kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Мангака

Мангака — бұл комикстерді салатын адамға арналған жапон сөзі. Жапониядан тыс жерде бұл сөз әдетте «манга салатын суретші» [1] деген мағынада қолданылады. Көбінесе мангака сценарийдің авторы болып табылады, бірақ кейде сценарийдың авторы «генсакуша» (жапон. 原作者)[2][3] деп аталатын жеке тұлға болып табылады. Мангака кейіпкерлердің дизайнын өз бетінше жасайды (сирек кездерді қоспағанда), және жиі (тіпті ол сценарийдің авторы болмаса да) болашақ жұмыстың сюжетін шамамен белгілейді[3]. 2006 жылғы жағдай бойынша Жапонияда 3000-ға жуық кәсіби мангакалар бар[4] Мангамен тікелей жұмыс істегенде, мангака беттегі жақтаулардың саны мен орналасуын анықтайды және негізгі контурларды және қоршаған ортаның ең маңызды бөлшектерін сызады, ал оның бір немесе бірнеше көмекшілері[5] қиын жұмыстарды орындайды: сиямен контурлар жасау, экрандық реңктерді қолдану, фондық және маңыздылығы аз кадрлар және т.б.[3]. Ұжымдық жұмыстың мұндай жүйесін Осаму Тезука бекіткен [6]. Мангаканың жұмыс кестесі өте қатал - әр апта сайын манга шығаратын журналға өз жұмысының жаңа тарауын (20-30 бет) беруге міндетті. Мысалы, «Бличтың» авторы Тите Кубо: «Егер мен маңызды деп санайтын белгілі бір көрініске көбірек көңіл бөлгім келсе, уақыт тапшылығына байланысты менде ондай мүмкіндік жоқ» [7] деген. Мангака әдетте барлық уақытын мангамен жұмыс істеуге арнайды. Мангака Дайсуке Морияма 2005 жылы Бостондағы аниме фестиваліне қатысып, хоббиі туралы сұрақтарға жауап бере отырып, ол жай серуендегенді ұнататынын айтты, өйткені мангамен жұмыс істеуден басқа оның басты ермегі жаяу жүру [8].
УЕФА Кубок иелері кубогының финалы 1985

1984/85 жылғы Футболдан УЕФА Кубок иелері кубогының шешуші ойыны. Матч Детальдар } Златко Краньчар Дереккөздер Сілтемелер * * [http://www.rsssf.com/ec/ecomp.html Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation]
УЕФА Кубок иелері кубогының финалы 1984

1983/84 жылғы Футболдан УЕФА Кубок иелері кубогының шешуші ойыны. Матч Детальдар } Массимо Бонини Дереккөздер Сілтемелер * * [http://www.rsssf.com/ec/ecomp.html Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation]
УЕФА Кубок иелері кубогының финалы 1983

1982/83 жылғы Футболдан УЕФА Кубок иелері кубогының шешуші ойыны. Матч Детальдар Дереккөздер Сілтемелер * * [http://www.rsssf.com/ec/ecomp.html Кубок кубков 1982/83 Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation]
УЕФА Кубок иелері кубогының финалы 1980

1979/80 жылғы Футболдан УЕФА Кубок иелері кубогының шешуші ойыны. Матч Детальдар } Альфредо Ди Стефано Дереккөздер Сілтемелер * * [http://www.rsssf.com/ec/ecomp.html Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation]
УЕФА Кубок иелері кубогының финалы 1978

1977/78 жылғы Футболдан УЕФА Кубок иелері кубогының шешуші ойыны. Матч Детальдар } Роб Ренсенбринк (к) Дереккөздер Сілтемелер * * [http://www.rsssf.com/ec/ecomp.html Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation]
УЕФА Кубок иелері кубогының финалы 1973

1972/73 жылғы Футболдан УЕФА Кубок иелері кубогының финалдық ойыны. Матч Детальдар Дереккөздер Сілтемелер * * [http://www.rsssf.com/ec/ecomp.html Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation] * [https://www.worldfootball.net/schedule/ec-der-pokalsieger-1972-1973-endspiel/0/ worldfootball.net]
Футзалдан жастар арасындағы Еуропа чемпионаты

Футзалдан жастар арасындағы Еуропа чемпионаты — УЕФА аясында жүргізілетін ұлттық жастар құрамалар арасында мини-футбол бойынша ең басты жарыс. Алғаш рет турнир 2019 жылы өткізілді. Жеңімпаздары және жүлдегерлері Сыртқы сілтемелер *[http://www.uefa.com/futsalunder19/index.html Мини-футболдан жастар арасындағы Еуропа чемпионаты]
Бини (халық)

Бини (өз аты – бини, обини, эдо, едо) — Нигерияның оңтүстігіндегі халық. Олар Нигер өзенінің төменгі ағысының оң жағалауында (негізінен Эдо штатында) тұрады. Саны шамамен 1,3 миллион адамды құрайды. Тілі Эдо тілінде (аддо, овейдо, овиоба) сөйлейді. Бенуа-конго тілдерінің эдоид тармағының топтары. Эдо тілдерінде сөйлейтін халықтар тобына ишан, урхобо, изоко, ивбиосакон, этсако және т.б. жатады. Діні Кейбірі христиандар (протестанттар мен католиктер), кейбіреулері дәстүрлі нанымдарды ұстанады. Кәсібі Дәстүрлі кәсібі – қолмен атқарылатын егіншілік (әртүрлі ямс түрлері, май және кокос пальмасы, жүгері, банан, көкөністер). Негізгі тауарлық өнімдер – какао, каучук, пальма өнімдері. Мал шаруашылығы нашар дамыған. Олар қой, ешкі, құс ұстайды. Малды тек ауқатты адамдар, ең алдымен дәстүрлі тектілердің өкілдері алады. Балық аулау да ешқашан үлкен рөл атқармаған. Аңшылық көмекші және ғұрыптық мәнді сақтайды. Тоқу, тоқымашылық, керамика, ағаш және металл өңдеу, піл сүйегінен ою, металл қорытпаларынан балауыз үлгісіне құю дамыған. Өмір салты Бинилердің колонияға дейінгі қаласының да, оның ауылдық округінің де әлеуметтік ұйымының негізі - үлкен отбасы қауымдастығы болды. Туыстық есеп патрилинейлік, полигиния, вирилокалдық және неке экзогамиясы сақталған. Отаршылдыққа дейінгі кезеңде қауымдар кейде көсемдік түріне қарай біріккен. Біздің заманымызда заманауи әлеуметтік топтардың өкілдері көп жағдайда дәстүрлі байланыстарды үзбейді. Фольклоры космогониялық мифтер, этногенетикалық және тарихи аңыздар, жануарлар туралы ертегілер т.б. Әр ауылда ертегі, аңыз айтушылар бар, олар үлкен құрметке ие. Дәстүрлі елді мекендері түзу немесе сақина типті, әдетте жол бойында орналасады. Тұрғын үйлер бір қабатты, төртбұрышты, ағаш қаңқада немесе сырықта өрілген. Қабырғалардың сырты мен ішкі жағы балшықпен сыланған. Бүгінде қала тұрғындары мен ауқатты ауыл адамдары екі-төрт қырлы төбесі бар тас үйлер тұрғызып жатыр. Бір бөлмелі үйлер көп бөлмеге ауыстырылуда. Көп балалы отбасының пайдалануындағы және оның шаруашылығын құрайтын учаскедегі тұрғын үйлер оның дербес толық мүшелерінің санына қарай орналасады. Дәстүрлі бел немесе иық орамалымен қатар, бинилер енді еуропалық костюмдерді және Батыс Африкада кең таралған кең кестелі тігілген киімдерді киеді.
Кайот

Кайоттар - (шалғын қасқырлары) Солтүстік Американың шөпті жазықтарын, ормандары мен тауларын мекендейді. Олардың алыстан көру және иіс сезу мүшелері өте жақсы дамыған, сонымен қатар барлық жабайы иттердің ішіндегі ең жылдамы. Олар сағатына 65 км-ге дейін жүгіре алады. Кайот топтары Кайоттар – үйір құратын жануарлар. Олар кішкене территорияларда 3-7 мүшеден тұратын топтарда өмір сүреді. Әдетте бір топта ата-ана, күшіктері және бірнеше туыстары болады. Кайоттарда отбасылық байланыстар, қамқорлықтар өте жақсы дамыған. Ұрғашы кайот күшікті дүниеге әкелгеннен соң, аналық пен аталық күшіктерді қоректендіру мен қорғауды бірігіп жүзеге асырады. Сыртқы келбеті Көлемі бойынша кайот қарапайым қасқырдан айтарлықтай төмен. Дене ұзындығы - 75-100 см, құйрығы - шамамен 30 см, құрғақ жерде биіктігі - 50 см; салмағы - 7-21 кг (салыстыру үшін ересек қасқырдың салмағы әдетте 32-60 кг құрайды). Басқа жабайы иттер сияқты, кайоттың құлағы тік және ұзын бұталы құйрығы бар. Жүні қасқырға қарағанда ұзын. Түсі қоңыр, қара және сұр дақтары бар. Құйрығының соңы қара. Тұмсығының пішіні қасқырға қарағанда ұзартылған және өткір, түлкіге ұқсайды. Таралуы Солтүстік Америкада, Аляскадан Панамаға дейін таралған. 19 кіші түрі бар. 1850 жылдарға дейін Кайот тек Миссисипи өзенінен Сьерра-Невада тауларына дейін және Альбертадан (Канада) Мексикаға дейін табылды. Бұл Америка Құрама Штаттарының оңтүстік-шығыс штаттарында белгілі болған жоқ. Бірақ ормандардың жаппай кесілуіне және негізгі азық-түлік бәсекелестерінің - кәдімгі және қызыл қасқырдың жойылуына байланысты кайот қазіргі кең ауқымға тарады. Сонымен, «алтын сілкінісі» кезінде алтын іздеушілерге ілесіп, Канада мен Аляскаға кірді; Джорджия мен Флоридада ойын ретінде арнайы әкелінді. Бүгінгі таңда кайот АҚШ-тың 50 штатының 49-ында (Гавайдан басқа) кездеседі. Дереккөздер
Борнеолық кіші піл

Борнеолық кіші піл - барлық азиялық пілдердің ішіндегі ең кішкентайы. Олардың бойы аласа және денесі дөңгеленіп келген болады. Олардың құйрықтары басқа пілдердікіне қарағанда ұзынырақ, тіпті жерге дейін жетуі мүмкін. Дереккөздер
Абеламдар

Абеламдар — Папуа — Жаңа Гвинеяның солтүстік-шығысында, Сепик өзенінің орта ағысының солтүстігінде орналасқан папуа халқы. Саны 70 мың адам (1992). Субэтникалық топтары: солтүстік (Маприк) және оңтүстік (Возера). Тілі Олар сепик-рама отбасының орта-сепик тобының абелам тілінде сөйлейді. Диалектілері: маприк, абелам және возера. Ағылшын тілдері де кең таралған. Діні Діни ұстанымы - католиктер, протестанттар Кәсібі Дәстүрлі шаруашылығы негізінен қолмен жұмыс істейтін ауыл шаруашылығы (ямс, таро, банан, кокос, арека пальмалары және қант қамысы), асыл тұқымды шошқа, тауық, сонымен қатар жабайы шошқа, кагуар, иттер мен құстарды аулаумен айналысады. Негізгі қаруы – найза, садақ. Қолөнерден тоқымашылық, керамика, ағаш ою, сүйекке ою өнері дамыған. Солтүстіктегі елді мекендері үлкен көшенің бойымен созылған төбелердің басында орналасқан. Үйлері жер үсті, қаңқалы-бағаналы құрылыс, төбелері саго пальмасының жапырақтарымен жабылған. Оңтүстіктегі абеламдар қадалы (сваи) үйлерде тұрады. Үйлерінің үшбұрышты қасбеті балшықпен қапталған саго пальма жапырағының қабығына минералды бояулармен (сары, қызыл, қара және ақ) безендірілген. Мәдениеті Киім-кешектері - боялған өсінділерден, талшықтардан, тоқылған және қабық білезіктерден, сырғалардан, тарақтардан, бас әшекейлерінен немесе қауырсындардан тоқылған юбкалардан, гүлдерден, жемістерден, ұлулардан жасалған алқалардан тұрды. Бет пен денені бояу жиі кездеседі. Мерекелік әйелдер киімі – басына ілінетін, қабық сақиналарымен кестеленген ақ тапа мен тоқыма сөмке. Тағамының негізі - көкөністер. Дереккөздер
Африкалық мүйізтұмсық

Африкалық мүйізтұмсық - екі мүйізді болады және де олар азиялық мүйізтұмсықтарға қарағанда үлкенірек келеді. Африкалық мүйізтұмсықтардың ағы да, қарасы да бір түсті, яғни сұр түсті болады. Ақ мүйізтұмсықтар (шаршы ерінді мүйізтұмсықтар) – мүйізтұмсықтардың ішінде ең кең тарағаны. Олардың ұзын беттері, шөпті алуға ыңғайлы жалпақ және шаршы тәрізді еріндері, сонымен қатар арқасы бүкір болып келеді. Дереккөздер
Гуанако

]] Гуанако - Оңтүстік Америкадағы ең үлкен жабайы сүтқоректілердің бірі. Бұл Анд таулары мен қыраттарында, Чили және Аргентинаның жазықтығы мен жағалауларында кездеседі. Гуанаколар – жабайы жануарлар. Альпакалар мен ламалар секілді бұлар қолға үйретілмеген. Олар 10 шақты үлкен ұрғашылар мен олардың боталарынан тұратын топтарда өмір сүреді. Топты еркек гуанако басқарады. Сыртқы келбеті Жіңішке, жеңіл денелі, пропорцияда бұғыға немесе бөкенге ұқсайтын, бірақ мойыны ұзартылған жануар. Гуанаконың ұзын мойыны жүру және жүгіру кезінде теңгерім қызметін атқарады. Дене ұзындығы 120-175 см, құйрық ұзындығы - 15-25 см, құрғаудағы биіктігі 90-130 см, салмағы 115-140 кг. Аяқ-қолдары екі саусақты, тек үшінші және төртінші саусақтары сақталған. Аяқтары тар, қозғалмалы, саусақтардың арасында терең бөлінген. Таралуы Ол Перудің оңтүстігінен Чили мен Аргентинадан Тиерра-дель-Фуэгоға дейінгі Анд тауларының пампаларында, жартылай шөлдерінде және биік таулы аймақтарында тұрады. Парагвайдың батысында аз ғана халық тұрады. Ол теңіз деңгейінен 4000 м биіктікке көтеріледі. Саяхатшылардың сипаттамаларына сәйкес, олар Тьерра-дель-Фуэго архипелагының ең үлкен аралында Исла-Гранди мекендеген және ақ қоныстанушылар-қой өсірушілер өз популяциясын жойғаннан кейін жойылып кеткен селкнам тайпасының негізгі аңшылық объектісі болды. Қоректенуі Шөпқоректілер ұзақ уақыт сусыз жүре алады. Жаулары Табиғи жаулары: иттер, жалды қасқырлар және пумалар.
Теннессилік жылқы

Теннессилік жылқы - Америка Құрама Штаттарының Теннесси штатынан шыққан. Олар – өте көнбіс жылқылар. Оларды басқару өте оңай. Олар фермерлік ісшараларда, айдау, секіру және ойнау секілді мақсаттарда қолдануға өте ыңғайлы. Олардың өздеріне тән ерекшелігі – жорға екендігі. Бұл жылқылар наррагансетт жылқы тұқымын, канадалық жылқы, морган, стандарт жылқысы және таза қанды жылқы тұқымдарын шағылыстыру нәтижесінде пайда болған. Дереккөздер
Суффольк жылқысы

Суффольк жылқысы - Ұлыбританиядағы жылқылардың ішіндегі ең ежелгі тұқымы. Оларды ауыл шаруашылығы мақсаттарында қолданады. Олар жирен түсті болады. Аяқтары әрі қысқа, әрі мықты және тұяқтары дөңгелек болып келеді. Бұл тұқымның қазіргі жылқылары 1760 жылы Ұлыбританияда ресми түрде жылқы кітабында тіркелген бір айғырдан тараған. Басқа деректерге сәйкес, қазіргі суффольк жылқыларының арғы тегі 1768 жылы туған Уффорд атты айғыр болып табылады. Тұқымның екінші атауы - суффолиандық пaнч. Мінез-құлықтары Суффольк жылқыларының мінезі байсалды, сабырлы. Олар қақтығыстарға бейім емес, бұл оларды әбзелде сәтті пайдалануға мүмкіндік береді. Олардың дамыған интеллектісі бар, бұл жылқыларды әртүрлі жұмыстардың кең ауқымында пайдалануға мүмкіндік береді. Бұл тұқымның өкілдері балаларға адал, бұл оларды балаларға мінуді үйрету үшін пайдалануға мүмкіндік береді. Дереккөздер
Абунгтер

Абунгтер (өз атауы орангабунг, ламунг, лампонг) — Индонезияның оңтүстігінде Суматра аралындағы халық. Саны 300 000 адам (1992). Этнонимі Абунг (abung) этнонимінде компонент-ung Камбоджаның Унг тегі мен корей тіліндегі Вунг (Унг) атауының "батыр"деген мағынасымен байланысты. Ежелгі халықаралық компонент ab -, ең алдымен, ата-баба әкесін көрсетеді. Тиісінше, абунг этнонимі халықтың батыр әкемен туыстық байланысын білдіруі мүмкін. Нәсілі Абунгтер оңтүстік азиялық нәсілге жатады. Тілі Оңтүстік азиялық нәсілге жатады. Олар лампунг тілінде сөйлейді. Индонезия тілі де кеңінен таралған. Діні Діни нанымдары - мұсылман-сүнниттер Тарихы Олар 15 ғасырда оңтүстік Суматраның батыс бөлігіндегі биік таулы аймақтардан қазіргі аумағына қоныс аударған. Абунг мәдениеті оңтүстік Суматраның аборигендік халқы пубиандармен (пабеандықтармен), паминггерлермен және маринггейлермен, орталық Суматра мен Явадан келгендермен, Лампунгта тұратын явандық және сундтармен ұзақ мерзімді байланыста болды. Материалдық мәдениеті жағынан Абунгтар малайлықтарға жақын. Кәсібі Негізгі кәсібі - қолмен атқарылатын егіншілік (күріш, бұрыш). Кейбір аудандарда балық аулау дамыған. Сонымен қатар буйволдарды, ұсақ малды, ешкілерді, құстарды ұстайды. Тұрмыс салты Абунгтер ру басшылары ​​басқаратын (пенимбанг), ауылдық қауымды құратын (ти-ух) және патрилинейлік рулардан тұратын (суку) 19 жергілікті тайпаларға (бувейге) бөлінген. Құлдық, таптық бөліну және бас аулау болды. Неке – патрилокальды, әмеңгерлік, көп әйелдік – анда-санда кездеседі. Тұрғын үйлері қаңқалы, қадалы, тік бұрышты, төбесі ер тәрізді, ашық верандамен қоршалған. Әр ауылда 500 м2 дейін коммуналдық үй орналасқан. Дереккөздер
Ағаулар

Ағаулар (өз атауы агав) — Эфиопияның солтүстігіндегі кушит халықтарының тобы: Авийя – Гана көлінің оңтүстігінде; кайла, куара, кемант, т.б. - Тана көлінің жағасында; камир мен камта – Ласта аймағында; бого немесе билин - Кэрэн қаласының ауданында. Жалпы саны 810 000 адам. Эфиопиядағы саны 733 мың адам. (1998 ж. санақ), Эритреяда – 76 мың адам. (2000). Тілі Тілі ағау тілі. Амхар және тиграй тілдері де кең таралған. Діні Ағаулар негізінен христиандар, кейбірі иудаистер және жергілікті синкреттік дінді ұстанушылар кездеседі. Тарихы 3-6 ғасырларда ағаулар Тигр үстіртінің оңтүстігінде княздық құрды. 10 ғасырда басқа князьдіктер пайда болып, иудаизмді қабылдаған солтүстік-батыс агау-фалаша мен шығыс агау-христиандар (камир мен камтаның ата-бабалары) арасында күрес басталды. 14-16 ғасырларда ағауларды христиандандыру жалғасты. 18-19 ғасырларда амхара және тиграй халықтарының барлық ағау топтарымен ассимиляциялануы күшейді. Кәсібі Негізгі кәсібі – беткейлер мен тау бөктерлерінде егіншілік, сонымен қатар ірі және ұсақ мал өсіру және ара шаруашылығы. Қолөнерден керамика, ұсталық болды. Өмір салты Христиандық емес топтар дәстүрлі әлеуметтік ұйымның элементтерін сақтайды: бас діни қызметкерлер және рулық ұйым кемант. Агаулар ежелгі аңыздарды, мифтерді сақтайды. Дереккөздер
Ретинол

Ретинол немесе A 1 дәрумені — майда еритін дәрумен, биологиялық белсенді қоспаларға жатады. Ағзаның өсуіне, дамуына әсер етіп, түрлі ауруларға қарсы тұра алу әрекетін арттырады. Іңірде, түнде көруді жақсартады. А дәрумені шаштың, тырнақтың өсуі мен терідегі жасушалардың мүйізденуіне әсер етеді. Ол жетіспегенде тері құрғап жарылып, түсі күңгірттенеді, май бездерінің құрамы өзгереді, көздің қасаң қабығы бұзылады, адам қараңғыда нашар көреді. Бұл ауруды ақшам соқыр деп атайды. Ксерофтальмия да бұның нәтижесінде пайда болады. А дәрумені балық майында, бауырда, сүтте, жұмыртқаның сарысында көп болады. Өсімдіктердің қызыл, сары жемістерінде, сәбізде, қызанақта, өрікте, асқабақта кездеседі. Бұл дәруменді 1913 жылы америкалық ғалымдар ашқан. 1931 жылы швейцариялық ғалым оның химиялық құрылысын анықтады. Тәуліктік қажеттілігі Дереккөздер Тағы қараңыз * Каротин — A продәрумені
Агуакатектер

Агуакатектер — Гватемаланың солтүстік-батысындағы майя тобына жататын үндіс халқы. Саны 80 мың адам. Гватемаланың Уэуэтенанго департаментінде және Мексиканың Чьяпас және Веракрус штаттарында тұрады. Тілі Олар киче тармағының агуакатек (агуакатеко) тілінде сөйлейді. Испан тілі де кеңінен таралған. Діні Діни ұстанымы: католиктер. Кәсібі Дәстүрлі кәсібі – егіншілік (жүгері, бұршақ, асқабақ, бұрыш, жылы алқаптарда – қызанақ, алма, пияз, картоп, какао, кофе). Кей отбасылар сиыр, шошқа, қой, құс өсіреді. Сонымен қатар өрнек тоқу, сылақ қыш бұйымдарын жасау дамыған. Тұрмыс салты Әкесінің атымен біріккен ірі және кеңейген, патрилинальды патрилокалды отбасылардан (2-4 ұрпақ) тұрады. Ауыл ақсақалдар кеңесін муниципалдық билік бекіткен сайланбалы алқа (алькальд) басқарады. Елді мекендері мен дәстүрлі баспаналары Тұрғын үйлері тік бұрышты, тастан, саманнан, бұтақтардан немесе қамыстан жасалып, шатыры сабанмен жабылған. Дәстүрлі киімдері Әйелдер арасында дәстүрлі киімдері сақталған - қара жолақты үстіңгі белдемше, түрлі-түсті ою-өрнекті уипил, төртбұрышты жүннен тоқылған жадағай, кең өрнекті белдік, шаштарында қызыл лента. Ерлер киімі негізінен көйлек, үстіне пончо үлгісіндегі жүннен тоқылған шапан кигізіліп, өрнекті белбеумен байланған. Әйелдер жалаң аяқ жүрсе, ерлер түрлі-түсті орамалдың үстіне сандал және сабан қалпақ киеді. Дәстүрлі тағамдары Тағамының негізі - өсімдік тектес тағамдар. Фольклоры Фольклор, христиандық дәуірге дейінгі наным-сенімдер мен әдет-ғұрыптар сақталған: қасиетті құдықтардың отбасылық культі, үңгірлер мен таулардың қауымдық культі, құрбандық шалу, аграрлық, жерлеу және мемориалдық рәсімдер, нагуализм, бақсылық. Рәсімдер ежелгі Майя күнтізбесін пайдаланады. Дереккөздер
УЕФА Кубок иелері кубогының финалы 1961

1960/61 жылғы Футболдан УЕФА Кубок иелері кубогының бірінші маусымының финалдық ойыны. Матч Детальдар Бірінші ойын Екінші ойын Сілтемелер *http://ru.archive.uefa.com/competitions/ecwc/history/season=1960/intro.html
УЕФА Кубок иелері кубогының финалы 1962

1961/62 жылғы Футболдан УЕФА Кубок иелері кубогының финалдық ойыны. Матч Қайта ойнау Дереккөздер Сілтемелер * [https://web.archive.org/web/20150904090138/http://en.archive.uefa.com/competitions/ecwc/history/season%3D1961/intro.html https://web.archive.org/web]
УЕФА Кубок иелері кубогының финалы 1963

1962/63 жылғы Футболдан УЕФА Кубок иелері кубогының финалдық ойыны. Матч Детальдар Дереккөздер Сілтемелер * [https://web.archive.org/web/20081217070644/http://ru.uefa.com/competitions/ecwc/index.html УЕФА сайтында]
УЕФА Кубок иелері кубогының финалы 1964

1963/64 жылғы Футболдан УЕФА Кубок иелері кубогының финалдық белдесуі. Матч Детальдар ---- Қайта ойнату Дереккөздер Сілтемелер * * [http://www.rsssf.com/ec/ecomp.html Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation] * [https://web.archive.org/web/20141030044206/http://www.eurocups-uefa.ru/winner_cups/1963-64/ eurocups-uefa.ru]
УЕФА Кубок иелері кубогының финалы 1966

1965/66 жылғы Футболдан УЕФА Кубок иелері кубогының алтыншы маусымының финалдық ойыны. ГФР-дің "Боруссия Дортмунд" клубы Англияның "Ливерпуль" командасын 2:1 есебімен тізе бүктірді. Матч 1966 жылы 5 мамырда Шотландия астанасы Глазго қаласындағы "Хэмпден Парк" стадионында өтті. Матч Детальдар Дереккөздер Сілтемелер * * [http://www.rsssf.com/ec/ecomp.html Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation]
Футболдан жастар арасындағы Еуропа чемпионаты

Футболдан жастар арасындағы Еуропа чемпионаты — УЕФА басшылығымен өткізілетін ұлттық жастар құрамалар арасындағы ең негізгі жарыс. Жеңімпаздары және жүлдегерлері Under-21 Жалпы медальдар саны Сыртқы сілтемелер * [https://www.uefa.com/under21/ Еуропа чемпионатының ресми сайты]
Адангмелер

Адангмелер (өз атауы — адангбе, дангмели) — Гана мен Тогодағы халық, Гвинея шығанағы жағалауында, Гана-Того шекарасының бойында. Адангме халқы шамамен 800 000 адамды құрайды.(2000 ж.). Тілі Адангме тілі конго-кордофан отбасының нигер-конго тобының ква тобына жатады. Жазуы латын графикасы негізінде. Адангме тілі 7 топқа бөлінеді, олардың әрқайсысы ерекше диалектіде сөйлейді: кробо (клоли), кпоне, ада (адда), шай, осудуку, прампрам және нинго. Адангме топтары екі тілді: кпонелер га тілінде, ал адалар эве тілінде сөйлейді. Діні Дәстүрлі діни нанымдарды сақтайды, бір бөлігі протестанттар мен католиктер болып табылады. Тарихы Этногенетикалық аңыздар бойынша адангмелердің арғы бабалары 16 ғасырдың басында Чад көлі аймағынан қоныс аударған. Бірқатар ірі көсемдіктер (Крабо, Ада, Шай, Осудуку) және Прамрам конфедерациясы құрылды. Кәсібі Негізгі кәсіптері – қолмен атқарылатын ауыл шаруашылығы (тары, жүгері, маниок, банан), балық аулау, ұсақ сауда және қолөнер (қыш ыдыстар, тоқымашылық, қайық жасау және балық аулау құралдары). Тұрмыс салты Дәстүрлі әлеуметтік жүйесі – рулық тайпалық ұйым (6 негізгі ру) және қауымдастықтың ерекше формасы – хуза, ол бір жерді бірлесіп иемденіп, оны өңдейтін адамдар тобын біріктіреді. Дәстүрлі тұрғын үйлері - ағаштан немесе саздан жасалған тік бұрышты үй, едені топырақ, шатыры пальма жапырақтарымен жабылған. Дәстүрлі киімді кенте және еуропалық киімдермен алмастырылғын. Тағамдарының негізі көкөніс пен балық болып табылады. Дереккөздер
Футболдан құрлықаралық кубок 2001

Футболдан Құрлықаралық кубоктың 2001 жылғы жарысы. Қатысушылар Матч Детальдар Дереккөздер Сілтемелер * [https://web.archive.org/web/20091108055837/http://www.fifa.com/classicfootball/clubs/matchreport/newsid%3D510885.html#toyota+cup+2001 FIFA Article]
Футболдан құрлықаралық кубок 1998

Футболдан құрлықаралық кубоктың 1998 жылғы жарысы. Қатысушылар Матч Детальдар Дереккөздер Сілтемелер * [https://web.archive.org/web/20010513122633/http://toyotacup.com/html/history/19/g_ef.html https://web.archive.org]
Кордоба әмірлігі

Кордоба әмірлігі (, ) — Пиреней түбегі аумағында, ортағасырлық Испанияда болған исламдық мемлекет (756-929). Мемлекеттің негізін 756 жылы әмір атағын алған Умәйятардың ұрпағы I Әбдіррахман салды. Кордоба әмірлігі құрылғанға дейінгі Испания 711-718 жылдары Пиреней түбегін мұсылмандар тез жаулап алғаннан кейін Умәйя халифатының құрамына кіретін шет аймақ құрылды. Оның «уәли» немесе «әмір» лауазымына ие болған билеушілерінің резиденциясы Кордоба қаласы болды. Бастапқыда испан әмірін халифаға бағынатын африкалық наменгер тағайындады. Иберияның барлық мұсылмандары қалаларда тұратын арабтар, ауылда тұратын берберлер және әскерлерде басым болған сириялықтар болып бөлінді. Бұл халықтар I Әбдіррахман шыққанға дейін билік үшін өзара күресті. Осы саяси дағдарысты пайдаланып, Астурия патшасы Альфонсо I Католик Пиреней түбегінің солтүстік бөлігін жаулап алды. Кордоба әмірлігі 750 жылы Аббастар Умейятарды құлатқаннан кейін бұл отбасы жойылды. Оның тірі қалған өкілдерінің бірі Мысырға, кейінірек Мағрибке қашты. Бірақ ол жерлерге бекінуге тырысқаннан нәтиже шықпады. 755 жылдың аяғында Әбдіррахман Испанияға келіп, Кордобаны басып алып, өзін әмір деп жариялады. Бастапқыда ол Испаниядағы Аббастардың билігін ресми түрде мойындады, бірақ 765 жылғы қақтығыстардан кейін мешіттердегі жұма уағыздарында Аббастар туралы атауға тыйым салынды. Ол билігінің көп бөлігін христиандармен күресумен өткізді. VIII ғасырдың соңғы онжылдығында Кордоба әмірлігі күшейіп, Астурияға бірнеше шабуылдар жасады. Алайда, Астурия Хишам I-дің өлімі арқасында ғана құтқарылып қалды. Дегенмен, тәуелсіз әмірліктің нағыз құрушысы уәзірлердің өкілеттіктерін ретке келтірген және түбектің өте жылдам исламдануына қол жеткізген, мұсылман елдеріндегі христиандардың санын айтарлықтай қысқартқан II Әбдіррахман болды. Арабтар мен берберлер арасындағы билік үшін күрес тәуелсіз әмірлік құрылғаннан кейін де тоқтамады, бұл кейінірек Реконкистаға әкелген христиан патшалықтарына мүмкіндік берді. 912 жылы III Әбдіррахман таққа отырған кезде әмірліктің саяси құлдырауы айқын шындық болды. III Әбдіррахман көтерілістерді тоқтатып, христиан жерлеріне жорықтар жасады. Ал 929 жылы өзін халифа деп жариялады. Әдебиет * * * https://books.google.kz/books?iddi88DwAAQBAJ&pgPT125&dq%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B8%D1%8F+%D0%BA%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D0%B4%D1%96%D0%B3%D1%96&hlkk&newbks1&newbks_redir0&sourcegb_mobile_search&saX&ved=2ahUKEwjA1bTyic2KAxVZFRAIHZU2EA4Q6AF6BAgFEAM , Орта ғасырлар тарихы, Рыскелді Мырзабекова
Футболдан құрлықаралық кубок 1996

Футболдан құрлықаралық кубоктың 1996 жылғы жарысы. Қатысушылар Матч Детальдар Дереккөздер Сілтемелер *[https://web.archive.org/web/20130311222014/http://www.fifa.com/classicfootball/clubs/matchreport/newsid=512164.html http://web.archive.org/web]
Бейза

] Бейза , немесе шығыс африкалық орикс (лат. Oryx beisa) — бұрын солтүстік-шығыс Африканың шөл және шөлейт аймақтарында таралған бөкендер тұқымдасына жататын бөкен. Жалпы деректер Орикс негізіндегі бөкендердің денесінің ұзындығы 160-тан 190 см-ге дейін, құйрық ұзындығы 70-тен 80 см-ге дейін жетеді. Жануарлардың иығында биіктігі 110-120 см, олардың салмағы 150-ден 200 келіге дейін. Артқы жағындағы шаш сұр-қоңыр, іште ақ, ​​осы түстер арасындағы шекарада дене бойымен тар қара жолақ өтеді. Сондай-ақ алдыңғы аяқтардың тізелерінде және тұмсығында қара дақтар көрінеді - мүйіздердің түбінен, көзден және жануардың шектеріне дейін. Сондай-ақ маңдай мен мұрында кішкентай қара дақтар бар. Құлақтары ұзын және тар, мүйіздері ұзын және жіңішке, екі жыныстағы бөкендерде 75-тен 120 см-ге дейін. Бейза орикс 6-дан 40-қа дейін топ болып табындық өмір сүреді. Егде жастағы еркектер әдетте жалғыз тұрады. Үйірлерде бөкендер белгілі бір иерархияға бағынады. Үйірдегі жетекші аналықтардың бірі, ең күшті еркек оны жауып күзетеді. Қандай да бір қауіп төнген жағдайда бұл бөкендер, әдетте қашады. Алайда, кейбір жағдайларда топ ауыр жарақат алуға қабілетті ұзын мүйіздерімен шабуылдаушылардан қорғанады. Жануарлар биологиялық тұрғыдан шөлді және ыстық жағдайда өмір сүруге бейімделген. Демек, олардың дене температурасы жануарлардың денсаулығына ешқандай салдарсыз +46 С° дейін көтерілуі мүмкін. Олар шөптермен, жапырақтармен, жемістермен және басқа да өсімдік материалдарымен қоректенеді. Көбеюі Жануарлардың жұптасуының нақты кезеңі жоқ. Бұл бөкендердің жүктілігі 8,5 айдан 10 айға дейін созылады. Бала туылғаннан кейін 3,5 айдан кейін өсімдік тағамдарын жей бастайды. Әйелдердің жыныстық жетілуі 1,5 жастан 2 жасқа дейін, еркектерде 5 жаста болады. Өмір сүру ұзақтығы - 18 жылға дейін. Дереккөздер
Велес Сарсфилд

Велес Сарсфилд (испан. Club Atlético Vélez Sársfield) — Аргентинаның Буэнос-Айрес қаласындағы футбол лубы. 1910 жылы құрылған. Өз алаңындағы ойындарын «Хосе Амальфитани» стадионында өткізеді. Сыйымдылығы 49 мың адам. Қазіргі күнде Аргентина примерасында ойнайды. Жүлделері * Аргентина чемпионаты (9): 1968 (Насьональ), 1993 (Кл), 1995 (Aп), 1996 (Кл), 1998 (Кл), 2005 (Кл), 2009 (Кл), 2011 (Кл), 2012 (Ин), 2012/13 * Аргентина Суперкубогы (1): 2013 * Либертадорес кубогы (1): 1994 * Либертадорес суперкубогы (1): 1996 * Рекопа (1): 1997 * Америкааралық кубок (1): 1996 * Құрлықаралық кубок (1): 1994 Сілтемелер * http://www.velezsarsfield.com.ar/
Аквапимдер

Аквапимдер (аквапем, акуапем, тви) — Гананың оңтүстігіндегі акан тобының халқы. Аккра қаласының солтүстігінде, Вольта және Денсу өзендерінің арасында орналасқан . Саны 650 мың адам (1992). Тілі Тілдері аквапим, ашанти және ахем тілдері, көбінесе чви (тви) тілінің диалектілері ретінде қарастырылады. Діні Аквапиндер – христиандар (пресвитериандар, методистер, католиктер, африкалық православие шіркеуінің ізбасарлары), афро-христиандық культтерді ұстанушылар, ахмадия сектасының мұсылмандары, шамамен 3%-ы дәстүрлі нанымдарды ұстанады. Тарихы Аквапимдер 17 ғасырдың басында солтүстік-батыстан Гананың оңтүстігіне көшті. Олар жергілікті черепон және гуан халықтарын ассимиляциялап, 1640-1730 жылдары аквамның салық төлеушісі болған және 1742-1826 жылдары Ашанти конфедерациясының құрамында болған Аквапим тайпалық одағын құрды. Кәсібі Негізгі кәсібі – егіншілік (ямс, маниок, күріш, тары, құмай, жүгері, банан, майлы пальма өсіру), ұсақ мал мен құс өсіру, ұсталық, керамика, ағаш ою. Қазіргі уақытта көпшілігі какао және кофе өсірумен айналысады. Тұрмыс салты Аквапимдердің дәстүрлі қоғамдық ұйымының негізін ауылдық қауымдар (нкура), көп балалы отбасылар (фиефо), матрилинейдік рулар (абусуапон) және нторо патрилаттық институты құрады, олардың негізінде әскери рәсімдер (асафо) қалыптасты. Аквапимді көсем (оманхене) және ауылдық қауымдар басшыларынан құралған ақсақалдар кеңесі басқарды. Дәстүрлі өмір салты, материалдық мәдениеті және әлеуметтік институттары Ашантидікіне өте жақын. Дереккөздер
Қауасқарлар

Қауасқарлар (халаквалуп, кауесқар, алакалуф) — Чилидегі үндіс халқы. Ертеректе 5000 адамнан аспайтын аз санына қарамастан, алакалуфтар тарихи түрде 10-ға жуық тайпаға бөлінген. 1930 жылдары олар Веллингтон аралындағы Пуэрто-Эден қаласына қоныстанды. 2017 жылғы халық санағы бойынша 3 448 адам болды. Алайда, 2006 жылғы жағдай бойынша, олардан тек 15 қана алакалуфтар қалды, ал қалғандары метистер болды. Тілі Тілдері оқшауланған, қазіргі алакалуфтар испан тілінде сөйлейді немесе екі тілді біледі. Діні Діни ұстанымы: католиктер Тарихы Алакалуфтар Патагония мен Отты жер архипелагының батыс жағалауын және оған жақын аралдарды мекендеген. Бұл аймақтардың қоныстануы солтүстіктен шамамен б.з.б. 8-6 мыңжылдықтарда орын алған. 16 ғасырдың басынан бастап испандармен болған байланыс 19 ғасырда күшейіп, аурулардың таралуына және алакалуфтардың жойылуына әкелді. 19 ғасырдың басында 4 мың адам, 1920 жылдары 150 адам болды. Қазіргі алакалуфтар дәстүрлі мәдениетін жоғалтты, балық аулаумен айналысады және жалдамалы жұмыс істейді. Дереккөздер
Алас (халық)

Алас — Индонезиядағы Солтүстік Суматра провинциясында тұратын халық. Саны 50 мың адам. Тілі Аустронезиялық отбасының батыс аустронезия тобының батак топшасының тілі. Индонезия тілі де кеңінен таралған. Діні Діни ұстанымдары: мұсылман-сүнниттер және дәстүрлі наным-сенімдерді ұстанушылар. Кәсібі Негізгі дәстүрлі кәсібі – егіншілік (күріш, жүгері, қант қамысы, мақта). Ірі қара, жылқының ұсақ тұқымдары өсіріледі. Аңшылық пен балық аулау қосалқы рөл атқарады. Өмір салты Патрилинейлік рулар (мергы) раджалар басқаратын елді мекен ішінде локализацияланған тектерге (суку) бөлінеді. Неке патрилокалды, матрилокальдылық, көп әйел алушылық бар. Елді мекендер (кут) өзен аңғарларында ретсіз орналасқан, қадалы қаңқалы үйлерден (ума) және бір немесе бірнеше ерлер үйінен (мереса) тұрады. Сілтеме * Дереккөздер
Алжирлықтар

Алжирлықтар — Алжир арабтары, Алжирдің негізгі халқы. Саны 32 миллионнан асады. Тілі Араб тілінің алжир диалектісі магриб диалектілері тобына кіреді. Француз тілінің алжир нұсқасы да кең таралған. Діні Алжирлықтардың көпшілігі мұсылман-сүнниттер, (маликиттер мен ханафилер). Сонымен қатар иудаизмді ұстанушылар да бар. Кәсібі Отырықшы халықтың негізгі дәстүрлі кәсібі – егіншілік (бидай, арпа, жүгері, цитрустық жемістер, жүзім, зәйтүн), мал шаруашылығы. Көшпелі малшылар бар. Тау-кен өнеркәсібі, мұнай және газ өндіруде жұмыс жасайды. Алжир арабтарының 2/3 бөлігі қалаларда тұрады. Алжир арабтарының дәстүрлі баспанасы тастан, алебастрдан, пальма ағашынан жасалған. Тұрмыс салты Алжирліктер үшін ислам ең алдымен әлеуметтік мінез-құлықты қалыптастыратын этикалық нормалар мен құндылықтар болып табылады. Оның әсері мен қатысуы әсіресе туу, некеге тұру немесе өлім сияқты өмірдегі маңызды сәттерде айқын көрінеді. Содан кейін бұл отбасыларды, руларды, тайпаларды және бүкіл халықты біріктіретін дін. Әйелдердің дәстүрлі костюмі – қысқа кең жібек немесе атлас шалбар, жеңі белге дейін тарылған кең болеро, кең ұзын көйлек – гандура. Ерлер костюмі – кең шалбар, мақта жилет, кестелі кафтандар. Тақиялардың пішіні мен түсі әр аймақта әртүрлі. Еуропалық киім қалаларда таралуда. Тағамы басқа арабтардың дәстүрлі тағамына ұқсас. Ет тағамдарының ішінде танымалы - таджин, шорба көжесі, шакшука деликатесі. Алжирде көптеген адамдар балық пен теңіз өнімдерін жақсы көреді. Бірақ десерттер одан да көп сұранысқа ие. Бал немесе сироп себілген печенье, компот қосылған жарма торттары, кілегейлі жаңғақ торттары. Дереккөздер
Лактоза

Лактоза немесе сүт қанты — дисахаридтер тобына жататын көмірсутек, ақ түсті, тәтті дәмі бар. Сиыр сүтінде 4-6% мөлшерде болады. Лактозаны сүттің сарысуын буландыру арқылы алады. Суда нашар ериді. Лактоза айран, қымыз ашыту үшін және медицинада, бактериологияда (қоректік орта дайындау үшін) қолданылады. Лактоза қанттың бір түрі екенін швед ғалымы Карл Вильгельм Шееле 1780 жылы анықтады. Атауын 1843 жылы француз химигі Жан-Батист Андре Дюма берді. Тағамдардағы мөлшері Дереккөздер
АҚШ президент сайлауы

президенттікке және вице-президенттікке үміткерлер көрсетілген бюллетень]] АҚШ президент сайлауы — келесі төрт жылға Америка Құрама Штаттарының президенті мен вице-президентін анықтайтын сайлау. АҚШ президент сайлауы жанама сайлау болып табылады, яғни АҚШ азаматтары президент пен вице-президентті тікелей дауыс беру арқылы сайламайды, олар жалпыхалықтық дауыс беру нәтижесін ескере отырып шешім шығаратын бірнеше сатылы жүйе арқылы сайланады. Жалпыхалықтық сайлау кезінде Техастағы сайлаушы Сайлаушылар алқасындағы үміткерлерге өз таңдауын жасап жатыр]] АҚШ Конституциясына сәйкес жалпыхалықтық сайлауға тек Америка Құрама Штаттарының азаматтары ғана қатыса алады. Сайлау қараша айының басында, бірінші дүйсенбіден кейінгі сейсенбіде болады, яғни 2 қарашадан ерте емес, 8 қарашадан кейін емес. Алайда, АҚШ президент сайлауы жанама сайлау болып табылғандықтан сайлаудың ресми әрі түпкілікті қорытындысын сайлаушылар алқасының мүшелері дауыс беру арқылы шығарады. Сайлаушылар алқасы АҚШ Сайлаушылар алқасының 538 мүшесі бар. Сайлаушылар алқасы президентке және вице-президентке арналған екі бөлек бюллетендерге өз дауыстарын беруі үшін желтоқсанның екінші сәрсенбісінен кейінгі алғашқы дүйсенбіде әр сайлаушылар өз штатының астанасында жиналады. Сайлаушылар бірге жиналмайды, өз штаттарында дауыстарын береді. Үміткер президент болуы үшін сайлаушылар алқасындағы 538 дауыстың кемінде 270-ін алуы керек. Одан кейін АҚШ Конгресінің арнайы комиссиясы дауыстарды санап, 6 қаңтарда сенат төрағасы президент сайлауының соңғы қорытындысын жариялайды. АҚШ Сайлаушылар алқасы 1787 жылы конституциямен бірге құрылды. Сайлаушылар алқасының міндеттерінің бірі — халқы аз шағын штаттардың таңдауын халық тығыз қоныстанған ірі штаттардың даусы басып кетпеуін қамтамасыз ету. Сондықтан, сайлау алқасындағы әр штаттың өкілдерінің саны олардың Конгрестегі өкілдері санымен бірдей. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер
Дукер

]] Дукер немесе қырлы антилопа - 3 тұқымдасқа біріккен 19 түрден тұратын артиодактильділер тұқымдасы. Cephalophus тұқымдасына Сахараның оңтүстігінде Экваторлық және Оңтүстік Африкада кездесетін бөкендердің 15 түрі кіреді. Бұл жету қиын жерлерді ұнататын ұялшақ және қол жетпес кішкентай тіршілік иелері; көбінесе - орман тұрғындары. Олардың аты африкан тіліндегі «сүңгуір» сөзінен шыққан, себебі суға немесе бұтаға секіру арқылы тез жасырыну мүмкіндігі. Олардың биіктігі 15-тен 50 см-ге дейін, салмағы 5-тен 30 кг-ға дейін, кейбір даралардың ұзындығы 10 см-ге дейін мүйізі бар. Дуйкерлер өте сергек. Артқы аяқтарына қарағанда доға тәрізді денелі және алдыңғы аяқтары қысқа болғандықтан, олар қалың бұталарды жақсы таңдайды. Олар қоректілер: жайылымдар, тұқымдар, жемістер, жәндіктердің дернәсілдері, ұсақ омыртқалылар және басқа жануарлардың нәжістері. Олар көбінесе құстардың немесе маймылдардың үйірлерінің соңынан түсіп, жемістер мен тұқымдарды жинайды. Олар, сонымен бірге, жыртқыш: олар жәндіктерді жейді, тіпті кеміргіштерді немесе кішкентай құстарды қуып, ұстайды. Көк дюкер құмырсқаларды жақсы көреді. Олардың кейбіреулері түнде тіршілік етеді, күндіз қалың бұтаға тығылады. Өсімдіктерде олар биік шөптер немесе бұталар болып жасырылған өздерінің тұрақты жолдарын жасайды. Өздерін қорғай отырып, олар кішкентай жыртқыштарды өлтіре алады. Дереккөздер
Футболдан жастар арасындағы Еуропа чемпионаты (U-19)

Футболдан жастар арасындағы Еуропа чемпионаты (U-19) — УЕФА басшылығымен өткізілетін ұлттық жастар құрамалар арасындағы ең негізгі жарыс. Жеңімпаздары және жүлдегерлері FIFA Youth Tournament UEFA Youth Tournament UEFA Under-18 UEFA Under-19 Жалпы медальдар саны Сыртқы сілтемелер * [https://www.uefa.com/under19/ Еуропа чемпионатының ресми сайты]
Футболдан жастар арасындағы Еуропа чемпионаты (U-17)

Футболдан жастар арасындағы Еуропа чемпионаты (U-17) — УЕФА басшылығымен өткізілетін ұлттық жастар құрамалар арасындағы ең негізгі жарыс. Жеңімпаздары және жүлдегерлері Under-16 Under-17 Жалпы медальдар саны Сыртқы сілтемелер * [https://www.uefa.com/under17/ Еуропа чемпионатының ресми сайты]
Футболдан құрлықаралық кубок 1967

Футболдан құрлықаралық кубоктың 1967 жылғы жарысы. Шотландияның "Селтик" клубы мен Аргентинаның "Расинг Авельянеда" клубтары арасындағы жекпе-жек үш ойынға созылды. Әуелі Шотландияда өткен ойында "Селти" 1:0 есебімен жеңісе жетті. Буэнос-Айрестегі қарымта ойында "Расинг" 2:1 есебімен ұтып, таразы басы теңесті. Ол кезде жеңімпазды пенальти арқылы анықтау дәстүрге енбегендіктен, командалар үшінші рет күш сынасуға тура келді. Үшінші ойын бейтарап алаң ретінде таңдалған Монтевидеодағы "Сентенарио" стадионында өтіп, "Расинг" 1:0 есебімен жеңіске жетті. Айта кетейік, бұл ойында "Селтитен" 4, "Расинг" сапынан екі ойыншы алаңнан қуылды. Қатысушылар Матч Бірінші ойын Екінші ойын Үшінші ойын Дереккөздер Сілтемелер *[http://www.thecelticwiki.com/page/1967-11-04%3A+Racing+Club+1-0+Celtic%2C+Intercontinental+Club+Cup+%28play-off%29 Расинг - Селтик - 1:0]
Алоро-Пантар халықтары

Алоро-пантар халықтары — Оңтүстік-Шығыс Индонезиядағы Алор және Пантар аралдарындағы халықтар тобы: абуи, благар, воисика, кабола, кафоа, куй, келон, колана, ламма, недебанг, танглапуи, тева т.б. Жалпы саны 170 мыңға жуық адам. Тілі Тіл жағынан олар Тимор халықтарына (бунак, макаи, фаталуку) және Жаңа Гвинеяның солтүстік-батысындағы папуастарға (конда, яхадиялық) жақын. Алоро-пантар халықтары индонезиялық тілді пайдаланады. Діні Алоро-пантар халықтарының көпшілігі христиандар (католиктер, протестанттар) және мұсылман-сүнниттер, сонымен қатар дәстүрлі нанымдарды ұстайды. Тарихы Кейбір аңыздар бойынша Пантар аралына алғашқы қоныстанушылардың бірі Раджа Маджапахит болған. Оның бес ұлы Пантар мен көрші аралдарда 5 патшалық құрды: Пандай, Алор Безар, Барнуза және т.б. Көптеген сарапшылар жергілікті тұрғындардан бұл 5 патшалықтың Галияо (Галеяу, Галигау, Галеау, Галиоу, Галао) деп аталатын қауымдастықтың бір түрі болғанын растайды. Бұл бірлестік Мунаселидің Пантар патшалығы құлағаннан кейін пайда болды. Сол кезде Пандай патшалығы Галияоның орталығына айналды. Пантар мен көршілес аралдардағы (Алор және Тимор) көптеген рулар Галяоның мүшелері болды. Кәсібі Алоро-пантар халықтарының негізгі кәсібі – егіншілік, негізгі дақылы – жүгері, қосалқы дақылдар – күріш, банан және тамыржемісті дақылдар. Аңшылық маңызды рөл атқарады. Тұрмыс салты Жанұялар патриархалдық және мұра әкеден балаға беріледі. Жалпы алғанда, халықтар гавайлықтар қабылдаған туысқандық схемамен сипатталады. 20 ғасырға дейін өмір сүрген ерте кезеңде алоро-пантарлардың бас аулау дәстүрі болды, қазір ол жойылды. Алоро-пантар халықтарының өзіндік поэзия түрі – серинта болды. Бұл көне дәуірдегі халық өмірінде болған оқиғалар туралы поэтикалық түрдегі шағын әңгімелер. Олар жиі жалпы мерекелерде оқылды (мысалы, үйлену тойларында). Дереккөздер
Футболдан құрлықаралық кубок 1960

Футболдан құрлықаралық кубоктың тұңғыш жарысы. Испанияның "Реал Мадрид" және Уругвайдың "Пеньяроль" клубтары ойнады. Екі ойын қорытындысында 5:1 (0:0, 5:1) есебімен жеңіске жеткен "Реал Мадрид" турнирдің тұңғыш жеңімпазы атанды. Қатысушылар Матч 1 матч 2 матч Дереккөздер Сілтемелер *http://www.rsssf.com/tablesi/intconclub60.html
Алорлар

Алорлар (өз аты - оранг барануса), басқа атауы: оранг-алор — Оңтүстік-Шығыс Индонезия халықтарының бірі. Пантар және Алор аралдарының солтүстігі мен солтүстік-батысында тұрады. Саны 70 000 адам. Тілі Шығыс Индонезия антропологиялық тобына жатады. Аустронезиялық тілдер семьясының индонезия тілі, алор тілі. Діні Діни ұстанымдары – мұсылман-сүнниттер, дәстүрлі нанымдарды ұстанушылар да бар. Тарихы Орта ғасырларда алорлардың қалыптасуына Солор, бугис, макассар, явандықтар, тернаталықтар аралдарынан келген мигранттар қатысты. Ислам 17-18 ғасырларда қабылданған, 20 ғасырдың ортасына дейін алорларды раджа басқарды. ХХ ғасырдың басында 1912-1916 жж алорлық кераджандықтар голландиялық шығыс Үндістанның билігіне өтті. Алор жетекшілері Шығыс Оңтүстік-Шығыс Нуса провинциясында отаршылдыққа қарсы күресті басқарды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде бұл аймақты жапондар басып алды. Соғыс аяқталғаннан кейін Алор архипелагы Индонезияның жаңа мемлекетінің құрамына енді. Кәсібі Алорлардың негізгі кәсібі теңізбен тығыз байланысты, мысалы, балық аулау, сауда және теңізде жүзу. Көптеген жергілікті балықшылар жергілікті суларда, кейбіреулері сыртқы аралдарға, әсіресе Ротиге және Аустралияның солтүстік жағалауына барады. Сауда қызметі негізінен Тимордағы Купангта және Сулавесидегі Макассарда шоғырланған. Жергілікті сауда да жүзеге асады. Алор жастарының желкенді қайықпен жүруге деген ұмтылысы (mebois) халықтың мәдени дәстүріне айналды. Жастар ұзақ сапарларға жиі барады, соның ішінде Ява, Суматра, Калимантан, Шығыс Малайзия. Алор әйелдері жергілікті сауданың белсенді қатысушылары болып саналады. Олар өнімді бір жерден сатып алып, басқа жерде қайта сатады. Олар сонымен қатар қуырылған банандарды, торттарды, кокос майын және өз өндірісінен жасалған маталарды сатады. Ауыл шаруашылығы жердің жетіспеушілігінен шектелген, негізінен көкөністер мен кокос пальмасы өсіріледі. Өмір салты Ирокездік типтегі туыстық жүйе. Олар екі экзогамиялық фратрияға біріктірілген жеті патрилинейлік руға бөлінеді - «жердің қожайындары» және «кейін келгендер». Туысқандық неке, екі жақты. Нага айдаһарларының культі тән. Елді мекендері жағалауда, сызықтық орналасқан. Дереккөздер
Алундар

Алундар (сапалева немесе саполева) — Серам аралының батысындағы Шығыс Индонезияда тұратын халық. Серам аралындағы ең ежелгі этникалық топтардың бірі болып табылады. Олардың саны шамамен 21 300 және аралдың орталық-батыс бөлігіндегі 27 ауылда тұрады. Тілі Алундар шығыс индонезиялық тілінде сөйлейді, тілі - алун тілі. Диалектілері бар болуы мүмкін. Орталық малай-полинезиялық тілдердің аустронезиялық отбасына жатады. Алундар индонезия тілін де пайдаланады. Діні Діни ұстанымы - протестанттар, ислам дінін ұстанатын өкілдер де бар. Сонымен қатар дәстүрлі нанымдарды ұстанады. Кәсібі Дәстүрлі кәсіптері - күріш пен тамыр жемістерін өсіру. Тоқымашылықпен айналысады (әйелдер тоқыма белдемше киеді). Өмір салты Туыстық қатынас патрилинейлік. Неке туысқандық, екі жақты кросскузендік неке дамыған, яғни, апалы-сіңлі алмасу дәстүрі. Олар тоқылған киім киеді. Серам аралының әйелдері тоқылған белдемше киеді. Алун халқының Серам аралында өсетін әлем ағашы Нунусаку туралы аңызы бар. Халықтың ұстанымына сәйкес, онда олардың мифтік ата-бабаларының рухтары өмір сүреді. Олар да оны өздерінің негізін қалаушы деп санайды. Сілтеме * Дереккөздер
Гренландия итбалығы

Гренландия итбалығы - Солтүстік Атлант және Солтүстік Мұзды мұхитта өмір сүретін құлақсыз итбалық. Олар құрғақ жерде өте аз уақыт болады. Еркек Гренландия итбалықтарының бастары қара, ал арқаларынан қара ілгек тәрізді белгі көрінеді. Жас Гренландия итбалықтарының терілері аппақ болғандықтан, оларды сол терілері үшін адамдар аулайды. Дереккөздер
Кәдімгі итбалық

]] Кәдімгі итбалық немесе жағалау итбалығы - кішкентай құлақсыз итбалық. Оны V тәріздес танаулары және дақты терісі арқылы ажыратуға болады, әдетте терісінің түсі күміс сұр түстен қара немесе қою қоңыр түске дейін өзгеріп отырады. Кәдімгі итбалықтар Атлант және Тынық мұхиттарында кездеседі. Бұл итбалықтар көп уақыттарын құрлықта өткізеді. Барлық итбалықтар секілді кәдімгі итбалықтар да суда жақсы жүзіп, сүңги біледі. Олар 180 м тереңдікке дейін сүңгіп, су астында 20 минуттан астам уақыт тұра алады.
Түкті итбалық

Түкті итбалықтар - үлкен құлақты итбалықтар. Түкті итбалықтардың тоғыз түрі бар, оларға солтүстік түкті итбалығы және оңтүстік түкті итба­лықтарының сегіз түрі кіреді. Түкті итбалықтардың терілері өте әдемі болып келеді, сондықтан да олар көбіне аңшылықтың нысанына айналады. Солтүстік түкті итбалығы ХІХ ғасырда жойылу шегіне дейін ауланған болатын. Дереккөздер
Алурлар

Алурлар (жоалур — өз атауы алуа, алулу, лури) — Конго Демократиялық Республикасы мен Угандадағы халық. Жалпы саны 750 мың. Конго Демократиялық Республикасында 450 мың адам, Угандадағы саны 300 мың адам. Тілі Тілі дхо алур тілі. Диалектілері: йокот, нан, мамбиса, ваниоро. Діні Халықтың көпшілігі дәстүрлі наным-сенімдерді ұстанады, олардың ішінде ата-баба культі, тотемшілдік кең таралған. Тарихы 15 ғасырға дейін алурлардың ата-бабалары Эль-Газал мен Ақ Ніл өзендерінің аралығында өмір сүрді, содан кейін қазіргі Уганда аумағына қоныс аударды, онда олар жергілікті ленду және мади тайпаларымен, сондай-ақ банту халықтарымен (Бира, Банди, т.б.) араласты. Кәсібі Негізгі дәстүрлі кәсіптері: жазық аудандарда – қолмен атқарылатын егіншілік (тары, жүгері, бұршақ, күнжіт, маниок), таулы жерлерде – мал ұстау (ірі қара, қой, ешкі). Қолөнерден – ұсталық, ағаш ою, төсеніш, себет тоқу дамыған. Өмір салты Қоғамдық ұйымның негізін көршілес-тайпалық қауым құрайды. Рулық бірлестіктер, касталық жіктелу, феодалдық қатынастар дамыды. Дереккөздер
Ла-платалық дельфин

Ла-платалық дельфин — ең кішкентай өзен дельфині. Оның ұзындығы 1,5 м-ге дейін, салмағы 50 кг-ға дейін жетеді. Бұл дельфинді Бразилия, Уругвай және Аргентинаның жағалау аймақтарынан кездестіре аламыз. Оның тұмсығы – барлық киттәрізділердің ішіндегі ең ұзыны. Дереккөздер
Қоңырадыр (тау, Астрахан ауданы)

Қоңырадыр – Ақмола облысы Астрахан ауданының қиыр шығысындағы тау. Географиялық орны Ақбейіт ауылынан оңтүстікке қарай 4 км, Астраханка темір жол стансасынан солтүстік-шығысқа қарай 6 км жерде орналасқан. Жер бедері Абсолюттік биіктігі 393 м. Оңтүстіктен солтүстікке қарай 5-6 км–ге созылып жатыр, енді жері 1 км-дей. Беткейлері көлбеу, төбесі тегіс, көптеген күмбездері бар. Геологиялық құрылымы Делювийлі шөгінділермен жабылған тас көмір жүйесінің жыныстарынан түзілген. Өсімдігі Даланың карбонатты қара топырақ жамылғысында бетегелі-қаулы, кейде мезоксерофитті шөптесін өсімдіктер өседі. Дереккөздер
Қоңырадыр (тау, Шортанды ауданы)

Қоңырадыр – Ақмола облысы Шортанды ауданының орта тұсында орналасқан тау. Жер бедері Абсолюттік биіктігі 391 м. Оңтүстіктен солтүстікке қарай 6 км–ге созылып жатыр, енді жері 1 км-ге жуық. Беткейлері көлбеулеу келген тау басы айқын көрінеді және онда бірнеше төбешіктер бар. Геологиялық құрылымы Тас көмір жүйесінің тау жыныстарынан түзілген жер қыртысын делювийлі шөгінділер жауып жатыр. Өсімдігі Даланың сортаңдау қызғылт қоңыр топырағында бетегелі-бозды өсімдіктер өскен. Кейде мезоксерофильді әр түрлі шөптесіндер кездеседі. Дереккөздер
Қоңырбайғұл

Қоңырбайғұл – Байғұл тауының оңтүстік-батысындағы тау. Географиялық орны Ұлытау облысы Жаңаарқа ауданы Қаражал қаласының солтүстігінде 25 км жерде орналасқан. Сарысу өзенінің аңғарында. Жер бедері Абсолюттік биіктігі 618 м. Солтүстіктен оңтүстікке қарай бойлық бағытта шамамен 10 км-ге созылып жатыр, енді жері 1 км-ден астам. Солтүстік беткейі тіктеу, оңтүстік бөлігі көлбеуленіп жазыққа ұласады. Батысындағы Шашты тауы бірге қосарлана орналасқан. Өсімдігі Сұрғылт қоңыр топырақ жамылғысында бұта аралас бетеге, боз, жусан, т.б. өседі. Дереккөздер
КАФ Чемпиондар Лигасы 2017

КАФ Чемпиондар Лигасының 53-ші жарысы. Марокконың "Видад" клубы жеңімпаз атанды. Квалификация Бастапқы раунд 1 раунд Топтық турнир А тобы В тобы С тобы Д тобы Плей-Офф 1/4 финал Четвертьфиналы 1/2 финал Финал 1 матч 2 матч Сілтемелер
КАФ Чемпиондар Лигасы 2016

КАФ Чемпиондар Лигасының 52-ші жарысы. Оңтүстік Американың "Мамелоди Сандаунз" клубы тұңғыш рет жарыс жеңімпазы атанды. Іріктеу Топтық турнир А тобы В тобы Жартылай финал Финал 1 матч 2 матч Дереккөздер
КАФ Чемпиондар Лигасы 2015

КАФ Чемпиондар Лигасының 51-ші жарысы. Квалификация Бастапқы раунд 1 раунд 2 раунд Топтық турнир А тобы В тобы Жартылай финал 1 жартылай финал 1 матч ---- 2 матч 2 жартылай финал 1 матч ---- 2 матч Финал 1 матч ---- 2 матч Сілтемелер