kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Әлібек Ақылбекұлы Темірбеков

Әлібек Ақылбекұлы Темірбеков 1960 жылы 25 қаңтарда Шығыс Қазақстан облысы Большенарым ауданының Ново-Хайрузовка ауылында туған. Қазақ. Әкесі -Темірбеков Ақылбек(1936 жылы туған), зейнеткер. Анасы - Темірбекова Кулкаш Нұрғазықызы (1936 жылы туған), зейнеткер. С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің заң факультетін бітірген (1988), құқықтанушы; С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің аспирантурасын бітірген (1992). Заң ғылымдарының докторы (2006). Докторлық диссертациясының тақырыбы: «Жаһандану жағдайында Қазақстан Республикасындағы қылмысқа қарсы курестің теориялық проблемалары». «Қазақстан Республикасының қылмыстық құқығы бойынша қылмыс құрамының субъективті белгілері» көмекші оқу құралының (2003), «Жаһандану жағдайындағы құқықтық шынайылық және қылмыс (теориялық-криминологиялық аспект)» ғылыми басылымының (2004), «Жаһанданудың әлеуметтік мәніндегі қылмыс: теориялық-криминологиялық зерттеу» монографиясының (2005) және т.б. авторы. Қазақ, орыс және ағылшын тілдерін (сөздіктің көмегімен) біледі. 1977 жылдан - ШҚО Большенарым ауданының Парамоновка ОМ мұғалім. 1978 жылдан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. 1980 жылдан - С.М. Киров атындағы зауытта жұмысшы. 1983 жылдан - С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің студенті. 1988 жылдан - С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университеті заң факультетінің қылмыстық құқық кафедрасының ассистенті, аспиранты. 1992 жылдан - ҚР Конституциялық соты төрағасы орынбасарының көмекшісі, кеңесшісі. 1994 жылдан - әл-Фараби атындағы Қазақ мемлекеттік университеті заң факультетінің қылмыстық құқық кафедрасының аға оқытушысы, доценті. 2002 жылдан - әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті заң факультеті деканының оқу ісі жөніндегі орынбасары. 2006 жылдан бері - ҚР Конституциялық Кеңесі аппаратының басшысы. «Заңгерлер әділ сайлау үшін!» Республикалық қоғамдық бірлестігі төрағасының орынбасары. «Құрмет» орденімен (2008); «Қазақстан Конституциясына 10 жыл», «Астананың 10 жылдығы» мерейтой медальдарымен марапатталған. *Әскери атағы - аға лейтенант. *Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Гүлденген демократиялық, зайырлы, құқықтық және әлеуметтік мемлекет». *Хоббиі - кітап оқу, спорт. *Сүйіп оқитын әдебиеті - А. Құнанбаев, М. Әуезов, М. Мақатаев, А.С. Пушкин, М.Ю. Лермонтов, С.А. Есенин, И. Губерман, О. Хайям және басқалар. *Үйленген. Жұбайы - Темірбекова Максима Нұриқызы (1958 жылы туған), педагог. Қыздары - Айжан (1990 жылы туған), студент, Айя (1994 жылы туған), оқушы. Дереккөздер
Евфимид

Евфимид — қызыл пішінді құмыра өрнегінің таңдаулы шеберлерінің бірі, Афиныда жұмыс істеді, творчествосының гүлденген кезі б. э. бұрынғы 510—500 жж. Евфимид өрнектерінің ерекшелігі — композициялық жарасымында, жанды, әсерлі қимылдарды бере білу шеберлігінде, сұлбалық суретінің нәзік сұлулығында. Оның қолы қойылған шығармалардың ең белгілілері: «Гектордың жолға қамдануы» мен «Бессайысшылар. Той» (Мюнхен) амфоралары, сондай-ақ «Тесейдің Керкионмен айқасы» (Турин) құмырасы. Дереккөздер
Ибрагим Тілеуұлы Тоқболатов

Ибрагим Тілеуұлы Тоқболатов 1949 жылы 3 шілдеде Қызылорда облысы Қармақшы ауданының Жосалы кентінде туған. Қазақ. Әкесі - Тоқболатов Тілеу, марқұм. Анасы - Епенова Қанзи, марқұм. С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің заң факультетін бітірген (1974), құқықтанушы. Сот құрылымының мәселелері, материалдық және процессуалдық заңнамалардың проблемалары туралы мақалалардың авторы. КОКП мүшесі (1978-1991). 1967 жылдан - Жосалы механикалық зауытында токарьдің шәкірті, токарь. 1969 жылдан - С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің студенті. 1974 жылдан - Қызылорда облысы Арал аудандық сотында судья қызметіне сынақ мерзімінен өтуші; Қызылорда облыстық сотында сынақ мерзімінен өтуші-сот мүшесі. 1976 жылдан - Қызылорда облыстық сотының мүшесі. 1985 жылдан - Қызылорда облысы Жалағаш аудандық сотының төрағасы. 1990 жылдан - Қызылорда облыстық сотының мүшесі. 1995 жылдан бері - ҚР Жоғарғы сотының судьясы. Жалағаш аудандық халық депутаттары кеңесінің депутаты (1986-1990). «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001), «Қазақстан Конституциясына 10 жыл» (2005), «Астананың 10 жылдыгы» (2008) мерейтой медальдарымен; ҚазКСР әділет министрінің (1982, 1987), КСРО әділет министрінің (1979), облыстық сот төрагасының (1987), ҚР Судьялар одағының (2002), ҚР Жоғарғы сот төрағасының (1999, 2003) құрмет грамоталарымен марапатталған. *Әскери атағы - аға лейтенант. *Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Экономикалық тұрғыдан дамыған, басқа елдерге ықпал ететін мықты саяси құрылымға ие мемлекет». *Хоббиі - балық аулау, табиғат аясында демалу. *Сүйіп оқитын әдебиеті - көркем әдебиет. *Үйленген. Жұбайы - Төреханова Гүлсім (1952 жылы туған). Ұлдары - Руслан (1974 жылы туған), Талғат (1976 жылы туған); қыздары Әлия (1981 жылы туған), Райхан (1987 жылы туған), Нүрия (1988 жылы туған). Дереккөздер
Евфроний

Евфроний — қызыл пішін стилінің аса ірі шебері, аттикалық құмыра өрнекшісі, көзеші, Афиныда жұмыс істеді, творчествосының гүлденген шағы б. э. бұрынғы 520—500 жж. Суретті тамаша салатын Евфроний нәзік архаикалық өнер жағдайында, сонау қара пішін стилінде жұмыс істеген аға буын шеберлер арасында өсті. Оның дарын қуаты мінсіз де мөлдір ғажайып суреттер желісі арқылы ашылды. Ефроний құл болған, кейін еркіндік алып, көзе шеберханасына иелік еткен дейтін жорамал бар. Бұл шебердің қолы қойылған 15 көзе сақталған. Мифологиялык, сюжеттермен қатар ол тұрмыстық, жанрлық оқиғаларды бейнелеген. Евфроний творчествосы о. э. бұрынғы V ғасырдың басындағы көптеген афинылық құмыра өрнекшілеріне зор ықпал жасады. Оның ең танымал шығармалары: «Гераклдың Герионмен шайқасы», «Салт атуы» (екеуі де Мюнхенде) киликтері,Гераклдың Антеймен айқасы» Лувр) және «Палестрдегі жігіт» (Берлин) кратерлері, Евфронийдің екі құмырасы Эрмитажда сақталады. Дереккөздер
Иктин

Иктин — гректің ұлы сәулетшісі және сәулет өнерінің теоретигі, б. э. бұрынғы V ғасырдың екінші жартысында жұмыс істеді. Б. э. бұрынғы 447—438 жж. Иктин Калликратпен бірге Афины акрополінде грек сәулетінің ең кемел туындысы — Парфенонды салды. Ол тұңғыш рет бір ғимаратта доря және иония ордерлерін жарасымды үйлестірді. Б. э. бұрынғы V ғ. 30-шы жж. Иктин Элевсинде (Аттика) зікір үшін Телестерион храмын, кейінірек Бассыда (Пелопоннес) ішкі кеңістік композициясы керемет батыл да соны әрі коринф ордерінің капителі тұңғыш рет қолданылған Аполлон храмын салды. Дереккөздер
Владимир Яковлевич Бобров

Владимир Яковлевич Бобров (14 тамыз 1953, Свердловск облысы, РКФСР) — қазақстандық кәсіпкер, шенеунік, заңгер. 2012—2016 жылдары Парламент Сенатының депутаты. Өмірбаяны Анасы - Боброва Антонина Ивановна, зейнеткер. Павлодар индустриалдық институтының энергетика факультетін бітірген (1975), инженер-электрик. Техника ғылымдарының кандидаты (1985). Кандидаттық диссертациясының тақырыбы: «Апюминий тотығы өндірісінде электрді тұтыну режимдерін оңтайландыру». Доцент (1987). 2 кітаптың тең авторы, 46 мақала мен жарияланымның авторы. «Нұр Отан» ХДП мүшесі (2002 жылдан). 1975 жылдан - Павлодар индустриалдық институтының ассистенті , аға оқытушысы, кафедра меңгерушісі . 1988 жылдан - «ОртаАзЭнергомонтаж» тресінің бас инженері, меңгерушісінің орынбасары. 1993 жылдан - «Қазэнергокабель» А бас директоры. 2004 жылдан бері - ҚР Парламенті Мәжілісі 3-ші, 4-ші шақырылымының депутаты, ҚР Парламенті Мәжілісі төрағасының орынбасары. Марапаттары мен атақтары «Құрмет» орденімен (2004); «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10жыл» (2001), «Қазақстан Конституциясына 10 жыл» (2005) медальдарымен марапатталған. Әскери атағы - запастағы капитан. Жеке өмірі Үйленген. Жұбайы - Боброва Людмила Михайловна, «Қазэнергокабель» АҚ-да жұмыс істейді. Ұлы - Михаил (1985 жылы туған); қызы - Мария (1988 жылы туған). Дереккөздер
Калликрат

Калликрат — грек сәулетшісі, б. э. бұрынғы V ғ. екінші жартысында Афиныда жұмыс істеді. Б. э. бұрынғы 450 ж. ол Афины акрополінің бейнелер үндестігі мен әсемдік келісімі өзгеше Афина-Ника храмы жобасын жасап, оны б. э. бұрынғы 427—421 жж. жүзеге асырды. Калликрат Парфенон құрылысы мен Афиныны Пирей айлағымен жалғастыратын қос қорған дуалды (кәдімгі «ұзын» дуал деп аталатын қабырғаны) салуға қатысты. Дереккөздер
Қанат Тәупекұлы Тоқсейітов

Қанат Тәупекұлы Тоқсейітов 1964 жылы 27 шілдеде Қостанай облысы Комсомол ауданының Новотроицк кентінде туған. Полиция генерал-майоры. Қазақ. Әкесі- Тоқсейітов Тәупек Телегенұлы (1940-1992), Целиноград аудандық кинофикациясының директоры болып қызмет атқарған. Анасы - Тоқсейітова Жаңыл Жанәділқызы, зейнеткер, №44 балабақша бухгалтері болып жұмыс істеген (Целиноград қаласы). Целиноград инженерлік-құрылыс институтының автомобильдер және автомобиль шаруашылығы факультетін (1986) инженер-механик мамандығы бойынша; ҚР МТК Қарағанды жоғары мектебінің құқықтану факультетін (1996) заңгер мамандығы бойынша бітірген. 1986 жылдан — Целиноград қалалық Жүк автобасқармасы №2552 автоколоннасының инженер-механигі. 1987 жылдан - Целиноград облыстық атқару комитетінің ІІБ ЕЦ 166/10 мекемесінің шебері. 1992 жылдан - Ақмола облыстық ІІБ ЭҚҚКБ аға жедел өкілі. 1995 жылдан - Ақмола облысы бойынша МТКБ шығыс бөлімінің бастығы. 1997 жылдан - Ақмола (Астана) қалалық ІІБ бастығының қызмет жөніндегі орынбасары. 2000 жылдан - ҚР ІІМ Жол полициясы департаментінің бастығы. 2002 жылдан - Мемлекеттік күзет қызметі департаментінің бастығы. 2003 жылдан - ҚР ІІМ вице-министрі. 2004 жылдан - көліктегі Орталық ІІБ бастығы. 2006 жылдан - ҚР ІІМ Әкімшілік полиция комитетінің төрағасы. 2007 жылдан - Павлодар облыстық ІІД бастығы. 2009 жылдан бері - көліктегі Орталық ІІД бастығы. Діни көзқарасы - атеист. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Экономикасы мен мәдениеті жоғары дәрежеде дамыған демократиялық мемлекет». Хоббиі - балық аулау, иттер, мотоспорт. Сүйіп оқитын әдебиеті - детективтер, шытырман оқиғалар, әскери тақырып. Үйленген. Жұбайы - Тоқсейітова Гүлмира Бұзаубайқызы, ҚР Президенті Істері Басқармасы №2 ауруханасының дәрігер-эндокринологы (Астана қаласы) Қызы - Тоқсейітова Әйгерім (1986 жылы туған); ұлы - Тоқсейітов Азамат (1991 жылы туған). Марапаттары * «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл » (2001), * «Ерлігі үшін » (2005), * «Құқық тәртібін қамтамасыз етуде үздік шыққаны үшін» (2004), * «Қазақстан темір жолына 100 жыл» (2004), * «Қазақстан Конституциясына 10 жыл » (2005), * «Астананың 10 жылдығы » (2008), * «Ресей ІІМ Қылмыстық іздестіру қызметіне 90 жыл», * «РФ ІІМ Көлік милициясына 90 жыл» (2009) медальдарымен; * 2-ші дәрежелі «РФ ЖҚҚМИ қызметінде үздік шыққаны үшін» (2000), * ҚР ІІМ «Жол полициясының құрмет белгісі» (2002), * «Ведомстволық күзетке 50 жыл» (Омбы, 2002), * «ІІМ еңбек сіңірген қызметкері» (2004), * «Үздік шыққаны үшін» (Украина, 2002), * «Күзет» (Беларусь Республикасы, 2003), * «Ресей Көлік милициясына 85 жыл» (РФ, 2004), * «Қазақстан полициясына 15 жыл» (2007), * «За доблесть в службе» (Омбы, 2007), * «Қазақстан Республикасы мемлекеттік қызмет істері Агенттігіне 10 жыл» (2004) белгісі * ҚР ІІМ Еңбек сіңірген қызметкері. Дереккөздер
Лисипп

Лисипп — б. э. бұрынғы IV ғ. гректің ұлы мүсіншісі, Сикион (Пелопоннес) қаласында туған, творчестволық қызметі б. э. бұрынғы 370—300 жж. жатады. Лисипп Александр Македонский сарайында жұмыс істеді. Ертедегі жазушылар мәліметтеріне қарағанда, ол өмір бойы 1500 қола мүсін жасаған. Оның өнерінде мифтік қаһармандар ерлігіне, соғыс пен аңшылыққа байланысты сюжеттер басым болған. Бейнелерді реалистік өмір шындығына мейлінше жақындатуға тырысып, мүсінші б. э. бұрынғы V ғ. мүсіндерінен өзгеше адам тұлғасы пропорцияларының жаңа жүйесін жасады. Лисипп адам мінезінің күрделілігіне назар аударды, өз кейіпкерлерін көбінесе кемел қайратты да ширақ қалпында, қат-қабат қимыл-қозғалыс үстінде бейнелеп, адамның ішкі жан толғаныстарын беруде бұрын-соңды болмаған әсер тудыра білді. Лисиптің бірде-бір мүсіні біздің заманымызға жетпеді, тек оның санаулы шығармаларының мәрмәр көшірмесі ғана сақталған: «Апоксиомен» (Ватикан музейі), «Демалыстағы Гермес» (Неаполь), атлет Агий мүсіні (Дельфыдағы музей), «Арыстанмен тұрған Геракл» (Эрмитаж), Александр Македонскийдің басы (Стамбулдағы археологиялық музей). Дереккөздер
Қабдолла Досбалаұлы Төлегенов

Қабдолла Досбалаұлы Төлегенов 1952 жылы 1 қыркүйекте Талдықорған облысы Ақсу ауданының Ақсу ауылында туған. Қазақ. Әкесі - Төлегенов Досбала (1903-1996). Анасы - Төлегенова (Бақтымбетова) Жидегүл. В.И. Ленин атындағы Ташкент мемлекеттік университетінің заң факультетін бітірген (1975), мамандығы - «Құқықтану». 1975 жылдан - Шымкент облысы Апғабас аудандық прокуратурасында тергеуші. 1978 жылдан - ҚазКСР Прокуратурасының Тергеу басқармасында прокурор. 1983 жылдан - ҚазКСР прокурорының ерекше тапсырмалар жөніндегі көмекшісі. 1985 жылдан - Алматы облысы Қаскелең ауданының прокуроры. 1987 жылдан - Алматы облыстық прокуратурасының Тергеу басқармасында прокурор. 1988 жылдан - Шымкент қаласының Еңбекші аудандық прокурорының аға көмекшісі. 1989 жылдан - Тергеу басқармасының прокуроры, қылмыстық істердің соттарда қарастырылуын қадағалау жөніндегі бөлім бастығы, прокурордың орынбасары - Тергеу басқармасының бастығы, ОҚО прокурорының бірінші орынбасары. 1996 жылдан - БҚО прокурорының бірінші орынбасары; Шымкент қаласы бойынша МТКБ бастығы. 1997 жылдан - ҚР Қауіпсіздік кеңесінің Хатшылығы меңгерушісінің орынбасары. 1998 жылдан - Жамбыл облысының прокуроры. 2001 жылдың қаңтар айынан - Қызылорда облысының прокуроры. 2003 жылдан - Жамбыл облысының прокуроры. 2008 жылдың сәуір айынан бері -Шығыс Қазақстан облысының прокуроры. * 3-ші сыныпты мемлекеттік әділет кеңесшісі. * Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Экономикалық және саяси тұрғыда тұрақты Қазақстан». * Хоббиі - аңшылық пен балық аулау. * Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи және классикалық әдебиет. Марапаттары «Құрмет» орденімен (2005); «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл » мерейтой медалі, «Ұлттық қауіпсіздікті қамтамасыз етуге қосқан үлесі үшін» ҚР ҰҚК медалімен (2005) марапатталған. ҚР Прокуратурасының Құрметті қызметкері. ОҚО Бәйдібек ауданының құрметті азаматы. Отбасы *Үйленген. Жүбайы - Төлегенова (Жарасова) Бибігүл Абылқасымқызы, заңгер. Ұлдары - Телегенов Ертеле Қабдоллаұлы (1979 жылы туған), ҚР Салық комитетінің жетекші маманы; Төлегенов Жантөре Қабдоллаұлы (1992 жылы туған), оқушы; қызы - Еркежан (1990 жылы туған), студент. Дереккөздер
Наталья Владимировна Геллерт

Наталья Владимировна Геллерт 1953 жылы 20 наурызда Қызылорда облысы Қазалы қаласында туған. Неміс. Әкесі - Геллерт Владимир Иванович, марқұм. Анасы -Геллерт Марта Людвиговна (1924 жылы туған), зейнеткер. Целиноград кеңшар-техникумын (1977) агроном мамандығы бойынша; Целиноград ауылшаруашылығы институтын (1990) инженер-механик мамандығы бойынша; РФ СІМ дипломатиялық академиясын (1994) бітірген, халықаралық қатынастар саласындағы гуманитарлық проблемалар бойынша маман. Қазақ, орыс, еміс және ағылшын (сөздікпен) тілдерін біледі. КОКП (1973-1991), КОКП ОК (1998-1990), «Нұр Отан» ХДП (2007 жылдан) мүшесі. 1968 жылдың тамыз айынан қазан айына дейін - Целиноград облысы егіншілер бригадасының аспазы. 1969 жылдан - Целиноград облысы Аманкелді атындағы кеңшарда тракторшы, 1990 жылдан - еңбек қауіпсіздігі және қауіпсіздік техникасы бойынша инженері. 1991 жылдан - РФ СІМ Дипломатиялық академиясының тыңцаушысы. 1994 жылдың қыркүйек айынан - Алматы қаласы СІМ кадрлар басқармасының бірінші хатшысы. 1994 жылдың желтоқсан айынан - ҚР ГФР-дағы елшілігінің екінші хатшысы. 1998 жылдан - Астана қаласы СІМ Консулдық қызмет департаментінің бірінші хатшысы, кеңесшісі. 2001 жылдан - ҚР Беларусь Республикасындағы елшілігінің бірінші хатшысы. 2005 жылдан - ҚР СІМ аппаратының бақылау бөлімінің бастығы. 2007 жылдың ақпан айынан - ҚР СІМ әкімшілігі бақылау бөлімі департаментінің бастығы. 2007 жылдың тамыз айынан бері - ҚР Парламенті Мәжілісі 4-ші шақырылымының «Нұр Отан» ХДП тізімі бойынша депутаты, Халықаралық істер, қорғаныс және қауіпсіздік комитетінің мүшесі. КСРО Жоғарғы Кеңесінің 10-ші, 11-ші шақырылымдарының депутаты (1979-1989). Қазақстан Ленин Комсомолы сыйлығының лауреаты (1976). Еңбек Қызыл Туы (1975), Ленин (1977), Халықтар достастығы (1981) ордендерімен; «Ерен еңбегі үшін» (1971), «Социалистік ауылшаруашылығының үздігі», «Тыңға 50 жыл» (2005), «Қазақстан Конституциясына 10 жыл» (2005), «Астананың 10 жылдығы» (2008) медальдарымен марапатталған. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Тұрақты, бай әрі бейбіт ел». Тұрмыс құрған. Жұбайы - Бекешев Ғазидулла Құрманбекұлы (1952 жылы туған). Қызы - Хамитова (Бекешева) Жанаргүл (1977 жылы туған); ұлы - Бекешев Арман (1981 жылы туған). Дереккөздер
Мирон, Элевтерлік Мирон

Мирон, Элевтерлік Мирон — б. э. бұрынғы V ғ. бірінші жартысындағы гректің даңқты мүсіншісі, Фидий мен Поликлеттің ілгері замандасы. Беотияда туған, б. э. бұрынғы V т. бас кезіндегі аса ірі шебер Агеладтың қолында оқыған, Афиныда жұмыс істеген, басқа да грек қалаларына арналған көптеген тапсырмаларды орындаған. Батыл да жаңашыл Мирон шартты архаикалық өнер дәстүрлерінен біржола қол үзіп, қимыл-қозғалысты беруде таңғажайып шеберлікке жетті. Ол жасаған жеңімпаз атлеттер мүсіндері ерекше танымал болды. Мирон мүсіндерінің көбісін қоладан құйды: ол сомдаған «Диск лақтырушы» (Рим, Ұлттық музей), сондай-ақ «Афина мен Марсий» (Афина — Майндағы Франкфурт музейі; Марсий — Рим, Латеран музейі) мүсіндерінің римдік Mәpмap көшірмесі сақталған. Дереккөздер
Айтмұхамет Айтқазыұлы Төлеуханов

Айтмұхамет Айтқазыұлы Төлеуханов 1950 жылы 29 қыркүйекте Семей облысының Аягөз қаласында туған. Қазақ. Әкесі - Төлеуханов Айтқазы (1925 жылы туған), мектеп-интернат директоры қызметін атқарған, ҚазКСР әлеуметтік қамсыздандыру саласының еңбек сіңірген қызметкері. Р.А. Руденко атындағы Свердповск заң институтының заң факультетін бітірген (1974), заңгер-құқықтанушы. 1968 жылдың маусым айынан - Аягөз қалалық еңбекші депутаттары кеңесінің әлеуметтік қамсыздандыру бөлімінің инспекторы. 1970 жылдан - Р.А. Руденко атындағы Свердловск заң институтының студенті. 1974 жылдың сәуір айы- нан - Алматы қаласы Октябрь аудандық прокуратурасының тергеушісі, аудан прокурорының орынбасары. 1980 жылдың желтоқсан айынан - Алматы қаласы Алатау ауданының прокуроры. 1984 жылдың желтоқсан айынан - Қазақстан Компартиясы Алматы облыстық комитетінің әкімшілік органдар бөлімінің нұсқаушысы. 1987 жылдың шілде айынан - әділет бөлімінің бастығы, ҚазКСР Әділет министрлігі Алматы қалалық әділет басқармасының бас- тығы. 1991 жылдың қаңтар айынан - ҚР Мемлекеттік кеңесшісінің мемлекеттік-құқықтық мәселелер жөніндеіі кемекшісі. 1992 жылдың шілде айынан - ҚР әділет министрінің орынбасары - Сот-сараптама мекемелері басқармасының бастығы. 1994 жылдың желтоқсан айынан - ҚР әскерлерінің Әскери сот төрағасы. 2001 жылдың қаңтар айынан - ҚР Бас прокурорының орынбасары - ҚР Бас әскери прокуроры. 2008 жылдың ақпан айынан 2009 жылдың мамыр айына дейін - ҚР Бас әскери прокуроры. II дәрежелі «Даңқ» орденімен (2001); 3-ші дәрежелі «Мінсіз қызметі үшін», «Қазақстан Республикасының Қарулы Күштеріне 10 жыл» медальдарымен марапатталған. Әділет генерал-лейтенанты. Үйленген. Жұбайы - Аманжолова Алтын Сәрсенқызы Ұлы - Дәурен; қызы - Дариға. Дереккөздер
Мнесикл

Мнесикл — грек сәулетшісі, б. э. бұрынғы V ғ. екінші жартысында Афиныда жұмыс істеді. Грек сәулет классикасын жасаушылардың бірі. Мнесикл б. э. бұрынғы 437—432 жж. Афины акрополіндегі сәулет өнерінің аса көрнекті ескерткіші монументтік қақпа Пропилейді тұрғызды. Дереккөздер
Валерий Алексеевич Доскалов

Валерий Алексеевич Доскалов (24 маусымд,1944 жыл, РКФСР Архангельск облысы Вельск қаласында туған) - Алтай ауданының әкімі (1993-2003). Орыс. Әкесі - Доскалов Апексей Пахомович, марқұм, Ұлы Отан Соғысының ардагері. Анасы - Доскалова Софья Әлиқызы, марқұм. Шымкент политехникалық техникумын (1969 техник-электрик мамандығы бойынша; В.И. Ленин атындағы Қазақ политехникалық институтын (1971) тау-кен инженері-электрик мамандығы бойынша; Шығыс Қазақстан мемлекеттік университетінің құқықтану факультетін заңгер мамандығы бойынша (1996) бітірген. 1964 жылдан - Зырян қорғасын комбинатының 5-ші разрядты электрик-слесарі. 1965 жылдан - Зырян қорғасын комбинаты комсомол комитетінің хатшысы, электр слесары, цех энергетигі, бетон зауытының шебері, ОКСА техникалық қадағалау инженері, жабдықтар бөлімінің бастығы, комбинат директорының күрделі құрылыс жөніндегі орынбасары. 1991 жылдан - Алтай ауданы қалалық атқару комитетінің төрағасы. 1993 жылдан - Алтай ауданының әкімшілік басшысы, әкімі. 2003 жылдың ақпанынан - ҚР Табиғи монополияларды реттеу және бәсекелестікті қорғау агенттігі Шығыс Қазақстан облыстық департаментінің директоры. 2004 жылдың қазанынан - ҚР Парламенті Мәжілісі 3-ші шақырылымының депутаты (ШҚО №27 сайлау округі). 2007 жылдан бері - ҚР Парламенті Мәжілісі 4-ші шақырылымының депутаты («Нұр Отан» ХДП партиялық тізімі бойынша), Экономикалық реформа және өңірлік даму комитетінің мүшесі. «Құрмет» орденімен (2007); «Еңбек ардагері», «Астана» (1998), «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001), «Қазақстан Конституциясына 10жыл» (2005), «Қазақстан Парламентіне 10 жыл» (2006), «Астананың 10 жылдығы» (2008), «ҚР Қарулы күштеріне 10 жыл» медальдарымен; Шығыс Қазақстан облысы әкімінің, ҚР 11М құрмет грамоталарымен марапатталған. ШҚО Алтай ауданының Құрметті азаматы. Үйленген. Жұбайы - Доскалова Нина Ивановна (1948 жылы туған). Ұлы - Михаил (1970 жылы туған); қызы - Ольга (1974 жылы туған). Дереккөздер
Поликлет, Аргостық Поликлет

Поликлет, Аргостық Поликлет — грек мүсіншісі әрі өнер теоретигі; б. э. бұрынғы 480 ж. шамасында туған; творчествосы 460—410 жж. гүлденді; б. э. бұрынғы V ғ. аяғында дүние салды. Ертедегі жазушылар мәліметтеріне қарағанда, Поликлет мүсінші Агеладтың шәкірті болған, мүсіндерін көбінесе қоладан сомдаған, атлет жігіттер мусіндерінде шебер кемел дене сұлулығы мен азаматтық ерлік мұраттарын бейнелеген. Бұл мұрат Поликлет тұңғыш рет орнықтырған адам тұлғасы пропорцияларының ерекше жүйесінен көрініс тапты. шебер алтын мен піл сүйегінен алып діни мүсіндерді сомдаумен де айналысты. Поликлеттің «Амазонка» атты еңбегі Фидий, Кресилай мен Фрадмон қатысқан бәйгеде бірінші орын алды. Аңызға қарағанда, бұл мүсіншілердің өздері Поликлет сомдаған мүсінді ең үздігі деп мойындаған. Оның шәкірттері мен мұрагерлері көп болған. Ұлы шебер шығармаларынан біздің заманымызға атлет Киниск (Британия музейі), «Дорифор» (Неаполь, Ұлттық музей), «Жаралы амазонка» (Берлин) және басына жемелек тағып жатқан жігіт, «Диадумен» (Афины, Ұлттық музей) мүсіндерінің римдік мәрмәр көшірмелері жеткен. Дереккөздер
Петр Гаврилович Дмитриенко

Петр Гаврилович Дмитриенко 1958 жылы 25 қыркүйекте Көкшетау облысы Щучье ауданының Успено-Юрьевка ауылында туған. Орыс. Әкесі - Дмитриенко Гаврил Захарович (1925-1975). Анасы -Дмитриенко Зоя Федоровна (1929 жылы туған), зейнеткер. Ленин орденді С.М. Киров атындағы Омбы ауылшаруашылық институтын (1981) ғалым-агроном мамандығы бойынша; Қазіргізамандық гуманитарлық академияны (Мәскеу қаласы, 2007) заңгер мамандығы бойынша бітірген. Орыс және қазақ (сөздікпен) тілдерін біледі. «Нұр Отан» ХДП мүшесі (2001 жылдан). 1977 жылдың мамырынан тамызына дейін - Петропавл кеңшары Соколовка ауылының экономисі . 1977 жылдан - Ленин орденді С.М. Киров атындағы Омбы ауыл шаруашылығы институтының студенті. 1981 жылдан -Петропавл кеңшарының Соколовка ауылы директорының орынбасары, аға агрономы. 1984 жылдан Көкшетау облысы Соколов ауданының «Налобинский» кеңшарының Налобино ауылының бас агрономы, 1987 жылдан - партком хатшысы, кеңшар директоры. 1995 жылдан - СҚО Соколов ауданының әкімі. 1997 жылдан - СҚО Қызылжар ауданының әкімі. 2002 жылдың маусымынан - Петропавл қаласы әкімінің кеңесшісі. 2002 жылдың желтоқсанынан -СҚО Коммуналдық меншікті және жекешелендіруді басқару департаментінің бастығы. 2004 жылдан - СҚО Табиғат ресурстары және табиғатты пайдалануды реттеу департаментінің бастығы. 2007 жылдан бері - ҚР Парламенті Мәжілісі «Нұр Отан» ХДП партиялық тізімі бойынша 4-ші шақырылымының депутаты, Аграрлық мәселелер комитетінің мүшесі. ҚазКСР Жоғарғы Кеңесінің депутаттығына кандидат (1990), Соколов мәслихатының депутаты (СҚО Соколовка ауылы, 1992-1995). Қазақстанның Орыс, славян және казак ұйымдары қауымдастығының Солтүстік-Қазақстан бөлімшесінің төрағасы. «Құрмет» орденімен (2001); «Астана» (1998), «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001), «Кеңес әскерлерінің Ауғанстаннан шығарылуының 15 жылдығына естелік» (2004), «Тыңға 50 жыл» (2005), «Қазақстан Конституциясына 10жыл» (2005), «Қазақстан Парламентіне 10 жыл» (2006) медальдарымен марапатталған. Әскери атағы - запастағы подполковник. Діни көзқарасы - атеист. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Өркендей беретін ел». Хоббиі - саятшылық, балық аулау. Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи романдар. Үйленген. Жұбайы - Дмитриенко Валентина Григорьевна (1957 жылы туған), кәсіпкер. Ұлы - Дмитрий (1979 жылы туған); қызы -Дарья (1983 жылы туған). Дереккөздер
Пракситель

Пракситель — б. э. бұрынғы IV ғ. мәшһүр грек мүсіншісі, б. э. бұрынғы 390 ж. шамасында Афиныда туған, өз әкесі мүсінші Кефисодоттың қолында оқыған. Праксительдің творчестволық қызметі б. э. бұрынғы 370—334 жж. жатады, ол Афиныда, Кіші Азия жағасындағы қалалар мен Эгей теңізі аралдарында жұмыс істеді. Ежелгі авторлар оның 40 шақты шығармасын еске алады. Мүсінші өзінің сүйікті материалы мәрмәрді асқан шеберлікпен өңдеп, жарық пен көлеңкенің нәзік құбылыстарын ойната білді. Пракситель бейнелерінен айқын үйлесім, қоңыржай байыптылық, сезімтал сұлулық рухының лебі еседі. Ол көфнесе ғажайып адамгершілігі, сыршыл сүйкімділігімен көз тартатын жас құдайлар мен тәңірияларды бейнелеген. Біздің заманымызға тек «Диониспен тұрған Гермес», (б. э. бұрынғы 330 ж. шамасы. Олимпиядағы музей) мүсіндер тобының ғана түп- нұсқасы жетті. Шебердің өзге шығармалары римдік мәрмәр көшірмелері арқылы белгілі. Әсем бір әдеппен тостағанға шарап құйып жатқан жас сатир мүсінінің 20 шақты көшірмесі сақталған. Ертеде Кос аралына арнап жасалған қалқандағы өз сәулесіне сүйсіне қарап тұрған Афродита мүсіні (Лувр) мен, әсіресе, Афродитаның Книд аралындағы жалаңаш мүсіні (Ватикан мен Мюнхен) зор даңққа бөленген. Бұл мүсіндерге мүсіншінің сүйген жары, әйгілі Фрина ару үлгі болған. Пракситель Аполлонды кесірткеге садағын кезеп тұрған қалпында (Ватикан) сомдап, аңшылық пірі Артемиданы (Лувр) және бейжай демалып отырған Сатирды (Капитолий музейі, Рим) бейнелеген. Дереккөздер
Скопас

Скопас — б. э. бұрынғы IV ғ. гректің ұлы мүсіншісі, Парос аралында туған, әкесі мүсінші болған. Шебердің шығармашылық қызметі б. э. бұрынғы 380—330 жж. жатады, ол Аттикада, сондай-ақ Грөкия мен Кіші Азияның көптеген қалаларында жұмыс істеді. Скопас Тегеяда (Пелопоннес) Афина храмын салып, оның фронтондарына санаулы жұрнақтары ғана сақталған мүсіндік композициялар жасады. Б. э. бұрынғы 350 ж. шамасында белгілі мүсіншілер Леохар, Пифей, Тимофей және Браксиспен бірге Скопас атақты Галикарнас Мавзолейін салуға қатысты. Ол шығыс жақ беттегі гректердің амазонкалармен шайқасын бейнелейтін бедерлі фризді жасаған сол (фриздің жекелеген тақталары Британия музейінде тұр.). Ежелгі әдебиетте Скопас сомдаған 25 мәрмәр мүсіннің аты сақталған. Оның өнері драмалық пафосқа толы. Мүсінші жасаған бейнелерде қайсар рухани сезім дүниесі, құштарлық арпалысы ашылады. Рим замайының көшірмелері арқылы «Менада» (Дрезден), «Жас Геракл» (АҚШ), «Мелеагр» (Ватикан мен Медичи вилласы, Рим), сондай-ақ сағынышқа толы тұспал тұлға «Потос» (Дрезден мен Уффици галереясы, Флоренция) мүсіндері сақталған. Дереккөздер
Олег Григорьевич Дымов

Олег Григорьевич Дымов 1946 жылы 4 желтоқсанда Павлодар облысы Краснокутск қаласында туған. Болгар. Әкесі - Дымов Георгий Константинович, марқұм, 40 жылдан астам уақыт элеватор директоры болып жұмыс істеген. Анасы - Дымова Дарья Григорьевна, марқұм. КОКП ОК жанындағы жоғары партия мектебін (1976) саясаттанушы мамандығы бойынша үздік; Қазақ мемлекеттік университетін (1998) заңгер мамандығы бойынша бітірген. Халықаралық ақпараттандыру академиясының академигі (2005). «Тепло Казахстанской земли» (1999), «Мы, народ Казахстана» (2004) кітаптарының; «Струны сердца моего» (2002), «Симфония души моей» өлеңдер жинағының (2006) авторы; «Ассамблея народа Казахстана» (1997), «Депортированные в Казахстан народы» (1998), «Народы Казахстана» (2004) кітаптарының тең авторы. Орыс, болгар, македон, серб және украин тілдерін біледі. КОКП мүшесі (1968-1991). 1965 жылдан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте, шекара жасағы бастығының орынбасары. 1968 жылдан - Павлодар облысы Ертіс ауданы «Беловодский» кеңшарының комсомол ұйымдастырушысы. 1970 жылдан -Қазақстан компартиясының нұсқаушысы, ұйымдастыру бөлімінің меңгерушісі. 1990 жылдан - КСРО депутатының көмекшісі. 1991 жылдан - Павлодар облысы Ертіс аудандық кеңесінің бөлім меңгерушісі. 1994 жылдан - ҚР Жоғарғы Кеңесі 3-ші шақырылымының депутаты. 1995 жыл-дан - Қазақстан Халқы ассамблеясы меңгерушісінің орынбасары, меңгерушісі, хатшылығының бас инспекторы. 2008 жылдан бері - ҚР Парламенті Мәжілісі 4-ші шақырылымының Қазақстан Халқы ассамблеясы атынан депутаты, Заңнама және сот-құқықтық реформа комитетінің мүшесі. Қазақстан Халқы ассамблеясының мүшесі (1995 жылдан), Болгар мәдени орталығының төрағасы (1995 жылдан). 6 медальмен, оның ішінде Иван Вазов медалімен (Болгария, 2008); Болгария СІМ «Золотая лавровая ветвь» Құрмет белгісімен (2008) марапатталған. Әскери атағы - ҚР ҰҚК капитаны. Діни көзқарасы - христиан. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Т. Рузвельт, Ш. де Голль, Н.Ә. Назарбаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Тұрақты, гүлденуші мемлекет». Хоббиі - поэзия, аңшылық, балық аулау, саңырауқұлақ жинау. Сүйіп оқитын әдебиеті - публицистика. Үйленген. Жұбайы - Дымова Валентина Гавриловна, зейнеткер. Қызы - Андриевская Ольга, педагог; ұлы - Дымов Константин, инженер-құрылысшы. Дереккөздер
Жексенбай Қартабайұлы Дүйсебаев

Жексенбай Қартабайұлы Дүйсебаев 1950 жылы 25 ақпанда Ақмола облысы Шортанды ауданы Кпючи ауылында туған. Қазақ. Арғын тайпасы Қуандық руының сайдалы бөлімінен шыққан. Әкесі-Дүйсебаев Қартабай. Анасы-Дүйсебаева Биғайша. Волгоград ауылшаруашылығы институтының зоотехникалық факультетін (1972) ғалым-зоотехник мамандығы бойынша; Алматы саясаттану және басқару институтын (1990) саясаттанушы мамандығы бойынша бітірген. Экономика ғылымдарының кандидаты (Новосібір қаласы, 2001). Кандидаттық диссертациясының тақыбыры: «Ауылшаруашылығы кешенін реформалау арқылы аймақтың азық-түлікпен қамтылуын жетілдіру». «Продовольственное обеспечение региона Акмолинской области» кітабының; елдің ауылшаруашылығы түзілімдерін азық-түлікпен қамту және реформалау туралы 10 мақала авторы. Қазақ және орыс тілдерін біледі. «Нұр Отан» ХДП мүшесі (2005 жылдан). 1972 жылдан - Целиноград облысы Шортанды ауданының «Андреевский» кеңшарының зоотехнигі. 1977 жылдан - Қазақстанның Целиноград облысына 18 жыл атындағы кеңшардың бас зоотехнигі. 1981 жылдан - Целиноград облысы Шортанды ауданының ауылшаруашылығы басқармасы бастығының орынбасары. 1983 жылдан - Қазақстанның Целиноград облысына 18 жыл атындағы кеңшардың төрағасы. 1987 жылдан - Целиноград облысы Селеті аудандық атқару комитетінің төрағасы. 1988 жылдан - Целиноград облысы Селеті аудандық атқару комитетінің бірінші хатшысы, әкімшілік басшысы. 1993 жылдан - Ақмола облысы Ерейментау ауданы әкімшілігінің басшысы. 1995 жылдан -Ақмола облысы Целиноград ауданының әкімі. 1997 жылдан - Ақмола облысы ауылшаруашылығы департаментінің директоры. 1999 года - ҚР уылшаруашылығы министрлігі департаментінің директоры. 2002 жылдан - С. Сейфуллин атындағы агротехникалық университеттің проректоры. 2005 жылдан - Ақмола облысы Шортанды ауданының әкімі. 2006 жылдан - Ақмола облысы Целиноград ауданының әкімі. 2007 жылдан бері - ҚР Парламенті Мәжілісі 4-ші шақырылымының «Нұр Отан» ХДП тізімі бойынша депутаты, Экономикалық реформа және өңірлік даму комитетінің мүшесі. «Тың жерлерді игеруге қосқан үлесі үшін», «Астана», «Астананың 10 жылдығы», «Ерен еңбегі үшін» медальдарымен марапатталған. Әскери атағы - майор. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Гүлдену». Хоббиі - спорт. Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи романдар. Үйленген. Жұбайы - Тоқұмова Гүлмайра Нұрғалиқызы, дәрігер. Ұлдары - Назымбек, Асылбек; қыздары - Әлия, Роза. Немерелері - Апмаз, Аружан, Эрзен. Дереккөздер
Фидий

Фидий, Хармид ұлыгректің б. э, бұрынғы V ғ. данышпан мүсіншісі. Оның творчествосына афинылық құл иеленушілік демократияның шарықтап гүлденген шағындағы эстетикалық мұраттары аса айқын көрінісін тапты. Фидий б. э. бұрынғы 500 ж. шамасында Афиныда туды; оның ұстаздары арасында мүсінші Агелад пен кескінде- меші Полигнот есімдері аталады. Мүсіншінің балалық және жастық шағы грек-парсы соғысы тұсында өткендіктен ол бүкіл өмірін дерлік парсыларды жеңген грек халқын мадақтайтын ескерткіштер жасауға арнады. Ежелгі жазушылар мәліметтері бойынша, Фидий алғашқы туындыларын — Пеллена қаласына (Пелопоннес) арнап алтын мен піл сүйегінен сомдалған Афина мүсіні мен тәңірияның Платеядағы алтынмен апталған ағаштан, мәрмәрден жасалған алып тұлғасын б. э. бұрынғы V ғ. 70-інші жылдарында жүзеге асырғаны белгілі. Ол сол тұста Дельфыда афинылықтар тапсырмасымен Марафон шайқасының құрметіне көп пішінді мәрмәр мүсіндер тобын жасап, құдайлар мен қаһармандар арасында қолбасшы Мильтиадты бейнеледі. Б. э. бұрынғы 460 ж. шамасында Фидий Аполлонның қола мүсінін құйып, ал 460—450 жж. даңққа бөленген Жеңімпаз Афинаның Афины акрополіне арналған Мүсінін жасады, Көп ұзамай туған елінен шалғай Лемнос аралында тұратын афинылықтардың сауалы бойынша, шебер тәңірияның акропольге қойылған екінші мүсінін сомдады. Периклдың тапсыруы бойынша, ұлы мүсінші Акропольдегі храмдар мен мүсіндер ансамблін жасауға басшылық етіп, 447—439 жж. Парфенонға арнап Афина Парфеностың мүсінін алтын мен піл сүйегінен қаз тұрғызды. Фидий сол техникамен Олимпия храмы үшін Зевстің он үш метрлік тұлғасын сомдады, мұны гректер ғаламның жеті ғажайыптарының бірі деп есептеді. Б. э. IV ғ. бұл мүсіндердің екеуі де Константинопольге әкелініп, сонда опат болды. Периклдың дұшпандары оның досы Фидийді Парфенондағы Афина мүсінінің қалқанына өзі мен Перикл бейнесін салып күпіршілік жасады, тәңірге тіл тигізді, әрі киелі алтынды ұрлады деп айыптады. Мүсінші түрмеге қамалып, б. бұрынғы 431 жылы ақталып үлгерместен қайтыс болды. Римдік мәрмәр көшірмелері арқылы тек «Аполлон» (Кассель), «Амазонка» (Ватикан), «Афина Лемния» (кеудесі Дрезденде, басы Балоньеде), «Афина — Парфенос» (Афины, Ұлттық музей) қалқан бедерімен (Странгфорд қалқаны, Британия музейі) сақталған. Дереккөздер
Эксекий

Эксекий — қара пішін стилінің аса ірі шебері, аттикалық көзеші әрі құмыра өрнекшісі; б. э. бұрынғы 550—520 жж. шамасында Афиныда жұмыс істеген. Оның құмыралары келісті керемет пропорциясымен, тап-тұйнақтай сыр-сымбатымен, сәндік өрнегінің ыдыс пішініне ғажайып үндестігімен көзге түседі. Эксекий композициялары айқын үйлесімі, байыпты ырғағы, асқан суреттік кемелдігімен назар аударады. Шебер қолы қойылған көптеген туындылар сақталған. Олардың ең танымалы: «Арыстанмен айқасқан Геракл» (Берлин), «Герионмен айқасқан Геракл» (Лувр), «Амазонкалармен айқас. Нөкерлерімен көрінген Дионис» және «Пентесилеямен айқасқан Ахилл. Негрмен тұрған Мемнон» (екеуі де Британия музейінде), «Асық ойнап жатқан Ахилл мен Аякс» (Ватикан), «Ахилл мүрдесі қасындағы Аякс» (Мюнхен) амфоралары, «Қайықтағы Дионис» (Мюнхен) килигі және басқа қумыралары. Дереккөздер
Ирак Қасымұлы Елекеев

Ирак Қасымұлы Елекеев 1947 жылы 20 мамырда Гурьев облысы Құрманғазы ауданының Ганюшкин ауылында туған. Қазақ. С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің құқықтану факультетін бітірген (1977), заңгер-құқықтанушы. БАҚ-да жарияланған көптеген мақаланың авторы. КОКП мүшесі (1971-1991). 1963 жылдан - жұмыс жабдықтау бөлімінің жұмысшысы. 1965 жылдан - Жамбыл облысы Ақсүйек кенті тұрғын-коммуналдық бөлімінің электригі. 1967 жылдан - «Алматы-мәдениеттұрмысқұрылыс» трестінің электригі. 1969 жылдан - Апматы №3 кірпіш зауытында слесарь, жөндеуші, кешенді бригаданың бригадирі. 1971 жылдан - С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университеті дайындық бөлімінің тыңдаушысы, 1972 жылдан - студенті. 1977 жылдан - Маңғышлақ облыстық сотының сынақ мерзімінен өтушісі, мүшесі. 1980 жылдан -Маңғыстау облыстық әділет бөлімі бастығының орынбасары. 1988 жылдан - Гурьев облыстық әділет басқармасының бастығы. 1995 жылдан - ҚР Парламенті Мәжілісінің депутаты. 1999 жылдан - Қазақстан Парламенті Мәжiлiсі Аппаратының бастығы. 2002 жылдан - ҚР әділет вице-министрі. 2003 жылдан - ҚР Парламенті Мәжілісі төрағасының кеңесшісі. 2004 жылдан - ҚР Жоғарғы сотының жанындағы Сот әкімгерлігі жөніндегі комитет төрағасының орынбасары. 2008 жылдың қантарынан - ҚР Жоғарғы соты жанындағы Сот әкімгерлігі жөніндегі комитеттің төрағасы. 2004 жылдан - Қазақстан Республикасы Жоғарғы Соты жанындағы сот әкімшілігі комитеті төрағасының орынбасары. 2009 жылдың қыркүйек айынан бері - ҚР Парламенті Мәжілісінің депутаты, Заңнама және сот-құқықтық реформа комитетінің мүшесі. ҚР Еңбек сіңірген заңгері (1992). Жеке сот орындаушыларының халықаралық одағының нұсқасы бойынша Жыл адамы ретінде мойындалған (Франция, 2008). «Құрмет» орденімен (2002); «Ерен еңбегі үшін» (2001), «Қазақстан Конституциясына10 жыл» (2005), «Астананың 10 жылдығы» (2008) медальдарымен; КСРО Әділет министрлігінің «Қызметтегі табыстары үшін» төс белгісімен (1991); «Сот жүйесінің құрметті қызметкері» Құрмет белгісімен (2007) марапатталған. Діни кезқарасы - «Мүлдем атеист те емес, діндар деуге де болмайды». Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - I Петр. Хоббиі - фотоға түсіру, спорт - күрес. Сүйіп оқитын әдебиеті - саяси және тарихи әдебиет. Үйленген. Жұбайы - Мақажанова Галия Ақатайқызы, заңгер. Ұлдары - Ғалымжан (1978 жылы туған), Ержан (1986 жылы туған); қызы - Гүлжан (1980 жылы туған). Дереккөздер
Ұзаққали Биалайұлы Елеубаев

Ұзаққали Биалайұлы Елеубаев 1947 жылы 13 қаңтарда Гурьев облысы Мақат ауданы Доссор ауылында туған. Қазақ. Байұлы тайпасының Есентемір руынан шыққан. Әкесі - Елеубаев Биалай, марқұм, Ұлы Отан Соғысы қатысқан, Еңбек сіңірген мұнайшы, басшылық қызметтерде жүмыс істеген. Анасы - Есенбаева ІІІәкен, марқұм. Қазақ мемлекеттік ауылшаруашылығы институтының ауылшаруашылығын механикаландыру факультетін бітірген (1970), инженер-механик. Ауылшаруашылық ғылымдарының кандидаты (2002). Кандидаттық диссертациясының тақырыбы: «Каспий маңы ойпаты жағдайындағы жем-шөп өндірісі». «Жем-шөп ендірісі» тақырыбындағы 12 мақала жәнеи жарияланымдардың авторы. Қазақ және орыс тілдерін біледі. «Нұр Отан» ХДП мүшесі. 1970 жылдан - Гурьев облысы Махамбет ауданы аудандық ауылшаруашылығы техникасының инженері. 1974-1978 жылдары - Қазақстан ЛКЖО аудандық комитетінің бірінші хатшысы. 1984-1989 жылдары - Гурьев облысы Махамбет ауданы аудандық атқару комитеті төрағасының орынбасары. 1994 жылдан - Атырау облысы Махамбет ауданының әкімі. 2002 жылдан - ҚР Парламенті Мәжілісі 2-ші, 3-ші шақырылымының депутаты. 2007 жылдан бері - ҚР Парламенті Мәжілісі 4-ші шақырылымының депутаты, Аграрлық мәселелер комитетінің мүшесі. «Құрмет» орденімен (2005); «1941-1945 жылдары Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 50 жыл» (1995), «Тыңға 50 жыл» (2004), «Қазақстан Конституциясына 10 жыл» (2005), «1941-1945 жылдары Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске 60 жыл» (2005) , «Қазақстан Парламентіне 10 жыл» (2006) медальдарымен марапатталған. Әскери атағы - техникалық әскерлердің капитаны. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Гүлденуші және демократиялық». Хоббиі - аңшылық және жаяу жүру. Сүйіп оқитын әдебиеті - ауылшаруашылығы ғылымдары туралы еңбектерді, қазақстандық жазушылардың кітаптарын оқу. Үйленген. Жубайы - Нәдірова Рысты (1950 жылы туған). Қыздары - Гүлфара (1971 жылы туған), Гүлнұр (1975 жылы туған), Гүлжаухар (1982 жылы туған); ұлы - Жанболат (1973 жылы туған). Немерелері -Нұрсұлтан, Равиль, Рамазан, Өмірзақ, Нұралы, Шынар, Нұрлы. Дереккөздер
Сауырбай Көлібайұлы Есжанов

Сауырбай Көлібайұлы Есжанов 1961 жылы 2 қарашада Шымкент облысы Ленгер ауданы Алғабас ауылында туған. Қазақ Целиноград инженерлік-құрылыс институтының механика факультетін (1989) автомобильдер және автомобильдік шаруашылық мамандығы бойынша; Қазақстан мемлекеттік заң университетінің сот-прокурорлық факультетін (2000) құқықтанушы мамандығы бойынша бітірген. Экономика ғылымдарының кандидаты (2005). Кандидаттық диссертациясының тақырыбы: «Қазақстан Республикасы автомобиль көлігін логистикалық басқару жуйесін жетілдіру». Қазақ, орыс және өзбек тілдерін біледі. «Нұр Отан» ХДП мүшесі (2004). 1982 жылдан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. 1984 жылдан - «Оңтүстік сауда газ» компаниясының экспедиторы, 1986 жылдан - күрделі құрылыс инженері, 1997 жылдан - бас инженері. 1999 жылдан - Астана қаласы Көлік департаменті директорының орынбасары. 2004 жылдан - «INADA-INVEST» компаниясының президенті. 2004 жылдай - ҚР Парламенті Мәжілісі 3-ші шақырылымының депутаты, алықаралық істер, қорғаныс және қауіпсіздік комитетінің мүшесі. 2007 жылдан бері - ҚР Парламенті Мәжілісі 4-ші шақырылымының депутаты, Халықаралық істер, қорғаныс және қауіпсіздік комитетінің мүшесі. «Құрмет» орденімен (2008); «Кеңес әскерлерінің АДР-нан шығарылуының 15 жылдығы» (2004) , «60 год вызваления Рэспублікі Белорусь ад нямецка-фашысцкіх захопнікау» (2005), «Қазақстан Конституциясына 10жыл » (2005), «Қазақстан Парламентіне 10 жыл» (2006), «Кеңес әскерлерінің Ауғанстаннан шығарылуының 20 жылдығына естелік» (2009) медальдарымен марапатталған. Әскери атағы - старшина. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Өркендеу, молшылықжәне бейбітшілік». Хоббиі - суда жүзу, баскетбол, волейбол. Сүйіп оқитын әдебиеті - детективтер, поэмалар. Үйленген.Жұбайы-Есжанова БақытМінирқызы(1962 жылы туған). Ұлы - Eсжанов Мадияр(1985 жылы туған) Қыздары - Есжанова Айнұр (1989 жылы туған), Есжанова Балнұр (1995 жылы туған), Есжанова Дария (1997 жылы туған). Дереккөздер
Дүйсен Әбдірахманұлы Тумабеков

Дүйсен Әбдірахманұлы Тумабеков (30.11.1952 жыл, Жамбыл қаласы) - судья. Қазақ. Әкесі - Тумабеков Әбдірахман. Анасы - Тумабекова Кінәз. С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің заң факультетін бітірген (1983), заңгер. КОКП мүшесі (1975-1991). 1970 жылдың қыркүйек айынан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. 1977 жылдың тамыз айынан - Жамбыл өндірістік-техникалық байланыс басқармасының өндірістік зертханасында инженер, 1979 жылдың қыркүйек айынан - заң кеңесшісі. 1981 жылдың қыркүйек айынан - Жамбыл облысы Орталық аудандық прокуратурасының тергеушісі, аға тергеушісі. 1985 жылдың шілде айынан - «Қазгалантерейсауда» Жамбыл базасының заң кеңесшісі. 1986 жылдың шілде айынан - «Жамбылқұрылыс» трестінің заң кеңесшісі. 1988 жылдан -Жамбыл облыстық кәсіподақ кеңесінің құқықтық жұмыс бөлімінің меңгерушісі - бас құқықтық еңбек инспекторы. 1990 жылдың тамыз айынан - Жамбыл облыстық Әділет басқармасы бастығының орынбасары, бастығының бірінші орынбасары. 1994 жылдың ақпан айынан - Жамбыл қаласы Зауыт аудандық сотының судьясы. 1996 жылдың қараша айынан - Жамбыл қалалық сотының судьясы. 2000 жылдың наурыз айынан - Жамбыл облыстық сотының судьясы. 2002 жылдың мамыр айынан - Жамбыл облыстық сотының азаматтық істер жөніндегі алқасының төрағасы. 2007 жылдың сәуір айынан - Астана қалалық сотының судьясы. 2009 жылдың қыркүйек айынан бері - ҚР Жоғарғы сотының судьясы. «Қазақстан Конституциясына 10 жыл» мерейтой медалімен марапатталған. *Үйленген. Жұбайы - Амандосова Райхан Сейдуәлиқызы (1956 жылы туған). Қыздары - Дана (1979 жылы туған), Динара (1982 жылы туған). Дереккөздер
Ерлан Заманбекұлы Тұрғымбаев

Ерлан Заманбекұлы Тұрғымбаев (14 тамыз 1962 жыл, Алматы) — қазақстандық бұрынғы әскери және мемлекеттік қайраткер, Ішкі істер министрі (2019–2022), Заң ғылымдарының кандидаты (2004), полиция генерал-лейтенанты. Министрлігінен кейін Тұрғымбаев 2022 жылғы 25 ақпаннан 17 шілдеге дейін Қазақстан президентінің кеңесшісі болды, алайда Қаңтар оқиғасына байланысты айып көрген ол 2024 жылы шартты түрде 5 жылға сотталды. Өмірбаяны Шапырашты руынан шыққан. * С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің заң факультетін (1984) заңгер-құқықтанушы мамандығы бойынша; * әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің қаржы және несие факультетін (2003) экономист мамандығы бойынша бітірген. * Еңбек жолын 1984 жылы Қарағанды облысы Саран қалалық атқару комитетінің ішкі істер бөлімі қылмыстық іздестіру жедел уәкілі лауазымынан бастады. * 1986 жылдан бастап 2000 жылға дейін – Алатау және Калинин АІІБ-ның жедел-тергеу бөліністерінде, сондай-ақ Алматы қаласының ҚІІД-де әртүрлі басқарушы лауазымдарды атқарған. * 2000 жылдан бастап – Қазақстан Республикасы ІІМ Тоғызыншы департаменті және Криминалдық полиция департаментінің бастығы. * 2003 жылғы сәуірден бастап – Қазақстан Республикасы ІІМ Солтүстік Қазақстан облысы Ішкі істер департаментінің бастығы. * 2006 жылғы мамырдан бастап – Қазақстан Республикасы ІІМ Тергеу комитетінің төрағасы. * 2006 жылғы шілдеден бастап – Қазақстан Республикасы ІІМ Алматы қаласы Ішкі істер департаментінің бастығы. * 2012 жылғы желтоқсаннан бастап – Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрінің орынбасары. * 12 ақпан 2019 жыл — 25 ақпан 2022 жыл — Қазақстан Республикасының Ішкі істер министрі. * 2022 жылғы 25 ақпаннан 17 тамызға дейін Қазақстан Республикасы Президентінің кеңесшісі болды. Ғылыми еңбектері Заң ғылымдарының кандидаты (2004). Кандидаттық диссертациясының тақырыбы: «Билік немесе қызмет өкілеттілігінің шегінен шыққаны үшін қылмыстық жауапкершілік». * «Билік немесе қызмет өкілеттілігінің шегінен шыққаны үшін қылмыстық жауапкершілік» монографиясының (2004), сондай-ақ 14 мақаланың авторы. Марапаттары * І және II дәрежелі «Даңқ» орденінің толық кавалері; * II дәрежелі «Айбын» ордені; * I дәрежелі «Қайсар» белгісі; * «Еуразиялық экономикалық одақтың дамуына қосқан үлесі үшін» медалі; * мерейтойлық және ведомстволық медальдар; * ҚР ІІМ Еңбек сіңірген қызметкері. Шені * Полиция генерал-лейтенанты. Отбасы * Әкесі - Тұрғымбаев Заманбек Есімбекұлы (1937 жылы туған), зейнеткер, ҚазКСР Министрлер кеңесі кабинетінде, ҚР Президенті Әкімшілігінде жұмыс істеген. Анасы - Темірбекова Күлжамал Мұхтарқызы (1939 жылы туған), зейнеткер, Абай атындағы Қазақ ұлттық опера және балет театрында жұмыс істеген. * Үйленген. Жұбайы - Рима Еренатқызы Жансараева, заң ғылымдарының докторы, әл-Фараби атындағы ҚазҰУ заң факультетінің доценті. * Ұлдары - Марлен, Марғұлан. Дереккөздер
Әнуар Құрманбайұлы Түгел

Әнуар Құрманбайұлы Түгел 1963 жылы 25 ақпанда Жамбыл облысының Щербақты кентінде туған. Қазақ. Дулат тайпасының Жаныс руынан. Ульянов-Ленин атындағы Қазан мемлекеттік университетінің заң факультетін бітірген (1985), заңгер. Заң ғылымдарының кандидаты (2009). Кандидаттық диссертациясының тақырыбы: «Қорғаушының қылмыстық істер бойынша процессуалдық дәлелдеуге қатысуы». 1980 жылдан - Ульянов-Ленин атындағы Қазан мемлекеттік университетінің студенті. 1985 жылдан - Фрунзе қаласы Ленин аудандық прокуратурасында сынақ мерзімінен өтуші, 1986 жылдан - аға тергеуші. 1988 жылдан - Фрунзе қалалық прокуратурасының тергеу бөлімінің прокуроры. 1989 жылдан - Фрунзе қалалық прокуратурасының аға тергеушісі. 1990 жылдан - Фрунзе қалалық прокуратурасы тергеу бөлімінің прокуроры. 1991 жылдан - Алматы қалалық Прокуратура басқармасының прокуроры. 1992 жылдан - Алматы қаласы Алатау ауданы прокурорының орынбасары. 1993 жылдан - ҚР Бас прокурорының аға көмекшісі. 1995 жылдан - Алматы қаласы Ақсай ауданының прокуроры. 1996 жылдан - Алматы қаласының Ұйымдасқан қылмысқа және сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес бас басқармасының бастығы. 1997 жылдан - ҚР Қауіпсіздік кеңесінің консультанты. 1997 жылдан - Алматы облысы бойынша МТК Департаменті бастығының орынбасары. 1998 жылдан - «Қазақстан темір жолы» РМК Құқықтық қамтамасыз ету бас басқармасының бастығы, аппарат басшысы. 2000 жылдан - ҚР Президенті Әкімшілігінің мемлекеттік-құқықтық бөлімінің сектор меңгерушісі. 2001 жылдан - ҚР әділет вице-министрі. 2002 жылдан - ҚР Парламент Мәжілісі Аппаратының жетекшісі. 2005 жылдан бері - ҚР Қорғаушылар одағының президенті. Үйленген. 2 баласы бар. Дереккөздер