kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Руслан Зауытқанұлы Нұрбатшанов

Руслан Зауытқанұлы Нұрбатшанов 1967 жылы 16 ақпанда Шығыс Қазақстан облысы Марқакөл ауданы Алексеевка ауылында туған. КСРО ІІМ Алматы өрт-техникалық училищесін (1989); Орта Азия университетін (2006) бітірген, заңгер. 1985 жылдан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. 1987 жылдан - КСРО ІІМ Алматы өрт-техникалық училищесінің курсанты. 1989 жылдан - ШҚО Марқакөл ІІБ АІІБ мемлекеттік өрт қадағалау бөлімінің аға инспекторы. 1995 жылдан - ШҚО ІІБ Өрттен қорғау басқармасы 23-ші әскерилендірілген өрттен қорғау отрядының ТМК қорғау жөніндегі 17-ші әскерилендірілген өрт бөлімінің аға инспекторы. 2001 жылдан - «Өрт сөндіруші» РМК Шығыс Қазақстан филиалының ТМК қорғау жөніндегі №10 өрт бөлімінің бастығы. 2005 жылдан - ШҚО бойынша «Өрт сөндіру және апаттан құтқару жұмыстары қызметі» MM филиалы бастығының орынбасары. 2006 жылдан - ШҚО бойынша «Өрт сөндіру және апаттан құтқару жүмыстары қызметі» MM филиалының басшысы. 2007 жылдан - ШҚО Өртке қарсы қызмөт департаментінің бастығы. 2008 жылдан бері - Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің Шығыс Қазақстан облысы Төтенше жағдайлар департаментінің бастығы. 3-ші, 2-ші дәрежелі «Өртке қарсы қызмет органдарындағы мінсіз қызметі үшін» медальдарымен марапатталған. Дереккөздер
Камали Жұматайұлы Дүйсембеков

Камали Жұматайұлы Дүйсембеков (қараша-желтоқсан 1924 -- 1 ақпан 2018), партия, кеңес қызметкері. Арғын тайпасы Қуандық руының Қареке бөлімінен шыққан. Әкесі Жұматайұлы Дүйсембек, шешесі - Бегімқызы Іңкәр (руы Мұрат). Туған жері қазіргі Бұқар жырау ауданындағы Ақбастау аулының жанындағы Өртен-Жал, Жанбас-бұлақ ауылы. * Ұлы Отан соғысына қатысушы. * Спасск кентінің түлегі. * Қазақстан КП ОК жанындағы партия мектебін бітірген (1953). * Соғыстан кейін Қазақстан Компартиясы Ворошилов аудандық комитетінің насихатшысы, бөлім меңгерушісі, Жаңаарқа аудандық комитеттің хатшысы, ауатком төрағасы болады. * 1965-1980 жылы Шет аудандық партия комитетінін 1-хатшысы, * 1980-1985 жылдары Жезказған облысы полиграфия және баспа басқармасын басқарды. * 1985 жылдан зейнеткер. * Дүйсембеков майдандағы ерліктері үшін «Даңқ» орденінің 2-дәрежесімен 2 мәрте және 3-дәрежесімен, 1-және 2-дәрежелі Отан соғысы ордендерімен, жауынгерлік медальдармен марапатталған. Мәскеудегі Жеңіс парадына қатысушы. Бейбіт жылдары Октябрь революциясы, Еңбек Кызыл Ту, «Құрмет Белгісі» ордендерінің иегері болды. Қарағанды қаласының құрметті азаматы. Отбасы * Әйелі: Марфуға Түсіпбекқызы (руы - Мұрат) * Ұлдары: Сайын, Ғалым, Мейрам. * Қыздары: Роза, Жания, Бақыт, Гүлжанат, Гүлнұр, Ләззат, Жанай. Дереккөздер
Сергей Михайлович Хорошун

Сергей Михайлович Хорошун - 1966 жылы 26 наурызда Солтүстік Қазақстан облысы Жамбыл ауданының Благовещенка ауылында туған. Украин. Әкесі - Михаил Михайлович, зейнеткер, жұмысшы болған. Анасы - Зинаида Ивановна, зейнеткер, жұмысшы болған. Целиноград инженерлік-құрылыс институтының құрылыс факультетін бітірген (1990). Орыс және неміс (сөздікпен) тілдерін біледі. «Нұр Отан» ХДП мүшесі (2007 жылдан). *1984 жылдан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. *1990 жылдан - «Целиноградтұрғынүйқұрылыс» ӨҚБ прорабы, 1992 жылдан - құрылыс-монтаж ағынының бастығы. *1995 жылдан - Целина темір жолы басқармасы күрделі құрылыс қызметінің инспекторы. *1997 жылдан - «Қазақстан темір жолы» және «Ақмола темір жолы» РМК құрылыс жөніндегі инспекторы. *1998 жылдан - «Қалакоммуншар» МК Күрделі құрылыс басқармасы техникалық қадағалау бөлімінің бастығы, 1999 жылдан - басқарма бастығының орынбасары. *2000 жылдан - Астана қаласы Коммуналдық шаруашылық департаментінің директоры. *2003 жылдан - Астана қаласы «Лига-Полис» ЖШС директоры. *2004жылдан - Астана қаласы Энергетика және коммуналдық шаруашылық департаментінің директоры. *2006 жылдан - Астана қаласы әкімінің орынбасары. *2010 жылдың сәуірінен бері - Астана қаласы әкімінің бірінші орынбасары. «Құрмет» (2005), III дәрежелі Мәскеу Орыс православиелік шіркеуі ""Әулие адал князь Даниил" (2010) ордендерімен; «Астана» (1998), «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001), «Астананың 10 жылдығы» (2008) медальдарымен марапатталған. Әскери атағы - лейтенант. Үйленген. Жұбайы - Хорошун Юлия Юрьевна (1969 жылы туған), үй шаруасымен айналысады. Қыздары - Хорошун Анастасия Сергеевна (1992 жылы туған), Хорошун Елена Сергеевна (2003 жылы туған). Дереккөздер
Марат Нығметжанұлы Мұхаметжанов

Марат Нығметжанұлы Мұхаметжанов (1940-1981) - биоорганикалық химия, табиғи қосылыстар химиясы саласындағы белгілі ғалым, химия ғылымдарының кандидаты (1971). * Қазақ мемлекеттік медицина институтын бітірген (1962). * Целиноград медицина училищесінің мұғалімі (1962-65). * Целиноград медицина институтының бейорганикалық және аналитикалық химия кафедрасының ассистенті (1965-1972). * ҚарМУ-дің аға оқытушысы, органикалық химия кафедрасының доценті (1972-77). * 1977 жылдан ҚазКСР ҒА Химия-металлургия институтының гербицидтер зертханасының меңгерушісі. ҚарМУ-ге академик Е.А. Бөкетовтің шақыруымен келген, Орталық Қазақстанда табиғи қосылыстар химиясының негізін қалаушы. 40-қа жуық ғылыми еңбектің авторы. Ғылыми еңбектері табиғи және физиологиялық белсенді қосылыстар химиясына арналған, атап айтқанда, Фитохимия ғылыми-өндірістік орталығын ұйымдастыруға негіз болды. Дереккөздер
Александр Ильич Фомичев

Александр Ильич Фомичев (1923-1978), кен инженері, Социалистік Еңбек Ері (1971), Қаз КСР-інің еңбек сіңірген шахтері (1965). Өмірбаяны * Ұлы Отан соғысына қатысқан. * Свердловск тау-кен институты жанындағы Жоғары инжинерлік курсын бітірген (1959). * 1948-1950 жылдары №19 шахтасының бас инженерінің көмекшісі. * 1950-1952 жылдары №42/43 шахтаның бас инжинер бастығы. * 1952-1973 жылдары «Қарағандыкөмір» комбинатының №31-бис, №33/34 шахталарынын бастығы. * 1973- 1977 жылдары «Қарағандыкөмір» бірлестігінін «Қарағаңды» шахтасының директоры. * 1977 жылдан ҚазКСР Мемлекеттік өнеркәсіпте жұмысты қауіпсіз жүргізу және кен қадағалау комитеті Қарағанды округінің бастығы болды. Фомичев басшылығымен шахталарда алымы тар кен комбайндары енгізілді, кен жұмыстарын шоғырландыру және бригадаларды ірілендіру жөніндегі жұмыстар жүргізілді. Марапаттары * Ленин орденімен 2 рет * Қызыл Жұлдыз орденімен марапатталған. Дереккөздер
Мәрия Тәшкенбайқызы Молдағалиева

Мәрия Тәшкенбайқызы Молдағалиева - 1956 жылы 31 наурызда Өскемен қаласында туған. Қазақ. Әкесі - Мәдиянов Ташмұхаммед (1927-1994), Құрметті металлург. Анасы - Мәдиянова Қапиза Жүнісқызы (1930 ж. т.), зейнеткер, еңбек ардагері, «1941-1945 жж.ұлы Отан соғысындағы ерен еңбөгі үшін» медалінің иегері. С.М. Киров]] атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің тарих факультетін бітірген (1981), тарихшы. ҚР Көркемөнер академиясының толық мүшесі. «Қазақстан және қазіргі әлем» ғылыми-сараптау журналындағы «Халықарлық көрмелер мен жәрмеңкелер Қазақстанды әлем нарығына енгізетін жол» мақаласының авторы №1, №12 (2005). Қазақстанның экспозицияларын халықаралық және бүкіләлемдік Франция, Италия, Португалия, Филиппин, Оңтүстік Корея, Түркия, Үнді елі, Иран, Ресей көрмелерінде, Б¥¥ АТЭӘК және ҚР Италиядағы Елшілігімен бірігіп (1995-1998), бүкіл Азия-Тынық мүхит аймағында және Италияда «How to do business in Kazakhstan» семинарларын ұйымдастырушы. Қазақ, орыс және ағылшын тілдерін біледі. 1981 жылдан - комсомол-партиялық жүмыстар. 1984 жылдан - Қазақстан Суретшілер одағы Көркемөнер қорының өнертанушысы, директоры, бас директоры. 1991 жылдан бері - «ҚАЗЭКСПО» халықаралық көрме компаниясының директоры, президенті. Егемен Қазақстандағы көрме бизнесінің негізін салушы. АҚШ Халықаралық библиографиялық қоғамынан Орта Азия мен Қазақстан өнері жөніндегі халықаралық сарапшы. ҚР Сауда-кәсіпшілік палатасы төрағасының орынбасары (1994-1999). ҚР Үкіметі жанындағы Көрме қызметі жөніндегі Ведомствоаралық кеңесінің жауапты хатшысы (1995-1996). Алматы қаласы Сауда-кәсіпшілігі мен қолөнер палатасының президенті (2001-2005). American Biographical Institute, Іпс Америка Кәсіпкер әйелдер Өмірбаяны институты Кеңесшілер комитетінің (2005 жылдан), Қазақстан үлттық зергерлер қауымдастығы Қүрылтайшылар кеңесінің (2005 жылдан), ҚР Суретшілер академиясы тералқасының (2005 жылдан), Қазақстан Дизайнерлер одағының мүшесі. «ҚР Көркемөнер академиясы» ҚҚ бас директоры - бірінші вице-президенті (2005 жылдан). ҚР Пәкстан Елшілігінің құрмет дипломының, халықаралық және бүкіләлемдік кермелердің алтын мен күміс сыйлықтарының иегері. «Жыл әйелі» атағына ие (Америка өмірбаян институты, 2005). Қазақстан мәдениетіне Еңбек сіңірген қайраткер. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Ш. де Голль, И. Ганди. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Экономиканың негізгі қозғаушы күштері - орта таптың адамдары оқыған және қамтамасыз етілген, өмірдің барлық салаларында жоғары дамыған өндірісі бар демократиялық еркін мемлекет». Хоббиі - көркемөнер көрмелері, суда жүзу. Сүйіп оқитын әдебиеті - классикалық, тарихи әдебиет. Ұлы- Болат (1979 ж. т.), заңгер; қызы - ¥лия (1982 ж. т.), суретші-модельер. Дереккөздер
Кулини

Кулини (немесе әл-Кулайни), Мұхаммедб. Жақып Әбу Жағпар (Джафар, 941 ж.ө.) - имамшылар мұхаддисі (қасиеттісі, әулиесі) және заңгері, имамит құқығын тұңғыш жүйелеуші. Рей түбіндегі Кулини мекенінде дүниеге келген. Кулини өмірінің көпшілігін сол замандағы шиит оқымыстыларының орталығы болған Рей мен Құмда өткізген. Имамдық хадис саласында оның ден қойған беделдері осы имамиттік екі мектеп өкілдері еді. Солардың арасында - өзінің әкесімен бірге туған, ан-Наджаши «Рей имамиттерінің шейхы» атандырған Алдан әл-Кулини; Мұхаммед б, Жақия әл-Аттар Әл-Кумми, Ахмед б. Йдирис әл-Ашари (919 ж.ө.), т.б. бар. Өмірінің соңғы жылдарын әл- Кулини Бағдатта, Баб әл-Куфа маңында өткізеді де, сол жерде қайтыс болады. Имам дәстүрін тұтынушылар Кулиниді әрі имамшылық жөн-жобаны «жаңғыртушы», діни ілім мен құқық саласындағы ірі бедел несі ретінде сипаттайды. Оның мұндай құрметке бөленуіне жиырма жыл өмірін жұмсаған еңбегі «әл-Қафи фи усул әд-Диннің» жоғары бағаланып, кең тарауы себеп болған. Бұл шиттік аңыздар жинағында 16 мыңға жуық хадис енгізіліп, жүйеге түсірілген. Шығармасы бізге жетіп, әлденеше рет жарық көрген. Ол 30 кітаптан тұрады, әрі кітап көптеген тарауларға бөлінген, ондағы хадистер тақырыптық жағынан топтастырылған. Нақты бөлімдерғе енбеген хадистер әр «кітаптың» соңындағы жеке тарауға жинақталған. Бұл зор еңбекті насихаттауда Кулинидің шәкірттері Әбу Ғзлиб аз-Зурари (979 жылы ), Ғали б. Ахмед әд-Даккак д. Әли б. Абдаллаһ әл-Уаррақ көп қызмет атқарды. «Әл-Кафидің» нағыз насихатшысы белгілі имамшыл, дінгер әрі заңгер Мұхаммед ат-Туси (1067 ж.ө.) болды, ол өзінің фикһ жөніндегі «Әл-Истибсар» атты хадистер жинағында осы еңбекке көбірек сүйенген. Дереккөздер
Жұмағали Сламбек

Сламбек Әйнекбайұлы Жұмағали (1956 ж. т.) - актер. Өмірбаяны Алматы Мемлекеттік театр және өнері институтын (1981), ҚарМУ-ді бітірген (1997). 1984 жылдан С. Сейфуллин атындағы облыстық қазақ драма театрының артисі әрі әдебиет бөлімінің меңгерушісі. Ойнаған рольдері К. Жұмабековтың «Замана неткен тар едің...» — Абай, Ә. Оразбековтың «Бір түп алма ағаш» — Ерғали, М. Әуезовтін «Айман-Шолпан» — Көтібар бейнелерінің шоқтығы биік. Марапаттары Абай атындағы республикалық фестивальдін Күміс жүлдегері (1995), Мәдениет министрлігінін «Мәдениет қайраткері» кұрмет белгісімен марапатталды (2002). Дереккөздер
Василий Иванович Язев

Василий Иванович Язев (1913-1999), құрылысшы, Социалистік еңбек ері (1958). Мәскеу индустрия «Балқаш құрылыс» тресінің прорабы, аға прорабы, өнеркәсіп учаскесінің бастығы, құрылыс басқармасының бастығы, трест баскарушысы. 1959-1979 жылдары Қарағанды облатком төрағасының орынбасары, 1979-1980 жылдары «Қарағандымебель» бірлестігінің бас директоры. 5-6 бесжылдықтарда, Балқашты салуда, ұйымдастырушылық, шаруашылық жұмыстарда жоғары нәтижелерге жетті. КСРО Министірлігінің Кеңесі сыйлығының лауреаты (1976). Қазақстан Компартиясы 10-съезінің делегаты. Ленин, Еңбек Кызыл Ту ордендерімен марапатталған.Василий Иванович Язев кұрметіне Қарағандыда көше аталады. Дереккөздер
Қанат Ысмайылұлы Мыңжасов

Қанат Ысмайылұлы Мыңжасов - 1959 жылы 2 сәуірде Петропавл қаласында туған. Қазақ. Алматы мал дәрігерлік институтын бітірген (1982), мал дәрігeрі. Мал дәрігерлік ғылымдарының кандидаты (1986), докторы (1996). Докторлық диссертациясының тақырыбы: «Бруцеллезге қарсы вакциналарды қолданудың нәтижелілігін арт- тырудың жолдары». Профессор (1997). моңғол жаратылыстану ғылымдары академиясының академигі (2003), Қазақ ауыл шаруашылық ғылымдар академиясының академигі (2005). Қазақ, орыс және ағылшын тілдерін біледі. «Нұр Отан» ХДП мүшесі (1999 жылдан). 1983-1986 жылдары - Қазақ мал дәрігерлік ғылыми-зерт- теу институты бруцеллез бөлімінің аспиранты. 1987-1996 жылдары - Қазақ мал дәрігерлік ғылыми-зерттеу институ- тының ғылыми-техникалық ақпарат бөлімінің меңгерушісі. 1997 жылдан бері - «Солтүстік Қазақстан мал шаруашы- лығы және өсімдік шаруашылығы ҒЗИ» ЖШС бас дирек- торы. Солтүстік Қазақстан облыстық мәслихатының депутаты. Солтүстік Қазақстан облыстық мәслихатындағы «Нұр Отан» фракциясының жетекшісі. Солтүстік Қазақстан облысының мал шаруашылығы жөніндегі аграрлық кеңес төрағасы. «Қазақстан Конституциясына Южыл», «Қазақстан Респуб- ликасындағы ғылымның дамуына сіңірген еңбегі үшін» (2006), «Сібірдің агроөнеркәсіп кешенін дамытуға қосқан ерекше үлесі үшін» (РФ, 2007) медальдарымен, «Акаде- мик А.И. Бараев. Туған күніне 100 жыл» естелік медалімен, 1-ші дәрежелі «Еңбек даңқы» (2007), «Ерен еңбегі үшін» (2008), «Астананың 10 жылдығы» (2008) медальдарымен, ҚР Құрмет грамотасымен (2001) марапатталған. Әскери атағы - аға лейтенант. Үйленген. Қызы - Айсұлу (1985 ж. т.), ұлы - Дәулет (1988 ж.т.). Дереккөздер
Мүсәйіп Байтілеуұлы

Мүсәйіп Байтілеуұлы (1875, Ұлытау облысы, Жаңаарқа ауданы - 1938) - суырыпсалма ақын. Руы — Кіші жүз, Тама ішінде Жөгі Қырықбойдақ. Ескіше сауатты, молда болған. Ақындықпен бірге ән де шығарған. Кеңес үкіметі тұсында «Жалпы әлем» әні кеңінен насихатталған. 1920-1937 жылдары ауылдық кеңесте, Сарысу ауданының оқу бөлімінде қызмет атқарған, ұстаздықпен айналысып, бала оқытқан. 1937 жылдары «халық жауы» болып ұсталып, хабарсыз кеткен. Мүсәйіптің шығармашылығының Сәкен Сейфуллинге ықпалы зор болған. 1892 және 1896 жылдары Меккеге барып қажы атанған. Е. Брусиловский «Ер Тарғын» операсында, М. Маңғытаев «Мөңгі махаббат» ораториясында Мүсәйіптің «Жалпы әлемін» ұтымды пайдаланған. Дереккөздер
Кусуф намазы

Кусуф намазы-күннің тұтылуын -«кусуф», айдың тұтылуын - «хусуф» деп атайды. Бір елде күн тұтылса, сол елдің имамы халықпен азансыз, қаматсыз, екі рәкат намазды жария оқиды. Пайғамбарымыз (с.а.у.) күн тұтылғанда қиямда ұзақ тұрып, екі рәкат намаз оқып былай деді: «Бұл құбылыстар - Аллаһтың ұлылығын паш еткен дәлелдер. Аллаһ осындай құбылыстармен құлдарын қорқытуды қалайды. Бұндай нәрсені көрген кезде ең соңғы парыз намазы секілді намаз оқыңдар» (Бухари, Кусуф, 1, 17). Ай мен күнге байланысты Аллаһ Тағала былай дейді: «Түн мен күндіз және күн мен ай - Аллаһтың дәлелдерінен. Күнге де, айға да сәжде етпеңдер. Оларды жаратқан Аллаһқа сәжде етіңдер... (Фуссилат, 41/37). Бұл аяттағы «сәжде етіңдер» әмірі ай мен күн тұтылғанда намаз оқу мағынасын білдіреді. Бұл намаз үлкен мешітте оқылса, абзал. Бірақ басқа жерлерде де оқи алады. Намаздан кейін имам күн ашылғанға дейін жамағатқа қарап отырып, дұға етеді. Жамағат «әмин» дейді. Дереккөздер
Марат Рахметоллаұлы Ғабдырахманов

Марат Рахметоллаұлы Ғабдырахманов (26.08.1970, Ақтөбе қаласында туған) - Еркін суретші. Қазақ. Өмірбаяны * Орал қолданбалы өнер училищесінің металдарды көркем өңдеу факультетін (Нижний Тагил қаласы, 1989) металдарды көркем өңдеу шебері мамандығы бойынша бітірген. * Қ. Жұбанов атындағы Ақтөбе мемлекеттік университетінің бейнелеу өнері факультетін (1999) сызу және бейнелеу пәндерінің оқытушысы мамандығы бойынша бітірген. Қоғамдық жұмыстары Қазақстан Суретшілер Одағының мүшесі (1996 жылдан). Марапаттары «Дарын» жастар сыйлығының лауреаты (1996). Отбасы Анасы - Ахметова Күнзада Орынбасарқызы (1941 жылы туған), зейнеткер, әйелдер консультациясында акушер болып жұмыс істеген. Дереккөздер
Қасиет Қадырқызы Нәрікбаева

Қасиет Қадырқызы Нәрікбаева - 1950 жылы 24 шілдеде Шығыс Қазақстан облысының «Шалабай» кеңшарында туған. Қазақ. Әкесі - Уәлиев Қадыр (1915-1987). Анасы - Уәлиева Бәтима (1917-2008). Мәскеу жеңіл өнеркәсібінің технологиялық институтының теріден бұйымдар құрастыру факультетін бітірген (1973), инженер-құрастырушы-технолог. Қазақ, орыс және ағылшын (ауызекі) тілдерін біледі. «Әділет» партиясының мүшесі (2004 жылдан). 1973 жылдан - «Жетісу» фирмасы дайындау цехының шебері, тәжірибелік цехтың модельер-қалыптаушысы (Алматы қ.). 1975 жылдан - Жансүгіров ауылындағы Ақсу аудандық комсомол комитетінің есеп және қаржы секторының меңгерушісі. 1976 жылдан - Талдықорған қалалық Тұрмыстық қызмет көрсету үйі аяқ киім цехының бастығы. 1978 жылдан - Талдықорған қалалық жинақ кассасының бухгалтері. 1979 жылдан - Талдықорған облысы Үштөбе киіз үй жасау фабрикасының технологы. 1988 жылдан - «Мақпал» Алматы Сән үйінде аяқ киім цехының бастығы. 1992 жылдан - «Қасиет» ЖШС ұлттық киім тігу ательесінің құрылтайшысы (Алматы қ.). 1999 жылдан бері - «Элит», «Эскада» Сән үйлерінің (Астана қ.) құрылтайшысы. 2009 жылдан бері - сонымен қатар, «Фатима» мұсылман киімі дүкен-ательелерінің, «Толағай» СҮ ( Алматы қ.) құрылтайшысы (Алматы, Астана ққ.). «Қазақстанның Іскер әйелдер қауымдастығы» Республи- калық қоғамдық бірлестігінің мүшесі (2005 жылдан). Діни көзқарасы - мұсылман. Хоббиі - музыка, спорт, кітап оқу. Тұрмыс құрған. Жұбайы - Нәрікбаев Мақсұт Сүлтанұлы (1940 ж. т.), «Қазақ гуманитарлық-заң университеті» АҚ Ди- ректорлар кеңесінің төрағасы. Қыздары - Ләззат (1975 ж. т.), Жібек (1977 ж. т.); ұлдары - Талғат (1978 ж. т.), Қанат (1986 ж. т.). Дереккөздер
Халила Хабижанқызы Нұрғалиева

Халила Хабижанқызы Нұрғалиева 1957 жылы 2 желтоқсанда Гурьев қаласында туған. Қазақ. Әкесі - Ғұбашев Хабижан Бахтығалиұлы (1928-2002), «Құрмет белгісі» орденінің иегері, Қазақстан Республикасы қаржы қызметінің үздігі, Қазақстанның еңбек сіңірген экономисі. Анасы - Ғұбашева Сәния Өтегенқызы (1938 жылы туған), зейнеткер, Қазақстанның фельдъегерлік қызметінде жұмыс істеген. Шәкәрім атындағы Семей мемлекеттік қаржы институтының қаржы менеджменті факультетін бітірген (2000), экономист-қаржыгер. Қазақ және орыс тілдерін біледі. «Нұр Отан» ХДП мүшесі (2009 жылдан). 1977 жылдан - Гурьев облысы Балықшы аудандық қаржы бөлімінің аға бухгалтері. 1978 жылдан - Шевченко қалалық қаржы бөлімінің аға бухгалтері, аға экономисі, бөлім бастығының орынбасары. 1993 жылдан - Маңғыстау облыстық қаржы басқармасының бөлім бастығы, басқарма бастығының орынбасары, басқарма бастығының бірінші орынбасары. 2003 жылдан - Маңғыстау облыстық қаржы басқармасының бастығы. 2004 жылдан - Маңғыстау облыстық Экономика және бюджеттік жоспарлау департаментінің директоры. 2008 жылдан бері - Маңғыстау облыстық Экономика және бюджеттік жоспарлау басқармасының бастығы. «Ерен еңбегі үшін» (2007), «Астананың 10 жылдығы» (2008) медальдарымен марапатталған. Діни көзқарасы - мұсылман әдет-ғұрыптарын ұстанады. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Халқының тіршілік деңгейі жоғары, экономикалық дамыған мемлекет». Хоббиі - гүл өсіру. Сүйіп оқитын әдебиеті - орыс классикалық әдебиеті. Тұрмыс құрған. Жұбайы - Нұрғалиев Қабылжан Қабижанұлы (1952 жылы туған), Маңғыстау облыстық СГІИД орталығының бас дәрігері. қыздары - Нұрғалиева Самал Қабылжанқызы (1980 жылы туған); Нұрғалиева Анар Қабылжанқызы (1990 жылы туған); ұлы - Қабижан Роллан Қабылжанұлы (1981 жылы туған). Дереккөздер
Шоқай (станция, Қарағанды облысы)

Шоқай — Қарағанды облысы Осакаров ауданы, Сарыөзек ауылдық округі құрамындағы ауыл, Қазақстан темір жолының Қарағанды бөлімшесіндегі 4-класты аралық темір жол бекеті. Географиялық орны Аудан орталығы – Осакаровкадан оңтүстік-шығысқа қарай 33 км-дей жерде, Қарағанды-Астана темір жолдары желісінде, Қарағандының солтүстігінде 83 км-дей жерде орналасқан. Тарихы 1931 жылы ашылған, 5 қабылдау-жөнелту және 10 тұйық жолы бар, № 19 жол-құрылыс басқармасына қызмет көрсетеді. Халқы Дереккөздер
Рахымжан Дүйсенбаев

Рахымжан Дүйсенбаев (1870-1919), журналист. Қарқаралы ауданының түлегі. 1892-1906 жылдары Акмола, Семей, Жетісу облыстық ведомстволарына қосымша ретінде шығып тұрған «Дала уәлаяты» газетінде аудармашы-журналист, әдеби қызметкер болып істеді. Газет қосымшасы орыс және қазақ тілдерінде Омбыда басылып тұрды. Оз мақалаларында жергілікті үкіметтің озбырлығына қарсы шықты, патша өкіметінің отарлау саясатын, сот ісін, билеуші таптық мүддесін қорғауға негізделген сайлау жүйесін сынады. 1896 жылы Атбасардағы маркстік үйірмеге кірді. 1905-07 жылы революция кезінде көтеріліске шыққан Омбы мен Акмола жұмысшыларын қолдау үшін үгіт-насихат және ұйымдастыру жұмыстарын жүргізді. 1906 жылдан Архангельск губерниясына (Солтүстік Двинадағы Котлас аймағына) жер аударылды 1917 жылдың сәуірінен 1918 жылдың шілдесіне дейін ұйымдастырушысы және идеялық жетекшісі С. Сейфуллин болған бірінші қазақ революциялық демократиялық газеті «Тіршіліктің» ресми редакторы болды. Дүйсенбаевтың кұрметіне Астана, Қарқаралы калаларында оның есімі берілген көшелер бар. Қарқаралы ауданының «Бесоба» ауылындағы орта мектеп Дүйсенбаевтың есімімен аталады. Дереккөздер
Әсемгүл Жұмаділдина

Әсемгүл Жұмаділдина (1960 ж. т.),композитор , Құрманғазы атындағы консерваторияны бітірген. «Апам күліп отыр ғой», «Әсет деген бала» деген сияқты мектеп жасына дейінгі, мектеп жасындағы балаларға арнап жиырмадан астам ән, «Баяғының жігіті-ай», «Ғашықтық тілі», «Сағыныш» сияқты оннан аса лирикалық әндер, «Бабаларыма», «Жаңаарка» сияқты толғау, «Көнілді күй» аталатын фортепьяноға арналған поэма жазды. Ш. Қалдаяқовтың өндерінің халықаралық байқауының дипломанты (1995). Дереккөздер
Ғали Мүсәлімов

Ғали Мүсәлімов (1908-1979) - Теміртау құрылысын ұйымдастырушылардың бірі. Өмірбаяны * Астрахан педагогика техникумын бітірген (1927). * 1927-1947 жылдары Астрахан облысында жұмыс істеді. * 1947 жылдан Қарағанды облысында. 1947-1951 жылдары балық ұжымшарында төраға орынбасары, облысаралық тұтынушылар қоғамы президиумының төрағасы, Балқаш қалалық Кеңесі атқару комитеті төрағасынын орынбасары (1947-1951). * Теміртау қалалық атқару комитетінің төрағасы (1951-1961). * Қарағанды металлургия комбинаты директорының орынбасары (1961-1971). * зауыт-ВТУЗ-да аға инженер (1971-1974). Марапаттары * Еңбек Қызыл Ту ордені. * 2-дәрежелі Отан соғысы ордені. * «Құрмет Белгісі» ордендерімен марапатталды. * Теміртау қаласының құрметті азаматы (1972). Есте сақтау Теміртау көшелерінің біріне оның есімі берілген. Дереккөздер
Григорий Васильевич Яровой

Григорий Васильевич Яровой (1916, Изюм ауданы-1988), Социалистік Еңбек Ері (1957). 1932-42 жылдары Осакаров ауданындағы «Передовик» кеңшарының жұмыскері, егіншілер бригадасының бригадирі, ұжымшар төрағасының орынбасары. 1942-43 жылдары Ұлы Отан соғысына қатысты. 1943-1961 жылдары Передовик, Нөвый путь, 19-парт съезд атындағы ұжымшарлардың төрағасы. Тың және тынайған жерлерді игеру кезінде (1954-56) мемлекетке тұңғыш млрд пұттық Қазақстан астығын тапсыру жолындағы күресте жоғары нәтижелерге жетті. 1961-1978 жылдары 19-парт съезд атындағы кеңшардың бөлімше басқарушысы, директоры. Қазақстан Компартиясы 8-съезінің делегаты. Ленин, 2-дәрежелі Отан соғысы ордендерімен марапатталған. Дереккөздер
Анатолий Петрович Дашко

Анатолий Петрович Дашко 1956 жылы 27 ақпанда Лениногорск қаласында туған. Украин. Әкесі - Дашко Петр Михайлович, марқұм. Анасы - Дашко Лидия Артемовна, марқұм. Алматы құрылыс техникумының сәулет бөлімін (1975) техник-сәулетші мамандығы бойынша; Абай атындағы Қазақ мемлекеттік педагогикалық институтының көркемсурет және графика факультетін (1982) сызу және сурет салу пәнінің оқытушысы мамандығы бойынша бітірген. Бейнелеу өнерінің жанры - пейзаж. «Таулы Алтай», «Мәскеу маңайы», «Алматы қаласының маңындағы қалалар» және т.б. жұмыс серияларының авторы. Сеул қаласы биенналенің, шығармашылық жұмыстың Бүкілресейлік кермесінің қатысушысы, «Motley Water» тобында жумыс істеген. 80 қалалық, республикалық және өлкелік кермелерге қатысқан, 4 жеке көрмесін еткізген. Жұмыстары КСРО Суретшілер одағында (Мәскеу қаласы), Жылжымалы көрмелер дирекциясында (Алматы қаласы), Германия, Чехия, Англия, Корея, АҚШ, Австралия мемлекеттерінің жеке коллекцияларында сақталуда. 1975-1980 жылдары - Алматы көркемсурет мектебінің сурет, кескіндеме, енер тарихы, мүсін, композиция пәндерінің оқытушысы. 1992 жылдан бері - Абай атындағы Қазақ мемлекеттік педагогикалық институтының оқытушысы. Діни көзқарасы - ұстанымды православ. Хоббиі - компьютер. Сүйіп оқитын әдебиеті - Г.Г. Маркес, К. Кастанеда. Үйленген. Жұбайы - Дашко Надежда Аркадьевна, «Базис» корпорациясының жобалар бас инженері. ¥лы - Дашко Петр Анатольевич (1980 жылы туған); қызы - Дашко Александра Анатольевна (1989 жылы туған). Дереккөздер
Аманбай Мұхамедиярұлы Нұркенов

Аманбай Мұхамедиярұлы Нұркенов 1963 жылы 21 қазанда Шымкент облысы Алғабас ауданының Бөген ауылында туған. Қазақ. Әкесі - Нұркенов Мұхамедияр (1928-2004), жұмысшы болған. Анасы - Нұркенова Тұрсын (1934-1966). Өскемен жол-құрылыс институтын (1985) сәулетші мамандығы бойынша; Қазақстан менеджмент, экономика және болжау институтын (1995) іскерлік әкімгерлік магистрі дәрежесімен бітірген. Қазақ, орысжәне ағылшын (ауызекі) тілдерін біледі. «Нұр Отан» ХДП мүшесі (1999 жылдан). 1985 жылдан - «Семейоблауылжоба» МЖИ сәулетшісі. 1986 жылдан - «Қазгипроауылшар» МЖИ сәулетшісі. 1989 жылдан - ШҚО Ұлан ауданының бас сәулетшісі. 1991 жылдан - Ұлан салааралық коммуналдық шаруашылық кәсіпорнының директоры. 1995 жылдың шілдесінен - Шығыс Қазақстан облыстық әкімшілігі Сауда және сыртқы экономикалық байланыстар департаментінің жетекші маманы. 1995 жылдың қазанынан - ШҚО әкімі аппаратының Сауда және сыртқы экономикалық байланыстар департаментінің бас маманы. 1996 жылдың қаңтарынан- Шығыс Қазақстан облыстық тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық басқармасы бастығының орынбасары. 1996 жылдың сәуірінен - ШҚО құрылыс, сәулет және ТКШ басқармасының сектор меңгерушісі. 1998 жылдан - ШҚО Курчатов қаласы әкімінің орынбасары. 1999 жылдан - ШҚО құрылыс және сәулет бөлімінің бастығы, ШҚО бас сәулетшісі. 2001 жылдан - Шығыс Қазақстан ТКШ және жолдарды дамыту басқармасы бастығының орынбасары. 2002 жылдан - ШҚО бойынша аумақтық Сәулет-құрылыс бақылауы, инспекциялау және лицензиялау басқармасының бастығы. 2006 жылдың қаңтарынан - Қазақстан Республикасы Индустрия және сауда министрлігі құрылыс істері жөніндегі комитетінің Тұрғын үй саясаты және тұрғын-коммуналдық шаруашылық басқармасы бастығының орынбасары. 2006 жылдың қазанынан - ШҚО Курчатов қаласы әкімінің орынбасары. 2007 жылдан - ШҚО Сәулет және қала құрылысы басқармасы бастығының орынбасары. 2008 жылдың мамырынан бері - Шығыс Қазақстан облысы Сәулет және қала құрылысы басқармасының бастығы. Қазақстан Республикасы Сәулетшілер одағының мүшесі (2007 жылдан). Қазақстан Республикасы Статистика агенттігінің (1999), Қазақстан Республикасы Индустрия және сауда министрлігі құрылыс істері жөніндегі комитетінің (2005) Құрмет грамоталарымен марапатталған. Әскери атағы - запастағы аға лейтенант. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Халқының тіршілік ету деңгейі жоғары және демократиясы дамыған әлемдік экономикадағы 50 көшбасшы елдің (жоғары дамыған елдердің) қатарына қосылу және берік орнығу». Хоббиі - саяхат жасау, кітап оқу, балық аулау. Сүйіп оқитын әдебиеті - Ш. Айтматов, М. Әуезов. Үйленген. Жұбайы - Нұркенова (Мұсақанова) Баршагүл Долдашқызы (1962 жылы туған), Д. Серікбаев атындағы ШҚМТУ аға оқытушысы. Ұлдары - Серік (1985 жылы туған), Берік (1988 жылы туған). Дереккөздер
Хайфа

Ха́йфа (, ; сонымен қатар Хейфа́ деп те аталады) — Израилдің көлемі жағынан үшінші, ал теңіз порты ретінде екінші ірі қаласы. Қала Кармель тауларының етегінде орналасқан. Қала тарихы ежелгі заманнан бастау алады. Бүгінгі қала халқының саны 264 500 адам. (2010). Халқы араб және еврей ұлттарынан құралады. Ең танымал мұражай болып табылатын Израиль Ұлттық ғылым, технология және ғарыш мұражайлары осы қалада орналасқан. Сонымен қатар Хайфа қаласы бояу өндіретін орталық ретінде де танымал. Сонымен қатар Израильдің Жерорта теңізі жағалау бөлігіндегі порт Хайфа қаласындағы Хайфа шығанағында орналасқан. Ол 63,7 шаршы шақырым жерді алып жатыр. Хайфа Тель-Авивтен солтүстікке қарай 90 шақырым қашықтықта орналасқан. Ол - солтүстік Израильдегі ең ірі айлақ. Әлемге әйгілі Хайфа және Технион университеттері осы қалада орналасқан. 1950 жылы қала Мэрі Абба Хуши тұрақты труппасы мен репертуары бар театрдың іргетасын қалады. Хайфа қаласының климаты - теңіздік, жазда ыстық, ылғалды және қысы салқын, жаңбырлы болып келеді. 2006 жылы ливандықтармен болған қақтығыстарда Хезболла ұйымының 93 ракетасы Хайфа қаласына атқылады. Бұл қақтығыс біршама бейбіт адамдардың өмірін қиды. Ғасырлар бойы қала көптеген билейшәлердің қол астында болды. Дереккөздер
Батырбек Мықансалықұлы Ахметов

Ахметов Батырбек Мықансалықұлы (1954 жыл, 9 желтоқсан, Қостанай облысы Жангелді ауданы, Саға ауылында туған) - қоғам қайраткері, Жангелді ауданының әкімі (2002-2009). Өмірбаяны Білімі * Қазақ ауылшаруашылық институтының агрономия факультетін (1991) ғалым-агроном мамандығы бойынша; * Қостанай мемлекеттік университетінің экономика факультетін (2008) экономист мамандығы бойынша бітірген. Қызмет жолы * 1971 жылдан - Алматы қаласының №6 автобазасында автослесарь. * 1973 жылдан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. * 1975 жылдан - Торғай облысы Жангелдин ауданының ішкі істер органдарының МӨҚ инспекторы. * 1981 жылдан - Қостанай облыстық ІІБ ӨКБ техникалық қызмет бөлімінің бастығы. * 1982 жылдан - Қостанай облысы Жангелді ауданының «Бидайық» кеңшарында машина ауласының меңгерушісі. * 1983 жылдан - «Бидайық» кеңшарында МТШ меңгерушісі, 1986 жылдан - бас инженері, 1988 жылдан - егіс бригадасының бригадирі. * 1991 жылдан - Қостанай облысы Жангелді ауданының М. Дулатов атындағы кеңшарында бас агроном, 1992 жылдың қыркүйегінен - кеңшар директоры. * 1992 жылдың желтоқсанынан - М. Дулатов атындағы қауымдастықтың төрағасы. * 1997 жылдан - Қостанай облысы Жангелді ауданының «Ақбидай-2» ЖШС директоры. * 1999 жылдың сәуірінен - Қостанай облысы Алтынсарин ауданының конкурстық басқарушысы. * 1999 жылдың желтоқсанынан - Қостанай облыстық АШЖЗС директоры. * 2000 жылдың қыркүйегінен - «Сақтау» ЖШС директоры (Қостанай облысының Заречное ауылы). * 2000 жылдың желтоқсанынан - Қостанай облысы Алтынсарин ауданы әкімінің орынбасары міндеттерін уақытша атқарушы. * 2001 жылдан - Қостанай облысы Алтынсарин ауданы әкімінің орынбасары. * 2002 жылдан - Қостанай облысы Алтынсарин аудандық ААШБ бастығы. * 2004 жылдан - Қостанай облысы Жангелді ауданының әкімі. * 2009 жылдан бері - Қостанай облыстың әкімдігінің Жер қатынастары басқармасының бастығы. Қоғамдық қызметі Жангелдин аудандық Халық депутаттары кеңесінің 21-ші шақырылым депутаты (1989-1993). Марапаттары * «Құрмет» ордені (2006); * «Ерен еңбегі үшін » (1991) * «Қазақстан Конституциясына 10 жыл» (2005) медалі * Қостанай облысы әкімінің грамотасы. * ҚР Президентінің алғысымен аталған (2001). Отбасы * Әкесі - Ахметов Мықансалық, марқұм, жұмысшы болған. Анасы - Ахметова Боташ, марқүм, жұмысшы болған. * Үйленген. Жұбайы - Айтжанова Күлдірайхан Әуесханқызы (1956 ж. т.). * Ұлдары - Ахметов Талғат Батырбекұлы (1978 ж. т.), Ахметов Әділ Батырбекұлы (1986 ж. т.), Ахметов Әмір Батырбекұлы (1997 ж. т.); * қызы - Ахметова Жанат Батырбекқызы (1980 ж. т.). Дереккөздер
Махами Абдоллаұлы Яхин

Махами Абдоллаұлы Яхин (1906-1984), комсомол, партия қызметкері. Ленинград кеңес- партия мектебін бітірген (1941). Соғысқа дейін Қарқаралы аупарткомының 2-хатшысы, Нұра аупарткомының 1-хатшысы болған. Ұлы Отан соғысына қатысқан (1941-45). Соғыстан кейін облыстық партия комитеті мал шаруашылығы бөлімі меңгерушісінің орынбасары, бөлмінің меңгерушісі, 1949-1960 жылдары Қоңырат (қазіргі Ақтоғай) аудандық партия комитетінін 1-хатшысы болды. Аудан экономикасын көтеруде қажырлы еңбек етті. Облыстық тұтынушылар одағында қызмет атқарды. ҚазКСР Жоғарғы Кеңесінің депутаты болып сайланды. Үкімет наградаларымен марапатталған. Дереккөздер
Сарысай

Елді мекендер: * Сарысай – Ақтөбе облысы Хромтау ауданындағы ауыл. * Сарысай – Ақтөбе облысы Шалқар ауданындағы ауыл. * Сарысай – Солтүстік Қазақстан облысы Айыртау ауданындағы ауыл. Өзен: * Сарысай – Байқоңыр алабындағы өзен. * Сарысай – Ырғыз алабындағы өзен.
Шоқай бөгені

‎‎ Шоқай бөгені — Қарағанды облысы Бұқар жырау ауданындағы Баймырза ауылының солтүстігінде 0,5 км жерде. Бұрынғы Тельман ауданының 500 га ауыл шаруашылық жерлерін суландыру үшін 1971 жылы Шоқай өзенінде салынған. Гидрологиялық сипаты Суының толық көлемі — 5 млн м³. Қалыпты жағдайдағы су айдынының ауданы – 1,2 км², ұзындығы 3,6 км, еңдірек жері 600 м, ен терең жері 14,8 м. Суында алабұға, меңке, торта тіршілік етеді. Дереккөздер
Григорий Матвеевич Самойлин

Григорий Матвеевич Самойлин (12.10.1910, Ресей, Пенза қаласы - 12.4.1985, Алматы) - актер, Қазақстанның еңбек сіңірген артисі (1961). 1930 жылы Пенза қаласындағы театр студиясын бітірді. 1937 жылдан өмірінің соңына дейін қазіргі Мемлекеттік академиялық орыс драма театрының қүрамында қызметші, Тәнеке (М.Әуезов "Түнгі сарынында"), Нарымбет (Әуезов пен Л.Соболевтің "Абайында"), т.б. сияқты әр алуан рольдерді орындады. Самойлиннің актерлік дарыны, әсіресе, өткір мінезді рольдерді орындау кезінде айқын байқалды. Дереккөздер
Абат Орынбасарұлы Өтегенов

Абат Орынбасарұлы Өтегенов (1964 жылы 17 желтоқсанда Ақтөбе облысы Ленин ауданының Петропавловка кентінде туған) — ауыл шаруашылығының қайраткері. Өмірбаяны Батыс Қазақстан ауыл шаруашылық институтын бітірген (1990), инженер-механик. 1990 жылдан - Хазірет орта мектебінің дене шықытыру және еңбөкке баулу пәндерінің мұғалімі. 1998 жылдан - «Диана» шаруа қожалығының бастығы. 2002 жылдан - «Айыртау элеваторы» ЖШС директорының орынбасары. 2003 жылдан - «Айыртау элеваторы» ЖШС директоры. 2010 жылдың мамырынан - Маңғыстау облысы Бейнеу астық терминалының директоры. 2011 жылдың ақпанынан бері - «Ақбидай - Астана» ЖШС директоры. 2014 жылдан бастап өз туған ауылында мал шаруашылығымен айналысуда. Жеке өмірі Ұлты - Қазақ. «Нұр Отан» ХДП мүшесі (2008 жылдан). Саяси қайраткер рөтіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев. Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи туындылар. Солтүстік Қазақстан облысы Айыртау ауданы аудандық мәслихатының 4-ші шақырылым депутаты. Әскери атағы - запастағы аға лейтенант. Әкесі - Өтегенов Орынбасар Үсенұлы, зейнеткер. Анасы - Досқалиева Танзия Мағазқызы, зейнеткер. Үйленген. Жұбайы - Өтегенова А.А. (1971 ж. т.), бухгалтер. Ұлдары - Дәурен (1993 ж. т.), Дәулет (2002 ж. т.). Дереккөздер
Куфа

Куфа (арабша «куфа» - қызыл түсті шағылды құмдақ топырақ) - Ирактағы Евфрат өз-нің оң жағалауына орналасқан қала. Киелі кітаптардағы аңыздарда айтылғандай топан судан кейін Нұх Пайғамбар (а.с.) кемесінен түсіп, мешіт көтерген қасиетті орын. Куфа қаласында Омейя әулеті билеген кезеңдерде халифтің Ирактағы жергілікті әмірінің сарайы (661 - 750) орналасқан. Куфа қ-ның негізін қадаған Сағд ибн Өбу Уаққас. Куфа да Басра сияқты «Ислам символы» (рәмізі) атанған. Осман р.а өзі жаздыртқан Қасиетті Құран Кәрімнің алты көшірмесінің бірін Осман Мединеде қалдырыл, қалған бесеуін Меккеге, Шамға, Йеменге, Басраға, Бахрейнге жіберген. Біреуі Куфаның еншісіне тиген. Куфада хазірет Әли мен оның ұлы Хусейн шаһид болған. Куфа «мағтазилдердің» шыққан жері ретінде де Ислам тарихынан ерекше орын алады. Қазіргі кезеңде Куфа ғылым және мәдениет орт. ретінде маңызды қызмет атқарады. Дереккөздер
Қазақстан республикасында стандарттау жұмыстарын дамытудың негізгі бағыттары

Стандарттау жұмыстарын жүргізуді ұйымдастырудағы уақыт талабына сай ерекшеліктер мен басты бағыттар мына жағдайларға байланысты: :-Қазақстан Республикасының Дүниежүзілік сауда ұйымына кіруіне байланысты саудадағы техникалық кедергілер жөніндегі келісімді орындау қажеттілігіне. :-Мемлекеттік стандарттау жұмыстарын тек қана мемлекеттік бюджеттен ғана емес, басқа да бюджеттен тыс қаржы көздерінен (шаруашылық субъектілерінің қаржысынан) қаржыландыру, т.б. Алдағы уақытта мына мәселелерді шешу қажет: 1) Стандарттау жұмыстарын басты бағыттарда қарқынды дамыту. Басты бағыттар ретінде саналады: :-экология және қауіпсіздік (бірінші кезекте балалар тағамдарын, адамдарға токсикологиялық әсер ету мүмкіндігі зор тамақ өнімдерін, аса қауіпті техника түрлерін стандарттау мәселелері шешілуі қажет); :-ақпараттың технологиялар; :-ресурстарды үнемдеу; :-тұтынушылардың құқығын ңорғау мақсатында өнім сапасын нормативті құжаттармен қамтамасыз етуді жетілдіру; :-бухгалтерлік есеп пен банк жұмыстарын стандарттау; :-мүліктерді бағалау қызметін стандарттау. 2) Стандарттау саласында техникалық заңдылықтарды қалыптастыру. :-нақтылы өнім топтары мен түрлеріне немесе іс-қимылдарға стандарттау, метрологиялық жабдықтау және сертификаттау жұмыстарын жүргізу ерекшеліктерін айқындап беретін заңдылық актілерін жасау; :-заңдылық актілеріне - заңдарды, ҚР Үкіметінің қаулыларын, т.б. (ДСҰ қолданылатын техникалық регламенттердегідей), яғни нақтылы талаптарды (нормативтерді) енгізу. 3) Қазақстан Республикасының Дүниежүзілік сауда ұйымына мүше болуы үшін қажетті жағдайларды орындау. Бұл үшін стандарттау саласында жасалуға тиісті: :-отандық стандарттарды халықаралық стандарттармен үйлестіру; :-ДСҰ мүше мемлекеттерімен тығыз ақпараттың байланыс орнату; :-қолданыстағы мемлекеттік стандарттар қорын жаңарту. Мемлекеттік стандарттар қоры ескіріп отырады. Мысалы, Ресейде 60%-дан астам мемлекеттік стандарттар (олардың көбі біздің елде де қолданыста) 1986 жылға дейін қабылданған. Оңтайлы жаңарту деңгейі шамамен 10-12% (ЕО, АҚШ, Жапония) болуы керек. 4) Еркін стандарттардың рөлін арттыру. Ұсыныс түріндегі талаптарға негізделген еркін стандарттар өнімнің (қызметтің) бәсекелесу мүмкіндігін көтеру үшін қолайлы. Елімізде еркін стандарттарға жаппай өту (шетел тәжірибелеріне сәйкес) біртіндеп жүргізілуі керек. Өйткені, ол үшін: өнімнің қауіпсіздігін және сапасын заңдылық негізде реттеу көлемін кеңейту қажет, шаруашылық субъектілерінің келісімшарттарында, басңа да коммерциялық құжаттарында стандарттарға сілтемелер кеңінен қолданылуы керек. 4. Жаңа стандарттарды дайындауды қаржыландыру үшін бұл жұмысқа шаруашылық субъектілерін және шетел инвесторларын кеңінен қатыстыру қажет. Дереккөздер
Мәжікен Мүсілімов

Мәжікен Мүсілімов (1929 жылы туған) - металлург. Социалистік Еңбек Ері (1966), КСРО-ның құрметті металлургі (1959), ҚазКСР-інің еңбек сіңірген металлургі (1965). Еңбек жолы * Еңбек жолын 1947 жылы Қарағанды металлургия комбинатының (Теміртау қаласы) «400» станында қақтаушылықтан (вальцовшик) бастады. * 1974 жылдан Қарағанды металлургия комбинатының сортты прокат цехының металлургиялық жабдықтарды жөндеу слесары. Жетіжылдық (1956-65) жылдары жоспардан тыс 6 мың т тауарлы прокат шығарды. Қоғамдық қызметі * Металлургия өнеркәсібі жұмысшылары көсіподағының республикалық комитетінің мүшесі (1971-76). * КСРО Металлургия өнеркөсіп жұмысшылары кәсіподағы 10-съезінің делегаты (1972). Марапаттары * Ленин орденімен марапатгалған. * КСРО-ның құрметті металлургі (1959). * ҚазКСР-інің еңбек сіңірген металлургі (1965). Дереккөздер
Айқынбек Ескермесұлы Несіпбаев

Несіпбаев Айқынбек Ескермесұлы (1951 ж. т.), журналист. Нұраның түлегі. КарМУ-ді бітірген (1972), Торғай, Целиноград (қазіргі Ақмола), Қарағанды облыстық газеттерінің тілшісі, бөлім меңгерушісі болып істеді. 1979-1985 ж. респ. «Лениншіл жас» газетінің Қарағанды, Жезказған облысы бойынша тілшісі. 1996-97 ж. Қарағанды облыстық «Орталы Қазақстан» газеті бас редакторының орынбасары. 1997 жылдан респ. «Егемен Қазақстан» газетінің облыстағы меншікті тілшісі. Очерктері «Жылжыған жылдар» (2004) кітабында, ұжымдық жинақтарда жарияланган. ҚР мерекелік медальдарымен марапатталған. Дереккөздер
Шағырлы (өзен)

Шағырлы – Ұлы Жыланшық алабындағы өзен. Географиялық орны Ұлытау облысы Ұлытау ауданы жерінде.Ұзындығы 110 км. Бастауы Кішітау тауының (Ұлытау тау жүйесінің орталық бөлігінде) солтүстік беткейінен басталатын бұлақтар суының қосылуынан түзіледі, Ақшал қыстауынан төменірек Ұлы Жыланшық өзеніне сол жағынан құяды. Гидрологиясы 5 саласы бар,ірілері: Жаулыбай, Қарағанды. Жағасы көп жерде жарқабақты, тік жарлы, төменгі ағысында биіктігі 6 м-ге жетеді. Көктемгі еріген қар және жер асты суымен толысады. Сәуірде тасиды, жаздың ыстық айларыңда жекелеген қарасуларға бөлініп кетеді. Өзен аңғарында жайылымдық жерлер мен қыстаулар бар. Өзен суы ауыз суға және мал суаруға пайдаланылады. Дереккөздер
Дүйсенбай Бөкенбаев

Дүйсенбай Бөкенбаев (1938 жыл, Жаңаарқа ауданы) - палуан, самбо күресінің тұңғыш шеберлерінін бірі. Алматы ауыл шаруашылық институтын бітірді. Мамандығы инженер-механик. Жаңаарқа, Шет аудандарындағы кәсіптік техникалық училищелерде қызмет істеді. Ірі шаруа қожалығының жетекшісі. Дүйсенбай 1997 жылы КСРО-ның үздік өнертапқышы атағын алды. 1963 жылы самбо күресінен республика чемпионы бодцы. Қазақ жастары арасында самбо күресінен алғашкы спорт шеберлерінің бірі. Жаңаарқа ауданында самбо күресінің дамуына зор үлес қосты. Жыл сайын күрестің осы түрінен КРПМ-нің заң институты Дүйсенбай атындағы жүлдені сарапқа салады. Кейінгі жылдары Дүйсенбай ұлттық спорттың бессайыс түрін дамытуға ат салысты. Дереккөздер
Қайролла Жұмакенов

Қайролла Жұмакенов (1955, Бұқар жырау ауданы, Төрткөл ауылы - 2008) - белгілі флейташы. Қазақ ұлттық музыка академиясының профессоры. Білімі * Төрткөл ауылындағы орта мектепті бітірген.. * 1963 – 1973 жылдары А. Жұбанов атындағы республикалық музыкалық мектепте оқиды. * Одан кейін Алматы Мемлекттік Құрманғазы атындағы консерваториясын бітірген. * П.И.Чайковский атындағы Мәскәу консерваториясының аспирантурасын бітірген. Еңбектері Республиканың жетекші шығармашылық ұжымдарында жұмыс істеп, Қазақстанда және Аустрия, Франция, АҚШ, Италия, Испания, Алмания, Ресей және т.б. елдерде жиі концерт қойған. Көптеген қазақстандық композиторлар оған өздерінің шығармаларын арнады. Сонымен бірге Қ. Жұмакенов – 30 жылдық тәжірибесі бар ұстаз: оның шәкірттері бүгінде көптеген халықаралық байқаулардың лауреаты атанып, республика мен шетелде шығармашылық ұжымдарда жұмыс істейді. Жетістіктері * 1979 жылы Беларусьда өткен КСРО жас флейташылары конкурсының лауреаты. * 1983 жылы Одессадағы конкурстың лауреаты. * 1998 жылы АҚШ-тың Аризона штатындағы Финикс қаласында өткен Халықаралық конкурстарының лауреаты. * 1991 жылдан КСРО Білім министрлігі жоғарғы аттестациялық комиссиясының доценті. * 2003 жылдан ҚР ғылым және білім министрлігінің профессоры. * Астанадағы Қазақ ұлттық музыка академиясының профессоры. Оның орындауындағы шығармалар Қазақ радиосының алтын қорында сақтаулы. Марапаттары * Халықаралық Мирн Браун атындағы қордың Құрметті сыйлығының иегері * КСРО мәдениет Министрлігінің Құрмет грамотасы * ҚР Президентінің Құрмет грамотасы (1994) * «Ерен еңбегі үшін» медалімен марапатталған. Дереккөздер
Қақпақша

Жіберуші, кіргізуші қақпақша Поршеньді қозғауыштың газ бөлуші механизмінің (әдетте тарелка түрінде жасалған) қақпақшасы; жану камерасына жанушы қоспаны немесе ауаны кіргізуге арналған. Шығаратын қақпақша Поршеньді козғауыштың газ бөлуші механизмнің (әдетте тарелка түрінде жасалған) қақпақшасы; жану камерасынан жұмыс істеп шыққан газдарды шығаруға арналған. Екінұсқалы қорғау қақпақшасы Басқа нұсканың дұрыс қызмет етуін сақтап, көлік құралының екінұсқалы тежегіш жетектің сынған нұсқасын сөндіретін қақпақша. Кері қақпақшаша Бір бағыттық қақпақша-жұмыс сұйықтың ағынын бір бағытта өткізетін және ағынның бағыты қарама-қарсы жаққа өзгергенде оны тоқтатуға, жібермеуге арналған қақпақша. Аударып құятын қақпақша Жұмыс сұйықтықты үздіксіз құйып алып тұру жолымен берілген қысымды сақтауға арналған қақпақша. Сақтық қақпақшасы, Қорғауыш қақпақша Белгілі бір гидравликалық жүйедегі қысым белгіленген шекті максимал қысымынан асып кеткен жағдайда қысқа уақытқа ашылып, жұмысшы сұйықты ағызуға және қысым белгіленген деңгейіне жеткенде жабылатын қақпақша. Қысымды азайтқыш қақпақша Іштен жанатын қозғауыштың жоғары қысымды жанармай өткізгішінде қысымды азайтатын жанармай сораптың қақпақшасы. Редукциялық қақпақша Жұмыс сұйықтығы үшін шектелетін ағында, оның берілген қысымын сақтауға арналған қақпақша (жеткізілетін ағындағы қысыммен салыстырғанда ең төмен). Жеделдетуші қақпақша Көлік құралының тежегіш серіппе куатаккумуляторларының іске қосылу уақытын азайту үшін тығыз ауаның енгізілуі мен шығарылуын жылдамдататын қақпақша. Дереккөздер
Балаубек Құндақбаев

Балаубек Құндақбаев (1892-1975), Қазақстандағы 1916 ж. ұлт-азаттық көтеріліске, Ұлы Октябрь Социалистік революциясы мен Азамат соғысына қатысушы, партия, кеңес, кәсіподақ қызметкері, Қарағанды бассейнінің іргесін қалаушылардың бірі. Өмірбаяны * Урал-Қазақстан өнеркәсіп академиясын бітірген (1938). * 1931 ж. Қазақстан өлкелік партия комитетінің аппаратына қызметке шақырылды. Сол жылы Қарағанды бассейніне жұмысқа жіберілді. * 1931-32 ж. Тельман ауаткомының және Қарағанды қалалық кәсіподақ кеңесінін төрағасы * 1937-38 ж. Қарағанды қалалық партия комитетінің хатшысы * 1938-1942 ж. «Қарағандыкөмір» тресі 12-шахтасының меңгерушісі, облыстық коммуналдық шаруашылық бөлімінің меңгерушісі * 1942-44 ж. Қарағанды қалалық Кеңес атқару комитеті төрағасының 1-орынбасары * 1944-46 ж. Қарағанды қалалық өнеркәсіп одағының төрағасы. * 1946-1954 ж. шаруашылық қызметте болды. Марапаттары Еңбек Қызыл Ту орденімен марапатталған. Дереккөздер
Шоқай суландыру жүйесі

Шоқай суландыру жүйесі , су жинауға арналған, қолдан жасалған бегендер мен айдындары бар су құрылысы бегені, каналдарының, жер суландыратын құрылыстар мен механизмдердің кешені. 1971 жылында пайдалануға берілген. Бұқар жырау ауданның жерінде орналасқан. Суландыру көзі — Шоқай бөгенімен реттеліп отыратын Шоқай ені. Су бегенінен ез бетінше ағып шығады. Негізгі су жинағыштың енімд. — 0,65 м³/сек, темір-бетон магистральды науалардың ұзыны — 3,2 км. Дереккөздер
Қабала

Қабала, Қабалат- әдетте мемлекетке қатысты қаржылық міндеттеме, VIII ғасырда Мысырда бұл жеке адамның бүкіл қауымға және бәдәуйлерге нақты жерлерден азықтану үшін алдын-ала тағайындалған салық төлеу міндеттемесі. Кейіннен Ирак пен Мысырда тұрақты белгіленгени сома болып саналды. Мысырда бұл жүйе сондай-ақ, мүхаджиза деп те аталады. Иқта жерге иелік етудің формасы ретінде қабылданғаннан кейін Қабала бұл терминдегі мәнін жойды (Иракта X ғ-дың соңынан, Мысырда VIII ғ-дан бастап). Кейінгі орта ғсырларда Қабала салықтан құн төлеу ретінде пайдаланылды Дереккөздер
Шағырлы Жыланшық

Шағырлы Жыланшық өзені – Ұлы Жыланшық алабындағы өзен. Географиялық орны Ұлытау облысы Ұлытау ауданы жерімен ағады. Бастауы Ұлытаудың батыс беткейіндегі бұлақтар суының қосылуынан түзіледі. Бекшан қыстауынан жоғарырақ Ұлы Жыланшық өзеніне оң жағынан кұяды. Гидрологиясы Ұзындығы 98 км. Кішігірім 4 саласы бар, ірілері: Балта, Шақабай. Жағасы көпшілік бөлігінде биік, тік жарлы келеді. Көктемгі еріген қар және жер асты суымен толысады. Сәуірде тасиды, жаздың ыстық айларында жекеленген қарасуларға бөлініп кетеді. Өзен аңғарында жайылымдық және шабындық жерлер мен қыстаулар бар. Өзен суы ауыз суға және мал суаруға пайдаланылады. Дереккөздер
Владимир Анфианович Нехорошев

Нехорошев Владимир Анфианович (1945 ж. т.), инженер-механик, қоғам қайраткері. Қарағанды политехникалық институтын бітірген (1967). 1968 жылдан Қарағанды металлургия комбинатында (қазіргі «Миттал Стил Теміртау» ААҚ) істейді. Ауысым бастығы, комсомол, партия қызметінде, комбинат бас механигінің орынбасары, бас социолог болады. 1991 жылдан комбинат кадрлар даярлау бөлімінің бастығы. 2004 жылдан Парламент Мәжілісінің депутаты, Экология және табиғатты пайдалану мәселелері бойынша комитетінің мүшесі. Қарағанды облыстық мәслихатының депутаты (1999, 2003). II дәрежелі «Достық», III дәрежелі Қасиетті Сергий Радонежский (2010) ордендерімен; «Ерен еңбегі үшін» (2000), «Еңбек ардагері», «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001), «Қазақстан Конституциясына 10 жыл» (2005), «Қазақстан Парламентіне 10 жыл» (2006) медальдарымен марапатталған. ҚР Президентінің Алғысымен ескерілген. Үйленген. Жұбайы - Нехорошева Ильдия Андреевна (1944). Қызы - Светлана (1968); ұлы - Владимир (1974). Дереккөздер
Құндызды (тау)

Құндызды – Қарағанды облысы Осакаров ауданы Чапаево ауылынан шығысқа қарай 15 км жерде орналасқан шоқы. Солтүстігінде тау Ұрышат шатқалымен ұштасады. Ұзындығы мен ені 4 км-ге жуық. Абсолюттік биіктігі 600 м. Геологиясы мен жер бедері Протерозой жыныстарынан түзілген. Беткейлері жайпақ, жыралармен тілімделген. Оңтүстігінен Бала Құндызды өзені бастау алады. Өсімдігі Қызыл қоңыр топырағында бетеге, селеу, көде өседі. Астық тұқымдас шөптесін шалғын кезедеседі. Жайпақ беткейлері жыртылған. Дереккөздер