мәслихатының 2.07.2008 №114 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 14.07.2008 № 3/551 қаулысы) берілген. Айбергенов Төлеген (1937-1967) Қарақалпақстанның Қоңырат ауданы Қоңырат ауылында дүниеге келген. Ақынның «Жас дәурен», «Мен саған ғашық едім», «Бір тойым бар», «Мир созвездий» т.б. таңдамалы жыр жинақтары жарық көрген. Көше Әуезов ауданындағы «Қалқаман» шағын ауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 950 метр. Дереккөздер
Айвазовский атындағы көше (Алматы)

Көшеге әлемге танымал ұлы суретші Иван Константинович Айвазовскийдің есімі берілген. Айвазовский (Гайвозовский) Иван Константинович (1817-1900) Феодосиде дүниеге келген. Ол алты мыңға жуық туындының авторы. Оның «Девятый вал», «Черное море» атты туындылары бар. Көше Алмалы және Бостандық аудандарында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 2700 метр. Дереккөздер
Айманов көшесі (Алматы)

Көшеге аса талантты кино режиссері, КСРО халық артисі, театр және кино актері, қоғам қайраткері Шәкен Кенжетайұлы Аймановтың есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 14.07. 1972 №02-10/993 шешімі) берілген. Шәкен Кенжетайұлы Айманов (1914-1970) Павлодар облысының Баянауыл ауданында дүниеге келген. Ол «Қазақфильм» киностудиясына басшылық еткен, «Біздің сүйікті дәрігер», «Алдар көсе», «Атаманның ақыры» секілді көптеген кино-туындылардың режиссері. Көше Бостандық және Алмалы аудандарында, Төле би даңғылынан басталып, Байқадамов көшесіне дейін созылып жатыр. Айманов көшесі *Бөгенбай батыр, *Жамбыл, *Шевченко, *Құрманғазы, *Абай, *Мыңбаев, *Сәтбаев, *Жандосов, *Темирязев - көшелері мен даңғылдарын қиып өтеді. Бұрынғы атауы - 11-ші линия көшесі. Көшенің ұзындығы - 4900 метр. Дереккөздер
Аймауытов көшесі (Алматы)

]] Көшеге Алаштың ардақты ұлы, қазақтың тұңғыш романының авторы, жазушы, драматург, публицист, педагог, қазақ психология ғылымының негізін салған ғалым, сталиндік репрессияның құрбаны Жүсіпбек Аймауытовтың есімі (Алматы қаласы әкімінің 28.05.1997 № 278 шешімі) берілген. Аймауытов Жүсіпбек (1893-1937) Павлодар облысында дүниеге келген. Ол «Алаш» партиясының мүшесі, «Қазақ тілі» газетінің редакторы болған, Шымкент педагогикалық техникумын басқарған. «Ақбілек», «Қартқожа», «Шернияз», «Халық қорғаны» т.б. романдардың авторы. Көше Түрксіб ауданында орналасқан. *Станкевич, *Ақан сері, *Ақындар, *Төлетай, *Сейфуллин, *Чехов - көшелері мен даңғылдарын қиып өтеді. Кешенін бұрынғы атауы - Локомотивная көшесі. Кешенін ұзындығы - 1400 метр. Дереккөздер
Айрих көшесі (Алматы)

]] Көшеге Қазақстан спортының дамуына зор үлес қосқан қайраткер, бапкер, Қаз КСР-нің еңбек сіңірген жаттықтырушысы Эдуард Фердинандович Айрихтің есімі (Алматы қаласы мәслихаты мен әкімшілігінің бірлескен 30.07.2003 № 3/584 шешімі) берілген. Айрих Эдурад Фердинандович (1918-1993) Алматы қаласында дүниеге келген. Ол жаттықтырған «Динамо» командасы көгалдағы хоккейден КСРО чемпионатында 15 мәрте алтын, 2 мәрте күміс медальн жеңіп алған. Э.Ф. Айрих басқарған КСРО құрама командасы 1980 жылы Мәскеу Олимпиядасында қола медальді иеленді. Көше Әуезов ауданында орналасқан. Бұрынғы атауы - Кіші Саин көшесі. Кешенін ұзындығы - 1600 метр. Дереккөздер
Айтықов көшесі (Алматы)

]] Көшеге қазақтың ержүрек ұлы, Кеңес Одағының Батыры Ізғұтты Айтықовтың есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 27.11. 1957 №26 шешімі) берілген. Ізғұтты Құрманбайұлы Айттықов (1922-1944) Шығыс Қазақстан облысының Ұлан ауданында Тарғын ауылында дүниеге келген. Ұлы Отан соғысы кезінде Сталинград пен Күрск түбіндегі шайқаста ерен ерлік көрсеткен. Көше Жетісу және Түрксіб аудандарында орналасқан. Шелихов көшесінен басталып, Читинская көшесіне дейін созылып жатыр. *Баймағанбетов, *Чернигов, *Вологда, *Саран, *Құрманов, *Дағыстан, *Молдаван, *Қызылорда, *Рысқұлов даңғылын - қиып өтеді. Көшенің ұзындығы - 2100 метр. Дереккөздер
Айша бибі көшесі (Алматы)

Көшеге шығыс аруы, мәңгілік махаббаттық символы Айша бибінің есімі (Алматы қаласы әкімінің 27.12.1998 № 1218 шешімі) берілген. Аңыз бойынша Айша бибі (ХІ-ХІІ ғғ.) Ташкент маңында өмір сүрген. Атақты билеуші Қараханның ғашығы болған, Айша бибінің сан ғасырлық тарихы бар кесенесі қазіргі Тараз қаласында орналасқан. Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Көшенін ұзындығы - 900 метр. Дереккөздер
Ақан сері көшесі (Алматы)

]] Көшеге қазақ өнерінің жарық жұлдызы, ақын, әнші, сазгер Ақан сері (Ақжігіт) Қорамсаұлының есімі (Алматы қаласы әкімінің 05.07.1993 № 272 шешімі) берілген. Ақан Қорамсаұлы (1843-1913) Көкшетау облысында дүниеге келген. Ақан серінің «Сырымбет», «Балқадиша», «Мақпал», «Перизат», «Құлагер» т.б. әндері - қазақ ән өнеріндегі мәңгілік мәнін жоғалтпайтын туындылар. Ақан сері көшесі Шолохов көшесінен Сейфуллин даңғылына дейін созылып жатыр. *Аймауытов, *Айбасов, *Дулатов, *Чернышевский, *Буденный, *Молдағалиев - көшелерімен қиылысады. Бұрынғы атауы - Ленинская смена көшесі. Көшенің ұзындығы - 3000 метр. Дереккөздер
Ақатаев көшесі (Алматы)

]] Көшеге белгілі ғалым, қоғам қайраткері, жазушы Сәбетқазы Ақатаевтың есімі (Алматы қаласы мәслихатының 24.03.2005 № 138 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің4.04.2005 № 2/184 қаулысы) берілген. Ақатаев Сәбетқазы (1938-2002) Шығыс Қазақстан облысы Күршім ауданының Ақсуат ауылында дүниеге келген. Оның қоғамдық-саяси, әлеуметтік мәдени тақырыптағы шығармалары бар. Ақатаев көшесі Майлин көшесінен басталып, Айгерім ықшам ауданына дейін созылып жатыр. Мамытов, Байтұрсынов көшелерінің ортасында орналасқан. Бұрынғы атауы - 5-ші көше. Көшенің ұзындығы - 1000 метр. Дереккөздер
Ақбаев көшесі (Алматы)

]] Көшеге Алаштың ардақты ұлдарының бірі, қазақтың тұңғыш құқық магистрі, сталиндік репрессияның құрбаны Жақып Ақбаевтың есімі (Алматы қаласы әкімінің 28.05.1997 № 278 шешімі) берілген. Ақбаев Жақып (1876- 1934) Қарағанды облысында дүниеге келген. 1917 жылы Алашорда өкіметінің мүшесі болған. Көшенің бұрынғы атауы - Железноводская көшесі. Көшенің ұзындығы - 1600 метр. Дереккөздер
Ақжайық көшесі (Алматы)

]] Көшеге қазақ жеріндегі ірі өзендердің бірі -Ақжайықтың атауы (Алматы қаласы мәслихатының 4.04.2001 № 200 шешімі мен Алматы қаласы әкімінің 9.04.2001 №200 қаулысы) берілген. Ақжайық сөзі «Ақ өзен» мағынасын береді. Бұл өзен Каспий теңізіне құяды. Көше Медеу ауданында орналасқан. Қарқаралы көшесінен басталып, Алатау көшесіне дейін созылып жатыр. *Арыс, *Тарбағатай, *Қазығұрт, *Сарыарқа, *Алтынемел - көшелерін қиып өтеді. Бұрынғы атауы - 5-ші көше. Көшенің ұзындығы - 1500 метр. Дереккөздер
Ақмешіт көшесі (Алматы)

Көшеге қазақ тарихында өзіндік орны бар Ақмешіт қаласының атауы (Алматы қаласы мәслихатының 4.04.2001 № 200 шешім: мен Алматы қаласы әкімінің 9.04.2001 № 200 қаулысы) берілген. Ақмешіт (1820-1853) жылдардағы Қызылорда қаласының ескі атауы. Көше Медеу ауданында орналасқан. Қарқаралы көшесінен басталып, Алатау көшесіне дейін созылып жатыр. Көше *Арыс, *Тарбағатай, *Қазығұрт, *Сарыарқа, *Алтынемел - қиып өтеді. Бұрынғы атауы - 10-шы көше. Көшенің ұзындығы - 1500 метр. Дереккөздер
Ақсуат көшесі (Алматы)

Шартты атау. Көшеге Шығыс Қазақстандағы аудан атауы (Алматы қаласы мәслихатының 16.01.2006 № 222 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 18.01.2006 № 1/38 қаулысы) берілген. Көше Алатау ауданының «Шаңырақ-1» шағынауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 650 метр. Дереккөздер
Ақсұңқар көшесі (Алматы)

Көшеге қасиетті қыран құстың санатына жататын Ақсұңқар шартты атауы. Көшеге Ақсұңқар атауы (Алматы қаласы мәслихатының 2.07.2008 №115 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 14.07.2008 № 3/552 қаулысы) берілген. Көше Әуезов ауданындағы «Құрылысшы» шағынауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 1000 метр. Дереккөздер
Ақтамберді көшесі (Алматы)

Көшеге қазақтың ержүрек батыр ұлы, көне жыраулық мектептің белді өкілі, қолбасы Ақтамберді Сарыұлының есімі (Алматы қаласы мәслихатының 6.03.2008 №83 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 14.03.2008 №2/139 қаулысы) берілген. Ақтамберді Сарыұлы (1675—1768) Оңтүстік Қазақстанда, Қаратау бойында дүниеге келген. Оның көпке танымал өлең-толғаулары: «Күмбір-күмбір кісінетіп», «Уа, қарт Бөгенбай», «Жауға шаптым ту байлап» т.б. Көше Әуезов ауданындағы «Қалқаман-2» шағынауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 1600 метр. Дереккөздер
Ақтасты көшесі (Алматы)

Шартты атау. Көшеге Ақтасты атауы (Алматы қаласы мәслихатының 2.07.2008 №113 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 14.07.2008 № 3/550 қаулысы) берілген. Көше Түрксіб ауданындағы «Шуақты» шағынауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 600 метр. Дереккөздер
Ақтоғай көшесі (Алматы)

Көшеге Шығыс Қазақстан облысының Аягөз ауданындағы кенттің шартты атауы (Алматы қаласы мәслихатының 16.01.2006 № 222 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 18.01.2006 № 1/38 қаулысы) берілген. Көше Медеу ауданында орналасқан. Дереккөздер
Ақтөбе көшесі (Алматы)

Көшеге Қазақстандағы облыс орталықтарының бірі Ақтөбенің атауы (Алматы қаласы атқару комитетінің 12.12. 1956 №31 шешімі) берілген. Көше Жандосов көшесінен оңтүстікті бойлай, Науаи көшесінің шығыс жағын кесіп өтеді. Көшенің ұзындығы - 750 метр. Дереккөздер
Ақындар көшесі (Алматы)

Көше жыршы, суырыпсалма ақын, Қазақстан және Орта Азиядағы түркі тілдес халықтардың эпикалық және лирикалық шығармаларын шебер орындаушылардың (Сүйінбай, Жамбыл т.б.) құрметіне аталған. Көше Шолохов көшесінен басталып, Толстой көшесіне дейін созылып жатыр. *Буденный, *Чкалов, *Разин, *Джаппаридзе, *Аймауытов, *Чернышевский; *Молдағаиев, *Спартак - көшелерімен қиылысады. Алматы-1 вокзалынан оңтүстікке қарай орналасқан. Көшенің ұзындығы - 1500 метр. Дереккөздер
Алакөл көшесі (Алматы)

Көшеге қазақ жеріндегі шипалы көлдің бірі Алакөлдің атауы (Алматы қаласы мәслихатының 24.03.2005 № 138 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 4.04.2005 № 2/185 қаулысы) берілген. Алакөл - Балқаш-Алакөл аңғарының шығыс беткейіндегі тұзды көл. Көше Медеу ауданында орналасқан. Бұрынғы атауы - 6-шы көше. Көшенің ұзындығы - 700 метр. Дереккөздер
Алатау көшесі (Алматы)

Көшеге қазақ жеріндегі асқақ та айбынды тау - Алатаудың атауы (Алматы қаласы мәслихатының 4.04.2001 № 200 шешімі мен Алматы қаласы әкімінің 9.04.2001 № 200 қаулысы) берілген. Алатау - #Орталық Азия мемлекеттері мен Ресей Федерациясының Сібірдегі тау жоталарының жалпы атауы. Оларға Күнгей Алатауы, Кузнец Алатауы, Талас Алатауы, Қырғыз Алатауы, Жетісу Алатауы, Іле Алатауы, Жоңғар Алатауы т.б. жатады. #Жетісу және Іле Алатауының халық ұғымындағы жалпы атауы. Көше Медеу ауданындағы «Думан-1» шағынауданында орналасқан. Ол Қызылжар көшесінен басталып, Ақмешіт көшесіне дейін созылып жатыр. *Ақжайық, *Бішкек - көшелерін қиып өтеді. Көшенің ұзындығы - 1500 метр. Дереккөздер
Алдар көсе көшесі (Алматы)

Алдар көсе көшесі — Алматы қаласының Медеу ауданында орналасқан көше. Сөз төркіні Көшеге Алматы қаласы әкімінің 1992 жылғы 22 қаңтардағы № 1/12 шешімімен қазақ халық ауыз әдебиетінің кейіпкері, алғырлық пен тапқырлықтың қулық пен айлакерліктің жиынтық бейнесі Алдаркөсенің есімі берілген. Алдаркөсе жайында халық арасында сандаған аңыз-әңгімелер сақталған. Шахмет Құсайынов «Айдар көсе» пьесасын жазса, 1964 жылы режиссер Шәкен Айманов «Алдар көсе» фильмін түсірді. Орналасқан орны Көше Медеу ауданында орналасқан. Жамақаев көшесінен басталып, Тайманов көшесіне дейін созылып жатыр. Манаев, Жуков және 8 Гвардиялық Дивизия көшелерімен қиылысады. Көшенің ұзындығы — 650 метр. Дереккөздер
Александров көшесі (Алматы)

]] Көшеге Ресей композиторы, дирижер, КСРО әнұранының авторы, КСРО мемлекеттік сыйлығының иегері, КСРО халық артисі, генерал-майор Александр Васильевич Александровтың есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 12.12. 1956 №31 шешімі) берілген. Александров Александр Васильевич (1883-1946) Рязань облысында дүниеге келген. Кеңес армиясының ән-би ансамбль құрған және оның жетекшісі болған. Атақты «Соғыс қасіреті» әнін жазған. Көше Түрсіб ауданында орналасқан. Баум тоғайы мен Белинский көшесінің аралығында Рысқұлов даңғылынан солтүстікке қарай орналасқан. *Успенский, *Багратион, *Филатов көшелерін - қиып өтеді. Көше ұзындығы - 750 метр. Дереккөздер
Алмалы көшесі (Алматы)

Көше «Түрксіб» демалысорны мен «Каменское Плато» жанындағы алма бағының аумағында жатқандықтан, оған Алмалы атауы 1986 жылы берілген. «Алмалы» сөзінің мағынасы - алмасы көп жер дегенді білдіреді. Көше Медеу ауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 3900 метр. Дереккөздер
Алпарұлы көшесі (Алматы)

Көшеге қазақтың қайсар ұлы, халық батыры Саурық Алпарұлының есімі берілген. Саурық Алпарұлы Алматы облысында дүниеге келген. Ол - патшалық Ресейдің Жетісуды отарлауына ашық қарсы шыққан батыр. Жетісудың әскери губернаторы Г.А.Колпаковский жіберген жазалаушы отрядқа бірнеше рет соққы берген. Кейін тұтқынға түсіп, орыс әскерлерінің қолынан қаза тапқан. Көше Медеу ауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 1200 метр. Дереккөздер
Алтайбаев көшесі (Алматы)

Көшеге қазақтың көрнекті қоғам қайраткері, Қазақстан журналистер одағын басқарушыларының бірі Ешім Алтайбаевтың есімі берілген. Алтайбаев 1894 жылы Қарағанды облысында дүниеге келген. Ол «Лениншіл жас» газетінің редакторы, КазТАГ директоры, Қазақстан Журналистер Одағы төрағасының орынбасары қызметтерін атқарған. 10-ға жуық кітаптың авторы. Көше Алатау ауданы «Ақбұлақ» шағын ауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 800 метр. Дереккөздер
Алтынсарин даңғылы (Алматы)

Даңғылға қазақ халқының тұңғыш ағартушысы, Ұлы Ұстаз, жазушы, фольклорист, этнограф-зерттеуші, қазақ балалар әдебиетінің атасы Ыбырай Алтынсариннің есімі (Алматы қаласы әкімінің 17.07.1992 № 294 шешімі) берілген. Ол Қостанай облысыныда дүниеге келген. Даңғыл Әуезов ауданында орналасқан. Қабдолов көшесінен басталып, солтүстіктен оңтүстікке қарай Жандосов көшесіне дейінгі аралықта созылып жатыр. *Абай даңғылымен, *Шаляпин, *Жұбанов көшелерімен - қиылысады. Бұрынғы атауы - Правда даңғылы. Даңғылдың ұзындығы - 2800 метр. Дереккөздер
Алтынемел көшесі (Алматы)

Көшеге қазақтың көрікті мекені, Жоңғар Алатауы сілемдерінің батысында орналасқан ұлттық саябақ, 460000 гектар жерді алып жатқан Қазақстанның ірі қорығы - Алтын Емелдің атауы (Алматы қаласы мәслихатының 4.04.2001 № 200 шешімі мен Алматы қаласы әкімінің 9.04.2001 № 200 қаулысы) берілген. Алтын Емен қорығы аумағында сақтардың Бесшатыр қорғандарынан табылған біздің заманымыздан бұрынғы I мыңжылдық қазба ескерткіштері, сондай-ақ, Тамғалы Тастан алынған біздің заманымыздан бұрынғы XIV - XVI ғасырлардың тастағы ежелгі жазулар сақталған. Көше Медеу ауданындағы «Думан-1» шағынауданында орналасқан. Бұрынғы атауы - 6-шы көше. Көшенің ұзындығы - 1500 метр. Дереккөздер
Амангелді көшесі (Алматы)

Көшеге қазақтың қайсар ұлы, 1916 жылғы ұлт-азаттық көтерілісі көсемдерінің бірі Амангелді Имановтың есімі берілген. Амангелді Иманов (1873-1919) Торғай уезіндегі Қайдауыл болысында дүниеге келген. Торғай уезінің әскери комиссары болған. Көше Райымбек даңғылынан басталып, солтүстіктен оңтүстікке қарай Абай даңғылына дейінгі аралықта созылып жатыр. Алмалы және Әуезов аудандарын қиып өтеді. Бұрынғы атауы - Киргизская көшесі. Көшенің ұзындығы - 2500 метр. Дереккөздер
Абай (шахта)

«Абай», «Миттал-Стил Теміртау» АҚ Көмір департаментінің(1996 жылдан) шахтасы. (Абай қаласы, 1971 жылга дейін 6-7 «Шерубай-Нұра» шахтасы). Жобасын 1949 ж. Қарағанды мемлекеттік шахта жобалау институты жасаған. 1954 жылдан бері пайлаланылады. 1998 ж. Абай және Калинин атындағы шахталар бірігіп, өндірістік бірлестік құрды. Шахтада көмір мен газдың кенеттен атылу қаупі мол. КЕ және К10 қабаттарын өндіргенде газдың бөлінуі 100-150 м3/мин. Кешенді дегазация қолданылады. Барлық көмір қабаттары өздігінен Жануға бейім. «Абай» «шахта-лава» жүйесімен жұмыс істейді. 2 ӨКП 70К механикаландырылған кешені, қуатты 8Б-300 комбайны қолданылады. Кен дайындау жұмыстары ГПКС, 4ПП-2 кен-проходка комбайндарымен жүргізіледі. Көмір ленталы конвейерлермен тасымалданады. Біріккен уақыттан шахта жылына 1,0 млн т көмір өндіріп келеді. Дереккөздер
Абай-ақиқат

«Абай-ақиқат» - Абай аудандық газеті (редакциясы, Абай қаласы 3 ш. а., 42 үй). 1974 жылдан шығып келеді. Бастапқыда Мичурин аудандық «За коммунистический труд» газеті болды. 1997 ж. Мичурин ауданы Абай қаласына қосылып, Абай ауданы құрылуына байланысты «Абай-ақиқат» атымен аталады. Негізінен қамтитын тақырыбы — аудан және қала жұртшылығының әлеуметтік-экономикалық өмірі. Көлемі 1 баспа табақ. Аптасына бір рет қазақ және орыс тілдерінде шығады. «Абай-ақиқат» газетінің тұңғыш редакторы белгілі журналист Бағдат Мекей болды. Редакцияда басылады, таралымы 1500 дана. Бас редакторы Т. Орымбеков (2006). Дереккөздер
Самарқан көшесі (Алматы)

Самарқан көшесі. Көшеге Өзбекстандағы қаланың, Самарқан облысы орталығының атауы (Алматы қаласы атқару комитетінің 28.08.1957 Ме17 шешімі) берілген. Бұл қала 1924-1930 жылдары Өзбекстан КСР-нің астанасы болған. Көше Алмалы ауданында орналасқан. Текелі көшесінен басталып, Горняцкая көшесіне дейінгі аралықта созылып жатыр. Көшенін ұзындығы - 700 метр. Дереккөздер
Абай тігін фабрикасы

Абай тігін фабрикасы (Абай қаласы, К.Маркс көшесі,32), 1969 ж. құрылған. 2001 жылдан - «Қарағанды Тексти-Лайн» ЖШС. Синтетикалық, табиғи матадан, жасанды теріден ерлерге, әйелдерге, балаларға арнап спорт киімдерін, әскери киімдер, арнайы жұмыс киімдерін тігеді, фирмалық логотиптер (термобасу, тігу жолымен) жасалады. Фабрикада отандық өндірістің және шетелдік фирмалардың жабдықтары қолданылады. Дереккөздер
Мейрам Абақанов

Мейрам Абақанов (1931 ж. Қарағанды облысы Қарқаралы ауданы - 1998 ж. Жезқазған) - саяси, қоғам қайраткері. Отан алдында адал еңбегі үшін 2 мәрте "Еңбек Қызыл Ту", "Құрмет Белгісі" ордендерімен, он шақты медаль және екі рет республика Жоғарғы Кеңесі Президиумының құрмет грамоталарымен марапатталған. Өмірбаяны Алматы зоотехникалық мал дәрігерлік институтын бітірген (1954). 1958-1992 ж. аралығында Қарқаралы қаласы, Жезқазған ауданы кеңесінің төрағасы, Жезді, Қарсақбай, Шет ауданы, Ұлытау аудандарында І хатшысы т.б. басшы қызметтерде болды. Қоғам қайраткері, ақын Кәкімбек Салықовтың Мейрам Абақановқа арнаған жүрекжарды жырында мынандай шумақтар бар: Сарырқа - жомарт өлке, қыраны көп, Бір кезде қанаттасқан шұбады лек. Шыңынан Қарқаралы қанат қағып, Кетіп ең Ұлытаудың ұланы боп. Мейрам Абақановтың тегі жөнінде газет беттерінде төмендегідей жазылған. Ағайынды үш жігіт Абақан, Құрмаш, Құрманғалилер ерте есейіп, жаңа қоғам құрылысына белсене араласқан. Ал, олардың арғы аталарының аға сұлтан Жамантай төремен, азулы да әділ би Жанқұтты шешенмен аралас-құраластығы жайлы ұрпақтан-ұрпаққа ұмытылмай жеткен әңгімелер сол өңірдің халқына жақсы белгілі. Абақан мен әйгілі ғалым Ақжан Жақсыбекұлы әл-Машани туған нағашы-жиендер. Құрмаш жайлы Сапарғали Бегалин мен Әлжаппар Әбішевтің кітаптарында Қарқаралыға, Қоянды жәрмеңкесіне байланысты салиқалы сипаттамалар бар. Мейрамның өз анасы - Ақлима Сұлтанмахмұт қызы Барлыбай тегі - Баянауыл бөктерінен. Дереккөздер Тағы қараңыз http://www.baq.kz/regional_media/post/31602 http://catalog.karlib.kz/irbis64r_01/Kraeved//VOV_kaz//Zenbirek_suiretken_soldat.pdf http://ikitap.kz/books/GabidenAngimePiesa/files/assets/basic-html/page233.html http://thenews.kz/2009/10/13/150822.html
Күдерин атындағы көше (Алматы)

Күдерин атындағы көше Көшеге Алаштың арда ұлдарының бірі, белгілі қоғам қайраткері, қазақтың тұңғыш ағартушы ғалымы, тұңғыш өсімдіктану оқулығының авторы - Жұмахан Күдериннің есімі (Алматы қаласы әкімінің 28.05.1997 №278 шешімі) берілген. Көше Әуезов ауданында орналасқан. Райымбек даңғылынан басталып Рысқұлов даңғылына дейін созылып жатыр. Көшенің ұзындығы - 1050 метр. Дереккөздер
Күреңбел көшесі (Алматы)

Күреңбел көшесі Көшеге Күреңбел атауы (Алматы қаласы мәслихатының 2.07.2008 №115 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 14.07.2008 №3/552 қаулысы) берілген. Көше Әуезов ауданының «Құрылысшы» шағынауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 700 метр. Дереккөздер
Абыз (өзен)

Абыз – Торғай өзені алабындағы Қараторғай өзенінің бір тармағы. Бастауы Бастауын Ұлытау облысы Ұлытау ауданындағы Айыршоқы тауынан алып солтүстікке, одан әрі батысқа қарай иіліп барып 30 км-ден кейін Бозай өзеніне қосылып, Қараторғайға құяды. Гидрологиясы Абыз өзені ағып өтетін алқап адырлы аласа төбелі келген. Олардың ара-арасындағы аумақты ойпаңдардың шабындығы мол, су көздері де жетерлік. Өзен сағалары мен адыр төбелердің етектерінде қайың, терек, шілік, қамыс өседі. Осы өзеннің бойында Арғын руының Сауранбай тармағына жататын елдің ескі қорымдары, тұрғын үй қораларының сілемдері жиі кездеседі. Жаз айларында үзік-үзік болып қалатын қарасуларында балық көп болады. Дереккөздер
Әсия Бозайқызы Абылаева

Әсия Бозайқызы Абылаева(1938 жылы туған), актриса, ҚазКСР-інің халық артисі, 1990; ҚазКСР-інің еңбек сіңірген артисі, 1975; Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясының актерлік факультетін (1961) бітірген. 1964-1991 ж. Сәкен Сейфуллин атындағы Қарағанды облыстық қазақ драма театрының артисі. Абылаева Ғ. Мүсіреповтің «Қозы Көрпеш—Баян сұлуында» — Баян сұлу, Мұхтар Омарханұлы Әуезовтің «Қарагөзінде» — Қаракөз, Т. Ахтановтың «Сәулесінде» — Сәуле, Д. Исабековтің «Әпкесінде» — Қамажай, Э. Еврипидтің «Медеясында» — Медея, Шекспирдің «Макбетінде» — леди Макбет сынды рөлдерді сомдаған. ҚазКСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамотасымен марапатталған (1982). Дереккөздер