kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Шолпан Маратқызы Қадырова

Шолпан Маратқызы Қадырова (1969 жылғы 25 қазан, Батыс-Қазақстан облысы, Жымпиты ауданы) – педагог, мемлекет және қоғам қайраткері. BINOM School мектептер желісін басқарушы компания және Білім Болашағы Қоғамдық қордың басшысы. Өмірбаяны Шолпан Маратқызы Кадырова 1969 жылы 25 қазанда Батыс Қазақстан облысы, Жымпиты ауылында педагог ұстаздар отбасында дүниеге келген. Әкесі Марат Қадыров ауыл мектебінде мұғалім әрі мектеп директоры қызметін атқарған. 1991 жылы А.С.Пушкин атындағы педагогикалық институтты Тарих пәнінің мұғалімі мамандығы бойынша бітірген. Қызметі Еңбек жолын 1991 жылы Жымпиты орта мектебінің мұғалімі ретінде бастаған. 1994 – 1995 жылдары Орал педагогикалық колледжінің оқытушысы, 1995 – 1998 жылдары Сырым ауданының білім бөліміндегі тәрбие орталығының директоры, 1998 жылдан бастап Дәулеткерей атындағы өнер институтында әртүрлі қызметтерде болды. 2000 – 2002 жылдар аралығында Батыс Қазақстан облыстық педагогикалық кадрлардың біліктілігін арттыру және қайта даярлау институтының әдіскері болып жұмыс жасайды. 2002 жылдан Батыс Қазақстан облыстық білім басқармасының бөлім басшысы қызметін атқарады. 2009 – 2011 жылдары Орал қаласындағы есту және сөйлеу қабілеті бұзылған балаларға арналған облыстық арнаулы мектеп-интернат-кешенінің директоры болған. 2011 жылдан физика-математика бағытындағы Назарбаев зияткерлік мектебінің Орал қаласындағы филиалының директоры қызметін атқарды. 2017 жылдың қарашасынан бастап Батыс Қазақстан облысы Білім басқармасының басшысы. 2018 жылдан Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің Орта білім беру департаментінің басшысы. 2019 жылдың қарашасынан бастап Астана қаласы Білім басқармасының басшысы. 2021 жылдан бастап BINOM School мектептер желісінің басшысы. BINOM School желісінің дамуына және оның стратегиялық ілгерілеуіне жетекшілік етеді. Жоба білім беру саласындағы мемлекеттік-жекеменшік әріптестік механизмі арқылы жүзеге асырылуда. Қоғамдық қызметі 2025 жылдан бастап Қазақстан "Тоғызқұмалақ" федерациясының вице-президенті. BINOM мектептері BINOM School — Қазақстандағы мемлекеттік-жекеменшік әріптестік тетігі негізінде жүзеге асырылып жатқан заманауи мектептер желісі. Жобаның мақсаты – урбанизация мен демографиялық өсімге байланысты орын тапшылығын жою және үш ауысымды мектептердегі жүктемені азайту. BINOM мектебі балаларды емтиханмен іріктеп алмайды. Балаларды мектепке қабылдау Қазақстан Республикасының білім беру ұйымындағы оқуға типтік ережелері негізінде жүзеге асырылды. Дереккөздер
Руанда (халық)

Руанда (ньяруанда) — Банту тобының халқы, Руанданың негізгі халқы. Саны 11,5 миллионнан астам адамды құрайды, оның 10,1 миллионы хутулар, 1,2 миллионы тутсилер және 0,2 мыңнан астамы пигмей-твалар (2014 ж., бағалау). Олар сондай-ақ Конго Демократиялық Республикасының шығысында (2-3 миллион адам), Танзанияда (470 мың адам), Угандада (314,6 мың адам - ​​2002, халық санағы), Бурундиде (140 мың адам) және т.б. Тілі Тілі - руанда тілі. Діні Сенушілер негізінен католиктер, кейбіреулері дәстүрлі нанымдарды ұстанады. 1994 жылдан бастап ислам діні тарай бастады. Қалыптасуы Банту тілінде сөйлейтін халықтардың ата-бабаларының қазіргі Руанда мен Бурунди республикаларының аумағына қоныс аударуы, біздің дәуіріміздің екінші мыңжылдықтарының ортасында болған. Этноәлеуметтік саралану процестері Руанда мен Рундидің екі этнографиялық топқа бөлінуіне әкелді: хуту және тутси. Кәсібі Тва - аңшылар мен теруші, ұлы билеушілер сарайындағы билер, әскердегі барлаушылар. Хутулар – егіншілер (бұршақ тұқымдас, құмай, жүгері, банан, көкөністер) малды жайылымға алды, бірақ оны иеленуге құқығы болмады. Тутсилер ірі мал табындарының иелері болды және басқарушы ақсүйектер қабатын құрады. Отаршылдық кезінде және тәуелсіздік алғаннан кейін таптық бөліністер жойылды. Экспорттық дақылдармен (банан, кофе, шай) айналысатын хутулар капитал жинап, көпестер мен әкімшілер болды. Малынан айырылған тутсилер бұрынғы артықшылық жағдайынан айырылып, егіншілікке бет бұрды. Өмір салты Туыстық есеп патрилинейлік, неке вирилокальды. Неке жасы: ұл бала үшін – 18-20 жас, қыз бала – кәмелеттік жасқа толған кезде. Неке ақысы – малмен төлеу, оны төлеу мүмкін болмаған жағдайда – қайын атаға 1-2 жыл жұмыс істейді. Әмеңгерлік сақталған (одан бас тарту әйел мен балаларды мұрадан айыруға әкеп соғады). Көп әйел алу бар. Дәстүрлі тағамдары – сүт және өсімдік тектес тағамдар. Дәстүрлі киімдері – белдік (белден тізеге дейін) және ешкі терісінен (ерлер үшін) немесе сиыр терісінен (әйелдер үшін) тігілген жамылғы. Тутси мбугудан киген, кейінірек - жеңіл маталардан, екі матадан: біреуі белге оралған, екіншісі иығына бекітілген шапан ретінде киілген. Маталар Үнді мұхиты жағалауындағы араб көпестерінен сатып алынған. Ақ, көк, қызыл моншақтардан жасалған зергерлік бұйымдар қолданылған. Музыкалық және би фольклоры бар, ауызша поэзия дамыған. Дереккөздер
Қазақстан Республикасы Көлік министрлігі

Қазақстан Республикасы Көлік министрлігі — Қазақстан үкіметіне бағынатын, оның құрамына кіретін орталық атқарушы орган. Министрлік теміржол, автомобиль және ішкі су көлігі, азаматтық авиация қызметі, автомобиль жолдары салаларындағы басшылықты жүзеге асырады. Тарихы Қазақстан тәуелсіздігінен 1994 жылғы маусымға дейін Қазақстан Көлік министрлігінің жалғыз министрі Нығметжан Есенғарин болған. 1994 жылғы маусымда министрлік Көлік және коммуникациялар министрлігі болып өзгертілді. 1999 жылғы қаңтарда министрлік Көлік, коммуникация және туризм министрлігі болып өзгертілді. Сол жылғы қазанда Көлік және коммуникациялар министрлігі қайта құрылды. 2014 жылғы тамызда министрлік ыдыратылды, оның соңғы министрі Жеңіс Қасымбек болды. Министрліктің барлық міндеті Инвестициялар және даму даму министрлігіне берілді. 2023 жылғы 1 қыркүйекте президент Тоқаев өзінің ресми жолдауында «Көлік министрлігін қайта құрған жөн» екенін айтып кетті. Келесі күні, 2 қыркүйекте Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігі ыдырап, президент жарлығымен жаңа құрылған Көлік министрі лауазымына Марат Қарабаев тағайындалды. Үкіметтің 2023 жылғы 4 қазандағы №862 қаулысымен Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігінің Көлік комитеті Көлік министрлігінің Автомобиль көлігі және көліктік бақылау комитетіне және Теміржол және су көлігі комитетіне бөлінді. Қызметі Министрліктің ресми сайтындағы ақпарат бойынша министрліктің міндеті — «көлік инфрақұрылымы мен қызметтерін сапалы дамыту, олардың үздіксіз жұмыс істеуі және еліміздің транзиттік мүмкіндіктерін белсенді ілгерілету. Атап айтқанда, темір жол көлігі, автомобиль көлігі және су көлігі салаларын дамыту». Комитеттері 2023 жылғы қараша бойынша Көлік министрлігінің төрт комитеті бар: # Автомобиль жолдары комитеті # Автомобиль көлігі және көліктік бақылау комитеті # Азаматтық авиация комитеті # Теміржол және су көлігі комитеті. Қарамағындағы ұйымдар * «Нұрcұлтан Назарбаев халықаралық әуежайы» АҚ Министрлер тізімі Дереккөздер
Бахром Бахтиярұлы Назаров

Бахром Бахтиярұлы Назаров ; 4 маусым 1984 жылы туған, Өзбек КСР, Әндіжан облысы, Қорғантепа ауданы) — өзбек әншісі, ән жазушысы және музыкалық продюсері. Өмірбаяны Бахром Назаров 1984 жылы 4 маусымда Өзбекстан КСР, Әндіжан облысы, Қорғантепа ауданы – өзбек әншісі, ән авторы және музыкалық продюсері дүниеге келген. Бахромның әкесі – мәдениет қызметкері, анасы – кітапханашы, Қазақстан КСР-ден. Бахром №8 гимназияның шет тілі сыныбында оқыды. 2002 жылы орта мектепті бітіріп, Ташкент теміржол инженерлері институтына оқуға түсті. 20 жасында Өзбекстанның халық әртісі Озодбек Назарбековтың шәкірті болды. Алғаш рет үлкен сахнада ұстазының концертінде «Исминг нима Әндіжанлик қыз» әнін орындады. 2007 жылы «Бұлбұл» әнін шығарды. Бахром Назаров – тәлімгері Озодбек Назарбековтың орындауындағы «Райхон сенга үйланаман», «Ләйлі сенден хафа ана» сияқты хиттердің авторы. 2014 жылы Бахром «Айрылдым» композициясын орындады. Әннің сәтті шыққаны сонша, оны тіпті Назаров күтпеген. Өзбекстанда жыл сайынғы шығармашылық салтанатта қазылар алқасы оны бірауыздан «Жыл әні – 2014» («Жыл әні – 2014») деп таныды. Шығармашылық жолы Бірнеше апта бойы «Пари пари», «Яна күн сайын», «Кечикіш» сынды әндер радиостанциялардың хит-шеруінде бірінші орынды иеленді. 2015 жылы «Истиқлол» сарайында «Шукрона» атты алғашқы жеке концерттік бағдарлама өтті. 2017 жылдың басында әншінің «Бахт учун» альбомы жарық көрді, ал қарашаның ортасында кезекті жеке орындауы өтті. Бахром жыл соңында шыққан жаңа альбомының құрметіне өзінің бағдарламасын «Интизор» деп атады. Мұнда танымал тәжік және түрік әндері де шырқалды. 2018 жылы Назарбеков шәкіртінің шығармашылық өмірбаянында «Юраксиз» әні пайда болды. Кейін Бахром Юлдуз Тұрдиевамен дуэтте жұмыс істеп, «Мавриги» атты жаңа музыкалық шығарма жазды. Назаровтың әріптесімен өнер көрсетуі Sevimli TV YouTube арнасында пайда болды және 1 миллионнан астам қаралым алды (2023 жылдың маусым айының басындағы жағдай бойынша). 2022 жылдың желтоқсан айының соңында «Жыл әні-2014» жүлдесінің иегері Ресейдің 2 қаласында – Мәскеу мен Санкт-Петербургте сахнаға шықты. Жеке өмірі 2004 жылы Бахром Назаров әнші әріптесі Малиабоева Фирузаға үйленді. Қазіргі уақытта ол Ташкентте тұрады және екі баласы бар, үлкен ұлы – Озодбек, қызы – Зехина. Дискографиясы * 2014 - «Әндіжандық қыз» * 2015 - «Шукрона» * 2016 – «Бахт учун» * 2017 – «Интизор» * 2019 - «Юраксиз» * 2022 - «Узр гузал» Марапаттары * Алтын рекорд (2001) * Үздік әнші (2003) * Үздік ынтымақтастық үшін (2006) * «Достық» ордені (2011) * Шухрат медалы (2022) Дереккөздер Сілтемелер * [https://www.instagram.com/bahromnazarovofficial/?ysclid=lmbi47gp3d209434460 Instagram ресми парақшасы] * [https://t.me/BahromNazarov_Rasmiy Telegram ресми парақшасы] * [https://youtube.com/@BahromNazarov YouTube ресми парақшасы]
Тед Казински

Теодор Джон Казински (ағылш. Theodore John Kaczynski, Унабомбер ретінде де белгілі, ағылш. Unabomber — «University and airline bomber»-ның қысқасы; 22 мамыр 1942, Чикаго, АҚШ — 10 маусым 2023, Солтүстік Каролина, АҚШ) — америкалық математик, философ, террорист және неолуддит, өзінің пошталық бомба науқанымен танымал. Қамау 1996 жылы 3 сәуірде ФБР агенттері Теодор Казинскиді Монтана штатындағы Линкольн қаласының сыртындағы жұпыны үйде ұстады. Ол қамауға алынған кезде оның сыртқы келбеті өте нашар болды. Жұпыны үйде дайын бомба мен машинкамен басылған түпнұсқа манифест табылды. Унабомбер FBI тарихындағы ең қымбат тергеулердің бірі болды. ФБР есебінің 204 және 205-тармақтарында ФБР-ге үнемі кеңес беретін сарапшы профессорлар манифестті Теодор Казинскиден басқа біреу жазған деп есептейтіні айтылған. Теодор Казинскидің Унабомбер болуына екеніне аз адам сенген. ФБР инспекторы Терри Д. Турчидің іздеу ордеріне қатысты мәлімдемесі сарапшылар арасында өте даулы: 204. Your affiant is aware that other individuals have conducted analyses of the UNABOM Manuscript __ determined that the Manuscript was written by another individual, not Kaczynski, who had also been a suspect in the investigation. 205. Numerous other opinions from experts have been provided as to the identity of the unabomb subject. None of those opinions named Theodore Kaczynski as a possible author. Дэвид ағасын таңдандырды және оған еліктеді, бірақ кейінірек жабайы табиғатта аман қалу әрекетінен бас тартты. ФБР оған анонимділікке кепілдік берді, бірақ оның жеке тұлғасы 1996 жылдың сәуір айының басында CBS News арнасына жарияланды, сол уақытта ФБР Монтана штатындағы федералды судьяның іздеу ордерін аяқтап жатқан. Кейіннен ішкі тергеу жүргізілді, бірақ ағып кетудің көзі ешқашан анықталмады. Дэвид марапатты ақшасын қаза тапқан отбасыларына берген. Өнердегі өкілдік Фильмдер мен сериалдар * «Аңшылық» сериалы (1 сезон), 2017 (Унабомбердің рөлің ойнаған Пол Беттани) * «Тед К. Унабомбер» фильмі , 2021 (Унабомбердің рөлің ойнаған Шарлто Копли) Дереккөздер
КСРО халық санағы (1989)

1989 жылғы Бүкілодақтық халық санағы — 12-19 қаңтар аралығында өткен соңғы КСРО халық санағы. Өткізу Санақ 8 күн бойы, 1989 жылдың 12-19 қаңтары аралығында азаматтардың нақты тұрғылықты жері бойынша сауалнама жүргізу арқылы жүргізілді. Сауалнама мен жазбаларды санақ парақшаларына жазуды кәсіпорындардан, мекемелерден, ұйымдардан алынған арнайы дайындалған санақ қызметкерлері жүргізді. Ақпарат жауаптардың дұрыстығын растайтын құжаттарды талап етпей, сауалнамаға қатысушылардың сөздерінен жазылды. Санақ аяқталғаннан кейін үш ай өткен соң — 1989 жылдың сәуірінде — елдің жекелеген аймақтарындағы халықтың саны мен таралуының алдын ала қорытындылары жарияланды. 1990 жылдың басында санақ парақшаларын автоматтандырылған өңдеу негізінде халықтың саны мен жас құрамы, отбасылық жағдайы, отбасының саны мен мөлшері, білім деңгейі, ұлты мен тілі, күнкөріске қажетті қаражат көзі бойынша түпкілікті нәтижелер алынды. Санақ ұрандары: «Жолдас! Сіздердің халық санағына қатысуларыңыз – ел жоспарлары нақтылығының кепілі». Санақ нәтижелері Санақ бойынша халық саны 1989 жылғы 12 қаңтардағы жағдай бойынша 286,7 миллион адамды құрады. 1979 жылғы санақтан кейінгі 10 жыл ішінде ол 24,3 миллион адамға немесе 9%-ға өсті. Санақ 73,1 миллион отбасын қамтыды, бұл 1979 жылмен салыстырғанда 6,8 миллионға (10%) көп. Отбасы санының ең көп өсімі Орта Азия республикалары мен Әзірбайжан КСР (22-29%), сондай-ақ Қазақ КСР (16%) мен Молдаван КСР (12%) болды. Республика бойынша отбасының орташа саны жалпы алғанда 3,5 адамды, қалалық елді мекендерде – 3,3 адамды, ауылдық жерде – 3,8 адамды құрады. Одақтас республикаларда отбасының орташа мөлшері Тәжік КСР, Латвия КСР және Эстон КСР-де 6,1 адамнан 3,1 адамға дейін ауытқиды, бұл негізінен отбасындағы бала санына байланысты. 1989 жылы отбасында 255,8 млн адам (ел халқының 89%) тұрды. Сонымен қатар, 13 миллион (5%) отбасы мүшелері отбасынан бөлек өмір сүрді, бірақ оған ортақ бюджет арқылы байланысты болды. 16,4 млн (6%) отбасы болмаған немесе онымен материалдық байланысын жоғалтқан (жалғызбасты адамдар). Отбасынан бөлек тұратын және жалғызбасты адамдардан тұратын отбасы мүшелерінің үлесі әсіресе Орталық Азия республикаларында, Грузин КСР және Әзірбайжан КСР-де аз, оларда 4-6%, РКФСР, Украина КСР, БКСР және Балтық республикаларында (11-15%) айтарлықтай көбірек болды. Одақтас республикалардың халқы саны Тұрғындардың ұлттық құрамы Соңғы тізімге одақтық, автономиялық республикалардың, автономиялы облыстар мен округтердің «титулдық ұлттар» деп аталатын барлық өкілдері, сондай-ақ немістер мен поляктар кіреді. Әдебиет * Лабутова Т. Ежегодник Большой советской энциклопедии. выпуск 34. стр. 007—011, Москва 1990 г. ISBN 5-85270-041-X. * В. А. Болдырев. Итоги переписи населения СССР / Госкомстат. — М.: Финансы и статистика, 1990. — 49 с.
Саката (халық)

Саката (баската, дзинг) — Конго Демократиялық Республикасындағы банту халықтарының тобы. Жалпы саны 250 мың адам. Тілі Тілі - саката тілі. Діні Дінге сенушілердің діни байланысы: католиктер. Кәсібі Негізгі кәсіптері қолмен атқарылатын егіншілік (маниок, ямс, тәтті картоп, таро, май пальмасы, жержаңғақ, күнжіт), терушілік (кола жаңғағы, кешью) және балық аулау. Өмір салты Тұрғын үйлері төртбұрышты, қабырғалары бамбук пен бұтақтардан жасалған және төбесі рафия пальма жапырақтарымен жабылған. Дәстүрлі әйелдер киімі - жейде және тігілмеген белдемше, ерлер үшін еуропалық киім басым. Тағамдары – бәліш, қамыр тәрізді пасталар, жержаңғақ ұнынан жасалған ботқалар, банан. Музыкалық би фольклоры дамыған. Музыкалық аспаптар: соқпалы аспаптар (ндугу, банди, нгулу, т.б.), ішекті, ксилофондар, флейталар, кернейлер. Дереккөздер
Қояба

Қояба – құс бөтегесінде, малдың ішек-қарнында жеген жемінен, шөбінен қорытылмай қалып қоятын жүн-жұрқа, қыл-қыбыр т.б. қалдық заттар. Құс қоябасы Құс қоябасын түсіруге арнайы дайындалған қоя деп аталатын зат салынады. Мал қоябасы Малдың ішек-қарнында құм, тас түйіршектері, қыл-қыбыр, жүн-жұрқа сияқтылар байланып қорытылмай мал ішінің ауруына алып келеді. Оны да емшілер қояба деп атайды және оны байлануына байланысты қи қояба, жын қояба, жүн қояба, қыл қояба, тас қояба деп бөліп қарайды. Қояба негізінен қойдың ұлтабары мен ішігіне, сиырдың таз қарнына, жылқының бүйені жалбыршақ қарны, ішегінде байланады. Ол күн өткен сайын көлемі ұлғайып, қатқылдау, тіптен тастай қатты болып байлана береді. Мұны малдың ауырғанына қарай сырт көзбен байқағанмен, қай жерінде тұрғанын тап басып айту қиын, тек сойып қарағанда ғана көруге болады. Ішінде қоябасы бар мал жайылымнан қалып, мазасы қашып, аза бастайды. Мұның ақыры малдың өлуіне алып келеді, сондықтан оны сойып алуға тура келеді. Дегенмен кейбір емшілер оны жүргізудің жолдарын қарастырады. Ол үшін аузынан сұйық май береді, көтен ішегінен сұйық май, жылы су жібереді. Бұның барлығы түйіліп тұрған мал ішін жүргізу шаралары болып табылады. Кей кездері бұндай шаралар оңынан болып малдың сауығуына әсер етеді. Бірақ емнің бұл түрі қоя салуға жатпайды. Дереккөздер Әдебиеттер * Бабалықұлы Ж., Тұрдыбаев А. Қырандар. Алматы: Қайнар, 1983; * Бабалықұлы Ж. Мал ауруларының қазақша атаулары. Алматы: Қайнар, 1986; * Мұқанов С. Қазақ қауымы. Алматы: Ана тілі, 1995; * Кәмәлашұлы Б. Қазақтың дәстүрлі құсбегілігі және атбегілігі. Алматы: Өнер, 2006; * ҚӘТС. Алматы; Арыс, 2009; * ҚР МОМ – материалдарынан; * ОМЭЭ – материалдарынан.
Луи Неель

{{Ғалым { style="background:transparent" - - } }} Луи Эжен Феликс Неель (Неэль; ; 22 қараша 1904, Лион, Франция — 17 қараша 2000) — француз физигі, 1970 жылғы физика бойынша Нобель сыйлығының лауреаты. Сыйлықтың жартысын «қатты дене физикасы саласындағы маңызды қолданбаларға әкелген антиферромагнетизм мен ферромагнетизмге қатысты іргелі жұмыстар мен ашылулар үшін» алды. Сыйлықтың екінші жартысын Ханнес Альфвен «магнитогидродинамикадағы іргелі жұмыстары мен ашылулары және олардың физиканың әртүрлі салаларындағы жемісті қолданылуы үшін» алды. Француз ғылым академиясының мүшесі (1953; membre non résidant), КСРО Ғылым академиясының шетелдік мүшесі (1958), Лондон корольдік қоғамының (1966). Ғылыми қызмет Неелдің қатты дене физикасындағы жұмысы, әсіресе компьютер жадысының сапасын жақсартуда көптеген қолданыс тапты. Шамамен 1930 жылы ол ферромагнетизмге қарсы заттардың магниттік мінез-құлқының жаңа түрі болуы мүмкін екенін ұсынды, кейінірек антиферромагнетизм деп аталады. Белгілі бір температураға жеткенде (Неель нүктесі) антиферромагниттік қасиеттер жоғалады. 1947 жылы Неель ферримагнетизм қасиеттері бар материалдар болуы керек екенін көрсетті. Сонымен қатар, Неель кейбір тау жыныстарының әлсіз магниттелуін түсіндірді, осылайша Жердің магнит өрісінің тарихын зерттеуге мүмкіндік берді. Әлеуметтік белсенділік 1992 жылы Неель «Адамзатқа ескертуге» қол қойды. Марапаттау және тану * Құрмет легионының ордені : ** Гранд Кросс (1974) ** Үлкен офицер (1966) ** Командор (1958) ** Офицер (1951) ** Кавалер (1940) * Ұлттық Құрмет орденінің Үлкен Кресті (1972) * Әскери крест 1939—1945 жж. пальма бұтағымен (1940) * Хольвек сыйлығы (1952) * Академиялық пальмалар орденінің командоры (1957) * «Әлеуметтік еңбегі үшін» орденінің кавалері (1963) * (1963) * Ұлттық ғылыми зерттеу орталығының алтын медалі (1965) 1994 жылдан бері Еуропалық геоғылымдар одағымен марапатталатын оның құрметіне аталған. Дереккөздер Әдебиет * Храмов Ю. А. Неель Луи Эжен Феликс Neel Louis Eugene Felix // Физики : Биографический справочник / Ред. А. И. Ахиезер. — Бас. 2-ші, өңд. және тол. — М. : Наука, 1983. — Б. 195. — 400 б. — 200 000 дана. * [http://www.n-t.ru/nl/fz/neel.htm Неель (Neel), Луи] // Нобель сыйлығының лауреаттары: Энциклопедия: М — Я. — М.: Прогресс, 1992. - 150-152 б. Сілтемелер * [https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1970/neel/ Нобель комитетінің сайтынан ақпарат] * [http://neel.cnrs.fr/ L’institut Néel à Grenoble] * [https://web.archive.org/web/20061125075659/http://www.louisneel-centenaire.inpg.fr/IMG/pdf/industriels.pdf Louis Néel және les industries] * [https://web.archive.org/web/20110604062110/http://www.louisneel-centenaire.inpg.fr/ INPG] * [https://web.archive.org/web/20110809124616/http://www.histcnrs.fr/Neel.html Сұхбат 1986 жылдың 4 маусымы]
Денеш Габор

Денеш Габор (Деннис Габор) (; 5 маусым 1900, Будапешт — 9 ақпан 1979 ж., Лондон) — венгр физигі, 1971 жылы «голографиялық әдісті ойлап тапқаны және жасағаны үшін» физика бойынша Нобель сыйлығының лауреаты. Өмірбаяны Денеш Габор 1900 жылы 5 маусымда Будапештте еврей отбасында дүниеге келген. 1902 жылы отбасы елде жүргізіліп жатқан мадияризация саясатына байланысты Гюнсбергтен Габорға фамилиясын өзгертуге рұқсат алды. Ол өзінің алғашқы жылдарында физикаға қызығушылық танытты — ағасы Дьердем Денес Габормен бірге ол ғылыми кітаптар мен журналдардан оқыған тәжірибелерін үй зертханасында қайта шығарды. Габор 1920 жылы Будапешт техникалық университетінде инженер мамандығын бітірді. 1921—1924 жылдары Берлин техникалық университетінде оқуын жалғастырды. 1927 жылы диссертациясын қорғағаннан кейін ол Siemens&Halske AG (қазіргі Siemens) компаниясында жұмыс істей бастады. Компанияда жұмыс істеп жүріп, ол өзінің бірінші өнертабысы — жоғары қысымды сынап шамын жасады. 1933 жылы ол нацистік режимнің орнауына байланысты Германиядан кетіп, Ұлыбританияға, компаниясына жұмысқа кетті. 1947 жылы ол голографияны ойлап тапты, ол үшін 1971 жылы физика бойынша Нобель сыйлығын алды. Бұл жаңалық 1960 жылы лазер пайда болғанға дейін коммерцияланбады. Габорды адамдардың қалай естіп, сөйлейтіні де қызықтырды. Осы зерттеулердің нәтижелеріне сүйене отырып, ол түйіршікті синтез теориясын жасады. 1948 жылы Габор Лондон Императорлық колледжіне жұмысқа кетті, ал 1958 жылы қолданбалы физика профессоры болды және 1967 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін сонда жұмыс істеді. Зейнеткерлікке шыққаннан кейін ол негізінен Италияда тұрды. Марапаттары мен атақтары * 1956 — Лондон корольдік қоғамының мүшесі * 1964 — Венгрия ғылым академиясының құрметті мүшесі * 1967 — * 1968 — Румфорд медалі * 1968 — Альберт Мишельсон медалі * 1970 — IEEE Құрмет медалі * 1970 — Британ империясы орденінің командоры * 1971 — Физика бойынша Нобель сыйлығы * 1971 — Холлвек сыйлығы * 1973 — Вейцманның мемориалдық лекциялары * 1973 — АҚШ Ұлттық ғылым академиясының шетелдік мүшесі Сондай-ақ, қараңыз * ( марапатталады) Дереккөздер Сілтемелер * Д. Габор. [http://ufn.ru/ru/articles/1973/1/a/ «Голография (1948—1971)». Нобель дәрісі] // Физика ғылымдарының жетістіктері, 109 том, 1-шығарылым, қаңтар 1973 * Храмов Ю. А. Габор Деннис // Физиктер : Өмірбаяндық анықтама / Ред. А.И. Ахиезер. — Бас. 2-ші, өңд. және тол. — М. : Ғылым, 1983. — Б. 70. — 400 бірге. — 200 000 дана. * [http://n-t.ru/nl/fz/gabor.htm Өмірбаяны «Ғылым және технология» электронды кітапханасының сайтында] * [http://nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1971/ Нобель комитетінің сайтынан алынған ақпарат] * [https://royalsocietypublishing.org/doi/10.1098/rsbm.1980.0004 Деннис Габор, 5 маусым 1900 — 9 ақпан 1979] / Корольдік қоғам стипендиаттарының өмірбаяндық естеліктері 1980 т. 26 т. 107-147, тақта, Т.Е.Аллибон
Леон Купер

{{Ғалым { style="background:transparent" Комсток сыйлығы (1968) Физика саласындағы Нобель сыйлығы (1972) } }} Леон Нил Купер (; 28 ақпан 1930, Нью-Йорк) — американдық физик, 1972 жылғы физика бойынша Нобель сыйлығының лауреаты Джон Бардин және Джон Шриффермен бірге «әдетте БКШ-теориясы деп аталатын асқын өткізгіштік теориясын жасағаны үшін». Купер электронды жұптары Купердің атымен аталған. АҚШ Ұлттық ғылым академиясының (1975) және Америка философиялық қоғамының (1973) мүшесі, жарты ғасырдан астам уақыт бойы сабақ берген Браун университетінің профессоры. 1947 жылы Бронкс ғылым мектебін бітірген. Содан кейін ол Колумбия университетінде оқып, бакалавр (1951), магистр (1953) және Ph.D (1954) дәрежесін алды. Содан кейін ол біліктілікті арттыру институтында жұмыс істеді, Урбана-Шампейндегі Иллинойс университетінде, сонымен қатар Огайо мемлекеттік университетінде сабақ берді. 1958 жылы Браун университетіне ауысты. Слоун стипендиаты (1959—66). 1965 жылы Гуггенхайм стипендиясын алды. Ол әртүрлі институттарда, соның ішінде Біліктілікті арттыру институтында және CERN-де зерттеулер жүргізді. Оның Браун университетіндегі профессорлығы Томас Уотсон қорының демеушісі. Купер сонымен қатар институттың ми және жүйке жүйелері жөніндегі директоры және нейрондық зерттеулер бағдарламасына қатысады. Бастапқыда «Физиканың табиғаты мен құрылымына кіріспе» деген атпен шыққан және әлі де «Физика: құрылымы және мәні» деген атпен біршама қысқартылған түрде шығатын дәстүрлі емес физика оқулығының авторы. Американдық өнер және ғылым академиясының және Америка физикалық қоғамының мүшесі. Сюзан Калвер Розенбергер медалімен танылды (2013) . 2016 жылы ол Гринписке, Біріккен Ұлттар Ұйымына және дүние жүзіндегі үкіметтерге генетикалық түрлендірілген ағзалармен (ГМО) күресуді тоқтатуға шақыратын хатқа қол қойды. Дереккөздер Сілтемелер * Храмов Ю. А. Купер Леон Нейл (Cooper Leon Neil) // Физики : Биографический справочник / Под ред. А. И. Ахиезера. — Изд. 2-ші, өңд. және тол. — М. : Наука, 1983. — Б. 147. — 400 б. — 200 000 дана. * [https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1972/cooper/ Информация с сайта Нобелевского комитета] * [http://www.physics.brown.edu/people/detail.asp?id=5 Деятельность Купера в университете Брауна] * [http://www.brown.edu/Students/Critical_Review/modules/CR_Nav/nav_search.php?editionAll&coursecode&instructorCooper&departmentPH&coursetitle&submitSearch Оценка профессора Купера Критическим обозрением] (недоступная ссылка)
Айвор Джайевер

Айвар Джайевер(Ивар Евер ; 5 сәуір 1929, Берген, Норвегия) — норвегиялық-американдық физик, 1973 жылғы физика бойынша Нобель сыйлығының лауреаты. «Жартылай өткізгіштер мен асқын өткізгіштердегі туннельдік құбылыстардың эксперименталды ашқандары үшін» (Лео Эсакимен бөлісті). АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшесі (1974). Өмірбаяны 1948 жылдан 1952 жылға дейін оқығаннан кейін Джайевер Тронхеймдегі Норвегия технологиялық институтында инженер дәрежесін алды. 1954 жылы Канадаға қоныс аударды. Ол алдымен сәулет бюросында, содан кейін General Electric компаниясында инженер болып жұмыс істеді. 1956 жылы ол АҚШ- қа көшті. 1958 жылдан 1969 жылға дейін ол Тройдағы (Нью-Йорк) Ренсселлер политехникалық институтында асқын өткізгіштік және туннельдік әсерлер тақырыбы бойынша жұмыс істеді. Осы тақырып бойынша 1964 жылы диссертация қорғады. 1970 жылдан бастап Джайевер биология және биофизика саласында да жұмыс істеді. Иммундық реакцияларды анықтау әдісін әзірледі. 1988 жылдан бастап Ренсселлер политехникалық институтының, сонымен қатар Осло университетінің физика институтының профессоры болды. 1973 жылы Джайевер физика бойынша Нобель сыйлығын Лео Эсакимен бөлісті. Жүлденің бір бөлігін Б. Д. Джозефсон «туннельдік тосқауыл арқылы өтетін токтың қасиеттерін теориялық болжағаны үшін, атап айтқанда қазір Джозефсон эффектілері деп аталатын құбылыстар үшін» алды. Джайевер келесі мәлімдемені иеленеді: «Адам үшін табиғат ит үшін тоңазытқыш сияқты: ол ішінде тамақ бар екенін біледі, бірақ тоңазытқыштың қалай жұмыс істейтінін ешқашан түсінбейді». Әлеуметтік белсенділік 2012 жылы Нобель сыйлығының лауреаттарының кездесуінде ол климаттың өзгеруін жалған ғылым деп атап, жаһандық жылыну теориясын сынап, мынаны айтты: Жаһандық жылыну жаңа дінге айналды, өйткені сіз оны талқылай алмайсыз 2016 жылы ол Гринписке, Біріккен Ұлттар Ұйымына және дүние жүзіндегі үкіметтерге генетикалық түрлендірілген ағзалармен (ГМО) күресуді тоқтатуға шақыратын хатқа қол қойды Дереккөздер Сілтемелер * И. Гивер. [http://ufn.ru/ru/articles/1975/8/b/ «Электрондық туннельдеу және асқын өткізгіштік». Нобель дәрісі] // Физика ғылымдарының жетістіктері, 116 том, 4 шығарылым, тамыз 1975 ж. * Храмов Ю. А. Джиавер Ивар // Физиктер : Өмірбаяндық анықтама / Ред. А.И. Ахиезер. — Ред. 2-ші, өңд. және тол. — М. : Ғылым, 1983. — Б. 111. — 400 б. — 200 000 дана. * [http://n-t.ru/nl/fz/giaever.htm Өмірбаяны «Ғылым және технология» электронды кітапханасының сайтында] * [http://nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1973/ Нобель комитетінің сайтынан ақпарат]
Болгария — Қазақстан қатынастары

Болгария — Қазақстан қатынастары — Қазақстан Республикасы мен Болгария Республикасы арасындағы екіжақты дипломатиялық қатынастар. 1992 жылы 5 маусымда орнатылды. ХХ ғасырдың 90-жылдарының басына дейін Қазақстан Кеңес Одағының құрамындағы республика болды, ал Болгария халық республикасы болды және шығыс блокта тұрды. Бүгінде елдер БҰҰ, ЕҚЫҰ, ДСҰ сияқты бірқатар халықаралық құрылымдарға қатысады. Тарихы Болгарияның Қазақстандағы елшілігі 1994 жылдың қаңтарында жұмыс істей бастады. Болгариядағы қазақстандық дипломатиялық миссия 2004 жылдың желтоқсанында құрылды. Болгария Республикасының Тұңғыш Президенті Желю Желев Қазақстанға 1993 жылы шілдеде ресми сапармен келді. Нұрсұлтан Назарбаевтың Болгария астанасына сапары 1999 жылдың қыркүйегінде өтті. Болгарияның екінші президенті Георгий Пырванов 2003 жылдың қыркүйегінде және 2010 жылдың желтоқсанында Астанаға ресми сапарлар жасады. Екі мемлекеттің Сыртқы істер министрліктері арасында үнемі саяси консультациялар өткізіліп тұрады. 2009 жылғы тамыздан бастап Теміртай Ізбастин Қазақстан Республикасының Болгария Республикасындағы істерінде сенім білдірілген өкіл болып табылады. 2015 жылдың наурызында Васил Петков Болгария Республикасының сенімді өкілі болып тағайындалды. Экономикалық ынтымақтастық Қазақстанда Болгар капиталының қатысуымен 55-тен астам кәсіпорын тіркелген. Болгарияда қазақстандық капиталдың қатысуымен 35 компания тіркелген. 2013 жылы Болгария мен ҚР арасындағы тауар айналымы 163,5 млн АҚШ долларын құрады. Болгарияның Қазақстандағы елшісінің өтініші бойынша 2014 жылы елдер арасындағы тауар айналымы 100 млн еуродан асты. Қазақстандағы болгарлар Қазіргі Қазақстан аумағында болгарлар ХХ ғасырда қоныстана бастады. Олардың бір бөлігі Иосиф Сталиннің билігі кезінде сол жерге көшірілді. Бүгінде мұнда төрт мың болгар тұрады. Ірі Болгар диаспоралары Павлодар, Ақтөбе, Атырау облыстарында орналасқан. Қазақстанда болгарлардың ұлттық дәстүрлері мен мәдениетін сақтау мақсатында 1995 жылы Қазақстанның мемлекеттік Мәдени іс-шараларына қатысатын болгар мәдени орталығы құрылды. Дереккөздер
Қазақстан — Чехия қатынастары

Қазақстан — Чехия қатынастары — бұл Чехия мен Қазақстан арасындағы екіжақты қатынастар. Тарихы Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін екі ел де кеңестік билікте болды: Чехия Чехословакия Социалистік Республикасының құрамына спутниктік мемлекет ретінде кірді, ал Қазақстан Кеңес Одағының құрамына кірген республикалардың бірі болды Қазақстан мен Сербияның Чехословакиямен тікелей дипломатиялық қатынастары орнағанға дейін КСРО-ның дипломатиялық қатынастары жұмыс істеді, оның құрамында Қазақ КСР болды. Қазақстан мен Чехия арасындағы дипломатиялық қатынастар 1993 жылғы 1 қаңтарда орнатылды. ҚР-ның Венгрия Республикасындағы және Чехиядағы қоса атқарушы Елшілігінің ашылуы 1993 жылғы қыркүйекте өтті, ал 1994 жылғы желтоқсанда Чехияның ҚР-дағы Елшілігі ашылды. 1997 жылғы сәуірден бастап Чехияда 2004 жылы елшілікке айналған Қазақстан Республикасының Дипломатиялық миссиясы жұмыс істеді. Чехияның Қазақстан Республикасындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі 2019 жылдан бастап Рудольф Гикл, ҚР — ның Чехиядағы Төтенше және Өкілетті Елшісі-2015 жылғы 22 сәуірден бастап Сержан Әбдікәрімов болып табылады Қазақстан мен Чехия арасындағы қазіргі дипломатиялық қатынастар 1993 жылғы 1 қаңтарда орнатылды. 2012 жылы Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев Чехия президенті Вацлав Клауспен Чехия мен Австрияға ресми сапары кезінде кездесіп, экономикалық ынтымақтастықты тереңдетуді талқылады. 2014 жылы Назарбаев Президент Милош Земанмен кездесіп, елдердің одан әрі экономикалық ынтымақтастығын және Қазақстан экономикасын әртараптандырудағы Чех көмегін талқылады. Сауда Чехия мен Қазақстан арасындағы экономикалық ынтымақтастық 1996, 1998 және 2004 жылдардағы елдер арасындағы бірнеше екіжақты келісімдерге негізделген. Екі жақты тауар айналымы 2009 жылғы 200 доллардан 2014 жылы 1,2 миллиард долларға дейін өсті. Жаһандық экономикалық дағдарыстың теріс әсеріне және 2015 жылы мұнай бағасының төмендеуіне байланысты ол 666 миллион долларға дейін төмендеді. 2015 жылы чех фирмаларының мәмілелерінің көп бөлігі жоғары технологиялық машина жасау, аспап жасау, ауыл шаруашылығы және киноиндустрия саласында жасалды. Дипломатиялық миссиялар Чехияның Нұр-Сұлтандағы елшілігі және Алматыдағы елшілігінің филиалы бар. Қазақстанның Прагада елшілігі және Яромеджидегі Құрметті консулдығы бар. Дереккөздер
Дания — Қазақстан қатынастары

Дания — Қазақстан қатынастары — Дания мен Қазақстан арасындағы ағымдағы және тарихи қатынастарға жатады. Дания Қазақстанды 1991 жылы 31 Желтоқсанда мойындады, ал дипломатиялық қатынастар 1992 жылы 6 мамырда орнатылды. Екі елде де тұрақты елші Жоқ. Қазақстанның Ұлыбританиядағы Елшісі Данияда аккредиттелген. 2005 жылдан бастап Данияның құрметті консулы-пер Карлсен, Мәскеуде резиденциясы бар. Дания 2005 жылы Алматыда сауда өкілдігін ашты. Саяси қатынастар 2000 жылы Президент Нұрсұлтан Назарбаевтың Данияға ресми сапары екіжақты қатынастардың дамуына маңызды серпін берді, онда ол патшайым Маргрете II және премьер-Министр Пол Нюруп Расмуссенмен кездесті. 2010 жылғы 9 маусымда Қазақстанның Мемлекеттік хатшысы және сыртқы істер министрі Қанат Саудабаев Данияға Премьер-Министрдің орынбасары және сыртқы істер министрі Лене Есперсенмен келіссөздер жүргізу үшін барды. Сауда 1993 жылдан 2003 жылға дейін Дания Қазақстан экономикасына шамамен 1,7 миллион доллар инвестициялады. Данияның Қазақстанға экспорты 2004-2008 жылдар аралығында 253 миллионнан 488 миллион Дат кронына дейін өсті. Бірақ 2009 жылы ол 297 миллион Дат кронына дейін қысқарды. Данияның импорты 2009 жылы 247 миллион Дат кронын құрады. Қазақстан Данияға минералдық өнімдерді, химия өнеркәсібі өнімдерін, автомобильдер мен тамақ өнеркәсібі өнімдерін экспорттайды. Ынтымақтастық 2007 жылы FLSmidth ішінара қазақстандық East Energy Company компаниясына тиесілі Көкшетауға цемент зауытын жеткізуге шамамен 670 миллион Дат крон сомасына келісімшартқа қол қойды. Қазақстанда бірқатар Дат компаниялары, ең алдымен энергетика, фармацевтика және өңдеу өнеркәсібі саласында жұмыс істейді. 1994 жылы халықаралық делегация, соның ішінде даниялықтар Қазақстандағы Арал теңізіне барды, ал 1995 жылы Аралдың балық шаруашылығы қауымдастығының басшылары Данияға барып, ортақ мақсаттар туралы хаттамаға қол қойды. Даниялық Maersk Oil компаниясы Дунга кен орнының 60% акциясына ие және ақбөкен кен орнындағы 60% үлесіне ие болды (ол 2010 жылы сатқан). 2009 жылы мұнай өндіру тәулігіне 9000 баррельді құрады. Baltic Beverages Holding 2002 жылы қазақстандық Irbis сыра зауытының 76% акциясын сатып алды және 45 миллион еуро инвестицияланды. 800 000 гектолитр сыра өндірілді. Дереккөздер
Қазақстан — Финляндия қатынастары

Қазақстан — Финляндия қатынастары — Финляндия мен Қазақстан арасындағы екіжақты дипломатиялық қатынастар. Екі ел де Еуропадағы қауіпсіздік және Ынтымақтастық Ұйымының (ЕҚЫҰ) мүшелері. Хельсинкиде Қазақстан елшілігі (2012 жылғы наурыздан бастап), ал Астанада Финляндия елшілігі (2010 жылғы 3 наурыздан бастап) жұмыс істейді. Тарихы Екі ел де ұзақ уақыт бойы Ресей империясының құрамында болды. Екі ел арасындағы дипломатиялық қатынастар 1992 жылы 13 мамырда, Қазақстан тәуелсіздігі жарияланғаннан кейін алты ай өткен соң орнатылды. Экономикалық ынтымақтастық 2017 жылдан бастап Финляндияның Finnair компаниясы екі елдің астаналары арасында тікелей маусымдық рейстер ұйымдастырды. 2018 жылғы 17 қазанда Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың Финляндияға ресми сапары аясында 520 миллион еуро сомасына сауда келісімдеріне, сондай-ақ жүк теміржол қатынасын ашу туралы келісімге қол қойылды. Мәдени-гуманитарлық байланыстар 2010 жылдың мамыр айында Қазақстан Елшілігі Хельсинкиде қазақ киносының алғашқы фестивалін, ал 2012 жылдың желтоқсанында Финляндияда "Қазақстан киносының күндері" фестивалін өткізді. 2012 жылғы 31 қаңтар мен 7 ақпан аралығында құрамына Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің және мектепке дейінгі балалар мекемелерінің өкілдері кіретін қазақстандық делегация білім беру саласындағы жұмыс тәжірибесімен танысу үшін Финляндияға барды. Финдік хоккей жаттықтырушысы Кари Хейккила қысқа уақыт ішінде "Сарыарқа"Қарағанды ЖХЛ басқарды. Дереккөздер
Само (халық)

Само (самого, сан, сану) — Батыс Африкадағы мандиго халқының этникалық тобы. Олар негізінен Буркина-Фасоның солтүстік-батысында және Малидің оңтүстігіндегі шекарада тұрады. Халқы 319 мың адам. 240 мыңы Буркина-Фасода, 79 мыңы Малиде тұрады. Матья, сембла, само-гуан (Буркина Фасода) және дууни джо (Малиде) субэтникалық топтарын құрайды. Тілі Тілі - само тілі. Діні Едәуір бөлігі сүнниттік мұсылмандар, көпшілігі дәстүрлі сенімдерді ұстанады. Кәсібі Дәстүрлі кәсібі - қолмен атқарылатын егіншілікпен (құмай, тары, күріш, мақта, жержаңғақ, тәтті картоп, бұршақ дақылдары), мал шаруашылығымен (ірі-қара, ешкі, қой, құс), аңшылықпен айналысады. Қолөнерден – ұсталық, керамика, тоқымашылық дамыған. Көрші елдердегі плантацияларда маусымдық жұмыс кең таралған. Өмір салты Отбасы үлкен, патриархалдық. Неке патрилокальды. Туысқандық есеп Патрилинейлік болып табылады. Елді мекендер жинақы немесе шашыраңқы орналасқан. Тұрғын үйлері тік бұрышты, төбесі жалпақ немесе дөңгелек пішінді, конустық төбесі шөппен немесе пальма жапырақтарымен жабылған. Астық қоймалары мұнара тәрізді пішінде. Дәстүрлі әйелдер киімі - тігілмеген белдемше, ал ерлер киімі негізінен еуропалық үлгіде. Азық-түлік ши майы және ыстық соустар қосылған көкөністер. Ата-баба культімен байланысты салт-жораларды сыбызғы және барабанның сүйемелдеуімен, маска киген билер мен әндермен сүйемелдеу кең таралған. Дереккөздер
Грекия — Қазақстан қатынастары

Грекия — Қазақстан қатынастары — Қазақстан Республикасы мен Грекия Республикасының екіжақты дипломатиялық қатынастары. Тарихы Қазақстан мен Грекия арасындағы қатынастар орнағанға дейін құрамында Қазақ КСР-і бар КСРО-ның Грекиямен дипломатиялық қатынастары болған. Қазақстан мен Грекия арасындағы дипломатиялық қатынастар 1992 жылдың қазан айында орнатылды. Грекияның Қазақстандағы Елшілігінің ашылуы 1997 жылғы ақпанда өтті, 2005 жылғы қаңтарда Қазақстанның Грекиядағы Дипломатиялық миссиясы ашылды, 2009 жылғы мамырда елшілік болып қайта құрылды. 2012 жылғы сәуірден бастап Грекияның Қазақстан Республикасындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі Е. Пантзопулос, ҚР Грекиядағы Төтенше және Өкілетті Елшісі — Алексей Юрьевич Волков болып табылады. Сапарлар Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев Грекияда 2001 жылдың шілдесінде және 2004 жылдың тамызында, 2004 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының ашылу салтанатында болды. 2002 жылғы маусымда Грекия Президенті Константинос Стефанопулос Қазақстанға сапармен келіп, өз сөзінде екі елдің қарым-қатынасын одан әрі дамытуды қолдады. Әріптестік Қазақстан мен Грекия арасында экономикалық және технологиялық ынтымақтастық туралы келісімдерге қол қойылды. 2006 жылғы шілдеден бастап бірлескен қазақстан-грек министрлераралық комитеті мүшелерінің кездесулері өткізіліп, парламентаралық қатынастар да дамуда. Қазақстанда 10-нан 12 мыңға дейін грек қауымының өкілдері тұрады, олар Қазақстан мен Грекияның Достық федерациясын құрайды, өз газетін шығарады және түрлі әлеуметтік-мәдени іс-шаралар өткізеді. Қазақстан адам құқықтары туралы еуропалық конвенцияларға қосылуға мүдделі, соның салдарынан Қазақстан мен Еуроодақтың жақындасу процесінде Грекияның қолдауына ие. Қазақстан Еуропалық одақпен қарым-қатынасты дамытуға мүдделі, соның салдарынан Қара теңізден Болгария арқылы Грекияға, Эгей теңізінің жағасындағы Александрополис портына мұнай жеткізу үшін Бургас — Александрополис құбырының құрылысын қолдайды, бұл Қазақстанға Босфор мен Дарданеллді кесіп өтпей, Оңтүстік және Батыс Еуропа нарығына шығуға мүмкіндік береді. Қазақстанның Грекиядағы елшілері # Б. Сәрсенбаев (2005-07) # С. Нұртаев (2007-09) # С. Нұртаев (2009-2015) # А. Волков 2016 жылдың сәуірінен бастап Грекияның Қазақстандағы елшілері # Контантин Тритарис 29/09/1997-17/05/2000 (Алматы) # Николаос Хатупис 07/06/2000-22/01/2005 (Алматы) # Христос Контовунисиос 19/02/2005-12.09.2008 (Алматы) # Евангелос Денаксас 11/12/2008-31/03/2011 (Алматы-Астана ) # Эфтимиос Пандзопулос 28/12/2011 - 10/07/2016 # Александрос Катранис 13/07/2016-31/8/2019 (Астана) # Адам-Георгиос Адамидис 22/9/2019-сегодня (Астана) Дереккөздер
Италия — Қазақстан қатынастары

Италия — Қазақстан қатынастары — бұл Қазақстан Республикасы мен Италия Республикасы арасындағы саяси, экономикалық және мәдени салалардағы екіжақты дипломатиялық қатынастар. Тарихы 1992 жылғы тамызда Италия Республикасы мен Қазақстан Республикасы арасында дипломатиялық қатынастар орнату туралы келісімге қол қойылды. 1992 жылдың қазан айында Қазақстанда Италия Республикасының Елшілігі ашылды. 2005 жылдың сәуір айынан бастап елшілік Астана қаласында орналасқан. Ал 1996 жылы Италияда Қазақстан Елшілігі ашылды. және 2009 жылғы қарашада; 2 рет жұмыс сапармен - 2014 жылғы 17 қазанда (Миландағы АСЕМ саммиті) және 2015 жылғы 27 маусымда (Миландағы Экспо-2015 Қазақстанның ұлттық күнінің ашылуында) 2016 жылғы 28 қаңтарда ауыл шаруашылығы саясаты министрі және Италияның қоршаған ортаны қорғау вице-министрі бастаған Италия делегациясы Астанада болды. Мәдени-гуманитарлық ынтымақтастық 2013 жылы Италияда Қазақстанның мәдениет күндері, ал 2016 жылы Қазақстанда Италияның мәдениет күндері өтті. 2015 жылы Қазақстанның Ұлттық мұражайы мен Италияның "Чивита" қауымдастығы арасында келісімге қол қойылды. Амброзиан кітапханасында Қиыр Шығыстағы зерттеу орталығы жұмыс істейді, оған Қазақстанды зерттеу сыныбы кіреді. 2019 жылы Салерно қаласының мемлекеттік университеті мен Л. Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті арасында студенттер мен профессор-оқытушылар құрамымен алмасу бағдарламалары бойынша келісімге қол қойылды. Сауда 2019 жылғы қаңтар-қараша айларында Қазақстан мен Италия арасындағы тауар айналымы 9,06 млрд. АҚШ долларын құрады, оның ішінде экспорт – 7,5 млрд., ал импорт-1,5 млрд. қазақстандық экспорттың негізгі өнімдері шикі мұнай, газ конденсаты, мұнай өнімдері, мазут, қара металдардан жасалған бұйымдар және т. б. болып табылады. шарап, машиналар мен жабдықтар. Қазақстан елшілерінің тізімі # О. Сүлейменов (1995-2001) # Б. Әйтімова (2002-04) # А. Хамзаев (2004-12) # А. Елемесов (2012-10 тамыз 2015) # С. Нұртаев (09.2015-ақпан 2021) # Е. Сембаев (2021 жылғы ақпаннан бастап) Италия елшілерінің тізімі # Диего Лоренцо Лонго 2002-2006 # Бруно Антонио Паскуино 2006-2011 # Альберто Пири 2011-2014 # Стефано Раваньян 2014-2018 # Паскуале Д 'Авино Паскуале Д' Авино 2018 жылдың 5 сәуірінен бастап қазіргі уақытқа дейін. Дереккөздер
Тимур Жақанұлы Сейсенов

Тимур Жақанұлы Сейсенов (20 маусым 1976 жыл, ) — кеңестік және қазақстандық футболшы, шабуылшы. Бірнеше қазақстандық клуб сапында ойнаған. Карьерасы Клубтық "Қайрат" командасының түлегі. 1990 жылы "Қайрат" сапында болғанымен, бір де бір чемпионат ойынында алаңға шықпады. 1991 жылы алматылық тағы бір клуб — "РШВСМ" сапына ауысты. КСРО екінші лигасында 32 ойында алаңға шықты. 1992 жылы Қазақстанның бірінші чемпионатында ЦСКА (Алматы) клубында өнер көрсетті. Маусым барысында туған жеріне оралып, "СКИФ-Ордабасы" клубына қосылды. 1995 жылы азырақ уақыт "Горняк" сапында ойнап, қайтадан Шымкентке оралып, "Жігер" футболшысы атанды. Халықаралық Қазақстан Ұлттық футбол құрамасы сапында бір ойын өткізген (1994 жылы 17 сәуірде Қырғызстанға қарсы). Дереккөздер
Қанат Бисимбайұлы Шарлапаев

{{Мемлекеттік қайраткер 2025 жылғы ақпаннан қыркүйекке дейін Қазақстан президентінің экономикалық мәселелер жөніндегі көмекшісі болған Шарлапаев 2006–2022 жылдары аралығындағы мансабын Шарлапаев «Сити» инвестициялық банкіне арнаған: 2006 жылдан 2008 жылға дейін Шарлапаев «Сити» инвестициялық банкінің өңірлік кеңсенің қаржы департаментінде, жобаларды басқару департаментінде және операциялық-технологиялық департаменттерінде сатылым басқару секторында (Ұлыбритания, Чехия) жұмыс істеді; Смайылов Шарлапаевтың «әлемдегі ірі инвестициялық банктердің бірі – "Сити" құрылымдарындағы үлкен басқарушылық жұмыс тәжірибесінің» бар екенін айтып кеткен. 2024 жылғы 6 ақпанда ол өз лауазымына қайта тағайындалды. 2025 жылғы 25 қаңтарда Қазақстан регби федерациясының президенті болып сайланды. 2025 жылғы 28 ақпанда министр қызметінен босатылды да, Қазақстан президентінің экономикалық мәселелер жөніндегі көмекшісі болып тағайындалды. 2025 жылғы 25 қыркүйекте көмекші лауазымынан босатылды. 2026 жылғы 23 қаңтарда Шарлапаев «Атамекен» Ұлттық кәсіпкерлер палатасының XIII съезінде палата төралқасының төрағасы болып сайланды. Ол Райымбек Баталовтың орнын басты. Жеке өмірі Әкесі Бисимбай Шарлапаев — ресейлік саясаткер, «Біртұтас Ресей» партиясынан Саратов облысының бұрынғы депутаты, пара алғаны үшін екі жылға бас бостандығынан айырылған. Қанат Шарлапаев үйленген, — ресейлік саясаткер, «Біртұтас Ресей » саяси партиясынан Саратов облысындағы Маркс ауданы кеңесінің депутаты, ауыл шаруашылығы ғылымдарының кандидаты, Бірнеше азаматтығы бар деген айыптар 2022 жылы сол кездегі Бәйтерек ұлттық холдингінің төрағасы Қанат Шарлапаевтың сайтында оның ұлыбританиялық және ресейлік азаматтығының бар екені айтылған еді. Ол жайлы Ұлттық экономика министрі Әлібек Қуантыров «оның қазақстандық азаматтығы жоқ» деген, бірнеше азаматтық алуға қарсы заң тек қазақстан азаматтарына әрекет ететіні белгілі. 2022 жылы Шарлапаев пен оның қызы Дана Қанатқызы Шарлапаева Ресей азаматтығынан айырылу өтінішін жасаған еді. 18 қараша күні Ресей президенті Владимир Путин оның бұл өтінішін орындады. Ресми дереккөздерде оның тек бір ғана қазақстандық азаматтығы бар екені айтылған. Шарлапаевтың ұлыбританиялық азаматтығының қазір бар-жоғы әлі белгісіз. Ескертпелер Дереккөздер
Сандаве

Сандаве (васандаве) — Танзанияның орталық аймақтарындағы (Кондоа ауданы) халық. Саны 70 мың адам. Тілі Тілі - сандаве тілі. Суахили және басқа банту тілдері де таралған. Діні Дінге сенушілердің діни көзқарастары: дәстүрлі нанымдар, кейбіреулері протестанттар. Кәсібі Шаруашылықтың дәстүрлі түрі бойынша – аңшылар мен терушілер. 20 ғасырдың басынан белгілі бір топтар арасында қолмен атқарылатырн егіншілік, ұсақ мал (ешкі), тауық өсірілді. Өмір салты Дәстүрлі әлеуметтік ұйымның негізі бірнеше шағын отбасылардан тұратын шағын топтар болып табылады. Сандавелердің едәуір бөлігі көршілес Ньятуру (батыс сандаве) және гого (оңтүстік сандаве) мәдениетінің элементтерін қабылдады. Сандавелер ән айтуды, би билеуді, музыка шығаруды және сыра ішуді ұнататын көпшіл халық және оларда әндердің үлкен қоры бар. Барлық рәсімдер мен әдет-ғұрыптары бір-бірінен ерекшеленді, мысалы, егін жинау және құда түсу рәсімдері, сүндеттелу тойлары. Олар өздерінің уақытша үйшіктерін су көздерінен алыс жерде тұрғызды, содан кейін айналадағы аймаққа аң аулауға шықты. Дереккөздер
Раханч

Раханч (соғдыша rγ'nc) — біздің заманымыздың 7 ғасырында, 600-720 жылдар аралығында қазіргі Тәжікстанның Уструшана кінәздігінің соғды афшині (билеушісі). Оның билігі IV ғасырда Кушан патшалығының құлауы мен 8 ғасырда Соғды мәдениеті Орта Азияға тараған мұсылмандардың Трансоксиананы жаулап алуы арасындағы кезеңді қамтыды. Рахандж 600-720 жылдар аралығында билік еткен Уструшана билеушілерінің Бірінші әулетінің мүшесі болды. Оның билеушілері реті бойынша: Чирдмиш, Сатахари I, Рахандж I, Сатахари II, Сатахари III, Раханч II, Раханч III. Екінші әулет б. з. 720-894 жылдар аралығында билік етті, кінәздік Саманидтер мемлекеті басып алғанға дейін. Екінші әулетке Харабугр (720-738), Ханахара (738-800), Кавус (800-825), Хайдар (әл-Афшин) (825-840), Хасан (840-800) билеушілері (860), Абдаллах (860-880), Сайр (880-893/894). Дереккөздер