kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Белсенділік

Белсенділік - белсенділіктің қозғаушы күші - қажеттілік пен құштарлық. Тіршіліктің негізі - қозғалыс пен іс-әрекет болса, оның не қарқынды, не баяу жүруі қажеттілік пен құштарлық шегіне байланысты. Белсенділік, элементарлық белсенділік , биологиялық белсенділік , әлеуметтік белсенділік болып жіктеледі. Белсенділіктің бұл түрлерін өзінің қамтылу аясына қарай әр ғылым өз әдісіне сай зерттейді. Әлеуметтанудағы белсенділік адамның мінез-құлқы мен іс-әрекетін сипаттайтын негізгі белгілердің бірі. Мұны саяси белсенділік, әлеуметтік белсенділік және психикалық белсенділік деп бөледі: Саяси белсенділік - жеке тұлғаның не әлеуметтік топтың саяси процеске араласу деңгейін білдіретін ұғым. Бұл белсенділік әлеуметтік топтың өзі көздеген мақсаттарына сай саяси жүйеге ықпал етіп, оны өзгертуге ұмтылуынан байқалады. Әлеуметтік белсенділік - белгілі бір тарихи кезеңде әлеуметтік топтың, қауымның қоғам алдына қойылған міндетті саналы түрде шешуге бағытталған іс-әрекеттерінің жиынтығы. Әлеуметтік белсенділік қоғам өмірін әртүрлі аясында (саяси-қоғамдық істерде, еңбек, мәдениет және тұрмыс саласында) көрініс береді. Психикалық белсенділік - субъектінің ұстанған бағдарын жүзеге асыру барысыңдағы іс-әрекетінің жігерліліп. Ол жеке түлғаның өзіндік ерекшеліктеріне, яғни белгілі бір ахуалға сай әсерленуіне, мінез-кұлқына, шешім қабылдау қабілетіне байланысты. Психологиядағы белсенділік - адамның сыртқы ортамен 93 қарым-қатынас жасауының сипаты. Бұл орайда белсенділік іс-әрекетпен байланысты бағаланады. Психологияда белсенділікті тұлға белсенділігі, ситуацияға үстем белсенділік , іздену белсенділігі, шектен асқан белсенділік деп бөледі. Тұлға белсенділігі - адамның шығармашылықтағы, іс-әрекеттегі, қоғамдағы, қарым-катынастағы тегеуріңділігі. Бұл адамның әлеуметтік өзгерістерге араласуынан байқататын қасиет. Тұлға белсенділігі оның идеялық принциптіліп мен өз көзқарасынан таймауынан, сөзі мен ісінің бірліпнен көрінетін адамның белсенді өмірлік позициясы ретіңде сипатталады; ситуацияға үстем белсенділік - субъектінің ситуациялық алаптардьін деңгейінен биік болу қабілеті. Ситуацияға үстем белсенділік арқылы субъект іс-әрекеттің ішкі және сыртқы кедергілерін (мысалы, енжарлық самарқаулық селқостық, т.б.) жеңеді белсенділік тің бұл түрі шығармашылық жағдайларда, танымдық белсенділікте риясыз бас тігуде және шекген аскан белсенділікте көрінеді; іздену белсенділігі болашағы беймәлім ситуацияны өзгертуге бағытталатын мінез. іздену белсенділігі - міңез-құлықтың көп типтерінің бірі болып табылады Оның психикалық көріністері - жоспарлау, киялдау, т.б.; шектен асқан белсенділік нәтижелі іс-әрекетті сипаттайтын, істің жоғары нәтижелігінің маңызды көрсеткіштерінін бірі. Дереккөздер
Нанга-парбат

Нанга-парбат (санскрит. - жалаңаш тау) - үлкен Гималай сілемінің солтүстік- батыс шетіндегі тау жотасы. Жотада бірнеше шыңдар бар: Үлкен шың (8126 м) үлкен шыңның Солтүстіктегі етегі (7910 м) және Батыстағы шың (8000 м шамасында). Дереккөздер
Нарт

Нарт - көбінесе алыс шаңғы жорықтарында күртік қардын үстімен азық-түлік пен құрал-жабдықтарды тасу үшін туристер пайдаланатын ұзын, жеңіл шаналар нәтижелердің жан-жақты көрсеткіші - жеңіл атлетиканың секіру мен лақтыру түрлерінде нәтижелерді екі беттен көрсету үшін қолданылатын құрал. Дереккөздер
Бендикс Райнхарт

Бендикс Райнхарт - (1916 - 1991) америкалық әлеуметтанушы. Ол Макс Вебердің әлеуметтануын түсіндіруге қатысты біраз ойлар қалдырған ғалым. Сонымен қатар тарихи және салыстырмалы әлеуметтануды дамытуға елеулі үлес қосты. Негізгі еңбектері: *"Макс Вебер: интеллектуальный портрет"' *Tруд и власть в промышленности", *"Социальная мобильность Дереккөздер
Негізгі арқан

Негізгі арқан - жуаңдығы 10-14 мм. болатын капроннан немесе нейлон жіптерден өрілген, әріптестердің арасындағы негізгі байланыс бөлігі болып табылатын және негізгі ауыртпашылықты көтеретін арқан. Дереккөздер
Рут Бенедикт

Рут Бенедикт (1887 — 1948) — америкалық мәдени антрополог. Оның негізгі ғылыми нәтижесі мәдениет пен тұлғаны байланыстыратын психологиялық бағыттылықты зерттеуінде. Сонымен қатар нәсілдерді зерттеуде де елеулі үлес қосты Негізгі еңбегі: * "Образцы культуры" Дереккөздер
Негізгі гимнастика

Негізгі гимнастика - дененің жан-жақты дамуы мен шұғылданушылардың денсаулығын, адамның барлық мүшелері және жүйелерінің біркелкі дамуы, сол сияқты жылдамдық, күш, иілгіштік, ептілік және шыдамдылық сияқты дене қасиеттерінің жетілуі үшін пайдаланатын тазалық пен дене жаттығуларының жүйесі. Дереккөздер
Н.Никифоров-Денисовтың кубогі

Н.Никифоров-Денисов кубогы (1914-1990) - КСРО бокс федерациясының президенті (1954-1963), АИБА-ның Еуропа құрлықтық бюросының (1967-1970), АИБА-ның президенті (1974-1978), АИБА- ның құрметгі президенті (1978-1990) Н.Н.Д-тың құрметіне арналған халықаралық жарыс. Дереккөздер
Бергер Питер Людвиг

Бергер Питер Людвиг - (1929 ж.) - америкалық әлеуметтанушы, феноменологиялық білім әлеуметтануының негізгі өкілі, неоконсерватизмнің көрнекті идеологы. 1966 жылы өзінің әріптесі әрі жолдасы Томас Лукманмен бірге "Шындықтың әлеуметтік құрылуы: білім әлеуметтануының трактаты" - деп аталатып еңбегін жазады. Бұл кітап әлеуметтанушылардың бірқатар ұрпақтарының қолдан түсірмес таптырмайтын қазынасына айналды. Әлеуметтану тарихы, білім әлеуметтануы, саясат, антропология, мораль, отбасы мәселелері бойынша жазылған көптеген мақалалары мен еңбектері оны XX ғасырдың ірі әлеуметтік ойшылдары қатарына қояды. Дереккөздер
Нокаут алған боксшы

Нокаут алған боксшы - рефери онға дейін санап «аут» командасын берген шақта дайын қалпына келе алмаған, күшті соққы немесе соққылар алған соң жекпе-жекті әрі қарай жалғастыру қабілетінен айырылған спортшы. Дереккөздер
Ойыншыны ұстап ойнау

Ойыншыны ұстап ойнау - қорғаныстағы ойыншы өзі бақылаған ойыншының алдында тұрып шабуыл жасаушы допты қабылдаған кезде онымен жекпе-жекке түсетін су добындағы жеке-дара қорғанудың түрі. Мұнда қорғаушының күш-жігері қарсыласының допты лақтыруына немесе басқа әріптестеріне пас беруіне кедергі келтіру немесе одан допты тартып алуға бағытталады. Дереккөздер
Поляриметрлік әдістемелер

Поляриметрлік әдістемелер Сандық өлшеу негізінде алынған ерітінді концентрациясы мен поляризациялану жазықтығының айналу бұрышын байланыстыратын (1) және (2) теңдеуін қарастырайық. (1) φ = α t λ М (2) Алайда бұл теңдеулер бойынша тікелей есептеу жүргізу сирек. Поляризациялау жазықтығының меншікті және мольдік айналуы да концентрацияға тәуелді. Сондықтан іс жүзінде айналу бұрышы координатында градуирлеу график әдісі колданылады. Қант өндірісінде пайдаланатын сахариметр дәрі-дәрмек, парфюмер, тамақ және сол сияқты тағы басқа өндіріс салаларында да жиі қолдау тапты. Сахарозаларды анықтау кезінде оптикалық активті зат жоқ болған жағдайда 1 теңдеуін пайдаланады: (3) Сахарозаның қанттардан басты айырмашылығы - ол қышқылдық гидролизге ұшырайды: (4) Моноқанттардың қоспасын инвертирленген қант, ал гидролиз реакциясын инверсия деп атайды. Осы реакция нәтижесінде меншікті айналу +66,5° пен - 19.8° аралығында өзгереді. Сахарозаның құрамын есептеу инверсияға дейінгі және одан кейінгі айналуды өлшеуге мүмкіндік береді. Әдетте сахароза ерітіндісінен 100,0 мл алады да, оның айналуын өлшейді. Содан кейін оған 10,0 мл ерітінді қосып, оны 70°С-ға дейін он минут инверсия толық аяқталғанға дейін қыздырады. Қалыпты жағдайға дейін салқындатып, қайтадан өлшейді. Үлгі ерітіндідегі сахароза мөлшерін келесі теңдеу бойынша есептейді: (5) мұндағы Δα - айналу бұрышындағы өзгерісі, α 20 D(x) - өзге активті заттардың меншікті айналуы, m x - осы активті қоспаның массасы. Екі бірдей оптикапық активті заттың қоспасын талдағанда, олардың біреуі әйтеуір бір ферменттің, не катализатордың әсерінен бұзылса, айналудың тәуелділігін өлшей отырып, химиялық реакция реттілігін реагент пен ферментке қатысты ескере отырып өлшейді. Сызба қисығының көлбеулігі немесе оның математикалық өңделуі бойынша әрбір құрамдас бөліктің мөлшерін есептеуге болады. Оптикалық активті заттың қоспасын спектрополяриметр көмегімен де талдауға болады. Талдаулардың-мұндай әдістемесі бояулы заттар қоспасын талдаудағы спектрофотометрлік одіске жақын. Есептеу формулалары ондағы тиісті коэффициенттерді ауыстырғанда өз мәнін сақтайды. Егер спектрдің зерттелетін аймағында қоспадағы бір не екі зат нөлдік толқын ұзындығына ие болса, онда талдау дәлдігі артады. Өйткені, мұндай толқын ұзындығында айналу бұрышы тек екінші құрамдас бөліктің ғана концентрациясымен анықталатын болады. Спектрополяриметрлік әдіспен өлшеу нәтижесінде көптеген Органикалық және координациялық қосылыстардың құрылымы мен қасиеттері жайлы аса маңызды деректер алынады. Коттон эффектісі стереохимиялық орналасуды колданумен, жекеленген топтардың және басқа қосылыстардың құрылым ерекшеліктерімен байланысты. Спектрополяриметрияның басқа да оптикалық, атап айтқанда, спектрофотометрлік әдістермен үйлесуі талданатын қоспаның сапалық, мөлшерлік, құрылымдық құрамы жайлы мәлімет береді. Ал Кронинг-Кремер теоремасы мен сіңіру спектрі бойынша оптикалық айналу дисперсия кисығын болжауға және тұжырымдауға болады. Аналитикалық практикада әр түрлі қосылыстардың спектрополяриметрлік, спектрофотометрлік және басқа да физика-химиялық қасиеттерін байланыстыратын әр түрлі эмпирикалық жалпылау пайдаланылады. Дереккөздер
Активтелген талдау

Талдаудың радиометрлік әдістері. Активтелген талдау Заттарды нейтрондардың, протондардың (сутегі ядросының изотопы - протийдің), дейтрондардың (сутегі ядросының изотопы протийдің), дейтрондардың (сутегі ядросынын изотопы - дейтерийдің), тритондардың (сутегі ядросының изотопы - тритийдің), электрондардың. позитрондардың α-бөлшектердін (гелий атомының ядролары) және басқалардың ағынымен сәулелендіру нәтижесінде осы заттардың атомдары радиоактивті изотоптарды түзей отырып, ядролық түрленуге ұшырайды. Аналитикалық мақсатта кинетикалық энергиясы 0,2 эВ жоғары нейтрондар ағынымен сәулелендіреді. Атом ядросының нейтронды қармауы нәтижесінде элементтің (зарядтың) жаңа ядросы түзіледі, алайда оның массасы бірлікке артық болады, яғни әуелгі элементтің изотопы түзіледі. Жаңа ядро көбінесе тұрақсыз келеді, ол өздігінен әйтеуір бір бөлшекті немесе кванты не басқаны өзінен бөліп шығарады. Ядролық реакциялар кезіыде алынған изотоптар өзінің активтігі, жарғылай ыдырау кезеңі, кванттар мен бөлшектер энергиясы бойынша ерекшеленеді, мұны олардың өзін ажырату үшін пайдаланады. Нейтронды-активтелген талдауды жургізген кезде үлгіні ядролық реактор ішіне енгізеді, онда қозуға бейім элементтер нейтрондарды қармап алады да, активгігі болады. Жекеленген элементтерді теңестіріп алып, гамма-спектроскопия көмегімен анықтайды, мұны ЭЕМ иайдаланып, күрделі құраушыларға бөле отырып жургізеді. Бұл әдістін сезімталдығы өте жоғары және ол нейтрондардың ағынына, элементтердің нейтрондарды қармау қабілетіне, түзілген жаңа радиоактивті элементтің жартылай ыдырау кезеңіне (периодына), γ-сәуле шығару энергиясына және басқадай параметрлерге тәуелді. Келтірілген активтігі (А) мына теңдеумен өрнектеледі: мұндағы N - белгілі элементтің атом үлгісіндегі саны; σ- оның нейтрондық қармау қимасы (см 2 ); φ- нейтрондар ағымының қуаты (нейтрон саны) см 2 С; t - сәулелену уақыты; Т 0,5 - өнімнің жартылай ыдырау кезеңі (мерзімі). Осындағы t мен Т 0.5 бір өлшемді болу керек. Іс жүзінде талданатын үлгімен бір мезгілде стандартты сәулелендіріп, сандық анықтау үшін оларды салыстырады. Мұндағы нейтрондар ағьшы біртекті болмай, өзгерісте болғандықтан, есептік формуланы пайдалану қиынға түседі. Үлкен атомдық реакторларда сәулелендіргенде 10 −10 г-ғa дейінгі элементті байқауға болады. Ал лабораториялық реакторларда активтелген талдау тек кейбір элементтерге мүмкін. Атап айтқанда, егер активтеушіде 25 мг Ra мен 250 мг Be болса (реакция кезінде), 9 Ве (α, n) 12 С нейтрондар ағынының қуаты 100 нейтрон (см 2 С) болады. Мұнымен тек Rh, Ag, Zn, Dy сияқтыларды ғана активтеуге болады. Қуаттылығы 10 3 -10 4 нейтрон (см 2 С) болатын 124 Sb мен Be 19 элементті талдауға мумкіндік береді. Атомдық реакторда оттегінен кейінгі элементтерді анықтай алады. Дереккөздер
Еңбек және техника қауіпсіздігін қорғау

Талдаудың радиометрлік әдістері. Еңбек және техника қауіпсіздігін қорғау Радиоаналитикалық лабораторияларда радиоактивті препараттардың өте аз мөлшерімен жұмыс жүргізіледі. Олардың радиоактивті сәуле шығаруы тым аз болғандықтан да, олармен жұмыс істеу айта қаларлық қауіп туғызбайды. -αсәуле шығаруы бар изотоппен γ-сәуле шығару қосарласпаса) жұмыс істеу зиянды емес. Бұл α-бөлшектердің едәуір иондаушы қабілеті бар, әрі қашықтығы аз, сондықтан оны сорғыш корап ішінде корғаушы қолғаппен ұстауға болады. Ал α-және (β-бөлшектерді бөліп шығаратын изотоптарды шыны не металл ыдыстарында сактауға болады. Алайда Бұларды талдағанда арнайы қорғайтын киім, қолғап кию керек, Бұл. әрине, арнайы ауа тазартқыш және басқа да кондырғылары бар лабора горияда жүргізіледі. Сәуле кезімен жұмыс істеу қауіпті, оны қорғасыннан жасалған ыдыста сактап, қорғасыннан жасалған, не онымен қапталған кіші бөлмеде не күркешеде, не қуыс ішінде жұмыс істейді. Қорғаушы қорғасын қабатының қалыңдығы изогоптан бөлінетік гамма сәуленің қуаты мен күшіне, мелшеріне байланысты, олар артқан сайын қабат қалыңдығы да артады. Радиоактивті заттармен жұмысты сорғыш қорап (кебеже) ішінде жүргізіп, үлгіні алғанда арнаулы құрал пайдаланылады, жартылай автоматтандыру қажет, тікелей жанасудан аулак болған жөн. Лабораторияда сәуле мөлшерін өлшейтік арнаулы аспаптың болуы керек. Тәжірибе кезінде колданылатын радиоакгивті индикаторлардың көбісі кейбір химиялық реактивтерге зиянды емес, өйткені олардың мөлшері барынша аз. Әйтсе де арнаулы ережені сактап, онда көрсетілген жұмыс ретін орындау қажет. Радиоактивті изотоптармен жұмыс істеу үшін арнаулы нұсқаумен қатар рұқсат та керек. Егер радиоактивті изотоптың активтігі 10 мКИ-ден асатын болса, онда онымен жұмыс істеу зиянды деп танылады. Дереккөздер
Талдаудың радиометрлік әдістері. Қолданылуы

Талдаудың радиометрлік әдістері. Қолданылуы. Аналитикалық химияда радиоактивтіктің қолданылуы сан алуан, әсіресе радиоактивтілікті өлшеу ғьшыми-зерттеу мақсатында, мысалы, көптеген химиялық реакциялардың кинетикасы мен механизмін зерттеу, түрлі физикалық және химиялық тұрақтыларды анықтауда кең қолдау табуда. Радиоактивтілік талдау әдісі бойынша түрлі биологиялық және физиологиялық кұбылыстар зерттеледі. Бұл әдіс кейбір ауруларға диағноз қоюға қолданылды. Изотопты қосу арқылы басқаша әдістермен талданбайын күрделі қоспаларды зерттеуге болады. Химиялық қасиеті бойынша өте жақын, атап айтқанда, цирконий -гафний, ниобий - тантал сияқты қоспалар. Бұл әдіс органикалық қосылыстарды талдағанда да, олардың механизмін зерттеп, өзара түрленуін анықтағанда да тиімді. Аналитикалық әдістердін ішінде радиометрлік әдістердің артықшылығы - талданылатын элементтің өте аз мелшерде болуы, әмбебаптығы, жоғарғы талданпаздығы, қоспада кездесетін бірнеше элементтерді бір сәтте анықтайтындығы. Ол тіпті бір граммның миллиондаған бөлігін де талдайды. Радиометрлік әдіс бұзуға жол бермейтін әдіске жатады. Көптеген жағдайда үлгіні ерітіндіге айналдыруды керек етпейді, сынаманы әзірлеуде уақыт көп кетпейді. Жоғары сапалы таза заттарды да осы радиометриялық әдіс арқылы анықтаймыз. Мұндай caп, таза заттар оптикада, электроникада, атом өнеркәсібінде және халық шаруашылығының басқа да салаларында қолданылады. Активтелген талдау әдісі суды, көптеген геохимиялық, биологиялық, ғарыштық заттарды да талдауға және олардың сапасын бақылауға жемісті қсшданылады. Резонансты гамма спектроскопия аналитикалық химияда шектеулі қолданғанымен, ол ғылыми-зерттеу жұмыстарындағы көптеген теориялық мәселелерді, атап айтқанда, қосылыстағы валенттілік күйі мен атомдардың тотығу дәрежесін анықтауға көмектеседі. Жалпы радиометрлік әдістің басты кемшілігі - ол адамға зиянды радиоактивті заттармен жұмыс істеу. Радиоактивті қосылыстар, жекеленген заттар мен элементтер тірі организмге тікелей әрі теріс әсер етіп, қауіп төндіреді. Демек, олармен жұмыс істегенде ерекше ережелер мен нұсқауларды өте мұқият орындау керек. Дереккөздер
Динара Қайырбекқызы Қазымбетова

Динара Қайрбекқызы Қазымбетова (1974 жылы) - социология ғылымдарының кандидаты, доцент. 1996 жылы әл- Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университетінің философия және саясаттану факультетін бітірді. 1996 жылы Абай атындағы Алматы мемлекеттік университеті жанындағы аспирантураға түсіп, 1999 жылы әлеуметтану мамандығы бойынша "Жастардың девианттық мінез-құлқы әлеуметтанулық зерттеу объектісі" атты тақырыпта кандидаттық диссертация қорғады. 2005 жылы әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университетінің философия және саясаттану факультетінің социология кафедрасының доценті болып қызмет атқарды. Қазақстан әлеуметтанушылары Ассоциациясының мүшесі. Негізгі монографиясы * Қазақстан Республикасындағы криминогендік жағдайды және оны декриминализациялауы әлеуметтанулық талдау. Алматы, 2002. Дереккөздер
Қайырымдылық ұйымдары

Қайырымдылық ұйымдары - Қазақстанда жалпы қоғамның немесе жеке адамның мүдделері үшін қайырымдылық қызметін жүзеге асыру мақсатымен құрылған бейүкіметтік, бейкоммерциялық бірлестіктер. Қоғамдық ұйым, қор, мекеме түрінде және басқа нысанда құрылады. Жеке және занды тұлғалар қайырымдылық ұйымдарының нысанына қарай оның құрылтайшылары бола алады. Ұйым белгіленген тәртіппен мемлекеттік тіркеуден өтуге тиіс. Қайырымдылық ұйымдарының кірістері шығыстарынан асып түскен жағдайда артығы осы ұйым мақсаттарына ғана жұмсалады. Ұйымның саяси партияларды, қозғалыстарды, топтар мен компанияларды қолдау үшін өз қаражатын жұмсауға және өз мүлкін пайдалануға құқығы жоқ. Қайырымдылық ұйымдары қаражатының құралу көздері: *құрылтайшылардың жарналары; *қайырымдылық жылулары, соның ішінде азаматтар мен заңды тұлғалар ақшалай және заттай беретін мақсатты сипаттағы жылулар; *бағалы қағаздардан түскен табыспен оларды өткізуден тыс операциялардан түскен табыстар; *ақшалай қаражатты тарту жөніндегі қызметтен түскен түсімдер; *заңмен рұқсат етілген кәсіпкерлік қызметтен түскен табыстар; *республикалық бюджеттен, жергілікті бюджеттерден және бюджеттен тыс қорлардан түскен табыстар; *Қайырымдылық ұйымдарының шаруашылық қоғамдарының, мекемелерінің қызметінен түскен табыстар; *еріктілер еңбегінің нәтижелері; *заңмен тыйым салынбаған өзге де көздер. Қайырымдылық ұйымдары әкімшілік-басқарушылық қызметкерлердің еңбегіне өзінің қаржы жылы жұмсайтын ақшалай каражатының 20 пайыздан аспайтын молшерінде ғана ақы төлеуге хақылы. Дереккөздер
Карл Раймуңд Поппер

Карл Раймуңд Поппер (1902 - 1994 ж.ж.) - ағылшын философы және әлеуметтанушысы. Оның іліміне сай білімнің эмпирикалык және теориялық деңгейлері бір-бірімен тығыз байланыста болады. Кез келген ғылыми білімге болжалдық сипат, кателесушілік тән. Ол ғылымда кез келген түжырымды теріске шығаруды білдіретін "фальсификация" (жалған деп тану) ұғымын енгізеді. Ғылыми білімнің дамуы батыл гипотезаларды ұсынып және оларды жокқа шығаруды жүзеге асырудан тұрады, сол арқылы ҒЫЛЫМИ мәселелер шешіледі. Әлеуметтік философия саласында Поппер марксизмді сынға алады, ол қоғамдық дамудьщ объеқтивті зандылықтарын және әлеуметтік болжам мүмкіндіқтерін теріске шығарады. Поппердің идеалы — "Ашық қоғам". "Ашық қоғам және оның жаулары" (1945) атты еңбегінде ол ашық және жабық қоғамдарды қарастырады. Алғашқы қоғам типіне Батые демократиясын, ал екіншісіне социалистік мемлекеттерді жатқызады. Соңғыларына тоталитарлық, қоғамның индивидтен жоғары тұруы, жеке жауапкерсіздік, идеялық догматизм тән. Оның пікірінше, Бұл "трайболистік", яғни өзінің құрылымы жағынан алғашқы қауымдық құрылыстық тайпа төрізді, өзін басқаларға қарама-қарсы қоятын қөғам. "Ашық қоғам" мүшелеріне рационалистік бағдар, әлеуметтік дамуды мақсатка сай, саналы баскару, мемлекеттік институттарды азаматтардың кажеттілігіне сай біртіндеп калыптастыру тән. Алайда Батыc демократиясында оларды "ашық қоғам" деп санауға кедергі келтіретін кемшіліктері бар. Оның пікірінше, "қоғамның өз еркі мен даму идеясы — қоғам физикалық зат сияқты белтілі бағытта, белтіленген жолмен дамиды деу — таза холистік адасушылық". Дереккөздер
Постиндустриалдық Қоғам

Постиндустриалдық Қоғам - экономикалык дамыған елдердің "индустриялықтан", "индустриялықтан кейінгі" қоғам типіне өтуімен сипатталатын қазіргі жағдайын білдіретін ұғым. Бұл терминде аталмыш қоғамның кызмет көрсету экономикасын калыптастыру, ғылыми-техникалық мамандардың басымдылығы, жаңа "интеллектуалды" техниканы жасау сияқты негізгі белтілер қалыптастырған. Оны Д.Белл ұсынды. Қоғам бір-бірімен тығыз байланыстағы фақторлардың, техниканың, әлеуметтік құрылымның, саясаттың, рухани кұндылыктардың жүйесі ретінде көрінеді. Дереккөздер
Ермұхан Раисұлы Раисов

Ермұхан Раисұлы Раисов (1946 ж.) - социология ғылымдарының докторы, әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-дің философия және саясаттану факультетінің социология кафедрасының профессоры. 1964 жылы Қазақ ауыл шаруашылығы институтының механика факультетін бітірді. 1992 жылы әлеуметтану мамандығы бойынша "Автокөлік кәсіпорындарының жұмысшыларының әлеуметтік мәселелері" атты тақырыпта кандидаттық, ал 1997 жылы "Қазіргі жағдайдағы Қазақстан Жұмыс-шынарының еңбекке қатынасының әлеуметтік факторлары" атты тақырыпта докторлық диссертация қорғады. Көлік әлеуметтануы мәселелерімен айналысады. 50-ден астам ғыными еңбектердің авторы. Соның ішінде: * Өтпелі кезеңдегі жұмысшылардың еңбекке қатынасы. Алматы, 1994. * Қазақстан көлікшілерінің әлеуметтік мәселелері. Алматы, 1995. * Қазақстан социологтары Ассоциациясының мүшесі. * Еңбек социологиясы. Алматы, 1997. * Социология. Алматы, 1997. * Социология. Алматы, 1999. * Экосоциология: зерттеу пәні мен бағьтты.// Саясат, 2003,1 4. * Автокөлік саласыңдағы жұмыскерлердің еңбеқтік және әлеуметтік мәселелері / / Саясат, 2005,1 4 Дереккөздер
Ботакөз Исләмқызы Ракишева

Ботакөз Исләмқызы Ракишева (1974 жыл.) — әлеуметтану ғылымдарының кандидаты, ЦЕССИ-Қазақстан салыстырмалы әлеуметтік зерттеулер институтының директоры. H.Гумилев атындағы Еуразиялық ұлттық университетінің тарих факультетін және философия кафедрасы жанындағы аспирантураны бітірді. 50-ден астам ғылыми еңбектің авторы. 500-ден астам ғылыми жобаларға қатысты. Қазақстан әлеуметтанушылары Ассоциациясының мүшесі. Дереккөздер
Қала әлеуметтануы

Қала әлеуметтануы — қаланың шығу тегін, қалыптасуын, дамуы мен қоғамдық мәнін және жалпы заңдылықтарын зерттейтін әлеуметтану ғылымының саласы. Қала әлеуметтануы жүргізетін зерттеулердің негізгі бағыттары мыналар: қаланың қоғамдағы және қоныстану жүйесіндегі рөлі, оның дамуына ықпал ететін негізгі факторлары, тұрғындарының әлеуметтік құрылымы, қалалық өмір мен қала мәдениетінің ерекшеліктері, қоршаған ортамен байланыстары, қалалардың дамуын жобалау, болжау және жоспарлау, оны басқару жолдары мен әдістері, халықтың көші-қонының негізгі әлеуметтік факторлары мен нәтижелері, т.б. Қала әлеуметтануы қаланың әлеуметтік рөлін зерттеуде оның қалыптасуы мен дамуына табиғи және материалдық ортаның тікелей ықпалы есепке алынады. Қала әлеуметтануы қаланы нақтылы тарихи қоғамның құрамдас бөлігі ретінде қарастырады, өйткені қала осы қоғамға ортақ құндылықтарды бойына сіңіретін, сол қоғамға тән әлеуметтік құрылымның, қарым-қатынастардың шағын үлгісі болып табылады. Әлеуметтану ғылымында қала тарихына, оның әлеуметтік-экономикалық және саяси рөліне ғылыми талдау жүргізген көрнекті ойшылдар қатарында неміс әлеуметтанушысы М.Вебер болды. Ол "Қала" атты еңбегінде жеке адамның тұлғалық ерекшеліктерінің дамуына қаланың тигізетін зор әсерін, оның тарихи өзгерістерге әкелетінін айтты. Белгілі неміс әлеуметтанушысы Г.Зиммель қала омірінің әлеуметтік-психологиялық жақтарын зерттеп, қалалықтардың өзара байланыстары қызметінің сипаттамасын жасады. Қала әлеуметтануында "Адам экологиясы" мектебінің негізін қалаушы Р.Парк, Э.Берджесс, Д.Вирт секілді әлеуметтанушылар жүргізген қала көлемі мен архитектурасының қылмысқа әсері жөніндегі зерттеулерінің орны ерекше. Қаланың әлеуметтік дамуын жоспарлау ғылыми мектебінің негізіy салушы Қазақстандық ғалым Н.Аитов қоныстану қатынастары әлеуметтік жоспарлау жөнінде құнды зерттеулер жүргізді. Дереккөздер
Тыныштық Жұмаділқызы Қалдыбаева

Тыныштық Жұмаділқызы Қалдыбаева (1943 жылы) - социология ғылымдарының докторы, Шығыс Қазақстан Мемлекеттік Техникалық университетінің профессоры, Қазақстан ағарту ісінің үздігі. Семей педагогикалық институтының тарих факультетін бітіріп, тарих пәнінің мұғалімі мамандығын меңгерді. 1983 жылы тарих ғылымдарының кандидаты атағына ие болды. 2001 жылы "Мектепке дейінгі білімнің әлеуметтанулық тұжырымдамасы (Қазақстан Республикасының материалдары бойынша)" атты тақырыпта докторлық диссертация қорғады. Қалдыбаева 80-нен астам ғылыми еңбектің, соның ішінде 3 монографияның авторы. *Білім әлеуметтануы. Алматы, 1997. *Балабақша және өмір: Қазақстандағы мектепке дейінгі балалар ұйымдарының дамуының әлеуметтік мәселелері. Алматы, 1994 *Мектепке дейінгі білім институты: Әлеуметтанулық талдау (Қазақстан Республикасы бойынша). Саратов, 2000. *Social problem of education in Kazakhstan. / Russian education and Society. Armonk, NY. 2001. *Жастар әлеуметтануы мен жастар саясатының өзара байланыстылығы Жаһандану жөне әлеуметтік саяси бейімделу. Астана, 2005. Қалдыбаеваның еңбектері қоғамның рухани өмірі, ғылым, білім, мәдениет саласына қатысты. Еңбектерінің басым көпшілігі мектепке дейінгі және мектеп жасындағы балалардың дамуының әлеуметтік мәселелеріне арналған. ТМД елдеріндегі мектепке дейінгі білім әлеуметтануы тереңінен негіздеу және дамыту арқылы Қазақстандағы білім әлеуметтануын дамытты. Әлеуметтанулық зерттеулерінде Қалдыбаева оның теориялық, методологиялық, эмпирикалық қырларын біртұтас қарай отырып, тұлғаның әлеуметтану процесін зерттеудің методологиялық мәселелеріне ерекше мән береді. Қалдыбаева мемлекеттің, рухани мәдениеттің әлеуметтанулық қырларын да қарастырады. Дереккөздер
Қалыпты әлеуметтану

Қалыпты әлеуметтану - XIX ғасырдың аяғы - XX ғасырдың басында Германия мен АҚШ-та елеулі ықпалы болған әлеуметтанулық бағыт. Негізгі өкілдерін (Ф.Теннис, Г.Зиммель, Л. фон Визе, А.Фиркандт, Г.П. Беккер) қоғам туралы ғылымды талдамалық негізде құруға тырысқан ортақ ұмтылыс біріктірді. Олар әлеуметтанудың міндеті әлеуметтік өзара әрекеттестіктің тұрақты түрлерін талдау деп білді. Әлеуметтік және жаратылыстану ғылымдардың өзіндік ерекшеліктерін ескеру қажет деп санады. Сол заманда кең таралған тарихи эволюцияшылдық тұжырымдамаларға қарама-қарсы, Қалыпты әлеуметтанудың пәні нақты — тарихи әлеуметтік құбылыстар емес, "әлеуметтіліктің таза түрлері", яғни барлық қоғамдық құбылыстарға тән әлеуметтік өзара әрекеттескен немесе әлеуметтік қатынастар түрлері секілді ортақ белгілер болып табылады. Теннис әлеуметтік өмірдің үш түрін — әлеуметтік қатынастар, топтар мен бірлестікгерді атап көрсетіп, қалыпты әлеуметтанудың негізгі мақсаты әлеуметтік өзара әрекеттестіктің әртүрлі түрлерін жүйелеу және жіктеу деп айқындады. Дереккөздер
Кондуктометрлік анализ

Бұл әдіс құрамында зарядталған бөлшектер (иондар) болатын ерітінділердің электр өткізгіштігін өлшеуге негізделген. Ерітіндідегі ион саны электролиттің табиғатына (күшті және әлсіз) және оның концентрациясына тәуелді. Аналитикалық сигналы - меншікті электр өткізгіштік болып табылады, ол белгілі бір жагдайларда (ион қозғалысы жылдамдығын бәсендететін релаксационды және электрофоретикалық эффектлердің болмауы) концентрацияға тура пропорцнонал: :: χ=λ*c/1000 Берілген қатынасқа эквиваленттік электр өткізгіштік кіреді, ол катиондар мен анион иондарының қозғалу жылдамдығына (қозғалғыштығына) тәуелді: λ = λ(+)- λ(-) Қозғалғыштықтың мәндері анықтамалық әдебиеттерде келтіріледі. Кондуктометрлік титрлеу аналитикалық мақсатта кенінен қолданылады. Меншікті электр өткізгішті қосылған титрант мөлшерімен өлшейді. Нәтижелері бойынша χ=f(V) координатында қисығын түрғызады, сынықтың бойынан эквивалент нүктесін тауып, титрлеуге кеткен көлемін анықтайды да, анализденетін ерітіндінің концентрациясын есептейді. Берілген реакция үшін эквивалентті электр өткізгіштігінің есептеулеріне сүйене отырып, титрлеу қисығын болжауға болады. Сол кезде есептеуді онайлату үшін кейбір жеңілдіктер жасалады, яғни араластыру барысында концентрацияның өзгеруі және әлсіз электролит үшін Kg және ЕК мәндерін ескермейді. Дереккөздер
Электроанализ әдісі

Электроанализ негізінде Фарадей заңы жатыр, олар мына формуламен өрнектеледі: : мұндағы m - түзілген заттың массасы; І-ток күші; т - электролиз уақыты; М - заттың мольдік массасы, г/моль; п - электродтағы реакцняға қатысушы электрон саны; F - Фарадей саны, 96500 К. Ток шығыны маңызды сипаттамасы болып табылады: : Электролиз процесі басталу үшін электродтарға белгілі бір кернеу беріледі: :E д =E нақ +I*R+П мұндағы Е Р - Нерст тендеуі бойынша Е нақ = Е А - Ек есептелген бір өлшемді потенциалдар айырмасына тең.(жеңілдету үшін стандартты электродты потенциалдар қолданылады); I*R=E-кернеу үлесі, электродтар арасындағы ерітінді кедергісін иондар арқылы жеңу үшін қажет; II - поляризацияның эр түріне негізделген асқын кернеу. Практикада электроанализ жүргізу барысында инертті электродтар (Pt, Pd, С) қолданылады, яғни электрод материалы электролиз процесінде өзгеріссіз қалады. Электролизді анодты процесте судан оттегі ғана бөліну үшін, галогенид ионы жоқ ерітінділермен жүргізуге тырысады. :2Н 2 O-4e→ O 2 +4Н + , Е°=+1,23В
Әуесқой бокстан әлем чемпионаты 2007

2007 жылғы AIBA Әуесқой бокстан әлем чемпионаты Чикаго қаласында, АҚШ, қазанның 23 мен қарашаның 3, аралығында 2007 жылы өтті. Бұл дода АИБА тарихындағы сол кездегі ең ірі жарысы еді. Чемпионат бастапқыда Мәскеуге берілген еді. Алайда, Мәскеу кейбір талаптарға сәйкес келмей қалды. Жеңімпаздар Медальдық есеп Сілтемелер Сыртқы сілтеме *[http://www.amateur-boxing.strefa.pl/Championships/WorldChamps2007.html Results]
Әуесқой бокстан әлем чемпионаты 2005

2005 жылғы AIBA Әуесқой бокстан әлем чемпионаты Мяньян қаласында, Қытай, қарашаның 13-20 аралығында 2005 жылы өтті. Жеңімпаздар Медальдық есеп Сыртқы сілтемелер *[http://www.amateur-boxing.strefa.pl/Championships/WorldChamps2005.html Нәтижелер] *[http://www.usaboxing.org/1059_1339.htm АҚШ боксы]
Әуесқой бокстан әлем чемпионаты 2003

2003 жылғы AIBA Әуесқой бокстан әлем чемпионаты Бангкок қаласында, Тайланд, шілденің 6-13, аралығында 2003 жылы өтті. Жеңімпаздар Медальдық есеп Сыртқы сілтемелер *[http://www.amateur-boxing.strefa.pl/Championships/WorldChamps2003.html Results] *[http://www.usaboxing.org/432.htm USA Boxing]
Айдын Маратұлы Нұрбеков

Айдын Маратұлы Нұрбеков 1974 жылы 18 ақпанда Өскемен қаласында туған. Қазақ. Әкесі - Нұрбеков Марат (1942 жылы туған), ҚР Жоғарғы соты жанындағы Судьялық қазылар алқасының мүшесі. Анасы - Нұрбекова Мәнсия Бөкенқызы (1947 жылы туған), зейнеткер. Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің заң факультетін бітірген (1996), заңгер. Қазақ, орыс және ағылшын тілдерін біледі. 1995 жылдан - Алматы қалалық сотының кеңесшісі, жетекші кеңесшісі. 1996 жылдан - Талдықорған гарнизонының әскери соты төрағасының көмекшісі, ҚР Әділет министрлігінің әскери соттар басқармасының инспекторы - кеңесшісі. 1997 жылдан - ҚР әскери сот терағасының кемекшісі. 2000 жылдан - Алматы қаласы Әуезов аудандық сотының судьясы. 2004 жылдан - Алматы қалалық сотының судьясы. 2007 жылдың қаңтар айынан - ҚР әскери сотының қылмыстық істер жөніндегі алқасының төрағасы. 2010 жылдың ақпан айынан бері - ҚР Әскери сотының кассациялық сот алқасының төрағасы. *Үйленген. Жұбайы - Нұрбекова Гүлайым (1976 жылы туған). *Ұлдары - Айтмұхаммед (1999 жылы туған), Дінмұхаммед (2001 жылы туған), Дархан (2008 жылы туған); қызы - Әлима (2005 жылы туған). Дереккөздер
Абсолюттік чемпион

Абсолюттік чемпион - спорттың, көркем гимнастика, президентгік сынама, конькимен шапшаң сырғанау және басқа көпсайыстың жеке бағдарламалары бойынша жеңімпаздар анықталатын т.б. түрлерінде, көпсайыстың барлық түрлерінен қорытындысында жеңіске жету. Абсолюттік чемпион атағы көпсайыста тұтастай 1-орын алған спортшыға беріледі. Дереккөздер
Қосбасар Болатбекұлы Нұрбеков

Қосбасар Болатбекұлы Нұрбеков 1956 жылы 1 қаңтарда Алматы облысы Қаскелең ауданының Шамалған станциясында туған. Қазақ. Алматы энергетика институтын (1978) инженер-электрик мамандығы бойынша; КСРО МҚК Жоғары курстарын (Минск қаласы, 1982) бітірген. 1978 жылдан - С.М. Киров атындағы Апматы зауытының электригі. 1982 жылдан - Алматы қаласы және Алматы облысы бойынша ҚР ҰҚКБ жедел өкілі, аға жедел өкілі, бөлімше бастығы, қарсы барлау қызметі бастығының орынбасары. 1995 жылдан - Апматы қаласы және Апматы облысы бойынша ҚР ҰҚКБ бастығының орынбасары. 1996 жылдан - ҚР ҰҚК Кадрлар бас басқармасы бастығының орынбасары, бастығы. 1997 жылдан - Алматы қаласы және Алматы облысы бойынша ҚР ҰҚКД бастығы. 1999 жылдан ҚР ҰҚК төрағасының бірінші орынбасары. 2001 жылдың мамыр айынан - ҚР ҰҚК төрағасының орынбасары. 2001 жылдың қараша айынан - Апматы қаласы және Апматы облысы бойынша ҚР ҰҚКД бастығы. 2002 жылдан - Алматы қаласы бойынша ҚР ҰҚКД бастығы. 2006 жылдан - Жамбыл облысы бойынша ҚР ҰҚКД бастығы. II дәрежелі «Даңқ» орденімен, 6 медальмен марапатталған. ҚР ҰҚК Құрметті қызметкері. Генерал-майор. Үйленген. 2 ұлы бар. Дереккөздер
Марат Нұрбеков

Марат Нұрбеков 1942 жылы 25 маусымда Алматы облысы Жамбыл ауданының Қарасу ауылында туған. Қазақ. С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің заң факультетін бітірген (1972), заңгер-құқықтанушы. КОКП мүшесі (1965-1991). 1959-1967 жылдары - ҚазКСР 30 жылдығы атындағы ұжымшардың жұмысшысы; Кеңес Әскерінің қатарында қызметте; Алматы қалалық Айналадағы тәртіпті қорғау басқармасының милиционері. 1972 жылдан - Шығыс Қазақстан облыстық сотының судьясы. 1977 жылдан - Маңғышлақ облыстық соты төрағасының орынбасары. 1982 жылдан - Маңғыстау облыстық әділет бөлімінің бастығы. 1987 жылдан - Шымкент облыстық сотының төрағасы. 1991 жылдан - ҚР әділет министрінің орынбасары, бірінші орынбасары. 1997 жылдан - Апматы облыстық сотының төрағасы. 1999 жылдан - Оңтүстік Қазақстан облыстық сотының төрағасы. 2003 жылдан - Апматы қалалық соты азаматтық істер алқасының төрағасы. Қызметінен босатылған судья. Қазіргі уақытта ҚР Жоғарғы соты жанындағы Судьялық қазылар алқасының мүшесі болып табылады. Әділет біліктілік алқасының бірінші төрағасы. ҚР Жоғары Сот Кеңесінің мүшесі. «Құрмет» орденімен, 4 медальмен, ҚР Судьялар одағының «Үш би» құрмет белгісімен марапатталған. ҚР Құрметті судьясы. *Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Төле би, Әйтеке би, Қазыбек би. *Үйленген. Жұбайы - Нұрбекова Мәнсия Бөкенқызы (1947 жылы туған). Ұлдары - Жандос (1971 жылы туған), математик, кәсіпкер; Айдын (1974 жылы туған), ҚР әскери сотының кассациялық сот алқасының төрағасы. Дереккөздер
Мақсұт Әнуарбекұлы Нұриманов

Мақсұт Әнуарбекұлы Нұриманов жылы 22 қыркуйекте Талдықорған облысы Алакөл ауданының Кеңес ауылында туған. КСРО ІІМ Қарағанды жоғары мектебін (1984), заңгер-құқықтанушы; КСРО МҚК жоғары мектебін (1985); марксизм-ленинизм университетін (1987) бітірген. Қауіпсіздік, қорғаныс және құқық тәртібі мәселелері академиясының; Дуниежузілік кешенді қауіпсіздік академиясының (2010) академигі. 1975 жылдан - ОМ мұғалімі. 1976 жылдан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. 1978 жылдан - коменданттық бөлімше милиционері. 1984 жылдан - Орал облысы бойынша МҚКБ кіші жедел өкілі, жедел өкілі, аға жедел өкілі. 1988 жылдан - Қарағанды облысы бойынша МҚКБ-ҰҚКБ аға тергеушісі, аға жедел екілі. 1993 жылдан - ҚР ҰҚК Экономикалық қауіпсіздік бас басқармасының аға жедел өкілі, бөлімше бастығы, бөлім бастығы. 1996 жылдан - ҚР ҰҚК «ТС» Басқармасы бастығының орынбасары, бастығы. 1997 жылдан - ҚР ҰҚК 2-ші департаменті Келік және байланыс объектілеріндегі қарсы барлау басқармасының бастығы; ҚРҰҚК «ТС» Департаменті бастығының міндетін атқарушы. 1998 жылдан - ҚР ҰҚК 4-ші департаментінің (экономикалық қауіпсіздік) бастығы. 2001 жылдан 2010 жылдың сәуір айына дейін - ҚРҰҚК төрағасының орынбасары. Кеңес Одағының батыры. II дәрежелі «Даңқ» (2005), Ю.В. Андропов (РФ, 2004), Ф.Э. Дзержинский (2006),Ұлы Петр (2007), маршал Жуков (2008) ордендерімен, 25 медальмен марапатталған ҚР ҰҚК Құрметті қызметкері. Генерал-майор. Үйленген. Жұбайы - Нұриманова Жібек Нәбиқызы. Қызы - Әсел (1981 жылы туған); улдары - Әсет (1984 жылы туған), Уәлихан (1996 жылы туған). Дереккөздер
Уолтер Рансимен

Уолтер Рансимен (1934 ж.) - британ әлеуметтанушысы. Оның бірінші кітабының аты "әлеуметтік ғылым және саяси теория" (1963). Негізгі кітабы — "әлеуметтік теория курсы" трилогиясының екі томы жарық көрген. 1983 жылы "Әлеуметтік ғылымның методологиясы" деген еңбек жазған. Дереккөздер
Анонимді маскүнүмдер

Анонимді маскүнемдер (alcoholic anonymous)- бағдарланған еркектер мен әйелдердің өз ырықтарымен ынты-мақтасқан бірлестіктері. Бүлар өзіне және бір-біріне жәрдемдесуші бейресми психотерапевтік топтар. 1935 жыщары АҚШ-та бір бизнесмен абстиненттік синдромды басынан кешірудің қолайлылығына өзі сеніп, басқаларды да соған сендіруге әрекеттенген. Мұндай әрекеттерді 110 елдің млн.-нан аса адамдары қолдап, осы үрдіс 1980 ж. Ресейде де ене бастаған. Коптеген медиктер мен психотерапевтер осындай ұйымдарды маскүнемдіктен айырылтуға жағымды ықпал етеді деп бағалайды. Дереккөздер
Аманжол Мағзұмұлы Нұрмағамбетов

Аманжол Мағзұмұлы Нұрмағамбетұлы 1950 жылы 3 маусымда Көкшетау қаласында туған. Қазақ. Әкесі - Нұрмағамбетов Мағзұм, марқұм. Анасы - Ескендірова Мәрзия, марқұм. С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің заң факультетін (1975) құқықтанушы мамандығы бойынша; М.В. Ломоносов атындағы ММУ аспирантурасын бітірген. Заң ғылымдарының кандидаты, докторы (1998). Докторлық диссертациясының тақырыбы: «Еңбек нарығы: құқықтық мәселелер және перспективалар». Л.Н. Гумилев атындағы Еуразиялық ұлттық университеттің профессоры (1999 жылдан). ҚР Әлеуметтік ғылымдар академиясының академигі (2002 жылдан). «Еңбек нарығы: құқықтық мәселелер және перспективалар» (1998) монографиясының, сондай-ақ 100-ден астам мақаланың авторы. «Қазақстан Республикасындағы еңбек туралы» ҚР Заңына түсініктеменің» бірлескен авторы (1999). «Қазақстан Республикасындағы Конституциялық бақылау» кітабының бірлескен авторы (2005). Қазақ және орыс тілдерін біледі. КОКП мүшесі (1976-1991). 1968 жылдан - Қазақ эпидемиология және микробиология ГЗИ техник-тоңазытқышшысы. 1975 жылдан - С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің ассистенті, аға дәріскері, доценті, партия комитеті хатшысының орынбасары. 1989 жылдан - Қазақстан Компартиясы ОК консультанты, сектор меңгерушісі. 1992 жылдан - ҚР Президенті Аппараты мен Министрлер Кабинетінде сектор меңгерушісі; ҚР Конституциялық сотының судьясы.. 1996 жылдан - ҚР Бағалы қағаздар жөніндегі Ұлттық комиссиясының мүшесі; еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің орынбасары. 1999 жылдан - ҚР Парламенті Сенаты төрағасы хатшылығының меңгерушісі; ҚР Президенті Әкімшілігінің бас инспекторы. 2005 жылдан бері - ҚР Конституциялық Кеңесінің мүшесі. «Қазақстан Конституциясына 10 жыл», «Қазақстан Парламентіне 10 жыл», «Астананың 10 жылдығы» мерейтой медальдарымен марапатталған; ҚР Президентінің Алғысымен аталған. Қазақстанның Еңбек сіңірген қайраткері (2005). Әскери атағы - артиллерия майоры. Діни көзқарасы - атеист.Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - III. де Голль. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «2015 жылы әлемнің дамыған 50 елінің қатарына қосылады». Хоббиі - жүзу. Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи шығармалар, I. Есенберлиннің шығармалары. Үйленген. Жұбайы - Нұрмағамбетова Сәуле Бұрқатқызы (1955 жылы туған), Қазақ гуманитарлық заң университетінің доценті. Ұлдары - Данияр (1979 жылы туған), судья; Әнуар (1983 жылы туған), жоғары оқу орнының дәріскері; Әнет (1987 жылы туған), М.В. Ломоносов атындағы ММУ студенті. Дереккөздер
Артықтық кешені

Артықтық кешені — айналадағы адамдардан артықпын деп толық негізделмеген адамның өзіне сенімі және соны пайдаланын ерекше жағдайларды пайдалануға құқықтымын деген нұсқаулары. Коп жағдаяттарда адамның өз мүмкіндіктерін жоғары бағалай, іс-әрекеттегі міндетгерін орындай алмай қалады. Еңбекке төмен дәрежеде икемделген адамдарда жиі кездеседі. Кейбірде баланың ісіне қолдау реттеде ересектер стимулдау ниетімен пайдаланады. Дереккөздер
Референттік топ

Референттік топ — жеке адам өзі үшін эталон ретінде көрінетін және өзінің мінез-күлқы мен өз-өзін бағалауда сол топтың пікірлеріне, нормаларына және құвдылықтарына қарайтын адамдардың нақты және шартты әлеуметтік қауымдастығы. Дереккөздер
Асылбеков Әбдірахман

Асылбеков Әбдірахман (1907-1970) - қазақ психологі. 1960 жылдан бастап өмірінің соңғы күндеріне дейін қазақтың абай атындағы мемлекеттік педагогикалық университетінің психология кафедрасында қызмет атқарған. 1962 жылы ташкентте "мектеп оқушыларында ынтаның қалыптасуы" атты кандидаттық диссертация қорғаған. Ол педагогикалық және жас психологиясының тоңірегінде көптеген еңбектер мен мақалалардың авторы. Олардың кейбірі: "Оқушылардың ынтасын тәрбиелеу" (1965), "Бала тәрбиесінде семьяның ролі" (1966) т.б. Дереккөздер
Рональд Робертсон

Рональд Робертсон (19?? ж.). Жаһанданудың ең танымал теорияларының бірі Робертсонның (АқаІ) мәдени центристік тұжырымдамасы болын табылады. Робертсон әлеуметтанушылар арасында алғашқылардың бірі болып "жаһандану" терминін қолдана бастады. Робертсонның басты жорамалы, мемлекеттердің халықаралық жүйесі Толкотт Парсонстың атақты AGIL схемасы шеңберінде бейнелене алады дегенге келіп саяды. Робертсон теориясының мәдени центристігі мемлекеттер ыкпалдасуының басты бағытын мөдени жүйелеудің орнығуы деп есептеуінен көрінеді. Робертсон қазіргі замандағы әлем жаһандануының мынадай сатыларын көрсетеді: А кезеңі немесе жаңадан пайда болу кезеңі, ол XV — XVIII ғасырлар деп көрсетілген. Жаһандық әлемнің пайда болуына Еуропада діни тұтастықтың бүзылуы, бүкіл планеталық элем картасының пайда болуы, астрономиядағы гелиоцентристік жүйе және адамзат туралы алғашкы мәліметтер әсер етті. Б кезеңінде жаһандық жүйе пайда болды (1750 — 1850). Бұл кезенде халықаралық дипломатия жүйесі орнығып, "азаматтық" ұғымы түпкіліқті қалыптасады, мәдени салыстырмалылық жүреді: халықаралық көрмелер пайда болады, еуропалық емес елдерге енген халыкаралық коммуникация жүйесі дүниеге келеді. В кезеңі жаһандық әлемнің шарықтау сатысы ретінде түсіндіріледі (1875 — 1925). Бұл кезенде өлемді төрт жүйелену: экономикалық, саяси, әлеуметтік және мәдени жүйелену ретінде ұғыну айқындала түседі және ортақ күнтізбе қабылдау іске асады. Алғашқы халықаралық сайыстар (Олимпиадалар) мен мәдени фестивальдар занды тұрде бекітіледі. Г кезеңі гегемония үшін күрес кезеңі (1925 — 1969). Бұл екінші дүниежүзілік және "қырғиқабақ" соғыстар кезеңі, әлемдік саяси-құқықтық жүйенің калыптасу кезеңі. Р. адам құқықтарын қорғау саясатының калыптасу мәселесіне зор көңіл бөледі. Бұл кезең сонымен бірге "үшінші әлем" тақырыбының пайда болуымен маңызды. Және соңғысы, Д кезеңі — белгісіздік кезеңі (1969 жылдан осы кезге дейін). Сыртқы кеңістіқті зерттеу кезеңі, Бұл жерде ғарыштық зерттеулер, адам құқықтары туралы халыкаралық пікірталастардың шығуы және кейінгі материалистік құндылықтарды насихаттайтын пайымдаулардың таралуы туралы сөз болып отыр. Жаһандық феминистік және экологиялық қозғалыстардың пайда болу сатысы, шын мәніндегі жаһандық бұқаралық-медиа, ғарыштық коммуникациялар дүниеге келеді. Халыкаралық қатынастар күрделілене түседі. Дереккөздер
Ауырсыну адаптациясы

Ауырсыну адаптациясы. Мыс: теріге ине шаншып, инені қозғалтпай ұзақ ұстаса ауырғаны сезілмей қалады, ал инені сәл қимылдатса ауырғанды сезеді. Инені ұзақ уақыт бір қалыпты ұстағанда, ауырғанды қабылдағыш рецептор иненің сол әсерінің күшіне бейімделіп, сезбей қалады. Ауырсыну түйсігі. Ауырсыну биологиялық өте маңызды қорғаныс бейімі болып табылады. Сипаты мен күші бойынша қиратушы тітіркендіргіштердің әсерінен ауырсыну организм үшін қауіпті әсерлер жөнінде бслгі береді. Адам денесінде ауырсынуға сезімтал емес және ауырсынуға сезімтал болімдер болады. Шамамен, 1 см-ге 100 ауырсыну нүктелері сәйкес келеді. Экспершіенттік зерттеулер көрсеткеңдей, ауырсыну нүктелерінің таралуы динамикалық, қозғалғыш сипатта болады. Ауырсыну түйсіктері белгілі бір тітіркендіргіштен келетін импульстардың қаркындылығы, ұзақтығы мен жиілігінің шамадан тыс артуының нәтижесі болып табылады. Ауырсыну сезгіштігіне аз қозғыштық тән. Ауыртатын тітіркендіргіштен кейінгі импульстар баяу өткізіледі. Ауырсыну импульстарына бейімделу оте баяу жүреді. Ауырсынуды сезіну белгілі бір қанағаттанбағандықпен немесе азап шегумен байланысты. Ауырсынудың орналаскан жері айқынсыз болады. Дереккөздер
Ауыру

Ауыру — сыздау, қақсау. Ағзаны өте күтіггі күйрететін және оның өмір сүруіне немесе тұтастығына қауіп туғызудың нәтижесінде пайда болатын психикалық күй. А. жануарлар әлемі эволюциясының тапқан бағалығы. Ауыру физиологиялық үрдістің дұрыс жайымен өтуіне кедергі болу жағынан психикалық маңыздылығы өте жоғары. Эмоциялық жағынан ауру жәбірлейтін және қиын өтетін сипатта болады. Адамның өте жоғары дамыған өнегелілік ниеттері ауруға берілмеуге көмектеседі. Дереккөздер
Рөлдер бөлінісі

Рөлдер бөлінісі - жеке адамның уақтылы өмірінен белтілі бір рөлді ығыстырып, оны санадан өшіру жолымен, бірақ осы рөлге тән рөлдік талаптар жүйесіне жауаптық қабілетті сақтау аркылы рөлдік қозуды төмендету үшін қолданылатын салаланбаған әдістердің бірі. Дереккөздер
Раушан Нұртайқызы Нұртай

Раушан Нұртайқызы Нұртай 1955 жылы 18 маусымда Көкшетау қаласында туған. Қазақ. Әкесі - Баймағамбетов Нұртай Баймағамбетұлы, педагог болған. Анасы - Баймағамбетова Сақыш Қайырқызы, педагог болған. Қарағанды мемлекеттік университетінің заң факультетін бітірген (1977), құқықтанушы. Қазақ және орыс тілдерін біледі. 1977 жылдан - Балқаш қалалық прокуратурасының аға тергеушісі міндетін атқарушы. 1978 жылдан - Балқаш қалалық прокурорының көмекшісі. 1980 жылдан - Алматы қалалық прокуратурасы тергеу бөлімінің прокуроры. 1982 жылдан - ҚазКСР прокуратурасы Тергеу басқармасының прокуроры. 1989 жылдан - СҚО соттарындағы азаматтық істердің қаралуын қадағалау бөлімі прокурорының көмекшісі. 1992 жылдан - СҚО прокуратурасының сот қаулыларының заңдылығын қадағалау бөлімінің аға прокуроры. 1995 жылдан - Көкшетау облыстық Әділет басқармасының аға маманы. 1996 жылдан - Көкшетау облыстық сотының судьясы. 1997 жылдан - Солтүстік Қазақстан облыстық сотының судьясы. 2000 жылдан - Солтүстік Қазақстан облыстық сотының шаруашылық істер жөніндегі сот алқасының төрайымы. 2002 жылдан - Солтүстік Қазақстан облыстық сотының судьясы. 2005 жылдан бері - ҚР Жоғарғы сотының судьясы. «Қазақстан Конституциясына 10 жыл» (2005), «Астананың 10 жылдығы» (2008) мерейтой медальдарымен марапатталған. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Гүлденген, тұрақты және дәулетті ел». * Хоббиі - кітап оқу, мұражайларға, театрларға бару, қала сыртына саяхат жасау. * Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи жене көркем классикалық шығармалар. * Отбасылы. Жұбайы - Абдулов Болат Қасымұлы (1955 жылы туған). Ұлы - Абдулов Жантас Болатұлы (1987 жылы туған); қызы - Абдулова Жанар Болатқызы (1988 жылы туған). Дереккөздер
Рөлдердің ұтымдылығы

Рөлдердің ұтымдылығы — тұлғаның өзі үшін әлеуметтік және жекелік тұрғыда жағымды түсініктер арқылы белтілі бір жағдайларды ауыр қабылдаудан сақтану үшін қолданатын сараланбаған әдістердің бірі. Дереккөздер
Рөлдік күтулер

Рөлдік күтулер - тиісті әлеуметтік рөлдердің орындалуына қойылатын бей ресми талаптардың жиынтығы ретінде көрініс табатын топтар мен ұйымдардағы адамдардың жүріс-тұрысын реттеу механизмінің ерекше бөлігі. Дереккөздер
Ауытқыған мінез-құлық

Ауытқыған мінез-құлық (девиаштық мінез-құлық) - балалар мен жасөспірімдердің әкімшілік жазалау шараларын қолдануға апарып соғатын құқық бұзушылықтарды үнемі жасауы; оқудан, жұмыстан қасақана жалтаруы, отбасынан немесе балаларды оқыту-тәрбиелеу ұйымдарынан үнемі кетіп қалуы, і ондай-ақ олардың қылмыстық жауаптылыққа жатпайтын қылмыс белгілері бар, қоғамға қауіпті әрекетгер жасауы. Ауытқыған мінез-құлық физиологиялық және патологиялық түрлерге ажыратылады. Физиологиялық негіздегі ауытқымалы күйдің (aшу, ыза, үрей) психикаға әсері күшті болғанымен, адамды оның салдары үшін жауапкершіліктен босатпайды. Яғни Мұндай сезімдік ахуал жағдайында жасаған қылмысы үшін кінәлілік жоққа шығарылмайды, тек ол белгілі бір жағдайларда жеңшдетілуі мүмкін. Патологиялық негіздегі Ауытқыған мінез-құлық адаады бір сөтке сана-сезімнен айырып, мақсатсыз немесе қауіпті іс-әрекеттер жасауға итермелейді. Егер қылмысты әрекетті патологиялық Ауытқыған мінез-құлық ұшыраған адам жасаса, ондай адам есі кіресілі-шығасылы деп танылады. Девианттық қьшық — қоғамдық нормаларға қарсы қылықтар жүйесі немесе жеке қылықтар. Мұндай қылықтар әлеуметте қоддау табатын (дарындылық, альтруизм, ерлік т.с.с) және әлеуметте қолдау таппайтын болып бөлінеді. Әлеуметті қолдау таппайтын қылықтар — қылмыстық іс-әрекет және жөнсіз іс-әрекет (маскүнемдікке, нашақорлыққа бейім қылықтар). Девианттық қылықтар ауытқушы қылықтар. Адамның орныққан құқықты немесе өнегелілік тәртіптерден ауытқитын немесе сол тәртіп ережелерін бұзатын қылықтары. Дереккөздер