kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Константин Семенович Лосев

Константин Семенович Лосев (1918 ж. т.), паровоз шаруашылығы инженері. Томск электро-механикалық институтын бітірген (1941). 1959 ж. қарашада Полудин аудандық партия комитетінің 1-хатшысы болып сайланды, 1962-64 ж. аумақтық-өндірістік кеңшар, ұжымшар басқармаларын басқарды. 1964 жылдан Солтүстік Қаз. облыстық партиялық-мемлекеттік, кейіннен халықтық бақылау комитетінің төрағасы, Солтүстік Қаз. обкомының 2-хатшысы. Қаз. Компартиясы ОК-нің жаңадан құрылған Жезқазған облысы бойынша ұйымдастыру бюросын басқарды. 1973 ж. сәуірде Жезқазған облысы партия комит. 1-хатшысы болып сайланды. КСРО Жоғарғы Кеңесінің (1974,1979), ҚазКСР Жоғарғы Кеңесі (1972) депутаты, Қаз. Компарт. ОК мүшесі (1978) болып сайланған. ҚОКП 26-съезінің делегаты. Отан алдында сіңірген еңбегі үшін Ленин (1957), Октябрь революциясы (1974), Еңбек Қызыл Ту (1967, 1971, 1980) орденьдерімен, ҚазКСР Жоғарғы Кеңесінің грамоталарымен марапатталған. Дереккөздер
Сергей Викторович Лохвицкий

Сергей Викторович Лохвицкий (1935 ж. т.), хирург, медицина ғылымдарының докторы (1972), профессор (1977). И. М. Сеченов атындағы 1-Мәскеу медицина институтын (1958) бітірген. 1975 жылдан Қарағанды Мемлекеттік медицина институтының хирургиялық аурулар кафедрасының меңгерушісі, өрі 1984 жылдан ғылыми жұмыс жөніндегі проректоры. 300-дей ғылыми еңбектің, оның ішінде 5 монографияның, 5 өнертабыстың авторы. Негізгі ғылыми еңбектері хирургиялық пульмонологияға, гепатолоргияға, ангиохирургияға, ірінді хирургияға арналған. Лохвицкий қол саусақты микрохирургиялық тәсілмен ауыстырып салу операцияларын жасады, лимфалық жүйелердің реконструкциялық хирургиясы мәселелерін шешу үстінде. Дереккөздер
Ольга Андреевна Лубенец

Ольга Андреевна Лубенец (1919-1996), педиатр дәрігер, Социалистік Еңбек Ері (1969), ҚазКСР-інің еңбек сіңірген дәрігері (1964). Мәскеу медицина институтын бітірген (1941). 1941-45 ж. Ульянов ауданының Семізбұғы кеніші жанындағы учаскелік аурухананың меңгерушісі болды. 1946-48 ж. балалар консультациясында, 1948-1953 ж. қалалық балалар ауруханасындадәрігер, 1953-54 ж. облыстық балалар ауруханасының ординатор-дәрігері, 1954-1971 ж. бас дәрігері, 1971-1985 ж. дәрігер-физиотерапевті болып істеді. Лубенец облыста денсаулық сақтау ісін дамытуға үлкен үлес қосты. Ленин орденімен марапатталған. Дереккөздер
Федор Григорьевич Лукинский

Федор Григорьевич Лукинский (1927 ж. т.), шахта тіреуші, Социалистік Еңбек Ері. Жезқазғанда шахтаға тіреуші болып орналасты. Кейін Жезқазған кен-металлургия комбинатында №31-32 шахтаның тіреушілер бригадасын басқарды. Ол өзінің жаңа мамандығын тез арада меңгерумен катар, кен түсірген жерді тіреу және люк құрылысына көптеген жаналықтар енгізді. Ол басқарған тіреушілер бригадасының сапалы жұмыстарының нәтижесінде, №44, №31-32 және «Покро» шахталары мераімінен бұрын пайдалануға берілді. Дереккөздер * Муканов Умирбек, [http://old-site.karlib.kz/saryarka/karaganda/book/Mukanuly_gorod%20Satbaev.pdf Лукинский Фёдор Григорьевич]// Город Сатпаев и сатпаевцы. — Жезказган: ОАО «Полиграфия», 2003. — С. 48. — 190 с. — ISBN 9965-614-12-1.
Ермағамбет Лұқпанов

Ермағамбет Лұқпанов (1952 ж. т.), журналист, өлке тарихын зерттеуші. ҚарМУ-ді бітірген (1975). Қарағанды облысы «Орталық Қазақстан» газегінде тілші, жауапты хатшының орынбасары, жауапты хатшы, бас редақтордың орынбасары. Қазақстан Журналистер одағы мен «Атамұра» қорпорациясының Ә. Бөкейханов атындағы сыйлығының лауреаты (1978). ҚР Мәдениет министрлігінің «Мәдениет қайраткері» белгісінің иегері (2002). «Жауынгер қыздар — Боевые подруги» (1995), «Аймақ өмірінің айнасы» (1997), «Арқа ардақтылары» (1998), "Желтоқсан жанғырығы" (2001), «Ақпарат айдынында» (2001), «Қазыналы қарашаңырақ» (2004), «Тұғыры биік Теміртау» (2005) сияқты тарихи очерк кітаптарының авторы. Дереккөздер
Аглаида Андреевна Любер

Аглаида Андреевна Любер (1900-1980). көмір петрографы, палинолог, Қарағанды бассейні көмірінің петрографиялық құрамың тұңғыш зерттеуші, геол.-минералогия ғылымдарының кандидаты (1937). Ленинград Мемлекеттік университетін бітірген (1926). 19311958 ж. Қарағанды бассейнінде зерттеу жүргізді. Мұнда Любер КСРО-да тұңғыш рет көмір қабаттарын петрографиялық құрамы және спора-тозаң комплекстері бойынша параллельдеу тәсілін жасады, тәсіл еліміздің басқа бассейндерінде кең қолдау тауып, Халықаралық геологиялық конгрестің 17-сессиясында мақұлданды (Мәскеу, 1937). Дереккөздер
Юрий Александрович Зеленцов

Юрий Александрович Зеленцов - 1949 жылы 21 желтоқсанда Батыс Қазақстан облысында туған. Орыс. Әкесі - Зеленцов Александр Фокеевич, музыкант. Анасы - Чемоданова Александра Ивановна, зоотехник. А.С. Пушкин атындағы Орал педагогика институтының тарих-филология факультетін бітірген (1975), орыс тілі мен әдебиетінің мұғалімі. 1976 жылдан - А.С. Пушкин атындағы Орал педагогика институтының қоғамдық мамандықтар факультетінің деканы. 1986 жылдан - Теміржолшылар Мәдениет сарайының, кейіннен Жастар Мәдениет сарайының директоры. 1999 жылдан бері - Батыс Қазақстан облыстық A.Н. Островский атындағы орыс драма театрының директоры (Орал). Орал қаласы Промышленный ауданының депутаты (Орал темір жол бөлімшесі атынан ұсынылған, 1985-1986). ҚР Президентінің Құрмет грамотасымен марапатталған (2001). Мәдениет қайраткері (2010). Әскери атағы - запастағы старшина. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Дамыған, өркениетті мемлекет». Хоббиі - аңшылық, балық аулау. Сүйіп оқитын әдебиеті - классикалық әдебиет. Үйленген. Жұбайы - Кузьмичева Марина Викторовна, музыка оқытушысы. Қызы - Зеленцова Валентина (1976 ж. т.); ұлы - Зеленцов Игорь (1980 ж. т.). Дереккөздер
Алексей Андреевич Любименко

Алексей Андреевич Любименко (1927), егінші, Социалистік Еңбек Ері (1981). Еңбек жолын 1943 ж. МТС-та трақторшы болудан бастады. 1961 жылдан 20-партсъезд атындағы кеңшарда трақтор-егіс бригадасының бригадирі болған, еңбекте ірі табысқа жеткен. 3 мәрте Ленин орденімен, Еңбек Қызыл Ту орденімен марапатталған. Есімі ҚазКСР Құрмет Алтын кітабына енгізілген (1981). Дереккөздер * [http://www.bukhar-zhirau.kz/ru/honor_1 Почётные граждане Бухар-Жырауского района]
Кирилл Петрович Лященко

Кирилл Петрович Лященко (1910-1985), құрылысшы. Социалистік Еңбек Ері (1958). 1936-1970 ж. Балқаш қаласында «Балқашқұрылыс» тресінің №3 құрылыс басқармасының өндеушілер бригадасын басқарды. Ленин орденімен марапатталған. Дереккөздер
Майбас Төрехан

Майбас Төрехан (Әкімжанов Төрехан Майбасұлы, 1954 ж. т.), жазушы, журналист, өлке тарихын зерттеуші. Шет ауданының түлегі. Арғын тайпасы, Қаракесек руының Керней бұтағынан шыққан. ҚарМУ-ді бітірген (1980). Ақадыр аудандық «Ақадыр таңы — Агадырская новь» газетінің тілшісі, бөлім меңгерушісі, жауапты хатшысы, редакторының орынбасары, редақторы болған. 1998-2006 жылдары Қарағанды облыстық «Орталық Қазақстан» газетінің бөлім меңгерушісі, 2006-2013 жылдары "ҚазАқпарат" баспасының директоры, республикалық "Жас қазақ" апталығының Қарағанды облысы бойынша меншікті тілшісі болады. Бүгінде Қарағанды облыстық "Орталық Қазақстан" газеті Бас редакторының орынбасары. ҚР Мәдениет министрлігінің «Мәдениет қайраткері» белгісінің иегері (2004). Көптеген этно-танымдық мақалалардың, «Кенді өлке» (1990, орыс тілінде), «Керней шежіресі» (2002, 2005), "Елқұжат", "Абадан", "Шікіл", "Үшінші ауыл", "Оныншы ауыл", "Айбар", "Жауһар", "Портреттер" (2013) кітаптарының, "Айбөкен" прозалық жинағының (2011) авторы. Дереккөздер
Гүлнар Буважанқызы Зиятова

Гүлнар Буважанқызы Зиятова (1976 жылы 4 қазанда Шевченко қаласында туған) — педагог, балетмейстер. Өмірбаяны Т. Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясының театр факультетін бітірген (2000), драма режиссері. 1994 жылдан 1995 жылдары - Ақтау қаласы №23 орта мектебінде қосымша білім беру педагогі. 2000 жылдан - Ш. Құсайынов атындағы Ақмола облыстық қазақ музыкалық-драмалық театрында хормейстер. 2002 жылдан бері - Маңғыстау облыстық музыкалық драма театрында бас балетмейстер. Жеке өмірі Ұлты - Қазақ. Діни көзқарасы - мұсылман. Қазақ және орыс тілдерін біледі. Қызығушылығы (хоббиі) - кино, балет, театр. Сүйіп оқитын әдебиеті - Омар Хайям, Шыңғыс Айтматов. Отбасы Әкесі - Зиятов Буважан, марқұм, өнеркәсіп саласында жұмыс жасаған. Анасы - Зиятова Алма, үй шаруасында. Тұрмыс құрмаған. Дереккөздер
Майқұдық

]] Майқұдық - Қарағандының тұрғын аймағы. Қаланың солтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан. Ауданы 1500 га-дан астам. Майқұдық солтүстік-шығысы мен шығысында өнеркәсіп орындарымен, батысында Қарағанды—Астана темір жол магистралымен, оңтүстік-шығысында қаламен шектеседі. Майқұдық 1930 жылдары ауыл ретінде пайда болды. Көмір бассейнін игеруге байланысты Майқұдық шағын қабатты үйлері бар жұмысшы кентке айналды. 1957 ж. «Қарағанды Мемлекеттік шахта жобалау» институты қаланың бас жоспарын кайта қарағаннан кейін (арх. О. П. Кудрявцева, И. С. Иванова) Майқұдық қаланың күрделі құрылыс жүйелі жоспары бар негізгі тұрғын аймағына айналды. Майқұдықтың құрылысында қаланы дамытудың тарихи кезендері толық шешімін тапқан: соғысқа дейінгі шағын қабатты үйлер, соғыстан кейінгі 2-3 қабатты тұрғын үйлер және қазіргі заманғы 5-9 қабатты шағынаудандар. 1972 жылдан бастап Майқұдық перспективалық жоба бойынша (арх. С. И. Мордвинцев, Н. С. Токаев, А. В. Ермолаев, Ю. П. Себелев, М. О. Жандәулетов) салынып, басты көшелер мен магистралдар кайтадан тұрғызылды. Майқұдықта мәдениет және демалыс паркі, 14 шағынаудан, жеке меншік нысандар, «Ботагөз», кинотеатры, балабақшалар мен жалпы білім беретін мектеп, арнайы мамандырылған колледждер бар. Бас магистральдары — К. Маркс, Магнитогорск, Архитектура, Бейімбет Жармағамбетұлы Майлин көшелері. Дереккөздер
Николай Степанович Журавлев

Журавлев Николай Степанович 1926 жылы 9 мамырда РКФСР Новопаловка ауылында туған. Ворошиловград мемлекеттік көркемсурет училищесінің кескіндеме бөлімінің 1-ші курсын (1941); Ворошиловград мемлекеттік көркемсурет училищесін (1950) суретші - қыш бұйымдарын жасаушы; Харьков мемлекеттік институтын (1956) суретші-мүсінші мамандығы бойынша бітірген. ҚР Көркемөнер академиясының академигі (2007 жылдан). Бейнелеу өнері кафедрасының доценті (1971 жылдан). Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалықуниверситеттің профессоры (2001 жылдан). Бейнелеу өнерінің түрлері - мүсін (монументалды, жанрлық, портреттік). Көптеген станоктық және монументалды жұмыстардың авторы, сонымен қатар Қазақстанның қалалары мен аудан орталықтарындағы 30 астам мемориалды ескерткіштер, оның ішінде - «Кеңес билігі үшін күрескерлерге» 4 фигуралы композиция, Д. Фурманов (1967) пен О.Жандосовқа (1969) ескерткіштер. 1957 жылдан Алматы, Мәскеу, Баку, Ленинград, Ташкент, Семей, Қазан, Киев, Теміртау, Қараганды, Душанбе, Вильнюс, Фрунзе қалаларындағы тақырыптық, шығармашылық, көркемсурет көрмелердің қатысушысы. Жеке 2 көрмесін өткізді (1986, 2006). Жұмыстары Ә. Қастеев атындағы Мемлекеттік өнер мұражайында сақталуда. 1942-1945 жылдары - фашисттік концлагерьлердің кәмелетке толмаған тұтқыны (Германия). 1956-1965 жылдары - Н.В. Гоголь атындағы Алматы көркемсурет училищесінің сурет, мүсін, композиция, пластикалық анатомия, берік материалдардағы жұмыстар пәндерінің оқытушысы. 1965 жылдан - Абай атындағы Қазақ мемлекеттік педагогикалық университетінің (Қазір Абай атындағы Қазақ үлттық пед гогикалық университет) физика және математика фкультеті сызу геометриясы және графика кафедрасыны оқытушысы, 1966 жылдан - аға оқытушысы, 1968 жылдан доценттің м.а., бейнелеу өнері кафедрасының меңгеруші м.а., 1970 жылдан - бейнелеу өнері кафедрасының меңгрушісі, 1975 жылдан - сурет кафедрасының меңгерушісі. Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университетінің көркемсурет және графика факультетінде оқытушылы әрі тәлімгер қызметтерін атқарып келеді. КСРО (1957 жылдан) және ҚР Суретшілер одағыны мүшесі. «Ерен еңбегі үшін. В.И. Лениннің туғанына 100 жыл туу құрметіне» (1970), көпжылдық адал қызметі үшін «Еңбек ардагері» (1986), Ы. Алтынсарин атындағы ағарт және ұстаздық қызметіндегі айрықша еңбегі үшін (1988) Марапаттар «1941-1945 жылдарындағы ¥лы Отан соғысы Жеңісінің алпыс жылдығы» (2000) медальдармен; «Ы. Алтынсарин белгісімен (2008); КСРО Жоғарғы Кеңесінің, ҚР Суретшіле одағының құрмет грамоталарымен марапатталған. Діни көзқарасы - православиелік. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - «Өз елінің өркенде мен аман-саулығын ойлайтын қамқоршы адам». Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Қазақста жоғары дамыған 30 ел қатарына кіреді». Хоббиі - шахмат, балық аулау, саңырауқұлақ теру. Сүйіп оқитын әдебиеті - Р. Гамзатов, С. Есенин, Ш. Айтмтов, Ю. Никитин, С. Михалков. Үйленген. Ұлдары - Николай (1952 ж. т.), Александ (1958 жылы туған), Виктор (1960 жылы туған); қызы-Людмила (1956 жылы туған 10 немересі және 5 шөбересі бар. Дереккөздер
Владимир Степанович Иваненко

Владимир Степанович Иваненко - 1929 жылы 23 шілдеде УКСР Запорожье облысы Покровская Приморпосад деревнясында туған. Орыс. Куйбышев театр студиясын бітірген (1954), драма театрының әртісі. 1950 жылдан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. 1954 жылдан - Куйбышев театрының актері. 1957 жылдан - жасөспірім көрермендер Театрының актері (Куйбышев); Бельск драма театрының актері (Молдавия). 1958 жылдан - Сызрань драма театрының актері. 1963 жылдан бері - Тың өлкесі театрының актері (қазіргі М. Горький атындағы орыс драма театры, Астана). 20 жылдан астам уақыт бойына актер Теміржолшылардың Мәдениет сарайындағы Халық театрына басшылық еткен, онда 24 спектакль қойған. 200-ден астам рөлде ойнаған. Келесі спектакльдерде ойнайды: М. Әуезовтың «Хан Кене» (Хан Кенесары) және «Абай Жолы» (Қодар); У. Шекспирдің «Отелло» (Брациано); М. Горькийдің «Қария» (Қария) және «На дне» (Лука); А. Дударовтың «Ымыртта» (Старцев); М. Булгаковтың «Шебео мен Маргарита» (Берлиоз); Н. Гогольдің «Үйлену» (Жұмыртқа) және «Мұнда бәрі де өзіміз...» («Ревизор», А.Ф. Земляника); А. Пушкиннің «Борис Годунов» (Борис Годунов және патриарх); И. Оразбаевтың «Шыңғысхан» (Жебе); А.П. Чөховтың «Шие бағы» (Симеонов-Пищик) және «Шағала» (Сорин); Л. Разумовскаяның «Апалы-сіңілілер» (Қария); Ф.М. Достоевскийдің «Сайтандар» (Шигалев); О. Заградниктің «Соқпалы сағатқа арналған соло» (Райнер) жәнө т.б. көптеген спектакльдер. «Тың игергөні үшін», «Ерен еңбегі үшін. В.И. Лениннің туғанына 100 жыл толуына орай», «Социалистік жарыстар жеңімпазы», «Ерен еңбегі үшін» медальдарымен; ҚР Мәдениет министрлігінің, Астана қаласы әкімінің және Мәдениет басқармасының құрмет грамоталарымен марапатталған. Қазақстанның Еңбек сіңірген қайраткері. Үйленген. Жұбайы - Иваненко Галина Николаевна, зейнеткер. Дереккөздер
Айгүл Серікқұлқызы Иманбаева

{{Музыкант } }} Айгүл Серікқұлқызы Иманбаева (15 наурызда 1977 жылы, Жамбыл облысы, Қордай ауданы, Кенен ауылында туған) — қазақстанның эстрада әншісі, актриса. Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері, "Дарын" мемлекеттік жастар сыйлығының иегері. Өмірбаяны Балалық шағын Жамбыл облысы Қордай ауданы Кенен Әзірбай ауылында өткізген. Орта мектеп кезінен бастап музыкаға жақын болған Айгүл «Баян» класын аяқтап шығады. 1994 - 1998 жылдар арасында Темірбек Жүргенов атындағы өнер академиясын сәтті аяқтап шығады. 1998 жылы Жүсіпбек Елебеков атындағы колледжде ұстаздық қызметіне қабылданады. Және де сол уақыт арасында Ғабит Мүсірепов атындағы академиялық театрға актрисалық қызметіне жұмысқа тұрады. 2001 жылы Хабар арнасындағы «Ұят болмасын» бағдарламасының жүргізушісі әрі келіннің образын алып шығады. 2001 жылы алғаш рет ұйымдастырған Республикалық көлемде өткен әзіл ысқақ жарысында әншілерге пародия жасағаны үшін бірінші орынды жеңіп алады. Театр қабырғасында әр түрлі сарындағы образдарды ойнап үлгерген. «Қыз Жібек» спектакілінде «Жібек» рөлін, «Пай, пай, жас жұбайлар ай» да «Ғазиз» рөлін, Таланған тағдыр» да «Гүлжан» рөлін, «Алма бағы», да «Алма» рөлін «Көгілдір такси», де «Клара» рөлін, «Желтоқсан желі» де «Ақмарал» т.б. рөлдері. Кино саласында да біраз жетістіктерге жетіп үлгерді. 2004 жылы Мосфильм түсірген «Человек ветер» фильмінде Шолпан атты қыздың рөлін сомдап шықты. Отандық кинорежиссерлердің де біраз туындыларының басты рөлдерін сомдап шықты. Олар: 2005 жылы «Сүйінші» фильмінде елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтің анасының рөлін сомдап шықса 2010 жылы Баян Есентаеваның продюсерлігімен әрі барлық өнер адамдарының қатысуымен түсірілген «Ғашық жүрек» атты кинода басты рөлдердің бірі Майра Итаяқованың образын сомдап шығады. 2011 жылы аталмыш фильмнің екінші бөліміне де түседі. 2002 жылы Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университетінің магистратурасына журналистика факультетіне тапсырады. Эстрада саласына 1999 жылдан бастап өнер көрсетіп келеді. Қазіргі таңда 10 бейнеклипі отыздан астам әндері бар. 2007 жылы ең алғашқы «Таңғы елес» атты жеке шығармашылық кешін өткізді. 2006 жылы Мемлекеттік «Дарын» сыйлығының иегері атанады. 2011 жылы тәуекелге бел буып жеке «А.И» драма театрын ашады. Азғантай ғана уақыт өтсе де көрермендерге екі спектаклін көрсетіп үлгерді. Оның бірі Ж.Ануйдің «Медея» трагедиясы болса екіншісі Ш.Бошпековтың «Темір қатын» комедиясы болып табылады. Жеке мағлұматтары * Діни көзқарасы - Ислам. * Саяси қайраткер ретіндігі идеалы - Н.Ә. Назарбаев, И.Н. Тасмағамбетов. * Хоббиі - би билеу, вокал, спорт. * Қазақ, орыс және француз тілдерін жақсы меңгерген. Әбдімүтәлиев Асылжан Сәбитұлы атты бір ұлы бар. Марапаттары * 2004 ж. халықаралық «Азия Дауысы» конкурсының «Қазақ әндері» конкурсындағы Бас жүлдесін иемденген. * 2006 ж. "Дарын" мемлекеттік жастар сыйлығының лауреаты. * 2010 ж. «Жылдың үздік әншісі». *2015 жылы ҚР тұңғыш президенті Н.Ә.Назарбаевтың қолынан Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері құрметті атағын алды. Дереккөздер
Лидия Тәжәдінқызы Кәден

{{Кинематограф { } }} Лидия Тәжидинқызы Кәденова (17 ақпан 1952 жылы Ақтөбе облысы Ырғыз ауданында туған) — актриса. Қазақстанның еңбек сіңірген артисі (1991). Парасат және Құрмет ордендерінің иегері. Қазақстан Республикасының мәдениет саласындағы мемлекеттік степендиясының иегері. Биография 1952 жылы Ақтөбе облысы, Ырғыз ауданында туған. 1967 жылы Ақтөбедегі мәдени ағарту училищесін бітірген. 1970-1974 жж Құрманғазы атындағы Қазақ Ұлттық консерваториясының "актерлік шеберлік" мамандығы бойынша бітіріп шықты. Білімі Қазақ Ұлттық консерваториясынның (бұрынғы Алматы консерваториясы) "актерлік шеберлік" факультетін бітірген (1970-1974 жж). Еңбек жолы * 1974 жылы Ғ.Мүсірепов атындағы Қазақ балалар мен жасөспірімдер театрының актерлік бөліміне қабылданады. Осы кезге дейін осы қара шаңырақта еңбек етеді. * "Тамаша" әзіл-сықақ театрында да жұмыс жасады. Фильмдері * 1987 - «Зять из провинции» – Софа (реж. С.Нарымбетов) * 1988 - «Балкон» (реж. Қ.Салықов), * 1988 - «Восхождение на Фудзияму» (реж. Б.Шәмшиев), * 2009 - «Город мечты» – Газиза * 2013 - «Женский доктор-2» - Гульнар (реж. А.Гойда, И.Громозда) Марапаттары * ҚР мәдениет саласындағы мемлекеттік степендиясының иегері * 2016 - "ҚР тәуелсіздігіне 25 жыл" медалі * 2015 - Парасат ордені * 2015 - "Еңбек ардагері" медалі * 2005 - Құрмет ордені * 1991 - Қазақ КСРнің еңбек сіңірген артисі Дереккөздер
Оразхан Сәдуақасұлы Кенебаев

{{Кинематограф } { } }} Оразхан Сәдуақасұлы Кенебаев (16 наурыз 1950, Төңкеріс ауылы, Андреев ауданы, Талдықорған облысы — 6 сәуір 2024, Алматы) — қазақстандық актер, театр режиссері. Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері (2003). Құрмет орденінің иегері (2011). Жалпы мәліметтер Уақ тайпасынан шыққан. Әкесі — Кенебаев Сәдуақас, марқұм, механизатор болып жумыс істеген. Анасы — Шәріпова Нұржібек, марқұм, ұжымшарда жұмыс істеген. Т. Жүргeнов атындағы Қазақ мемлекеттік өнер институтының драма мен кино режиссурасы факультетін бітірген (1995), драма мен кино режиссері. Доцент. 1976 жылдан — М. Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театрының актері. 1989 жылдан — Ғ. Мүсірепов атындағы Қазақ мемлекеттік жасөспірімдер мен балалар театрының актері. 1995 жылдан - Абай атындағы Жамбыл облыстық драма театрының бас режиссері. 1998 жылдан бері — М. Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театрының актері, сонымен қатар 2000 жылдан бері — Т. Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясының оқытушысы. 2007 жылдан «Драма театрының актері» атты жеке мастер-класын жүргізөді (18 студент). Шығармашылығы «Абай» (Оразбай), «Абылай хан» (Қалдан шері, Орыс елшісі), «Ревизор» (Дуанбасы), «Томирис» (Балхаш), «Қамар сұлу» (Омар), «Махаббаттыңғажап әні» (Қожақ), «Атжылаған түн» (Төраға), «Құдалар» (Момын), «Мөлдір махаббат» (Әбутәліп) және басқа спектакльдерде ойнайды. «Мосфильм» киностудиясының «Дивизия командирінің күні» (Барлаушы), «Қазақфильм » киностудиясының «Әлия» (Солдат), «Өтелмеген қарыз» кинофильмдерінде ойнаған. Режиссерлік-қойылымдық жұмыстары: М. Задорновтың «Күйеуіңізді сатыңызшысы», Б. Мұқайдың «Кавалерлері», О. Боранбаевтың «Баламуты», Қ. Мұхамeтжанов пен Ш. Айтматовтың «Фудзиямадағы кездесу» және басқалар. М. Әуезовтің 100 жылдығына арналған Халықаралық фестивальда «Қобыланды» спектаклінің қойылымы үшін «Ең үздік режиссер» бас жүлдесін алған. Жеке қасиеттері Діни көзқарасы — «Діндар емеспін, құдыреті күшті Құдайға сенемін». Саяси қайраткер ретіндегі идеалы — Д.А. Қонаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Жоғары мәдениетті халқы бар, ұлы, өркендеген ел». Хоббиі — автомобиль. Сүйіп оқитын әдебиеті - драматургия, тарихи шығармалар, Абайдың еңбектері. Үйленген. Жұбайы — Кенебаева Людмила Сүлтанқызы (1952 ж. т.), М. Әуезов атындағы Қазақ мемлекөттік академиялық драма театрында кадрлар бөлімінің бастығы. Қызы — Әсел (1983 ж. т.), драмтеатр режиссері; ұлы — Бахтияр (1972 ж. т.), электроншы-инженер. Марапаттары * 2003 жылғы президент жарлығы бойынша Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері құрметті атағы берілді. * 2008 жылы Қазақ ұлттық өнер академиясының доценті (ғылыми атағы) * 2010 жылы Қазақ ұлттық өнер академиясының профессоры (ғылыми атағы) * 2011 жылы президент жарлығымен «Құрмет ордені » мен марапатталған. * 2016 жылы "ҚР тәуелсіздігіне - 25 жыл" медалі. Дереккөздер
Светлана Юрьевна Кокшинова

Светлана Юрьевна Кокшинова - 1970 жылы 3 тамызда Алматы облысының Талғар қаласында туған. Алтайлық. Әкесі - Кокшинов Юрий Михайлович. Анасы - Кокшинова Тамара Семеновна. Мәскеу академиялық хореография училищесін үздік бітірген (1988); Т. Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясының хореография факультетін үздік бітіргөн (2003), педагог-хореограф. 1988 жылдан - ҚазКСР Мемлекеттік классикалық би ансамблінің балет жеке орындаушысы. 2008 жылдан бері - ҚР Мемлекеттік академиялық би театрының жеке орындаушысы және педагог-үйретуші. «Кармен-сюита», «Аққу көлі», «Гәкку - аққу әні», «Шыңғысхан құштарлығының агониясы», «Болеро», «Саломея», «Шопениана», «Пахита» және т.б. спектакльдер мен концерттік нөмірлерінде өнер көрсетеді. «Арабөск» Халықаралық балет әртістері сайысының лауреаты (Пермь қаласы, 1992). «Ерен еңбегі үшін» медалімен марапатталған (2000). Қазақстанның Еңбек сіңірген қайраткері (2003). Діни көзқарасы - барлық діндерге құрметпен қарайды. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - И. Ганди, Н.Ә. Назарбаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Азияның мәдениет және қаржы орталығы». Хоббиі - кітап оқу, үлкен теннис. Сүйіп оқитын әдебиеті - М. Булгаков, Б. Акунин, деректі- тарихи жинақтар. Тұрмыс құрған. Жұбайы - Мачулис Витаутас Пятро. ¥лы - Мачулис Арвидас (1994 ж. т.). Дереккөздер
Ералы Тоқанұлы

Ералы Тоқанұлы (1931 жылы туған) - дәрігер, әуесқой композитор. Қарағанды медициналық институтында оқыды. 1959 жылдан бері учаскелік, аудандық ауруханаларда дәрігерлік қызмет атқарды. Ән және күй шығарумен әуестенеді. «Жақсыларға», «Қоңырқазым», «Аққуым», «Аққайың», «Жаңаарқа», «Атамекен», «Тепеңдеме», «Жеңеше», «Түлкі-дүние», «Қазақ халқы туралы толғау» атты әндер мен «Дүние-ай» (Қoсбасар), «Толқын», «Ықыласқа», «Қайдасың, Сәкен», «Сұржорға», «Карттық», «Серпіліс» күйлерінің авторы. Дереккөздер
Бахтияр Талапбекұлы Тәуірбеков

Бахтияр Талапбекұлы Тәуірбеков (19 маусым, 1954 жыл, Павлодар қаласында туған) - суретші. Өмірбаяны * Алматы мемлекеттік көркем-театр институтының көркем-сурет факультетін бітірген (1992), декоративтік-қолданбалы өнер суретшісі. * 1992 жылдан жеке шығармашылық қызметпен айналысады. * 1997-1999 жылдары - Қазақстан Суретшілер Одағы төрағасының орынбасары (Алматы қаласы). * 2009 жылдан бері - Қазақстан Суретшілер Одағының жауапты хатшысы. Отбасы * Әкесі - Тәуірбеков Талапбек Елеубекұлы, марқұм, облыстық прокуратураның тергеу бөлімінің бастығы қызметін атқарған. Анасы - Тәуірбекова Нағима Жұмагелдіқызы, зейнеткер, облыстық драма театры труппасының меңгерушісі болып жұмыс істеген. * Үйленген. Жұбайы - Тәуірбекова Мария Пішембайқызы. * Ұлдары - Тәуірбек Жанат Бахтиярұлы (1983 жылы туған), кадрлық әскери қызметкер; Тәуірбек Махамбет Бахтиярұлы (1985 жылы туған), «Центр Азии» журналының дизайнері; * Қызы - Тәуірбек Ботагөз Бахтиярқызы (1987 жылы туған). Дереккөздер
Велорий Викторович Пак

Велорий Викторович Пак (26 мамыр, 1951 жыл, Қызылорда қаласы) - ауыр атлет, жаттықтырушы. Корей. Білімі * Қазақ мемлекеттік дене шынықтыру институтының спорт факультетін бітірген (1973), ауыр атлетика бойынша жаттықтырушы-оқытушы. * Қорқыт Ата атындағы Қызылорда мемлекеттік университетінің құрметті профессоры (2005 жылдан). Еңбек жолы * 1973 жылдың шілде айынан - Қызылорда қаласының 113-МКТУ дене тәрбиесі жөніндегі жетекшісі. * 1974 жылдың қараша айынан - «Еңбек резервтері» БЕСҚ Қызылорда облыстық кеңесі төрағасының орынбасары. * 1984 жылдан - Қызылорда облыстық БЖСМ оқу бөлімінің меңгерушісі. * 1987 жылдан - Қызылорда облыстық ауыр атлетикадан аға жаттықтырушы. * 2001 жылдан - ҚР жасөспірімдер құрама командасының ауыр атлетикадан аға жаттықтырушысы. * 2005 жылдың қаңтар айынан бері - ҚР ауыр атлетика бойынша аға жаттықтырушысы. Жетістіктері * «Құрмет » (2005) * «Парасат » (2008) ордендерімен марапатталған. * Ауыр атлетикадан Қаз КСР бірнеше мәрте чемпионы және рекордшысы. * Ауыр атлетикадан КСРО спорт шебері (1971). * КСРО дене шынықтыру және спорт саласының озаты (1983). * Қызылорда облысы Сырдария ауданының құрметті азаматы (2005) * Қызылорда қаласының құрметті азаматы (2008). * ҚР Еңбек сіңірген жаттықтырушысы (1996). * ҚР Құрметті спорт қайраткері (2005). Шәкірттері * Ауыр атлетикадан XXIX Олимпиада ойындарының чемпионы (Пекин, 2008) И. Ильинді; * әлем чемпионаттарының жүлдегері (2005, 2006, 2007) Р. Русеновскийді; * Әлем чемпионатының қола жүлдегері (2006) К. Рахановты; * Азия чемпионы (2008) А. Өтешевті; * Жасөспірімдер арасындағы әлем чемпионы, Орталық Азия ойындарының чемпионы әрі рекордшысы Шин Олегті; * ТМД Спартакиадасының қола жүлдегері Радаев Сергейді және басқаларды тәрбиелеген. Отбасы Әкесі - Пак Виктор Михайлович, марқұм. Анасы - Тен Лилия Петровна, зейнеткер. * Үйленген. Жұбайы - Ким Татьяна Сергеевна (1949 жылы туған), зейнеткер. * Ұлы - Пак Александр (1974 жылы туған), дәрігер; * қызы - Пак Марина (1978 жылы туған), экономист. Дереккөздер
Анатолий Николаевич Креженчуков

Анатолий Николаевич Креженчуков - 1950 жылы 4 наурызда Алматы қаласында туған. Орыс. Әкесі - Креженчуков Николай Макарович, марқұм. Анасы - Креженчукова Тамара Степановна, марқұм. Құрманғазы атындағы Өнер институтының театр факультетін бітірген (1973), театр және кино актері. 1973 жылдан бері - М.Ю. Лермонтов атындағы мемлекеттік академиялық орыс драма театрының актері. «Мужской род, единственное число» (Френк Хардер), «Танго» (Эдек), «Эзоп» (Агностос), «Ищите женщину» (Клебер Карлье), «Как важно быть серьезным» (Чезюбл), «Сети дьявола» (Раскольников), «На дне» (Сатин), «Нахлебник» (Карпачов), «Человек, который платит» (Александр Амилькар), «Король Лир» (Граф Кент), «Вишневый сад» (Симеонов-Пищик) спектакльдерінде рөлдер орындайды. «Қазақфильм» киностудиясының «Возвращение сына», «Погоня в степи», «Граница», «Земля людей», «Ликвидатор», «Махамбет» фильмдеріне, «Тоғысқан тағдырлар» (доктор Платонов) телехикаясына түскен. Қазақстанның Еңбек сіңірген қайраткері. Діни көзқарасы - православиелік. Саяси қайраткер ретіндегі идөалы - М. Ганди. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Жарқын болашақ». Хоббиі - аңшылық, балық аулау. Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи романдар, фантастика, Үлкен кеңестік энциклопедия. Үйленген. Жұбайы - Креженчукова Валентина Дмитриевна (1950 ж. т.), актриса. Ұлы бар. Дереккөздер
Валерия Георгиевна Крымская

Валерия Георгиевна Крымская (1942 жылы 27 ақпанда РКФСР-дің Курган қаласында туған)- актриса, Орыс. Әкесі - Крымский Георгий Андреевич, марқұм, азаматтық авиация пилоты болған. Анасы - Крымская Елена Алекcандровна, марқұм, Свердловск темір жолында жұмыс істеген. Свердловск театр училищесін бітірген (1967), драма театрының актері. 1967 жылдан - А.П. Чехов атындағы Павлодар драма театрының актері. 1969 жылдан бері - Н. Сац атындағы Мемлекеттік академиялық балалар мен жасөспірімдерге арналған орыс театрының актері. Келесі спектакльдерде ойнайды: А. Алексиннің «Мой брат играет на кларнете» (Алина - 10 сынып оқушысы, 1969); Б. Рацердің, В. Константиновтың «Неравный брак» (Лида - студент, 1969); И. Кычаковтың «Сквозь грозы» (Н.К. Крупская, 1969); Ф.М. Достоевскийдің «Униженные и оскорбленные» (Мавра; Әйел, 1970); Ж.Б. Мольердің «Тартюф» (Дорина, 1970); Б. Васильевтің «А зори здесь тихие...» (Рита Осянина, 1971); А. Гайдардың «Р.В.С.» (Димка, 1971); А. Володиннің «С любимыми не расставайтесь» (Ирина, 1973); А. Фадеевтің «Молодая гвардия» (Любовь Шевцова, 1974); В. Славкиннің «Взрослая дочь молодого человека» (Люся, 1979); А. Соколовтың «Общий вопрос» (Н.К. Крупская, 1980); А. Островскийдің «Женитьба Бальзаминова» (Красавина, 1981); Л. Разумовскаяның «Трое под одной крышей» (Валентина; Ана, 1987); Г. Щербакованың «Вам и нө снилось» повесі бойынша «Назначь мне свидание» (Татьяна Николаевна; Мектеп директоры, 1987); Б. Васильевтің «Завтра была война» (Искраның мамасы, 1988); Б. Пастернактың «Доктор Живаго» (Лара, 1990); Л. Соколованың «Фантазии Фарятьева» (Мама, 2006); И. Бабельдің «Закат» (Нехама, 2006) және басқа спектакльдер. ҚазКСР Еңбек сіңірген әртісі (1987). II дәрежелі «Достық» (2010) орденімен, «Еңбек ардагері» медалімен (1988); «Социалистік жарыс жеңімпазы» белгісімен (1976) марапатталған. Қызы - Крымская Алиса Валерьевна (1982 ж. т.). Дереккөздер
Есімғали Үмітбайұлы Жұманов

Есімғали Үмітбайұлы Жұманов (23.11.1946, Солтүстік Қазақстан облысы, Жамбыл ауданы, Калиновка ауылы) - суретші-кескіндемеші. Қазақ. Еңбек жолы * В.И. Суриков атындағы Мәскеу мемлекеттік керкемсурет институтының кескіндеме факультетін бітірген (1981), суретші-кескіндемеші. * 1981 жылдан - Н.В. Гоголь атындағы Алматы көркемсурет училищесінің арнайы пәндер оқытушысы. * 1991-2009 жылдары - арнайы пәндер оқытушысы, станок кескіндемесі кафедрасының меңгерушісі, шеберхана жетекшісі, Т. Жургенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясының профессоры. * 2010 жылдан бері - О. Таңсықбаев атындағы Алматы сәндік және қолданбалы өнер колледжнің арнайы әндер оқытушысы. Шығырмашылығы Портрет, пейзаж, мистикалық сюрреализм жанрларында жұмыс істейді. * «Арбаның ұзақ кеңістігі» (1998) * «Түркістан-Иассауи нұры» (2005) * «әл-Фараби - Отырар кітапханасы» (2005) * «Еділ мен Рим қасқыры - XXI ғасыр» (2008) жұмыстарының авторы. Шығармалары «Қазақстан мәдениеті» көрмесінде (Париж, Франция, 1998); Дүниежүзілік мұсылман елдері кермесінде (Тегеран, Иран, 2000); Суретшілер одағының халықаралық конфедерациясы көрмесінде (Мәскеу, РФ, 2000); «Еуро-Азия» 2-ші халықаралық байқауында (Магдебург, Германия, 2001); «Астана-Бәйтерек» конкурстық көрмесінде (Астана, Қазақстан, 2005); «Бақтағы кездесулер» халықаралық көрмесінде (Бішкек, Қырғызстан, 2007); ШЫО халықаралық көрмесінде (Пекин, Қытай, 2009); ARTEXPO-2009 еуропалық көрмесінде (Осло, Норвегия, 2009) қойылған. Туындылары Ә. Қастеев атындағы Мемлекеттік енер мұражайында, «Ақ Орда» ҚР Президентінің резиденциясында, шетелдегі жеке коллекцияларда сақталуда. Қоғамдық қызметі * КСРО және ҚР Суретшілер одағының мүшесі (1981 жылдан). * ҚР Суретшілер одағының басқарма мүшесі (1998-2010); хатшысы (1998-2009). * ЮНЕСКО жанындағы «International Association of Art» мүшесі. * 808.kz клубының және «Қазақстанның даңқ залының» мүшесі (2009 жылдан). Марапаттары * ҚР Білім беру үздігі (1998). * Мәдениет қайраткері (2001). * Каспий маңы республикаларының аймақтық кермесінің (1989) дипломы * Қазақстан халқы ассамблеясының (2007) дипломы; * «Арнайы пәндер оқытушысы» құрметті грамотасын (1990). Отбасы * Әкесі - Жұманов Үмітбай. Анасы - Жұманова Айтжан. * Үйленген. Жұбайы - Аушина Қуаныш Шәйкенқызы, дәрігер-педиатр. * Ұлдары - Алмат, Дәуір, Төлеген Жұмановтар. Дереккөздер
Людмила Ивановна Крючкова

Людмила Ивановна Крючкова - 1961 жылы 22 наурызда Целиноград облысы Макинск қаласында туған. Орыс. М.Ю. Лермонтов атындағы Мемлекеттік академиялық орыс драма театрының жанындағы театр студиясын (1979), ҚР Халық әртісі Ю.Б. Померанцевтің шеберханасында; Т. Жүргенов атындағы Қазақ мемлекеттік театр және кино институтын (1997), театр және кино актисасы, РҚ Халық , әртісі Г.М. Бойченконың шеберханасы бітірген. 1980 жылдан - Талдықорған облыстық драма театрының актрисасы, мұнда ол классикалық және қазіргі заманғы репертуардағы спектакльдерде 30-дан астам рөлдерді сомдаған. 1995-1997 жылдары - Талдықорған облыстық драма театрының орыс труппасы режиссерінің міндетін атқарушы 1998 жылдан бері - М. Горький атындағы Мемлекеттік орыс драма театрының актрисасы. Н. Птушкинаның «Пока она умирала» (Таня), М. Горькийдің «На дне» (Анна), А. Островскийдің «Волки и овцы» (Мурзавецкая), Ф. Достоевскийдің «Преступление и наказа- ние» (Пульхерия Раскольникова), Н. Гогольдің «Женитьба» (Сваха), В. Кравцовтың «Жемчужное ожерелье» (Лукерья), А. Островскийдің «Женитьба Бальзаминова» (Белотелова), К. Маньенің «Блэз» (Мадам Карлье), У. Шекспирдің «Гамлет» (Королева), А. Чеховтың «Иванов» (Авдотья Назарова), Н. Птушкинаның «Браво, Лауренсия!..» (Майя Ивановна), Т. Уильямстың «Трамвай «Желание» (Юнис Хаббел), А. Островскийдің «На всякого мудреца довольно...» (Турусина), А.П. Чеховтың «Медведь» (Попова) және т.б. спектакльдерде ойнады. В. Орловтың «Золотой цыпленок», Е. Шварцтың «Красная шапочка», В. Трегубенконың «Приключения Смешин- ки в земляничном саду», С. Прокофьевтің «Финист-ясный сокол», Г. Соколовтың «Вставай, красавица, проснись...» және т.б. балаларға арналған спектакльдердің қоюшы режиссері. ¥лы Жеңістің 60 жылдығына арналған «С чего начинается Родина...» атты музыкалық-драмалық композициясының авторы және режиссері. Қалалық және республикалық деңгейдегі көптеген мерекелік іс-шаралардың сценарисі. «Қазақстан Конституциясына 10 жыл» медалімен, Астана қ. Мәдениет басқармасының грамоталарымен марапатталған, ҚР Президентінің, Астана қ. әкімінің алғыс хаттарын алған. Мәдениет қайраткері. Дереккөздер
Владимир Иванович Кужель

Владимир Иванович Кужель (11 қаңтар 1960, Алматы, Қазақ КСР — 9 желтоқсан 2023, Алматы, Қазақстан) — қазақстандық театр суретшісі. М.Ю. Лермонтов атындағы мемлекеттік академиялық орыс драма театрының бас суретшісі (1993–2023). Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері (2002). Қазақстан мемлекеттік сыйлығының лауреаты (2002). 1960 жылы 11 қаңтарда Алматы қаласында туған. Ұлты — орыс. Әкесі — Кужель Иван Иванович, марқұм, энергетик болған. Анасы — Кужель Евдокия Андрөевна, марқұм, теміржолшы болған. Т. Жүргенов атындағы Алматы мемлекеттік театралды-көркемөнер институтының бітірген (1990), театрдың, телевизияның және киноның қоюшы-суретшісі. 1977 жылдан — Республикалық қуыршақ театрының суретші-бутафоры. 1983 жылдан — Абай атындағы Мемлекеттік академиялық опера және балет театрының декоратор-суретшісі. 1989 жылдан — Эксперименталдық камералық театрдың бас суретшісі, Абай атындағы Мемлекеттік академиялық опера және балет театрының қоюшы-суретшісі. 1992 жылдан — Жастар театрында қоюшы-суретші. 1993 жылдан бері — М.Ю. Лермонтов атындағы мемлекеттік академиялық орыс драма театрының бас суретшісі. Франция түсірген «Исчезновение в космосе» (Бортинженер), Ресей түсірген «Господа офицеры» (Майор) кино-фильмдеріне түскен. ҚР Мемлекеттік сыйлығының лауреаты. Қазақстанның Еңбек сіңірген қайраткері. Әскери атағы — ефрейтор. Үйленген. Жұбайы — Кужель Людмила Викторовна (1958 ж. т.), М.Ю. Лермонтов атындағы мемлекеттік академиялық орыс драма театрының костюмдер бойынша суретшісі. Ұлы — Кужель Филипп Владимирович (1984 ж. т.); қызы — Кужель Мария Владимировна (1991 ж. т.). Дереккөздер
Бәтима Есмұратқызы Зауырбекова

Бәтима Есмұратқызы Зауырбекова (29 тамыз, 1946 жыл, Жамбыл облысы Фурмановка ауылында туған) - кескіндемеші. ҚР Көркемөнер академиясының толық мүшесі. Әкесі - Зауырбеков Есмүрат, марқұм, қызметкер болған. Анасы - Зауырбекова Бибіхан, зейнеткер, халық шебері. * Н.В. Гоголь атындағы Алматы көркемөнер училищесін (1969) қолданушы-суретші мамандығы бойынша; * Абай атындағы Алматы мемлекеттік университетінің бейнелеу өнері факультетін (1990) бітірген. * Суреттеу көркемөнер түрі - кескіндеме. Гобелен (суретті кілем) полотносы бойынша - Қазақстандағы бірінші әйел автор. 300-ден астам гобелендердің, соның ішінде көбі Қазақстандағы кәсіпқой қолданбалы-бейнелеу өнерінде өзіндік құбылысты бейнелейтін және әйгілі болып табылатын монументальді полотнолар авторы. * 1969 жылдан - шығармашылық жұмыста. Жұмыстары АҚШ, Канада, Ресей, Түркия, Франция, Швейцария, Қазақстан және т.б. мұражайлары мен жеке коллекцияларында сақталуда. Жұмыстары Ә.Қастеев атындағы Мемлекеттік өнер мұражайы коллекцияларында (Алматы), Президенттің мәдени орталығында (Астана). Отандық, бүкілодақтық және халықаралық көрмелерге қатысушы (1969 жылдан). Жеке көрмелері Алматыда (1995), Түркияда (Анкара, Стамбул, Анталия, Алания, 1997-2000), Швейцарияда (Лугано, 1999), Францияда (Париж, 1989-1991), Италияда (Милан, 1998), Иранда, ҚР Тұнғыш Президентінің мұражайында (Астана, 2008) табысты өтті. * ҚР Суретшілер одағының мүшесі. * Ш. Уәлиханов атындағы ҚазКСР Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (1980). КСРО, ҚазКСР, ҚР Мәдениет министрлігінің құрмет грамоталарымен марапатталған. * Қазақстанның Еңбек сіңірген қайраткері (2004). * Тұрмыста. Жұбайы - Шалабаев Сейітқали, Мәдениет қайраткері (2007), ҚР Көркемөнер академиясының толық мүшесі, Т. Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясындағы дизайн және интерьер кафедрасының профессоры. * Ұлы - Альфрад; қыздары - Алма, Елдана. * Немерелері - Әсем, Этьен, Айша. Дереккөздер
Қайырбай Зәкіров

Қайырбай Зәкіров 1945 жылы 25 ақпанда Қызылорда облысы, Арал қаласында туған. Ұлты - қазақ. Н.В. Гоголь атындағы Алматы көркемөнер училищесін (1968); Абай атындағы қазақ педагогикалық институтының көркем-графикалық факультетін бітірген. Қызылордадағы «Болашақ» университетінің құрметті профессоры (2008 жылдан). қР Көркемөнер академиясының академигі (2006 жылдан). қазақ және орыс тілдерін біледі. «Шалқасынан туған ай» өлеңдер жинағының авторы (2002). График. Жұмыстарында графикалық бейнелеудің симультандық әдісін пайдаланады. Техникалық диапазоны - линогравюралар, офорт, акватинта, литография, кескіндеме. Негізгі жұмыстары: «Құсжолы» (офорт сериясы), «Көкжиек» (линогравюралар сериясы), «Айтматовты оқығанда» (литография). АҚШ, Франция, Марокко, Польша, Португалия, Йемен және асқа елдердегі шетелдік көрмелердің қатысушысы. Жұмыстары Ә. Қастеев атындағы Мемлекеттік өнер мұржайында, Ресей, Еуропа, Жапония, Йемен. Франция, АҚШ Қазақстандағы жеке коллекциялар мен галереяларда сақталуда. Қазақстан Суретшілер одағының мүшесі (1976 жылдан). Баку қаласын зерттеу, көркем жобалау және абаттандыру жұмыстары үшін КСРО Суретшілер одағының дипломы және сыйлығымен (1976), Қазақстан ЛКЖО ОК грамотасымен (1977) марапатталған. ҚазКСР Еңбек сіңірген өнер қайраткері (1988). Хоббиі - антиквариат жинау. Үйленген. Жұбайы - Ақзия Тошбайқызы (1951 жылы туған), үй шаруасымен айналысады. Қыздары - Ләйла (197 5жылы туған.) Дариға (1985 жылы туған); ұлдары - Нұрғали (1981 жылы туған.), Ерғали (1982 жылы туған.), Аққали (1988жылы туған). Дереккөздер
Исатай Нұрышұлы Исабаев

Исатай Нұрышұлы Исабаев (1936 жылы 18 ақпанда Алматы облысы Ақсу ауданы Жансүгіров ауылы) — суретші. Қазақстанның еңбек сіңірген өнер қайраткері. Өмірбаяны Мәскеу полиграфия институтының баспа өнімдерін көркем безендіру факультетін бітірген (1965), суретші-график. Қазақ және орыс тілдерін біледі. 100-ден астам кітаптарға сурет салған, 1 000-нан астам танымал станок графикалық мен сурет жұмыстарының («Қазақ өмірінің тіршілігі», «Қонақ», «Көкпар», «Шеберлер», «Жекпе-жек», «Қырғын», «Абай», «Мұхтар Әуезов» және басқалардың) авторы. Көркем өнерлік әдісі - сурет, графика. Жұмыстары Ә.Қастеев атындағы Мемлекеттік өнер мұражайында, Ресей Орталық көрме залында (Мәскеу), Сан-Франциско көрме кешенінде (АҚШ) көрсетілген, ҚР Президентінің резиденциясы безендірілген. Жұмыстары Қазақстанның, Ресейдің, Польшаның, Австрияның, АҚШ, Венгрияның, Италияның жеке коллекцияларында сақталуда. 30 отандық және 10-нан астам халықаралық көрмелерге қатысқан. 1965 жылдан бері - суретші. КСРО, ҚР Суретшілер одағының (1966 жылдан) мүшесі. «Бехзад» дипломының (Ашхабад қ., 1991) иегері. «Тарлан» сыйлығының иегері (2005). ҚазКСР Еңбек сіңірген өнер қайраткері (1988). Отбасы Әкесі - Исабаев Нұрбаба, марқұм. Анасы - Омышева Сақыпжамал, марқұм. Үйленген. Жұбайы - Исабаева Бақытжамал Саймұқанқызы (1938 жылы туған), зейнеткер. Қыздары - Әлия (1961 жылы туған), Ғалия (1964 жылы туған). Шетелдік көрмелер * 1968 Югославия * 1969 жылы Мексика, Швеция * 1971 Франция * 1972 Канада, Финляндия * 1973 Бельгия * 1974 жыл Дания, Польша * 1976 жыл Эстония, Ресей * 1977 Венгрия, Ресей * 1987 Аустрия * 1989 Ресей * 1991 АҚШ Дереккөздер
Лиза Ибатоллақызы Калимова

Лиза Ибатоллақызы Калимова 1949 жылы 18 қаңтарда Гурьев облысы Индер ауданын-да туған. Әкесі - Шәмшенов Ибатолла (1925-1997), мал дәрігері болған. Анасы - Қобдашева Ақбалым (1928-1994), үй шаруасымен айналысқан. Н.В. Гоголь атындағы Алматы көркемсурет училищесін бітірген (1971), суретші-оқытушы. Маталар мен жұмсақбұйымдарға салатын суретші-қалпына келтіруші, кескіндемеші. Аппликация тәсілімен жасалған сәндік жәнеқолданбалы өнер туындыларының: «Қазақстан», «Қызыл-Күле», «Қо-нақжайлылық» гобелендерінің, тері және киіз, жүн, кестеден жасалған паннолардың авторы. Әртүрлі түкті және түксіз кілемдерді, алашаларды, тұскиіздерді, басқұрларды, киіз және тоқыма бұйымдарын (олардың қатарында XIX ғасырдан жеткен, айдаһарлардың бейнеленуімен алтын жіптермөн тігілгенқытайдың жібек халаты бар)қайта қалпына келтірген. Халықаралық мемлекеттік көрмелердің қатысушысы (Франция, Италия, Түркия, АҚІІІ, Иран және т.б.). Жұмыстары Орталықмемлекеттік мұражайда, Президенттік орталықта, «АқОрда» ҚР Президентінің резиденциясында және шетелдің жеке коллекцияларында сақталуда; оңтүстік астананың ірі мейманханаларының интерьерлеріне сән беріп тұр. 1978 жылдан бері - Ә. Қастеев атындағы Мемлекеттік өнер мұражайының мата және жұмсақ бұйымдарының суретші- реставраторы. «Құрмет» (2009) орденімен, Францияның алтын медалімен (1990), «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» медалімен (2001), ҚР Президентінің Құрмет грамотасымен (2001) марапатталған. Мәдениет қайраткері (2001). «Жігер» фестивалініңлауреаты. Діни көзқарасы - ислам. Саясиқайраткер ретіндегі идеалы - Ә. Кекілбаев, И. Тасмағамбетов. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Қазақстанның өркендеуі». Сүйіп оқитын әдебиеті - поэзия. Жесір. Жұбайы - Калимов Мұхит Ғалымұлы, марқұм, ҚР Еңбек сіңірген өнерқайраткері, Т. Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясының профессор болған. Қыздары - Калимова-Қастеева Дәрия Қалиқызы (1971 ), Калимова Толқын (1973 ). Дереккөздер
Әбдеш Тәшкенұлы Төлеубаев

Әбдеш Тәшкенұлы Төлеубаев (15 қараша 1953, Шәуешек, ҚХР — 10 шілде 2023) — қазақстандық ғалым, профессор, тарих ғылымдарының кандидаты (1979), докторы (1992). Әбдеш Төлеубаев 10 шілде күні қайтыс болды. Білімі * С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің тарих факультетін бітірген (1975), мамандығы — Археология, этнография, тарихшы. Ғылыми атақтары Докторлық диссертациясының тақырыбы: «Қазақтардың мұсылмандық сенімге дейінгі белгі-бұйымдары». Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің профессоры (1993 жылдан). ҚР Көркемөнер академиясының академигі (2007 жылдан). Ғылыми еңбектері «Қазақтардың отбасылық ғұрыптарындағы мұсылмандық сенімге дейінгі белгі-бұйымдары» (1991) кітабының авторы; «Орынбор қазақтары (тарихи этнографиялық зерттеу)» (2003), «Қазақстанның археологиясы» (2007) кітаптарының; «Дала көсемдерінің қазыналары» (2004), «Қазақтың әдет-ғұрып, салт-дәстүрлері» (2002) кітап-альбомдардың; «Ежелгі Қазақстан тарихы» (2006), «Қазақстан тарихы» (2006, 2007) 6-шы, 10-шы және 11-ші сыныптарға арналған оқулықтардың; археология және этнология бойынша 100 астам ғылыми мақалалардың біріккен авторы. Шілікті өңірінде (Зайсан ауданы, ШҚО) алғашқы сақ мәдениетіне жататын Қазақстандағы үшінші «Алтын адамды» тапқан (2003–2004). Шілікті «Алтын адамының» салтанатты-салттық киімінің ғылыми реконструкциясы бойынша авторлық куәліктің ізденушісі. Еңбек жолы * 1975–1978 жылдары — КСРО ҒА Этнография институтының аспиранты. * 1979 жылдан — С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің аға оқытушысы. * 1981 жылдан — археология және этнология кафедрасының доценті. * 1989–2005 жылдары, 2008 жылдан бері — әл-Фараби атындағы Қазақ улттық университетінің археология және этнология кафедрасының меңгерушісі; * 2009 жылдан бері — қосарлау бойынша археология және этнология Ғылыми-зерттеу орталығының директоры. * Ш.Ш. Уәлиханов атындағы Археология және этнология институтының Диссертациялық кеңесінің (1995–2007); Жұмыс кеңесінің (2001–2005; 2008 жылдан); әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің тарих факультетінің Жұмыс кеңесінің мүшесі (1989 жылдан). Марапаттары * Ш. Уәлиханов атындағы бірінші сыйлығының лауреаты (2006). * ҚР Үздік оқытушысы (2008). * «Қазақстан ғылымының дамуына қосқан үлесі үшін» белгісімен марапатталған (2005). Отбасы Найман тайпасының Мәметек руынан. * Әкесі — Бейсембаев Тәшкен, марқұм. Анасы — Бейсембина Зейнекеш, зейнеткер, пошташы болған. * Үйленген. Жұбайы — Жексембекова Гүлнәр Бемырзақызы, тарих пәнінің оқытушысы. * Балалары — Талғат, Әсел, Мақпал, Мағжан. Дереккөздер
Василий Талгатович Пивцов

Василий Талгатович Пивцов (1975 жылы 16 тамызда Алматы қаласында туған) - Халықаралық санаттағы спорт шебері. Орыс. Еңбек жолы * Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің биология факультетін бітірген (2008), мамандығы - «Медициналық-биологиялық іс». * 2002 жылдан - Адам және жануарлар физиологиясы институтында зертханашы. * 2005 жылдан - ҚР Қорғаныс министрлігі Армия орталық спорттық клубында кіші сержант. * 2006 жылдан - зертханашы, 2008 жылдан - ҚР Адам және жануарлар физиологиясы институтының кіші ғылыми қызметкері. * 2010 жылдан бері - ҚР Қорғаныс министрлігі АОСК Спорт комитеті спорттық ротасының кіші сержанты. Жетістіктері * 5-ші және 6-шы санаттағы қиындықтар бойынша 30-дан астам рет шыңға шыққан. * «Қар барысы» бағдарламасын орындау барысында бұрынғы КСРО аумағында 5 биік шыңның 3-іне шыққан: * Хан-Тәңірі (7 010 м) - 5 рет (1999-2000); * Жеңіс (7 438 м) - 2 рет (1999-2004); * Ленин (2002); Азат Корея - 6А солтүстік қабырғасының ортасымен (2000); * Тәж - 6А 5-ші мұнара (2001), 5Б 6-шы мұнара (2002). Жоғарғы санаттағы альпинизмнен Қазақстанның бірнеше мәрте жүлдегері және чемпионы; жоғарғы санаттағы альпинизмнен (2000-2002), жоғарғы техникалық және (2000), техникалық санаттағы ТМД ашық біріншілігінің чемпионы және жүлдегері (2001). Марапаттары * Халықаралық санаттағы спорт шебері. * «Құрмет» орденімен марапатталған (2007). Отбасы * Анасы - Пивцова Лариса Васильевна, зейнеткер, инженерлік-техникалық қызметкер болған. * Үйленген. Жұбайы - Пивцова Евгения (1982 жылы туған). * Ұлы - Пивцов Дамир (2010 жылы туған). Дереккөздер
Шұбарайғыр (тау)

Шұбарайғыр – Қарағанды облысы Ақтоғай ауданы жеріндегі тау. Оңтүстік-батыстан солтүстік-шығысқа қарай 20 км-ге созылып жатыр, ені 10 км. Жер бедері Ең жоғарғы биіктігі — 1063 м. Беткейлері тегістеліп өңделген бірнеше ұсақ шоқылардан тұрады. Солтүстік жөне шығыс тау етегінде қорымтастың мол үйінділері шоғырланған. Бұлақтарға бай. Геологиялық құрылымы Тас көмір жүйесінің жыныстарынан түзілген. Өсімдігі Сортандау қоңыр топырақ жамылғысында жусан, сұлыбас, боз, бұталар өседі. Жайылымдық жерлер мен қыстаулар бар. Дереккөздер