Абдулла Арипов

Абдулла Арипов (; 21 наурыз 1941 жыл, Қашқадария облысы, Өзбек КСР, КСРО – 5 қараша 2016 жыл, Хьюстон, АҚШ) — кеңестік және өзбекстандық ақын, өзбек поэзиясының классигі, Өзбекстан Батыры (1998), Өзбек КСР халық ақыны (1983), мемлекеттік және қоғам қайраткері, Өзбекстан Мемлекеттік әнұраны сөздерінің авторы. Өмірбаяны Арипов Қашқадария облысындағы колхоз төрағасы Орифбой Убайдулла ұлының отбасында дүниеге келген. Отбасында сегіз бала болған — төрт ұл және төрт қыз, Абдулла ұлдардың ішіндегі ең кенжесі еді. 1958 жылы орта мектепті алтын медальмен бітіріп, Ташкент мемлекеттік университетінің өзбек филологиясы факультетінің журналистика бөлімінде білімін жалғастырды. Университетті де 1963 жылы үздік бітіргеннен кейін Әріпов «Жас гвардия» баспасында редактор болып жұмыс істеді, Ғафур Ғұлам атындағы әдебиет пен өнер баспасында редактор және бас редактор қызметтерін атқарды (1967–1974), «Шығыс жұлдызы» журналы бөлімінің меңгерушісі болды (1974–1976), «Гулхан» журналының бас редакторы қызметін атқарды (1983–1985). Әр жылдары әдеби кеңесші (1976–1982), Ташкент облысы бойынша бөлім хатшысы (1982–1983), Өзбекстан Жазушылар одағында хатшы (1985–1995) және төраға (1996–2009) қызметтерін атқарды. 1988 жылы Өзбек КСР Авторлық құқықтарды қорғау комитетінің төрағасы қызметіне тағайындалды. Олий Мәжілістің бірінші және екінші шақырылымдарының депутаты болып сайланды, 2005 жылғы қаңтарда — сенатор болып тағайындалды. 1998 жылы Ариповке Өзбекстан Батыры атағы берілді. Үйленген, бес қызы мен бір ұлы болған. Абдулла Арипов 2016 жылғы 5 қарашада Хьюстон қаласында қайтыс болды. Ташкенттегі «Шығатай» зиратында жерленген. Шығармашылығы Өзінің алғашқы «Құс» атты өлеңін Абдулла Арипов университетте оқып жүрген кезінде жазған. 1965 жылы ақынның «Кішкентай жұлдыз» атты алғашқы өлеңдер жинағы жарық көрді. Одан кейін «Кузларим йулингда» (1967), «Асыл ана» (1969), «Қайнар», «Менің рухым» (1971), «Өзбекстан» (1972), «Таңданыс» (1974), «Отанның самалы» (1974), «Мейірім» (1979), «Өткен жылдар арманы» (1984), «Сенім көпірлері» (1989), «Мунәжат» (1992), «Қажы дәптері» (1995), «Сайланма» (1996) атты жинақтары жарық көрді. Оның авторлығына «Жұмаққа барар жол» (1978), «Емші мен өлім» (1980), «Ранжком», «Ұлы Темір» (1996) поэмалары жатады.. 2000–2001 жылдары Абдулла Ариповтің «Сайланма шығармалары» төрт томдық жинағы жарық көрді. Өзбекстан Республикасы Мемлекеттік Әнұранының сөздері авторы болып табылады; әнұран 1992 жылғы 10 желтоқсанда Өзбекстан Республикасы Жоғарғы Кеңесінің он бірінші сессиясында қабылданды. Ақын Данте Алигьеридің «Құдіретті комедиясын», Н. Некрасов, Л. Украинка, Т. Шевченко, К. Кулиев және басқа да көптеген авторлардың шығармаларын өзбек тіліне аударған. Марапаттары * Өзбекстан Батыры (1998 жылғы 26 тамыз) — мемлекет пен халық алдындағы аса зор еңбегі үшін, Өзбекстанның тәуелсіздігін нығайту жолындағы айрықша қызметі, реформаларды тереңдетуге қосқан үлесі, елдің қоғамдық-саяси өміріне белсенді қатысқаны, ұлттық тәуелсіздік идеяларын жүзеге асыруға қосқан салмақты үлесі және ерлік еңбегі үшін. * Өзбек КСР-нің халық ақыны (1983) * «Достлық» ордені (1994 жылғы 25 тамыз) — жанқиярлық еңбегі үшін, Өзбекстанды мекендейтін барлық ұлттар мен ұлыстар өкілдері арасындағы достық пен өзара түсіністікті нығайту ісіне қосқан жеке үлесі үшін. * Халықтар достығы ордені (1991 жылғы 15 тамыз) * Құрмет Белгісі ордені (1984 жылғы 16 қараша) * Италия жұлдызы ордені иегерлері (2015, Италия) * Қырғызстан Республикасы Құрмет грамотасы (1996 жылғы 27 қыркүйек, Қырғызстан) — театр өнерін дамытуға және қырғыз бен өзбек халықтарының достығын нығайтуға қосқан үлесі үшін. * Өзбек КСР-нің Хамза атындағы мемлекеттік сыйлығы (1981) * Өзбекстанның Әлішер Науаи атындағы мемлекеттік сыйлығы (1994) * «WIPO Creativity Award» алтын медалі (2007) Дереккөздер Сыртқы сілтемелер