kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Христоф Мартин Виланд

Христоф Мартин Виланд (, 5 қыркүйек 1733 жыл – 20 қаңтар 1813 жыл) – немістің атақты ақыны және неміс рококосының идеологы. «Германдық Меркурий» атты Германиядағы тұңғыш әдебиет және өнер журналын шығарушы. 1752-1763 жылдары шығармашылығының өзіндік стилі қалыптасады. 1760 жылдардың ортасынан бастап рококо жазушысы ретінде танылады. Осы уақытта «Агатон» (Agathon) атты философиялық романын жазады. Аудармашы ретінде Шекспирден аударған драмалалары неміс әдебиетінде маңызды рөл атқарады. Сондай-ақ Лукиан, Гораций және Цицерондардың шығармаларын аударған. Дереккөздер
Фридрих Вольф

Фридрих Вольф – неміс жазушысы, драматург, қоғам және саяси қайраткер. 1917 жылдан бастап әдебиетке бет бұрады. 1919 жылы «Бұл – сен» атты тұңғыш пьесасы жарық көреді. Бір жылдан соң «Қара күн» атты драмалық шығармасын жазады. 1924 жылы «Кедей Конрад», 1929 жылы «Цианды калий» атты пьесалары жарық көреді. 1928 жылы Герман Коммунистік партиясының және пролетариат жазушылар одағының мүшесі болып сайланады. 1934 жылы КСРО-ға келеді. Мұнда ол өзінің атақты «Профессор Мамлок» атты пьесасын шығарады. Оның пьесалары дүниежүзінің театрларында қойылған. 1942 жылы «Қызыл жұлдыз» орденін, 1949 жылы ГДР халық сыйлығын («Профессор Мамлок» пьесасы үшін), 1950 жылы ГДР халық сыйлығын («Құдайлар кеңесі» атты фильмнің сценарийі үшін) иеленеді. Дереккөздер
Юлиус Вольф

Юлиус Вольф (; 16 қыркүйек 1834 жыл (1834.09.16), Кведлинбург – 3 маусым 1910 жыл, Шарлоттенбург (Берлина) – неміс ақыны және прозашы. Берлин университетінде экономика және философия мамандықтары бойынша білім алады. Кейін Кведлинбургке келіп әдебиетпен және журналистикамен айналысады. «Harz-Zeitung» атты қалалық газет шығарады. «Ұша алатын голландтық адам» (нем. Derfliegende Holländer; 1892) және «Гаммельндік тышқан аулаушы» (нем. Der Rattenfängervon Hameln; 1876) секілді шығармаларымен танылады. Осы шығармалары үшін «Гаммельннің құрметті азаматы» атағын иеленеді. Дереккөздер ru:Юлиус Вольф
Гюнтер Гёрлих

Гюнтер Гёрлих (6 қаңтар 1928 жыл, Вроцлав, Герман империясы, Польша – 14 шілде 2010 жыл, Берлин, Германия) – неміс (шығыс герман) жазушысы. ГДР жазушылар Одағының Берлин бөлімінің өкілі. 1962 жылы Эрих Вайнерт атындағы медальдің, 1971, 1978 жылдары ГДР халық сыйлығының иегері. 1982 жылы «Газеттегі хабарлама» атты повесі орыс тілінде жарияланады. Басты шығармалары: «Қара Петер» (1958), «Ең қымбатты және өлім» (1963), «Жайсыз махаббат» (1965), «Автомобиль апаты» (1967), «Бұлтқа жақын» (1971) және «Туған жерге оралу» (1974). Дереккөздер
Вильгельм Гауф

Вильгельм Гауф (, 29 қараша 1802 жыл, Штутгарт – 18 қараша 1827 жыл, сонда) – неміс жазушысы және новеллист. Әдебиеттегі бидермейер бағытының өкілі. 1820 жылы Тюбинген университетіне түседі. Төрт жылдан соң философия және теология мамандықтары бойынша доктор дәрежесін алады. Кейін қорғаныс министрі барон Эрнст Юген фон Хёгельдің балаларына жеке оқытушы болып жұмыс істейді. Оларға арнап «Märchen» атты қиял-ғажайып ертегілер жинағын жазады. Ол 1826 жылы басылып шығады. Сонымен қатар «Кішкентай Мук», «Калиф-Ләйлек» атты атақты ертегілері бар. «Лихтенштейн» атты тарихи романы ХІХ ғасырдағы ең үздік романдардың бірі болады. 1827 жылы Штутгарт газетінің редакторы болады. Штутгартқа жақын жерде ВильгельмГауфқа арнап ескерткіш тұрғызылған. Байрсбронда «Вильгельм Гауф ертегілерінің мұражайы» бар. Дереккөздер
Христиан Фюрхтеготт Геллерт

Христиан Фюрхтеготт Геллерт (; 4 шілде 1715 жыл, Хайнихен – 13 желтоқсан 1769 жыл, Лейпциг) – неміс ақыны, Ағартушылық кезеңнің философы. 1729 жылы Мейсен қаласында князьдік мектепте оқиды. 1734 жылы Лейпциг университетінің теология факультетінде білім алады. Француз және ағылшын әдебиетін сүйіп оқыған. Пьер Бейльдің энциклопедиясын неміс тіліне аударады. 1744 жылы мысалдардың тарихы мен теориясы бойынша диссертация қорғайды. 1751 жылы философия профессоры атанады. Хайнихен қаласында оған арнап ескерткіш орнатылған. Еңбектері: *Мысалдары мен ертегілері *Діни әндер *Швед графинясы фон Г***-нің өмірі Дереккөздер
Генриетта Юлия Герц

Генриетта Юлия Герц (; 5 қыркүйек 1764 жыл, Берлин – 22 қазан 1847 жыл, сонда) – ерте романтизм кезеңінің жазушысы. Дәрігер, жазушы Маркус Герцтің әйелі. Шет тілдерін жетік меңгереді. 14 жасында дәрігер, жазушы Маркус Герцке тұрмысқа шығады. Ол әдебиетке байланысты әйелдер үйірмесін жүргізеді. Ал күйеуі философияға үйірмесін басқарады. Кейін екі үйірмені қосып атақты берлиндік салон ашады. Күйеуі қайтыс болғаннан кейін үйірменің жұмысын тоқтатады. 1813 жылдан бастап кедей балаларына сабақ береді. 1817 жылы шоқынып, протестанттық діни ортаға өтеді. 2000 жылы Берлин алаңдарының біріне оның атын береді. Дереккөздер
Иван Голль

Иван Голль (, шын аты-жөні Исаак Ланг, 29 наурыз 1891 жыл (1891.03.29), Сен-Дье-де-Вож – 27 ақпан 1950 жыл, Париж) – неміс-француз ақыны, экспрессионизм бағытының өкілдерінің бірі. Страсбург университетінде құқық мамандығы бойынша білім алады. 1912 жылы философия докторы дәрежесін иеленеді. Бірінші дүниежүзілік соғыстың басында Швейцарияға жер аударылады. Соғыс аяқталған соң Парижге келеді. Ал екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ-қа жер аударылады, тек 1947 жылы ғана Францияға қайтып оралады. 1919 жылы өзінің атақты шығармасы «Адамзаттың алакөлеңкесі» атты антологиясын бастырады. 1924 жылы Берлин қаласында «Мафусаил» атты сатиралық драмасын жазып шығарады. Оның барлық шығармаларын экспрессионизм тарихында маңызды рөл атқарады. Шығармаларын үш тілде (неміс, француз және ағылшын) жазған. Дереккөздер
Иоганн Кристоф Готтшед

Иоганн Кристоф Готтшед (Готшед, Готчед, , 2 ақпан 1700 жыл – 12 желтоқсан 1766 жыл) – немістің атақты жазушысы, мәдениет қайраткері, сыншы, театр және әдебиет сыншысы. Ерте Ағартушылық кезеңінің теоретигі, неміс тілі мен әдебиетінің теоретигі. Жазушы ретінде неміс әдебиеті тарихында маңызды рөл атқарады. Кёнигсберг университетінде теология мамандығы бойынша білім алады. 1730 жылы философия факультетінде поэзияның, 1734 жылы логика мен метафизиканың профессоры атанады. Готтшед – неміс ағартушылық классицизмінің негізін салушылардың бірі. «Dievernunftigen Tedlerinnen» және «Der Biedermann» атты журналдар шығарған. Дереккөздер
Гюнтер Грасс

Гюнтер Грасс (; , Данциг — , Любек, Германия) – неміс жазушысы, мүсінші, суретші, графикашы. 1999 жылы Нобель сыйлығының иегері атанады. Оның тұңғыш романы «Қаңылтыр дабыл» деген атпен жарық көреді. Осы романы үшін «Топ 47» атындағы сыйлыққа ие болады. Романның желісімен 1979 жылы режиссёр Фолькер Шлёндорф фильм түсіреді. Бұл фильм Канн кинофестивалінде басты сыйлыққа ие болады, сондай-ақ үздік шетелдік фильм ретінде «Оскар» алады. «Мысық пен тышқан» атты екінші романы екінші дүниежүзілік соғысты бейнелеген. 1982 жылы Германияның социал-демократиялық партиясының мүшесі болып сайланады. 2005 жылы «Любектік әдеби кездесулер» атты әдеби үйірменің негізін қалайды. Дереккөздер
Ульрих фон Гуттен

Ульрих фон Гуттен (21 сәуір 1488 жыл, Штекельберг сарайы – 29 тамыз 1523, Уфенау аралы) – неміс рыцарь-гуманисі, «Қара адамдардың хаттары» атты шығарманың авторларының бірі. 1506 жылы Эрфурт, кейін Лейпциг университетінде білім алады. 1509 жылы Росток қаласында «Мылқау» атты тұңғыш еңбегі жарық көреді. 1511 жылы тек Германияда ғана емес, дүниежүзіне танылған «De Arte Versificandi» атты өлең құрылысы туралы жазылған еңбегі басылып шығады. Осыдан кейін Вена, Венеция, Павия және Болонья қалаларын аралайды. 1514 жылы «Қара адамдардың хаттары» атты шығарманы жазып бітіреді. 1522 жылы Рыцарьлық қозғалыстың жетекшілерінің бірі болады. Дереккөздер
Карл Гуцков

Карл Гуцков (17 наурыз 1811 жыл, Берлин – 16 желтоқсан 1878 жыл, Заксенхаузен, Франкфурта-на-Майне) – неміс жазушысы және драматург, қоғам қайраткері, «Жас Германия» атты әдеби қозғалыстың басшысы. Берлин университетінде құқық және философия мамандықтары бойынша білім алады. «Телеграф фюр Дойчланд» («Telegraph für Deutschland») (1838—1842) атты журналдың редакторы болады. Сол уақытта ол журналда Фридрих Хеббель, Георг Гервег және Фридрих Энгельстер жұмыс істейді. «Мага-Гуру немесе бір құдайдың тарихы» (1833) атты романның, «Рыцарь рухтары» (1850—1851, орысша аудармасы 1871) атты көп томдық эпопеяның және көптеген драмалық шығармалардың («Вернер», 1842, орысша аудармасы 1842; «Пугачёв», 1847,орысша аудармасы 1918) авторы. «Уриэль Акоста» (1847, орысша аудармалары 1872, 1955) атты трагедиясы кеңінен танылады. Дереккөздер
Альфред Дёблин

Альфред Деблин (; 10 тамыз 1878,&nbsp;— 26 маусым 1957) - неміс жазушысы. Неміс экспрессионизмінің басты өкілінің бірі, Антифашист. Деблин екінші дүниежүзілік соғыс кезінде католиктік мистицизмді насихаттады. 1933 жылы эмиграцияда болды, 1955 жылы Бонн саясатымен келіспей ГФР-ден Францияға кетті. Шығармалары Оның шығармасы «Берлин, Александерплац»(1929 жылы) романы реалистік тенденцияда жазылған. Соңғы романы – «Гамлет, немесе ұзақ түннің соңы» соғысқа қарсы идеяда жазылған. Дереккөздер
Дьёрдь Далош

Дьёрдь Далош (23 қыркүйек 1943 жыл, Будапешт) – венгер және неміс тілдерінде жазатын венгер жазушысы. 1962-1967 жылдары Мәскеу мемлекеттік университетінде тарих факультетінде білім алады. 1964 жылы Венгер социалистік жұмысшылар партиясының мүшелігіне сайланады. Сол жылы тұңғыш өлеңдер жинағы жарыққа шығады. 1965 жылы Венгер жазушылар одағына қабылданады. 1995-1999 жылдары Берлиндегі «Венгер Үйінің» басқарушысы болады. Саксон өнер академиясының мүшесі. Қазіргі уақытта Берлинде тұрады және сонда «FREITAG» атты газетте жұмыс істейді. Англия, Франция, Дания, Швеция, Жапония, Түркия, Португалия, Ресей, Австралия, Израиль, АҚШ және Голландия елдерінде кітаптары басылып шығады және сол елдердің тілдеріне аударылады. Оның атақты шығармалары: «1985» атты романы (1983, орысша аудармасы 1991) және Джордж Оруэллдің романының жалғасы «1984». Дереккөздер
Аннетте Дросте-Хюльсхофф

Аннетте Дросте-Хюльсхофф (Анна Элизабет,; 10 қаңтар 1797 жыл, Хюльсхофф ауылы, Мюнстера – 24 мамыр 1848 жыл, Мерсбург қамалы) – неміс ақыны және новеллашы. Ақсүйек отбасынан шыққан. Оның лирикалық шығармалары («Dichtungen», 1837, «Gedichte», 1844 және «Das Geistliche Jahr» атты діни әндер, 1852) неміс әдебиетіндегі ең үздіктердің қатарына жатады. Сондай-ақ «Judenbuche» (1842) атты новелласы да кеңінен танылады. «Ленербрух түбіндегі шайқас» («Die Schlachtam Loener-Bruch», 1838) атты шығармасында соғыс аса шеберлікпен суреттелген. Оның бір өлеңіне Роберт Шуман ән жазған. 1961 жылы ГФР-дің пошта маркасына суреті бейнеленеді. Дереккөздер
Жан Поль

Жан Поль (, шын аты-жөні Иоганн Пауль Фридрих Рихтер, ; 21 наурыз 1763 жыл, Вунзидель, Бавария – 14 қараша 1825 жыл, Байрейт) – неміс жазушысы, сентименталист, сатиралық шығармалардың авторы, эстетик және публицист. Студент кезінде «Grönländische Processe» («Гренланд процестері», Бтерлтарин, 1783-1784) атты сатиралық очерктер жазады. 1793 жылы «Dieunsichtbare Loge» атты биографиялық романын басып шығарады. «Hesperusoder 45 Hundspottage» (Геспер, 1795) атты шығармасы оның әдеби мансабын жоғарылатады. Шығармаларын И.Е Бецков орыс тіліне аударады. Сондай-ақ шағын әңгімелер де жазған. Байрет қаласында оған арнап ескерткіш тұрғызылған. Дереккөздер
Фридрих фон Заллет

Фридрих фон Заллет (, 20 сәуір 1812 жыл – 21 ақпан 1843 жыл) – неміс ақыны. Әскери адам болған. Әскери адам болған. 1830 сатиралық шығармасы үшін 10 жылға сотталады. Алайда екі айдан кейін ақталып шығады. «Gedichte» (1835), «Funken» (1838) атты эпиграммалар жинағы, «Diewahnsinnige Flasche» (1838) атты батырлық жыры және «SchönIrla» (1838) атты ертегісі оның ең үздік шығармалары болып табылады. Кейін діни мәселелермен айналысады. Бұл бағытта «Laienevangelium» (1879) атты еңбек жазады. Қайтыс болғаннан кейін «Die Atheistenund Gottlosenunserer Zeit» (1852) атты шығармасы жарық көреді. Оның бүкіл шығармалар жинағы 1845-1848 жылдары басылып шығады. Дереккөздер
Фердинанд Зандер

Карл Хайнрих Филипп Фердинанд Зандер (; 12 қыркүйек 1840 жыл, Гейсмар – 29 қыркүйек 1921 жыл, Бремен) – неміс педагогы, протестант дін қызметкері және жазушы. 1858-1861 жылдары Гёттингендегі университетте теология мамандығы бойынша білім алады. 1862-1865 жылдары Люнебургте дін қызметкерінің көмекшісі, кейін Вальсроде қаласында мектеп директоры болып жұмыс істейді. Бельгия, Дания, Швеция (1880), Англия (1884) және Нидерланды (1885) елдерін аралайды. Еңбектері: «Dante Alighieri» (1887); «Lexiconder Pädagogik» (1888); «Die Hugenottenunddas Ediktvon Nantes» (1886); «Fr. Lücke» (1891) және «Lückes Briefwechselmitden Br. Grimm» (1891). Дереккөздер
Винфрид Георг Максимилиан Зебальд

Винфрид Георг Максимилиан Зебальд (; 18 мамыр 1944 жыл, Вертах – 14 желтоқсан 2001 жыл, Норфолк) – неміс ақыны, прозашы, эссеші, әдебиет тарихшысы, ағылшын және неміс тілдерінде жазған. Филология мамандығы бойынша білім алады. 1970 жылы Шығыс Англия университетінде неміс әдебиетінен сабақ береді. 1989 жылдан бастан Британ әдеби аударма орталығын басқарады. 1996 жылы «Келімсектер», 1998 жылы «Сатурнның жүзігі», 2001 жылы «Аустерлиц» атты шығармалар жазады. Романдары иврит, ағылшын, француз, итальян, испан, каталан, швед, нидерланд, норвег, дат, фин, эстон және словен тілдеріне аударылады.1994 жылы Берлин, 1997 жылы Генрих Белль, 2000 жылы Генрих Гейне атындағы сыйлықтарға ие болады. Дереккөздер
Иоганн Готтфрид Зойме

Иоганн Готтфрид Зойме (Иоанн Готфрид Зейме, ; 29 қаңтар 1763 жыл, Позерна – 13 маусым 1810 жыл, Теплице) – неміс жазушысы және ақын. 1792 жылы генерал Игельштремнің хатшысы болады. Сол уақыттарда Лейпциг қаласына келіп «Wichtige Nachrichten über die Vorfälle in Polen 1794» (1796), «Zwei Briefe über die neuesten Veränderungen in Russland» (1797) және «Obolen» (1796—1798) атты шығармаларын бастырады. 1801 жылы Австрия, Италия арқылы Сицилияға саяхат жасайды. Ол саяхатын «Spaziergang nach Syrakus» (1803) атты еңбегінде суреттеген. 1805 жылы Мәскеу, Санкт-Петербург, Финляндия арқылы Швецияға саяхат жасайды. Оны «Mein Sommer im J. 1805» (1807) атты шығармасында жазған. «Mein Leben» атты автобиографиялық шығармасы 1813 жылы жарық көреді. Дереккөздер
Карл Лебрехт Иммерманн

Карл Лебрехт Иммерманн (; 24 сәуір 1796 жыл, Магдебург – 25 тамыз 1840 жыл, Дюссельдорф) – неміс жазушысы. 16 жасында «Прометей» атты роман-драма жазған. Галле қаласында білім алады. Ол романтик, классик, идеалист және реалист. Оның шығармалары: «Тирольдегі трагедия», «Алексей» трилогиясы, «Мерлин», «Император Фридрих II», «Петрарка», «Король Периандр және оның үйі», «Гисмонда», «Сиракуздық ханзада», «Махаббат көзі» және «Эдвин» атты шығармалары бар. Сондай-ақ «Tulifantchen» атты ертегі жазған. «Тристан мен Изольда» атты атақты шығармасы аяқталмай қалған. Дереккөздер
Вильгельм Йенсен

Вильгельм Йенсен (; 15 ақпан 1837 жыл, Хайлигенхафен – 24 қараша 1911 жыл, Мюнхен) – неміс жазушысы. Киль, Вюрцбург және Бреслав қалаларындағы университеттерде медицина мамандығы бойынша білім алады. Алайда медициналық мансаптан бас тартады. Журналистикамен айналысады. 1860 жылдардың басында Штутгарт қаласында «Schwabische Volks-Zeitung» атты газет шығарады. Фленсбургте «Norddeutsche Zeitung» газетінің редакторы болады. Кейін Киль, Фрайбург және Мюнхен қалаларында тұрады, сонда әдеби шығармашылықпен айналысады. 100-ден аса кітаптың авторы. Сондай-ақ өлеңдер мен пьесалар да жазған. Кейінгі жазған шығармаларынан фантастиканың элементтері байқалады. Кітаптары *1869 жылы «Өлеңдер» жинағы *1884 жылы «Көне тектен шыққан» *1903жылы «Градива» Дереккөздер
Юсуф Бей Джами

Юсуф Бей Джами немесе Махачкаланың Джума мешіті – Дағыстан астанасы Махачкаладағы мешіт. Мешіт Стамбулдағы «Көгілдір мешіттің» үлгісі бойынша салынған. Көлемі бойынша Ресей мен Европадағы екінші мешіт. Мешіт Түркия үкіметінің көмегімен салынды. Бас имамы да Түркия Республикасының өкілі болған. Қазіргі таңда мешіт 17 000 адамды сыйдыра алады. 2009-2010 жылдары мешітті кеңейту жұмыстары жүргізіліп, көптеген өзгерістер енгізілді. Құрылыс барысында заманауи технологиялар пайдаланылды. Дереккөздер
Селимие мешіті

Селимие мешіті — Түркиядағы Едирне қаласында орналасқан мешіт. ЮНЕСКО-ның Бүкіләлемдік мұралар қолына енгізілген. Ол № 1366 нысан болып тіркелген. 1568–1574 жылдар аралығында салынған. Ислам әлеміндегі архитектуралық жетістіктердің қатарына жатады. Елдегі ең үйлесімді мешіт. Бұндай кешендерді деп атайды. Оның ішінде емхана, мектеп, кітапхана және медреселер бар. Олар мешіттің айналасында орналасқан. Дереккөздер
Сүлеймение мешіті

Сулеймание мешіті – Ыстанбұлдағы маңыздылығы жағынан екінші ал, көлемі бойынша бірінші мешіт. Ішіне 5000 адам сыйдырады. Мешіт қаланың Вефа ауданындағы көне бөлігінде орналасқан. Ол Заңшығарушы Сұлтан Сулейманның бұйрығы бойынша салынған. Құрылыс жұмыстары 1550-1557 жылдар аралығында болған. Жоба авторы – Синан. Мұнараның биіктігі – 53 м, диаметрі – 26,5 м, күн сәулесі 136 терезеден түседі. Мешітте төрт мұнара бар. Кейбір дерек көздерінің айтуы бойынша мешіт Алтын Мүйіз шығанағына қарай баяу жылжып бара жатыр. Мешіттің төрт мұнарасы сұлтан Сүлеймен Ыстанбұлды жаулап алғаннан кейін қатарынан төртінші падишаһ болып табылатынын, ал алдыңғы кіреберістен есептегенде алғашқы екі мұнарада екі балкон және кейінгі екі мұнарада үш балконнан, бұл оның Осман әулетінің оныншы билеушісі екенін білдіреді. Мешіт ғимаратының іші жақсы жарықтандырылған - жарық 136 терезеден түседі. Моншалар, медреселер, асүйлер, кітапханалар, ауруханалар мен обсерватория ғимараттарымен мешіт көлемі жағынан қалалық махалламен салыстыруға болатын кешенді құрайды. Сәулет кешенінің бір бөлігі VIII—XIX ғасырлардағы қолжазбаларға қол жеткізуді қамтамасыз ететін ірі шығыс кітапханаларының бірі Сүлеймания кітапханасы. Мешіт ауласында зират бар; мұнда көршілес екі кесенеде Сүлейменнің өзі мен сүйікті әйелі Хүррем (Роксолана), қыздары Михримахпен бірге жерленген.
Сұлтанахмет мешіті

Көгілдір мешіт немесе Сұлтанахмет мешіті – Стамбулдағы ірі және көрікті мешіттердің бірі. Мешітте 6 мұнара бар. Төртеуі бірқалыпты, ал алдыңғы екеуі биігірек. Ислам және әлем архитектурасындағы ұлы туындылардың бірі болып саналады. Ол Мәрмәр теңізінің жағалауындағы, көне тарихымен танымал Сұлтанахмет ауданында, Аль-Софья мешітіне қарсы орналасқан. Мешіт қала нысандарының біріне кіреді. Мешіт ЮНЕСКО-ның мұралар қорына енгізілген. Ол № 356 нысан болып тіркелген. 1953-1976 жылдары айналымда болған Түркияның 500 лирінің банкнотында бейнеленген. Жоба авторы – Седефкар Мехмет Ага. Көк мешіт - Сұлтан Ахметтің бұйрығымен салынған Ыстамбұл қаласындағы тарихи ескерткіш. Ол Мәрмәр теңізінің жағасында, Сұлтан Ахмет ауданындағы Айя-София мұражайының қарама-қарсысында орналасқан. «Көк мешіт» атауы күмбездерінің көк түсті болуына байланысты. Мешіттің аумағы өте үлкен, ол жерден бірнеше алаңдар мен субұрқақтарды кездестіруге болады. Ғимараттың биіктігі 43 метрге жетеді. Ол 1616 жылы ашылған. Сұлтан Ахмет бұл мешітті Алланың ризашылығы үшін салуға бұйрық берген. Мешіт құрылысы 1609 жылы басталған. Көк мешіттің сәулетшісі - Седефкар Мехмет Ага. Ол Синан атты сәулетшінің шәкірті әрі бас көмекшісі болған. Мешіттің ғажап элементтерінің бірі - михраб. Михраб - мінәжат ететін қуыс. Ол мәрмәрдан соғылған. Михрабқа Меккеден әкелінген қара тас қойылған. Михрабтың жанында минбар орналасқан. Мешіт әу баста үлкен архитектуралық кешеннің құрамына енген болатын. Бұл кешеннің құрамында медресе, аурухана, қайырымдылық мекемесі, асханалар, керуен сарай сияқты қоғамдық орындар болды. XIX ғасырда аурухана мен керуен сарай бұзылды. Көк мешіт ауласының көлемі мешіттің көлеміндей орынды алып жатыр. Көк мешіт - түрік және Батыс мәдениеті үйлесім тапқан ерекше туынды. Мешітте классикалық осман және византиялық шіркеулер үлгілері үйлестірілген. Көк мешіт Византия королі өмір сүрген қамалдың орнына салынған. Мешіттің 260 терезесі бар. Осы терезелерден түсетін күн сәулесімен мешіттің іші жап-жарық болып тұрады. Көк мешіт ислам және әлем сәулет өнерінің ерекше үлгісі болып саналады. Дереккөздер
Жаңа Мешіт

Жаңа Мешіт (Ени-Джами) – Стамбулдағы ірі мешіттердің бірі. Мешіт қаланың көне бөлігіндегі Эминен ауданындағы Галат көпірінде орналасқан. Мешіт жанында Египет базары бар. Осы базар мешіт құрылысын қаржыландырды. Мешіт 1597-1663 жылдар аралығында салынған. Орталық мұнарасының биіктігі – 36 м, диаметрі – 17,5 м. Жалпы мешітте екі мұнара бар. Ішіне жарық жақсы түседі және еден кілемдермен төселген. Дереккөздер
Мескита

Мескита мешіті немесе Кордова собор мешіті — бұрын Рим-католик соборы болған. Испаниядағы Кордова қаласында орналасқан. Орта ғасырларда көлемі бойынша әлемдегі екінші мешіт болған. Омейяд әулетінің маңызды ескерткіші. Мешіт құрылысы 600 жылдар шамасында басталды. Әдепкіде ол вестгот шіркеуі ретінде салынған. Көптеген өзгерістерге ұшырағандықтан бастапқы түрі сақталмаған. 711 жылы мешіт қиратылған болатын. Ал 784 жылы Ι Абд ар-Рахман өзінің әйелінің құрметіне мешітті қайта салады. Мешіт 18 ғасырдың соңына дейін архитектуралық өзгерістерге ұшырады. Галерея Шіркеулер Есіктер Дереккөздер
Истикляль мешіті

Истикляль мешіті – Индонезиядағы Джакарта қаласында орналасқан мешіт. Ол Оңтүстік-Шығыс Азиядағы ең ірі мешіт. Индонезия тәуелсіздігін алған уақытта АЛЛАның халыққа көрсеткен рахымына рақмет ретінде қалада мешіттің құрылыс жұмыстары басталды. Сондықтан Ұлттық мешіттің атын аударғанда «тәуелсіздік» деген мағына беретін арабтың «istiqlal» сөзімен атады. 1978 жылдың 22 ақпанында ел басшысы Сухартоның қатысуымен мешіттің ашылу салтанаты өтті. Ол осы аймақтағы ең үлкен мешіт, ішіне 120 000 адамға дейін сыяды. Мешіт салу жөнінде алғаш болып Индонезияның дін жөніндегі министр – Вахид Хасийм және кейінірек мешіт қорының өкілі болған Анвар Кокроамното айтқан болатын. Дереккөздер
Үлкен мешіт (Кувейт)

Кувейт собор мешіті – Кувейт мемлекетіндегі ең ірі мешіт. Жалпы аймағының ауданы 45 000 км², ал мешіт оның 20 000 км² алып жатыр. Мешіттің күмбезінің диаметрі – 72 м, мұнараның ұзындығы – 43 м және АЛЛАХтың 99 атымен көркемделген. Мешітті шейх Джабер Аль-Ахмед аль-Сабах салдырып, өзі ашқан болатын. Құрылыс жұмыстары 1979-1986 жылдар аралығында болған. Мешіттің ауласында гүлдер, пальмалар, бақтар, бұрқақтар және сарқырамалар бар. Ерлердің намаз оқитын залына 10 000 адамдар сыяды. Суреттер Дереккөздер
Сұлтан Кабус мешіті

Сұлтан Кабус мешіті немесе Маскат собор мешіті – Омандағы басты мешіт. 1992 жылы Сұлтан Кабус елде Ұлы Мешіттің салыну керек деп шешім қабылдайды. 1993 жылы мешіттің жобаларына жарыс өтіп, 1995 жылы құрылыс жұмыстары басталды. Құрылыс 6 жыл мен 4 айға созылды. Мешіт 300 000 тонна Үнді құмдағынан салынған. Орталық күмбез 50 м биіктікте орналасқан. Мешіттің бес мұнарасы бар. Бас мұнараның биіктігі – 90 м. Мешіттің негізгі залы 6 500 адамға, ал әйелдер залы 750 адамға арналған. Дереккөздер
Фейсал мешіті

Фейсал мешіті – Пәкістан елордасы Исламабад та орналасқан мешіт. Ислам әлеміндегі ірі мешіттердің бірі. Мешіт 300 000 адамға арнап салынған. Жоба авторы түрік архитекторы – Ведат Далокай. Мешіт құрылысы 1976 жылы басталған. Жоба 130 миллион сауд риалын (шамамен 120 миллион доллар ) құрады. Король Фейсал ибн Абдель Азиз ас-Сауд қаржыландыруға көмектесті. 1975 жылы корольдің өлімінен кейін мешіт пен оған апарар жол соның құрметіне аталды. Құрылыс 1988 жылы аяқталып Халықаралық Ислам Университетіне орын беру үшін қолданылды. Дереккөздер
Вад-Медани

Вад-Медани қаласы (Судан) – Судандағы Гезира штатының әкімшілік орталығы. Халық саны 350 000 адам (2011 жылғы халық санағы бойынша). Қаланың негізі 18 ғасырдың басында қаланды. Алғашында түрік-египет аванпост ретінде салынған. Уақыт өте қала жақсы дамып, ірі өнеркәсіп қаласына айналды. Суданның маңызды экономикалық және ауылшаруашылық ауданы. Қала маңында мақта көптеп өсіріледі. Қала Көгілдір Нілдің шығыс жағалауында орналасқандықтан туристік қала ретінде кең танымал. Дереккөздер
Гедареф қаласы

Гедареф қаласы (Судан) – Суданның шығысындағы қала. Халық саны 354 927 адам (2005 жылғы халық санағы бойынша). Қаланы 1820 жылы Египеттен келген босқындар қалаған. Қаланың экономикасы ауылшаруашылық өнімдерін өсіріп сатуға негізделген. Сонымен қатар қалада мақта мен мата өңдейтін кәсіпорындар бар. Халының басым көпшілігі – арабтар, нубийліктер және бедждер. Дереккөздер
Омдурман

Омдурман — Судандағы қала. Маңыздылығы бойынша елде екінші орын алады. Аумағы 614,9 км². Халқының саны 2805396 (2012 жылғы санақ бойынша). Сипаттамасы Қала Ақ Ніл өзенінің жағалауында орналасқан. Халық саны 2 395 159 адам (2008 жылғы халық санағы бойынша). Зерттеу жұмыстары кезінде қаланың тарихы Судандағы махдистер көтерілісінен бері бастау алатыны анықталды. Қалада көтерілісті басқарған Махди Мұхаммед ибн Абдалла жерленген. Осы қалада шайқаста ағылшын әскерін басқарған Горацио Герберта Китченер көтерілісшілерді талқандап, Судандағы биліктерін қалпына келтіреді. Бауырлас қалалар * Харгейса, Сомалиленд * Хартум, Судан Галерея Халық өсімі Дереккөздер
Суакин қаласы

Суакин қаласы (Судан) – Суданның солтүстік-шығысындағы Қызыл теңіздің жағалауында орналасқан. Бұрын елдегі маңызды порт болған, ал қазір Порт-Суданнан кейінгі портты қала. 13 ғасырда қала христиан дінінің орталығы болған. Дегенмен 14 ғасырда Нубия патшалығының құлауымен христиан дінінің әсері төмендеді. Христиандардың көпшілігі өліп кеткен немесе 16 ғасырда көрші Сеннардың әсерімен Ислам қабылдаған. 1888 жылдың желтоқсанында және 1889 жылы ағылшын әскерін басқарған генерал Гренфелл Махдидің әскерін жеңген. Дереккөздер
Могадишо

Могадишо (Сомал.: Muqdisho, , ) — Сомалидің астанасы және елдегі негізгі портты қала. Халық саны 2 000 000 адам (2006 жылғы халық санағы бойынша). Көне заманнан бері қала арқылы маңызды сауда керуендері өтіп жататын. Қала ауылшаруашылығына қолайлы аймақта орналасқан. Археологиялық жұмыстар кезінде қаладан Қытай, Шри-Ланка және Вьетнам тиындары табылды. Олардың көпшілігі Сун әулетіне жатады. 1500 жылдары қала Португалияның қоластында болды. Кейін қала Италия мен Аның бақылауында болды. 1960 жылы Сомали тәуелсіздігін алған кезде Могадишо астана болды. Этимология XII ғасырда араб және парсы сатушылар қаланы Хамар деген атпен жасап шығарды. Кейініек Maqdaäu әлде Muqdiäu араб атуаын -qdä — «киелі» негізінен алды. Бұның себебі - қалада 1238-1300 жылдар салынған мешіттердің көп болуы. Қалаға magdi shah —«шахтың қаласы» атауын беруге тырысулар болған. Қазір аты сомалиша Мукдишо, қазақша Могадишо атауы әлде шыққан. Дереккөздер
Харгейса

Харгейса қаласы (Сомали) – Сомалидің ірі қалаларының бірі. Тарихы Тәуелсіздігі мойындалмаған Сомалиленд мемлекетінің астанасы. Халық саны 800 000 адам. 1941-1960 жылдар аралығында Британдық Сомалидің әкімшілік орталығы болған. Ал 1960 жылы Британдық Сомали мен Сомали Республикасы бірікті. Қалада 1958 жылы салынған «Игал» халықаралық әуежай бар. Қаланың саванналар қоршап тұр. Ол жерлерден арыстан, қабылан және сомалилік жабайы есектерді кездестіруге болады. 1960 жылы Сомали тәуелсіздік алғаннан кейін Харгейса Сомали республикасының құрамына енген. 1991 жылы Сомали азамат соғысы кезінде Харгейса толықтай жойылған. Сомалиленд өзін-өзі жариялағаннан кейін Харгейса оның астанасы болып белгіленген. 1990-жылдардың аяғы және 2000-жылдарда Харгейса қайта құрылған. Жаңа ғимараттар мен инфрақұрылым құрылған. Қазіргі уақытта Харгейса Сомалиленд үшін маңызды саяси және экономикалық орталық болып саналады. Бауырлас қалалар * Омдурман (Судан) Дереккөздер Сілтемелер * [https://web.archive.org/web/20170616232230/http://hargeisamunicipality.org/ Hargeisa City Government web Site]
Бербера

Бербера қаласы (Сомали) – Сомалидің солтүстік-батысындағы қала. Қазіргі таңда тәуелсіздігі мойындалмаған Сомалиленд мемлекетінің бақылауында. Халық саны 200 мың адам шамасында (2000 жылғы халық санағы бойынша). Аден шығанағының оңтүстік жағалауындағы қорғалған жалғыз айлақ. 1941 жылға дейін Британдық Сомалидің әкімшілік орталығы болған. 1998 жылы Эритрея-Эфиопия соғысы кезінде Эритрея Эфиопия үшін Асэб портын жауып тастайды. Осы уақытта Эфиопия Бербера портын экспорт пен импорт үшін қолданады. Бұл қала үшін шетелдік валютаның қайнар көзі болды. Дереккөздер
Ханда (қала)

Ханда қаласы (Жапония)– Жапониядағы Айти префектурасында, Тита түбегінде, Исэ шығанағының жағалауында орналасқан қала. 1937 жылы 1 қазанда Тита уезінің Ханда, Нарисаки, Камэсаки кенттерін біріктіру арқылы пайда болған. Қала – табиғи саке сусынын, сірке су, мақта мата мен болат өндіруде мамандандырылған. Қала ауданы 47,24км², халық саны 118 456 мың адам (2010 жылғы халық санағының қорытындысы). Дереккөздер
Хекинан қаласы

Хекинан қаласы (Жапония) – Жапониядағы Айти префектурасында, Исэ шығанағының жағалауында, Яхаги өзенінің шығыс сағасында орналасқан қала. 1969 жылы 1 сәуірде Хэкикай уезінің Охамо, Танао, Нииква кенттері мен Асахи ауылын біріктіру нәтижесінде пайда болған. Қала ауданы 35,86км², халық саны 72 249 мың адам (2010 жылғы халық санағының қорытындысы). Қала – машина жасау мен тамақ өнеркәсібінің орталығы. Қала нышаны – жапон ирис гүлі мен емен ағашы. Дереккөздер
Цусима қаласы

Цусима қаласы (Жапония) – Жапониядағы Айти префектурасының солтүстік-батыс бөлігінде орналасқан қала. 1947 жылы 1 наурызда Цусима кентіне қала мәртебесі беріледі. Қала – машина жасау, жүн және ағаш өңдеу өнеркәсіптерінің орталығы. Қала ауданы 25,08км², халық саны 65 412 мың адам (2010 жылғы халық санағының қорытындысы). Дереккөздер
Ятоми қаласы

Ятоми қаласы (Жапония) – Жапониядағы Айти префектурасының солтүстік-батысында, Исэ шығанағының жағалауында, Кисо өзенінің төменгі ағысында орналасқан қала. 2006 жылы 1 мамырда Ама уезінің Ятоми кенті мен Дзюсияма ауылын біріктіру нәтижесінде пайда болған. Қала ауданы 48,92 км², халық саны 43 311 мың адам (2010 жылғы халық санағының қорытындысы). Дереккөздер
Акита (қала)

Акита қаласы (Жапония) – Жапонияның орталығындағы қала, Акита префектурасының әкімшілік орталығы. Қала ауданы 905,67км², халық саны 324 432 мың адам (2010 жылғы халық санағының қорытындысы). Акита Жапониядағы ең үлкен мұнай өндіретін кен орнының жанында орналасқандықтан, экономикасы жақсы дамыған. Қалада машина жасау, қағаз, химия және металл өндіру өнеркәсіптері орналасқан. Қала нышандары - Satsuki azalea гүлі мен Zelkova serrata ағашы. Дереккөздер
Дайсен қаласы

Дайсен қаласы (Жапония) – Жапониядағы Акита префектурасының орталығында орналасқан қала. 2005 жылы 22 наурызда Сэмбоку уезінің Омагари қаласы, Камиока, Нисисэмбоку, Накасэн, Кева, Сэмбоку, Ота кенттері мен Нангай ауылын біріктіру арқылы пайда болған. Қаладан акит сикансэні мен акит автострадасы өтеді. Қала ауданы 866,67 6км², халық саны 88 461 мың адам (2010 жылғы халық санағының қорытындысы). Қала нышандары – космея гүлі, Дзельква ағашы (шегіршін тобынан), балықшы құсы. Дереккөздер
Йокоте қаласы

Йокоте қаласы (Жапония)– Жапониядағы Акита префектурасының оңтүстік-шығысында, Акита ойпатында орналасқан. 1951 жылы 1 сәуірде Хирака уезінің Екотэ кеті мен Сакаэ және Асахи ауылдарын біріктіру арқылы пайда болған. 2005 жылы 1 қазанда Хирака, Дзюмондзи, Масуда, Омоногава, Омори кенттері және Саннай мен Тайю ауылдары қала аумағына қосылады. Қала ауданы 693,04км², халық саны 98 041 мың адам (2010 жылғы халық санағының қорытындысы). Дереккөздер
Кадзуно қаласы

Кадзуно қаласы (Жапония) – Жапониядағы Акита префектурасының солтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан қала. 1972 жылы 1 мамырда Кадзуно уезінің Ханава, Товада, Одзаридзава кенттері мен Хатимантай ауылын біріктіру арқылы пайда болған. Қала – мал өсіру мен алма культивациялауда мамандандырылған. Қала ауданы 707,34км², халық саны 34 140 мың адам (2010 жылғы халық санағының қорытындысы). Қала нышандары – сакура гүлі мен шетен ағашы. Дереккөздер
Катагами қаласы

Катагами қаласы (Жапония) – Жапониядағы Акита префектурасының батыс бөлігінде, Жапон теңізі жағалауында орналасқан қала. 2005 жылы 22 сәуірде Минамиакита уезінің Тэнно, Иитагава, Сева кенттерін біріктіру арқылы пайда болған қала. Қала ауданы 707,34км², халық саны 34 140 мың адам (2010 жылғы халық санағының қорытындысы). Қала нышандары – раушан гүлі, жапон қарағайы, ақ құтан құсы. Дереккөздер
Китаакита қаласы

Китаакита қаласы (Жапония) – Жапониядағы Акита префектурасының батысында, Йонисиро өзенінің орталық ағысының жағалауында орналасқан қала. 2005 жылы 22 наурызда Китаакита уезінің Таканосу, Аййкава, Мориеси және Ани кенттерін біріктіру арқылы пайда болған. Қаланың солтүстігінде суармалы күріш өсіру шаруашылығы жақсы дамыған. Қалада Одатэ-Носиро атты әуежай орналасқан. Қала ауданы 1152,57км², халық саны 36 525 мың адам (2010 жылғы халық санағының қорытындысы). Қала нышандары – шығыс гүлі гортензия, шамшат ағашы, қара тоқылдақ құсы. Дереккөздер
Никахо қаласы

Никахо қаласы (Жапония) – Жапониядағы Акита префектурасының оңтүстік-батысында, Жапон теңізі жағалауында орналасқан қала. 2005 жылы 1 қазанда Юри уезінің Никахо, Коноура, Кисаката кенттерін біріктіру арқылы пайда болған. Қала – электр жабдықтары мен чиптер өндірісінде мамандандырылған. Балық аулау шаруашылығы да жақсы дамыған. Қала ауданы 240,65км², халық саны 27 535 мың адам (2010 жылғы халық санағының қорытындысы). Қала нышандары – альбиция гүлі, балқарағай ағашы, суқұзғын құсы. Дереккөздер
Ога қаласы

Ога қаласы (Жапония) – Жапониядағы Акита префектурасының батысында, Ога түбегінде, Жапон теңізі жағалауында орналасқан қала. 1954 жылы 31 наурызда Минамиакита уезінің Фунакавако, Вакимото ауылдары мен Ириай, Оганако, Того кенттерін біріктіру арқылы пайда болған қала. 2005 жылы 22 наурызда қала аумағына Ваками кенті де қосылады. Қала – ағаш пен мұнай өңдеуде мамандандырылған. Балық және ауылшаруашылығы жақсы дамыған. Қала ауданы 240,80км², халық саны 32 324 мың адам (2010 жылғы халық санағының қорытындысы). Қала нышандары – камелия гүлі, жапон криптомерия ағашы, көкқұтан құсы. Дереккөздер
Одатэ қаласы

Одатэ қаласы (Жапония) – Жапониядағы Акита префектурасының солтүстігінде, Одатэ ойпатының аумағында 1954 жылы 1 мамырда Китаакита уезінің Одатэ кенті мен Сяканай ауылын біріктіру арқылы пайда болған. 2005 жылы 20 маусымда қала аумағына Хинай және Тасиро кенттері қосылады. Қала – ағаш өңдеу мен акит криптомериясын (сауырағаш тұқымдасы)) өсіруде мамандандырылған. Қала жанында Одатэ-Носиро әуежайы орналасқан. Қала ауданы 913,70км², халық саны 78 345 мың адам (2010 жылғы халық санағының қорытындысы). Қала нышандары – хризантема гүлі, жапон криптомерия ағашы. Дереккөздер
Сембоку қаласы

Сембоку қаласы (Жапония) – Жапониядағы Акита префектурасының шығысындағы қала. 2005 жылы 20 қыркүйекте Сэмбоку уезінің Какунадатэ, Тадзавако кенттері мен Нисики ауылын біріктіру арқылы пайда болған. Қала орталығында Тадзава көлі мен Товада-Хатимандай саябағы орналасқан.Қала ауданы 1093,64км², халық саны 29 650 мың адам (2010 жылғы халық санағының қорытындысы). Дереккөздер
Юрихондхзе қаласы

Юрихондхзе қаласы (Жапония) – Жапониядағы Акита префектурасының оңтүстік-батысында, Жапон теңізінің жағалауында орналасқан қала. 2005 жылы 22 наурызда Юри уезінің Хондзё, Ясима, Иваки, Юри, Нисимэ, Тёкай, Хигасиюри, Оути кенттерін біріктіру арқылы пайда болған. Қала теңіз жағалауында орналасқандықтан, балық шаруашылығы жақсы дамыған. Қаланың солтүстігі – суармалы күріш өсіру шаруашылығының орталығы. Қала ауданы 1209,08км², халық саны 84 963 мың адам (2010 жылғы халық санағының қорытындысы). Қала нышаны – сакура гүлі. Дереккөздер
Аомори (қала)

Аомори қаласы — Жапонияның орталығындағы қала және порт. Хонсю аралының солтүстігінде орналасқан, Аомори префектурасының әкімшілік орталығы. Қала ауданы 824,54 км², халық саны 300 012 мың адам (2010 жылғы халық санағының қорытындысы). Қала нышаны – Rosa rugosa гүлі, самырсын ағашы, Strix uralensis құсы. Қала – транзиттік транспорт орталығы. Қалада ауылшаруашылық, ағаш өнеркәсібі мен сауда жақсы дамыған. Хакодате қаласымен тез жылдамдықты теміржол паромымен байланысқан.
Госегавара қаласы

Госегавара қаласы (Жапония) – Жапониядағы Аомори префектурасының Хонсю аралында орналасқан қала. Қала ауданы 404,56км², халық саны 58 747 мың адам (2010 жылғы халық санағының қорытындысы). Аомори, Цугару қалаларымен Итаянаги, Цурута, Накадомари, Имабецу, Сотогахама кенттері және Йомогита ауылымен шекаралас. Қала нышандары - Ulmus davidiana ағашы, Iris ensata гүлі мен қытай көктене құсы. Дереккөздер
Куроиси қаласы

Куроиси қаласы (Жапония) – Жапониядағы Аомори префектурасының Хонсю аралында орналасқан қала. Қала ауданы 216,96км², халық саны 36 338 мың адам (2010 жылғы халық санағының қорытындысы). Қала нышандары – алма ағашы гүлі, үйеңкі ағашы, Motacilla grandis құсы. Аомори, Хиракава қалалары, Фудзисаки кенті мен Инакадате ауылымен шекаралас. Қала тұрғындары балық аулау және ауыл шаруашылығымен шұғылданады. Дереккөздер
Мисава қаласы

Мисава қаласы (Жапония) – Жапониядағы Аомори префектурасының Хонсю аралында орналасқан қала. Қала ауданы 119,97км², халық саны 42 265 мың адам (2010 жылғы халық санағының қорытындысы). Қала нышандары – Rhododendron indicum гүлі, қарағай ағашы, Locustella pryeri құсы. Тохоку, Рокунохе Оирасе кенттері мен Роккасе ауылымен шекаралас. Қалада ауылшаруашылық жақсы дамыған. Дереккөздер
Муцу қаласы

Муцу қаласы (Жапония) - Жапониядағы Аомори префектурасының Хонсю аралында орналасқан қала. Қала ауданы 863,79км², халық саны 60 829 мың адам (2010 жылғы халық санағының қорытындысы). Қала нышандары – долтовид туевиді ағашы, Rosa rugosa гүлі мен аққу құсы. Ома, Иокогама кенттері мен Хикагисадори, Кадзамаура, Саи ауылдарымен шекаралас. Қала тұрғындары көбінесе балық аулау және ауыл шаруашылығымен шұғылданады. Дереккөздер
Товада қаласы

Товада қаласы (Жапония) - Жапониядағы Аомори префектурасының Хонсю аралында орналасқан қала. Қала ауданы 725,67км², халық саны 65 491 мың адам (2010 жылғы халық санағының қорытындысы). Қала нышандары – рододендрон гүлі мен қарағай ағашы. Аомори, Хиракава, Кадзуно қалалары мен Рокунохе, Ситинохе, Тохоку, Гонахе, Косака және Синог кенттерімен шекаралас. Дереккөздер
Хатинохе

Хатинохе - Жапониядағы Аомори префектурасының Хонсю аралында орналасқан қала. Қала ауданы 305,19км², халық саны 236 816 мың адам (2010 жылғы халық санағының қорытындысы). Қала нышандары – хризантема гүлі, тис (шошақ төбелі) ағашы, Larus crassirostris құсы. Хасиками, Гонохе, Намбу, Оирасе, Курумай кенттерімен шекаралас. Қала тұрғындары балық аулау және ауыл шаруашылығымен шұғылданады. Дереккөздер
Хиракава қаласы

Хиракава қаласы (Жапония) - Жапониядағы Аомори префектурасының Хонсю аралында орналасқан қала. Қала ауданы 345,81км², халық саны 33 698 мың адам (2010 жылғы халық санағының қорытындысы). Қала нышандары – алма ағашы гүлі, Pinus thunbergii ағашы мен Cettia diphone құсы. Аомори, Хиросаки, Куроиси, Товада, Одатэ қалалары, Овани, Косака кенттері және Инакадате ауылымен шекаралас. Дереккөздер
Хиросаки

Хиросаки - Жапониядағы Аомори префектурасының Хонсю аралында орналасқан қала. Қала ауданы 524,12км², халық саны 182 215 мың адам (2010 жылғы халық санағының қорытындысы). Қала нышандары – сакура гүлі мен алма ағашы. Цугару, Хиракава, Одатэ қалалары, Овани, Фудзисаки, Итаянаги, Цурута кенттері және Нисимея, Инакадате ауылдарымен шекаралас. Хиросаки Эдо дәуірінде (1603-1868 жылдары) Хиросаки хандығының сарайының жанында орналасқан кішкентай кент болып, 1889 жылы 1 сәуірде қала мәртебесін алады. Хиросаки – Аомори префектурасының оңтүстігіндегі көлік торабы. Қалада ағаш өңдеу, тамақ өнеркәсіптері дамыған, Цуганури деп аталатын лактанған бұйымдарды өндіреді. Дереккөздер
Цугару қаласы

Цугару қаласы (Жапония) - Жапониядағы Аомори префектурасының Хонсю аралында орналасқан қала. Қала ауданы 253,85км², халық саны 37 474 мың адам (2010 жылғы халық санағының қорытындысы). Қала нышандары - Hemerocallis dumortieri гүлі, Pinus thunbergii ағашы, көкек құсы. Хиросаки, Госегавара қалалары, Адзигасава, Цурута, Накадомари кенттерімен шекаралас. Дереккөздер
Арида қаласы

Арида қаласы (Жапония) – Жапониядағы Вакаяма префектурасының Хонсю аралында орналасқан қала. Қала ауданы 36,92км², халық саны 30 137 мың адам (2010 жылғы халық санағының қорытындысы). Қала нышандары - Citrus unshiu гүлі, кастанопсис ағашы. Кайнан қаласы, Аридагава, Юаса кенттерімен шекарлас. Қала тұрғындары балық аулау және ауыл шаруашылығымен шұғылданады. Дереккөздер
Вакаяма (қала)

Вакаяма қаласы (Жапония) – Жапонияның орталығындағы Вакаяма префектурасының әкімшілік орталығы. Қала ауданы 209,23км², халық саны 368 488 мың адам (2010 жылғы халық санағының қорытындысы). Қала нышандары – рододендрон гүлі, камфора ағашы. Префектура халқының 40% осы қалада шоғырланған. Sumitomo Steel фирмасы көптеген зауыттарын Қытайға көшірсе де, қала тұрғындарының саны жыл сайын көбеюде. Қала негізі 1889 жылы 1 сәуірде қаланған. Кинокава өзені қаланы екіге бөліп жатыр. Торафусу тауында Эдо дәуірінде Токугава тегінің сегізінші сёгуну Токугава Есимунэ басқарған бекініс орналасқан. Дереккөздер
Кинокава қаласы

Кинокава қаласы (Жапония) - Жапонияның орталығындағы Вакаяма префектурасының әкімшілік орталығы. Қала ауданы 228,24км², халық саны 65 688 мың адам (2010 жылғы халық санағының қорытындысы). Қала нышандары – шабдалы гүлі, Osmanthus fragrans ағашы, Cettia diphone құсы. Вакаяма, Кайнан, Иваде, Сеннан, Идзумисано, Кайдзука, Кисивада қалалары, Кацураги, Кимино кенттері мен шекаралас. Дереккөздер
Ezel

Ezel (Ezel) – түрік теле хикаясы. 2009 жылы 28 қыркүйекте «Show TV» телеарнасында «Оларды бір-бірінен сатқындық айырды, бірақ өш алу мақсатында жолдары қайтадан түйіседі» слоганымен жарық көреді. 2010 жылдың 20 қаңтарда atv телеарнасында көрсетілімі жалғасады. 11 наурыз теле хикая сценарисі Керем Дерен ауруханаға түсіп, осы себептен 2 апта теле хикаяның түсірілімі тоқтатылып, 12 сәуір күні жаңа бөлімдерімен қайтадан көгілдір экранға шыға бастайды. 2010 жылы Исмаил Джемнің Теледидар сыйлықтарының 14-не үміткер болып, 9 иеленген. *Сценарист – Керем Дерен, Пынар Булут. *Режиссер – Улуч Байрактар *Композитор – Тойгар Ышыклы *Маусымы – 2 *Бөлім саны – 72 Дереккөздер
United Press International

ЮПИТН – халықаралық хабар таратумен айналысатын ұйым. Ол жер шарының түрлі нүктелеріндегі телеорталықтар қызметін пайдаланады және ағылшын-американ коммерциялық қызметінің хабарларын таратумен айналысады. АҚШ-тың телеграф агенттігі ЮПИ (Юнайтед Пресс Интернешнл) және ағылшындық компания «Индепендент телевижн ньюс» негізінде құрылған. Ол әлемнің түрлі елдері арасында хабарлар алмасуды қамтамасыз етеді. Сондай-ақ ұйым хабарлардағы сөз бостандығын қадағалап, журналистердің мүддесін қорғаумен де айналысады. Тұрсын Қ., Нұсқабайұлы Ж. Теледидар сөздігі – тележурналист анықтамалығы. Оқу құралы. –Алматы, «Білім», 2001. – 380 бет. ISBN 9965-09-033-5 Дереккөздер
ЮСИА

ЮСИА – ақпарат агенттігі. АҚШ орталық насихаттық органы. Оның жылдық бюджеті 169 млн доллардан астам. Агенттіктің меншігінде АҚШ-тың өз территориясында орналасқан 43 радиостанцияны және шетелдерде орналасқан 59 радиостанцияны біріктіретін «Америка дауысы» радиожүйесі де бар. Агенттік түрлі әдебиеттер басумен де айналысады. Оның баспасөз бөлімі жылына 3 миллиард данадан астам түрлі журналдар, кітаптар, кітапшалар, листовкалар т.б.басып шығарады. Тұрсын Қ., Нұсқабайұлы Ж. Теледидар сөздігі – тележурналист анықтамалығы. Оқу құралы. –Алматы, «Білім», 2001. – 380 бет. ISBN 9965-09-033-5 Дереккөздер
Юнайтед Пресс оф Пакистан

Юнайтед Пресс оф Пәкістан – Пәкістан ұлттық ақпарат агенттігі. Ол 1948 жылы құрылып, өз жұмысын ел ішіндегі жаңалықтарды жедел таратуға машықтанған. Агенттіктің штаб-пәтері Карачиде орналасқан. Елдің ішкі хабарларын жинақтап, дайындап, таратумен шұғылданады. Агенттік қарамағында бірнеше күнделікті шығатын басылымдар да кіреді. Әлемнің бірқатар ірі ақпарат агенттіктерімен ақпарат алмасады. Күнделікті мыңдаған сөзден тұратын ақпаратты айналымға шығарып отырады. Тұрсын Қ., Нұсқабайұлы Ж. Теледидар сөздігі – тележурналист анықтамалығы. Оқу құралы. –Алматы, «Білім», 2001. – 380 бет. ISBN 9965-09-033-5 Дереккөздер
Жаңғырық фраза

Жаңғырық фраза (медиа) – жарнаманың көркемдегіш құралдарының бірі. Мәтіндік жарнама хабарламасының соңында айтылатын үндеудің негізгі мәтінін немесе тақырыпшаны қайталау. Ол сөзбе-сөз қайталану түрінде жүзеге асады. Жаңғырық фраза кең ауқымдағы хабарландыру кезінде айрықша тиімді. Оны көбінесе америка жарнама агенттіктері қолданады. Тұрсын Қ., Нұсқабайұлы Ж. Теледидар сөздігі – тележурналист анықтамалығы. Оқу құралы. –Алматы, «Білім», 2001. – 380 бет. ISBN 9965-09-033-5 Дереккөздер
Эмпреза Бразилейра ди Нотиснас

Эмпреза Бразилейра ди Нотиснас (ЭБН) – Бразилия мемлекеттік ақпарат агенттігі. Оның штаб-пәтері Бразилиа қаласында орналасқан. 1979 жылы «Атенси Насионал» ақпарат агенттігінің негізінде құрылған. Газет, радио, теледидар және мемлекеттік мекемелерді халықаралық ақпараттармен және ішкі хабарлармен қамтамасыз етеді. ЮПИ және ДПА агенттіктерінің халықаралық ақпараттарын пайдаланады. Күнделікті және апталық бюллетеньдер шығарумен айналысады. Сондай-ақ «Ауторидадис бразилейрас» каталогын шығарады. Күнделікті ақпарат ауқымы – 150 материал. Агенттікте 700-ден астам қызметкер жұмыс жасайды. Тұрсын Қ., Нұсқабайұлы Ж. Теледидар сөздігі – тележурналист анықтамалығы. Оқу құралы. –Алматы, «Білім», 2001. – 380 бет. ISBN 9965-09-033-5 Дереккөздер
Экспирация

Экспирация –тыныс шығару. Экспирация ауаны сыртқа шығару және сөйлеу дыбыстарын жасаудың негізгі шарты ретіндегі тыныс алу қозғалысымен сипатталады. Ол түрлі дыбыстарда түрліше жүзеге асырылады. Егер дыбыстарды экспирация күшінің келуі бойынша орналастыратын болсақ онда олар мынадай ретпен орналасар еді: қатаң дауыссыздар – ұяң дауыссыздар – үнді дыбыстар –дауыстылар. Тұрсын Қ., Нұсқабайұлы Ж. Теледидар сөздігі – тележурналист анықтамалығы. Оқу құралы. –Алматы, «Білім», 2001. – 380 бет. ISBN 9965-09-033-5 Дереккөздер
Эй-Би-Ю

Эй-Би-Ю (Эйншиэн бродкастинг юниан) – Азия радио-, телехабарлар одағы. Оның штаб-пәтері Жапония астанасы Токио қаласында орналасқан. Одақтың құрамында әлемнің 46 елінен 70 мүшесі бар. Одақ радио-, теле хабарлардың сапасы, саны, маңыздылығы секілді мәселелерге баса назар аударумен қатар, олардың халықаралық рөлін зерттеумен айналысады.Сондай-ақ ұйым жанында журналистерді бейімдеу орталығы бар. Тұрсын Қ., Нұсқабайұлы Ж. Теледидар сөздігі – тележурналист анықтамалығы. Оқу құралы. –Алматы, «Білім», 2001. – 380 бет. ISBN 9965-09-033-5 Дереккөздер
American Broadcasting Company

American Broadcasting Company (ABC) – The Walt Disney Company компаниясының бөлімшесі Disney Entertainment компаниясына тиесілі АҚШ-тың коммерциялық телехабар тарату желісі. Ол 1943 жылы 15 мамырда құрылған. Дереккөздер
Көркем публицистикалық жанрлар

Көркем публицистикалық жанрлар (журналистика) – журналистикадағы ең әдемі жанрлардың бірі. Тақырыпты талдау үстінде көркем әдебиеттік, сатира, юморлық, публицистика элементтерін тоғыстыра қолданады. Публицистикада бүкіл қоғам мүшелерінің назарын аударатын оқиғалар, мысалдар, типтік фактілерді талдау, сипаттау әдісімен түсіндіріледі. Сондықтан ірі оқиғалар мен құбылыстар публицистің тудырған бейнесі арқылы айқындала түседі. Ал бейне арқылы оқырманға оқиға жайлы толықтай мәлімет алуға мүмкіндік береді. Бұл көркем-публицистикалық жанрларға тән сипат. Әсіресе, очерк пен фельетонда әдеби көркемдеуіш тәсілдер молынан қолданылады. Тұрсын Қ., Нұсқабайұлы Ж. Теледидар сөздігі – тележурналист анықтамалығы. Оқу құралы. –Алматы, «Білім», 2001. – 380 бет. ISBN 9965-09-033-5 Дереккөздер
Томсон

«Томсон» (компания) – Франциядағы электроника саласында өнімді еңбек етіп келе жатқан компьютерлік өнімдер шығарумен және зерттеумен айналысатын компания. Ол компьютер бағдарламаларын зерттей отырып, олардың жаңа нұсқаларын ойлап табады. Компьютер жүйесін зерттеу бойынша әлемде 21 орында тұрса, электроника саласы бойынша экспортқа өнім шығаруда 5 орын алады. Францияда және шетелдерде 190 зауыты бар. Оның зауыттарында 129 мың адам еңбек етуде.Күнделікті тұрмыстағы электротехника, электроника (теледидар, бейнемагнитофон, теле және радиоаппаратура, кабель, үй компьютерлері, радио және телебайланыс жүйелеріне жабдықтар, т.б.), авиация мен флотқа электрондық жабдықтар т.б.шығарумен айналысады. Жылдық айналымы 10 млрд долдлар көлемінде. Тұрсын Қ., Нұсқабайұлы Ж. Теледидар сөздігі – тележурналист анықтамалығы. Оқу құралы. –Алматы, «Білім», 2001. – 380 бет. ISBN 9965-09-033-5 Дереккөздер
Фотоэтюд

Фотоэтюд – фотожурналистикадағы өнер туындысы. Жалпы этюд – өнер шығармасы мағынасын білдіреді. Композициялық тұтас картинаның, мүсіннің бір бөлігінің орнына пайдаланылады. Ал газет, журнал түсінігінде фотоэтюд тұрмыстың, табиғаттың немесе адамдар арасындағы қарым-қатынастың өзіне тән құбылысы туралы идеяны, ойды, түсінікті көзге түсетін образ арқылы қысқаша білдіретін толық біткен шығарма, дербес түсіндірілген сурет.Сонымен бірге ол автордың сол құбылысқа қатынасын да білдіреді. Өзінің сыртқы көрінісі, сондай-ақ оқырмандарға берер әсері жағынан фотоэтюд пейзажға жақын келеді. Алайда ол нақты фактіні емес, жинақталған, қорытылған бейнені бейнелейді. Тұрсын Қ., Нұсқабайұлы Ж. Теледидар сөздігі – тележурналист анықтамалығы. Оқу құралы. –Алматы, «Білім», 2001. – 380 бет. ISBN 9965-09-033-5 Дереккөздер