kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Балға лақтыру

Балға лақтыру (hammer throw), жеңіл атлетикадағы тәртіп. Мұндағы тәртіп бойынша спортшылар балғаны мүмкіндігінше алыс қашықтыққа лақтырады. Балға ұзындығы 1,2 м-ден аспайтын икемді сым тұтқасы байланған металл шарынан (7, 26 кг.) тұрады. Лақтырушы лақтырар алдында жоғарғы жылдамдықта үш айналым жасайды. Спорттың түрі ретінде балта лақтыру 14 ғ. Британ аралында пайда болған. Алайда 1866 жылдан бастап Кембридж және Оксфорд жарысы арасында ғана бағдарламаның тұрақты бөлігі болып саналған. Ал, 1900 жылдан бастап олимпиадалық спорт түрі болып аталады. Сыртқы сілтемелер 1. Қазақ энциклопедиясы
Таға лақтыру

Таға лақтыру (horseshoe pitching), екі немесе төрт ойыншыдан тұратын ойын. Тағаға қысқа қазық кигізу арқылы немесе оған белгілі бір арақашықтықта жақындау үшін тағаны осылай лақтырып ойналады. Тағаға кигізілетін қысқа қазық рингер деп аталады. Осы үшін ойыншыларға маскимальды ұпайлар саны қосылады. Бұл квотс ойыныан шыққан болуы да мүмкін. Бұл ойынның түрі әсіресе АҚШ пен Канадада танымал болған. Жарыс 50 ұпай жинағанға дейін, ал ресми емес ойындарда 21 ұпайға дейін өткізіледі. Сыртқы сілтемелер *Қазақ энциклопедиясы
Метасеквойя

Метасеквойя (dawn redwood) (Metasequoia glyptostroboides) – Орталық Қытайдың жазық аудандарынан шыққан таксодивтер (Taxodiaceae) тұқымдас қылқанды ағаштың сақталынған жалғыз түрі. Бүйір жағындағы бұтақшалар және жапырақтар түйін сабағында жұбымен түзіледі. Қауырсын тәрізді орналасқан ашық жасыл түсті жапырақтар күзде қызыл-қоңыр түске айналады. Алайда қазып алынатын ағаш үлгілері молшылықта жиі кездескенмен, 1940 жылы қолдан егілген ағаш түрлері пайда болғанға дейін ағаш ұзақ уақыт бойы табиғатта жойылған деп есептелген. Орталық Қытайда олардың бірнеше мыңы қалғаны белгілі. Табиғатта аталмыш өсімдік пайда болғаннан кейін әлемнің көптеген түкпірінде оның бұтағы мен тұқымынан өсіріле бастады. Сыртқы сілтемелер 1. Қазақ энциклопедиясы
Бөбек (бала)

Бөпе - адамның балалық шағындағы мезгілі. Балалық шақтың жас шамасына байланысты шекаралары әр түрлi мәдениеттерде әр қилы болады, сонымен қатар әр елдің заң жүйелерi де әр түрлі қарастырады. Жалпы жағдайда, жастық шақты туғаннан бастап жыныстық жағынан есею мезгіліне дейін деп қарастырады. Қыз - әйел жынысындағы жас; бала - еркек кіндікті жас. Жас балалар денсаулығына жауап беріп, соны зерттейтін дәрiгерлiктiң бөлiмi - "педиатрия" деп аталады. Заңдық статусы Бала мәртебесi ересектер секілді әртүрлi мәдениеттер және заң жүйелерiнде әр қилы деп айтып өттік. Бала құқықтары туралы конвенция дәл қазiр он сегiз жасты жас шамасына дейiнгі адам баласын бала деп атауды ұйғарып тұр. Кәмелетке толу жастары * Кәмелетке толу көпшілік елдерде 18 жаста. * Кәмелетке толудың ең төменгi жас шамасы Фарер аралдарында орнатылған - 14 жас. * Кәмелетке толу Кубада 16 жаста * Кәмелетке толу жасы Қазақстанда 18 жас Бала құқықтары Халықаралық және Қазақстандық заңнамаға сәйкес мемлекет оларға кепiлдiк берiлетiн ажырамас құқық береді: бала, сонымен қатар көзқарастарын еркiн бiлдiруге, өмiрге, құрметке ажырамас құқығы болады, бiлiм алуға құқығы бар. Жалпы түсінік бойынша адам 13-16 жылдарға дейiн ғана жас бала болып еептеледі. Дегенмен iшкiлiктер сатып алуға байланысты немесе төлқұжат алу, дауыс беру мүмкіндіктеріне байланыты бала сөзі контекстке байланысты басқаша қолданылуы мүмкiн. . «Таңғы ас». . 1866]] Баланың дамуы Баланың дамуы - баланың бой жетуiн, есею процесіндегі бөбектiң физикалық және психологиялық ерекшеліктерін зерттейтін ғылымның бөлек бағыты. Эриксонның дамуыны психосоциалды теориясы Эрик Эриксон адамның дамытуының сегiз психоәлеуметтің кезеңдерiн ерекшеледi. Оның ішінде төртеуі балалық шақтың мерзiмдерiне сәйкес келедi. * Нәрестелiк * Балалық шақ * Ойын жас шамасы * Мектеп жас шамасы Бұл жас шамалары әр халықтың мәдениетіне байланысты өзгеріп отырады. Төменде бөпенің қазiргi заман көзқарастарына сәйкес даму кезеңдері көрсетілген: * Зигота, ұрықтану сәті, бала бiту * Эмбрион * Туылғанына бір ай болған бөбек * 1 жасқа дейiнгі бөбек * Мектеп жасына толмаған бала: * Жүруді үйреніп жүрген бала. 1-4 жас шамасындағы бөпе * Мектепке бармаған ересек бала(5-6 жас) * Балалық шақтың ортасы – 5 -10 жас аралығындағы бала * Жас өспiрiм - жас шамасы 11-15 арасындағы орта мектептiң оқушысы: * 11-12 жылдар кiшi жас өспiрiм * 13-15 жылдар ересек жас өспiрiм * Жастық шақ 16-21(23) жас Қоршаған ортаны тануы * Перенеталды тәрбие * Оқыту * Отбасы тәрбиесі, жалпы тәрбие * Ойын * Музыкалық білім * Көркемөнер туралы түсінік * Шет тілдерді оқыту * Дене шынықтыру * Баланың интелектуалдық тұрғыда дамуы * Балаларға арналған қоғадық бірлестіктер * Отбасылық фильмдер * Әке және ана Бөбектің психикасының дамуы
АҚШ халқы

АҚШ халқы — Америка Құрама Штаттарының аумағында тұратын халықтар. АҚШ Халық санағы бюросының мәліметі бойынша, 2021 жылдың сәуірінде жарияланған АҚШ-тың 2020 жылғы халық санағының нәтижесі бойынша, АҚШ-тың халық саны 2020 жылдың 1 сәуірінде 331 449 281 адам құрды. Бұл АҚШ-тың 2010 жылғы халық санағына қарағанда 7,35% көбірек. Төрт штаттың халық саны 20 млн адамнан асты: Калифорния — 39 576 757, Техас — 29 183 290, Флорида — 21 570 527, Нью-Йорк — 20 215 751. АҚШ-тың ең аз халқы бар штат — Вайомингтың халық саны 577 719 адам. Халықтың өсімі ең биік пайызы құрайтын штат — Юта, халық төмендеген штаттар — Батыс Виргиния, Миссисипи, Иллинойс. Халық тығыздығы 33,6 адам/км². Қала халқы — 82,7% (2020). Дереккөздер
Метастабильді қалып

Метастабильді қалып ( — аралық, — орнықты) атомның, ядроның немесе басқа да жүйенің қоздырылған қалпы. Әдеттегі қоздырылған қалыпқа қарағанда ұзақ уақытқа ие, алайда негізгі қалыптан қысқа болады. Метастабильді қалыпты уақытша энергетикалық «тұзақ» немесе жүйенің нақты екі ара қашықтықтағы қалпы ретінде қарастыруға болады. Сынаптың көптеген фотохимиялық реакциялары сынап атомдарының метастабильді қалып нәтижесі болып саналады. Оттектің метастабильді атомдарын ұқсас сәулелендіру жасыл бояу тән солтүстік және оңтүстік полярлық шұғылаларды түсіндіреді. Тағы қараңыз Қозу Сыртқы сілтемелер 1. Қазақ энциклопедиясы
Пьетро Метастазио

Пьетро Метастазио (шын аты Антонио Доменико Бонавентура Трапасси) (Metastasio Pietro Antonio Domenico Bonaventura Trapassi) (3 қаңтар 1698 жыл, Рим — 12 сәуір 1782 жыл, Вена), Италия ақыны және опералық либреттошы. Метастазиоға ақындық мансабын бастауға жеткілікті қаражат қалдырған өгей әкесі оның шын есімін өзгерткен болатын. Оның «Покинутая Дидона» (1724) атты бірінші либреттосы табысты болғаны сонша, ол бүкіл Италияда танымал бола бастаған. Көп ұзамай өзінің басты Энцио (1728) және Семирамида (1729) либреттосын жазып, Венаға IV Карлдің шақырылуымен сарай маңында ақын болып қызмет атқара бастайды. Оның 27 үш актілік либреттосына көптеген, атап айтқанда Вивальди, Гендель, Глюк, Моцарт және Керубини сынды композиторлармен 18-ші және 19 ғасыр басында 800-ден астам опера жазылған. Сыртқы сілтемелер 1. Қазақ энциклопедиясы
Hartswood Films

Hartswood Films — телевизиялық өндірістегі британдық компания. Сонымен қатар драмалар, деректі сериалдар түсірумен айналысады. 2009 жылы Hartswood Кардифф қаласында өзінің өндірістік филиалын ашты. Бұл қаладағы ең алғашқы жұмыстары — Стивен Моффатпен бірлескен "Шерлок" телесериалы болды. Дереккөздер
BBC One

BBC One — BBC телерадиокомпаниясындағы басты телеарналардың бірі. Ол 1936 жылы 2 қаңтарда BBC Television Service атауымен өз жұмысын бастады. Телеарнаның жылдық бюджеті 1,2 миллиард фунт стерлингті құрайды. BBC Onе Ұлыбританиядағы ең танымал арналардың бірі, көрермендер үлесінің 20% осы арнаға тиесілі. 2007 жылы "Жылдың ең үздік телеарнасы" санатындағы Broadcast Awards жүлдесі бұйырылды. Дереккөздер
Еуразия бірінші арнасы

«Еуразия» бірінші арнасы — 1997 жылы құрылған Қазақстандағы телеарна. Мазмұны Ресейдің "Первый канал" телеарнасының бағдарламалары мен қазақ, орыс тілдерінде өзі шығаратын бағдарламалардан тұрады. Тарихы «Еуразия» бірінші арнасы 1997 жылдың қазан айында «ОРТ Қазақстан» деген атаумен құрылды. Телеарна ресейлік «ОРТ» (Общественное российское телевидение) арнасының орнын басты. 2002 жылы қыркүйекте «ОРТ» телеарнасының атауы ресми түрде «Первый канал» болып өзгертілді. Соның ізімен «ОРТ Қазақстан» телеарнасы «Первый канал Евразия» болып ауысты. Бастапқы кезде тек «Первый канал» (бұрынғы «ОРТ») арнасының бағдарламаларына ретрансляция жасап, ресейлік жарнама уақытын қазақстандық жарнама ауыстырып отырды. Кейін эфирге Қазақстанда жасалған бағдарламалар да шыға бастады. Қазіргі уақытта арнадағы Ресейден сатып алынатын бағдарламалар үлесі 20%-дан аз мөлшерді құрайды. Олардың ішінде фильмдер және телехикаялар, ойын-сауық бағыттағы шоулар бар. Жүргізушілері * Асаубек Айымбетов (Басты жаңалықтар) * Ғалым Кәлмен (Басты жаңалықтар) * Жұлдызай Аймашева (Жаңалықтар) * Талғат Байғожинов (Главные новости) * Вероника Вишневская (Главные новости) * Мария Горбунова (Главные новости. 112 айдары) * Ринат Абдулкаюмов (Главные новости. 112 айдары) * Руслан Өтепбай (Köremiz) * Балауса Амантай (QosLike) * Альмира Кульмухамедова (Аналитика) * Ақбөпе Тәңірберген (Заң мен ел) * Әлібек Рзабаев (Парламент Online) Бағдарламалары Өзіндік жобалары * Жаңалықтар (Новости) * Басты жаңалықтар (Главные новости) * Қайырлы таң, Қазақстан! (Доброе утро, Казахстан!) * Köremiz * QosLike * Парламент Online * Аналитика * Заң мен ел * Асау жаңалықтар * Qаймақ * Паутина * Воскресные беседы Первый канал жобалары * Жить здорово! * Давай поженимся! * Модный приговор * Поле чудес * Точь-в-точь * Повара на колёсах Мұрағат * Грани * Кеш жарық, Қазақстан! * Добрый вечер, Казахстан! * Кешкі кездесу * Пендеміз ғой * Время * Басты тақырып * Главная тема * Qalaýym live * X-Фактор * Жди меня * Караоке TAXI * Жұма уағызы * Қалаулым * Лучший город.KZ * Ду қол шоколад * SuperStar KZ Логотиптері Басшылары Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * * * * * * * * * * * * * * «Еуразия» арнасы Интернет мұрағатында: (2005-2007 жылдар)
Стивен Моффат

Стивен Моффат (ағыл. Steven Moffat; туған. 18 қараша 1961, Пейсли, Шотландия) — британ телевизиясындағы сценарист және продюсер. «Доктор Кім» телесериалының сценаристі мен продюсері, сонымен қатар «Шерлок» мини-сериалының авторларының бірі болған. Дереккөздер
Марк Гатисс

Марк Гэтисс (; 17 қазан 1966, Седжфилд, Дарем графтығы, Англия) — ағылшын актері, сценаристі, продюсері және жазушысы. Ашық гей, актер Йен Халлардпен некеде тұрады. Ұлыбританиядағы "Джентельмендер лигасы" труппасының қатысушысы. "Шерлок" телесериалдағы актерлігімен, "Доктор Кім" сериалының сценаристі ретінде танымал болған. Дереккөздер
Доктор Кім

«Доктор Кім» — BBC компаниясының британдық ғылыми-фантастикалық телесериалы. Өз әріптестерімен бірге уақыт пен кеңістікті зерттеуге аттанады, жолда әр түрлі шаруалар мен проблемаларды шешуге атсалысады. Дереккөздер
Мыңжылдық

Мыңжылдық (милле́нниум) — уақытты санайтын бірлік, 1000 жылға тең. Жыл санау 1000 жылдық мерзіммен есептелетін уақыт бөлігі. 1582 жылы, кейінірек көптеген ел қабылдаған Григориан күнтізбесі енгізілді. Бұл күнтізбеде б.з.д. (Христосқа дейін) дәуірден б.з. (ол туылғаннан кейін) дәуірге өткен кездегі ең алғашқы жыл саналмайды. Осылайша бірінші мыңжылдық 1-1000 кезеңді қамтыса, екінші мыңжылдық 1001-2000 жылды қамтыған. Алайда көптеген халықтар 2000 жылы 21 ғасырдың басталуын тойлаған, ал үшінші мыңжылдық 2001 жылы 1 қаңтарда басталған. Мыңжылдықты тойлау пікір-талас Батыста белгіленген күнтүзбеге (григориан кунтүзбесі)сәйкес, санау 1-ші жылдан басталады. Яғни үш нөлмен аяқталатын жыл мыңжылдықтың соңғы жылы болып саналады. Көптеген мемлекеттер заңнамалық тұрғыдан ISO 8601 қабылдап, 0-ден басталатын астрономиялық күнтүзбелік санауды қолданды.Бұл күнтүзбені қолджану кезінде x000 басталып x999 аяқталады.Бұндай ретті жыл санауда үшінші мыңжылдық 1999 жылы 31 желтоқсанда аяқталумен - 2000 жылдың 1 қаңтарында басталды. Соңғы жылдары жаңа мыңжылдықты 2000 жыл тойлайды, яғни осы жылдан бастап жаңа мыңжылдықтың басы ретінде түсінігі. Онжылдық, жүзжылдық және мыңжылдық аралықтары туралы пікір - талас тарихи қалыптасқан дүние.Бұл мәселе мыңжылдықты реттік санау тәсілінің, мөлшерлік жыл санауының өзгешелігінде,мысалы, «үш мың»,«үшінші мың жылдық». Бірінші конвенция ағылшын тектес мемлекеттерге тән санау,ал соңғысы басқа мемлекеттерге, мысалға, Швеция корольдігінде.(«tvåtusentalet»). Дереккөздер Тағы қараңыз * Күнтүзбе * Онжылдық * Ғасыр * Хилиазм * 3-ші мыңжылдық
Пол Макгиган

Пол Макги́ган (, туған: 19 қыркүйек 1963, Беллсхилл, Шотландия) — кинорежиссёр, «Слевиннің сәтті саны» және «Бесінші өлшем» фильмдерімен танылмал болған. «Шерлок», «Монро» және «Смэш» телесериалдарында режиссер қызметін атқарған. Дереккөздер
Асама

Асама ( – Асама-яма) — Жапонияның Хонсю аралының орталық бөлімінде Гумма және Нагано префектураларының шекарасында орналасқан әрекетті комплексті жанартау. Хонсю аралының ең белсенді жанартауы болып табылады. Жапонияның Метеорологиялық Агенттігі Асама жанартауын А класына жіктейді. Биіктігі 2568 м. Соңғы атылуы 2009 ж. болды. Жапонияның 100 әйгілі тауларының бірі. Галерея Дереккөздер Сыртқы сілтемелер
Мартин Фримен

Мартин Фримен (, туған: 8 қыркүйек 1971, Хэмпшир, Англия) — ағылшын актёрі. «Галактика бойынша автостоп» және доктор Ватсон рөліндегі BBC «Шерлок» телесериалы арқылы танымал болған. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * * [http://www.livejournal.com/community/martin_freeman/ Мартин Фримен livejournal.com сайтында]
Дәрігер Ватсон

]] Дәрігер Джон Уо́тсон, анағұрлымы атақтырағы доктор Ва́тсон — Артур Конан Дойльдың Шерлок Холмс туралы әңгімелеріндегі ойдан шығарылған кейіпкер. Шерлок Холмстың досы, әріптесі, көмекшісі әрі биографы. Конан Дойльдың көп кітаптарында кейіпкердің атын Ватсон деп атайды. Дереккөздер
Эндрю Скотт

Эндрю Скотт (, туған: 21 қазан 1976) — ирландтық театр, кино және телевидения актері, «Шерлок» телесериалындағы Мориарти рөлімен аса танымал болды. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * * http://www.andrew-scott-online.com/
Жайық су алабы өңірі

Жайық су алабы өңірі — Ресейдің 20 су алабы өңірінің бірі (Ресей су кодексінің 28 м. сәйкес). 2006 жылы Каспий теңізі су алабының нысандарын және онымен байланысқан жерасты су нысандарын (орыс.) қорғау мақсатында пайда болды. Жайық су алабы өңірінің бөліктерінің коды - 12. Су алабының бөліктері: * 12.01 — 01 — Жайық (су алабының Ресейдегі бөлігі) * 12.01.00 — Жайық (су алабының Ресейдегі бөлігі) ** 12.01.00.001 — Жайық өзені бастауынан Жоғарғы Урал су торабына дейін ** 12.01.00.002 — Жайық өзені, Жоғарғы Урал су торабынан Магнитогорск су торабына дейін ** 12.01.00.003 — Жайық өзені, Магнитогорск су торабынан Ириклинск су торабына дейін ** 12.01.00.004 — Жайық өзені, Ириклинск су торабынан Орск қаласына дейін ** 12.01.00.005 — Сакмара бастауынан Үлкен Ик өзенінің құйылысына дейін ** 12.01.00.006 — Үлкен Ик ** 12.01.00.007 — Сакмара, Үлкен Ик өзенінің құйылысынан сағасына дейін ** 12.01.00.008 — Жайық өзені Орск қаласынан Сакмара өзенінің құйылысына дейін ** 12.01.00.009 — Илек ** 12.01.00.010 — Жайықтың төменгі бөлігіне Сакмара өзенінің құйылысы (Илек өзенін есептемегенде) * 12.02 — Кіші және Үлкен Өзен өзендерінің су алабтары (су алабының Ресейдегі бөлігі) * 12.02.00 — Үлкен және Кіші Өзен (су алабының Ресейдегі бөлігі) ** 12.02.00.001 - Кіші Өзен ** 12.02.00.002 - Үлкен Өзен Тағы қараңыз :Санат:Навигациялық үлгілер:Жайық су алабы өңірінің өзендері — сушаруашылық бөліктері бойынша өзен үлгілері. Дереккөздер
Хадсон ханым

Хадсон ханым — Артур Конан Дойльдің туындыларындағы әдебиет кейіпкері. Хадсон ханым Шерлок Холмс пен дәрігер Ватсон тұратын Бейкер-стриттегі 221b пәтерінің иесі болып табылды. Дереккөздер en:Minor Sherlock Holmes characters#Mrs. Hudson
Сенсорлық ec

Сенсорлық ec — сезім органдарына түсетін ақпаратты сенсорлық өңдеудің өнімдерін өте қысқа уақыт бойында (әдетте, бір секундтан азырақ) есте ұстауды қамтамасыз ететін гипотезиялық ес жүйесі стимулдардың түрлеріне қарай: көру, есту естері және т.б. сараланады. Сенсорлық есте ақпараттың физикалық белгілері ұсталады деп ұйғарылады; оның тиісінше вербалдық-акустикалық және семантикалық кодтау тән болатын қысқа уақыттық ес пен ұзақ уақыттық естен айырмашылығы осы. Алайда бұл айырмашылықтың шартты сипаты бар, өйткені физикалық (перцептивтік) белгілердің ұзақ уақыт сақталуы мүмкін, семантикалық сипаттамалардың материалды өңдеудің біршама ерте кезеңдерінде-ақ саралануы мүмкін. Дереккөздер
Сенсорлық изоляция

Сенсорлық изоляция — адамның ұзақ уақыттық, толық немесе жартылай сенсорлық әсерлерден айырылуы. Осы тұрғыдан сенсорлық ақпарат алуды шектеу бойынша жүргізілген эксперименттік зерттеулердің нәтижелері өте көрнекті болып табылады. Бұл эксперименттерде зерттелушіні арнайы камераларға орналастырып, толық сенсорлық изоляцияға дейінгі жағдайға жеткізген. Бірнеше сағаттан кейін-ақ зерттелуші мазасыздық күйіне жетіп, экспериментті доғаруды сұраған. Ал ұзақ мерзімдік эксперимент жағдайына түскен зерттелушілер, алдымен, уақыттық бағдардан, ал одан кейін, тіптен, ойлау қабілетінен айырылған. Олар тіпті оңай есептерді шеше алмай, көбісінде ес процесінің бұзылысы байқалған. Зерттелушілердің 80% жуығында көру галлюцинациялары пайда болған. Осындай эксперименттерге адамдар 2-3 күннен артық шыдамаған. Осы және басқа да мысалдар адамның түйсіну түріндегі қоршаған дүние жөнінде ақпаратты алу қажеттілігінің күшті екендігін көрсетеді. Дереккөздер
Сенсуализм

Сенсуализм ( — сезім, түйсік) — психикалық өмірдің негізі — сезімдік әсерлер деп білетін ілім. Антик заманда бұл ілімді бірқатар философиялық мектептердің өкілдері (киренаиктер, эпикурийліктер, неғұрлым біртоға нысанда стоиктер) жактады. Сезімішілік тану мүмкін емес деп пайымдаған стоиктер ақылды тәжірибе өз жазбаларын таңбалайтын "таза тақта" деп қарастыруды ұсынды. Зердеде әуел баста сезімдерде болмайтындай ештеңе жоқ деген афоризм солардан қалған. Бертін келе осы қағидаларды Қайта өрлеу және Жаңа заман дәуірлерінің сенсуализмді жақтаушылары насихаттады. Оларға танымда принципті тұрғыда түйсіктерден шығарылмайтын мазмұн бар деп дәлелдеген рационализм өкілдерімен күресуге тура келді. Сенсуализмнің ықпалымен дамыған ассоциациялық психологияда күрделі психикалық өнімдер тудыратын элементарлық түйсіктердің байланысы не сананың қасиеті немесе "тәндік" мәшине мен сыртқы дүние арасыңдағы материалдық өзара әрекет жүйесінің туындысы деп қарастырылады. Сенсуализм идеяларының психология саласындағы алғашқы эксперименттік жұмыстарға көп ықпалы болды. Өйткені эксперименттің міндеті бастапқы сезімдік элементтерді (түйсіктерді) анықтау; осылар арқылы жан тіршілігінің бүкіл күрделі архитектоникасы тұрғызылады деп пайымдалады. Эксперименттік психологияның одан арғы дамуы адам санасының шын мәніндегі құрылымы анағұрлым күрделі екені, ойлау актілерінің түйсіктер ассоциациясы деп қарастыруға келмейтінін, зиятта сезімдік бейнелерге үйлеспейтін мазмұн болатынын, ал мінез-құлық мотивациясы мен осы бейнелерді құрудағы іс-әрекеттің рөлін түсіндіруге сенсуализм, жалпы алғанда дәрменсіз екенін көрсетті. Диалектикалық материализм сенсуализмнің теориялық шектемелілігін, мұның өзі оның аңдаушылығына, адам танымының тарихи сипатын, шындық болмысты бейнелеудің жоғары нысаны ретіндегі ойлаудың сапалық ерекшелігі мен қоғамдық практиканың рөлін түсінбеуінен туындайтынын ашып көрсетті. Дереккөздер
Сергектік

Сергектік — адамның белгілі бір іс-әрекеті жүзеге асыру жағдайындағы жүйке жүйесі белсенділігінің не функциялық күйінің мінез-құлықтық көрінісі. Сергектік мезгіл-мезгіл ұйқымен орын ауыстырып, сергектік-ұйқы циклін құрайды. Сергектіктің мынадай деңгейлері сараланады: ширығудың шекті деңгейі, белсенді сергектік, байсалды сергектік. Сергектіктің әрбір деңгейі вегетациялық, моторлық және электроэнцефалографиялық көрсеткіштер кешенімен ажыратылады. Дереккөздер
Эркюль Пуаро

Эркю́ль Пуаро́ — белгілі ағылшын жазушысы Агата Кристидің ең сәтті ойлап табылған әдеби персонажы. Эркюль Пуаро 1920 мен 1975 жылдары детективті жанрда жазылған 33 роман мен 51 әңгіменің, фильмдер, телесериалдар, театрландырылған және радиоқойылымдардың бас кейіпкері.
Пьер де Кубертен

Пьер де Фреди, барон де Кубертен (1 қаңтар 1863, Париж — 2 қыркүйек 1937, Женева) — француздық спорт және қоғам қайраткері, тарихшы, педагог, литератор, барон. Қазіргі Олимпиада ойындарынының ұйымдастырушысы (1896 жылдан бастап өткізіледі). Халықаралық олимпиада комитетінің президенті (ХОК, 1896—1916, 1919-25). Өмірбаяны Париж қаласында, аристократиялық отбасында дүниеге келген, Шарль Луи де Фреди және Агата-Габриэль де Мирвилльдің үшінші баласы. Кубертен спортқа үлкен назар бөлген. Әсіресе ол регбиді ерекше бөлген және рефери міндетін атқарған. Жеке өмірі Пьер де Кубертен 1895 жылы әкесімен дос болған дипломат Густав Ротанның қызы Мари Ротанға үйленді. Олардың тұңғышы Жак ақыл-есі кем, ал қызы Рене жүйке ауруынан зардап шекті. Кубертеннің балалары ұрпақ қалдырмады. Кубертеннің өзі жақын болған екі жиені де Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде қайтыс болды. Кубертеннің әйелі 1963 жылы 101 жасында қайтыс болды. Шығармалары Кубертеннің аса үлкен шығармалары: * Une Campagne de 21 ans.. Paris: Librairie de l'Éducation Physique. 1908. * La Chronique de France (7 vols.). Auxerre and Paris: Lanier. 1900—1906. * L'Éducation anglaise en France. Paris: Hachette. 1889. * L'Éducation en Angleterre. Paris: Hachette. 1888. * Essais de psychologie sportive. Lausanne: Payot. 1913. * L'Évolution française sous la Troisième République. Paris: Hachette. 1896. * France Since 1814. New York: Macmillan. 1900. * La Gymnastique utilitaire. Paris: Alcan. 1905. * Histoire universelle (4 vols.). Aix-en-Provence: Société de l’histoire universelle. 1919. * Mémoires olympiques. Lausanne: Bureau international de pédagogie sportive. 1931. * Notes sur l'éducation publique. Paris: Hachette. 1901. * Pages d’histoire contemporaine. Paris: Plon. 1908. * Pédagogie sportive. Paris: Crés. 1922. * Le Respect Mutuel. Paris: Alean. 1915. * Souvenirs d’Amérique et de Grèce. Paris: Hachette. 1897. * Universités transatlantiques. Paris: Hachette. 1890.
Халықаралық Олимпиада комитеті

Халықаралық Олимпиада комитеті (қыс. ХОК)&nbsp;— халықаралық ұйым, Олимпиада ойындарын қайта дамыту және олимпиада қозғалысын насихаттау үшін құрылған ұйым. Комитеттің штаб-пәтері Швейцарияның Лозанна қаласында орналасқан. ХОК 1894 жылғы 23 маусымда барон Пьер де Кубертенмен және Деметриус Викеласпен Париж қаласында құрылған. Жыл сайын 23 маусымда Халықаралық Олимпиада күні тойланады. Қазіргі кезде оған 205 ұлттық олимпиада комитеті мүшелік етеді (бірақ, Кувейт 2010 жылы мүшелік етуді уақытша тоқтатты). ХОК әр төрт жылда бір рет жазғы және қысқы қазіргі Олимпиада ойындары мен жасөспірімдер үшін Олимпиада ойындарын ұйымдастырады. Халықаралық олимпиада комитетімен ұйымдастырылған алғашқы жазғы Олимпиада ойындары 1896 жылы Грекиялық Афинада өткізілді, ал алғашқы қысқы ойындар Франциядағы Шамони қаласында 1924 жылы өтті. 1992 жылға дейін жазғы және қысқы Олимпиада ойындары бір жылда өткізілетін еді. Бірақ, 1992 жылдан бастап жазғы және қысқы ойындар араға екі жыл салып өтіп тұрады. Алғашқы жазғы жасөпірімдер Олимпиада ойындары 2010 жылы Сингапур қаласында өтті, ал қысқы 2012 жылы аустриялық Инсбрукте. Жыл сайын 23 маусымда Халықаралық Олимпиада күні тойланады. ХОК президенттері Дереккөздер
Профессор Мориарти

Профессор Джеймс Мориарти (Professor James Moriarty) — Артур Конан Дойльдің туындыларындағы ойдан шығарылған әдебиет кейіпкері. Ол мықты қылмыстық ұйымның басшысы, қылмыстық әлемнің данышпаны. Дәрігер Ватсон Мориарти өзінің өлімі кезінде Рейхенбах сарқырамысы мен Шерлок Холмсты ала кетті деп ойлайды, бірақ соңынан бұл жалған болып шығады. "Шерлок Холмстың бастан кешкендері" ("Гранада" студиясы, 1984-1985 ж.ж.) телевизиялық сериалында Джеймс Мориартидің рөлін атақты британдық театр актері Эрик Портер сомдады. Және ол Гай Ричидің "Шерлок Холмс" фильмінде шықты. "Шерлок" телесериалында Мориарти "Джим" атымен шықты, бірақ оны сонда да Джеймс деп атады. Холмс оны басқарушы қылмыскер деп атайды. Мориартидің рөлін Эндрю Скотт сомдады. Дереккөздер ru:Персонажи рассказов о Шерлоке Холмсе#Профессор Мориарти
GPS

GPS ( — жаһандық позициялау жүйесі, Джи Пи Эс деп оқылады) — аралықты, уақытты және орналасу нүктесін анықтауға арналған навигацияның жерсеріктік жүйесі. Жердің кез келген жерінде (полярлық аумақты қоспағанда), кез келген ауа-райында, сонымен қатар ғаламшардың ғарыштық аймағында нысанның орны мен жүру жылдамдығын анықтап бере алады. Жүйені АҚШ Қорғаныс министрлігі жасаған. Системаны қолданудың негізгі принціпі - мекенжайды, уақытты өлшеу бағыты мен синхронды қабылдаулар арқылы спутниктік навигациялық антенналар арқылы табу. Үш өлшемдік координаталарын анықтау үшін GPS- қабылдағышқа төрт теңдік қажет: "арақашықтық күннің жарық шығаруына тең, сигнал қабылдағыштың әр түрлі моменттілігі және оның спутниктен синхронды сәулелену моменті". . Бұл жерде - мекен орны - спутниктің, - уақыт қабылдауыш спутниктен - сигналды қабылдау уақыты, - уақыт қабылдағыш спутниктегі белгісіз уақыттағы синхронды сәулелену, - күн сәулесінің жылдамдығы, - белгісіз үш кеңістіктегі тұтынушы. Тарихы Спутникті навигацияны құрастыру жайында идея 1950-ші жылдары пайда болды. Ол кезде КСРО ең алғаш Жердің жасанды серігін ұшырды, американдық ғалымдар және Ричардом Кершнердің бастауымен сигналды байқады, сигнал кеңестік спутниктен байқалды, Доллер эфектісінің көмегімен сигналдың қабылдану спутник жақындаған сайын артатындығы, ал алыстаған сайын азаятындығы байқалды. Ашылымның мағыздылығы, егер де Жердегі өзінің координаттарын нақты білсе, онда спутниктің арақашықтығы мен жылдамдығы анықтау мүмкіндігі арта түседі, және де керісінше спутниктің нақты орнын біліп, өзіміздің нақты кооридинаттарымыз бен жылдамдығымызды біле аламыз. Бұл идея 20 жылдан кейін жүзеге асты. 1973 жылы DNSS программасы ынтагерлікпен өзгертілді, кейіннен Navstar-GPS-ке өзгертілді, ал кейін GPS. Алғашқы тесттік спутник 1974 жылы 14 шілдеде орбитаға ұшырылған болатын. Ал соңғысы барлық спутниктің 24-нен соң, қажеттісі жер бетін толық жабу үшін 1993 жылы орбитаға ұшырылды, сөйтіп GPS құралдандыруға қойылды. GPS-ті қолдану ракеталарды қозғалмайтын нысанаға тікелей жіберуге мүмкіншілік тудырды, ал кейін судағы және ауадағы қозғалатын обьекттер үшін де мүмкін болды. Техникалық реализация GPS үш негізгі сегменттерден тұрады: космостық, жетекші және қолданушы. GPS спутниктері сигналды космостан жібереді, және де барлық GPS қабылдағыштар бұл сигалды өздерінің мекенін үш кескінді координаталы режимде көрсету үшін қолданады. Космостық сегмент 32 спутниктен тұрады, және де Жердің ортағы орбитасында айналады. Жетекші сегмент өзімен негізі жетекші станция мен бірнеше қосымша станцияларды көрсетеді, сонымен қатар жергілікті антеналар мен мониторинг станцияларын көрсетеді, айтылған бірнеше ресурстар басқа да проектермен ортақ болып табылады. Қолданушы сегмент мыңдаған GPS приемниктерін көрсетеді және де АҚШ әскерлерінің қосуымен миллиондаған құрылғыларды таба алады, олардың егелері жай қолданушылар болса да. Дереккөздер
Жазғы Олимпиада ойындары

Жазғы Олимпиада ойындары (ресми Олимпиада ойындары) — Халықаралық олимпиада комитетінің эгидасымен, 4 жылда бір рет өтетін жазғы және барлық маусымдық спорт түрлерінен орасан зор халықаралық жарыстар. Ойындар 1896 жылдан бастап өткізледі. Қазіргі заманғы олимпиадалық қозғалысты жаңартуын барон Пьера де Кубертенмен байланыстырады. Спорт түрлері Өткізу орындары мен жылдары Ескертулер 1 Халықаралық олимпиада комитетімен мойындалмаған бейресми ойындар. 2 Бірінші дүниежүзілік соғыс үшін болмаған. 3 Жапон-қытай соғысы басталғаннан кейін 1940 жылғы ойындар Токиодан Хельсинкиге көшірілді. Совет-фин соғысы басталғанына және Екінші дүниежүзілік соғысқа байланысты, ойындар болмады. 4 Екінші дүниежүзілік соғыс үшін болмады. 5 Ат спорты жарыстары Швецияның Стокгольм қаласында өтті. 6 Ауғанстан аумағына кеңес әскерлерiнiң енгiзуiне байланысты, кейбір елдермен байкот жарияланды. Сонымен бірге қараңыз *Олимпиялық ойындар *Халықаралық олимпиада комитеті *Қысқы Олимпиада ойындары Дереккөздер Сілтемелер
Йоханна Гвюдрун Йоунсдоттир

Йоханна Гвюдрун Йоунсдоттир (; 16 қазан 1990, Копенгаген, Дания) — исландиялық әнші. Көбінесе Йоханна (бастапқы нұсқа — Jóhanna, қазіргі кезде аса көп қолданылатын вариант Yohanna — мысалы, Butterflies And Elvis альбомының тысында) лақап атымен белгілі. 2009 жылғы Eurovision ән байқауында екінші орынға ие болды. Балалық шағы мен алғашқы альбомдары Йоханна Данияда дүниеге келген, бірақ екі жасында ол ата-анасымен бірге Исландияға көшеді — алдымен Рейкьявикке, сосын Хабнарфьордюр қаласына — Исландияның оңтүстік-батыс жағалауындағы, Рейкьявик қаласынан оңтүстікке қарай 10 шақырым жерде орналасқан кішкентай порттық қалашық. Сегіз жасынан бастап түрлі ән байқауларына қатысқан. Осындай байқаулардың бірінде оның талантын ән салу оқытушысы Мария Бьорк байқайды. Ол Йоханнаға өзінің музыка мектебіне түсуді ұсынған, және сол жерде Йоханна заманауи поп-музыканың орындау негіздерін ұққан. Барлығы дауысының диапазоны мен «ересектігіне» ғана емес, оның дауысының мiнсiз таза бақылауна да таң қалды. Йоханнаның бірінші альбомы 2000 жылы шыққан, оның оныншы туған күніне, екінші — 2001 жылы, үшінші — 2003 жылы. Уақытша Йоханна альбомдар шығаруды тоқтайды, Нью-Йоркте, Лос-Анжелесте дайындалып және дүние жүзiнен музыкалық продюсерлерiмен кездеседі. Бұл жасөспірім Йоханна үшін ауыр кезең болады. Көп уақытты студияда дайындық өткізуімен қатар,ол мектепте оқитын және достарымен кездесуге уақыты болмады. Дискографиясы Альбомдары * Jóhanna Guðrún (2000) * Ég Sjálf (2001) * Jól með Jóhönnu (2003) * Butterflies and Elvis (2008) Синглдері * Slow Down (2011) * Funny thing Is (SD) (2008) Бейне-клиптері * Lose Myself (2008) [http://www.youtube.com/watch?v=qtCj2MV4glw] * I Miss You (2009) [http://vids.myspace.com/index.cfm?fuseactionvids.individual&videoid52982244] * Is It True? (2009) [http://www.youtube.com/watch?v=iAmb0tgHAkA] * Indian Rope Trick (2012) [http://www.youtube.com/watch?v=SCIZ58FFi3k] Сыртқы сілтемелер * [http://www.myspace.com/yohannamusic Yohanna Official MySpace] * [http://www.icelandicmusic.com/Music/ViewArtist.aspx?AuthorID=10187 Yohanna на Tonlist.com Icelandic Music] * [http://www.teamyohanna.com/ Team Yohanna — Home]
Акюрейри

Акюрейри — солтүстік Исландиядағы қала. Тарихы Географиясы Халқы Атақты тұрғындары Өнеркәсібі Оқу орындары Тарихи ескерткіштері Назар аударарлықтар * Акюрейри шіркеуі * Глерауркиркья Бауырлас қалалар * Мурманск, Ресей * Олесунн, Норвегия * Раннерс, Дания * Вестерос, Швеция * Лахти, Финляндия Тағы қараңыз
Гардабайр

Гардабайр (, ) — Исландиядағы муниципалитет (азат қауым) және қала. Тарихы Географиясы Халқы Атақты тұрғындары Өнеркәсібі Оқу орындары Тарихи ескерткіштері Бауырлас қалалар * Аскер, Норвегия * Якобстад, Финляндия * Эслёв, Швеция * Торсхавн, Фарер аралдары * Биркерёд, Дания Тағы қараңыз Сыртқы сілтемелер * [http://www.gardabaer.is/ Ресми сайт]
Акранес

Акранес — Исландиядағы қала, балық аулау порты. Елдің батыс жағалауында Атлант мұхитының Фахсафлоуи шығанағында орналасқан. Рейкьявик қаласынан солтүстікке қарай 20 км жерде (жол бойынша 50 км). Тарихы Қазіргі Акранес орнындағы алғашқы қонысты 880 жылы Ирландиядан қоныс аударушылар құрды. Акранес топонимі көптеген исландиялық дастандарда, сондай-ақ "Исландияның қоныстануы туралы кітапта"айтылған. 17 ғасырдың ортасында мұнда балықшылар қонысы құрылды. 1942 жылдан бастап қала. Ол ХХ ғасырдың 50-ші жылдарында қарқынды дами бастады, сол кезде қалада Цемент зауыты салынды − бүгінгі күнге дейін Исландияда жалғыз. 1998 жылы алюминий балқыту зауыты салынды. Сондай-ақ, қалада ферроқорытпа зауыты, ГЭС, кеме жасау зауыты бар. Қалада Исландияның жетекші балық аулау компанияларының бірі HB grandi фабрикасы жұмыс істейді. 1998 жылы Хвальфьярдаргёнг су асты туннелі ашылды (ұзындығы шамамен 6 км, ең үлкен тереңдігі 165 м), бұл Акранес пен астанасы арасындағы қашықтықты 60 км — ден астам қысқартуға мүмкіндік берді. Географиясы Халқы Атақты тұрғындары Өнеркәсібі Оқу орындары Тарихи ескерткіштері Тағы қараңыз *Акранес (футбол клубы) Сыртқы сілтемелер * [http://akranes.is/ Қаланың ресми сайты] * [http://www.museum.is/ Ұлттық мұражайы]
Исафьордюр

Исафьордюр (, дәлме-дәл мәні «мұзды фьорд») — Исландиядағы қала. Тарихы Географиясы Халқы Атақты тұрғындары Өнеркәсібі Оқу орындары Тарихи ескерткіштері Тағы қараңыз Сыртқы сілтемелер * [http://isafjordur.is/ Ресми сайт]
Сёйдауркроукюр

Сёйдауркроукюр — Исландиядағы қала. Аралдың солтүстік жағалауында Скага-фьорд жерінде орналасқан. Тарихы Географиясы Халқы Атақты тұрғындары Өнеркәсібі Оқу орындары Тағы қараңыз Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.skagafjordur.is/ Сёйдауркроукюр әкімшілігінің ресми вебсайты] * [http://www.visitskagafjordur.is/ Tourist webpage for the destination Skagafjörður] * [http://invest.skagafjordur.is/ Information for investors and industries] * [http://www.nat.is/travelguideeng/saudarkrokur.htm Nordic Adventure Travel] * [http://www.northwest.is/1saudarkrokur.asp Northwest.is] * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20080317131641/www.eagleair.is/domestic-flight/saudarkrokur.html Eagle Air (domestic flight schedule)]
Сельфосс

Сельфосс — Исландияның оңтүстік бөлігіндегі қала, Сюдюрланд аймағы жерінде орналасқан. Тарихы Географиясы Халқы Атақты тұрғындары Өнеркәсібі Оқу орындары Тағы қараңыз Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.arborg.is/ Árborg municipal website] *[http://wayback.vefsafn.is/wayback/20051031160537/www.arborg.is/files/7811307Selfoss-vor2005-.pdf Map of Selfoss]
Мармарис

Ма́рмарис — Түркияның ірі порт және туристтік қала. Ол жерота теңіз жағасы, Муғла провинциясы орналасқан. Жазда Мармарисқа 300–400 туристтер келеді. Халық саны 28 860 тұрғындар. География Тарих Климаты Мармаристың климаты типті жерорта. Жазда ашық күндер көп болады, орташа температурасы 28-29 С°. Ең ірі температурасы — +48. Жауын−шашын аздаған болады. Су температурасы — +25+26° С. Қыста көп жамбыр жауады, қар сирек болады. Қаңтардың орташа температурасы — 7,5 градус. Ең суық температурасы — -4 градус, ал судың орташа температура — 18,5 градус. Мамырда ауа райы жылы болынады, бірақ су өте салқын (t 20), қыркүйекте өте тамаша ауа райы болады.Су температурасы +25-24. Қазан айында жаңбыр жауатын мезгіл басталады. Транспорт Туризм Дереккөздер Тағы қараңыз Бодрум Ыстамбұл Анкара Анталия Кемер Денизли Измир Сыртқы сілтемелер * http://www.touristas.net/publ/stati/stati_o_stranakh_i_gorodakh/tureckij_kurort_marmaris_foto_i_video/13-1-0-1369 * http://www.marmaristown.com/ru/ * http://www.marmarisinfo.com/russian * [http://www.marmaris.bel.tr/ Ресми сайты] * http://bazaotzyvov.ru/otzyvy/turizm/otdyh-za-rybezhom/turcija/marmaris * [http://turkishmap.ru/marmaris/ Карта] * http://turkey-nature.ru/index.php/resort/marmaris-resort.html
Бітеу жара

Бітеу жара - мал ауруының бір түрі. Бул мал денесіне тікен, шөгір, жарғышақ, тіс, тас, пышақ, біз және т.б. жарақаттайтын зат кіргенде, жара аузы жабылып,сол жерге жара түсірген заттың уыты жайылып іріңдеуден пайда болатын мал ауруы. Кей жағдайда жараның уыты дененің басқа бір бөлігін іріңдетуі мүмкін. Алайда ірің өз айналасын ірітіп, өлеттендіріп, кеулейді. Ірің кеулеген сайын жараның аумағы ұлғайып, дененің сол түсын қатты солқылдатып, сыздатып ауыртады, ірің кеулеген жердің үстін қолмен басса, мал ауырсынады. Қазақ емшілері бітеу жараны ине, біз, қандауыр,пышақ тәрізді құралдармен жарып, ішіндегі қанды ірің-соқтаны шығарып, ірің кеулеген қуысты жуып-шайып,тазалайды. Егер жара көлемі үлкендеу болып қан-сөл ағып тұратындай болса, ірің кеулеген қуыстың асты-үсті мен екі жанын тесіп тазалайды немесе қуыстың бетін ойып алып, жараның бетін ашып, жайдақ жараға айналдырады. Күнде жуып-шайып, кептіріп талқандаған ұлар етін, қыздырылған май, қаймақ және т.б дәрі-дәрмек жақса, жараның беті қуырылып, тез жетіледі. Ал егер жара өлеттене берсе, оны ақ дәрі, у қорғасын, адыраспан,қара жусан сияқты улы шөптердің қайнатылған суымен жуады. Сонымен қатар шыбын-шіркей қонбау үшін ащы иісті шөптің ұнтағы қосылған майлы күйені айналасына жағып қояды. Жара жазыла бастағанда қышынады,шыбын-шірекей қонғанда жараны тістеп, жұлып, аяғымен қағып, жараны ұшықтыратын малдарға мойын ағаш, кескек тағылады. Дереккөздер
Мәулид

Мәулид мейрамы — пайғамбарымыз Мұхаммед тұған күнін тойлау рәсімі. Бұл мереке Рабиғ әл-әууәл айының 12-күні тойланады. Дүниедегі барлық адамдарға пайғамбар ретінде жіберілген, пайғамбарлардың ең соңғысы және ең үстемі Мұхаммед «алейһиссалам» 571 жылы сәуірдің 20-на сай келетін рабиуләууәл айының 12-сі дүйсенбі күні түнде таңға жақын Меккеде дүниеге келді. Барлық пайғамбардың үмметі өз пайғамбарларының туған күнін тойлайды. Бүгін де мұсылмандардың мерекесі. Қуаныш пен шаттық күні. Әлемдегі мұсылмандар тарапынан жыл сайын бұл түн «мәуліт түні» болып тойланады, барлық жерде мәуліт қасидасы, өлеңдері оқылып, расулуллаһ еске алынады. Мәуліт туған сәт дегенді білдіреді.Пайғамбарымыз мәуліт түнінде сахабаларға тағам ұсынып, бала кезінде болған оқиғаларды айтатын. Хазреті Әбу Бәкір халифа болып тұрған кезде сахабаларды жинап, Расулуллаһ туған кездегі ғажайып оқиғалар туралы айтатын. Бұл түні пайғамбарымыз туған кездегі байқалған құбылыстарды, мұғжизаларды айту, тыңдау, үйрену өте сауапты іс болады. Пайғамбарымызды мадақтайтын түрлі мәуліт қасидалары бар. Мәуліт оқу пайғамбардың дүниеге келуін, миғражы мен өмірі туралы айту, оны еске түсіру, оны мадақтау дегенді білдіреді. Мәуліт түні қадір түнінен кейінгі ең қадірлі түн. Бұл түні пайғамбарымыздың туғанына қуанғандар кешіріледі. Хадис шәрифтерде былай бұйырылған: «Мені әке-шешесінен, баласынан және барлық адамнан артық жақсы көрмеген адам мүмін бола алмайды». «Бір нәрсені қатты жақсы көрген адам, әрине оны көп есіне алады». «Пайғамбарларды еске түсіру ғибадат болып саналады». Бұл түні сазды аспаптар және басқа да харам нәрселерді араластырмай, Аллаһ ризалығы үшін мәуліт отырысын жасап, мәуліт оқу, салауат айту, дәмді тағамдар ұсыну, жақсылықтар жасау мүстахаб болады. Бұл күні Құран Кәрім оқу, қаза намаздарды оқу, садақа беру, дұға оқу және Хақ Тағаладан күнәларымыздың кешірілуін сұрау керек. Дереккөздер
Жак Рогге

Граф Жак Рогге (; 1 мамыр 1942, Гент, Бельгия) — қазіргі кездегі Халықаралық олимпиада комитетінің төрағасы. Өмірбаяны Гент қаласында дүниеге келген. Мансабы — ортопедиялық хирург. Спортшы: желкенді спортпен профессионалды түрде шұғылданған, 1968, 1972 және 1976 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарына қатысқан. Бельгияның регбиден құрама командасында ойнаған. Граф атағына ие.
Анри де Байе-Латур

Анри де Байе-Латур (1 наурыз 1876, Брюссель — 6 қаңтар 1942) — бельгиялық аристократ, граф; Халықаралық олимпиада комитетінің 3-ші президенті (1925—1942). Жастық шағы Граф Анри де Байе-Латур Антверпен провинциясының бұрынғы губернаторының отбасында 1876 жылдың наурыз айында Брюссельде дүниеге келген. Жас кезінен бастап спортпен шұғылданған. Левенстық университетін бітіріп, дипломатиялық жұмыс орынға тұрды, Бельгия үкіметінің тапсырыстарын орындаған. Нидерландыда өз елінің дипломатиялық өкілі ретінде жұмыс істеген.
Ақкіс ұстаған келіншек

«Ақкіс ұстаған келіншек» — Леонардо да Винчи салған сурет. Көптеген зерттеушілер пікірі бойынша, бұл Чечилии Галлеранидің портреті— Лодовико Сфорцаның көңілдес әйелі. «Мона Лиза», «Джиневра де Бенчи портреті» және «Әсем Ферроньерамен» қатар, сурет Леонардоның салған төрт әйелдің портреттерінің санына жатады. Сыртқы сілтемелер * [http://www.cracow-life.com/poland/lady-ermine-leonardo The Lady With An Ermine. Cracow-life.com]
Юнус сүресі

109 аяттан тұрады. Меккелік сүре. Қысқа мәлімет 109 аятты «Юнус» сүресі басында Құран маңызы мен көп Құдайға сенушілердің Мұхаммед пайғамбар жайлы ойлары жайлы көрсетіледі. Ары қарай Ғалам мен Аллаһ тағаланың ондағы орны, Қиямет күні, Аллаһның шексіз күштілігі мен пұттардың толықтай шарасыздықтары туралы да айтылады. Аллаһның құдайға сенбеушілерді жазалауы туралы ескертіледі, адамдардың ішкі жан дүниесі мен адамдардың іс-қимылы Аллаһның бақылауында екені айтылады. Нұх, Мұса, Харун мен Перғауын, Израиль балалары жайлы, және Жүніс пайғамбар жайлы әңгімелер де келтіріледі, осы сүре сол пайғамбар атымен аталған. Мұса пайғамбар және жауыз перғауын "Исраил ұрпақтарын теңізден өткіздік. Сонда Перғауын және әскерлері жауыздық, дұшпандықпен оларды қуды. Ақыр ол суға батар сәтте: «Исраил ұрпақтары иман келтірген Аллахтан басқа құдай жоқтығына иман келтірдім. Мен де бой ұсынушылардан болдым» деді. (90)" Сілттемелер Сыртқы сілтемелер [http://kuran.kz/sureler/10 Сүренің қазақша аудармасы]
Қошқарбай

Елді мекендер: * Қошқарбай – Ақмола облысы Зеренді ауданындағы ауыл. * Қошқарбай – Алматы облысы Балқаш ауданындағы ауыл. * Қошқарбай – Қарағанды облысы Шет ауданындағы ауыл. Өзен: * Қошқарбай – Шағалалы алабындағы өзен.
Фродо Беггинс

Фродо Беггинс — хоббит және «Сақиналар әміршісі» Джон Р. Р. Толкиенның романының негізгі кейіпкері. Аттың тегi «Фродо - германдық дәстүр сезiмiмен шынайы ат. Оның көне англияның форма - Froda. Барлық айқындылықпен дана тәжiрибенiң арқасында бiлдiретiн frodтiң ежелгi сөзiне ол шығады»; дегенмен ол байланған ғасыр алтын туралы солтүстiк аңыздарымен мифологиялық…» Сипатты Фродо тыс таулы өлке асханашысына нұсқаулардағы Гэндальфом сипатталған. Сиқыршының хатында айтылған, Фродо не - берiк, алма бет хоббит, жоғарылау өңге, ашық шаштар, аша бұғақпен және айқын көздермен ерекшеленеді. Өмірбаян Фродо 22 қыркүйек 2968 ж. Ү.Д (үшiншi дәуiр жерортаның) Хобитанияда (Шир) туды. Ол 12 жаста жетім қалды. Дереккөздер
Метафизикалық сурет

, Cavalli]] Метафизикалық сурет (Metaphysical painting; итал, pitturf metafisica) 1910-20 жылдардағы италян суретшілері Джорджио де Кирико және Карло Карраның (Саrrа; 1881–1966) жұмыстарындағы сурет стилі. Қозғалыстың бастаушысы Кирико болып табылады. Оның қанат бітіретін жұмыстарында шұғыл қарама қайшылықтардың түсі мен қараңғылық жасырын қауіпті құпиялығымен ерекшеленеді. Кирико, інісі Альберт Савиньо және Карро, үшеуі 1917 жылы мектеп ашып, оның принциптерін жасаған. Олардың репрезантивті, бірақ қисынсыз және үйлеспейтін бейнелілігі қорқыныш сезімін туғызған. Бұл 1920 жылдардағы сюрреализмге қатты әсер еткен. Сыртқы сілтемелер 1. Қазақ энциклопедиясы
Метафизикалық мектеп

Метафизикалық мектеп (Metaphysical poetry), 17 ғасырда Англияда дамыған жоғары ойлау күшін сипаттайтын поэтикалық бағыт. Бұл бағыт сезімді көрсетпейді бірақ оларды талдайды. Метафизиктердің поэзиясы өзінің күшті және жетік бейнелерімен (метафалар кездей соқ ұқсамайтын немесе нысандар параллелді құрастырады), күрделі және жеңіл ойларымен, тілдің драматикалық табиғилығы және парадокс ауыз екі тілге енгендігімен ерекшеленеді. Жетекші ақын-метафизик Джон Донн болған, сонымен қатар Дж. Херберг, Г.Воген, Э.Марвелл және А.Коули да бар. Сыртқы сілтемелер 1. Қазақ энциклопедиясы
Метек

Метек (metir; грекше metoikos), Ежелгі Грекиядағы құлдықтан босатылған және полис аумағында үнемі тұрақтанған шетелдіктер. Олар барлық азаматтық құқықтан айырылған. Аз төлемдері үшін заң қорғауын пайдаланған. Қазынаға жарна салу, салтанатты жиындарды қаржыландыру, әскери борышын өтеу секілді азаматтық міндеттерді атқарған. Азаматтармен некеге тұрып, жерді иелене де алмаған. Метектер барлық полисте дерлік мекен еткен. Жалғыз ерекшелігі Спарта еді. Олар Афинадағы азат халықтың үштен бірін құраған. Сыртқы сілтемелер 1. Қазақ энциклопедиясы
Метеоритика

Метеоритика (meteoritics), Жерде жиналған метеоридтердің құрылуын, сонымен қатар Жер aтмосферасындағы олардың пайда болғандағы метерорларды зерттейтін астрономия саласы. Метеориттердің жасы туралы, шарттары туралы және олардың құрылу орындарын, сонымен қатар дененің геологиялық туралы, олардың пайда болуы жайлы, оған қоса комета, астероидтар, Марс және Ай туралы мәлімет береді. Күн жүйесінің эволюциясын және ерте тарихын ұғыну ерекше маңызды. Сыртқы сілтемелер 1. Қазақ энциклопедиясы
Метеорлық жаңбыр

Метеорлық жаңбыр (meteorshower) – әдетте бірнеше сағаттан бірнеше тәулікке дейін созылатын, параллель траекториялар бойынша қозғалатын метероидтердің жер атмосферасына кіруі. Күнге жақын орналасқан кометалардың жоғалтқан заттары метеорлық ағындарды құрайды. Метеорлық жаңбырлар шоқжұлдыздар атымен аталады (мысалы, Леонидтер – Арыстан шоқжұлдызымен) немесе олардың келгені туралы жұлдыздармен аталады. Метеорлік жаңбырлардың көпшілігі ондаған метеор сағатымен бақыланады, алайда кейде жер 1833 жылғы Леонидтік метеориттік қуаты күшті жауынның уақыты ретінде метеоридтердің тығыз концентрациясымен түйіседі. Солтүстік Америкада бір түн аралығында мыңдаған метеориттер көрінген болатын. Сыртқы сілтемелер 1. Қазақ энциклопедиясы
Азалия

Аза́лия – ерекше күтімді талап ететін бөлме өсімдігі. Ол рододендрон тұқымдасына жатады. Отаны – Қытай елі. Жалпы екі мыңнан астам түрлері бар. Биіктігі түріне байланысты 40 см-ден 3 метрге дейін болады. Жапырақтары жұмыртқа пішіндес, жылтыр жасыл түсті. Гүлдерінің диаметрі 3,5-5 см, түсі негізінен күлгін, қызыл, ақ. Шар тәрізді гүл жарады. Соңғы уақытта азалияның шөмеле және пирамида пішіндес түрлері шығарылды. Азалия қыс бойы, ерте көктемге дейін гүлдеп тұрады. Бірақ ерекше күтімді қажет ететіндіктен, оған үлкен еңбек жұмсау керек. Азалия гүлін сатып аларда екі-үш гүлі ашылғанын таңдаған жөн. Ал, одан арғы жағдайы өзіңіздің қолыңызда, жасаған күтіміңізге байланысты. Сондықтан, жаңадан гүл өсіріп жүрген азаматтарға азалияны өсіруге кеңес бермейміз. Біраз тәжірибе мен білім жинағаннан кейін ғана азалияны өсіруге болады. Азалияның ұзақ гүлдеуі мен дұрыс өсуі үшін оны молынан суғарып, жарық жерге орналастырып және жиі ылғалдандырып тұру керек. Сонымен қатар, гүлдеп біткен гүлсабақтарын өз уақытында кесіп тастаған дұрыс. Жарығы: Жарық жерге орналастыру керек. Күннің тіке түскен сәулесінен сақтаған жөн. Алакөлеңкені ұнатпайды. Жылуы: Қыс мезгілінде 12-15&nbsp;°C төмен болмау керек. Суғарылуы: Гүлдеп тұрған кезде молынан суғарады. Жаз кезінде балконға немесе аулаға шығаруға болады. Ылғалдылығы: Наурыз айынан қыркүйек айына дейін күніне 1-2 рет су шашып тұру керек. Қоректендірілуі: Екі-үш аптада бір рет арнайы тыңайтқышпен қоректендіріледі. Аурулары: Азалияның негізгі зиянкестері өсімдік биті, өрмекші және саңырауқұлақ ауруы. Олар аз суғарғаннан пайда болады. Жапырақтары жиырылып түсіп қалады. Ылғалдылық аз болса, ұзақ гүлдемейді. Көбейтілуі: Маусым, тамыз айларының аралығында қалемше арқылы көбейтеді. Қалемшелерді құм, торф араласқан топырақта тамырландырады. Қалемшенің бетін шынымен жауып, жүйелі түрде су бүркіп тұру керек. Ол екі айдан соң тамырланады. Температурасы 25&nbsp;°C деңгейінде болуын қамтамасыз ету қажет. Сілтемелер * [http://www.gulstan.kz/ Гүлстан, өсімдіктер туралы сайт] Дереккөздер "Гүлстан" республикалық ғылыми-танмыдық, көпшілік журнал, 2010 жыл ISSN 2078-6727
Айдаһар ағашы

Айдаһар ағашы, Драцена – қасқыржемдер тұқымдасына жататын өсімдіктер тегі, көбіне тал немесе суккулентті бұталар. Өсімдіктің ғылыми атауы Dracena, яғни "айдаһардың аналығы" деген мағынаны білдіреді. Көп деректерде осы атау қолданып келеді. Алайда, Владимир Дальдің сөздігінде бұл өсімдікке "айдаһарша" деген атау берілген. Таралуы Отаны – Африка, Азия. Таралған аймақтары Үндістан, Канар аралдарының тропиктік және субтропиктік белдеулері. Табиғатта 300-ге жуық түрі бар. Оның 40-қа жуық түрін үй жағдайында өсіреді. Ағаш тәріздес, пальмаға ұқсас көркем жапырақты өсімдік. Пальмаға ұқсағанымен, онымен туыстығы жоқ. Жапырақтары түріне байланысты жалпақ, жіңішке, ірі және ұсақ болады. Түстері жасыл, қою жасыл, әсіресе ақала, сарыала жолақтары бар жапырақтары өте әдемі. Драценаның «айдаһар ағашы» аталуы, гүлдің табиғатта үлкен болып өсетін қасиетіне байланысты қойылған. Үндістанда үлкен драценаның саясына қойылған орындықтарға 60 адам отыра алады екен. Оның биіктігі үй жағдайында 2 метрге жетеді. Гүлдері ұсақ, ашық жасыл, күлгін, ақ түсті. Үй жағдайында өте сирек гүлдейді. Гүлдері әрсіз. Өсімдік әдемі жапырақтары, пальмаға ұқсас экзотикалық пішіні және күтімі жеңіл болғандықтан қазіргі кезде үлкен қолданыста. Бастапқы кезде оларды Агавовтық өсімдіктер қатарына жатқызған, кейіннен драцена өсімдігіне бөлек Драцена тегін бөлді. APG III жүйесінің классификация бойынша бұл түрге жататын өсімдіктерді даражарнықталар класына жатқызған. Оңтүстік және Орталық Америка жерінде бұл өсімдікті " бақыт ағашы" деп атайды. Бұл аңыз ацтектік аңыздан алынған. Ертеде бір жауынгер абыздың қызына ғашық болып, әкесінен қызың оған тұрмысқа беруін сұрайды. Абыз келісімін береді, алайда бір талап қояды. Ол талабы бойынша жерге қадалған ағаштан 5 күнде жауынгер жапырақ өсіртіп шығарса, абыз қызын оған ұзатпақ болады. Жауынгер күнде сол ағашты суғарады. Осылайша 5 күн бойы жалғасып, бесінші күні сол таяқтан жапырақтар шығып, алғашқы драцена пайда болды деген аңыз бар. Күтімі ;Жарығы: Ала жапырақтыларына жарық қажет, көлеңкеде түссізденіп кетеді. Жасыл жапырақтылары көлеңкеге шыдамды. ;Жылуы: Қыста 12-140С төмен болмағаны абзал. ;Суғарылуы: Жазда жиірек, қыста сирек суғарылады. ;Ылғалдылығы: Күнара су бүркіп тұрса, жапырақтарының ұшы құрғамай, әдемі болып өседі. ;Қоректендірілуі: Көктем-жаз айларында әдемі жапырақты өсімдікке арналған тыңайтқышпен екі аптада бір рет қоректендіріп тұру қажет. ;Аурулары: Ауруға көп шалдыға бермейді, төзімді өсімдік. Қыста артық су құйғаннан тамыры шіріп кетеді, сондықтан топырағының беткі қабаты құрғағанда ғана су құю қажет. ;Көбейтілуі: Қалемшесін тамырландыру және түбінен өсіп шыққан жанама өскіндерін бөліп алу арқылы көбейтеді. Сілтемелер * [http://www.gulstan.kz/ Гүлстан, өсімдіктер туралы сайт] Дереккөздер