Етістіктің түрлері

Етістік - қазақ тіліндегі сөз таптарының ішіндегі ең күрделі және қарымы ең кең таралған грамматикалық категория. Етістіктің түрлері # Жақсыз етістіктер – өз өзінен болатын, өндірушісіз болатын қимылды немесе күйді білдіретін етістіктер; мұндай етістіктер қолданылған кезде бастауышты қолданылмайды. # Өздік етістіктер - ырықсыз етістіктен басқа, орыс тіліндегі барлық -сь, -ся тұлғалы постфикспен жасалған етістіктер. # Көмекші етістіктер - аналитикалық етістік формалар құрамында пайдаланылатын етістіктер. Сол формалардағы көмекші етістіктер олардың лексикалық мағынасын жояды, бірақ жақ, жекеше-көпше түрі, шақ, т.б. грамматикалық мағыналарын білдіреді (қазақ тіліндегі отыр, тұр, жүр, жатыр деген етістіктер). # Қимыл қозғалыс етістіктер - қимыл қозғалыс, кеңістікте ауысуды белгілейтін етістіктер . # Екі жақтылы етістіктер - етістіктердің семантикалық-грамматикалық жіктелімінде шектік және шексіз мәнде көрінетін шекті және шексіз (смеюсь, беседую) динамикалық етістіктер арасындағы аралық топ. # Қос түрді етістіктер - аяқталған және аяқталмаған түрлері омоним болған славян тілдеріндегі етістіктер . # Дефектілі етістіктер - толық емес жіктеудегі, яғни кейбір жіктеу формалар болмайтын етістіктер. # Динамикалық етістіктер - ТЕР- сөздің тура мағынасында қимыл немесе кейбір өзгерістерге байланысқан процесстерді және оқиғаларды білдіретін етістіктер. # Мол болған етістіктер - осы шақ екі формалары болатын етістіктер. Бір формада инфинитивтегі және осы шақтағы соңғы дауыссыз дыбыстар алмаспайды , баска формада алмасады . # Ингрессивтік етістіктер - қимыл қозғалыстың басталуын белгілейтін істің толык аяқталғанын көрмететін түрі етістіктер . # Себепті етістіктер - қимылға себеп бар деген мағынадағы ауыспалы етістіктер . # Жанама-сабақты етістіктер - тек қана жанама толықтаушпен пайдаланылатын етістіктер . # Жіктеу етістіктер - бастауышпен пайдаланылатын етістіктер. # Модаль етістіктер - айтылғандарға пікір көрсететін етістіктер . # Моторлы-еселі етістіктер - бір бағытқа қарай тармақталған, үздіксіз және бір кезде болатын қимылды белгілейтін етістіктер . # Моторлы-еселі емес етістіктер - бағыт белгісіз, үзілмелі, немесе әр түрлі бағытқа қарай тармақталған қимылды белгілейтін етістіктер . # Қос емес етістіктер - тиісті түр пара болмайтын аяқталған немесе аяқталмаған түрі етістіктер . # Салт етістіктер - толыктауыш пен пайдаланылмайтын етістіктер . # Шекті етістіктер - аяқталатын қимылды белгілейтін динамикалық етістіктер . Грамматикадағы шекті де шекті емес те мағынасындағы етістіктің бір тобы . # Шекті емес етістіктер - аяқталмайтын қимылды белгілейтін динамикалық етістіктер . Грамматикадағы шекті де шекті емес те мағынасындағы етістіктің бір тобы . # Бір жақты етістіктер - тек қана 3-ші жақта жекеше түрінде пайдаланылатын етістіктер. Жақсыз етістіктерден айырмасы, бір жақты етістіктер бастауышпен пайдаланылады . # Қос етістіктер - бір түр жұпты құрастыратын етістіктер . # Сабақты етістіктер - іс-әрекет мағынасы тура толықтауышқа сабақтайтын етістіктер . # Шала көмекші етістіктер - өзінің лексикалық дербестігін жоғалтпай көмекші қызметін пайдаланылатын етістіктер. # Екі валентті етістіктер - Сабақты етістіктер пара-пар. # Екі орынды етістіктер - Сабақты етістіктер пара-пар. # Инхоативтік етістіктер - Ингрессивтік етістіктер қара. # Кем-кетікті етістіктер - Дефектілі етістіктер қара. Тағы қараныз: * Етістік * Етістіктің предикатив формалары * Етістіктің аналитикалық формасы * Етістіктің жіктелмейтін формалары * Етістіктің атрибутив формасы * Шақ * Етістікті сөз тіркестері * Көмекші етістік * Есім негізді етістік * Етістік негізді зат есім * Зат есім * Сын есім * Сан есім * Морфология * Грамматика * Синтаксис * Көсемше * Шақ * Рай * Есімше * Инфинитив * Сөйлем * Сөз Дереккөздер he:פועל mhr:Глагол