kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Алмас Азаматұлы Сүлейменов

Алмас Азаматұлы Сүлейменов (29 шілде 1985) — қазақстандық самбошы, жауынгерлік самбодан үш дүркін әлем чемпионы. Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген спорт шебері. Мансабы Алмастың спорттық жолы Степногорск қаласында Бөгенбай батыр атындағы спорт мектебінде басталды. Оның жаттықтырушылары Анатолий Кузнецов пен Тұрсынбай Тоққұжынов болды. 2005 жылы спортшы спорт шебері дәрежесіне қол жеткізсе, келесі жылы Бішкекте өткен Азия чемпионатында халықаралық дәрежедегі спорт шебері атанды. 2005 жылы Грекияда өткен юниорлар арасындағы әлем чемпионатының қола жүлдегері атанды. 2005 жылы спорт шебері дәрежесіне қол жеткізді. 2006 жылы Бішкекте өткен Азия чемпионатында чемпион атанып, халықаралық дәрежедегі спорт шебері стандартына қол жеткізді. 2007 жылғы әлем кубыгының алтын жүлдегері. 2008 жылдан бастап Алмас елордаға қоныс аударып, оның негізгі мамандығы жауынгерлік самбо болды. Оның жаттықтырушысы Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген жаттықтырушысы Асылбек Кәкенов болды. Астана қаласындағы «Толағай» жоғары спорт шеберлігі мектебі оның оқу-жаттығу базасына айналды. 2008 жылы Санкт-Петербургте өткен жауынгерлік самбодан әлем чемпионатының күміс жүлдесін жеңіп алды. Алмас ресейлік Анатолий Стишакка ғана есе жіберді. 2009 жылы Ташкентте өткен Азия чемпионатының күміс жүлдегері. Финалда өзбек спортшысы Шавкат Джураевтан ұтылып қалды. 2010 жылы Ташкентте өткен әлем чемпионатында 52 келі салмақта қола жүлдегер атанды. 2011 жылы наурызда Мәскеуде өткен әлем суперкубогында қола жүлдені иеленді. Вильнюстегі келесі әлем чемпионатында Анатолий Стишакка тағы да бірнеше ұпаймен есе жіберіп, екінші орынға шықты. Ал 2012 жылы Минскіде өткен әлем чемпионатында алғаш рет 52 келіде чемпион атанды. Әлем кубогының жеңімпазы, Азия чемпионаттарының жүлдегері. Қазақстанның бірнеше дүркін чемпионы. 2013 жылы Санкт-Петерборда өткен әлем чемпионаты Алмас үшін алдыңғыларына қарағанда сәтсіздеу болды, ол спорттық самбодан бақ сынап, тек қола жүлдеге ғана ие болды. 2014 жылы Жапонияның Нарита қаласында өткен әлем чемпионатында тағы да жауынгерлік самбодан әлем чемпионы атанды. 2015 жылы Марокконың Касабланка қаласында өткен әлем чемпионатында үшінші рет жауынгерлік самбодан әлем чемпионы атанды. 2016 жылдың маусым айында Ашхабадта өткен Азия чемпионатында 57 келі салмақ дәрежесінде финалда түрікмен Керім Алланұровтан жеңіліп, вице-чемпион атанды. Қызметі 2008 жылдан бастап «Арлан» арнайы жасақ бөлімшесінің қадағалаушысы — жарушысы қызметін атқарады. Қазіргі уақытта — полиция капитаны. «Қазақстан полициясына 20 жыл» мерейтойлық төсбелгісімен марапатталған. Сілтеме * [https://vsambo.ru/sportsmeny/s/sulejmenov-almas/sulejmenov-almas/ Алмас Сүлейменов] «ВнутриСамбо» сайтында
Буск

Буск — Украинаның Львов облысы, Золочев ауданындағы қала. Буск қалалық қоғамдастығының әкімшілік орталығы. 2025 жылы Буск қаласының тұрғындарының саны 8 298 адамды құрады. Географиялық орналасуы Қала Батыс Буг өзенінің бойында, Львовтан солтүстік-шығысқа қарай 51 км және Красное вокзалынан 5 км қашықтықта орналасқан. Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық Буск - шағын қала. Ол өз елінде халық саны бойынша 286-шы орында (Украина), облыста 26-шы орында (Львов облысы). Әлемдегі барлық қалалар арасындағы орны: шамамен 27123 орын. Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық: Глиняны (17 км), Каменка-Бугская (24 км), Золочев (26 км), Перемышляны (33 км), Радехов (35 км), Винники (37 км), Дубляны (38 км), Броды (40 км), Бибрка (42 км), Львов (44 км), Сосновка (44 км), Великие Мосты (45 км), Жовква (46 км), Радивилов (49 км), Зборов (50 км), Червоноград (54 км), Берестечко (56 км), Пустомыты (57 км), Горохов (60 км), Сокаль (61 км). Тарихы Буск - ежелгі Русьтің ең көне қалаларының бірі. Бұл туралы алғаш рет 1097 жылы, азаматтық соғыс кезінде Владимир-Волынск князі Давид Игоревич мұнда қоршауда болған кезден басталады. 1165 жылы Буск Владимир-Волын жерінен шыққан Бельз княздігінің құрамына кірді. Татар шапқыншылығы кезінде Буск арқылы Бату ордасы өтті. 1284 жылы қала тоналды, содан кейін Телебуганың Татар Ордасы қиратты. 1411 жылы ол қалаға Магдебург құқығы берілді. 1462 жылы Буск және оның айналасындағы жерлер корольдік билікке тікелей бағынышты болды. XV ғасырда Бусканы татарлар бірнеше рет тонап, өртеп жіберді - 1442, 1450, 1453, 1467 және әсіресе 1648 жылы, бұл кезде қала түгел дерлік жойылды. Барлық қиындықтарға қарамастан, Буск XVI ғасырдың бірінші жартысында батыс Украина жерлерінің мәдениеті мен білімінің көрнекті орталықтарының біріне айналды. 1648-1654 жылдардағы украин халқының азаттық соғысы кезінде Буск қаласы мен оның шеттері Богдан Хмельницкий басқарған казактар ​​мен поляк әскерлері арасындағы кескілескен шайқастардың орнына айналды. 1655 жылы Богдан Хмельницкийдің әскерлері қалаға басып кіріп, бекіністерін қиратты. 1763 жылы Яблоновский старшындықты қалдырып, өз мүлкін Йосиф Мэруға қайта сатты. Польша бөлінгеннен кейін, 1772 жылы, Мэру Буск қаласының староста болып қалды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Буск 1914-1915 жылдары қолдан-қолға ауысып, әскери әрекеттерден қатты зардап шекті. 1939 жылы қыркүйекте Буск Кеңес Одағы құрамында болды. 1940 жылы Буск қала мәртебесін алды. 1941 жылы 1 шілдеде қаланы фашистер басып алды. 1944 жылы 18 шілдеде кеңес әскерлері Буск қаласын басқыншылардан азат етті. С 1966 жылдан – аудан орталығы болды. Көрікті жерлері Буска қаласы өзінің көрнекті сәулет ескерткіштерімен танымал: *Әулие Параскева (XVIII) және Әулие Онуфрия ағаш шіркеулері (XVII), *Әулие Станислав шіркеуі (XVIII ), *граф Бадени сарайы (XIX ғ.) және жаңа ратуша (1999). Сонымен қатар қалада мәдени ескерткіштер бар - Буск тарихи-өлкетану мұражайы және Евгений Петрушевич атындағы Буск гимназиясының тарихи-өлкетану мұражайы. Галерея Дереккөздер
Айнтрахт Трир

«Айнтрахт Трир» (нем. Eintracht Trier) — 1905 жылы 11 наурыз күні Германияның Трир қаласында құрылған футбол клубы. Германияның Regionalliga Südwest атты бесінші лигасында ойнайды. Тарихы Клуб 1905 жылы 11 наурызда негізі құрылған, үй ойындарын 10 256 көрермен сиятын "Мозельштадион" аренасында өткізеді. Айнтрахт ешқашан Бірінші Бундеслигаға көтерілмеген. Клубтың Екінші Бундеслигадағы ең жақсы нәтижесі — 2002/03 маусымында алынған 7-орын. 1998 жылы Айнтрахт Германия кубогының жартылай финалына дейін жетіп, бұл турнирдегі ең жоғары жетістігіне қол жеткізді. Дереккөздер
Қазақстан Республикасының Атом энергиясы жөніндегі агенттігі

Қазақстан Республикасының Атом энергиясы жөніндегі агенттiгi — уран өндіру саласында жер қойнауын пайдалану, атом энергиясын пайдалану, халықтың радиациялық қауіпсіздігін қамтамасыз ету және Семей ядролық қауіпсіздік аймағының жұмыс істеуіне жауапты мемлекеттік орган. Агенттік Қазақстан Президентіне тікелей бағынады және есеп береді. Тарихы Атом энергиясын пайдалану саласында мемлекеттiк саясатты жүзеге асыру үшiн 1992 жылы 15 мамырда Президент Жарлығымен Қазақстан Республикасының Атом энергиясы жөніндегі агенттігі құрылды. * ҚР Атом энергиясы жөніндегі агенттiгi (1992-1997) * ҚР Ғылым министрлiгi - Ғылым академиясының Атом энергиясы жөніндегі агенттiгi (1997-1999) * ҚР Ғылым және жоғары білім министрлігінің Атом энергиясы жөніндегі комитеті (1999) * ҚР Энергетика, индустрия және сауда министрлігінің Атом энергетикасы жөнiндегі комитеті (1999-2000) * ҚР Энергетика және минералдық ресурстар министрлiгiнің Атом энергетикасы комитеті (2000-2010) * ҚР Индустрия және жаңа технологиялар министрлігінің Атом энергиясы комитеті (2010-2012) * ҚР Атом энергиясы агенттігі (2012-2013) * ҚР Индустрия және жаңа технологиялар министрлігінің Атом энергиясы комитеті (2013-2014) * ҚР Энергетика министрлігінің Атомдық және энергетикалық қадағалау мен бақылау комитеті (2014-2025) 2025 жылы 18 наурызда Президент Жарлығымен Қазақстан Республикасының Атом энергиясы жөніндегі агенттігі қайта құрылды. * ҚР Атом энергиясы жөніндегі агенттігі (2025-) Міндеттері * өз құзыреті шегінде отын-энергетика кешенін дамытуды қамтамасыз етуге қатысу, оның ішінде атом электр станцияларының және ілеспе инфрақұрылымның құрылысын қамтамасыз ету; * ядролық кластерді құру және дамыту; * атом өнеркәсібін, оның ішінде уран өнімін барлауды, өндіруді және қайта өңдеуді дамыту; * реттелетін салалардағы халықаралық ынтымақтастық; * уран ресурстарының ұдайы өндірілуін және оларды ұтымды пайдалануды қамтамасыз ету. Құрылымы Агенттіктің бір комитеті бар: Атомдық қадағалау және бақылау комитеті, ол ядролық, радиациялық және ядролық физикалық қауіпсіздік мәселелеріне жауап береді. Департаменттері * Ядролық энергетика департаменті * Атом өнеркәсібі және жер қойнауын пайдалану департаменті * Ғылым және инновациялар департаменті * Радиоактивті қалдықтар және қоршаған ортаны қорғау департаменті * Халықаралық ынтымақтастық департаменті * Стратегиялық жоспарлау департаменті * Қазақстандық қамту департаменті * Заң қызметі департаменті * Персоналды дамыту және кадрлар даярлау департаменті * Әкімшілік жұмыс және цифрландыру департаменті * Бюджет және қаржылық рәсімдер департаменті * Қауіпсіздік және мемлекеттік құпиялар департаменті * Ішкі аудит басқармасы * Жұртшылықпен байланыс басқармасы Қарамағындағы ұйымдар * «Қазақстан Республикасының ұлттық ядролық орталығы» ШЖҚ РМК * «Ядролық физика институты» ШЖҚ РМК * «Қазақстандық атом электр станциялары» ЖШС Басшылық * Агенттік төрағасы — Алмасадам Сәтқалиев. * Төраға орынбасары — Тимур Мифтахұлы Жантикин. * Төраға орынбасары — Әсет Кеңесбекұлы Махамбетов. * Төраға орынбасары — Василий Сергеевич Лавренов. Басшыларының тізімі Дереккөздер
Киверцы

Киверцы — Украинаның Волынь облысындағы қала. Луцк ауданына кіреді. 2020 жылға дейін таратылған Киверцы ауданының әкімшілік орталығы болды. 2025 жылы Киверцы қаласының халқы 14 650 адамды құрады. Географиялық орналасуы Облыс орталығы – Луцк қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 15 шақырым жерде орналасқан. Қала маңызды темір жол торабы болып табылады, одан Ковель, Ровно және Львовқа желілер тарайды. Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық Киверцы - шағын қала. Ол өз елінде халық саны бойынша 172-ші орында (Украина), облыста 5-ші орында (Волынь облысы). Әлемдегі барлық қалалар арасындағы орны: шамамен 19 913 орын. Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық: Луцк (13 км), Рожище (15 км), Дубно (50 км), Берестечко (58 км), Горохов (61 км), Вараш (62 км), Здолбунов (65 км), Ковель (67 км), Костополь (69 км), Радивилов (79 км), Кременец (84 км), Радехов (84 км), Броды (85 км), Почаев (92 км), Шумск (92 км), Камень-Каширский (94 км), Буск (113 км), Лановцы (116 км). Тарихы Киверцы 1870-1873 жылдары Житомир мен Ковель қалалары арасындағы темір жол құрылысы кезінде пайда болды. 1890 жылы Ресей империясының Соғыс министрлігі Киверцы арқылы темір жолын, кейінірек Луцк пен Львовқа тармақ салды. Қала маңызды темір жол торабы болды. 1917 жылы қарашада мұнда Кеңес өкіметі жарияланды, бірақ 1918 жылдың наурызында Киверцыды австро-герман әскерлері басып алды. Кеңес-поляк соғысы аяқталып, 1921 жылы Рига бейбітшілік келісіміне қол қойылғаннан кейін Киверцы Польшаның құрамында қалды. 1934 жылы 1 мамырда Киверцы қаласында КПЗУ ұйымдастырған үлкен демонстрация өтті, оған қатысушылар демонстрацияны таратпақ болған поляк полициясын қарусыздандырды, бірақ кейін поселкеге ​​қосымша полиция күштері келіп, тұрғындардың демонстрацияларын басты. Елді мекенді және оның төңірегін КСРО Қарулы Күштері 1944 жылы ақпанда фашистік басқыншылардан азат етті. 1951 жылы 25 маусымда Киверцы ауылы қала мәртебесін алды. 1952 жылы скипидар зауыты, ағаш кесу зауыты, жиһаз фабрикасы, екі орта мектеп, үш кітапхана, мәдениет үйі, үш кинотеатр, екі клуб болды. 1970 жылы халық саны 14 мың адам болды, ағаш өңдеу зауыты, механикалық зауыт, «Лесмаш» жөндеу-механикалық зауыты, темір-бетон зауыты, орман шаруашылығы кәсіпорны, темір жол көлігі кәсіпорындары және медициналық училище болды. Өндіріс орындары *«Киверциспецлизингмаш» ААҚ — ағашты бастапқы өңдеуге арналған станоктар, *«Тартак» ЖШҚ, — бөшкелерді толтыруға арналған тойтармалар, *«Киверцовское лесхоз» мемлекеттік кәсіпорны — ағаш бұйымдары, *ЧП «Станколис» — дөңгелек аралар, көлденең кескіш станоктар, конвейерлер, ағаш кескіштер, *«ВолынАгроПродукт» ЖШС — нан өнімдері, *«Лозня» ЖШС, Киверцы - кептірілген сәбіз және көкөністер *«Свитло Пак» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі — полиэтилен өнімдерін өндіру, *«Атлант плюс» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі — металл пластикалық терезелер мен есіктер өндірісі, *«Бетонотехника» ЖШС — пенобетонға арналған пеноблоктарды, қалыптарды және араластырғыштарды өндіру. Дереккөздер
Энерги Котбус

«Энерги Котбус» (нем. Energie Cottbus) — 1966 жылы 31 қаңтар күні Германияның Котбус қаласында құрылған футбол клубы. Германияның Үшінші Бундеслигасында ойнайды. Тарихы Шығу тегі Энергия Коттбус клубы өзінің түп-тамырын ФСФ Глюкауф Бриске-Зенфтенберг атты клубпен байланыстырады. Ол 1919 жылы Мәрга деп аталған елді мекенде көмір өндіруші жұмысшылар тарапынан құрылған. Сол уақытта бұл клуб ФВ Грубе Мәрга деп аталды және 1924 жылға дейін белсенді қызмет атқарды. Кейінірек жұмысшылар жаңа команда - СВ Штурм Грубе Мәрга клубын құрды, бірақ бұл клуб 1933 жылы нацистік партия тарапынан тыйым салынды. Клуб Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін 1949 жылы BSG Franz Mehring Grube атауымен қайта құрылды, ал 1950 жылы BSG Aktivist Brieske-Ost атауын алды. 1954 жылы клуб спорттық клуб ретінде SC Aktivist Brieske-Senftenberg болып қайта ұйымдастырылды және DDR-Oberliga лигасында, негізінен, орташа нәтиже көрсетіп ойнады, бірақ 1960 жылдардың басында екінші деңгейлі DDR-Liga лигасына түсіп қалды. Осы команданың ойыншылары 1963 жылы жаңа SC Energie Cottbus спорт клубына қосылды, ал қосалқы команда қайтадан BSG Aktivist Brieske-Ost-қа бірігіп, BSG Aktivist Senftenberg құрды. Бұл клуб қазіргі уақытта FSV Glückauf Brieske-Senftenberg ретінде бар. SC Cottbus клубына шығыс герман билігінің бұйрығымен SC Aktivist Brieske-Ost клубынан ойыншылардың жаппай ауысуы тез арада көмек көрсетті. Шығыс герман билігі елдің спорттық және футбол клубтарының ісіне саяси себептермен жиі араласатын. Олар спорттық командаларды социалистік кейіпкерлердің есімдерімен атауға бейім болды: Франц Меринг - неміс социалистік саясаткері және журналист. 1960 жылдардың ортасында режимнің қайта ұйымдастыру бағдарламасы футбол командаларын спорттық клубтардан бөліп шығарып, жергілікті көмір шахтасының қамқорлығымен BSG von Bodo Krautz-ты құрды. Бұл футбол клубы бұл атаумен тек қысқа уақыт қана ойнады және 1966 жылдың басында тез арада BSG Energie атауын алды. Соңғы сезондар Екі маусым төртінші лигада ойнағаннан кейін, Котбус Регионаллига плей-оффында Вайхе Фленсбург командасын екі ойнында жеңіп, 3 Лигаға қайта оралды. Алайда, 2018–19 маусымында олар 17-орын алып, Регионаллигаға қайта түсіп қалды. 2023 жылдың 21 мамырында Котбус Регионаллига Нордостты жеңіп, 33-турда SV Babelsberg 03 командасын жеңді. Бұл олардың Регионаллига Нордосттағы үшінші жеңісі және 2018 жылдан бергі алғашқысы болды. 3. Лигаға көтерілу ойындарында Котбус SpVgg Unterhaching командасына екі матчта да жеңіліп, көтерілу мүмкіндігінен айырылды. 2023 жылдың 3 маусымында Котбус өз тарихында 11-рет Бранденбург Кубогын жеңіп алды. Олар FSV 63 Luckenwalde командасын 4–1 есебімен жеңді. 2023–24 маусымының соңында Котбус чемпион атанып, 3. Лигаға көтерілді. Клубтың құрметті мүшесі ретінде Германияның бұрынғы канцлері Ангела Меркель танылған. Дереккөздер * [https://www.fcenergie.de/start.html Ресми веб-сайт]
Белдеулі керуен-сарайы

Белдеулі (Белбеулі) керуен-сарайы – Маңғыстау облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енген XIV ғасыр археология ескерткіші. Ескерткішті 2005 жылы Маңғыстау МТМҚ ММ қызметкерлері зерттеген. Орналасқан жері Бейнеу ауданы, Тұрыш ауылынан 17 км солтүстік-батыс бағытта, Бесқұдық жерінде орналасқан. Сипаты Керуен-сарайы пішіні дұрыс төрт бұрышты 27×24 м түрінде болып келеді, ұзын осі солтүстік-батыс – оңтүстік-шығыс бағыты бойынша жатыр. Оның болжамды биіктігі 3 м шамасында, ал ұзындығы 7 м. Порталдық арканың пилондарының іргетасы толықтай әкетілген. Сырт қабырғаларының қалыңдығы 1,1 м құрайды. Сырт қабырғаларының бұрыш пішіні шеңбер түріндегі мұнаралармен көркейтілген. Диаметрі 2 м солтүстік мұнараның іргетасы толық сақталған. Шығыс жақтағы мұнараның құлап қалған қаптауы 4 м ұзындыққа дейін жетеді. Мұнараның ішкі бөлмесі жоқ. Керуен сарайдың ішкі жоспары ішінара іргетас қалдықтарына қарап анықталып, кейде бүкіл құрылыстың орналасу осінің симметриясына сәйкес айна-қатесіз қайталау арқылы қалпына келтірілген. Кіреберістің оң және сол жағында көлемі 5,1×4,2 м және 2,7×4,2 м-лік екі-екіден бөлмелер орналасқан. Оң жақ қанаттағы бөлмелер арасында, сыңайы, ені 1,25 м тас баспалдақ жасалған. Бөлме есіктері сыртқы ауыз есіктің бұрышына таяу қойылған. Ауласы төрт бұрышты, көлемі 17×14 м болып келеді. Аулаға барлық тұрмыстық және шаруашылық бөлмелердің есіктері қаратылған. солтүстік-шығыс және оңтүстік-батыс қабырғалар бойымен төрт-төрттен кішігірім тұрғын бөлме орналасқан. Құрылымы бойынша бөлме қабырғалары шой-таспен толтырылған тігінен 2 қатар орнатылған әктастың ірі, өңделген жалпақ тастардан қаланған. Есік алдына қараған қабырғасының ені 0,8-0,9 м құрайды. Бөлмелердің орташа көлемі 4,3×3,2 м. Аула жақтан алғанда шығысындағы көлденең қабырға ені 0,8-0,9 м-лік есік жасалған. Артқы қабырғаның ұзына бойына, сірә, шаруашылық мақсатта 1 бөлме салынған. Бұл бөлме ауладан қалыңдығы 1 м қабырғамен бөлінген, оның бір ортаңғы ені 1,25 м дәлізі бар. Аула жақтан кіру, сірә, ені 2,6 м, тереңдігі 0,7 м-лік басыңқы арка арқылы өтсе керек. Ішкі жағынан шығу 0,8×0,4 м мөлшеріндегі 2 тікбұрышты тромппен орындалған. Бөлмелердің ішкі ені 3,3 м құрайды. Керуен-сарайдың солтүстік-шығысындағы 50-60 м жерде кішігірім төбешік үстінде бұзылған шағын құрылыс шойтастарының 5 үйік шоғыры жатыр. Дереккөздер
Ерлан Құдайбергенұлы Ақкенженов

Ерлан Құдайбергенұлы Ақкенженов (12 мамыр 1979 жыл, Алматы) — қазақстандық саясаткер, 2025 жылғы наурыздан бергі Қазақстан Энергетика министрі. Білімі Ақкенженов «Әділет» жоғары құқық мектебін заңгер-құқықтанушы мамандығы бойынша, «Астана» университетін мұнай-газ ісі мамандығы бойынша тәмамдаған. Еңбек жолы Ақкенденов еңбек жолын 2002 жылы «ҚазМұнайГаз» сауда үйі» ЖШС бас маманы ретінде бастаған. 2003 жылы ол «ҚазМұнайГаз» сауда үйі» ЖШС бас менеджері, 2004 жылы «ҚазМұнайГаз» сауда үйі» ЖШС мұнай және мұнай өнімдерін экспорттау департаментінің директоры қызметтерін атқарды. 2004-2006 жылы ол «Chevron Texaco Global Trading «Қылыш» бағдараламасы бойынша шикі мұнай трейдері болса, 2006 жылы «KazMunaiGaz Singapore» директоры бола тұрды. 2006 жылдан 2008 жылға дейін Ақкенженов «Қазмұнайгаз» сауда үйі» АҚ мұнай және мұнай өнімдерін экспорттау департаментінің директоры болды да, 2008 жылдан 2010 жылға дейін «Қазақойл Ақтөбе» ЖШС коммерциялық директоры болған. 2011 жылы ол «ҚазМұнайГаз Өнімдері» АҚ Бас директорының кеңесшісі болды. Одан кейін, 2012 жылға дейін ол «ҚазМұнайГаз қайта өңдеу және Маркетинг» АҚ мұнай және мұнай өнімдерін экспорттау департаментінің директоры еді. 2013-2014 жылы Ақкенженов «Rompetrol Bulgaria» Бас директордың орынбасары, Бас директоры болды. 2014 жылы «KMG International (Rompetrol)» Мұнай және мұнай өнімдері трейдингі жөніндегі бас директоры қызметін атқарды. 2015 жылы ол «KMG International (Rompetrol)» Бөлшек сауда жөніндегі бас директоры еді. 2015 жылдан 2016 жылға дейін ол «KMG International (Rompetrol)» Бас директорының кеңесшісі болды. 2016-2020 жылы Мұнай және мұнай өнімдерін өңдеу және тасымалдаумен байланысты жеке құрылымдарда жұмыс істеді. 2025 жылғы 19 наурызда Президент Жарлығымен Энергетика министрі болып тағайындалды. Өз өмірі Ақкенженов үйленген. Дереккөздер
Сүйіндік Тасеменұлы Алдашев

Сүйіндік Тасеменұлы Алдашев (25 маусым 1963, Түрікменбашы) — қазақстандық мемлекеттік қайраткер, 2020 жылдан бастап Қазақстан Парламенті Сенатының депутаты. Депутаттығына дейін Алдашев 2012—2017 жылдары Маңғыстау облысы әкімінің бірінші орынбасары және 2017—2020 жылдары "Қаражанбасмұнай" АҚ Бірінші Вице-президенті лауазымдарын атқарған. Өмірбаяны 1963 жылы 25 маусымда Түрікмен КСР, Түрікменбашы қаласында дүниеге келді. 1986 жылы Ресей мемлекеттік мұнай және газ университетін “тау-кен инженері” және 2008 жылы Орталық Азия университетін “экономист” мамандықтары бойынша тәмамдады. Алғашқы қызметін 1979—1994 жылдары Жаңаөзен бұрғылау жұмыстары басқармасында токарьі, бұрғылаушының көмекшісі, бұрғылау шеберінің көмекшісі, өндірістік қызмет көрсету базасының инженері, бұрғылау шебері, технологиялық бөлім бастығының орынбасары сияқты түрлі лауазымдардан бастады. 1994 жылдан бастап ҚазТрансОйл компаниясының қарамағындағы басқармаларда қызмет етті: 1994—1996 жылдары Магистральдық мұнай құбырлары оңтүстік дирекциясы «Өзен» ЖСӨС бастығы; 1996—1998 жылдары Батыс филиалының Маңғыстау мұнай құбыры басқармасы бастығының техникалық қызмет көрсету жөніндегі орынбасары; 1998—1999 жылдары Батыс филиалының «Ақтау» ЖСҚБ бастығы; 1999—2000 жылдары Батыс филиалы мұнайқұбырларын пайдалану бөлімінің бастығы; 2000—2004 жылдары Ақтөбе филиалының директоры, директордың бірінші орынбасары, бас инженері; 2004—2010 жылдары батыс филиалының Маңғыстау мұнайқұбырлары басқармасының магистралды құбырларды пайдалану қызметінің бастығы; 2010—2012 жылдары батыс филиалы мұнайқұбырлары Маңғыстау басқармасының бас инженері болды. 2012 жылғы қазанда Маңғыстау облысының сол кездегі әкімі Бауыржан Мұхаметжановтың Президенті Әкімшілігімен ақылдаса отырып шығарған бұйрығымен Маңғыстау облысы әкімінің бірінші орынбасары болып тағайындалды. 2017 жылғы қарашада “Қаражанбасмұнай” акционерлік қоғамы директорлар кеңесінің шешімімен компания президенті болып тағайындалды. 2020 жылғы 12 тамызда өткен сайлау нәтижесінде Маңғыстау облысынан 87% дауыс жинап Парламент Сенатына VIII сайланымға депутат болып сайланды. 2023 жылғы қаңтарда Парламент Сенатының Экономикалық саясат, инновациялық даму және кәсіпкерлік комитетінің төрағасы болып сайланды. Марапаттары мен атақтары * “Қазақстан Республикасының Магистралды құбыр өңірінің құрметті қызметкері” құрметті атағы (2010); * Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 25 жыл медалі (2016); * Астанаға 20 жыл медалі (2018); * Құрмет ордені (2019); * Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 30 жыл медалі (2021). Дереккөздер
Блуи

«Блуи» — Ludo Studio шығарған және Джо Брамм ABC Kids үшін жасаған австралиялық мультсериал. Пилоттық эпизод 2016 жылдың тамызында көрсетілді. Кейіпкерлер * Блуи Хилер — мультхикаяның басты кейіпкері, 6-жастағы австралиялық сиыр ит. * Бинго Хилер — 4-жастағы австралиялық сиыр ит. Ол Блуидің сіңлі. * Бэндит Хилер (, дыбыстаған: Дэвид Маккормак) — Блуи мен Бингоның әкесі. * Чили Хилер (, дыбыстаған: Мелани Занетти) — Блуи мен Бингоның анасы. * Маффин Хилер — 3-жастағы австралиялық сиыр ит. Ол Блуи мен Бингоның немере ағасы. * Сокс Хилер — 1-жастағы австралиялық сиыр ит. Ол Блуи мен Бингоның немере ағасы және Маффиннің әпкесі. * Хлоя — далматин. Ол Блуидің ең жақын досы. * Лаки — лабрадор-ретривер. * Хани — бигль. Ол Блуидің досы. * Маккензи — бордер-колли. Ол Блуидің досы. * Коко — қызғылт пудель. Ол Блуидің досы. * Сникерс — такса. Ол Блуидің досы. * Расти — австралиялық келпи. * Инди — ауған тазы. * Уинтон — ағылшын бульдогы. Ол Блуидің досы. * Джудо — чау-чау. * Джек Рассел — джек-рассел-терьер. * Лила — мальталық болонка. * Пом Пом — померандық шпиц. * Мисси — ұялшақ австралиялық терьер. * Страйп Хилер (, дыбыстаған: Дэн Брамм) — Бэндиттің інісі және Маффин мен Сокстың әкесі. * Трикси Хилер (, дыбыстаған: Миф Уорхерст) — Страйптің әйелі және Маффин мен Сокстың анасы. * Крис Хилер (, дыбыстаған: Крис Брамм) — Бэндит мен Страйптің анасы. * Боб Хилер (, дыбыстаған: Ян Макфадьен) — Бэндит мен Страйптің әкесі. * Рэдли Хилер (, дыбыстаған: Патрик Браммелл) — Бэндит мен Страйптің ағасы. * Фриски (, дыбыстаған: Клаудия О’Доэрти) — Рэндлидің әйелі. * Морт (, дыбыстаған: Лори Ньюман) — Чилидің әкесі және Блуи мен Бингоның атасы. * Венди (, дыбыстаған: Бет Дюрек (1–2 маусым) және Эмили Тэхени (3 маусым)) — Джудоның анасы. * Алфи (, дыбыстаған: Роберт Ирвин) — динго. * Пэт (, дыбыстаған: Брэд Эллиот) — Лаки мен Чакидің әкесі. * Джанель (, дыбыстаған: Анна Дэниелс ) — Лаки мен Чакидің анасы. * Чаки — Лакидің інісі. * Белла (, дыбыстаған: Ли Сейлз ) — Коконың анасы. * Ретривер ханым (, дыбыстаған: Энн Керр) — алтын ретривер. * Калипсо (, дыбыстаған: Меган Вашингтон ) — Блуидің мұғалімі. Дереккөздер Сілтемелер * *
2007 жылғы бокстан Азия чемпионаты

2007 жылғы бокстан Азия чемпионаты 4-10 маусым аралығында Ұланбатыр қаласында (Моңғолия) өтті. Басты жүлдегерлер Медалдардың үлестірімі Сілтеме * [http://amateur-boxing.strefa.pl/Championships/AsianChampionships2007.html amateur-boxing] * [http://www.aiba.org/documents/site1/Events/Asia%20Elite%20Mens%20CHs%202009/Top8.pdf AIBA]
КСРО республикаларының елтаңбалары

КСРО-ның барлық республикаларының елтаңбаларында орақ пен балға, қызыл жұлдыз, көтерілген күн менен масақ болды. Бұл элементтерді әр республикада өндірілетін ауыл шаруашылығы өнімдері — Азия республикаларында мақта, Қазақстан мен Украинада бидай, Молдовада жүзім қоршады. Елтаңбалардың барлығында «Барлық елдердің пролетарлары, бірігіңдер!» деген ұран республиканың ресми тілінде және орыс тілінде (Бұхара КСР елтаңбасынан басқа) жазылған. 1991 жылы КСРО ыдыраған кезде елтаңбалар келесідей болды: Одақтас республикалардың елтаңбалары Қазіргі уақытта үш бұрынғы КСРО республикалар өздерінің кеңестік елтаңбаларының өзгертілген нұсқаларын қолданады: Беларус (1995 жылдан бастап), Тәжікстан, Өзбекстан. Түрікменстанның елтаңбасы да кеңестік елтаңбаның негізінде жасалған, бірақ түпнұсқадан тек мақта мен масақ қана қалды. Мойындалмаған Приднестров Молдавия Республикасы Молдова КСР елтаңбасының өзгертілген нұсқасын пайдаланады. Карел-Фин КСР елтаңбасы 1940-1956 жылдар аралығында өмір сүрген Карел-Фин КСР елтаңбасы ешқашан өзгермеген. Күнгей Кавказ СФКР елтаңбасы Кейіннен Әзербайжан, Армения және Грузияға бөлінген КСФКР елтаңбасы 1922 жылы бекітілді, бірақ келесі жылы жаңа үлгісіне ауыстырылып, 1930 жылға дейін сақталды; содан соң елтаңба өзгертіліп, 1936 жылы республика тарағанға дейін қолданылды. Автономиялы республикалардың (АКСР) елтаңбалары Төменде автономиялық кеңестік социалистік республикалардың (КСРО ыдыраған кездегі) елтаңбалары берілген. РКФСР құрамындағы Әзербайжан КСР құрамындағы Өзбек КСР құрамындағы Өзбек КСР құрамына кірді: * Тәжік АКСР (1929 жылдың 26 қазанына дейін) * Қарақалпақ АКСР Грузин КСР құрамындағы Грузин КСР құрамына кірді: * Абхаз АКСР (1931 жылдың 19 ақпанына дейін — Абхазия Социалистік Кеңес Республикасы) * Аджар АКСР (1936 жылдың 5 желтоқсанына дейін — Аджарстан Автономиялы Социалистік Кеңес Республикасы) Украин КСР құрамындағы Украин КСР құрамына кірді: * Молдова АКСР (1940 жылдың 2 тамызына дейін) Тағы қараңыз * КСРО республикаларының тулары Әдебиет * Дереккөздер
Сосновка (қала, Львов облысы)

Сосновка — Украинаның Львов облысы, Червоноград ауданындағы қала. Халық саны — 11 838 адам. Географиялық орналасуы Батыс Буг өзенінің сол жағалауында, Червоноградтан 12 км және Львовтан 65 км қашықтықта Львов-Ковель теміржол желісінде орналасқан. Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық Сосновка - шағын қала. Ол өз елінде халық саны бойынша 233-ші орында (Украина), облыста 19-шы орында (Львов облысы). Әлемдегі барлық қалалар арасындағы орны: шамамен 23645 орын. Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық: Великие Мосты (10 км), Червоноград (11 км), Белз (20 км), Сокаль (21 км), Каменка-Бугская (21 км), Радехов (27 км), Жовква (32 км), Угнев (37 км), Горохов (42 км), Буск (44 км), Дубляны (45 км), Рава-Русская (45 км), Нововолынск (50 км), Львов (52 км), Винники (53 км), Глиняны (55 км), Берестечко (61 км), Владимир-Волынский (62 км), Томашув-Любельский (62 км, Польша), Грубешов (62 км, Польша). Тарихы Сосновканың іргетасы мен дамуы Львов-Волынский көмір бассейнінің өнеркәсіптік дамуымен тығыз байланысты. 1947-1950 жж Мұнда геологиялық зерттеулер жүргізіліп, нәтижесінде көмірдің айтарлықтай кен орындары ашылды. Червоноградтан 12 шақырым жерде 1954 жылдың күзінде шахта жұмысшылары бүгінгі Сосновканың бірінші көмір өндіру кәсіпорны – №5 «Великомостивская» шахтасын қазуға кірісті. 1965 жылдың көктемінде жаңа ғимараттар салу үшін алаң бөлінді. Сол жылдың қыркүйегінде бұл үйлерге жұмысшылар поселкесінің алғашқы тұрғындары – құрылысшылар қоныстанды. 1958 жылы ауыл Сосновка деп аталды. Қала типіндегі елді мекен тез өсті. 1960 жылы мұнда 3688 адам тұрған. 1968 жылы ауыл Червоноград қалалық кеңесінің құрамында аудандық бағынысты қалаға бекітілді. Өндіріс орындары Көмір өндіру — Сосновкадағы жетекші сала. Мұндағы көмір концентраты Батыс Украинаның жылу электр станцияларына және Днепр облысындағы металлургиялық зауыттарға жеткізілді. Украина тәуелсіздік алғаннан кейін Сосновкадағы көмір өндіру және өңдеу көлемі бірнеше есеге қысқарды. Әлеуметтік жағдайы Қалада 3 мектеп, 2 балабақша, 2 шахта бар. Дереккөздер
Экрем Имамоглудың тұтқындалуы

2025 жылғы 19 наурызда Ыстанбұл әкімі Экрем Имамоглу қамауға алынды. Ол Түркия президенті Режеп Тайып Ердоғанның негізгі саяси қарсыластарының бірі ретінде танымал. Имамоглу мен тағы 100-ден астам адамға пара алу және тыйым салынған Күрдістан жұмысшы партиясымен байланысы бар деген айып тағылды. Сондай-ақ, Ыстанбұл мэриясының бірқатар шенеунігіне мемлекеттік сатып алулар барысында жемқорлық жасады деген айыптар қойылды. Ыстанбұл мэрінің баспасөз хатшысы Мурат Онгун да ұсталды. Тергеу материалдарында Имамоглу «ұйымдасқан қылмыстық топтың жетекшісі» ретінде көрсетілген. Қамауға алынар алдында Имамоглу Twitter-де мәлімдеме жасады: «Мен мұны қайғыра отырып айтамын. Біздің ұлтымыздың еркіндігін тартып алғысы келген санаулы адамдар менің сүйікті полиция қызметкерлерімді зұлымдық құралына айналдырды. Біз үлкен зорлық-зомбылыққа тап болдық, бірақ беріспейміз. Мен халқымның қолдауына сенемін. Барлығы білсін – мен тік тұрып, күресті жалғастырамын.» Бұл оның 2028 жылғы президенттік сайлауға қатысуына кедергі келтіруі мүмкін. Қамауға алынғаннан кейін Ыстанбұлда наразылық шерулері басталды. Билік 23 наурызға дейін митингілер өткізуге тыйым салғанына қарамастан, көшеге шыққандар болды. Дереккөздер
Сакичи Тойода

Сакичи Тойода (, 19 наурыз 1867 – 30 қазан 1930) – жапон өнертапқышы және өнеркәсіп иесі, Toyoda Automatic Loom Works (кейін Toyota Industries) компаниясының негізін қалаушы. Ол фермер және жоғары сұранысқа ие ағаш шеберінің ұлы болған, әрі Тойода отбасының өнеркәсіптік бизнесін бастаған тұлға. Сакичи Тойоданың ұлы Киичиро Тойода кейінірек Жапонияның ең ірі автокөлік өндірушісі – Toyota Motor Corporation компаниясын құрды. Сакичи "Жапон өнертапқыштарының патшасы" деген атқа ие болған. Ерте өмірі мен білімі Сакичи Тойода 1867 жылы 19 наурызда (Шығыс Азия күнтізбесі бойынша 2-айдың 14-күні) Ямагучи, Тотоми провинциясында (қазіргі Косай, Сидзуока) дүниеге келген. Оның ата-анасы Икичи мен Эй Тойода еді. Әкесі Икичи ағаш шебері және фермер болған, әрі ұлын да ағаш өңдеу ісіне үйреткен. Сакичидің балалық шағы Эдо кезеңінің аяқталып, оның орнына Мэйдзи кезеңінің келуімен және реформаларымен тұспа-тұс келді. Ол жастайынан кітап оқуға құмар болды және жасөспірімдерге арналған оқу тобын ұйымдастырды. Кейінірек, Үшінші Ұлттық Машина Көрмесіне қатысу үшін Уэно қаласына жасаған сапары оған үлкен шабыт берді. Осы әсерден кейін ол бу, мұнай және электр қуатымен жұмыс істейтін тоқыма өнеркәсібін төңкеріске ұшыратты. Toyoda Automatic Loom Works Toyoda Automatic Loom Works – бұл Сакичи Тойода негізін қалаған инженерлік өндіріс компаниясы, ол 1926 жылы құрылды. Осы компанияның арқасында Сакичи "Жапон индустриялық революциясының атасы" деген атаққа ие болды. Сонымен қатар, ол Toyota Industries Co., Ltd. компаниясының негізін қалаушы. Сакичи Тойода тоқыма өндірісіне арналған көптеген құрылғыларды ойлап тауып, жаңашыл жанармаймен жұмыс істейтін жүйелерді енгізді. Оның ең танымал өнертабысы – автоматтандырылған қуатты тоқыма станогы, онда ол Jidoka (автономды автоматтандыру) қағидатын іске асырды. Jidoka қағидаты "мәселе туындағанда, машина автоматты түрде тоқтайды" деген мағына береді. Кейін бұл қағида Toyota өндірістік жүйесінің негізгі бөлігіне айналды. Сакичи Тойода сондай-ақ "5 Неге" (5 Whys) концепциясын әзірледі: "Мәселе туындағанда, "неге" деген сұрақты бес рет қойып, оның түпкі себебін анықтау керек, содан кейін бұл мәселенің қайталануын болдырмау үшін шаралар қабылдау қажет." Бұл әдіс "Lean" (үнемді өндіріс) қағидаларын қолдануда, сапаны жақсартуда және шығындарды азайтудың тиімді тәсілі ретінде бүгінгі күнге дейін қолданылады. Toyota Century атты люкс автокөлігі 1967 жылы шығарылды. Бұл атау Сакичи Тойоданың 100 жылдығына арналып қойылған. 1973 жылы 15 сәуірде Жапонияның Патенттік бюросы Сакичи Тойоданы "Жапонияның он ұлы өнертапқышының" бірі деп таныды. Шежіресі Дереккөздер
«Dawn FM»

Dawn FM — канадалық әнші The Weeknd-тің бесінші студиялық альбомы. Альбом XO және Republic Records лейблдарында 2022 жылғы 7 қаңтарда жарық көрді. Негізінен 2020-2021 жылдары жазылған бұл альбомда Джим Керридің дауысы, Tyler, the Creator мен Лил Уэйннің вокалы, сондай-ақ Куинси Джонс пен Джош Сафдидің әңгімелері естіледі. Альбомның продюсерлері қатарында The Weeknd, Макс Мартин, Oneohtrix Point Never, Оскар Холтер, Кельвин Харрис және Swedish House Mafia болды. Альбомның жариялануы 2022 жылғы 3 қаңтарда өтті. The Weeknd альбомның концепциясын «туннельдің соңындағы жарыққа» апаратын ақырғы сапар, яғни After Hours (2020) альбомының жалғасы ретінде сипаттады. Музыкалық тұрғыда Dawn FM — дэнс-поп және синти-поп стильдеріндегі альбом, оның дыбысы жаңа толқын, фанк және 1980-жылдардағы электронды би музыкасының элементтерінен шабыттанған. Альбом шыққаннан кейін сыншылардың кеңінен оң бағасын алып, оның продакшны мен әуендері ерекше мақталды. Альбомнан екі сингл шығарылды, олардың ішіндегі басты сингл — «Take My Breath», ол Billboard Hot 100 хит-парадында алтыншы орынға ие болды. The Weeknd Dawn FM альбомын шығару күні Amazon Music концертінде таныстырып, диджей ретінде өнер көрсетіп, тыңдармандар алдында альбомды орындады. Dawn FM және After Hours альбомдарын қолдау мақсатында The Weeknd 2022 жылдың жазында After Hours til Dawn Stadium Tour аясында Солтүстік Америка, Еуропа, Оңтүстік Америка, Азия, Аустралия, Африка және Таяу Шығысты қамтитын концерттік тур өткізуді жоспарлады. Композиция Негізінен поп альбом болып табылатын. Бұл стиль америкалық эксперименттік музыкалық продюсер Oneohtrix Point Never-дің Magic Oneohtrix Point Never (2020) альбомына ұқсайды. The Weeknd бұл альбомда атқарушы продюсер ретінде жұмыс істеген. 2021 жылғы 23 қарашада Billboard-қа берген сұхбатында The Weeknd альбомның дыбысталуына ерекше назар аударған: Альбом мұқабасы Альбомның мұқабасында қараңғы ортада тұрған, қартайған және сақалды The Weeknd бейнеленген. Оның иығының үстінде кішкене жарық сәулесі көрінеді, бұл альбомның өмір мен өлім арасындағы өткел тақырыбын бейнелейді. The Weeknd-нің интернет-дүкенінде сатылымға шыққан альбомның коллекциялық нұсқалары екі альтернативті мұқабамен ұсынылған. Бұл мұқабаларды америкалық суретші Роберт Битти әзірлеген. Ол сондай-ақ Oneohtrix Point Never үшін Magic Oneohtrix Point Never альбомының мұқабасын жасаған. Коммерциялық табысы Dawn FM 2022 жылдың 22 қаңтарында Billboard 200 чартында 148 000 альбомға тең бірлік жинап, екінші орыннан дебют жасады. Бұл көрсеткіш 173,04 миллион стриминг тыңдалымдары мен 14 000 таза сандық көшірме сатылымына негізделген. Бірінші орынды Gunna-ның DS4Ever альбомы иеленіп, 2300 бірлік артық жинады. 2022 жылдың 15 ақпанында альбомның CD форматындағы нұсқасы шыққаннан кейін ол қайтадан екінші орынға көтерілді және алғаш рет физикалық көшірме сатылымдары бойынша Top Album Sales чартында бірінші орынға шықты. Сондай-ақ, Top R&B/Hip-Hop Albums чартында бірінші орынға көтеріліп, Top R&B Albums рэп-чартында төрт апта бойы көш бастады. Ұлыбританияда Dawn FM UK Albums Chart чартында 20 000 бірлік жинап, бірінші орыннан дебют жасады. Композициялар тізімі Шығарылым тарихы Дереккөздер
Великие Мосты

Великие Мосты — Украинаның Львов облысы Шептицкий ауданындағы қала. Великомостовская қалалық қоғамдастығының әкімшілік орталығы. 2025 жылы Велики Мосы қаласының тұрғындарының саны 5 967 адамды құрады. Географиялық орналасуы Рата өзенінің (Бугтың саласы) сол жағалауында, облыс орталығынан 25 км және Львов-Ковель желісінде Горняк темір жол стансасынан 16 км жерде орналасқан. Қаланы Львов-Сокал-Брест тас жолы кесіп өтеді. Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық Великие Мосты - шағын қала. Ол өз елінде халық саны бойынша 315-ші орында (Украина), облыста 34-ші орында (Львов облысы). Әлемдегі барлық қалалар арасындағы орны: шамамен 31243 орын. Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық: Сосновка (10 км), Червоноград (17 км), Белз (18 км), Каменка-Бугская (20 км), Жовква (23 км), Сокаль (28 км), Угнев (31 км), Радехов (35 км), Рава-Русская (36 км), Дубляны (37 км), Львов (45 км), Буск (45 км), Винники (47 км), Горохов (52 км), Новояворовск (53 км), Глиняны (53 км), Нововолынск (55 км), Томашув-Любельский (56 км, Польша), Нароль (58 км, Польша), Пустомыты (60 км). Тарихы Елді мекеннің бастапқы атауы — Мистки, шежірелер осы атаумен XVI ғасырдан бастап ауылды тіркеп келеді. Кейінірек шаруалардың өздері оны Августов деп өзгертті, бұл қалаға Магдебург құқығын берген поляк королі Сигизмунд Августқа құрмет ретінде қабылданды. Кейбір құжаттарда қаланың атауы екі рет жазылған: "Август немесе Мосты". 1770 жылдан бастап барлық жерде тек жаңа атау — Великие Мосты қолданылады. Кезінде қалада үш көпір болған және олардың әрқайсысынан ақы алынатындықтан, бұл елді мекеннің түпкілікті атауы осыдан шыққан. Великие Мосты тарихы негізінен қаланың сауда және қолөнер орталығы ретінде дамуымен байланысты. Қаланы дамыту үшін бірінші мэр Андрей Рокицкий қала буржуазиясын барлық жұмыстан, салықтар мен алымдардан босатты. Сонымен қатар, еврейлерге Велики Мостиге қоныстануға рұқсат етілді. Сауданың дамуына жәрмеңкелер ықпал етті. Осындай қолайлы жағдайлар қаланың тез әрі қарқынды дамуына мүмкіндік берді. 1569 жылы қалада 257 үй болды, бұл ортағасырлық қоныс үшін айтарлықтай сан еді. Сонымен қатар, бірнеше өнеркәсіп орындары мен ондаған түрлі кәсіп иелері болды. 1662 жылы татарлардың жойқын шабуылына қарамастан, Великие Мосты қиратудан тез қалпына келтірілді. Қала XVII ғасырда одан әрі дамыды. 30-шы жылдары мектеп ашылды. XIX ғасырда ескінің орнына жаңа шіркеу салынды. ХІХ ғасырда жергілікті ормандарда шайыр өңдеуден алдыңғы орынға шықты. 1939 жылғы 4 желтоқсаннан бастап Львов облысының құрамына кірді (КСРО Жоғарғы Кеңесі Президиумының 1939 жылғы 4 желтоқсандағы Жарлығы). 1940 жылдан – қала. 1941 жылы 22 маусымда Ұлы Отан соғысы басталып, қала майдан даласына енді. 1941 жылы 27 маусымда оны неміс әскерлері басып алды. 1944 жылы 18 шілдеде Львов-Сандомиер операциясы кезінде 1-Украина майданының әскерлерімен азат етілген. Көрікті жерлері Великие Мосты – көне қала, бірақ онда тарихи ғимараттар аз. Олардың қатарында Бірінші дүниежүзілік соғыс қарсаңында салынған синагоганың қирандылары, 1837 жылғы шағын шіркеу және аустриялық кезеңдегі казармалар бар, олар әлі күнге дейін мақсатына сай пайдаланылып келеді. Дереккөздер
УЕФА ұлттар лигасы 2024/25, плей-офф

2024/25 жылғы УЕФА ұлттар лигасының плей-офф кезеңіне бұрынғыдай 4 құрама емес, топтық турнирде 1,2 орын алған 8 құрама қатысты. Жарыс ширек финалдан басталды. Ширек финал Кесте Матчтар ---------------- ---- Жартылай финал Кесте Матчтар Үшінші орын үшін Финал Дереккөздер
Кирсти Ковентри

Кирсти Ли Ковентри Сьюард — зимбабвелік жүзгіш және саясаткер, Халықаралық Олимпиада комитетінің оныншы президенті. Ол Зимбабве тарихында қоржынға түскен сегіз олимпиадалық медальдің жетеуін жеңіп алған. Оның екеуі алтын, төрт күміс және бір қола медальдар. 2013 жылдан бастап Кирсти Ковентри ХОК және Зимбабве Олимпиада комитетінің мүшесі болып келеді. 2018 жылдан бастап ол Зимбабве елінің жастар, спорт, өнер және рекреация министрі болып қызмет атқарады. Кирсти Ковентри — Халықаралық Олимпиада комитетін басқаруға сайланған алғашқы әйел және алғашқы Африка өкілі. Медальдары * 2002 жыл, Англия, Коммонуэльс ойындары — 1 алтын * 2004 жыл, Грекия, Олимпиада ойындары — 1 алтын, 1 күміс, 1 қола * 2005 жыл, Канада, Әлем чемпионаты — 2 алтын, 2 күміс * 2007 жыл, Алжир, Бүкіл Африкалық ойындар — 7 алтын, 3 күміс * 2007 жыл, Аустралия, Әлем чемпионаты — 2 күміс * 2008 жыл, Қытай, Олимпиада ойындары — 1 алтын, 3 күміс * 2009 жыл, Италия, Әлем чемпионаты — 1 алтын, 1 күміс * 2011 жыл, Мозамбик, Бүкіл Африкалық ойындар — 4 алтын, 4 күміс * 2015 жыл, Конго Республикасы, Бүкіл Африкалық ойындар — 3 алтын Дереккөздер
Ел Темір

Ел Темір (кейде Янь-Тэмур деп те аталады; , дәст.қыт.: 燕鐵木兒, жеңілд.: 燕铁木儿, пиньинь: Yān Tiēmù’er; 1285—1333) — қыпшақ билеушісі және Юань әулетінің соңындағы әскери қолбасшы. Қыпшақ гвардиялық әскерін басқарған, 1328 жылғы азаматтық соғыста жеңіске жетіп, диктатура орнатып, Туг-Тэмурды ұлы хан етіп тағайындаған. Сондай-ақ, қыпшақ Ел Темір конфуцийшіл ретінде танымал, Ханьлинь академиясының мүшесі болған, «әскер мен мемлекеттің маңызды істерін жазумен айналысқан» және ресми тарихты құрастыруды тексеруге жауапты болған. Өмірбаяны Ел Темір қыпшақ отбасында дүниеге келген, оның әулеті көтерілісші моңғол кінәздері Наян (1287 жылы қайтыс болған), Хайду және Дувамен болған азаматтық соғыста ерекшеленген. Ел Темірдің әкесі Чонгур (1260—1322) және өзі Хайсанға адал әскери қолбасшылар болып, оның император тағына отыруын қолдаған. Нәтижесінде, Хайсан билік еткен кезде олардың әулеті биліктің ең жоғары шыңына жетті. Алайда, келесі екі қаған тұсында бұл жағдай күрт әлсіреді. Каған Есун Темір қайтыс болған кезде, Ел Темір салыстырмалы түрде қарапайым, бірақ өте маңызды әскери комитет басшысының көмекшісі (ch’ien-yüan) қызметін атқарды. Болжам бойынша, Ел Темір Есун-Темірдің мұрагеріне қарсы қастандыққа баруды Хайсан әулетіне фанаттық адалдығымен және өз отбасының бұрынғы даңқын қайтаруға деген ұмтылысымен түсіндірген. Билікті басып алуы Алғышарттар Хошила мен оның біркөрші бауыры Туг-Тэмур таққа таласқанымен, төңкерістің негізгі ұйымдастырушысы Ел Темір болды. Хайсан әулеті негізінен Ел Темірдің саяси тапқырлығы мен әскери қуатының арқасында қайтадан билікке келді. Шидэбаланың бұрынғы жақын серіктерінің бірі Джен Су-ко оның өлімі үшін кек алу мақсатында көтеріліс бастау идеясын ұсынды. Ол Ел Темірді Есун-Темір қайтыс болмай тұрып-ақ бұл қозғалысты басқаруға көндірді. Оқиғалардың барысы Ел Темір Дадудағы өзіне бағынатын императорлық қыпшақ гвардиясына сүйене отырып, жоғары лауазымды шенеуніктер мен әскери қолбасшылар арасындағы барлық қарсыластарын тұтқындады. Ол астанадағы барлық стратегиялық нүктелерді басып алып, даос монастырлерінің қазынасы мен азық-түлік қорларын өз бақылауына алды. Дереккөздер
Жамбыл Жабаев кесенесі

Жамбыл Жабаев кесенесі – Республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енген Жамбыл мұражай-үйі кешені құрамындағы тарихи-мәдени ескерткіш. Орналасқан жері Алматы облысы Жамбыл ауданы, Жамбыл ауылында орналасқан. Кесене сипаты Қазақтың халық ақыны Жамбыл Жабаевтың зиратының үстіне орнатылған кесене 1946 жылы салынып, 1958 жылы қайта қалпына келтірілді (жоба авторы сәулетші И. И. Белоцерковский, суретші Ә. Қастеевтің нобайы бойынша). Ол биіктігі 10 м, күйдірілген кірпіштен қаланған, ақ мәрмәр тақтамен қапталған, он алты қырлы барабанды конус тәрізді күмбезбен аяқталған, сегіз қырлы жоспардағы ғимарат. Кесене ішіне зор шеберлікпен өрнектелген шойын төрт есіктен кіруге болады. Ақын денесі осында жерленген. Қабір үстіне қара мәрмәр тастан «Жамбыл Жабаев. 1846-1945» деп жазылған тақта қойылған. Қасбеті қазақ оюларымен бедерленген. Кесенеге апаратын саябақ жолын бойлай тікбұрышты гранит тақта қойылған, онда Жамбыл туындыларынан үзінді және ол туралы танымал жазушылар мен ақындардың пікірлері жазылған. Дереккөздер
Глиняны

Глиняны — Украинаның Львов облысы Львов ауданындағы қала. Глинянск қалалық қоғамдастығының әкімшілік орталығы. 2025 жылы Глиняны қаласының тұрғындарының саны 3 422 адамды құрады. Географиялық орналасуы Перегноевка өзенінің бойында (Висла бассейні), аудан орталығынан 37 км, Львов-Тернополь желісіндегі Красное стансасынан 14 км қашықтықта орналасқан. Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық Глиняны — шағын қала. Ол өз елінде халық саны бойынша 328-ші орында (Украина), облыста 42-ші орында (Львов облысы). Әлемдегі барлық қалалар арасындағы орны: шамамен 37005 орын. Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық: Буск (17 км), Перемышляны (17 км), Бибрка (25 км), Золочев (27 км), Винники (27 км), Дубляны (32 км), Львов (34 км), Каменка-Бугская (34 км), Пустомыты (44 км), Жовква (46 км), Рогатин (46 км), Новый Роздол (47 км), Ходоров (48 км), Зборов (48 км), Николаев (50 км), Бережаны (51 км), Радехов (51 км), Великие Мосты (53 км), Броды (54 км), Сосновка (55 км). Тарихы Қазір Глиняны орналасқан аумақ палеолит дәуірінің соңғы кезеңінде, яғни шамамен 20 мың жыл бұрын мекендеген. Ежелгі орыс дәуірінде (XI—XIII ғғ.) мұнда Полтва өзенінің жағасында айтарлықтай үлкен қоныс болған. Глиняны туралы алғашқы дерек 1379 жылдан басталады. XIV ғасырдың бірінші жартысында Глиняны Галиция-Волын княздігінің бір бөлігі болды. Кейіннен елді мекен Польшаның Рутен воеводствосының Львов жерінің құрамына кірді. 1397 жылы 12 мамырда король Владислав II Ягелло Глиняниге Магдебург құқығын беріп, оның айналасындағы жерлерді Крушельницкийлер отбасына берді. 1578 жылы Глинаний жылына үш жәрмеңке өткізу құқығын алды. XVI ғасырдың басында түрік-татар әскерлерінің шабуылдарынан қорғану үшін қаланың айналасына су толтырылған терең арық қазылып, биік қорған салынды (бүгінгі күнге дейін ішінара сақталған). 1603 жылы ағаш және топырақ қамал салынды. 1939 жылы Галиция Украина КСР-іне қосылды, Глиняны Львов облысының аудан орталығы болды. 1961 жылы аудан таратылып, оның аумағы Золочев ауданының құрамына енді. 1941 жылы 1 шілдеде неміс әскерлері басып алды, оккупация кезінде мұнда «Отанды азат ету» антифашистік ұйымы жұмыс істеді. 1944 жылы 20 шілдеде қаланы кеңес әскерлері азат етті. 1940-1962 жылдары Глинян ауданының әкімшілік орталығы болды. 1991 жылы Украина тәуелсіздік алғаннан кейін Глиняны Львов облысының Золочев ауданының құрамына кірді, ал 2020 жылғы әкімшілік реформадан кейін ол Львов ауданының Глиняны қалалық қоғамдастығының орталығы болды. Көрікті жерлері Глиняны Украинаның тарихи қаласына жатады. Қаланың көрікті жерлеріне діни ғимараттар кіреді. 1749 жылы мұнда Богородицы Успения ағаш шіркеуі салынды. Онда 17 ғасырдағы икона белгішесі бар. Киелі Рух шіркеуі - классицизм үлгісіндегі тас шіркеу. Ол жарты ғасырға жуық уақыт бойы (1791-1840) салынды және ағаш католик шіркеуін ауыстырды. 19-20 ғасырлар тоғысында Әулие Анна және Николай шіркеулері салынды. Дереккөздер
Марк Касадо

Марк Касадо Торрас (; 14 қыркүйек 2003, Сан-Пере-Да-Вилламайор, Испания) — испан футболшысы, «Барселона» клубының және Испания ұлттық құрамасының жартылай қорғаушысы. Мансабы Клубтық Марк Касадо жас кезінде Виламайор, Сант-Селони, Гранольерс және Дамм клубтарында ойнаған. 2016 жылы 13 жасында "Барселона" академиясына қосылған. Касадо "Барселона" клубының Juvenil A командасының капитаны болып, 2020–2021 маусымында лига чемпионаты мен Кубок чемпиондарын жеңіп алған. Сонымен қатар, 2021 жылы ол бірнеше рет резервтік командаға шақырылды, ал 2022 жылдың жазында негізгі командаға қосылды. 2022 жылдың 5 шілдесінде ол клубпен келісімшартты 2024 жылдың жазына дейін ұзартты. Касадо 2022 жылдың 27 тамызында "Барселона В" командасымен "Кастельон" клубына қарсы матчта дебют жасады. Бұл ойын 3:2 есебімен "Барселона В" жеңісімен аяқталды. 2022 жылдың 1 қарашасында ол Лига Чемпиондары матчында "Виктория Пльзеньге" қарсы негізгі командада дебют жасады, онда 67-минутта Франк Кессье жарақат алып, оның орнына Касадо ойнады. 2023–2024 маусымында Касадо "Барселона В" командасының капитаны болып тағайындалды. Ол негізгі командамен бірге жаттығып, "Барселона В" үшін ойындар өткізді. 2024 жылдың 17 наурызында ол Ла Лигада "Атлетико Мадридке" қарсы алғаш рет алаңға шығып, Эктор Форттың орнына алмастырылды. Ұлттық құрама Касадо Испанияның жасөспірімдер құрамаларында ойнаған. 2019 жылы ол Испанияның 16 және 17 жасқа дейінгі командаларына шақырылған. 2024 жылдың қазан айында ол Испанияның 21 жасқа дейінгі құрамасына шақырылды. 2024 жылдың қараша айында Касадо Испания ұлттық құрамасыны ң 26 ойыншысынан тұратын соңғы тізіміне енгізілді, ол Лига наций матчтарына Дания мен Швейцарияға қарсы ойындар үшін шақырылды. Ол Данияға қарсы ойынға дебют жасады, 70-минутта Мартин Зубимендидің орнына алаңға шықты, ал Испания 2:1 есебімен жеңіске жетті. Жетістіктері Командалық «Барселона» * Испания чемпионы: 2024/25 * Испания кубогының жеңімпазы: 2024/25 * Испания суперкубогының жеңімпазы: 2025 Дереккөздер