kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Жарасбай Қабдоллаұлы Сүлейменов

Жарасбай Қабдоллаұлы Сүлейменов 1949 жылы 9 шілдеде Солтүстік Қазақстан облысы Сергеевка ауданының Балуан ауылында туған. Қазақ. Әкесі - Сүлейменов Қабдолла. Анасы - Сүлейменова Бағира. Петропавл педагогикалық институтын бітірген (1981), тарих және қоғамтану пәнінің мұғалімі. Қазақ және орыс тілдерін біледі. «Нұр Отан» ХДП мүшесі (2006 жылдан). 1966 жылдан - СҚО Сергеевка ауданының «Семипольский» кеңшарының шопаны, механизаторы. 1969 жылдан - Кеңестер Армиясы қатарындағы қызметте. 1971 жылдан - Солтүстік Қазақстан облыстық «Ленин туы» газетінің тілшісі, бөлім меңгерушісі. 1987 жылдан - Солтүстік Қазақстан облыстық радиосы бас редакторының орынбасары. 1990 жылдан - СҚО бойынша Қазақ радиосының меншікті тілшісі. 1998 жылдан - Солтүстік Қазақстан облыстық телерадио компаниясының комментаторы, директорының орынбасары. 2003 жылдан - Солтүстік Қазақстан облыстық «Солтүстік Қазақстан» газетінің директоры, бас редакторы. 2007 жылдан бері - ҚР Парламенті Мәжілісі «Нұр Отан» ХДП партиялық тізімі бойынша 4-ші шақырылымының депутаты, Әлеуметтік-мәдени даму комитетінің мүшесі. «Достық» орденімен (2005); «Қазақстан Конституциясына 10 жыл» (2005), «Астананың 10 жылдығы» (2008) медальдарымен марапатталған. Қазақстан Журналистер одағы сыйлығының лауреаты (1986). СҚО Құрметті азаматы (2006). Әскери атағы - медицина қызметінің аға сержанты. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Б.А. Әшімов. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Қазақстан әлемдік қауымдастықтан әрқашан өз лайықты орынын алатын болады». Хоббиі - стол үсті теннисі. Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи әдебиет. Үйленген. Жұбайы - Сүлейменова Ақжәми Ахметғалиқызы (1951 жылы туған), үй шаруасымен айналысады. Қызы - Дана (1971 жылы туған); ұлы - Олжас (1976 жылы туған). Дереккөздер
Бақыт Ахметқызы Сыздықова

Бақыт Ахметқызы Сыздықова (8 сәуір, 1974 жыл, Астана қаласында туған) - қоғам және мемлекет қайраткері. Отбасы * Әкесі - Сыздықов Ахмет Қимашұлы, марқұм. * Анасы - Сыздықова Шайза Шаймерденқызы, зейнеткер. Өмірбаяны * С. Сейфуллин атындағы Ақмола педагогикалық университетін бітірген (1996), орыс тілі мен әдебиетінің мұғалімі. * Қазақ гуманитарлық-заң инновациялық университетінің профессоры (Семей қаласы, 2009 жылдан). * 1996 жылдан - Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті Жастар мәселесі комитетінің төрағасы, педагогика пәнінің оқытушысы. * 1998-2001 жылдары - «Қазақстанның болашағы үшін» жастар қозғалысы кеңесінің төрағасы (Алматы). * 2001-2006 жылдары - «Ақбота» балалар қоғамдық қорының атқарушы директоры (Астана қаласы). * 2002-2006 жылдары - ҚР балалар қоры кеңесінің атқарушы хатшысы. * 2007 жылдан ҚР БГМ Балаларды қорғау комитетінің төрағасы. * 2007 жылдан бері - ҚР Парламенті Мәжілісі 4-ші шақырылымының «Нұр Отан» ХДП тізімі бойынша депутаты. Әлеуметтік-мәдени даму комитетінің мүшесі. Қоғамдық қызметі * 1998-2003 жылдары - Жастар парламенті, астаналық КВН лигасы, Еуразиялық эксперименталдық институттың, «Бірлік» жастар қозғалысының, астаналық жастар ұйымдары ассоциациясының, Астана, ҚР КВН құрама командасының, КВН республикалық лигасының, Қазақстан скауттар қозғалысы ұйымы филиалын ұйымдастырушылардың бірі, Астана қаласы жастар сайлауалды штабының және ҚР Президенттігіне үміткер Н.Ә. Назарбаевты қолдау бойынша «Біз кімді таңдайтынымызды білеміз!» астаналық акциясының жетекшісі. * 1999-2006 жылдары - Астана қаласы әлеуметтік және ұлттық-мәдени даму бойынша тұрақты комиссиясының төрағасы. * Астана қалалық мәслихатының депутаты (1999-2007). * «Нұр Отан» ХДП саяси кеңесінің мүшесі (2006 жылдан) * «Молодежный Мажилис» («Жастар мәжілісі» АҚ төрағасы) (2007 жылдан); * Қазақстан Халқы ассамблеясының мүшесі (2000-2007); * «Нұр Отан» ХДП «Жас Отан» ШК Орталық кеңесінің мүшесі (2008 жылдан); * ҚР Президенті жанындағы жастар мәселесі жөніндегі кеңестің мүшесі (2008 жылдан) Жетістіктері * «Студент көктемі - 1992» 1-ші республикалық фестивалінің лауреаты. * «Шабыт» халықаралық шығармашыл жастар фестивалінің лауреаты. Марапаттары * «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл » (2001) * «Ерен еңбегі үшін » (2002) * «Қазақстан Конституциясына 10 жыл » (2005) * Ы. Алтынсарин атындағы (2007) * «Астанаға 10 жыл » (2008) медалі; * «Қазақстан Республикасында балалардың жағдайын жақсартуға және олардың құқығын қорғауға қосқан ерекше үлесі үшін» (2004) естелік белгісімен марапатталған. Дереккөздер
Елена Ивановна Тарасенко

Елена Ивановна Тарасенко 1956 жылы 13 қыркүйекте Гурьев облысының Мақат ауданындағы Байшонас кентінде туған. Орыс. А.С. Пушкин атындағы Орал педагогикалық институтының жаратылыстану-география факультетін бітірген (1979), география және биология пәндерінің мұғалімі. Өлкетану және балалар-жасеспірімдер Мәскеу халықаралық академиясының құрметті профессоры. орыс және қазақ (сөздікпен) тілдерін біледі. «Нұр Отан» ХДП, ҚР Парламенті Межілісіндегі «Нұр Отан» ХДП депутаттық фракциясының мүшесі. 1979 жылдан - Орал қаласындағы №20 орта мектепте география пәнінің мұғалімі, сыныптан тыс және мектептен тыс жұмыстарды ұйымдастырушы. 1987 жылдан - Зачаганск кенттік кеңесі төрағасының орынбасары, басшының орынбасары, басшысы, Орал қаласы Зачаганск кентінің әкімі . 1997 жылдан - Орал қаласы әкімінің орынбаса-ры. 2004 жылдың қазан айынан - ҚР Парламенті Мәжілісі 3-ші шақырылымының депутаты (№36 Батыс-Қазақстан облыстық Орал қаласының бір мандатты сайлау округынан сайланған). 2007 жылдан бері - ҚР Парламенті Межілісі 4-ші шақырылымының «Нұр Отан» ХДП тізімі бойынша депутаты, Экономикалық реформа және өңірлік даму комитетінің мүшесі. Зачаганск кенттік кеңесінің депутаты (1982-1994). ҚР Президенті жанындағы Әйелдер істері және отбасы демографиялық саясат жөніндегі ұлттық комиссиясының мүшесі «Нұр Отан» ХДП фракциясы жанындағы әлеуметтік кеңестің жауапты хатшысы. ҚР туристер одағының президенті. Орал өзені бойына жасалатын жыл сайынғы халық аралық тарихи-мәдени, экологиялық экспедицияның жетекшісі. «Құрмет» (2009) орденімен; «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001), «Қазақстан Конституциясына 10 жыл» (2005), «Қазақстан Парламентіне 10 жыл» (2006) медальдарымен; «ҚР туризмін дамытудағы сіңірген еңбегі үшін» (2003) белгісімен марапатталған. «Ажар» ұлттық сыйлығының лауреаты (2003). Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Қазақстандықтардың ең басты байлығы: бейбітшілік пен тұрақтылық. Қазақстан болашағының негізі - осы». Хоббиі - спорттық туризм. Сүйіп оқитын әдебиеті - классикалық әдебиет. Тұрмыс Құрған. Жұбайы - Өтегенов Болат, сәулетші. Қызы -Тарасенко Наталья (1978 жылы туған), туризм жөніндегі менеджер. Дереккөздер
Серік Ғабдоллаұлы Темірболатов

Серік Ғабдоллаұлы Темірболатов - 1954 жылы 13 қаңтарда Қарағанды қаласында туған. Қазақ. Әкесі - Темірболатов Габдолла, зейнеткер, ҚазКСР ІІМ органдарында жұмыс істеген. Анасы - Аюпова Шөкім, зейнеткер, тігін фабрикасында шебер-тігінші болып жұмыс істеген. Қарағанды мемлекеттік университетінің заң факультетін бітірген (1979), заңгер. Қуқықтықжәне қоғамдық-саяси тақырыптардағы 30-ға жуық мақаланың авторы. Қазақ және орыс тілдерін біледі. КОКП (1991 жылға дейін), «Нұр Отан» ХДП мүшесі. 1972-1973 жылдары - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. 1974 жылдан - Қарағанды мемлекеттік университетінің студенті. 1979 жылдан - Алматы көлік прокуратурасында сынақ мерзімінен өтуші, көлік прокурорының көмекшісі. 1982 жылдан - Талдықорған көлік прокуратурасының тергеушісі (Үштөбе қаласы). 1983 жылдан - Алматы көлік прокуратурасының (облыстық прокуратура құқықтарында) тергеу бөлімінің прокуроры. 1984 жылдан - ҚазКСР Прокуратурасының көліктегі тергеу мен анықтауды қадағалау бөлімінің прокуроры, ҚазКСР прокурорының ерекше тапсырмалар жөніндегі көмекшісі, ҚазКСР Прокуратурасында бөлім бастығы. 1990 жылдан - ҚР Президенті Аппаратының мемлекеттік-құқықтық бөлімінде кеңес беруші, мемлекеттік құқықтық бөлімінің құқықтық сараптама және ақпарат секторының меңгерушісі. 1991 жылдан - ҚР әділет министрінің орынбасары. 1994 жылдан - ҚР вице-президенті Хатшылығының меңгерушісі. 1995 жылдан - ҚР Құнды қағаздар жөніндегі ұлттық комиссиясының төрағасы. 1996 жылдан - ҚР Конституциялық кеңесінің мүшесі . 1999 жылдың мамыр-желтоқсан айларында - ҚР Президентінің Жарлығы бойынша ҚР Парламент Сенатының депутаты. 2000 жылдың наурыз айынан - ҚР Нашақорлыққа және есірткі бизнесіне қарсы күрес жөніндегі комитет төрағасының орынбасары. 2000 жылдың желтоқсан айынан - ҚР Жоғарғы соты жанындағы Сот әкімгерлігі жөніндегі комитет төрағасының орынбасары, бірінші орынбасары. 2002 жылдан - ҚР Бас прокуроры Аппаратының жетекшісі. 2006 жылдан - Орталық аймақтық көлік прокуроры (облыстық прокурор құқықтарында, Астана қаласы). 2007 жылдың шілде айынан бері - ҚР Парламенті Мәжілісі 4-ші шақырылымының депутаты, Заңнама және сот-құқықтық реформа комитетінің мүшесі. «Құрмет» орденімен (2005); «Астана» (1998), «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001), «Қазақстан темір жолына 100 жыл» (2004), «Қазақстан Парламентіне 10 жыл» (2006), «Астананың 10 жылдығы» (2008) медальдарымен марапатталған. ҚР Прокуратурасының Құрметті қызметкері (2004). Аға әділет кеңесшісі. Діни көзқарасы - экстремистік бағыттағылардан езге барлық дінге төзімділікпен қарау. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - М. Ганди. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Экономикасы дамыған мемлекет». Хоббиі - жүзу, оқу. Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи романдар, психологиялық детективтер. Үйленген. Жұбайы - Жантикина Әлия, филология ғылымдарының докторы, аудармашы. Қызы-Айнұр (1988 жылы туған). Дереккөздер
Светлана Айткелдіқызы Айткелдиева

Светлана Айткелдіқызы Айткелдиева 1954 жылы 27 тамызда Алматы облысының Ұзынағаш ауылында туған. Қазақ. Әкесі - Сүйімбаев Мырзабай, марқұм, құрылыс ұйымында кадрлар бөлімінің бастығы болып жұмыс істеген. Анасы - Ақжолова Ханымбүбі, зейнеткер, аудандық газеттің бас редакторы болып жұмыс істеген. Абай атындағы Қазақ педагогикалық институтының жаратылыстану-география факультетін бітірген (1977), химия және биология пәнінің оқытушысы. Биология ғылымдарының кандидаты (1984), докторы (2003). Докторлық диссертациясының тақырыбы: *«Табиғи экожүйелердегі бейорганикалық иондардың трансформациялану процестеріндегі үдерістеріндегі микроағзалардың рөлі». *«Табиғи экожүйелердегі бейорганикалық иондардың трансформациялануы» (2002), *«Топырақ экожүйесіндегі мұнайдың биотрансформациясы» (2010), *«Мұнаймен ластанған топырақты қалыпқа келтіру мәселесі» («Мұнай және газ» журналы, 2009), "Microbiological and biochemical indication of Almaty cities toxic urban soils" («Nauka I Studia» журналы, Польша, 2009), "Psychrophilic Pseudomonos sp. Resistant to mercury from Pavlodar, Kazakhstan" (2005) мақалаларының тең авторы. Инновациялық патенттер - «Топырақты мұнайдан және мұнай өнімдерінен тазарту үшін қолданылатын Acinetobacter calcoaceticus 2А және Microbacterium lacticum 41-3 штамдарының консорциумы» (2008), «Топырақты мұнайдан және мұнай өнімдерінен тазарту үшін қолданылатын Micrococcus roseurs 34, Rhodococcus maris 65 және Arthrobacter globiformis 44А штамдарының консорциумы» (2008). Қазақ, орыс және ағылшын тілдерін біледі. 1972 жылдан - Абай атындағы Қазақ педагогикалық институтының студенті. 1977 жылдан - ҚазКСР ҒА Микробиология және вирусология институтының микроағзалар экологиясы зертханасында зертханашы, 1978 жылдан - институт аспиранты, 1981 жылдан - аға зертханашы. 1983 жылдан - ҚР БҒМ Микробиология және вирусология институтында микроағзалар экологиясы зертханасының кіші ғылыми қызметкері, 1987 жылдан - ғылыми қызметкері, 1991 жылдан - аға ғылыми қызметкері, 2004 жылдан - жетекші ғылыми қызметкері. 2006 жылдан - ҚР БҒМ Микробиология және вирусология институтының микроағзалар экологиясы зертханасының меңгерушісі. 2008 жылдан бері - ҚР БҒМ Микробиология және вирусология институтының директоры. Үш мамандық бойынша (экология, микробиология, вирусология) диссертациялық кеңес терағасының орынбасары, ҚР БҒМ Микробиология және вирусология институтының экология жөніндегі секция төрағасы. ҚР Білім және ғылым министрлігінің Құрмет грамотасымен марапатталған (2009). *Хоббиі - кітап оқу. *Сүйіп оқитын әдебиеті - классикалық әдебиет. *Қызы - Айткелдиева Әйгерім, ҚМЭБИ студенті. Дереккөздер
Николай Николаевич Турецкий

Николай Николаевич Турецкий 1958 жылы 8 қарашада Алматы облысы Талғар ауданының Кирово ауылында туған. Орыс. С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің заң факультетін бітірген (1985), заңгер. Заң ғылымдарының докторы (2005). 150-ден астам жарияланымдардың (комментарийлер, оқулықтар, монографиялар, оқу құралдары, мақалалар) авторы. 1976 жылдан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. 1976 жылдан - Алматы тұрғын үй құрылысы комбинатының қалыптаушысы. 1979 жылдан - «Фосфат» спорт клубының нұсқаушысы. 1980 жылдан - С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің студенті. 1983 жылдан -ҚазКСР (ҚР) Ішкі істер министрлігі органдарында қызмет еткен. 2002 жылдан - Қазақ криминологиялық ассоциациясының директоры, «Предупреждение преступности» журналының редакторы әрі мамандандырылған «Динамо» ДШҚ оқу орталығы директоры. 2007 жылдан бері - ҚР Парламенті Мәжілісі 4-ші шақырылымының «Нұр Отан» ХДП тізімі бойынша депутаты, Заңнама және сот-құқықтық реформа комитетінің мүшесі. «ІІО-ға сіңірген еңбегі үшін», «Қазақстан Конституциясына 10 жыл» (2005) медальдарымен; БЛКЖО ОК Құрмет белгісімен; ҚазКСР Жоғарғы Кеңесі Презедиумының грамотасымен марапатталған. Велосипед спорты бойынша спорт шебері. Үйленген. 2 баласы бар. Дереккөздер
Азамат Жанәбілұлы Тұрсынов

Азамат Жанәбілұлы Тұрсынов 1955 жылы 17 наурызда Қостанай облысы Қарасу ауданының Қарасу ауылында туған. Қазақ. Уақ тайпасынан шыққан. Әкесі - Тұрсынов Жанәбіл Шаяхметұлы (1925-2007), ҰОС қатысқан, аудандық әлеуметтік қамсыздандыру комитетінің меңгерушісі, кеңшардың бас і болып жұмыс істеген. Анасы - Тұрсынова Зәйтүш Уапқызы (1934 жылы туған), 8 бала тәрбиелеген, үй шаруасымен айналысады. Целиноград ауылшаруашылық институтын бітірген (1972), инженер-механик. Қазақ және орыс тілдерін біледі. «Нұр Отан» ХДП мүшесі (1999 жылдан). 1977 жылдан - Амангелді кеңшары Қарасу ауылының бақылаушы инженері. 1979 жылдан - Қарасу аудандық ауыл шаруашылығын өндірістік-техникалық қамтамасыз ету жөніндегі бірлестігінің қосымша бөлшектер бойынша инженері, 1980 жылдан - механикалық отрядтың инженер-технологы, 1982 жылдан - жөндеу шеберханасының аға бақылаушы инженері. 1986 жылдан - Қостанай облысының Қарасу ауданындағы Бақан кеңшарының аға инженері. 1990 жылдан - Қостанай облысының Қарасу ауданындағы «Майский» кеңшарының директоры. 1994 жылдан - Қостанай облысының Қарасу ауданындағы «Майское» ұжымдық кәсіпорынының директоры. 1997 жылдан - Қостанай облысының Қарасу ауданының әкімі. 2007 жылдан бері - ҚР Парламенті Мәжілісі «Нұр Отан» ХДП тізімі бойынша 4-ші шақырылымының депутаты, Аграрлық мәселелер комитетінің мүшесі. «Құрмет» орденімен марапатталған (1999). Әскери атағы - запастағы подполковник. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Өркендеп, дамылсыз дами беретін Қазақстан». Хоббиі - саятшылық, спорт, балық аулау. Сүйіп оқитын әдебиеті - А. Құнанбаев. Үйленген. Жұбайы - Тұрсынова Роза Уахитқызы. Қызы - Тұрсынова Динара; ұлы - Тұрсынов Әлібек. Дереккөздер
Мағжан Жанботаұлы Ілиясов

Мағжан Жанботаұлы Ілиясов (26 тамыз 1974 жыл, Алматы) — қазақстандық мемлекеттік қайраткер, дипломат және І дәрежелі Төтенше және Өкілетті Елші. 2025 жылдан бастап Қазақстанның Америка Құрама Штаттарындағы Елшісі. 2022—2025 жылдары бері Қазақстанның Ұлыбританиядағы Төтенше және Өкілетті Елшісі, 2023—2025 жылдары Исландия және Ирландия Республикаларындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі ретінде қоса атқарушы. Оған дейін 2020-2022 жылдары елдің Біріккен Ұлттар Ұйымындағы Тұрақты өкілі, 2016-2020 жж. ҚР Нидерланды Корольдігіндегі Төтенше және Өкілетті Елшісі және Химиялық қаруға тыйым салу жөніндегі ұйым жанындағы Тұрақты өкілі болды. Білімі Ілиясов Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университетінде (1996) бакалавр дәрежесін тәмамдаған. Кейін ол Гаага, Нидерландтағы Клингендал халықаралық қатынастар институтының Дипломаттарға арналған оқу курстарын (1998) аттанды. 2013 жылы Ілиясов Гарвард университеті Джон Кеннеди атындағы мемлекеттік басқару мектебінде мемлекеттік басқару магистрі атанды. Еңбек жолы Ілиясов 1996 жылдан 1998 жылға дейін Сыртқы істер министрлігі Халықаралық ұйымдар және халықаралық экономикалық қатынастар департаментінің референті, атташесі болды. 1998 жылдан 1999 жылға дейін ол Сыртқы істер министрлігі Біріккен Ұлттар Ұйымы және халықаралық экономикалық ұйымдар департаментінің үшінші хатшысы, екінші хатшысы еді. 1999–2007 жылдары Ілиясов Қазақстан президенті хаттамасының халықаралық сапарлар бөлімінде болды. 2007 жылдан 2012 жылға дейін ол — Президент Әкімшілігінің Сыртқы саясат орталығының меңгерушісі. 2013 жылы Ілиясов Қазақстан Президентінің Кеңесшісі — Президент Әкімшілігінің Сыртқы саясат орталығының меңгерушісі болып тағайындалды да, лауазымға 2016 жылға дейін ие болды. 2016–2020 жылдары ол — Қазақстанның Нидерландтағы Төтенше және Өкілетті Елшісі, Химиялық қаруға тыйым салу жөніндегі ұйым жанындағы Тұрақты өкіл. Одан кейін, 2022 жылға дейін ол Қазақстанның Біріккен Ұлттар Ұйымы жанындағы Тұрақты өкілі болатын. 2022 жылғы 6 қазаннан бері Ілиясов — Қазақстанның Ұлыбританиядағы Төтенше және Өкілетті Елшісі. 2023 жылдан Исландия және Ирландия Республикаларындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі ретінде қоса атқарушы. 2025 жылғы 20 қазанда Қазақстан президентінің жарлығымен бұрынғы лауазымынан босатылып, Қазақстанның Америка Құрама Штаттарындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі болып тағайындалды. Мағжан Ілиясовтың дипломатиялық дәрежесі — І дәрежелі Төтенше және Өкілетті Елші. Марапаттары Ілиясов марапаттары қатарында: * Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл медалі (2001) * Ерен еңбегі үшін медалі бар. Дереккөздер
Бекболат Қанайұлы Тілеухан

{{Мемлекеттік қайраткер { } { } { } }} Бекболат Қанайұлы Тілеухан (7 тамыз 1966 жыл, Жаңаарқа, Жаңаарқа ауданы, Қарағанды облысы) — әнші, жыршы, педагог, қоғам қайраткері, Қазақстанның еңбек сіңірген әртісі (1996), Қазақстан Мемлекеттік сыйлығының лауреаты, Дарын жастар сыйлығының иегері, Қазақстан Республикасы Парламентінің Мәжілісінің III және IV шақырылым депутаты, Қазақстан Республикасы Ұлттық спорт түрлері қауымдастығының президенті (2013 жылдың 24 желтоқсанынан бастап). Білімі Арғын тайпасының Қуандық руының Күшікбай Тоқа бұтағынан шыққан. В.И. Ленин атындағы Қазақ политехникалық институтын инженер-металлург мамандығы бойынша; Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясын халық әндерінің оқытушысы, концерттік орындаушы мамандығы бойынша; Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясының аспирантурасын (1995) бітірген. Доцент. Еңбек жолы * 2004 жылдан бастап «Нұр Отан» ХДП мүшесі. * 1983 – 1987 жылдары Қазақ политехникалық институтының металлургия факультетінде оқыды. * 1993 жылы Алматы мемлекеттік консерваториясындағы халық аспаптар факультетінің халық әні бөлімін (педагогы Жәнібек Кәрменов) бітірді. * 1992 - 2001 жылдары - Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясының оқытушысы, доценті, халық әндері кафедрасының меңгерушісі. * 1996 жылдан - фольклорлық ансамбль жетекшісі, 1997 жылдан - ҚР Республикалық гвардия жанындағы Президенттік оркестрдің көркемдік жетекшісі. * 2001 жылдан - ҚР Мәдениет, ақпарат және қоғамдық келісім министрлігі Мәдениет комитетінің төрағасы. * 2002 жылдан - ҚР Мәдениет және қоғамдық келісім вице-министрі. * 2003 жылдың қыркүйек айынан - ҚР Парламенті Мәжілісі III шақырылымынын депутаты, Әлеуметтік-мәдени даму комитетінің мүшесі. * 2007 - 2011 жылдары - ҚР Парламенті Мәжілісі IV шақырылымының «Нұр Отан» ХДП тізімі бойынша депутаты, Әлеуметтік-мәдени даму комитетінің мүшесі. ҚР Президенттігіне үміткер — Н.Ә. Назарбаевты қолдау қоғамдық штабының мүшесі (2005), «Нұр Отан» ХДП саяси кеңесінің мүшесі (2006 жылдан). Жанұясы * Жұбайы - Несіпбай Раушан Төлеутайқызы (1966 жылы туған), өнертану ғылымдарының кандидаты, Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің доценті; * Ұлдары - Нұрмұхамет, Нұрдәулет; * Қызы - Зейнеп. Мемлекеттік марапаттары * Қазақстан Республикасы Үкіметінің «ДАРЫН» Мемлекеттік жастар сыйлығының иегері; * 1996 жылы елбасының жарлығымен «Қазақстанның еңбек сіңірген әртісі» құрметті атағы берілді. * 1998 жылы Қазақстан Республикасының әдебиет пен өнер саласындағы Мемлекеттік сыйлығының лауреаты; * 2005 жылы елбасының жарлығымен жоғарғы мемлекеттік марапат «Парасат ордені» мен марапатталды; * 2005 жылы «Қазақстан конститутциясына 10 жыл» мерекелік медалі; * 2006 жылы «Қазақстан парламентіне 10 жыл» медалі; * 2008 жылы «Астанаға 10 жыл» медалі; * 2011 жылы «Қазақстан тәуелсіздігіне 20 жыл» медалі. Дереккөздер
Ренат Құрметжанұлы Айтаев

Айтаев Ренат Құрметжанұлы.1976 жылы 10 қыркүйекте Өскемен қаласында туған. Қазақ. Әкесі - Айтаев Қурметжан Айтайұлы, «ДЭУ - Восток» ЖІІІС директоры (Өскемен қ.). Анасы - Айтаева Қанижамал Ахметқызы, «Құлыншақ» балаларға арналған дамыту орталығының педагогы. Д.М. Серікбаев атындағы Шығыс Қазақстан мемлекеттік техникалық университетінің инженерлік-экономика факультетін (1998) инженер-экономист мамандығы бойынша; Қазақ мемлекеттік заң академиясының заң факультетін (2001) заңгер мамандығы бойынша бітірген. Қазақ, орыс және ағылшын тілдерін біледі. «Нұр Отан» ХДП мүшесі (2008 жылдан). 1999 жылдан - ШҚО Статистика басқармасы өнеркәсіп кәсіпорындарының мониторингі бөлімінің бас маманы. 2000 жылдан - ҚР Мемлекеттік кіріс министрлігі Талдау және болжау департаментінің жетекшісі, бас маманы. 2002 жыл- дан - ҚР Қаржы министрлігі Кіріс және шарттар департаментінің кедендік кіріс бөлімінің бастығы; 2003 жылдан - Кедендік бақылау комитетінің басқарма бастығы. 2008 жылдың маусым айынан - ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі Ақпараттық қамтамасыз ету департаменті директорының м.а., 2008 жылдың тамыз айынан - департамент директоры. 2009 жылдан - ҚР Индустрия және сауда министрлігі Индустриялық-инновациялық дамуды салааралық үйлестіру департаментінің директоры. 2010 жылдың сәуір айынан ҚР Индустрия және сауда министрлігі Индустриялық саясат департаментінің директоры. 2010 жылдың маусым айынан - ҚР Премьер-министрі Кеңсесінің Индустриялық инновациялық даму белімі меңгерушісінің орынбасары 2010 жылдың қазан айынан бері - Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі Кеңсесінің Индустриялық-инновациялық даму болімінің меңгерушісі. Әскери атағы - кеден қызметінің майоры. Діни көзқарасы - «Мұсылман дінін ұстанамын». Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев. Хоббиі - кітап оқу, бильярд. Үйленген. Жұбайы - Айтаева Гүлназ Әскерқызы, Астана қаласының №7 мектебінің мұғалімі. Дереккөздер
Иса Омарұлы Байтөлин

Иса Омарұлы Байтөлин 1928 жылы 15 қаңтарда Түркістан қаласында туған. Қазақ. С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің биология факультетін (1952), биолог; С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің аспирантурасын бітірген (1955). Биология ғылымдарының кандидаты (1963), докторы (1979). Докторлық диссертациясының тақырыбы: «Қазақстанның қуаң аймағындағы өсімдіктердің тамырлық жүйесінің экоморфозы». Ботаника кафедрасының профессоры (1980). ҚазКСР Ғылым академиясының корреспондент-мүшесі (1983), академигі (1989). Халықаралық экологиялық реконструкция академиясының академигі (1992). «Ауылшаруашылық өсімдіктердің тамыр жүйесі» (1976), «Қазақстанның аридтік аймағы өсімдіктерінің тамыр жүйесі» (1979), «Қазақстанның аридтік жағдайларындағы ағаш интродуценттердің тамыр жүйесі» (1983), «Қазақстандағы өсімдіктер интродукциясына жүйелік-экологиялық ыңғай» кітаптарының авторы. 1955 жылдан - ботаника бағының меңгерушісі, дарвинизм және генетика кафедрасының ассистенті, аға оқытушысы. 1964жылдан-ботаника кафедрасыныңдоценті. 1967 жылдан - биология факультетінің деканы. 1973 жылдан С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университеті ботаника кафедрасының меңгерушісі. 1975 жылдан - Қазақ Ғылым академиясы бас ботаникалық бағының директоры. 1983 жылдан - ҚазКСР ҒА Ботаника институтының директоры. 1988 жылдан - ҚазКСР ҒА биологиялық ғылымдарының бөлімшесінің академик-хатшысы. 1990 жылдан - ҚР ҰҒА вице-президенті. 1994 жылдан - ҚР ҒА - Ғылым министрлігі фитоинтродукция ботаникасы институтының дирекюторы. 1995 жылдан - ҚР Министрлер кабинеті жанындағы Бас гидрометеорология басқармасына қарасты Қазақ қоршаған ортаны қорғау және климат мониторингі ғылыми-зерттеу институтының директоры. Бүкілодақтық ботаникалық қоғамның мүшесі (1951 - 1990). ҚР МАК биологиялық пәндер Сараптама көңесінің төрағасы (1975-1997). «Известия МН-АН РК», «Ботанический журнал», «Экология және климат» журналдары редакциялық алқасының мүшесі. Ризологтардың халықаралық қоғамының мүшесі (1975-1997). Ботаника мамандығы бойынша кандидаттық және докторлық дисертация қорғау жөніндегі мамандандырылған кеңестің төрағасы (1976-1995). Қазақстан ботаниктері қоғамының төрағасы (1983-1997). «Қазақстанның өсімдіктер әлемі, оның қорларын халық шаруашылығында тиімді қолдану және қорғау» проблемасы жөніндегі кеңестің төрағасы (1983-1997). Халықаралық академияның мүшесі (1992). АҚШ-қа жасалған америка-кеңес ботаникалық экспедициясына бірнеше рет қатысқан. «Құрмет белгісі» (1986), «Құрмет» (2005) ордендерімен; «Ерен еңбегі ушін» (1970), «Жоғары мектептің озаты» (1971), «Тың жерлерді игергені үшін» (1984), С.П. Королев атындағы медальдарымен; ҚазКСР Жоғарғы Кеңесінің құрмет грамоталарымен (1978, 1980); «Республика алдындағы еңбегі үшін» төске тағатын белгісімен (1980) марапатталған. ҚазКСР Еңбек сіңірген ғылым қайраткері. Иса Балтуев 1921 жылы 24 мамырда қайтыс болды Дереккөздер
Ғабидолла Рахметоллаұлы Әбдірахымов

Ғабидолла Рахметоллаұлы Әбдірахымов (23 қаңтар 1975 жыл, Кирово, Сарыағаш ауданы) — қазақстандық саясаткер, экономист, Шымкент қаласының бұрынғы әкімі (2015—2017, 2018—2019). Өмірбаяны Ғабидолла Әбдірахымов 1975 жылы 23 қаңтарда Оңтүстік Қазақстан облысы Киров ауылында туған. Сіргелі тайпасының Батыр-Жайдақ руынан шыққан. 1996 жылы Қазақ мемлекеттік аграрлық университетін экономист-бухгалтер мамандығы бойынша тәмамдаған. 1999 жылы Германияның Шпайер қаласындағы Неміс мемлекеттік басқару жоғары мектебін «Болашақ» бағдарламасы бойынша мемлекеттік әкімшілік басқару магистрі мамандығы бойынша бітірген. Қазақ, орыс, ағылшын және неміс тілдерін біледі. «Нұр Отан» ХДП мүшесі. Еңбек жолын 1996—1997 жылдары Қазақ мемлекеттік аграрлық университетінің қаржы және банк істері кафедрасының ассистенті болып бастаған. 1997—1999 жылдары «Болашақ» бағдарламасы бойынша Неміс мемлекеттік басқару жоғары мектебінің тыңдаушысы болды. 1999 жылдан бастап Мемлекеттік қызмет істері агенттігінде түрлі лауазымдар атқарды: 1999—2001 жылдары агенттіктің бас маманы, бөлім бастығы, агенттік төрағасының кеңесшісі; 2001—2003 жылдары агенттік төрағасының орынбасары; 2003—2005 жылдары агенттіктің төрағасы; 2005—2008 жылдары агенттік төрағасының бірінші орынбасары; 2008 жылғы қаңтардан қазан айына дейін Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің төрағасы болды. Қоғамдық негізде 2001—2008 жылдары ҚР Президентінің халықаралық «Болашақ» стипендиясы түлектері қауымдастығының президенті болды. 2008—2012 жылдары Премьер-министр кеңсесінің жетекшісі болды. 2012—2013 жылдары Бәсекелестікті қорғау агенттігінің төрағасы болды. 2013—2015 жылдары Президент Әкімшілігі басшысының орынбасары болды. 2015—2017 жылдары Шымкент қаласының әкімі болды. 2017—2018 жылдары «Нұр Отан» партиясының хатшысы болды. 2018—2019 жылдары — Шымкент қаласының әкімі. 2019—2021 жылдары Премьер-Министр Асқар Маминнің кеңесшісі қызметін атқарды. 2021 жылғы қаңтар айында Ғабидолла Әбдірахымов Мәдениет және спорт вице-министрі болып тағайындалды. Сол жылы қазан айында қызметінен босатылды. 2025 жылғы желтоқсаннан бастап «Samruk-Kazyna Construction» АҚ басқарма төрағасының пайдалану жөніндегі орынбасары болып қызмет атқарады. «Құрмет» орденімен (2006), «Астананың 10 жылдығы» медалімен (2008) марапатталған. Отбасы Жұбайы Әбдірахымова Данара Тынысбекқызы — Оңтүстік Қазақстан облысының бұрынғы әкімі Зауытбек Тұрысбековтің әйелі Тұрысбекова Салтанат Тынысбекқызының сіңілісі. Қыздары - Әсел (1998 жылы туған), Әдел (2003 жылы туған), Алтынай (2009 жылы туған); ұлы - Әлихан (2004 жылы туған). Дереккөздер
Ержан Жалбақұлы Бабақұмаров

Ержан Жалбақұлы Бабақұмаров (2 наурыз 1969 жыл, Ескелді ауданы, Талдықорған облысы — 30 қазан 2025 жыл, Астана) — қазақстандық мемлекет пен қоғам қайраткері, Президент жанындағы Орталық коммуникациялар қызметінің директоры (2012–2016, 2022), саясаттанушы, саяси ғылымдар кандидаты (1994), ҚР Саяси ғылымдар академиясының академигі (1997–2025). Өмірбаяны Білімі Бабақұмаров Әл-Фараби атындағы Қазақ мемлекеттік университетін (1991) саясат тарихының оқытушысы мамандығы бойынша; әл-Фараби атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің аспирантурасын (1995) бітірген. Кандидаттық диссертациясының тақырыбы: «Қазіргі кезеңдегі Қазақстан Республикасындағы көп партиялы жуйенің пайда болуының әлеуметтік-саяси негіздері (1985–1993)». Еңбектері * Қазақстан, Ресей, Украинада басылып шыққан кітаптары, соның ішінде: «Қазақстандағы ұлтаралық қатынастар: кадрлі саясаттың этникалық аспекттері» (тең автор, 1993), * «Қазақстан: 1994 жылғы парламенттік сайлауларының партиялық аспекті» (1994), * «Қазақстан Республикасы: XXI ғасыр табалдырығындағы қызыл таң сәрі ме?» (біріккен автор, 1996); 50 астам ғылыми жарияланымдардың, мақалалар мен кітапшалардың авторы. Қызмет жолы 1995 жылдан Бабақұмаров — Қазақстанның Даму институты Саяси зерттеулер орталығының ішкі саясат бөлімінің меңгерушісі, директоры. 1996 жылғы тамыздан ол — Алматы қаласы әкімі аппаратының бас маманы. Кейін, 1996 жылғы желтоқсаннан бастап — ҚР Президентінің Әкімшілігінің аға референті, кеңесшісі, сектор меңгерушісі, Ішкі саясат бөлімі меңгерушісінің орынбасары. 2004 жылғы сәуірден ол Қазақстан Президентінің Әкімшілігінің әлеуметтік-саяси бөлімінің бас инспекторы болды. 2004 жылғы қыркүйекте ол Президент Әкімшілігінің ішкі саясат басқармасының ақпараттық-талдау орталығының меңгерушісі атанса, 2005 жылғы наурызда Президент Әкімшілігінің ақпараттық-талдау орталығының меңгерушісі болды. 2006 жылғы ақпаннан ол — Қазақстан Мәдениет және ақпарат вице-министрі. 2007 жылдан ол — ҚР Мәдениет және ақпарат министрлігінің жауапты хатшысы болса, 2008 жылдан — Қазақстан премьер-министр кеңсесі басшысының орынбасары. 2012 жылғы 5 қазанда Президент жанынан Орталық коммуникациялар қызметі құрылып, соның алғашқы директоры болып тағайындалды. 2016 жылғы 8 маусымда қызметінен босатылды. 2016 жылғы 9 маусымда Премьер-министр кеңсесі басшысының орынбасары болып қайта тағайындалды. 2018 жылғы 11 желтоқсанда Президент Әкімшілігінің Талдау және болжау орталығының меңгерушісі болып тағайындалды. 2019 жылғы 5 сәуірде президент Қасым-Жомарт Тоқаев бұрынғы лауазымынан босатпай, өзіне кеңесші етіп тағайындады. 2019 жылғы 5 шілдеде екі лауазымынан да босатылды. 2019 жылғы 6 шілдеде Алматы қаласының әкімі Бақытжан Сағынтаев өзіне орынбасар етіп тағайындады. 2022 жылғы 1 ақпанда қызметінен кетті. 2022 жылғы 9 ақпанда Президент жанындағы Орталық коммуникациялар қызметінің директоры болып екінші мәрте тағайындалды. Бұл қызметті сол жылғы 2 қыркүйекке дейін атқарды. 2025 жылғы 30 қазанда Астанада кісі қолынан қаза тапты. Марапаттары * Құрмет ордені (2005), * 3 медальдармен марапатталған, * Мәдениет қайраткері (2008) атанған. Бабақұмаров үйленген еді. 3 баласы болған. Дереккөздер
Дархан Серікұлы Балпанов

Дархан Серікұлы Балпанов (17.04.1977 жыл, Қарағанды облысы Бұқар жырау ауданы, Үміткер ауылы) - химия ғылымдарының андидаты. Қазақ. Әкесі - Балпанов Серік Бақышұлы (1953 жылы туған), Қарағанды облысы Бұқар жырау ауданы Ботақара кентінің 1-ші қазақ ОМ директоры. Анасы - Арыстанбекова Салтанат Әйткенқызы (1953 жылы туған), Қарағанды облысы Бұқар жырау ауданының әкімі аппаратында Құжатнамалық қамтамасыз ету бөлімінің бас маманы. Е.А. Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университетінің химия факультетін (1998) химик, химия пәнінің оқытушысы мамандығы бойынша; Қазтұтынуодақ Қарағанды экономикалық университетінің заң факультетін (2006) заң ғылымының бакалавры дәрежесімен бітірген. Химия ғылымдарының кандидаты (2002). Кандидаттық диссертациясының тақырыбы: «2-метилпиразин мен пиразин-2-карбон қышқылы аминінің синтезі». Референттелген журналдардағы, жақын шетелдің ұлттық басылымдарындағы 30-дан астам мақаланың авторы; * «Анабазин мен никотиннің химиялық трансформациялары» (2004), * «Fusarium микотоксиндері» (2004), * «Оксидті ушкомпонентті катализаторлардағы 2-метилпиразин синтезі» (2005), * «Fusarium микотоксиндерін талдау, бөлу және детоксикациялау әдістері» (2005), * «Биотурин - қабыршаққанатты жәндіктермен куресуге арналған жаңа аспорогендік препарат» (2008) ғылыми жарияланымдарының тең авторы. «2-метилпиразин синтезінің катализаторы» ҚР пантентіне, 2 ҚР алдын ала берілетін патентіне ие. 1998 жылдан - ҚР Білім және ғылым министрлігі «Фитохимия институты» РКМК 2-ші дәрежелі зертханашысы, 2-ші дәрежелі инженері, 2000 жылдан - кіші ғылыми қызметкері ғылыми қызметкері. 2003 жылдан - ҚР Білім және ғылыми министрлігі «Фитохимия институты» РКМК бас хылыми хатшысы. 2006 жылдың маусым айынан - ҚР БҒМ «Қазақстан Республикасының Ұлттық биотехнология орталығы» РМГ Ғылым департаментінің директоры. 2006 жылдың тамыз айынан бері - «Биомедпрепарат Ғылыми-талдау орталығы» ЖШС директоры. Ресей Ғылым академиясы жанындағы «Ғылыми әріптестік" қорының күміс медалімен марапатталған (2002). ҚР жас көрнекті ғалымдарына тағайындалатын Мемлекеттік сыйлықтың стипендиаты (2004-2006). *Үйленген. Жұбайы - Жөнелбекова Наталья Орынбасарқызы (1976 жылы туған), ҚР БҒМ «Қазақстан Республикасының Ұлттық биотехнология орталығы» РМК Информатика бөлімінің бас маманы. Ұлы - Серіков Батыр Дарханұлы (2003 жылы туған), қыздары - Серікова Әлия Дарханқызы (2008 жылы туған), Серікова Әдия Дарханқызы (2010 жылы туған). Дереккөздер
Татьяна Александровна Ворошилова

Татьяна Александровна Ворошилова. 1952 жылы 5 шілдеде РКФСР Горьков облысы Шахунья қаласында туған. С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетін (1981) физик мамандығы бойынша; Алматы облыстық партия комитетінің Марксизм-ленинизм университетін (1984) бітірген. Техника ғылымдарының кандидаты. 1971 жылдан - И.С. Конев атындағы Алматы жоғары жалпы әскери командалық училищесінің зертханашысы, аға зертханашысы. 1981 жылдан - С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің инженері, кіші ғылыми қызметкері, ғылыми қызметкері, комсомол комитеті хатшысының орынбасары. 1988 жылдан - Алматы облыстық партия комитетінің дәріскері. 1991 жылдан Қазақстан Компартиясы ОК нуқсаушысы. 1991 жылдан ҚР Мемлекеттік кеңесшісінің кеңес берушісі, ҚР Президентінің Парламенттегі екілдігінің аға сарапшысы, ҚР Президенті Әкімшілігінің қоғамдық-саяси белімінің сектор меңгерушісі, ҚР көлік және коммуникация министірінің кеңесшісі, ҚР Премьер-министрі орынбасарының кеңесшісі ҚР Президенті Әкімшілігінің мемлекеттік инспекторы, «Қазақтелеком» АҚ президентінің кеңесшісі. 2007 жылдан бері - ҚР Премьер-министрі Кеңсесі жетекшісінің орынбасары. Дереккөздер
Жанна Дачеровна Егімбаева

Жанна Дачеровна Егімбаева. 1953 жылы 12 мамырда РКФСР Камчатск облысы Қарағы ауданы Ивашка ауылында туған. Корей. Талдықорған заң техникумын (1980); С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетін бітірген (1985), заңгер. «Нұр Отан» ХДП мүшесі. 1971 жылдан - Семей тоқыма фабрикасының тігінші-мотористі, Жамбыл аудандық түрмыстық комбинатының тігінші-моторисі. 1975 жылдан - Жамбыл аудандық соты кеңсесінің басшысы, Алматы облыстық сотының сот отырысының хатшысы. 1981 жылдан - «Казглаввторресурсы» келісімдік-құқықтық басқармасының аға заң кеңесшісі, басшысы. 1988 жылдан - ҚазКСР Мемлекеттік жабдықтау комитетінің келісімдік-құқықтық басқарма басшысының орынбасары. 1991 жылдан - ҚР Президентінің Әкімшілігі мен Министрлер кабинетінің бас сарапшысы, заң белімінің меңгерушісі. 1994 жылдан - ҚР ПрезидентӘкімшілігінің заң белімінің меңгерушісі. 2002 жылдан бері - ҚР Премьер-министр Кеңсесінің заң бөлімінің меңгерушісі. «Құрмет» орденімен (2008), «Ерен еңбегі үшін» медалімен (2003) марапатталған. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Өте оптимисттік». Хоббиі - туризм. Сүйіп оқитын әдебиеті - И.В. фон Гете, У. Шекспир, Ф. Ницше. Тұрмыс құрған. Жұбайы - Егімбаев Ерболат Зәкірияұлы (1950 жылы туған), «Қазақстан-Варгаши» ЖШС директоры Қызы - Егімбаева Майя (1977 жылы туған), ұлы - Егімбаев Талғат (1982 жылы туған). Дереккөздер
Һомо хабилис

Һомо хабилис (мағынасы "Епті адам", ) — еңбекке бейімі бар, адам тақылетті ең ежелгі адам түрлерінің бірі. Оның сүйектерінің қалдықтары шығыс Африкадан табылған. Һомо хабилистер осыдан 1 миллион 750 мың жыл бұрын өмір сүрген деп есептеледі. Оның миының көлемі 652 см 3 , яғни ертедегі маймыл миынан әжептәуір үлкен әр салмақты болған. Һомо хабилистің еңбек құралы ретінде малта тастың сындырылған түрлерінің қырларын пышақ секілді қолдану болып, көбінесе кесу үшін пайдаланған делінеді.
Талғат Амангелдіұлы Жақан

Талғат Амангелдіұлы Жақан. 1965 жылы 7 қаңтарда Алматы қаласында туған. Қазақ. Әкесі - Жақанов Амангелді, С. Асфендияров атындағы Қазақ ұлттық медицина университетінің педиатрия факультетінің деканы. Анасы - Каренеева Өскен Халыққызы, зейнеткер, Алматы қаласының №86 ОМ оқытушысы болған. Алматы халық шаруашылығы институтын бітірген (1987), экономист. Дипломатиялық академияның Төтенше және Өкілетті Өкілдерге арналған біліктілікті арттыру курстарын өткен. Қазақ, орыс және неміс тілдерін біледі. «Нұр Отан» ХДП мүшесі. 1982 жылдан -Апматы халық шаруашылығы институтының студенті. 1987 жылдан - ҚазКСР Көкшетау облыстық мұнайөніммемком басқармасының Қызыл ту аудандық мұнай базасы (Көкшетау облысы Қызылту қтк.) бас бухгалтерінің тәжірибеден өтушісі. 1988 жылдан - Қазтұткеңес Республикалық есептеу орталығының есептеуіш техникасын еңгізу Бөлімінің экономист-инженері (Алматы қаласы). 1991 жылдан - «Қазкоопиақпарат көмек» кіші еңгізушілік кәсіпорынының директоры (Апматы қ.). 1992 жылдан - ҚР қаржы Министрлігі жанындағы қаржы-валюталық бақы- лау Комитетінің басқарма бас бақылаушы-ревизоры (Ал- маты қ.). 1996 жылдан - ҚР СІМ Валюта-қаржылық департаменті бас маманы, валюталық операциялар бөлімінің бастығы, 2001 жылдан - директорының орынбасары. 2007 жылдың шілде айынан - ҚР сыртқы істер министрінің кеңесшісі. 2007 жылдың қазан айынан - ҚР Парламент Сенатының Аппараты жетекшісінің орынбасары. 2010 жылдың шілде айынан бері - ҚР Премьер-министрі Кеңсесінің макроэкономикалық талдау және бағдарламалық мониторинг белімінің меңгерушісі. Хобби - спорт, әдебиет, театр. Сүйіп оқитын әдебиеті - тарих, саясаттану. Үйленген. Дереккөздер
Бердібек Қуанұлы Мейірбеков

1962 жылы 2 желтоқсанда Шымкент облысының Созақ ауданындағы Шолаққорған ауылында туған. Қазақ. Әкесі - Мейірбеков Қуан, марқұм. Анасы - Әбілова Балажан, зейнеткер. Т. Рысқұлов атындағы Қазақ мемлекеттік экономикалық университетінің қаржы және несие факультетін бітірген (1992), экономист. Экономика ғылымдарының кандидаты (2004). Кандидаттық диссертациясының тақырыбы: «Шағын кәсіпкерлікті қолдау жолдары мен тәсілдері». Қазақ, орыс және неміс тілдерін біледі. 1983 жылдан - КСРО Мембанктің Созақ ауданы бөлімшесінде 2-ші разрядты сарапшы-кассир. 1988 жылдан - "Агропромбанк" ақша айналымы жөніндегі уәкіл. 1991 жылдан - Шымкент облысы Таукент кентінде "Агропромбанк" филиалының меңгерушісі. 1992 жылдың тамызынан - «Қазақстан Әлембанкі» АҚ басқармасында жетекші экономист, бас экономист, басқарма бастығы, тераға орынбасары. 1995 жылдың қаңтар айынан - дамыту және ынтымақтастық Орталық Азия банк вице-президенті (Алматы қаласы). 1998 жылдың мамырынан - ҚР Премьер-министрі Кеңсесінің Құжаттық қамтамасыз ету бөлімі меңгерушісінің орынбасары. 1999 жылдан бері - ҚР Премьер-министрі Кеңсесінің Қаржы-шаруашылық бөлімінің меңгерушісі. «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001), «Ерен еңбегі үшін» (2005), «Қазақстан Конституцияна 10 жыл» (2005), «Қазақстан Парламентіне 10 жыл» (2006) медальдарымен марапатталған. Әскери атағы - полковник. Діни көзқарасы - дінге сенеді. Хоббиі - жүзу, серуендеу, табиғат аясында демалу. Сүйіп оқитын әдебиеті - детективтер. Үйленген. Жұбайы - Сопбекова Сәуле Сапарқызы, үй шаруасымен айналысады. Үлдары - Қуанов Бағлан (1992 жылы туған), Қуанов Рауан (1993 жылы туған); қызы - Қуанова Айдана (1996 жылы туған). Дереккөздер
Әдрірахманов Серік Ахашұлы

Әдрірахманов Серік Ахашұлы - 1966 жылы 27 наурызда Павлодар облысы Баянауыл ауданының Баянауыл ауылында туған. Қазақ. Қарағанды мемлекеттік университетінің заң факультетін бітірген (1990), заңгер. Үйленген Жұбайы - Әбдірахманова Жәмиля Полатқызы (1968 ж. туған). Қыздары - Кәмиля (1991 ж. туған), Шолпан (1997 ж. туған). Дереккөздер
Сайлаухан Ғазизұлы Райымбеков

Райымбеков Сайлаухан Ғазизұлы. 1951 жылы 1 қаңтарда Шығыс Қазақстан облысы Жарма ауданының Балажал ауылында туған. Қазақ. Н.К. Крупская атындағы Семей педагогикалық институтының филология факультетін үздік бітірген (1977), оқытушы; Қазақстан менеджмент, экономика және болжамдау институтының экономикалық пәндер факультетін үздік тәмамдаған (1992), М.В. Ломоносов атындағы Мәскеу мемлекеттік университетінің экономика факультетінде бітірген (2006). Йел университетінің Жоғары менеджмент мектебінде (АҚШ); Лондон экономика және саяси ғылымдар мектебінде (Ұлыбритания) оқыған. Экономика ғылымдарының кандидаты (2009). Кандидаттық диссертациясының тақырыбы: «Қазақстандағы аймақтық жүйелердің бәсекеге қабілеттілігі: бағалау әдістері және қамтамасыз ету механизмдері». Республикалық БАҚ беттерінде жарияланған мемлекеттік басқару және аймақтық даму мәселелеріне арналған мақалалар қатарының авторы. Орыс және неміс тілдерін біледі. 1968-1969 жылдары - Семей облысының Жарма ауданындағы «Аптайалтын» комбинатының «Боко» кеніш шах- тасында жер асты үңгілеушісі. 1969-1971 жылдары - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. 1977 жылдан - Қазақстан ЛКЖО Семей қалалық комитетінің хатшысы. 1979 жылдан - Қазақстан ЛКЖО Семей облыстық комитетінде бөлім меңгерушісі. 1984 жылдан - Қазақстан Компартиясы Семей обкомының әкімшілік органдары бөлімінің нусқаушысы. 1986 жылдан - Қазақстан Компартиясы Семей обкомының бірінші хатшысының көмекшісі. 1990 жылдан - Семей облыстық халық депутаттары кеңесі аппаратының жетекшісі. 1992 жылдан - Семей қалалық әкімшілігі басшысының орынбасары. 1994 жылдан - Алматы телекоммуникация кәсіпорны бас директорының бірінші орынбасары.1997 жылдан - ҚР Премьер-министрі Кеңсесінің Мемлекеттік қызмет, кадрлар және бақылау бөлімінің бас инспекторы. 1998 жылдан - ҚР Премьер-министрі Хатшылығының бас инспекторы; ҚР Премьер-министрі Кеңсесінің ұйымдастыру, бақылау және қауіпсіздік бөлімінің бас инспекторы. 1999 жылдан - ҚР Премьер-министрі Кеңсесінің Аймақтық даму және әлеуметтік сала бөлімінің бас инспекторы. 2001 жылдан - ҚР Премьер-министрі Кеңсесінің Аймақтық даму бөлімінің бас инспекторы. 2004 жылдан бері - ҚР Премьер-министрі Кеңсесінің Ұйымдастыру жұмысы және аумақтық даму бөлімінің меңгерушісі. Семей облыстық Халық депутаттары кеңесінің депутаты (1992-1994), өзін-өзі үсынған. «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001), «Қазақстан Конституциясына Южыл» (2005), «Ерен еңбегі үшін» (2006) медальдарымен, ҚазКСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамотасымен марапатталған (1991). Әскери атағы - запастығы полковник. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев, Ф.Д. Рузвельт. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Қазақстан әлемнің жоғары моралі, этикалық стандарттары жене рухани құндылықтары бар, экономикалық тұрғыдан дамыған және гүлденіп-өркендеген елдерінің қатарында болады». Хоббиі - тау шаңғысы, волейбол. Сүйіп оқитын әдебиеті - орыстың және қазақтың классикалық әдебиеті, Шығыс поэзиясы, шетел классикасы. Үйленген. Жұбайы - Райымбекова Гүлзия, шетел компаниясында менеджер. Ұлы - Райымбеков Рүстем (1974 жылы туған); қызы - Райымбекова Еңлік (1977 жылы туған). Дереккөздер
Уәли Уәлиұлы Құрманғали

Құрманғали Уәлиұлы Уәли 1947 жылы 28 тамызда Жамбыл облысы Қордай ауданының Михайловка ауылында туған. Қазақ. Әкесі - Уәли Санбайұлы. Анасы - Күлбаршын Құдайбергенқызы. Еңбек Қызыл Ту орденді Қазақ ауыл шаруашылығы институтын бітірген (1974), ғалым-агроном. «Нұр Отан» ХДП мүшесі (1999 жылдан). 1965 жылдан - «Алмалы» кеңшарының №2 бөлімшесінің орталық жөндеу шеберханасының слесарі, суарушысы. 1969 жылдан - Еңбек Қызыл Ту орденді Қазақ ауыл шаруашылығы институтының студенті. 1974 жылдан 1975 жылдың қаңтарына дейін - Жамбыл жеміс-жидек кеңшарының бригадирі. 1975 жылдың қарашасынан - №3 бөлімшесінің бригадирі - «Алмалы» кеңшарының аға агрономы. 1981 жылдан - «Сарыбұлақ» кеңшарының бас агрономы. 1984 жылдан - ауыл шаруашылығы басқармасының бас агрономы. 1985 жылдан - Жамбыл облысы Қордай аудандық партия комитетінің ауыл шаруашылығы бөлімінің меңгерушісі. 1988 жылдан - «Алмалы» жеміс-шарап кеңшарының директоры. 1992 жылдан - Жамбыл облысы Қордай аудандық әкімшілігінің басшысы. 1995 жылдан -Жамбыл облысы Шу ауданының әкімі. 1998 жылдан - Жамбыл облысы Қордай ауданының әкімі. 2007 жылдың қыркүйегінен бері - ҚР Парламенті Мәжілісі 4-ші шақырылымының депутаты, Қаржы және бюджет комитетінің мүшесі. «Құрмет» орденімен (1999); «Астана», «Қазақстан Республкасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001), «Қазақстан Конституциясына 10 жыл» (2005), «Астананың10 жылдығы» (200М) «Манас» эпосына 1000 жыл» медальдарымен; Қырғыз Республикасының Құрмет грамотасымен марапатталған. Әскери атағы - отставкадағы полковник. Діни көзқарасы - мұсылман. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Мен біздің еліміздің әлемдік қауымдастықта аса жоғары маңыз арқплайтынына сенемін және Қазақстанның ұланғайыр істер атқару және ұлы болашақ үшін әуелден тарихи тұрғыда айқындалып қойылғанына нық сенемін Хоббиі - ат спорты және жылқы шаруашылығы. Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи шығармалар және жануарлар дүниесі туралы шығармалар. Үйленген. Жұбайы - Седуақас Аңсаған Сәдуақасқызы, педагог. Қыздары -Уәли Қатира Құрманғалиқызы (1972 жылы туған) педагог; Уәли Индира Құрманғалиқызы (1974 жылы туған), педагог; ұлдары - Уәли Қайсар Құрманғалиұлы (1979 жылы туған), ҚГ ІІМ офицері; Уәли Нұрсұлтан Құрманғалиұлы (1999 жылы туған). Құрманғали Уәлиев (28 тамыз 1947 жыл, Қордай ауданы, Михайловка ауылы) - 1992-95 ж. Қордай ауданының әкімі, ҚР Парламенті Мәжілісінің экс-депутаты. Еңбек жолы 1974 ж. Қазақ ауыл шаруашылығы университетін бітірген. 1974-79 ж. Жамбыл ауданы "Плодоягодный" кеңшерында бригадир. 1979- 84 ж. Қордай ауданы "Сарыбұлақ" кеңшарында бас агроном, 1984-85 ж. Қордай ауданы агроөнеркәсіп бірлестігінде бас агроном, 1985-88 ж. Қордай ауданы Коммунисттік партия комитетінің ауыл шаруашылығы бөлімінің меңгерушісі, 1988-92 ж. Қордай ауданы "Алмалы" кеңшарының директоры, 1992-95 ж. Қордай ауданының әкімі, 1995-98 ж. Шу ауданы әкімі қызметтерін атқарған. 1998 ж. ақпан айынан бастап Қордай ауданынң әкімі. "Қазақстанның 10 жылдығы" медалімен мараппаталды. Дереккөздер
Светлана Ивановна Ферхо

Светлана Ивановна Ферхо - 1953 жылы 9 наурызда Шығыс Қазақстан облысының Зырян қаласында туған. Орыс. Анасы - Дилье Мария Григорьевна, зейнеткер, Зырян ет комбинатында бухгалтер болып жұмыс істеген. Өскемен педагогикалық институтының тарих факультетін бітірген (1979); тарих, қоғамтану пәндерінің мұғалімі. Педагогика ғылымдарының кандидаты (2004). Кандидаттықдиссертациясының тақырыбы: «Оқыту процессіндегі электронды оқулық басылымдарын пайдалану жөніндегі мұғалімдердің біліктілік кәсіпқойшылығының қалыптасуы». 20 жарияланымның авторы. «Нұр Отан» ХДП мүшесі (1997 жылдан). 1970 жылдан - Ленин атындағы орта мектепте аға пионерлер жетекшісі, тарих, қоғамтану пәндерінің мұғалімі (Зырян қаласы). 1977 жылдан - Островский атындағы орта мектепте мектептен тыс жұмыстарды ұйымдастырушы (Зырян қаласы). 1983 жылдан - Островский атындағы орта мектептің директоры. 1991 жылдан - Зырян қаласының білім беру бөлімінің меңгерушісі. 1999 жылдан - Шығыс Қазақстан облысының білім беру департаментінің директоры. 2006 жылдан - Өскемен қаласы әкімінің орынбасары 2007 жылдан бері - Қазақстан Парламенті Мәжiлiсі 4-ші шақырылымының «Нұр Отан» ХДП тізімі бойынша депутаты, Әлеуметтік-мәдени даму комитетінің мүшесі. Облыстық іскер әйелдер ассоциациясының мүшесі. ҚазКСР білім беру үздігі (1985). ҚР Құрметті білім беру қызметкері (2002). «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001), «Ерен еңбегі үшін» (2004) медальдарымен; ҚазКСР Құрмет грамотасымен (1983) марапатталған. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Өркендеу тәуелсіздік, жоғары бедел, Қазақстан халықтарының достығының мойындалуы». Хоббиі - саяхат, достармен араласу. Сүйіп оқитын әдебиеті - классикалық әдебиет. Тұрмыс құрған. Жұбайы - Ферхо Валерий Адольфович (1948 жылы туған), «Алтай Пауэр» Согринск ЖЭО АҚ кураторы. Ұлы - Игорь (1974 жылы туған); қызы - Ольга (1985 жылы туған). Дереккөздер