kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Никея

Никея — қазіргі түрік Изник қаласының орнында орналасқан Кіші Азиядағы ежелгі және ортағасырлық қала. Қала Изник көлінің жағасында және құрлықтан биік төбелермен шектеледі, бұл қоршау кезінде қаланы қорғауға ең жақсы жағдай жасады. Қабырғалардың биіктігі шамамен 10 м, қабырғаның алдында қазылған терең ор және 100-ге жуық бекініс мұнарасы сенімді қорғанысты қамтамасыз ететін. Никеа тарихындағы, сондай-ақ бүкіл Кіші Азия тарихындағы ең күрделі және бірмәнді емес кезең XI—XV ғасырларға тиесілі болды, сол кезде бұл аймақ гректіктен түріктікке ауыр өзгерістерге ұшырады, ал тұрғындардың көпшілігі тілін, дінін және сана-сезімін мүлдем өзгертті. 1922 жылға дейін Кіші Азиядағы Византия өнерінің ең маңызды ескерткіші - мозаикамен безендірілген Успен шіркеуі сақталды. 1922 жылы оны түрік билігі қиратты. Бүгінде ортағасырлық қабырның да көптеген жерлері қираған. Қазір бұл Ізніктің басты көрнекі жері саналады. Тарихы Дереккөздер
Футзалдан Азия кубогы

Футзалдан Азия Кубогы — Азия Футбол Конфедерациясымен өткізілетін құрамалар арасындағы басты футзал турнирі. Азия Кубогы 1999 жылдан бастап екі жылда бір рет өткізіліп тұрады. Басқаларынан көбірек, он екі рет кубокты Иран құрама командасы жеңді. Жеңімпаздары және жүлдегерлері Жалпы медальдар саны Сыртқы сілтемелер * [http://www.the-afc.com/competition/afc-futsal-championship Азия кубогының ресми сайты]
Словен тілі

Словен тілі (slovenski jezik, slovenščina) — оңтүстік славян тілдерінің батыс тармағына жататын үнді-еуропалық тіл. Словен тілі лужицкий тілімен қатар қос санды сақтаған славян тілдерінің бірі болып табылады. Сөйлеушілердің саны шамамен 2 миллион адамды құрайды, олардың көпшілігі Словенияда тұрады. Жазуы — латын әліпбиіне негізделген, гаевица. Атауы туралы Словен тілінің өзін-өзі атауы (словак тілі сияқты) "славян" дегенді білдіреді (көне славян тілімен салыстыру: словѣньскъ ). Дереккөздер Сілтемелер * [http://www.fran.si Словения сөздіктерін таңдау] * [https://web.archive.org/web/20180829225845/https://slav.im/ Кестелердегі словен тілінің грамматикасы] * [https://web.archive.org/web/20110713182810/http://slovarji.najdi.si/anglescina Ағылшын-словен сөздігі онлайн] * [http://www.philology.ru/linguistics3/kondrashov-86e.htm Кондрашов Н. А. Словенский язык] * [http://en.wikibooks.org/wiki/False_Friends_of_the_Slavist/Russian-Slovenian Русско-словенские ложные друзья переводчика] * [https://web.archive.org/web/20070217232608/http://www.centerslo.net/index.asp?LANG=eng Centre for Slovene as a Second/Foreign Language] * [http://www.x-sandra.com/valencic/SlovenianPhonology.pdf Словен тілінің фонологиясы] Грамматика * [http://learn101.org/slovene.php Slovene Grammar] Түсіндірме * [http://bos.zrc-sazu.si/a_beseda.html Словенше жаңа сөйлесудің 200 миллион сөзінің корпусы] Сөздіктер * [http://bos.zrc-sazu.si/sskj.html Словен тілінің стандартты сөздігі (SSKJ)] * [http://evroterm.gov.si/slovar/ Словен сөздіктерінің толық тізімі] * [http://www.4ezi.com/ezisoftware/projects/slovar/ Spletni Slovar (көптілді сөздік)]
Жүгері сарайы

Жүгері сарайы — америкалық Митчелл қаласындағы көп функциялы ғимарат, арена, туристік нысан. Әлемдегі жалғыз жүгері сарайы деген атаққа ие болған ғимаратта жыл сайынғы жүгері фестивалі өткізіледі. Бұған қоса мұнда концерттер, спорттық сайыстар, көрмелер және басқа да қоғамдық шаралар ұйымдастырылады. Әр жыл сайын сыртындағы қабырғаларда фрескалар жаңартылып отырады, олар жүгері мен басқа дақылдардың дәндерінен жасалған. Ғимарат 1905 және 1921 жылдары екі рет реновациядан өткен болатын. 1937 жылы төбесіне минареттер мен баданалы күмбездер орнатылған еді. Галерея Сілтемелер * [https://cornpalace.com/ Ресми сайты]
Футболдан Италия кубогының финалы 2021

Футболдан Италия кубогының финалы 2021 (2021 Coppa Italia Finale) — 2020/21 жылғы Футболдан Италия кубогының финалдық ойыны. 19 мамырда "Ювентус" пен "Аталанта" клубтарының арасында өтіп, "Ювентус" 2:1 есебімен жеңіске жетті. Матч Детальдар Дереккөздер Сілтемелер * [https://www.legaseriea.it/it/sala-stampa/notizie/info/il-coca-cola-mvp-of-the-match-e-federico-chiesa https://www.legaseriea.it]
Еркебұлан Құрмаханұлы Шыналиев

Еркебұлан Шыналиев (7 қазан 1987 жыл, Шымкент, Қарабастау) — қазақстандық боксшы. 81 келі салмақта сынға түскен. 2007 жылы Чикагода өткен әлем чемпионатында қола жүлдегер атанды. Осы жетістігін бір жылдан соң Жазғы Олимпиада ойындарында қайталады. 2008 жылы 29 тамызда "Құрмет орденімен" марапатталды. Бәйдібек ауданының құрметті азаматы. Дереккөздер
Пинолильо

Пинолильо — жүгері ұны, какао және сүттен жасалынатын сусын. Никарагуалықтардың ұлттық сусыны болып табылады, олар тіпті пинолерос сөзін ұлтының синонимі ретінде қолданады. Пинолильо көбінесе джикаро жемісінің қабығына құйылып беріледі. Тағы қараңыз * Моккачино
Моккачино

Моккачино — латтеге шоколад қосылған кофе түрі. Дәстүрлі латте сияқты моккачино эспрессо мен қайнаған сүттен жасалады, бұған какао ұнтағы немесе шоколадты шәрбәт қосылады. Дайын сусынның үстіне көбіктенген кілегей салынады және даршын немесе какао ұнтағы себіледі. 350 мл моккачинода 152 мг кофеин бар. Дереккөздер
Әйелдер арасындағы волейболдан Азия чемпионаты

Әйелдер арасындағы волейболдан Азия Чемпионаты — әйелдер ұлттық құрамалар үшін 1975 жылдан бастап екі жылда бір рет Азия волейбол конфедерациясымен ұйымдастырылатын волейболдан халықаралық жарыс. Жеңімпаздары және жүлдегерлері Жалпы медальдар саны Сыртқы сілтемелер * [http://www.asianvolleyball.net/ Азия Волейбол Конфедерацияның ресми сайты]
Футболдан Англия кубогының финалы 2021

Футболдан Англия кубогының финалы 2021&nbsp;— 15 мамыр күні Лондондағы "Уэмбли" стадионында өтіп, "Лестер Сити" футболшылары 1:0 есебімен "Челсиді" ұтты. Матч Детальдар Дереккөздер Сілтемелер * [https://int.soccerway.com/matches/2021/05/15/england/fa-cup/chelsea-football-club/leicester-city-fc/3478582/ https://int.soccerway]
Келечи Ихеаначо

Келечи Промис Ихеаначо (; 3 қазан 1996 жыл) — нигериялық футболшы, Нигерия Ұлттық футбол құрамасы мен "Лестер Сити" клубының шабуылшысы. 2014 жылы қаңтар айында карьерасын "Манчестер Сити" сапында бастады. 2017 жылы тамызда "Лестер Ситиге" ауысты. 2015 жылы Нигерия сапындағы тұңғыш ойынын өткізді. 2018 жылғы әлем чемпионатына қатысты. Жетістіктері Командалық «Манчестер Сити» * Англия лига кубогы: 2015/16 «Лестер Сити» * Англия кубогы: 2020/21 * Англия суперкубогы: 2021 Нигерия * Әлем чемпионы (17-жас): 2013 Жеке * Жастар арасындағы әлем чемпионатының алтын добы: 2013 Дереккөздер
Футболдан Англия суперкубогы 2021

Футболдан Англия суперкубогы 2021 — Англия суперкубогының 99-шы жарысы. 7 тамызда "Уэмбли" стадионында өтіп, 2021 жылғы Англия чемпионы "Манчестер Сити" мен 2021 жылғы кубок иесі "Лестер Сити" кездесті. "Лестер Сити" 1:0 есебімен жеңіске жетті. Ойын тағдырын шешкен жалғыз голды Келечи Ихеаначо 89-минутта пенальтиден соқты. Матч Детальдар Дереккөздер Сілтемелер * [https://www.bbc.co.uk/sport/football/58036460 https://www.bbc.co.]
1994 Қысқы Олимпиада ойындарындағы Қазақстан

1994 жылы Қазақстан тұңғыш рет дербес ел ретінде Олимпиадаға қатысты. 1994 жылы Лиллехаммерде өткен олимпиадаға спорттың 8 түрінен 29 спортшы аттанды. Сонша спортшының арасынан шаңғышы Владимир Смирнов қана жүлде ала алды. Құрама қоржынына бір алтын, екі күміс қосты. Жүлдегерлер Сілтемелер * http://www.aafla.org/5va/reports_frmst.htm
Қазақстан Республикасы Ұлттық Олимпиадалық комитеті

Қазақстан Республикасы Ұлттық Олимпиадалық комитеті — Қазақстанның Олимпиада ойындарындағы құрама командасын реттейтін ұйым. 1990 жылы құрылды. 1993 жылы Халықаралық Олимпиада комитетіне мүше болды. Қазақстан Республикасы Ұлттық Олимпиадалық комитеті (ҚР ҰОК) 1990 жылдың 3 ақпанында құрылып, 1992 жылдың наурыз айында Халықаралық Олимпиадалық комитеті тарапынан ресми түрде танылды. ҚР ҰОК дербес, тәуелсіз қоғамдық ұйым болып табылады. Өз қызметін жүзеге асыру барысында ҚР ҰОК Олимпиадалық Хартия, Қазақстан Республикасы Заңдары мен ҚР ҰОК Жарғысын негізге алады. Қазақстан Республикасы аумағында Олимпиадалық қозғалысты дамыту және оны қорғау, Олимпиадалық құндылықтарды насихаттау - ҚР ҰОК миссиясы болып табылады. Құрылымы ҚР ҰОК басқарушы органдары: * ҚР ҰОК сессиясы * ҚР ҰОК атқару комитеті * ҚР ҰОК президенті. ҚР ҰОК жоғары басқару органы жылына бір рет өткізілетін сессия болып табылады. Сессиялар арасындағы кезеңде ҚР ҰОК қызметін ҚР ҰОК атқарушы комитеті басқарады. Атқару комитетінің құрамына: * ҚР ҰОК президенті * Бас хатшы * Бірінші вице-президент * Вице-президенттер * ХОК мүшелері-Қазақстан Республикасының азаматтары, атқару комитетінің мүшелері. Президенттері Тарихы 2024 – қазіргі уақытқа дейін 2025 жылдың сәуірінде Алматыда Ұлттық Олимпиада комитетінің (ҰОК) Генеральды ассамблеясында атқару комитетінің жаңартылған құрамы бекітілді. Құрамға вице-президенттер: Серік Жарасбаев (өңірлермен жұмыс), Шахмурат Муталип (халықаралық қатынастар), Данияр Абулгазин (жазғы спорт), Сакен Мусайбеков (қысқы спорт), Гаджи Гаджиев (жалпы мәселелер) және Ольга Рыпакова (Спортшылар комиссиясы), Федерациялар өкілдері Алия Юсупова (гимнастика), Мади Такиев (волейбол), Асхат Житкеев (дзюдо), Нурлан Жакупов (су спорты), Ержан Биржанов (триатлон), Берік Асылов (атқыш спорт), Кудрет Шамиев (таеквондо), Қайрат Дүйсенов (гольф) кірді. Ассамблея барысында Қазақстандық мәнерлеп сырғанау одағы ҰОК мүшелігіне қабылданды. 2024 жылдың қыркүйегінде ұйым жеке ұлттық федерация мәртебесін алу үшін өтінім берген болатын, оған дейін мәнерлеп сырғанау Коньки тебушілер одағының құрамында болған. 2023 жылдың қарашасында Халықаралық конькишілер одағы (ISU) бұл өзгерісті ресми түрде мақұлдады. Дереккөздер
Олимпиада ойындарындағы КСРО

КСРО мемлекеті 1952-1988 жылдар аралығында Қысқы және жазғы олимпиадаларға қатысты. Тек 1984 жылы Лос Анжелесте өткен Олимпиадаға бойкот жасап қатыспады. Жүлделері Жазғы Олимпиада Қысқы Олимпиада Дереккөздер
1998 Қысқы Олимпиада ойындарындағы Қазақстан

1998 жылы Наганода өткен Қысқы Олимпиада ойындарына Қазақстаннан 60 спортшы (спорттың сегіз түрінен) қатысты. Шаңғыдан Владимир Смирнов, коньки спортынан Людмила Прокашева жүлделі болды, екеуі да қола жүлдегер атанды. Жүлделер Сілтемелер * http://www.aafla.org/5va/reports_frmst.htm
Олимпиада ойындарындағы Біріккен команда

1992 жылғы Жазғы және Қысқы Олимпиада ойындарына қатысқан Бұрынғы КСРО-дан тараған мемлекеттер құрамасы. Тек Балтық елдері бұл құрамаға қосылмады. Мемлекеттер Жүлделері * Қысқы Олимпиадада 9 алтын, 6 күміс, 8 қола иеленді. * Жазғы Олимпиадада 45 алтын, 38 күміс, 29 қола иеленді. Тағы қараңыз * ТМД Ұлттық футбол құрамасы
2002 Қысқы Олимпиада ойындарындағы Қазақстан

2002 жылы Солт-Лейк Ситиде өткен Қысқы Олимпиада ойындарына Қазақстаннан 50 спортшы (30 еркек, 20 әйел) қатысты. Бірақ ешқайсысы жүлде ала алмады. Пошта маркаларында Сілтемелер * http://www.olympic.org/uk/athletes/results/search_r_uk.asp
Волейболдан Азия чемпионаты

Ерлер арасындағы волейболдан Азия Чемпионаты — ерлер ұлттық құрамалар үшін 1975 жылдан бастап екі жылда бір рет Азия волейбол конфедерациясымен ұйымдастырылатын волейболдан халықаралық жарыс. Жеңімпаздары және жүлдегерлері Жалпы медальдар саны Сыртқы сілтемелер * [http://www.asianvolleyball.net/ Азия Волейбол Конфедерацияның ресми сайты]
2010 Қысқы Олимпиада ойындарындағы Қазақстан

2010 жылы Ванкуверде өткен қысқы Олимпиада ойындарына Қазақстаннан 37 спортшы (үш спорт түрінен) қатысты. Биатлоншы Елена Хрусталева құрама қоржынына күміс медаль салды. Бұл Олимпиададағы жалғыз жүлде болды. Медаль Сілтемелер * [https://web.archive.org/web/20120111115307/http://www.sports-reference.com/olympics/countries/KAZ/winter/2010/ http://web.archive.org]
2014 Қысқы Олимпиада ойындарындағы Қазақстан

2014 жылы Сочиде өткен Қысқы Олимпиада ойындарына Қазақстаннан 58 спортшы аттанды. Құраманың жалғыз медалін мәнерлеп сырғанаудан Денис Тен алды (қола). Жүлделер Қола Сілтемелер * http://ortcom.kz/ru/news/view/1015
2018 Қысқы Олимпиада ойындарындағы Қазақстан

2018 жылы Пхенчханда өткен Қысқы Олимпиадаға Қазақстаннан 44 спорты (4 спорт түрінен) аттанды. Нәтижеде фристайлдан Юлия Галышева жалғыз қола медальды еншіледі. Спортшылар ; Биатлон # Максим Браун # Владислав Витенко # Роман Ерёмин # Василий Подкорытов # Тимур Хамитгатин # Галина Вишневская # Дарья Климина # Ольга Полторанина # Алина Райкова ; Тау шаңғысы # Игорь Закурдаев # Марина Григорьева ; Коньки # Роман Креч # Артём Крикунов # Денис Кузин # Фёдор Мезенцев # Станислав Палкин # Екатерина Айдова ; Шаңғы # Евгений Величко # Денис Волотка # Алексей Полторанин # Виталий Пухкало # Елена Коломина # Валерия Тюленева # Анна Шевченко ; Трамплин # Сергей Ткаченко ; Шана # Никита Копыренко ; Мәнерлеп сырғанау # Денис Тен # Айза Имамбек # Элизабет Тұрсынбаева ; Фристайл # Ильдар Бадрутдинов # Павел Колмаков # Дмитрий Рейхерд # Маржан Акжігіт # Жанбота Алдабергенова # Аяулым Әміренова # Аяна Жолдас # Юлия Галышева # Ақмаржан Қалмырзаева ; Шорт-трек # Абзал Әжіғалиев # Нұрберген Жұмағазиев # Денис Никиша # Еркебұлан Шамұханов # Ким Ионг А # Анастасия Крестова Сілтемелер * [https://web.archive.org/web/20180217005514/https://www.pyeongchang2018.com/en/game-time/results/OWG2018/en/general/noc-entries-kazakhstan.htm https://web.archive.org]
Ерлер арасындағы гандболдан Азия чемпионаты

Ерлер арасындағы гандболдан Азия Чемпионаты — ерлер ұлттық құрамалар үшін 1977 жылдан бастап екі жылда бір рет Азия гандбол федерациясымен ұйымдастырылатын гандболдан халықаралық жарыс. Жеңімпаздары және жүлдегерлері Жалпы медальдар саны Сыртқы сілтемелер * http://www.asianhandball.org
Футболдан Франция кубогының финалы 2020

Футболдан Франция кубогының финалы 2020 (2020 Coupe de France Final) — 24 шілде күні "Стад де Франс" стадионында "Пари Сен-Жермен" және "Сент-Этьен" клубтарының арасында өтіп, париждік клуб 1:0 есебімен жеңіске жетті. Ойын тағдырын шешкен жалғыз голды 14-минутта Неймар соқты. Матч COVID-19 пандемиясына орай көрерменсіз өтті. Матч Детальдар Дереккөздер Сілтемелер *https://www.stadefrance.com/en/ticket/finale-coupe-de-france-2020
Осман сәулет өнері

Осман сәулет өнері — ХІІІ ғасырда Анатолының солтүстік-батысында пайда болған Осман империясының сәулет өнері. Империяның сәулет өнері Византия мен Иран сәулет өнерінің, сонымен қатар Балқан мен Таяу Шығыстың басқа бөліктерінің сәулеттік дәстүрлерінің әсерімен түрік және ертедегі селжүк сәулет өнері негізінде дамыды. Осман империясының классикалық сәулет өнері жергілікті түрік дәстүрлері мен Айя София әсерлерінің қоспасы болды. Бұл кезеңнің ең жақсы өкілдерінің бірі — Мимар Синан, оның негізгі жұмыстарына Шехзаде мешіті, Сүлеймание мешіті мен Селимие мешіті кіреді. XVIII ғасырдан бастап османдық сәулет өнеріне Батыс Еуропадағы барокко сәулет өнері әсер етті. Нұруосмание мешіті — осы кезеңнің аман қалған мысалдарының бірі. Османлы империясының соңғы кезеңінде Батыс Еуропадан Балиан отбасының сәулетшілері көбірек әсер етті. Бұл кезең сонымен қатар Мимар Кемаледдин мен Ведат Тек сияқты сәулетшілердің Алғашқы ұлттық сәулет өнер қозғалысы деген атаумен танымал неоосманлы немесе османлы жаңғыруы деп аталатын жаңа сәулет стилінің дамуына куә болды. Алғашқы Османлы кезеңі Алғашқы әзірленулер Дереккөздер
Әділ Халық

Әділ Халық — Қарашай-Шеркес Республикасының Ноғай ауданындағы ауыл. Құрамындағы жалғыз елді мекен ретінде «Әділ Халық ауылдық қонысы» муниципалды құрылымын құрайды. Географиясы Ауыл Ноғай ауданының орталық бөлігінде, Кіші Жіліншік өзенінің сол жағалауында орналасқан. Ол аудан орталығы Еркін Шаһардан батысқа қарай 2,5 км және Шеркес қаласынан солтүстік-батысқа қарай 26 км жерде орналасқан. A155 тас жолы ауылдың солтүстік шекарасымен өтеді. Оңтүстік-шығысында Адығ-Хабыл, оңтүстігінде Үлкен Халық және солтүстік-шығысында Еркін Халық елді мекендермен шектеседі. Елді мекен республиканың тау бөктерінде орналасқан. Жер бедері негізінен таулы жазық. Ауылдың орташа биіктігі теңіз деңгейінен 443 метрді құрайды. Гидрографиялық желі негізінен Кіші Жіліншік өзенімен ұсынылған. Тарихы Қазіргі кездегі елді мекенді XIX ғасырда Мансұрлар отбасынан шыққан ноғай мырзалары құрды және бастапқыда Верхне-Мансуровский (Шабаз) ауылы деп аталды. 1929 жылы Бүкілресейлік Орталық Атқару Комитеті Төралқасының қаулысымен Верхне-Мансуровский ауылы Әділ Халық деп өзгертілді. 2007 жылы ауыл республиканың жаңадан құрылған Ноғай ауданының құрамына жеке муниципалды құрылым ретінде — Әділ Халық ауылдық қонысы қосылды. Тұрғындары Ұлттық құрамы 2010 жылғы Бүкілресейлік халық санағы бойынша: Ішкі құрылымы Ауылда — бір орта мектеп, бір мектепке дейінгі мекеме, фельдшерлік-акушерлік орын және Мәдениет үйі бар. Дереккөздер
Кіші Жіліншік (өзен)

Кіші Жіліншік (, , , ) — Қарашай-Шеркесиядағы өзен. Қобанның сол жақ саласы. Өзеннің ұзындығы - 65 км, су жинау алабы - 1850 км². Ол Басты Кавказ жотасының бөлігі болып табылатын Ерун жотасынан түсетін мұздықтардан бастау алатын Морх пен Ақсуат өзендерінің қосылуынан пайда болады. Өзен солтүстікке қарай енсіз шатқалда ағып жатыр. Екі өзен де Карданик станицадан 5 км төмен жерде қосылады. Кіші Жіліншік енсіз аңғарда, Белмешіт станицаның маңында, Қобанға қосылатын жерге түсетін биік жағалаулардың арасында Ұлыға қарама-қарсы ағып жатыр. Дереккөздер
Еркін Халық

Еркін Халық — Қарашай-Шеркес Республикасының Ноғай ауданындағы ауыл. Құрамындағы жалғыз елді мекен ретінде «Еркін Халық ауылдық қонысы» муниципалды құрылымын құрайды. Географиясы Еркін Халық ауылы Ноғай ауданының орталық бөлігінде, Кіші Жіліншік өзенінің оң жағалауында, Қобанмен қосылатын жердің дәл үстінде орналасқан. Ол аудан орталығы — Еркін Шаһарға қарама-қарсы 12 км және Шеркес қаласынан солтүстік-батысқа қарай 24 км жерде орналасқан. R-217 федералды тас жолы ауылдың оңтүстік шетімен өтеді. Шығыста Еркін Шаһар, оңтүстікте Адығ-Хабыл және Әділ Халық елді мекендерімен шектеседі. Ауылдың солтүстігінде, Қобан өзенінің арғы жағасында Белмешіт ауылы бар. Елді мекен республиканың тау бөктерінде орналасқан. Жер бедері негізінен тегіс, салыстырмалы биіктіктің шамалы ауытқуы бар. Ауылдың орташа биіктігі теңіз деңгейінен 416 метрді құрайды. Тарихы Қазіргі кездегі елді мекенді XIX ғасырда Мансұрлар отбасынан шыққан ноғай мырзалары құрды және бастапқыда Нижне-Мансуровский ауылы деп аталды. 1877 жылы Баталпаша бөлімінің Нижне-Мансуровский ауылында бөлімнің бірінші зайырлы мектебі ашылды. 1929 жылы Бүкілресейлік Орталық Атқару Комитеті Төралқасының қаулысымен Нижне-Мансуровский ауылы Еркін Халық деп өзгертілді.. 2007 жылы ауыл республиканың жаңадан құрылған Ноғай ауданына қосылды. Тұрғындары Ұлттық құрамы 2010 жылғы Бүкілресейлік халық санағы бойынша: Ішкі құрылымы Ауылда Ноғай ауданының орталық аудандық ауруханасы, сондай-ақ бір орта мектеп пен бір мектепке дейінгі мекеме бар. Мұражайы Ауылдың аумағында «Ноғай халқының тарихы мен мәдениеті мұражайы» жұмыс істейді. Дереккөздер
Үлкен Халық

Үлкен Халық — Қарашай-Шеркес Республикасының Ноғай ауданындағы ауыл. Құрамындағы жалғыз елді мекен ретінде «Үлкен Халық ауылдық қонысы» муниципалды құрылымын құрайды. Географиясы Ауыл Ноғай ауданының оңтүстік бөлігінде, Кіші Жіліншік өзенінің сол жағалауында орналасқан. Ол аудан орталығы Еркін Шаһардан оңтүстік-батысқа қарай 9 км және Шеркес қаласынан солтүстік-батысқа қарай 25 км жерде орналасқан. Батысында Қызыл Тоғай, солтүстігінде Әділ Халық, солтүстік-шығысында Адығ-Хабыл және оңтүстігінде Абазакт елді мекендерімен шектеседі. Елді мекен республиканың тау бөктерінде орналасқан. Жер бедері - таулы жазық. Текшеде батыстан шығысқа өзен аңғарына қарай жалпы еңіс бар. Ауылдың орташа биіктігі теңіз деңгейінен 476 метрді құрайды. Гидрографиялық желі негізінен Кіші Жіліншік өзенімен ұсынылған. Климаты қоңыржай. Ауаның орташа жылдық температурасы +10 °С. Ең суық ай — қаңтар (орташа айлық температура -1,5 °С), ал ең жылы — шілде (+21,5 °С). Аяз желтоқсанның басында басталып, сәуірдің басында аяқталады. Жауын-шашынның орташа жылдық мөлшері жылына 700 мм шамасындай болып келеді. Олардың көп бөлігі мамырдан шілдеге дейінгі кезеңде болады. Тарихы Қазіргі орнындағы ауыл 1858 жылы құрылып, бастапқыда Тоқтамыс ауылы деп аталған. 1870 жылдардың соңына қарай ауылда 225 түтін тұрды. 1929 жылы Бүкілресейлік Орталық Атқару Комитеті Төралқасының қаулысымен Тоқтамыс ауылы Үлкен Халық болып өзгертілді. 1935 жылдан бастап Үлкен Халық ауылы Үлкен Халық ауданының құрамына кірді, ал 1935-1936 жылдары оның аудан орталығы болды. 1956 жылы Шеркес АО тікелей бағынуға өтті, ал 1957 жылы Адығ-Хабыл ауданына қайтарылды. 2007 жылы ауыл республиканың жаңадан құрылған Ноғай ауданына қосылды. Тұрғындары Ұлттық құрамы 2010 жылғы Бүкілресейлік халық санағы бойынша: Шағын аудандары # Арсламекей # Құмық-кесек # Байыс-кесек # Бұлғар-кесек # Қоңырат-кесек # Лаипан-кесек # Найман-кесек # Қарас-кесек # Қайан-Хабле # Қара-Жылға # Бондыр (Бондаревский ауылының сіңірілуіне байланысты құрылған ауылдың солтүстік бөлігі). Әйгілі тумалары * Құмықов Халмырза Сағатгерейұлы (1913—1943) — Кеңес Одағының батыры. Дереккөздер
Let It Go

«Let It Go» — Мұзды өлке мультфильмінде (Disney) ойнайтын ән, музыкасын және сөзін жұбайлас Роберт Лопес пен Кристен Андерсон-Лопес жазды. 2013 жылы мультфильмнің шығуына байланысты бұл ән жалпы 41 тілге аударылған болатын. Қазақша дубляжда ән «Қанат қақ, қалықта» деп аталады, оны Айнұр Бермұхамбетова орындайды. Ән «Оскарға» және басқа жүлделерге ие болды, сондай-ақ Billboard Hot 100 чартында 5-орынға көтерілді. Жүлделері Дереккөздер Сілтемелер * * * [https://lyricstranslate.com/ru/qanat-qaq-qal%C4%B1kta-%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82-%D2%9B%D0%B0%D2%9B-%D2%9B%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D0%BA%D1%82%D0%B0-qanat-qaq-qal%C4%B1kta.html Қазақша нұсқаның мәтіні] Тағы қараңыз * In Summer
Андрус Веэрпалу

Андрус Веэрпалу (эст. Andrus Veerpalu; 8 ақпан 1971 жыл) — эстониялық шаңғышы, 2002 жылғы Қысқы олимпиада чемпионы және күміс жүлдегері және 2006 жылғы Олимпиада чемпионы. 2001, 2009 жылдары әлем чемпионы атанды. Эстонияның үздік спортшысы: 1999, 2001, 2002, 2006, 2009. Алты Олимпиадаға қатысты: 1992, 1994, 1998, 2002, 2006 және 2010. Дереккөздер
Даниил Ярославович Сикан

Даниил Ярославович Сикан (; 16 сәуір 2001 жыл, Житомир) — украиналық футболшы, Украина Ұлттық футбол құрамасы мен "Шахтер" клубының шабуылшысы. Жетістіктері Клубтық * Чемпион Украины (1): 2019/20 Халықаралық * Жастар арасындағы әлем чемпионы: 2019 Жеке * Жастар арасындағы "лем чемпионатының күміс бутсы иегері: 2019 Дереккөздер
ONAY! картасы

ONAY! картасы — электронды төлемнің бірегей құралы. 2015 жылдың 1 қазанынан бастап Алматы қаласының қоғамдық көліктерінде «Жол ақысын есептеу және төлеу жүйесін автоматтандыру» (ЖЕТЖА) жобасы бойынша картаның бірінші қызметі іске қосылды. «ЖЕТЖА» қызмет көрсетуді және бақылауды «Алматы қаласының көлік холдингі» ЖШС операторы жүзеге асырады. 2016 жылдың 25 желтоқсанынан бастап «Оңай Рау» ЖШС «Алматы қаласы көлік холдингі» ЖШС мен «Қазақстан Республикасы Ұлттық банкінің Қазақстан банкаралық есеп айырысу орталығы» РМК-мен бірлесе отырып ONAY! картасы арқылы көліктік емес төлемдерді жасау мүмкіндігін енгізу жобасы жүзеге асырылды. 2019 жылдың 16 тамызынан бастап «Оңай Рау» ЖШС «WOOPPAY» (ВУППЭЙ) ЖШС-мен бірлесе отырып ONAY! карталарының қолдану аясын кеңейтті. Қазіргі таңда төлемдер «WOOPPAY» электронды ақша жүйесі арқылы жасалуда. Міндеті және құндылықтары Міндеті Күнделікті міндеттердің оңай шешімдерін ұсынады. Құндылықтары Ыңғайлы және оңай ONAY! карталары қолдыныс үшін максималды түрде ыңғайлы және оңай болуға талпынады. Ол үшін біз сатып алу, толтыру, қолдану механизмдерін үнемі жаңартып, дамытып отырамыз. Қол жетімді ONAY! картасы барлығы үшін қол жетімді. Оны алу үшін өз мәліметтеріңді жіберіп, шығарылуын күтудің қажеті жоқ. Бұл дүкеннен тауар алғандай оңай түрде иеленуга болатын төлемнің бірегей мүмкіндігі. Ұтымды ONAY! картасы – бұл қолданудың көптеген мүмкіндіктері, жеңілдіктер мен бонустар. Қауіпсіз ONAY! картасы- қауіпсіз төлемдер, ақшалай қаражаттың сақтығы және транзакциялар туралы ақпараттың құпиялылығы. Айқын ақпарат Карта ақпараттарының ашық болуына ерекше мән беріледі. Әрбір қолданушы ОҢАЙ! картасы арқылы жасалған төлемдер бойынша толық әрі нақты ақпарат алуына мүмкіндік жасалған. Инновациялық ONAY! картасы бүгінгі таңдағы жаңалықтармен қатар жүруі үшін барлық инновациялық шешімдерді қолданады. Халықтық Біз қарапайым халық пен ағымдағы уақыттағы маңыздылықтарды бірінші орынға қоямыз. Дереккөздер Сілтемелер * ONAY! картасының ресми сайты - [https://onay.kz/kk/#/ onay.kz] * [https://alatransit.kz/kk/content/biletter ONAY! картасының түрлері]
Let It Be (ән)

«Let It Be» — The Beatles тобының әні. 1970 жылы жеке сингл ретінде және сол аттас альбомның құрамында шықты. Әнді Пол Маккартни жазған. Бұл топтың бірлесіп жазған соңғы әні болды. Сол жылы The Beatles ыдырап, өз әрекетін тоқтатты. Маккартнидің айтуынша, бұл әнді жазу идеясы оған түсіне шешесі кіргеннен кейін келіпті. Оның бала шағында қайтыс болған шешесі түсінде оны жұбатып, осы үш сөзді айтқан екен. Орындаушылар * Пол Маккартни — негізгі вокал, бэк-вокал, фортепиано * Джон Леннон — бас-гитара, бэк-вокал * Джордж Харрисон — гитара * Ринго Старр — барабан * Билли Престон — Хаммонд органы * Линда Маккартни — бэк-вокал * Үрмелі және ішекті аспаптардың ансамблі (Дж. Мартиннің аранжирлеуі) Чарттар Апталық чарттар Жылдық чарттар Дереккөздер Сілтемелер *
Саяхат (автобекет)

«Саяхат» халықаралық автовокзалы — 1967-2008 жылдардағы Алматыдағы автобекет. Сүйінбай мен Ташкент (қазіргі Райымбек батыр) даңғылдарының қиылысында орналасқан болатын. Сипаттамасы Тарихы 1967 жылы Алматыда бірінші стационарлық автобекет ғимараты ашылды. Саяхат автобекетінің ғимаратында күту залы, билет кассалары, сондай-ақ қызметтік үй-жайлар (диспетчерлік бөлме) болды. Автобекет жанында сағат мұнарасы салынды. 2008 жылы Саяхат автобекетінің тарихи ғимараты бұзылды. Оның орнына жаңа заманауи көлік кешенін салу жоспарланды. 2008-2010 жылдар аралығында құрылысқа арналған 5 га жердің 4 гектары сатып алынды. Алайда, 2018 жылға қарай жаңа ғимараттың жобасының жобалық нұсқасы да әзірленген жоқ. 2014 жылы қаланы дамытудың жаңа көлік бағдарламасын әзірлеу басталды. Оның аясында үш жаңа автобекет салу жоспарланған болатын. Сонымен қатар, қала орталығындағы көлік ағындарын түсіру үшін Сайран мен Саяхат автобекеттерін жабу жоспарланған-ды. 2018 жылы Алматы қаласы Төтенше жағдайлар департаменті автобекет маңын қауіпті жер деп есептеді. Сол жылы автобекет маңындағы заңсыз базарды бұзу және жаңа автобекет ғимаратын салуды жоспарлау басталды. Техникалары 1980 жылға қарай автобекетке 500-ге жуық автобус бекітілді. Маршруттар Автобекеттен Сарыөзек, Орал, Ақтөбе, Тараз, Туғанбай, Үштөбе, Қонаев, Алексеевка, Текелі, Кентау, Түркістан секілді елді мекендерге автобус қатынады. Дереккөздер
Сайран (автобекет)

Сайран автобекеті — Алматы қаласындағы халықаралық ірі автобекет. Төле би даңғылы мен Өтеген Батыр көшелерінің даңғылдарының қиылысында орналасқан. 1983 жылы пайдалануға берілді. Тарихы 1978 жылы Қазақ КСР Автомобиль көлігі министрі Әнуар Жақыпов Қазақ автомобиль транспорты, ғылыми-зерттеу және жобалау институты Алматы қаласындағы жаңа автобекет жобасын әзірлеуді тапсырды. Техникалық-экономикалық негіздеу бойынша қалаға тәулігіне 25 мың жолаушыға арналған өте үлкен автобекет қажет болды. Станция құрылысына Алматыда теміржол пойыздарының жоқтығы, қала маңындағы жолаушылар тасымалының барлығы автобустармен жүзеге асырылуы да септігін тигізді. Сол кездегі жалғыз Саяхат автобекеті енді жолаушылар ағынына төтеп бере алмады. В.В.Неровня, В.Д.Тяговский, О.Е.Бургумбаев және А.А.Бем бар дизайнерлер тобы алдын ала жобалау материалдарын (ЖСҚ) әзірледі. Министрлікке болашақ автостанцияның макеті мен сызбалары ұнады, бірақ сметалық құны 6 миллион рубль болатын құрылысты қажетті қаржыландыру мәселесі туындады. Ол кезде құны 3 миллион сомға дейінгі құрылыс жобалары республиканың құзырында болды, ал қымбат объектілердің құрылысы КСРО Мемлекеттік жоспарлау комитетінен қаржыландыруды талап етті. Көлік министрі Қазақстан Компартиясы Орталық Комитетінің бірінші хатшысы Дінмұхамед Қонаевқа автобекет салу ниеті туралы хабарлап, құрылысты КСРО Мемлекеттік жоспарлау комитетінің титулдық тізіміне енгізу үшін көмек сұрады. Қонаев көмектесуге уәде берді және қаланың бас сәулетшісіне қолайлы жерді таңдауды тапсырды. Қалалық архитектура Комсомольская мен Мате Залка көшелерінің қиылысында жасанды Сайран көлінің жанында орналасқан No6 және No7 жұмыс істейтін екі автобазаның аумағын ұсынды. Сондай-ақ, жаңа автобекет «Союзпечать» пен аудан әкімшілігінің жақын орналасқан ғимараттарымен бірге жаңадан пайда болып жатқан қала құрылысы орталығының орталық нысанына айналуға арналған болатын. Жаңа Алматы автобекетінің жобасы КСРО Мемлекеттік құрылыс комитетінің мемлекеттік сараптамасынан сәтті өтті. «Орталық автобекет» атауын алған жаңа автобекет құрылысы 1983 жылы аяқталды. Техникалары Күн сайын автовокзалға шамамен 260 автобус келеді (3 мың жолаушыға дейін). Сайран 50-ден астам маршрутқа қызмет көрсетеді, оның 4-і халықаралық, 27-і аймақаралық және 20-сы қала маңындағы. Маршруттар легі * Халықаралық: Үрімші (Қытай), Құлжа (Қытай), Бішкек (Қырғызстан), Токмак (Қырғызстан). * Аймақаралық: Абай, Астана, Асықата, Аягөз, Бақанас, Балқаш, Жаркент, Жезқазған, Жібек-Жолы, Жетісай, Қарағанды, Қабанбай, Қарғалы, Кентау, Қызылорда, Ленгер, Мақаншы, Мерке, Мойынқұм, Момышұлы, Сарқанд, Тараз, Үржар, Үшарал, Шардара, Шәулдір, Шолаққорған, Шымкент. * Облысішілік: Жамбыл мұражайы, Қастек, Отар, Матыбұлақ, Қонаев, Дегерес, Бесмойнақ, Шеген, Қырғауылды, Ақтерек, Үлгілі, Үңгіртас. * Қала маңы: Ұзынағаш, Мыңбаев, Қарғалы. * Маусымдық: Семей, Павлодар, Алакөл және Ыстықкөл. Дереккөздер
Вильфред Дальма

Вильфред Дальма (; 17 шілде 1982, Тур, Франция) — франциялық және сен--мартендік футболшы, жартылай қорғаушы. 2019 жылы Сен-Мартен құрамасында ойнап, КОНКАКАФ Ұлттар лигасына қатысты. Ағасы Стефан Дальма да футболшы, Франция құрамасында ойнаған. Жетістіктері Командалық «Нант» * Франция чемпионы: 2000/01 * Франция суперкубогы: 2001 «Стандард» * Бельгия чемпионы: 2008/09 * Бельгия кубогы: 2008, 2009 Дереккөздер Сілтемелер
Ювентус (футбол клубы, Бонэйр)

Ювентус (SV Juventus) — Бонэйрдің Кранлендейк қаласындағы футбол клубы. 1973 жылы "Витесс" командасының фарм клубы ретінде құрылған. Жетісткітері Бонэйр чемпионы: 1976, 1977, 1984, 1984–85, 1987, 1989, 1992, 1994, 2004–05, 2007–08, 2009, 2010, 2012, 2013 Нидерланд Антиль аралдарының чемпионы: 1977, 1985, 1988, 1992, 2001, 2008 Дереккөздер
Лилли Шольц

Лилли Шольц, кейін Гайяр (, ; 18 сәуір 1903 жыл, Вена, Аустрия — қайтыс болған уақыты белгісіз) — аустриялық мәәнерлеп сырғанаушы. Жұптасып сырғанаудан (Отто Кайзермен бірге) 1928 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегері, 1929 жылғы әлем чемпионы. 1931 жылы күйеуінің тегіне (Гайяр) өтті.
Кармело Феликс Каме

Кармело Феликс Каме (; 29 қазан 1904 жыл, Париж, Франция — 22 шілде 2007 жыл, Буэнос-Айрес) — аргентиналық семсерші. 1928 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегері. Спортпен қоштасқан соң Буэнос-Айреске қоныс аударып, заң саласында жұмыс істеді.
Әйелдер арасындағы баскетболдан Азия кубогы

Əйелдер арасындағы баскетболдан Азия Кубогы — Азия Баскетбол Конфедерациясымен өткізілетін құрамалар арасындағы басты баскетбол турнирі. Азия Кубогы 1965 жылдан бастап әр екі жылда бір рет өткізіліп тұрады. Басқаларынан көбірек, он екі рет кубокты Корея құрама командасымен Қытай құрама командасы жеңді. Жеңімпаздары және жүлдегерлері Жалпы медальдар саны Сыртқы сілтемелер * [http://www.fiba.com/asia ФИБА Азия ресми сайты]
Вели Сааринен

Вели Сааринен (; 16 қыркүйек 1902 жыл, Мартинсаари, Ресей Империясы — 12 қазан 1969 жыл, Хельсинки) — финляндиялық шаңғышы. 1932 жылғы Қысқы олимпиада ойындарының алтын және қола жүлдегері, 1929, 1933, 1934 жылғы әлем чемпионы. Дереккөздер
Осборн Андерсон

Осборн «Тай» Андерсон (; 15 қазан 1908 жыл, Фредрикстад — 31 қаңтар 1989 жыл, Линн) — америкалық шайбалы хоккейші. АҚШ шайбалы хоккей құрамасында ойнаған. Карьерасы Клубтары Жетістіктері * Олимпиада ойындарының күміс жүлдегері: 1932 * Әлем чемпионатының күміс жүлдегері: 1931, 1932 Дереккөздер
АҚШ шайбалы хоккей құрамасы

Шайбалы хоккейдан АҚШ құрамасы (ағылш. Team U.S.A., Ice Yanks)— халықаралық шайбалы хоккей турнирлерінде АҚШ мемлекетінің намысын қорғайтын құрама. Жетістіктері * Екі дүркін Қысқы Олимпиада чемпионы (1960, 1980). * Екі дүркін әлем чемпионы: 1933, 1960 Атақты ойыншылары * Бретт Халл * Пэт Лафонтейн * Крис Челиос * Фил Хаусли * Майк Рихтер * Брайан Лич * Джереми Рёник, * Кит Ткачук * Майк Модано Сілтемелер * http://www.eliteprospects.com/team.php?team=1622
Көгалдағы хоккейден Азия кубогы

Көгалдағы хоккейден азия чемпионаты — төрт жылда бір рет ерлер ұлттық құрамалары арасындағы көгалдағы хоккейден өткізілетін халықаралық жарыс. Жеңімпаздары және жүлдегерлері Жалпы медальдар саны Сыртқы сілтемелер * [http://www.asiahockey.org/ АХФ ресми сайты]
Юрик Сейнпалл

Юрик Сейнпаал (; 12 қараша 1995 жыл, Кралендейк, Бонэйр)&nbsp;— бонэйрлік футболшы, шабуылшы. 2014 жылы Кариб елдері кубогына, 2019 жылы КОНКАКАФ Ұлттар лигасына қатысты. 2016/17, 2017/18 жылдары Бонэйр чемпионы атанды. Дереккөздер
Лоуренс Немейя

Лоуренс Немейя (; 12 қараша 1977) — кирибатилік футболшы, жартылай қорғаушы. 2003 жылы Кирибати құрамасы сапында үш ойын өткізіп, екі гол соқты. Екеуін де 2003 жылы Тынық Мұхит ойындарында Тувалу қақпасына енгізді. Дереккөздер
СУВТ

СУВТ (Sport Unie Brion-Trappers) — Кюрасаоның Виллемстад қаласындағы футбол клубы. 1925 жылы құрылған. Жетістіктері * Нидерланд Антиль аралдарының чемпионы: 1969, 1980, 1983, 1984 * Кюрасао чемпионы: 1938, 1940, 1944, 1946, 1947, 1950, 1951, 1953, 1954, 1955,1956, 1958, 1971, 1977, 1979, 1980, 1982, 1983, 1984, 1985 Сілтемелер
I’ll Get You

«I’ll Get You» — The Beatles тобының әні. 1963 жылы «She Loves You» әнімен бірге сингл ретінде шықты. Ән мерсибит жанрында жазылған. Бастапқыда оның атауы «Get You in the End» болды. Топтың басқа әндеріне қарағанда, мұнда гитарлық соло ойналмады, басымдық қарапайым вокалдардың үндестігіне берілді. Орындаушылар * Пол Маккартни — вокал, гитара, ерін гармоникасы * Джон Леннон — вокал, бас-гитара, қолмен шапалақтау * Джордж Харрисон — бэк-вокал, электр гитарасы, қолмен шапалақтау * Ринго Старр — барабандар Дереккөздер Сілтемелер *
Пьер Мюзи

Пьер Мюзи (; 25 тамыз 1910 жыл — 21 желтоқсан 1990 жыл) — швейцариялық бобслейші, саясаткер. 1936 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының чемпионы. 1935 жылғы әлем чемпионатының күміс жүлдегері. Кейін әскери салада қызмет етті.
Лу Чэнь

Чэнь Лу (қыт. 陈露); , Чанчунь, Қытай) — қытайлық мәнерлеп сырғанаушы. 1994 жылғы Қысқы Олимпиада ойындары мен 1998 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының қола жүлдегері. Өмірбаяны Бес жасынан бастап мәнерлеп сырғанаумен айналысты. 1990 жылы жасөспірімдер арасындағы әлем ччемпионатында қола жүлде иеленді. 1994 жылғы Олимпиадададағы табыстан бір жыл өткесін әлем чемпионатында топ жарды. 2005 жылы ресейлік мәнерлеп сырғанаушы Денис Петровқа (1992 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегері) тұрмысқа шықты. Қазір бүкіләлемдік мәнерлеп сырғанау академиясының жетекшісі. Дереккөздер
Анита Вахтер

Анита Вахтер — аустриялық тау шаңғышысы, 1988 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының чемпионы, 1992 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының екі дүркін күміс жүлдегері. 1993 жылғы әлем кубогының иегері. 1994 жылы да Лиллехаммерде өткен Қысқы Олимпиадаға қатысты. Дереккөздер
Ким Ки Хун

Ким Ки Хун — оңтүстік кореялық шорт-трекші. 1992, 1994 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының чемпионы. Сегіз дүркін әлем чемпионы. 1992 жылғы Олимпиада ойындарында екі рет чемпион атанды. 2002 жылы Шорт-тректен Корея құрамасының жаттықтырушысы болды.
Мириам Бедар

Мириам Бедар (; 22 желтоқсан 1969) — канадалық биатлоншы. Карьерасы 1992, 1994, 1998 жылғы Қысқы Олимпиадаларға қатысты. Канаданың ең табысты биатлоншысы. Биатлоннан Олимпиада чемпионы атанған жалғыз Еуропадан тыс елдердің өкілі. Жетістіктері * Қысқы Олимпиада чемпионы: 1994 * Қысқы Олимпиада қола жүлдегері:1992 * Әлем чемпионы: 1993 Дереккөздер Сілтемелер * [https://web.archive.org/web/20121107162936/http://www.cbc.ca/news/canada/story/2004/03/01/pelletier_040301.html "Pelletier fired from Via Rail"] * [https://web.archive.org/web/20070928033530/http://www.cp.org/english/online/OnlineFullStory.aspx?filenamen122306a&newsitemid44707025&languageid=1 "U.S. Marshalls arrest Olympian Myriam Bédard on Canadawide warrant"] * [https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/01/08/AR2007010801667.html "The Mysterious Comedown of a Canadian Olympic Darling"]
Андреас Венцель

Андреас (Анди) Венцель (, , , Лихтенштейн) — лихтенштейндік тау шаңғышысы, төрт бірдей Қысқы Олимпиадаға қатысқан (1976, 1980, 1984, 1988). Жетістіктері * Қысқы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегері: 1980 * Қысқы Олимпиада ойындарының қола жүлдегері: 1984 * Әлем чемпионы: 1978
Йенс Вайсфлог

Йенс Вайсфлог (; 21 шілде 1964 жыл, Штайнхайдель-Эрлабрунн, Саксония, ГДР) — германиялық (ГДР-лік) трамплиннен секіруші, 1984, 1988, 1992, 1994 жылғы Қысқы Олимпиадаларға қатысты. Жетістіктері Олимпиада ойындары * Чемпионы: 1984, 1992 (екі рет) * Күміс жүлдегер: 1984 Әлем чемпионаты * Әлем чемпионы: 1985, 1989
Антон Винклер

Антон Винклер (; 23 ақпан 1954 жыл, Бишофсвизен, ГФР — 8 қазан 2016 жыл, Берхтесгаден, Бавария, Германия) — германиялық шанашы. 1976, 1980 жылдары қысқы Олимпиадаға қатысты. Жетістіктері * Қысқы Олимпиада қола жүлдегері: 1980 * Еуропа чемпионы: 1977 * Әлем чемпионатының күміс жүлдегері: 1978 * Әлем чемпионатының қола жүлдегері: 1977, 1979
Тікбұрышты үшбұрыш

Тікбұрышты үшбұрыш — бір бұрышы тік, яғни 90°-қа тең болған үшбұрыш. Ондай үшбұрыштың тік бұрышына қарсы қабырға гипотенуза деп аталады, қалған екі қабырғасы катеттер болады. Тікбұрышты үшбұрыштардың теңдік белгілері #Егер бір үшбұрыштың екі катеті екінші үшбұрыштың сәйкес екі катетіне тең болса, онда бұл үшбұрыштар тең болады. #Егер бір үшбұрыштың бір катеті және оған іргелес жатқан сүйір бұрышы екінші үшбұрыштың сәйкес бір катетіне және оған іргелес жатқан сүйір бұрышына тең болса, онда бұл үшбұрыштар тең болады. #Егер бір үшбұрыштың гипотенузасы және сүйір бұрышы екінші үшбұрыштың сәйкес гипотенузасына және сүйір бұрышына тең болса, онда бұл үшбұрыштар тең болады. #Егер бір үшбұрыштың бір катеті және гипотенузасы екінші үшбұрыштың сәйкес бір катетіне және гипотенузасына тең болса, онда бұл үшбұрыштар тең болады. Тікбұрышты үшбұрыштың қасиеті * Тікбұрышты үшбұрыштың 30°-қа қарсы жатқан катеті гипотенузасынан 2 есе кіші. * Тікбұрышты үшбұрышты үшбұрыштың екі сүйір бұрышының қосындысы 90°-қа тең болады.
Джон Карри

Джон Энтони Карри (; , Бирмингем — , Стратфорд-на-Эйвоне) — ұлыбританиялық мәнерлеп сырғанаушы, Жекелей сында 1976 жылғы Қысқы Олимпиада чемпионы. 1972 жылғы Қысқы Олимпиадаға қатысты. 1976 жылы әлем және Еуропа чемпионы атанды. 1994 жылы жүрек талмасынан қайтыс болды.
Пауль Хильдгартнер

Пауль Хильдгартнер (, 8 маусым 1952 жыл, Кьенес) — Италиялық шанашы. Бес бірдей Қысқы Олимпиадаға қатысты (1972, 1976, 1980, 1984, 1988). 1972, 1984 жылдары чемпион атанды. 1980 жылы күміс жүлде алды. Бірнеше дүркін әлем және Еуропа чемпионы. 1984 жылғы Олимпиадада Италияның туын ұстап шықты.
Иржи Голочек

Иржи Холечек (; 18 наурыз 1944 жыл, Прага) — чехословакиялық хоккейші. Чехословакияның («Славия Прага»; «Дукла Кошице»; «ВСЖ Кошице»; «Спарта Прага», ГФР-дің «ХК Мюнхен-70» и «ХК Эссен» командаларында ойнады. Дереккөздер
Карен Магнуссен

Карен Магнуссен (; , Ванкувер) — канадалық мәнерлеп сырғанаушы. 1968, 1972 жылғы Қысқы Олимпиадаларға қатысты. 1972 жылғы Олимпиадада Канаданың туын ұстап шықты. 1972 жылғы Қысқы олимпиаданың күміс жүлдегері. 1973 жылғы әлем чемпионы.
Эрнст Байер

Эрнст Байер, (, 27 қыркүйек 1905 жыл — 8 шілде 2001 жыл) — германиялық мәнерлеп сырғанаушы, 1936 жылғы Қысқы Олимпиаданың алтын және күміс жүлдегері. Жұптасып өнер көрсетуден төрт дүркін әлем чемпионы.
Джон Гаррисон

Джон Брайт «Джек» Гаррисон (; 13 ақпан 1909 жыл, Уэст-Ньютон — 13 мамыр 1988 жыл, Линкольн) — америкалық шайбалы хоккейші. 1933 жылғы әлем чемпионы, 1932 жылғы Олимпиада күміс жүлдегері, 1936 жылғы Олимпиада қола жүлдегері.
Владимир Ильич Гундарцев

Владимир Ильич Гундарцев (, Сатка, Челябинск облысы — , Мәскеу) — КСРО-лық биатлоншы, 1968 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарында эстафеталық жарыста чемпион атанды. Жекелей сында қола жүлде иеленді. 1969 жылғы әлем чемпионы. КСРО спорт шебері. Дереккөздер
Криста Шмук

Кристина Шмук (; 26 қаңтар 1944 жыл, Зальцбург, Аустрия) — германиялық шанашы, 1967 жылғы Еуропа чемпионы, 1968 жылғы Олимпиада күміс жүлдегері. Криста Шмук — әлем чемпионатының екі медалінің иегері, оның еншісінде бір қола (1969) және бір күміс (1970) бар. Спортшы екі рет Еуропа чемпионатының жүлдегері атанды, оның ішінде бір рет бірінші (1967) және бір рет үшінші (1970) болды.
Йозеф Штиглер

Йозеф «Пепи» Штиглер (; 20 сәуір 1937 жыл, Лиенц) — аустриялық тау шаңғышысы. 1960, 1964 жылғы Қысқы Олимпиадаға қатысты. Жетістіктері *Қысқы Олимпиада чемпионы: 1964 *Қысқы Олимпиада күміс жүлдегері: 1960 *Қысқы Олимпиада қола жүлдегері: 1964
Мариэль Гуашель

Мишлин Франсуаза Мариэль Гуашель (; , Сент-Максим) — франциялық тау шаңғысы спортшысы, 1964, 1968 жылғы Қысқы Олимпиадаларға қатысты. Жетістіктері * Олимпиада чемпионы: 1964, 1968 * Олимпиада күміс жүлдегері: 1964 * Әлем чемпионы: 1962, 1964, 1966 (үш рет) Дереккөздер
Константин Борисович Локтев

Константин Борисович Локтев (16 маусым 1933 жыл, Мәскеу, КСРО — 4 қараша 1996 жыл, сонда) —КСРО-лық шайбалы хоккейші, шабуылшы. КСРО шайбалы хоккей құрамасы сапында үш рет әлем чемпионы атанды. 1964 жылғы Олимпиада чемпионы, 1960 жылғы Олимпиада қола жүлдегері. Ойнаған клубтары * Спартак(М) (1952-1953) * ОДО(Л) (1953-1954) * ЦДСА, ЦСК МО, ЦСКА (1954-1966)
Орта перпендикуляр

Орта перпендикуляр — кесіндінің ортасына түсірілген перпендикуляр түзу. Үшбұрыштың қабырғаларына жүргізілген үш орта перпендикуляр бір нүктеде қиылысады, ол нүкте сырттай сызылған шеңбердің центрі болады. Сүйір бұрышты үшбұрышта мұндай нүкте ішінде жатады, доғал бұрышты үшбұрышта — сыртында, ал тікбұрышты үшбұрышта гипотенузаның ортасына сай болады. Үшбұрыштың қабырғаларымен шектелген орта перпендикуляр кесінділердің ұзындықтары мынаған тең: :: : мұндағы S — үшбұрыштың ауданы.
Қуаныш (волейбол клубы)

Қуаныш ВК — әйелдер волейбол клубы. Солтүстік Қазақстан облысы Петропавл қаласынан. 2012 жылы Қауныш Хамзиннің бастауымен құрылды. Тарихы 2012-2013 маусымда «В» командасының жоғарғы лигасында ойнай отырып, команда 3-орынды иеленді, 2013-2014 маусымда команда «В» жоғарғы лигасының жеңімпазы атанды және жоғарғы лигаға жолдама алды. 2014-2015 маусымда команда 5 орынды иеленді. Келесі маусымда клуб «А» жоғарғы лигасының қола жүлдесін жеңіп алды. Дереккөздер
АДК (волейбол клубы)

АДК волейбол клубы — Алматы қаласындағы КСРО және Қазақстан әйелдер волейбол клубы. 1962 жылы Алматы үй құрылысы комбинатының қолдауымен құрылып, 1996 жылы қаржы тапшылығынан жабылып қалды. 1963 жылға дейін "Еңбек" деп аталды. Жетістіктері * КСРО чемпионы:1984; ** КСРО чемпионатының күміс жүлдегері — 1986, 1988—1991; ** Қола жүлдегер: 1985. * КСРО кубогы: 1990; * Еуропа чемпиондар кубогы: 1985. * Кубок иелері кубогы — 1989—1991. * Қазақстан чемпионы — 1993, 1994, 1996. Атақты ойыншылары * Елена Чебукина * Ольга Кривошеева * Нина Смолеевна * Ирина Ризен * Людмила Перевёртова * Нонна Фадейкина * Светлана Лихолетова * Светлана Котова * Ирина Юрова * Людмила Носенко Cілтемелер * http://www.caravan.kz/article/4788
Көкшетау уезі

Көкшетау уезі — Сібір Қазақтарының аймағы, Ақмола облысы, Омбы губерниясы мен Ақмола губерниясының әкімшілік-аумақтық бірлігі. Уездік орталық — Көкшетау қаласы. 1898 жылға дейін Көкшетау округі деп аталды. Әкімшілік бөлінісі 1913 жылы уезде 13 болыс пен 8 ауыл: Александровская, Балқаш, Викторовская, Вознесенская, Гавриловская, Дмитриевская, Қазан, Каменская, Константиновская, Кривоозерная, Макинская, Николаевская, Павловско-Подрогодная болыстары және Ақанбұрлық, Арықбалық, Зеренді, Көкшетау, Қатаркөл, Лобаново, Сандықтау, Щучинск болды. 1926 жылы 17 болыс: Ақанбұрлық, Балқаш, Бостандық (орталығы - Көкшетау қ.), Володар, Восточная (орталығы - Көктөбе мекені), Жыланды (орталығы - Ақанбұрлық а.), Көкшетау, Красная (орталығы - Қазан а.), Красноармейская (орталығы - Сухотинское а.), Крестьянская (орталығы - Көкшетау қ.), Макинская, Октябрьская (орталығы - Қарасей а.), Ортақшылар (орталығы - Қазан а.), Рузаевская, Советская (орталығы - Николаевское а.), Щучанская, Еңбекшілдер (орталығы - Щучинское а.) болды. Тарихы Көкшетау округі Ақмола облысы құрамында 1854 жылы құрылды. 1898 жылы Көкшетау уезі болып өзгертілді. 1918 жылы Ақмола облысы Омбы облысы, ал 1919 жылы Омбы губерниясы деп аталды. 1921 жылы Көкшетау уезі Қырғыз АКСР Ақмола губерниясына берілді, онда 1928 жылы жойылғанға дейін болды. Тұрғындары 1897 жылғы халық санағы бойынша уезде 155,5 мың адам тұрды. Оның ішінде: * қазақтар — 50,8 %; * орыстар — 31,0 %; * украиндар — 12,4 %; * мордвалар — 4,3 %; * татарлар — 1,0 %. Көкшетау уездік қаласында 4962 адам тұрды. Арғындар — қазақ халқының 82% (Атығай, Қарауыл). Дереккөздер
Ақтөбе уезі

Ақтөбе уезі — Торғай облысы, Орынбор-Торғай губерниясы және Ақтөбе губерниясының құрамына кіретін әкімшілік бірлік. Орталығы — Ақтөбе қаласы. 1891 жылға дейін Елек уезі деп аталды. Әкімшілік бөлінісі 1914 жылы уез мына болыстарға бөлінді: *Борисов болысы, *Бестамақ болысы, *1-Бөрте болысы, *2-Бөрте болысы, *Беляев болысы, *Жоғарғы Қиынбай болысы *Вознесен болысы *Всесвят болысы *Георгиев болысы *Дамбар болысы *Екатеринослав болысы *Золотонош болысы *Естеміс болысы *Қамысақты болысы *Қарабұтақ болысы *Лохвицк болысы *Можаров болысы *Михайлов болысы *Нагорный болысы *Николаев болысы *Полтав болысы *Петров болысы *Павлов болысы *Родников болысы *Сухинов болысы *Степной болысы *Теректі болысы *Тоқан болысы *Херсон болысы 1926 жылы уез 35 болысқа бөлінді: Тарихы 1868 жылы Елек уезі Торғай облысы құрамында құрылды. Уезд орталығы Илецкая Защита қаласы болды. 1891 жылы уезд орталығы Ақтөбе қаласына көшірілді, уездің өзі Ақтөбе деп өзгертілді. 1920 жылы уезд Орынбор-Торғай губерниясының құрамына кірді, ол 1921 жылы жойылды. 1922 жылы Ақтөбе губерниясы құрамында қалпына келтірілді. 1924 жылы 16 қаңтарда Ақбұлақ уезінің аумағы Ақтөбе уезіне қосылды. 1928 жылы Ақтөбе уезі таратылды. Тұрғындары 1897 жылғы санақ бойынша уезде 115,2 мың адам тұрды. Соның ішінде қазақтар - 95,1%; орыстар - 2,8%. Ақтөбе қаласында 2817 адам тұрды. Дереккөздер
Сьюзан Морроу

Сьюзан Морроу, және де Сюзанна Морроу немесе Сьюзан Морроу-Фрэнсис (; — ) — жалғыз конькимен сырғанау, жұптық коньки тебу және мұз биінде өнер көрсеткен канадалық коньки тебуші. 1948, 1952 жылғы Қысқы Олимпиадаға қатысты. Жұптық конькимен сырғанауда Уоллес Дистельмайермен бірге өнер көрсетті және Олимпиада ойындарының қола жүлдегері (1948), әлем чемпионатының қола жүлдегері (1948), Солтүстік Америка чемпионы (1947) және Канада чемпионы (1947, 1948) атанды. Қазіргі заманғы жұптық конькимен сырғанау элементі — тодестің алғашқы орындаушылары болып саналады. Сонымен қатар, Морроу Канаданың атынан жеке конькимен жүгірді. 1949-1951 жылдары ол ел чемпионы болды. Ол Олимпиада ойындарына екі рет қатысты: 1948 жылы ол он төртінші орынға ие болды, ал 1952 жылы алтыншы орынға ие болды. Морроу мен Дистельмайер Альберт Эндерс пен Сейди Эндерстің (Кембридж) басшылығымен жаттығады. 2017 жылы Эндерс қайтыс болғаннан кейін Канаданың мәнерлеп сырғанау Даңқ залына енгізілді. Морроу — үш түрлі пән бойынша Канада чемпионатының жеңімпазы атанған алғашқы канадалық конькимен сырғанаушы — жеке коньки тебу, жұптық коньки тебу және мұз биі. Спорттық мансабын аяқтағаннан кейін мәнерлеп сырғанау төрешісі болды. 1988 жылғы Олимпиадада төрешілерге олимпиадалық ант берді. 1952 жылдан 1995 жылға дейін ветеринар болып жұмыс істеді. 1992 жылдан бастап Морроу мен Дистельмайер Канададағы мәнерлеп сырғанау даңқы залына мүше болды. Жетістіктері Жалғыз сырғанаудан Жұптық коньки тебуден 1945-1946 —Норрис Боуденмен бірге 1947-1948 —Уоллес Дистельмайермен бірге Мұзда билеуден 1945 — Норрис Боуденмен бірге 1948 — Уоллес Дистельмайермен бірге Примечания Дереккөздер
Оттмар Шнайдер

Отмар Шнайдер (, 27 тамыз 1928 жыл, Лех-на-Арльберге, Форарльберг, Аустрия — 25 желтоқсан 2012 жыл, Гётцис, Форарльберг, Аустрия) — аустриялық ау шаңғышысы. Жетістіктері * 1952 жылғы Қысқы Олимпиада чемпионы * 1952 жылғы Қысқы Олимпиада күміс жүлдегері * Әлем чемпионы 1952