kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Кубу

Кубу (өз атауы; оранг-дарат) — Индонезиядағы Суматра аралындағы тайпалар тобы. Саны - 5000 адам. Тілі Малай тілінің диалектісінде сөйлейді. Діні Діні бойынша Кубулар мұсылмандар (сүнниттік мұсылмандар) болып саналады, бірақ ежелгі анимистік нанымдарды сақтайды. Кәсібі Кубу жергілікті тұрғындарының дәстүрлі кәсібі - қолтырауындарды аулау. Ол үшін кубу ерлер әртүрлі құралдарды пайдаланады - үшкір таяқтар, торлар мен тұзақтардан бастап қақпан мен мылтыққа дейін. Сонымен қатар, көршілерден алынған металл ілмектер қолданылады. Бауырымен жорғалаушылар Кубу еркектерінің негізгі олжасы болып табылады, бірақ жергілікті тұрғындар сонымен қатар құстарды, кеміргіштерді және тапирлерді де аулайды. Кейде кубу тіпті пілдерге тұзақ дайындап, оларды бүкіл тайпаның алдында күтіп алады, мұндай жағдайлар өте сирек кездеседі. Бірақ Суматрада жабайы қабан, маймыл және жылан аулауға тыйым салынған. Бірақ кубу еркектері де, әйелдері де орманда терушілікпен айналысады. Өмір салты Тұрмыстың қиындығынан және тиісті дәрі-дәрмектің жоқтығынан жергілікті халық орта есеппен 30 жылға дейін ғана өмір сүреді. Қарапайым кубу қыздары 10-12 жасында тұрмысқа шығады, ал 20 жасында олар қартаю белгілері бар мүлдем ересек әйелдерге ұқсайды. 30 жасында Кубаның аборигендеріне барлық 50 жастағы сияқты көрінеді. Бұл құбылыс әлі сыры ашылмаған күйінде қалуда. XIX ғасырдың аяғында кубудың жекеленген топтары отырықшы өмір салтына көше бастады. Қоғамдық өмірдің нормалары өзгерді: ақсақалдар басқа руластары арасында ерекшелене бастады. Бірте-бірте жақын орналасқан ірі ұлттармен ассимиляция процесі жүруде. Дәстүрлі баспаналары Кубулардың үйлері жоқ, бұтақтар мен жапырақтардан жасалған күркелерде немесе түнге қарай еңіс сарайлардың астында тұрады. Кейде күркені ағаштың бұтақтарына немесе қада платформасына қояды. Кубулар көшпелі өмір салтын ұстанады және бір жерде екі-үш күннен артық тұрмайды. Бұл тамақ іздеуде қозғалу қажеттілігіне байланысты. Олардың бірнеше найзадан, үрлейтін мылтықтан, темір пышақтан және тоқылған иық қоржындарынан тұратын аз ғана заттарын өздерімен оңай алып жүреді. Дәстүрлі киімдері Еркектер жамбасын ораған таңғыштарды киеді, ал әйелдер талшықтардан жасалған белдемше киеді, кейде матадан жасалған белдемше кигендер де кездеседі. Ерлер арқасына рюкзак ​​сияқты таңғыш алып жүреді, онымен көшпелі сапарларында балаларын алып жүреді. Тайпаның балалары мүлде жалаңаш жүреді. Кукулар әшекейлерді қолданбайды, татуировкалар да жасалмайды. Дәстүрлі тағамдары Джунгли өнімдері мен ұсақ аңдар азық-түліктің көп бөлігін құрайды. Негізінен кеміргіштермен, крокодильдермен, құстармен қоректенеді. Ит пен тауықтан басқа үй жануарлары жоқ. Дереккөздер
Куи

Куи — Таиландта (400 мыңнан астам адам; 1970, бағалау), Мун өзенінің оңтүстігінде және Камбоджа шекарасына дейін, сондай-ақ Камбоджаның көршілес аудандарында (40 мыңнан астам адам) тұратын халық. Жалпы саны 680 000 адам. Таралу аймағы Куилер Оңтүстік-Шығыс Азияның континенттік аймағында, шамамен Дангрек таулары мен Мун өзенінің аралығында, Таиланд, Камбоджа және Лаос шекараларын кесіп өтеді. Көпшілігі, 80 пайыздан астамы Таиландта Сурин, Бурирам, Сисакет және Убонратчатхани провинцияларында тұрады. Убонратчатханиден олардың таралу аймағы Лаоспен шекараға дейін жалғасады, онда тағы 43 000 адам Меконгтың екі жағалауындағы Саваннакхет, Салаван және Чампасак провинцияларында тұрады. Камбоджамен шекарада шамамен 38 000 куилер негізінен Преах Вихеар, Стинг Тренг және солтүстік Кампонг-Томда тұрады. Камбоджа мен Лаоста Куилер «тау тайпасы» болып саналады және, әсіресе Лаоста, олардың көпшілігі оқшауланған ауылдарда оқшауланған жерлерде тұрады және негізгі қоғамға біріктірілмеген. Куилердің едәуір бөлігі кхмерлер арасында өмір сүретін Камбоджада олар кхмер лое тобы болып саналады, ал Лаоста олар Лао Тхунг («Орталық Лаос») ретінде жіктеледі. Таиландта күйлердің көпшілігі әлеуметтік тұрғыдан интеграцияланған және көбінесе солтүстік кхмерге жақын аралас ауылдарда тұрады. Тілі Олар мон-кхмер тілдеріне жататын куй тілінде сөйлейді. Діні Діні - ежелгі анимистік нанымдардың маңызды қалдықтары бар буддизм. Кәсібі Куилер егіншілікпен (тау күріш, мақта және т.б.), орман шаруашылығымен, аңшылықпен айналысады, пілдерді қолға үйретушілер мен бағушылар ретінде белгілі. Дәстүрлі қолөнер – ұсталық (соның ішінде қару-жарақ), керамикалық бұйымдар. Орта ғасырларда олар қару-жарақ жасауға маманданған каста болды. Өмір салты Куилер өздерінің материалдық мәдениетіне жақын сиам, лаос, кхмерлермен ассимиляциялануда. Халық ауыз әдебиеті, аңшылық билер сақталған. Дереккөздер
Гипоглицин

Гипоглицин (сондай-ақ Гипоглицин А) – табиғи түрде кездесетін аминқышқылдарының туындысы, Аки ағашының (Blighia sapida) піспеген жемісінде және қорапты ақсақал ағашының (Acer negundo) тұқымында кездеседі. Ол ішке қабылданса улы және ямайкалық құсу ауруының қоздырғышы болып табылады. Табиғатта болу Піспеген Аки жемісінің барлығы улы және көп мөлшерде гипоглицинді қамтиды. Жеміс ағашта болған кезде жемістер толығымен ашылып, үлкен қара тұқымдарды шығаруға рұқсат етілгенде ғана жеуге қауіпсіз. Уақыт өте келе токсиннің деңгейі төмендейді, бірақ жетілген жемісте шамамен 1000 ppm-ден 0,1 ppm-ге дейін. Аки туыстары, соның ішінде личи, лонган және рамбутан, олардың жемістерінде гипоглицин А гомологы α-(метиленциклопропил)глицин жеткілікті мөлшерде болуы мүмкін, олар көп мөлшерде тұтынылған кезде, тамақтанбаған балаларда гипогликемиялық энцефалопатияны тудыруы мүмкін. Уыттылық Гипоглицин А протоксин болып табылады, яғни молекула өздігінен улы емес, бірақ жұтқан кезде улы өнімдерге ыдырайды. Әдетте лейцинді, изолейцинді немесе валинді ацил-КоА туындыларына түрлендіретін тармақталған тізбекті альфа-кетоқышқылды дегидрогеназа кешені гипоглицин А-ны жоғары уытты MCPA-CoA -ға айналдырады. Май қышқылдарының бета тотығуына қажетті FAD кофакторы MCPA-CoA альфа көміртегімен байланысып, ферментті тоқтататын қайтымсыз кешен жасайды. Сонымен қатар, MCPA-CoA глюконеогенезге қажетті кейбір ферменттерді блоктайды. Глюконеогенездің төмендеуі және май қышқылының тотығуының төмендеуі ямайкалық құсу ауруының көптеген белгілерінің себебі болып табылады. Май қышқылдарының метаболизмін тежеу жасушаларды энергия үшін гликогенді пайдалана бастайды. Гликоген таусылғаннан кейін дене одан да көп өндіре алмайды, бұл ауыр гипогликемияға әкеледі. Бұл биохимиялық әсерлер несеп пен ацидозда орташа тізбекті май қышқылдарының артық болуымен анықталады . Негізгі емдеу биохимиялық өзгерістерді айналып өтуге немесе оларға қарсы тұруға бағытталған және бүйрек жеткіліксіздігі жағдайында веналық сұйықтықтар мен глюкозаны және гемодиализді қамтиды. Синтез 1958 жылы Джон Карбон, Уильям Мартин және Лео Светт циклопропан сақинасын құру үшін 2-бромопропен мен этил диазоацетаттан бастап, рацемиялық түрде А гипоглицинді синтездеді. 1992 жылы Джек Болдуин, Роберт Адлингтон, Дэвид Беббингтон және Эндрю Рассел асимметриялық метилен циклопропан синтезіне мүмкіндік беру үшін Sharpless эпоксидациясы арқылы гипоглицин А жеке диастереоизомерлерінің бірінші асимметриялық толық синтезін орындады. 1 H ЯМР және айналмалы дихроизм зерттеулері табиғи гипогицин А негізгі диастереоизомерін (2S, 4R) және кіші диастереоизомері (2S, 4S) ретінде анықтайды. Дереккөздер
PubChem

PubChem — химиялық қосылыстар мен қоспалардың жалпыға қолжетімді дерекқоры . АҚШ Ұлттық денсаулық сақтау институтының (NIH) бөлімшесі болып табылатын АҚШ Ұлттық медицина кітапханасының бөлімшесі, АҚШ Ұлттық биотехнологиялық ақпарат орталығы (NCBI) жүргізеді. 80-нен астам әртүрлі дерекқорлар PubChem дерекқорының өсуіне ықпал етеді. PubChem дерекқоры 2004 жылдан бері жұмыс істейді. Дерекқор PubChem үш негізгі динамикалық дерекқордан тұрады. 2015 жылғы 2 қазандағы жағдай бойынша: * Қосылымдар (PubChem Compounds) – 60 миллионнан астам жазба (2011 жылы 31 миллион). Әртүрлі химиялық қосылыстардың сипаттамасын қамтиды. * Субстанциялар (PubChem Substance) – 157 миллионнан астам жазба (2011 жылы 75 миллион). Түрлі көздерден алынған үлгі қоспаларының сипаттамасын және PubChem BioAssay сайтынан қолжетімді биологиялық скрининг нәтижелеріне сілтемелерді қамтиды. Үлгінің химиялық құрамы белгілі болса, сипаттамада PubChem қосылыстарына сілтемелер бар. * Биологиялық талдаулар (PubChem BioAssay) – миллионнан астам өнімділігі жоғары виртуалды скрининг бағдарламасының биологиялық белсенділігінің нәтижелері. Дереккөздер
Курумба

Курумба (өз атауы куруба) — Үндістанның оңтүстігіндегі Тамилнад штатында тұратын халық. Жалпы саны 10 000 адам. Тілі Олар дравидтер отбасының оңтүстік тобының курумба тілінде сөйлейді. Діні Сенушілердің діни көзқарасы: индуизм. Кәсібі Ежелгі дәуірде Курубалар аңшылар мен бал жинаушылар болған, олар қауіпті джунглиде бірнеше күн бойы олжа іздеген. Қазір аң аулауға тыйым салынғанымен, бал жинау әлі де жүргізілуде. Сондай-ақ, олар жабайы жемістерді жинаумен айналысады немесе оларды плантацияларда өздері өсіреді, содан кейін оларды базарға сатады. Курумбалар әртүрлі орман шөптері мен жемістерінің шырындарымен салынған суреттерімен де танымал. Суретшілер көбінесе пейзаждарды немесе салттық суреттерді салады. Өмір салты Дәстүрлі екі экзогамикалық топқа — балогар мен нагарға бөлінеді. Индуизмге тән жесірлердің ажырасуына және некеге тұруына тыйым жоқ. Дәстүрлі курумба үйлері жартылай шеңберлі, ауылшаруашылық ангарлары тәрізді, шөппен жабылған бамбуктан жасалған тұрғын үйлер. Дереккөздер
Кусунда

Кусунда (өз атаулары: михак - «халық», гилонг-дей-михак - «орман халқы»; непалша - банко раджа, сөзбе-сөз - орман патшалары), — Орталық Непалдағы халық (Гандаки аймағы, Танаху ауданы). 2001 жылғы халық санағы бойынша 164 кусунда болды, олардың 160-ы өзін индуистар деп, ал 4-уі буддист деп жариялады. Тілі Тілі - Қытай-тибет отбасының орталық тобының кусунда тілі. Қазір олар непал тілінде сөйлейді. Діні Дінге сенушілердің діни байланысы: индуистер. Кәсібі Дәстүрлі кәсібі – кезбе аңшылық (садақпен, жебемен) және терушілік. 20 ғасырдың басында олар негізінен егіншілік (жүгері, құрғақ күріш, жасымық, көкөністер) пен мал шаруашылығына (ешкі, буйвол) көшті. 2-3 адамнан топ болып аң аулайды. Жабайы өсімдіктердің жеуге жарамды тамырсабақтарын қазу үшін ерлер кетмен (шинка), әйелдер - иілген жүзі бар пышақ пайдаланды. 20 ғасырдың 2-жартысынан бастап өсімдіктердің уларын пайдаланып балық аулау кең тарады. Ағаштардан бал араларын ыстау арқылы алады. Өмір салты Кусундалар патрилинейлік руларға (20 ғасырдың басында – 60-қа жуық) бөлінеді. Неке патрилокалды (сирек матрилокалды). Көп әйел алу өте сирек кездеседі. Басқа ұлттардың әйелдеріне үйленуге рұқсат етілген, бұл 20 ғасырдың ортасына қарай кусундардың ішінара ассимиляциясына әкелді. Дәстүрлі баспаналары Кусундалар бұтақтар мен жапырақтмен жабылған шатырларының астында өмір сүрді. Ошақ шатырдың сыртында болды. Қазіргі заманғы тұрғын үй непалдық типте. Дәстүрлі киімдері Ерлерге арналған киім – тізеге дейінгі жабынды маталар, әйелдердікі – тігілмеген белдемше, күртеше, жабынды. Дәстүрлі тағамдары Дәстүрлі тағамдары негізінен өсімдіктен жасалған. Ыстық күлде ұсталып, жуып, қайнатып пайдаланатын улы ямс тамыры тұтынылады. 20 ғасырға дейін олар үй жануарларының етін, сүт пен сары майды пайдаланбаған. Кусундалар құстарды тамақ ретінде жақсы көреді. Жақсы қырғауыл - тайпаның кез келген мүшесі үшін тамаша тағам. Ірі кесірткелер – варан құнды тағам болып саналады. Дереккөздер
Сырдария-Түркістан өңірлік паркі

Сырдария-Түркістан мемлекеттік өңірлік табиғи паркі — Қазақстан Республикасының Түркістан облысында орналасқан заңды тұлға мәртебесі бар жергілікті маңызы бар ерекше қорғалатын табиғи аумақ. Табиғи саябақ Қазақстандағы Тоғай кермаралының популяциясы қалпына келтіріліп жатқан жалғыз саябақ. Сондай-ақ, жартастағы суреттер, сақ дәуіріндегі қорғандар, Отырар қалашығына қатысты археологиялық ескерткіштер бар. Тоғай кермаралының тәлімбағы Саябақтың аумағында тоғай кермаралының тәлімбағы бар. 2000 жылы WWF қаражаты есебінен Сырдарияның алқабында қаумал салынып, оған 2001 жылдың мамырында алғашқы 3 бұғы әкелінді. Кейінірек тәлімбаққа тағы Қарашеңгел аңшылық шаруашылығындағы бұғылар әкелінді. 2005 жылы Сырдариядағы су тасқынына байланысты бұғылар Шымкент хайуанаттар бағына көшіріліп, жануарлардың бір бөлігі қырылып қалады. Бір жылдан астам уақыттан кейін бұғылар қаумалға қайтарылады. Тәлімбақта қайталанатын су тасқынынан қорғану үшін үйме салынды. 2009 жылы жабайы табиғатқа 10 жануар алғаш рет шығарылды. Одан кейінгі жылдары тәлімбақтан жануарларды шығару жалғасты. 2019 жылдың аяғында «Сырдария-Түркістан» саябағы аумағында 158 бас марал мекендеген: қаумалда 83 және іргелес аумақта 75 бас. 2020 жылы олардың саны 174 дараға дейін өсті: қаумалда 93 және жабайы табиғатта 81 дара. Тәлімбақтағы маралдарды Сыр бойындағы тоғайлы ормандарға және Қазақстанның басқа аймақтарына қоныстандыру жоспарлануда. 2018 жылы тәлімбақтан 5 бас марал Іле-Балқаш қорығына көшірілді. Филиалдары * Сырдария филиалы — 59 901 га * Түркістан филиалы — 23 822 га * Боралдай филиалы — 36 255 га Дереккөздер
Қараөзек ауданы

Қараөзек ауданы (; ) — Өзбекстан, Қарақалпақстан құрамындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік орталығы Қараөзек кенті. 2011 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша аудан құрамына кіреді: *қалалық елді мекен #Қараөзек *азаматтардың ауылдық жиындары #Алғабас #Бердақ атындағы #Есімөзек #Досназар #Сабыр Камалов #Қараөзек #Қойбақ #Мәдениет Қараөзек ауданы 1930 жылы құрылды. 1959 жылы 4 наурызда Қараөзек ауданы таратылып (аумақ Тақтакөпір ауданына қосылды), 1975 жылы қалпына келтірілді. 1-хатшысы Сұлтамұрат Қанязов. Дереккөздер
Қараөзек (Қараөзек ауданы)

Қараөзек (; ) — Өзбекстан, Қарақалпақстандағы кент. Қараөзек ауданының орталығы. Әмудария атырауында орналасқан. Кент Шымбай теміржол станциясынан 29 км жерде (Найманкөл-Шымбай желісінде) орналасқан. 1984 жылдан бері кент мәртебесін иеленеді. Тұрғындары Дереккөздер
Олий Мәжіліс

Өзбекстан «Ұлттық жаңғыру» демократиялық партиясы Басқа партиялар: Әділет социал-демократиялық партиясы Өзбекстан Халық Демократиялық партиясы Өзбекстанның экологиялық партиясы]] Олий Мәжіліс — Өзбекстанның парламенті. 1995 жылы ол Өзбекстан Жоғарғы Кеңесінің ізбасары болды және 2005 жылғы реформаға дейін бірпалаталы болған. Қазір Олий Мәжіліс екі палата: жоғарғы Сенат палатасы және төмеңгі Заң Шығару палатасы деп бөлінеді. Заң шығару палатасында 150 депутат бар. Сенат құрамында 100 депутат; соның ішінде 86-сы Қарақалпақстан және Ташкенттен сайланады және қалған 16-сы Өзбекстан президентімен тағайындалады. Екі палатаның екеуі де 5-жылдық мерзімдерге сайланады Тарихы Өзбек КСР Жоғарғы Кеңесі — 1938 жылдың шілдесінде негізі қаланған Өзбекстанның Кеңес үкіметі заманындағы басты парламенті. 1991 жылы 31 тамызда Жоғарғы Кеңестің кезектен тыс 6-сессиясында Өзбекстанның тәуелсіздігі мен егемендігі жарияланды. 1992 жылы Кеңес атауын өзгертті. Соңғы шақырылымнан кейін Жоғарғы Кеңес 1995 жылы ақпанда таратылып, Өзбекстан Республикасының Олий Мәжілісі болып қайта құрылды. 2005 жылы қаңтар айында болған реформаға байланысты Олий Мәжілісінің екінші палатасы құрылды. Дереккөздер
Зайырлы мемлекет

бар мемлекеттер Күрделі күйдегі мемлекет немесе деректер жоқ]] Зайырлы мемлекет — дін мәселелерінде ресми түрде бейтарап болып табылатын немесе бейтараптық танытатын, дінді де, дінсіздікті де қолдамайтын мемлекет. Зайырлы мемлекеттердің мемлекеттік діні ресми түрде жоқ болғанымен, зайырлы мемлекеттердің кейбіреулерінде діни символ көрсетілген рәмізі және бір немесе басқа дінге пайда әкелетін заңдары бар. Құрлықтар бойынша зайырлы мемлекеттердің тізімі Бұл конституцияларында немесе басқа да ресми мемлекеттік құжаттарында зайырлы деп айқын сипатталған елдердің тізімі. Африка Дереккөздер
Қауын (фильм)

Қауын — 1982 жылы "Қазақфильм" студиясында түсірілген Виктор Пусурмановтың комедиялық фильмі. Ғабит Мүсіреповтың осы аттас әңгімесінің желісімен түсірілді. Мазмұны Әйелдердің киімін тігу жөніндегі технолог Болат іссапармен Алматыдан Мәскеуге пойызбен жолға шығады. Пойыз жүре бастаған сәтте бір қыздың жанұшырып пойызға жүгіріп жете алмай жатқанын байқайды да, пойыздың тежегішін тартып тоқтатады. Осынысы үшін 10 сом айыппұл төлейді. Пойыздан қалып қоя жаздаған қыздың есімі Зайра, мұның купелесі болып шығады. Купедегі тағы бір жолаушы Викентий Егорович үшеуі ә дегеннен достасып, әңгімелері жараса кетеді. Бір станцияға тоқтағанда (“Ақтұмар” вокзалына) Зайра базардан үлкен қауын көргенін айтып, аузының су құрып мақтайды, оны ести сала Болат сол Чарджоудың қауынын Зайраға әкеп бермек болады. Ол әрекеті сәтсіз аяқталады, қауынды алуын алғанымен, пойызға үлгере алмай қалып қояды. Дереу вокзал басшыларына жолығып, көмек сұрайды. Олар мұны жүрдек пойызға билетсіз отырғызады, бірақ заңсыз мінген Болатты вагон басшылары түсіріп тастайды. Сонда да алып қауынын көтеріп өзінің пойызын қуып жетеді, бірақ Зайра бұған “сіздің заттарыңызды бұдан алдыңғы станцияға (Ново-Сергеевка) тастап кетіп ем” деп кешірім сұрайды. Қантасында ақшасы қалмаған Болатқа жаңа танысы шофер Вася көмек көрсетеді. Алайда Васяның машинасымен артта қалған заттарын алып, қайта жетем дегенше Зайра Краснодардың пойызына мініп кетеді, де онымен жолыға алмайды. Болат амалсыз үлкен қауынын көтеріп пойызға міне бергенде, тағы бір әйелдің пойызға үлгере алмай келе жатқанын байқайды да, тағы да пойыздың тежегішін тартып тоқтатады. Бірақ осы сәтте қауын қолынан сусып түсіп, жерге түсіп жарылып қалады. Рольдерде * Тұңғышбай Жаманқұлов — Болат * Жанна Қуанышева — Зайра * Герман Качин — Вася, шофёр * Мәкіл Құланбаев — ақсакал * Леонтий Полохов — Викентий Егорович * Кененбай Қожабеков — «Ақтұмар» станциясының бастығы * Павел Винник — «Ново-Сергеевка» станциясының бастығы * Игорь Ефимов — Степан Васильевич, теміржолшы * Алексей Золотницкий — Евгений Харитонович, жүрдек пойыздың бастығы * Римма Маркова — кассир * Бикен Римова — жолаушы * Төлеубек Аралбай — жолаушы * Құдайберген Сұлтанбаев — жолаушы Дереккөздер Сілтемелер * [https://massaget.kz/mangilik_el/kazakfilm/39362 «Қазақфильмнің» сіз көруге тиіс 5 туындысы]
Кхамти

Кхамти — Үндістанның солтүстік-шығысындағы халық (Аруначал-Прадеш одақтық территориясының шығысында). Жалпы саны 12 мың адам. Негізгі қоныстанған елі Үндістан 10 мың адам және Мьянма 2 мың адам. Тілі Тілі - кхамти тілі. Диалектілер: ассам, солтүстік Мьянма, синкалинг кхамти. Жазуы – шан жазуының бір түрі (мьянма әліпбиіне негізделген). Діні Дінге сенушілердің діни байланысы: буддистер. Тарихы Тенгапани бассейні аймағын мекендеген кхамтилер XVIII ғасырда Бор-Кхамти аймағынан көшіп келгендердің ұрпақтары. Халықтардың толқынымен бірге тай кхамти Мьянмада және Үндістанның солтүстік-шығысында біздің дәуіріміздің тоғысында пайда болды. Олар XVIII ғасырдың аяғында қазіргі мекендеу аймағына қоныс аударды. Кәсібі Негізгі кәсібі – суармалы егіншілік (күріш, кендір, қыша, картоп, көкөніс). Буйволдар мен үй құстары өсіріледі. Көмекші кәсіп – балық аулау, кейде – аңшылық. Ерекше сауда - жабайы пілдерді аулау және сату. Қолөнерден – тоқымашылық және ұсталық. Бұрын олар ағаш пен піл сүйегінен ойып, күміспен жұмыс жасаумен танымал болған. Көрші халықтармен және ассамдықтармен зат алмасу дамыған. Кейбір кхамтилар құрылысшы болып жұмыс істейді. Дәстүрлі қолөнер түрлеріне тоқу, тоқымашылық, ағаш және ұсталық, ағаш және піл сүйегінен ою, күміс шеберлігі жатады. Кхматилер өздерінің шеберлігімен, әсіресе қару жасауымен танымал. Олардың қару-жарақтары піл сүйегінен жасалған, жоғары сапалы. Кхмати найзаларды, садақ пен жебелерді, қылыштар мен қалқандарды жасаумен танымал. Өмір салты Ауылды ақсақалдар кеңесі басқарады, ол басшыны таңдайды. Патрилинейлік туыстық сақталған.. Отбасы біртекті, бөлінбеген отбасылар бар. Барлық ұлдар әкесіне тең негізде мұра болады. Дәстүрлі баспаналары Кхамтилер негізінен өзендерге жақын орналасқан 7 ауылда қоныстанған. Тұрғын үйлері тіректерде орналасқан, қабырғалары бамбуктан жасалып, шатырлары шөппен немесе құрғақ жапырақтармен жабылған. Үйге баспалдақпен террассалар арқылы кіреді. Дәстүрлі киімдері Дәстүрлі киімдері Мьянма үлгісінде: ерлер үшін - ұзын жеңі бар мақта көйлек, әйелдер үшін - мақтадан немесе жібектен (әдетте ақ) тоқылған көкірекше және түрлі-түсті белдемше. Әйелдер күміс зергерлік бұйымдар мен түрлі-түсті моншақтар тағады. Дәстүрлі тағамдары Негізгі тағам - күріш, сондай-ақ балық және көкөністер. Сілтеме * Дереккөздер
Кханг

Кханг (ма ханг, бу ханг, сакхао) — Вьетнамның солтүстік-батысында тұратын ежелгі халықтардың бірі. Жалпы саны 10 мыңға жуық адам (1999 жылғы мәліметтер бойынша). Этникалық топтары: Кханг (Ся Кхао, Ся Сюа, Ся Дон, Ся Данг, Ся Хок, Ся Ай, Ся Бунг и Куанг Лам). Тілі Олар кханг тілінде сөйлейді, тхай тілі де кең таралған. Діні Хандықтар дәстүрлі діндерді ұстанады - ата-бабаларды, сонымен қатар табиғат рухтарын (ағаштарды, жерді және т.б.) қастерлеу дамыған. 1995 жылғы мәліметтерге сәйкес, кхангтардың жартысына жуығы буддизмді ұстанады. Кәсібі Негізгі кәсібі – қолмен өңдейтін немесе террассалы егіншілік (күріш, жүгері, маниок, тәтті картоп т.б.) және мал шаруашылығы (буйвол, шошқа, жылқы және т.б.). Аң аулау, балық аулау және терушілік әлі маңызын жойған жоқ. Бамбуктан (кілемше, ыдыс, т.б.) және ротаннан (себет, орындық) тоқу, қайық жасау, ұсталық өнері дамыған. Өмір салты Кханг қоғамы шағын патриархалдық отбасылар төңірегінде ұйымдастырылған, қарым-қатынасы екі жақты, көп балалы отбасылар да кездеседі, көп әйел алушылық бар. Кханг әйелдері күйеулеріне толығымен тәуелді, олар бұрынғы отбасыларына өтемақысыз ажыраса алады. Дегенмен, бір кездері Кхан қоғамында болған матриархалдық режимнің іздері мен әдет-ғұрыптарында әлі де кездеседі. Мысалы, ер адамның некеде тұрған кезінде, егер оның балалары болса, оларға анасының тегі немесе қыздардың анасының тегінде болған. Үйлену тойынан үш жылдан кейін күйеу жігіттің отбасы «Ту Бай Хап» рәсімін ұйымдастыруы керек. Осы рәсім арқылы ғана ерлі-зайыптылар ресми түрде танылады. Осындай салтанатты кешке ауылдың барша тұрғындары шақырылады. Елді мекендері мен дәстүрлі баспаналары Олар негізінен өзендердің жағасында орналасқан шағын елді мекендерде қауымдастықтарда тұрады. Тұрғын үйдің екі түрі бар: уақытша үй және тұрақты үй. Үйлер қадаларға салынған, бөлмелері аз. Үйдің бір шетінен екінші шетіне баспалдақпен апаратын негізгі кіреберіс есігі бар. Дәстүрлі киімдері Кхангтардың ұлттық киіміне таи халқы айтарлықтай әсер етті. Дәстүрлі тағамдары Негізгі тағам – күріш, балық, көкөністер, ет. Ащы сусынды танау арқылы ішу дәстүрі сақталған. Дереккөздер
Дәстүрлі діндер

Дәстүрлі діндер — бірнеше ғасырлар бойы қалыптасқан дәстүрі, діни әдет- ғұрыптары, қоғамық қатынас нормалары мен отбасылық қарым- қатынасы және белгілі бір ұлттың дәстүрлі өмір сүру формасы мен мәдени құндылықтарын жоққа шығармай, өз ілімдері тұрғысынан қабылдап, оған қарсы келмей ұрпақтан- ұрпаққа мұра етіп қалдыратын құбылыс. Дереккөздер
Қазақстан музейлері

2022 жылға Қазақстанның мемлекеттік музейлері тізімі. Кесте тізім Қорық музейлер Абай облысы Ақмола облысы Қарағанды облысы Маңғыстау облысы Павлодар облысы Алматы облысы Алматы қаласы Жетісу қаласы Ақтөбе облысы Батыс Қазақстан облысы Қызылорда облысы Қостанай облысы Солтүстік Қазақстан облысы Шығыс Қазақстан облысы Ұлытау облысы Статистика Дереккөз. Музей қызметінің негізгі көрсеткіштері Музейлер саны Тағы қара * Қазақстан кітапханалары * https://e-history.kz/kz/historical-education/show/12830/ * https://edu.e-history.kz/kz/contents/view/674 Дереккөздер
Дхоти

Дхоти — Үндістандағы дәстүрлі ерлер киімі. Бұл үнді ерлер мен ұлдар арасында өте кең таралған көйлек түрі. Қарапайым матаның түзу бөлігінің ұзындығы 2м-ден 5м-ге дейін жетеді. Бұл матаны жамбасқа, белге және аяққа орап алады. Мұндай таңғыштың бір ұшы ер адамның аяқтарының арасына өтеді және бұл әдіс кәдімгі таңғыштан шароварға ұқсайды. Дхотидің ұзындығы, матаның сапасы, жиек түсі және драп жасау әдісі адамның әлеуметтік жағдайына байланысты. Жоғарғы каста өкілдері негізінен ұзын дхоти киеді, ал төменгі касталар жұмыс істеуге ыңғайлы қысқа киім киеді. Қазіргі Үндістанда дхоти (әсіресе қалаларда) еуропалық кесілген шалбарға немесе шортқа ауыстыруда. Дереккөздер
Қабанқұлақ (тау, Ақтөбе облысы)

Қабанқұлақ – Айырқызыл құмының оңтүстік-шығысындағы төбе. Географиялық орны Ақтөбе облысы Ырғыз ауданы Ырғыз ауылының оңтүстік-батысында 11 км жерде орналасқан. Ырғыз өзенінің аңғарында жатыр. Жер бедері Абсолюттік биіктігі 213 м. Солтүстік-батыстан шығысқа қарай доғаша иіліп 5 км-ге созылған, енді жері 2 км. Төбенің оңтүстік бөлігі көлбеулеу, солтүстігіне қарай құмды төбешікті қырқаларға ұласады. Солтүстігінде Сабынкөл, оңтүстік-шығысында Соркөл көлдері, оңтүстігінде Ақмұрын, батысында Бөгенбай төбелері орналасқан. Өсімдігі Тақыр типтес сортаңды қоңыр топырағында қара жусан, құм жусан, бұйырғын, күйреуік өседі. Дереккөздер
Өзбекстан премьер-министрі

Өзбекстан премьер-министрі (; сөзбе-сөз аударғанда Өзбекстан Бас уәзірі) — Өзбекстан Республикасының Министрлер Кабинетін басқаратын үкімет басшысы. Өзбекстанның қазіргі премьер-министрі — қызметін 2015 жылғы 14 желтоқсан күні бастаған Абдулла Әріпов. Міндеттері Өзбекстан конституциясы бойынша, премьер-министр Министрлер Кабинетінің қызметін ұйымдастырады және басқарады, оның жұмысының тиімділігі үшін жеке жауапкершілікте болады, халықаралық қатынас кезінде оның өкілі болады, барлық жиналыстарына қатысады және заңдарда көзделген өзге де функцияларды жүзеге асырады. Премьер-министрлер тізімі Дереккөздер
Освенцим лагері

Освенцим лагері (Аушвиц-Биркенау) Освенцим қаласының маңында 1940-1945 жылдары жұмыс істеген немістердің концентрациялық және өлім лагерьлерінің кешені. Көбіне тарихта мұны неміс тілінде Аушвиц-Биркенау деп атайды. Бұл лагерлер жүйесі 1940 жылы Польшаның Оңтүстігінде салынған. 1942 жылдан 1944 жылдың орта шеніне дейін мұнда еврей халқы күштеп қоныстандырылған. Басты лагерь – «ОСВЕНЦИМ-І» деп аталса, Биркенау немесе «ОСВЕНЦИМ-ІІ» басты өлім орталығы болған. Ал Моновиц және «ОСВЕНЦИМ-ІІІ» көмірден жанармай шығаратын ірі өнеркәсіп болған. Одан бөлек әскери экономикаға жұмыс істейтін жаспарлас жатқан ондаған лагерь болған. Холокост құрбандарын еске алудың халықаралық күні Бұл резолюцияны Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас Ассамблеясы 2005 жылғы 1 қарашада қабылдаған. Холокост құрбандарын еске алу күнінің рәміздік мағынасы бар. Бұл күн кеңес әскерлерінің «Освенцим-Биркенау» өлім лагеріндегі әскери тұтқындарды босату күніне арналған. Бұл оқиға 1945 жылы 27 қаңтарда болған. Содан бері әлем халқы бұл күнді тұтас ұлтты жойып жібере жаздаған үлкен геноцид деп еске алады. Сол сұмдық апаттан аман қалғандар Израиль мемлекетінің негізін қалады. Сондықтан израильдіктер үшін бұл ерекше күн саналады. Тарихи мәліметтерге сүйенсек, 1933-1945 жылдар арасында Еуропадағы еврей халқының 60 пайызына қысым көрсетілген. Олардың ішінде әйелдер, балалар мен қарттар болған. Түрлі статистика деректері бойынша Освенцимде (Аушвиц-Биркенау) 1,5-нан 4 миллионға жуық адам мерт болған. Освенцим Польшаға немістер басып кіргеннен бір жыл өткен соң, яғни 1940 жылы жұмыс істей бастаған. Еврейлермен қоса онда 85 мың поляк, 20 мың сыған, Еуропа елдерінің басқа 12 мың азаматы және Совет одағының шамамен 15 мыңға жуық әскери тұтқыны өлтірілген делінеді. Дереккөздер
Тілеуберді Мелдешұлы Бинашев

Тілеуберді Мелдешұлы Бинашев (16 ақпан 1956 — 29 тамыз 2022) — қазақстандық мүсінші және суретші, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері. «Құрмет » орденінің иегері, Қазақстан суретшілер одағының мүшесі, Қазақстан Республикасы көркемсурет академиясының толық мүшесі, сондай-ақ Ресей өнер академиясының құрметті шетелдік мүшесі. Тілеуберді Бинашевтың туындылары, атап айтқанда Күләш Байсейітова, Құрманғазы, Ахмет Жұбанов ескерткіштері, Райымбек даңғылындағы этнографиялық мүсіндері Алматының сәулет келбетін, сонымен қатар Ә.Қастеев атындағы мемлекеттік мұражай коллекциясын безендіріп тұр. Өмірбаяны Бинашев Тілеуберді Мелдешұлы 1956 жылы Түркістан облысы (бұрынғы Оңтүстік Қазақстан облысы) Арыс қаласына қарасты Байырқұм ауылында дүниеге келген. «Өнер ордасы музейі» ЖК-нің директоры, көркем академиясының академигі. Бала кезінен мүсін өнеріне қызығып, ағаш жонып, тастарды қашап, мүсінмен әуестенген. Халқымыздың басынан кешкен түрлі оқиғаларға байланысты композициялық монументтер жасаған. Жасаған дүниелерінің ішінде Абылай хан, Кейкі батыр, Қарасай батыр, Шақшақ Жәнібек, Төле би, Қаз дауысты Қазыбек би, Әйтеке би, Қажымұқан, Бауыржан Момышұлы, Шәмші Қалдаяқов, Дінмұхаммед Қонаев, Талғат Бигелдинов, Мәншүк Мәметова сияқты тарихи тұлғалар мен қоғам, әдебиет, мәдениет қайраткерлерінің мүсінін жасаған. Шаңырағын шағын мұражай-көрмеге айналдырған. Мүсіншінің еңбектері бірнеше республикалық, бүкілодақтық және халықаралық көрмелерге қатысқан. Арыс қаласындағы орталық алаңда эпостық жырға сүйенген, сәтті бейнеленген «Мұңлық-Зарлық» символикалық ескерткішін тұрғызды. Туған жерінде Алатау батыр ескерткіші орнатылған. Түркістан қаласы оқушылар сарайының алдында Абай, Түркістан қалалық музыкалық драма театрдың алдында Әл-Фараби және «Ақжайық» музыка мектебінің алдында Шәмші Қалқаяқовтың ескерткіштері қойылды. Тәуелсіздік күні қарсаңында Түркістанда жаңа әкімшілік-іскерлік орталығының алдында ҚР Тұңғыш Президенті – Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевқа биіктігі – 4 метр, тұтастай қоладан құйылған ескерткіші орнатылды. «Мұңлық-Зарлық», «Керей-Жәнібек», «Баба рухы» монументтері, Қажымұқан, Абылайхан, Құрманғазы, Күләш Байсейтова ескерткіштері Т.Бинашевтің өнердегі эпикалық кең құлашын көрсетеді. Лирикалық лебі бар «Атамекен», «Әуен», «Сырласу», «Байырқұмның баласы», «Көктемгі жаңбыр», «Сүйінші» «Қиял» «Бинаш ата», «Аршагүл ана», «Байырқұмның қыздары», «Кемпірқосақ», «Дала қызы», «Сыр бойы» «Сағыныш» және т.б. туындылары туралы айтуға болады. Марапаттары ҚР Мәдениет Министрлігінің «Мәдениет қайраткері», «Алпамыс батыр» медалі, Ордабасы ауданының Құрметті азаматы, ҚҚ «ҚР Көркем Академиясының Академигі, Арыс қаласының Құрметті Азаматы, «Талғат Бигельдинов» атындағы медалі, «Сағадат Нұрмаханбетов» атындағы медалі, «Облысқа сіңірген еңбегі үшін» медалі. 2018 жылы «Құрмет» орденімен марапатталған. «Алтын адам» сыйлығының мүсіншісі. Ресей өнер академиясының құрметті шетелдік мүшесі (2018). Түркістан облысының Құрметті Азаматы (15.09.2021). Дереккөздер Сілтеме * *
Кхму

Кхму (өз атауы; кхму, кха, кса, тай-хат, футхень) — Оңтүстік-шығыс Азиядағы халық. Жалпы саны 440 мыңға жуық адамды құрайды. Олар Лаоста (384 мың адам), Тайландтың солтүстігінде (40 000 адам), Вьетнамда (16 000 адам), сонымен қатар Мьянма мен Қытайда тұрады. Тілі Тілі - кхму тілі. Диалектілер: кхму, кханг және кхао. Негізгі кхмер сөйлеу бірлігі - қытай-тибет түбір буыны мен индонезиялық түбір сөздерінің арасы. Діні Дінге сенушілердің діни байланысы: дәстүрлі нанымдар, буддистер. Кәсібі Негізгі кәсіптері: қолмен атқарылатын егіншілік (негізінен күріш), өзеннен балық аулау, аңшылық, терушілік. Қолөнерден – керамика, тоқымашылық, металдан зергерлік бұйымдар жасау дамыған. Тұрмыс салты Ата-баба рухына табыну (хрой таза), жердің әруағы (хрой пте), аспан, су, күріш, т.б.сақталған. Жер учаскелері шағын және көп балалы отбасыларға тиесілі. Қалыңдықты таңдау көбінесе баланың ата-анасының қалауымен анықталады. Тойдан кейін 3-4 жыл әйелінің әке-шешесінің үйіне қоныстанады, содан кейін өз үйін салады. Елді мекендері мен дәстүрлі баспаналары Дәстүр бойынша, хкму халқының ауылдарындағы үйлер қадаларға салынған. Алайда, лао үйлерінен айырмашылығы, үйдің астындағы кеңістік тұрғын үй немесе сарай үшін пайдаланылмайды. Дәстүрлі киімдері Киімдері тхай, тай және лао костюміне жақын. Киім сатып алынған матадан тігіледі. Әйелдер үшін тігілмеген белдемше мен блузкадан, ерлерде шалбар мен күртеден тұрады. Басына сәлде киеді. Дәстүрлі тағамдары Негізгі тағам - буға пісірілген күріш, жүгері, маниок, таро, ет азырақ пайдаланылады. Мұрын арқылы ішу салты сақталған. Фольклоры Кхму халқының өкілдері жергілікті ерекшеліктерді айқын көрсететін халық әндерінің бай қазынасымен танымал. Кхму халқының арасында ең танымал ән жанры - эпикалық сипаттағы диалогтық болып табылатын том әні. Олар Сое биін жақсы көреді. Бамбуктан музыкалық аспаптарды, соның ішінде әр түрлі флейталарды, ауызды үрмелі аспаптарды өз бетінше жасайды. Сілтеме * Дереккөздер
Кегейлі ауданы

Кегейлі ауданы (, ) — Қарақалпақстандағы (Өзбекстан) әкімшілік бірлік. Әкімшілік орталығы — Кегейлі кенті. Тарихы Кегейлі ауданы 1930 жылы құрылды. 1959 жылы 4 наурызда оған Куйбышев ауданы қосылды. Әкімшілік-аумақтық бөлінісі 2011 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша аудан құрамына кіреді: *аудан бағынысындағы қала #Халықабат *қалалық елді мекен #Кегейлі *азаматтардың ауылдық жиындары #Абат #Ақтөбе #Аспантай #Еркіндария #Жаңабазар #Жалпақжал #Құмшынкөл #Құсқанатау #Қызылүй Дереккөздер
Кегейлі

Кегейлі (, ) — Өзбекстан, Қарақалпақстандағы кент. Кегейлі ауданының орталығы. Ауыл Құмшынкөл (Найманкөл-Шымбай желісінде) теміржол станциясынан 18 шақырым жерде орналасқан. 1978 жылдан бері кент мәртебесін иеленеді. Тұрғындары Әдебиет * * Дереккөздер
Халықабат

Халықабат (, ) — Қарақалпақстанның (Өзбекстан) Кегейлі ауданындағы қала. Географиялық орны Халықабад Әмудария атырауының шығыс бөлігінде орналасқан, оны көптеген арналар кесіп өтеді. Аймақтың көптеген қалалары сияқты ол да Арал теңізінің тайыздануымен және климатының құрғақшылығына байланысты экологиялық апат аймағына кіреді. Өзбек тілінен аударғанда «халық қаласы» немесе «халықтық») дегенді білдіреді. Ол Термез қаласынан солтүстікке қарай 52 шақырым жерде, ең жақын теміржол стансасынан 20 шақырым жерде орналасқан. Халқабаттан Занг каналы өтеді. Қалада теміржол стансасы (Найманкөл-Шымбай желісінде) бар. Шығысқа қарай тура 10 км жерде Тасқұдық шөлінің құмдары басталады. Дәнді дақылдар мен мақта өсіретін аграрлы аймақтың орталығы. Тұрғындары Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық Халықабат — шағын қала. Ол халық саны бойынша өз елінде (Өзбекстан) 120-шы, облыста (Қарақалпақстан Республикасы) 13-ші орында. Оның жаһандық рейтингі шамамен 20 483-ші орында. Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық: Кегейлі (14 км), Ақмаңғыт (18 км), Шымбай (27 км), Нүкіс (28 км), Қожалы (39 км), Тақиятас (41 км), Қараөзек (44 км), Қазанкеткен (46 км), Тақтакөпір (58 км), Қаңлыкөл (61 км), Көнеүргеніш (62 км, Түрікменстан), Шоманай (65 км), Маңғыт (69 км), Қоңырат (82 км), Дашоғыз (96 км, Түрікменстан), Гүрлен (108 км), Жаңабазар (127 км). Тарихы Халықабад XIX ғасырдың бірінші жартысынан бері белгілі. Бір кездері бұл жерде Бағаналы арнасының жанында бекініс болған, ол уақыт өте келе тұрғын үйлер, медресе, кітапхана және әкімшілік мекемелермен үлкейді. Қала мәртебесі 1986 жылы берілді (бұған дейін 1970 жылдардан бастап кент мәртебесіне ие болды). Экономикасы және инфрақұрылымы 1965 жылы мақта тазалау және автомобиль зауыты, 1967 жылы жылжымалы механикаландырылған колонна, 1970 жылы мамандандырылған механикаландырылған колонна іске қосылды. Сонымен қатар тігін шеберханасы, байланыс бөлімі және басқа да нысандар салынды. Қалада «Халқабад Момиги», «Халқабад», «Агрокурилиш», «Водное строительство» (Су құрылысы) автокөлік кәсіпорындары, Кегейлі құрылыс басқармасы, фермерлер базары, «Халкободматлубот» филиалы, тігін цехы, ресей-өзбек бірлескен кәсіпорны «Каррокишлокмаш» жеке фирмалары орналасқан. Сондай-ақ қалада үш жалпы білім беретін мектеп, өндірістік кәсіптік колледж, балабақша, спорт кешені, ауылдық аурухана жұмыс істейді. Дереккөздер
Қадыр Қарқабатұлы Бәйкенов

Қадыр Қарқабатұлы Бәйкенов (10 қазан 1944 жыл, Күршім ауданы, Шығыс Қазақстан облысы – 31 тамыз 2022) — қазақстандық мемлекет қайраткері және саясаткер. Өмірбаяны 1944 жылғы 10 қазанда Шығыс Қазақстан облысы, Күршім ауданы, Күршім ауылында туған. Уақ тайпасынан шыққан. 1961 жылы Орал қаласындағы орта мектепті бітірген. 1966 жылы Мәскеу машина жасау институтын «машина жасау» мамандығы бойынша бітірген. 1983 жылы КСРО Министрлер Кеңесі жанындағы Халық шаруашылығы академиясына түсіп, оны халық шаруашылығын басқару жөніндегі жетекші маман мамандығы бойынша бітірді. Еңбек жолы 1967-1985 жылдары — Алматы ауыр машина жасау зауытының инженер-конструкторы, цех бастығы, өндіріс бастығының орынбасары, бас инженердің орынбасары, партия комитетінің хатшысы, ауыр машина жасау зауыты директорының экономика жөніндегі орынбасары. 1985-1987 жылдары — Қазақстан Компартиясы Алматы облыстық комитетінің хатшысы. 1987-1989 жылдары — Қазақ КСР Министрлер Кеңесі төрағасының орынбасары. 1989-1991 жылдары — Қазақстан Компартиясы Алматы қалалық комитетінің бірінші хатшысы және Алматы қалалық кеңесінің төрағасы. 1991-1993 жылдар аралығында — Қазақстан премьер-министрінің орынбасары. 1993-1994 жылдар аралығында — Энергетика және отын ресурстары министрі. 1994-1995 жылдары — Қазақстан Республикасы Министрлер Кабинеті жанындағы Қорғаныс өнеркәсібі комитетінің төрағасы. 1998-1999 жылдары — «Қазатомөнеркәсіп» ҰАК» АҚ ұлттық компаниясының президенті. 1999 жылдан — «Инвестконсультинг Компани» ЖШС президенті. Қоғамдық қызметі 2001 жылдан — Қазақстан Республикасының жұмыс берушілер (кәсіпкерлер) конфедерациясы басқармасының төрағасы. 2002 жылдан — Қазақстан Республикасы инжинирингтік компаниялар одағы кеңесінің төрағасы. 2005 жылдан — өнеркәсіпшілер мен кәсіпкерлердің халықаралық конгресінің басқарма мүшесі және вице-президенті. 2012 жылдың қазан айынан 2013 жылдың қазан айына дейін — өнеркәсіпшілер мен кәсіпкерлердің халықаралық конгресінің басқарма төрағасы. Марапаттары мен атақтары * Қазақстан Республикасының құрметті грамотасы (2001) * «Ресей Федерациясының құрметті мұнайшысы» төсбелгісі (2003) * Құрмет ордені (Қазақстан 2013) * Достық ордені (Ресей, 2016) * Парасат ордені (ҚР Президентінің 2021 жылғы 2 желтоқсандағы жарлығы). Дереккөздер
Татарстан жетондары

Татарстан жетондары — Татарстан аумағында тауарлар мен қызметтерді бөлшек саудада сатып алу үшін суррогат төлем құралы (эрсац-ақша). 1992 жылы экономика мен сауданы ырықтандыруға және Ресейдегі өмір сүру деңгейі күрт құлдырауына байланысты халықтың аз қамтылған бөлігін әлеуметтік қолдау және тауарларды реттелетін бағамен сату үшін «нарыққа жұмсақ кіру» бағдарламасы бойынша республика үкіметі енгізген, олар дереу алынып тасталды. 1993 жылы қайта енгізілді. Оларды республикалық бюджеттің кепілдігімен меншік нысанына қарамастан республиканың барлық сауда кәсіпорындары рублмен тең дәрежеде қабылдауды бұйырды. Әлеуметтік және коммуналдық жетондардың айналымы 2001 жылы тоқтатылды. Бұған дейін Татарстанда азаматтардың барлық санаттары үшін тапшы тұтыну тауарларының аймақтан сыртқа шығарылуына жол бермеу үшін тұтыну карталары тауарлардың жекелеген түрлерін сатып алуға талон түрінде, содан кейін — нақты тауарларға байланбаған эрзац-валютлар — Татарстан купондары түрінде шығарылды. Сондай-ақ, Татарстанның әлеуметтік чектері ауқатсыз халыққа берілетін суррогат ақша ретінде айналымда болды. Сипаттамасы және мақсаты «Нан» жетоны Әлеуметтік («нан») жетон әлеуметтік қорғау органдары ауқатсыз халыққа әлеуметтік қолдау көрсету мақсатында беретін төлем құралы болды, әлеуметтік чекке ұқсас, бірақ атаулы құны азырақ — соңғы кездері 2 рубл, бұған дейін ұзақ уақыт бойы — 1 рубл, бастапқыда (деноминацияға дейінгі бағада) 5000 руб. (1 кг нанның баламасын енгізумен) болды. Ол реттелетін тізімдегі тұтынушылық азық-түлік өнімдерін төлеу кезінде дүкендерде, сондай-ақ әлеуметтік асханаларда ресейлік ақшамен тең қолданылды. Бет жағында «ТАТАРСТАН» мәтіні және стилдендірілген лалагүлмен көмкерілген күн мен оның сәулелерінің аясында Қазан кіремілінің Сүйімбике мұнарасының сұлбасынан көркем композициясында болды. Артқы жағында ою суреттердің дөңгелек жақтауында бидайдың үш масағы бейнеленген. «Отын» жетоны Отын (кейде «коммуналды» және «бензин») жетондары - сәйкесінше 10 және 20 литр бензинге тең төлем құралы болды. Оларды тиісінше әлеуметтік қорғау органдары ауқатсыз халыққа әлеуметтік қолдау мақсатында (6 дана) пәтерақы мен тұрғын үй-коммуналдық қызметтерді төлеуге және республикалық қазынашылық бөлімдері мемлекеттік органдарға бензин төлеуге берді. Олар сәйкесінше есеп айырысу орталықтарында және жанармай құю бекеттерінде ресейлік ақшамен тең дәрежеде пайдаланылды. Олар сәйкесінше сары (жез) және ақ (никель) металдан диаметрі 2,5 см, қалыңдығы шамамен 1,5 мм қырлы жиегі бар орташа өлшемді жетон түрінде соғылған. Бет жағында «ТАТАРСТАН» мәтіні және стилдендірілген лалагүлмен көмкерілген күн мен оның сәулелерінің аясында Қазан кіремілінің Сүйімбике мұнарасының сұлбасынан көркем композициясында болды. Артқы жағында ою суреттердің дөңгелек жақтауында мұнай айдау қондырғысының суреті орналастырылған болатын. Кәдесый жетондары 2008 және 2013 жылдары коллекционерлер үшін белгіленген бағасы ресей рубліндегі шақа тәрізді кәдесый жетондар сериясы шығарылды. Бұл жетондар ешқашан төлем құралы болған емес. Жетондарды өндіруші белгісіз. Дереккөздер
Қарашажы

Қарашажы – Маңғыстау облысы Қарақия ауданы Жетібай кентінен солтүстік-шығысқа қарай 3 км жерде орналасқан төрткіл шоқы. Жер бедері Абсолюттік биіктігі 162 м. Шоқы маңында суы мол құдықтар бар. Төрткілдің оңтүстігіндегі тақыр табаны да Қарашажы деп аталады. Көне түркі тілінде ол "Қарашаның аджысы" – ащы құдығы деген атауы содан қалыптасқан. Дереккөздер
Қарашоқат (төбе)

Қарашоқат – Жосалы даласының солтүстігіндегі оқшауланған төбе. Географиялық орны Қызылорда облысы Қармақшы ауданы Байқоңыр қаласының шығысында 26 км жерде, Сырдария аңғарында орналасқан. Жер бедері Абсолюттік биіктігі 146 м. Солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 10 км-ге созылып жатыр, енді жері 2,5 км. Ұзына бойы созылып жатқан төбенің беткейі көлбеу келген. Өсімдігі Құмайтты сұр топырақ жамылғысында боз жусан, еркек шөп, баялыш, бұйырғын, т.б. шөптесін өсімдіктер өседі. Дереккөздер
Олий Мәжілісінің Сенаты

Өзбекстан Сенаты, ресми атауы — Өзбекстан Олий Мәжілісінің Сенаты — Өзбекстан Республикасы Олий Мәжілісінің жоғарғы палатасы. Құрамы Сенат құрамында 100 мүшесі бар: 84-і сайланады және 16-ауы Президентпен тағайындалады. Сайлауы Сенаторларды жергілікті кеңестердің мүшелерінен тұратын сайлаушылар алқасы сайлайды, елдің 12 облысынан, Ташкент пен жартылай автономиялы Қарақалпақстан Республикасынан әрқайсысы 6 сенатор сайлайды. Сенаторлар 5 жыл қызмет етеді. Дереккөздер
Танзила Камалқызы Нарбаева

Тәнзилә Камалқызы Нәрбаева (; 24 шілде 1957 жыл, Шаһрихан ауданы, Әндіжан облысы) — Өзбекстан саясаткері, 2019 жылдан бастап Өзбекстан Олий Мәжілісі Сенатының төрайымы. Танзила Нарбаева Сенат төрайымдығына дейін 2016–2019 жылдар аралығында премьер-министрдің орынбасары, 2016–2019 жылдары Әйелдер комитетінің төрайымы болған. Саясатқа келгенге дейін Ташкентте мұғалім болып жұмыс істеген. 2011 жылдан бастап Өзбекстан Велосипед спорты Федерациясының төрайымы. Өмірбаяны Танзила Камалқызы Нарбаева Әндіжан облысының Шаһрихан ауданында 1957 жылы, 24 шілде күні дүниеге келді. 1981 жылы Ташкент Университетін (қазіргі Өзбекстан Ұлттық Университеті) бітірді. Социология ғылымдарының докторы. 1975–1991 жылдары Ташкент қаласында мұғалім, мектеп директоры орынбасары, Оқушылар Сарайы директоры болып жұмыс істеді.. Өзбекстан Халық Демократиялық партиясы аудандық кеңесінің хатшысы, сонымен қатар осы партияның Орталық кеңесінде сектор меңгерушісі қызметтерін атқарған. 1995–2010 жылдары еңбек қызметін Өзбекстан Республикасы Министрлер Кабинетінде жалғастырды. 2010 жылдың 21 желтоқсанынан 2016 жылдың 20 желтоқсанына дейін Өзбекстан кәсіподақтар федерациясы кеңесінің төрайымы қызметін атқарды. 2016 жылы желтоқсанда ол кезектен тыс президенттік сайлаудан кейін құрылған үкіметте Өзбекстан әйелдер комитетінің төрайымы — Өзбекстан премьер-министрінің орынбасары болып сайланды және тағайындалды. 2019 жылдың 20 маусымында Өзбекстан президенті Шавкат Мирзиёевтің жарлығымен Олий Мәжіліс Сенатының құрамына тағайындалды. Келесі күні, 21 маусымда президенттің ұсынысымен Танзила Нарбаева парламенттің жоғарғы палатасының төрайымы болып сайланды. Нарбаева осы лауазымдағы тұңғыш әйел болды. 2019 жылы 22 желтоқсанда халық депутаттары Ташкент қалалық кеңесіне өткен сайлауда Танзила Нарбаева жеңіске жетті. 2020 жылдың 17 қаңтарында Ташкент қаласынан сенатор болып сайланды. 2020 жылдың 20 қаңтарында ол Олий Мәжіліс Сенатының төрайымы қызметіне қайта сайланды. Жеке өмірі Танзила Нарбаева үйленген, екі баласы бар, немерелі. Марапаттары Өзбекстан * «Шуһрат» медалі (25 тамыз, 2000 жыл) * «Меһнат Шуһрати» медалі (25 тамыз, 2010 жыл) * «Фидокорона хизматлари учун» ордені (2016) Ресей * Достық ордені (4 наурыз, 2022 жыл) Басқалары * Өзбекстан Ұлттық Ақпарат Агенттігінің конкурсы жеңімпазы «Жыл таңдауы – 2019», «Ең белсенді саясаткер — Өзбекстан Жыл адамы» Дереккөздер
Олий Мәжілісінің Заң шығару палатасы

Өзбекстан Заң шығару палатасы , ресми атауы – Өзбекстан Олий Мәжілісінің Заң Шығару палатасы — Өзбекстан Республикасы Олий Мәжілісінің төменгі палатасы. Палата 150 мүшеден тұрады; дәл қазір оның 89-ы Үкімет коалициясының және 61-і оппозицияның ішінде. Сайлау барысы Сайлау күніне он сегіз жасқа толған Өзбекстан Республикасының азаматтары сайлау құқығына ие. Сайлау күніне жиырма бес жасқа толған және Өзбекстан Республикасында кемінде бес жыл тұрған азаматтардың Заң шығару палатасына сайлануға құқығы бар. Заң шығару палатасына сайлау өткізу үшін бір жүз отыз бес аумақтық сайлау округі құрылады. Заң шығару палатасына сайлау өткізу үшін бір жүз отыз бес аумақтық сайлау округі құрылады. Әр округтен бір депутат сайланады. Заң шығару палатасының депутаттарын сайлау бойынша сайлау округтерін Орталық сайлау комиссиясы құрады. Бұл Қарақалпақстан Республикасы Жоғарғы Кеңесінің (Парламентінің), Облыстық әкімдіктердің және Ташкент қаласының ұсынысымен жасайды. Сайлау округтерiнiң тiзiмдерiн олардың шекаралары мен сайлаушылар санын көрсете отырып, Орталық сайлау комиссиясы сайлауға кемiнде жетпiс бес күн қалғанда жариялайды. Дереккөздер
Кувейттіктер

Кувейттіктер — Кувейттің негізгі халқын құрайтын араб халқы. 1957 жылғы халық санағы бойынша 206,4 мың адам, 1985 жылы – 1,712 млн, 1995 жылы – 1,576 млн, 2001 жылы – 2,275 млн адам тұрды. Тілі Олар араб тілінің араб тобының шығыс араб диалектісінде сөйлейді. Парсы және ағылшын тілдері де кеңінен таралған. Діні Дінге сенушілердің діни ағымы: сүнниттік мұсылмандар, бір бөлігі – шииттер. Кәсібі Бәдеуилердің дәстүрлі кәсібі - көшпелі және жартылай көшпелі мал шаруашылығы (түйелер мен ұсақ мал). Олар оазистерде егіншілікпен айналысады (негізінен құрма, жеміс ағаштарының кейбір түрлері, бақша және бұршақ дақылдары). Жағалаудағы аудандардың тұрғындары балық аулау және асшаяндарды өндірумен айналысады. Өнеркәсіптің басты саласы — мұнай. Экономиканың дамуы және типтік араб менталитеті кувейттіктерді табысты кәсіпкерлерге айналдырды. Мұнда көптеген жеке кәсіпкерліктер бар. Өмір салты Отбасы Кувейт қоғамының маңызды элементтерінің бірі болып табылады, дәстүрлі түрде бұл ұғым румен немесе қауыммен байланысты. Мұнай өндірісі басталғаннан кейін Кувейт өмірінің модернизациясы отбасының жағдайын біршама өзгертті. Кувейттер дәстүрлі түрде көп балалы отбасыларды жақсы көреді. Балалардың, әсіресе ұлдардың саны әрқашан беделдің өлшемі болды, сондықтан төрт-бес бала қалыпты болды. Бәдәуилердің үйі – ешкінің жүнінен жасалған қара шатыр. Отырықшы және жартылай отырықшы халық төбесі тегіс, ауласы бар бір қабатты, бір бөлмелі саман үйлерде тұрады. Көшпелілердің киімінде ерлердің орамалының түсі ақ-қара немесе қызыл-ақ. Отырықшы тұрғындардың киімдері дәстүрлі және еуропалық ерекшеліктерді біріктіреді (ұзын жеңді кең көйлек үстінде – пенжак). Дәстүрлі әйелдер киімі ерлердікінен сәл ғана ерекшеленеді. Оңтүстікте қара жүннен немесе жібек матадан тігілген дәстүрі бойынша көзге саңылаулары бар бетперде (бурга) киеді. Қалалық әйелдер үшін еуропалық көйлек бетті жабатын жұқа шарфпен біріктірілген. Отырықшы тұрғындардың тамағы – бидай немесе арпа шелпектері, қайнатылған ұсақталған бидайдан жасалған ботқа, қышқыл сүт, қой ірімшігі, құрма, мереке күндері – ет және құс еті, жағалау аймақтарында – жаңа және кептірілген балық. Көшпелілер мен жартылай көшпелілердің тағамында сүт өнімдері басым. Дереккөздер
Матуш Беро

Матуш Беро — словакиялық футболшы, Словакия Ұлттық футбол құрамасы мен "Витесс" клубының жартылай қорғаушысы. Жүлделері «Тренчин» * Словакия чемпионы (2): 2014/15, 2015/16 * Словакия кубогы (2): 2014/15, 2015/16 Дереккөздер Сілтемелер *
Желіде (фильм, 2021)

Желіде (; әдеби тілде Дауыс ) — 2021 жылы Ким Гок пен Ким Сон Sufilm Co. Ltd. үшін түсірген оңтүстік кореялық криминалды атыс-шабыс фильмі. Фильм сюжеті дауыстық фишингтің құрбаны болған, ақшасын қайтару үшін Қытайдағы қылмыскерлер ұйымына тап болатын Со Джунның айналасында өрбиді.Қазақша аударылмаған, ресми дубляж жасалып көрсетілмеген. Ол Чхусок мейрамымен сай келген 2021 жылдың 15 қыркүйегіндегі уақытта кинотеатрлардан көрсетілді. 2021 жылдың 12 желтоқсанындағы жағдай бойынша кассалық жинақпен Оңтүстік Кореядағы 2021 жылы шыққан кәріс фильмдері арасында ол 4-орын алды, жалпы құны 11,87 млн АҚШ доллары және 1,42 миллион қаралым жинады. Дереккөздер