Тимур Асқарұлы Құлыбаев

Тимур Асқарұлы Құлыбаев (10 қыркүйек 1966, Алматы) — қазақстандық кәсіпкер, қоғам қайраткері, KazEnergy ассоциациясының бұрынғы төрағасы, Қазақстан ұлттық экономикалық «Атамекен Одағы» палатасы президиумының бұрынғы төрағасы, Қазақстан Бокс федерациясының төрағасы, Газпром РАҚ-ы директорлар кеңесінің бұрынғы мүшесі. Өмірбаяны Құлыбаев 1966 жылғы 10 қыркүйекте, Алматы қаласында туған. Дулат тайпасының сиқым руынан шыққан. Республикалық физика-математика мектебінің түлегі (1983). М.В. Ломоносов атындағы Мәскеу мемлекеттік университетін халық шаруашылығын жоспарлау мамандығы бойынша экономист біліктілігімен бітірген (1988). «Нарық жағдайында кәсіпорынды басқарудың ұйымдастырушылық-экономикалық механизмін жетілдіру» (мұнай өндіру өнеркәсібі саласында) тақырыбында кандидаттық диссертация қорғаған (1999). Мемлекеттік органдарда,компаниялар мен қорларда қызмет атқарған кезеңдерде жеке активтерді басқаруды жас та болса тәжірибелі менеджерлер командасына (Григорий Марченко, Александр Павлов, Әнуар Сәйденов, Қайрат Сатылғанов) тапсырды, Олар банк IPO-сын табысты аяқтап, оның банк секторындағы алдыңғы қатардағы орнын сақтап қалды. 1995 жылы серіктестерімен бірге Алматы сауда-қаржы банкінің негізін қалады. Бақылау кеңесінің төрағасы қызметін атқарып, несие комитетінің құрамына кірді. 1997 жылы ҚР Мемкомитетінің Инвестициялар жөніндегі жобаларды бағалау және келіссөздер жүргізу дирекциясының жетекшісі болып тағайындалды(министр орынбасары құқығында). 1997 жылғы мамырдан 1999 жылғы наурыз аралығына дейін «KazakhOil Ұлттық мұнай-газ компаниясы» ЖАҚ-ның (1994–1997 жылдары «жаппай жекешелендіру» кезеңінен кейін мемлекет меншігінде қалған мұнай-газ активтерін шоғырландырған мемлекеттік компания) экономика және қаржы жөніндегі вице-президенті болып қызмет атқарды. 1999 жылғы наурызда «KazTransOil Мұнай тасымалдау ұлттық компаниясы» ЖАҚ-ның (Магистралды мұнай құбырларының желісін басқарушы ұлттық компания) президенті болып тағайындалды. 2011 жылғы 12 сәуірде Тимур Құлыбаев «Самұрық-Қазына» Ұлттық әл-ауқат қоры» АҚ-тың басқарма төрағасы болып тағайындалды. Оның басшылығымен Қор ұлттық компанияларға корпоративті басқару қағидаттарын енгізу және ауқымды индустриялау міндеттерін іске асыру бағытындағы жұмыстарын жалғастырды. «Бізге жүктелген міндеттер аз емес. Оның ең бастысын жаңа жасақталған Үкіметтің жақында ғана өткен кеңейтілген мәжілісінде ел президенті Нұрсұлтан Назарбаев атап ескерткен болатын. Ол Қор компанияларын "ұлттық чемпиондар" деңгейіне дейін көтеруді міндеттеді. Инновацияларды енгізуге қабілетті, өз саласында кез келген күрделі жобаларды жүзеге асыруға дайын, аймақтық және әлемдік нарықта бәсекеге қабілетті, мықты компанияларға айналдыруды тапсырды. Екінші маңызды мәселе - мемлекеттік компаниялардың бірқатарын "халықтық IPO-ға" өткізу, сонымен бірге қазақстандықтарды қор нарығына тарту үшін олардың өз табыстарын арттыруына қолайлы жағдайлар туғызу. Бұл мәселе бойынша біз үкіметпен бірлікте ұлттық компанияларды қор нарығына шығарудың тұжырымдамалары мен механизмдерін жасау үстіндеміз. Инновацияларды дамыту -мемлекет әлеуетін көтерудің маңызды шарасы екендігін Елбасымыз баса атап көрсетті. Осы мәселенің өзі біздің алға қойған басым бағытымыз болып саналады. Қор ұлттық компаниялардың негізгі акционері, басқарушы жалғыз корпоративтік орталық ретінде басты рөлге ие болуы тиіс. Біз топтарға тұтастай жіктеп, сондай-ақ ірі компанияларға жеке-дараланған күйде корпоративтік инновациялық-технологиялық стратегия жасауға кірістік. Қордың Инновациялық кеңесі, ал еншілес компанияларда Ғылыми-техникалық кеңестер құрылды. Біз табысқа жетудің жолы туындаған ойдың дайын өнім болғанына дейінгі жүретін барлық процестер кешенінің іске асуын қамтамасыз ететін инновацияны басқарудың заманауи әдістерін енгізу деп білеміз. Егер қысқа мерзімді міндеттемелер жайлы айтар болсақ, осы жылы біз үкіметтің дағдарыстың алдын алу бойынша жүргізген бағдарламаларын толықтай іске асырып боламыз. Қор үшін ішкі жүйелік міндеттемелер де маңызды. Бұл арада еншілес компанияларды басқарудың жүйелерін жетілдіру жөнінде айтып отырмын. "Самұрық-Қазына" - шаруашылық құрылым емес, қор еншілес компаниялардың операциялық қызметтеріне араласпайды, компанияның сарапшы қызметкерлерін ауыстырмайды, ауыстыруға тиіс те емес. Біз активтермен басқарамыз. Бұл дегеніміз, басты бағыт ретінде корпоративтік басқару қағидаттары қойылуы тиіс. Корпоративтік құжаттар мен реттемелер жасау және жасау үдерістерін қалыптастыру, бағалаудың нақты критерилерін енгізе отырып, стратегиялық шешімдер қабылдау және оны жүзеге асырумен біз әртүрлі жобалар арқылы нақты экономиканың тетіктерін меңгеріп, еншілес компаниялар ісінің тиімділігін арттырамыз.» Құлыбаевтың пікірінше инвесторлармен тұрақты конструктивті байланыстар орнату Қазақстанның мұнай-газ саласы үшін өте маңызды. «Қазақстан инвестицияны дамытушы мемлекет ретінде елге инвесторлар шақырады, өзінің міндеттемелер тұрғысынан тұрақтылығын көрсетеді. Сондықтан да менің ойымша біздің инвесторлар өздерін жақсы, қолайлы сезінеді». Шет ел инвесторларымен ынтымақтастық сондай-ақ экология, қазақстандық құрам, ұлттық кадрлар мәселелерімен ұштасып жатыр. «Біз осы мәселелер бойынша шет ел инвесторларымен де жұмыс істеп жатырмыз», деп атап өтті Құлыбаев. «Инновациялық Қазақстан» идеялар конкурсы шеңберінде «Самұрық-Қазына» ҰӘҚ басшысы Құлыбаев экономика саласындағы талантты жастардың инновациялық жобаларын қолдап сөз сөйлейді: «Мен бұл конкурс жаңа есімдерді анықтап, қоғамдық өмірдегі және экономикадағы өзекті проблемаларды ерекше жолдармен шешуге және жаңа идеяларға жол ашады деп сенемін. Егер біз бүгін инновациялық жастарды қолдасақ, ертең қуатты Қазақстан біздің қолымызда екеніне сенімдімін.» 2011 жылғы 26 желтоқсан күні Тимур Құлыбаев «Самұрық-Қазына» ҰӘҚ-ң Басқарма төрағалығынан босатылды. «KazEnergy» ассоциациясындағы жұмысы 2005 жылдан 2023 жылға дейін «Kazenergy» мұнай-газ және энергетикалық кешен ұйымдарының Қазақстан қауымдастығын басқарды. Бұл құрылым жеке инвесторлар мен мемлекеттік құрылымдар арасындағы қатынастарды реттеумен айналысады, сондай-ақ Қазақстанның энергетика секторында жұмыс істейтін ұлттық және шетелдік компанияларды біріктіреді. «Газпром» 2011 жылғы 30 маусымда «Газпром ААҚ»-ның кезектен тыс акционерлер жиналысында директорлар кеңесінің мүшесі болып сайланды. 2022 жыл басында өкілеттігін тапсырды. Қоғамдық жұмыстар 2008 жылдан Бүкіләлемдік мұнай кеңесі (World Petroleum Council) Қазақстан Ұлттық комитетінің төрағасы. 2009 жылғы қаңтардан бастап, осы күнге дейін Қазақстан бокс федерациясының президенті. Осы кезеңде қазақстандық боксшылар командасы 2012 жылғы Олимпиада ойындарында бір алтын, бір күміс және екі қола медаль жеңіп алды, ал 2016 жылғы Олимпиадада бір алтын, екі күміс және екі қола жүлдеге ие болды. 2010 жылдан бастап Қазақстан Республикасының Ұлттық Олимпиада комитетінің атқару комитетінің мүшесі болды. 2015 жылы қызметінен кетті. 2012 жылдан 2016 жылға дейін Қазақстандағы республикалық бокс, күрес, ауыр атлетика және дзюдо федерацияларын біріктіретін КЖҰ Спорттық жекпе-жек және күштік спорт түрлері конфедерациясының төрағасы қызметін атқарды. 2015 жылдан 2024 жылға дейін Қазақстан Республикасының Ұлттық Олимпиада комитетінің президенті, Қазақстан Республикасының Ұлттық Олимпиада комитеті қоғамдық бірлестігінің атқару комитетінің төрағасы болды. 2016 жылдан 2019 жылға дейін Қазақстанның су спорты федерациясын басқарды. 2017 жылдан 2019 жылға дейін Халықаралық Олимпиада Комитетінің (ХОК) қоғаммен байланыс және спорт арқылы әлеуметтік даму жөніндегі комиссиясының (Public Affairs and Social Development through Sport Commission, PASD) мүшесі болды. Ол 2022 жылдың қыркүйегінде «Олимпизм 365» комиссиясына (IOC Olympism 365 Commission) кірді. 2019 жылы Тимур Құлыбаев Арыстағы әскери қоймалардағы жарылыстардан кейін балабақша мен мектепті қалпына келтіру үшін қаражат бөлді. Қостанай облысының Әулиекөл ауданында орман өрті салдарынан зардап шеккен ауылда 280 орындық балабақшаның құрылысын қаржыландырды. Алматы қаласындағы аз қамтылған және көпбалалы отбасыларға арналған тұрғын үй кешенінің құрылысын қаржыландырушы демеушілердің бірі. 2016 жылдан бастап Алматыда аз қамтылған көпбалалы отбасыларға арналған 50 үй салынды («Береке City» тұрғын үй кешені). 2020 жылы коронавирус індетінің салдарымен күресу үшін 1 миллиард теңге бөлді. Сондай-ақ Алматыдағы медицина мекемелеріне өкпесі зақымданған науқастарды тасымалдауға арналған жедел жәрдем көліктерін сыйға тартты. Жеке қорғаныс құралдарын, медициналық жабдықтарды сатып алуға, жеткізуге және техникалық қызмет көрсетуге, медициналық қызметкерлерге олардың жанқиярлығы үшін ақшалай сыйлықтар беруге, қымбат медициналық препараттарды сатып алып, жеткізуге, ҚХР-дан келген гуманитарлық көмекті тасымалдауға қаражат бөлінді. 2020–2021 жылдары ТЖ режиміне байланысты ауыр жағдайда қалған көпбалалы және аз қамтылған отбасыларға азық-түлік сатып алуды қаржыландырды (20 000 азық-түлік себеті) және Түркістан облысы Мақтаарал ауданында су тасқынынан зардап шеккендерге көмек көрсетті. 2024 жылы су тасқынынан зардап шеккен қазақстандықтарға 30 миллиард теңге қайырымдылық жасады. «Үлкен саясатта» Тимур Құлыбаев қазақстандық және шетелдік БАҚ-тарда Қазақстанның болашық президенті ретінде қарастырылып жүр. Алайда, ол өзі бұл пікірге қосылмайды. 2011 жылдың шілдесінде қазақстандық БАҚ өкілдерімен көздесуінде бұған қатысты Тимур Құлыбаев өз ойын былай білдірді: «Нұрсұлтан Әбішұлы сәуірде президент болып сайланды. Енді мұрагерлік мәселесін талқылап жату орынсыз. Мен экономикалық мәселелермен және бизнесті дамытумен айналысып жүрмін, бұл өзіме ұнайды. Ешқашан өзімді саясаткер ретінде көрсеткен емеспін», содан кейін баспасөз мәслихаты барысында пікірін қайталады: «Мен бизнеспен айналысамын. Сая­сатпен ешқашан айналысқан жоқпын, ешқандай да саяси партияға мүше емеспiн. Мен өзiмдi бизнесте еркiн сезiнемiн және бизнесте өз дегенiме жеткiм келедi. Сондықтан жуық арада саясатпен айналысатын ойым жоқ.» Лауазымдары * «ҚазМұнайГаз ұлттық компаниясы» АҚ директорлар кеңесінің төрағасы. * «Қазатомпром ұлттық атом компаниясы» АҚ директорлар кеңесінің төрағасы. * Қазақстандағы энергетикалық секторлар мен мұнай-газ кәсіпорындарын біріктіруші KAZENERGY ассоциациясының төрағасы. * Қазақстанның «Атамекен одағы» ҰЭП президиумының төрағасы (2010–2022). * Қазақстан бокс федерациясының төрағасы. * «Газпром» ААҚ директорлар кеңесінің мүшесі (2011–2022) Отбасы * Әкесі — Асқар Құлыбаев (1937 жылы туған), Қазақстан құрылыс және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық істері комитетінің төрағасы (1995–1997), Жібек жолы – Қазақстан компаниясының президенті (1998–), Қазақстан кәсіпқой бокс федерациясының президенті (2003–2004), Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 10 мен 11-сайланымдарының депутаты, техника ғылымдарының докторы. * Анасы — Раиса Алдабергенқызы Құлыбаева (1938–2020). * Жұбайы — Динара Құлыбаева (тумысында Назарбаева, 1967 жылы туған), Қазақстан-Британ техникалық университетінің директорлар кеңесінің төрағасы (2004–), Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдеріуниверситетінің директорлар кеңесінің мүшесі (2001–) және Нұрсұлтан Назарбаев білім қорының (NNEF) директоры (1998–). Қазақстанның тұңғыш президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың ортаншы қызы. Forbes журналы бойынша 2024 жылы байлығы 5 млрд $ бағаланып, Орталық Азиядағы ең бай әйел атанды. * Балалары — Алтай (1990 жылы туған), Дениза (2004 жылы туған), және Алишия (2010 жылы туған). * Ағасы — Талғат Құлыбаев, полиция генерал-майоры, Ішкі істер министрлігінің құрметті қызметкері және Алматы академиясының бастығы (2010–2018), Оңтүстік-Шығыс көлік басқармасының басшысы (2005–2010), Алматы облысы Ішкі істер департаментінің бастығы (1999–2000), Алматы облысы Ішкі істер департаментінің бастығы (1999–2000), Жамбыл облысы Ішкі істер департаментінің бастығы (2000–2005).\ Байлығы Жұбайы Динара Құлыбаевамен бірге «АЛМЭКС холдингтік тобы» АҚ арқылы елдегі ірі банктердің бірі Халық Банктың 69.52 % иелік етеді. 2024 жылы Халық Банк Құлыбаевтарға 276.5 млрд ₸, ал 2022 жылы 138 млрд ₸ өтемақы төлеп берді. Одан бөлек ол «Каспий мұнай» АҚ 100 %, «Шұбаркөл Премиум» АҚ 67 %, «Кристалл Менеджмент» АҚ 51 % және «Premier Development Company» АҚ 50 % кіретін «Joint Resources» АҚ иесі. «Joint Resources» АҚ 2022 жылы 43,56 млрд ₸ табыс тапты. Марапаттары * ҚР Мемлекеттік наградалары: ** Құрмет ордені (2001) ** Үшінші дәрежелі Барыс ордені (2009) ** Қазақстан Конституциясына 10 жыл медалі (2005) ** Астанаға 10 жыл медалі (2008) ** Үшінші дәрежелі Барыс ордені (2009) ** Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл медалі (2011) ** I дәрежелі Барыс ордені (2014) ** әл-Фахр мүфтилер кеңесінің ордені (2010) ** Әулие әділ кінәз Мәскеулік Даниил ордені Қызықты деректер Қазақ, орыс, ағылшын тілдерін біледі. Хоббиі — гольф, тау шаңғысы, футбол. Тимур Құлыбаев спортқа әуес, әсіресе, ол гольфтен халықаралық турнирлерге қатысқан. Спортсмендер мен тренерлерді қажеттіліктермен қамтамасыз ету үшін тұрақты инвестициялар сала отырып, ірі қалалардағы спортзалдарды ғана емес, сонымен бірге Қазақстанның өзге өңірлеріндегі спортзалдарды да жабдықтай отырып, оның басшылығымен Қазақстан бокс федерациясы белсенді дами бастады. Мен бала кезден спортпен дос болдым. Спортқа деген қызығушылығымды арттырған әке-шешем, әсіресе әкем. Ол кісі кезінде бокстан спорт шебері, Қазақстан чемпионы болған. Ағаммен бірге спортпен үнемі айналыстық. Спортпен шүғылданғаным ерік-жігерімді қалыптастырды, өз-өзімді ұстай білуге дағдыландырды. Мінез-құлқымды шынықтырып, жеңіске деген ынтамды арттырған спорттың бизнестегі жетістігіме де әжептәуір әсері бар деп сенімді түрде айта аламын. Сілтемелер * [http://biografia.kz/famous/kulibaev-timur Тимур Асқарұлы Құлыбаев biografia.kz-те] * [http://www.exclusive.kz/index.php?uin1191222842&chapter1191222874 Интернет-портрет exclusive.kz] * [http://news.yandex.ru/people/kulibaev_timur.html Пресс-портрет: Тимур Асқарұлы Құлыбаев] * [http://www.facebook.com/people/Timur-Kulibaev/100000322078649 Facebook: Тимур Асқарұлы Құлыбаев] * [https://inbusiness.kz/kz/appointment/kulybaev-timur-askaruly Құлыбаев Тимур Асқарұлы] Дереккөздер