kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Жиров

Жиров сөзі мынадай мағыналар білдіруі мүмкін: Тұлғалар * Александр Васильевич Жиров - кеңес тау шаңғышысы, халықаралық дәрежедегі КСРО спорт шебері. * Андрей Васильевич Жиров - кеңес және Ресей футболшысы, қорғаушы. * Василий Валерьевич Жиров — боксшы, еңбек сіңірген спорт шебері, Олимпиада ойындарының чемпионы (1996). * Дмитрий Иванович Жиров — генерал-адъютант, кавалерия генералы. * Евгений Николаевич Жиров - кеңес және Ресей футболшысы, жартылай қорғаушы. * Евгений Проковьевич Жиров – спортшы, шаңғы спортынан Қазақстанға еңбек сіңірген жаттықтырушы. Географиялық атаулар * Жиров (Мехединци) - Румынаиядағы елді мекен. * Жиров (хутор) - Ростов облысы, Кашар ауданындағы хутор.
Сатаев

Сатаев сөзі мынадай мағыналар білдіруі мүмкін: * Ақан Қарғамбайұлы Сатаев — Қазақстан кинорежиссёрі, актёр, продюсер. * Амантай Рақымжанұлы Сатаев - жазушы. * Евгений Александрович Сатаев - кеңестік футболшы, шабуылшы. * Есенжан Сатаев — аға шопан, Социалистік Еңбек Ері. * Жұмабай Сатаев - ҰОС ардагері, «Қызыл жұлдыз» орденінің иегері. * Қабас Сатаев - ҰОС ардегрі, «Отан соғысы» орденінің иегері. * Қарғамбай Рахымжанұлы Сатаев — актер, Қазақ КСР-інің халық әртісі. * Қуан Сатаев - мұнайшы, «Құрмет Белгісі» ордені иегері. * Мәлік Сыбамбайұлы Сатаев – ғалым, техника ғылымдарының докторы. * Рақымбай Сатаев — журналист, баспагер. Қазақстан Журналистер одағының мүшесі.
Ибраһим Ағытайұлы

Ибраһим Ағытайұлы (11 қазан, 1942 жылы, Жангелдин ауданы, Ақкөл ауылында туған) — ұстаз, журналист, этнограф. 1966 жылы Қызылорда педагогикалық институтының филология факультетін бітірген. Еңбек жолын туған ауылында орта мектеп директорының орынбасары болып бастаған. 1971 жылы Қазақстан компартиясы Жангелдин аудандық комитетіне қызметке ауысып, көп ұзамай Алматы жоғары партия мектебіне оқуға жіберілді. 1976-83 жылдары кәсіподақтар ұйымын басқарып, аудандық атқару комитетінде ұйымдастыру бөлімінің меңгерушісі қызметін атқарды. 1983-88 жылдар аралығында «Шилі» кеңшары партия ұйымының хатшысы болды. Бұдан кейін журналистік қызметке ауысып, 1990 жылдан Қостанай облысы Әулиекөл ауданы «Әулиекөл тынысы» газетінде тілші, бөлім меңгерушісі, редактордың орынбасары болып істеді.Ибраһим Ағытайұлы қаламгер ретінде қазақ халқының ұлттық салт-дәстүрлерін жаңғырту, жұртына қайта оралған А. Байтұрсынов, М. Дулатов, Е. Омаров, Басықара Қанафияұлы шығармаларын насихаттау жұмыстарын қолға алды. Осы зерттеулердің нәтижесінде «Ортақ өмір арнасы» (2005), «Бабамыз бекзат данышпан» кітаптары жарық көрді. 1996 жылы ұйымдастырылып, Байтұрсыновтың өмірі мен шығармашылық жолын зерттеуді мұрат еткен «Ақжол» экспедициясының жұмысына белсене араласты. 2000 жылы Байтұрсынов ауылына әкім болып тағайындалып, облыс деігейінде «Ұрпақтар қауышуы» атты үлкен шара өткізуге мұрындық болды. А. Байтұрсынов медалін алды. 2010 жылы ғұламаның адал жары Бадрисафа Мұхамедсадыққызына арналған экспедициялық жұмыстар барысында Орынбор, Омбы, Томск, Қарқаралы, Алматы қаласында болып, деректі фильм түсірді, Тобыл өңіріндегі «Екпінді» ауылында ескерткіш орнатуға қатысты. Дереккөздер
Арқалық далалық өлке музейі

Далалық өлке музейі – ғылыми-мәдени өлкетану мекемесі. 1972 жылы ұйымдастырылып, ресми түрде 1973 жылы Арқалық қаласында ашылған. Алғашында Торғай облыстық тарихи-өлкетану мұражайы болып ашылып, 1998 жылдан қазіргі атымен атала бастады. Музей ғимаратының жалпы ауданы 1684 м 2 . Музейдің 11 көрме залы мен дербес кино залы бар. Ғимарат алдындағы алаңға В.И. Лениннің, Кейкі мергеннің ескерткіштері орнатылып, Социалистік Еңбек Ері М. Демченконың 1961 жылы 31 наурызда Торғай жерінен алғаш кен қазған экскаваторының ожауы, кен үлгісі қойылған. 1916 жылғы Торғай көтерілісінің қолбасшысы Амангелді Иманов пен көрнекті мемлекет қайраткері Әліби Жангелдиннің қоладан құйылған келбеттері бедерленген биіктігі 5,25 метр мәрмәр тақта орнатылған. Музей қорына барлығы 72 мыңнан астам мүліктік және құжаттық материалдар жиналған, оның 20 мыңға жуығы негізгі қорға жатады. Бұлардың көпшілігі материалдық және тарихи археологиялық жағынан аса құнды дүниелер. Археологиялық қазба барысында табылған неолит және андронов мәдениетінің мүліктері, Қожай-1 обасынан шыққан шанышқылар мен басқа да еңбек құралдары, Тоқанайдан аршылған қос қабатты қабірлер, жыланшық өзенінің аңғарынан қазып алынған мамонттың қаңқасы өлке тарихының терең тамырларын танытады. Музейдің арнаулы бөліміне жергілікті тұрғындардың қолданбалы өнері туындыларына жататын былғарыдан, жүннен, сүйектен, ағаштан жасалған бұйымдары, күміс алқалар мен салпыншақтар, сақина, жүзік, қапсырма және тағы да басқа әсемдік заттары қойылған. Арқалық қаласы маңына жыл сайын қонып жатқан ғарыш кемелерінің батырларымен таныстыратын экспонаттар өз алдына бір төбе. Алдыңғы қабырғасы ұлттық мәрмәр оюмен өрнектелген музей үйі 1982 жылдан мемлекет қорғауына алынған. Музей мүліктерін жинап, тақырыптық-экспозициялық жоспарын жасауға және оның ғимаратын қайта жобалау ісіне белгілі қоғам қайраткері, сол кезеңдегі Торғай облыстық партия комитетінің хатшысы Өзбекәлі Жәнібеков пен оның тұңғыш директоры журналист- жазушы Т.Рсаев көп еңбек сіңірген. Дереккөздер
Қазыбек Әбенов

Қазыбек Әбенов (1914 жылы бұрынғы Торғай оязы Қайдауыл болысы Жыланшық бойында туған) – қобызшы, Қазақ КСР-нің еңбек сіңірген мәдениет қызметкері (1974). Қаршадайынан қобыз тартып, атақты қобызшы Баубек бақсыдан бата алған. 1920 жылы Торғайдағы мектепке барған. 1934 жылы Алматыда өткен халық шығармашылығының алғашқы байқауында Жаппас Қаламбаевтан кейінгі екінші орынды алды. 1935 жылы Торғайда ақын Нұрхан Ахметбеков ұйымдастырған көркемөнерпаздар үйірмесіне қосылып, ауыл аралап, өнер көрсете бастады. 1937 жылы композитор Ахмет Жұбанов Алматыда ұйымдастырған халық аспаптары орындаушыларының Республикалық фестивалінде бас жүлдегер атанды. 1939 жылы театр бүкіл құрамымен Амангелді кентіне ауыстырылғанда Әбенов те бірге келді. Соысқа қатысып, 1946 жылы ғана оралды. Қостанай облыстық филармониясына қобызшы болып орналасты. 1948 жылдан Амангелді мәдениет үйінің директоры болды. 1949 жылы Алматыда өткен қыл қобызшылар байқауында бас бәйгені жеңіп алды. 1951 жылы Қазақстанның Мәскеуде өткен онкүндігіне қатысты. 1952 жылы Бүкілодақтық көркемөнерпаздар байқауына қатысып, жеке орындаушылар арасында лауреат атанды. Осы жетістігі үшін Қазақ КСР-і Жоғарғы Кеңесі президиумының Құрмет грамотасымен марапатталды. Ол Амангелді ауданының мәдениет бөлімінің жұмыстарына белсене араласып, аймақта сахна өнерінің қалыптасуына айтарлықтай үлес қосты, өзіне ізбасар шәкірттер тәрбиелеп өсірді. Қылқобыздың шебері шығармашылық өнерін жетілдіру үстінде қобызға арнап «Баубектің толғауы», «Аққу», «Қоңыржай», «Сахара», «Сыбызғы», «Жорға», «Торғай толғауы» күйлерін шығарды. Әбенов домбыраны да жақсы тартқан, домбыраға қосылып «Көрғұлы», «Көрғұлы мен Безерген», «Қобыланды», тағы да басқа халық жырларын орындаған. Амангелді ауданының мәдениет үйіне Қазыбек Әбеновтың есімі берілген. Әбенов КСРО Жоғарғы Кеңесінің, Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің, Кәсіподақтардың бүкілодақтық орталық кеңесінің грамоталарымен марапатталған.
Маңғал тамының тарихы

Маңғал тамы – тарих және сәулет өнерінің ескерткіші. Амангелді ауданының Үрпек ауылынан 5 км қашықтықтағы Ағаштыкөл көлінің солтүстік-шығыс жағалауындағы зиратта орналасқан. 19 ғасырдың ақырында қаз руының елке атасынан шыққан Маңғал деген кісі қабірінің басына тұрғызылған. Қазақ КСР Мәдениет министрлігінің «Қазжөндеу» шеберханасының мамандары алғаш 1980 жылы мемлекеттік есепке алып, 2001 жылы зерттеу жұмыстарын жүргізген. Ескерткіш табанының көлемі 7,02 – 7,00 м. Порталдық-күмбезді пішінде тұрғызылған. Алдыңғы беті мен ішкі жағы әртүрлі әдістермен қаланып, ою-өрнекті түрлі түсті тақташалармен өрнектелген. Төрт бұрышты қабырғасынан жартылай дөңгелек ойық желкендер арқылы күмбезге ауысады. Желкендердің жоғарғы он қатарындағы көлденең тісті қалау туралы қалыпты қалаумен ауысып отырады. Ескерткіштің кіре беріс ойығының үстіне төрт-төрттен, көлемі 27,0х17,5х53,3 см тікбұрышты оюлы кірпіштер қаланып, жоғары және төменгі жағынан «бұрама» пішінді кірпіштермен қоршалған. Жоғарғы бөлігіндегі аркалы ойықтардыңбарлығының аралыңына орнатылған «сталактиттер» сегіз үзбеден кейін күмбезге ұласады. Дөңгелек күмбездер арнайы құйылған кірпіштермен өрілген. Іргетастың үстіндегі бөлік S пішіндес дөңгелек кірпіштермен «дандан» түрінде көмкерілген. Сыртқы тұтас қабырғалар «шырша» әдісімен қаланып, екі жақ қанаттары тік «бұрама» кірпіштермен қоршалған. Кіреберіс ойық та өрнекті тақташалармен көркемделген. Кіреберіс жақтағы қабырғаға таяз ойықтар жасалған. Алдыңғы жаққа қабырға әдісімен қаланған қақпа қалқаны орнатылған. Маңғал тамы 1916 жылғы Торғай көтерілісі кезінде сарбаздарға қорған, бақылау мұнарасы қызметін атқарды. Соғыс барысында патша өкіметі жазалаушы отрядының зеңбірек добы түсіп, күмбезінің бір бөлігі құлаған. Қазіргі уақытта қабырғаларының жекелеген бөліктері ғана сақталған.
Теріс бата

Теріс бата.Бұл-бата деп аталғаны болмаса қарғыстың қатты, жазаның өте ауыр түрі. Мұндай бата сенімді ақтамаған, өзіне қолы, тілі тиген баласына әкенің қолы теріс жайып берген қарғыс батасы. Батаның бұл түрі ел ішінде өте сирек қолданылған және ол атадан балаға ұмытылмайтын таңба болып қалған. Атаның теріс батасын алғандары халық та жек көрген.
Жарысқазан

Жарысқазан(ырым).- Әйелдер босанар сәтте басқа әйелдер қазанға жеңіл-желпі тамақ істеп оны босанатың әйелден бұрын пісірмек болып "жарысады". Халық ұғымы бойынша туатын бала "жарысқазанға" қатысып, одан бұрын өмірге келуге тырысады деген түсінік бар.
Торғайдағы Алтынсариннің педагогикалық-мемориалдық мұражайы

Алтынсариннің педагогикалық-мемориалдық мұражайы – ғылыми-мәдени мекеме. Торғай кентінде орналасқан. Қазақ халқының ұлы ұстазы, көрнекті қоғам қайраткері және ағартушы Ы. Алтынсариннің өмірі мен педагогикалық қызметін зерттеп, насихаттау мақсатымен ұйымдастырылған. Торғай кентінде 1864 жылы 8 қаңтарда тұңғыш шаңырақ көтеріп, кейін ұлы педагогтің есімі берілген мектеп ғимаратында ашылған. Мұражайды ұйымдастыруға мектептің 1988 жылғы түлектері үндеу тастап, қозғау салды. Мұражай залдарына рет-ретімен қойылған мүліктер мен деректі құжаттар ұлы ұстаздың бүкіл өмір жолынан, өлкеде оқу ісін ұйымдастыру, алғашқы мектептер ашу сияқты сан қырлы ауыр қызметінен мол мағлұмат береді. Сол кезеңдегі қазақ ауылының әлеуметтік ахуалын, оқу-тәрбие ісінің мүшкіл халін көрсететін бай материалдар жинақталған. Ғалымның аса қымбат құжаттары мен қолжазбалары, хаттары, іс қағаздары, оқулықтарының алғашқы басылымдары, Торғай мектебі оқушыларының тізімі, Ы. Алтынсарин араласып, пікірлес болған орыс ағартушыларының, қолөнер училищесі шәкірттері мен ұрпақтарының, ағартушылық қызметін ілгері жалғастырған ізбасарларының фото-суреттері қойылған. Жұртшылық қазақ ғалымдарының ұстаз мұрасын, ғалымдық-педагогтік қызметін зерделеп, қорытындылайтын күрделі зерттеу еңбектерімен де танысады.
1916 жылғы Торғай көтерілісшілердің штаб-квартирасы

Аманкелді ауданынан 13 шақырым қашықтықтағы Үрпек ауылында 1916 жылғы Торғай көтерілісшілерінің штаб-квартирасы орналасқан болатын. Өкінішке орай осы тарихи ғимараттың тек үш қабырғасы ғана сақталған. Бұл тарихи ғимарат алғашында Аманкелді Имановтың штаб-квартирасы болса, кейіннен ауыл клубы болған.1975 жылы күрделі жөндеу жүргізіліп, Аманкелді Иманов атындағы мұражайға айналды. Тоқырау кезінде бұл мұражай аудан орталығындағы мұражайға көшіріліп, жабылған.Кейіннен қараусыз қалған ғимарат құлап, тек үш қабырғасы ғана тұр. Алдыңғы жақ беті және бүйірдегі екі қабырғасы бүтін. Ғимараттың күйдірілген оюлы қызыл кірпіштен салынғанын құлаған қабырғасынан байқауға болады. Қазіргі таңда ғимараттың алдына орнатылған ескерткіш-тақта ғана бұл жерде Аманкелді Иманов сарбаздарының штаб-квартирасы болғанын еске салып тұр. Ғимарат маңында халық батыры Аманкелдң Имановтың ат үстінде тұрған үлкен ескерткіші және Ұлы Отан соғысы қатысушыларына арналған обелиск бар. Келешекте мемлекет тарапынан қамқорлық болмаса көтерңлңсшңлердің штаб-квартирасы мүжіліп, құлап жойылуы анық.
Туырлығын тілу

Туырлығын тілу(салт. Бітіспес елдің немесе қас дұшпанның, өштескен адамдардың бір-біріне көрсететін зәбірі немесе күш көрсету. Мұның арты ертеректе дау-жанжалға, қатты іс-әрекет, ұрыс керіске, тіпті жауласуға да апарып соқтырған. Кектескен дұшпанның туырлығын тілу де жеңістің белгісі саналған.
Быструха

Елді мекендер: * Быструха – Шығыс Қазақстан облысы Глубокое ауданындағы ауыл. Өзендер (Ресей): * Быструха – Ресейдегі өзен. Алтай Республикасы, Алтай өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. * Быструха – Ресейдегі өзен. Кемеров облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. * Быструха – Ресейдегі өзен. Коми Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. * Быструха – Ресейдегі өзен. Ненецк АО жер аумақтарынан ағып өтеді. * Быструха – Ресейдегі өзен. Новосибирск облысы, Алтай өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді.
Оскар Кардосо

Оскар Рене Кардосо (; 20 мамыр 1983, Хуан-Эулохио-Эстигаррибия) — парагвайлық футболшы, шабуылшы. Карьерасы Парагвайдың екі дүркін үздік футболшысы (2006, 2009). 2010 жылы әлем чемпионатына, 2007, 2019 жылдары Америка кубогына қатысты. 2018 жылы 34 жасқа келгеніне қарамастан, "Либертад" клубының сапында Парагвай чемпионатының үздік мергені атанды (Клаусурада). Осы жетістігінен соң 2019 жылғы Футболдан Америка кубогына қатысу үшін құрамаға шақырылды. Карьерасында Парагвай, Аргентина, Португалия, Түркия, Грекия чемпионаттарының жоғары дивизионында ойнаған. 2010, 2012 жылдары "Бенфика" сапында екі рет Протгалия чемпионатының үздік мергені атанды. Жетістіктері Командалық ; «3 Ақпан» * Интермедия кубогы: (1) 2004 ; «Бенфика» * Португалия чемпионы: (2) 2009/10, 2013/2014 * Португалия кубогы: (1) 2013/14 * Португалия лига кубогы: (5) 2008/09, 2009/10, 2010/11, 2011/12, 2013/14 * Португалия кубогының финалисі: 2012/13 * УЕФА Еуропа Лигасының финалисі: 2012/13, 2013/14 ; «Олимпиакос» * Грекия чемпионы: 2016/17 Жеке * Парагвайдың үздік футболшысы: 2006, 2009 * Португалия чемпионатының үздік футболшысы: 2009/10, 2011/12 * Парагвай чемпионатының үздік футболшысы: Клаусура 2018 Дереккөздер Сілтемелер *[https://www.footballdatabase.eu/en/player/details/20137 Профилі] *[http://www.national-football-teams.com/player/16415.html Профилі]
Қазақстан Ұлттық футбол құрамасы 2020

Қазақстан Ұлттық футбол құрамасы — 2020 жылы УЕФА Ұлттар Лигасының екінші маусымына қатысты. Ол турнир тамыз айында басталатындықтан, оған дейін де бірнеше жолдастық кездесулер өткізуі жоспарланғанмен, COVID-19 пандемиясына орай, наурызда өткізілуі тиіс жолдастық кездесулер ойналмады. Шолу Күз айларында Қазақстан құрамасы УЕФА Ұлттар Лигасының С лигасында Беларусь, Албания, Литва құрамаларымен сынға түсті. 4 қыркүйек күні сырт алаңда Литваны ұтып, турнирді сәтті бастады. Литваны 2:0 есебімен ұтып, аталмыш жарыстағы тұңғыш рет сырт алаңда жеңіске жетті. Бірақ үш күннен соң-ақ Алматыда беларустардан 1:2 есебімен ұтылып қалды. Бұдан кейін қазақстандықтар Албаниямен өз алаңында тең түсті де, қалған үш кездесудің үшеуінде де ұтылып қалды. Матчтар Матчтар тізімі * 202. Литва-Қазақстан-0:2 * 203. Қазақстан-Беларусь-1:2 * 204. Қазақстан-Албания-0:0 *205. Беларусь-Қазақстан-2:0 *206. Черногория-Қазақстан-0:0 *207. Албания-Қазақстан-3:1 *208. Қазақстан-Литва-1:2 Жолдастық кездесу УЕФА Ұлттар Лигасы 2020/21 Дереккөздер Сілтемелер *[http://kaz-football.kz/kazteam/1kaz20.shtml Қаз.футбол.кз сайтында]
Гарет Саутгейт

Гарет Саутгейт (; 3 қыркүйек 1970 жыл, Уотфорд) — англиялық футболшы, қорғаушы. Қазір бапкерлікпен айналысады. Карьерасы Англия Ұлттық футбол құрамасының байырғы ойыншысы, 2016 жылғы қыркүйек айынан бері Англия Ұлттық футбол құрамасының бас жаттықтырушысы. Бапкер ретінде 2018 жылғы әлем чемпионаты мен 2018/19 жылғы УЕФА Ұлттар Лигасының жартылай финалисі атанды. Футболшылық ғұмырында "Кристалл Пэлас", "Астон Вилла", "Мидлсбро" клубтарында ойнады. Ұлттық құрама сапында тұңғыш рет 1996 жылы алаңға шығып, 1996, 2000 жылдары Еуропа чемпионаттарына, 1998, 2002 жылдары әлем чемпионаттарына қатысты. Бапкерлік карьерасын 2006 жылы бастап, әуелі "Мидлсбро" клубын жаттықтырды. Британ Империясының орденімен марапатталған. Жетістіктері Футболшы ретінде * Еуропа чемпионатының жартылай финалисі: 1996 * Англия Лига кубогының жеңімпазы: 2003/04 * УЕФА Кубогының финалисі: 2005/06 Бапкер ретінде * Әлем чемпионатының жартылай финалисі: 2018 * УЕФА Ұлттар Лигасының жартылай финалисі: 2019 *Еуропа чемпионатының финалисі: 2020 Дереккөздер Сілтемелер *[http://www.englandfootballonline.com/TeamPlyrsBios/PlayersS/BioSouthgateG.html Профилі]
Владимир Петкович

Владимир Петкович (; 15 тамыз 1963 жыл, Сараево) — югославиялық және босниялық футболшы, жартылай қорғаушы, футбол жаттықтырушысы. Югославия және Швейцария клубтарында ойнаған. 1980 жылдары Швейцария азаматтығын алды да, сонда тұрақтап қалды. Сол себепті де жаттықтырушылық ғұмырында көбіне Швейцариялық клубтарды жаттықтырды. Петковичтің жаттықтыруымен Швейцария құрамасы Еуропа чемпионаттарында тұңғыш рет топтық турнирден өте алды (2016 жылы). Сондай-ақ 2018/19 жылғы УЕФА Ұлттар лигасында жартылай финалға дейін жетті. Жетістіктері Ойыншы ретінде * Югославия кубогы: 1983 * Югославия чемпионы: 1985 Бапкер ретінде * Италия кубогы: 2012/13 * Италия суперкубогының финалисі: 2013 * УЕФА Ұлттар Лигасының жартылай финалисі: 2019 Жеке өмірі Үйленген, екі қызы бар. Дереккөздер Сілтемелер *[http://www.weltfussball.de/spieler_profil/vladimir-petkovic/ Профилі]
Тарханка

Елді мекен: * Тарханка – Шығыс Қазақстан облысы Глубокое ауданындағы ауыл. Өзендер (Ресей): * Тарханка – Ресейдегі өзен. Татарстан Республикасы, Ульянов облысы, Самара облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. * Тарханка – Ресейдегі өзен. Татарстан Республикасы, Чуваш Республикасы, Ульянов облысы жер аумақтарынан ағып өтеді.
Черемшанка

Елді мекен: * Черемшанка – Шығыс Қазақстан облысы Глубокое ауданындағы ауыл. Өзендер (Ресей): * Черемшанка – Ресейдегі өзен. Кемеров облысы, Краснояр өлкесі, Томск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. * Черемшанка – Ресейдегі өзен. Томск облысы, Омбы облысы, Новосибирск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. * Черемшанка – Ресейдегі өзен. Түмен облысы, Қорған облысы, Омбы облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. * Черемшанка – Ресейдегі өзен. Алтай өлкесі, Алтай Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. * Черемшанка – Ресейдегі өзен. Алтай өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. * Черемшанка – Ресейдегі өзен. Тюмень облысы, Омбы облысы, Курган облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. * Черемшанка – Ресейдегі өзен. Новосибирск облысы, Томск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. * Черемшанка – Ресейдегі өзен. Кемеров облысы, Краснояр өлкесі, Томск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. * Черемшанка – Ресейдегі өзен. Кемеров облысы, Краснояр өлкесі, Томск облысы жер аумақтарынан ағып өтеді.
Краснояр ауылдық округі (Шығыс Қазақстан облысы)

Краснояр ауылдық округі — Шығыс Қазақстан облысы Глубокое ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Перевальное, Предгорное ауылдары кіреді. Орталығы – Предгорное ауылы. Округ құрамында болған Аврора станциясы 2024 жылы таратылды. Дереккөздер
Аврора

Елді мекендер: Қазақстан: * Аврора – Шығыс Қазақстан облысы Глубокое ауданындағы таратылған станция. Америка Құрама Штаттары: * Аврора – Миссури штатының Лоуренс округіне жататын қала. * Аврора – Колорадо штатының Арапаое округіне жататын қала. * Аврора – Мэн штатының Хэнкок округіне жататын қала. * Аврора – Миннесота штатының St. Louis округіне жататын қала. * Аврора – Орегон штатының Marion округіне жататын қала. * Аврора – Небраска штатының Hamilton округіне жататын қала. * Аврора – Огайо штатының Portage округіне жататын қала. Басқа мағыналар: * Аврора – Ресейдегі Қазан төңкерісіне белсене қатысқан Балтық флотының крейсері.
Нельсон Бонилья

Нельсон Уильфредо Бонилья Санчес (; 11 қыркүйек 1990, Сан-Сальвадор, Сальвадор) — сальвадорлық футболшы, Сальвадор Ұлттық футбол құрамасы мен тайландтық «Бангкок Юнайтед» клубының шабуылшысы. Карьерасы Карьерасында Сальвадор, Румыния, Әзірбайжан, Португалия, Түркия және Тайланд чемпионаттатарнда ойнаған. 2012 жылдан бері Ұлттық құрамада ойнап келеді. 2015, 2017 жылдары КОНКАКАФ Алтын кубогына қатысқан. Жетістіктері * Әзірбайжан чемпионатында мергендер тізімінде екінші орын: 2016 Дереккөздер Сілтемелер *[https://www.national-football-teams.com/player/47660.html Профилі] *[https://int.soccerway.com/players/-/201189/ Профилі] *[http://www.scoresway.com/?sportsoccer&pageperson&id=201189 Профилі] *[http://www.national-football-teams.com/player/47660.html Профилі]
Андрес Гуардадо

Хосе Андрес Гуардадо Эрнандес (; 28 қыркүйек 1986 жыл, Гвадалахара) — мексикалық футболшы, Мексика Ұлттық футбол құрамасы мен "Реал Бетис" клубының жартылай қорғаушысы. Карьерасы Клубтық "Атлас" клубының түлегі. 2007 жылы Еуропаға келіп, "Депортиво Ла-Корунья" қатарын толықтырды. 2012 жылы тағы бір испандық клуб — "Валенсияға" ауысты. Бір жылдан соң "Байер 04" клубына жалға берілді де, ол жақта негізгі құрамда көп ойнай алмай, 2014 жылы Нидерландының ПСВ клубына жалға ауысты. 2015 жылы ПСВ Гуардадоны түпкілікті сатып алды. ПСВ сапында екі дүркін Нидерланд чемпионы атанды. Ұлттық құрама Мексика құрамасы сапындағы тұңғыш ойынын 2005 жылы Болгарияға қарсы жолдастық кездесуде алаңға шықты. 2011, 2015 жылдары КОНКАКАФ Алтын кубогының жеңімпазы атанды. 2007 жылы осы турнирдің финалисі атанды. Төрт бірдей әлем чемпионатына қатысқан: 2006, 2010, 2014, 2018. Жетістіктері Клубтық ПСВ * Нидерланд чемпионы (2): 2014/15, 2015/16 * Нидерланд суперкубогы: 2015, 2016 Халықаралық Мексика құрамасы * КОНКАКАФ Алтын кубогының жеңімпазы: 2011, 2015 * КОНКАКАФ Алтын кубогының қола жүлдегері: 2007 * Америка кубогының қола жүлдегері: 2007 Дереккөздер Сілтемелер *[http://www.worldfootball.net/player_summary/andres-guardado/ Профилі]
Хесус Корона

Хесус Мануэль Корона Руис (; 6 қаңтар 1993 жыл, Эрмосильо) — мексикалық футболшы, Мексика Ұлттық футбол құрамасы мен "Порту" клубының шабуылшысы. Карьерасы Халықаралық Мексика құрамасы сапында 2014 жылдан бері ойнап келеді. 2015 жылғы КОНКАКАФ Алтын Кубогының жеңімпазы. 2018 жылғы әлем чемпионатына қатысқан. 2015 жылғы КОНКАКАФ Алтын кубогының финалында Ямайканың қақпасына бір гол соқты. Бұл ойында Мексика 3:1 есебімен жеңіске жетті. Осы турнирде "Келешегі жарқын футболшы" номинациясын жеңіп алды. Жетістіктері Клубтық «Монтеррей» * Мексика чемпионы — Апертура 2010 * Клубтар арасындағы әлем чемпионының қола жүлдегері — 2012 «Порту» * Португалия чемпионы — 2017/2018 Халықаралық Мексика * КОНКАКАФ Алтын кубогының жеңімпазы — 2015 Мексика-23 * Жастар арасындағы КОНКАКАФ чемпионы — 2013 * Лев Яшин кубогы 2012 Жеке * КОНКАКАФ Алтын кубогы 2015: Келешегі жарқын футболшы жүлдесі Дереккөздер Сілтемелер * [http://espndeportes.espn.go.com/futbol/jugador/_/id/150533/jesus-corona-ruiz Профилі] * [http://www.rayados.com/home/perfiles.html Профилі]
Даррен Мэттокс

Даррен Дмитри Мэттокс (; 2 қыркүйек 1990, Портмор, Ямайка) — ямайкалық футболшы, Ямайка Ұлттық футбол құрамасы мен "Цинцинатти" (АҚШ) клубының шабуылшысы. Карьерасы КОНКАКАФ Алтын кубогының екі дүркін күміс жүлдегері: 2015, 2017. 2015 жылғы финалда Мексиканың қақпасына бір го соқты, бірақ Ямайка 1:3 есебімен ұтылып қалды. Ямайкалық футболшы болғанымен, АҚШ футбол мектептерінде тәрбиеленген, ал карьерасын 2012 жылы канадалық "Ванкувер Уайткэпс" клубында бастады. 2016 жылы АҚШ-тың "Портленд Тимберс" клубына ауысып, содан бері АҚШ-тық клубтарда ойнап келеді. Жетістіктері Халықаралық Ямайка * Кариб кубогы — 2014 * КОНКАКАФ Алтын кубогының күміс жүлдегері — 2015, 2017 Дереккөздер Сілтемелер *[https://www.national-football-teams.com/player/48354.html Профилі]
Кемар Лоуренс

Кемар Микаэль Лоуренс (; 17 қыркүйек 1992 жыл, Кингстон, Ямайка) — ямайкалық футболшы, Ямайка Ұлттық футбол құрамасы мен «Нью-Йорк Ред Буллз» клубының қорғаушысы. КОНКАКАФ Алтын кубогының екі дүркін күміс жүлдегері (2015, 2017). Жетістіктері Клубтық * Ямайка чемпионы — 2009/2010, 2012/2013 Халықаралық * Кариб кубогының жеңімпазы — 2014 * КОФНКАКАФ Алтын кубогының күміс жүлдегері: 2015, 2017 Дереккөздер Сілтемелер * [https://web.archive.org/web/20150222181428/http://jamaicanfootballers.com/kemar-lawrence/ Профилі]
Брюс Арена

Брюс Арена (; 21 қыркүйек 1951, Бруклин, Нью-Йорк, Нью-Йорк, АҚШ) — америкалық футболшы, қақпашы, футбол жаттықтырушысы. 1998-2006 және 2016-17 жылдары АҚШ Ұлттық футбол құрамасының бас бапкері болған. 2019 жылғы мамыр айынан бастап «Нью-Инглэнд Революшн» клубының бас жаттықтырушысы. АҚШ футболындағы құрмет залына енгізілген. Бапкер ретінде АҚШ құрамасын үш рет КОНКАКАФ Алтын кубогының жеңімпазы атандырды. Жетістіктері Бапкер ретінде Клубтық ; «Ди Си Юнайтед» * MLS чемпионы: 1996, 1997 * АҚШ ашық кубогы: 1996 * КОНКАКАФ чемпиондар лигасы: 1998 ; «Лос-Анджелес Гэлакси» * MLS чемпионы: 2011, 2012, 2014 ; АҚШ * КОНКАКАФ алтын кубогының жеңімпазы: 2002, 2005, 2017 Жеке * MLS жыл бапкері: 1997, 2009, 2011 Дереккөздер Сілтемелер *[http://www.worldfootball.net/player_summary/bruce-arena/ Профилі]
Майкл Брэдли

Майкл Шиан Брэдли (; 31 шілде 1987 жыл, Принстон, Нью-Джерси штаты, АҚШ) — америкалық футболшы, АҚШ Ұлттық футбол құрамасы мен "Торонто" (Канада) клубының жартылай қорғаушысы. Карьерасы Әйгілі футбол бапкері Боб Брэдлидің ұлы. Қазір Ұлттық құраманың да, "Торонтоның" да капитаны. 2010, 2014 жылдары әлем чемпионатына қатысқан. 2010 жылы топтық турнирде Словенияның қақпасына бір гол соғып, құраманы жеңілістен құтқарып қалды (Матч 2:2 есебімен тең аяқталды). Бұл Майклдың Әлем чемпионатындағы жалғыз голы. Бес бірдей КОНКАКАФ Алтын кубогына қатысты (2007, 2011, 2015, 2019). Соның екеуінде (2007, 2017) чемпион атанды. 2015 жылғы КОНКАКАФ Алтын кубогының ең қымбат ойыншысы. Карьерасында Нидерланд, Германия, Англия, Италия, АҚШ, Канада чемпионаттарында доп тепті. Жетістіктері Клубтық * Канада чемпионы: 2016, 2017, 2018 * МЛС чемпионы: 2017 Халықаралық * КОНКАКАФ Алтын кубогының чемпионы: 2007, 2017 Жеке * АҚШ-тағы жыл футболшысы: 2015 Дереккөздер Сілтемелер * [http://fohlen-hautnah.de/2008/11/13/ich-fuhle-mich-im-zentrum-am-wohlsten-michael-bradley-im-radio-901-interview/#more-1148 Michael Bradley interview at fohlen-hautnah.de in German] * [http://www.ussoccer.com/players/2014/03/15/05/11/michael-bradley-0 Профилі]
Жоғарғы Берёзовка ауылдық әкімдігі

Жоғарғы Берёзовка ауылдық әкімдігі — Шығыс Қазақстан облысы Глубокое ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамындағы жалғыз елді мекен әрі әкімшілік орталығы – Жоғарғы Берёзовка ауылы. Дереккөздер
Жоғарғы Березовка (өзен)

Жоғарғы Берёзовка — Ресейдегі өзен. Томск облысы, Краснояр өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Пайдугин өзенінің оң жағалауынан 309 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 67 км-ді құрайды. Су реестрінің мәліметтері Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Обь су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Кеть. Өзен саласы — Чулымнан Кетке дейінгі (Жоғарғы) Обь тармағының су алаптары, өзен алабы — Ертіске қосылу құйылысына дейінгі (Жоғарғы) Обь: * Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 13010600112115200028068 * Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 115202806 * Су алабының коды — 13.01.06.001 * ГЗ томының нөмірі — 15 * ГЗ бойынша шығарылуы — 2 Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.mnr.gov.ru/ Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі]
Лоран Блан

Лоран Робер Блан (; 19 қараша 1965, Алес, Франция) — француз футболшысы, қорғаушы, футбол жаттықтырушысы. Карьерасы Клубтық "Алес" және "Монпелье" клубтарының түлегі. 1987 жылға дейін "Монпельенің" негізгі және фарм клубтарында өнер көрсетіп, "Наполиге" ауысты. Бірақ келесі маусымда-ақ отанына оралып, "Ним Олимпик" сапына қосылды. Кейін "Барселона", "Интернационале", "Манчестер Юнайтед" секілді атақты клубтарда доп теуіп, 2003 жылы 37 жасында футбол ойнауды доғарды. Бапкерлік 2007 жылы бапкерлік карьерасын "Бордо" клубында бастады. 2008/09 маусымда клубпен бірге Франция чемпионы атанды. 2010 жылғы әлем біріншілігінен соң Франция Ұлттық құрамасының бапкері боп тағайындалды. 2012 жылғы Еуропа чемпионатында құрама ширек финалға ғана жетіп, Блан ол қызметтен босады. 2013-16 жылдары "Пари Сен-Жермен" клубын жаттықтырды. Клубпен бірге үш жыл қатарынан Франция чемпионы атанғанымен, Чемпиондар Лигасында аса жақсы нәтижеге қол жеткізе алмады. Ұлттық құрама Құрамада 1989-2000 жылдары ойнап, 1992, 1996, 2000 жылдары Еуропа чемпионатына, 1998 жылы әлем чемпионатына қатысты. Жетістіктері Ойыншы ретінде «Монпелье» * 2 лига жеңімпазы: 1986/87 * Франция кубогы: 1989/90 «Осер» * Франция чемпионы: 1995/96 * Франция кубогы: 1995/96 «Барселона» * Испания суперкубогы: 1996 * Испания кубогы: 1996/97 * УЕФА Кубок иелері кубогы: 1996/97 «Манчестер Юнайтед» * Англия чемпионы: 2002/03 Франция құрамасы * Әлем чемпионы: 1998 * Еуропа чемпионы: 2000 Бапкер ретінде «Бордо» * Франция чемпионы: 2008/09 * Франция лига кубогы: 2008/09 * Франция суперкубогы (2): 2008, 2009 «Пари Сен-Жермен» * Франция чемпионы (3): 2013/14, 2014/15, 2015/16 * Франция кубогы (2): 2014/15, 2015/16 * Франция лига кубогы (3): 2013/14, 2014/15, 2015/16 * Франция суперкубогы (3): 2013, 2014, 2015 Дереккөздер
Түрксіб (айрық)

Негізгі ұғым: * Түрксіб – Орталық Азия мен Сібірді қосатын темір жолы. Елді мекендер: * Түрксіб – Абай облысы Жарма ауданы, Аршалы ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2007 жылы таратылған. * Түрксіб – Жамбыл облысы Жамбыл ауданындағы ауыл. Мәдениетте: * Түрксіб (сурет) — Әбілхан Қастеевтің суреті
Мэтт Беслер

Мэттью Скотт «Мэтт» Беслер (; 11 ақпан 1987 жыл, Оверленд-Парк, АҚШ) — америкалық футболшы, АҚШ Ұлттық футбол құрамасы мен "Спортинг Канзас-Сити" клубының қорғаушысы. 2013 жылдан бері Ұлттық құрамада ойнап келеді. Оған дейін 2006 жылы жастар құрамасына шақырылып, бір ғана ресми ойында алаңға шықты. 2013 және 2017 жылғы КОНКАКАФ Алтын Кубогының чемпионы. Статистикасы Клубтық : 8 қазан 2016 Жетістіктері * АҚШ Ашық кубогының жеңімпазы: 2012, 2015 * КОНКАКАФ Алтын кубогының жеңімпазы: 2013, 2017 Қатысқан турнирлері * 2013 — КОНКАКАФ Алтын кубогы * 2014 — Әлем чемпионаты * 2016 — Америка кубогы * 2017 — КОНКАКАФ Алтын кубогы Дереккөздер Сілтемелер * [http://www.und.com/sports/m-soccer/mtt/matt_besler_222732.html Matt Besler Bio — The Official Site of Notre Dame Athletics]
Георгий Деметрадзе

Георгий Шалвович Деметрадзе (; 26 қыркүйек 1976 жыл , Тбилиси, Грузин КСР, КСРО) — грузиялық футболшы, шабуылшы. Ресей, Грузия, Украина чемпионаттарында үздік мерген атанған. Грузия Ұлттық футбол құрамасының экс-ойыншысы. Қазір "Торпедо" (Кутаиси) клубының президенті (2014 жылдан бері). 2010 жылы "Спартак Цхинвали" клубында ойнап жүріп, қыдмыс әлемімен байланысы бар деп айыпталып, бас бостандығынан айрылды. 2012 жылы мерзімінен бұрын ақталып шықты. Бірақ қайта футболға оралмады. Жетістіктері Клубтық * Грузия чемпионы: 1995, 1996, 1997 * Украина чемпионы: 1999/2000 Жеке * Грузия чемпионатының үздік мергені: 1996/97 * Ресей чемпионатының үздік мергені: 1999 * Украина чемпионанының үздік мергені: 2003/04 Дереккөздер Сілтемелер *[http://news.sportbox.ru/Vidy_sporta/Futbol/Georgiy-Demetradze-Futbol-26091976 Профилі]
Джонатан дос Сантос

Джонатан дос Сантос Рамирес (; 26 сәуір 1990 жыл, Монтеррей, Мексика) — мексикалық футболшы, Мексика Ұлттық футбол құрамасы мен "Лос-Анжелес Гэлакси" (АҚШ) клубының жартылай қорғаушысы. Карьерасы Мексика құрамасының футболшысы Джовани Дос Сантостың інісі. 2015 жылғы КОНКАКАФ Алтын кубогының жеңімпазы. "Барселона" клубының түлегі. Джованиде Мексиканың және Испанияның азаматтығы бар. Карьерасында "Барселонадан" басқа "Вильярреал" және "Лос-Анжелес Гэлакси" клубтарында ойнап келеді. 2017 жылы Конфедерациялар кубогына, 2018 жылы әлем чемпионатына қатысты. Жетістіктері Халықаралық * КОНКАКАФ Алтын кубогының жеңімпазы: 2015 Клубтық * УЕФА Чемпиондар Лигасы: 2010/11 *Испания чемпионы: 2009/10, 2010/11, 2012/13 *УЕФА Суперкубогы: 2009, 2011 *Испания суперкубогы: 2009, 2010, 2012 *Клубтар арасындағы әлем чемпионы: 2009, 2011 Дереккөздер Сілтемелер *[https://www.mlssoccer.com/players/jonathan-dos-santos Профилі]
Джокер (фильм, 2019)

«Джокер» — криминалды триллер жанрындағы режиссёр Тодд Филипстің суперқаһармандық фильмі. Басты рөлде Хоакин Феникс. Фильмнің сюжеті суперзұлым Джокердің қалыптасу кезеңін баяндайды. Фильмнің DC комикстары бойынша түсірілген өзге фильмдермен байланысы жоқ. Жалпы прокатқа 2019 жылдың 4 қазанында, ал Қазақстанда 3 қазанда шықты. Сюжет 1980-жылдары жолы болмаған комедиант Готэм қаласын қылмыс әлемінің орталығына айналдырып, бүкіл қаланы үрейде ұстады. Рөлдерде *Хоакин Феникс - Артур Флек / Джокер *Роберт Де Ниро - ток-шоу жүргізушісі *Зази Битц - Софи Дюмон *Фрэнсис Конрой - Пенни Флек, Артурдың анасы *Бретт Каллен - Томас Уэйн *Гленн Флешлер - Комедиант *Марк Мэрон - агент *Брайан Каллен - биші *Билл Кэмп *Ши Уигхэм *Джош Пэйс - Хойт Вон *Даглас Ходж - Альфред Пенниуорт Өндіріс 2014 жылы Хоакин Феникс Джокер сияқты комикс кейіпкерлерінің бірін шағын бюджетті фильмде ойнағысы келетінін айтқан. Дереккөздер Сілтемелер * *
УЕФА Суперкубогы 2005

УЕФА Суперкубогы 2005 (ағыл. 2005 UEFA Super Cup) — 2004/05 жылғы Чемпиондар Лигасының жеңімпазы "Ливерпуль" мен 2004/05 жылғы УЕФА кубогының жеңімпазы ЦСКА-ның арасында өткен матч. Англиялық клуб 3:1 есебімен жеңіске жетті. Матч Протокол Статистика Дереккөздер
Мұса Жаппасбаев

Мұса Жаппасбаев (15 тамыз 1930, Амангелды ауданы, Үрпек ауылы – 15 шілде 2006, Алматы қаласы) — ғалым-географ, Қазақстан Республикасы халық ағарту ісінің еңбек сіңірген қызметкері, Қазақстан білім беру ісінің үздігі (1993), география ғылымдарының кандидаты (1964), профессор (1995), Абай атындағы Қазақ педагогикалық институтын үздік бітірген (1952). 1952-1967 жылдары Қызылорда педагогикалық институтында сабақ берді. 1959 жылы А.Н. Воеков атындағы Ленинградтағы Географиялық бас обсерваторияның аспирантурасына түсіп, сонда кандидаттық диссертация қорғады. 1967 жылдан қазақ ұлттық университетінде қызмет етіп, 1969–1977 жылдары география факультетінің деканының орынбасары, деканы болды. 1975–1988 жылдары физикалық география кафедрасын басқарды. Ғылыми жұмыстарының негізгі бағыттары: «География ғылымының тарихы мен әдістемесі», «Физикалық географияның жүйелік қорытындылары», «Қазақстан физикалық географиясының экологиялық мәселелері». Бұрынғы одақтық және республикалық баспаларда 100-ден астам еңбектері жарық көрген. ХХ ғасырдың 70 жылдарында қазақ теледидарының тұрақты «Саяхатшылар клубы» бағдарламасын жүргізді. Дереккөздер
УЕФА Суперкубогы 2001

УЕФА Суперкубогы 2001 — 2000/01 жылғы УЕФА Чемпиондар лигасының жеңімпазы "Бавария" мен 2000/01 жылғы УЕФА кубогының жеңімпазы "Ливерпульдің" арасында өткен матч. Англиялық клуб 3:2 есебімен жеңіске жетті. Матч детальдар Құрамы Дереккөздер
УЕФА Суперкубогы 2004

УЕФА Суперкубогы 2004 — УЕФА Чемпиондар Лигасының 2003/04 жылғы жеңімпазы "Порту" мен УЕФА Кубогының 2003/04 жылғы жеңімпазы "Валенсияның" арасында өткен матч. "Валенсия" 2:1 есебімен жеңіске жетті. Матч 27 тамыз күні Монакодағ Луи ІІ стадионында өтті. Матч Протокол Тағы қараңыз * УЕФА Чемпиондар Лигасы 2003/04 * УЕФА кубогы 2003/04 Дереккөздер
Пол Арриола

Пол Джозеф Арриола Хендрикс (; 5 ақпан 1995 жыл, Чула-Висте, Калифорния, АҚШ) — америкалық және мексикалық футболшы, АҚШ Ұлттық футбол құрамасы мен «Ди Си Юнайтед» клубының шабуылшысы. 2017 жылғы КОНКАКАФ Алтын Кубогының жеңімпазы. 2011 жылы жастар арасындағы (17 жасқа дейінгі) КОНКАКАФ Алтын кубогының чемпионы атанған. Футболшының тегі мексикалық, ата-бабасы Мексикадан АҚШ-қа көшіп өткен. Сол себепті де ол Мексканың да, АҚШ-тың да азаматтығын алған. Жетістіктері Халықаралық *КОНКАКАФ Алтын кубогының жеңімпазы: 2017 Дереккөздер Сілтемелер * [https://web.archive.org/web/20130807123417/http://www.ussoccer.com/teams/u-18-mnt/a/paul-arriola.aspx Профилі] * [http://www.sports.ru/tags/106569565/ Профилі]
Коммий

Коммий — (туған күні белгісіз — б. з. д. 20 жыл) — б.з.д. 57-50 жылдар аралығындағы атребаттардың Кельт тайпасының көсемі, б.з.д. 50-20 жылдар аралығындағы Каллева патшалығының (Британияның оңтүстік-батысы) әміршісі. Коммий Гай Юлий Цезарьдің Белгиканы жаулап алу барысында атребаттар тайпасының көсемі атанды. Ол Римдіктерге қарсы шықпай, олардың одақтастары атанды. Сондықтан атребаттар ішкі автономияны және өз көсемдері мен ақсақалдарын таңдау жүйесін сақтап қалды. Галль соғысы кезінде Коммий Цезарьді азық-түлікпен және қарумен қамтамасыз етті. Б. з. д. 55 жылда Гай Юлий Цезарь Британияға Коммийды аралды басып кіру мақсатында барлаушы ретінде жіберді. Дегенмен, Коммийдің барлаушылық қызметі сәтсіз болды - Коммиді тринобаттарды ұстап алып, Кассивелаунға апарды, ал ол Коммийді түрмеге жабуды бұйырды. Коммий тек б. з. д. 55 жылы римдіктер Британияға басып кіргеннен кейін ғана босай алды. Күрделі жағдайда қалған Кассивеллаун римдіктермен келіссөздерде делдал ретінде сөз сөйлеу үшін Коммийге жүгінді. Нәтижесінде римдіктер мен бриттар арасында бейбіт келісім жасалды. Осыдан кейін б. з. д. 54 жылда Коммий Галлияға оралды. Ол Цезарьдің алдында адалдығын сақтап, Амбиорикс бастаған Солтүстік галлдардың көтерілісін қолдамады. Мұны бағалай отырып, Цезарь атребаттарға жеңілдіктер жасады. Дегенмен, Верцингеторикс басқарған галлдардың көтерілісінің басталуымен, Коммий римдердің жауларына қосылуға шешім қабылдады және Верцингеторикстің әскеріне кірді. Б. з. д. 52 жылда Коммий атребаттар әскерімен Алезияға көмектесуге жол жүрді. Галлдардың жеңілісінен кейін Коммий өз тайпасының бекінісіне оралды. Бұған жауап ретінде Гай Юлий Цезарь өз легаты Марк Антонийге Коммийді өлтіру жоспарын ұйымдастыруды тапсырды. Ол өз кезегінде қастандық жасауды Гай Волусенге тапсырды. Алайда, қастандық нәтижесінде Коммий өлмеді, тек қана ауыр жарақат алды. Ол римдіктермен бұдан былай кездеспеуді шешіп, б. з. д. 50 жылы Британияға көшті. Бірнеше ондаған жылдар арасында Коммий астанасы қазіргі Солчестер қаласы болып табылатын Каллева мемлекетін құрды. Британияның осы бөлігінде Коммий б. з. д. 20 жылы өз өліміне шейін тыныш билік етті. Оның ұлдары — Тинкоммий, Эпил және Верика (Берик) мұрагерлері атанды. Тағы қараңыз *[https://books.google.kz/books?id_KaA44bAyRMC&pgPT179&lpgPT179&dq%D0%BF%D0%BE%D0%BA%D1%83%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5+%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%BC%D0%B8%D0%B9&sourcebl&ots13b8n0WknP&sigACfU3U3L7EWnbQM83DxDuT8eanqyfJXMGg&hlru&saX&ved2ahUKEwie096Gx_riAhWv0KYKHeCaCmIQ6AEwAXoECAkQAQ#vonepage&q%D0%BF%D0%BE%D0%BA%D1%83%D1%88%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5%20%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%BC%D0%B8%D0%B9&f=false] - Галль соғысы
Суықбұлақ (қола дәуірі қонысы)

Суықбұлақ – қола дәуірі қонысы. Қарағанды облысы Қарқаралы қаласының оңтүстігінен 1,5 км жерде, Мұхтар сайындағы Суықбұлақ қайнарының төңірегінде орналасқан. Қоныстың ұзындығы 1 км, ені 200 – 250 м. Қоныс алаңында үй орындарымен бірге, ерте темір ғасырлары кезінде салынған 7 оба мен ортағасырлық 6 тас қоршау бар. Қонысты 1953 жылы Қарағанды мұражай қызметкері Л.Ф. Семенов тауып, 1955, 1962 жылдары Орталық Қазақстан археологиялық экспедиция (жетекшісі Ә.Х. Марғұлан) зерттеген. Қоныстан екі үй орны аршылған. Бірінші үй төртбұрышты, аумағы 148 м, бөренеден тұрғызылып, ортасынан екіге бөлінген солтүстңк-батыс бөлігінде үлкен ошақ орны сақталған. Екінші үй аумағы 84 м. Онда да бөренелер орны сақталған. Үй маңы, ошақ жанынан өрнектелген қыш ыдыстардың сынығы, тастан, сүйектен жасалған құрал-сайман, әшекей бұйымдар, мал, аң сүйектері көптеп табылды. Суықбұлақ қонысынан ең алғаш рет темір қорытпалары табылды. Ол б.з.б. 2-мыңжылдықтың аяғы – 1-мыңжылдықтың басында Орталық Қазақстан тайпалары Еуразия құрлығында алғашқылардың бірі болып темір өндірісін игергенін көрсетеді. Марғұлан қайта жаңғыртқан қоныстағы үй пішіні құрылыс өнерінің де биік дәрежеде болғанын білдіреді. Дереккөздер
Белгика

(сарымен белгіленген).]] Белгика — б. з. д. 16 жылы белгтер тайпасын қоныстандыру саласында құрылған Рим провинциясы. Император Диоклетиан (284-305) кезінде екі провинцияға бөлінген: Белгика I және Белгика II. V ғасырда Франктермен жаулап алынды. Белгиканың франктермен жаулап алынуынан кейін, провинцияға осы неміс тайпаларымен қоныстандырылды, олардан басқа фриздер мен сақтар да болды. Провинция Галль соғысы нәтижесінде пайда болды. Ал V ғасырда Франк патшалығы құрамына қосылды. Қазіргі таңда Бельгия, Франция, Люксембург, Германия, Нидерланд елдерінің аумағын алып жатыр. Тағы қараңыз * Галлия * Бельгия
Нери Пумпидо

Нери Альберто Пумпидо (; 30 шілде 1957, Монхе, Санта-Фе провинциясы Аргентина) — аргентиналық футболшы, қақпашы, футбол жаттықтырушысы. Аргентина Ұлттық футбол құрамасында ойнаған. 1986 жылғы әлем чемпионы. 1990 жылғы әлем чемпионатының күміс жүлдегері. Сондай-ақ 1982 жылғы әлем чемпионатына, 1983, 1989 жылдары Америка кубогына қатысқан. Бапкерлік карьерасында Аргентина, Парагвай, Мексика, Сауд Арабиясы клубтарын жаттықтырды. Жетістіктері Ойыншы ретінде * Әлем чемпионы (1): 1986 * Аргентина чемпионы (2): 1985/86 * Либертадорес кубогы (1): 1986 * Құрлықаралық кубок (1): 1986 Бапкер ретінде * Либертадорес кубогы (1): 2002 Дереккөздер Сілтемелер * [https://web.archive.org/web/20071020025710/http://futbolfactory.futbolweb.net/index.php?ffhistoricos&f200001&idjugador=896 Биографиясы] * [http://www.futbolxxi.com/Tecnico.aspx?ID228&SEOTecnicoPumpido+Nery+Alberto Аргентинадағы бапкерлік карьерасы]
Дэмион Лоу

Дэмион Лоу (; , Кингстон, Ямайка) — ямайкалық футболшы, Ямайка Ұлттық футбол құрамасы мен норвегиялық "Старт" (Кристиансанн) клубының қорғаушысы. 2017 жылғы КОНКАКАФ Алтын Кубогының күміс жүлдегері. 2019 жылғы КОНКАКАФ Алтын кубогына да қатысты. Әкесі Онанди Лоу да футболшы, Ямайка құрамасы сапында 1998 жылғы әлем чемпионатына қатысқан. Жетістіктері Халықаралық *КОНКАКАФ Алтын кубогының финалисі: 2017 Дереккөздер Сілтемелер *[https://int.soccerway.com/players/-/285166/ Профилі]
Жарық (айрық)

Негізгі ұғым: * Жарық – қуаттың бір түрі, электромагниттік сәуле. Елді мекендер: * Жарық – Абай облысы Жарма ауданындағы ауыл. * Жарық – Ақмола облысы Ерейментау ауданындағы ауыл. * Жарық – Ақтөбе облысы Қобда ауданындағы ауыл. * Жарық – Ақтөбе облысы Мұғалжар ауданындағы ауыл. Басқа мағыналар: * Жарық – жер қабығының жарылып, бұзылуы. * Жарық – Жайық алабындағы өзен. * Жарық – ауру түрі.
Черниговка

Елді мекендер: Қазақстан: * Черниговка – Абай облысы Жарма ауданы, Шалабай ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2007 жылы таратылған. * Черниговка – Қостанай облысы Әулиекөл ауданындағы ауыл. Ресей: * Черниговка – Башқұртстанның Давлекан ауданындағы ауыл. * Черниговка – Башқұртстанның Чишмин ауданындағы ауыл.
Еспе (өзен)

Еспе – Солтүстік Балқаш алабындағы өзен. Географиялық орны Қарағанды облысының Ақтоғай ауданы жерінде. Ұзындығы 80 км, су жиналатын алабы 2130 км². Бастауы Сарыарқаның оңтүстік-шығыс бөлігіндегі Жорға (1084 м) және Үшқайың (958 м) таулары аралығынан басталады да, Балқашқа қарай ағып барып, Табақкеңтатыр аңғарына жете бере жерге сіңеді. Гидрологиясы Көктемгі қар суымен ғана толығады. Арнасы жоғарғы және орта тұстарында жарқабақты, төменгі жағында кеңейіп, жағасы жайпақтанады. Жылдық орташа су ағыны 0,01 м³/с. Тамыз айында тартылып қалады. Суы тұщы. Көктемгі мал жайылымын суландырады. Дереккөздер
Гьяси Зардес

Гьяси Зардес (; 2 қыркүйек 1991 жыл, Хоторн, Калифорния) — америкалық футболшы, арғы тегі гананық, АҚШ Ұлттық футбол құрамасы мен "Коламбус Крю" (АҚШ) клубының шабуылшысы. 2017 жылғы КОНКАКАФ Алтын Кубогының жеңімпазы. Жетістіктері Командалық *КОНКАКАФ Алтын кубогының жеңімпазы: 2017 *МЛС кубогы: 2014 Жеке *МЛС жұлдыздары матчының қатысушысы: 2015 Дереккөздер Профильдері *https://int.soccerway.com/players/-/280973/ *http://www.worldfootball.net/player_summary/gyasi-zardes/ *https://www.national-football-teams.com/player/58151.html *https://www.mlssoccer.com/players/gyasi-zardes
Рауль Хименес

Рауль Алонсо Хименес Родригес (; 5 мамыр 1991 жыл, Тепехи-дель-Рио-де-Окампо, Мексика) — мексикалық футболшы, Мексика Ұлттық футбол құрамасы мен "Вулверхэмптон Уондерерс" (Англия) клубының шабуылшысы. 2012 жылғы Жазғы Олимпиадалық ойындарының чемпионы. 2014, 2018 жылдары әлем чемпионатына, 2013, 2019 жылдары КОНКАКАФ Алтын Кубогына, 2015 жылы Америка кубогына қатысқан. Карьерасында Мексика, Португалия, Испания, Англия клубтарында ойнаған. 2013 жылдан бері Мексика құрамасында ойнап келеді. Жетістіктері Командалық * Мексика чемпионы — 2012/2013 (Клаусура 2013) * Испания суперкубогы — 2014 * Португалия чемпионы — 2015/16, 2016/17 Халықаралық * Олимпиада ойындарының жеңімпазы: 2012 Дереккөздер С3kntvtkth * [https://web.archive.org/web/20160305014923/http://www.mediotiempo.com/jugador/raul-alonso-jimenez%26id_torneo%3D303%26id_liga%3D1 MedioTiempo Profile] * [http://www.imscouting.com/players/raul-jimenez/ IMScouting Profile] * [http://espndeportes.espn.go.com/futbol/jugador/_/id/167060/raul-jimenez ESPN Profile]
Хосе Луис Чилаверт

Хосе Луис Феликс Чилаверт Гонсалес (; 27 шілде 1965 жыл, Луке, Сентраль департаменті, Парагвай) — парагвайлық футболшы, Парагвай Ұлттық футбол құрамасының экс-қақпашысы. Чилаверт жайлы фактілер Чилаверт мергендігімен де көзге түскен қақпашы. Айып доптары мен пенальтиді орындау шеберлігімен танымал болған. Карьерасында 62 голдың авторы атанған. Оның бұл рекордын 2006 жылы бразилиялық қақпашы Рожериу Сени жаңартты. Чилаверт құрама сапында 8 гол соққан (қақпашылар арасындағы рекордтық көрсеткіш). Сондай-ақ, ол хет-трик жасаған жалғыз қақпашы (1999 жылы 8 қарашада «Велес Сарсфилд» және «Феррокариль Оэсте» командалары арасындағы ойында пенальтиден үш гол соқты). Үш рет Америка кубогына (1991, 1993, 1997), екі рет әлем чемпионатына (1998, 2002) қатысқан. Жетістіктері * Парагвай чемпионы (1): 1984 * Аргентина чемпионы (4): Кл. 1993, Ап. 1995, Кл. 1996, Кл. 1998 * Уругвай чемпионы (1): 2003 * Франция кубогы (1): 2001 * Либертадорес кубогы (1): 1994 * Құрлықаралық кубок (1): 1994 * Либертадорес суперкубогы (1): 1996 * Рекопа (1): 1997 Жеке * Америкааралық кубоктың үздік футболшысы (1): 1994 * Оңт. Америкадағы жыл футболшысы (1): 1996 * Аргентинадағы жыл футболшысы (1): 1996 * Әлемнің үздік қақпашысы: 1995, 1997, 1998 * ХХ ғасырдағы үздік қақпашылар арасында 6-орын Дереккөздер Сілтемелер *http://www.peoples.ru/sport/football/chilavert/ *http://www.national-football-teams.com/player/12607.html *https://www.footballdatabase.eu/en/player/details/793
Кристиан Риверос

Кристиан Риверос (; 16 қазан 1982, Хуан-Аугусто-Сальдивар) — парагвайлық футболшы, "Либертад" клубының жартылай қорғаушысы. 2005-2018 жылдары Парагвай Ұлттық футбол құрамасы сапында ойнап, 2006, 2010 жылдары әлем чемпионатына, 2007, 2011 жылдары Америка кубогына қатысты. 2010 жылғы әлем чемпионатының топтық турнирінде Словакияның қақпасына бір гол соқты. Бұл ойында Парагвай 2:0 есебімен жеңіске жетті. Жетістіктері Командалық * Парагвай чемпионы (3): 2006, 2007, Клаусура 2015 * Америка кубогының финалисі (1): 2011 Дереккөздер Профилдері *https://int.soccerway.com/players/-/405/ *https://www.footballdatabase.eu/en/player/details/14368 *http://www.national-football-teams.com/player/12203.html *https://www.soccerbase.com/players/player.sd?player_id=43560 *http://www.worldfootball.net/player_summary/cristian-riveros/ *http://www.tff.org/Default.aspx?pageId526&kisiID1431069 *https://static.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=253460/index.html
Дарвин Мачис

Дарвин Даниэль Мачис Маркано (; 7 ақпан 1993 жыл, Тукупита, Венесуэла) — венесуэлалық футболшы, Венесуэла Ұлттық футбол құрамасы мен "Удинезе" клубының шабуылшысы. Карьерасы Клубтық Карьерасын 2011 жылы жергілікті "Минерос Гуаяна" клубында бастады. Бір маусымнан соң Испанияның "Гранада" клубына ауысты. 2018 жылға дейін "Гранадаға" тиесілі футболшы болғанымен, алты жылдың басым бөлігін арендада өткізді. 2013 жылы-ақ "Гранаданың" фарм-клубында ойнап жүріп, Португалияның "Витория" клубына жалға кетті. Ол жақта негізгі құрамға іліге алмай, 2014 жылы "Эркулеске" жалға берілді. Кейін "Уэска", "Леганес" клубтарында арендада ойнады. 2017/18 жылғы маусымды "Гранадада" негізгі құрамда өткізіп, бірнеше гол соқты. 2018 жылы жазда "Удинезеге" ауысты. Ұлттық құрама 2013 жылы Венесуэланың 20 жасқа дейінгі құрамасында ойнап, Аргентинада өткен Оңтүстік Америка біріншілігіне қатысты. 2019 жылы Ұлттық құрама сапында Америка кубогына қатысып, соңғы турда Боливияның қақпасына екі гол соқты. Бұл ойында Венесуэла 3:1 есебімен жеңіске жетті. Дереккөздер Сілтемелер * [https://www.sports.ru/tags/142432457/ Профилі]