kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Күзем жүн

Күзем жүн – қойдың күзде қырқылған жүні. Оны "тірі жүн" деп те атайды. Пайдаланылуы Талшықтары қысқа, тез ұйысқыш келетіндіктен одан көшпелі баспананың үзік, туырлық, түндік сияқты жабындарын, текемет, откиіз, сырмақ тәрізді төсеніш бұйымдарын және тұрмыс пен шаруашылықтың толып жатқан (жабу, жабдық, қап, төсеккиіз, кебенек, қалпақ және т.б. түрлі) заттарын жасауға пайдаланылады. Сонымен қатар, тоқыма бұйымдары – шекпен, қап және киіз үйдің әртүрлі бау-шуларын тоқуға қажетті жіп даярлауға қолданылады. Тоқтының күзем жүні киіз басқанда ұстасуы екіталай болғандықтан шуашы мол қой жүніне араластырып салып жібереді. Немесе талдырма, көптірме деп алатын қопсып тұратын жұқа жұмсақ киіз түрін басады. Әр қойдан алынатын күзем жүнінің салмағы Әр қойдан алынатын күзем жүннің мөлшері қой жүнінің салмағы оның ұзындығына және тұқымына байланысты болады. Бір қойдан орта есеппен 1 кг-ға жуық күзем жүн алынады. Ол жайында Ә. Бөкейхан еңбегінде 50 қойдан шамамен ұзындығы 7 құлаш, ені 2 құлаш киіз басуға болатындығы айтылады. Дереккөздер Әдебиеттер * Букейхан А.Н. Овцеводство в Степном крае. Материалы по экономическому обследованию районов Сибирской железной дороги. Животноводство. Т.1. Вып.1. Томск, 1904; * Арғынбаев Х. Қазақтың мал шаруашылығы жайында этнографиялық очерк. Алматы: Ғылым, 1969; * Толыбеков С.Е. Кочевое общество казахов в ХVII-начало ХХ века. Политико-экономический анализ. Алма-Ата: Наука, 1971; * Шоқпарұлы Д. Теріден жасалатын бұйымдарды құрастыру технологиясы. Алматы: Кітап, 2005; * Ысқаққызы Ә. Сырмақ өнері. Алматы: Алматыкітап, 2007.
Күйек қошқар

Күйек қошқар - қойды қолдан ұрықтандыруға күйлеген саулықтарды анықтау үшін күйек байлап отарға жіберілетін қошқар. Күйек қошқар күйлеген саулықты қашырып қоймауы үшін, оның бауырына әр бұрышыңда бауы бар ұзындығы - 60 см, ені - 50 см жұмсақ шүберек немесе брезенттен тігілген күйек байланады. Күйек қошқар қажырлы, тұқымының құндылығы 1 кластан кем болмауы керек. Себебі оны күйек науқаны аяқталған соң, күйегін алып 20 күнге дейін саулықтарды қашыруға отарға жібереді. Дереккөздер
Күйек мерзімі

Күйек мерзімі - сиырдың бұзаулағаннан нәтижелі ұрықтанғанға дейінгі мерзімі. Әдетте, күйлі сиыр күйегі бүзаулағаннан кейінгі 1,5-2 айда келе бастайды. Бұзаулағаннан кейінгі 2-3-ші айда нәтижелі ұрықтанған сиыр жыл аяғыңда бұзаулайды. Сөйтіп күйек мерзімі созылмай уақтылы ұрыктандырылған (қашырылған) сиырдан жылына бұзау алуға болады. Дереккөздер
Пайдаланушының графикалық интерфейсі

Пайдаланушының графикалық интерфейсі (ПГИ) — пайдаланушыға дисплейде графикалық сурет түрінде көрсетілген элементтердің (мәзір, батырмалар, белгішелер, тізімдер т.б.) алуан түрлілігі. Командалық жолдың интерфейсіне қарағанда ПГИ барлық экрандық объектілерге кіру мүмкіндігін береді (еңгізу құрылғылары арқылы – пернетақта, тышқан, джойстик және т.б), және олармен тығыз қатынаста болып, олармен айла-шарғы жасатқызады. Көбінесе ПИ – дегі элементтер интерфейсі метафоралар негізінде құралған және олардың белгілері мен ерекшеліктерін көрсетіп тұрады. Сондықтан қарапайым дайындықсыз пайдаланушының түсінуін оңайлатады. Тарихы 60 –шы жылдарда Даг Энгельбартомның Стэнфорд зертханалық институтындағы жұмыстары нәтижесінде ПГИ(пайдаланушының графикалық интерфейсі) ойлап табылды. Одан кейін 70-шы жылдарда ПГИ концепциясы ғалымдардың шешуімен Xerox PARC зертханасында да қабылданды. 1973 жылы Xerox PARC зертханасында барлық жас ғалымдарды жинап, зерттеу еркіндігін берді. Нәтижесінде WIMP(Windows, Icons, Menus, Point-n-Click) графикалық интерфейс концепциясы жарық көреді. Осы концепция шеңберінде Alto компьютерлері дүниеге келеді. 1979 жылы Alto-ға ұқсас жұмыс істейтін PERQ станциясын ойлап табады. 1981 жылы Xerox PARC Alto-ның жалғасы Star-ды шығарады. ПГИ концепциясы Apple Computer корпорациясының өнімдерінде коммерциялы түрде іске асты десе болады. AmigaOS операциялық жүйесінде ПГИ өзінің көптапсырыстылығымен 1985 жылы қолданылды. Қазіргі таңда ПГИ нарықта қолданылып жүрген операциондық жүйелер мен қосымшалардың негізгі құрамдас бөлігі болып табылады. ПГИ қолданатын жүйелер: : Mac OS, Solaris, GNU/Linux, Microsoft Windows, NeXTSTEP, OS/2, BeOS. ПГИ – дің көп қолданыста болуына қарамастан кейбір бағдарламалар ПГИ – ге аналог болып есептеледі. Операциондық жүйеге кіру алдыңдағы BIOS Setup баптауларын мысал ретінде келтірсе болады. ОЖ қажет етпейтін ПГИ – лер де баршылық. Классификациялау * ПГИ – дің төмендегі түрлерін айқындап өтсек болады: # Қарапайым: ПГИ – дің өз жүйесімен қамтамасыздандырылатын типтік экрандық формалар және стандартты интерфейс элементтері; # Шынайы-графикалық, екі қалыпты: өзіндік әдістермен немесе қосымша кітапханалармен іске асқан оригинал метафоралар мен стандартты емес интерфейс элементтері; # Үш қалыпты: қазіргі кезде өте аз классификацияланған. DWIM Бағдарламалық жүйенің жақсы графикалық интерфейстерінің шарттарының бірі «мен не айтсам, соны істе» концепциясы немесе DWIM (ағылш. Do What I Mean). DWIM шарты жүйенің алдын ала болжауға болатындығы, Пайдаланушы алдын ала интуициямен бағдарламаның не істейтінің білуі керек.
Ауыз әдеби тілі

Ауыз әдеби тілі — ауызба-ауыз сөйлеу үстiндегi, баяндама жасаудағы, радио мен телехабардағы сөйлеу стилi. Ауыз әдеби тілі диалог (сұқбаттасу) және шешендiк тiлi деп екiге бөлiнедi. Диалог үстiнде көрiнетiн сөйлеу тiлi — күнделiктi тұрмыс-тiршiлiкте қарым-қатынас пен әсер ету қызметiн атқаратын ауызекi әдеби тiлiнiң бiр саласы. Ауыз әдеби тілінiң екiншi бiр түрi шешендiк тiлге тән сөз түлету, арнайы стильдiк мақсатпен лексеманың негiзгi мағынасынан туындаған ауыс мағынада қолдану, лексикалық элементтiң семантикасына өзгеше астар берiп, соныландырып қолдану секiлдi ежелгi бейнелi с-з саптау әдiсi арқылы ең сұрыпталған, синтезделген сөз қолданыс амалдары таразыланады. Әдеби тiлдiң даму барысында жүйеге түскен тiлдiк норма тек жазба тiлде ғана емес, сөздiң айтылуында, демек ауызекi тiлде де жүзеге асып отырады. Белгiлi бiр стильдiк мақсатта сөздiң нақты мүмкiндiгiмен шектелмей, оның iшкi әлеуетін ашу, сөйтiп оны бейнелi, пернелi кейiпте түрлентiп, жаңа мағынада түлетiп айту — ауызекi сөйлеу тiлiн нормалаудағы амал-тәсiлдердiң бiрi. Ауыз әдеби тілі көркем әдебиетте кеңiнен қолданылады. Сөйлеу тiлiнiң басты белгiлерi ауыз әдебиетi шығармаларынан айқын байқалады. Сөйлеу тiлiндегi стильдiк экспрессия, бейнелiк пен мәнерлілiк шығарманың көркемдiгiн арттырады. Ауызекi тiлдiң сөз сөйлеу машығы, дыбыстау ерекшелiгi бар. Ауыз әдеби тілі интонациялар мен контекске көбiрек сүйенетiндiктен, барынша эксперссиялы болумен қоса, ерекше синтаксистiк конструкциялар (сөз тiркесi мен сөйлемдер) да құрайды. Ауыз әдеби тілі мен жазба тiл бiр-бiрiне үздiксiз әсер етiп, жарыса дамып отырады. Мұнда жазба тiлдiң ықпалы басымырақ. Ауыз әдеби тілінiң басты белгiсi-қолданудағы бiрiздi жүйелiкке негiзделген үлгi-моделдi ұстануы. Ауызекi сейлеу тiлiнiң әдеби тiлге қатысы өзгерiп отырады. Ауыз әдеби тілінiң жүйеленiп, нормалануы ұлттың қалыптасу кезiне, демек ұлыс пен халықтың ұлтқа айналу кезiне сай келедi. Ауызекi сөйлеу тiлiнде сөздiң жарыспа варианты көп ұшырасады. Олардың сараланып, бiрыңғай жүйеге түсуi ұзақ жылдарға созылады, Дереккөздер
Күйіс, күйіс қайыру

Күйіс, күйіс қайыру - көп карынды малдың месқарыңдағы химусын (азық жынын) демалыс кезінде ауыз қуысына қайтарып, түбегейлі шайнап жұтуы. Күйіс қайыру арқылы желінген жемшөп тек мұқият шайналып қана қоймай, сонымен бірге мол сілекейленіп, месқарынға қайтарылады. Сілекей карбонаттары месқарында сілтілі орта қалыптастырып, ондағы жемшөпті өңдеп, өз денесінің белогі және түзілген витаминдермен байытатын микрофлора (бактериялар) мен микрофаунаның (қарапайымдылар) көбеюіне оңтайлы жағдай туғызады. Дереккөздер
Күйіс қайыратын мал

Күйіс қайыратын мал - қарны күрделі, бірнеше бөлімнен тұратын мал. Ол қарынның алдыңғы мес- не тазқарын, тақия қарын мен жалбыршақ деп аталатын алдыңғы бөлімдерінде ас қорыту бездері болмайтындықтан қарын сөлі бөлінбейді де, күйіс қайыру барысында құйылатын мол сілекей арқылы оңдағы микроорганизмдер дамуына жайлы жағдай қалыптастырылып, жиналған жемшөп әрі қарай сөл бөлінетін нағыз қарын - ұлтабарға өткенше, пайдалы микробиологиялық өңдеуден өткізіледі. Күйіс қайыратын малға мүйізді ұсақ және ірі қара мал, түйе, бұғы жатады. Дереккөздер
Жетпісбай Бекболатұлы

Экономика ғылымдарының кандидаты, доцент. М.В.Ломоносов атындағы Мәскеу мемлекеттік университетінің журналистика факультетін, Қазақ мемлекеттік басқару академиясының Нарық институтын, Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы Мемлекеттік қызмет академиясын бітірген. Жұртшылықпен байланыс, жарнама және ақпараттық процестерді басқару саласындағы ұзақ жылғы практикалық жұмыс тәжірибесін ғылыми негіздеумен айналысып келеді. Университтті бітірген соң «Жазушы» баспасының редакторы, облыстық «Торғай таңы» газетінің бөлім меңгерушісі, Қазақ ССР Сыртқы істер министрлігінің Баспасөз бөлімінің екінші хатшысы, ҚазТАГ-тың аға редакторы, С.М.Киров атындағы Қазақ мемлекттік университетінің журналистика факультетінің аға оқытушысы болып істеген. Тәуелсіздік кезеңінде «ТұранӘлембанк» АҚ баспасөз қызметінің жетекшісі, Алматы облысы Әкімінің баспасөз хатшысы, бас инспекторы, Алматы қалалық ақпарат басқармасының бастығы, Қазақстан Республикасы Қаржы нарығын қадағалау агенттігінің баспасөз хатшысы қызметтерін атқарған. Ислам экономикасы, мемлекеттік басқару, ақпараттық менеджмент және маркетинг, Қазақстанның қаржы жүйесі жөніндегі шет елдік және отандық ғылыми басылымдарда жарияланған 60-тан астам зерттеу еңбектерінің авторы. «Өмір айнасы» (Алматы, «Қазақстан», 1990) монографиясының, «Банк терминдері мен ұғымдарының қазақша-орысша сөздігі» (Алматы, «Экономика», 2006), «Орысша-қазақша қаржы сөздігі» (Алматы, «Экономика», 2007), «Қазақша – орысша банк сөздігі» (Алматы, «Экономика», 2008), «Қаржы-экономика аталымдарының орысша-қазақша сөздігі» («Ана тіл-Ата тарих», Астана, 2008) сөздіктерінің, «Қазақстанның банк жүйесі» (Алматы, «Экономика», 2009), «Банковская система Казахстана» (Алматы, «Экономика», 2008), «Жарнама негіздері» (Алматы, «Экономика», 2009), «Жұртшылықпен байланыс» (Алматы, «Экономика», 2009), «PR және жарнама» (Алматы, «Қазақ университеті», 2010) оқулықтары мен оқу құралдарының авторы. «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» мерекелік медалімен, Қазақстан Республикасының білім беру ісінің құрметті қызметкері төсбелгісімен марапатталған.
Күрделі будандастыру

Күрделі будандастыру - үш және одан да көп мал тұқымдарын пайдаланып жүргізген будандастыру. Күрделі будандастыруды жүргізудің біршама қиыңдығы бар. Будаңдарда белгілердің өзгергіштік дәрежесі жоғары болғандықтан, олардың қажетті үйлесімдіктеріне қол жеткізіп, ұрпақтан ұрпаққа тұрақты бекіту үлкен қиындыққа түседі, сұрыптаушы мамандардың білгірлігі мен шыдамдалығын талап етеді. Күрделі будандастыруда пайдаланылатын тұқым санының көп болуы міндеті шарт емес, ол сұрыптау негізі болып алынған жергілікті тұқымның өнімділігіне және оны жетілдіруде қойылған мақсатқа байланысты. Дереккөздер
Кілегейлі сүт

Кілегейлі сүт - жаңа туған бұзаулар үшін құнды және ерекше қажетті тағам. Одан қала берді кілегейлі сүт қай жастағы адам үшін өте қажетті тағамдар түрі. Сүттің құрамында ағзаға қажетті барлық қоректік заттар, су, құрғақ зат және газдар бар. Физикалық химия тұрғысынан сүт дисперциялық жүйе, олар дисперциялық орта (су) және дисперциялық фаза (сүттің құрамындағы өте кішкентай бөлшектер) ретінде қаралады. Бір килограмм сүттің құрамында 33 г белок, 38 г май және 47 г сүт қанты (лактоза) болады. Күнде 0,5 л сүт ішілетін болса, адамның майға қажеттілігі 50%, белоққа мұқтаждағы 30% қамтамасыз етіледі. Одан қала берді кілегейлі сүт минералдық заттардың (әсіресе кальцийдің, фосфордың), микроэлементтердің, витаминдердің қайнар көзі болып есептелінеді. Дереккөздер
Кілемдік жүн

Кілемдік жүн - кілем тоқуға өте қолайлы ұяң жүннің бір түрі. Кілемдік жүн құрамында түбіт пен ұзындығы түбіттікімен шамалас аралық қылшық және аз ғана майда қылшық болады, ал өлі және құрғақ қылшық кездеспейді. Қазақстанда сапалы кілемдік жүн беретін жаңа қой тұқымдары - қазақтың ұяң жүнді қойы, дегерес қойы - шығарылған. Дереккөздер
Қаз балапаны

Қаз балапаны - өсіруге жарайтын балапандар ширақ, дыбысқа сезімтал, іші жұмсақ, тартылған, кіндігі жабық, жарқыраған мамық жүнді, қанаттары денесіне жақсы тығыз жабысқан, төсі ұзын және серпімді келеді. Қаз балапандарының өсіп-өну қуаттылығы өте жоғары және бойында тамақтық бағалығы жақсы май шоғырлауға өте қабілетті. Олар екі айлық жасында 3,5-4 кг тірі салмақ жинайды. Дереккөздер
Қаз бауыры

Қаз бауыры - соңғы жылдары шет елдердің бірқатарында - Венгрияда, Болгарияда, Францияда және бірқатар ТМД елдерінде қаздың майлы бауырынан қуырып тамақ дайындау кеңінен орын ала бастады. Жыл сайын Венгрияда 300 тоннадай, Болгарияда - 200 тоннаға жуық қаз бауыры өңделеді. Латыш және венгерлік тұқымды қаздардың бауыры 400-700 г тартады. Майлы бауыр алу үшін арнайы бордақылау технологиясы пайдаланылады. Дереккөздер
Қаз еті

Қаз еті - қаз жас кезеңінде басқа ауыл шаруашылық құстармен салыстырғанда өсу жылдамдығы өте жоғары. Етті қаздарды жеделдетіп өсіргенде тірі салмағы 40-50 есе жоғарылап, 60-65 күндік жасында тірі салмағы 4 кг және одан да көп болады. Осы себептен де одан қашанда мол ет алынады. Қаз етінің желінетін үлесі тірі салмағынан 54%, үйректікі - 34% ғана. Құрамында 48,9% су, 38,1% май, 16,9% белок болады және 100 г етінің қуаттылығы 369 ккал, тауықтікі 200 ккал. Дереккөздер
Қаз қора

Қаз қора - қаз бағып-күтілетін қора. Қаз қора суы жақын, дөңес, құрғақ, қатты жел өтінен ықбасты жерге салынады. Қаз қора көлемі өсірілетін қаз санына байланысты болады, ішіне екі жағынан жарық орнатылады, су, жем салатын астау қойылады, көлденең биіктігі 1,2 м қоршаумен бөлінеді. Қаз қора іші үнемі құрғақ болуға тиіс, едені жерден 20 см биік етіп төселеді, қыста жылылығы 5 градустан кем болмауы керек. Дереккөздер
Қазақтың етті-жүнді қойы

Қазақтың етті-жүнді қойы - биязылау жүн мен еттілікті ұтымды ұштастырған қой тұқымы. Будан биязы жүңді саулықтарды линкольн, ромни-марш қошқарларымен күрделі будандастыру жолымен шығарылған. Жаңа тұқым ретіңде 1991 ж. қабылданған. Қазақтың етті-жүнді қойының өсірілетін жеріне қарай ақсенгір, қалшеңгел және шу қойы атты үш түрі бар. Асыл тұқымды қошқары - 95-10 кг, саулығы - 58-65 кг тартады, олардан, тиісінше, 5,0-5,5 және 2,7-2,9 кг таза жүн қырқылады. Жүнінің ұзындығы 11-13 см аралығында. Оңтүстік және Оңтүстік-Шығыс Қазақстанның табиғат жағдайына төзімді, ұзақ мерзім табиғи жайылым жағдайында бағуға көнбісті. Дереккөздер
Қазақтың құйрықты қойы

Қазақтың құйрықты қойы - қылшық жүнді жергілікті тұқым. Ет, май, жүн алу үшін өсіріледі. Қазақстанның табиғи жағдайына бейімделген, төзімді, жайылым отын жақсы пайдаланып, тез семіреді. Кезінде халықтың көшпелі тұрмысына байланысты қажетін өтеуге, нақтылы жердің табиғи ыңғайына карай сұрыптау нәтижесінде еліміздің әр түрлі өңіріңде қазақтың құйрықты қойының бірсыпыра түрлері қалыптасқан (қазақы, еділбай қойы). Бұлар бір-бірінен денесінің ірілі-уақтығына, салмағына және құйрық майының үлкен-кішілігіне қарай айрылады. Қазақтың құйрықты қойының қошқары - 80-90 кг, саулығы - 55-60 кг тартады, олардан тиісінше, 3-3,5 және 2-2,5 кг жүн қырқылады. Түсі әр түрлі - қара, қоңыр, қызыл болып келеді. Дереккөздер
Қазақы сиыр

Қазақы сиыр - сүт пен ет өндіру үшін өсірілетін жергілікті тұқым. Қазақстанның қатаң табиғатына бейімделген, суыққа төзімді, жайылымда тез семіреді. Қазақы сиыр аяқтары қысқа, жатаған, шағын денелі, түсі көбінесе қара қоңыр, тарғыл. Сүт өнімділігі төмен, бірақ сүті майлы. Қазақы сиырды пайдалану нәтижесінде жоғары өнімді, Қазақстан табиғатына бейімделген жаңа сиыр тұқымдары - Алатау сиыры, Әулиекөл сиыры, Әулиеата сиыры, Қазақтың ақбас сиыры - шығарылды. Дереккөздер
Қайта күйлеу

Қайта күйлеу - қолдан ұрықтандырылған немесе шағылысқан саулықтың, сиырдың, биенің бедеулігі тоқтамай, біраз уақыттан (жыныстық айналымнан) кейін қайтадан күйлеуі. Қайта күйлеу мерзімі түліктің түріне, малдың өзіндік ерекшелігіне байланысты. Мысалы, нәтижелі ұрықтанбаған саулық 12-21 тәулікте, сиыр 12-40 тәулікте қайта күйлейді. Дереккөздер
Қайыра будандастыру

Қайыра будандастыру - буданды арнайы мақсатпен қайтадан аталық не аналық тұқымның өкілімен шағылыстыру. Әдетте, бұл келесі ұрпақта тұқымның ұнамды өнімді нәсілдік қасиеті басым болуы үшін жүргізіледі. Сонымен қатар, сапалық белгілер бойынша сұрыптау жүргізгенде құнды будандардың нақтылы бір белгі бойынша нәсілдік қасиеттерінің біртектілігін немесе әртектілігін анықтау үшін қолданылады. Бұл ретте будан ұрпақ тек басыңқы белгісі бар ата-ене тұқымының өкіліне шағыстырылады. Дереккөздер
Қақталған шошқа еті

Қақталған шошқа еті - арнайы бордақыланған жылдам жетілгіш тұқымдық шошқа ұшасын бөлшектеп тұздап немесе ыстап жасаған тағам (бекон). Қақталған шошқа етін дайындау үшін торай 3-4 айлығынан бастап 7-8 айлығына дейін 90-100 кг салмаққа жеткенше арнайы азықтармен жемделеді. Шошқа бордақылауда жұмсалатын азықтар бекон қасиетін айғақтайтын май сапасына ықпалы бойынша үш топқа бөлінеді: 1. Май сапасын арттыратын азықтарға - көкшөп, көк сүт, шөп ұны, бидай дәні мен кебегі, бұршақ, т.б.; 2. Май сапасына орта әсерлі азықтарға - арпа, жүгері дәні, құрама сүрлем, қызылша, шрот, т.б.; 3. Май сапасын нашарлататын азықтарға - сұлы дәні, күнжара секілді майлы азықтар жатады. Үшінші топтағы азықтарды бордақылау басында ғана қолданылып, соңына қарай бірінші топтағы азықтарды молайтады. Осы ретте, бекондық бордақылауға тек арнайы етті бағыттағы шошқа тұқымдарының немесе олардың будан торайларын пайдаланған тиімді. Дереккөздер
Қақтау, сүрлеу

Қақтау, сүрлеу - сүрлеу дегеніміз тұздаған етті қақтап кептіріп алу. Республикамыздың солтүстік аймақтарында тұратын қазақтар етті сүрлеу үшін ыстайды. Ал оңтүстікте, әсіресе батыс облыстарда ыстамай тек тұздап сүрлейді. Сүрленетін ет оншама калың қақталмайды, оны ілгенде біріне-бірін тигізбей, арасына самал, түтін ене алатындай етіп іледі. Ыстап сүрлеуге қақталған етті, ол сорғып тобарсыған кезде шошалаға іледі, астына түтін салынады, есігі жауып тасталады. Ет ыстауға жағылатын отын әдетте, тобылғы, қараған, арша, шіріңкіреген қайың. Түтін тым көп сіңген ет онша дәмді болмайды, құрым татып кетеді. Демек, бұған да шеберлік керек. Дереккөздер
Қалқа, жаппа, бастырма

Қалқа, жаппа, бастырма - бір немесе ашық төбесі жабық малға ықтасын не көлеңке түсіретін құрылыс. Ықтасын ретіңде салатын қалқаның жабық ұзын қабырғасын желдің өктемді бағытына қарсы, ал ашық жағын мүмкіншілігінше күн түсетіндей етіп салады. Жылы жақта қалқа салуға қолда бар кез келген арзан құрылыс материалдарын пайдаланады. Дереккөздер
Қамап шағылыстыру

Қамап шағылыстыру - жылқыда қолданылатын шағылыстырудың бір түрі. Бұл аса құнды айғырды үйірге қосуға бейімделмеген немесе үйірге қосу қауіпті болған жағдайда пайдаланылады. Ол үшін сол айғырға жасына қарай 15-35 бие тағайындалады. Оларды күн сайын 1-2 рет ашық қораға қамап, ішіне айғырды жібереді. Күйлеген биені айғыр тауып, шағылысқаннан кейін, оны қорада қалдырып, биелерді жайылымға шығарады. Дереккөздер
Қан жаңарту

Қан жаңарту — будандастырудың бір түрі. Қан жаңартуды қолданудағы мақсат - жалпы өнімдік қасиеті қанағаттанарлық, жергілікті жағдайға бейімделген мал тұқымының кейбір кемшіліктерін жою немесе өнімдік белгілерін жедел жетілдіру. Қан жаңарту нәтижесінде жергілікті тұқымның негізгі өнімдік бағыты бұзылмайды. Қан жаңарту жемісті болуы үшін жергілікті тұқым мен жақсартқыш тұқым бір рет қана шағылыстырылып, алынған ұрпақ тек жергілікті тұқыммен қайта шағылыстырылып, алынған буданның ұнамдылары өзара шағылыстырылып өсіріледі. Сонымен қатар, қан жаңарту пайдаланылатын жақсартқыш тұқым өнімділігі жағынан жергілікті тұқымға ұқсас, тек оның жергілікті тұқымда жетіспейтін өнімдік белгісі өте жақсы жетілуі шарт. Будандастырудың қан жаңарту түрі Қазақстан мал шаруашылығында жергілікті және жаңа шығарылған мал тұқымдарының өнімділігін арттыруда кеңінен пайдаланылып келеді. Дереккөздер
Қара күзен

Қара күзен - қара күзен өз тұқымына ғана типтес және қысқа сирақты ұзын денелі аң (норка) . Осы белгісі бойынша сібір күзенінен (колонок) өзгешеленіп, күзенге жақындас келеді. Еркектерінің дене ұзындығы 28-44 см, құйрығы 12-20 см, құлағының биіктігі 2,0-2,5 см, салмағы 850 грамдай. Ұрғашы қара күзеннің мөлшері біршама төмендеу. Терісі қара-сұр-коңыр, не болмаса сарғылт-коңыр түстес келеді. Дербес аң шаруашылығында өсіруге тиімді аңдар түрі. Дереккөздер
Қара түлкі

Қара түлкі - жалпы сырт пішіні кәдімгі түлкіні еске салады, денесі ұзынырақ, сирақтары салыстырмалы қысқа, құйрығы ұзын. Басы ұзаңқы тұмсықты, құлақтары орташа биікті дөңгелене біткен. Ұсақ аң, денесінің ұзындығы 46-75 см, кұйрығы 25-52 см, салмағы 2-8,8 кг. Терісінің жүні қыста ұзын, қалың және жұмсақ, жазда керісінше. Дереккөздер
Қаракөл қой шаруашылығы

Қаракөл қой шаруашылығы - қой шаруашылығының қаракөл қойын өсіретін саласы. Негізгі өнімдері – қаракөл елтірісі, ет, жүн, ал қосалқы өнімдері – сүт және ұлтабар ферменті. Қазақстанда қара, көк жөне түрлі түсті сұр елтірілер алуға мүмкіндік беретін асыл тұқымды қой отарлары құрылған. Қаракөл қой шаруашылығының дербес сала болып дамуына Оңтүстік Қазақстан, Қызылорда, Жамбыл, Маңғыстау, Атырау облыстарында толық мүмкіншілік бар. Дереккөздер
Қарапайым будандастыру

Қарапайым будандастыру - пайдаланылатын мал алу үшін қолданылады. Түліктің ата-аналық жұбын бір рет өзара будандастыру әдісі. Ет өнімін өндіруде, сүті аз сүтті тұқымның сиырларын етті тұқымның бұқаларымен шағылыстырады. Одан алынған будан төлдердің еттілік сапасы жоғары және мамандандырылған шаруашылықта жақсы бордақыланады. Дереккөздер
Қарғы

Қарғы - бұрын тек иттің мойнына тағылатын бау. Иттің қарғысын тек қайыстан немесе жұқа қаңылтырдан жасайды. Оның шынжыр немесе қарғы бау өткізетін шығыршығы болады. Соңғы уақытта малға нөмірленген пластмасса қарғы тағу да кездеседі. Дереккөздер
Қасқыр ит

Қасқыр ит - (овчарка) бұл итке мықты, бұлшық етті, аздап ұзынтұрқылы дене бітімі сәйкес. Негізінде иесін жақсы тыңдайды, берілген, сенімді және батыл ит. Бөтен біреуге абайлы, дрессировкаға тез үйренеді. Бойының биіктігі 60-65 см, салмағы 35-40 кг. Дереккөздер
Қиланған жүн

Қиланған жүн - ақаулы жүннің бір түрі. Қиланған жүн деп қойдың зәрі сіңіп, қиланып түсі сарғайып кеткен жүңді атайды. Қиланған жүннің технологиялық сапасы төмен және жуып тазалуға көп шығын кетеді. Қырқым кезіңде қиланған жүн бөлек жиналып капталуы керек. Дереккөздер
Қодас, енеке

Қодас, енеке - (як) қуыс мүйізді, күйіс қайыратын мал. Отаны Тибет болып есептеледі. Қодас жабайы жөне қолға үйретілген түрінде де кездеседі. Биік таудың малы, суыққа төзімді, бүйірі, бауыры, бөксесі ұзын (70-90 см) қалың жүнді. Басы үлкен, мүйізі ұзын, әрі жұмыр, шоқтығы биік, түсі қара-қоңыр, қара. Бұқасы - 340-400 кг, сиыры - 230-280 кг салмақ тартады. Сүті аз (500 кг-ға дейін), бірақ майлы (7-9%). Қодас пен үй сиыры буданының еркегі ұрпақ бермейді де ұрғашысы ұрпақ береді. Екінші және үшінші ұрпақ буданының сүттілігі біршама жоғары - 2500 кг-ға дейін майлылығы 5-5,5% сүт береді. Қодас Орта Азияның таулы аймақтарында, Гималай тауы мен Моңғолияның солтүстігінде кең таралған. Дереккөздер
Қоздау қорасы

Қоздау қорасы - қой қоздайтын, яғни төл қабылдайын бөлме. Қоздау қорасына қой қораның ең жылы жағы бөлінеді. Арнайы қоздау қорасы қой төлдетуді қыста немесе ерте көктемде өткізгенде салынады. Қоздау қорасы бөлмелері жылы (+10...+12 Цельсия градусы аралығында) және құрғақ болуы керек. Қоздау қорасының көлемі отардағы қоздайтын саулық санына байланысты салынады. Әдетте, оған отардағы саулықтың 10-15 пайызы сиятындай етіп жасайды. Қоздау қорасын жабдықтау келесі жалпы нұсқа бойынша жүргізіледі - бөлме ені 1,5-2 м дәлізбен екіге бөлінеді, бір жағыңда қой қоздайтын шағын алаңдар және қозылы қой ұсталатын жеке үйшіктер (1X1,5 м) жасайды. Бөлменің екінші жағында 3-5 күндік қозылы қойлар тұратын бөлек-бөлек орын жасайды. Әр бөлігіне 6-8 жалқы қозылы қой немесе 3-4 егіз қозылы қой сиятындай болуы керек. Дереккөздер
Гаусс саны

Гаусс саны — а + bi комлекс саны, мұндағы а және b - бүтін сандар, i - жорымал бірлік (i=√-1). Бұл сандарды Гаусс 1825 жылы енгізген. Формальды анықтамасы: : . Кез келген гаусс саны мына квадраттық теңдеуді қанағаттандырады: :. Дереккөздер
Белсенді туризмде қауіпсіздікті ұйымдастыру

Белсенді туризм – көптеген демалу түрінің бір түрі болып есептеледі. Белсенді туризм түрлері жай туристер ортасында үлкен танымалдылықта болып жүр. Шаршағанды басуға көмектесетін тек қана жағажайдағы демалу емес, сонымен қатар созылған жүйке-жүйе мен физикалық төзімділікте көмектеседі. Көптен көп адамдар таулардың сұлулығын, шығанақтарды, сарқырамаларды көргісі келеді, таулы өзендерде жүзгісі келеді, тау шаңғысымен немесе жылқымен жүргісі келеді және осы арқылы белсенді туризмге туристер үйрене бастайды. Көп уақытта белсенді туризм табиғатқа немесе спортқа тікелей қатысты болып келеді. Белсенді туризм және табиғатта демалу – табиғатқа жақын белсенді туризмнің түрі – қазіргі уақытта танымал экологиялық туризмімен ортақ жақтары бар. Себебі, жайлылықтан бас тартады және табиғатта көлікті қолданудан.Белсенді туризм бұл шаңғы, ат, велосипедті пайдалану арқылы пайда болған туризм түрі болып табылады. Жалпы алғанда белсенді туризмнің екі негізгі түрі бар: активті дәне пассивті белсенді туризм. Бұлай болып бөлінуі саяхаттау жәе демалу барысында қолданылатын құралдардың түріне, олардың болу-болмауына байланысты болып келеді. Дереккөздер
Талас

Елді мекендер: Қазақстан: * Талас – Алматы облысы, Райымбек ауданындағы ауыл. * Талас – Жамбыл облысы, Байзақ ауданы Қостөбе ауылдық округіне қарасты ауыл. * Талас – Жамбыл облысы, Байзақ ауданы Қостөбе ауылдық округіне қарасты станция. Қырғызстан: * Талас – Қырғызстандағы қала. Өзен: * Талас – Қырғызстан мен Қазақстан жеріндегі өзен. Басқа да: * Талас — Қазақстан футбол клубы
Бэверли (Нью-Джерси)

Бэверли — Нью-Джерси штатының Бёрлингтон округіне жататын АҚШ қаласы. Қала тұрғындарының саны 2577 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.0 км² шамасында. FIPS коды — 34-05740. Сыртқы cілтемелер * [http://www.city-data.com/ АҚШ-тың барлық қалалары жайында статистикалар] * [http://www.census.gov/ U.S. Census Bureau.]
Асбюри парк (Нью-Джерси)

Асбюри парк — Нью-Джерси штатының Монмут округіне жататын АҚШ қаласы. Қала тұрғындарының саны 16116 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4.1 км² шамасында. FIPS коды — 34-01960. Сыртқы cілтемелер * [http://www.city-data.com/ АҚШ-тың барлық қалалары жайында статистикалар] * [http://www.census.gov/ U.S. Census Bureau.]
Бордентаун (Нью-Джерси)

Бордентаун — Нью-Джерси штатының Бёрлингтон округіне жататын АҚШ қаласы. Қала тұрғындарының саны 3924 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.5 км² шамасында. FIPS коды — 34-06670. Сыртқы cілтемелер * [http://www.city-data.com/ АҚШ-тың барлық қалалары жайында статистикалар] * [http://www.census.gov/ U.S. Census Bureau.]
Файафилд (Нью-Джерси)

Файафилд — Нью-Джерси штатының Эссекс округіне жататын АҚШ қаласы. Қала тұрғындарының саны 7466 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 27.1 км² шамасында. FIPS коды — 34-22385. Сыртқы cілтемелер * [http://www.city-data.com/ АҚШ-тың барлық қалалары жайында статистикалар] * [http://www.census.gov/ U.S. Census Bureau.] en:Fairfield, New Jersey
Гарфилд (Нью-Джерси)

Гарфилд — Нью-Джерси штатының Берген округіне жататын АҚШ қаласы. Қала тұрғындарының саны 30487 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5.7 км² шамасында. FIPS коды — 34-25770. Сыртқы cілтемелер * [http://www.city-data.com/ АҚШ-тың барлық қалалары жайында статистикалар] * [http://www.census.gov/ U.S. Census Bureau.]
Линден (Нью-Джерси)

Линден — Нью-Джерси штатының Юнион округіне жататын АҚШ қаласы. Қала тұрғындарының саны 40499 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 29.1 км² шамасында. FIPS коды — 34-40350. Сыртқы cілтемелер * [http://www.city-data.com/ АҚШ-тың барлық қалалары жайында статистикалар] * [http://www.census.gov/ U.S. Census Bureau.]
Линвуд (Нью-Джерси)

Линвуд — Нью-Джерси штатының Атлантик округіне жататын АҚШ қаласы. Қала тұрғындарының саны 7092 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10.7 км² шамасында. FIPS коды — 34-40530. Сыртқы cілтемелер * [http://www.city-data.com/ АҚШ-тың барлық қалалары жайында статистикалар] * [http://www.census.gov/ U.S. Census Bureau.]
Норс Кэйп Мэй (Нью-Джерси)

Норс Кэйп Мэй — Нью-Джерси штатының Кейп-Мэй округіне жататын АҚШ қаласы. Қала тұрғындарының саны 3618 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3.8 км² шамасында. FIPS коды — 34-52650. Ол Ocean City Метрополитен статистикалық ауданының бөлігі болып табылады. 2010 жылғы АҚШ халық санағы бойынша CDP халқы 3226 адамды құрады. Сыртқы cілтемелер * [http://www.city-data.com/ АҚШ-тың барлық қалалары жайында статистикалар] * [http://www.census.gov/ U.S. Census Bureau.]
Норс Уилдвуд (Нью-Джерси)

Норс Уилдвуд — Нью-Джерси штатының Кейп-Мэй округіне жататын АҚШ қаласы. Қала тұрғындарының саны 4803 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5.5 км² шамасында. FIPS коды — 34-53490. Сыртқы cілтемелер * [http://www.city-data.com/ АҚШ-тың барлық қалалары жайында статистикалар] * [http://www.census.gov/ U.S. Census Bureau.]
Оушэн Гроув (Нью-Джерси)

Оушэн Гроув — Нью-Джерси штатының Монмут округіне жататын АҚШ қаласы. Қала тұрғындарының саны 3342 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 1.0 км² шамасында. FIPS коды — 34-54480. Сыртқы cілтемелер * [http://www.city-data.com/ АҚШ-тың барлық қалалары жайында статистикалар] * [http://www.census.gov/ U.S. Census Bureau.]
Сомерс Пойнт (Нью-Джерси)

Сомерс Пойнт — Нью-Джерси штатының Атлантик округіне жататын АҚШ қаласы. Қала тұрғындарының саны 10795 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13.4 км² шамасында. FIPS коды — 34-68430. Сыртқы cілтемелер * [http://www.city-data.com/ АҚШ-тың барлық қалалары жайында статистикалар] * [http://www.census.gov/ U.S. Census Bureau.] en:Somers Point, New Jersey
Верона (Нью-Джерси)

Верона — Нью-Джерси штатының Эссекс округіне жататын АҚШ қаласы. Қала тұрғындарының саны 13332 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7.2 км² шамасында. FIPS коды — 34-75815. Сыртқы cілтемелер * [http://www.city-data.com/ АҚШ-тың барлық қалалары жайында статистикалар] * [http://www.census.gov/ U.S. Census Bureau.]
Вэст Калдвэл (Нью-Джерси)

Вэст Калдвэл — Нью-Джерси штатының Эссекс округіне жататын АҚШ қаласы. Қала тұрғындарының саны 10759 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13.1 км² шамасында. FIPS коды — 34-78510. Сыртқы cілтемелер * [http://www.city-data.com/ АҚШ-тың барлық қалалары жайында статистикалар] * [http://www.census.gov/ U.S. Census Bureau.]
Буэна (Нью-Джерси)

Буэна — Нью-Джерси штатының Атлантик округіне жататын АҚШ қаласы. Қала тұрғындарының саны 4603 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 19.7 км² шамасында. FIPS коды — 34-08680. Сыртқы cілтемелер * [http://www.city-data.com/ АҚШ-тың барлық қалалары жайында статистикалар] * [http://www.census.gov/ U.S. Census Bureau.]
Фолсом (Нью-Джерси)

Фолсом — Нью-Джерси штатының Атлантик округіне жататын АҚШ қаласы. Қала тұрғындарының саны 1885 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 21.9 км² шамасында. FIPS коды — 34-23940. Сыртқы cілтемелер * [http://www.city-data.com/ АҚШ-тың барлық қалалары жайында статистикалар] * [http://www.census.gov/ U.S. Census Bureau.]
Лонгпорт (Нью-Джерси)

Лонгпорт — Нью-Джерси штатының Атлантик округіне жататын АҚШ қаласы. Қала тұрғындарының саны 895 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4.2 км² шамасында. FIPS коды — 34-41370. Сыртқы cілтемелер * [http://www.city-data.com/ АҚШ-тың барлық қалалары жайында статистикалар] * [http://www.census.gov/ U.S. Census Bureau.]
Олэнжэйл (Нью-Джерси)

Олэнжэйл — Нью-Джерси штатының Берген округіне жататын АҚШ қаласы. Қала тұрғындарының саны 6505 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8.2 км² шамасында. FIPS коды — 34-00700. Сыртқы cілтемелер * [http://www.city-data.com/ АҚШ-тың барлық қалалары жайында статистикалар] * [http://www.census.gov/ U.S. Census Bureau.]
Алпин (Нью-Джерси)

Алпин — Нью-Джерси штатының Берген округіне жататын АҚШ қаласы. Қала тұрғындарының саны 1849 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 23.8 км² шамасында. FIPS коды — 34-01090. Сыртқы cілтемелер * [http://www.city-data.com/ АҚШ-тың барлық қалалары жайында статистикалар] * [http://www.census.gov/ U.S. Census Bureau.]
Бэргенфилд (Нью-Джерси)

Бэргенфилд — Нью-Джерси штатының Берген округіне жататын АҚШ қаласы. Қала тұрғындарының саны 26764 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7.5 км² шамасында. FIPS коды — 34-05170. Сыртқы cілтемелер * [http://www.city-data.com/ АҚШ-тың барлық қалалары жайында статистикалар] * [http://www.census.gov/ U.S. Census Bureau.]
Богота (Нью-Джерси)

Богота — Нью-Джерси штатының Берген округіне жататын АҚШ қаласы. Қала тұрғындарының саны 8187 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.1 км² шамасында. FIPS коды — 34-06490. Сыртқы cілтемелер * [http://www.city-data.com/ АҚШ-тың барлық қалалары жайында статистикалар] * [http://www.census.gov/ U.S. Census Bureau.]
Карлштад (Нью-Джерси)

Карлштад — Нью-Джерси штатының Берген округіне жататын АҚШ қаласы. Қала тұрғындарының саны 6127 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11.0 км² шамасында. FIPS коды — 34-10480. Сыртқы cілтемелер * [http://www.city-data.com/ АҚШ-тың барлық қалалары жайында статистикалар] * [http://www.census.gov/ U.S. Census Bureau.]
Клостэр (Нью-Джерси)

Клостэр — Нью-Джерси штатының Берген округіне жататын АҚШ қаласы. Қала тұрғындарының саны 8373 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8.5 км² шамасында. FIPS коды — 34-13810. Сыртқы cілтемелер * [http://www.city-data.com/ АҚШ-тың барлық қалалары жайында статистикалар] * [http://www.census.gov/ U.S. Census Bureau.]
Крэсскил (Нью-Джерси)

Крэсскил — Нью-Джерси штатының Берген округіне жататын АҚШ қаласы. Қала тұрғындарының саны 8573 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5.5 км² шамасында. FIPS коды — 34-15820. Сыртқы cілтемелер * [http://www.city-data.com/ АҚШ-тың барлық қалалары жайында статистикалар] * [http://www.census.gov/ U.S. Census Bureau.]
Демарэст (Нью-Джерси)

Демарэст — Нью-Джерси штатының Берген округіне жататын АҚШ қаласы. Қала тұрғындарының саны 4881 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5.4 км² шамасында. FIPS коды — 34-17530. Сыртқы cілтемелер * [http://www.city-data.com/ АҚШ-тың барлық қалалары жайында статистикалар] * [http://www.census.gov/ U.S. Census Bureau.]
Дюмонт (Нью-Джерси)

Дюмонт — Нью-Джерси штатының Берген округіне жататын АҚШ қаласы. Қала тұрғындарының саны 17479 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5.2 км² шамасында. FIPS коды — 34-18400. Сыртқы cілтемелер * [http://www.city-data.com/ АҚШ-тың барлық қалалары жайында статистикалар] * [http://www.census.gov/ U.S. Census Bureau.]
Ист Рузэрфорд (Нью-Джерси)

Ист Рузэрфорд — Нью-Джерси штатының Берген округіне жататын АҚШ қаласы. Қала тұрғындарының саны 8913 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10.7 км² шамасында. FIPS коды — 34-19510. Сыртқы cілтемелер * [http://www.city-data.com/ АҚШ-тың барлық қалалары жайында статистикалар] * [http://www.census.gov/ U.S. Census Bureau.]
Эджуатэ (Нью-Джерси)

Эджуатэ — Нью-Джерси штатының Берген округіне жататын АҚШ қаласы. Қала тұрғындарының саны 11513 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6.3 км² шамасында. FIPS коды — 34-20020. Сыртқы cілтемелер * [http://www.city-data.com/ АҚШ-тың барлық қалалары жайында статистикалар] * [http://www.census.gov/ U.S. Census Bureau.]
Элмвуд Парк (Нью-Джерси)

Элмвуд Парк — Нью-Джерси штатының Берген округіне жататын АҚШ қаласы. Қала тұрғындарының саны 19403 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7.1 км² шамасында. FIPS коды — 34-21300. Сыртқы cілтемелер * [http://www.city-data.com/ АҚШ-тың барлық қалалары жайында статистикалар] * [http://www.census.gov/ U.S. Census Bureau.]
Эмерсон (Нью-Джерси)

Эмерсон — Нью-Джерси штатының Берген округіне жататын АҚШ қаласы. Қала тұрғындарының саны 7401 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6.3 км² шамасында. FIPS коды — 34-21450. Сыртқы cілтемелер * [http://www.city-data.com/ АҚШ-тың барлық қалалары жайында статистикалар] * [http://www.census.gov/ U.S. Census Bureau.]
Энглвуд Клиффс (Нью-Джерси)

Энглвуд Клиффс — Нью-Джерси штатының Берген округіне жататын АҚШ қаласы. Қала тұрғындарының саны 5281 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 8.8 км² шамасында. FIPS коды — 34-21510. Сыртқы cілтемелер * [http://www.city-data.com/ АҚШ-тың барлық қалалары жайында статистикалар] * [http://www.census.gov/ U.S. Census Bureau.]
Файэ Лон (Нью-Джерси)

Файэ Лон — Нью-Джерси штатының Берген округіне жататын АҚШ қаласы. Қала тұрғындарының саны 32 457 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13.5 км² шамасында. FIPS коды — 34-22470. Сыртқы cілтемелер * [http://www.city-data.com/ АҚШ-тың барлық қалалары жайында статистикалар] * [http://www.census.gov/ U.S. Census Bureau.]
Файэвю (Нью-Джерси)

Файэвю — Нью-Джерси штатының Берген округіне жататын АҚШ қаласы. Қала тұрғындарының саны 13835 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.2 км² шамасында. FIPS коды — 34-22560. Сыртқы cілтемелер * [http://www.city-data.com/ АҚШ-тың барлық қалалары жайында статистикалар] * [http://www.census.gov/ U.S. Census Bureau.]
Форт Ли (Нью-Джерси)

Форт Ли — Нью-Джерси штатының Берген округіне жататын АҚШ қаласы. Қала тұрғындарының саны 35345 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7.5 км² шамасында. FIPS коды — 34-24420. Сыртқы cілтемелер * [http://www.city-data.com/ АҚШ-тың барлық қалалары жайында статистикалар] * [http://www.census.gov/ U.S. Census Bureau.]
Франклин Лэйкс (Нью-Джерси)

Франклин Лэйкс — Нью-Джерси штатының Берген округіне жататын АҚШ қаласы. Қала тұрғындарының саны 10590 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 25.5 км² шамасында. FIPS коды — 34-24990. Сыртқы cілтемелер * [http://www.city-data.com/ АҚШ-тың барлық қалалары жайында статистикалар] * [http://www.census.gov/ U.S. Census Bureau.]
Глэн Рок (Нью-Джерси)

Глэн Рок — Нью-Джерси штатының Берген округіне жататын АҚШ қаласы. Қала тұрғындарының саны 11601 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7.1 км² шамасында. FIPS коды — 34-26640. Сыртқы cілтемелер * [http://www.city-data.com/ АҚШ-тың барлық қалалары жайында статистикалар] * [http://www.census.gov/ U.S. Census Bureau.]
Харрингтон Парк (Нью-Джерси)

Харрингтон Парк — Нью-Джерси штатының Берген округіне жататын АҚШ қаласы. Қала тұрғындарының саны 4664 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5.4 км² шамасында. FIPS коды — 34-30150. Сыртқы cілтемелер * [http://www.city-data.com/ АҚШ-тың барлық қалалары жайында статистикалар] * [http://www.census.gov/ U.S. Census Bureau.]
Хасброук Хэйтс (Нью-Джерси)

Хасброук Хэйтс — Нью-Джерси штатының Берген округіне жататын АҚШ қаласы. Қала тұрғындарының саны 11842 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3.9 км² шамасында. FIPS коды — 34-30420. Сыртқы cілтемелер * [http://www.city-data.com/ АҚШ-тың барлық қалалары жайында статистикалар] * [http://www.census.gov/ U.S. Census Bureau.]
Хаворс (Нью-Джерси)

Хаворс — Нью-Джерси штатының Берген округіне жататын АҚШ қаласы. Қала тұрғындарының саны 3382 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6.1 км² шамасында. FIPS коды — 34-30540. Сыртқы cілтемелер * [http://www.city-data.com/ АҚШ-тың барлық қалалары жайында статистикалар] * [http://www.census.gov/ U.S. Census Bureau.]
Хиллсдэйл (Нью-Джерси)

Хиллсдэйл — Нью-Джерси штатының Берген округіне жататын АҚШ қаласы. Қала тұрғындарының саны 10219 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7.7 км² шамасында. FIPS коды — 34-31920. Сыртқы cілтемелер * [http://www.city-data.com/ АҚШ-тың барлық қалалары жайында статистикалар] * [http://www.census.gov/ U.S. Census Bureau.]
Леониа (Нью-Джерси)

Леониа — Нью-Джерси штатының Берген округіне жататын АҚШ қаласы. Қала тұрғындарының саны 8937 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4.2 км² шамасында. FIPS коды — 34-40020. Сыртқы cілтемелер * [http://www.city-data.com/ АҚШ-тың барлық қалалары жайында статистикалар] * [http://www.census.gov/ U.S. Census Bureau.]
Литтл Ферри (Нью-Джерси)

Литтл Ферри — Нью-Джерси штатының Берген округіне жататын АҚШ қаласы. Қала тұрғындарының саны 10626 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4.4 км² шамасында. FIPS коды — 34-40680. Сыртқы cілтемелер * [http://www.city-data.com/ АҚШ-тың барлық қалалары жайында статистикалар] * [http://www.census.gov/ U.S. Census Bureau.]
Лоди (Нью-Джерси)

Лоди — Нью-Джерси штатының Берген округіне жататын АҚШ қаласы. Қала тұрғындарының саны 24136 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5.9 км² шамасында. FIPS коды — 34-41100. Сыртқы cілтемелер * [http://www.city-data.com/ АҚШ-тың барлық қалалары жайында статистикалар] * [http://www.census.gov/ U.S. Census Bureau.]
Мэйвуд (Нью-Джерси)

Мэйвуд — Нью-Джерси штатының Берген округіне жататын АҚШ қаласы. Қала тұрғындарының саны 9555 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3.4 км² шамасында. FIPS коды — 34-44880. Сыртқы cілтемелер * [http://www.city-data.com/ АҚШ-тың барлық қалалары жайында статистикалар] * [http://www.census.gov/ U.S. Census Bureau.]
Мидланд Парк (Нью-Джерси)

Мидланд Парк — Нью-Джерси штатының Берген округіне жататын АҚШ қаласы. Қала тұрғындарының саны 7128 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4.1 км² шамасында. FIPS коды — 34-46110. Сыртқы cілтемелер * [http://www.city-data.com/ АҚШ-тың барлық қалалары жайында статистикалар] * [http://www.census.gov/ U.S. Census Bureau.]
Монтвэйл (Нью-Джерси)

Монтвэйл — Нью-Джерси штатының Берген округіне жататын АҚШ қаласы. Қала тұрғындарының саны 7844 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10.3 км² шамасында. FIPS коды — 34-47610. Сыртқы cілтемелер * [http://www.city-data.com/ АҚШ-тың барлық қалалары жайында статистикалар] * [http://www.census.gov/ U.S. Census Bureau.]
Муначи (Нью-Джерси)

Муначи — Нью-Джерси штатының Берген округіне жататын АҚШ қаласы. Қала тұрғындарының саны 2708 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4.5 км² шамасында. FIPS коды — 34-47700. Сыртқы cілтемелер * [http://www.city-data.com/ АҚШ-тың барлық қалалары жайында статистикалар] * [http://www.census.gov/ U.S. Census Bureau.]
Нью Милфорд (Нью-Джерси)

Нью Милфорд — Нью-Джерси штатының Берген округіне жататын АҚШ қаласы. Қала тұрғындарының саны 16341 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6.0 км² шамасында. FIPS коды — 34-51660. Сыртқы cілтемелер * [http://www.city-data.com/ АҚШ-тың барлық қалалары жайында статистикалар] * [http://www.census.gov/ U.S. Census Bureau.]
Норс Арлингтон (Нью-Джерси)

Норс Арлингтон — Нью-Джерси штатының Берген округіне жататын АҚШ қаласы. Қала тұрғындарының саны 15392 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6.8 км² шамасында. FIPS коды — 34-52320. Сыртқы cілтемелер * [http://www.city-data.com/ АҚШ-тың барлық қалалары жайында статистикалар] * [http://www.census.gov/ U.S. Census Bureau.]
Норсвэйл (Нью-Джерси)

Норсвэйл — Нью-Джерси штатының Берген округіне жататын АҚШ қаласы. Қала тұрғындарының саны 4640 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3.4 км² шамасында. FIPS коды — 34-53430. Сыртқы cілтемелер * [http://www.city-data.com/ АҚШ-тың барлық қалалары жайында статистикалар] * [http://www.census.gov/ U.S. Census Bureau.]
Норвуд (Нью-Джерси)

Норвуд — Нью-Джерси штатының Берген округіне жататын АҚШ қаласы. Қала тұрғындарының саны 5711 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7.1 км² шамасында. FIPS коды — 34-53610. Сыртқы cілтемелер * [http://www.city-data.com/ АҚШ-тың барлық қалалары жайында статистикалар] * [http://www.census.gov/ U.S. Census Bureau.]
Оакланд (Нью-Джерси)

Оакланд — Нью-Джерси штатының Берген округіне жататын АҚШ қаласы. Қала тұрғындарының саны 12754 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 22.7 км² шамасында. FIPS коды — 34-53850. Сыртқы cілтемелер * [http://www.city-data.com/ АҚШ-тың барлық қалалары жайында статистикалар] * [http://www.census.gov/ U.S. Census Bureau.]
Оулд Таппан (Нью-Джерси)

Оулд Таппан — Нью-Джерси штатының Берген округіне жататын АҚШ қаласы. Қала тұрғындарының саны 5750 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10.6 км² шамасында. FIPS коды — 34-54870. Сыртқы cілтемелер * [http://www.city-data.com/ АҚШ-тың барлық қалалары жайында статистикалар] * [http://www.census.gov/ U.S. Census Bureau.]
Орадэлл (Нью-Джерси)

Орадэлл — Нью-Джерси штатының Берген округіне жататын АҚШ қаласы. Қала тұрғындарының саны 7978 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6.6 км² шамасында. FIPS коды — 34-54990. Сыртқы cілтемелер * [http://www.city-data.com/ АҚШ-тың барлық қалалары жайында статистикалар] * [http://www.census.gov/ U.S. Census Bureau.]
Палисэйдс Парк (Нью-Джерси)

Палисэйдс Парк — Нью-Джерси штатының Берген округіне жататын АҚШ қаласы. Қала тұрғындарының саны 19622 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 3.3 км² шамасында. FIPS коды — 34-55770. Сыртқы cілтемелер * [http://www.city-data.com/ АҚШ-тың барлық қалалары жайында статистикалар] * [http://www.census.gov/ U.S. Census Bureau.]
Парамус (Нью-Джерси)

Парамус — Нью-Джерси штатының Берген округіне жататын АҚШ қаласы. Қала тұрғындарының саны 26342 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 27.1 км² шамасында. FIPS коды — 34-55950. Сыртқы cілтемелер * [http://www.city-data.com/ АҚШ-тың барлық қалалары жайында статистикалар] * [http://www.census.gov/ U.S. Census Bureau.]
Парк Ридж (Нью-Джерси)

Парк Ридж — Нью-Джерси штатының Берген округіне жататын АҚШ қаласы. Қала тұрғындарының саны 8645 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6.8 км² шамасында. FIPS коды — 34-56130. Сыртқы cілтемелер * [http://www.city-data.com/ АҚШ-тың барлық қалалары жайында статистикалар] * [http://www.census.gov/ U.S. Census Bureau.]
Рамсэй (Нью-Джерси)

Рамсэй — Нью-Джерси штатының Берген округіне жататын АҚШ қаласы. Қала тұрғындарының саны 14473 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14.5 км² шамасында. FIPS коды — 34-61680. Сыртқы cілтемелер * [http://www.city-data.com/ АҚШ-тың барлық қалалары жайында статистикалар] * [http://www.census.gov/ U.S. Census Bureau.]
Риджфилд (Нью-Джерси)

Риджфилд — Нью-Джерси штатының Берген округіне жататын АҚШ қаласы. Қала тұрғындарының саны 11032 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7.4 км² шамасында. FIPS коды — 34-62910. Сыртқы cілтемелер * [http://www.city-data.com/ АҚШ-тың барлық қалалары жайында статистикалар] * [http://www.census.gov/ U.S. Census Bureau.]
Ривэ Эдж (Нью-Джерси)

Ривэ Эдж — Нью-Джерси штатының Берген округіне жататын АҚШ қаласы. Қала тұрғындарының саны 11340 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4.9 км² шамасында. FIPS коды — 34-63360. Сыртқы cілтемелер * [http://www.city-data.com/ АҚШ-тың барлық қалалары жайында статистикалар] * [http://www.census.gov/ U.S. Census Bureau.]
Роклэй (Нью-Джерси)

Роклэй — Нью-Джерси штатының Берген округіне жататын АҚШ қаласы. Қала тұрғындарының саны 531 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.5 км² шамасында. FIPS коды — 34-64170. Сыртқы cілтемелер * [http://www.city-data.com/ АҚШ-тың барлық қалалары жайында статистикалар] * [http://www.census.gov/ U.S. Census Bureau.]
Разэфорд (Нью-Джерси)

Разэфорд — Нью-Джерси штатының Берген округіне жататын АҚШ қаласы. Қала тұрғындарының саны 18061 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7.6 км² шамасында. FIPS коды — 34-65280. Сыртқы cілтемелер * [http://www.city-data.com/ АҚШ-тың барлық қалалары жайында статистикалар] * [http://www.census.gov/ U.S. Census Bureau.]
Саддл Ривэ (Нью-Джерси)

Саддл Ривэ — Нью-Джерси штатының Берген округіне жататын АҚШ қаласы. Қала тұрғындарының саны 3152 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 12.9 км² шамасында. FIPS коды — 34-65400. Сыртқы cілтемелер * [http://www.city-data.com/ АҚШ-тың барлық қалалары жайында статистикалар] * [http://www.census.gov/ U.S. Census Bureau.]
Тенафлай (Нью-Джерси)

Тенафлай — Нью-Джерси штатының Берген округіне жататын АҚШ қаласы. Қала тұрғындарының саны 14 488 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13.5 км² шамасында. FIPS коды — 34-72420. Сыртқы cілтемелер * [http://www.city-data.com/ АҚШ-тың барлық қалалары жайында статистикалар] * [http://www.census.gov/ U.S. Census Bureau.]
Тэтэрборо (Нью-Джерси)

Тэтэрборо — Нью-Джерси штатының Берген округіне жататын АҚШ қаласы. Қала тұрғындарының саны 67 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.9 км² шамасында. FIPS коды — 34-72480. Сыртқы cілтемелер * [http://www.city-data.com/ АҚШ-тың барлық қалалары жайында статистикалар] * [http://www.census.gov/ U.S. Census Bureau.]
Аппэ Саддл Ривэ (Нью-Джерси)

Аппэ Саддл Ривэ — Нью-Джерси штатының Берген округіне жататын АҚШ қаласы. Қала тұрғындарының саны 8208 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 13.7 км² шамасында. FIPS коды — 34-75140. Сыртқы cілтемелер * [http://www.city-data.com/ АҚШ-тың барлық қалалары жайында статистикалар] * [http://www.census.gov/ U.S. Census Bureau.]
Волдвик (Нью-Джерси)

Волдвик — Нью-Джерси штатының Берген округіне жататын АҚШ қаласы. Қала тұрғындарының саны 9625 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5.3 км² шамасында. FIPS коды — 34-76400. Сыртқы cілтемелер * [http://www.city-data.com/ АҚШ-тың барлық қалалары жайында статистикалар] * [http://www.census.gov/ U.S. Census Bureau.]
Валлингтон (Нью-Джерси)

Валлингтон — Нью-Джерси штатының Берген округіне жататын АҚШ қаласы. Қала тұрғындарының саны 11335 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 2.7 км² шамасында. FIPS коды — 34-76490. Сыртқы cілтемелер * [http://www.city-data.com/ АҚШ-тың барлық қалалары жайында статистикалар] * [http://www.census.gov/ U.S. Census Bureau.]