kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Юсуф Демир

Юсуф Демир (; 2003 жылы 2 маусымда туған, Вена, Аустрия) — аустриялық футболшы, "Рапид" клубы мен Аустрия құрамасының ойыншысы. Шабуылдаушы жартылай қорғаушы немесе шабуылшы ретінде әрекет етеді. Клубтық мансап Вена тумасы, 2010 жылдан 2013 жылға дейін Юсуф жергілікті "Ферст" клубының футбол академиясында ойнады. 2013 жылы Рапид клубының академиясына ауысты. 2019 жылдың 26 мамырында Демир "Рапид" клубымен өзінің алғашқы кәсіби келісімшартына қол қойды. 2019 жылдың 14 желтоқсанында Демир "Рапид" сапында аустриялық Бундеслиганың "Адмира Ваккер Мёдлингке" қарсы ойынында дебют жасады. 2020 жылы 19 қыркүйекте "Штурм" клубына қарсы ойында алғашқы голын соқты. 2021 жылдың 9 шілдесінде Юсуф 2021/22 маусымын "Барселона" клубында жалға алу құқығымен өткізетіні белгілі болды. Жалға алу үшін испан клубы 500 мың еуро төледі, сондай-ақ жалға алу аяқталғаннан кейін клуб ойыншыны 10 млн еуроға сатып ала алады. 2022 жылдың 13 қаңтарында Барселонамен жалдау келісімшарты бұзылып, Демир Рапидке оралды. Ұлттық құрамадағы мансабы Юсуф Аустрияда Түркиядан келген иммигранттар отбасында дүниеге келген. Аустрияның жастар құрамаларында өнер көрсетті, сондай-ақ Түркияның ұлттық құрамаларында өнер көрсету туралы шақыру алды. 2021 жылдың 19 наурызында Шотландия, Фарер аралдары және Дания құрамаларына қарсы 2022 жылғы әлем чемпионатына іріктеу турнирінің матчтарына қатысу үшін Юсуф Демирді Аустрияның құрамасына бас жаттықтырушы Франко Фодамен шақырды. 2021 жылы 28 наурызда 2022 жылғы Әлем чемпионатының іріктеу турнирінің екінші турындағы үй матчында Луис Шаубтың орнына 85-ші минутта Фарер аралдарына қарсы (3:1) Аустрия құрамасында дебют жасады. Дереккөздер Сілтеме * [https://www.skrapid.at/de/startseite/teams/spieler/yusuf-demir Профилі] «Рапид» Вена ФК ресми сайтында * [https://www.oefb.at/Spieler/839214/?Yusuf-Demir Профилі] Аустриялық футбол одағы
Мартин Иден

«Мартин Иден» — америкалық жазушы Джек Лондонның ең белгілі романдарының бірі. Шығарманың басты кейіпкері — өз-өзін білім алуға ынталандырып жүрген жас жұмысшы Мартин Иден. Ол көп жағынан Джек Лондонның өзіне ұқсас болып келеді. Романды қазақ тіліне Боранбай Омаров аударған. Шығарма желісі Бұл романның өн бойында жазушының тұлғасы, оның дүниенi қабылдауы, шығармашылық туралы ойлары, жазушы еңбегiн түсiнуi әдемi де әсерлi әрi жарқын көрiнiс тапты. Лондон ерен еңбектiң арқасында жазушылық даңқтың шырқау шыңына көтерiлген қарапайым теңiзшiнiң тарихына өз өмiрiнiң көп сәттерiн енгiзгенi анық. Роман көше төбелесiнде бай әулет Морздардың ұлы Артурды құтқарып қалған Мартин Иденнiң осы отбасының ортасына келуiмен басталады. Қаратабан оған мұндағылардың бәрi нәзiктiк пен сезiмталдықтың, жоғары мәдениеттiлiктiң үлгiсiндей болып көрiнедi. Жаңа ортада өзiн-өзi ұстай алмай әлек болады. Ал осы үйде танысқан Артурдың қарындасы Руфьтi сұлулықтың, мына күнәһар дүниенiң пешенесiне лайық емес таза, ғажайып әлемнiң бейнесiндей сезiнген. Осы сезiмнiң жетегiнде кеткен ол қалайда Руфьке лайық болуды мақсат тұтады. Өзiн мынандай тектi ортада ұстаудың қыр-сырын үйренуге тырысады... Сілтемелер * [https://gutenberg.org/files/1056/1056-h/1056-h.htm Martin Eden] * [http://qamba.codeo.kz/site/book/online/dzhek-lndn-martin-iden/content/content_1.xhtml/ Мартин Иден]
Дженга

Дженга — 1970 жылдары Танзаниядан шыққан ағылшын гейм-дизайнері Лесли Скотт ойлап тапқан және ParkerBrothers (Hasbro бөлімшесі) компаниясы таратқан үстел ойыны. Ойыншылар кезек-кезек мұнараның түбінен блоктарды алып, оларды жоғарыға қойып, мұнараны биік және аз тұрақты етеді (жоғарғы үш жолды ауыстыруға болмайды). «Jenga» сөзі Суахили тілінде «құру» сөзін білдіреді. Ережесі Ойын 54 (кейде 48 немесе 60) қатты ағаш блоктарын (қайың, күл) пайдаланады. Әр блоктың ұзындығы оның енінен үш есе, ал биіктігі оның енінің жартысына тең. Ойынды бастау үшін биіктігі 18 қабатты мұнара салу керек. Әр қабат бір-біріне жақын және параллель орналасқан үш блоктан тұрады. Әрбір келесі қабаттың блоктары алдыңғы қабаттың блоктарына перпендикуляр орналастырылған. Мұнара салынғаннан кейін ойыншылар жүре бастайды. Мұнараны салған адам бірінші болып жүреді. Дженгтегі қозғалыс мұнараның кез-келген деңгейінен бір блокты шығарудан тұрады (тікелей аяқталмаған жоғарғы қабаттың астынан басқа) және оны аяқтау мүмкін болатындай етіп мұнараның жоғарғы жағына қою керек (едендерді аяқталмаған жоғарғы деңгейдің астына салу мүмкін емес). Блокты алу үшін тек бір қолды пайдалануға рұқсат етіледі; екінші қолды да қолдануға болады, бірақ мұнараға бір уақытта бір қолмен тигізуге болады. Блоктарды ең еркін отыратын біреуін табу үшін итеруге болады. Блокты жылжыту арқылы басқа блоктарға қол тигізуге тыйым салынады. Кез-келген жылжытылған блокты орнында қалдыруға болады және егер бұл мұнараның құлауына әкелсе, оны алып тастамайды. Қозғалыс келесі ойыншы мұнараға тигенде немесе бұрын не болатынына байланысты 10 секунд өткенде аяқталады. Шығу тегі Дженганы ойлап тапты Лесли Скотт, және оның негізіне 1970-ші жылдардың басында оның отбасында ойлап табылған Ойын кірді, онда балалар ағаш текшелері пайдаланылды. Скотт Танзанияда дүниеге келген, ағылшын тілінде және суахили тілінде тәрбиеленген, Ұлыбританияның субъектісі. Скотт "Дженга" деп аталатын ойынды 1983 жылы London Toy Fair — де жасап шығарды және оны өзінің компаниясы-Leslie Scott Associates арқылы сатты. Pokonobe Associates мәліметтері бойынша, қазір бүкіл әлемде 80 миллионнан астам Jenga ойындары сатылды (бұл шамамен 4,3 миллиард блок). Сілтемелер * [https://www.ikkaro.com/kk/%D0%B4%D0%B6%D0%B5%D0%BD%D0%B3%D0%B0-%D0%B5%D1%80%D0%B5%D0%B6%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96/ Дженга ережелері]
Темір өкше

«Темір өкше» — Джек Лондон жазған роман-антиутопия. Бұл роман Джордж Оруэллдың шығармашылығына едәуір әсер еткен. Шығарма желісі XXVII ғасырда Антоний Мередит есімді ғалым бір қолжазбаны табады. Оның авторы Авис Эверхард XX ғасырда өмір сүрген революционер болып табылады. Қолжазбада оның өмірі мен елдегі (және әлемдегі) саяси жағдай баяндалады. Болашақтың ғалымы бұл жазбаларға кейде өз пікірлерін қосып баяндайды. Дереккөздер Сілтемелер * [https://gutenberg.org/files/1164/1164-h/1164-h.htm The Iron Heel]
Жұлдызаралық кезбе

«Жұлдызаралық кезбе» — америкалық жазушы Джек Лондонның романы. Ұлыбританияда роман «Көндіру көйлегі» деген атаумен басылған. Шығармада түрмеге қамалған профессор Дэррел Стэндингтің мистикаға толы өмірі жайында баяндалады. Сілтемелер * [https://gutenberg.org/files/1162/1162-h/1162-h.htm The Jacket]
Рэй Кеннеди

Рэймонд «Рэй» Кеннеди (; 28 шілде 1951 — 30 қараша 2021) — ағылшын футболшысы, жартылай қорғаушы. "Арсенал" және "Ливерпуль" клубтарында өнер көрсеткендігімен танымал. Жеке өмірі Рэй Кеннеди Паркинсон ауруынан зардап шекті. Ол өзінің мансабын аяқтағаннан кейін өмірінің көп бөлігін осы ауруды зерттеу және бақылау қорларын ұйымдастырумен өткізді. "Арсенал" мен "Ливерпуль" клубтары 1991 жылы Хайбериде осы мақсаттарға ақша жинау үшін матч ұйымдастырды. Кеннедидің бейнесі Ливерпульдің жанкүйерлері арасында әлі де танымал. Ливерпульдің ресми сайтында өткен дауыс беру нәтижелері бойынша Кеннеди клуб үшін ойнаған 100 үздік ойыншының арасында 28-ші орынға ие болды. 2021 жылы 30 қарашада қайтыс болды. Жетістіктері ; «Арсенал» * Жәрмеңкелер кубогының иегері: 1969/70 * Бірінші дивизионның жеңімпазы: 1970/71 * Англия кубогының иегері: 1970/71 ; «Ливерпуль» * Бірінші дивизионның жеңімпазы (5): 1975/76, 1976/77, 1978/79, 1979/80, 1981/82 * Еуропа чемпиондар кубогының иегері (3): 1976/77, 1977/78, 1980/81 * УЕФА кубогының иегері: 1975/76 * УЕФА Суперкубогының иегері: 1977 * Англия Суперкубогының иегері (4) 1976, 1977, 1979, 1980 ; «Суонси Сити» * Уэльс кубогының иегері: 1982/83 Дереккөздер Сілтеме * [http://www.liverbird.ru/player/823 Ойыншының профилі — Liverbird.ru] * [https://web.archive.org/web/20070303080837/http://www.liverpoolfc.tv/team/past_players/players/kennedy2/ «Ливерпуль» ресми сайтындағы профилі] * [http://www.lfchistory.net/player_profile.asp?player_id=344 Профилі мен статистикасы — LFCHistory.net]
Қазақстандағы парламент сайлауы (1994)

1994 жылы 7 наурызда Қазақстанда Парламент сайлауы өтті. Нәтижесінде 177 орынның 33-іне ие болған Қазақстанның халықтар бірлігі партиясы жеңіске жетті. Дауыс берушілердің 73,5 % болды. Нәтижесі Депутаттар Тағы қараңыз * Қазақстандағы саяси дағдарыс (1995) Сілтемелер *[http://www.ipu.org/parline-e/reports/arc/2165_95.htm Inter-Parliamentary Union Report on 1995 Kazakhstani Elections] *[http://www.parlam.kz/Information.aspx?doc5&lanen-US Parliament of Republic of Kazakhstan] *[https://web.archive.org/web/20061126152932/http://election.kz/pls/portal/url/page/election_eng Central Election Commission] * [http://www.kazbio.info/?S=136 Отандық сайлаудың шағын ерекшеліктері] * [http://www.parlam.kz/ru/history Қазақстандағы парламентаризмнің даму тарихы] * [http://yvision.kz/post/114518 Сайлау тарихы] Дереккөздер
Қазақстандағы парламент сайлауы (2004)

Мәжіліс сайлауы 2004 жылы 19 қыркүйекте өтті. Сайлау аралас жүйе бойынша өтті. Парламент Мәжілісі депутаттығына кандидат ретінде 513 адам бақ сынады. 67 сайлау округінде сайлау өтті. Сайлауға 12 саяси партия қатысты, оның 4-і екі сайлау блогының құрамында болды. Болат Әбілов сайлауға қатыспады, «Отан» іс жүзінде Мәжілістегі мандаттардың 67,5%-ын алды (содан кейін ЕАӨО блогы - 18,2%, «Асар» партиясы - 5,2%, «Ақ жол» партиясы - 2,6%, Демократиялық партия - 1,3%, өзін-өзі ұсынғандар - 5,2% орын алды). ЕҚЫҰ парламенттік Ассамблеясының вице-президенті Игорь Осташ: «Көп жағдайда Қазақстандағы парламент сайлауы ЕҚЫҰ мен Еуропа Кеңесінің демократиялық сайлау өткізу стандарттарына сәйкес келмейді», — деді. Нәтижесі Депутаттар тізімі Дереккөздер
Айдағы алғашқы адамдар

«Айдағы алғашқы адамдар» — Герберт Уэллстың 1901 жылы жарияланған ғылыми-фантастикалық романы. Шығарманың желісі Шығармада екі ағылшын азаматының Айға саяхат жасағаны жайында баяндалады. Олардың біріншісі — бизнесмен Бедфорд. Екіншісі — ғалым Кейвор, ол антигравитациялық материалды жасап шығарумен айналысып жүрген. Айға жеткенде, олар бөгдеғаламдық тіршілік иелерімен, селениттермен танысады. Экрандалуы Роман 1919, 1964, 2010 жылдары экрандалды. Сілтемелер * [https://gutenberg.org/files/1013/1013-h/1013-h.htm The First Men in the Moon]
Қарақыз-Қоғақыз

Қарақыз-Қоғақыз – Батыс және Шығыс Қаратау жоталары аралығындағы аласа таулар тізбегі. Географиялық орны Маңғыстау облысы Маңғыстау ауданының орталық бөлігінде, Шетпе ауылының оңтүстік-батысында орналасқан. Жер бедері Абсолюттік биіктігі 237 м. Күрделі пішінді таулар батыстан шығысқа қарай 20-22 км-ге созылған, енді жері 15 км-ге жуық. Кемерленіп біткен беткейлері 45-56 м-лік жарқабақты келген. Геологиялық құрылымы Жер қыртысы пермьнің метаморфты құмтас, әктас және конгломератты тау жыныстарынан түзілген. Өсімдігі Кемерлі беткейінің етегінде қараған аралас жусан, бұйырғын, баялыш, т.б. сораң шөптесіндер өскен. Солтүстік және шығыс етегінде тұщы бұлақтар кездеседі. Дереккөздер
Жетіген (әуеайлақ)

Жетіген (1993 жылға дейін — Николаевка) — Қазақстан Республикасы Алматы облысының Іле ауданында, Алматы қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 50 км жерде орналасқан 1-дәрежелі әскери әуеайлақ. Ил-76, Ан-22, Ту-154 ұшақтарын және жеңілірек үлгілерді қабылдауға қабілетті. Сондай-ақ барлық типтегі тікұшақтарды қондыру мүмкіндігі бар. Жақын жерде Алатау қаласы (бұрынғы Жетіген ауылы) бар, онда әуеайлақ қызметкерлеріне арналған шағын әскери қалашық орналасқан. Жетіген ауылы 1993 жылға дейін Николаевка деп аталды. 2022 жылдың қаңтарында жаппай наразылықтар мен тәртіпсіздіктер аясында (Алматы әуежайымен бірге) ҰҚШҰ әскерлерінің келу бекеттерінің біріне айналды. Барлық шетелдік күштерді орналастыру аяқталғаннан кейін ол Беларусь Республикасы АОК 103-ші жеке гвардиялық әуе-десанттық бригадасының бітімгершілік ротасының қорғауына алынды. Тағы қараңыз * Қазақстан Республикасы әуе қорғаныс күштері Сілтеме * [http://kazairdan.gallery.ru/watch?a=MDS-b4IF Әуеайлақ суреттері] Дереккөздер
Зайсан әуежайы

{{Infobox Airport Әуе қатынасы Өскемен қаласынан Зайсанға тұрақты жолаушылар рейсі бар, рейсті SCAT компаниясы орындайды. Қабылдайтын әуе кемелері * Ан‑24, Ан‑26 * Як‑40 және жеңіл ұшақтар * Барлық үлгідегі тікұшақтар Авиакомпаниялар мен бағыттар Жолаушылар ағыны Қазіргі уақытта ресми статистика қолжетімді емес, нақты деректер толықтыруды қажет етеді. Дереккөздер Тағы қараңыз * Қазақстандағы әуежайлар тізімі * Зайсан (қала)
Қаратас (тау, Нарын жотасы)

Қаратас – Нарын жотасының солтүстік-шығысындағы тау. Географиялық орны Шығыс Қазақстан облысы Катонқарағай ауданы Белқарағай ауылының солтүстік-батысында 18 км жерде орналасқан. Бұқтырма өзенінің аңғарында. Жер бедері Абсолюттік биіктігі 1780 м. Солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай шамамен 9 км-ге созылып жатыр, енді жері 7 км. Солтүстік беткейі тіктеу, оңтүстік бөлігіне қарай көлбеуленіп сай, өзен аңғарларымен тілімденген. Таудан Бұқтырма өзенінің сол саласы Коробиха, Нарын өзендірінің оң саласы Березовка, т.б. ірілі-ұсақты салалары бастау алады. Өсімдігі Тау беткейінде далалық қоңыр топырағында шалғынды дала өсімдіктерімен бірге қарағай, самырсын, бұталар өседі. Дереккөздер
Ортадүние

Ортадүние не болмаса Жерорта (; Ендор (ку. Endor); Еннорат (синд. Ennorath); сөзбе-сөз — Орталық жер) — Дж.Р.Р. Толкиннің аңызындағы ойдан шығарылған әлеміндегі орын, континент. Ортадүниеде «Хоббит» және «Сақиналар әміршісі» оқиғалары толығымен, ал «Силмариллион» және «Аяқталмаған ертегілер» ішінара өріс алады. Толкиен Ортадүниенің және оның шығармаларының оқиғалары өтетін жекелеген аймақтарының бірнеше картасын дайындады. Олардың барлығы көзі тірісінде жарық көрген жоқ. Негізгі карталар «Хоббит», «Сақиналардың әміршісі», «Силмариллион» және «Аяқталмаған ертегілер» кітаптарында жарияланған. Бірінші Дәуірдегі оқиғалардың көпшілігі осы кезеңнің соңында суға батқан Белерианд субконтинентінде болды. Белерианд картасының оң жақ шетіндегі Көк таулар — Екінші және Үшінші дәуірлердегі Ортадүние картасының жоғарғы сол жағында пайда болған Көк таулар еді. Толкиннің Ортадүние карталары әлемнің аз ғана бөлігін қамтиды: Руна мен Харад жерлерінің маңызды бөліктері, сондай-ақ басқа континенттер көрсетілмеген. Толкиен Ортадүниенің біздің Жерде екенін бірнеше рет атап өтті (дәлірек айтқанда, алыс өткенде «болған»). Ол бұл туралы «Сақиналар әміршісінде» де, хаттарда да айтқан. Оның айтуынша, Үшінші Дәуір шамамен алты мың жыл бұрын аяқталды. Ширдің айналасы - қазіргі Солтүстік-Батыс Еуропа (Хоббитон, мысалы, Оксфордпен бір ендікте орналасқан). Алайда кейбір хаттарға жауап ретінде ол өз әңгімелерін «екінші реттік шындық» ретінде айтатын. 1971 жылдың қаңтарында сұхбатында ол сипаттаған нәрсені басқа дәуірде болған деп санауға бола ма деген сұраққа ол: «Жоқ... қиялдың басқа деңгейінде – иә» деп жауап берді. Дегенмен, ол әрекет Жерде орын алатынын растады; Мидгард пен Ортадүниені салыстыра отырып, ол: «Иә, олар бір сөз. Көптеген адамдар Ортадүниені ғылыми фантастикадағыдай басқа әлем немесе басқа планета деп ойлап қателеседі, бірақ бұл Мұхитпен қоршалған деп елестетілген біз өмір сүріп жатқан әлемге арналған көне сөз». Атауы Ежелгі герман мифологиясында адамдар әлемі Мидгард, Мидденхайм, Манахейм және Мидденгард сияқты бірнеше атаулармен белгілі болды. Көне ағылшын тіліндегі middangeard бұрынғы герман сөзінен шыққан, сондықтан қазіргі ағылшын тіліне Midgard ретінде транслитерацияланған скандинавиялық мифологиядағы көне скандинавиялық Miðgarðr сияқты сөзге жақындығы бар. Протогермандық gardoz дегеннен шыққан екінші элементтің бастапқы мағынасы ағылшын тіліндегі (аула) дегенге ұқсас (қоршау) болды; middangeard халық этимологиясы арқылы (Ортадүние) деп ұқсатылған. Ортадүние скандинавиялық мифологиядағы тоғыз әлемнің және кейінгі христиан нұсқасында үш әлемнің (жоғарыда жұмақ пен төменде тозақ) ортасы болды. Толкин бұл терминді VIII ғасырдағы ағылшын монахы Киневулфтің «Мәсіх» және «Елена» өлеңдерінен алған. Куенияда Ортадүние Ендор немесе Ендоре (ку. Endor, Endórë), «орталық жер» деп аталды, синдаринде бұл атау Еннорат (синд. Ennorath) сияқты естіледі. Түрлі дәуірлерде ол Тастанды Жерлер, Сырт Жерлер, Ұлы Жерлер деп те аталды. Географиясы Дереккөздер
Мердинли мешіті

Мердинли мешіті — Әзірбайжанның Шуша қаласында орналасқан қираған мешіт. Ол Әзірбайжан астанасы Бакуден 350 шақырымдай жерде орналасқан. Мешіт Мердинли маңында орналасқан. Мердинли мешіті 19 ғасырдың аяғында Шушада жұмыс істеп тұрған 17 мешіттің бірі болды. Мешіт Дүниежүзілік мұра тізіміне енгізілген Шуша мемлекеттік тарихи-сәулет қорығында орналасқан. Мешіт 1992 жылы Шушаны армян күштері басып алғаннан кейін қираған. Дереккөздер
Құлдық (тау)

Құлдық – Талас Алатауы жотасының оңтүстік-батысындағы тау. Географиялық орны Түркістан облысы Қазығұрт және Төле би аудандарының аралығында орналасқан. Жер бедері Абсолюттік биіктігі 2626 м. Солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай 22 км-ге созылған, енді жері 10 км шамасында. Таудан Бадам, Сайрамсу өзендерінің салалары бастау алады. Шығысында Өгем, оңтүстігінде Қаржантау жоталары бар. Геологиялық құрылымы Тас көмір жүйесінің әктас, гранит жыныстарынан түзілген, сай-жыралармен тілімденген. Өсімдігі Таудың шалғынды, қоңыр топырақ жамылғысында бидайық, жусан, т.б. өсімдіктер, арша шоғырлары, жабайы жеміс ағаштары өседі. Дереккөздер
Франциско Хенто

Франсиско Хенто Лопес (; 21 қазан 1933, Гуарнисо, Кантабрия, Испания — 18 қаңтар 2022 жыл) — испаниялық футболшы, жартылай қорғаушы. Карьерасы 1962, 1966 жылдары әлем чемпионатына қатысты. Бүкіл карьерасын дерлік "Реал Мадрид" клубында өткізді. Тек 1952/53 жылғы маусымды ғана "Расинг" сапында ойнады. Чемпиондар кубогының алты дүркін жеңімпазы атанған жалғыз футболшы. Клуб сапында 23 жүлдеге қол жеткізді, бұл рекордты 2022 жылы 16 қаңтарда (қайтыс боларынан екі күн бұрын) Марселу жаңартты. 1970-2000 жылдары үнемі болмаса да, оқтын-оқтын бапкерлікпен айналысты. Жетістіктері Ұлттық * Испания чемпионы (12): 1953/54, 1954/55, 1956/57, 1957/58, 1960/61, 1961/62, 1962/63, 1963/64, 1964/65, 1966/67, 1967/68, 1968/69 * Испания кубогы (2): 1962, 1970 Халықаралық * Чемпиондар кубогы (6): 1956, 1957, 1958, 1959, 1960, 1966 * Құрлықаралық кубок: 1960 * Латын кубогы (2): 1955, 1957 Дереккөздер Сілтемелер * [http://real-madrid.ru/?actshow&id227 Биография мен интервью]
Футболдан Испания суперкубогы 2021/22

Футболдан Испания суперкубогы 2021/22 — Испания суперкубогының 38-ші маусымы. Матчтардың бәрі Эр-Риядтағы Фахд Падища стадионында өтті. Қатысушылар * Атлетико Мадрид (Испания чемпионы 2021/22) * Реал Мадрид (Испания вице-чемпионы 2020/21) * Барселона (Испания кубогы иегері 2020/21) * Атлетик Бильбао (Испания кубогы финалисі 2021/22) Матчтар Жеребе 2021 жылы жазда өтті. 1/2 финал ---- Финал Дереккөздер
Йерай Альварес

Йерай Альварес Лопес (; 24 қаңтар 1995) — испаниялық футболшы, "Атлетик Бильбао" клубының жартылай қорғаушысы. 21 жасқа дейінгі Испания құрамасында ойнаған. Жетісітктері Командалық * Испания кубогының финалисі: 2021 * Испания суперкубогының финалисі: 2021, 2022 Дереккөздер Сілтемелер *[https://fbref.com/en/players/3ecc11d8/ Профилі]
Mojang Studios

компанияның офисі.]] Mojang Studios (Mojang Specifications (2009–2010), Mojang AB (2010–2020); [mʊˈjɛŋː], [ˈmoʊˌdʒæŋ] — «зат») — компьютерлік ойындарды шығаратын шведтік компания. Minecraft ойынын жасаушы ретінде танымал. 2009 жылдың мамырында Нотч лақап атымен танымал программист Маркус Перссонмен құрылған. 2014 жылы компания Microsoft корпорациясымен 2,5 миллиард долларға сатылды. Компанияның офисі Стокгольм қаласында орналасқан. Ойындар Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [https://www.mojang.com/ mojang.com.] — компанияның ресми сайты.
Дани Гарсия

Даниэль Гарсия Каррильо (; 24 мамыр 1990, Сумаррага, Испания), қысқаша Дани Гарсия — испаниялық футболшы, "Атлетик Бильбао" клубының жартылай қорғаушысы. Жетістіктері Клубтық * Испания суперкубогы: 2021 Дереккөздер
Икер Муньяин

Икер Муньяин Гоньи (; 19 желтоқсан 1992, Памплона, Испания) — испаниялық футболшы, шабуылшы. Испания Ұлттық құрамасы сапында екі ойын өткізген. Жетістіктері Клубтық * Испания суперкубогы: 2015, 2021 Дереккөздер Сілтемелер * https://eu-football.info/_player.php?id=27640
Қызылбастау (тау)

Қызылбастау – Айтау тауларының солтүстік бөлігіндегі тау. Географиялық орны Жамбыл облысы Шу ауданы Бабасай ауылының солтүстік-батысында 56 км жерде орналасқан. Жер бедері Абсолюттiк биіктігі 765 м. Батыстан шығысқа қарай ендік бағытта 3 км-ге созылған, енді жері 1 км. Солтүстігі мен шығысында Жусандала даласы, солтүстік-батысында Тасбастау, оңтүстігінде Күйелі Қаратау таулары орналасқан. ‎ Географиялық құрылымы Каледон-герциндік тау жаралу процесінде қалыптасқан. Өсімдігі Тау етегінің саздақты бозғылт топырағында жусан бітік өседі. Дереккөздер
Қоңыраугүл (Рапунцель)

Қоңыраугүл (Рапунцель) — ортағасырлық мұнарада қамалған, ұп-ұзын шашы бар сұлу қыз туралы ертегі. Бұл неміс халқының ертегісі алғаш рет 1812 жылы Ағайынды Гриммдер шығарған жинағында басылды. Экрандалуы Ертегінің негізінде бірнеше мультфильм және фильм түсірілді. Олардың арасында: * Бұрымды (Tangled) — 2010 жылғы Walt Disney мультфильмі * Шрек Үшінші — мұнда Рапунцель екінші деңгейлі кейіпкер, 2007 жылғы мультфильм * Рапунцель, немесе аққан жастың сиқыры — 1988 жылғы неміс фильмі Сілтемелер * [https://adebiportal.kz/web/viewer.php?file/upload/iblock/ab8/ab836b25f47bc3e78779580bb3f97bd1.pdf&lnkz#page=348 Қазақшаға аударылған ертегі] * [https://adebiportal.kz/web/viewer.php?file/upload/iblock/6b4/6b495738ee319676bee57a21fe113e18.pdf&lnkz Кеңейтілген нұсқасы (суреттермен)]
Қособа (тау, Шошқакөл көлі)

Қособа – Шошқакөл көлінің оңтүстік-батысындағы аласа тау. Географиялық орны Қарағанды облысы Нұра ауданы Қарақасқа ауылының оңтүстік-шығысында 42 км жерде орналасқан. Жер бедері Абсолюттік биіктігі 526 м. Батыстан шығысқа қарай 4 км-ге созылған, енді жері 2 км. Беткейі жайпақ, таудың түпкі жыныстары жер бетіне шығып жатыр. Батысында Тасшоқы, оңтүстігінде Шұбароба, солтүстігінде Қазығұрт таулары бар. Өсімдігі Қиыршықтасты бозғылт қоңыр топырақ жамылғысында қара жусан, көкпек, бұйырғын, шөлейт белдеміне бейімделген өсімдіктер өседі. Дереккөздер
Сарышоқы (тау, Ханшыңғыс жотасы)

Сарышоқы – Ханшыңғыс жотасының оңтүстік бөлігіндегі тау сілемі. Географиялық орны Абай облысы Абай ауданы Қарауыл ауылының оңтүстік-батысында 22 км жерде орналасқан. Жер бедері Абсолюттік биіктігі 1076 м. Солтүстіктен оңтүстікке қарай 4,5-5 км-ге созылған, енді жері 2,5 км шамасында. Солтүстік беткейі тіктеу, таудың түпкі жыныстары жалаңаштанған, етегінде қиыршықтас пен қорымтас үйінділері шоғырланған. Оңтүстік беткейінде көктерек, қайың шоғырлары аралас шалғын шөп өседі. Атырабында жайылымдық жерлер мен қыстаулар бар. Дереккөздер
Сарышоқы (тау, Сауыр жотасы)

Сарышоқы – Сауыр жотасының солтүстік-батыс бөлігіндегі тау сілемі. Географиялық орны Шығыс Қазақстан облысы Зайсан ауданы Жаңатұрмыс ауылының оңтүстік-шығысында 28 км жерде орналасқан. Жер бедері Абсолюттік биіктігі 2407 м. Солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай 15 км-ге созылған, енді жері 7 км. Беткейлері тіктеу бірнеше таудан тұрады. Солтүстік-шығысқа қарай аласарып, жақпартас пен қиыршықтастың үйінділері кездеседі. Тауды Қараүңгір өзенінің салалары – Дараөзек жəне Сылдырама суайрығы бөліп жатыр. Батыс беткейінде қылқан жапырақ, қалған бөлігін жалпақ жапырақты сирек орман ландшафтысы көмкерген. Дереккөздер
Сарышоқы (тау, Сайқын жотасы)

Сарышоқы – Сайқын жотасының батысындағы тау. Географиялық орны Шығыс Қазақстан облысы Зайсан қаласының оңтүстік-шығысында 18 км жерде орналасқан. Жер бедері Абсолюттік биіктігі 2164 м. Солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай 6 км-ге созылған, енді жері 3,5-4 км, салыстырмалы биіктігі 65-70 м. Беткейі тіктеу, өзен арналарымен тілімденген. Солтүстік беткейінен Тоқай, шығысынан Теректі өзендерінің салалары бастау алады. Өсімдігі 1000 м-ге дейінгі биіктік белдеуінде сирек орман өседі. Баурайы мал жайылымына қолайлы. Дереккөздер
Сарышоқы

* Сарышоқы – Мыржық жотасының оңтүстік-батысындағы тау. * Сарышоқы – Қызылтау тауларының батыс бөлігіндегі тау. * Сарышоқы – Баянауыл және Қызылтау таулары аралығындағы тау. * Сарышоқы – Сайқын жотасының батысындағы тау. * Сарышоқы – Сауыр жотасының батысындағы тау. * Сарышоқы – Тарбағатай жотасының солтүстік беткейіндегі тау массиві. * Сарышоқы – Ханшыңғыс жотасының оңтүстік бөлігіндегі тау сілемі.
Түрікменстан Ұлттық қауіпсіздік министрлігі

Түрікменстан Ұлттық қауіпсіздік министрлігі (Түрікменстан ҰҚМ) — Түрікменстанның барлау қызметі – барлау және қарсы барлау қызметі, мемлекеттік құпияларды қорғау, қылмыстарды ашу, алдын алу және алдын алу саласындағы Түрікменстанның заңнамасында белгіленген өкілеттіктерді жүзеге асыратын орталық атқарушы орган. Министрі — полковник Аннаев Құрбанмұрат Әкемұратұлы, оның алдында генерал-майор Бердиев Жайлым Йағмырұлы, оның алдында генерал-лейтенант Көшкелді Қожабердиев. Штаб-пәтері 2008 жылғы 10 желтоқсанда Ашхабадта Түрікменстан Ұлттық қауіпсіздік министрлігінің жаңа әкімшілік ғимараты ашылды, Ұлттық қауіпсіздік министрлігінің жаңа кеңсесі астананың тарихи орталығында орналасқан осы мекеменің ғимараттар кешенін органикалық түрде толықтырды. Дереккөздер
Сарышоқы (тау, Тарбағатай жотасы)

Сарышоқы – Тарбағатай жотасының солтүстік беткейіндегі тау массиві. Географиялық орны Шығыс Қазақстан облысы Тарбағатай ауданы Асусай ауылының оңтүстігінде 10 км жерде орналасқан Жер бедері Абсолюттік биіктігі 2257 м. Батыстан шығысқа қарай ендік бағытта 25 км-ге созылған, енді жері 12-13 км. Беткейлері тіктеу, тізбек таулардан тұрады. Өзен суайрығымен дараланған. Солтүстігінен Бозша, Тайбаққан, оңтүстік беткейінен Терісайрық өзендерінің салалары бастау алады. 1000-1500 м биіктік белдеуіне дейін Ақтас, Боранбай, Иманбай, Қызылащы, Терісайрық, Қыздар, т.б. қыстаулар орналасқан. Өсімдігі Таудың қара, қызғылт қоңыр топырақ жамылғысында бұталы дала ландшафтысы, одан биік белдеуде шағын тоғайлар кездеседі. Дереккөздер
Тайбұғалықтар

Тайбұғалықтар (орыс. Тайбугиды, Тайбугины) — сібір және шығыс жылнамаларына сәйкес Тайбұға жұртын және біраз уақыт Ескер (Сібір) жұртын билеген Тайбұға ұрпақтарының әулеті . Шибан әулетінің өкілдерімен түмен және сібір тақтары үшін талас жүргізген. Тарихы Тайбұғалық әулеттің бегі туралы тұңғыш ақпарат Патриарх жылнамасында және оған жақын туындыларда XVI ғасырдың ортасында кездеседі. 1555 жылдың қаңтар айында Ескер жұртының билеушісі Едігер Мәскеуге елшілік аттандырған. Келесі рет тайбұғалықтар орыс патшасы І Федордың түмен және сібір ханы Көшімге жіберілген хатында аталып өтті. Тайбұғалық әулеттің бізге таныс шежіресі мен тарихы туралы деректердің басым бөлігі XVII ғасырда жарық көрген. Өкілдері * Тайбұға – әулеттің негізін салушы. * Қожа. * Мар (Омар, Умар) - Ибақ ханның қарындасының күйеуі (шамамен 1450-1480 жж.) * Адер (Одер, Обдер) - Мардың ұлы, Ибақ ханның жиені болуы мүмкін. * Абалақ (Ябалак, Ебалақ) – Мардың ұлы, Ибақ ханның жиені болуы мүмкін. * Ғази би - Сібірдің тайбұғалық мырзасы (? - 1428). * Мұса би – Сібірдің тайбұғалық мырзасы (1460-1496). * Мұхаммед Тайбұға - Сібірдің тайбұғалық мырзасы, Адердің ұлы (1496-1502). * Аңғыш (Ағыш) – Абалақтың баласы, Мұхаммед Тайбұғаның немере ағасы. * Қасым – Мұхаммед Тайбұғаның ұлы, Аңғыштың жиені, Сібірдің тайбұғалық мырзасы (1502-1530). * Едігер - Қасым мырзаның ұлы, Сібірдің тайбұғалық мырзасы (1530-1563). * Бек-Болат - Қасым мырзаның ұлы, Едігердің ағасы және тең билеушісі (1555-1558), Сайынболат Бекболатұлының әкесі болуы мүмкін. * Сейіт-Ахмет (Сейтек) - 1583-1588 жылдары тайбұғалықтардың басшысы, Едігердің жиені, Бекболаттың ұлы. Галерея Тағы қараңыз * Тайбұға * Тайбұға жұрты * Сібір хандығы Әдебиет * Посольские книги по связям России с Ногайской Ордой. 1561-1566 гг. Публикация текста / [сост. Д. А. Мустафина ; авт.предисл. В. В. Трепавлов]. - Казань : Татар. кн. изд-во, 2018. - 231 с., илл. * Тюменское и Сибирское ханства / под ред. Д. Н. Маслюженко, А. Г. Ситдикова, Р. Р. Хайрутдинова. — Казань: Издательство Казанского университета, 2018. — 560 с. — ISBN 978-5-00130-021-2. * Полное собрание русских летописей. Т.13. Первая половина. Летописный сборник, именуемый Патриаршею или Никоновской летописью. СПб.: Типография Н.Ю.Скороходова, 1904. 303 с. * Миллер Г. Ф. История Сибири. — М.—Л.: АН СССР, 1937. — Т. 1. — С. 194-196, 240, 260-266, 274-276. * * * Сабитов Ж. М. Генеалогия Торе. — 3-е изд. — Алма-Ата, 2008. — С. 290. — 326 с. — 1000 экз. — ISBN 9965-9416-2-9 . Архивная копия от 27 января 2012 на Wayback Machine Сілтемелер *
Ақтоғай (станция)

Ақтоғай теміржол станциясы — Қазақстан темір жолының Алматы бөлімшесіне қарасты ірі теміржол торабы. Станция Қазақстанның Жетісу облысы, Ақтоғай ауылында орналасқан. Жалпы сипаттама Ақтоғай станциясы Түрксіб магистралінің маңызды нүктелерінің бірі болып табылады. Мұнда бірнеше теміржол тармақтары түйіседі: * Түрксіб (Алматы – Семей бағыты); * Ақтоғай – Достық (Қытаймен шекараға шығатын халықаралық бағыт); * Мойынты – Ақтоғай (орталық Қазақстанды Жетісу өңірімен байланыстырады). Осы торап арқылы Қазақстанның шығысы мен орталығы, сондай-ақ Қытай бағытына жүк және жолаушылар тасымалы жүзеге асырылады. Тарихы * Станция 1930-жылдары Түрксіб құрылысы кезінде пайдалануға берілді. * Кейін Ақтоғай – Достық теміржол желісі ашылғаннан кейін халықаралық маңызы бар торапқа айналды. * Мойынты – Ақтоғай желісінің іске қосылуы станцияның стратегиялық рөлін одан әрі күшейтті. Қызметі Ақтоғай станциясы: * жолаушыларға қызмет көрсетеді (вокзал ғимараты бар); * жүк пойыздарын қабылдап, жөнелтеді; * халықаралық транзиттік тасымалдарды қамтамасыз етеді. Маңызы Ақтоғай станциясы Қазақстандағы ең ірі теміржол тораптарының бірі саналады. Ол елдің шығысы мен орталығын, сондай-ақ Қытай бағытын байланыстыратын стратегиялық көлік инфрақұрылымы болып табылады. Оқиға Станция Түрксібте орналасқан. 1956 жылы кеңес-қытай екіге бөлінуі нәтижесінде 1959 жылы Достық стансасына дейін (Жоңғар қақпасы арқылы) темір жол салынды, бірақ бұл уақытқа дейін екі ел арасындағы қарым-қатынас нашарлап, Қытайдың Ланьсин темір жолы 1959 жылға дейін созылмады. алдағы отыз жылдағы Қазақстан шекарасы. 1985 жылы Ақтоғай – Саяқ темір жолы қосылып, Орталық Қазақстанмен теміржол қатынасы мүмкін болды. 1990 жылы Алатау асуында Қытаймен қосылған соң Үрімші – Достық – Ақтоғай – Саяқ – Балқаш – Мойынты теміржол көпірі құрылды. 2012 жылы Қорғастағы габаритті жүктерді ауыстырып тиеу торабы арқылы Қытайдағы Цзинхэ жол айрығына дейін Жетіген арасында жаңа желі ашылды. Маршрут * Түрксіб * Ақтоғай-Достық темір жолы * Мойынты-Ақтоғай темір жолы Дереккөздер
Барнауыл (станция)

Барнаул — Алтай өлкесінің Барнаул қаласында орналасқан Батыс Сібір темір жолының Алтай аймағының жүк стансасы. Оқиға Барнаулдағы вокзал ғимараты 1914 жылы сәуірде Алтай темір жолының салынуына байланысты қаланған. Оның жобасын Томск сәулетшісі К.К.Лыгин жасаған. Маусым айының аяғында тас қалау аяқталып, 1915 жылы 8 қазанда алғашқы жолаушылар пойызы келді. Барнаул вокзалының салтанатты ашылуы 1915 жылы 21 қазанда өтті, ол 1916 жылы 10 шілдеде ресми түрде ашылды, олар жүктерді қабылдау және талап ету, пойыз билеттерін сату және жеке жеделхаттарды қабылдауды бастады. 1950 жылдардың басында вокзал ұлғайған жолаушылар ағынының қажеттіліктерін қанағаттандыруды тоқтатты, 1955 жылы оның жанынан жаңа вокзал ғимаратын салу туралы шешім қабылданды. Ол 1958 жылы Киев мемлекеттік жобалау-іздестіру институтында сәулетші И.С.Пестряков әзірлеген типтік жоба бойынша салынды (басқа деректер бойынша ғимаратты 1962 жылы сәулетшілер Л.Чуприн мен Т.Сидамонидзе салған). Осы жоба бойынша Новокузнецк, Кемерово, Магнитогорск-Жолаушы, Целиноград, Ақтөбе және Нижний Тагил станцияларында темір жол станциялары салынды. 2000 жылдардың бірінші жартысында вокзал ғимараты қайта жаңғыртылып, жөндеуден өтті. Негізгі қасбеттің оң жақ қапталында «Осында, Барнаул станциясында А.В.Луначарский 1928 жылы 17 желтоқсанда қала және темір жол торабы жұмысшылары алдында сөз сөйледі» деген жазуы бар мемориалдық тақта орнатылған. 2014 жылы Ласточка электр пойызында Барнаул-Новосибирск жүрдек пойызының сынақ рейсі өтті. 2020 жылға қарай қалалар арасындағы тұрақты жоғары жылдамдықты байланысты іске қосу жоспарлануда. Маршрут * Түрксіб * Дереккөздер
Сарышоқы (тау, Қарағанды облысы)

Сарышоқы – Мыржық жотасының оңтүстік-батысындағы тау. Географиялық орны Қарағанды облысы Қарқаралы ауданы Айнабұлақ ауылының оңтүстігінде 14 км жерде орналасқан. Жер бедері Абсолюттік биіктігі 901 м. Солтүстіктен оңтүстікке қарай бойлық бағытта 7 км-ге созылған, енді жері 5,5 км. Беткейлері тіктеу, бірнеше ұсақ шоқылардан тұрады. Құрғақ өзен арналарымен, сай-жыралармен тілімденген. Солтүстігінде Дос, оңтүстігінде Айғыржал, батысында Ақшоқы, шығысында Қызыладыр таулары орналасқан. Өсімдігі Сортаңды қызғылт қоңыр топырақ жамылғысында сұлыбас, тобылғы, бетеге, селеу, сирек шілік тоғайы өскен. Бұлақтарға бай. Атырабында жайылымдық жерлер мен қыстаулар бар. Дереккөздер
Қызыладыр (тау, Абай облысы)

Қызыладыр – Мыржық жотасының оңтүстігіндегі аласа тау. Географиялық орны Абай облысы Жаңасемей ауданы, Дегелең қонысының солтүстік-шығысында 52 км жерде орналасқан. Жер бедері Абсолюттік биіктігі 774 м. Солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай 12 км-ге созылған, енді жері 5 км. Беткейі көлбеу, тізбектелген шоқылардан тұрады. Оңтүстік баурайындағы бұлақтардан Сарыөзен өзенінің саласы бастау алады. Таудың түпкі жыныстары эрозиялық процестерге ұшыраған. Солтүстік-шығысында Тасқара, Шақпан, шығысында Арқалық, оңтүстік-шығысында Борлы, оңтүстік-батысында Айғыржал, батысында Сарышоқы, солтүстік-батысында Дос таулары орналасқан. Өсімдігі Сортаң, қызғылт қоңыр топырақ жамылғысында сұлыбас, боз, селеу аралас бұталы өсімдіктер өседі. Дереккөздер
Қызыладыр

Таулар, шоқылар: * Қызыладыр – Бектауата тауының оңтүстік-батысындағы шоқы. * Қызыладыр – Мыржық жотасының оңтүстігіндегі аласа тау. * Қызыладыр – Қызыларай және Үшқайың таулары аралығындағы тау. * Қызыладыр – Қызыларай таулары мен Балқаш көлі аралығындағы тау. * Қызыладыр – Қызылтас тауларының оңтүстік бөлігіндегі тау. * Қызыладыр – Шақпақ тауларының оңтүстік-батысындағы аласа тау. * Қызыладыр – Павлодар облысы Екібастұз қалалық әкімдігіне қарасты аумақтағы тау. * Қызыладыр – Павлодар облысы Май ауданындағы оқшауланған тау. Басқа мағыналар: * Қызыладыр – Маңғыстау үстіртіндегі шатқал.
Көшпенділер (фильм)

Көшпенділер — 2005 жылғы қазақ-француз бірлесіп түсірген фильм. Фильмнің желісі Ілияс Есенберлиннің «Көшпенділер» трилогиясының екінші кітабына негізделген. Жарнама ұраны: Әрбір жауынгердің, әрбір халықтың, әрбір махаббаттың өз Отаны болуы керек. Фильмнің бюджеті 34 миллион АҚШ долларын құрады. Түсірілім барысында шамамен 13 мыңға жуық макет қару-жарақ, 150 қазақ және жоңғар киіз үйі, 20-дан астам негізгі кейіпкер, 300 эпизодтық рөл және 2000-ға жуық массовка актерлері пайдаланылды. Фильмнің тұсаукесері 2005 жылдың 6 шілдесінде Астанада Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың қатысуымен өтті. Желісі XVIII ғасыр. Қазақтардың жоңғар шапқыншылығына қарсы азаттық соғысын жүргізуде. Абылай хан атанған — Мансұр талай сынақтан өткен жас жігіт. Ол нағыз халық қолбасшысының қиын жолынан өтуі керек. Ажалмен бетпе-бет келгеніне қарамастан, ол дана, абыройлы адам болып қала береді. Оның басты мақсаты – қазақ халқын осындай қиын-қыстау кезеңде біріктіру, өйткені ортақ күш-жігермен ғана жауды өз жерінен қуып шыға алады. Сонымен қатар, осындай қиын кезеңде Мансұрдың жауынгер қыз Гауһарға деген сезімі бар, бұл да оған ауыр сынаққа айналады... Рөлдерде Фильм 2004 жылы аяқталды, бірақ көріністі көрген продюсерлер оған қосымша қаражат салуды ұйғарып, жасаушылардан шайқас сахналарын аяқтауды және романтикалық желіні кеңейтуді талап етті. Сұраныстары құпталмаған соң режиссер Иван Пассер мен оператор Юли Штайгер жобадан шығып, олардың орнына Сергей Бодров пен Дэн Лаустсен келді. Дереккөздер
Қош бол, Гүлсары! (фильм)

Қош бол, Гүлсары! — Қазақ кинорежиссері Ардақ Әмірқұловтың фильмі. Шыңғыс Айтматовтың аттас повесінің экрандық нұсқасы. Желісі Түсірілген көріністің әрекеті 1950 жылдардағы кеңестік Қазақстанды көрсетеді. Фильм коммунист колхозшы Танабайдың басынан өткерген кеңестік кезеңдегі барлық драматизмын оның өмір бойы өзімен бірге жүріп өткен асыл тұқымды айғыр Гүлсарымен қарым-қатынасының призмасы арқылы көрсетеді. Рөлдерде Фильмнің түсірілімі 102 минуттық фильмді түсіру жұмыстары бір жылдан астам уақытқа созылды, түсірілім жұмыстары Алматы облысының тау бөктерінде Ұзынағаш ауылының маңында өтті. Фильмнің түсірілімі 2006 жылдың ақпан айында басталып, үш жарым айға созылды, бірақ қаржыландырудың баяу болуына байланысты фильм Астанада 2008 жылдың 7-13 қыркүйек аралығында өткен V «Еуразия» кинофестивалі басталғанға дейін ғана аяқталды. Басты кейіпкер Танабайды сомдаған қырғыз актері Доғдырбек Қыдыралиев бұл рөлге үш жыл дайындалып, ол үшін 13 келіге арықтаған. Гүлсары жылқыны қазақтың Тараз қаласындағы жылқы зауыттарының бірінен табылған Гарпун атты айғыр ойнаған. Марапаттары * V Халықаралық «Еуразия» кинофестивалінің бас жүлдесі (2008). * II Ыстықкөл кинофестивалінде үздік режиссер (Ардақ Әмірқұлов) және үздік еркек рөлі (Доғдырбек Қыдыралиев) жүлделері (2008). * Киш шипажай аралында өткен Бірінші халықаралық Иран кинофестивалінің қазылар алқасының арнайы жүлдесі (2011 ж. сәуір). Дереккөздер
Аянат Есмағамбетова

Аянат Есмағамбетова — қазақстандық , 1987 жылы 3 мамырда дүниеге келген. Қазақ Менеджмент, экономика және бизнес институтын бітірген. Филмдері * «Қыз жылаған», * «Көшпендiлер», * «Құйын адам», * «2030 оттары» фильмдерiнде басты рөлдердi ойнаған. Марапаттары * 2003 ж. Анапа қаласында өткен «Киношок», * 2004 ж. «Баку-2004» халықаралық кинофестивальдарының «Ең үздiк әйел рөлi» * 2005 ж. Қазақстанда болған «Шәкен жұлдыздары» аталымдарының жеңiмпазы.
Африка Ұлттары Кубогы 2021

Африка Ұлттары Кубогы 2021 — Футболдан Африка чемпионатының 33-ші жарысы, 2022 жылы 9 қаңтар мен 6 ақпан аралығында Камерун стадиондарында өтті. Турнир 2021 жылы қаңтарда өткізілуі тиіс еді. Бірақ COVID-19 пандемиясына байланысты бір жылға шегерілді. Топтық турнир А тобы ---- ---- ---- В тобы -------- ------- С тобы ----------- ------ D тобы ------- -------- Е тобы ------ ------- Ғ тобы -------------- -------------- Үшінші орын алғандар Плей-офф 1/8 финал Ширек финал Жартылай финал 3 орын Финал Дереккөздер Сілтемелер * [https://web.archive.org/web/20161027054712/http://can2021.com/ 2021 Africa Cup of Nations Organizing Committee]
Мойынты (станция)

«Мойынты» — Қарағанды облысы Шет ауданындағы станция. Станция коды: 677309. Оқиға Астана – Мойынты – Берлік және Мойынты – Ақтоғай учаскелерінде орналасқан. Станция 1939 жылы Мойнты деген атпен ашылды. Оның қазіргі атауы 2002 жылдан бері бар. 2025 жылға қарай Мойынты мен Ақтоғай арасындағы темір жол электрлендіріледі. Маршрут * Петропавл — Шу темір жолы * Мойынты-Ақтоғай темір жолы Дереккөздер
Қызыладыр (тау, Қызыларай тауы)

Қызыладыр – Қызыларай және Үшқайың тауларының аралығындағы тау. Географиялық орны Қарағанды облысы Ақтоғай ауданы жерінде орналасқан. Жер бедері Солтүстіктен оңтүстікке қарай 15 км-ге созылып жатыр, енді жері 4 км. Абсолюттік биіктігі 864 м. Беткейі көлбеу, сай-жыралармен тілімденген бірнеше ұсақ шоқылардан тұрады. Геологиялық құрылымы Девон жүйесінің жыныстарынан түзілген. Өсімдігі Шала дамыған бозғылт қоңыр топырақ жамылғысында жусан, боз, сұлыбас, бетеге, бұталар өседі. Бұлаққа бай. Тау аңғарында қыстаулар бар. Атырабы жайылым, шабындық ретінде пайдаланылады. Дереккөздер
Қызыладыр (тау, Балқаш көлі)

Қызыладыр – Қызыларай таулары мен Балқаш көлі аралығындағы тау. Географиялық орны Қарағанды облысы Ақтоғай ауданы Нарманбет ауылының батысында 45 км жерде орналасқан. Жер бедері Абсолюттік биіктігі 735 м. Салыстырмалы биіктігі 85 м. Оңтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай доға тәріздес 8 км-ге созылған, енді жері 3 км. Беткейі көлбеу, сай-жыралармен тілімденген. Етегінде қорымтас үйінділерінің мол қоры шоғырланған. Солтүстігінде Қаракенелі, батысында Малдыбай таулары орналасқан. Өсімдігі Таудың қиыршықтасты қоңыр топырақ жамылғысында бетеге. селеу, боз, жусан, баялыш, көкпек, аңғарында терек өседі. Дереккөздер
Қызыладыр (тау, Қызылтас тауы)

Қызыладыр – Қызылтас тауларының оңтүстік бөлігіндегі тау. Географиялық орны Қарағанды облысы Ақтоғай ауданы Сәуле ауылының солтүстік-шығысында 15 км жерде орналасқан. Жер бедері Абослюттік биіктігі 1025 м. Солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 13 км-ге созылған, енді жері 6 км. Беткейі тік ірілі-ұсақты шоқылардан тұрады. Сай-жыралармен, тау аңғарларымен тілімделген. Оңтүстік баурайындағы бұлақтардан Қараменде өзені бастау алады. Батысында Жыланды, шығысында Қызыларай, оңтүстігінде Ақтоғай таулары орналасқан. Шығыс етегінде қорымтастардың үйінділері шоғырланған. Өсімдігі Таудың бозғылт топырақ жамылғысында қайың, көк терек, әр түрлі астық тұқымдас өсімдіктер өседі. Дереккөздер
Қызыладыр (тау, Шақпақ тауы)

Қызыладыр – Шақпақ тауларының оңтүстік-батысындағы аласа тау. Географиялық орны Павлодар облысы Баянауыл және Қарағанды облысы Бұқар жырау аудандары аралығында орналасқан. Жер бедері Абсолюттік биіктігі 530 м. Беткейі сай-жыралармен тілімденген. Солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай 8 км-ге созылған, енді жері 4 км. Солтүстігінде Айдарлы, батысында Қызылжар, шығысында Ертісбай қыстаулары, оңтүстігінде Тыңдала жайлауы бар. Өсімдігі Тауалдының қызғылт қоңыр топырақ жамылғысында селеу, қылқан селеу, бетеге, сұлыбас, тал, шілік, итмұрын, т.б. бұталар өседі. Дереккөздер
Қызыладыр (тау, Майсор көлі)

Қызыладыр – Павлодар облысы Екібастұз қалалық әкімдігіне қарасты аумақтағы тау. Географиялық орны Екібастұз қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 17 км, Майсор көлінің солтүстік-шығысында 15 км жерде орналасқан. Жер бедері Абсолюттік биіктігі 317 м. Оңтүстік беткейі сай-жыралармен тілімденген. Батыс, солтүстік және шығыс беткейлері көлбеуленіп далаға ұласады. Солтүстіктен оңтүстікке қарай созылған тау массиві екі бөліктен тұрады. Жалпы ұзындығы 7,5 км, енді жері 2 км-ге жуық. Өсімдігі Беткейлері мен етегінде арша, қараған бұталары аралас бетеге, боз, селеу өседі. Етегі мал жайлымына қолайлы. Дереккөздер
Қызыладыр (тау, Баянауыл таулары)

Қызыладыр – Павлодар облысы Май ауданындағы оқшауланған тау. Географиялық орны Баянауыл тауларының шығысында 55 км, Жаңа Ақшиман ауылының солтүстік-батысында 15 км жерде орналасқан. Жер бедері Абсолюттік биіктігі 296 м. Күрделі пішінді таудың ұзындығы мен ені 2-2,5 км-дей. Оңтүстік беткейі көлбеуленіп далаға ұласып кетеді. Өсімдігі Элювийлі-делювийлі шөгінділер жауып жатқан қара топырағында бетеге, боз, жусан, т.б. шөптесіндер өседі. Батысы мен шығысында шағын тұзды көлдер жатыр. Оңтүстігінде бірнеше қыстаулар орналасқан. Дереккөздер
Астана Нұрлы жол

«Астана Нұрлы жол» — Қазақстан Республикасының астанасы Астана қаласында орналасқан Қазақстан темір жолының теміржол вокзалы. ЭКСПО 2017 көрмесіне дейінгі инфрақұрылымдық құрылыс аясында станция Мыңжылдық жолының жанында орналасқан, жаңа сыйымдылығы 35000 адам, 2017 жылдың 1 маусымында ашылды. 45 000 м² вокзал ғимаратының 110 000 м² жабық алаңы, 70 000 м² автотұрағы және ұзындығы 2 550 м темір жол платформалары бар. Оны түрік Tabanlıoğlu Architects компаниясы жобалаған. Дизайн MIPIM AR Future Projects байқауында бірінші орынды жеңіп алды. Қала атауын өзгерткеннен кейін станция Астана-Нұрлы жол болып аталды. Маршрут * Петропавл — Шу темір жолы * Дереккөздер Сілтемелер * [https://t.rasp.yandex.kz/station/9863459/?event=arrival Астана Нұрлы жол станциясына баратын пойыздар кестесі] - Яндекс
Нұрболат Едігеұлы Масанов

Нұрболат Едігеұлы Масанов (20 сәуір 1954, Қарағанды - 5 қазан 2006, Алматы) - тарихшы, этнограф, саясаттанушы. Тарих ғылымдарының докторы, профессор. Өмірбаяны Орта жүздің Қыпшақ руынан. 1954 жылы 20 сәуірде Қарағанды қаласында тарихшы Едіге Айдарбекұлы Масановтың отбасында дүниеге келді. Атасы Айдарбек Баймұхаммедұлы Масанов— Алаш қозғалысының қайраткері, репрессияларға ұшырап, лагерьде қайтыс болды. Киров атындағы ҚазМУ бітірген. * 1976-1986 жылдары Қазақстан Ғылым Академиясының тарих, археология және этнография институтының аға лаборанты, кіші, аға ғылыми қызметкері; * 1986-1988 жылдары Қазақстан Ғылым Академиясының Қоғамдық ғылымдар бөлімшесінің ғылыми хатшысы; * 1988-1991 жылдары Ресей Ғылым Академиясының Этнология және антропология институтының докторанты; * 1992-1998 жылдары ҚазМУ доценті, профессоры болып жұмыс істеді. Масанов Адам құқықтары мен заңдылықты сақтау жөніндегі Қазақстан халықаралық бюросын құрғандардың бірі болды. 1996-1999 жылдары — "Сорос-Қазақстан" Қорының Басқарма мүшесі. 1998 жылы Әкежан Қажыгелдинмен бірге Қазақстан Республикалық Халық партиясын (ҚРХП) құрды. 1999 жылғы қазаннан бастап Қазақстанның демократиялық күштер форумының тең төрағасы, 2001 жылғы желтоқсаннан бастап Қазақстандық саяси ғылымдар қауымдастығының президенті болды. Нұрболат Масанов 2006 жылдың 5 қазанында Алматыда мейрамханада уланып қайтыс болды. Кеңсай зиратында жерленген. Дереккөздер Сілтемелер * Абылхожин Жулдуз Бекмухамедович, Масанов Нурбулат Эдигеевич Эдиге Масанов: судьба человека, судьба семьи, судьба страны // Вестник Евразии. 2007. №4. URL: https://cyberleninka.ru/article/n/edige-masanov-sudba-cheloveka-sudba-semi-sudba-strany (дата обращения: 23.01.2022). * [https://turkystan.kz/article/49336-n-rbolat-masanov-aza-tili-sayasi-saudany-rbany-bolmauy-tiis/ Нұрболат МАСАНОВ: ҚАЗАҚ ТІЛІ САЯСИ САУДАНЫҢ ҚҰРБАНЫ БОЛМАУЫ ТИІС] * [http://ru.encyclopedia.kz/index.php/%D0%9C%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2,_%D0%9D%D1%83%D1%80%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D1%82_%D0%AD%D0%B4%D0%B8%D0%B3%D0%B5%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87 Масанов, Нурболат Эдигеевич] * [https://rus.azattyq.org/a/1180715.html Нурболата Масанова похоронили рядом с Алтынбеком Сарсенбаевым]
КОНКАКАФ Алтын Кубогы 2021

КОНКАКАФ Алтын Кубогы 2021 — Футболдан Солтүстік Америка чемпионатының 26-шы жарысы, АҚШ стадиондарында өтті. Топтық турнир А тобы В тобы С тобы Д тобы Плей-офф 1/4 финал Жартылай финал Финал Дереккөздер
КОНКАКАФ Алтын Кубогы 2021 (финал)

КОНКАКАФ Алтын Кубогы 2021 (финал) — 2021 жылғы Футболдан Солтүстік Америка кубогының финалдық ойыны. 2021 жылы 1 тамызда АҚШ-тың Парадайс қаласында өтіп, АҚШ футболшылары 1:0 есебімен Мексиканы ұтты. Ойынның негізгі уақытында есеп ашылмады. 117 минутта Майлз Робинсон соққан ойын тағдырын шешіп, АҚШ құрамасы жетінші рет КОНКАКАФ Алтын кубогын ұтып алды. Матч Детальдар Дереккөздер Сілтемелер *[https://www.concacaf.com/gold-cup/article/las-vegas-awarded-2021-concacaf-gold-cup-final/ 2021-concacaf-gold-cup-final]
Майлз Робинсон

Майлз Гордон Робинсон (; , Арлингтон, Массачусетс, АҚШ) — америкалық футболшы, АҚШ Ұлттық футбол құрамасы мен "Атланта Юнайтед" клубының қорғаушысы. 2021 жылғы КОНКАКАФ Алтын кубогының чемпионы. Финалдық ойында Мексика қақпасына матч тағдырын шешкен жалғыз голды соқты. Дереккөздер
Хенри Кесслер

Хенри Кесслер (; , Нью-Йорк) — америкалық футболшы, АҚШ Ұлттық футбол құрамасы мен "Нью-Инглэнд Революшн" клубының қорғаушысы. 2021 жылғы КОНКАКАФ Алтын кубогының жеңімпазы. Дереккөздер Сілтемелер *[https://int.soccerway.com/players/-/496448/ Футболшының профилі]
Джанлука Бузио

Джанлука Кристиано Бузио (; 28 мамыр 2002, Солтүстік Каролина, АҚШ) — америкалық футболшы, АҚШ Ұлттық футбол құрамасы мен "Венеция" клубының шабуылшысы. 2021 жылғы КОНКАКАФ Алтын кубогының жеңімпазы. Джанлуканың әкесі италиялық, анасы афроамерикалық. Дереккөздер