kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Қаракөл (қала, Қырғызстан)

Қаракөл — Қырғызстанның Жалалабат облысындағы қала. Тарих 1962 жылы 16 маусымда Орта Азиядағы ең ірі Тоқтоғұл СЭС гидроторабының құрылысшылар кенті ретінде құрылды. 1962 жылы 26 қазанда Қырғыз КСР Жоғарғы Кеңесінің Президиумы оған Қаракөл атауын берді, қала үлгісіндегі кентке жатқызылды. Қырғыз КСР Жоғарғы Кеңесі Президиумының 1977 жылғы 7 қаңтардағы Жарлығымен кент облыстық бағыныстағы Қаракөл қаласы болып қайта құрылды. Қала шатқалда, таудың ортасында орналасқан. Қала шегінде 2 жасанды Пионер және Комсомол көлдері бар. Қайыңды өзенінде «Карьер» бөгеті, ал Көкбел асуында — Тоқтоғұл су қоймасы бар. Халқы 2009 жылғы Қырғызстан халқының санағы бойынша қала халқының саны 22 502 адамды құрады, оның ішінде қырғыздар — 21 217 адам немесе 94,3%, орыстар — 771 адам немесе 3,4%, өзбектер — 143 адам немесе 0,7%, татарлар — 141 адам немесе 0,7% . 2017 жылдың 1 қаңтарына халық саны 21 300 адамды құрады . География Қарасу өзенінің Нарын өзеніне құятын жақын жерде, Бішкектен 396 км Бішкек — Ош автожолында, Таскөмір темір жол станциясынан 78 км жерде (Үшқорғаннан бастап соңғы пункті) орналасқан. Қала арқылы Қарасу өзенінің Қайыңды және Шоңтас тармақтары ағып өтеді. Экономика Қаракөлге жақын жерде тау жотасының екінші жағында Тоқтоғұл СЭС бөгеті орналасқан. Қала аумағында Тоқтоғұл СЭС каскадтары және Қамбарата СЭС сияқты өнеркәсіптік кәсіпорындар орналасқан. Қалада 6 мектеп, 4 балабақша, Қырғыз техникалық университетінің филиалы, кәсіптік лицей және колледж бар. Одақ ыдырағаннан кейін және ГЭС құрылысы бойынша жұмыстарды толық тоқтатқаннан кейін Қаракөл кәсіпорындарының бір бөлігі жабылды, олардың бір бөлігі қайта бейінделді. 1990 жылдары жұмыс істемегендіктен, тұрғындар Қаракөл қаласынан кетіп қалған. Қазіргі кезде Нарын өзеніндегі су электр станцияларын пайдаланатын Тоқтоғұл СЭС және Қамбарата СЭС компаниялары қаланың ең табысты кәсіпорындары болып қалуда. Бұл ретте, Нарынгидроэнергострой, Достық зауыты, СпецГЭМ, ГСС, ЭСАМ сияқты бұрынғы атақты компаниялар мүшкіл жағдайда. Дереккөздер
Махаббатым, кеш мені (телесериал)

«Махаббатым, кеш мені» (; сөзбе-сөз аудармасы: «Жабайы гүл») — филиппиндік телесериал. Қазақстанда бұл сериал 31 телеарнасында көрсетілді. Сюжет Оқиға Лили Круздың және оның отбасының қиын тағдыры, олардың қатыгез Ардиенте отбасынан шеккен қасыреті туралы. Ардиенте отбасынан Эмилия Торильо Лилидің ата-анасы Камия Круз бен Данте Крузды өлтіруге бұйрық береді. Бүкіл Ардиенте отбасысы Круз отбасысының бүкіл мүшесі өлді деп ойлайды. Бірақ, Лили мен Камия бұл оқиғадан кейін тірі қалады. Лилиді бизнес әйел Приянка Агуасуға әкеледі. Ол оны асырап алады және мықты, тайсалмайтын қыз қылып өсіреді. Өскенде ол Poblacion Ardiente-ге Айви есімді әйел болып қайтып келеді. Оның мақсаты өз отбасы және қатыгез Ардиентелердің қолынан зардап шеккен бүкіл адамдар үшін кек алу, әділеттілік орнату. Рөлдерде Марапаттар мен номинациялар Халықаралық көрсетілім Дереккөздер Сілтемелер *
Таскөмір

Таскөмір — Қырғыз Республикасының Жалалабат облысы облыстық бағыныстағы қала. Қазіргі уақытта қала құрамына Шамалдысай, Қызылжар және Теңдік ауылдары кіреді. Тарих Таскөмір қаласының қазіргі орналасқан жеріндегі алғашқы қоныстар революцияға дейінгі кезеңде көмір кен орындарының ашылуымен пайда болды. Көмір өндіруді дамыту 1930-шы жылдардан Таскөмір — Әндіжан темір жолының құрылысынан кейін басталды. 1933 жылы шахта басқармасы құрылды. 1930 жылы осы аймақта көмір алабы ашылғанда, 1943 жылы қалаға көшкен шағын кеншілер қонысы құрылды. 1935 жылғы 20 желтоқсандағы БОАК Қаулысымен Қырғыз АССР-да орталығы Нарын елді мекеніндегі жаңа Таскөмір ауданы құрылды. Сол қаулымен Нарын Таскөмір елді мекені болып өзгертілді. 1989 жылы трихлорсилан, кремний тетрахлориді, поликристалл кремний және синтетикалық кварц тиглдерін өндіруге арналған жартылай өткізгіш материалдар зауыты іске қосылды. География Қала Нарын өзенінің оң жағалауында (Сырдария өзенінің алабы), Бішкек — Ош автотрассасының жанында орналасқан. Бішкек қаласына дейін - 450 км, ал Жалалабат қаласына дейін - 129 км. Қала Ферғана алқабының солтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан, солтүстік-батыс жағынан Ақсы ауданымен, солтүстік-шығыс жағынан — Қаракөл қаласымен, ал шығыс жағынан — Наукен ауданымен шектеседі. Қала аумағы 48,3 км² құрайды және теңіз деңгейінен 585 метр биіктікте орналасқан. Халқы 2009 жылғы Қырғызстан халқының санағы бойынша қала халқының саны 34 756 адамды құрады, оның ішінде қырғыздар — 30 530 адам (87,8%), өзбектер — 2635 адам (7,6%), орыстар — 680 адам (1,9%), татарлар — 542 адам (1,6%) . 2017 жылдың 1 қаңтарына халық саны 40 400 адамды құрады . 1999 жылы қырғыздар 65%, орыстар — 12%, өзбектер — 8%, қазақтар — 1%, татарлар — 7%, украиндар — 1%, тәжіктер — 0,5%, басқа ұлттар — 5% құрады. Дереккөздер
Алмалық (көне қала)

) бейнеленген.]] Алмалық — Орта ғасырдағы көне қала жұрты. Географиялық орны Іле өзенінің бойында, қазіргі ҚХР-дың Шыңжаң Ұйғыр автономиялық ауданы территориясында, Қазақстан шекарасындағы Қорғас ауылының солтүстік-шығысында 20 км жерде орналасқан. Сипаты Қираған қала орны шамамен 25 км 2 аумақты алып жатыр. Кең ауқымды ресми археологиялық қазба жұмысы жүргізілген жоқ. 1950 жылы қытай археологі Хуан Вэнби және соңғы жылдарда Шыңжаң тарихи мұражайының археологиялық экспедициясы зерттеу жұмыстарын жүргізген. Қыш және фарфор, оның ішінде орта ғасырларда аса қымбат бағаланған қытайдың селадон фарфор ыдыстары, Шағатай ұлысының алтын, күміс теңгелері, металдан жасалған тұрмыстық бұйымдар мен еңбек құралдары, түркі тілінде сөздер жазылған несториандық құлпытастар т. б. құнды мұралар табылды. Қаланың шығыс жағында Алмалықта билік жүргізген Тоғлық Темір ханның (1329 — 1363 жылдары) күмбезі бар. Алмалық туралы Шыңғысхан жорығына қатысушы қытай ғұламасы Чанчунь Жэнрэнның, шүршіт Елуичусайдың сапары туралы жазбаларда, «Юань тарихында», Алмалықтың өзінен шыққан тарихшы-ғалым Жамал Қаршидің «Мүлхакат әл-сурах» атты еңбегінде, сондай-ақ М. Х. Дулатидің, Рашид әд-Диннің, Жувейнидің, Бабырдың кітаптарында, армян патшасы Геитунның қолжазбаларында мол мағлұматтар келтірілген. Қаланың негізі қашан қаланғаны белгісіз. Оның бізге белгілі алғашқы билеушісі қарлұқ Озар Тұғырыл ханды Шыңғысханға тізе бүккені үшін Найман ханзадасы Күшлік өлтірген. Шағатай ұлысы кезінде Алмалық хандықтың жазғы ордасы болды. 14 ғасырдың басында ұлыс ыдыраған кезде Моғолстан (Шығыс Шағатай) астанасына айналды. Тарихи деректер бойынша Алмалық Әмір Темірдің Моғолстанға жасаған жорықтары барысында (1357, 1383, 1390 жылдар) күйреген. Жібек жолының негізгі күре тамырынан орын тепкен өзге де көптеген қалалармен қатар Алмалық та ірі сауда, мәдениет және саяси орталық ретінде Қазақстан мен Шығыс Түркістанның орта ғасырлық тарихы мен мәдениетінде аса маңызды рөл атқарды. Галерея Дереккөздер
Шымбұлақ (айрық)

Елді мекендер: * Шымбұлақ – Алматы облысы Талғар ауданындағы ауыл. * Шымбұлақ – Жетісу облысы Алакөл ауданындағы ауыл. Басқа мағыналар: * Шымбұлақ – Алматы маңындағы Іле Алатауы шатқалының 2510 метр биіктігінде орын тепкен шаңғы базасы.
Ронин

Ронин (rōnin, 浪人, қаңғырушы, сенделуші) — Жапония тарихындағы ұстазы, немесе басшысы жоқ самурай. Ұстазы қайтыс болған, немесе тірі болса да ұстазының көмегінен айырылған жағдайда самурай ронин деп аталады. Ронин ешқандай тұрақты статус емес, әркім де ронин болуы мүмкін. Бұл сөз кейін тек ұстазы жоқтарды ғана емес, ештеңе істемей, тұрақты тұрмыс кешірмей, сенделіп, қаңғырып жүрушілерге де қаратылған. Қазіргі жапон тілінде Ронин сөзі жұмыстан шеттетілген сатушыға қаратылады, немесе универститетке қабылданбаған орта мектеп түлегіне қаратылады. Этимологиясы Ронин сөзі тіке жапон тілінде 浪人 - "Толқын адамы" деген сөзден шыққан. Толқын - қоғамда бағытсыз қаңғырып, келіп-кетіп жүруіне қаратылған. Бұл үйі жоқ "Кезбе", "қаңғырушы" деген сөздердің идиомалық айтылуы. Бұл сөз Нара (Nara) және Хеиан (Heian) мезгілінде шыққан болып, басшысының жерінен кетушіге қаратылған. Кейін бұл сөз Самурайлардың ұстазы жоқтарына қаратылған. "Жеті самурай" киносында қарақшылар шабуылына ұшыраған ауыл осындай Рониндерді жалдайды. Дереккөздер
Мырзахметов

Мырзахметов сөзі мынадай мағыналар білдіруі мүмкін: * Абай Естайұлы Мырзахметов – агроном. * Асқар Исабекұлы Мырзахметов - мемлекеттік қайраткер, Ауылшаруашылық ғылымдарының кандидаты. * Бақытжан Қабижанұлы Мырзахметов - суретші. * Естай Мырзахметов – жазушы, публицист, Қазақстан Жазушылар одағының мүшесі. * Кәмәли Мырзахметов – қоғам қайраткері. * Керей Мырзахметов - слесарь. «Құрмет Белгісі» орденінің иегері. * Мәден Мырзахметов – еңбек ардагері. Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің депутаты. * Меңлібай Мырзахметұлы Мырзахметов – ғалым, техника ғылымдарының докторы. * Тұрабай Мырзахметов – журналист. * Шалатай Мырзахметов — қоғам қайраткері.
Қазақша бизнес Африкада

«Қазақша бизнес Африкада» — толықметражды көркем фильм, «Қазақша бизнес» медиафраншизасының үшінші фильмі. 2018 ж. Kazteleproduct мен Pontact Productions киностудиялары шығарған. Сюжеті Қонақүйді туыстарымен бірге басқарып отырған Жомарт қалыңдығы Айсұлумен бірге бал айына аттанады. Әлбетте онымен бірге туыстары да ілеседі. Олар демалып жүріп, жаңа табыс көзін ашудың да жаңа идеяларын ойластырады. Сол жақта Кения ханзадасымен танысып, Африкадан арзанға шай сатып алуға болатынын біледі. Жаңа бизнес көзін таптым деп ойлаған кейіпкерлер Найробиге аттанады. Рөлдерде *Жомарт Балтабаев — Нұрлан Қоянбаев *Ален — Жан Байжанбаев *Еркош – Рамазан Амантай *Чепчанга – Годфри Оджьямбо *Баако – Гедсон Барасо *Айсұлу – Гүлназ Жоланова *Мақпал - Дариға Бадықова Дереккөздер
Қазақша бизнес Кореяда

«Қазақша бизнес Кореяда» — толық метражды көркем фильм, «Қазақша бизнес» медиафраншизасының төртінші фильмі. 2019 ж. Kazteleproduct және The Groove киностудиялары шығарған. Сюжеті Жомарт Қанатұлының отелінде халықаралық конференция өтпекші. Онда жаңа техника түрлері таныстырылады. Жомарт сол себепті отелді жоғары технологиялық тұрмыс техникасымен жарақтай бастайды. Швейцар Бақдәулет өте қымбат жабдықты сындырып алады. Оны тек Сеулде ғана жөндеуге болады. Кейіпкерлер сол үшін Оңтүстік Кореяға аттанады. Бұрынғыдай келеңсіз оқиғаларға ұрынбау үшін Еркошты Қазақстанда қалдырып кетеді. Рөлдерде *Жомарт Балтабаев — Нұрлан Қоянбаев *Ален — Жан Байжанбаев *Еркош — Рамазан Амантай *Айсұлу — Гүлназ Жоланова *Мақпал — Дариға Бадықова Дереккөздер
Қазақша бизнес (медиафраншиза)

«Қазақша бизнес» — ойдан шығарылған кәсіпкер Жомарт Балтабаевтың өміріндегі оқиғаларға негізделген қазақстандық медиафраншиза. Франшиза 2016 жылы түсірілген «Қазақша бизнес» фильмінен бастау алады. 2017 жылы оның жалғасы Қазақша бизнес Америкада, одан кейін - 2018 жылы «Қазақша бизнес Африкада» фильмдері шықты. Франшизаның төртінші фильмі — «Қазақша бизнес Кореяда» 2019 жылы шықты, ал 2021 жылы «Қазақша бизнес Түркияда» фильмі жарық көрді. Сондай-ақ, франшизаның басты кейіпкерлерінің бірі Еркоштың оқиғасы туралы баяндайтын және франшиза оқиғасына тікелей қатысы бар «I go to school» фильмі 24 наурыз 2022 жылы жарық көреді деп күтілуде. Кассалық түсім бойынша Қазақстанда шығарылған ең үздік медиафраншиза. Фильмдер Шолу Бірінші фильмде Жомарт — қонақ үйі бар, қарапайым кәсіпкер. Оның кәсібінде жаңа леп пайда болады, оның жобасымен алпауыт инвестор қызығып отыр. Және ең жауапты сәтте, қонақ үйді презентацияға дайындау үшін, барлық қызметкерлер жұмыстан кетіп қалады. Бірақ адам адамға қасқыр болса, Қазақстанда адам адамға туысқан. Екінші фильмде шетелдік инвесторлармен сәтті келісім-шарттан кейін Жомарт қонақ үйіне халықаралық дәрежені және 5 жұлдыз деген атақты алғысы келеді. Алайда кәсіпкердің алпауыт ойлары құрдымға ұшырайды. Істі қолға алу үшін ол Штаттарға кетеді. Үшінші фильмде қонақүйді туыстарымен бірге басқарып отырған Жомарт қалыңдығы Айсұлумен бірге бал айына аттанады. Әлбетте онымен бірге туыстары да ілеседі. Олар демалып жүріп, жаңа табыс көзін ашудың да жаңа идеяларын ойластырады. Сол жақта Кения ханзадасымен танысып, Африкадан арзанға шай сатып алуға болатынын біледі. Жаңа бизнес көзін таптым деп ойлаған кейіпкерлер Найробиге аттанады. Төртінші фильмде Жомарт Қанатұлының отелінде халықаралық конференция өтпекші. Онда жаңа техника түрлері таныстырылады. Жомарт сол себепті отелді жоғары технологиялық тұрмыс техникасымен жарақтай бастайды. Швейцар Бақдәулет өте қымбат жабдықты сындырып алады. Оны тек Сеулде ғана жөндеуге болады. Кейіпкерлер сол үшін Оңтүстік Кореяға аттанады. Бұрынғыдай келеңсіз оқиғаларға ұрынбау үшін Еркошты Қазақстанда қалдырып кетеді. Түсім Кассалық түсім Критика Басты кейіпкерлер Түсіру тобы Дереккөздер
Гүлмира Бекзатқызы Дәулетова

Гүлмира Бекзатқызы Даулетова (13 сәуір 1988, Қазақ КСР, КСРО Шымкент облысы Ленинск) — шахматтан халықаралық әйелдер шебері (2007),[Қазақстан Республикасы әйелдер құрамасының тұрақты мүшесі. Қазіргі уақытта Қазақстан шахмат федерациясының атқарушы және турнирлік директоры болып жұмыс істейді. 4 жасар Гүлмираның алғашқы тренері, оның әкесі (бағдарламашы және шахматтан спорт шеберіне үміткер) болды. 12 жасында әкесімен көршілес жатқан Өзбекстанға халықаралық турнирге барып, бірінші орын алды, сол турнирде жас шахматшыны Шымкенттік жаттықтырушысы Григорий Ким байқады. М.Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан мемлекеттік университетінің «Құқықтану және халықаралық қатынастар» факультетін тамамдап, 2014 жылы - Алматыдағы Қазақ ұлттық университетінің «Халықаралық қатынастар» факультетінің магистратурасын бітірген. Испанияда академиялық ұтқырлық бағдарламасы бойынша білім алып, "V Open International St Casablanca" турнирін жеңіп алды. Қазіргі таңда Қазақстанның үздік 5 шахматшысы қатарына енген. Жетістіктері * 2001 ж. - 14 жасқа дейінгі қыздар арасындағы Өзбекстан чемпионы; * 14, 18, 20 жасқа дейінгі топтағы қыздар арасындағы Қазақстан чемпионы; * 2004 ж. - 16 жасқа дейінгі Азия чемпионатының қола жүлдегері; 3 ұпайды орындап Халықаралық шебер атанды. 1). 2005 ж. 18 жасқа дейінгі қыздар арасындағы әлем чемпионатында (Бельфор, Франция,), 2). 2006 ж. Дүниежүзілік шахмат олимпиадасында (Турин, Италия,), 3) 2006 ж. 18 жасқа дейінгі Азия чемпионатында бірінші орын үшін (Бішкек, Қырғызстан); * 2006 ж. - 18 жасқа дейінгі шахматшылар арасындағы Азия чемпионы; * 2007 ж. - Макао жабық бөлмелеріндегі Азия ойындарының қола жүлдегері; * 2007 ж. - "Аэрофлот С -2007" турнирінің жеңімпазы (ерлер номинациясы) Қазақстанның Әйелдер арасындағы үш дүркін чемпионы (2007, 2008, 2010); * 2010 ж. - Анкарада түркітілдес елдер студенттерінің Универсиадасында Вице-чемпион; * 2013 ж. - командада құрамынла Қазақстан чемпионы (Астана үшін өнер көрсетті); * 2014 ж. - блиц бойынша Қазақстан чемпионы; * 2014 ж. - блиц бойынша Азия ұлттар Кубогының екі мәрте жүлдегері (Тебриз, Иран): күміс (жеке), қола(командада); * 2014 ж. - 41-ші Бүкіләлемдік шахмат олимпиадасының (Тромсе, Норвегия) қола жүлдегері; * 2016ж. - Бакуде (Әзірбайжан) өзінің 6-шы Олимпиадасында ойнады (2006 - 2016). Дереккөздер
Нарымбетов

Нарымбетов сөзі мынадай мағынывлар білдіруі мүмкін: * Әбділхамит Қуанұлы Нарымбетов – ғалым, филология ғылымының докторы. * Әнес Нарымбетов – ақын. * Қожамұрат Нарымбетов – Социалистік Еңбек Ері, шопан. * Молдақұл Сұлтанұлы Нарымбет — Қазақ суретшісі. ҚР Көркемөнер академиясының толық мүшесі. Кескіндемеші, суретші-радикал, қазақ авангардының негізін салушы. ҚР Суретшілер одағының мүшесі. * Сатыбалды Жәлелұлы Нарымбетов — қазақстандық кинорежиссер, жазушы, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері, Қазақстанның мемлекеттік сыйлығының иегері.
Үмбетов

Үмбетов сөзі төмендегідей мағыналар білдіруі мүмкін: * Амангелді Қажиахметұлы Үмбетов - ауыл шаруашылығы ғылымдарының докторы. * Байжиен Үмбетов – 1916 жылғы Ырғыз көтерілісі басшыларының бірі. * Жәңгір Үмбетов - суретші. * Серік Әбікенұлы Үмбетов — мемлекеттік қайраткер. * Тұрақбай Жетенұлы Үмбетов - медицина ғылымдарының докторы.
Сәуле Диқанбаева Әлкейқызы

Сәуле Диқанбаева Әлкейқызы (23 ақпан 1955 Қарағанды қаласы) - дәрігер - педиатр, медицина ғылымдарының кандидаты . Ұлты-қазақ. Өмірбаяны Әкесі - Диқанбаев Әлкей Диқанбайұлы, қайтыс болған. Ұлы отан соғысына қатысқан. Анасы - Диқанбаева Бибісара, зейнеткер, Еңбек ардагері, Ұлы отан соғыс кезінде тыл еңбеккері. Қарағанды қаласында мектепте қазақ тілі пәнінің мұғалімі болған. Тұрмыста. Күйеуі - Серікбаев Талғат Теңдікұлы "Асар" партиясының мүшесі, Ақмола мемлекеттік медицина академиясының бас бухгалтері. Ұлы - Серікбаев Қуаныш (1989 жылы туған). Білімі Қарағанды мемлекеттік медицина институтының педиатрлық факультетін бітірген (1978). 1982-жылдан КСРО медицина ғылымдары академиясы педиатрия ҒЗИ-ның ординатурасы мен аспирантурасында оқыған. Орыс, қазақ, ағылшын тілдерін біледі. Ғылыми атағы * Медицина ғылымдарының кандидаты. Кандидаттық диссертациясының тақырыбы: "Балалардағы гломерулонефриттер кезінде қан тоқтатудың бұзылуы және оларды түзету әдістері" (1986) * Медицина ғылымдарының докторы. Докторлық диссертациясының тақырыбы: "Балалардағы қан кету арқылы қан тамыры қабырғасыныңқабынуы кезіндегі бүйректің зақымдануы" (1997) * С.Ж. Асфендияров атындағы Қазақ ұлттық медицина университеті профессоры (1997-2002) * 1979-жылдан Қарағанды қалалық №1 балалар клиникалық ауруханасы емханалық бөлімшесінің меңгерушісі * 1986-жылдан Қарағанды мемлекеттік медицина институты госпитальдық педиатрия кафедрасының ассистенті * 1988-жылдан Алматы мемлекеттік медицина институты госпитальдық педиатрия кафедрасының ассистенті * 2002-жылдан педиатрия және балалар хирургиясы ғылыми орталығының директорының орынбасары * 2003-жылдан ҚР денсаулық сақтау вице министрі * ҚР Денсаулық сақтау ісінің үздігі (2005) * 2006-жылдан қазіргі уақытқа дейін Педиатрия және балалар хирургиясы ҒЗИ директоры * ҚР Нефрологтар және трансплантологтар қауымдастығының; Халықаралық Трансплантологтар қауымдастығының мүшесі * "Ерен еңбегі үшін" медалімен марапатталған. Шығармашылығы * "Балалардағы қан кету арқылы қан тамыры қабырғасының қабынуы" (1997) * "Балалардағы теміртапшылықты анемия" (1998) монографияларының * Сондай ақ 80-нен астам мақалалар мен жарияланымдардың авторы * Өнертабыстық 2 патенттің иесі (1996-1997) Дереккөздер
Татьяна Немцан

Өмірбаяны Татьяна Немцан - қоғамдық қайраткер, «Ақбота» қоғамдық ұйымының жетекшісі және Аршалын ауданының Вячеслав орта мектебінің директоры. Еңбек жолы *1981 жылы С.Сейфуллин атындағы Целиноград педагогикалық Институтының шет тілдері (ағылшын, француз) факультетіне түсті. *1986 жылы Институтты бітірген соң Аршалын ауданының Вячеслав орта мектебінде жұмыс істей бастады (және әлі де сол жерде еңбек ету де). *Татьяна Немцан басқаратын «Ақбота» ҰҚ (ұйымдасқан қор) он жыл аралығында біздің елімізде ең сәтті үкіметтік емес ұйым деңгейіне жетті. *«Жас фермер мектебі» бағдарламасы іске асырылатын Ақмола облысындағы «Арнасай» жасыл технологиялар Орталығының, сонымен қатар «Энергия үнемдеуіш технологиялар», «Менің эко үйім» атты 29 халықаралық бағдарламалардың жетекшісі. «Арнасай» жасыл технологиялар Орталығы G-Global-мен бірігіп ашылды. Оның жұмысының нәтиежелерін көруге шетелдік мамандар келді. Оқушылар жалпы білім беретін пәндерден басқа экологияның мәселелерін де терең зерттейді. Олардың кейбреулері бірнеше жеке экологиялық жобаларды іске асырған. *Татьяна Немцан маңызды бастамалар қоғамдық Қорының төрайымы. Марапаттары «Қазақстанның 100 жаңа тұлғалары» жобасының жеңімпазы. Сілтеме
Соник кинода (фильм)

«Соник кинода (фильм)» – бейне ойындарының Sega сериясына негізделген режиссер Джефф Фоулердің тірі актерлары мен анимацияларын біріктіретін көркем фильм. Фильмнің авторы Патрик Кейси, Джош Миллер. Фильмдегі басты рөлдерді Бен Шварц, Джеймс Марсден және Джим Керри ойнады. Соник кинода (фильм) — 2020 жылы 14 ақпанда шықты. Фильм сыншылардың аралас пікірлерін алды.. Олар қойылымды (әсіресе Керри), Соник-тің дизайнын, визуалды компонентті және бастапқы материалға жақындық дәрежесін жоғары бағалады, бірақ сюжетті және өзіндік болмыстың жоқтығын сынға алды.. Дереккөздер Сілтемелер * [https://sonic-movie.jp/ Ресми сайт]
Қызыл тиін

Қызыл тиін — тиінтәріздес кеміргіштер. Жануарға «hudsonicus» ғылыми түр атауы Гудзон шығанағының құрметіне берілген, тиін сол жерде алғаш рет сипатталған . Мекендеу орындары мен таралауы Солтүстік Американың барлық аумағында — Аляскада, Канадада, АҚШ-та. Тіпті оңтүстік-шығысында Аризона шөліне және Нью-Мексико мен Джорджияға дейін кең таралған. Тиындар әртүрлі орманды жерлерде тұрады,оның ішінде қылқан жапырақты, аралас ормандар. Сондай-ақ оларды үлкен піскен ағаштардан жасалған екпелер бар қала маңындағы аудандарда байқауға болады. Сипаты Тиін денесінің ұзындығы 28-35 см, құйрығының ұзындығы-9,5-15 см. Терісінің түсі өзгергіш болып келеді. Түрлі аймақтарда бұл тиындар түрлі түсті болуы мүмкін, сондай-ақ тиындар қысқы және жазғы уақыттарда терілерін ауыстырады. Терілері әдетте қоңыр немесе зәйтүн-қызыл болады. Дереккөдер
Ахмад Шаһ Масұт

Ахмад Шах Масуд ( — Ahmad Šāh-e Mas'ūd; 1 қыркүйек 1953 жыл — 10 қыркүйек 2001 жыл) — Ауғанстандағы дала сарбаздарының қолбасшысы, 1992–1996 жылдары Ауғанстанның Қорғаныс министрі болған тұлға. Ұлты тәжік. Ауғанстандағы Кеңес басқыншыларына қарсы соғыс кезінде ислам көтерісшілері арасында Панж (Пянж) арыстаны деген лақап атқа ие болған командир және тәліптерге қарсы Солтүстік одақ қозғалысының бас көшбасшысы. Тілші кейпіне кіріп сұхбат алғалы келген ұлты араб екі тәліп жанкештісі видеокамерадағы жарылғышты жарып жіберуінен қаза тапқан. Ізін жалғастырушылары — ауғанның қазіргі вице-президенті, өзбек генералы Əбдірашид Достым және ауған үкімет басшысы, оппозиция лидері, тәжік текті Абдулла Абдулла. Масуд сол кездегі ауған дала командирлер арасынан Батыстың көптеген саясатшылар сеніміне кірген бірден бір тұлға болды.
Көкшетау Халықаралық Әуежайы

Көкшетау Халықаралық Әуежайы (IATA: KOV, ICAO: UACK) — Қазақстан Республикасының Ақмола облысындағы Көкшетау қаласының халықаралық әуежайы. 1945 жылы салынған. Ол Көкшетау орталығынан солтүстік-шығысқа қарай 12.5 км қашықта, Ақкөл ауылы мен А-13 автожолының арасында орналасқан. 2018 жылы әуежай 21,427 жолаушыға қызмет көрсеткен (2017 жылмен салыстырғанда 2.7%-тік кему) және осы көрсеткіш бойынша қазақстандық әуежайлар арасында жолаушылар ағыны бойынша 17-ші орынды иеленді. Әуе транспортының халықаралық қауымдастағы (IATA) тағайындаған Көкшетау әуежайының үш әріптік коды KOV болып табылады, себебі Көкшетау бұрын Кокчетав деп аталды. "Нұрсұлтан Назарбаев Халықаралық Әуежайы" акционерлік қоғамының құрылымымен басқарылады. Көкшетау қаласының әуежайында "SCAT" АҚ-ның Ақтау қаласына (Маңғыстау облысы) тұрақты авиарейстері - аптасына 2 рейс, Шымкент қаласына тұрақты авиарейстері - аптасына 2 рейс және "Qazaq Air" АҚ-ның Алматы қаласына аптасына 3 рет рейстері орындалады. Орналасуы Көкшетау орталығынан солтүстік-шығысқа қарай 12.5 км қашықта, Ақкөл ауылы мен А-13 (бұрынғы Р393) автожолының арасында орналасқан. Тарихы Көкшетау әуежайының тари­хы 1945 жылдың маусым айынан өзек тартады. }} Сыртқы сілтемелер * * [https://www.flightradar24.com/53.31,69.37/9 Халықаралық Көкшетау Әуежайынан ұшып шыққан ұшақтар мен қонып жатқан ұшақтардың радарлық бағылаулары]
Музыкалық жанр

Музыкалық жанр — белгілі бір сюжеттік, композициялық, стилистикалық және басқа да ерекшеліктерімен сипатталатын музыкалық шығармалар жиынтығы. Сондай-ақ басқа да осы үлгідегі шығармалар. Музыкадағы жанр ұғымы мазмұн мен форма санаттарының шекарасында тұр және пайдаланылған экспрессивті құралдар жиынтығы негізінде шығарманың объективті мазмұнын анықтауға мүмкіндік береді. Ол, әдетте, тарихи қалыптасқан ұрпақ және музыкалық шығармалардың түрлерін сипаттайды. Ал, қысқаша айтқанда, бұл шығу тегі, орындау шарттары мен қабылдауына байланысты музыкалық шығармашылықтың түрлері мен түрлерін сипаттайтын көп ұғым. Музыкалық жанрдың түрлері * Классикалық музыка; * Халық музыкасы; * Рухани музыка; * Латынамерикалық музыка; * Блюз; * Ритм энд блюз; * Джаз; * Шансон; * Роман Дереккөздер
Несіпбаев

Несіпбаев сөзі мынадай мағыналар білдіруі мүмкін: * Айқынбек Ескермесұлы Несіпбаев - журналист. * Ғабит Төлеутайұлы Несіпбаев - пианист, органшы. * Төлеутай Несіпбаев – биология ғылымдарының докторы, профессор.
Эрлинг Холанд

Эрлинг Браут Холанд (; 2000 жылы 21 шілдеде туған, Лидс, Англия) — норвегиялық футболшы, "Манчестер Сити" клубы мен Норвегия құрамасының шабуылшысы. Карьерасы Клубтық 2016 жылы 12 мамырда тұңғыш рет Норвегия чемпионатының бірінші лигасында "Брюне" сапында алаңға шықты. 2017 жылы ақпан айында "Молде" клубымен келісім шарт жасасты. 4 маусымда "Сарпсборгқа" қарсы ойында жаңа клубы сапында Норвегия жоғары лигасында дебют ойынын өткізді. 2018 жылы 19 тамызда "Ред Булл Зальцбург" клубымен келісім шарт жасасып, 2019 жылғы 1 қаңтардан бастап осы команда сапында ойнайтын болды. 2019 жылы 19 шілдеде Аустрия кубогында "Парндорф" қақпасына хет-трик жасады. 10 тамызда Аустрия чемпионатындағы тұңғыш хет-тригін "Хартберг" (7:2) қақпасына соқты. 2019 жылы желтоқсанда "Боруссияға" ауысты. 2020 жылы 18 қаңтарда тұңғыш ойынын "Аугсбургке" қарсы өткізіп, хет-трик жасады. 2022 жылы "Манчестер Сити" клубына ауысты. 30 шілдеде Эрлинг "Ливерпульге" қарсы Англия суперкубогында дебютін жасады. 7 тамызда Премьер-лигадағы дебюті "Вест Хэм Юнайтедке" қарсы ойында алаңға шықты, екі гол соқты. 27 тамызда Англия чемпионатында "Кристал Пэласке" қарсы матчта екінші таймда алғашқы хет-тригін 19 минуттың ішінде жасады. Ұлттық құрама Норвегияның барлық жастағы құрамаларында ойнады. 2019 жылы 5 қыркүйекте алғаш рет Норвегия ұлттық құрамасында алаңға шықты. Тұңғыш голдарын 2020/21 жылғы Ұлттар Лигасында соқты. Жетістіктері Командалық «Ред Булл Зальцбург» * Аустрия чемпионы: 2018/19 * Аустрия кубогы: 2018/19 Жеке * Жастар арасындағы әлем чемпионатының үздік мергені: 2019 Дереккөздер Сілтемелер * [https://www.mancity.com/players/erling-haaland Футболшының профилі] «Манчестер Сити» ФК ресми сайтында
Демографиялық жүктеме

Демографиялық жүктеме коэффициенті - бұл халықтың жас құрылымының жалпыланған сандық сипаттамасы, ол қоғамға өндірістік емес популяцияның ауыртпалығын көрсетеді. Бұл ұлғайтылған жас топтарының санына қатысты әр түрлі коэффициенттермен анықталады: балалар (0-14 жас), қарт және егде (60 және одан үлкен), еңбекке қабілетті (шартты түрде 15-59 жас). Демографиялық ауыртпалықтың келесі көрсеткіштері бөлінеді: балалар санының немесе қарт адамдардың (немесе балалар мен қарт адамдардың жалпы санының) еңбекке қабілетті жастағы адамдар санына қатынасы; егде жастағы адамдар мен балалар санының арақатынасы. Есептеу: k = n1 / n2 n1 - зерттеу аймағындағы еңбекке қабілетті халықпен, яғни зейнеткерлер мен балалармен байланыссыз азаматтар саны. n2 - зерттеу аймағындағы еңбекке қабілетті халық санына қатысты азаматтар саны. Дереккөз
Дәулет

Елді мекендер: * Дәулет – Алматы облысы Талғар ауданындағы таратылған ауыл. * Дәулет – Маңғыстау облысы Мұнайлы ауданындағы ауыл. * Дәулет – Атырау облысы Құрманғазы ауданындағы ауыл. Көл: * Дәулет – Жайық өзені алабындағы көл.
Флоридалық пума

Флоридалық пума — пуманың ең сирек түрі. 1970 жылы жабайы табиғатта тек 20 Флоридалық пума болды. 2017 жылдың есебі бойынша олардың саны 230-ға жетті. Пума Оңтүстік Флорида (АҚШ) ормандары мен батпақтарында мекендейді, негізінен Big Cypress National Preserve қорығының ауданында, бұрын Техастың шығыс бөлігінен бастап оңтүстік-шығыстағы штаттарға дейін таралған. Оның жойылуының себептері батпақтың құрғауы, спорттық аң аулау. Жүннің түсі қара, қызыл. Осы түрдің дарағын инбридинг тендіру нәтижесінде құйрықтың ұшы бүгілуге ұшырады. Тұрақты өзін-өзі реттейтін популяцияны құру үшін басқа да пумалардың кіші түрлерін Флорида пумаларымен будандастыру жоспарлары бар. Оның басты азықтары - бұғылар, еноттар және жас миссисип аллигаторлары. Сондай-ақ пума койоттар, жирен-сары сілеусіндер, кәмшаттар, сауытты аңдар, қабандар, қояндар, скунстар, тышқандар, құстар және құс жұмыртқаларымен қоректенеді. Жабайы табиғатта 20 жылға дейін өмір сүреді. Жабайы табиғатта белгіленген жалғыз табиғи жаулары- ірі аллигаторлар. Дереккөдер
Флоридалық қоян

Таралуы Жаңа Англиядан басқа, АҚШ-тың Шығысында таралған, ареалдың батыс шекарасы Солтүстік Дакота, Канзаc, Техаc, Аризона және Нью-Мексико солтүстігінен өтеді. Түр Орталық Америка мен Венесуэлада да кең тараған. Өмір салты Кең кеңістікте түрлі жағдайларда мекендейді , тропиктерден бастап қыста қарлы аймақтарға дейін мекендейді. Түнде белсенді. Қоян тәуліктің жарық уақытының көп бөлігін терең емес шұңқырларда немесе қалың өскіндердің арасында өткізеді. Қыста қардың қалың қабаты түссе, қоян негізінен қар астында тамақтану орындарын қосатын күрделі жүру жүйесін құрып қозғалады. Тамақтануы Негізінен шөп жейді, кейде өзінің рационын ағаш қабығымен, бұтақтармен, тұқымдармен толықтырады. Флорид қоянының асқорыту жүйесі өте үлкен көлемде азықты тұтынуға бейімделген. Өмір сүру ұзақтығы Жабайы жағдайларда Флорид қоянының өмір сүру ұзақтығы 2-3 жыл. Галерея Дереккөздер
Калифорниялық қоян

Калифорниялық қояны - Солтүстік Американың Тынық мұхит жағалауы бойында мекендейтін қоян тұқымдас сүтқоректілер. Латын атауы американдық натуралист Джон Бахманның (1790-1874) құрметіне берілген Сипаты Калифорниялық қоянның ұзындығы 50 см дейін және салмағы 4 кг жетеді. Құйрық, құлақ және аяқтары салыстырмалы түрде қысқа. Таралуы Түрдің таралу аймағы Колумбиядан оңтүстікке қарай американдық тынық мұхиты жағалауының бойымен Орегон және Калифорния арқылы Калифорния түбегіне дейін созылып жатыр. Ареалдың шығыс шекарасы Сьерра-Невадаға дейін жетеді. Тамақтану Калифорния қояндары көбінесе шөп және өсімдіктердің басқа да жасыл бөліктерімен, сондай-ақ жидектермен қоректенеді. Азық-түлік іздеуде олар шағын бұталар мен ағаштарға шығуға қабілетті. Көбеюі Көбею кезеңі жыл мезгілінің ерте немесе кеш ауысуына байланысты. Солтүстік Орегонда ол әдетте ақпанда басталады және тамыз айында аяқталады, Калифорнияда ол желтоқсан-мамыр немесе маусым аралығында жалғасады. Жүктілік кезеңі 27-32 күнге созылады. Дереккөздер
Аризоналық қоян

Аризоналық қоян — тиындар тұқымдасына жататын сүтқоректілер бірі. Таралу аймағы Түр Орталық Аризона таулы аудандарында, Сонорада (Мексика) және Нью-Мексиканың батысында мекен етеді. Қоян көбінесе қылқан жапырақты, аралас және кең жапырақты ормандарда теңіз деңгейінен 1500-ден 1900 метрге дейінгі биіктікте кездеседі. Нью-Мексикада қара жаңғақ пен емен өсетін терең каньондарда да кездеседі. Тамақтануы Аризоналық қояндардың рационы негізінен қарағай бүрлерінен, емен жаңғағыған және басқа жаңғақтардан тұрады. Сондай-ақ тұқым мен жидектерді жейді қорек етеді. Дереккөдер
Америкалық қара күзен

Америкалық қара күзен — Солтүстік Америка сусарлар тұқымдасынан шыққан жыртқыш сүтқоректілердің түрі. Екі түрді қамтиды — американдық күзен (Neovison vison) және XIX ғасырда адамның әсерінен жойылып кеткен теңіз күзені (Neovison macrodon). Соңғысы Солтүстік Америкада таралған, соңғы үлгісі 1894 жылы алынған. Дереккөдер
Америкалық қарсақ

Америкалық қарсақ — иттер тұқымдасының түлкі туысына жататын жыртқыш аң. Сипаттамасы Америкалық қарсақ - үлкен құлағы және кең қысқа тұмсығы бар ұсақ сұр түлкі. Дене ұзындығы-37-53 см, құйрығының ұзындығы-22-35 см; салмағы-2-3 кг. Терісі қалың, ұзын. Кәдімгі түс ашық сұр, бүйір мен аяқтарда қызыл түсті жолақтар кездеседі; жазда терісі қызыл-сары болады. Мұрынның екі жағында қара белгілер бар.Құйрықтың ұшы қара. Таралауы Бастапқыда америкалық қарсақ ашық шөпті жазықтарда және оңтүстік-батыс Канададан (Альберта провинциясының оңтүстік—шығысы, Саскачеванның оңтүстігі, Манитобаның оңтүстік-батысы) үлкен жазықтар арқылы Техас штатына дейінгі шөлдерде кездесті. Қазіргі уақытта америкалық қарсақтың ең үлкен популяциялары АҚШ-тағы жартасты таулардан шығысқа қарай - Вайоминг, Колорадо, Канзас және Нью-Мексикодан қарай сақталды; сондай-ақ Монтанада, Солтүстік және Оңтүстік Дакотада, Небраскада, Оклахомада және Техастың солтүстік-батысында таралған. Айдахо мен Орегонда сирек кездеседі. Кіші түрлері * Vulpes velox arsipus * Vulpes velox devia * Vulpes velox hebes * Vulpes velox macrotis * Vulpes velox mutica * Vulpes velox neomexiana * Vulpes velox tenuirostris * Vulpes velox zinseri Дереккөздер
Новые Санжары

Но́вые Санжа́ры — Украинадағы Полтава облысының қала типтес кенті. Новосанжар ауданының және Новосанжар кенттік кеңесінің әкімшілік орталығы болып табылады. География Ворскла өзенінің жағалауында орналасқан. Тарих Қоныс XVII ғасырдың бірінші жартысында құрылды. Новые Санжары Богдан Хмельницкий кезінде маңызды қоныс болды. 1672 жылы Новые Санжары Запорожье Сечі мен Буджақ Ордасы жасақтарының шайқасында озық әскери бекет ретінде стратегиялық мәнге ие болды. Ұлы Солтүстік соғыс кезінде Новые Санжары қайтадан жауынгерлік іс-қимыл аймағында қалды. 1764 жылдың әкімшілік реформасы барысында Новые Санжары Новороссия губерниясының аумағында, XVIII ғасырдың соңында - Малороссия губерниясының құрамына берілді. 1802 жылы Полтава губерниясының Кобеляк уезінің құрамына енді, 1890-ші жылдардың басынан бастап мұнда ірі су диірмені жұмыс істеді. 1918 жылдың қаңтарында мұнда Кеңес өкіметі орнатылды. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.novsan-rada.gov.ua/ Новосанжар кенттік кеңесінің ресми сайты]
Шәріпке

Шәріпке — Абайдың жазылған уақыты белгісіз өлеңдерінің бірі. Өлең 1855 – 1881 жылдар аралығында жазылған. Абайдағы арнау өлеңдері, әсіресе, ақын өмір сүрген әлеуметтік орта мен сол дәуірдің саяси-әлеуметтік оқиғаларын, заман шындығын танып білуде аса терең ғылыми мәні бар туындылар тобына жатады. Абай дүниетанымын білуде, көзқарасын тануда бұл арнау өлеңдердің мән-мағынасы зор, жөні бөлек. Осы ерекшелікті ерте таныған Мұхтар Әуезов Абай жазған арнау өлеңдерді түгел жинап, олардың кімдерге, қандай жағдайда жазылғанын анықтауға ерекше күш салды. Өлең Түңлікбайдың қатыны, атың – Шәріп, Байға жарып көрмеген сен бір кәріп. Сен – шыққан жол үстінде жалғыз түп ши, Көрінген ит кетеді бір бір сарып. Дереккөздер
Халицин

Халицин (SU-3327) — c-Jun N-ұшы киназа (JNK) ферментінің ингибиторы ретінде әрекет ететін химиялық қосылыс. Ол бастапқыда қант диабетін емдеу үшін жасалынған, алайда сынақ нәтижесі нашар болғандықтан, зерттеу жұмыстары жалғаспады. Дегенмен, 2019 жылы Массачусетс технологиялық институтының зерттеушілері in silico терең оқыту әдісін қолдану арқылы халициннің кең спектрлі антибиотик болуы мүмкін екенін анықтады. Бұл кейіннен жасуша дақылдарын in vitro, ал тышқандарда in vivo сынау арқылы тұжырым растады. Ол Clostridium difficile, Acinetobacter baumannii және Mycobacterium tuberculosis секілді дәріге төзімді штамдарына қарсы белсенді әсер ететіні анықталды. Халицин бактерия жасушасындағы темірдің секвестрленуін шақырады, осылайшы олардың жасуша мембранасы арқылы рН үйлесімін реттеу мүмкіндігіне бөгет жасайды. Бұл әсер ету механизмі оны көптеген антибиотиктерден ерекшелейді, сондыұтан халицин жиі қолданылатын дәрілерге төзімділік дамыған бактерия штамдарына қарсы белсенді болады. Дереккөздер
Гүзәл Таһирқызы Манюрова

Гүзәл Таһирқызы Манюрова (; 24 қаңтар 1978) — 2010 жылға дейін Ресей үшін өнер көрсеткен Қазақстандық спортшы (еркін күрес). Ресейдің еңбек сіңірген спорт шебері, Қазақстанның еңбек сіңірген спорт шебері, Афинадағы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегері (2004), Лондондағы Олимпиада ойындарының қола жүлдегері (2012), Рио-де-Жанейродағы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегері (2016). 2012 жылғы постолимпиадалық әлем чемпионатында өнер көрсеткен Гюзель бір мезгілде жарысқа қатысушы-спортшы және Қазақстан әйелдер құрамасының бас жаттықтырушысы болды. Спортшы ретінде Манюрова күміс медаль жеңіп алды, ал Қазақстан құрамасы жалпы есепте 27 қатысушы ел арасында бесінші орынды иеленді. Өмірбаяны Мордовияда 1978 жылы 24 қаңтарда Саранскіде Татарский Умыс ауылынан шыққан отбасында дүниеге келген. *2002 жылға дейін айкидомен айналысты, айкидодан 3-ші Айкикай дан алған. *2002 жылы жаттықтырушы А. Колывановтың басшылығымен еркін күреспен айналыса бастады. 2004 жылы еркін күрестен Еуропа чемпионатының жеңімпазы және Афинадағы олимпиадаада күміс жүлде иеленді. 2005 және 2007 жылдары Ресей чемпионатында жеңіске жетті. *2008 жылғы Олимпиадаға спортшы қатыса алмады: олимпиада командасында Елена орын алды. *2008 жылғы 4 шілдеде Чеховта өткен бақылау тартысындағы жеңіс нәтижесінде Елена Перепелкина (2008 жылғы Ресей чемпионы) Олимпиада командасындағы орынға ие болды. Перепелкина Пекинде 1/8 есебімен жапондық Хамагутиден жеңілді 1:3. *2010 жылы Манюрова азаматтығын өзгертті және Қазақстан үшін өнер көрсете бастады. Осыдан кейін қатарынан үш рет Азия чемпионатын (2010-2012) жеңді. 2011 жылғы Стамбулда өткен Әлем чемпионатында бесінші орын алып, 2012 жылғы Лондондағы Олимпиада ойындарында қатысу құқығына ие болды. Лондон Олимпиадасында қола медаль жеңіп алды. *2016 жылы Рио-де-Жанейро өткен Олимпиадада күміс медаль жеңіп алды. Саранскіде еркін күрес бойынша Гюзель Манюрованың жүлдесіне турнир өткізіледі. Дереккөздер Сілтемелер
Гүлжан Жаңабергенқызы Нақыпова

Гүлжан Жаңабергенқызы Нақыпова (1991 жылы 31 мамырда туған, Қызылорда) — қазақстандық спортшы, джиу-джитсудан спорт шебері. Өмірбаяны Сәулетші-жобалаушы Жаңаберген Нақыповтың және қаржыгер-қазынашы Шәрипа Нақыпованың отбасында туып өскен. 6 жасынан бастап би және музыкамен айналысты. Фортепиано классы бойынша яқталған білімі бар. Балалық шақтан бастап спортпен әуестенеді, бірақ джиу-джитсуға ересек жасында келді. 2017 жылдан бастап джиу-джитсу бойынша ҚР Ұлттық құрамасының құрамында Қазақстанды әлемдік аренада көрсете бастады. Білімі Қазақ-Американ университетін «Халықаралық қатынастар » мамандығы бойынша бітірген. Оқуды қызыл дипломға бітірді. Бакалавриат бағдарламасын бітіргеннен кейін Испанияға оқуға кетіп, бизнес және туризм саласындағы магистр дәрежесін алды. Танымалдығы 2017 жылы Лос Анжелесте өткен әлем чемпионатынан кейін жанкүйерлерінің бірі Гүлжан туралы YouTube әлеуметтік желісіне "Джиу-джитсудегі ең тартымды қыз — Гүлжан Нақыпова" атты бейне жазба салды. Бейне жазбаны 1,5 млн-нан астам адам қарап шықты. Оның фотосуреттері мен әлеуметтік желілерден алынған бейнелері бүкіл ғаламтор желісінде таралды. Танымалдықтың екінші легін спортшы қыз 2018 жылы Индонезияның танымал қорғаушысы және шоумен, жанкүйері Hotman Paris Hutopea өзінің Instagram парақшасында спортшы қыздың өнеріне тамсанған пікірі туралы бейне жазбаның таралуы себепші болды. Осыдан кейін Гүлжан Индонезияда өте танымал болды және күн сайын Оңтүстік-шығыс Азиядағы өзінің жанкүйерлерінен жүздеген хаттар алып отырды. Қоғамдық өмірі 2018 жылдың 24 қазанында Астана қаласы әкімдігінің жобасы аясында Гүлжан қатаң режимдегі колонияға барып, жүздеген бас бостандығынан айрылған азаматтар алдында сөз сөйледі. Дереккөздер
Зәуреш Жұманәліқызы Аманжолова

Зәуреш Жұманәліқызы Аманжолова (15 наурыз 1958; Тараз, ҚазССР, ҚССР) қазақстандық мемлекеттік және қоғамдық қайраткер, медицина ғылымдарының кандидаты (2010). Өмірбаяны Зәуреш Джуманалиевна Аманжолова 15 наурыз 1958 жылы Джамбул қаласында дүниеге келген. 1975 ж. - 1981 ж. – Алматы мемлекеттік медициналық институтын бітірген. Емдік ісі факультеті. Денсаулық сақтау ұйымының әлеуметтік гигиенасы бойынша жоғары санаты бар (2001). Еңбек қызметі *1981 – 1982 жылдары – Алматы қаласындағы №5 перзентханада бір жылдық интернатура өткен. *1982 – 1989 жылдары – Алматы қаласындағы №5 перзентхананың акушер-гинеколог дәрігері. *1989 – 1995 жылдары – Алматы қаласындағы №5 перзентханада бас дәрігер. *1995 – 2006 жылдары – Алматы Қалалық перинатарлық орталығында директор. *2006 – 2009 жылдары – Алматы қаласынының денсаулық сақтау басқармасының басшысы. *2009 – 2013 жылдары – Алматы қаласының Бостандық ауданының әкімі. *2013 – 2015 жылдары – Алматы қаласының әкімінің орынбасары. *2015 – 2016 жылдары – «Нұр Отан» партиясының Алматы қалалық филиалының төрағасының бірінші орынбасары. Сайланбалы қызметтері, депутаттық 24 наурыз 2016 жылдан бастап – «Нұр Отан» партиясы атынан, VI шақырылымынан Қазақстан Республикасының Парламент Мәжілісінің Депутаты, әлеуметтік-мәдени даму жөніндегі Комитеттің мүшесі. Ғылыми атағы *2002 — медицина ғылымдарының кандидаты, диссертация тақырыбы: «Оценка эффективности внедрения новых перинатальных технологий в работу родовспомогательного стационара» *2010 — медицина ғылымдарының докторы, диссертация тақырыбы: «Медико-организационные технологии снижения репродуктивных потерь». *Медицина ғылымдарының профессоры. Марапаттары және атақтары *1999 — «Қазақстанның денсаулық сақтау ісінің үздігі» *2001 — «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігінің 10 жылдығына» арналған медаль *2005 — «Қазақстан Республикасының ең үздік акушер-гинекологы» *2005 — «Қазақстан Республикасындағы Конституцияның 10 жылдығына» арналған медаль» *2007 — «Алтын скальпель» төс белгісі *2007 — «Белсенді қызметі үшін» Нұр Отаннан медаль *2007 — «Кәсібилік және іскерлік беделі үшін» А.П. Чижевский атындағы алтын медаль *2007 — Гиппократ ордені *2011 — Құрмет ордені *2014 — «Ұлт мақтанышы» медалі *2015 — «Қазақстан халқының 20 жылдық Ассамблеясы» медалі *2015 — «Қазақ хандығының 550 жылдығы» *2015 — «Қазақстан Республикасының Конституциясына 20 жыл» медаль Ғылыми және әдеби еңбектер Акушерлік және гинекология мәселелері бойынша баспасөздерде бірқатар жариялымдардың, үш әдістемелік нұсқаулардың авторы. Отбасылық жағдайы *Тұрмыста, екі баласы бар, ұл және қыз. Ескерту АМАНЖОЛОВА ЗӘУРЕШ ДЖУМАНАЛИЕВНА Қазақстан Республикасының Парламент Мәжілісінің әлеуметтік-мәдени даму жөніндегі Комитеттің мүшесі Сілтемелер
Өкілдік демократия

Өкілдік демократия — демократия типіндегі саяси режим, онда халық билік тің негізгі көзі ретінде танылады, бірақ мемлекетті басқару мүшелерін азаматтар сайлайтын әртүрлі өкілді органдарға беріледі. Қазіргі демократиялық қоғамда осы екі түр өзара бірін-бірі толықтырады. Заңды күші тұрғысынан басымдыққа тікелей демократия жолымен қабылданған шешімдер ие болады. Өкілдік демократияда халықтың еркі депутаттарға және биліктің өкілетті органдарына беріледі. Азаматтар өздерінің көзқарастарының, мақсаттарының, бағдарламаларының ниеттестігіне байланысты депутаттарды сайлайды, оларға өз мүдделерін қорғауды сеніп тапсырады. Қазіргі Қазақстан Республикасында демократиялық белгілер бар, қазір соны жүзеге асыру үшін көптенген жұмыстар жүргізілуде. Қазақстан Республикасы өзін егеменді, зайырлы, демократиялық, құқықтық мемлекет ретінде деп жариялады. Қабылданып жатқан заңдарда адамдардың негізгі құқықтары мен бостандықтары көрсетіліп, заң мен сот алдында теңдестірілген. Әркім өзінің жанына жақын саяси мұраттарды ұстануға ерікті. Сөз және баспасөз бостандығы, соның ішінде сынау құқығы да заң жүзінде бекітілген. Экономика саласында жеке мешікке үлкен жол ашылды. Халық демократиялық жағдайда өмір сүруге үйренуде. Дамыған батыс Еуропа елдеріндегі тарихи тәжірибелерін демократия орнату жолындағы рәсімдерін, тәртіп, қағидаларын енгізіп, тиімді және нысаналы пайдаланған абзал. Дереккөздер
Александр Ван дер Беллен

Александр Ван дер Беллен — австриялық экономист және саясаткер, Жасылдар партиясының жетекшісі (Die Grünen - Die Grüne Alternative) 1997-2008 жж. 2016 жылдың 4 желтоқсанында ол Аустрияның президенті болып сайланды және 2017 жылдың 26 қаңтарында қызметке кірісті. Білімі және ғылыми мансабы 1962 жылы Александр ван дер Беллен Инсбруктағы гимназияны бітірді. 1970 жылы ол экономика ғылымдарының докторы атағын Инсбрук университетінен алды. 1968-1971 жылдары Инсбрук университетінде, 1972-1974 жылдары Батыс Берлиндегі Менеджмент және менеджмент институтында (Internationales Institut für Management und Verwaltung) сабақ берді. 1975 жылы ол реабилитация алды. 1976 жылы Инсбрук университетінің профессоры болды. 1977 жылы Венаға көшті. 1977-1980 жылдары Менеджмент академиясында сабақ берді (Verwaltungsakademie des Bundes), 1980 жылы Вена университетінің экономика профессоры болды. 1990-1994 жж. - экономика факультетінің деканы және деканның орынбасары. Оның ғылыми-зерттеу қызметі экономиканың келесі бағыттарын қамтыды: мемлекеттік секторды жоспарлау және қаржы саясаты, инфрақұрылымның қаржылық саясаты, салық салу, мемлекеттік шығындар, мемлекеттік реттеу, мемлекеттік кәсіпорындар, экологиялық және көлік саясаты. Дереккөздер
Сюй Кай

Сюй Кай (туған күні 5 наурыз 1995 жылы) - қытай актері мен моделі. Ол "Анси сарайын бағындыру" (2018) сериалында Фуча Фу Хэнг болып және Ли Чэнь Лань рөлімен "Чжао Яо аңызында" (2019) ойнаған. Өмірбаяны Мансабының бастамасы Сюй Кай 1995 жылы 5 наурызда Қытай Гуандун провинциясында дүниеге келген.2013 жылы ол Гуанчжоуда өткен Қытай халықаралық модельдер байқауының ұлттық финалын жеңіп алды.2016 жылы Ю Чжэньге тиесілі Huanyu Film ойын-сауық компаниясымен келісім-шартқа қол қойып, ойын-сауық индустриясына кірді. 2016 жылы Сюй Кай "Чжао Гэ" сериалында Ян Цзянь рөлінде ойнап дебют жасады. Танымалдылығының өсуі 2018 жылы Сюй "Қол жетпейтін ғашықтыр" тарихи романтикалық драмасында түскен болатын.Ол Қытай және Азия бойынша үлкен табысқа ие болған "Янси сарайын бағындыру" сериалындағы Фуч Хенг рөлінің арқасында кеңінен танылды.2018 жылы Сюй "аңыздар" дорамасында өзінің бірінші басты рөлін ойнады.Өзінің сүйкімді және ұстамды рөлі арқылы танымалдығы артып,халықты баурап алды.Сол жылы Сюй "Әскери академияның арсеналы" атты жастар әскери дорамасына түсті. Оның дорамадағы рөлі Хиндяньдағы кино фестивалінде "ең үздік ерлер" рөлі үшін марапатталды.Forbes China Сюйді 30 жасқа дейінгі 30 ықпалды қытайлықтардың тізіміне қосқан болатын. Фильмография Сериалдары Жетістіктері
Эдуард Андерсонс

Эдуард Андерсонс (1914 жылы 1 сәуір, Рига - 1985 жылы 29 қараша, сол жерде) - Латвия баскетболшысы, 1935 жылғы Еуропа чемпионы . Өмірбаяны Латвия университетінің заң факультетінде оқыған . 1930 жылдан бастап «Universities Sports» университет клубында баскетболмен айналысады, 1933 жылдан бастап бірінші командада ойнады. Ол Латвияның төрт дүркін чемпионы болды (1934-1937). Эдуард қорғаушы ретінде ойнады. Латвия құрамасының құрамында 16 матч өткізді . 1935 жылы латыштар үшін жеңіске жеткен алғашқы Еуропа чемпионатында ол 3 матчта 4 ұпай жинады . 1936 жылғы Олимпиада ойындарында үш матчта ол 8 ұпай, ал 1937 жылғы Еуропа чемпионатында - 4 кездесуде 6 ұпай жинады. 1943-1944 жж. - Латвия Баскетбол одағының төрағасы болады. 1945-1956 жылдары ол Сібірдегі лагерьге жазасын өтеуге жіберіледі. Бостандыққа шыққаннан кейін ол Ригадағы трамвай және троллейбус бөлімінің бастығы болып жұмыс істеді. Ескертпелер Latvijas enciklopēdija, 1. sējums, Rīga: Valērija Belokoņa izdevniecība, 2002, 213. lpp., ISBN 9984-9482-1-8 Keisels, Guntis (1998), Latvijas basketbola vēsture, Jumava, 293.—294. lpp., ISBN 9984-05-187-0
Вальдемар Бауманис

Вальдемар Бауманис (19 сәуір 1905, Ливава - 24 сәуір 1992, Чикаго) — Латвия баскетболшысы, баскетбол және футбол жаттықтырушысы. Латвия баскетбол командасына жетекші болды, 1935 жылы бірінші рет Еуропа чемпионатын жеңіп алды. Бауманис өміріндегі ең танымал кезең - 1935 жылғы баскетболдан өткен Еуропа чемпионатына байланысты Андрей Экис түсірген «Армандағы топ 1935» фильмінде көрініс тапқан (Сапну командасы, 2012 ж., Фильмнің ағылшын тіліндегі нұсқасының премьерасы 2013 ж. 2 мамырда шыққан). Мансап Ойыншы 1922 жылы Ригадағы №4 орта мектепте баскетбол ойнай бастады. 1923 жылдан бастап ЯСК командасында ойнады ( ИМКА-ның Латвиядағы бөлімшесі), 1924 жылы команданың құрамында бірінші Латвия чемпионатының күміс жүлдегері болды . Кейіннен ол екі рет ұлттық біріншілікті жеңіп алды. 1924 жылы 29 сәуірде ол өзінің алғашқы жолдастық матчында Эстония құрамасына қарсы (20:16 Латвия пайдасына) Латвия құрамасында дебют жасады (бұл ойын жалпы халықаралық дәрежеде Еуропада бірінші рет болды). Жалпы, ұлттық құрамада 6 матч өткізді. Жаттықтырушы Ойын мансабын ерте аяқтап, жаттықтырушы болды. 1931 жылдан бастап АСК-ны басқарды, командамен үш реөт Латвия чемпионатын жеңіп алды. 1934 жылы ол бірінші Еуропа чемпионатына Латвия құрамасын дайындай бастады. Женевадағы үш матчта үш жеңіске жеткен латыштар тарихтағы алғашқы Еуропа чемпионы болды. Бауманис 1939 жылы Латвия құрамасының Еуропа чемпионатында күміс медальдар жеңіп алуына үлкен үлес қосты. 1937 жылғы Еуропа чемпионатында ол ұлттық құрамамен жұмыс жасамады, бірақ турнир матчтарын төреші қызметін атқарды. 1941 жылы Рига командасымен Ленинградтағы қалалық чемпионатта үшінші орын алды. 1942-1943 жылдары ол АСК футбол командасын дайындады, құрама екі рет Латвия чемпионатын жеңіп алды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Бауманис (Латвия армиясының бұрынғы офицері) Латвиялық ерікті СС Легионын жеткізумен айналысқан. Соғыс аяқталғаннан кейін ол Любек қаласындағы босқындар лагеріне түсіп, "Рига" командасының жаттықтырушысы болды . 1948–1950 жж. Францияда «Лорьян» (фран.)қаз. клубымен жұмыс істеді).1994 жылдан бастап Латвиядағы ең үздік жас баскетболшы атағына Вальдемар Бауманис кубогы беріледі.