kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Ac-Fm радиосы

Ac-Fm радиосы - республика аумағында күн сайын тыңдармандарға қазақ және орыс тілдерінде ақпараттық- көңіл-көтерушілік бағыттағы хабарлар таратады.. Бас редакторы - Александр Севастьянов. Мекенжайы: Астана. Желтоқсан көшесі, 77-үй. Байланыс тел: 8-(7172) - 393-758: 393-757. Дереккөздер
ADI

ADI - Американың "Арбитрон" компаниясы енгізген термин.. ADI әрбір ауданы бірнеше округтен тұрса, телекөрермен бір стансаға көңіл аударады. 1970 жылдың аяғында АҚШ-та 208 ADI-дің ішінде ірілері: Нью- Йорк, Лос-Анджелес. Дереккөздер
ALDONGAR Productions (Kazakhstan) кинокомпания

ALDONGAR Productions (Kazakhstan) кинокомпания - көркем және деректі фильмдер өндірумен, Қазақстандық кино өнімнің халықаралық ақпараттық кеңістікте бәсекеге қабілеттілігін арттырумен, мәдени жобаларды бірлесе атқарумен айналысады.. Компанияның негізгі міндеті - Қазақстанның мәдени өміріндегі кино-телеөнімдердің жарыққа шығуын жекелеген азаматтардьң меценаттық қолдаулары нәтижесінде іске асыру. А.Р.К. - Қазақстандағы тұңғыш жеке материалдық- техникалық базасында Қазақстандық-ресейлік "Лики Евразии" атты сериямен әйгілі ғалымдар, жазушылар, мәдениет қайраткерлері мен жарқын көшбасшылар жайлы 5 тараудан тұратын циклді деректі фильмдер жасаған. А.Р.К. көптеген телеарналармен әріптестік қатынасын нығайтуда: "Культура" телеарнасы, Мәскеу қаласы Еуразиялық телевидение және радио академиясы, Мәскеу Еуразиялық телефорум, ЕАТР корпорациялық мүшесі, Халықаралық продюсерлік орталықтар мен Кинофорумдер ("Злата Прага", Монте- Карлодағы кинофестиваль, Орталық Қытай телевидениеci CCTV, Канада, Германия, Франция, Ресей продюсерлік орталықтары), "Никол-фильм" (Ресей), "Ибрус" (Ресей), "TOR" (Польша) және т.б. Компания негізін қалаушылары: Борис Шырдабаев, Әлия Увальжанова, Асқар Бапишев. Кинокомпанияның Жобалары: "Лики Евразии" (2006), "Боз-Салқын" (Қазақстан- Қырғызстан, 2007), "Түрлі- түсті эльфтер" (Қазақстан, Қытай, 2007), "Троя алтыны және Генрих Шлиманның дүниежүзілік жәдігерлер топтамасы" (Қазақстан, Ресей, 2008), "Александр. Нева шайқасы" (Қазақстан, Ресей, Израиль, Польша, 2008), "Сталинге сый" (Қазақстан, Ресей, Израиль, Польша, 2008), "Арман қала" ТВ сериал (2009), "Намыс- Көк Тәңірісі" (2009) - тарихи-линтвистикалық жоба. Мекенжайы: 050020. Алматы. Көктөбе -2 ықшам ауданы Қыз-Жібек көшесі 87 үй. Байланыс тел: 8 (727) 227-92-94. Дереккөздер
Alma-TV

ALMA - TV - меншік иесі ЖАК "Алма-ТВ". . Тәуліктің 24 сағатына әлемнің ең алдынғы таңдаулы телеарналарының бағдарламаларын әлденеше пакет түрінде жазылымшыларына ақылы түрде таратады. Қызмет көрсету аясы - кабельдік бағытта. Алматы мен Астана және облыс орталықтарында филиалдары жұмыс істейді. Кабельдік саладағы аса ірі магнаттардың бірі. Хабарларын тек орыс тілдерінде таратады. Басқарма төрағасы - Б.Құлмаханов. Мекенжайы: Атматы. Гоголь көшесі, 20-үй. Байланыс тел: 8 (7172) 500-501; 500-510. Дереккөздер
ATV-Aвторское телевидение

ATV-Aвторское телевидение - тәуелсіз жеке телекомпания. . 1988 жылы қыркүйек айында құрылған. Алғаш рет эфирге 1989 жылы қыркүйек айында өздерінің топтама төл бағдарламаларымен шықты. Бас директоры - Малкин Анатолий. Бас редакторы - Прошутинская Кира. "АТВ" телебағдарламалары аса маңызды арналардың көпшілігінен дерлік орын алған. Олар "Детектив-шоу" (ТВЦ), "В поисках утраченного"(ОРТ), "Пресс клуб"(РТР), "Времечко"(ТВЦ) және т.о. Телекомпания "Деловой Экспресс" баспа үйімен қаржылай бірлікте "Времечко" бағдарламасына ұқсас, апта сайынғы "Времечко" журналын да шығарады. Internet: http:// www.atv.ru/ E-Mail: inform@ atv.ru Мекенжайы: 109180, Мәскеу. 2-ші Казачий көшесі 11-үй, 1 құрылым. Телефон: (495) 951-83-34. Факс: (495) 953-59-37. Дереккөздер
AVA

AVA - Қостанай қаласына тәулік бойына қазақ және орыс тілдерінде үзіліссіз хабарлар тарататын телеарна. . Меншік иесі - ЖШС "AVA телекомпаниясы". Қоғамдық-саяси бағыттағы бағдарламаларға эфирде мол орын берілген. Көңіл-көтерушілік саладағы хабарлар тасқыны да мол. Қалалық статусға ие. Бас редакторы - Зарина Шілдебаева. Мекенжайы: Қостанай қаласы. Дзержинский көшесі, З-үй. Дереккөздер
Әзірбайжан телевизиясы

Әзірбайжан телевизиясы (; AzTV) — Әзірбайжанның басты ақпараттық-көңіл-көтерушілік бағыттағы телеарнасы.. Эфирде «Khazar» жаңалықтар мен «Sahar» музыкалық-сазды бағдарламасы көрермендерге кеңінен танымал. Телехабар республика аумағына әзірбайжан тілінде таратылады. Штаб-пәтері — Бакуде. Еуропа аумағына спутниктік байланыс арқылы «Hot Bird және Sesat», Азияға «Turksat 1С» және Солтүстік Америкаға «Galaxy 25» хабарлары таратылады. Сыртқы сілтемелер * [http://www.aztv.az/ Ресми сайты] * [http://aztv.az/rusyay.html Радиохабар] * [http://vefire.ru/channel/AzTV/ Арнаның тікелей онлайн-трансляциясы] * [http://www.stb.net.ru/tv/chanel/112 AzTV онлайн-трансляциясы] Дереккөздер
Заманбек Әбдешев

Заманбек Әбдешев (27. 11.1949. Шығыс Қазақстан облысы Зайсан ауданы Бақасу ауылы) - тележурналист. . ҚазМУ-ді бітірген (1975). Шығыс Қазақстан облыстық теледидарда редактор, республикалық "Қазақстан пионері" газетінің әдеби қызметкері, "Жазушы" баспасында 15 жыл редактор болып жұмыс істеді. Қазір "Хабар" агенттігінде аудармашы-стилист. КСРО Мемлекеттік сыйлығының иегері Борис Васильевтің "Тамылжыған таң" повестер мен әңгімелер жинағын, болгар қаламгері Георгий Караславовтың "Шешуші сағат" атты көлемді романын, "Неру" өмірбаяндық кітабын, "Қырғыз ертегілері" жинағын, балгар ақыны Танзила Зумакулованың "Салтанат" атты жыр жинағын аударған. "Қазақфильм" киностудиясында, "Хабар" агенттігінде көптеген фильмдерді аударды. Дереккөздер
Нұрлан Әбдібеков

Нұрлан Әбдібеков (2.7. 1960.Алматы облысы Райымбек ауданы Сумбе ауылы) - айтыскер ақын, журналист.. 1984 жылы ҚазПИ-дібітірген. 1984-86 жылдары Ұзынағаш ауылындағы орта мектепте мұғалім, 1986-88 жылдары Жамбыл аудандық "Екпінді Еңбек" (қазақша "Атамекен") газетінде тілші, 1989-97 жылдар Жамбыл музейінде аға ғылыми қызметкер, Қазақстан Телерадиохабарларын тарату жөніндегі комитетте редактор болды. 1982 жылы студент-жастар айтысында, 1989 жылы Ү.Кәрібаевтың 100 жылдығына арналған, т.б. республикалық айтыста бас жүлдені жеңіп алды. Сондай-ақ айтыс өнерін насихаттап, бірнеше рет республикалық ақындар сайысын ұйымдастыруға қатысты. Әбдібековтің өлеңдері "Аудитория" жинағына енген (1983). Халықаралық Жамбыл сыйлығы лауреаты (1996). Дереккөздер
Жидегүл Әбдіжәділқызы

Журналистика факультеті, баспасөз және электронды БАҚ кафедрасының доценті, филология ғылымдарының кандидаты Зерттеу саласы: Қазақстан ақпарат кеңістігіндегі журналистік зерттеу проблемалары: Факті, ақпарат, шындық ұғымдары. Тиым салынған ақпараттар тізбегі. Айғақ болып табылатын ақпараттарды алу тәсілдері мен ұсыну қисындары. Журналистік зерттеу аясындағы сөз бостандығығын иелену тәсілдері. Журналистиканың құқықтық негіздері мен жауапкершілік шеңбері. Журналистік зерттеу аясындағы ұлттық көзқарас пен мемлекеттік мүдде. Журналистік зерттеудің пихологиялық апектілері. Журналитік зерттеу аяындағы қоғамдық пікір мен жеке көзқарас, дәлелдер мен деректер. Фактілерді іріктеу әдістері және фактілер сабақтастығы. Журналистік зерттеу аясындағы шығармашылық шеберлік пен кәсіби деңгей. Білімі: 1982-жылы Жамбыл облысы, Байзақ ауданы, Аманкелді ауылындағы Аманкелді орта мектебін үздік бітірді. 1983 – жылы Әл- Фараби атындағы ҚазҰУ – дің журналистика факультетіне түсіп, 1988 –жылы үздік тәмамдады. 2002- жылы «Тікелей эфир табиғаты және кәсіби шеберлікті шыңдау проблемалары» деген тақырыпта кандидаттық диссертациясын қорғады. Ұлттық, халықаралық наградалары: 1990-жылы кәсіби деңгейі жоғары тікелей эфир жүргізушісі ретінде Қазақстан Журналистер Одағы сыйлығының лауреаты атағын иеленді. 2004-жылы «Журналистика саласындағы ең үздік оқу құралы үшін» Қазақстан Журналистер Одағының арнаулы дипломымен марапатталды. 2011 жылы Тәуелсіздіктің 20 жылдығы мен Қазақ радиосының 90 жылдығына орай ерен еңбегі мен кәсіби біліктілігі үшін «Қазақ радиосының үздігі» төсбелгісімен марапатталды. Кәсіби еңбек тәжірибесі: 1988-жылы Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ – дің журналитика факультетін бітірген соң, сол жылы Қазақ радиосының Ақпарат Бас редакциясында журналистік қызметін бастады. 1989-жылдан бастап, Қазақ радиосының тікелей эфирдегі «Тәулік тынысы» бағдарламасының жүргізуші-комментаторы болып істеді. 1998-жылдан батап «Хабар» радиосы Ақпарат қызметі бас редакторының орынбасары болып қызмет етті. Сол жылы бір мезгілде Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-де 0,25 жүктемемен аға оқытушы қызметін атқарды. 1999 – жылдан бастап Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-дің журналистика факультетіне 1 жүктемемен толық қызметке кірісті. 2005-2006-2007 жылдары ҚазҰУ-дағы дәріскерлік қызметімен қатар, Қазақ радиосының Музыкалық хабарлар Бас редакциясының Бас редакторы болып қызмет атқарды. Ж.Әбдіжәділқызының идеялық шешімімен «Жаңа күн» ақпараттық – сазды таңғы көңілашар бағдарламасы эфирге шығып, жоғары рейтингті көрсеткіш көрсетті. Бүгінгі күнге дейін толық 1 жүктемемен қызмет етіп келеді.
Сейілғазы Әбдікәрімов

Сейілғазы Әбдікәрімов (1.11.1949. ҚХР. Тарбағатай аймағы. Шағантоғай ауылы) - тележурналист. . ҚазМУ-ді бітірген (1977). Еңбек жолын кеңшарда жұмысшылықтан бастап, университетті бітіргеннен кейін Қазақстан Мемлекеттік кино комитетінде редактор, ҚР Мәдениет министрінің репертуарлық- редакциялық коллегиясында редактор, "Қазақ әдебиеті" газетінің аға тілшісі, Қазақ теледидарында, "Алатау" арнасында редактор, комментатор (1977-2005). Телеэкранда "Сахна шебері", "Халық - талант қайнары", "Халық таланттары", "Асыл мұра", "Терме", "Шабыт", "Домбыра дастан", "Тамаша" т.б. музыкалық телехабарлар циклін жасауға қатысты, телефестивальдар ұйымдастырды. "Інжу-маржан", "Ауылым", "Ақ Жайық", "Шу еркесі", "Сыр сұлуы", "Алатау" ансамбльдерінің экраннан көрінуіне белсене атсалысты. Өнер жулдыздары Б.Төлегенова, Р.Батланова, Н.Нүсіпжанов,Р.Рымбаева,Ж.Кәрменов, Б.Тілеуханов, А.Үлкенбаева, С.Тұрысбеков т.о. шығармашылығына телепортреттерін жасады. С.Әбдікәрімов - кино, театр, теледидар тақырыптарында 150-ден астам мақалалар мен ғылыми еңбектердің авторы. Қазақстан Жазушылар одағының және Қазақстан Журналистер одағының мүшесі. ҚР-ның мәдениет қайраткері (2004). "Жер иесі" (1991), "Белес, белес, белестер" (1993), "Өнер мұраты" (1993), "Театр өнерінің ақ ордасында" (1997), "Мазасыз түн" (2004), "Джордж Буш және әлем" (2004), "Текті атаның ұрпақтары" (2006), "Әмина Өмірзақова" (2006) сынды кітаптардың авторы. Дереккөздер
Бағдат Әбдіқожаева

Бағдат Әбдіқожаева (1980. Қызылорда облысы Шиелі ауданы Н.Бекежанов ауылы) - тележурналист. . Қоркыт Ата атындағы ҚМУ-ді бітірген (2001). Еңбек жолын Қызылорда облыстық теларнасынан бастаған (2001-2006). Қазір "Хабар" агенттігінің Қызылорда облыстық бойынша меншікті тілшісі. "Мәслихат", "Ауыл", "Майданнан хат", "Қазақстан астаналары" атты қоғамдық- әлеуметтік, тарихи хабарлар дайындап, аудиторияға кәсіби шеберлігінің жоғары екенін танытқан. Қазақ радиосына облыс жаңалықтары туралы хабарлар сериясын әзірлеген (2003-2006). Облыс әкімі алғыс хатының иегері (2004), "Жас Астана жастар көзімен" халықаралық фестивалінің лауреаты (2004). Дереккөздер
Тауғазы Әбдіқұлов

Тауғазы Әбдіқұлов (23.9. 1969. Жамбыл облысы Қаратау қаласы) - инженер-байланысшы.. Мәскеу электротехникалық байланыс инстиутын бітірген (1981). МАИ мүше-корреспонденті (1999). Инстиутты бітіргеннен кейін Жамбыл телефон- телеграф стациясының қалалық телефон жүйесінің цехында инженер. (1981-84), Жамбыл қалалық телефон жүйесінің бас инженер^ бастығы (1987-97), Жамбыл облыстық телекоммуникация өндірісінің директоры, бас директоры (1997-98), "Алматы телеком" ҚТО (ГЦТ) бас директорының бірінші орынбасары (1998-2000), "Қазақтелеком" ААК-ның сату департаментінің атқарушы директоры - директор, Батыс Қазақстан облыстық телекоммуникация басқармасының бас директоры - "Қазақтелеком" ААК-ның бас коммерциялық директорының орынбасары, Атырау облыстық телекоммуникация басқармасының бас директоры - "Қазақтелеком" ААҚ- ның Батыс аймағы бойынша атқарушы директоры (2000- 2002). 2002 жылдан бастап "Қазактелеком" ААҚ-ның вице-президенті, Бас әкімшілік директоры. Дереккөздер
Берік Әбділманов

Берік Әбділманов(1985. Көкшетау облысы Чкалов ауданы Қарағаш ауылы) - тележурналист.. Көкшетау қаласындағы Ж. Мусин атындындағы Көкшетау педагогика колледжін бітірген (2005). Еңбек жолын "Қазақстан" РТРК Ақмола облыстық филиалында редактор болып бастап, аға редактор қызметтерін атқарды. Қазіргі уақытта редактор- үйлестіруші қызметінде. Негізінен ақпараттар бөлімінде қызмет істеді. Эфирде "Тағылым" атты танымдық бағдарлама жүргізді. "Апта айшықтары" ақпаратты сараптама бағдарламасының авторы. Бүгінгі күні "Экономика және әлеумет" телехабарының авторы. Бағдарлама аймақтың бүгінгі экономикалық ахуалы, әлеуметтің әлеуетін аудиторияға жеткізетін хабар. Хабар айына 2 рет эфирге шығады. Дереккөздер
Жасұлан Әбдіманапов

Жасұлан Әбдіманапов (2.1.1980. Жамбыл облысы Т.Рысқұлов ауданы Жылқышты ауылы) - тележурналист. Жамбыл облыстық Құлан ауылшаруашылық техникумын (2000), Тараз мемлекеттік университетін (2005) бітірген. Жамбыл облыстық "Дүние-дастан", "Халық тәлімі", "Таразы" газеттерінде тілші, "Қазақстан" РТРК АҚ Жамбыл филиалында редактор, жаңалықтар бөлімінде шеф-редактор, ТРК-ның Жамбыл облысы бойынша меншікті тілшісі (2003-2008), 2008 жылдың мамыр айынан "Қазақстан" РТРК АҚ "Қазақстан-Тараз" филиалы директорының орынбасары - бас редакторы. Дереккөздер
Toyota Group

— «Toyota» брендін қолданатын, компаниялар тобы. Топтағы басты комания «Toyota Motor Corporation». * Toyota Tsusho Corporation * Kyoho kai group — Auto parts company — 211 компания. * Kyouei kai group — Logistic/facility company — 123 компания.
Студенттік билет

Студенттік билет —адамның ЖОО немесе колледж, техкикумда оқитынын куәландыратын құжат. Студенттік билет кішкентай ғана кітапша болып келеді, оның сыртында ЖОО аты жазылса, ішінде оның иесі жайлы мәлімет жазылады. Билет екі беттен тұрады. Бірінші бетінде — иесінің суреті; ЖОО аты, студенттік билет нөмірі; иесінің аты-жөні;
Италияндық Ливия

Италияндық Ли́вия (1911-1943) — Африканың солтүстігіндегі Италия патшалығының колониясы. Оңтүстікте Италияндық Ливия француздық Чадпен және Нигермен, британдық Суданмен шектессе, батыста Француздық Алжирмен, ал шығысында Мысырмен шектескен. Тарихы Аймақ 1911 жылы Италия-Түрк соғысы нәтижесінде Осман империясы нан Италия патшалығына өтті. Алайда Ливияның Сахараға қарайғы аумақтары тек 1920 жылы толықтай жаулап алынды. Италия бірінші дүниежүзілік соғыста Антанта жағында соғысқандықтан, оның колониялары Италияның қол астында қалды. 1922 жылы Италияда төңкеріс болып, фашистік диктатор Бенито Муссолини билікке келді. 1935 жылы ол Ливияны ресми түрде Италияның колониясы деп жариялады. Алайда, ол екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Гитлер ді жақтауды шешіп, үлкен қателік жасады. 1943 жылы Итальяндық Ливия одақтас Ұлыбритания-АҚШ күштері тарапынан басып алынды. Ливия біраз уақыт бойы оккупацияда болды. 1951 жылы өз тәуелсіздігін алды. Маңызы Италияндық Ливия Италияға Жерорта теңізіндегі ықпалын арттыруға көмектесті. Ливияда Италияның теңіз базалары орналасты. Мұнай ол кезде табылмаса да, Ливияда құрма, астық дақылдары өсірілді. Осылайша, Ливия жалпы алғанда ұзақ уақыт бойы Италияның отары болып, оның экономикасын көтеруге көмектесті. Дереккөздер
Француздық Алжир

Француздық Алжир — қазіргі Алжир жеріндегі, француз колониясы. Тарихы 1830 жылы Алжирді басып алу нәтижесінде Франция Солтүстік Алжирді жаулап алды. 1900 жылдары колония Сахараға қарай кеңейді. 1954-1962 жылдары Алжир тәуелсіздік соғысы нәтижесінде 1962 жылы Алжир тәуелсіздігін жариялады.
Бербер тілі

Бербер (бербе́р-ливиялық) тілі — берберлердің тілі. Таралуы Бербер тілі Солтүстік Африка жерінде көп таралған. * Марокко (17 млн. астам), * Алжир (13,7 млн.), * Тунис (30 мың), * Ливия (200 мың.), * Нигер ( 700 мың), * Мали (450 мың), * Мавритания (200—300 адам), * Египет (10 тмың), * Буркина-Фасо (200 мың),
Жер аумағы бойынша мемлекеттер және тәуелді аймақтар тізімі

Жер аумағы бойынша мемлекеттер және тәуелді аймақтар тізімі — жер аумағы бойынша мемлекеттер және тәуелді аймақтардың ауданының кему ретімен тізімі. БҰҰ мүшелігі — Мемлекеттер тізімі Бұл тізімге БҰҰ-ға мүше мемлекеттер туралы мәліметтер кіреді (шетелдегі иеліктері мен аумақтарын қоспағанда, өйткені олар бұрынғы метрополия орналасқан құрлықтан тыс және/немесе онымен ортақ шекарасы жоқ). Біріккен Ұлттар Ұйымына мүше мемлекеттердің ішінде БҰҰ-да бақылаушы ел мәртебесіне ие Ватикан мен Палестина мемлекеті БҰҰ-ға мүше емес. Аумағы бойынша жалпы елдер мен тәуелділіктер
Әлемдік байланыс

Әлемдік (спутникті) байланыс Әлемдік байланыс – бір немесе бірнеше әлемдік аппараттарда (ӘА), немесе бір немесе бірнеше жердің жасанды серіктерінде (ЖЖС), немесе космостағы басқа обьектілерде қолданылатын радиобайланыс. Әлемдік жүйе – мақсатты анықтауда әлемдік байланысты қолданатын әлемдік станция (ӘС) және (немесе) жерлік станцияға біріктірілген кез келген топ. Спутникті (серікті) жүйе (СЖ) – бір немесе бірнеше ЖЖС қолданатын әлемдік байланыс. Спутникті желі – тек бір ЖЖС және олармен бірге әсер ететін жерлік станциялардан (ЖС) тұратын спутниктік жүйе немесе спутниктік жүйенің бір бөлігі. Жергілікті станция – жерде орналасқан станция. Спутникті сызық – бір ЖЖС арқылы таратқыш және қабылдағыш ЖС арасындағы радиосызық. Әлемдік станция (ӘС) – ЖЖС немесе ӘА-да орналасқан станция. Белсенді спутник – радиобайланыс сигналдарын ретрансляциялау немесе таратуға арналған тасушы ретранслятор (РТР) ЖЖС. Шағылған спутник – радиобайланыс сигналдарының шағылуына арналған ЖЖС. Әлемдік байланыс жүйесінің негізгі элементтері: орбиталардағы ЖЖС; жерлік станциялар; басқару орталығы (БО). Әлемдік байланыстың негізгі сипаттамалары: # 7 МГц-275 ГГц (45,5 ГГц-ке дейін негізделген) диапазондағы жиілік сызығында. # Жерлік станциялар және бір ЖЖС 15000 шм дейін, екі ЖЖС арасындағы немесе ЖС және ЖЖС – млн. шм арасындағы байланыс қашықтығы. # Көп станциялы мүмкіндік (КМ) көп санды жерлік станцияның РТР бағандарын біруақтылы қолданылуын сипаттайды. Спутникті желі жерлік және спутникті сегменттен тұрады. Жерлік сегмент жойылған терминалдарды және орталық телепортты құрайды. Тұрғызудың техникалық мүмкіндігі тек нүкте-нүкте байланысынан тұрмайтындығы спутникті желінің бірегей ерекшелігі болып табылады. Будандас желілерді (жалпы қабылдағыш каналмен) пайдалану(эксплуатация) негізгі қызығушылыұты туғызады. Осындай шешімдер пайдаланылған шығындарды төмендету және спутникті сегментті эффективті қолдануға көмектеседі. Спутникті станциялар телефонды аппараттарды (факсимильді) тікелей қосуды, АТБ немесе интерфейспен қосылуға мүмкіндік береді.
Әбдімомын Желдібаев

Әбдімомын Желдібаев (5 қыркүйек 1937; Шу ауданы, Жамбыл облысы — 12 сәуір 2024) — қазақтың атақты күйші-композиторы. Қазақстан Республикасының Еңбек сіңірген мәдениет қайраткері. "Ерке сылқым" күйінің авторы. Өмірбаяны * Әбдімомын Желдібаев 1937 жылы 5 қыркүйекте Жамбыл облысы Шу ауданында дүниеге келген. Дулат тайпасы Сиқым руынан шыққан. * Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясын бітірген. * Күйшінің атақты күйі "Ерке сылқым" құрметіне 2011 жылы Шу қаласында ескерткіш орнатылды. * Бірде күйшінің Түркістан газетіне берген сұхбатында күй туралы былай деген еді: Күйге адалдық пен тазалық керек. Осы екеуi болмаса тыңдаушылардың жүрегiне жетпейдi. Халтураның өмiрi қысқа. Күйлерiмдi жүз рет толғанып, қырық рет толғатып барып шығарамын. Мен өзiм бiттi деген жерден бiтедi. Iзденiсiм сонымен тоқтайды. Сыншылардың тiсiн батыра алмай жүргенi де содан болар. Шығармалары Композитордың "Толғау", "Ерке сылқым", "Боз жігіт", "Жесір сазы", "Ыдырыс", "Аққу", «Арман құс», «Абай арманы», «Жамбыл толғауы», «Тұран елі» сияқты 70-тен астам күйі мен әні бар.сияқты. Оның «Ерке сылқым» күйі халыққа кеңінен таралған. Марапаттары * Қазақстан Республикасының Еңбек сіңірген мәдениет қайраткері құрметті атағының иегері. * Парасат ордені * Құрмет ордені * Н.Назарбаевтың жеке айрықша белгідегі "Алтын барыс" төсбелгісінің иегері. * 2011 жылы "Қазақстан Республикасы тәуелсіздігне 20 жыл" медалі Дереккөздер
Терісқақпай

Келесі мағыналарды білдіруі мүмкін: *Терісқақпай - Тәттімбет Қазанғапұлының күйі *Терісқақпай - Әлшекей Бектібаевтың күйі *Терісқақпай - Есбай Балұстаұлының күйі *Терісқақпай - Нұрғиса Тілендиевтің күйі
Сарыарқа (айрық)

Сарыарқа сөзі мынадай мағыналарға жатуға мүмкін: Елді мекен: * Сарыарқа – Абай облысы Аягөз ауданындағы ауыл. * Сарыарқа – Абай облысы Жарма ауданындағы ауыл * Сарыарқа – Қарағанды облысы Бұқар жырау ауданындағы ауыл. Басқа мағыналар: * Сарыарқа (Солтүстік Қазақ жазығы) * Сарыарқа (Құрманғазының күйі) * Сарыарқа ауылдық округі – Аягөз ауданындағы әкімшілік бірлік. * Сарыарқа (шайбалы хоккей) – Қарағанды қаласының хоккей клубы. * Сарыарқа ауданы – Астана қаласының ауданы. * Сарыарқа қойы – қазақы қой тұқымы. * Сарыарқа (газет) * Сарыарқа самалы – газет. * Сарыарқа (ән-би ансамблі)
Sony

Sony Group Corporation — 1946 жылы Жапонияда құрылған трансұлттық корпорация. Негізі Токио маңындағы Минато қаласында салынған. Sony Corporation тұрмыстық және кәсіптік электроника, жоғарғы технологиялық өнімдерді өндірумен айналысады. Сонымен қатар Sony әлемдегі ең ірі медиа компанияларының бірі болып келеді. Sony Music Entertainment дыбыс жазу маркасына, Columbia Pictures және TriStar Pictures киностудияларына, сонымен қатар MGM компаниясының толық фильмдер архивіне ие. Тарихы «Sony» компаниясының негізін 1946 жылдың 7 мамырында Акио Морита және Масару Ибука салған. Компанияның бастапқы атауы «Tokyo tsushin kogyo kabushiki kaisha» болған, қысқаша Тотсуко. Алайда оның аталуы американдықтарға қиындыққа соққан. Қазіргі «Сони» екі сөздің қосындысынан шыққан («дыбыс») және («күн балалары»; ағылшын тіліндегі sonny-boys сөзі жапон тілінде «кішкентай данышпандар» деген мағынаға ие). Жапонша «сонни» дыбысы сәтсіз бизнес деген сөзге ұқсаса келгендіктен бір «n» әрпін алып тастауды шешкен. Алайда «Sony» атауы тек 1958 жылдың қаңтар айында ғана берілген. Көп жылдар бойы Морита компанияға басшылық етіп, нарықта үлкен жетістіктерге алып келген. Жақсы да тартымда дизайны мен жаңашылдығының арқасында Sony өзінің атын шығарады. 1950 жылдары компания өзінің алғашқы «TR-63» радио қабылдағышын шығарған. Өнімдері Sony Rolly атты әуен ойнататын роботты, AIBO атты ит тәрізді роботты, гуманоидтарды және QRIO-ды жасап шығарған. 1970-1980 жылдары бірінші портативті Walkman аудиоплеерлері шыға бастайды. 1983 жылы Philips компаниясымен бірігіп нарыққа алғашқы компакт-дискілерін шығарады. 1990 жылдары алғашқы «мини-дискмэндер» пайда болған. 1990 жылдың өзінде Sony 500-ге жуық жаңа өнімдер шығарған, ол дегеніңіз күніне екі жаңа зат шығарып отырған. 1994 жылдың аяғында корпорация жапон нарығына PlayStation ойын консольін ұсынады. Оның сәтті болғаны сонша 2000 жылы PlayStation 2, 2006 жылы PlayStation 3 ойындары шығады. 2011 жылдың тамыз айында компания портативті техникаға арналған компьютер экрандарын шығару үшін Toshiba, Hitachi және Innovation Network Corporation of Japan атты жапондық мемлекеттік-жеке меншік компаниясымен бірлескені жайлы жария етті. Қызметі * Sony Corporation ( холдинг басқармасы, тұрмыстық және кәсіптік электроникамен айналысады, Aiwa брендіне ие) * Sony Computer Entertainment (Sony Playstation ойын консолдары, сонымен қоса видео ойындар) * Sony Pictures Entertainment (кинокартиналар шығарып, оларға продюсерлік етеді, Columbia Pictures және TriStar Pictures киностудияларына, сонымен қатар MGM компаниясының толық фильмдер архивіне ие (Comcast компаниясымен бірге)). * Sony Music Entertainment (музыка саласы). * Sony Financial Holdings (қаржы сферасындағы операциялар — сақтандыру, банктер) * Sony Ericsson (мобильді телефондар) * Sony Vaio (ноутбуктар) * Sony Bravia (телевизорлар) 2010 жылдың 31 наурызында корпорацияның жалпы қызметкерлер саны 167 900 адамды құраған. Сауда маркалары * Sony Group * Sony Music Entertainment * Sony Pictures Entertainment * Sony Ericsson * Sony Playstation * VAIO * Sony BRAVIA * Cyber-shot * Sony α (Alpha) * Sony Handycam * Sony Walkman * Sony Entertainment Television * Sony bloggie Дереккөздер
Шығыс Азия

Шығыс Азия (, , , ) — Азияның шығыс бөлігі, дүниежүзінің географиялық, саяси, этномәдени аймағы. Географиясы Өңірдің ауданы — 11 839 074 км². Шығыс Азия Жапон, Шығыс Қытай және Оңтүстік Қытай теңіздерімен шайылатын Тынық мұхитқа іргелес. Бұл аймақ жоғары сейсмикалық белсенділікпен ерекшеленеді. Шығыс бөлігіндегі климат муссонды, маусымдық ылғалды, тайфундар мен су тасқындары жиі болады. Шығыс Азияның Моңғолия мен Тибет сияқты мұхиттан едәуір аластатылған бөліктерінде климат неғұрлым қатал, сәйкесінше континенттік және таулы. Аймақтағы ең үлкен мемлекет — Қытай Халық Республикасы. Шығыс Азия аймағына келесі елдер жатады: * ** , ҚХР арнайы әкімшілік ауданы ** , ҚХР арнайы әкімшілік ауданы * * * * * (Тайвань) Физикалық-географиялық тұрғыдан алғанда Моңғолия, солтүстік-батыс Қытай (Шыңжаң, Тибет, Ішкі Моңғолия, Цинхай, батыс Сычуань және солтүстік Ганьсу) Орталық Азияға жатады. Экономикасы Бүгінгі таңда аймақтағы ең ірі экономикалар Қытай мен Жапония болып табылады. Қытай Халық Республикасын баспасөз беттерінде алпауыт держава мәртебесіне басты үміткер ретінде жиі атайды, оның ішінде әлі экономикалық аспектіде держава болмаса да. Оңтүстік Корея, Гонконг және Тайвань 1960 жылдардан Азиялық қаржылық дағдарысқа дейін экономикалық дамудың өте жоғары қарқынын көрсеткен Азия жолбарыстары деп аталатын елдер. Қытай, Жапония және Оңтүстік Корея әлемдегі ең ірі автомобиль шығаратын елдердің бірі. Азия елдерінің негізгі ауыл шаруашылығы өнімдері — күріш, шай, джут, табиғи каучук, мақта, қант қамысы, жержаңғақ, рапс, соя, копра, тропиктік және субтропиктік жемістер, дәмдеуіштер және т.б. Шығыс Азия елдері әлемдегі ең ірі күріш өндірушілер болып табылады. Мысалы, Қытай әлемдегі күріш өндірушілердің бестігіне кіреді. Қытай жыл сайын бұл өнімді шамамен 190 миллион тонна өндіреді. Жалпы алғанда, Азия әлемде өндірілетін күріштің 90%-ға жуығын өндіреді. Шығыс Азияның батыс бөліктері мұнай мен табиғи газға бай, Қытай мен Моңғолияда молибден, вольфрам, қалайы сияқты металдардың айтарлықтай көлемі өндіріледі.
Моногибридтік

Моногибридтік будандастыру деп - сырт пішіні бір - бірінен бір ғана белгіден өзгешілігі бар аталық - аналық жұптардың қосылуы. Осы белгілердің сырт көрінісін фенотип, ал нәсілдік қасиеттердің, яғни гендердің жиынтығын - генотип деп атайды. Бұл атауларды 1903ж В.Иоганнсен кіргізген. "Р" қатарында будандастырып отырған аталық - аналықтардың белгілері, яғни фенотипі жазылады. белгілердің фенотипінің дәл үстінде жазылған әріптер (АА, аа) сол белгілердің нәсілдік қасиеттері - гендері. Гаметыаның құрамында белгінің жұп нәсілдік қасиеттінің, яғни аллельдердің біреуі ақ болады. Қарама қарсы жұп белгілерді 1902ж В.Бэтсон аллеломорфтық жұп деп, ал белгінің жұптығын аллеломорфизм деп атауды ұсынды. 1926ж Иоганнсен "аллеломорфизм" атауын қысқаша - "аллелизм", ал бір жұптағы жеке бірлікті "аллель" деп атауды ұсынды. "Доминанттық" немесе "рецессивтік аллель" деп бір геннің қарама - қарсы белгіні мипаттайтын күйін атайды. F 1 - бірінші ұрпақ фенотипі бойынша біркелкі, бәрі сары, сондықтан Г.Мендельдің бірінші заңын доминанттылық немесе "бірінші ұрпақтың біркелкілік заңы" деп атайды. алғашқы ұрпақта ұқсас аллель қасиеттің біреуі доминант, рецессивті қасиет білінбей қалады. Аналық сары бұршақтың генотипі бірінғай аллельден - АА тұрса, бірінші ұрпақтың сары бұршағының генотипі әр түрлі аллельден - "А" және "а" тұрады. Осыған орай біріңғай аллельден тұратын тұрақты генотипті (АА және аа) 1902ж В.Бэтсон гомозигота, ал әр түрлі аллельден тұратын ажырасатын түрін (Аа) - гетерозигота деп атауды ұсынды. Бүл атаулар "зигота", яғни ұрықтанған жұмыртқа клеткасы деген терминнен шыққан. Бұл терминдер генетикада кеңінен қолданылады.
Донбасс Арена

«Донбасс Арена» — 2009 жылы Донецк қаласындағы салынған суперзаманауи футбол стадионы. 50 мың адамға шамаланған. 2014 жылдан бері Ресей-Украина соғысына байланысты стадионда матчтар өткізілмейді. Дереккөздер
Motorola

Motorola Inc. (NYSE: MSI MMI, MSI) – телекоммуникация саласында және электронды жүйеде әлемдік көшбасшылардың бірі болған Америка компаниясы. 2010 жылы Fortune (АҚШ-тың 500 ірі компаниясы) тізімінде 110-орынды иеленген. Штаб-пәтері Чикагоға жақын Иллионйс штатындағы Шаумбургте орналасқан. 2011 жылы компания дербес түрде екіге бөлінген, олар: Motorola Solutions және Motorola Mobility (процесс 2011 жылы 4 қаңтарда аяқталған). Motorola Inc. корпорациясының акционерлері бірінші және екінші компанияның акцияларын да алған. Motorola Inc. корпорациясының негізгі меншігі және белсендісі ретінде Motorola Solutions компаниясы танылған. Тарихы 1928 жылы Motorola компаниясы ағайынды Пол және Джозеф Галвиндер негізін салған отбасылық Galvin Manufacturing компаниясы ретінде өз жұмысын бастаған. Жұмысқа бастапқыда небәрі 5 ғана адам қабылданған. Еңбекақы алғашқы аптада 63 долларды құраған болатын. 1947 жылы Galvin Manufacturing Corporation корпорациясы өз атауын әйгілі сауда маркасы болған Motorola деп өзгертті. 1956 жылы Motorola тек соған арналған хабарламаларды ғана ала алатын өзінің алғашқы пейджер-радиоқабылдағышын шығарған. Алғашқы пейджерлерді аурухана қызметкерлері мен менеджерлер қолданған. Кейіннен пейджерлер әрдайым байланыста болғысы келген адамдар арасында сұраныс тапқан. Motorola – қазіргі мобилды байланыс жүйесінің негізін салушылардың бірі. Алғашқы ықшам әрі қолайлы ұялы телефон – Motorola DynaTAC 8000X 1983 жылы 6 наурызда шығарылған. Су жаңа телефонның салмағы 800-дей грамм, көлемі 33 х 4,4 х 8,9 см болған. 8 сағатқа жететін аккумуляторы бар телефон 3995 долларға бағаланған. 2000 жылдан бастап Motorola Inc. корпорациясы бірнеше қайта құрудан кейін шығындала бастайды. 2000 жылдың ортасында компанияның негізгі мәселелері мобилды телефон өндірісі бойынша бөлімшемен байланысты болды. 2004 жылы Motorola Semiconductor–дың жартылай өткізгіш құралдарын өндіру және құрастыру секторы дербес компанияға бөлінеді. Кейіннен Freescale Semiconductor деген атауға ие болған. 2006 жылы Freescale Semiconductor компаниясы Blackstone Group LP компаниясын басқарған концорциум тарапынан сатылып алынды. Соның арқасында технологиялық компанияның ірі жеке сатылымы болып, әлемдегі үздік келісімдердің ондығына кіреді. 2010 жылы шілдеде Nokia Siemens Networks Motorola Inc.корпорациясымен келісімге отырады. 2011 жылы корпорация Motorola Solutions және Motorola Mobility деген екі компанияға бөлінеді. Атаудың шығуы Компания атауы өзінің алғашқы өнімі – автомобилды радиоқабылдағыш шығарған кезде пайда болған. Motorola: – транспорттық жабдық, -ola жалғауы сол кездегі әйгілі үй қабылдағышы – Victrola сөзінің жалғауынан алған. Құрылымы Motorola компаниясының негізі 3 бөлімшесі бар • Кәсіпорындарға арналған мобилды шешім (Enterprise Mobility Solutions) • Үйге және желілік операторларға арналған мобилды шешім (Home & Networks Mobility) • Мобилды құрылғылар (Mobile Devices) Қайырымдылық істері Америка кәсіпкерлік институтын қамтамасыз ететін компаниялардың бірі. Дереккөздер
Александр Константинович Бахтин

Александр Константинович Бахтин 1934 жылы 18 қазанда РКФСР Киров облысының Бахтино деревнясында туған. *Кривойрог тау-кен институтын (1957) «Кен орындарын қазбалау» мамандығы бойынша бітірген.Техника ғылымдарының кандидаты (1963). 100 мақала мен жарияланымның авторы. «КСРО түсті металлургиясының кен өндіру кәсіпорындарындағы жарылыс жұмыстарын кешенді механикаландыру» кітапшасының (1986) тең авторы. Өндірістік жарылғыш заттар мен композициялық материалдар саласындағы 43 өнертабыстың авторы. *1957 жылдан - Шемонаиха құрылыс комбинатының (Шығыс Қазақстан облысы) кен-уатқыш цехының бастығы. 1958 жылдан - ҚазКСР ҒА Алтай кен-металлургия ғылыми зерттеу институтының кіші ғылыми қызметкері.1963 жылдан бері - ТүсметШҒЗИ (қазіргі - «ҚР МШКҚО ҰОРМК «ТүсметШҒЗИ» ЕМК) аға ғылыми қызметкері, сектор меңгерушісі, зертхана меңгерушісі. * «Ерен еңбегі үшін. В.И. Лениннің туғанына 100 жыл құрметіне» (1970), «Жауынгерлік еңбегі үшін» (1983), «Еңбек ардагері» (1986), «Еңбектегі ерлігі үшін» (1986) медальдарымен, ХІІІЖК алтын медалімен (1990); 3-ші дәрежелі «Кенші даңқы» белгісімен (2004) марапатталған. ҚР Президентінің Алғысымен ескерілген (2001). «Нитро Нобель алтын қопарушы» атагын (Швоция, 1999) алған. Дереккөздер
Мұрат Қуанышұлы Бекбасов

Мұрат Қуанышұлы Бекбасов 1952 жылы 7 мамырда Талдықорған қаласында туған. Қазақ. *Анасы - Тәжібаева Майкүл Есполатқызы, зейнеткер, Талдықорған мал азығын даярлау кеңшары Киров кентінде малшы болып жұмыс істеген. Үйленген.Жұбайы-Бекбасова Галина Юрьевна(1955 ж. т.), жеке кәсіпкер. Ұлы - Бекбасов Тимур Мұратұлы (1985 ж. т.); қызы - Бекбасова Динара Мұратқызы (1987 ж. т.). *В.И. Ленин атындағы Қазақ политехникалық институтын (1975) бітірген, тау-кен инженері-гидрогеологы. Қазақ, орыс және ағылшын (сөздікпен) тілдерін біледі. *1975 жылдан - ҚазКСР Геология министрлігінің Талдықорған гидрогеологиялық экспедициясында гидрогеолог;1980 жылдан - аға гидрогеолог; 1981 жылдан - Жоңғар экспедияциясының бастығы. 1985 жылдан - «Қазгипросушар» институтының Талдықорған филиалының гидрогеология және инженерлік геология белімінің топ инженері. 1986 жылдан - «Қазгипросушар» институтының Талдықорған филиалының гидрогеология және инженерлік геология белімінің бастығы. 1992 жылдан -«Трансқұрылыссервис» Халықаралық іскерлік ынтымақтастық орталығы» фирмасында тиеу-түсіру жұмыстары бөлімінің бастығы; 1994 жылдан - өнеркәсіп базасының бастығы. 1994-2003 жылдары - «Трансқұрылыссервис» Халықаралық іскерлік ынтымақтастық орталығы» ЖШС бас директоры. 2004 жылдан - «Оңтқазжерқойнауы» АБ мониторинг және жер қойнауын пайдалану бөлімінің бас маманы; 2005 жылдан - ҚР Геология және жер қойнауын пайдалану комитетінің «Оңтқазжерқойнауы» АБ гидрогеология және қауіпті геологиялық үдерістер бөлімінің бастығы.2006 жылдан бері - ҚР Энергетика және минералдық ресурстар министрлігі Геология және жер қойнауын пайдалану комитетінің «Оңтүстікқазжерқойнауы» аймақаралық аумақтық департаментінің (қазір Алматы қаласындағы Қазақстан Республикасы Индустрия және жаңа технологиялар министрлігі Геология және қойнауларды пайдалану комитеті Оңтүстік Қазақстан аймақаралық «Оңтүстік-қазқойнау» геология және қойнауларды пайдалану департаменті) Талдықорған аймақтық геология және жер қойнауын пайдалану инспекциясының бастығы. *ҚазКСР Геология министрлігінің құрмет грамотасымен (1980), «Социалистік жарыс жеңімпазы» белгісімен (1977) марапатталған, 1 мамыр халықаралық мейрамы алғыстармен ескерілген. *Әскери атағы - запастағы аға лейтенант. Діни көзқарасы - мұсылман.Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Ресеймен, Белоруссиямен біртұтас Кедендік одақта және экономикалық кеңестікте еркендеу». *Сүйіп оқитын әдебиеті - детективтер. Дереккөздер
Арыстан Еркеболатұлы Бекмұхаметов

Арыстан Еркеболатұлы Бекмұхаметов 1930 жылы 12 желтоқсанда Алматы қаласында туған. *Қазақ кен-металлургия институтын бітірген (1955). Геология-минералогия ғылымдарының докторы (1983). Профессор (1997). «Оңтустік Торғай магнетитті кенорындарының скарнды-кен аймақтарының қалылтасуы» (1970), «Магматогенді темір кендері формациялары» (1987) 2 монографияның, 250-ден астам жарияланған мақаланың авторы, 9 монографияның, оның ішінде «Торғай имек жеріндегі экзогенді темір кендерінің металлогениясы және оларды Лисоковск КБК өндірістік игеру болашағының» серіктес авторы. 250-ден астам мақала мен баяндама жариялаған. *1955 жылдан - Қарағанды облысының Жезқазған кенішінің шахта құрылысы басқармасының учаске жетекшісі, аға геологы, бас геологы. 1957 жылдан - Қазақ минералдық шикізат институтының ғылыми қызметкері – инженері. 1960 жылдан - ҚР БГМ Қ.И. Сәтбаев атындағы Геологиялық ғылымдар институтының аспиранты, кіші ғылыми қызмет кері, аға ғылыми қызметкері, ғылыми хатшысы, қара металдар кезеңі зертханасының меңгерушісі. Қ.И. Сәтбаев атындағы Геологиялық ғылымдар институтының диссертациялар қорғау жөніндегі Ғылыми кеңесінің мүшесі (1985 жылдан), ҚР ЖАК сараптау кеңесі төрағасының орынбасары (2000-2002). *«Ерен еңбегі үшін», «Еңбек ардагері» медальдарымен марапатталған. ҚР Жер қойнауын барлау үздігі (2002).ҚР Еңбек сіңірген жер қойнауын барлаушысы (2004). Қашар және Торғайдың имек жеріндегі скарнды-магнетитті кенорындарын алғаш ашушы (1998). Дереккөздер
Әділғазы Дәуітұлы Бектібаев

Әділғазы Дәуітұлы Бектібаев 1932 жылы 15 желтоқсанда Шығыс Қазақстан облысының Таврия ауданының Белащы ауылында туған. *Қазақ кен-металлургия институтын (1957) «Пайдалы қазбалардың кенорнын өңдеу» мамандығы бойынша бітірген. Техника ғылымдарының докторы (1992). *«Қазақстанның желілі кенорындарындағы кен өндіру технологиясы» (1974), «Кені бар кенорындарының жер асты жұмыстарының тиімділігін арттыру» (1984), «Кен қазудағы жоғалым мен құнсыздану» (2000), «Кен өндіру технологияларын бағалау мен таңдау» (2003), «Орысша-қазақша түсіндірме сөздік (тау-кен ісі, кен байыту және металлургия салалары бойынша)» (1999), «Қазақтілі терминдерінің ғылыми түсіндірме сөздігі (кен ісі мен металлургия)» (2003) еңбектерінің авторы. 25 өнертабысының авторы. *1957 жылдан - ҚазКСР ГА Алматы кен-металлургия институтының кіші ғылыми қызметкері 1963 жылдан - Бүкілодақтық түсті металдарды ғылыми-зерттеу институтының (Өскемен қ.) аға ғылыми қызметкері. 1970 жылдан – ҚазКСР ГА Кен істері институтының (қазіргі - Д.А. Қонаев атындағы Кен ісі институты) аға ғылыми қызметкері. 1995-2005 жылдары - Д.А. Қонаев атындағы Кен ісі институтының мемлекеттік тілді дамыту зертханасының меңгерушісі. 2005 жылдан - Д.А. Қонаев атындағы Кен ісі институтының жер қойнауын кешенді игеру зертханасының меңгерушісі. * КСРО ХШЖК күміс (1977, 1984), алтын (1980) медальдарымен, «Еңбек ардагері» (1984), «1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысы жеңісіне елу жыл» (1995), «1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысы жеңісіне алпыс жыл» (2004) медальдарымен; КСРО ХШЖК 1-ші дәрежелі дипломымен (1979, 1982); «1941-1945 жылдардағы соғыс ардагері» (1999), «Кенші даңқы» 2-ші (2003), 3-ші (2007) дәрежелі белгілермен; ҚР Құрмет грамотасымен (2007); академик Ө. Жолдасбеков атындағы сыйлық және алтын медальмен марапатталған. КСРО өнертапқышы (1979). Д.А. Қонаев атындағы Кен ісі институтының Құрметті ғылыми қызметкері (2007). Дереккөздер
Уайс Амандықұлы Бектібаев

Уайс Амандықұлы Бектібаев 1957 жылы 11 қаңтарда Қызылорда облысы Жалағаш ауданының 4-ші разъезінде туған. Қазақ. *В.И. Ленин атындағы Қазақ политехникалық институтының тау-кен факультетін бітірген (1983), маркшейдер. Қазақ, орыс және ағылшын (сөздікпен) тілдерін біледі. *1974 жылдан - «Қызылордаауылқұрылыс» тресінің ЖМК-1605 жұмысшысы. 1975 жылдан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. 1977 жылдың мамырынан - «Қызылордаауылқұрылыс» тресінің ЖМК-1605 тас қалаушысы. 1977 жылдың тамызынан - Алматы үй құрылысы комбинатының темір-бетон бұйымдарының фрезерлеушісі. 1978 жылдан - В.И. Ленин атындағы Қазақ политехникалық институтының студенті. 1983 жылдың қазанынан – ҚазКСР Құрылыс материалдары өнеркәсібі министрлігі Қазақ тау-кен геологиялық экспедициясы ЖМК қада қоюшысы (Алматы қ.). 1983 жылдың желтоқсанынан - «Алтын шахта өткелі» тресінің Шалқия шахта өткелі басқармасының учаскелік маркшейдері, бас маркшейдері (Кентау қ.). 1998 жылдан - «Отырар» АҚ Шахта құрылысы басқармасының учаскелік маркшейдері, бас маркшейдері (Кентау қ.). 2002 жылдан - «Оңтүстікқазқойнау» серіктестік басқармасы Қызылорда аймақтық инспекциясының аға маркшейдері. 2003 жылдан - Қызылорда қ. «Оңтүстікқазқойнау» СБ Қызылорда аймақтық инспекциясының бас маркшейдері. 2007 жылдан - «Оңтүстікқазқойнау» СБ Алматы аймақтық инспекциясының бас маркшейдері. 2009 жылдың қазанынан бері - ҚР Индустрия және жаңа технологиялар министрлігі Геология және қойнауларды пайдалану комитеті Оңтүстік Қазақстан аймақаралық «Оңтүстікқазқойнау» геология және қойнауларды пайдалану департаменті Алматы аймақтық инспекциясының бастығы. *Әскери атағы - отставкадағы сержант. Діни көзқарасы - мұсылман. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Қазақстан дүниежүзінің алдыңғы қатарлы 50 елінінің ішінде болады». Хоббиі - оқу, спорт. Сүйіп оқитын әдебиеті - көркем әдебиет. *Үйленген. Жұбайы - Бектібаева Сақыпжамал Әлібекқызы (1958 ж. т.), Алматы қаласы Бостандық ауданы АХАЖ жетекші маманы. Ұлдары -Уайсұлы Нұрсұлтан (1986 ж. т.); Уайсұлы Нұрасыл (1987 ж. т.). Дереккөздер
Айтмұхамбет Жүнісұлы Бикенов

Айтмұхамбет Жүнісұлы Бикенов 1945 жылы 22 қарашада Семей облысы Бесқарағай ауданының Босқұм аулында туған. Қазақ. *Әкесі - Бикенов Жуніс, марқүм. Анасы - Бикенова Күлән,марқұм. *Семей геологиялық барлау техникумын (1964) бітірген,«Пайдалы қазбалардың кен орындарының геологиясы және барлауы» мамандығы бойынша; В.И. Ленин атындағы Қазақ политехникалық институтын (1973) кен инженер- геологы мамандығы бойынша үздік; Қазақ минералдық шикізаттар ГЗИ аспирантурасын (1986) бітірген. Қазақ, орыс және ағылшын (сөздікпен) біледі. *1964 жылдан - Шығыс Қазақстан Геологиялық басқармасының Оңтүстік Алтай іздеу-барлау партиясының техник-геологы. 1964-1968 жылдары - ШҚГБ Семей кешенді геологиялық барлау экспедициясының Горностаев ГБП аға техник-геологы. 1973-1995 жылдары - «Оңтқазгеология» ӨГБ Жетісу геологиялық барлау экспедициясының геологы, аға геологы, партия бастығы, геологиялық белім бастығы. 1987 жылдан - Алжир ХДР-сына шетелдік іссапарда -техникалық көмек тобының аға геологы. 1988-1990 жылдары - Йемен ХДР-сына шетелдік іссапарда – техникалық көмектобының аға геологы. 1995 жылдан - кен техникалық инспекциясының (Павлодар қ.) бас маманы. 1996 жылдан - Павлодар облыстық әкімдігінің Өнеркәсіп департаментінің жылу-энергетикалық белімінің бас маманы. 1997-2004 жылдары - ҚР Энергетика және минералдық ресурстар министрлігі Геология және жер қойнауын пайдалпну комитетінің Орталық Қазақстан Аймақаралық аумақтық гия және жер қойнауы департаментінің (қазір Қарағанды қаласындағы ҚР Индустрия және жаңа технологиялар министрлігі Геология және қойнауларды пайдалану теті Орталық Қазақстан аймақаралық «Орталыққазқойнау геология және қойнауларды пайдалану департаменті Павлодар аумақтық геология және жер қойнауын пайдалану ну инспекциясының бас маманы, 2005 жылдан – бастығы Горностаев кобальт-никель кен орнын, Алматы, Жамбыл, Семей және Оңтүстік Қазақстан облыстарындағы алтын кен орындарын геологиялық түсіруге, толық барлауға қатысты *«Еңбектегі ерлігі үшін» медалімен (1970) марапатталған *Әскери атағы - запастағы аға лейтенант Діни көзқарасы - мұсылман. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Өркендеуші дәулетті, демократиялық ел». Хоббиі - футбол (жанкүйер). Сүйіп оқитын әдебиеті - шетел әдебиеті. *Үйленген. Жұбайы - Бикенова Миуа Игембайқызы (1956 ж. т.), үй шаруасымен айналысады. Қыздары Бикенова Индира Айтмұхамбетқызы (1971 ж. т.), Диана Айтмұхамбетқызы (1996 ж. т.); ұлы – Бикенов Руслан Айтмұхамбетұлы (1983 ж. т.). Дереккөздер
Владимир Николаевич Бобир

Владимир Николаевич Бобир 1962 жылы 25 сәуірде Шымкент қаласында туған. Қазақстан өнертпақышы. * В.И. Ленин атындағы Қазақ лолитехникалық институтын (1984) бітірген, инженер-металлург. КСРО 3 авторлық куәлігі, ҚР 3 патенті, 8 баспа еңбегінің иегері, 10 ғылыми есеп берудің серіктес авторы. * 1984 жылдан - Павлодар алюминий зауытының гидрометаллургия цехының аппаратшысы, аға аппаратшысы, ауысым шебері. 1985 жылдан - ҚР Ғылым академиясының Металлургия және байыту институтының аспиранты, ин- женері, кіші ғылыми қызметкері, ғылыми қызметкері. 1995 жылдан - «Қазхром» ТҰК» АҚ металлургия женіндегі менеджері, металлургия жөніндегі бас менеджері. 2001 жылдан - Еуразия өнеркәсіптік қауымдастығы Техникалық даму департаментінің бастығы, Үйлестіру департаментінің директоры, Қауымдастықтың бірінші вицо-президентінің кеңесшісі. 2007 жылдан бері - «ЕЫРС Қазақстан» компаниясының операциялық қызметі жөніндегі вице-президенті. Дереккөздер
Ақуыз биосинтезі

Ақуыз биосинтезі — тірі ағзаларда өтетін ақуыз түзу үдерісі. ДНҚ-да жазылған тұқым қуалау акпараты РНҚ-ның ақпараттык (аРНҚ) молекулаларымен цитоплазмаға беріліп, арнайы органоидтар — рибосомалардың жәрдемімен ақуыз синтезделеді. Бұған тРНҚ қажетті аминқышқылдарды жеткізіп, аРНҚ-да жазылған тапсырыс жүйесінде сапқа тұрғызады. рРНҚ-дан тұратын рибосома пептидтік байланыс түзе отырып, осы аминқышқылдарды жалғастырып қосады. Қажетті тәртіпте және мөлшерде қосылған осы аминқышқылдар нәруыз деп есептеледі. Осы үдерістердің барлығына АТФ энергиясы жұмсалады. Реакциялардың барлығына қажетті ақуыз - ферменттер қатысады, онсыз биосинтездің жүруі мүмкін емес. Нәруыз биосинтезінің үдерісі тұқым қуалау ақпаратын жүзеге асыру үдерісі деп те аталады. Оны мына сызбанұскамен белгілеуге болады: ДНҚ --> РНҚ --> нәруыз. Көбінесе былай деп те айтады: «РНҚ ДНҚ-ға жазылған ақпаратты нәруызда нақтылы көрсетіп, іске асырады». Ақуыз биосинтезінің маңызы Ақуыз ағзадағы биохимиялық процестерді іске асырады, яғни ақуыздың ағза үшін маңызы өмірлік. Ақуыз молекулаларын синтездеу үшін рибосома (ақуыз бен рибосомалық РНҚ-дан тұрады), тасымалдаушы РНҚ, аминқышқылдары және әр түрлі ферменттер қатысады. Әр түрдің ақуызы үлкен айырмашылықтары бойынша ажыратылады. Еңдеше, әр түрдің жасушалары өз ақуызын ғана синтездеп, ұрпақтан-ұрпаққа тұқым қуалау арқылы беріліп отырады. Егер әр түрлі факторлардың әсерінен ақуыз молекулалары бұзылса, оның орнын бағалы (молекуласының кұрылымы бірдей) жаңа ақуыз молекуласы басады. Жаңа ақуыз молекуласының синтезі биологиялық синтез реакциясы арқылы орындалады.
Борис Александров атындағы спорт сарайы

Борис Александров атындағы спорт сарайы — Өскемен қаласындағы мұзайдыны сарайы. ЖХЛ ойнайтын «Қазмырыш-Торпедо» хоккей командасы өз алаңындағы ойындарын осында өткізеді. Орналасқан жері: Абай даңғылы 2, Өскемен, Қазақстан. Тарихы Спорт сарайы 1964 жылдан 1968 жылдар аралығында салынды. Қазақстанда алғаш рет сарай ғимаратын салу кезінде 64 метрлік шатыр фермалары қолданылды, КСРО-да алғаш рет негізгі алаңмен бірге жаттығу мұз алаңы салынды. Бастапқыда негізгі аренаға 5200 көрермен сыятын болса, 2001 жылы жүргізілген ауқымды қайта жаңартудан кейін орын саны 4400-ге дейін қысқарды. Сарайдың іші бірнеше рет елеулі өзгерістерге ұшырады, бірақ ғимараттың сырты өзгеріссіз қалып отырды. 2011-2012 жылы қыста ғимараттың өзі жаңартылмай қасбеті ауыстырылды. Сәулетшілердің ойы бойынша, жаңа қасбет қақпашының бас киіміне ұқсайды. Сонымен қатар, ғимараттың жанында хоккей ойыншысына арналған ескерткіш пен үлкен бүгілген жарықдиодты экран пайда болды. Сілтеме * [https://web.archive.org/web/20130429234302/http://www.kazzinc-torpedo.kz/arena/ «Қазмырыш-Торпедо» ХК сайтындағы профиль]
Брэдфорд

Брэдфорд — Батыс Йоркширдегі, Англиядағы қала. Лидстен батыс бағытқа қарай 14 километр арақашықтықта орналасқан, ал Уэйкфилдтен солтүстіктен-батысқа қарай 26километрге алшақ орналасқан. 1847жылы Брадфорд муниципальді аумақ болса, 1897жылы қала атағын алған. 1947жылғы реформадан кейін жергілікті басқару ұйымының шешіміміен «сити» статусына ие болған. Қала тұрғындарының саны - 293,7 мың адам (2001 жыл). Тарихы ХІХғасырда Брадфорд әлемдегі тоқыма өнімдерін шығарудан бірінші орынға шыққан болатын. Қаланың кереметтей Викторианды сәулет өнері дамыған. Қала Өндіріс революциясы кезінде экономиканың көтерілу шарығында пайда болды, кейіннен әлемнің «тоқыма астанасына» айналған. ХХғасырда тоқыма өндірісі ұмытыла бастап, кейіннен осы бүгінгі күндерге дейін туристтік қала болып саналады. Демография 2001 жылғы Ұлыбританияның халық санағы бойынша, Брадфордтың тұрғындар саны 293 277 адамға жеткен. Ал қаланың тығыздығы квадрат метрге 4560 адам келеді. Әрбір 100әйелге 92,9 ер адамнан келген. Жалпы тұрғындардың статистикалық мәліметтері бойынша ақ нәсілділер 69,3% (203 240), азиаттар 26,1% (76 545), қара нәсілділер 1,3% (3812). Білім 10 000нан астам студенті бар Брадфорд Университеті, 1966 жылы Патшаның рұқсатын алған, ал шын мәнінде өзінің тарихын 1860жылы басталған, ол жылдары Университет орнында тоқыа тоқуды үйрену мектебі, құрылыс және добалау мектебі орналасқан болатын. Қазіргі кезде университет өте көп секцияларды қамтиды: оптометрия, медицина, археология, жәе заманауи тіл білімі. Брадфорд университеті Ұлыбританияның түлектерді қамтуы деңгейі бойынша екінші орын иеленген. 2010жылдың желтоқсанында универсиетет екінші рет қатарынан Ұлыбританияның ең жасыл университет атағына ие болған. Діни-сенімдері 2001жылғы мәліметтер бойынша, христиандар 60,14%, 16,08% мұсылмандар, 1,02% сикхтар, 0,95% үндістер құраған. 13,3% адам өзінің дінін айтпаған болса, 8,1%ы өзінің дінін әлі таңдамаған. Атақты тұлғалары * Зейн Малик — One Direction тобының әншісі. * Стивен Фрейн — Динамо атымен танымал ағылшын иллюзионисті. * Наталия Киллс — ағылшын әншісі.