kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Қайрат Айтмолдаұлы Оразбеков

Қайрат Айтмолдаұлы Оразбеков (01.09.1965) - қазақстандық кәсіпкер, «Элитстрой Групп» ЖШС және алматылық Қайрат футзал клубының президенті. 2012 жылғы Форбс Қазақстан дайындаған Қазақстанның ең дәулетті 50 адам тізімінде 50-орында болды. Монако елінің Қазақстандағы құрметті консулы. Өмірбаяны Білімі * 1984 - 1989 – Қазақ ауыл шаруашылығы институты, факультет: инженер-механикалық, мамандығы: өндірісті автоматтандыру бойынша инженер-механик. * 1994 - 1997 – Абай атындағы Алматы мемлекеттік университеті, факультет: қаржы және несие, мамандығы: экономист. * 2008 - 2010 – Executive MBA «Іскерлік әкімшілендіру магистрі» (Швейцарияның SBS бизнес мектебі және Халықаралық бизнес академиясы). * 2011 - 2014 – DBA бағдарламасы бойынша оқыту (РФ Президенті жанындағы Ресей халық шаруашылығы және мемлекеттік қызмет академиясы) – Іскерлік әкімшілендіру докторы дәрежесін алды. * Кәсіби қызметі * 1989 – Өндірісті жаңғыртуды жоспарлау жөніндегі аға маман, «Ауылшар техникасы» өндірістік бірлестігі, Қазақ КСР Ауыл шаруашылығы министрлігі; * 1991 – ҚР Казкинофондта бас инженер; * 1993 – Бас директор, «Алматы – Вена» бірлескен кәсіпорны (Жаңа технологияларды әзірлеу және енгізу); * 1995 – «Кайнур» ЖШС компаниясын құрып, оның директоры болды (сауда-сатып алу компаниясы); Сонымен бірге осы жылы Кайнур футзал командасын құрды. * 1996 – Директор, «Теплоэнергомаш» ЖШС (ТМД елдері арасында электр энергиясын жеткізу бойынша үкіметаралық келісімдерді техникалық қамтамасыз ету); * 1999 – Қаржы директоры, «Элитстрой» ЖШС (Ірі құрылыс компаниясы); * 2003 – Президент, «Алтел» АҚ (DALACOM) (Қазақстандағы ұялы байланыс операторы); * 2004 – Президент, «Арлан» Холдингтік компаниясы ЖШС (Көпсалалы холдинг); * 2006 жылдан бастап – қазіргі уақытқа дейін – «Элитстрой Групп» ЖШС президенті; Футзал Басқа қызметтері * 2006-2007 жж. – «Қайрат» МФК президенті; * Қазақстан Футбол федерациясының футзал және жағажай футболы комитетінің төрағасы; Марапаттары * «ҚР Құрметті құрылысшысы» медалі (2007); * «Ерен еңбегі үшін» медалі (2009); * ҚР Ұлттық Олимпиада комитетінің «Алтын ордені» (2011); * 2012 жылы Қайрат Оразбеков Монако княздығының Қазақстандағы құрметті консулы болып тағайындалды; * «Футбол бойынша ұлттық спорт төрешісі» атағы; * «ҚР Құрметті құрылысшысы» атағы. Дереккөздер
Габсбург монархиясы

Габсбург монархиясы (; Габсбург империясы, ; Аустрия монархиясы, немесе Дунай монархиясы, ) — аустриялық Габсбургтер әулетінің билігінде болған бірнеше феодалдық мемлекеттердің династиялық одағын білдіретін шартты атау. Бұл атау 1526 жылдан басталып, аустриялық эрцгерцог І Фердинандтің Чехия мен Мажарстан тағына отырған кезден 1804 жылы Аустрия империясының құрылуына дейінгі кезеңді қамтиды. «Габсбург монархиясы» тіркесі Габсбургтер әулетінің Аустрияда билігін жүргізе бастаған 1276 жылдан бастап 1918 жылы Аустрия-Мажарстанның ыдырауына дейінгі кезеңге қатысты кеңірек мағынада да қолданылуы мүмкін. 1804 жылға дейін Габсбургтерге тиесілі мұрагер монархиялар конгломератының ресми атауы болған жоқ. Сондай-ақ, Габсбург империясы термині Қасиетті Рим императоры V Карл Габсбургтің билігіндегі мемлекеттік құрылымдарды, атап айтқанда Испания, Нидерланд, Франш-Конте, Ломбардия, Неаполь, Сицилия, Сардиния және Испанияның Америкадағы иеліктерін білдіру үшін кеңінен қолданылады. Габсбургтер әулетінің өкілдері 1439—1740 және 1745—1806 жылдар аралығында Қасиетті Рим империясының монархтары болып та қызмет атқарды. Құрамы Габсбург монархиясының (1526—1804) құрамына келесі аймақтар кірді: Аустрияның мұрагер жерлері: ** Аустрия эрцгерцогтігі (Төменгі және Жоғарғы); ** Штирия герцогтігі; ** Каринтия герцогтігі; ** Крайна герцогтігі; ** Истрия маркграфтығы; ** Тироль графтығы; ** Горица және Градишка графтығы; ** Форарльберг; ** Алдыңғы Аустрия; ** Триест; Чехияның тәжді жерлері: ** Богемия патшалығы; ** Силезия графтығы; ** Моравия маркграфтығы; ** Жоғарғы Лужица маркграфтығы (1635 жылға дейін); ** Төменгі Лужица маркграфтығы (1635 жылға дейін); * Мажарстан патшалығы; * Трансильвания Ұлы кінәздігі; * Әскери шекара; * Хорватия және Славония патшалығы. Сонымен қатар, Габсбург монархиясы кейбір тарихи кезеңдерде келесі иеліктерді де қамтыды: * Аустриялық Нидерланд (1713—1792); * Милан герцогтығы (1713—1797); * Ломбардия-Венеция патшалығы (1815—1866); * Неаполь патшалығы (1713—1735); * Сардиния патшалығы (1713—1720); * Темешвар банаты (1718—1778); * Воеводина және Солтүстік Босния (1718—1739); * Олтения (1718—1738); * Сицилия патшалығы (1720—1735); * Парма герцогтігі (1735—1748); * Галиция және Лодомерия патшалығы (1772 жылдан бастап); * Буковина (1774 жылдан бастап); * Кіші Польша (1795 жылдан бастап); * Венеция облысы (1797 жылдан бастап); * Далмация (1797 жылдан бастап). Сыртқы сілтемелер * [http://www.h-net.org/~habsweb/ Habsburg in an email discussion list dealing with the culture and history of the Habsburg Monarchy and its successor states in central Europe since 1500]
Жанна Сәбитқызы Сартбаева

Жанна Сәбитқызы Сартбаева (16 тамыз 1973 жыл, Алматы) — қазақстандық мемлекет қайраткер, дипломат, Финляндиядағы елші (2019–2024). Өмірбаяны 1995 жылы Қазақ мемлекеттік басқару академиясын (қазіргі Нархоз университеті) тәмамдады. 1997 жылдан 2001 жылға дейін Сартбаева Қазақстанның Малайзиядағы елшілігінің үшінші хатшысы және атташесі болып мансабын бастады. 2001–2002 жылдары аралығында ол Қазақстан сыртқы істер министрлігі екіжақты ынтымақтастық департаментінің екінші хатшысы болса, 2002–2003 жылдары Сыртқы істер министрлігі Еуропа және Америка департаментінің екінші хатшысы қызметін атқарды. 2003 жылдан 2005 жылға дейін ол Сыртқы істер министрлігі Еуропа және Америка департаментінің бірінші хатшысы және 2005–2006 жылдар аралығында Қазақстан премьер-министрі орынбасарының кеңесшісі болған. 2006–2007 жылдары Сартбаева Сыртқы істер министрінің кеңесшісі және 2007–2012 ол Сенат аппаратының парламентаралық байланыстар және халықаралық ынтымақтастық бөлімі меңгерушісінің орынбасары еді. 2012–2013 жылдары ол қайта Министрлер Кабинетіне оралды да, Қазақстан сыртқы істер министрінің кеңесшісі болды. 2013 жылдан 2019 жылға дейін ол Сенат аппаратының халықаралық қатынастар және хаттама бөлімінің меңгерушісі ретінде Парламентке оралды. 2019 жылғы 18 мамырдан 2024 жылғы 20 маусымға дейін Сартбаева Қазақстанның Финляндиядағы төтенше және өкілетті елшісі болды. Сын 2013 жылдан бастап Қазақстанның Финляндиядағы елшілігі Эспоо қаласында бес-алты адамнан тұратын дипломаттың отбасын орналастыруға арналған 500 шаршы метрлік үйді жалға алған. Қазақстан сыртқы істер министрлігінің Сартбаеваға «тұрғындардың санына және үйдегі шаршы метрге белгілі бір шектеулер бар» деп ескерту жасағанымен Сартбаева оларды елемеген. Сөйтіп Қазақстанның елшілігі осы уақытқа ай сайын 12 000 еуро төлеп келіп, соңында үйді жалға беруші сотқа жүгінді. Нәтижесінде Қазақстанның елшілігі 60 000 еуроны төлеп, қарызды жапты. Марапаттары * «Парламенттік ынтымақтастықты нығайтқаны үшін» медалі — 2018 жылғы 12 сәуірде Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығына қатысушы мемлекеттерде парламентаризмді дамытуға, демократияны нығайтуға, азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын қамтамасыз етуге қосқан ерекше үлесі үшін марапатталды. * ТМД ПАА кеңесінің құрмет грамотасы — 2015 жылғы 16 сәуірде Парламентаралық Ассамблея мен оның органдарының қызметіне белсенді қатысқаны, Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығына мүше мемлекеттердің халықтары арасындағы достықты нығайтуға қосқан үлесі үшін марапатталды. Дереккөздер
Израильдің Иранға соққысы (қазан 2024)

2024 жылы 26 қазанда Израиль Иранға бірқатар соққы жасады. Біріншісі Иранның зымыранға қарсы қорғаныс жүйесіне бағытталса, екінші және үшінші соққылар дрон мен зымыран өндірілетін базалар мен өндірістік нысандарға жасалды. Израиль Қорғаныс Армиясы ресми хабарлама жасап, бірнеше айға созылған Иранның шабуылдарына жауап ретінде әскери нысандарға дәл соққылар жасағанын мәлімдеді. Jerusalem Post дерегінше, шабуылға 100-ден астам ұшақ, соның ішінде заманауи F-35 ұшағы да қатысқан. Соққылар Израиль қорғаныс армиясы түн ішінде Иранға бірқатар соққылар жасап, олардың нүктелі және әскери нысандарға бағытталғанын мәлімдеді. Бірнеше сағаттан кейін Иранның әуе шабуылына қарсы қорғаныс күштері Тегеран, Хузестан және Илам провинцияларындағы базаларға шабуыл жасалғанын мәлімдеді. Олардың айтуынша, шабуылдар сәтті тойтарылған, бірақ кейбір позицияларға «шектеулі зиян» келтірілген. Иранның мемлекеттік теледидар қызметі бүкіл Тегеранға жарылыс дыбысы туралы хабар таратты. Шабуыл қару-жарақ қоймасы мен казармаға бағытталғандай болды. Сондай-ақ, Тегеранның батысында орналасқан Қарадж қаласында да жарылыстар болғаны хабарланды. Бұдан басқа, жарылыстар Мешхед, Керманшах, Зенджан маңында естілді. Реакция : : ЦАХАЛ баспасөз хатшысы Даниэль Хагари арнайы бейнежазбада Израиль авиациясының Ирандағы әскери нысандарға соққы жасағанын және оқиғалар туралы қоғамды үнемі хабардар етіп отыратынын айтты. Sky News Arabia арнасы шабуыл нысандарының бірі баллистикалық зымырандарды ұшыру базасы болғанын хабарлады. Шабуыл тек әскери нысандарға жасалғаны, ядролық және мұнай инфрақұрылымдарына тиіспегені айтылды. : : Иран ақпарат агенттіктері Тегеранда бірнеше жарылыстың болғанын хабарлады. Израильдің 12-ші телеарнасы шабуылдың екінші толқыны Шираз қаласына және оның маңайына бағытталғанын айтты. Иран армиясының басшылығы көптеген шабуылға қарсы тұрып, әуе соққыларын сәтті тойтарғандарын, барлық жау ұшақтары атып түсірілгенін жария етті. Тағы қараңыз * Үшінші Ливан соғысы (2024) Дереккөздер
Футболдан Қазақстан бірінші Лигасы 2024

Футболдан Қазақстан бірінші Лигасы 2024 — Қазақстандағы екінші дивизион саналатын футбол чемпионатының 33-ші маусымы. Турнирге 16 команда қатысты. Бірақ "Қыран" клубы бір ойын да өткізбестен жарыстан шығып қалды. Турнир кестесі Статистика Мергендер Сілтемелер * https://www.transfermarkt.world/pervaa-liga/startseite/wettbewerb/KAS2
АФК президенті кубогы

АФК президенті кубогы немесе АФК ынталандыру кубогы — Азиядағы футбол турнирі. Үшінші деңгейдегі елдердің клубтары қатысады (бірінші, екінші деңгейдегі елдер Чемпиондар лигасы мен АФК кубогына қатысады). Турнир 2006 жылдан бастап өткізіледі. 2014-2024 жылдары он жыл өткізілмеді. Финалдар } Орталық стадион (Душанбе)
Либревиль

Либревиль — Габонның астанасы және ең ірі қаласы. Ол елдің батыс жағалауында, Атлант мұхитының жанында орналасқан. Либревиль туралы негізгі ақпарат * Халық саны: 700 000-нан астам (2015 жылғы санақ бойынша), агломерацияда 1 миллионнан астам адам тұрады. * География: Габонның батыс жағалауында, Атлант мұхитының жанында орналасқан. *Координаты: * Климат: Тропикалық климат, ылғалды және жылы, екі маусымға бөлінеді - жаңбырлы және құрғақ. * Экономика: Мұнай өндіру, ағаш кесу, балық аулау, туризм және сауда. Либревильдің негізгі көрікті жерлері * Ұлттық мұражай: Габонның тарихы мен мәдениетін көрсететін мұражай. * Әулие Мария шіркеуі: 19. ғасырда салынған, тарихи және архитектуралық маңызы бар шіркеу. * Либревиль жағажайы: Жүзуге, күн сәулесінде демалуға және су спортымен айналысуға тамаша орын. * Ұлттық саябақтар: Габонның табиғи сұлулығын бағалауға мүмкіндік береді. * Либревиль университеті: Габондағы ең маңызды оқу орындарының бірі. Дереккөздер Сілтемелер * [https://web.archive.org/web/20140429103714/http://www.libreville.ga.demo.nic.ga/ Site officiel de la Mairie de Libreville]
Кайенна

Кайенна — Француз Гвианасының астанасы және ең ірі қаласы. Ол Атлант мұхитының жағалауында орналасқан, тропикалық ормандармен қоршалған. Негізгі ерекшеліктері * Тарихи маңызы: Қала 1643 жылы құрылған, ал 1946 жылы Францияның тең дәрежедегі бөлігі болды. * Табиғат: Тропикалық ормандармен, жағажайлармен және мұхитпен қоршалған. *Кайеннадан Парижге 7100 км; Фор-де-Франс (Мартиника) қаласына дейін — 1500 км; Парамарибо (Суринам) қаласына дейін — 324 км; Макапа (Бразилия) қаласына дейін — 554 км. Галерея Дереккөздер Сілтемелер * [http://www.guyane.pref.gouv.fr/ Préfecture de Guyane] Official website
Константин Васильевич Жигалов

Константин Васильевич Жигалов (16 мамыр 1959, Семипалатинск, Қазақ КСР, КСРО) — қазақстандық мемлекеттік қайраткер, елші, тарих ғылымдарының кандидаты. Сыртқы істер министрінің орынбасары (1993—1994, 2009—2012), президент көмекшісі (1991—1993, 1995—1996). Өмірбаяны 1959 жылы 16 мамырда Семейде дүниеге келді. Мансабы * 1982—1984 — Қазақ мемлекеттік университетінің (қазіргі Қазақ ұлттық университеті) оқытушысы. * 1985—1988 — Қазақстан Компартиясы Орталық Комитеті жанындағы партия тарихы институтының аға ғылыми қызметкері. * 1988—1991 — Қазақстан Компартиясы Орталық Комитетінің кеңесшісі. * 1991—1993 — Қазақстан президентінің көмекшісі. * 1993—1994 — Қазақстан сыртқы істер министрінің орынбасары. * 1994—1995 — Қазақстан президенті іс басқармасының халықаралық бөлімінің меңгерушісі. * 1995—1996 — Қазақстан сыртқы істер министрінің орынбасары. * 1996—2000 — Қазақстанның Ұлыбританиядағы елшілігіндегі елші-кеңесшісі. * 2000—2003 — Польшадағы елші. * шілде 2003—қараша 2003 — Бельгиядағы елші. * 2003—2009 — Люксембург пен Нидерландтағы елші және Еуропа одағы мен НАТОдағы өкіл. * 2009—2012 — Қазақстан сыртқы істер министрінің орынбасары, Еуропалық Одақпен ынтымақтастық жөніндегі ұлттық үйлестіруші. * 2012—2018 — Канададағы елші. * 2013—2018 — Куба, Доминикан және Ямайкадағы елші. * 2018—2023 — Испания мен Андоррадағы елші, Дүниежүзілік туризм ұйымындағы тұрақты өкіл. Білімі 1981 жылы Қазақ мемлекеттік университетінің (қазіргі Қазақ ұлттық университеті) тарих факультетін, 1983 жылы Қазақ ұлттық педагогикалық университетінің аспирантурасын тәмамдады. 1984 жылы Қазақ ұлттық педагогикалық университетінде “Дамыған социализм жағдайындағы Қазақстан өнеркәсібін басқарудағы партия қызметінің тарихнамасы (1959—1975)” атты тақырыпта диссертация қорғап, тарих ғылымдарының кандидаты атанды. Жеке өмірі Үйленген, жұбайы Индира Батырханқызы Шайқымова. 3 қызы бар — Инна (1980 туған) мен Диана (1987 туған) және Жанна (1993 туған). Қазақ, орыс және поляк тілдерін меңгерген. Марапаттары мен атақтары * Ерен еңбегі үшін медалі (Қазақстан, 2002). * Польша Республикасына сіңірген еңбегі үшін ордені (Польша, 2003). * Халықаралық ынтымақтастықты дамытуға қосқан үлесі үшін медалі (Қазақстан, 2005) * II дәрежелі Достық ордені (Қазақстан, 2006). * Корона ордені (Бельгия, 2009). * Еңбек ордені (Люксембург, 2009). * Парасат ордені (Қазақстан, 2015). Дереккөздер
Афро-Азия ұлттары кубогы 1995

Афро-Азия ұлттары кубогы 1995 — турнирдің алтыншы маусымы. Нигерия және Өзбекстан құрамаларының арасында өтті. Қатысушылар Mатчтар 1 матч 2 матч Дереккөздер Сілтемелер *[https://www.rsssf.org/tablesa/asafr.html 1995 Afro-Asian Cup of Nations] - rsssf.com *[https://www.goalzz.com/main.aspx?c=1046 1995 Afro-Asian Cup of Nations] - goalzz.com
АФК кубогының финалы 2021

АФК кубогының финалы 2021 — турнирдің 18-ші жарысының финалы. Бахрейннің "Мухаррак" және Өзбекстанның "Насаф" клубтары ойнады. Матч Детальдар Финал Дереккөздер Сілтемелер *http://stats.the-afc.com/match_report/20983
Афро-Азия ұлттары кубогы 1997

Афро-Азия ұлттары кубогы 1997 — турнирдің жетінші жарысы. Оңтүстік Африка Республикасы және Сауд Арабиясы құрамалары өзара ойнады. Бастапқыда матчтар 1997 жылы өтеді деп жоспарланған болатын, бірақ екі команда да күнтізбеден уақыт таба алмады да, 1999 жылы бір-ақ өткізілді. Қатысушылар Детальдар 1 ойын 2 ойын Дереккөздер Сілтемелер *[https://www.rsssf.org/tablesa/asafr.html 1997 Afro-Asian Cup of Nations] - rsssf.com
Афро-Азия ұлттары кубогы 1978

Афро-Азия ұлттары кубогы 1978 — турнирдің бірінші жарысы. Иран және Гана құрамалары кездесті. Алғашқы ойында Иран өз алаңында 3-0 есебімен жеңіске жетті. Гана астанасындағы қарымта ойын Ирандағы төңкеріске байланысты өткізілмеді. Қатысушылар Детальдар 1 ойын 2 ойын Өткізілмеді Дереккөздер Сілтемелер *[https://www.rsssf.org/tablesa/asafr.html 1978 Afro-Asian Cup of Nations] - rsssf.com *[http://www.teammelli.com/matchdata/details/matchdetails.php?id=2020 1978 Afro-Asian Cup of Nations] - teammelli.com
Афро-Азия ұлттары кубогы 2007

Афро-Азия ұлттары кубогы — турнирдің соңғы жарысы. Араға сегіз жыл салып қайта жалғасты. Бірақ бұдан соң өткізілмеді. Қатысушылар Матч Детальдар Дереккөздер Сілтемелер *[https://www.rsssf.org/tablesa/asafr.html 2007 Afro-Asian Cup of Nations] - rsssf.com
Америкааралық кубок 1995

Америкааралық кубок 1995 — турнирдің он жетінші маусымы. Матч 1995 жылғы Либертадорес Кубогының финалисі колумбиялық «Атлетико Насьональ » клубы мен 1995 жылғы КОНКАКАФ Чемпиондар Кубогының жеңімпазы Коста-Риканың «Саприсса » командасы арасында өтті. Қатысушылар Матч Дереккөздер Сілтемелер *
КОНКАКАФ чемпиондары кубогының финалы 1967

КОНКАКАФ чемпиондары кубогының финалы 1967 — турнирдің үшінші маусымының финалдық матчы. Сальвадордың "Альянса" мен Нидерланд Антиль аралдарының "Йонг Коломбия" клубтары кездесті. Жеңімпаз анықтау үшін қарсыластар үш кездесу өткізді. Детальдар 1 матч 2 матч 3 матч Дереккөздер
КОНКАКАФ чемпиондары кубогының финалы 1962

КОНКАКАФ чемпиондары кубогының финалы 1962 — турнир тарихындағы тұңғыш финалдық ойын. Мексиканың "Гвадалахара" клубы мен Гватемаланың "Коммуникасьонес" клубтары кездесті. Екі ойын қорытындысында мексикалықтар айқын басымдық танытып, жалпы 6-0 есебімен жеңіске жетті де, турнир тарихындағы тұңғыш жеңімпаз атанды. Детальдар 1 матч 2 матч Дереккөздер
КОНКАКАФ чемпиондары кубогының финалы 1972

КОНКАКАФ чемпиондары кубогының финалы — турнирдің сегізінші маусымының финалдық ойыны. Гондурастың "Олимпия" және Суринамның "Робингуд" клубтары кездесті. Екі ойында бір ғана гол соғылып, "Олимпия" командасы тұңғыш рет турнир жеңімпазы атанды. Матч Бірінші ойын Екінші ойын Дереккөздер
Қажы Әли

Қажы Әли (шамамен 1887 — 1892 — 1937 жылғы 5 қараша) — цирк пен водевиль қойылымдарының әртісі, тегі бойынша мысырлық деп есептеледі. Ол XX ғасырдың алғашқы жартысында Ұлыбританияда және басқа да елдерде өнер көрсеткен, бақыланатын регургитация (жұтылған заттарды қайта шығару) өнерімен танымал болды. Оның ең әйгілі трюктеріне ауыздан бақыланатын бір немесе бірнеше су ағындарын шашу, тұтанған темекілерді жұту және жаңғақтар мен қол орамалдарын жұтып, оларды көрермендердің таңдаған ретімен қайта шығару кірді. Оның басты трюгі — мол мөлшерде су ішкеннен кейін керосин ішіп, алдымен «отшашар адам», содан соң «өрт сөндіргіш адам» рөлінде сахналық заттарға сұйықтықтарды шашу болатын. Қойылым кезінде Әли көрермендер арасынан бірнеше адамды шақырып, оның айласыз өнерін жақыннан көруге мүмкіндік берген. Әли кеңінен танымал болмағанымен, АҚШ-тағы водевиль мен цирк өнерінің жанкүйерлері арасында тұрақты табынушыларын тапты. Ол тіпті мемлекет басшыларының алдында өнер көрсетті. Джуди Гарленд оны сүйікті водевиль әртісі деп атаса, Дэвид Блейн Әлиді сүйікті иллюзионисі деп атаған. Оның қойылымдарының кейбір сәттері «Strange as It Seems» (1930) және Лорел мен Харди фильмінің испан тіліндегі нұсқасы «Chickens Come Home» фильмінде «Politiquerias» (1931) ретінде қысқаметражды фильмдерде түсірілген. Алидің қатысуымен кадрлар 1977 жылғы «Gizmo» және 1999 жылғы «Vaudeville» атты екі деректі фильмдерінде көрсетілген. Әлидің ерекше асқазан қабілеттері Рокфеллер университетінің оның асқазанын зерттеу үшін үлкен сома ұсынғаны туралы қауесет тудырды. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [https://web.archive.org/web/20141207230955/http://www.idaillinois.org/cdm/singleitem/collection/lakecou02z/id/2370/rec/5 1934 жылғы Қажы Әлидің ашықхаты] («Ripley's Believe it or Not» көрмесінің Odditorium бөлімі)
Самұрық-Энерго

Самұрық-Энерго — Қазақстандағы ең ірі көп бейінді энергетикалық холдинг. Жалғыз акционері — «Самұрық-Қазына» Ұлттық әл-ауқат қоры» АҚ. Тарихы Жұмыс істеп тұрған өндіруші қуаттарды жаңарту және жаңаларын салу бойынша ұзақ мерзімді мемлекеттік саясатты әзірлеу мен оны іске асыру мақсатында 2007 жылғы 18 сәуірде құрылтайшылардың жалпы жиналысының шешімімен «Самұрық-Энерго» акционерлік қоғамы құрылды. Құрылған кезде «Самұрық» мемлекеттік активтерді басқару жөніндегі қазақстандық холдинг» АҚ және «ҚазТрансГаз» АҚ Қоғамның құрылтайшылары болды. Акционерлік қоғам 2007 жылы 10 мамырда тіркеуден өтті. Қызметі * Электр энергиясын өндіру * Жылу энергиясын өндіру * Электр энергиясын беру және тарату * Энергетикалық көмір өндіру Еншілес компаниялар 2024 жылғы шілде айындағы мәлімет бойынша төмендегі компаниялардың 10%-дан көп акциясына иелік етеді: ; Электр энергиясын беру және энергиямен жабдықтау * «Алатау Жарық Компаниясы» АҚ (99,16%) ; Электр және жылу энергиясын өндіру * «Алматы электр Станциялары» АҚ (100%) * «Болат Нұржанов атындағы Екібастұз 1-МАЭС» ЖШС (100%) * «Екібастұз ГРЭС-2 станциясы» АҚ (50%) * «Балқаш ЖЭС» АҚ (100%) * «Өскемен Энерго» ЖШС (50%) * «Семей Энерго» ЖШС (50%) * «Кокшетауская ТЭЦ» ЖШС (50%) * «Шүлбі СЭС» АҚ (92,14%) * «Өскемен ГЭС» АҚ (89,99%) * «Бұқтырма ГЭС» АҚ (96,32%) * «Шардара ГЭС» АҚ (100%) * «АЭС Шүлбі ГЭС» ЖШС (100%) * «АЭС Өскемен ГЭС» ЖШС (100%) * «Ereymentau Wind Power» ЖШС (100%) * «Energy Solutions Center (ESC)» ЖШС (100%) * «Энергия Семиречья» ЖШС (25%) * Qazaq Green Power PLC (100%) ** «У.Д. Қантаев атындағы Мойнақ су электростанциясы» АҚ ** «Samruk-Green Energy» ЖШС ** «Казгидротехэнерго» ЖШС ** «Бірінші жел электр станциясы» ЖШС ; Көмір өндіру * Forum Muider B.V. (50%) ** «Богатырь Көмір» ЖШС * Forum Muider Limited (50%) Басшылары # Ерлан Упушев (2007—2012) # Алмасадам Сәтқалиев (2012—2018) # Бақытжан Жоламанов (2018—2021) # Сұңғат Есімханов (2021—2022) # Серік Түйтебаев (2022—2023) # Қайрат Мақсұтов (2023—) Дереккөздер
Бюкк (тау тізбегі)

Бюкк, Бюкк таулары — Мажарстандағы тау тізбегі, елдің солтүстік-шығысында, Солтүстік Мажарстан тауларының бір бөлігінде орналасқан. Тізбектің көп бөлігі Бюкк ұлттық саябағының құрамына кіреді. Бюкк тізбегінің ең биік нүктелері — Сильваши-Кё (960,7 м) және Ишталлош-Кё (958,1 м) таулары. Бұл тізбек аумағында 1115 үңгір табылған, олардың кейбіреулері танымал туристік орындар болып табылады. Шубалюк үңгірінен неандертальдықтардың қаңқа қалдықтары табылды. Кейінгі палеолиттік Селет мәдениеті Селета үңгірінің атымен аталған. Көтергіштермен жабдықталған бірнеше шаңғы трассалары бар. Дереккөздер
Америкааралық кубок 1994

Америкааралық кубок 1994 — турнирдің он алтыншы жарысы. Финал аргентиналық «Велес Сарсфилд» клубы мен Коста-Риканың «Спорт Картажинес» клубы арасында өтті. Матчтар 1994 жылы өтуі тиіс еді. Бірақ командалардың күнтізбеден бос уақыт таба алмауына байланысты 1996 жылы әзер өткізілді. Бұл кезде тіпті 1995 жылғы Америкааралық кубок та ойналып қойып еді. Қатысушылар Матчтар 1 ойын 2 ойын Дереккөздер
Әлемдік дизайн астанасы

Әлемдік Дизайн Астанасы (WDC) бағдарламасы, Әлемдік Дизайн Ұйымы тарапынан әр екі жыл сайын белгіленеді және қалалардың экономикалық, әлеуметтік, мәдени және экологиялық дамуды ынталандыру үшін дизайнды тиімді пайдаланғанын мойындау мақсатында беріледі. Бір жылдық іс-шаралар бағдарламасы арқылы таңдалған қала өмір сапасын жақсартатын тұрақты дизайнға негізделген қалалық саясат пен инновациядағы озық тәжірибелерін көрсетеді. Жылдар бойынша Әлемдік Дизайн Астаналары Дереккөздер
Исатай-Махамбет сәулеттік мемориалды кешені

Исатай-Махамбет сәулеттік мемориалды кешені – Атырау облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері тізіміне енген монументтік өнер құрылысы ескерткіші. Орналасқан жері Атырау қаласы, Қ. Сәтпаев пен И. Тайманов даңғылдарының қиылысы. Кезеңі, авторы Кешен 1995 жылы салынған, авторлары – суретші-мүсіншілер Б. Тайталиев, А. Бекешев, Е. Сергебаев және С. Бөкебай, ескерткіш авторы - Б. Әбішев. Тарихи деректер Мемориалды кешен халық ақыны және ұлт-азаттық көтерілістің басшысы Махамбет Өтемісұлының туғанына 200-жыл толуына орай тұрғызылып, Қазақстан президенті Нұрсұлтан Назарбаев қатысуымен салтанатты түрде ашылды. Кешен символикалық түрде қаланың екі рухани орталықтары - Иманғали орталық мешіті мен Қасиетті Успения шіркеуінің арасында орналасқан. Айналасындағы заманауи тұрғын үйлермен бірге Исатай-Махамбет мемориалды кешені – тек қана өзгеше сәулеттік ансамбль емес, сонымен қатар қаланың "жүрегі". Кешен 5 га ауданды алып жатыр және үш бөліктен тұрады: Махамбет пен Исатай ескерткіші, Ақжол аллеясы және кішігірім ландшафтты саябақ. Исатай мен Махамбеттің ескерткіші – алып екі мүсінді және атты қола композиция. Салт аттылардың 5 м-лік мүсіндері 2 м-лі гранит тұғырда орнатылған. Зәулім жартышар пішіндегі "Қорған" мүсінді композицияның негізі және далалық ландшафтты бейнелейді. "Қорғанның" бетінде Махамбет пен Исатайдың өз халқымен ажырамастығының белгісі ретінде "Еділ-Жайық" барельефі орнатылған. "Қорғаннан" ашық түсті тақташалармен жабылған Ақжол аллеясы басталады және әдемі субұрқақпен аяқталады. Дереккөздер
Байбақты ата мазары

Байбақты ата мазары – Атырау облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері тізіміне енген сәулет ескерткіші, киелі нысан. Орналасқан жері Мақат ауданы, Доссор кентінен солтүстікке қарай 10 км жерде. Кезеңі 1914 жыл, 1997 жыл. Мазар сипаты Байбақты атаның (1823-1914 жж.) қазіргі мазары 1914 жылы салынған ескі мазардың орнында 1997 жылы тұрғызылды. Бүгінде ол – көркем динамикалық пропорциялары бар 10 м-лік құрылыс. Биік төртбұрышты негізгі бөлігін алып барабанға орнатылған сүйір күмбез жауып тұр. Мазар оны қоршап тұрған ескі қорымда бірден көзге түседі. Тарихи деректер Жергілікті аңыздар бойынша, Байбақты Қармысұлы отбасындағы ең кенжесі, бірақ ең дарынды ұлы болған. Кішкентай кезінен бастап оның батылдығы, әділдігі, естиярлығы, ұстамдылығы мен аз сөйлейтіндігі оны басқалардан ерекшелеген. Жас жігіт мықты көріпкелдігі мен сәуегейлігімен танымал болған. Осы қасиеттері үшін адамдар Байбақты Қармысұлын жастайынан құрметтеген. Байбақты өз өмірінің мәнін халқына қызмет қылып, оның еркіндігі мен құқықтары үшін күресу деп білген. Байбақты батыр Кіші жүз жерлеріне тұрақты түрде шабуылдар жасап тұратын Хиуа хандығына және Ресейдің отаршылдық саясатына қарсы күрескен. Халық арасында батырдың ержүректілігі мен күші басқалардан басымдығы, ал оның шайқас үстіндегі бейнесі (жауға қарсы шапқан батыр қарсыласына кейде жүз жауынгер немесе алып жылан ретінде көрінген) жауларының зәресін алғандығы туралы әңгімелер тараған. Қарттық шаққа дейін жеткен Байбақты батыр, өзінің өлімінің жақындағанын сезіп, көш аудару кезінде өзі көрсеткен жерге оны қалдырып кетуін бұйырған. Кейіннен ол жерде қарапайым мазар орнатылды. Халық арасында Байбақты батыр әулие деп танылғандықтан ол туралы естеліктер өте жақсы сақталған. Оның жерленген орнын көптеген адамдар зиярат етеді. Байбақты атаға тағзым етіп келгендер одан ақылдың ұшқырлығын сұрай алады және мазалап жүрген сұрақтарына жауап ала алады деп есептеледі. Дереккөздер
Әділ Қапанұлы Тұрсынов

Әділ Қапанұлы Тұрсынов (5 мамыр 1973, Алматы, Қазақ КСР, КСРО) — қазақстандық дипломат, сыртқы істер министрінің орынбасары (2022—2023). І дәрежелі Төтенше және Өкілетті Елші. Қызмет жолы * 1994—1996 — Қазақстан сыртқы істер министрлігінің халықаралық ұйымдар және халықаралық экономикалық қатынастар басқармасының референті, атташесі. * 1996—1999 — Қазақстанның Үндістандағы елшілігінде атташе, үшінші хатшы және Әзербайжандағы елшілігінде екінші хатшы. * 1999—2001 — Қазақстан сыртқы істер министрлігі дипломатиялық академиясының тыңдаушысы. * 2001—2004 — Қазақстан сыртқы істер министрлігінде түрлі басшылық лауазымдар атқарды. * 2004—2008 — Қазақстанның Сингапурдағы уақытша сенімді өкілі (кеңесші-уәкіл). * 2008—2009 — Қазақстан президентінің әкімшілігі сыртқы саясат орталығы меңгерушісінің орынбасары. * 2009—2012 — Қазақстан сыртқы істер министрлігі еуропа департаментінің директоры. * 2012—2014 — Қазақстанның Грузиядағы уақытша сенімді өкілі және елшілігінің кеңесші-уәкілі. * 2015—2016 — Қазақстан сыртқы істер министрлігі ТМД департаментінің директоры. * 2016—2019 — Қазақстан президентінің әкімшілігі сыртқы саясат орталығының меңгерушісі. * 2019—2021 — Қазақстан тұңғыш президенті – Елбасы кеңсесінің ақпараттық-сараптамалық қамтамасыз ету бөлімінің меңгерушісі және кеңесшісі. * 2021—2022 — Қазақстан тұңғыш президенті – Елбасы кеңсесінің ақпараттық-сараптамалық қамтамасыз ету бөлімінің меңгерушісі және көмекшісі. * 2022—2023 — Қазақстан сыртқы істер министрлінің орынбасары. * 2023 — Қазақстанның Норвегиядағы елшісі. Білімі 1994 жылы Қазақ мемлекеттік басқару академиясын (қазіргі Нархоз университеті), 2001 жылы Қазақстан СІМ Дипломатиялық академиясын тәмамдады. Марапттары мен атақтары * Құрмет ордені. * Парасат ордені. Дереккөздер
Америкааралық кубок 1991

Америкааралық кубок 1991 — турнирдің он бесінші жарысы. Мексиканың «Пуэбла » клубы (1991 жылғы КОНКАКАФ чемпиондар кубогының жеңімпазы) және Чилидің «Коло-Коло » клубы (1991 жылғы Либертадорес Кубогының чемпионы) қатысты. Қатысушылар Детальдар 2 ойын 2 ойын Сілтемелер *https://www.rsssf.org/tablesi/intam91.html
Оңтүстік Америка клубтары чемпионаты

Оңтүстік Америка клубтары чемпионаты 1948 (, ) немесе Оңтүстік Америка чемпиондары кубогы — 1948 жылы Чили астанасы Сантьягода өткен халықаралық футбол турнирі. Оған Колумбия және Парагвай елдерінен ешкім қатыспады, қалған оңтүстік америкалық елдердің чемпиондары түгел қатысты. Бұл Оңтүстік Америкада өткен тұңғыш халықаралық клубтық турнир. 1960 жылы өткізіле бастаған Либертадорес кубогының бастауы ретінде тіркелді. Турнир Нәтижелер Қорытынды кесте Сілтемелер
Афро-Азия ұлттары кубогы 1993

Афро-Азия ұлттары кубогы 1993 — турнирдің бесінші жарысы. 1992 жылғы Азия Кубогының жеңімпазы Жапония мен 1992 жылғы Африка Ұлттар Кубогының жеңімпазы Кот-д'Ивуар құрамаларының арасында өтті. Қатысушылар Матч Детальдар Дереккөздер Сілтемелер *[https://www.rsssf.org/tablesa/asafr.html 1993 Afro-Asian Cup of Nations] - rsssf.com
Афро-Азия ұлттары кубогы 1991

Афро-Азия ұлттары кубогы 1991 — турнирдің төртінші жарысы, 1990 жылғы Африка ұлттар кубогының жеңімпазы Алжир және 1990 жылғы Азия ойындарының футбол турнирінің жеңімпазы Иран құрамалары ойнады. Жалпы есеп 2:2 болғанымен, сырт алаңдағы голдың басымдығы бойынша Алжир жеңімпаз атанды. Матч Қатысушылар 1 ойын 2 ойын Дереккөздер Сілтемелер *[https://www.rsssf.org/tablesa/asafr.html 1991 Afro-Asian Cup of Nations] - rsssf.com *[https://www.goalzz.com/main.aspx?c=1045 1991 Afro-Asian Cup of Nations] - goalzz.com
Афро-Азия ұлттары кубогы 1987

Афро-Азия ұлттары кубогы 1987 — турнирдің үшінші маусымы. 1986 жылғы Азия ойындарының жеңімпазы Оңтүстік Корея мен 1986 жылғы Африка ұлттар кубогының жеңімпазы Мысыр арасында өтті. Матч 1988 жылы 6 қаңтарда Катар астанасы Дохада ойнатылды. Негізгі уақыт 1:1 есебімен тең аяқталды. Пенальтилер сериясында корейлер 4-3 есебімен жеңіске жетті. Матч Детальдар Дереккөздер Сілтемелер *[https://www.rsssf.org/tablesa/asafr.html 1987 Afro-Asian Cup of Nations] - rsssf.com *[https://www.angelfire.com/ak/EgyptianSports/versusSOUTHKOREA.html#Afroasian1988 1987 Afro-Asian Cup of Nations] - angelfire.com
Афро-Азия ұлттары кубогы 1985

Афро-Азия ұлттары кубогы 1985 — турнирдің екінші жарысы. 1984 жылғы Африка ұлттары кубогының жеңімпазы Камерун мен 1984 жылғы Азия кубогының жеңімпазы Сауд Арабиясы құрамалары ойнады. Қарсыластар үйде және сыртта екі реттен күш сынасты. Матч 1 ойын 2 ойын Дереккөздер Сілтемелер *[https://www.rsssf.org/tablesa/asafr.html 1985 Afro-Asian Cup of Nations] - rsssf.com *[https://www.goalzz.com/main.aspx?c=1041 1985 Afro-Asian Cup of Nations] - goalzz.com
Мира Ермекқызы Төребекова

Мира Ермекқызы Төребекова (17 шілде 1984 жыл, Түркістан облысы) — Кәсіпкер, қоғам қайраткері, Ел жанашыры, меценат. Өмірбаяны Жамбыл облысы, Т.Рысқұлов ауданы, Құлан ауылында, Әлихан Бөкейханов атындағы орта мектепті аяқтаған. Тараз қаласында, Жамбыл Медициналық колледжінен фельдшер маманы бойынша білім алған. Кейін Шымкент қаласында Аймақтық әлеуметтік инновациялық Университетінен биолог екінші мамандығын алған. Одан соң Алматы қаласынан «Авимед» Медициналық колледжнен фармацевт мамандығын игерген. Қазіргі таңда балалар массажисті. Марапаттары * «Алтын жүрек” марапатының иегері. * 6 баласы бар батыр ана, “Күміс алқа” иегері. Шығармашылығы 0-3 айға дейінгі “Бала күтімі” кітабының авторы. Баланың 1 жасқа дейінгі даму этаптары “Схема” қазақша нұсқасын жазып шыққан. Жеке өмірі тұрмыста. Сілтемелер *https://www.youtube.com/watch?featureshared&v3vDrYvTv9Xk
Ағыбай Сембайұлы Төлеуқұл

Ағыбай Сембайұлы Төлеуқұл (20 шілде 1996, Мойынқұм ауданы, Жамбыл облысы) — қоғам қайраткері, Ел жанашыры, Остеопат, Реалибитолог. Өмірбаян Жамбыл облысы, Шу қаласы С.Сейфуллин атындағы орта мектепті аяқтап, Алматы қаласында Тұран университетінде Құқықтану мамандығын және реалибитолог мамандығын қоса игеріп шыққан. АҚШ секілді алпауыт елдерде негізі қалаған медицина бағытының Қазақстанда өркен жаюына байланысты Остеопат мамандығын да игерген. Қазір остеопат, реалибитолог саласы бойынша халыққа медициналық қызмет көрсетіп жүр. Марапаттары Ел жанашыры, Қоғам қайраткері, «Алтын жүрек» номинациясының иегері, Президенттің Алғыс хатымен марапатталған. Дереккөздер
D8 автожолы (Хорватия)

D8 мемлекеттік жолы ( немесе , Адрия магистралі) — Хорватияның солтүстік және оңтүстік Адрияны байланыстыратын басты мемлекеттік жолдарының бірі. Бұл жол Адрия теңізінің солтүстік жағалауымен бойлай өтіп жатыр, сондықтан Адрия магистралі деп аталады. Ол XX ғасырдың 50-60 жылдары салынды және жол коды D8 болып табылады. Соңғы жылдары Адрия туристік жолы ретінде де танымал, ал Хорватия аумағындағы ұзындығы 643,8 шақырымды құрайды . D8 жолы Риеканы, Задарды, Шибеникті, Сплитті, Макарсканы, Плочаны және Дубровникты, сондай-ақ Хорватия мен Черногория арасындағы Карасовичи шекара өткеліне дейінгі жағалау бойында қалаларды байланыстырады және Черногорияның оңтүстігінде аяқталады. Жол Хорватия, Босния және Герцеговина, Черногория арқылы, сонымен қатар Приморье-Горски Котар, Лика-Сень, Задар, Шибеник-Книн, Сплит-Далмация және Дубровник-Неретва жупаниялары арқылы өтеді. Көлік ағыны Көлік ағыны Хорватияның Hrvatske Ceste компаниясы тарапынан тұрақты түрде есептеліп, хабарланып отырады. Орташа жылдық және орташа маусымдық (жаз мусымында) көлік ағындарының арасындағы елеулі айырмашылықтар жолдың туристік қозғалысты белсенді тасымалдауымен байланысты. D8 мемлекеттік жолындағы көлік ағыны айтарлықтай өзгереді, себебі жол дамыған немесе дамушы туристік аймақтар арқылы өтеді. Сонымен қатар, бұл жол Риека, Задар және Сплит сияқты Хорватияның ірі қалаларына жақын орналасқан, бұл да көлік ағынына үлкен әсер етеді. Нәтижесінде, D8 мемлекеттік жолының ең жүктелген бөлігі Сплитте (Солин мен Стобречь арасында) орналасқан, мұнда ең жоғары орташа жылдық көрсеткіштері жиі тіркеліп, Хорватиядағы ең жүктелген магистральді жол учаскелерінің көрсеткіштерінен әлдеқайда асып түседі. Ал D8 жолындағы ең төменгі көлік ағыны Карлобаг маңында байқалады, мұнда туризм салыстырмалы түрде аз дамыған және ірі қалалардың жоқтығы әсер етеді. Сплиттегі (Солин мен Стобречь) орташа жылдық көрсеткіші Карлобагтағы көрсеткіштерден шамамен 50 есе жоғары. * ОЖККА: орташа жылдық күнделікті көлік ағыны * ЖОККА: жазғы орташа күнделікті көлік ағыны * СБ: солтүстік-батыс * ОШ: оңтүстік-шығыс Дереккөздер
Қарыншааралық перде ақауы

Қарыншааралық перде ақауы (ҚПА) - жүректің оң және сол жақ қарыншалары арасындағы ақаумен сипатталатын туа біткен жүрек ақауы. Эпидемиология Қарыншааралық перде ақауы (ҚПА) оқшауланған түрінде де, басқа көптеген жүрек ақауларының бөлігі ретінде де ең жиі кездеседі. Туа біткен жүрек ауруларының ішінде бұл ақаудың жиілігі 27,7-ден 42% -ға дейін. Бұл ұлдарда да, қыздарда да бірдей жиі кездеседі. Тұқым қуалаудың аутосомды-доминантты және рецессивті түрлері туралы деректер бар. 3,3% жағдайда ҚПА бар науқастардың тікелей туыстарында да бұл ақау анықталып жатады. Классификация Қарыншааралық перде 3 бөлімге бөлінеді: жоғарғы бөлігі мембраналық деп аталады, ол орталық талшықты денеге іргелес орналасқан, ортаңғы бөлігі бұлшықетті, ал төменгі бөлігі трабекулярлы деп аталады. Тиісінше, бұл бөлімдер қарыншалық септальды ақаулар деп те аталады, бірақ олардың көпшілігінде перимембраналық локализация (80% дейін) бар. Бұлшықеттік VSD 20% құрайды. Гемодинамика ҚПА бар интракардиальды гемодинамикалық бұзылулар туғаннан кейін біраз уақыттан кейін, әдетте өмірдің 3-5-ші күндерінде қалыптаса бастайды. Дереккөздер
Матра (тау сілемі)

Матра — Мажарстанның солтүстігіндегі Джёнгёш және Егер қалаларының арасындағы тау сілемі. Елдің ең биік шыңы Кекештето (1014 м) осы тау жотасына жатады. Географиясы Матра Солтүстік Мажарстан тауларының бөлігі болып табылады және шығу тегі бойынша Еуропаның ең үлкен жас вулкандық аймағына жатады. Ол Тарна өзені мен Загыва өзенінің аңғарларының арасында орналасқан. Матра Батыс Матра, Орталық Матра және Шығыс Матра болып бөлінеді. Батыс Матраның ең биік нүктесі – Музсла (805 м). Орталық Матра Матраберк үстіртінен (Матра жотасы) және Галя-тето (964 м) және Кекештето (1014 м) жанартау конустарының топтарынан тұрады. Тұйық бук ормандарымен жабылған тік, ойлы-қырлы беткейлер, төбешіктер, тау беткейлері мен шөгінділер бір-бірімен алмасып жатыр. Жұмсақ беткейлер мен параллель аңғарлар оңтүстікке қарай түсіп жатыр, олардың ішіндегі ең үлкені — Наги-вельги (Ұлы алқап). Матра етегіндегі жүзімдіктермен жабылған ландшафттан саяхатшылар орманды тауларға көзді ашып жұмғанша жете алады. Шығыста 898 метр биіктіктегі Сас-кё («Бүркіт тасы») тік құламасынан кейін Шығыс Матраның 650–750 метрлік шыңдары бірінен соң бірі жалғасады. Тау жотасының солтүстік бөлігі Матралаб («Матраның аяғы») деп аталады. Бұл биіктігі 250–400 метрлік шағын жанартау конустарымен жабылған, негізінен өңделетін егістік жерлері бар дөңес аймақ. Аймақтық құрылым Қалалар/қалашықтар * Гёнгёс (оның ішінде Матрафюред, Матрахаза және Кекештето); * Пасто (оның ішінде Хаснос және Матракерестес); * Петервасара; * Батонитеренье (оның ішінде Нагибатони, Кистеренье, Маконка, Супатак және Сороспатак).
Лариса Орынбасарқызы Әміржанова

Лариса Әміржанқызы Орынбасарова (10 ақпан 1987, Шардара ауданы, Шымкент облысы) — Ел Жанашыры, қоғам қайраткері, меценат. Биографиясы 1987 жылы 10 ақпанда Шымкент қаласы, Шардара ауданында дүниеге келген. Осы өңірде М.Горький атындағы мектепте білім алып, 11-сыныпты тәмамдаған. 2004 жылы мектепті бітіріп, Алматы қаласына келген. Алматыда жалпы медицина мамандығы бойынша Медицина университетінде білім ала бастаған. Жоғары оқу орнын бітіргеннен кейін интернатурада білім алған. Артынша резидентураға оқуға түсіп, реабилитолог, невролог мамандығында білім алған. Еңбек жолын 2010 жылы терапевт маманы болып бастаған. Ал 2013 жылдан бастап 1,5 жылдай балалар бөлімінде нейрохирургия бөлімшесінде еңбек еткен. Көп ұзамай Лариса Амиржанова 2015 жылы Алматы қаласында балаларды сауықтыру орталығын ашқан. Екі оңалту орталығының негізін қалаушы. Лариса Амиржанова осы уақытқа дейін түрлі білім алып, балаларды емдеудегі Қазақстанда жоқ, еуропалық әдісті әкелген. 2018, 2019, 2020 жылы Мәскеу қаласына барып, войто және бобат терапиясын Қазақстанға алып келген маман. Марапаттары * Бауыржан Момышұлы атындағы “Батыр Шапағаты” медалінің иегері. * 300- Қоғам қайраткері энциклопедиясының кейіпкері. Сілтемелер *https://www.youtube.com/watch?v=T-Yz-5wIQiA
Гватемала (қала)

Гватемала қаласы ( — Гватемала Республикасының астанасы және ең ірі қаласы. Қызықты деректер * География: Гватемала қаласы Гватемала аңғарында орналасқан, теңіз деңгейінен шамамен 1,500 метр биіктікте. * Халық саны: Шамамен 2 миллионнан астам тұрғыны бар, бұл оны Орталық Америкадағы ең ірі қалалардың біріне айналдырады. * Тарих: Гватемала қаласы 1776 жылы құрылған, ол бұрынғы астана Антигуа Гватемала жер сілкінісіне ұшырағасын пайда болған. * Мәдениет: Гватемала қаласы бай мәдениетті және тарихты сақтайды. Қалада көптеген тарихи ғимараттар, мұражайлар және шіркеулер бар. * Туризм: Гватемала қаласында туристерге арналған көптеген тартымды орындар бар. Мысалы, Паласио Насиональ, Museo Nacional de Antropología және Parque de la Industria. Галерея Дереккөздер Сілтемелер * [http://www.visitguatemala.com Туристік сайта] * [https://web.archive.org/web/20070607025354/http://www.popolvuh.ufm.edu.gt/ Мұражай сайты]
Тегусигальпа

Тегусигальпа — Солтүстік Америкадағы қала, Гондурас мемлекетінің 1880 жылдан бергі астанасы және ең ірі қаласы. Гондурас аңғарында орналасқан, теңіз деңгейінен шамамен 975 метр биіктікте. Чолутека өзені қаланың ортасымен ағады. Қала таулармен қоршалған, осыған байланысты оны “Тау қаласы” деп те атайды. Шамамен 1 миллионнан астам тұрғыны бар. Тегусигальпа 1579 жылы құрылған, қала құрылғанға дейін жергілікті үндістер тайпасы мекендеген. Гондурастағы ең ірі сауда, қаржы және өнеркәсіп орталығы. Тегусигальпада туристерге арналған көптеген тартымды орындар бар. Мысалы, Museo Nacional de Antropología e Historia, Catedral de San Miguel Arcángel, Parque Nacional La Tigra. Бауырлас қалалар * Мадрид, Испания * Лима, Перу * Тайбэй, Тайвань * Богота, Колумбия * Белу-Оризонти , Бразилия * Нью-Орлеан, АҚШ * Гвадалахара, Мексика * Гватемала, Гватемала * Канзас-Сити, АҚШ Атақты тұрғындары * Мануэль де Адалид-и-Гамеро ― композитор, дирижёр, педагог. * Мигель Эусебио Бустаманте – Гондурас президенті (1827). Дереккөздер Сілтемелер *http://stolicy.clow.ru/page/2220.htm
Сент-Джорджес

Сент-Джорджес — Солтүстік Америкадағы Гренада аралындағы қала, Гренада астанасы. Елдің әкімшілік және саяси орталығы. Халқы 36823 адам (2011). Сент-Джорджестің негізін 1650 жылы французтар қалаған. 1762 жылы британдардың бақылауына өтті және 1974 жылы Гренад тәуелсіздік алғанға дейін олардың колониясы болып қалды. Қала Гренада шығанағына орналасқан. Айналасын биік таулар қоршап тұр. Қала канар пальмасы, қызыл гүлдер және түрлі-түсті ғимараттармен безендірілген. Дереккөздер Сілтемелер * [https://web.archive.org/web/20070518121822/http://www.ddbstock.com/largeimage/grenada.html Images of St. George's]
Розо

Розо — Доминика аралының оңтүстігіндегі қала, Доминика астанасы. Доминика аралының батысында, Розо өзенінің жағалауында орналасқан. Халқы 14 847 адам (2001). Қала лайм, лайм шырыны, эфир майлары, тропикалық жемістер мен дәмдеуіштерді экспорттайды. Қаланың негізін француздар 17 ғасырда Розо өзенінің жағасында қалаған. 1761 жылы қаланы британдықтар басып алды. 1805 жылы француздармен қақтығыста қала түгелдей дерлік өртеніп кетті де, ұзақ уақыт бойы оңалмады. 1833 жылы қалада құлдық жойылды. 1978 жылы Доминика тәуелсіздігін жариялағаннан кейін қала астана мәртебесін алды. Галерея Дереккөздер Сілтемелер *[https://web.archive.org/web/20080511235823/http://dominicareunion.com/ Commonwealth of Dominica Reunion 2008] *[http://www.domnik.net/roseau/ Roseau Photo Gallery] *[http://www.ianandwendy.com/dominica/roseau/slideshow.htm Photo slideshow and travelogue from Roseau] *[http://allsaintsuniversity.org/ All Saints University]
Америкааралық кубок 1990

Америкааралық кубок 1990 — турнирдің 13-ші жарысы. 1990 жылғы Либертадорес Кубогының жеңімпазы Парагвайдың «Олимпия» мен 1990 жылғы КОНКАКАФ Чемпиондар Кубогының жеңімпазы Мексиканың «Америка» клубтары арасында ойналды. Детальдар 1 матч 2 матч Дереккөздер Сілтемелер *
Дәурен Айтбайұлы Кәріпов

Дәурен Айтбайұлы Кәріпов (2 шілде 1969, Үшарал, Талдықорған облысы, Қазақ КСР, КСРО) — қазақстандық дипломат, мемлекеттік қайраткер. І дәрежелі Төтенше және Өкілетті Елші. Қызмет жолы * 1994—1995 — Қазақстан көлік және коммуникациялар министрлігінің маманы. * 1995—1998 — Қазақстан сыртқы істер министрлігі консулдық қызмет департаментінің референті, атташе, үшінші және екінші хатшысы. * 1998—2001 — Қазақстанның Германиядағы елшілігінің үшінші хатшысы. * 2001—2003 — Қазақстан сыртқы істер министрлігі консулдық қызмет департаментінің екінші хатшысы. * 2003—2007 — Қазақстанның Майндағы Франкфурт қаласында бас консулдығының үшінші хатшысы, вице-консул. * 2007—2008 — Қазақстан сыртқы істер министрлігі консулдық қызмет департаменті басқармасының басшысы. * 2008—2012 — Қазақстанның Швейцариядағы елшілігінің кеңесшісі. * 2012—2013 — Қазақстан сыртқы істер министрлігі консулдық қызмет департаменті басқармасының кеңесшісі. * 2013—2014 — Қазақстанның Германиядағы елшілігінің кеңесшісі. * 2014—2016 — Қазақстанның Германиядағы елшілігінің кеңесші уәкілі. * 2016—2019 — Қазақстанның Майндағы Франкфурт қаласындағы бас консулы. * 2019—2022 — Қазақстанның Германиядағы елшісі. * 2023 — Қазақстанның Латвиядағы елшісі. Білімі 1994 жылы Қазақ мемлекеттік әлем тілдері университетін (қазіргі Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университеті) тәмамдады. Марапаттары мен атақтары І дәрежелі Төтенше және Өкілетті Елші. Жеке өмірі Үйленген, 3 баласы бар. Дереккөздер
Лусака

Лусака ) — Африкадағы қала, Замбияның астанасы және ең ірі қаласы. Ол Замбия өзенінің жағасында, елдің орталық бөлігінде орналасқан. Халқы 1 742 979 адам (2020). 1905 жылы Лусака темір жол вокзалы ретінде іргесі қаланған. 1931 жылы Солтүстік Родезияның (қазіргі Замбия) астанасы болды. Фактілер Географиялық орналасу: Лусака теңіз деңгейінен 1279 метр биіктікте, көптеген жасыл ойпаттар мен төбелермен қоршалған. Оның климаты тропикалық, жылы және ылғалды. Мәдениет: Лусака Замбияның мәдениет орталығы болып табылады. Ол әр түрлі этникалық топтардың өкілдерін қамтиды, олардың әрқайсысының өзіндік салт-дәстүрлері, тілдері және мәдениеттері бар. Экономика: Лусака - Замбияның экономикалық орталығы. Ол сауда, қаржы, туризм және басқа да салалардың даму орталығы. Бауырлас қалалар * Душанбе, Тәжікстан (1966); * Лос Анджелес, АҚШ (тамыз 1968); * Ижевск, Ресей (шілде 1995); Дереккөздер Сілтемелер * [https://web.archive.org/web/20040110155553/http://www.lcc.gov.zm/ Ресми сайты] * [http://www.zambiatourism.com/travel/cities/lusaka.htm Лусака - туристік орталықа]
Занзибар (қала)

Занзибар (, ) — Танзаниядағы қала, Занзибар аралында орналасқан. Занзибар автономиясының орталығы. Фактілер Қаланың іргесі 16 ғасырда қаланған. Ұзақ жылдар бойы құл саудалығының орталығы болды. 16 ғасырда португалдықтардың, 19 ғасырда омандықтардың, содан кейін британдықтардың бақылауына өтті. 1964 жылы Танзанияға қосылды. Занзибар араб, африка және европалық мәдениеттердің араласып кеткен жері. Занзибардың негізгі экономикалық салалары туризм, ауыл шаруашылығы және балық аулау. Дереккөздер Сілтемелер * https://en.wikisource.org/wiki/1911_Encyclop%C3%A6dia_Britannica/Zanzibar_(seaport)
Джорджтаун (Кайман аралдары)

Джорджтаун — Кайман аралдарының астанасы. Үлкен Кайман аралында теңіз деңгейінен шамамен 5 метр биіктікте. орналасқан. Халқы 27000 адам (2010 жылғы санақ бойынша). 1730 жылы Джорджтаун Кайман аралдарының негізгі мекендеу орнына айналады және оның атауы Ұлыбританияның королі Джордж III есімімен аталады. Кайман аралдарының қаржылық орталығы саналады. 600-ге жуық банк ұйымдары бар. Джорджтаун — Кайман аралдарының негізгі сауда, туристік орталығы. Қалада жақсы дамыған инфрақұрылым бар, оның ішінде халықаралық әуежай және теңіз порттары бар. Дереккөздер Сілтемелер * [https://web.archive.org/web/20110417145255/http://opengalleries.org/cayman_islands/george_town/George_Town.html Photos of George Town]
Сұлтан Бейбарыс ескерткіші

Сұлтан Бейбарыс ескерткіші – Атырау облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері тізіміне енген монументтік өнер құрылысы ескерткіші. Орналасқан жері Атырау қаласы, Әйтеке би көшесі, Атырау облысы әкімдігі ғимаратының алды. Кезеңі, авторы 2000 жыл, мүсінші – К. Кәкімов, сәулетшісі – К. Жұмабай. Тарихи деректер Ескерткіш Атырау қаласында 2000 жылы салтанатты түрде ашылды. Аңызға айналған қыпшақ Сұлтан Бейбарыс (1223-1277 жж.) кішкентай бала кезінде оңтүстікке құл ретінде сатылып кеткен. Өзінің ақылы, ұшқыр ойы мен күшті жігері арқасында Мысыр аумағындағы Мәмлүк мемелекетінің басшысына дейін көтеріле алды. Сұлтан Бейбарыс он жеті жыл бойы билік құрып, моңғолдар мен крест шабуылдарына қарсы тұра алды. Аңыз бойынша, Сұлтан Бейбарыс бала күнінде айырылған туған жерін сағынып, басқа елде басшы болса да еліне оралуды аңсаған. Ескерткіш сипаты Ескерткіш биіктігі 12 м, граниттен жаслаған, салмағы 120 тонна. Ескерткіштің екі жағында пирамида және киіз үй түріндегі тас композициялар орналасқан, олар Бейбарыс біріктірген Мысыр мен даланы суреттейді. Монумент жанында орнатылған жарты шар түріндегі гранит таста ежелгі түркі тілінде Күлтегіннің «Еліме, жеріме, суыма, осы бір түрік елі ел болсын деп жасаған ісіміз еді» деген сөздері жазылған. Мүсінші К. Кәкімов және сәулетші К. Жұмабай қиындықтармен сағы сынбаған ұлттық деңгейдегі нағыз батырдың өрлеуінің тарихын заманауи пластикалық тілмен көрсетуге тырысты. Дереккөздер
Морони

Морони (, ) — Комор аралдарының астанасы және ең ірі қаласы. Гранд-Комор аралының батыс жағалауында орналасқан. Халқы 111 329 адам (2016). Фактілер * Тарих: Морони 15 ғасырда негізі қаланған. Ол 1958 жылы Комор аралдарының бас қаласы болып жарияланған. * Географиялық орналасу: Морони теңіз деңгейінен 100 метр биіктікте, көптеген таулармен қоршалған жерде орналасқан. Оның климаты тропикалық, жылы және ылғалды. * Мәдениет: Морони Комор аралдарының мәдениет орталығы. Ол араб, африка және француз мәдениеттерінің араласып кеткен жері. * Экономика: Морони Комор аралдарының экономикалық орталығы. Ол сауда, қаржы, туризм және басқа да салалардың даму орталығы. * Туризм: Морони туристер үшін танымал емес. Қалада көптеген мешіттер, шіркеулер және басқа да тарихи және мәдени нысандар бар. Дереккөздер Сілтемелер * http://www.fleetmon.com/en/ports/Moroni_1359