kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Панама ұлттық футзал құрамасы

Панама ұлттық футзал құрамасы — халықаралық футзал жарыстарында Панаманың намысын қорғайтын ұлттық команда. Бақылаушы органы — Панама футбол федерациясы. Тарихы Панама футзал құрамасы XXI ғасырдың басында құрылғанына қарамастан, қысқа уақыт ішінде КОНКАКАФ аймағындағы жетекші күштердің біріне айналды. Команда атлетикалық ойын стилімен және жылдам шабуылдарымен ерекшеленеді. 2024 жыл Панама футзалы үшін тарихи кезең болды: олар алғаш рет Солтүстік және Орталық Америка чемпионы атанып, Коста-Риканың көпжылдық үстемдігін тоқтатты. ФИФА әлем чемпионаты Панама әлем чемпионаттарына қатарынан 4 рет қатысты: * 2012 жыл: Дебюттік турнирінде-ақ 1/8 финалға шығып, үлкен сенсация жасады. * 2024 жыл: Өзбекстанда өткен әлем чемпионатында Панама Португалия, Марокко және Тәжікстанмен бір топқа түсті. Тәжікстанды 8:3 есебімен жеңгенімен, топтық кезеңнен шыға алмады. КОНКАКАФ чемпионаты Панама — КОНКАКАФ аймағындағы қазіргі таңдағы ең мықты құрама. * Алтын: 2024. * Күміс: 2016. * Қола: 2021. 2024 жылғы КОНКАКАФ чемпионатының финалында Панама Кубаны 4:3 есебімен жеңіп, өз тарихында алғаш рет алтын медаль иеленді. Құрамы Құрама ойыншылары негізінен Панаманың ішкі чемпионатында өнер көрсетеді. Команданың негізгі күші — ұжымдық ойын мен жоғары физикалық дайындық. Негізгі ойыншылары: Абдиэль Кастреллон (ӘЧ-2024 үздік сұрмергені), Альфонсо Макуэнси және қақпашы Хайме Пеньялоса. Дереккөздер
Парагвай ұлттық футзал құрамасы

Парагвай ұлттық футзал құрамасы — халықаралық футзал жарыстарында Парагвайдың намысын қорғайтын ұлттық команда. Бақылаушы органы — Парагвай футбол қауымдастығы. Тарихы Парагвай — Оңтүстік Америкадағы футзал дәстүрі өте терең елдердің бірі. Олар әлем чемпионаттарына тұрақты түрде қатысатын санаулы құрамалардың қатарына жатады. Парагвайлық мектеп физикалық тұрғыдан мықты, қорғаныста өте жинақы және стандартты жағдайларды тиімді пайдаланатын ойын стилімен танымал. ФИФА әлем чемпионаты Парагвай әлем чемпионаттарына 8 рет қатысты. * 2016 жыл: Колумбияда өткен турнирде ширек финалға дейін жетті. * 2024 жыл: Өзбекстанда өткен әлем чемпионатында Парагвай өте сәтті өнер көрсетті. Топтық кезеңде Өзбекстан, Нидерланд және Коста-Риканы басып озып, 1-орын алды. 1/8 финалда Ауғанстанды қосымша уақытта жеңіп (3:1), ширек финалға шықты. Ширек финалда болашақ вице-чемпион Аргентинаға есе жіберді. Футзалдан Америка кубогы Парагвай континенттік додаларда Бразилия мен Аргентинадан кейінгі үшінші күш болып саналады. * Күміс: 1998, 1999, 2015, 2022. * Қола: 2003, 2011, 2017. Құрамы Құрама ойыншыларының басым бөлігі Парагвайдың «Серро Портеньо» және «Олимпия» сияқты жетекші клубтарында, сондай-ақ Испания мен Италия лигаларында өнер көрсетеді. Негізгі ойыншылар: Дамиан Мареко, Хавьер Салас, Арнальдо Баэс және қақпашы Джованни Гонсалес. Бас бапкері — ел футболының аңызы Карлос Чилаверт. Дереккөздер
Тәжікстан ұлттық футзал құрамасы

Тәжікстан ұлттық футзал құрамасы — халықаралық футзал жарыстарында Тәжікстанның намысын қорғайтын ұлттық команда. Бақылаушы органы — Тәжікстан футбол федерациясы. Тарихы Тәжікстан футзал құрамасы соңғы жылдары Азия құрлығында үлкен серпіліс жасаған командалардың бірі. Ұзақ уақыт бойы ортанқол ұжым саналып келген Тәжікстан 2020-жылдардың басында кәсіби деңгейге көтерілді. Команданың алғашқы тарихи табысы 2024 жылға сәйкес келеді. Сол жылы Пайрав Вохидовтың шәкірттері Азия кубогында үздік төрттікке еніп, өз тарихында тұңғыш рет әлем чемпионатының жолдамасын жеңіп алды. ФИФА әлем чемпионаты Тәжікстан құрамасы әлем чемпионатының финалдық кезеңіне бір рет қатысты: * 2024 жыл: Өзбекстанда өткен турнирде Тәжікстан Португалия, Марокко және Панамамен бір топқа түсті. Дебюттік матчтарында әлем чемпиондарына лайықты қарсылық көрсеткенімен, топтық кезеңнен шыға алмады. Дегенмен, бұл қатысу елдегі футзалдың танымалдылығын арттырды. Футзалдан Азия кубогы Тәжікстан Азия кубогының тұрақты қатысушысы болып табылады. * 2024 жыл: Команда үшін ең табысты турнир. Тайландта өткен Азия чемпионатында Тәжікстан ширек финалда Ауғанстанды жеңіп, жартылай финалға шықты. Қорытындысында 4-орынға ие болып, әлемдік додаға жолдама алды. Құрамы Құраманың негізін «Истиклол» және «Соро Компания» сияқты жетекші тәжік клубтарының ойыншылары құрайды. Негізгі ойыншылар: Файзали Сардоров (команданың басты сұрмергені), Дилшод Саломов, Идрис Ёров және қақпашы Фируз Бекмуродов. Сілтемелер * [https://fft.tj/ Тәжікстан футбол федерациясының ресми сайты]
Тайланд ұлттық футзал құрамасы

Тайланд ұлттық футзал құрамасы — халықаралық футзал жарыстарында Тайландтың намысын қорғайтын ұлттық команда. Бақылаушы органы — Тайланд футбол қауымдастығы. Тарихы Тайланд — Оңтүстік-Шығыс Азиядағы ең мықты футзал құрамасы. Команда Азияда Иран мен Жапониядан кейінгі үшінші күш болып саналады. Тайланд футзалы өзінің өте жылдам тактикасымен және жоғары техникалық дайындығымен ерекшеленеді. 2000 жылдан бері Тайланд бірде-бір әлем чемпионатын жібермей қатысып келе жатқан әлемдегі санаулы құрамалардың бірі. ФИФА әлем чемпионаты Тайланд әлем чемпионаттарына 7 рет қатысты. * 2012 жыл: Алаң иесі ретінде тұңғыш рет 1/8 финалға шықты. * 2024 жыл: Өзбекстанда өткен әлем чемпионатында Тайланд топтық кезеңде Бразилия, Хорватия және Кубамен ойнады. Топтан 2-орынмен шығып, 1/8 финалда Францияға есе жіберді. Осылайша, команда қатарынан төртінші рет әлемнің үздік 16 командасының қатарына енді. Футзалдан Азия кубогы Тайланд Азия чемпионатында үш рет финалға шықты, бірақ әлі алтын алмаған. * Күміс: 2008, 2012, 2024. * Қола: 2000, 2002, 2003, 2016. 2024 жылы өз елінде өткен Азия кубогында Тайланд финалға дейін жетіп, Ираннан ұтылып, күміс жүлдегер атанды. Құрамы Құрама ойыншылары негізінен Тайландтың кәсіби футзал лигасының «Чонбури Блувейв» және «Порт» сияқты клубтарында өнер көрсетеді. Негізгі ойыншылар: Супхавут Тхуэанкланг (ел тарихындағы ең үздік сұрмерген), Мухаммад Османуса (Испанияда өнер көрсететін жұлдыз), қақпашы Арут Сенбат. Сілтемелер * [https://fathailand.org/ Тайланд футбол қауымдастығының ресми сайты] * [https://www.facebook.com/FutsalThailandOfficial/ Тайланд футзалының ресми Facebook парақшасы]
Футзалдан Қазақстан кубогы

Футзалдан Қазақстан Кубогы — Қазақстандағы футзал (мини-футбол) клубтары арасында өткізілетін жыл сайынғы кубоктық жарыс. Турнир Қазақстан футбол федерациясы (ҚФФ) қарамағындағы футзал қауымдастығының ұйымдастыруымен өткізіледі. Бұл елдегі маңыздылығы жағынан Қазақстан чемпионатынан кейінгі екінші турнир. Тарихы Қазақстанда футзалдан ресми жарыстар 1990-жылдардың соңында басталды. Алғашқы жылдары турнир форматы мен қатысушылар құрамы жиі өзгеріске ұшырап отырды. 2000-жылдардың басынан бастап турнир тұрақты түрде өткізіле бастады. 2004 жылдан бастап алматылық «Қайрат» клубы турнирдің абсолютті доминантына айналды. Клуб 15 жылдан астам уақыт бойы кубокты ешкімге бермей, рекордтық көрсеткіш орнатты. 2010-жылдардан бастап кубокта бәсекелестік күшейе түсті: «Тұңғыш», «Ақтөбе», «Рудный», «Жетісу», «Семей» сияқты клубтар да тұрақты түрде жоғары нәтиже көрсетті. 2024 және 2025 жылдары «Семей» клубының қатарынан екі рет жеңіске жетуі Қазақстан футзалындағы «Қайрат» гегемониясының аяқтала бастағанын көрсетті. Әйелдер арасындағы Қазақстан Кубогы — 2025 жылы алғаш рет ұйымдастырылып, тарихта тұңғыш жеңімпаз анықталд Турнир форматы Турнир әдетте екі кезеңнен тұрады: # Топтық кезең. Командалар географиялық немесе рейтингтік принцип бойынша топтарға бөлініп, іріктеуден өтеді. # Плей-офф (Финалдық кезең). Жарыс жойылу жүйесі (single-elimination) бойынша өтеді. Көбінесе «Төрттік финалы» (Final Four) форматында бір қалада өткізіледі. Жеңімпаздар Клубтар бойынша жетістіктер Тағы қараңыз * Футзалдан Қазақстан чемпионаты * Футзалдан Қазақстан суперкубогы Дереккөздер
Лагодехи

Лагодехи — Грузияның Кахетия аймағындағы Лагодехи муниципалитетінің орталығы. Лагодехи қаласының халқы 2026 жылы 5918 адамды құрады. Географиялық сипаттамасы Лагодехи өзенінде (Алазани өзенінің саласы), Цнорис-Цхали станциясынан (Тбилисиден Телавиге баратын теміржол желісінің соңғы пункті) солтүстік-шығысқа қарай 38 км жерде орналасқан. Теңіз деңгейінен 435 м биіктікте, Тбилисиден 165 км қашықтықта (Тбилисиге әуе арқылы да байланысты). Лагодехидің климаты орташа ылғалды, қысы орташа суық, жазы ыстық. Орташа жылдық температура 12,6°C, қаңтарда 0,9°C, ал тамызда 24°C. Абсолютті минимум –23°C, ал абсолютті максимум 38°C. Жауын-шашын жылына 1080 мм. Тарихы Лагодехи дереккөздерде сонымен қатар Лагоети, Лакуати және Лакуасти деп те аталады. Моисей Джанашвилидің айтуынша, бұл атау Лаквадан шыққан, яғни су ағатын бұлақ, су қоймасы немесе құдық дегенді білдіреді. Бүгінгі Лагодехи қонысы VIII ғасырда, Арчил I-дің бұйрығымен Лакуасти бекінісі салынған кезде пайда болды. IX ғасырдың аяғы мен X ғасырдың басында бекіністің жанындағы тауда үш қатарлы базилика салынды, онда кейінірек монастырь орналасты. Шах Аббастың шапқыншылығынан кейін (1610 жж.) Лагодехи аумағы қирады. 1830 жылы Лагодехи әскери қонысы лезгин кордон сызығында бекініс ретінде құрылды. 1917 жылға дейін полк штабы Лагодехи аумағында болды. Сол кезде полктің жанынан шағын қоныстың құрылысы басталды, онда негізінен әскери қызметін өтеп болған, бірақ қандай да бір себептермен отанына оралғысы келмегендер қалды. Нәтижесінде, бекініс 1857 жылы азаматтық қоныс ретінде қайта құрылды. 1890 жылға қарай қалада тастан салынған армян шіркеуі және католик шіркеуі болды. Лагодехи Кеңес Одағы кезінде де әскери қалашық болды. 1962 жылдан бастап қала орталығында 12-ші жеке арнайы күштер бригадасы орналасты. Лагодехи ауылы Сигнаги ауданының құрамына кірді. 1930 жылдан бастап Лагодехи ауданының орталығы болды. 1962 жылы қала мәртебесін алды. Экономикасы және инфрақұрылымы Қалада шарап жасау, темекі ашыту және консервілеу кәсіпорындары, эфир майы зауыты, тамақ және сусындар шығаратын компаниялар орналасқан. Тбилисиден Әзербайжан шекарасына дейінгі S5 тас жолы Лагодехи арқылы өтеді. Шекара өткелі қаладан шығысқа қарай шамамен бес шақырым жерде орналасқан. Әзербайжан жағында ол M5 тас жолымен байланысқан, ең жақын қала - шамамен он шақырым қашықтықта орналасқан Балакан. Галерея Дереккөздер
Ланчхути

Ланчхути — Грузиядағы қала. Гурия аймағындағы Ланчхути муниципалитетінің әкімшілік орталығы. Ланчхути халқының саны 2026 жылы 6 395 адамды құрады. Географиялық сипаттамасы Месхети жотасының етегіндегі Колхида жазығының оңтүстігінде, Самтредия-Батуми теміржол желісінде орналасқан. Ол Тбилисиден 274 км, Батумиден 85 км және Потиден 42 км қашықтықта. Теңіз деңгейінен 25 метр биіктікте орналасқан Ланчхути ылғалды субтропикалық теңіз климатымен сипатталады, жылы қысы мен ыстық жазымен танымал. Орташа жылдық температура 13,8°C (қаңтарда 4,2°C, шілдеде 23°C), ал жауын-шашын жылына 1980 мм. Тарихы Ланчхути 1961 жылы қала мәртебесін алды, оған дейін ол ауыл мәртебесінде болды. Кеңес дәуірінде ол Грузин КСР Ланчхути ауданының орталығы болды. Ланчхути Кеңес Одағының жоғарғы лигасында (1987) өнер көрсеткен «Гурия» футбол командасының арқасында танымал болды. Халқы 10 000-нан аспайтын қала үшін бұл нағыз жетістік болды. Ланчхутин жағалауда орналасқанына қарамастан, мәдени немесе табиғи көрікті жерлерге аса бай емес. Бұл транзиттік аймақ, сондықтан туристер сирек барады. Экономикасы және инфрақұрылымы Ланчхутиде шай орау зауыты, консервілеу фабрикасы, ет және сүт комбинаты, кірпіш және плитка зауыты бар. Дереккөздер
Эркин Вахидович Вахидов

Эркин Вахидович Вахидов (; 28 желтоқсан 1936 жыл, Ферғана облысы — 30 мамыр 2016 жыл, Ташкент) — кеңестік және өзбекстандық ақын, драматург, қоғам және мемлекет қайраткері, Өзбекстан Батыры (1999), Өзбек КСР халық ақыны (1987), Хамза атындағы Өзбек КСР мемлекеттік сыйлығының иегері (1983). Өмірбаяны Эркин Вахидов Ферғана облысының Алтыарық ауданында мұғалімнің отбасында дүниеге келген. 1960 жылы Ташкент мемлекеттік университетінің филология факультетін бітірген. Университетті тәмамдағаннан кейін «Ёш гвардия» баспасында редактор (1960—1963) және бас редактор (1975—1982) болып жұмыс істеді; Ғафур Ғулам атындағы көркем әдебиет және өнер баспасында редактор, бас редактор (1963—1970) және директор (1985—1987) қызметтерін атқарды; 1982 жылдан 1985 жылға дейін «Ёшлик» журналының алғашқы бас редакторы болды. 1990 жылдан бастап қоғамдық-саяси қызметпен айналысты, әр кезеңде мынадай лауазымдарды атқарды: Өзбекстан Жоғарғы Кеңесінің жариялылық мәселелері жөніндегі комитетінің төрағасы (1990—1995), Олий Мәжілістің халықаралық істер және парламентаралық байланыстар жөніндегі комитетінің төрағасы (1995—2005), Сенаттың ғылым, білім, мәдениет және спорт мәселелері жөніндегі комитетінің төрағасы (2005—2009). 1999 жылы Вахидовқа Өзбекстан Батыры атағы берілді. Эркин Вахидов 2016 жылғы 30 мамырда Ташкент қаласында қайтыс болды, Шығатай зиратында жерленген. Шығармашылығы Эркин Вахидов алғашқы өлеңдерін мектеп оқушысы кезінде жазған. Вахидовтың алғашқы өлеңдер жинағы «Таң тынысы» 1961 жылы жарық көрді. Ақынның кейінгі жинақтары дерлік жыл сайын жарияланып отырды — «Сіздерге менің әндерім» (1962), «Жүрек пен ақыл» (1963), «Менің жұлдызым» (1964), «Үн жаңғырығы» (1965), «Лирика» (1966), «Жастық диваны» (1969), «Шырақ» (1970), «Бүгінгі жастар» (1971). Әр түрлі жанрларда — эпикалық, публицистикалық бағыттарда қалам тербеп көрді, алайда ең көп бейім болғаны әнге арналған поэзия еді. Вахидовтың көптеген өлеңдері өзбек әншілерінің орындауында ән ретінде кеңінен танылды. Ақынның кейінгі шығармашылығы оның ертеректегі туындыларынан айқын ерекшеленеді: ол бұрын өзіне тән болған ықшамдылық пен үзік-үзік баяндаудан арылып, неғұрлым жұмсақ, баяу интонацияларға бет бұрды. Осы кезеңде «Махаббат» (1976), «Тірі ғаламшарлар» (1978), «Шығыс жағалауы» (1982), «Ұрпақтарға жолдау» (1983), «Ұйқысыздық» (1985), «Қасірет» (1991), «Ащы шындық артық» (1992) атты поэтикалық жинақтары жарық көрді. Вахидовтың авторлығына «Жердің түсі», «Шатырда жазылған поэма», «Адалдық», «Мәңгі өлмейтіндердің көтерілісі», «Жаулап алушы мен шаштараз» поэмалары, «Алтын қабырға», «Ыстамбұл трагедиясы», «Екінші тұмар» пьесалары жатады. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер
Ariel 6

Ariel 6 (сондай-ақ UK 6) — Ұлыбританияның Ariel бағдарламасы бойынша ұшырылған соңғы ғарыш обсерваториясы. Ол ғарышқа 1972 жылдың 2 маусымында ұшып, орбитада 1982 жылдың ақпанына шейін жұмыс істеді. 1990 жылдың 23 қыркүйегінде атмосфераға кіріп жанды. Жасанды серіктің бортында екі рентгендік телескоп болды. Атауы Уильям Шекспирдің Дауыл пьесасындағы кейіпкерге байланыстырылып қойылды. Дереккөздер
Дэвид Майер де Ротшильд

Дэвид Майер де Ротшильд (; 25 тамыз 1978, Лондон, Англия) — британдық эколог, қоршаған ортаны зерттеуші, Adventure Ecology және Myoo Create қайырымдылық ұйымдарының жетекшісі. Өмірбаяны Ротшильдтер әулетінің британдық тармағының өкілі. Сэр Эвелин де Ротшильдтің (1931) және Виктория Скоттың (1949) кенже ұлы. Апасы — Джессика (1974), ағасы — Энтони Джеймс (1977). Балалық шағында спортқа, әсіресе ат спортына әуес болған. Кейін бұл іспен айналысудан бас тартып, оны өмірінің мәні деп санамайтынын және өз алдына әлдеқайда ауқымды мақсаттар қойғанын мәлімдеген. 1996 жылы Итон колледжін тәмамдағаннан кейін Оксфорд Брукс университетінде білім алып, «Саясаттану» және «Ақпараттық жүйелер» мамандықтары бойынша B.Sc дәрежесін (2:1) иеленді. 2001 жылы Жаңа Зеландияда көлемі 1100 акр болатын ферма сатып алды. 2002 жылы Лондонда Табиғи медицина колледжінде оқып, екінші дәрежелі диплом алды. 2007 жылы Дэвид де Ротшильд «The Live Earth Global Warming Survival Handbook: 77 Essential Skills to Stop Climate Change — Or Live Through It» атты еңбегін жариялады. 2008 жылы «True Green Kids: 100 Things You Can Do to Save the Planet» кітабына алғысөз жазды. Бүгінгі күнге дейін Adventure Ecology ұйымы аясында Дэвид де Ротшильд жетекшілік еткен үш жоба жүзеге асырылды: * 2006 жылы Арктикаға экспедиция ұйымдастырылды. Ол 100 күннен астам уақытқа созылып, ғаламдық жылыну салдарынан Арктика мұз жамылғысының еруі мәселесіне қоғам назарын аударуды мақсат етті; * 2007 жылы Эквадор ормандарына экспедиция өткізілді. Бұл жоба мұнай өндіру нәтижесінде ормандардың кесілуі мен ластануы проблемасына назар аударуға бағытталды; * 2010 жылы «Plastiki » экспедициясы жүзеге асырылды — 12 500 пластик бөтелкеден жасалған кеме Сан-Францискодан Сиднейге дейін Тынық мұхиты арқылы жүзді. Экспедицияның мақсаты мұхиттардың пластик қалдықтармен ластануы және пластик «аралдардың» пайда болуы мәселесіне халықаралық назар аударту болды. Дереккөздер
Марнеули

Марнеули — Грузияның Квемо-Картли аймағындағы қала. Марнеули муниципалитетінің әкімшілік орталығы. Марнеули халқының саны 2026 жылы 20 211 адамды құрады. Географиялық сипаттамасы Қала Тбилисиден оңтүстікке қарай 30 км жерде, Әзербайжан және Армениямен шекаралас маңда, Алгети өзенінің жағасында (Кура өзенінің бассейні) орналасқан. Марнеули — Грузияны Армениямен байланыстыратын халықаралық автомобиль және теміржол өтетін көлік торабы. Марнеулиде орташа жылы дала климаты бар, қысы орташа суық, жазы ыстық. Орташа жылдық температура 12°C, қаңтарда 0°C, шілдеде 23,9°C. Абсолютті минимум 25°C, ал абсолютті максимум 40°C. Жауын-шашын жылына 500 мм. Тарихы 1947 жылға дейін қоныс Бортшали деп аталды, ал 1969 жылы қалаға айналды. Марнеули шаруашылығы шағын азық-түлік өңдеу кәсіпорындары мен жергілікті ауыл шаруашылығына негізделді.Қала маңында 1625 жылы грузин әскерлері мен парсы басқыншылары арасында Марабда кен орнында шайқас болды. 1918 жылы Храми өзені (оңтүстікке қарай 8 шақырым жерде) Армян соғысында қарсы шабуыл үшін алаңға айналды. Грузия әуе күштері Марнеули маңындағы Тбилиси-Марнеули әскери әуежайын басқарды. 2008 жылы Кавказдағы қақтығыс кезінде әуежай Ресей әуе шабуылдарының нысанасы болды. Экономикасы және инфрақұрылымы Қалада бірнеше шағын бизнес орындары орналасқан: консерві зауыты, май зауыты, темірбетон зауыты және галантерея фабрикасы. Марнеулиде көтерме және бөлшек сауда нарығы да бар. Қалада Тбилиси мемлекеттік университеті филиалы және Гейдар Әлиев атындағы Грузин-Әзербайжан гуманитарлық университеті бар. Дереккөздер
Еңбексүйгіш қорымы

Еңбексүйгіш қорымы — қола дәуірінен сақталған көне зират-ескерткіш, Қарағанды облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енген археология ескерткіші. Орналасқан жері Қарқаралы ауданы, Кент ауылының аумағында орналасқан. Сипаты Зиратта 60 бейіт бар. Ондағы ескерткіштердің сыртқы пішіні әр түрлі: айнала тас қоршаулары бар обалар, дөңгелек тас қоршаулар, жәшік тәрізді тас құрылыстар. Зиратта құрбандық шалуға арналған орындар бар. Дөңгелек қоршаулардың диаметрі 3-5 м. Өлген адамдар тас жәшіктер ішіне салып көмілген. Құрбандық шалу орындары ірі-ірі бөлшектермен межеленген. Олардың ішінен күл аралас топырақ, өлген адамның аруағына арнап құрбандыққа шалынған мал сүйектері табылды. Өліктің қасына өрнекті қыш ыдыстар қойылған. Қара ала бояулы ыдыстар да кездеседі. Табылған заттар зиратта жерленгендердің отырықшы болғанын және мал шруашылығмен шұғылданғанын сипаттайды. Дереккөздер
Руслан Римзиевич Курбанов

Руслан Римзиевич Курбанов (17 қыркүйек 1991, Өскемен) — қазақстандық шпагашы, семсерлесуден Қазақстан Республикасының халықаралық дәрежедегі спорт шебері. Әлем чемпионатының екі дүркін қола жүлдегері, Азия ойындарының үш дүркін жүлдегері, 4 дүркін Азия чемпионы (2013, 2015, 2017, 2024). 2026 жылы Германияда өткен Әлем куобгының жеңімпазы. 2020 және 2024 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарына қатысты. Спортық мансабы 2013 жылы Қазан қаласында өткен Жазғы Универсиадада жекелей сында күміс, ал командалық есепте қола медаль иеленді. Сол жылы Азия чемпионы Эльмир Алимжановты жеңіп, Қазақстан чемпионы атанды. 2023 жылы Миланда өткен әлем чемпионатында жекелей сында қола жүлдеге қол жеткізді. Бұл — Қазақстан тарихындағы фехтованиеден әлем чемпионатының алғашқы жекелей жүлдесі. 2020 жылғы Токио Олимпиадасында 12-орын, ал 2024 жылғы Париж олимпиадасында 6-орын алды. 2025 жылы Тбилисиде өткен әлем чемпионатында Қазақстан құрамасы сапында командалық шпагадан қола жүлдегер атанды. Үшінші орын үшін таласта Қазақстан құрамасы Францияны 45-31 есебімен айқын басымдықпен жеңді. 2026 жылдың ақпан айында Германияның Хайденхайм қаласында өтіп жатқан Әлем кубогы кезеңінде жеңіске жетті. Қазақстандық спортшы 1/32 финалда командаласы Эльмир Әлімжановты 15:14 есебімен ұтты. Одан кейін ол Венгрия өкілі Давид Нагиді 15:13, сондай-ақ, жапониялық Акира Коматаны 15:11 есебімен жеңді. Ширек финалда Руслан Курбанов тағы бір қазақстандық семсерлесуші Никита Жулинскийден 12:11 есебімен басым түсті. Ал финалға жолдама алу үшін өткен кездесуде ол Нидерланд спортшысы Тристан Тюленді сенімді түрде жеңіп, матчты 15:9 есебімен аяқтады. Финалда Руслан Курбанов италиялық Давиде Ди Веролиді 15:14 есебімен жеңіп, турнирдің жеңімпазы атанды. Жеке өмірі 1991 жылы 17 қыркүйекте Өскеменде туған. Фехтованиемен 12 жасынан бастап айналысады. Дарынды балаларға арналған спорт мектеп-интернатында оқып, кейін дене шынықтыру және спорт мамандығы бойынша жоғары білім алған. Бұрынғы жары — Тамара Почекутова, семсерлесуші (сабля). 2013 жылы туған ұлы бар. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [https://www.fie.org/athletes/22811 Халықаралық фехтование федерациясының сайтындағы профилі] ru:Курбанов, Руслан Римзиевич en:Ruslan Kurbanov (fencer) de:Ruslan Kurbanov it:Ruslan Kurbanov fr:Ruslan Kurbanov
Мартвили

Мартвили — Грузиядағы қала, Самегрело-Сванети аймағының Мартвили муниципалитетінің әкімшілік орталығы. 2026 жылғы мәліметтер бойынша, Мартвили халқының саны 4 425 адамды құрады. Географиялық сипаттамасы Грузияның Колхида ойпатында, теңіз деңгейінен шамамен 200 м биіктікте, Абаша өзенінің сол жағалауы мен салыстырмалы түрде шағын төбелер тізбегі арасында орналасқан. Абаша қаласынан 33 км жерде. Тарихы Қаланың ескі атауы Чкондиди болған. Феодалдық дәуірде Мартвили монастырының мәліметі бойынша, ауыл Мартвили деп те аталған. 1918 жылдың сәуірінде Мартвилиде жергілікті көтерілісшілер мен Валико Джугелидің қолбасшылығындағы Ұлттық гвардия бөлімшелері арасында шайқастар болды 1930 жылдан бастап аудан орталығы болған. 1936 жылы 19 наурызда Алексей Гегечкоридің құрметіне Гегечкори болып өзгертілді. 1964 жылы қала мәртебесі берілді. Экономикасы және инфрақұрылымы Қалада өнеркәсіптік кәсіпорындар, денсаулық сақтау, білім беру және мәдениет мекемелері бар. Мартвилиде сонымен қатар Чкондиди епархиясының резиденциясы мен зираты орналасқан. Қала резиденциямен аспалы жол арқылы байланысқан. Халық негізінен ауыл шаруашылығымен айналысады немесе өзін-өзі қамтамасыз етеді. Қала орталығында бірнеше дүкендер мен базарлар, сондай-ақ супермаркет орналасқан. 1957 жылы құрылған және 2011 жылы жөнделген өлкетану мұражайы бар. Дереккөздер
Saturate

Saturate — 2002 жылы 27 тамызда шыққан Breaking Benjamin рок-тобының дебюттік студиялық альбомы. 2015 жылдың 15 қыркүйегінде альбомға RIAA алтын мәртебесі берілді. Альбом туралы Топ Hollywood Records-пен 2001 жылы өздігінен шыққан «Breaking Benjamin EP-тен» кейін келісімшартқа отырды, олардың ешқайсысы дүкен сөрелерінде жатқан жоқ. Жазбаға қатысушылары Breaking Benjamin * Бенджамин Бернли — вокал, ритм гитара * Аарон Финк — електрогитара * Марк Клепаски — бас гитара * Джереми Хаммель — барабандар Дереккөздер
Мцхета

Мцхета — Грузиядағы қала. Мцхета-Мтианети аймағының әкімшілік орталығы. Мцхета халқының саны 2026 жылы 7 940 адамды құрады. Географиялық сипаттамасы Тбилисиден солтүстікке қарай 21 км жерде, Арагви мен Кура өзендерінің қосылатын жерінде орналасқан Грузияның ең көне қалаларының бірі. Тбилиси-Самтредия желісіндегі теміржол стансасы, теңіз деңгейінен 480 м биіктікте. Тарихы Орта ғасырларда Мцхета маңызды қалалық, сауда және қолөнер орталығы, әсіресе діни орталық (Грузин шіркеуінің басшысы католикостың резиденциясы) болды. 1870 жылдары және әсіресе 1937 жылдан бастап Мцхетадағы қазба жұмыстары кезінде хальколит дәуірінен орта ғасырдың соңына дейінгі бекініс үйлерінің, қалалық кварталдардың және зираттардың қалдықтары табылды. Мал шаруашылығымен айналысқан және егіншілердің қоныстарымен байланысты зират қола және ерте темір дәуірлеріне (б.з.д. 2-1 мыңжылдықтар) жатады. Бұл қоныстардан үлкен, жақсы дамыған ежелгі қала пайда болды. Кура өзенінің оң жағалауында Армаццихе акропольінің қирандылары (б.з.д. 1 мыңжылдықтың екінші жартысы - б.з. 1 мыңжылдықтың басы) табылды. Ресей империясында ол әкімшілік жағынан Тифлис губернаторлығының Душети ауданының құрамына кірді. 1956 жылы 26 қыркүйекте Мцхета қала мәртебесін алды. Экономикасы және инфрақұрылымы Бүгінде қала елдің ең танымал туристік орындарының бірі болып табылады. 2010 жылы қасбеттер мен көшелер қайта жаңартылып, жаңа көпірлер, кәдесый дүкендері, мұражай және ақпараттық орталық салынды. Қалада, бірнеше мейрамхана мен кафесі бар «Тамаринди» қонақ үйі бар. Көрікті жерлері Қаланың тарихи маңызы мен көптеген көрнекті шіркеулері мен мәдени ескерткіштеріне байланысты «Мцхетаның тарихи ескерткіштері» 1994 жылы ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енгізілді. Қаланың тарихи, сәулет және археологиялық орындары ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра нысандары болып табылады. Солардың бірі — бір кездері Пиреней патшалығының астанасы болған ежелгі Армац цитадельінің немесе Армацикхенің қирандылары бар. Бекіністе бірнеше мәдени қабаттар бар (ең көнесі біздің заманымызға дейінгі 4 ғасырға жатады). Бүгінде бұл ежелгі бекіністен патша сарайының, моншалардың, бірнеше жерлеу орындарының және тас кесененің қалдықтары ғана қалған. Самтавро монастырь кешені Әулие Нина монастырі мен Самтавро Трансфигурация шіркеуінен (9 ғасыр) тұрады. Онда көптеген жәдігерлер мен белгішелер сақталған. 1029 жылы салынған монументалды Светицховели соборы мың жылға жуық уақыт бойы Грузияның бас шіркеуі болды. Бұл мың жылға жуық уақыт бойы Грузия православие шіркеуінің патриархының орны орналасқан рухани орталық. Мцхетаның қарама-қарсысында, Кура мен Арагви өзендерінің құйылысының үстінде, ерте ортағасырлық сәулет өнерінің шедеврі Джвари монастырі (7 ғасырдың басы) тауда орналасқан. Грузия бойынша көптеген шіркеулер осыған ұқсас салынған. Мцхетадан алыс емес жерде елдегі ең көне монастырьлардың бірі Шиомгвиме монастырі (6 ғасыр) орналасқан. Ол бір кездері Грузиядағы ең үлкен монастырь қауымдастығының үйі болған. Қазіргі уақытта ол жұмыс істейді және оған сенушілер мен туристер үнемі келеді. Галерея Дереккөздер
Майер Карл фон Ротшильд

Майер Карл фон Ротшильд (; 5 тамыз 1820, Неаполь – 16 қазан 1886, Майндағы Франкфурт) — Ротшильдтер әулетінің өкілі, неміс банкирі және саясаткер, барон. Өмірбаяны Майер Карл — Ротшильдтер әулетінің негізін қалаушы Майер Амшельдің бес ұлының төртіншісі болған Карл Майер Ротшильдтің төрт ұлының үлкені, анасы — Аделаида. Ол білімін Еуропадағы Ротшильдтер үйінің бірнеше бөлімшесінде алды, сондай-ақ Гёттинген және Берлин университеттерінде құқықтану саласын оқыды. 1843 жылдан бастап Франкфурттағы банктің бас бөлімшесінде қызмет атқарды, ал әкесі мен ағасының қайтыс болуынан кейін 1855 жылы інісі Вильгельм Карлмен бірге банкті басқарды. 1842 жылы Майер Карл Ротшильд Лондонда тұратын ағасы Натан Майер Ротшильдтің қызы Луиза Ротшильдке (1820–1894) үйленді. Ерлі-зайыптылардың жеті қызы болды: олардың үшеуі Ротшильдтер әулетінің мүшелеріне тұрмысқа шықты, ал екеуі христиан дініндегі ақсүйектерге күйеуге тиді. Майер Карл Ротшильд Франкфурт сауда палатасының құрамына кірді және Франкфурт банкінің негізін қалаушылардың бірі болды, Парма мен Баварияның консулы, сондай-ақ Аустрия империясының бас консулы қызметтерін атқарды. 1866 жылы Ротшильд Франкфурттың Пруссияға қосылуына қатысты жеңілдетілген шарттар жөнінде Отто фон Бисмаркпен жүргізілген келіссөздерге қатысқан делегация құрамында болды. 1867—1871 жылдары Майер Карл фон Ротшильд Франкфурт қалалық жиналысының депутаты, сонымен қатар Солтүстік Герман одағының рейхстагының депутаты болды. 1871 жылы Ротшильд Пруссия лордтар палатасының құрамына енген алғашқы еврей атанды. Ротшильд пен оның жұбайы коллекционерлікпен және қайырымдылықпен айналысты. Гюнтерсбург вилласындағы олардың ауқымды кітапханасы өсиет бойынша қалалық кітапхана қорына берілді. 1843 жылы Майер Карл фон Ротшильд кейіннен Ротшильдтер сарайы деген атаумен белгілі болған ғимаратты сатып алып, қайта салдырды. Қазіргі таңда бұл ғимаратта Франкфурт еврей музейі орналасқан. Әдебиеттер * Hilmar Hoffmann: Die großen Frankfurter: Ehrenwürdige Bürger und Ehrenbürger. Societäts-Verlag, Frankfurt am Main 2004, ISBN 3-7973-0928-7, S. 65-68. * Katharina Medici-Mall: «Lass den Anfang mit dem Ende sich in Eins zusammenziehn!»; Zum Wettbewerbsprojekt für den Frankfurter Günthersburgpark; Ausführliche, auch historische Darstellung einschl. Plänen. In: Brigitt Sigel: Der Garten — ein Ort des Wandels: Perspektiven für die Denkmalpflege. Band 26 von Veröffentlichungen des Instituts für Denkmalpflege an der Eidgenössischen Technischen Hochschule Zürich. Verlag vdf Hochschulverlag, 2006. Дереккөздер
Ниноцминда

Ниноцминда — Оңтүстік Грузиядағы қала, Самцхе-Джавахети аймағындағы Ниноцминда муниципалитетінің орталығы. Ниноцминда халқының саны 2026 жылы 5 144 адамды құрады. Географиялық сипаттамасы Ханчали көлінің маңында орналасқан, Ахалкалаки, Ахалцихе және Цалкаға баратын тас жолдармен байланысқан. Теңіз деңгейінен 1940 м биіктікте, Тбилисиден 161 км қашықтықта орналасқан. Тарихы Қазіргі қаланың аумағында VI ғасырдың ортасында адамдар мекендеген, сол кезеңнен қалған үлкен тас шіркеудің қирандылары осында сақталған. Кейінірек бұл аймақ Осман империясына тиесілі болды. Бұл жер түрік тілінде «Алтын қамал» дегенді білдіретін Алтынкале деп аталды. 1828-29 жылдардағы соғыс кезінде бұл аймақты Ресей империясы жаулап алды, бұл діни қызметкерлердің 1840 жылдары сол жерге қоныстануына мүмкіндік берді. 1930 жылы, Кеңес дәуірінде, Богдановка ауданның әкімшілік орталығына айналды, ал 1960 жылдары қалалық үлгідегі елді мекен болды. 1983 жылы қала мәртебесін алды. 1991 жылға дейін ол Богдановка деп аталды. Экономикасы және инфрақұрылымы Қалада өнеркәсіптік кәсіпорындар, медицина, білім беру және мәдени мекемелер орналасқан: студенттерінің жастар сарайы, халық театры, киноклуб, әскери даңқ мұражайы және спорт мектебі. Қалада бір жекеменшік балабақша, сондай-ақ Әулие Нина балалар үйі және тастанды балаларға арналған Грузин патриархатының балалар үйі бар. Қалада төрт мемлекеттік мектеп, бір емхана бар. Дереккөздер
Артемида II

Артемида II — NASA-ның Артемида бағдарламасы бойынша жоспарланған Айға ұшу миссиясы. Экипаж Артемида II экипажында 4 ғарышкер болады: командир Рид Уайсмен, ұшқыш Виктор Гловер, және миссия мамандары Кристина Кук пен Джереми Хансен. Ғарышкерлердің барлығы НАСА-дан тек Джереми Хансен ғана Канада ғарыш агенттігінен. 2023 жылдың қарашаның 22-сінде Дженни Гиббонс Хансеннің қосалқы ғарышкері болып тағайындалды және 2024 жылдың шілденің 3-інде Андре Дуглас 3 ғарышкерге қосалқы болып тағайындалды. Бұл сапарда Гловер айды айналып ұшатын қара алғашқы түрлі-түсті адам, Кук алғашқы әйел, және Хансен алғашқы американдық емес адам болайын деп тұр. Канадалық Хансен және Гиббонс 2020 жылғы Америка Құрама Штаттары мен Канаданың Artemis бағдарламасына қатысуын жеңілдеткен келісімшарттың бөлігі ретінде Канада ғарыш агенттігінен таңдалды. Тағы қараңыз * Артемида миссияларының тізімі Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [https://www.nasa.gov/artemis-ii Artemis II], NASA-да * [https://www.nasa.gov/feature/nasa-s-first-flight-with-crew-important-step-on-long-term-return-to-the-moon-missions-to Миссия шолуы], NASA-да * [https://go.nasa.gov/artemisnames Artemis II "Атыңызды ғарышқа жіберіңіз"], NASA-да
Эдмон Джеймс де Ротшильд

Барон Эдмон де Ротшильд (, – Авраам Биньямин Джеймс де Ротшильд; 19 тамыз 1845, Булонь-Биянкур – 2 қараша 1934, Булонь-Биянкур) — француз меценаты, XIX ғасырдың соңы – XX ғасырдың басында Палестинадағы еврей қоныстану қозғалысының ұйымдастырушысы әрі қамқоршысы, Ротшильдтердің француз тармағының негізін қалаушы Джеймс Якоб Майер Ротшильдтің кіші ұлы. Француз акварелистер қоғамының құрметті мүшесі. Палестинадағы филантропиялық қызметі 1882 жылы Эдмон де Ротшильд Палестина аумағында жер телімдерін сатып ала бастады және сонымен қатар Палестинадағы қоныстану қозғалысын белсенді түрде қолдады. Сондай-ақ 1880-жылдары Ресей империясындағы погромдардан қашқан ресейлік еврейлердің Палестинаға қоныс аударуына көмек көрсетті. 1889 жылы ол 25 000 гектар жерді, сондай-ақ бұрынғы қоныстарды дамыту және жаңа қоныстарды құруға байланысты барлық басқару функцияларын Еврей колонизация қоғамының қарамағына берді. Ротшильдтің қаражаттары өмірінің соңына дейін қоныстану қызметін қаржыландырудың негізгі көзі болып қала берді (соның ішінде Ротшильд Еврей колонизациялық қоғамына бір жолы 15 миллион алтын франк көлемінде чек тапсырған). 1924 жылы Еврей колонизациялық қоғамы Палестинада 500 км²-ден астам жерге иелік етті. Оның осы бастамалардың барлығына жұмсаған қаржысының жалпы көлемі 50 миллион АҚШ долларынан астам деп бағаланады. Ротшильд бұл қызметті Еврей колонизациялық қоғамы жанынан арнайы құрылған Палестина кеңесінің президенті ретінде тікелей өзі басқарды. Еврей колонизациялық қоғамының сионистік ұйымдармен ынтымақтастығы 1913 жылдан, Бірінші дүниежүзілік соғыс басталардан сәл бұрын ғана басталды. Сол кезеңде Ротшильд сионистік қозғалыстың жетекшісі Хаим Вейцманмен алғаш рет кездесіп, оның Иерусалимде Еврей университетін құру жөніндегі жоспарын қолдады. 1887–1925 жылдар аралығында Ротшильд Палестинаға бес рет сапар жасады. 1914 жылдың күзіне қарай болған төртінші сапарын ол өзін «Сионды қолдаушы» (ховев Цион) ретінде таныта отырып жүзеге асырды. Сол жылдың желтоқсанында Х. Вейцманмен өткен кездесуде Ротшильд Израиль жерінде еврей мемлекетін құру идеясына нық қолдау білдірді. Ротшильдтің өсиетіне сәйкес, оның және жұбайы Аделаиданың сүйектері 1954 жылы Израильге жеткізіліп, Зихрон-Яаковтағы (әкесінің құрметіне аталған, тура мағынасы — «Яаковтың естелігі») Рамат-ха-Надив саябағындағы кесенеге жерленді. Израильде оннан астам қала мен өзге де елді мекен барон Ротшильдтің және оның туыстарының құрметіне аталған. Израильдің әрбір ірі қаласында Ротшильд көшесі бар. Барон Ротшильдтің Израильдің дамуына қосқан үлесін ол өзі мына сөздермен дәл сипаттаған: «Менсіз сионистер көп нәрсеге қол жеткізе алмас еді, ал сионистерсіз менің өз ісім де күйреп қалар еді». Дереккөздер Сілтемелер * [https://web.archive.org/web/20050112205310/http://www.jafi.org.il/education/100/russian/people/Action/Rothschild.html Барон Эдмон Джеймс де Ротшильд]
Хан ордасы (Түркістан)

Хан ордасы — Түркістан қаласындағы Қожа Ахмет Ясауи кесенесінен шамамен 300 метр батысқа қарай орналасқан тарих және мәдениет ескерткіші. XVIII ғасырда Ескі Түркістан қаласында бір мезгілде екі хан ордасы (цитадель) қызмет атқарғаны тарихи деректерден белгілі. Бұл туралы И.В. Ерофеева, сондай-ақ Б.Т. Тұяқбаева мен А.Н. Проскуриннің ғылыми еңбектерінде кеңінен баяндалады. Тарихи деректер Зерттеуші И.В. Ерофееваның еңбектерінде 1743–1745 жылдар аралығында Түркістан қаласы мен оған жақын аймақтарды Әбілмәмбет хан және Сәмеке ханның үлкен ұлы Сейіт хан екіге бөліп басқарғаны көрсетіледі. Мұндай мәліметтер XVII ғасырдың соңында жасалған Д.Г. Мессершмидт картасында алғаш рет кездеседі. 1875 және 1954 жылдардағы қалалық карталарды, сондай-ақ кейінгі кезеңдердің жоспар-схемаларын салыстыру нәтижесінде Хан ордасының нақты орналасқан орны айқындалды. Археологиялық зерттеулер Археологиялық қазба жұмыстары барысында анықталған құрылыс қабаттарының алтыншысы XVII ғасырдың соңы мен XVIII ғасырдың алғашқы жартысына сәйкес келетіні белгілі болды. Бұл кезеңде аталған орданы Тәуке хан, Қайып хан, Болат хан, Сәмеке хан және Әбілмәмбет хан пайдаланғаны дәлелденді. 1743–1745 жылдары Сәмеке ханның үлкен ұлы Сейіт Қожа Ахмет Ясауи кесенесінің шығыс бетінде екінші Хан ордасын қалыптастырған. Әбілмәмбет хан қайтыс болғаннан кейін (1771 ж.) алғашқы хан ордасын оның ұлы Болат хан 1798 жылға дейін мекендеген деген ғылыми тұжырым бар. 2011 жылғы қазба барысында аршылған 15 бөлменің қабырғалары саз кесектермен қайта қаланып, олардың сақталу деңгейіне қарай биіктігі 1,2–2 метрге дейін көтерілді. Сонымен қатар бөлмелердегі сыпалар, тандырлар, ташнаулар мен сандалдар қалпына келтірілді. Қабырғалары сабан аралас сыбақпен сыланып, хан резиденциясының бір бөлігі тарихи келбетіне жақындатылды. 2012–2022 жылдары Түркістан археологиялық экспедициясы мен Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университетінің Археология институты бірлесіп, Хан ордасының солтүстік-шығыс бөлігіндегі Тәуке хан дәуіріне (1680–1715) жататын нысандарды аршып зерттеді. Қазқайтажаңғырту мекемесі анықталған құрылыстарды көтеріп, консервациялау жұмыстарын жүргізді. Осы кезеңде Әбілмәмбет хан мен Тәуке хан дәуіріне тиесілі құрылыстар Шығыс және Солтүстік көшелерге дейін толық аршылып, Орталық көше бағытындағы нысандар да тұмшаланды. Төрт жағынан көшемен және қорған қабырғаларымен қоршалған Хан орданың жалпы аумағы шамамен 1,32 гектарды құрайды. Орда аумағына Жеті ата көшесінің 110 метрі, Шығыс көшенің 82 метрі, Солтүстік көшенің 100 метрі, Батыс көшенің 120 метрі кіреді. Сонымен қатар орданы қақ жарып өтетін көшенің ұзындығы 110 метр. Жалпы есепте 522 метр көше желісі археологиялық тұрғыдан зерттелді. Хан ордасына қатысты құрылыстардың жалпы ауданы 928,972 шаршы метрді құрайды. Хан ордасының қалыптасуы Хан ордасының негізі Есім хан тұсында (1598–1628) қаланған. Кейін бұл орданы Жәнібек хан, Жәңгір хан, Тәуке хан, Қайып хан, Болат хан, Сәмеке хан, Әбілмәмбет хан және Абылай хан өз резиденциясы ретінде пайдаланған. Осылайша, Түркістандағы Хан ордасы шамамен 150 жыл бойы Қазақ хандығы билеушілерінің саяси орталығы қызметін атқарған. Дереккөздер
Пандион

I Пандион немесе жай Пандион (көне грекше: Πανδίων) — Грек мифологиясында Афинаның аңызға айналған патшасы, Афиналық Эрихтоний мен оның әйелі, наяда Праксифеяның ұлы әрі мұрагері. Әкесі жағынан ол құдай Гефесттің немересі болған. Отбасысы мен Прокна]] Пандион наяда Зеуксиппаға үйленіп, олардан екі ұл — Эрехтей мен Бут, сондай-ақ екі қыз — Прокна мен Филомела дүниеге келген. Кейбір нұсқаларда ол Теутрастың, Феспийдің әкесі және Кефалдың әкесі ретінде де аталады. Гесиод пен Сапфо шығармаларында Пандион сондай-ақ Филомеланың қос бейнесі саналатын Қарлығаштың немесе Хелидонның әкесі деп айтылады, алайда Прокнаның қос бейнесі — Аэдона — ешқашан оның қызы ретінде көрсетілмейді. Кейбір ғалымдар Хелидонның әкесі Пандионның басқа бір нұсқасы, яғни Аэдонаның әкесі Пандарейдің қос бейнесі болуы мүмкін деп санайды. Мифология Пандион б.з.д. III ғасырдағы Парос уақиғалар тізбегінде, Родостік тізбегі Касторда (мүмкін, б.з.д. III ғасырдың соңындағы Эратосфенге сүйенген) және «Библиотекада » берілген дәстүрлі мұрагерлік тізбек бойынша Афинаның бесінші патшасы болған. Оның алдында I Кекропс, Кранай, Амфиктион және Эрихтоний билік еткен, ал одан кейін Эрехтей, II Кекропс және II Пандион таққа отырған. Кастор I Пандионды Эрихтонийдің ұлы деп көрсетеді (бұл — осы жөніндегі ең ерте дереккөз) және оның 40 жыл билік құрғанын айтады (б.з.д. 1437/6–1397/6). Афинаның мифтік тарихындағы бір олқылықты толтыру үшін I Пандион немесе II Пандионның бірі ойдан шығарылған болуы мүмкін деген пікір бар. дәл оның билігі кезінде Деметра мен Дионис құдайлары Аттикаға келген деп айтылады. Ол қайтыс болғаннан кейін Афина патшалығы оның ұлы Эрехтейге өткен, ал Бут Афина мен «Посейдон Эрехтейге» арналған абыздықтарды алған (Афинада Эрехтей — Посейдонның культтік атауы болған). Айтуынша, Прокна мен Филомеланың қаза тапқанын білгенде, Пандион қайғыдан көз жұмған. Пандион немесе II Пандион әдетте Аттиканың Пандионис тайпасының эпонимдік қаһарманы — Пандионмен теңестірілген. Дереккөздер
Они (қала)

Они — Грузиядағы қала, Рача-Лечхуми және Төменгі Сванети аймағындағы Они муниципалитетінің әкімшілік орталығы. Они қаласының халқы 2026 жылы 2656 адамды құрады. Географиялық сипаттамасы Қала Грузияның солтүстік-орталық бөлігінде, Тбилисиден солтүстік-батысқа қарай шамамен 150 км және аймақтық орталығы Амбролауриден шығысқа қарай 25 км жерде, Риони өзенінің сол жағалауында орналасқан. Ресеймен шекаралас Үлкен Кавказ тауларының негізгі жотасы қаладан солтүстік-шығысқа қарай шамамен 30 км жерде созылып жатыр. Олардың климаты орташа ылғалды, қысы орташа суық және жазы ұзақ, жылы. Орташа жылдық температура 10°C, қаңтарда 1°C, ал шілдеде 20,4°C. Абсолютті минимум 27°C, ал абсолютті максимум 38°C. Жауын-шашын жылына 1000-нан 1100 мм-ге дейін түседі. Тарихы Қаланың шығу тегі туралы әртүрлі деренктер бар. Біреуіне сәйкес, Они біздің заманымызға дейінгі I ғасырда Пиреней патшасы Фарнаджом негізін қалаған. Екінші дерек XI ғасырға, ал үшіншісі XV ғасырға жатады. Қоныс соңғы ғасырларда, тарихи Рача аймағының негізгі қаласы болған кезде маңыздылыққа ие болды. Қала сонымен қатар грузин мемлекеттерінің, атап айтқанда Имерети патшалығының құрамындағы Речин княздігінің орталығы болды. Грузия Ресей империясына қосылғаннан кейін Они Осетия әскери тас жолындағы сауда орталығына айналды. Еврейлер де осында қоныстанып, Грузиядағы үшінші ірі еврей қауымдастығын құрды. 1846 жылы Они Кутаиси губернаторлығындағы Рача ауданының орталығына айналып қала құқығын алды. Кеңес дәуірінде 1930 жылы Они аудан орталығына айналды. 1991 жылы Рача жер сілкінісінен қала қатты зардап шекті. Экономикасы және инфрақұрылымы Ониде жеңіл өнеркәсіп және тамақ өнімдерін өңдеу (шарап, сүт өнімдері) салаларында компаниялар бар. Ресейден Үлкен Кавказ тауларындағы 2820 метрлік Мамиссон асуы арқылы Амбролаури арқылы Риони өзенімен төмен қарай Кутаисиге апаратын Осетин әскери жолы қала арқылы өтеді. Ониде жол тармақталып, Джежора өзенімен муниципалитеттің шығыс бөлігіне, 20 км қашықтықта орналасқан Квайси қаласына дейін жетеді және Цхинвали арқылы Тбилисиге дейінгі Транскавказ тас жолымен жалғасады, бұл орталық Грузиямен ең қысқа байланысты қамтамасыз етеді. 1952 жылдан бастап мұнда археологиялық, этнографиялық, нумизматикалық, табиғи тарих және басқа да экспонаттардың кең коллекциясы бар, қазіргі Рача аймақтық мұражайы деп аталатын өлкетану мұражайы жұмыс істейді. Дереккөздер
Цифрлық карта

Цифрлық карта (жердің цифрлық картасы) — картографиялық көздерді цифрландыру, қашықтықтан зондтау деректерін фотограмметриялық өңдеу, цифрлық тіркеу жолымен құрылған жердің цифрлық моделі. ГОСТ 28441-99 мынадай анықтама береді: "Цифрлық карта (ОК) — мазмұны белгілі бір түрдегі және масштабтағы картаның мазмұнына сәйкес келетін цифрлық картографиялық модель.» Сандық карталардың мазмұны мен мақсаты бойынша жіктелуі карталардың жалпы жіктелуіне сәйкес келеді, мысалы: сандық топографиялық карта, сандық авиациялық карта, сандық геологиялық карта, сандық кадастрлық карта және басқалар. Мақсаты Цифрлық карта автоматтандырылған картографиялық жүйелерді (АКЖ) және географиялық ақпараттық жүйелерді (ГАЖ) ақпараттық қамтамасыз етудің негізі болып табылады және олардың жұмысының нәтижесі болуы мүмкін. Сандық карталарды адам электронды карталарды (бейне экрандарда) және компьютерлік карталарды (қатты негізде) визуализациялау кезінде тікелей қабылдай алады немесе кескін ретінде визуализациясыз машиналық есептеулерде ақпарат көзі ретінде пайдаланылуы мүмкін. Сандық карталар қарапайым қағаз және компьютерлік карталарды қатты субстратта жасауға негіз болады. Жасалуы Сандық карталар келесі жолдармен немесе екеуінің тіркесімімен жасалады (іс жүзінде кеңістіктік ақпаратты жинау тәсілдері): * дәстүрлі аналогтық картографиялық туындыларды цифрландыру (цифрландыру) (мысалы, қағаз карталары); * қашықтықтан зондтау деректерін фотограмметриялық өңдеу; * далалық түсірілім (мысалы, геодезиялық тахеометриялық түсірілім немесе ғаламдық спутниктік позициялау жүйесінің аспаптарын қолдана отырып түсіру); * далалық түсірілім деректерін камералдық өңдеу және басқа әдістер. Сақтау және беру әдістері Кеңістікті сипаттайтын модельдер (сандық карталар) өте маңызды емес болғандықтан (мысалы, растрлық суреттерден айырмашылығы), оларды сақтау үшін көбінесе берілген форматтағы жалғыз файлдар емес, мамандандырылған мәліметтер базасы (мәліметтер базасын қараңыз) қолданылады. Сандық карталарды әртүрлі ақпараттық жүйелер арасында бөлісу үшін арнайы алмасу форматтары қолданылады. Бұл «іс жүзінде» стандартқа айналған кез-келген бағдарламалық жасақтама өндірушілерінің (бағдарламалық жасақтама) танымал форматтары (мысалы, DXF, MIF, SHP және т.б.) немесе халықаралық стандарттар (мысалы, GML сияқты ашық геоспатиялық консорциум (OGC) стандарты) болуы мүмкін. Дереккөздер
Жаңақала бекінісі

Жаңақала бекінісі – Хиуа хандығының қазақ даласына өз ықпалын нығайту мақсатымен XIX ғасырда салған бекінісі. Орналасқан жері Сырдария өзенінің сол жағасында, Райым бекінісінен (қазіргі Қазалы қ.) 70 км-де жерде орналасқан. Деректер 1842 жылы қиратылған "Бабажан қорғанының" орнын 1845 жылы хиуалықтар қайтадан қалпына келтіріп, сол жылдан "Жаңақала" деп аталған. Ресей өкіметі 1847 жылы Райым бекінісін қайта салғаннан кейін хиуалықтар бұл қорғанды тастап кеткен. 1963 жылы Қаракөл кеңшарының орталығына айналды. Кейін мұнда шаруа қожалықтары ұйымдастырылды. Бекініс маңында Сырлытам, Әлібек, Торыбай, Түйебай, Ақмырза, Тоғанас, Жандыарал, Қосқала, Қарақ, Кекірелі Шірік-Рабат, Мырзағали мешіті сияқты тарихи ескерткіштер бар. Дереккөздер
Эдмон Адольф де Ротшильд

Барон Эдмон Адольф де Ротшильд (30 қыркүйек 1926 – 2 қараша 1997) — Ротшильдтердің француз тармағына жататын қаржылық әулеттің өкілі, банкир және филантроп. Отбасы Оның ата-анасы — барон Морис де Ротшильд пен баронесса Ноэми (қыз кезіндегі тегі Альфан; Halphen) — ол бала кезінде ажырасқан. Атасы — Эдмон де Ротшильд. Үшінші атасынан тарайтын немере бауырлары — Эли де Ротшильд, Ги де Ротшильд және Ален де Ротшильд. Францияда Виши режимі орнаған алғашқы кезеңде оның әкесі маршал Анри Филипп Петенге қарсы шыққан, соның салдарынан 1940 жылы Эдмонның анасы оны өзімен бірге бейтарап Швейцариядағы ата-бабалық иелігі — Château de Pregny қамалына алып кеткен. 1963 жылы екінші жары — актриса Надин Лопитальемен некеге тұрды. Ол католик болғанымен, кейін иудаизмді қабылдады. Үйленгеннен кейін көп ұзамай олардың ұлы — Бенжамен де Ротшильд дүниеге келді. Бизнес Банктік қызмет Женева университетін бітіріп, Парижде заңгер дипломын алғаннан кейін ол үш жыл бойы de Rothschild Frères банкінде жұмыс істеді. Одан соң өзінің инвестициялық банкін — La Compagnie Financière Edmond de Rothschild-ты құрды. Сонымен қатар Женевадағы Banque privée Edmond de Rothschild банкіне және Club Med компаниясына инвестиция салды. 1973 жылы Bank of California банкіне 22 млн АҚШ доллары көлемінде инвестиция жасап, 1984 жылы, банк 1985 жылы Mitsubishi Bank-ке сатылардан бұрын, өз үлесін сатты. Шарап өндірісі Ол Шато Лафит-Ротшильдке инвестор болды. 1970-жылдары Шато Кларк (Château Clarke) шарап шаруашылығын сатып алып, онда кошер шараптарын табысты түрде өндіру жолға қойылды. Сондай-ақ оған француздық шарап клубы Savour Club және Château Malmaison тиесілі болды, соңғысын ол жұбайына сыйға тартқан. Марапаттары 1990 жылы Өнер және әдебиет орденінің командоры атанды, ал 1994 жылы Құрметті легион орденімен марапатталды. Дереккөздер
Эдуард Альфонс Джеймс де Ротшильд

Эдуард Альфонс Джеймс де Ротшильд (; 24 ақпан 1868, Париж – 30 маусым 1949, Париж) — француз қаржыгері және банкирі, поло ойыншысы. 1900 жылғы жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегері. Альфонс Джеймс де Ротшильдтің ұлы. Спорттық мансабы Ротшильд поло спортымен де айналысқан және 1900 жылғы жазғы Олимпиада ойындарында қола жүлдеге ие болған. Ойындарда ол бірден жартылай финалға өткен екінші аралас команда құрамында өнер көрсетті, алайда жартылай финалда бірінші аралас құрамаға жол берді. Соған қарамастан команда үшінші орынды иеленіп, қола медальдарды жеңіп алды. Дереккөздер Сілтемелер * [http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/ra/alfred-rawlinson-1.html Эдуард де Ротшильд sports-reference.com сайтында]