kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Оразкелді (Арғын)

Қаржас — Орта жүз Арғын арысының Сүйіндік тайпасының руы, Мейрам сопының бел баласы, Алшыннан шыққан Бибігүл екеуінің ортасында дүниеге келген. Бибігүл Алшын Ақша ханның қызы, Әйтеке бидің әкесі Байбектің қарындасы. Мейрам сопының 80 жасында, Бибігүлдің 18 жасында туған бала болғандықтан, оның есімін Кәріжас деп қойған. Ол ел арасында Қаржас атанып кеткен. Қаржастың шежіресі былайша өрбиді: * Қарақожа, * Арғын, * Құтан би, * Ақжол би (Дайырқожа), * Мейрам сопы, * Сүйіндік би, * Қаржас. Шежіре деректері бойынша, Қаржастан: * Құлеке, * Бегім, * Алтынторы, * Әліке (Ерім) тараған. Қаржас ұрпақтары Сарыарқа төріндегі Баянаула, Далба, Әулиелі Қызылтау, Қотыр Қызылтау, Ақкелін аймақтарын мекендерін атақоныс қылған. Қаржас руы қазақ халқына тән мал шаруашылығымен, қол өнерімен, аңшылық кәсібімен шұғылданған. Бұқар жырау Қалқама батыр ұлы осы Қаржастың Алтынторы ұрпағынан, атақты би Мұса Шорманұлы Қаржас - Құлекеден тараған Мырзағұл ұрпағынан, академик Қаныш Сәтбаев Қаржас - Құлекеден тараған Жәдігер ұрпағынан шыққан. Тұлғалар # Қаныш Имантайұлы Сәтбаев # Қошмұхамбет Дүйсебайұлы Кемеңгеров # Ахат Имантайұлы Жақсыбаев # Жақан Сүлейменұлы Ержанов # Жамбыл Омарұлы Артықбаев # Кемел Ақышұлы Ақышев # Әбікен Бектұров # Есен Әбікенұлы Бектұров # Жарылғапберді Жұмабайұлы # Әбілқас Сағынұлы Сағынов # Жұмат Тұрғынбайұлы Шанин # Шорман Би Күшікұлы # Ақлима Бисенқызы Бисенова # Үкібай Найзабекұлы # Ибрагим Әбілғазыұлы Онаев # Сапар Түсіпбеков # Мерғали Қадылбеков # Бұқар жырау Қалқаманұлы # Ғинаят Рахметоллаұлы Бекжанов # Бақыт Дінмұхамедұлы Біләлов # Қартқожа Жананұлы Тоғанбаев # Кодаленко Нұрғали Қадылбекұлы # Мұса Шорманұлы # Қалмұқан Исабаев # Төлеутай Ақшолақов # Әбікей Зейінұлы Сәтбаев # Әкіш Тұрғынбайұлы Шанин # Нұржан Кемерұлы Әшімбетов # Дүйсетай Аймағамбетұлы Шаймұханов # Атығай Құрманбайұлы Шанин # Шоқпар Жауғаштыұлы # Анай Теліұлы # Хамза Әбілғазин # Ғаббас Хамзеұлы Бектұров # Серік Имантайұлы Жақсыбаев # Жұманбек Кенжебайұлы Жандосов # Мәни Жәмінқызы # Пәуен Жүсіпбаев # Имантай Сәтбайұлы # Қайролла Дүйсенбайұлы Рахимов # Райхан Әбікейқызы Сәтбаева # Раушан Әбікейқызы Сәтбаева # Меруерт Балғабайқызы Түсіпбаева # Ханиса Қанышқызы Сәтпаева # Жәмила Қанышқызы Өтегенова # Есентай Ерботин # Қайыржан Нәукебайұлы Әділов # Гүлжан Ғаусылқызы Байкенова # Мәлік Арықтайұлы Қайыпов # Арықтай Қайыпұлы Қайыпов . Дереккөздер
Тамырсүйгіш полипорус

Тамырсүйгіш полипорус (Polyporus rhizophilus) - базидиомицеттер класы, полипорус туысына жататын саңырауқұлақ. Шығыс Қазақстан , Қарағанды , Ақтөбе облыстарында кездеседі. Жемісті денесі қалың етті қалпақшадан және денесінің дәл ортасында орналасқан аяқшадан тұрады. Қалпағы жалпақ диаметрі 1-4см, қалыңдығы 0,7-4 мм, дөңгелек ортаңғы бөлігі ішіне қарай ығысқан,тегіс не майда, түссіз қабыршақты. Ашық, сарғыш қоңырқай түсті, кепкен кезде сынғыш келеді. Қалпақша жиегі өткір және аса айқындалмаған қалақшалы болады. Саңылау тесіктері бұрышты эллипс тәрізді. Аяқшасының ұзындығы 1-2,5 см, ені 2-5(7-8)мм, тығын тәрізді немесе сүректенген , тегіс, ақшыл түсті,қалпағына бекіген түсті жуандау келген қоңырқай қара түсті. Ағаштарда және бұталарда тіршілік ететін саңырауқұлақтардың басқа түрлерінен ерекшелігі –шөптесін астық тұқымдас өсімдіктермен(ши, бозшалғын,бидайық,боз, қарашағыр,т.б.) селбесе өседі. Жеуге жарамсыз. Т.п. өте сирек кездесетін саңырауқұлақ, сондықтан қорғауға алынып, Қазақстанның «Қызыл кітабына енгізілген. Дереккөздер «Қазақстан» Ұлттық энциклопедия. /Бас ред.Б.Аяған. 8 том. Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», Алматы, 2006.
Салпыерін

Тапир (Tapiridae)- тақтұяқтылар отрядының бір тұқымдасы. Эоцен кезеңінің басында (шамамен 55 млн.жыл бұрын) пайда болған. Дене тұрқы 2 мм-дей, салмағы 200-300 кг,сыртқы пішіні жабайы шошқаға ұқсас. Тұмсығы қысқа,басы ұзынша,құлағы кішкентай, құйрығы қысқа. Алдыңғы аяқтары 4 тұяқты, ал артқылары 3 тұяқты.Терісі қалың,қысқа,тығыз түкті. Қазір тіршілік ететін.Тапирдің 5 түрі бар,олар негізінен Орталық және Оңтүстік Америка мен Оңтүстік Шығыс \Азияда (Бирма,Тайланд, Малакка шығанағында, Суматрада) таралған. Тропиктік ормандарда сулы, батпақты жерлерін мекендейді, тек тау тапирі Анд тауларында 4000 м-ден астам биіктікте кездеседі.Қазақстанда Қалмақпай (Зайсан ойпаты), Ақтау, Шынжырлыда , Жетісу(Жоңғар)Алатауы етегіндегі полеонтол. Қазба орындарынан бірнеше түрлері табылған. Ағаш, бұта жапырағы, шөптесін өсімдіктермен қоректенеді,жақсы жүзеді,сүңгиді. Жеке-жеке жүреді,жыныстық жағынан 3-4 жасынан жетіледі, буаздық мерзімі 390-400 күндей, жалқы төл туады. 30 жылдай тіршілік етеді.Оның 2 түрі қорғауға алынып Халықаралық табиғат қорғау одағының «Қызыл кітабына»енгізілген. Дереккөздер
Тарақ балықтар

Тарақ-балықтар(Leuciscus)-тұқытәрізділердің бір туысы.Т.-Б. тұщы суда тіршілік ететін өткінші балықтар.Денесінің ұз. 11-80 cм ,салм.200 г-нан 8кг-ға дейін.Қабыршақтары аса үлкен емес,жұтқыншақ тістері екі қатарлы,аналь қанаттары қысқа,сәл ойықты болады.Негізі өкілі-кәдімгі Т.-Б.(L leuciscus).Денесінің ұз.20-30см,салм. 200-400 г.Қазақстан су айдындарында кең тараған.Жыныстық жағынан 2-4 жасында жетіледі. Наурыз-мамыр айларында уылдырығын (29мыңнан астам)су астындағы өсімдіктер мен майда тастардың арасына шашады. Шабағы зоопланктонмен және балдырлармен, ал ересек балықтар зообентоспен,судағы өсімдіктермен,жәндіктермен қоректенеді. Т.-б-дың кәсіптік маңызы шамалы, оларды әуесқойлық мақсатпен аулайды. Дереккөздер «Қазақстан» Ұлттық энциклопедия. /Бас ред.Б.Аяған. 8 том. Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», Алматы, 2006.
Тарақ қырыққұлақ

Тарақ қырыққұлақ, тарақшөп — кәдімгі қырыққұлақтәрізділер тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдіктер. Қазақстанда Жетісу (Жоңғар), Іле, Шу-Іле Алатаулары мен Батыс Тянь-Шаньда кездеседі. Жартастардың құрғақ жарықтарында, таулардың оңт.беткейлерінде (бірақ альпі белдеулеріне жетпейді) өсетін 1 түрі-кәдімгі Т.қ(С.officinarum)бар. Оның биіктігі 5-15 см, тамыры қысқа, бұтақтанған сабағы көптеген қара қоңыр түсті қабыршақтармен қапталған. Жапырақтары шоғырланып орналасады, пішіні қандауыр тәрізді қауырсын жиекті, жапырақ қиықшалары сопақша келген дөңгелек. Өсімдіктің төменгі жапырақтары кішірек, жоғарғылары біріккен. Жапырақтарының жоғарғы беттері күңгірт, сұрлау, жасыл түсті, төменгі бөлігі бірін-бірі жауып тұратын ашық қоңыр түсті қабыршақты, олардың астында сорустары болады. Споралары сопақша бүршік тәрізді тікенектері бар. Споралары шілде-тамыз айларында піседі. Құрғақшылық болғанда жапырағын жиырып алады да, құрамындағы суды сақтап, тіршілігін жоймайды. Дәрілік өсімдік болып есептеледі. Дереккөздер «Қазақстан» Ұлттық энциклопедия. /Бас ред.Б.Аяған. 8 том. Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», Алматы, 2006.
Таусоғар

Таусоғар - қазақ мифологиясындағы қиял-ғажайып ертегілері иен ежелгі эпос кейіпкерлерінің бірі. Таусоғар серіктері - Желаяқ, Саққұлақ, Көлтауысарлар ‘’арғы әлем’’ мен ‘’осы әлемнің’’ шекаралық мекенінде өмір сүретін мифтік бейнелер. Таусоғар достарымен бірге екі әлемнің аясында ертегі кейіпкерлеріне көмектесіп,’’арғы әлем’’ өкілдерімен кездесіп, кейіпкерлердің жеңіске жетуіне ықпал етеді. Ертегі сюжеттерінде кейіпкер зәулім бәйтерекке шығып,самұрыққа мініп,’’ өзге әлемге ’’сапар шегеді, сол тұста Таусоғарға жолығып достасады. Зерттеушілер қиял-ғажайып ертегілерінің аталмыш кейіпкерлерін табиғаттың дүлей күштері елесінің адам қалпына түскен бейнесі екендігін айтады (В.Я.Пропп,С.Қасқабасов). Ежелгі түркілер түсінігінде бұл кейіпкерлер табиғат күштерінің, рухтың иелері саналған. Олардың әрбірінің өзіндік мекені бар, олар сол межеден аспай, өз мекенінде қала береді, демек сол кеңістікте ғана билік жүргізе алады. Мифтік таным бойынша Көлтауысар - көл иесі, Желаяқ - жел иесі, Таусоғар - таудың –рухани иесі саналған. Ал ертегілерде Таусоғар бас кейіпкердің көп көмекшілерінің бірі ретінде ғана көрінеді,Таусоғардың мекені тауда немесе таумен тығыз байланысты. Оның бұл қасиеті алып дәу бейнесіне ұқсас келеді,бірақ екеуінің арасында айырма бар.Алып дәу-жартылай адам, жартылай мифтік тұлға,оның дене бітімі кейде құрал-сайманы тауға айналып кетеді. Мысалы оның Толағай тауына, Тасбас шоқысына,енді бірде Бөрітастаған тауына айналады. Дереккөздер
Сүйсін

Сүйсін – сүйсіндер тұқымдасына жататын бір және көп жылдық шөптесін өсімдіктер. Бұл өсімдік Волгоград облысынан бастап, Украинаның Днепр маңайындағы жазықтарына дейінгі орманды алқаптарда, бұталар арасында, дымқыл және сызды жайылымдарда кездеседі. Қазақстанда жазық жерлер мен орман алқаптарында, бұталар арасында, ылғалды жайылымдарда, көлеңкелі жерлерде өсетін 10 түрі бар. Бұлардың биіктігі 10-75 см. Өсімдіктің жер астындағы бөлігі бірнеше жіңішке шашақты тамырлар мен екі түйнек тамырдан тұрады. Жапырақтары ұзынша, сопақтау немесе имектеу келеді. Гүлдерінің көпшілік түрінің түсі көкшіл, қара көк, олар шашақ гүлшоғырын құрайды. Гүлдерінің еріндері 3-4 қалақты болады. Сәуір-шілде айларында гүлдеп, жеміс береді. Жемісі - қорапша пішінді. Сүйсіннің түйнегінде 50%-ға жуық шырыш, крахмал, ақуызды заттар, қант, кальций, қымыздық қышқылы мен минералды тұздар болады. Сүйсін - дәрілік өсімдік, халық медицинасында оның түйнегінің шырынын жүйке әлсіреген кезде, адам аурудан қажып, әлі кеткенде пайдаланады. Сүйсінді асқазан-ішек ауруларына, жөтелге, улануға қарсы қолданады. Кейбір түрлері әсемдік мақсатта өсіріледі. Қазақстанда сүйсіннің 1 түрі – телпек сүйсін «Қызыл кітапқа» енгізілген. Оның биіктігі 10-40 см, төсемелі тамыры болады. Сабағын безді түк жапқан. Жапырақтары қандауыр тәрізді (ұзындығы 13, ені 7 см-дей) Дара гүлі сабағының ұшында жетіледі, гүлсеріктері қызғылт, ақшыл көк, күлгін түсті. Тұқымынан және вегетативті жолмен көбейеді. Мамыр-маусым айларында гүлдеп, жеміс салады. Жемісі – қорапша, сыртын безді түк басқан. Сәндік өсімдік. Өте сирек кездесетін, жылдан-жылға таралу аймағы азайып бара жатқан түр. Дереккөздер
Исландиядағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандары

ЮНЕСКО Әлемдік мұра тізімінде Исландияның 2 нысаны бар (2014 жылғы мәліметі бойынша). Бұл нысан тізімге 1 нысан мәдени, 1 - табиғи критерийлар бойынша іліккен. Бұдан басқа, 2014 жылғы жағдайына сәйкес Исландия аймағындағы Әлемдік мұра тізіміне 7 нысан үміткер ретінде тіркелген. Тізім Берілген кестеде нысандар Юнеско Әлемдік мұра тізіміне қосылуының хронологиялық тәртібінде орналасқан Әлемдік мұра тізіміне үміткер нысандар Берілген кестеде нысандар Юнеско Әлемдік мұра тізіміне қосылуының хронологиялық тәртібінде орналасқан Дереккөздер Тағы қараңыз * Әлемдік мұра * Еуропадағы Әлемдік мұра нысандары * ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандарының тізімдері * ЮНЕСКО Сыртқы сілтемелер * * [http://whc.unesco.org/en/statesparties/is Исландиядағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандар тізімі]
Кипрдағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандары

ЮНЕСКО Әлемдік мұра тізімінде Кипрдың 3 нысаны бар (2010 жылғы мәліметі бойынша). Бұл нысандардың бәрі тізімге мәдени критерийлар бойынша іліккен. Бұдан басқа, 2010 жылғы жағдайына сәйкес Кипр аймағындағы Әлемдік мұра тізіміне 12 нысан үміткер ретінде тіркелген. Тізім Берілген кестеде нысандар Юнеско Әлемдік мұра тізіміне қосылуының хронологиялық тәртібінде орналасқан Әлемдік мұра тізіміне үміткер нысандар Берілген кестеде нысандар Юнеско Әлемдік мұра тізіміне қосылуының хронологиялық тәртібінде орналасқан Дереккөздер Тағы қараңыз * Әлемдік мұра * Еуропадағы Әлемдік мұра нысандары * ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандарының тізімдері * ЮНЕСКО Сыртқы сілтемелер * [http://whc.unesco.org/en/statesparties/cy Кипрдағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандар тізімі] * [http://www.thesalmons.org/lynn/wh-cyprus.html Кипрдағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандарыныңа сілтемелер каталогы]
Латвиядағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандары

ЮНЕСКО Әлемдік мұра тізімінде Латвияның 2 нысаны бар (2014 жылғы мәліметі бойынша). Бұл нысандар тізімге мәдени критерийлар бойынша іліккен. Бұдан басқа, 2014 жылғы жағдайына сәйкес Латвия аймағындағы Әлемдік мұра тізіміне 3 нысан үміткер ретінде тіркелген. Тізім Берілген кестеде нысандар Юнеско Әлемдік мұра тізіміне қосылуының хронологиялық тәртібінде орналасқан Әлемдік мұра тізіміне үміткер нысандар Берілген кестеде нысандар Юнеско Әлемдік мұра тізіміне қосылуының хронологиялық тәртібінде орналасқан Дереккөздер Тағы қараңыз * Әлемдік мұра * Еуропадағы Әлемдік мұра нысандары * ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандарының тізімдері * ЮНЕСКО Сыртқы сілтемелер * * [http://whc.unesco.org/en/statesparties/lv Латвиядағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандар тізімі]
Дэниел Гил

Дэниел Гил (Daniel Geale, 26 ақпан 1982, Лонсестон, Тасмания Аустралия) — аустралиялық кәсіпқой боксшы, орта салмақта (Middleweight) өнер көрсетеді. Әлем чемпионы (IBF тұжырымы, 2011—2013), (WBA super, 2012). Әуесқой мансабы Гил 2000 жылғы Олимпиада ойындарына қатысып, бірінші айналымда итальялық Леонард Бандтан жеңіліп қалған. 2001 жылы әлем чемпионатының іріктеу кезеңінде отандасы Энтони Мандайнға есе жіберді. Дәл осы 2001 жылы Азия чемпионатында қазақстандық Геннадий Головкиннен жеңіліс табады. 2002 жылы Манчестердегі достастық ойындарында жартылай орта салмақта алтын медаль жеңіп алды, финалда ол оңтүстікафрикалық Кванеле Зулуды жеңді. Дереккөздер
Лаврентий Семёнович Абецедарский

Лаврентий Семёнович Абецедарский (; 1916—1975) — Беларусь кеңестік тарихшы және оқытушы. Тарих ғылымдарының докторы (1966), профессор (1966). КСРО Педагогикалық ғылым академиясының (1968) корреспондент-мүшесі. Биографиясы * Могилёвск губерниясында туған * Ұлы Отан соғысына қатысқан Сыртқы сілтемелер * [http://www.rsijournal.net/iz-vospominanij-i-o-caryuk-krutye-dorogi// Из воспоминаний И. О. Царюк «Крутые дороги»]
Гагарин кубогы

Гагарин кубогі — хоккей сыйлығы, Құрлықтық хоккей лигасы плей-офф сериясының жеңімпазына беріледі, 2008/2009. Кубок бірінші ғарышкер Юрий Гагариннің құрметіне аталған, берілмелі. Трофей чемпионаттың жабылу салтанатында жеңімпаз команданың капитанына беріледі. Дереккөздер
Рикардо Майорга

Рикардо Майорга (Ricardo Mayorga; 3 қазан 1973, Манагуа, Никарагуа) — никарагуалық кәсіпқой боксшы, 1-ші орта салмақта өнер көрсетеді. Жартылай орта (WBA нұсқасы, 2002— 2003; WBC нұсқасы, 2003) және 1-ші орта (WBC нұсқасы, 2005— 2006) салмақтағы әлем чемпионы. Биографиясы 1993— 2002 1993 жылы бокстағы кәсіпқой дебютін жасады. Мансабының алғашында Никарагуа мен Коста-Рикада жұдырықтасып 3 рет жеңілістің ащы дәмін татқан. Мұндай нәтижелер көптеген латынамерикандық боксшыларға тән болатын, себебі Оңтүстік Америкалық боксшылар қаражаттың тапшылығынан бірден қатарынан бірнеше қарсыластармен жұдырықтасуға мәжбүр болатын. 2001 жылдан АҚШ елінде өнер көрсете бастаған. 2001- 2002 жылдары екі рет Эндрю Льиспен айқасқан. 1-ші айқас боксшылардың басымен қақтығысының нәтижесінде болмаған айқас деп жарияланды (no contest). 30 наурыз 2002. Рикардо Майорга —Эндрю Льюис (2-ші айқас) *Өткен орны: Соверейн Центр, Ридинг, Пенсильвания, АҚШ *Нәтижесі: Майорга 12 раундық кездесудің 5-ші раундында техникалық нокаутпен жеңіске жетті. *Маңызы: жартылай орта салмақтағы WBA атағы үшін айқас (Льюистың үшінші рет қорғауы) *Рефери: Руди Бэттл *Қазылардың есебі: Роберт Грассо (38—38), Линн Картер (38—38), Гильермо Перес Пинеда (39—38 Майорга) *Уақыт: 2:06 *Салмақ: Майорга 66,00 кг; Льюис 66,70 кг *Трансляция: Showtime
Билік басындағы монархтардың тізімі

Монарх деп монархияның басшысы атайды, ол мемлекеттің өмір сүру үшін немесе әдетте бас тартқанға дейін басқаратын, әдетте, төрі арқылы тақ мұра алатын адам басқаратын нысаны. Монархтар автократтар болуы мүмкін (барлық абсолюттік монархияларда сияқты) немесе заң шығарушы билікке және / немесе атқарушы билікке (көптеген конституциялық монархиялар сияқты) берілген нақты билікпен шектелмеген немесе ешқандай резервтік держава болмаған салтанатты фигуралар болуы мүмкін. Көптеген жағдайларда монарх мемлекеттік дін мен байланысты болады. Көптеген мемлекеттерде монархтың кішігі, қатыспаған немесе билік етуге қабілетсіз болған кезде регент басқаруы мүмкін болса да, кез келген уақытта бір монархтың болуы мүмкін. Андоррадағы қазіргі жағдай сияқты, екі монарх бір мезгілде бір мемлекеттің үстінен билік жүргізетін жағдайларды өзекті деп атайды. Монархтар өз атаулары мен стилі бойынша ерекшеленеді, көбінесе дәстүрлермен анықталады және мемлекеттің конституциясы бойынша кепілдендіріледі. Түрлі атаулар ағылшын тілінде қолданылады; мысалы, патша және ханзада, «ханзада» және «ханшайым», «император» және императрица типтік болған жерде қолданылған. Олар жергілікті тілдерде әртүрлі түрде қаралатын болса да, төмендегі тізімдегі атаулар мен тақырыптар ағылшын тіліндегі жалпы эквиваленті арқылы әшекейленген. Роман цифрлары, қолданыстағы әкімшілерді бірдей атаумен бөлектеу үшін пайдаланылған, Саяси және әлеуметтік-мәдени зерттеулерде монархия әдетте тұқым қуалайтын ережемен байланысты; көптеген монархтар тарихи және қазіргі заман контексттерінде корольдік отбасында дүниеге келді. Аралықты қанға жақындату, примогендік және аға тәуелділік сияқты әр түрлі формулаларды қолдану арқылы анықтады. Кейбір монархиялар, алайда, мұрагерлік етпейді, ал билеуші сайлау процесінің көмегімен анықталады; Қазіргі үлгі — Малайзияның тақ мұрагері. Бұл жүйелер монархияның модельдік тұжырымдамасына қарсы тұрады, бірақ олар көбінесе осындай деп саналады, өйткені олар белгілі бір қауымдастық сипаттамаларын сақтайды. Көптеген жүйелер мұрагерлік және сайланбалы элементтердің комбинациясын пайдаланады, онда сайлауды немесе мұрагердің тағайындалуын патша қанының мүшелері шектейді. Төмендегі жазбалар алфавиттік тәртіппен ұйымдастырылған тиісті дұшпандардың жанында көрсетіледі. Бұл монархтар өздерінің егемен мемлекеттерінде мемлекет басшысы ретінде билік етеді. Құрастырушы бөлімшені басқаратын монархлар, мәдени немесе дәстүрлі саясатты құрайтын монархтар құрамына кіреді. Өтініш берушілерге талондар жойылған жағдайда үміткерлерді қараңыз. Монархтар тізімі Сыртқы сілтемелер *Қазіргі қызметтегі мемлекет және үкімет басшылары * Бар тақтар тізімі * * Дереккөздер
Жартылай орта салмақ

Жартылай орта салмақ (welterweight) - бокстағы салмақ дәрежесі. Бұл салмақта 66,7 кг дейінгі боксшылар өнер көрсетеді (147 фунт). Олимпиада чемпиондары * 1904 Альберт Янг * 1920 Берт Шнейдер * 1924 Жан Деларж * 1928 Тед Морган * 1932 Эдвард Фланн * 1936 Стэн Сувио * 1948 Жулиус Торма * 1952 Зигмунт Хыхла * 1956 Николае Линка * 1960 Джовани Бенвенутти * 1964 Мариан Касшпик * 1968 Монфред Вольке * 1972 Эмилио Корреа * 1976 Майкл Спинкс * 1980 Андреас Алдама * 1984 Марк Бреланд * 1988 Роберт Вангила * 1992 Майкл Керрат * 1996 Олег Саитов * 2000 Олег Саитов * 2004 Бақтияр Артаев * 2008 Бақыт Сәрсекбаев * 2012 Серік Сәпиев
Майкл Джей Уайт

Майкл Джей Уайт (; 10 қараша 1967, Бруклин, Нью-Йорк, АҚШ) — америкалық актёр, жекпе-жек өнерінің шебері. Ол басты қаһарманды сомдаған тұңғыш афроамерикалық атанды, себебі Майкл 1997 жылы «Спаун» фильмінде басты рөлді ойнаған еді. Онымен қоса, Уайт «Универсальный солдат 2: Возвращение» фильмінде Сет, «Смертельная битва: Наследие» сериалында Джакстың рөлін сомдаған. 2011 жылы режиссерлық дебютін жасады, ол «Никогда не сдавайся 2» атты спорттық драманы түсірген еді. Өмірбаян Майкл Джей Уайт 1967 жылы 10 қарашада Бруклинның кедей ауданында дүниеге келген. Ол 7 жасқа толғанда оның анасы көрші штатқа қоныс аударады, оған жаңа жұмыс уәде етілген еді. Уайт сегіз жасынан бастап жауынгерлік шеберлікке үйрене бастаған. Ол жекпе-жек өнеріндегі тәжірбиелі шебер әрі көптеген стильдерде қара белбеулердің иегері: шотокан, тхэквондо, кобудо, годзю-рю (Эдди Моралестен шеберлікті үйренген), тансудо, ушу және кекусинкай. Уайт үшін ең жақын стиль кекусинкай (бұл стиль өзіне көптеген стильдерді жинақтайды) болып табылады. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.michaeljaiwhite.com/ Ресми сайты] * [http://www.imdb.com/name/nm0925227/ Майкл Джей Уайт] Internet Movie Database сайтында
Литвадағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандары

ЮНЕСКО Әлемдік мұра тізімінде Литваның 4 нысаны бар (2014 жылғы мәліметі бойынша). Бұл нысандардың барлығы тізімге мәдени критерийлар бойынша іліккен. Бұдан басқа, 2014 жылғы жағдайына сәйкес Литва аймағындағы Әлемдік мұра тізіміне 1 нысан үміткер ретінде тіркелген. Тізім Берілген кестеде нысандар Юнеско Әлемдік мұра тізіміне қосылуының хронологиялық тәртібінде орналасқан Әлемдік мұра тізіміне үміткер нысандар Берілген кестеде нысандар Юнеско Әлемдік мұра тізіміне қосылуының хронологиялық тәртібінде орналасқан Дереккөздер Тағы қараңыз * Әлемдік мұра * Еуропадағы Әлемдік мұра нысандары * ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандарының тізімдері * ЮНЕСКО Сыртқы сілтемелер * * [http://whc.unesco.org/en/statesparties/lt Литвадағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандар тізімі]
Македониядағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандары

ЮНЕСКО Әлемдік мұра тізімінде Македонияның 1 нысан бар (2014 жылғы мәліметі бойынша). Бұл нысан тізімге аралас критерийлар бойынша іліккен. Бұдан басқа, 2014 жылғы жағдайына сәйкес Македония аймағындағы Әлемдік мұра тізіміне 3 нысан үміткер ретінде тіркелген. Тізім Берілген кестеде нысандар Юнеско Әлемдік мұра тізіміне қосылуының хронологиялық тәртібінде орналасқан Әлемдік мұра тізіміне үміткер нысандар Берілген кестеде нысандар Юнеско Әлемдік мұра тізіміне қосылуының хронологиялық тәртібінде орналасқан Дереккөздер Тағы қараңыз * Әлемдік мұра * Еуропадағы Әлемдік мұра нысандары * ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандарының тізімдері * ЮНЕСКО Сыртқы сілтемелер *
Мальтадағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандары

ЮНЕСКО Әлемдік мұра тізімінде Мальтаның 3 нысаны бар (2014 жылғы мәліметі бойынша). Бұл нысандардың барлығы тізімге мәдени критерийлар бойынша іліккен. Бұдан басқа, 2014 жылғы жағдайына сәйкес Мальта аймағындағы Әлемдік мұра тізіміне 7 нысан үміткер ретінде тіркелген. Тізім Берілген кестеде нысандар Юнеско Әлемдік мұра тізіміне қосылуының хронологиялық тәртібінде орналасқан Әлемдік мұра тізіміне үміткер нысандар Берілген кестеде нысандар Юнеско Әлемдік мұра тізіміне қосылуының хронологиялық тәртібінде орналасқан Дереккөздер Тағы қараңыз * Әлемдік мұра * Еуропадағы Әлемдік мұра нысандары * ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандарының тізімдері * ЮНЕСКО Сыртқы сілтемелер * [http://whc.unesco.org/en/statesparties/mt Мальтадағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандар тізімі]
Молдовадағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандары

ЮНЕСКО Әлемдік мұра тізімінде Молдованың 1 нысаны бар (2014 жылғы мәліметі бойынша). Бұл нысан тізімге мәдени критерийлар бойынша іліккен. Бұдан басқа, 2014 жылғы жағдайына сәйкес Молдова аймағындағы Әлемдік мұра тізіміне 2 нысан үміткер ретінде тіркелген. Тізім Берілген кестеде нысандар Юнеско Әлемдік мұра тізіміне қосылуының хронологиялық тәртібінде орналасқан Әлемдік мұра тізіміне үміткер нысандар Берілген кестеде нысандар Юнеско Әлемдік мұра тізіміне қосылуының хронологиялық тәртібінде орналасқан Дереккөздер Тағы қараңыз * Әлемдік мұра * Еуропадағы Әлемдік мұра нысандары * ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандарының тізімдері * ЮНЕСКО Сыртқы сілтемелер * [http://whc.unesco.org/en/statesparties/md Молдавиядағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандар тізімі] * [http://www.thesalmons.org/lynn/wh-moldova.html Молдавиядағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандарына сілтемелер каталогі]
Toyota Prius

дегі (Канада) Такси Prius-2 ]] , Оттава]] тағы Prius-2 полицей]] Toyota Prius (ˈpriːəs, от «алдында жүруші», катакана: プリウス) — Toyota компаниясының ортаөлшемді гибридті автокөлік, Жапония және Қытай зауыттарында өндіріледі. Экономды және ластану деңгейі аса төмен (Еуро-5 жақсы). Ерекшелігі — бос тұру фунциясының жоқтығы. 1997 жылдан сериялы түрде шығарылады: * (Prius-1) NHW10: қыркүйек 1997 — наурыз 2000 (тек жапон нарығы үщін шығарылған); * (Prius-1.1) NHW11: наурыз 2000 — қыркүйек 2003; * (Prius-2) NHW20: маусым 2003 — 16 желтоқсан 2011 (екінші нұсқа HSD); * (Prius-3) ZVW30: сәуір 2009 — қазіргі уақытқа дейін (үшінші нұсқасы); * (Prius-3 PHV) ZVW35: 2012 — қазіргі уақытқа дейін (Plug-In Hybrid) * (Prius-V) ZVW40: мамыр 2011 — қазіргі уақытқа дейін (7-орынды универсал) * (Prius-V) ZVW41: мамыр 2011 — қазіргі уақытқа дейін (5-орынды универсал) Нұсқалар Өндіріс 2007 жылы Toyota 280 мың Prius автокөлігін шығарды. 2009 жылы тамызда Prius автокөліктерінің жалпы саны 2 млн дананы еңсерді. Сілтемелер * [http://www.toyota.ru Қазақстандағы Toyota диллерлік ресми сайты]
Давид Лемье

Давид Лемье (20 желтоқсан 1988, Монреаль, Канада) — армян-канадтық кәсіпқой боксшы, нокаутшы. Орта салмақта өнер көрсетеді. 36 айқас өткізіп, 34-інде жеңіп 31-ін нокаутпен (26 нокаут алғашқы екі раундтарда тіркелген) аяқтаған. Әлем чемпионы (IBF нұсқасы, 2015—қ.у.). Биографиясы Давид Лемье 1988 жылы 20 желтоқсанда канадалық Монреаль қаласында дүниеге келген. Әкесінің ұлты квебектық болса, анасы — Ливандық армян отбасынан. Давидты армяндық өкіл әкесі тәрбиелеген, оның тегі Меликян болған. Давидтың айтуынша, ол армян тілін жетік меңгерген, онымен қоса армян дәстүрімен тәрбиеленген . Армян тілімен қатар Льемье француз, ағылшын, испан және араб тілін де біледі. Лемье бокспен он жасынан бастап айналысқан. Ол әуесқойлардың арасында Канаданың чемпионатын үш рет жеңіп алған. Он жеті жасында Давид Лемье кәсіпқой боксқа ауысуға ниеттенген, алайда канадалық федерацияның талабы бойынша кәмелеттік жасқа толатын сәтін күтуге мәжбүр болды.
Норвегиядағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандары

ЮНЕСКО Әлемдік мұра тізімінде Норвегияның 7 нысаны бар (2012 жылғы мәліметі бойынша). Бұл нысан тізімге 6 нысан мәденижәне 1 - табиғи критерийлар бойынша іліккен. Бұдан басқа, 2012 жылғы жағдайына сәйкес Норвегия аймағындағы Әлемдік мұра тізіміне 6 нысан үміткер ретінде тіркелген. Тізім Берілген кестеде нысандар Юнеско Әлемдік мұра тізіміне қосылуының хронологиялық тәртібінде орналасқан Әлемдік мұра тізіміне үміткер нысандар Берілген кестеде нысандар Юнеско Әлемдік мұра тізіміне қосылуының хронологиялық тәртібінде орналасқан Дереккөздер Тағы қараңыз * Әлемдік мұра * Еуропадағы Әлемдік мұра нысандары * ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандарының тізімдері * ЮНЕСКО Сыртқы сілтемелер * *
Сан-Маринодағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандары

ЮНЕСКО Әлемдік мұра тізімінде Сан-Мариноның 1 нысаны бар (2014 жылғы мәліметі бойынша). Бұл нысан тізімге мәдени критерийлар бойынша іліккен. Тізім Берілген кестеде нысандар Юнеско Әлемдік мұра тізіміне қосылуының хронологиялық тәртібінде орналасқан Дереккөздер Тағы қараңыз * Әлемдік мұра * Еуропадағы Әлемдік мұра нысандары * ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандарының тізімдері * ЮНЕСКО Сыртқы сілтемелер * [http://whc.unesco.org/en/statesparties/sm Сан-Маринодағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандар тізімі] * [http://www.thesalmons.org/lynn/wh-san_marino.html Сан-Маринодағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандарының сілтемелер каталогі]
Юрий Андреевич Абрамов

Юрий Андреевич Абрамов (13 желтоқсан 1936 - 3 қыркүйек 2001) - кеңестік және ресейлік экономика, тарих, ғылым, публицистика саласындағы ғалым. Сондай-ақ, философиялық зерттеулермен айналысады. Экономика ғылымдарының кандидаты, профессор, Н. Э. Бауман атындағы МГТУ «Экономикалық теория» кафедра меңгерушісі. Биография *1960 жылы - Мәскеуде дүниеге келген. Н.Э. Бауман атындағы МГТУ бітірген *1966 жылы - Экономика кафедрасының түлегі және сол жерде өндірісті ұйымдастыру. *1966 жылдан - сол кафедрада сабақ берді. Н.Э.Бауман атындағы МГТУ «Инженерлік бизнес және басқару» факультетінің ұйымдастырушыларының бірі. Ұсыныс каталогтары Ю.А.Абрамов ұсыныс каталогтары: *«600 картин по русской истории» *«300 музыкальных шедевров классики» *«2345 главных книг земной цивилизации» Еңбегінің нәтижесі Ю.А. Абрамов бизнес, экономика, макроэкономика, экономика, ғарыш өнеркәсібі саласындағы маңызды ғылыми нәтижелерді ала-алды.
UTC−5:00

UTC−5 — келесі елдер мен аумақтарда қолданылатын уақыт белдеуі: Жыл бойы * : :* Саутгемптон аралы * * * * * * : :* Құрлықтық бөлік * Солтүстік жарты шардағы Қысқы * : :* : ::* шығысқа қарай 85° ендіктегі аумақ (Шығыс Нунавут) :* : ::* Үлкен бөлік (батысқа қарай 63° ендік) :* : ::* Үлкен бөлік (шығыс) * : :* :* :* :* :* :* :* :* :* :* :* :* :* :* : ::* Үлкен бөлік :* : ::* Үлкен бөлік :* : ::* Шығыс бөлік :* :* :* : ::* Шығыс бөлік :* :* :* :* : ::* Үлкен бөлік (Апалачикола шығыс өзендері) * * * Солтүстік жарты шардағы жаз * : :* : ::* Орталық бөлік :* :* : ::* Батыс бөлік * : :* :* :* :* :* :* :* :* :* :* :* : ::* Штаттың үлкен бөлігі) :* : ::* Штаттың үлкен бөлігі :* : ::* Штаттың үлкен бөлігі :* : ::* Штаттың үлкен бөлігі :* : ::* Штаттың үлкен бөлігі :* : ::* Штаттың үлкен бөлігі :* : ::* Штаттың батысы :* : ::* Штаттың батысы :* : ::* Штаттың батысы :* : ::* Штаттың батысы * : :* Елдің шығысы мен орталығы Оңтүстік жарты шардағы жаз * : :* : ::* Сыртқы сілтемелер * [http://www.timegenie.com/utc.time/UTC-5 UTC−5 қалалары] Дереккөздер
Футболдан Қазақстан Республикасы Президентінің Кубогы

ҚР Президентінің Кубогы — ФИФА және Қазақстан футбол федерациясы ұйымдыстыратын 17 жасқа дейінгі жастар құрамалар арасында өтетін дүниежүзілік турнир. Алғашқы турнир 2008 жылдың сәуір айында өтті. 2011 жылға дейін турнирге клубтардың 17 жасқа дейінгі құрамалары қатысты. Форматы Жарысқа қатысатын алты немесе сегіз команда екі топқа бөлінеді (А және В). Топта бірінші орынға қол жеткізген командалар бір-бірімен финалда кездеседі, ал топта екінші орын алған командалар турнирдың үшінші орнын сарапқа салады. Турнирдың мақсаты Турнирдың негізгі мақсаттары: * Қазақстан футболын дамыту * Балалар спорт мектебінде жұмыстың сапасы мен тиімділігін арттыру * Жастардың мүмкіндігін анықтау * Жанкүйерлер мен қоғам және бұқаралық ақпарат құралдары арасында футболды насихаттау * Халықаралық байланысты дамыту және нығайту Жүлде қоры Қазақстан футбол федерациясының хабарлауынша турнирдың жүлде қоры 15 000 долларға тең. "Турнирде 1, 2 және 3 орын алған командалар тиесінше 7 000, 5 000 және 3 000 доллар сыйақыға қол жеткізеді. Финалдар нәтижесі Елдер бойынша жеңістер саны Дереккөздер
Зарина Байкенова

Зарина Талғатқызы Байкенова — 1993 жылдың 24 тамызда Қызылорда қаласында дүниеге келген. Ол – педагог-хореограф, актриса, Қазақстан халықтарының Атырау облыстық Кіші ассамблеясының мүшесі, "Атырау балет" хореографиялық мектебінің директорының орынбасары. Хореография бойынша халықаралық фестивальдар мен байқаулардың лауреаты. Фильмдері * 2011ж. - "Запрещённые танцы" - "Лия" (режиссер - Есболат Беделхан (Орда тобы) және Анар Жунусова) Видеография * 2011 ж. - "Каракоз" - Тел коныр (режиссер Анар Жунусова) * 2012 ж. - "Асыл жаным " - Алмас Кішкенбаев (режиссер Жандос Айбасов) * 2010 ж. - Kcell компаниясына арналған жарнамалық ролик "Дари любовь всем влюблённым" (режиссер Сәкен Жолдас) * 2015 ж. - "Helios - солнце наших дорог" атты жарнамалық ролик (режиссер Арман Хайруллин) * 2014 ж. - "London time " атты жарнамалық ролик (режиссер Исабек Абуталиев) Мансабы «Салтанат» мемлекеттік ансамблінің балет әртісі (2011 ж. - 2012 ж.) Алматы қаласы Махамбет Өтемісұлы атындағы драма театрда актриса (2014 ж. - 2015 ж.) Атырау қаласы Қоғамдық келісім және достық үйінің режиссер-қоюшысы (2015 ж. ) Атырау қаласы "Атырау балет" хореографиялық мектебінің директорының орынбасары (2013 ж. – қазіргі уақыт) Жетістіктері Хореография бойынша халықаралық фестивальдар мен байқаулардың лауреаты болған жылдары: * Қазақстан - 2004ж, 2014 ж. * Ресей - 2005 ж. * Болгария - 2004 ж. * Польша - 2013 ж. * Германия - 2011 ж., 2013 ж «Tanzolymp» халықаралық чемпионатындағы қола медаль иегері (2011 ж.), «Өнердегі аққу бейнесі» тақырыбы бойынша Республикалық ғылыми конференциясының 1 дәрежедегі лауреаты (2011 ж. Алматы қ.). «Мисс Алматы Спорт» байқауының финалисті, «Айнура» фотоательесінің негізгі тұлғасы (2013 ж. – қазіргі уақыт, Атырау қ.). Қосымша дерек * Атырау қаласында алғаш рет "Чак-чак party" атты татар сауық кешін өткізді. * «Тайқазан» республикалық жобасының шеңберінде Берекет Ақжігітовтің жұмыстарының галерея-көрмесін өткізді. * Қазақстан елшілігінің шақыруы бойынша Қазақстан мәдениеті күндерінде Үндістанда Қазақстанды таныстырды. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [https://vk.com/zarinabaikenova VK әлеуметтік желісіндегі ресми парақшасы]
Иммунитет (мағыналары)

Иммунитет — босап шығу, арылу, құтылу. Иммунитет түсінігі биологияда, конституциялық құқықта, халықаралық құқықта қолданылады. * Иммунитет биологияда — организмнің антигендік қасиеттері бар жұқпалы және жұқпалы емес бөгде заттарды, жұқпалы аурулар қоздырғышын немесе олар бөліп шығаратын кейбір улы заттарды қабылдамаушылық қасиеті және оларға қарсы тұру қабілеті. * Иммунитет конституциялық құқықта – мемлекеттің кейбір санаттағы лауазымды адамдарының ешкім тиіспейтін пұрсаттылығы. Парламенттік иммунитет, президенттік иммунитет және сот иммунитетті болып ажыратылады. ** Парламенттік иммунитет — депутатты оның барлық әрекеттері үшін, соның ішінде парламенттік міндеттерін атқару кезінде жасаған әрекеттері үшін де қамауға алып, сот алдында жауапқа тартуға тыйым салуды білдіреді. ** Президенттік иммунитет — мемлекет басшысы өзінің міндетін атқарып тұрған кезінде тұтқындалмайтынын, қамауға алынбайтынын, сот алдында жауапқа тартылмайтынын білдіреді. ** Сот иммунитеті бойынша, судья тиісті құзыретті органның келісімінсіз қылмыстық жауапқа тартылмайды, қамауға алынбайды, айдап әкелінбейді. * Иммунитет халықаралық құқықта — мемлекеттік иммунитет және дипломатиялық иммунитет деп аталатын түрлері бар. ** Мемлекеттік иммунитет – дербес мемлекетті шет ел сотының соттамайтындығын білдіреді. Дербес мемлекет иммунитетінің құқықтық негізі БҰҰ Жарғысымен баянды етілген мемлекет егемендігі болып табылады. ** Дипломатиялық иммунитет – шетелдік дипломатиялық өкілдіктерге, олардың келген еліндегі басшыларына және қызметкерлеріне берілетін ерекше құқықтар мен пұрсаттылықтар.
Сот иммунитеті

Сот иммунитеті бойынша, судья тиісті құзыретті органның (Ресейде – Судьялардың біліктілік алқасының, Италияда – Жоғары магистратура кеңесінің, Германияда – Федералдық конституциялық соттың) келісімінсіз қылмыстық жауапқа тартылмайды, қамауға алынбайды, айдап әкелінбейді. АҚШ-та және басқа бірқатар елдерде судья импичмент тәртібімен ғана тиіспеушіліктен айрылады. Қазақстанда судьяға оны тұтқынға алуға, күштеп әкелуге, оған сот тәртібімен белгіленетін әкімшілік жазалау шараларын қолдануға (қылмыс үстінде ұсталған немесе ауыр қылмыс жасаған реттерді қоспағанда) Республика Жоғарғы соты кеңесінің қорытындысына негізделген ел Президентінің келісімінсіз немесе Конституцияның 55-бабының 3-тармақшасында белгіленген жағдайда Сенаттың келісімінсіз қылмыстық жауапқа тартуға болмайтын иммунитет берілген.
Президенттік иммунитет

Президенттік иммунитет — мемлекет басшысы өзінің міндетін атқарып тұрған кезінде тұтқындалмайтынын, қамауға алынбайтынын, сот алдында жауапқа тартылмайтынын білдіреді. Президенттік иммунитет тек Конституцияда көзделген ерекше тәртіппен қызметтен кетірілгенде ғана (импичмент, қызметтен босатылу, т.б.) алынып тасталады. Бұдан кейін президент сот тәртібімен қудалануы мүмкін (АҚШ, Бразилия, Венесуэла), не мүлде қудаланбайды (Чехия). Францияда және кейбір басқа да елдерде президент тек мемлекеттік опасыздық жасаған жағдайда ғана парламенттің шешімімен арнаулы сотқа беріледі. Қазақстанда, Конституцияда көзделгеніндей, ел Президентіне, оның абыройы мен ар-намысына ешкімнің тиісуіне болмайды (46-бап, 1-тармақ).
Парламенттік иммунитет

Парламенттік иммунитет — депутатты оның барлық әрекеттері үшін, соның ішінде парламенттік міндеттерін атқару кезінде жасаған әрекеттері үшін де қамауға алып, сот алдында жауапқа тартуға тыйым салуды білдіреді. Депутатты өзі мүшесі болып табылатын палата ғана тиіспеушіліктен айыра алады. Депутат қылмыс жасап жатқан жерінде ұсталған жағдайда тиіспеушіліктің күші, әдетте, өзінен өзі жойылады (палата мұндай жағдайда тек қуғындауды тоқтата тұруы мүмкін). Егер парламент мүшесі өзіне тиіспеушіліктен айырылған болса, оның қылмысы палатаның тиісті шешімінде көрсетілмеген фактілер негізінде бағаланбайды. Парламенттік мандаттың мерзімі біткеннен кейін бұрынғы депутат бұрын жасаған, бірақ өзіне ешкімнің тиіспеушілігі арқасында қуғындалмаған әрекеті үшін сот алдында жауапқа тартылады. Қазақстан Республикасының Конституциясы бойынша (52-бап, 4-тармақ) Парламент депутатына оның өкілеттік мерзімі ішінде тұтқынға алуға, күштеп әкелуге, сот тәртібімен белгіленген әкімшілік жазалау шараларын қолдануға, қылмыс үстінде ұсталған немесе ауыр қылмыс жасаған реттерді қоспағанда, тиісті Палатаның келісімінсіз қылмыстық жауапқа тартуға болмайтын иммунитет берілген.
Джи Чан Ук

Джи Чан Ук (지창욱) - Оңтүстік Корея актері. Оңтүстік Корея, Аньянда 1987 жылы шілденің бесінші жұлдызында дүниеге келген. Алғаш рет 2006 жылы "Days" фильмімен дебют жасады. Корей телесериалдары: Фильмдері: Музыкалық клиптері: Спектакльдері: Фотосессиялары: * Ji Chang Wook The Celebrity April 2015 үшін * Ji Chang Wook InStyle March 2015 үшін * Ji Chang Wook Interview Photos 2014-2015 үшін * Ji Chang Wook ADHOC F/W 2014 CF Extra үшін * Ji Chang Wook K Wave December 2014 үшін * Ji Chang Wook K Wave December 2014 үшін * Ji Chang Wook ADHOC F/W 2014 CF үшін * Ji Chang Wook BNT International September 2014 үшін * Ji Chang Wook BNT International September 2014 Part 2 үшін * Ji Chang Wook CeCi June 2014 үшін * Ji Chang Wook Gentleman June 2014 үшін * Ji Chang Wook InStyle Korea January 2014 үшін * Ji Chang Wook GRAZIA January 2014 үшін *Ji Chang Wook TVReport Korea 2012 үшін Жүлделері: * 2014 KBS Drama Awards: Best Couple Award with Park Min Young (Healer) * 2014 KBS Drama Awards: Popularity Award, Actor (Healer) * 2013 MBC Drama Awards: Excellence Award for Special Production Drama, Actor (Empress Ki) * 2011 KBS Drama Awards: Excellence Award for Daily Drama, Actor (Smile, Dong Hae) * 2011 SBS Drama Awards: New Star Award (Warrior Baek Dong Soo) Дереккөз: http://doramakun.ru/Dorama_and_Live_Action/Cast/1336015833.html
Юк Сон Чже

Юк Сон Чже (육성재) – Оңтүстік Кореялық актер, әнші және тележүргізуші. BtoB тобының репері, вокалисті, ең кіші қатысушысы. 1995 жылы мамырдың екісінде Оңтүстік Кореяда дүниеге келген. Әнші ретінде топ құрамында 2012 жылы дебютке шықты. Актерлық дебют 2013 жылы, ол эпизодтық роль ойнаған "Наследники" сериалында орын алды. Бірнеше телевизиялық шоулардың жүргізушісі болып табылады. В 2014 жылы "Парни в возрасте плюс 9" сериалына түсті. Корей телесериалдары Жүргізушілік қызметтері Музыкалық клиптері: * 2013 жылы - 2Yoon "24/7" Дереккөз: * * [https://instagram.com/6_zalddow/ Յուկ Սունգ Ջե Instagram]
Тозаң

Тозаң — гүлдің тозаңқаптары өндіретін далап тәрізді ұсақ бөлшектен тұратын зат. Тозаң тұқымды ұрықтандырады. Тозаңның тұқымдық дәндерінің пішіні мен көлемі әртүрлі болуы мүмкін. Осы ерекшеліктері арқылы өсімдіктердің түрлеріне қарай тозаңдық тұқымдар да түрліше болады. Тозаңдық тұқымдардың пішіні дөңгелек немесе сопақша болып келеді, көлемі - 15-200 микрометр аралығында. Олардың өмір сүру ұзақтығы бірнеше апта бірнеше сағат. Дереккөздер
Құйрық-бауыр (салт)

Құйрық-бауыр - қазақтың салты. Қазақ жолында құда түсіп сөйлесіп, құдалық бекіскенде, қыздың әке-шешесі құдаларының алдына әкеліп малға бата жасатады, ақ сары бас қойын сояды. Мол ет асады, кәделі жілігін түгел қалдырмай асады. Көрші-қолаңдарын қалдырмай шақырады. Алдымен езіліп піскен қойдың май құйрығын әдемілеп ұсақтап турайды да оның үстіне шала піскен қойдың бауырын ұсақтап турап араластырады. Оның үстіне азырақ ырымдап ақ ыдыстан айран құяды да, құдалардың алдына әкеліп қояды. «Құйрық-бауыр жедік, құдай дестік, құда болдық» деп құдалықты осы кәдемен бекітеді. Оны қазақ кәдесінде «құйрық-бауыр» деп атайды. Құйрық-бауыр жеуде екі жақ бауырдай жақын, құйрықтай тәтті болыңдар деген нанымды ырым жатыр. Қазақ ырымында құдалық бекіспей тұрып, әсте «құйрық-бауыр» жемейді. Құдалық бекіп құйрық-бауыр жескен соң екі жақта әсте айнымайды. Дереккөздер
Түйе мұрындық

Түйе мұрындық - салт. Қазақ салтында қалыптасқан бір кәде «түйе мұрындық» деп аталады. Қызы ұзатылып көшіп келе жатқан көш көрші ауылдың тұсынан өткенде, көрші ауылдың әйелдері, көш алдынан арқан керіп тосады да, алдыңғы түйенің бұйдасынан, мұрындығынан мықтап ұстап алады, оны жүргізбей «түйе мұрындық» деген атпен кәде сұрайды. Көш бастап келе жатқан кексе әйел оған жол өтеп, көйлек беріп құтылады. Оны қазақ кадесінде «түйе мұрындық» деп атайды. Сый алғандар батасын беріп, ризашылығын білдіріп тарасады. Ауыл ардагерлерінің айтуынша, «Түйемұрындық» бергенде қыздың төркіні құдаларға қызды ғана емес, түйені де береді. Ал ботасын өздері алып қалады екен. Араға жылдар салып, қызы күйеу баламен бірге үйіне баласын көтеріп келгенде, ботаны немересіне бәсіре ретінде беріп жіберетін болған. Дереккөздер
Араша

Араша - салт. Екі адам жанжалдасқанда немесе төбелескенде оның жанындағы адамдар «араша, араша!» деп басу айтуға тиіс. «Араша» деген сөзді естіген адамдар араша беруге яғни жанжалды дереу доғаруы керек. Араша бермей жанжалдасу қазақ әдетінде жоқ. Ондай адамға айып бар. Дереккөздер
Словениядағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандары

ЮНЕСКО Әлемдік мұра тізімінде Словенияның 3 нысаны бар (2014 жылғы мәліметі бойынша). Бұл нысан тізімге 2 нысан мәдени, 1 табиғи критерийлар бойынша іліккен. Бұдан басқа, 2014 жылғы жағдайына сәйкес Словения аймағындағы Әлемдік мұра тізіміне 3 нысан үміткер ретінде тіркелгенref name="slovenia-tentative"> . Тізім Берілген кестеде нысандар Юнеско Әлемдік мұра тізіміне қосылуының хронологиялық тәртібінде орналасқан Әлемдік мұра тізіміне үміткер нысандар Берілген кестеде нысандар Юнеско Әлемдік мұра тізіміне қосылуының хронологиялық тәртібінде орналасқан Дереккөздер Тағы қараңыз * Әлемдік мұра * Еуропадағы Әлемдік мұра нысандары * ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандарының тізімдері * ЮНЕСКО Сыртқы сілтемелер * [http://whc.unesco.org/en/statesparties/si Словениядағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандар тізімі] * [http://www.thesalmons.org/lynn/wh-slovenia.html Словениядағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандарына ілтемелер каталогі]
Әдебиет саласында Нобель сыйлығы лауреаттарының тізімі

, бұл ғимаратта жыл сайын Әдебиет саласындағы Нобель сыйлығы лауреаттары сайланады]] Әдебиет саласы бойынша Нобель сыйлығы — жыл сайын әдебиет саласы бойынша Нобель қорынан берілетін сыйлық. 1895 жылдың 27 қарашасында Париж қаласында Альфред Нобельдің өзі 5 сала бойынша Нобель сыйлығы берілуі керектігін айтқан. Соның ішінде әдебиет саласы да болған. Әдебиет саласы бойынша Нобель сыйлығы 1901 жылдан бастап беріледі. Осы күнге дейін жалпы 106 сыйлық берілген. Нобель сыйлығы тарихында бұл сала бойынша тек 7 рет қана берілмеген (олар 1914, 1918, 1935, 1940-1943 жылдары). Ең алғаш 1901-ші жылғы Нобель сыйлығының иегері француз поэты, әрі эссе жазушысы Сюлли-Прюдом болған. 2014 жылы Нобель сыйлығының иегері атағын француз жазушысы Патрик Модиано ұтып алды. Нобель сыйлығының берілу тарихында 4 рет сыйлық 2 иегерге ғана берілген, олар сыйлықты 1904, 1917, 1966 және 1974 жылдары жеңіп алған. Тұрақты Швед академиясының хатшысы Петер Энглундтың пікірі бойынша "сыйлықты жеңіп алу жазушының талантына тікелей байланысты". 1901 және 2014 жылғы сыйлық иегерлерінің орташа жасы 65 жасқа тең. Ең жас әдебиет саласы бойынша Нобель сыйлығының иегері Редьярд Киплинг саналады, ол 1907 жылы 42 жасында сыйлық иегері атанды, ең егдесі Дорис Лессинг, ол сыйлыққа 88 жасында ие болды. Сыйлықты тапсыру барысында тек қана сыйлық иегерлерінің аттары жария етіледі. Ал қалған номинанттардың аттары мен Сыйлық беруші комитеінің сайлаған дауыстары 50 жылдан соң ғана мәлім болады. Қазіргі уақытта ресми сайтта тек 1950 жылға дейінгі қатысушылар туралы ғана толыққанды мәлімет берілген. Үміткерлерді іріктеу Нобель қорының жарғысы бойынша, нобель сыйлығына үміткерлерді мына адамдар ұсына алады: # Швед академиясының, немесе басқа академиялардың, институттардың және қоғам мүшелері. Олардың мақсаты мен мәселелері бірдей болуы шарт; # Жоғарғы оқу орындарындағы Әдебиет және лингвистика саласының профессорлары; # Әдебиет саласындағы Нобель сыйлығының иегерлері; # Жазушылар қоғамының мүшелері; Ал ары-қарай үміткерлерді Нобель комитеті Швед академиясында іріктеп, жеңімпазға сыйлықты ұсынады. Лауреаттар тізімі 1900-шы 1910-шы 1920-шы 1930-шы 1940-шы 1950-ші 1960-ші 1970-ші 1980-ші 1990-шы 2000-шы 2010-шы 2020-шы Автор тілі бойынша статистика Дереккөздер Сілтемелер * * * * [http://n-t.ru/nl/lt/ Ғылым және техника: Нобель лауреаттары: Әдебиеттен сыйлықтар]
Бейбітшілік саласында Нобель сыйлығы лауреаттарының тізімі

орталығындағы Норвегия Нобель институты.]] Бейбітшілік саласында Нобель сыйлығы — беделді марапат жыл сайын Нобель қорымен әлемдегі бейбітшілікті нығайтуға қосқан үлесі үшін беріледі. Альфред Нобельдің оның 1895 жылы 27 қарашадағы, Парижде жазылған өсиетіндегі бес Нобель сыйлығының бірі. Үміткерлерді іріктеу Нобель қорының жарғысына сәйкес келесі адамдар кандидаттарды ұсына алады: # ұлттық парламенттер мен үкіметтердің мүшелері, министрлер кабинетінің мүшелері және егеменді мемлекеттердің министрлері, сондай-ақ мемлекет басшылары; # БҰҰ Халықаралық Сотының және Гаагадағы Тұрақты төрелік сот мүшелері; # Халықаралық құқық Институтының мүшелері; # университет профессорлары, эмерит профессорлар, тарих, әлеуметтік ғылымдар, заңтану, философия, теология және дін бойынша қауымдастырылған профессорлар; университет ректорлары мен директорлары (немесе олардың баламалары); бейбітшілікті зерттеу институттарының және сыртқы саясат институттарының директорлары; # Нобель сыйлығының лауреаттары; # Нобель бейбітшілік сыйлығымен марапатталған ұйымдар үшін Директорлар кеңесінің мүшелері немесе оның баламасы; # Норвегия Нобель комитетінің қазіргі және бұрынғы мүшелері; # Норвегия Нобель комитетінің бұрынғы кеңесшілері., лауреат 1910-шы 1920-шы 1930-шы 1940-шы 1950-ші 1960-шы 1970-ші 1980-ші 1990-шы 2000-шы 2010-шы 2020-шы Дереккөздер
Физиология немесе медицина саласында Нобель сыйлығы лауреаттарының тізімі

Физиология және медицина саласындағы Нобель сыйлығы — физиология және медицина саласындағы жетістіктері үшін берілетін аса беделді марапат, жыл сайын Нобель қорымен Стокгольм қаласында ұсынылады. Бес Нобель сыйлығының бірі. Үміткерлерді іріктеу Нобель қорының жарғысына сәйкес, кандидаттарды ұсынуы мүмкін тұлғалар төмендегідей : # Корольдік Швед ғылым академиясының мүшелері; # Медицина саласындағы А. Нобель еске алу сыйлығының комитетінің мүшелері ; # Медицина саласы бойынша Нобельді еске алу сыйлығының лауреаттары; # Швеция, Дания, Финляндия, Исландия және Норвегия жоғары оқу орындары мен колледждердің тиісті пәндер профессорлары болып тұрақты жұмыс істейтіндер; # Ғылым академиясы арқылы таңдалған кем дегенде алты жоғары оқу орны немесе орындарында тиісті кафедралардың басшылары; # Академия ұсыныстары қабылдануға тұрарлық деп есептейтiн басқа ғалымдар. 5 және 6-тармақтарында аталған оқытушылар мен ғалымдардың таңдауға қатысты шешімдер, қыркүйек айының соңына дейін жыл сайын қабылданады. Лауреаттар тізімі 1900-шы 1910-шы 1920-шы 1930-шы } 1940-шы 1950-ші 1960-ші 1970-ші 1980-ші 1990-шы 2000-шы 2010-шы 2020-шы Жынысы және жасы бойынша статистика * Ең бірінші сыйлықтың әйел-лауреаты 1947 жылы Герти Кори атанды; сол уақыттан бері физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығы тағы 9 әйелге берілді. * Сыйлықтың марапаттау кезіндегі ең жас лауреаты Фредерик Бантинг болатын, оған 1923 жылы сыйлық берілген уақытта небәрі 32 жаста еді. Ең егде лауреат 1966 жылы Фрэнсис Роус атанған, сол уақытта оның жасы 87 жасқа келген еді. * Нобель сыйлығын алған лауреаттардың арасында ең көп өмір сүрген, оның ішінде физиология немесе медицина саласында Нобель сыйлығының лауреаттары арасында, 1986 жылғы лауреат Рита Леви-Монтальчини болатын, ол 2012 жылы 104 жасында өмірден озды.. Ел бойынша статистика Дереккөздер Әдебиет * Сілтемелер * [http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/index.html Официальный сайт Нобелевской премии] * [http://n-t.ru/nl/mf/ Наука және техника: Нобелевские лауреаты: Премия по физиологии және медицине]
Химия саласында Нобель сыйлығы лауреаттарының тізімі

Химия саласында Нобель сыйлығы — Бес Нобель сыйлығының бірі, әр жылы Нобель комитетімен химия саласындағы жетістіктері үшін ұсынылады. Тарихы Химия саласында Нобель сыйлығын Альфред Нобель өзінің 1895 жылы 27 қарашада Парижде жазған өсиетінде жазып қалдырған, сол өсиетте химия екінші көрсетілген: Химия саласында Нобель сыйлығы жыл сайын 1901 жылдан беріліп келеді және тек арасында сегіз рет үзілген, олар: 1916, 1917, 1919, 1924, 1933, 1940, 1941 және 1942 жылдары. Бірінші лауреат 1901 жылы Якоб Вант-Гофф атанды. Сол уақыттан бері химия саласында 162 адам 163 сыйлық алған. Үміткерлерді іріктеу Нобель қорының жарғысына сәйкес, кандидаттарды ұсынуы мүмкін тұлғалар төмендегідей : # Корольдік Швед ғылым академиясының мүшелері; # Химия саласындағы А. Нобель еске алу сыйлығының комитетінің мүшелері ; # Химия саласы бойынша Нобельді еске алу сыйлығының лауреаттары; # Швеция, Дания, Финляндия, Исландия және Норвегия жоғары оқу орындары мен колледждердің тиісті пәндер профессорлары болып тұрақты жұмыс істейтіндер; # Ғылым академиясы арқылы таңдалған кем дегенде алты жоғары оқу орны немесе орындарында тиісті кафедралардың басшылары; # Академия ұсыныстары қабылдануға тұрарлық деп есептейтiн басқа ғалымдар. 5 және 6-тармақтарында аталған оқытушылар мен ғалымдардың таңдауға қатысты шешімдер, қыркүйек айының соңына дейін жыл сайын қабылданады. Лауреаттар тізімі 1900-шы 1910-шы 1920-шы 1930-шы 1940-шы 1950-ші 1960-ші 1970-ші 1980-ші 1990-шы 2000-шы 2010-шы 2020-шы Ел бойынша статистика Дереккөздер Әдебиет * — Қос. тир. 100 000 дана. (ауд.) Сілтемелер * [http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/ Официальная страница Нобелевской премии] * [http://n-t.ru/nl/hm/ Наука и техника: Нобелевские лауреаты: Премия по химии]