kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Шуст

Шуст — қала (1969 жылдан), Өзбекстанның Наманған облысы Шуст ауданының әкімшілік орталығы. Қала халқының саны 190 700 адам. Сипаттама Шуст қаласы Наманған облысындағы Ферғана алқабындағы көне қоныстардың бірі болып табылады. Қаладан 12 шақырым жерде аттас теміржол стансасы бар. Қала маңында қола дәуірінің Шуст қалашығы орналасқан. Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық Шуст — шағын қала. Халық саны бойынша өз елінде 28-ші орында (Өзбекстан), облыста 2-ші орында (Наманған облысы). Әлемдегі барлық қалалар арасындағы орны: шамамен 6547 орын. Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық: Пап (16 км), Төреқорған (23 км), Ақтас (23 км), Жамашой (24 км), Тасбұлақ (31 км), Сұмсар (34 км, Қырғызстан), Наманған (37 км), Қасансай (39 км), Жаңақорған (46 км), Ибрат (49 км), Шартақ (50 км), Үйші (52 км), Балықшы (52 км), Үшкөпір (52 км), Даңғара (53 км), Жазжауан (56 км), Қоқан (57 км), Терексай (57 км, Қырғызстан), Бағдат (59 км), Тыныштық (63 км). Экономикасы және инфрақұрылымы Қалада кәдесый пышақтарының ауқымды өндірісі бар, жыл сайын шамамен 500 000 дана жасалады. Мақта тазалау және өнер бұйымдарын шығаратын зауыт, көптеген шағын және жеке өндіріс орындары бар. Қалада сондай-ақ жалпы білім беретін мектептер (интернаттарды қоса алғанда), екі музыка және өнер мектебі, 6 кәсіптік лицей және 3 балалар спорт мектебі бар. Көрнекі орындары Қалалық саябақ өзінің қызықты аттракциондары мен жайлы дәмханалары бар қала тұрғындары мен Ферғана алқабының түкпір-түкпірінен келген қонақтардың демалатын орны болып табылады. Жыл сайын ерте көктемде құстар күнін тойлау дәстүрге айналған. Бұл күні саябаққа мектеп оқушыларының көпшілігі жиналып, әрқайсысы құс бейнеленген өз қолдарымен жасалған қолөнер бұйымдарын әкеледі. Жоғары сынып оқушылары көрмеге үй жануарларын - әр түрлі құстарды шығарады. Мұнда ақын Суфизаде Мұхаммедшарифтің қалалық мұражайы бар. Саябақтың аумағында табиғи су бұлағы бар. Мұнда өсетін шынарлар сирек кездесетін ағаштар болып саналады, олардың жасы 150 жылдан асады. Сонымен қатар қалада Лутфулла Мавланидің мұнарасы, осы қаланың тумасы – өзбек халық ақыны Суфи-заденің ескерткіші бар. Қала аумағында Әскери Даңқ үйі жұмыс істейді Шуст өз тігіншілерімен де ежелден танымал. Ежелгі қала өзінің дәстүрін мұқият сақтаған. Сенбі күндері қолөнершілер өздерінің бірегей бұйымдарын көрсету және сату үшін жергілікті базарға әкеледі. Дереккөздер
Хаққұлабат

Хаққұлабат — қала (1974 жылдан), Өзбекстанның Наманған облысы Нарын ауданының әкімшілік орталығы. 2025 жылдың қыркүйегіндегі Хаққұлабат халқының саны 27 300 адамды құрады. Сипаттама Хаққұлабат — Наманған облысының шығысында, Ферғана алқабының шығыс бөлігінде, суару арналары мол жазықта, Наманған мен Әндіжанның арасында орналасқан. Қала облыстық автомобиль жолдарының қиылысында, қала арқылы Үшқорған-Әндіжан теміржол желісі өтеді. Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық Хаққұлабат — шағын қала. Ол өз елінде халық саны бойынша 75-ші орында (Өзбекстан), облыста 8-ші орында (Наманған облысы). Әлемдегі барлық қалалар арасындағы орны: шамамен 14376 орын. Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық: Пайтұғ (11 км), Құйғанжар (17 км), Үшқорған (22 км), Шаһрихан (23 км), Балықшы (23 км), Үйші (25 км), Боз (30 км), Шартақ (30 км), Пахтабат (31 км), Шамалды-Сай (32 км, Қырғызстан), Асака (32 км), Қошқарата (33 км, Қырғызстан), Әндіжан (35 км), Наманған (38 км), Көктас (38 км, Қырғызстан), Кызылжар (40 км, Қырғызстан), Палванташ (41 км), Қуа (43 км), Жазжауан (43 км). Экономикасы және инфрақұрылымы Ферғана алқабындағы көптеген ауылдар мен қалалар сияқты Хаққұлабат ауылшаруашылық елді мекені болып табылады. Мақта облыстағы негізгі ауыл шаруашылығы дақылы болып саналады, шитті мақта одан әрі өңдеу үшін қаланың жеңіл өнеркәсіп зауыттарына әкелінеді. Соның арқасында Хаққұлабатта ұлттық тігін дәстүрі берік орныға бастады. Қаланың дүкендерінде тоқыма шеберханаларының түпнұсқалық өзбек киімдерін, кестелерін және басқа да өнімдерін сатып алуға болады. Қалада 6 жалпы білім беретін мектеп, нақты ғылымдар мен ағылшын тілін тереңдетіп оқытатын мектеп-интернат, кәсіптік колледж, академиялық лицей, орталық аудандық кітапханасы және оның 4 орталығы, балалар кітапханасы, клуб мекемелері және «Шодлик» стадионы бар. Дереккөздер
Ақтас (қала, Өзбекстан)

Ақтас — қала, Өзбекстанның Самарқан облысы Нарпай ауданының әкімшілік орталығы. Сипаттама Ақтас — Самарқан облысының батысында, солтүстікке қарай ағып жатқан Зеравшан өзенінің аңғарында орналасқан. Ақтастың оңтүстігінде Зеравшан тауларының жотасы орналасқан. Қала маңызды транзиттік көлік орталығы болып табылады. Ол арқылы Самарқан-Қаған темір жол желісі өтеді (солтүстікке қарай 2 шақырым жерде), М37 автожолы Өзбекстанның облыс орталықтары: Бұхара, Науаи, Самарқан және Жызақ қалаларын байланыстырады. Қаланы суару каналдары кесіп өтеді. Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық Ақтас – шағын қала. Ол халық саны бойынша өз елінде 44-ші орында (Өзбекстан), облыста 4-ші орында (Самарқан облысы). Әлемдегі барлық қалалар арасындағы орны: шамамен 10835 орын. Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық: Жаңарабат (12 км), Бейсенбі (24 км), Қаттықорған (25 км), Су қоймасы (26 км), Зиадин (28 км), Нұрабат (43 км), Іштіхан (44 км), Митан (50 км), Науаи (55 км), Қарман (56 км), Тыныштық (57 км), Жұма (63 км), Лайыш (67 км), Қосрабат (68 км), Нұрата (75 км), Пайарық (75 км), Шелек (76 км), Шарқын (77 км), Канимех (80 км), Ғазған (84 км). Тарихы Ақтас 8 ғасыр шамасында арабтар жаулап алған көне соғды Арбинжан қаласының қирандыларында орналасқан. Кейін бұзылып, Зирабұлақ ауылы (қазіргі теміржол вокзалы осылай аталады) деп аталды. 19 ғасырдың ортасына дейін ауыл Бұхара әмірлігіне қарағанымен, кейін патшалық Ресейдің құрамына енген. 1967 жылдан бастап Ақтас қайтадан қала болып саналды. Экономикасы және инфрақұрылымы Қалада жөндеу-механикалық зауыт, мақта тазарту зауыты, май-ірімшік зауыты, ұн комбинаты, Ақтас газ құбыры бар. Қалада 15 жалпы білім беретін мектеп, 2 кәсіптік колледж, банктер, базарлар, клубтар, аудандық орталық мәдениет үйі, 8 кітапхана, мәдениет және демалыс саябағы, орталық ауруханалар, ересектер мен балалар емханалары, дәріханалар және басқа да коммерциялық және мәдени мекемелер жұмыс істейді. Дереккөздер
Пигмалион эффектісі

және оның тірілген мүсіні Галатея (Аньоло Бронзино)]] Пигмалион эффектісі —– айырықша психологиялық құбылыс болып, мәлім аймақтағы жоғары үміттенулер (expectations) өнімділікті арттыруға жетелейді. Бұл эффект өзі жасаған және кейін тірілген керемет әдемі мүсінге қатты ғашық болған мүсінші Пигмалион туралы грек мифінің құрметіне аталған. Психологтар Роберт Розентал мен Ленор Джейкобсон өздерінің «Аудиториядағы Пигмалион» (Pygmalion in the Classroom) кітабында ұсынатын идеясы: "мұғалімнің өз оқушысынан үміттенуі оның үлгеріміне ықпал етеді". Розентал мен Джейкобсон бойынша, жоғары үміттену жоғары өнімділікке ұласады, ал төмен үміттену нашарластырады, ал бұл екеуі де өздік-орындау (self-fulfilling) көрегендігін туғызады екен. Пигмалион эффектісіне сәйкес, үміттену нысандары пациенске оң белгілерді ішкілендіріп (internalize) дарытады, ал бұл оң белгілерге ие болғандар сәйкесінше табысқа жету ықтималдығы артады; ал төмен үміттену жағдайында ұқсас процесс қарама-қарсы бағытта жұмыс істеп, пациенсті кері кетіреді. Пигмалион эффектісінің өзекті идеясы - көшбасшының, немесе ұстаздың (агенс) ізбасардан, немесе үйренушіден (пациенс) үміт күтуі пациенстің өнімділігін жақсартуға әкеледі деген ереже. Әлеуметтануда бұл әсер оқыту мен әлеуметтік сыныптарға қатысты жиі айтылады. Пигмалион әсері әлеуметтік психологтар арасында даулы болып келеді, кейбір зерттеушілер күшті, статистикалық маңызды әсердің бастапқы тұжырымдамасын эксперимент барысында қайталай алмады. Бұл Пигмалион эффектісіне кері әсер ететін басқа да факторлар бар дегенді білдірсе керек. Яғни адамды табысқа жеткізетін эффектілер күрделі, әрі сан қилы, ал Пигмалион эффектісі соның маңызды біреуі. Дереккөздер
Бұлыңғыр (қала)

Бұлыңғыр — қала, Өзбекстанның Самарқан облысы Бұлыңғыр ауданының әкімшілік орталығы. Қала халқы: 25 000 адам. Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық Бұлыңғыр — шағын қала. Ол өз елінде (Өзбекстан) халық саны бойынша 74-орында, облыста (Самарқан облысы) 6-шы орында. Әлемдегі барлық қалалар арасындағы орны: шамамен 14358 орын. Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық: Жамбай (16 км), Маржанбұлақ (23 км), Тайлақ (23 км), Достық (26 км), Самарқан (29 км), Осмат (31 км), Гүлабат (32 км), Ұрғыт (39 км), Шарқын (39 км), Шелек (39 км), Пенжакент (40 км, Тәжікстан), Ғаллаарал (40 км), Пайарық (44 км), Лайыш (46 км), Жұма (52 км), Жызақ (65 км), Жаңақыстақ (66 км), Митан (67 км), Іштіхан (71 км), Үштөбе (73 км). Тарихы Елді мекен 19 ғасырдың аяғында теміржол стансасы ретінде қаланған, оның жанында алғаш рет жұмысшыларға арналған ағаш казармалар пайда болған. Елді мекен өз атауын құрылған кезде Самарқан губернаторы Николай Ростовцевтің құрметіне алған. Кеңес өкіметінің алғашқы жылдарында елді мекен Азамат соғысы кезінде Ростовцево стансасына жақындаған кезде ақ гвардияшылар отрядтарының шабуылын тоқтатқан Қызыл Армияның қаза тапқан жауынгерлерін еске алу үшін Красногвардейск деп атала бастады. 1973 жылы Красногвардейск қалалық типтегі елді мекен бола отырып, қала мәртебесін алды. Ол кезде оның өнеркәсібі негізінен облыстың егіс алқаптары мен жүзім алқаптарында өндірілген ауыл шаруашылығы өнімдерін өңдеумен айналысты. Қала қазіргі Бұлыңғыр атауын 1990 жылдары алды. Экономикасы және инфрақұрылымы Бұлыңғыр қаласында 7 өнеркәсіптік кәсіпорын (шарап, сүт, кірпіш зауыттары), халық тұтынатын тауарлар, қолөнер және тұрмыстық бұйымдар шығаратын шағын жеке кәсіпорындар, орта мектеп, қонақ үйлер, кітапханалар, халық театры, аурухана, перзентхана және т.б. жұмыс жасайды. Дереккөздер
Әйелдер арасындағы волейболдан әлем кубогы

Әйелдер арасындағы волейболдан әлем кубогы — Халықаралық волейбол федерациясымен (FIVB) 4 жылда бір рет ұйымдастырылатын волейболдан халықаралық жарыс. Жеңімпаздары және жүлдегерлері Жалпы медальдар саны Сыртқы сілтемелер * [http://www.fivb.org/ Халықаралық волейбол федерациясының ресми сайты]
Жамбай (қала)

Жамбай — қала, Өзбекстан Республикасы, Самарқан облысы, Жамбай ауданының әкімшілік орталығы. Жамбай қаласының халқы: 33 000 адам. Сипаттама Жамбай облыстың оңтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан, климаты күрт континенттік. Қала Самарқаннан 13 шақырым жерде орналасқан. Қала арқылы Зеравшан өзені ағып өтеді. Қалада аттас темір жол стансасы бар (Самарқан-Жызақ желісінде). Жамбай 1900 жылы іргесі қаланып, 1977 жылы қала мәртебесін алған. Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық Жамбай — шағын қала. Ол өз елінде халық саны бойынша 54-ші орында (Өзбекстан), облыста 5-ші орында (Самарқан облысы). Әлемдегі барлық қалалар арасындағы орны: шамамен 12414 орын. Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық: Тайлақ (10 км), Самарқан (13 км), Бұлыңғыр (16 км), Гүлабат (16 км), Шарқын (23 км), Шелек (32 км), Ұрғыт (34 км), Лайыш (36 км), Жұма (37 км), Маржанбұлақ (38 км), Пайарық (39 км), Достық (41 км), Осмат (46 км), Пенжакент (48 км, Тәжікстан), Ғаллаарал (55 км), Митан (58 км), Іштіхан (60 км), Китаб (66 км), Нұрабат (70 км), Қосрабат (71 км). Экономикасы және инфрақұрылымы Жамбайда азық-түлік және жеңіл өнімдер, құрылыс материалдарын шығаратын өнеркәсіп орындары бар. Ұн қаланың өңдеу зауыттарында өндіріледі. Тоқыма кәсіпорны мақтадан иірілген жіп шығарады. Жамбайда тігін фабрикасы жұмыс істеп, темір-бетон конструкцияларын шығару жолға қойылған. Ауыл шаруашылығының негізі – жібек шаруашылығы. Жамбай қаласында 4 жалпы білім беретін мектеп, қолөнер лицейі, колледж, ғылыми институт, жаратылыстану мұражайы, мәдени орталық, кітапханалар бар. Қаланың сән-салтанаты – ана ескерткіші орнатылған саябақ. Қалада атақты жазушылар мен сценаристер Ахмад Азам мен Құддус Азам дүниеге келген. Дереккөздер
Жұма (қала)

Жұма — қала, Өзбекстанның Самарқан облысы Пастдарғам ауданының әкімшілік орталығы. Қала халқы: 26 410 адам. Сипаттама Жұма қаласы Самарқаннан солтүстік-батысқа қарай 30 шақырым жерде, теңіз деңгейінен 623 метр биіктікте орналасқан. Қалада аттас теміржол стансасы бар (Самарқан, Қаршы және Науаиға баратын жолдардың торабы). Қаланың оңтүстік бөлігімен Ташкент-Бұхара тас жолы өтеді. Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық Жұма — шағын қала. Халық саны бойынша өз елінде 106-шы орында (Өзбекстан), облыста 8-ші орында (Самарқан облысы). Әлемдегі барлық қалалар арасындағы орны: шамамен 17755 орын. Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық: Шарқын (14 км), Лайыш (20 км), Самарқан (28 км), Гүлабат (29 км), Шелек (29 км), Іштіхан (32 км), Митан (34 км), Нұрабат (34 км), Пайарық (35 км), Жамбай (37 км), Су қоймасы (37 км), Тайлақ (38 км), Қаттықорған (40 км), Бейсенбі (49 км), Бұлыңғыр (52 км), Қосрабат (59 км), Ұрғыт (60 км), Ақтас (63 км), Китаб (68 км), Жаңарабат (68 км). Экономикасы және инфрақұрылымы Жұмада жеңіл өнеркәсіп кәсіпорындары, атап айтқанда мақта тазалау зауыты, жөндеу зауыты, механикалық зауыт бар. Автокөлік және автобус базалары, мектептер, балалар үйлері, балабақшалар, лицейлер, кәсіптік лицейлер, жасөспірімдер спорт мектептері, кітапханалар, мәдениет үйлері бар. Жұмада халық театры жұмыс істейді. Жұма қаласында 1941-1945 жылдардағы соғыс ардагерлеріне арналған ескерткіш орнатылды. Заманауи тұрғын үйлер, гүлденген бақтар, кең көшелер, түрлі мәдени-тұрмыстық нысандар пайда болды. Дереккөздер
Сәдуақас ата мазары

Сәдуақас ата мазары – Республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енген сәулет өнері ескерткіші. Орналасқан жері Түркістан қаласынан солтүстік батысқа қарай 41 шақырым жерде, Жібек жолы ауылдық округі аумағында, көне Қаратөбе-Сауран археологиялық ескерткішінің оңтүстік-шығыс бетінде 600 метр жерде орналасқан. Кезеңі ХІІғ Мазар сипаты Заманында қандай болғаны белгісіз, ал қазір тек құлпытасы ғана сақталған. Құлпытасы күйген кірпіштен қаланған. Айналасы темір шарбақпен қоршалған, құдығы бар, күтімді жер. Құлпытасының ұзындығы – 10,2 метр, ені – 1,6 метр, биіктігі – 1,5 метр. Маңында көне шикі кірпіштен қаланып, қирандысы сақталып қалған дуалдар бар. Тарихи деректер Сәдуақас ата жайлы деректер өте аз, дегенмен, Әмір Темірдің вакуфтық қолхатында «Хазрати Сағди Уаққас» деген атпен кездеседі. Сәдуақас ата жайында екі түрлі аңыз бар. Бірінде ол Мұхаммед (с.ғ.с.) пайғамбардың сахабасы, яғни көзін көрген сенімді әскер басы делінсе, екіншісінде Әзірет Сұлтанның ұрпағы деп көрсетілген. Бұрын басында кесене де, мешіт те болған сияқты, бізге дейін жеткені мазардың оңтүстік бөлігіндегі дуалы ғана. Жалпы жер көлемі 2,0 га. Қала тұрғындары да жерленген Сәдуақас ата мазарының көлемі 1-1,5 га, мұнда көптеген көне молалар ізі сақталған. Мазаратта «хазира» деп атайтын дуалдан тік төрт бұрышты етіп қоршалған жерлер бар, олардың саны бесеу, әрқайсысында ескіден келе жатырған топырақ үйіндісі түріндегі молалар да сақталған. Олар ұзына бойымен С-О бағыты бойынша тұрғызылған, оңтүстік қабырғасынан кіріп-шығатын ойық жасалған, сірә, жанұялық мазарлар болған сияқты. Қорымның басты нысаны болып Сәдуақас ата құлпытасы есептеледі. Ол Әмір Темірдің Әзірет Сұлтан кесенесіне берген «Вакфнамесінде» «Сағди Уаққас» деген атпен аталып, оның ұрпақтарына Мір Қарасу арығының бойынан екі қос жер (10 га) мәңгілікке тегін пайдалануға беріледі делінген. Әмір Темір Қожа Ахмет Ясауи, Шайдайы Шайх (Сидақ ата), Сағди Уаққас (Сәдуақас) сияқты үш әулиенің ұрпақтарына ғана вакфтық жер мен өзен, жылға, арықтар бөлген, осыған қарағанда, XIV-XV ғғ. Түркістан өңіріндегі мыңдаған әулиенің ішінен осы үшеуі ең атақты да ел қадірлеген адамдар болған сияқты. Ел ішіндегі аңыз бойынша Сағди Уаққастың кәсіпшілігі қасапшылық болған сияқты, әлі күнге дейін Түркістан ауданындағы қасаптары оны өздерінің Пірі деп есептеп, аса қадірлейді. Сәдуақас ата да «Сауранның тоғыз бабының» бірі болып табылады. Дереккөздер
Қаттықорған

Қаттықорған — Өзбекстанның Самарқан облысындағы қала. Сипаттама Қаттықорған Самарқан қаласынан солтүстік-батысқа қарай, Зеравшан алқабында орналасқан. Қаланың оңтүстігінде «Өзбек теңізі» деп аталатын Қаттықорған су қоймасы орналасқан. Қала арқылы республикалық маңызы бар көлік артериялары өтеді: автомобиль және темір жол. Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық Қаттықорған — шағын қала. Халық саны бойынша өз елінде 26-шы орында (Өзбекстан), облыста 2-ші орында (Самарқан облысы). Әлемдегі барлық қалалар арасындағы орны: шамамен 6046 орын. Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық: Су қоймасы (5 км), Бейсенбі (12 км), Іштіхан (19 км), Ақтас (25 км), Митан (27 км), Жаңарабат (28 км), Нұрабат (33 км), Жұма (40 км), Лайыш (41 км), Пайарық (50 км), Қосрабат (50 км), Шелек (51 км), Зиадин (52 км), Шарқын (53 км), Самарқан (68 км), Гүлабат (69 км), Жамбай (75 км), Тайлақ (78 км), Науаи (79 км), Қарман (80 км). Тарихы Қазіргі қаланың іргетасы, аңыз бойынша, 17 ғасырдың аяғындағы Ктай руынан шыққан ағайындылардың қызметімен байланысты. Олар Бұхара әмірінің шенеуніктері бола отырып, Зеравшанның жағасында бекініс салуды ұйғарды. Соның бірі сопы Аллаяр әмірдің батасын алуға барса, қалған екі ағайынды ол жоқта үлкен қорған құйып, үстіне бекініс орнатады. Елді мекен Қаттықорған, яғни Үлкен бекініс деп аталды. Уақыт өте келе бой көтерген бекініс біраз уақытқа дейін Урда деп аталды. 1868 жылдан бастап қала Бұхара әмірлігінің жерлерімен бірге протекторат мәртебесінде Ресейге тәуелді болды. Ресей әкімшілігі жаңа жерлерді әкімшілік бөлуде реформа жүргізді, нәтижесінде Қаттықорған Самарқан губерниясының уездік қаласына айналды. Экономикасы және инфрақұрылымы Кеңес өкіметі кезінде мақта өңдеу және тамақ өңдеу зауыттары, сондай-ақ жылу электр орталығы, кірпіш зауыты, көркем керамикалық бұйымдар шығаратын зауыт салынды. Қаттықорғанның атақты тумаларының қатарында өнер қайраткерлері, опера әншілері, актерлар, ғалымдар, спортшылар бар. Қалада бірнеше құрылыс ұйымдары, автомобиль кәсіпорындары, жалпы білім беретін мектепьер, музыка мектептері, педагогикалық, сауда және медициналық колледждер, көлік, кәсіптік және халық қолөнер лицейлері, театр, мәдениет үйлері, клубтар, кітапханалар, мәдениет және демалыс саябағы, мұражай, аурухана, перзентхана жұмыс істейді. Дереккөздер
Apple Pencil

Apple Pencil — iPad планшеттерінде қолдануға арналған, Apple компаниясының сымсыз қаламдар желісі. Apple Pencil алғаш рет 2015 жылғы 9 қыркүйекте iPad Pro-мен бірге таныстырылды. Ол Bluetooth арқылы сымсыз қосылуды қолдайды және зарядтауға арналған Lightning қосқышын жасыратын алынбалы қақпағы бар. Стилус алғашқы және екінші буын iPad Pro модельдерімен, 2018 жылдан кейін шығарылған Lightning порты бар барлық iPad үлгілерімен үйлесімді. Apple Pencil екінші буыны 2018 жылғы 30 қазанда үшінші буын iPad Pro-мен бірге таныстырылды. Ол Lightning орнына планшеттің бүйір жағындағы магниттік қосқыш арқылы зарядталады және қосымша сенсорлық аймақтарды қамтиды. Бұл үлгі USB-C порттары бар барлық iPad құрылғыларымен үйлесімді, соның ішінде төртінші буын iPad Air (iPad 10-нан басқа). Құрылғылар қолдауы Дереккөздер
Дарлингтон Сент-Августинс

«Дарлингтон Сент-Августинс» (;) — Англияның Дарлингтон қаласында орналасқан футбол клубы болды. Тарихы Клубтың құрылуы Клуб 1882 жылы шотландиялық Уильям Нолли бастауымен құрылды. Ол Дарлингтон қаласына көшіп келіп, Old Dun Cow пабын басқарған. Нолли бұған дейін Хиберниан құрамында ойнаған, алайда Дарлингтоннан футбол клубын таба алмаған соң, Сент-Августинс шіркеуінің ойыншыларын жинап, команда құрды. Өзі орталық қорғаушы позициясында ойнады. Алғашқы жылдар Бір жылдан кейін қалада қарсылас Дарлингтон клубы құрылды. Екі команда 1886–87 жылғы Cleveland Cup финалында кездесіп, алғашқы матч 0:0 есебімен тең аяқталды. Қайта ойында Дарлингтон 4:1 есебімен жеңіске жетті. Бұл ойында Дарлингтон Сент-Августинс негізгі шабуылшысы О’Харадан айырылып, үш автогол соғып қойды. Дегенмен, 1888–89 маусымында Дарлингтон Сент-Августинс финалда Редкар энд Коатам клубын 5:1 есебімен ұтып, кубокқа қол жеткізді. Солтүстік Лигаға қосылу 1889 жылы наурызда құрылған алғашқы Солтүстік Лига (Northern League) құрамына Дарлингтон Сент-Августинс бірден шақырылмағанымен, қосалқы мүше ретінде тіркелді. Маусым айында ресми түрде толық мүше болып қабылданды. Команда Шотландиядан бірнеше ойыншы шақырып, лиганы голдар айырмасы бойынша Ньюкасл Вест Энд клубынан озып, чемпион атанды. Маңызды ойында Дарлингтон Сент-Августинс Ньюкасл Вест Энд клубын 4:1 есебімен ұтты. Соңғы турда Ньюкасл Вест Энд клубына тең нәтиже жеткілікті еді, бірақ олар небәрі 10 ойыншымен келіп, Дарлингтоннан 3:0 есебімен жеңілді. Осылайша чемпиондық Дарлингтон Сент-Августинс клубына бұйырды. Қаржылық қиындықтар 18 ойыннан тұратын лига үлкен шығынға алып келді. Клуб қаржылық қиындықтарға тап болып, бірнеше негізгі ойыншыларын, соның ішінде қақпашы Шоуды, босатуға мәжбүр болды. Оның орнына келген Суини лайықты деңгейде ойнай алмады. Маусым соңына қарай жанкүйерлер саны бірнеше мыңнан 600–700 адамға дейін азайды. Жалақы £301 болса, билеттен түскен табыс £320 ғана болды. Ақыры ойыншылар қалған матчтарды тегін ойнауға келісті. Команда соңғы орында қалып, орнына лигаға Шеффилд Юнайтед қабылданды. Соңғы жылдар 1893 жылы клуб қайтадан Солтүстік Лига құрамына қосылды. Бірақ ол кезде басты командалар Football League-ке өтіп кеткендіктен, лиганың мәртебесі төмендеп кеткен еді. Дегенмен, ғасыр басында клуб біршама табысты болды: 1900–01 маусымында Дарлингтон Сент-Августинс 20 ойыннан кейін 2-орын алып, чемпион Бишоп Оклендтан 4 ұпай ғана қалып қойды. Сонымен қатар клуб Cleveland Cup жүлдесін екі жыл қатарынан (1901, 1902) жеңіп алды. 1901–02 маусымында Англия кубогының бесінші іріктеу кезеңіне дейін жетті, бірақ Бишоп Окленд клубынан 4:2 есебімен ұтылды. 1914–15 маусымында Дарлингтон Сент-Августинс Солтүстік Лигада соңғы орын алды. 1915–16 жылдары қайырымдылық ойындарын өткізгенімен, Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін қайта жандана алмады. Соңғы ресми тіркелген ойында олар Дарлингтоннан 3:1 есебімен жеңіліп қалды. Бұл кездесу бұрынғы ойыншы Уилл Хеслопқа арналған қайырымдылық матчы болатын. Жетістіктері *Солтүстік Лига, Дивизион 1 **Чемпион: 1889–90 *Cleveland Cup **Жеңімпаз: 1888–89, 1900–01, 1901–02 Дереккөздер
Нұрабат

Нұрабат — облыстық бағыныстағы қала, Өзбекстанның Самарқан облысы Нұрабат ауданының әкімшілік орталығы. Қала халқы: 10 819 адам. Сипаттама Нұрабат таулы аймақта (Зеравшан жотасының сілемдері), Самарқаннан батысқа қарай 55 шақырым және ең жақын теміржол вокзалынан 21 шақырым жерде орналасқан. Кеңес өкіметі кезінде қалаға арнайы теміржол желісі тартылған, бірақ ол қазір жұмыс істемейді. Жер рельефінің ерекшеліктеріне байланысты Нұраба1 аймағында қысы жұмсақ, жазы ыстық, құрғақ болатын өзіндік ауа-райы бар. Айнала жартылай шөлді ландшафт басым. Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық Нұрабат — шағын қала. Ол халық саны бойынша өз елінде 153-ші орында (Өзбекстан), облыста 17-ші орында (Самарқан облысы). Әлемдегі барлық қалалар арасындағы орны: шамамен 24766 орын. Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық: Су қоймасы (27 км), Қаттықорған (33 км), Жұма (34 км), Ақтас (43 км), Іштіхан (43 км), Бейсенбі (44 км), Шарқын (47 км), Митан (49 км), Лайыш (50 км), Жаңарабат (54 км), Самарқан (58 км), Гүлабат (58 км), Шелек (60 км), Пайарық (64 км), Шырақшы (68 км), Тайлақ (68 км), Зиадин (70 км), Жамбай (70 км), Китаб (74 км), Шаһрисабз (76 км). Тарихы Нұрабаттың шығу тегі 1950 жылдардың аяғынан басталады, сол кезде ауданда уран кен орындары ашылып, кен орнын өнеркәсіптік игеруге дайындық жұмыстары басталды. Ол кезде елді мекен шартты түрде Соцград, сәл кейінірек Южный деп аталды. 1964 жылы Советабад атауы ресми түрде бекітілді. 1975 жылдан облыстағы ең үлкен ауданның орталығы. 1983 жылы қала үлгісіндегі елді мекен Нұрабат деген жаңа атаумен қалаға айналды. Сабыр-Сай уран кен орнын игеру қалаға еліміздің түкпір-түкпірінен жұмысшыларды тартты, сондықтан Нұрабаттың этникалық құрамы өте алуан болды: орыстар, украиндар, балтық жағалауындағылар, қазақтар, украиндар, белорустар, татарлар және т.б. 1990 жылдардың басынан бастап орыстілді халықтың кетуі басталды, қазір жергілікті тұрғындардың негізгі бөлігін өзбектер құрайды. Экономикасы және инфрақұрылымы Қала 1983 жылға дейін U-металл өндірумен айналысатын құпия стратегиялық жабық нысан мәртебесінде болды. Қала уран кенін өндірудің қарқынды өсуіне және кейіннен уран рудасын жер астында жууға байланысты белсенді дамыды. 1973 жылдың қыркүйегінде ең үлкен Н.Островский атындағы №2 мектеп пен қалалық аурухана жұмыс істей бастады. 1982 жылы «Горняк» мәдениет үйінің ғимараты, «Труд» стадионы, балабақша, көптеген тұрғын үйлер пайдалануға берілді. Қалада мейрамханалар, саябақ, көл, спорт кешені, жастар орталығы, мәдени орталық т.б. жұмыс істейді. Дереккөздер
Бірқарын бекінісі

Бірқарын бекінісі (ортағасыр) – Маңғыстау облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енген археология ескерткіші. Орналасқан жері Маңғыстау ауданы, Жыңғылды ауылынан 14 км оңтүстік-батыс бағытта орналасқан. Бірқарын аталатын жердегі жалпақ келген үстірт мүйісте орын тепкен. Сипаты Бекіністі 2006 жылы Маңғыстау "Маңғыстау тарихи-мәдени қорығы" мемлекеттік мекемесінің "Ескерткіштер жинағын дайындау" экспедициясы зерттеген. Бекініс қабырғаларының ұзындығы 80 м болып, кең үстірттің мүйісті жартастың шетін шектеп тұр. Жоспарда қабырға сызығы "далаға" қарай майысқан. Қабырға 2 жартылай дөңгелек диаметрі 3,5 м мұнаралармен бекітілген. Құрылысы жағынан қабырғасы лай балшығынсыз, қуыстарын малта тастармен толтыра отырып қаланған. Қаландының қалыңдығы 2 м жетіп, сақталған құрылыс биіктігі 2,5 м. Оңтүстік-шығыс жағынан ені 2 м болатын, қабырға мен құлыманың ортасында өтетін жер бар. Бекініс маңайында қандай да бір жер үстінде жатқан кездейсоқ материал табылмаған. Дереккөздер
Дағар бекінісі

Дағар бекінісі (қола дәуірі) – Маңғыстау облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енген археология ескерткіші. Орналасқан жері Маңғыстау ауданы, Сайөтес ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 9 км жерде, Үстірттің батыс шың-кемерінің Қызылсай терең жыралы сайының (каньоны) шығыс жағасының мүйіс тәрізді шығымында орналасқан. Сипаты Ескерткіш 1990 жылы Батыс Қазақстан археологиялық экспедициясымен айқындалып, 2009 жылы "Маңғыстау тарихи-мәдени қорығы" мемлекеттік мекемесімен зерттелген. Мүйіс тәрізді екі шығымның қосылатын тұсын, терең сай арқылы өтетін бекініс қабырғамен жалғастырған. Оңтүстігінде сайдың түбінде Дағар аталатын кішігірім көлді сумен қоректендіретін тұщы бұлақ бар. Мүйіс етегінде тас науалары бар бірнеше қолданыстан шыққан құдық орналасқан. Мүйісте құм-топырақ басып қалған, жоспарлануы мен қаланды түрлері бірдей құрылымға ие тастан қаланған бекіністің қираған қабырғасының 2 тізбегі бар. Құрылыс қабырғасының ені 7-8 м және биіктігі 1 м-ге дейін үйінді пішінге ие. Сақталған құрылысқа қарағанда, бұл екі қатарға тігінен орнатылған тақта тастар жатқан бекініс қабырғалары болған. Қаландының көрінетін ені 3-5 м. Бекіністің бірінші тізбегіндегі қабырғасында шығыңқырап тұрған 3 мұнарамен нығайтылған, ал екінші жақ қатардағы бекініс қабырғасына 2 мұнара салынған. Мұнаралар төрбұрышты жоспарда және ені 5-6 м бола тұрса да, қабырғадан 6-10 м шамасында сыртқа шығыңқы болып тұр. Қаландының кей тақта тастары қазіргі деңгейден 1,5 м шамасында биіктеп тұр. Мұнаралардың ішіне кей жерлерінен тік орнатылған тақта тастармен жасалған шағын бөлме орындары аңғарылады. Мүйіс жарына тақау келген бекініс қабырғасы жәшік тәрізді салмақты (4×2) құрылыстармен тұйықталады. Қабырға тізбектерінің ені 2 м-ден асады және ұзындығы 10 м шамасындағы дәліз түріндегі өткелдермен қиылған. Өткел мұнаралар арасында қабырғалардың ішкі жалпақтығынан 3-4 м болатын дәліз шығымы арқылы жасалған. Бекініс аумағының кей жерлерінде шақпақ тас жарықшақтары да табылған. Мүйістің солтүстік жағында қатты шайылып, топырағы сырғыған мал айдайтын 2 соқпақ жол жасалған. Оңтүстік жағындағы бірінші қабырғаның еден аумағында диаметрі 5-8 м болатын 3 тас қабір үсті құрлысының қирандысы бар, оның екеуінде 2 тас жәшік 2×1 м (шығыс пен батыс кіндік сызығымен бағытталған) және 1×1 м өлшемді (қабырғалары төрт тарапқа қарағаны) жақсы байқалады. Мұнда сонымен қатар XVIII-XIX ғасырларда қойылған кішігірім бейіттер де бар. Дереккөздер
Кертті бекінісі

Кертті бекінісі (ортағасыр) – Маңғыстау облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енген археология ескерткіші. Орналасқан жері Маңғыстау ауданы, Сайөтес ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 33,5 км жерде орналасқан. Сипаты Ескерткішті 2006 жыл "Маңғыстау тарихи-мәдени қорығы" мемлекеттік мекемесімен жасақталған "Ескерткіштер жинағын" түзу мақсатындағы археологиялық экспедициясының зерттеу жұмыстары барысында анықталған. Бекініс шеңбер тәріздес диаметрі 15 м. Үстірт үстіртінің батыс шың-кемерінің шетіндегі Сынды асуынан батысқа қарай 4 км жердегі Кертті бұлағының жанында орналасқан. Қабырғалары дұрыс өнделмеген ірі тастарды көлденеңінен қойып қалаған құрылыс түрінде. Қазір қабырғаның 1 м болатындай биіктігі сақталған. Қираған тас үйіндінің ені 5-6 м, дуал ені 2-3 м. Бекіністің шығыс қабырғасында ерекше бөлінген жері бар. Оның ені де 3 м-дей, ұзындығы 10 м болып, үстіртпен қосылған мойнаққа тіреліп бекіген. Сол жерде диаметрі 4 м, биіктігі 0,4 м болатын тас үйіндісі де бар. Дереккөздер
Маната керуен сарайы

Маната керуен сарайы (XIV ғасыр) – Маңғыстау облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енген археология ескерткіші. Орналасқан жері Маңғыстау ауданы, Сайөтес ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 37 км жерде орналасқан. Сипаты Ескерткіші 2006 жылы "Маңғыстау тарихи-мәдени қорығы" мемлекеттік мекемесінің археология бөлімі қызметкерлерімен айқындалған. Керуен сарайдың қирамалары цоколды қаландылар деңгейінде сақталған. Тоғыз бөлмелі құрған құрылысы солтүстік-шығыс пен оңтүстік-батыс кіндік сызығымен (ось) бойымен, көлемі 24×11 болатын, тікбұрышты пішінге ие. Шығыс бұрышында қосымша жапсарлас салынған көлемі 5×4,5 м бір бөлмелі құрылыс бар. Солтүстік бұрышта да жоспарында жартылай дөңгеленген қосымша құрылыс бар. Қабырға арасы бітеу 2 қатар етіп қалау тәсілімен өрілген. Тастар тігінен орнатылған тақта тастармен үйлестіріле жасалған. Қабырға ені 0,9-1,2 м. Керуен-сарай аумағында және одан шығысқа қарай 150-200 м қашықтықта, (XIV ғасырға жататын) шарықта жасалған қыш сынықтары кездеседі. Керуен-сарайдан шығыс және оңтүстік-шығысқа қарай мерзімі керуен сарай құрылысымен бір кезеңдік, бір үштепкішектік тұғыртастардағы салынған "сағаналық" типтегі қабіртастарға ие 3 қабірмен қазіргі замандық 2 қазақ бейіті орналасқан. Дереккөздер
Үшқұю қалашығы

Үшқұю қалашығы – Маңғыстау облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енген ортағасырлық көне қалашық. Орналасқан жері Мұнайлы ауданы, Баянды ауылынан 40 км шығыс бағытта орналасқан. Сипаты Нысанды 2004 жылы "Маңғыстау тарихи-мәдени қорығы" мемлекеттік мекемесі анықтаған. Көлемі 10 га қалашық жергілікті жердің əктас қабатының жылжуы үдерісі барысында түзілген жартасты (кертпеш), жарқабақ маңында бой көтерген. Кертпештің үстірт жағы шаршы пішінді 4×4 м, биіктігі 3 м, бір-бірінен 100-160 м жерде орналастырылған 6 мұнарамен қалқаланған. Мұнараның бірі жартас қалдықты үстірт үстіне салынған. Оңтүстік-шығыс жақтағы кертпеш үстірт пен еңіс астырт жақтағы биіктігі 1-2 м болатын бекініс қабырғамен бекітілген. Бекіністің негізгі қабырғасы екі қатар өрім əдісімен ортасына тас аралас топырақ салып қаланған. Ылди жағында төртбұрышты 2 жерге жарты мұнаралы етіп нығайтылған қақпадан өтер жол бар. Осы тұста төмен түсер, қолдан екшеп жасалған соқпақтың кей тұсы ғана сақталған. Кертпеш тұсында аузы бекітілген ұзындығы 60 м болатын үңгір қуысы бар. Кертпештің әр жерінде, қолдан тегістелген алаңқай мен оны кеңейту іздері байқалады. Мұндағы қабырға тасынан ортағасырлық таңбалар да табылған. Қалашық алаңында (14-15 ғғ. мерзімделетін) "ақтамдық" типке жататын қызыл топырақты қыш бұйымдарының сынықтары да кездеседі. Ескерткіш 2004 жылы мемлекеттік есепке алынған. Дереккөздер
Стелла Чоу

Стелла Чоу (; 1956 жылғы 3 шілдеде туған) — тайваньдық журналист және саясаткер. Мансапы Чоу Қытай мәдениет университетінде журналистика мамандығы бойынша оқыған және бірнеше телеарналарда тілші болып жұмыс істеген. 1989 жылғы Заң шығару Юандағы сайлауда Гоминьдан партиясының үміткер ретінде қатысып, 1992 жылы қайта сайланды. 1993 жылғы тамызда Чэнь Гуй-Мяо, Чжао Шаокан, Ли Цин-Хуа, Ван Цзянь-Сен және Юй Му-минмен бірге Қытай Жаңа партиясының құрылтайшы мүшесі болды. Сол жылдың соңында Чоу Жу Гао-чжэнмен бірге Жаңа партияның сайлау науқандарын үйлестірді. Чоу 1995 жылғы заң шығару сайлауына қатысып, үшінші мерзімге өтті. 1997 жылы Тайбэй уезінің магистратурасына үміткер болу үшін Жаңа партияның қолдауын іздеді, бірақ партия Ян Тай-шунды ұсынғаннан кейін Жаңа партиядан шықты. 2002 жылы бизнесмен Су Хуэй-чэнь Чоудың төрт жыл бұрын оның мүшесі болған заң шығарушы комитетті параға тартқанын мәлімдеді. Дереккөздер
Түмен әулие кесенесі

Түмен әулие кесенесі – Қызылорда облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енген ХІХ ғасырдың сәулет өнері ескерткіші. Орналасқан жері Жалағаш ауданы, Қаракеткен ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 7 км жерде орналасқан. Сипаты Ескерткішті 2006 жылы Шірік-рабад археологиялық экспедициясы (жетекшісі Ж. Құрманқұлов) зерттеген. Кесене қам кесектерден тұрғызылған, жоспарындағы аумақтық өлшемдері 6,5х6,5 м, биіктігі 1,7 м. Мазар бір камералы, центрлі, күмбезі қираған. Мазар шаршылы болып келген негізгі аумақ күмбезбен көмкерілген. Шаршы негізден күмбез шеңберіне камера бұрыштарындағы жебе тәрізді қалындылар арқылы өтуге болады. Камераның іші күмбезінің негізіне дейін сыланған және оған суреттер салынған, бұрыштарында және оның екі жағында жебе тәрізді қуыстар бар. Өлшемдері 65х85 см болып келген олар дүниенің төрт бұрышына қаратылған. Қабір орны байқалмайды. Кіреберістің сол жағына ақ мата байланған баған орнатылған және "Түмен Әулие Қаржігітұлы Мөңке Табын 1825-1879 жж." деген жазуы бар тақтатас орнатылған. Дереккөздер
АКАС Алматы

«AKAS» (АКАС) — AKAS Development құрылыс компаниясының ықпалымен 2018 жылы құрылған футбол клубы. Базасы Алматы қаласында. 2025 жылы тұңғыш рет бірінші лигада ойнады. Өз алаңындағы ойындарын "Жас қыран" стадионында өткізеді. Атақты ойыншылары * Сергей Гридин Дереккөздер
Пайарық

Пайарық — қала, Өзбекстанның Самарқан облысы Пайарық ауданының әкімшілік орталығы. Қала халқы 11500 адамды құрайды. Сипаттама Паярық таулардың қақ ортасында орналасқан. Теңіз деңгейінен орташа биіктігі 610 метр. Ең жақын темір жол стансасы Ұлықбек Пайарықтан 40 шақырым жерде орналасқан. Қала Самарқандтан 41 шақырым жерде. Қала Шелек қаласымен Қорасу каналы арқылы жалғасады, ол арқылы заманауи жаңа көпір салынған. Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық Пайарық — шағын қала. Ол өз елінде халық саны бойынша 147-ші орында (Өзбекстан), облыста 16-шы орында (Самарқан облысы). Әлемдегі барлық қалалар арасындағы орны: шамамен 23992 орын. Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық: Шелек (7 км), Лайыш (14 км), Митан (25 км), Іштіхан (31 км), Қосрабат (32 км), Шарқын (33 км), Жұма (35 км), Жамбай (39 км), Самарқан (41 км), Бұлыңғыр (44 км), Гүлабат (46 км), Тайлақ (47 км), Маржанбұлақ (49 км), Қаттықорған (50 км), Бейсенбі (52 км), Су қоймасы (52 км), Достық (54 км), Ғаллаарал (63 км), Нұрабат (64 км), Ұрғыт (73 км). Экономикасы және инфрақұрылымы Пайарықтың ауылшаруашылық ұйымдары мал және жібек шаруашылығымен айналысады. Кәсіпорындар мақта талшығын өңдейді, жіп пен жіп талщықтарын шығарады. Зауыттарда сүт өнімдері де шығарылады. Қалада өндіріс орындары, автоколонна, базар, 3 жалпы білім беретін мектеп, ауыл шаруашылығы кәсіптік колледжі, машина-трактор паркі, мәдениет үйі, орталық кітапхана, мәдениет және демалыс саябағы, бірқатар емдеу мекемелері (орталық аурухана, жедел жәрдем бөлімі, емхана, оптикалық дүкен, 4 дәріхана) бар. Дереккөздер
Қиқаң-қоқаң

Қиқаң-қоқаң — ойын аспабы болып, жоғары-төмен икемді қозғала алатын көлденең тақтаның ортасы тұрақты тұғырға орнықтырылған болады, оның бір ұшы жоғары көтерілсе, екіншісі төмен түседі. Ойыншылар оның екі басына отырып, жоғаны-төмен көтеріліп ойнайды. Олар көбінесе саябақтар мен мектеп алаңдарында балалардың ойнауына арнап қойылады. Механикалық тұрғыдан айтқанда, қиқаң-қоқаң - бұл рычаг түрі болып, ол екі жағында күш пен жүктеме теңестірілген, ұзынырақ бөрене мен тұрақты тірек нүктеден тұратын қозғалмалы дене. Галерея Дереккөздер
Ұрғыт

Ұрғыт — қала (1973 жылдан), Өзбекстанның Самарқан облысы Ұрғыт ауданының әкімшілік орталығы. Сипаттама Ұрғыт — облыстың оңтүстік-шығыс бөлігінде Самарқан қаласынан 35 км жерде Зарафшан тау жотасының етегінде орналасқан. Қала кейбірінің жасы 1000 жылдан асатын шынар тоғайымен танымал. Ұрғыт Өзбекстанның ең көне қалаларының бірі болып саналады, бір қызығы, Өзбекстан, Ауғанстан және Тәжікстанның кейбір қауымдары өздерінің шығу тегін Ұрғыт қаласымен байланыстырады. Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық Ұрғыт — шағын қала. Ол өз елінде (Өзбекстан) халық саны бойынша 33-ші орында, облыста (Самарқан облысы) 3-ші орында. Әлемдегі барлық қалалар арасындағы орны: шамамен 7488 орын. Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық: Тайлақ (25 км), Гүлабат (31 км), Пенжакент (33 км, Тәжікстан), Самарқан (33 км), Жамбай (34 км), Бұлыңғыр (39 км), Мираки (42 км), Китаб (44 км), Шарқын (48 км), Осмат (50 км), Шаһрисабз (52 км), Жұма (60 км), Маржанбұлақ (61 км), Достық (62 км), Ескі Жекебақ (63 км), Шелек (66 км), Яккабаг (67 км), Лайыш (67 км), Шырақшы (70 км), Пайарық (73 км). Тарихы Ұрғыт топонимі 17 ғасырда «пайда болды». Ол сол кездегі өзбек руларының бірімен байланысты болды. Зеравшан жотасының етегіндегі елді мекекннің өзі ертерек пайда болған. Соңғы орта ғасырларда Ұрғыт Шаһрисабзға баратын жолды бақылайтын бекініс болған. Бұхара әмірлігі тұсында Ұрғыт алдымен провинцияның орталығы (бекство) болды, содан кейін біраз уақыт ресми түрде дербес бекет ретінде өмір сүріп, тек номиналды түрде Бұхараға бағынды. 18 ғасырдан бастап Ұрғытты өзбек әскери губернатор-мингтері басқарды. Орыс әскерлері стратегиялық бекіністі Бұхара әмірлігімен соғыста (1868) басып алды. Қазір Угрут – аудан орталығы. Экономикасы және инфрақұрылымы Қалада бірнеше кілем тоқу фабрикалары, темекі, шифер зауыты бар. Халыққа қызмет көрсететін 3500-ден астам жеке шеберханалар мен қызмет көрсету орындары бар. Қалада жалпы білім беретін мектеп, кәсіптік колледж, мамандандырылған мемлекеттік орта мектеп, кітапхана, мәдени орталық т.б. жұмыс жасайды. Көрнекі жерлері Қаланың мәдени мұрасы оны туристік орталық ретінде тануға мүмкіндік береді. Біріншіден, Ұрғыт – дәстүрлі қолөнер (қыш, кілем тоқу) қаласы және үлкен шығыс базары. Екіншіден, қалада және оның төңірегінде бірнеше таңғажайып нысандар бар. Ұрғыттың басты көрікті жері – Чар-Чинор (Төрт шынар). Бұл – кейбірінің жасы мың жылдан асатын алып көне шынарлар бағы. Олар қорықтағы қасиетті бұлақтың жанында өседі. Ұрғытқа жақын жерде Шайтан Жіге немесе Ібіліс дулығасы деген үстірт бар, жартастардың табиғи сұлбасы таң қалдырады. 1996 жылдан бастап 9 ғасырдағы христиан несториандық шіркеуінің қалдықтары табылды. Археологиялық және табиғи көрнекті орындардан басқа, Ұрғыт өзінің таза ауасымен танымал, бұл қала аумағында бірнеше демалыс орындарының пайда болуына ықпал етті. Ұрғыт маңындағы таулар үңгір лабиринттеріне толы. Дереккөздер
SD Family

SD Family — Қазақстандық футбол клубы, 2015 жылы экс-футболшы Дидар Сыдықбектің басқаруымен құрылды. Тарихы 2018 жылы кәсіпқой клуб мәртебесін алды да, келесі жылы Қазақстан кубогына қатысты. 2020 жылға дейін Дидар Сыдықбек ФО (футбол орталығы) деген атаумен ойнады. 2022 жылы Медиа футбол лигасында ойнады. Базасы Астана қаласында. Атақты футболшылары *Сұлтан Сағынаев Дереккөздер Сілтемелер *[https://sd-family.kz/ Ресми сайты]
Жалаңаш ата кесенесі

Жалаңаш ата кесенесі – Қызылорда облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енген XVIII-ХІХ ғасырлардағы сәулет өнері ескерткіші. Орналасқан жері Жаңақорған ауданы, Жаңақорған ауылынан оңтүстікке қарай 9,27 км жерде орналасқан. Сипаты Жалаңаш ата туралы, оның лақап атын (жалаңаш) түсіндіретін көптеген аңыздар сақталған. Ол жақын маңда орналасқан көлмен байланысты. Жалаңаш ата кесенесі қалың тораңғы өскен көлдің жағасында, теміржолдан бір шақырымдай жерде орналасқан. Кесененің артында қатты қираған және жермен жексен болған үлкен қорым бар. Қираған кесене шаршылы болып келген негізі екі сатылы күмбезбен көмкерілген. Оңтүстік-батыс қабырғасының ортасына кесененің түпкіріне апаратын кіреберіс ойығы бар дәліз-дромос жалғанған. Негізгі аумақтың төрт бұрышы жауырыншалармен безендірілген. Осы бұрыштардың іргетасы үлкен тастардан қаланған. Күмбездің төменгі кертпеші бұрыштары доғаланып келген шаршы пішінде, ал жоғарғы кертпеші дөңгелек. Онда төбелік ойық пен төрт жағында орналасқан шаршы пішінді саңлаулар бар. Кіреберіс ұзындығы екі метірлік дәліз түрінде қаланаған қам кесекті екі қабырғадан тұрады. Жабындысы сырғауылды болып келген оның кіреберісі есікпен жабылған. Кіреберістің сол жағына ақ мата байланған баған орнатылған. Күмбез сыланбаған. Камераның шаршылы негізінен күмбез шеңберіне өту камера негізінен бұрыштарындағы қортық аркалы тромпондар арқылы жүзеге асырылған. Камера қабырғаларының орта тұсында параболлалы кескіндегі аркалармен көмкерілген кең қуыстар бар. Камераның төменгі бөлігі күмбездің негізіне дейін сыланған. Камераның ортасында қам кесектерден қаланған қабір үсті ескерткіші тұрған. Ақ матамен жабылған оның солтүстік бөлігінің үстінде қошқардың бас сүйегі болған. Кіреберістің сол жағындағы қуыста тағы біреуі орналасқан, бірақ шағындау болып келген бұл қуыс жерлеумен байланысты. Ол қабір үсті ескерткішінің жоғарға бөлігіне қарсы орналасқан. Онда тартулар (ақшалар) болды, мүмкін Құран сақталған. Есепке алу құжатында ескерткіш ешқандай түсініктемесіз XVI ғасыр деп мерізімделген, бірақ та қам кесектерден тұрғызылған қабырғалар бетінің жақсы сақталуы бүгін күмән келтіреді. Соған қарамастан, осы өңір үшін кесене элементтерінің (архаикалық сатылы күмбезі, кіреберіс бөлігі және т.б.) бірегейлілігінің өзі зор қызығушылық тудырар еді, бірақ та оның тым алыс аймақтардың (Сарысу өзенінің төменгі ағысынан бастап ары солтүстікке қарай) мемориалдарымен ұқсастықтарының болуы, ескерткіш сәулетіне аса маңызды мән береді. Сондай-ақ, ХІХ ғасырға жататын маңайдағы ескерткіштер белгілі бір дәрежеде оның композициялық әдістерін (Қарасопы кесенесі – күмбездің сатылы сұлбасын, Қорасан ата кесенесі – кіші камералық конструкциялық құрылымын және т.б.) қайталауы қызықты. Ескерткіш 2002 жылы тұрғызылған жаңа кесенемен алмастырылған. Жаңа кесене күйдірілген кірпіштен тұрғызылған, шеңберлі күмбезі мырышталған металдан жасалған. Ескерткіштің сырты жұлдыз пішінді, сырылып тасталған кесененің кіреберіс бөлігінің үстіне салынған онша биік емес шығыңқы қасбеттен тұрады. Дереккөздер
Шаңғы спортынан әлем чемпионаты

Шаңғы спортынан әлем чемпионаты — Халықаралық шаңғы спорты федерациясымен (, , FIS) ұйымдастырылатын халықаралық жарыстар. Чемпионаттар Жалпы медальдар саны Сыртқы сілтемелер *[https://archive.today/20120731171641/http://www.fis-ski.com/uk/majorevents/fisworldskichampionships/nordicwsc.html FIS Nordic World Ski Championships from official site] *[https://web.archive.org/web/20050305075135/http://www.sports123.com/cco/index.html Sport 123 results – cross-country skiing] *[http://sports123.com/nco/index.html Sport 123 results – Nordic combined] *[http://sports123.com/sju/index.html Sport 123 results – ski jumping]
Ғашық болған Шекспир

«Ғашық болған Шекспир» — 1998 жылы шыққан тарихи романтикалық комедия. Үздік фильм номинациясында BAFTA, Алтын глобус және Оскар сыйлығын жеңіп алған болатын. Фильмде ағылшын драматургы Уильям Шекспирдің Ромео және Джульетта пьесасын жазғанда қайдан шабыт алғаны туралы қияли көзқарас бейнеленеді. Алайда фильм желісі қияли болса да, ондағы кейіпкерлердің көбісі — шын болған адамдар, ал декорациялар мен костюмдер тарихи шындықпен көрсетілген. «Ғашық болған Шекспир» киносыншылардың оң бағасын алып, кассалық түсім бойынша да сәтті болып шыққан. Ол сол жылдың 10 ең табысты фильм қатарына енген. Сюжет 1593 жылғы Лондон. Жас Шекспир Rose театры үшін пьесалар жазуда және өзі де сахнаға әртіс ретінде шыққанды ұнатады. Ол Ромео мен пират қызы арасындағы махаббат туралы комедияны жазып шығарып, оны бәсекелес Curtain театрына сатқысы келеді. Пьесаны әзірлеу қарқынды жүріп жатыр. Рольдердің біреуіне көпестің қызы Виола де Лессепс келіп өзін ұсынады, бірақ ол заманда театрда тек ерлер ойнай алатын болғандықтан, ол жігітше киініп, шашын бас киімнің астына тығады. Шекспир оның ойнағанын ұнатып, Виоланы театр труппасына бекітеді. Басты рөлдерде Жүлделері Дереккөздер
Үш ауысымды мектеп

Үш ауысымды мектеп — оқу процесі тәулігіне үш ауысыммен ұйымдастырылатын жалпы орта білім беру ұйымы. Мұндай режим, әдетте, оқушы орындарының тапшылығынан, демографиялық өсім мен жедел урбанизация салдарынан, сондай-ақ апатты немесе тозығы жеткен мектеп ғимараттарының орнына жаңа нысандар дер кезінде салынбаған жағдайларда пайда болады. Үш ауысым оқушылардың қауіпсіздігіне, денсаулығына және оқу жетістіктеріне кері әсер ету қаупін арттырады, сондықтан көптеген елдерде мақсат – мектептерді бір ауысымға көшіру. Қазақстандағы жағдай Мемлекеттік саясат және жобалар Қазақстанда үш ауысымды оқытуды жою бағытында 2023 жылдан бастап «Жайлы мектеп» ұлттық жобасы іске асырылуда. Жоба 2025 жылдың соңына дейін 740 мыңға жуық оқушы орны бар 369 заманауи мектеп салуды көздейді; қаржыландыру көлемі триллион деңгейінде жоспарланған. Жоба операторы – «Samruk-Kazyna Construction» АҚ; пайдалануға берілгеннен кейін мектептердің барлығы жергілікті атқарушы органдардың балансына өткізіледі, оқыту тегін болады. Келешек мектептері (2019–2025) 2019 жылдан бері елде 1 млн-нан астам оқушы орнына шақталған 1200-ден көп жаңа мектеп пайдалануға берілді; олардың ішінде 2023–2024 жылдары 510 мың орындық 422 мектеп ашылды. Оқу-ағарту министрлігінің мәліметінше, кейінгі алты жылда үш ауысымды мектептер саны төрт есеге, апатты мектептер екі есеге қысқарды; 2025 жылғы дерек бойынша 3 мың мектеп бір ауысымда, 5 мыңға жуығы екі ауысымда оқытады. Бұдан бөлек, 2024 жылдың соңына қарай жүзден астам жаңа мектеп іске қосылып, бірқатар өңірлерде үш ауысымды оқыту толық жойылды (мысалы, Шымкент, Алматы қаласы, Ақмола, Қарағанды, Қызылорда облыстары туралы министрлік хабарламалары). «Жайлы мектеп» шеңберінде құрылыс бірнеше қаржыландыру арнасымен жүргізіледі: республикалық және жергілікті бюджет, тәркіленген қаражаттан қалыптасқан инфрақұрылымды қолдау қоры, сондай-ақ МЖӘ мен инвестициялар. Мектептер тапсырыс беруші – бірыңғай дирекция арқылы салынып, стандартталған жобалармен жабдықталады; электронды мониторинг пен ашық конкурс рәсімдері енгізілген. Салынған мектептер саны өсіп келе жатқанымен, мегаполистердегі көші-қон, тығыз қалалану және табиғи өсім сұранысты қайтадан арттыруы мүмкін. Сондықтан жаңа құрылысқа қоса, мектеп желісін аймақтық жоспарлаумен, кадрмен қамтумен және білім сапасын арттыру шараларымен ұштастыру қажет деген көзқарас бар (министрлік түсіндірмелері мен сала сарапшыларының пікірлері бойынша). Қараңыз * Қазақстандағы білім беру * Білім беру инфрақұрылымы * Жайлы мектеп Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [https://jaily-mektep.kz/ «Жайлы мектеп» ұлттық жобасының ресми сайты] * [https://skcn.kz/ «Samruk-Kazyna Construction» АҚ]