kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Киікқашқан

Киікқашқан — Абай облысы Жаңасемей ауданындағы Алғабас ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2017 жылы таратылған. Географиялық орны Семей қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 352 км-дей жерде орналасты. Халқы Тұрғыны 24 адам (2009). Дереккөздер
Қызылжал (ауыл)

Қызылжал — Абай облысы Жаңасемей ауданындағы Алғабас ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2017 жылы таратылған. Географиялық орны Семей қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 306 км-дей жерде орналасты. Халқы Тұрғыны 46 адам (2009). Дереккөздер
Талдықорған (Абай облысы)

Талдықорған — Абай облысы Жаңасемей ауданы, Новобаженов ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2017 жылы таратылған. Географиялық орны Семей қаласынан шығысқа қарай 50 км-дей жерде орналасқан. Халқы Тұрғыны 29 адам (2009). Дереккөздер
Жазық (Абай облысы)

Жазық — Абай облысы Жаңасемей ауданы, Көкентау ауылдық округі құрамындағы ауыл. Бұрынғы Жазық ауылдық округінің орталығы. Географиялық орны Семей қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 74 км-дей жерде орналасқан. Дереккөздер
Қызылотау

Қызылотау — Абай облысы Жаңасемей ауданы, Көкентау ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2017 жылы таратылған. Географиялық орны Семей қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 81 км-дей жерде орналасқан. Халқы Тұрғыны 57 адам (2009). Дереккөздер
Сынтас (Абай облысы)

Сынтас — Абай облысы Жаңасемей ауданы, Көкентау ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2017 жылы таратылған. Географиялық орны Семей қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 55 км-дей жерде орналасқан. Халқы Тұрғыны 40 адам (2009). Дереккөздер
Сарыкөл (Ақтөбе облысы)

Сарыкөл — Ақтөбе облысы Темір ауданы, Сарыкөл ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2023 жылы таратылған. Географиялық орны Аудан орталығы – Шұбарқұдық кентінен оңтүстікке қарай 79 км-дей жерде, Темір өзенінің сол жағалауындағы көкпек, қара жусан, бұйырғын өскен бозғылт қоңыр топырақты шөлейт белдемде орналасқан. Халқы 1999 жылы тұрғындар саны 1083 адам (561 ер адам және 522 әйел адам) болса, 2009 жылы 1147 адамды (587 ер адам және 560 әйел адам) құрады. 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1216 адамды (631 ер адам және 585 әйел адам) құрады. Инфақұрылымы Орта мектеп, мәдениет үйі, кітапхана, балабақша, шаштараз т.б. мекемелер бар. Көшелері Сарыкөл ауылында 5 көше бар: Мешіт, Мектеп, Мәуішев Сақи, Тәуілсіздік, Сәңкібай батыр көшелері. Дереккөздер
Сарыкөл ауылдық округі (Ақтөбе облысы)

Сарыкөл ауылдық округі — Ақтөбе облысы Темір ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Құмсай, Қопа ауылдары мен Шұбарши кенті кіреді. Орталығы – Шұбарши кенті. Округ құрамында болған Сарыкөл ауылы 2023 жылы таратылған. Тарихы Кеңес заманында Кеңқияқ ауылдық кеңесі деп аталған. 2011 жылы Кеңқияқ ауылдық округі құрылып, құрамына Сарыкөл ауылдық округінің Бәшенкөл, Шұбарши кенттік округінің Кеңқияқ ауылдары берілді. 2019 жылы Шұбарши ауылдық округі таратылып, Сарыкөл ауылдық округіне қосылды. Округтің жаңа орталығы Шұбарши кенті болды. Халқы 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 5516 адамды (2817 ер адам және 2699 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Тұмалыкөл

Тұмалыкөл — Ақтөбе облысы Шалқар ауданы, Шетырғыз ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы - Шалқар қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 67 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы тұрғындар саны 344 адам (180 ер адам және 164 әйел адам) болса, 2009 жылы 361 адамды (187 ер адам және 174 әйел адам) құрады. 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 186 адамды (97 ер адам және 89 әйел адам) құрады. Туғандар Жанар Айжанова - эстрада жұлдызы. Дереккөздер
Қайнар (Жаңасемей ауданы)

Қайнар — Абай облысы Жаңасемей ауданындағы ауыл, Қараөлең ауылдық округі орталығы. Географиялық орны Семей қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 305 км-дей жерде орналасқан. Халық саны Ауылда туылған атақты тұлғалар * Әміре Қашаубаев * Медеу Сәрсеке * Сапарғали Ысқақұлы Бегалин Дереккөздер
Социалистік Қазақстан (ауыл)

Социалистік Қазақстан — Абай облысы Жаңасемей ауданындағы Ақбұлақ ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2020 жылы таратылған. Географиялық орны Семей қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 243 км-дей жерде орналасқан. Халқы 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 248 адам (122 ер адам және 126 әйел адам) болса, 2009 жылы 91 адамды (54 ер адам және 37 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Таңат (Абай облысы)

Таңат — Абай облысы Жаңасемей ауданы, Ақбұлақ ауылдық округі құрамындағы ауыл. Бұрынғы Таңат ауылдық округі орталығы. Географиялық орны Семей қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 237 км-дей жерде орналасқан. Таңат ауылынан атақты әнші Әміре Қашаубаев, ақын Төлеужан Ысмайылов, зерттеуші Тұрсын Жұртбай, ақын Бауыржан Жақып, ғалым Айгүл Рамазан, жазушы Думан Рамазан, журналист Азамат Қасым сынды есімі елге белгілі азаматтар шықты. Дереккөздер
Шығырлы

Шығырлы (1999 жылға дейін – Бородиновка) — Ақтөбе облысы Темір ауданы, Ақсай ауылдық округі құрамындағы ауыл. 2019 жылға дейін таратылған Шығырлы ауылдық округі орталығы болған. Географиялық орны Аудан орталығы - Шұбарқұдық кентінен солтүстік-батысқа қарай 55 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы тұрғындар саны 658 адам (324 ер адам және 334 әйел адам) болса, 2009 жылы 475 адамды (243 ер адам және 232 әйел адам) құрады. 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 298 адамды (165 ер адам және 133 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Бірлік (Темір ауданы)

Бірлік (2010 жылға дейін – Рождественское) — Ақтөбе облысы Темір ауданы, Ақсай ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы - Шұбарқұдық кентінен солүстік-батысқа қарай 43 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы тұрғындар саны 291 адам (147 ер адам және 144 әйел адам) болса, 2009 жылы 211 адамды (106 ер адам және 105 әйел адам) құрады. 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 101 адамды (50 ер адам және 51 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Байқадам (Ақтөбе облысы)

Байқадам — Ақтөбе облысы Шалқар ауданындағы ауыл, темір жол бекеті, Есет Көтібарұлы ауылдық округі орталығы. Географиялық орны Аудан орталығы - Шалқар қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 58 км жерде. Елді мекен арқылы Жезқазған-Бейнеу темір жолы өтеді. Халқы 1999 жылы тұрғындар саны 943 адам (494 ер адам және 449 әйел адам) болса, 2009 жылы 809 адамды (413 ер адам және 396 әйел адам) құрады. 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 625 адамды (324 ер адам және 301 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Шұбарши (Ойыл ауданы)

Шұбарши — Ақтөбе облысы Ойыл ауданы, Көптоғай ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы - Ойыл ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 31 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы тұрғындар саны 429 адам (236 ер адам және 193 әйел адам) болса, 2009 жылы 332 адамды (171 ер адам және 161 әйел адам) құрады. 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 283 адамды (154 ер адам және 129 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Карась әуежайы

Карась - әскери аэродром (қазір қараусыз қалған) КСРО Қорғаныс министрлігінің 11-шы мемлекеттік ғылыми-зерттеу және сынақ алаңы. Қазақстан Ақтөбе облысының Мұғалжар ауданында Жем қаласынан 2 км жерде орналасқан. Карась әуежайы 1 сыныпты әскери,жолаушы әуе кемелерін қабылдауға қауқарлы. 2010 жылы су тасқынынан әуежайдың ғимараттары бұзылып, іске аспай қалды. Дереккөздер
Юлиан Вайгль

Юлиан Вайгль (нем. Julian Weigl; 1995 жылдың 8 қыркүйегінде Бад-Айблинг қаласында, Бавария жерінде, Германияда дүниеге келген) — неміс футболшысы, жартылай қорғаушы. Мюнхен 1860 Вайгль «Мюнхен 1860» футбол клубының түлегі болып табылады.футбол. Юлиан Вайгльдің футбол әлеміндегі дебюты «Ингольштадт 04» командасына қарсы ойында болды. Ол ойынға матчтың 66-шы минутында Янник Старктың орынына шыққан болатын. Бұл ойында «Мюнхен 1860» командасы 2-0 есебімен жеңіліс тапқан болатын. Өзінің ең алғашқы ойын маусымында Юлиан Вайгль 14 матчта ойнады. 2014/15 маусымыны ең алғашқы матчында 18 жастағы Юлиан команда капитаны атанды.Юлиан Вайгль осылайша «Мюнхен 1860» клубының тарихындағы ең жас капитан атағына ие болды. Маусымының екінші матчынан соң Юлиан Вайгль командалас достары Витус Айхер ,Даниэль Адланг, Янник Старктармен бірге айыппұл төлеп, екінші командаға жіберіледі. Команда капитаны ретінде қайтадан Кристофер Шиндлер тағайындалады. Бұл іске себеп болған жағдай- жоғарыда айтылған тұлғалардың түнгі уақытта алкогольдік сусын ішкені кесірінен клуб жайында жағымсыз кауөсеттің таралуы. Кейінрек Юлиан Вайгль ақталып шығады. Боруссия Дортмунд 2014/15 жылғы маусымнан кейін Юлиан Вайгль Дортмундтық «Боруссияға» өтеді. Трансфер құны 2,50 млн еуро болса, келісім шарт 2019 жылға дейін. «Боруссия Дортмунд» клубындағы ресми дебют 2015 жылдың 30 шілдесінде болды.Бұл Еуропа лигасының австирялық Вольфсбург командасына қарсы квалификация ойыны еді. Вайгль ойынға матч басында шығып, 66 минутта Боруссияның тағы бір жаңа ойыншысы Гонсало Кастромен алмастырылған еді. Бұл матчта 1:0 есебімен Боруссия Дортмунд жеңіске жеткен болатын. 2015 жылдың 15 тамызында Вайгльдің Бундеслигадағы дебюты орын алды. Бұл матч Боруссия Менхенгладбахқа қарсы болатын. Ойын нәтижесі бойынша Дортмундтық Боруссия 4:0 есебімен жеңіске жетті. Юлиан Вайгльдің жеңіске қосқан үлесі өте мол болды.Пас беру дәлдігі 95% болды.2016 жылдың 14 мамыррында Бундеслига 2015/2016 34 турында Кельн командасына қарсы матчта Юлианның аяғы допқа 2014 рет тиіп, Бундеслигадағы рекордты жаңартты. Жуықтап алғанда бүкіл Кельн командасының ойыншыларының көрсеткішінен көп(190 рет).Ескере кететін жағдай, Юлиан ойында тек 83 минут өткізген.
Бекбауыл

Бекбауыл (Бекбаулы) — Қызылорда облысы Арал ауданындағы ауыл, темір жол стансасы, Бекбауыл ауылдық округі орталығы. Географиялық орны Арал қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 105 км-дей жерде орналасқан. Тарихы Іргесі 1904 жылы Ташкент-Орынбор теміржолын салуға байланысты қаланды. Атауы кісі есіммен аталған. Бекбауыл – Жанқожа батырдың немере інісі, батыр, би болған. Халқы 1999 жылы тұрғындар саны 708 адам (358 ер адам және 350 әйел адам) болса, 2009 жылы 879 адамды (449 ер адам және 430 әйел адам) құрады. Ауыл суреттері Дереккөздер
Ақшатау (Қызылорда облысы)

Ақшатау — Қызылорда облысы Арал ауданы, Аманөткел ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы - Арал қаласынан оңтүстікке қарай 117 км жерде, Ақшатау көлінің солтүстігінде орналасқан. Халқы 1999 жылы тұрғындар саны 207 адам (118 ер адам және 89 әйел адам) болса, 2009 жылы 184 адамды (100 ер адам және 84 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Хан (ауыл)

Хан – Қызылорда облысы Арал ауданы, Аманөткел ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Облыс орталығы – Қызылорда қаласынан солтүстік-батысқа қарай 421 км-дей, аудан орталығы - Арал қаласынан оңтүстікке қарай 126 км-дей, округ орталығы - Аманөткел ауылынан батысқа қарай 7 км-дей жерде, Сырдария өзенінің бойында орналасқан. Ауыл батысында Бөген ауылдық округімен, оңтүстік-батысында Жаңақұрылыс ауылдық округінің шекараларымен шектеседі. Атау мәні Халықтың ауызекі дерегі бойынша, кезінде Кенесары, Әбілхайыр хандар Сырдария бойындағы осы өткелден өткен, содан «Хан өткелі» деп аталған көрінеді. Осы маңайға қоныс тепкен ел Хан ауылы атанған. Халқы 1999 жылы тұрғындар саны 73 адам (43 ер адам және 30 әйел адам) болса, 2009 жылы 90 адамды (48 ер адам және 42 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Ақеспе (Қызылорда облысы)

Ақеспе — Қызылорда облысы Арал ауданы, Қосаман ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы - Арал қаласынан батысқа қарай 88,5 шақырым жерде, Арал теңізінің аңғарындағы Бутаков шығанағының батыс жағында орналасқан. Халқы 1999 жылы тұрғындар саны 200 адам (96 ер адам және 104 әйел адам) болса, 2009 жылы 255 адамды (126 ер адам және 129 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Қосаман

Қосаман — Қызылорда облысы Арал ауданындағы ауыл, Қосаман ауылдық округі орталығы. Географиялық орны Аудан орталығы - Арал қаласынан солтүстік-батысқа қарай 89 шақырым жерде. Халқы 1999 жылы тұрғындар саны 339 адам (179 ер адам және 160 әйел адам) болса, 2009 жылы 379 адамды (196 ер адам және 183 әйел адам) құрады. Қосаманда орта мектеп, фельдшерлік бекет үйі, кітапхана, клуб тұрғындарға қызмет жасап келеді. Сондай-ақ, Құланды ЖШС-нің №1 фермасы осы Қосаманда орналасқан. Жақын теміржол бекеті – Сексеуілден 60 шақырым жерде. Дереккөздер
Бердікөл

Бердікөл — Қызылорда облысы Арал ауданы, Қосаман ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2018 жылы таратылған. Географиялық орны Аудан орталығы - Арал қаласынан солтүстік-батысқа қарай 70 км-дей жерде. Халқы Тұрғыны 42 адам (2009).
Жаныс би ауылы

Жаныс би (2006 жылға дейін – Жаңақұрылыс) – Ақтөбе облысы, Ырғыз ауданы, Қызылжар ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Ауідан орталығы - Ырғыз ауылынан батысқа қарай 57 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы тұрғындар саны 568 адам (299 ер адам және 269 әйел адам) болса, 2009 жылы 607 адамды (303 ер адам және 304 әйел адам) құрады. 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 549 адамды (295 ер адам және 254 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Атанши

Атанши — Қызылорда облысы Арал ауданы, Атанши ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2018 жылы таратылған. Географиялық орны Аудан орталығы - Арал қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 240 км-дей жерде. Халқы Тұрғыны 353 адам (2009).
Жіңішкеқұм (ауыл)

Жіңішкеқұм — Қызылорда облысы Арал ауданындағы ауыл, Атанши ауылдық округі орталығы. Географиялық орны Аудан орталығы - Арал қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 154 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы тұрғындар саны 453 адам (240 ер адам және 213 әйел адам) болса, 2009 жылы 303 адамды (156 ер адам және 147 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Бөген (Қызылорда облысы)

Бөген — Қызылорда облысы Арал ауданындағы ауыл, Бөген ауылдық округі орталығы. Географиялық орны Аудан орталығы - Арал қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 85 км-дей жерде, Арал теңізінен оңтүстік-шығысқа қарай орналасқан. Атау мәні Бөген ауылының бастапқы атауы «Қалия» (Ғалия болуы да мүмкін). Қалия ХҮІІІ ғасырда өмір сүрген атақты Нұрбай байдың екінші әйелі. Бөген сөзі су қоймасы дегенді білдіреді. Кеңес өкіметі орнаған соң Бөген атауы «Көнебөген» атауына көшкен. Уақыт өте келе «Қалияға» ел қоныстанып, «Қалия» Бөген ауылы деп аталып кеткен. Халқы 1999 жылы тұрғындар саны 944 адам (488 ер адам және 456 әйел адам) болса, 2009 жылы 984 адамды (525 ер адам және 459 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Гаэль Клиши

Гаэль Клиши (; 26 шілде 1985 жыл, Тулуза, Франция) — франциялық футболшы, "Серветт" клубының қорғаушысы. 2010 жылы әлем чемпионатына, 2012 жылы Еуропа чемпионатына қатысты. Жүлделері Командалық Арсенал * Англия чемпионы: 2003/04 * Англия Суперкубогы: 2004 * Англия Кубогы: 2004/05 * Чемпиондар лигасының финалисі: 2006 Манчестер Сити * Англия чемпионы (2): 2011/12, 2013/14 * Англия Суперкубогы: 2012 * Лига Кубогы (2): 2014, 2016 Ыстанбұл Башакшехир * Түркия чемпионы: 2019/20 Дереккөздер Сілтемелер *[https://www.footballdatabase.eu/en/player/details/4805 Профилі]
Көне Бөген

Көне Бөген — Қызылорда облысы Арал ауданы, Бөген ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2018 жылы таратылған. Географиялық орны Аудан орталығы - Арал қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 80 км-дей жерде, Арал теңізінен оңтүстік-шығысқа қарай орналасқан. Тарихы Патша заманы кезінде саудагер орыс-татар байлары (мәселен Темірке Ярлогаев) қазіргі Көне Бөген беттен (Бөгеннен 4-5 шақырым жер) жаз кезінде ауланған бекіре балығын күзгі қара суыққа дейін тірілей ұстай тұратын су қоймасын жасаған. Оны жергілікті тұрғындар «Қамау», «Бекіребасат» немесе «Бөген» су қоймасы деп атаған. Кеңес өкіметі орнаған соң ол жер «Кеңес мектебі» аталып, оның бұрынғы «Бөген» атауы қазір 15 шақты отбасы тұратын «Көне Бөгенге» көшкен. Халқы Тұрғыны 100 адам (2009). Дереккөздер
Ескіұра

Ескіұра — Қызылорда облысы Арал ауданы, Жетес би ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы - Арал қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 101 км-дей жерде, Райымкөл көлінің оңтүстігінде орналасқан. Халқы 1999 жылы тұрғындар саны 157 адам (84 ер адам және 73 әйел адам) болса, 2009 жылы 166 адамды (89 ер адам және 77 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Водокачка (Арал ауданы)

Водокачка — Қызылорда облысы Арал ауданы, Жетес би ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2018 жылы таратылған. Географиялық орны Аудан орталығы - Арал қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 117 км-дей жерде, Райымкөл көлінен батысқа қарай орналасқан. Халқы Тұрғыны 69 адам (2009).
Ерімбетжаға

Ерімбетжаға — Қызылорда облысы Арал ауданы, Қарақұм ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы - Арал қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 53 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы тұрғындар саны 325 адам (166 ер адам және 159 әйел адам) болса, 2009 жылы 343 адамды (176 ер адам және 167 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Көкаша

Көкаша — Қызылорда облысыАрал ауданы, Қарақұм ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2018 жылы таратылған. Географиялық орны Аудан орталығы - Арал қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 120 км-дей жерде. Халқы Тұрғыны 34 адам (2009).
Қарақұм ауылдық округі (Қызылорда облысы)

Қарақұм ауылдық округі — Қызылорда облысы Арал ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Абай, Ерімбетжаға ауылдары кіреді. Орталығы – Абай ауылы. Округ құрамында болған Көкаша ауылы 2018 жылы таратылған. Халқы 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 2425 адамды (1212 ер адам және 1213 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Жалаңаш (Қызылорда облысы)

Жалаңаш — Қызылорда облысы Арал ауданындағы ауыл, Мергенсай ауылдық округі орталығы. Географиялық орны Аудан орталығы - Арал қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 59 км-дей жерде, Үлкен Сарышығанақ көлінен солтүстік-батысқа қарай орналасқан. Тарихы Бұл жерді "Жамбыл", "Бірлестік" деп те атайды. Бұрын "Жамбыл", "Бірлестік" балық колхоздары бірігіп, осы жерде "Жамбыл" колхозы құрылған. 1997 жылы Жамбыл өндірістік кооперативі болып қайта құрылған. Жалаңашқа Мергенсайдағы, Үшшоқыдағы, Сарықұмдағы тұрғындар көшіп келіп, Жалаңаш ауылы болып қайта құрылған. Ауыл маңында ешқандай ағаш, өсімдік өспейтіндіктен, «жалаңаш жел өтіндегі мекен» мәнінде қойылған атау. Халқы 1999 жылы тұрғындар саны 669 адам (338 ер адам және 331 әйел адам) болса, 2009 жылы 681 адамды (345 ер адам және 336 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Үлкен Сарышығанақ

Үлкен Сарышығанақ – шығанақ, Кіші Аралдың солтүстігіндегі құрлыққа бойлай еніп жатқан су айдыны. Ұзындығы 29 км, ені 10,5 км. Географиялық орны Қызылорда облысы Арал ауданы, Арал қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 22 км жерде орналасқан. Сипаты Ұзындығы 29 км, ені 10,5 км. Батыс жағалауын құмды-төбелі келген Көктырнақ түбегі алып жатыр. Шығыс, оңтүстік-шығысын түгелдей дерлік Арал Қарақұмы құмды алқабы қамтыған. Солтүстігінде Үлкен Сарышығанақ атты бұта аралас сораң шөп басқан қоныс жатыр. Сарышығанақтың жағалауларында бірнеше қыстаулар бар. Дереккөздер
Тастүбек

Тастүбек — Қызылорда облысы Арал ауданы, Мергенсай ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы - Арал қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 82 км-дей жерде, Көктырнақ түбегінде, Бутаков шығанағының оңтүстігінде орналасқан. Бұрынғы Тастүбек балық колхозының орны. Теңіз жағасында бекіре балығы мекендеген үлкен тастар көп болған. Бұл тастар қазір әлі де бар, сондықтан бұл жерді «Тастүбек» деп атаған. Халқы 1999 жылы тұрғындар саны 53 адам (29 ер адам және 24 әйел адам) болса, 2009 жылы 90 адамды (44 ер адам және 46 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Жаңақұрылыс (Қызылорда облысы)

Жаңақұрылыс — Қызылорда облысы Арал ауданындағы ауыл, Жаңақұрылыс ауылдық округі орталығы. Географиялық орны Аудан орталығы - Арал қаласынан оңтүстікке қарай 135 км жерде, Арал Қарақұмының оңтүстік-батыс бөлігінде, Сырдария өзеннің аңғарында орналасқан. Ауыл 1973-1996 жылдары Қазалы ауданындағы өзімен аттас кеңшардың орталығы болған. Кеңшар негізінде Жаңақұрылыста бірнеше шаруа қожалықтары жұмыс істейді. Халқы 1999 жылы тұрғындар саны 890 адам (454 ер адам және 436 әйел адам) болса, 2009 жылы 890 адамды (456 ер адам және 434 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Сапақ (Қызылорда облысы)

Сапақ — Қызылорда облысы Арал ауданындағы ауыл, темір жол бекеті, Сапақ ауылдық округі орталығы. Географиялық орны Аудан орталығы - Арал қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 22 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы тұрғындар саны 357 адам (195 ер адам және 162 әйел адам) болса, 2009 жылы 494 адамды (252 ер адам және 242 әйел адам) құрады. Тұлғалары * Әміржан Сағидрахманұлы Қосанов Дереккөздер
Көлжаға

Көлжаға — Қызылорда облысының Арал ауданы, Қаратерең ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2018 жылы таратылған. Географиялық орны Аудан орталығы - Арал қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 225 км-дей жерде, Сырдарияның атырауындағы шағын келген Қаратұма көлінің жағасында орналасқан. Халқы Тұрғыны 140 адам (2009). Дереккөздер
Тастақ (Қызылорда облысы)

Тастақ — Қызылорда облысы Арал ауданы, Қаратерең ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы - Арал қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 222 км-дей жерде, Сырдарияның атырауында орналасқан. Халқы 1999 жылы тұрғындар саны 173 адам (85 ер адам және 88 әйел адам) болса, 2009 жылы 176 адамды (95 ер адам және 81 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Қаратерең

Қаратерең — Қызылорда облысы Арал ауданы, Қаратерең ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы - Арал қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 227 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы тұрғындар саны 564 адам (293 ер адам және 271 әйел адам) болса, 2009 жылы 459 адамды (239 ер адам және 220 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Қазан (Ақтөбе облысы)

Қазан (2007 жылға дейін – Казанка) — Ақтөбе облысының Мәртөк ауданы, Мәртөк ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы – Мәртөк ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 3 км жерде. Халқы 1999 жылы тұрғындар саны 426 адам (198 ер адам және 228 әйел адам) болса, 2009 жылы 513 адамды (249 ер адам және 264 әйел адам) құрады. 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 457 адамды (228 ер адам және 229 әйел адам) құрады. Транспорты Елді мекен арқылы Мәртөк-Хромтау-Қобда және Мәртөк-Ақтөбе-Алға-Қандыағаш тас жолы өтеді. Инфақұрылымы Ауылда орта мектеп, амбулатория, дүкендер, мейрамхана, клуб, наубайхана, орталық сауда орталығы және басқада салалары бар. Дереккөздер
Сьюзан Шторм

Шығарылымының тарихы Алғаш рет кейіпкер Fantastic Four № 1 пайда болған. Ол автор Стэн Ли және суретші Джек Кирбидің жұмысы. Көрінбейтін әйел комикстардың күміс ғасырындағы алғашқы пайда болған қаһарман әйел. Ойдан шығарылған өмірбаян Сьюзан физик Франклин Шторм және биолог Мэри Штормның отбаында дүниеге келген. Ата-анасы она байқамағандықтан, оның ата-анасымен қарым-қатынасы қиын болған. Сондықтан Сьюзан бар бос уақытын өзінің кенже інісіне арнаған. Жол апатының кесірінен 14 жасында Сью өз анасын жоғалтады. Әкесі іше бастап, соңында түрмеге түсті. Сьюзан және Джонни (оның інісі) тәтелерінің үйіне көшті. Тәтесінің үйі Рид Ричардс оқитын университеттің жанында орналасқан. Сью және Рид кездейсоқ кездесіп, бір-бірін ұнатып қалады. Сол кездерден кейін олар бірге. Рид Ричардс ғылыми экспедиция ұйымдастырған кезде, Сьюзан онымен бірге ғарышқа аттанады. Сьюзанның көрінбейтін қабілеті пайда болды. Жаңа фантасиқалық төрттіктің басқа мүшелері – резеңке секілді созыла алатын күйеу баласы Рид Ричардс, отты басқарып, ұша алатын інісі Джонни Шторм және тас сияқты мықты бола алатын досы Бен Гриммге қарғанда Сьюзан ең әлсізі болып көрінеді. Алғашқы комикстарда Сьюзан зұлымдардың құрбаны болып көрсетілетін. Топтың қалған мүшелері оны кұтқаруға тиісті тұғын. Бірақ қаһармандарға Психо-Адам шабуыл жасағанда, Сью өзінің басқа қабілеттерін ашты. Ол энергетиқалық өрістерді басқара алатыны анықталды. Осы қабілет Шторм ханымға ұшу, жақсы қорғану және қарсыластарына шабуыл жасау мүмкіндігін берген. Негізінде, Сьюзан өз достарын және кінәсіз адамдарды құтқару рөлін атқарады. Сол кезден бері Сьюзанды ешкім осал әйел деп атай алмаған. Бірақ отбасында ол әрдайым қамқор ана бола білген. Күштері және қабілеттері • Басты қабілеті – көрінбейтін бола алатыны. Соның арқасында ол қарсыласына кенеттен соққы бере алады. Ол өзін ғана емес, басқа жандарды, тіпті тірі емес заттарды да көрінбейтін қыла алады. • Сью шторм вакуумды күш өрістерін жасай алады. Күш өрістерін өзін немесе жақын адамды мысалы жарылыстан қорғау үшін жасайды. Сол өрістердің пайдасымен ол ұшып – қона алады, белгілі бір қашықтыққа қозғала алады. • Бір кезде зұлымдар Сьюдың қолын балқыта жаздаған, сондықтан ол өзін қорғау ушін күш өрісін қолданған. Сонымен қатар, Көрінбейтін Әйел Алау-Адаммен уақытқа қүшімен алмасты. Көрінбейтін Әйел комикстардан тыс Көрінбейтін Әйел «Фантастикалық төрттіктің» бірнеше түрлі мүльфильмдеріне қатысады. Оның қатысымен тағыда кино, компьютер ойындары жіне түрлі пародиялар бар. Пародиялар • «Робоцып» бағдарламасында Көрінбейтін Әйел «Monstourage» эпизодында пайда болды. • В мультсериале «Ох, уж эти детки!» мульфильмінде «Mega Diaper Babies» эпизодында Көрінбейтін Ханымға пародия жасалады. • «Симпсондарда» отбасы Фантастикалық төрттіікке айналатын кезде, Мэгги Көрінбейтін қыз болады. В мультсериале «Вентура ағайындылары» мультфильмінде Фантастикалық Төрттікке ұқсайтын мутанттар тобы бар. Импосибл дәрігердің әйелі – Салли қобалжыған кезде өзінің терісін ғана көрінбейтін қылады, бірақ тамырлары мен бұлшықеттері көрініп тұрады. Дереккөздер
Оп-арт

Оптикалық өнер (оп-арт- қысқартылған версиясы) - жазық және кеңістіктегі фигуралардың ерекше әсеріне негізделген, әртүрлі оптикалық иллюзияларды қолданылатын, XX ғасырдың екінші жартысындағы бейнелеу өнерінің ағыны. Тарихы Оп-арт техницизмнің(модернизмнің бір түрі) рационалды желісін жалғастырушы. Оп-арттың негізін қалаушы- Виктор Вазарели. Оп-арт ағыны XX ғасырдың 50-жылдары абстракционизм жанрының ішінде пайда болды және 60-жылдары танылды. Негізінде, оп-арт ағынындағы алғашғы өнер туындыларының шығуы XIXғ. соңында басталған. 1889 жылы «Das neue Universum»-де неміс профессоры Томпсонның ақ-қара түстерді пайдаланып, бейненің қозғалып тұрғанындай әсер қалдырғаны туралы жазылған мақала шыққан. Томпсонның суретіндегі дөңгелектер айналғандай, ал, шеңберлер бір-біріне төгіліп жатқандай әсер қалдырды. Бірақ, бұл өнер емес, көздің көру қабілетін зерттеудегі жұмыс болатын. 1955 жылы Денис Рен Парижде өз галереясындаоп-арт жанырындағы өнер туындыларын қойды. Бірақ, оп-арт жанры әлемге тек 1965 жылы Нью-Йоркте заманауи музейде өткен «Сезімтал көз» атты көрмеден кейін танылды. Оптикалық иллюзиялар Оптикалық иллюзия- жалпақ және кеңістік фигураларының ерекшеліктеріне негізделген көз иллюзиялырының өнері. Оптикалық иллюзия бастапқы кезден көру жүйесінің қабылдауында орын алады: сурет тек қана қағаз бетінде емес, көрерменнің көзінде де, миында да болады. Оптикалық иллюзиялар адам көз жүйесінің бейнені қабылдау заңдылықтарын анықтауға көмектескендіктен психологтар оған көп көңіл бөлген. Олар жасаған визуалды тесттер эксперименттерге ұқсас болды. Шын объектілерді қабылдаған кезде иллюзиялар жиі туындамайды. Сондықтан, адам перцепциясының жасырын механизмдерін анықтау үшін, көзді әртүрлі жағдайларда сынау және оған әртүрлі тапсырмаларды орындату керек болды. Гештальтпсихология графикалық бейнелері сияқты суреттер көз жүйесінің қабылдау принциптері туралы заңдылықтарды ашуға көмектесті. Бриджит Райли Оптикалық иллюзиялар туралы ашылған жаңалықтарды суретшілер өз мақсатында қолданған. Мысалы, Бриджит Райлидің “Поток” картинасының бетін жіңішке, толқынды линиялар қаптап жатыр. Каринаның ортасына қарай толқын иірімдері күштірек болып, бөлініп бара жатқан тұрақсыз ағын көрінеді. Оның “Катаракта-ІІІ” жұмысында толқындардың қозғалыс эффектісі көрінеді. Сонымен қатар, өзінің көптеген жұмыстарында оптикалық иллюзияны қолданған. Оп-арт және оның қабылдануы Оп-арт жанрының басты мақсаты- көзді алдап, мүмкін емес образды шақыру. Визуалды карама-қайшы конфигурация шын форма мен көрініп тұрған форма арасында конфликт тудырады. Оп-арт адам копцепциясына қарсы жүреді. Психологтардың зерттеулері адамның көзі шашылып жатқан бейнелерді қарапайым системаға біріктіріге тырысатындығын көрсетті(гештальт). Вазарелидің “Сверхновые” жұмысында екі бірдей, әрі, контрастты денелер қозғалатын жарық әсерін туғызады, сурет бетіндегі тор алыстайды да қатып қалады. Ал, шаршылар мен шеңберлер жоғалады да, әртүрлі нүктелерде пайда болады. Дереккөздер
Қараөзек арнасы

Қараөзек арнасы Қараөзек арнасы - Сырдария өзенінің бұрынғы арнасы.Бұрын Сыр суының 75 пайызы Қараөзек арнасымен аққан.Арнаның екі жағалауындағы жүздеген ірі - майда көлдер және 50 мыңға жуық жайылымдық - шабындық жерлер суға толып жайқалып жатқан.Кеңес дәуірінде Сырдария ауданының көкөніс, бақша, картоп дақылдарының басым бөлігі Қараөзек арнасының бойында орналастырылған. 1950-1960 жылдары Қара - Арын көлдер жүйесінің маңында «1 май» атындағы балық колхозы жұмыс атқарған. Жылына 547,5 тонна түрлібалық ауланып, Қызылорда қаласының балық зауытына жіберіліп тұрған. Тартылу себептері Табиғаттың құбылысынан және адамның осы ресурстарды дұрыс пайдаланбағандығынан Арал теңізі құрғап, оның салдары Қараөзек арнасына да кері әсерін тигізді. Жоғарыда айтылған көлдер құрғап, шөлге айналды. Қайта қалпына келтіру үшін жасалған жұмыстар Сондықтан ҚР Үкіметі тарапынан Арал өңірінің экологиялық жағдайын жақсарту мақсатында «Сырдария өзенінің арнасын реттеу және Солтүстік Арал теңізін сақтап қалу» ұзақ жылдық бағдарламасы қабылданды. 2003 Қараөзек арнасының бас сағасына жаңадан су жіберу қабілеті 300 текше метр су құрылысы салыну жоспарланды. Жұмыстардың нәтижесі Осы бағдарламаның арқасында Сырдария өзенінің «Айтек» бөлімшесінде су жіберу қабілеті 700 текше метрлік су тоспасы құрылысы 2004 жылы және Қараөзек арнасына су жіберу қабілеті 250-300текше метрлік шандорлық типті бас саға су құрылысы салынып, 2006 жылы өндіріске пайдалануға берілді. Дереккөздер
Велихов ауылдық округі

Велихов ауылдық округі – Ақтөбе облысы Қарғалы ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Велиховка, Ақжайық ауылдары кіреді. Орталығы – Велиховка ауылы. Тарихы Кеңес заманында Херсон ауылдық кеңесі деп аталып, орталығы Херсон ауылы болған. 2009 жылы Херсон ауылы Ақжайық ауылы болып өзгертілді. Халқы 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 319 адамды (176 ер адам және 143 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Гайморит

Гайморит Гайморит-мұрынның екі жағында орналасқан гаймор қуысының қабынуы. Оны 1613-1685 жылдар аралығында ағылшын тәнтанушысы Н. Гаймор ашқан. Гаймориттің негізгі қоздырғыштары- инфекциялар мен бактериялар. Індет мұрын қуысы және қан арқыла гаймор қуысына түсіп, оны зақымдайды. Гайморит кезінде адам қатты әлсіреп, иммундық жүйесі төмендейді. Егер бұл ауруды дер кезінде емдетпесе мұрындағы ірің миға өтіп, менингит ауруын туғызуы мүмкін. Ауру себептері Гайморит негізінде тұмау, скарлатина, қызылша және тағы басқа инфекция аурулардың асқынуынан туындайды. Кей жағдайда тіс тамырларының қабынуы да гайморитке әкеп соғады.Бактериялар мен басқа да инфекциялар гаймориттің дамуына жол ашады.Нәтижесіде адам ағзасы әлсіреп, аурулармаен күресе алмағандықтан, басқа да ауру түрлері пайда болады. Сәл еңкейген кездегі шыдатпас ауру да гаймориттің белгісі. Ауру белгілері Жедел гайморит кезінде науқастың жағдайы күрт нашарлап кетеді. Бастапқыда ауру мұрынның бітеліп, демалудың қиындап, тамақтың ауруымен шектеледі. Одан соң мұрын қуысына түссіз, жасыл немесе сары сұйықтық аға бастайды. Науқастың дене қызуы көтеріліп, өзін әлсіз сезідеді. Сонымен қатар, гайморит кезінде қызу көтеріліп, адам тез шаршайды, тамаққа тәбеті болмай ұйықтау режимі бұзылады. Ал, гаймориттің созылмалы түрінде қызу онша көтерілмейді. Науқастың иіс сезу қабілеті төмендеп, бас ауру көп орын алады. Және науқастың есте сақтау қабілеті де, жұмысқа қабілеттігі де төмендейді. Емдеу жолдары Гаймориттің белгілері біліне салысымен жедел түрде дәрігерге барып емделу керек. Гаймориттің созылмалы түрінде хирургиялық емдеу жолдарын қолданған жөн. Сонымен қатар, бұл ауруды мұрындағы белгілі нүктелерге массаж жасау арқылы да емдеуге болады. Ал, гаймориттің жедел түрін қалыпты жағдайда емдеуге болады. Көп жағдайда гайморит кезінде антибиотиктер қолданады. Ең маңыздысы мұрын гигиенасын ұмытпауымыз керек. Алдын-алу жолдары Тұмау, қызылша, скарлатина тағы басқа аурулар кезінде жедел түрде емделу. Жұқпалы аурулардан аулақ жүру, өз-өзін жылы ұстау керек.Сонымн қатар иммундық жүйені көтеріп отыру керек. Жылына бір рет лор-дәрігерге тексеріліп отыру. Дереккөздер
Жеңіс шеруі

Жеңіс шеруі - Мәскеудегі Қызыл алаңды 1945 жылдың 24 маусымында болған шеру. Ұлы Отан соғысында КСРО-ның Германияны жеңуін тойлау үшін Мәскеуде Қызыл алаңда жасалған тарихи Жеңіс шеруі. 1945 жылдың 22 маусымында КСРО-ның бас газеттерінде КСРО Қарулы Күштерінің Бас Қолбасшысы И.В.Сталиннің №370 бұйрығы жарияланды. 1945 жылы 24 маусымда Жеңіс шеруі өткен еді. Ол суреттерге түсірілген болатын. Онда сағат 9:00 бұлтты болғаны көрінген. Шеру басталмас бұрын, яғни 15 минут бұрын жаңбыр жауа бастаған, кейін ол нөсерге айналған. Жаман ауа-райының әсерінен шерудің әуедегі бөлігі мен еңбектенушілердің демонстрациясын жоспардан алып тастады. Кешке от шашу болғанда, жаңбыр қойып, ауа-райы жақсарды. Жеңіс Шеруін Кеңес Одағының Маршалы Г.К.Жуков қабылдады. Шеруді Кеңес Одағының Маршалы К.К.Рокоссовский басқарды. Олар Қызыл Алаңнан ақ және қара жылқылармен өтті. И.В.Сталин шеруді Лениннің кесенесінен бақылады. Трибунада Молотов, Калинин, Ворошилов және т.б. саясибюро мүшелері де болды. Г.К.Жуков Совет басқармасының және Кеңес Одағының Комунистік Партисының атынан және бұйрығымен айбынды кеңес жауынгерлерін Германдық империализмды жеңуімен құттықтады.
Андриан Блаау

Андриан Блаау- Нидерланды астрономы. Биография 1914 ж. Амстердамда туылып, 1938 ж. Лейден университетін аяқтады. 1938-1945 жылдар аралығында Я. К. Каптейн атындағы Гронинген университетіні астрономиялық лабораториясында, 1945-48 жылдары Лейден обсерваториясында жұмыс жасап, 1948-1953 жылдары Лейден университетінде астрономиядан білім берді. 1953-57 жылдары Чикаго университетінде және Америка Құрама Штаттарындағы Йерк обсерваториясында қызмет атқарды. 1958-1968 жылдары Каптейн атындағы астрономиялық лабораториянвң директоры қызметін атқарды. Ал, 1968-1970 жылдары Гронингендік универтитет профессоры. 1970-1974 жылдары Европалық оңтүстік обсерваториясының бас директоры болды. Ғылым Негізгі еңбектері жұлдыздарды, соның ішінде айнымалы жұлдыздарды зерттеуге бағытталған. Сонымен қатар Андриан Блаау жұлдыздар шоғырының басты характеристикаларын, галактикалардың жасын, кинематикалық ерекшеліктерін, химиялық құрамын зерттеумен айналысқан. 1948 жылы американдық астроном Отто Струвемен біріге отырып, блажко әсерінің толық циклі кезіндегі RR Лира айнымалысының спектральді өзгерісін егжей-тегжейлі зерттеді. 1953 жылы әріптестерімен бірге β Цефей типіндегі айнымалылардың кезеңдері мен жарықтылығы арасында белгілі біз байланыс орнатты. 1952-1956 жылдары Андриан Блаау О ассоциасиясы қатарындағы жұлдыздардың тұрақсыздық пен ыдырау кезіндегі әрекеттерін зерттеді.
Эмре Мор

Эмре Мор (тур. Emre Mor; 24 шілде 1997, Брёнсхёй, Копенгаген) — түрік футболисті, дортмундтық «Боруссияның» және Түркия футбол құрама командасының жартылай қорғаушысы. Клубтық карьерасы Мор өзінің карьерасын жастар командасында ойнаудан бастаған еді. Оның ойнаған ең алғашқы клубтары «Брёнсхёй» мен «Люнгбю». 2013 жылдың аяғында ол француздық «Сент-Этьенмен» жаттыққан.2015 жылдың басында Эмре Мор ағылшындық «Манчестер Юнайтед» , дортмундық «Боруссия», амстердамдық «Аякс» и «Галатасарай» секілді клубтардың қызығушылығына ққарамастан, «Норшелланнмен»келісім шартқа отырады.28 қарашада «Раннерске» қарсы матчта Эмре Мордың даттық суперлигадағы ең алғашқы маты болады.2016 жылдың 28 ақпанында «Викинг» командасына қарсы ойында Эмре Мор өзінің «Норшелланн» командасы үшін алғашқы голын соғады. 2016 жылдың 7 маусымында Эмре Мор дортмундтық «Боруссиямен» 5 жылдық келісім-шарт жасасады. Трансфер құны 9,5 млн еуро деп бағаланады. 2016 жылдың 17 қыркүйегінде «Дармштадт 98» командасына қарсы ойында Эмре екінші таймда Усмен Дембелені алмастырып, Бундеслигадағы дебютын жасайды.Осы матчта Эмре Боруссия үшін алғашқы голын салады. Ұлттық құрама Карьерасының басынан бері Эмре Даниялық әртүрлі жастағы жастар командасында ойнады. 2016 жылы ол Түркия футбол федерациясынан өзінің тарихи отаны үшін ойнауға ұсыныс аоалы. Сол жылы Эмре жастар ұлттық командасында ойнайды. 2016 жылдың 29 мамырында Черногорие құрама командасына қарсы ойында Эмре екінші таймда Волкан Шенді алмастырып, Түркия командасы құрамында дебютын жасайды. 2016 жылдың жазында Эмре Франциядағы Еуропа чемпионатына қатысып, Хорватия мен Чехияға қарсы ойындарда ойнайды. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.transfermarkt.com.tr/emre-mor/profil/spieler/283223%20http://int.soccerway.com/matches/2016/09/17/germany/bundesliga/bv-borussia-09-dortmund/sv-darmstadt-1898-ev/2254925/%20http://rsport.ru/football/20160607/935116803.html http://www.transfermarkt.com.tr/emre-mor/profil/spieler/283223 http://int.soccerway.com/matches/2016/09/17/germany/bundesliga/bv-borussia-09-dortmund/sv-darmstadt-1898-ev/2254925/ http://rsport.ru/football/20160607/935116803.html]
Нури Шахин

Нури Шахин (түрік. ; 5 қыркүйек 1988, Люденшайд, ГФР) — Германияда туған түрік футболшысы. Түркия футбол құрамасы мен «Вердер » клубының жартылай қорғаушысы. 2016 жылы Еуропа чемпионатына қатысқан. Карьера Клубтық 2001 жылы «Майнерцхаген» клубынан "Боруссия Дортмунд" академиясына ауысты. 2008 жылға дейін "Боруссияның" екінші клубында ойнап, арасында негізгі команда да бой көрсетіп тұрды. 2005 жылы Интертото кубогына қатысты, сол жылы тамыз айында тұңғыш рет Бундеслигада ойнады. 2007 жылы жазда "Фейеноордқа" жалға берілді. 2011 жылы мамыр айында "Реал Мадридке" ауысты. Бірақ мадридтік клубтың негізгі құрамына орныға алмай, бар-жоғы төрт рет қана Испания чемпионатында алаңға шықты да, 2012 жылы "Ливерпульге" арендаға берілді. Ол жақта да негізгі құрамнан орын тимей, 2013 жылы жазда "Реалға" оралды. 2014 жылы қайтадан туған клубы "Боруссия Дортмундпен" келісім шарт жасасты. Жетістіктер Командалық «Фейеноорд» *Нидерланды Кубогы: 2007/08 *«Боруссия (Дортмунд)» *Германия чемпионы (1): 2011 *Германия суперкубогының иегері (2): 2013, 2014 «Реал Мадрид» *Испания чемпионы (1): 2011/12 *Германия чемпионатының үздік ойыншысы (1): 2010/2011 Дереккөздер Сілтемелер *[https://www.transfermarkt.com/transfermarkt/profil/spieler/31095 Профилі]
Құланды жылқы зауыты

Құланды жылқы зауыты — Қызылорда облысы Арал ауданы, Сексеуіл кенттік әкімдігі құрамында болған елді мекен, 2018 жылы таратылған. Географиялық орны Аудан орталығы - Арал қаласынан солтүстік-батысқа қарай 65 км-дей жерде. Халқы Тұрғыны 217 адам (2009).
№82-темір жол айрығы "Құрлық"

№82-темір жол айрығы "Құрлық" — Қызылорда облысы Арал ауданы, Сексеуіл кенттік әкімдігі құрамындағы темір жол айрығы. Географиялық орны Аудан орталығы – Арал қаласынан солтүстік-батысқа қарай 58 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы тұрғындар саны 86 адам (49 ер адам және 37 әйел адам) болса, 2009 жылы 87 адамды (45 ер адам және 42 әйел адам) құрады. Дереккөздер
№85-темір жол айрығы "Сарышығанақ"

№85-темір жол айрығы "Сарышығанақ" — Қызылорда облысы Арал ауданы, Сексеуіл кенттік әкімдігі құрамындағы темір жол айрығы. Географиялық орны Аудан орталығы – Арал қаласынан солтүстік-батысқа қарай 13 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы тұрғындар саны 62 адам (36 ер адам және 26 әйел адам) болса, 2009 жылы 60 адамды (33 ер адам және 27 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Күршек

Күршек — Қызылорда облысы Арал ауданы, Аққұм ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2024 жылы таратылған. Географиялық орны Аудан орталығы - Арал қаласынан солтүстікке қарай 35 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы тұрғындар саны 86 адам (47 ер адам және 39 әйел адам) болса, 2009 жылы 142 адамды (79 ер адам және 63 әйел адам) құрады. Дереккөздер
№87-темір жол айрығы "Алтықұдық"

№87-темір жол айрығы "Алтықұдық" — Қызылорда облысы Арал ауданы, Сапақ ауылдық округі құрамындағы темір жол айрығы. Географиялық орны Аудан орталығы – Арал қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 5 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы тұрғындар саны 37 адам (23 ер адам және 14 әйел адам) болса, 2009 жылы 55 адамды (33 ер адам және 22 әйел адам) құрады. Дереккөздер
№88-темір жол айрығы "Тасбөгет"

Темір жол айрығы 88 Тасбөгет — Қызылорда облысы Арал ауданы, Сапақ ауылдық округі құрамындағы темір жол айрығы. Географиялық орны Аудан орталығы – Арал қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 13 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы тұрғындар саны 69 адам (40 ер адам және 29 әйел адам) болса, 2009 жылы 125 адамды (72 ер адам және 53 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Спорттық тағам

Спорттық тағам-спорт және фитнеспен айналысатын және салауатты өмір салтын ұстанатын адамдарға арналған пайдалы тамақ өнімдерінің тобы. Спорттық тағамдарды қабылдау ең алдымен спорттан жетістіктерді көбейтуге, күш пен төзімділікті арттыруға, денсаулықты нығайтуға, бұлшық еттердің көлемін ұлғайтуға, тұтастай алғанда өмір сүру сапасын және ұзақтығын арттыруға көмектеседі.Ресейде спорттық тағамдарды биологиялық белсенді қоспаларға жатқызады.Спорттық тағамдар ғылыми зерттеулер негізінде физология және диетология секілді түрлі салаларда әзірленеді және дайындалады. Тағам түрін таңдау Өнімнің қажетті түрін пайдалану арнайы қойылған жаттықтыру бағдарламасына сай жүзеге асады. Спорттық тағамдар құрамы Сірне-кондитерлік өндірісте таңғы ас ретінде де қолданыла беретін тазартылған крахмал.Амин қышқылдары және ақуыз ұнақтары көбінесе сарысудан(сүзбе алынғаннан кейін қалатын сұйықтық), жұмыртқадан, мал ақуызынан(коллаген) және әртүрлі дақылдардан өндіріледі.Шикізаттан амин қышқылы алынатындығына қарамастан олардың қасиеттері бірдей болып табылады.Амин қышқылының әртүрлі қайнар көздері жай ғана әртүрлі технология өндірушілерден өнімдер талап етіп отыр.Көбінесе BCAA(үш амин қышқылдары-лейцин,изолейцин және валин) негізінде жасалған қоспалар көбірек кездеседі.Олардың көп бөлігі бұлшық ет тінінде ұсынылғандықтан оларға спортта көп көңіл бөлінеді.Буындар мен бумаларды нығайтуға арналған құралдардың құрамында шеміршек қалыптасуын тездететін заттар кездеседі(глюкозамин, хондроитин, коллаген, MSM және тағы басқалары). Жағымсыз жақтары Дәрумендер дозалауы аллергия шақыруы мүмкін.Кофеин және кұрамында кофеині бар қоспалар қан қысымын жоғарылатып жіберуі мүмкін,сонымен қатар кешкі уақыттарда пайдалану ұйқысыздықты шақыруы мүмкін. Дозалау Спорттық тағамдардың пакеттерінде тағам құрамындағы дозаның мөлшерін және қабылданған күнделікті қабылдау пайыздық көрсеткіші көрсетіліп тұрады.Физикалық жаттығулар кезінде жұмсалмайтындығына қарамастан басқа да қабылданатын заттармен әрекеттес болғандықтан кейбір витаминдер мен тұздар спорттық тағамдардың құрамында аз көлемді болып кездеседі Дәрумендер Адамдар төмен имунеттерімен тыныс алу ауруларымен оңай ауырып қалады, бұның себептерінің бірі спортпен аз шұғылдану болып табылады.Әсіресе физикалық жаттығулар кезінде рационға иммунитетті қолдайтын С витамині енгізу пайдалы болып келеді. •Е дәрумені •В1 дәрумені •В2 дәрумені •С дәрумені •Ниацин •В6 дәрумені ақуыз алмасуының және аминқышқылдарының түрлендіру үшін қажетті; Спорттық тағамдардың түрлері •Жоғары ақуызды тағамдар(протеиндар) •Көмірсу-ақуызды қоспалар •Амин қышқылдары •Азот оксидінің донаторлары (NO-формуласы) • Салмақ жойғыштар •L карнитин •арнайы өнімдер •Креатин •Антикатаболиктер •ВСАА •Фосфатиделсирин •Тестерон деңгейін көтеретін есірткілер •Буындарды нығайтатын құралдар •Дәрумендер,минералдар,дәрумен-минералды комплекстер •Энергетиктер •Кофеин •Изотниктер
Аримаспа

Аримаспа — жартылай аңызға айналған сақ тайпаларының бірі. Алғаш рет бұл туралы грек тарихшысы Герадот дерек берген. Ол патша скифтерінен бөлініп шығып, қазіргі Қазақстанның солт-шығысын мекендеген иирка мен басқада скифтер туралы әңгімесін аяқтайдыда, Исседон тайпасы туралы баяндауға кіріседі. Оның шығысында "жалғыз көзді" аримаспалар онан әрірек "Алтын қорыған самрұқтар" тұрады деген. Б.з.б. 5 ғ. ортасында аримаспалар батысқа қарай көшіп, исседонды ығыстырған, ал исседон скифтерді қудалап, скифтер киммериялықтарды оңтүстік теңіз жағалауындағы ежелгі жерлерінен ығыстырып шыққан. "Жалғыз көзді" аримаспалар жайындағы әңгімені грек-рим жазушылары қайталайды.Оларш, бұл аңыз болмай, шындық болып көрінген, демек , сол тайпаға тән этнографиялық ерекшелікті білдірген. Бұған қараған, сол тайпаның "жалғыз көзді" атануы адамдардың бет жүзін жартылай бояп немесе татуировкалап жүгіруінен болуы мүмкін. Олар мұны қасиетті, игі ниетті болып көріну үшін істеген. Мұндай әдет фракиялықтарда, дақтар мен сарматтарда, агатырларда, Енесейдің ежелгі қырғызында кең тараған. Бұл ғұрып 17 ғасырдағы Енесей тұрғындары туралы орыс құжаттарында кездеседі. Жергілікті ваеводаның мына жұрт неге "жалғыз көзді"? деген сұрағына олардың бір жақ беті көмірмен боялғандықтан бір көзі көрінбей тұр деген жауап болған. Герадоттың айтуынша аримаспа деген тайпаның атауы емес, тек сол халықтың грекша аталуы "arimа - жалғыз, spi - көз". Аримаспа шығыста Байкал көліне дейінгі жерді алып жатқан гипперборейлермен және "алтын қорыған самрұқтармен" Енесей алабы шектескендіктен, олардың мекен солт. Алтай деуге болады. Қазақстан тарихы [1]
Қосжар

Қосжар — Қызылорда облысы Арал ауданындағы ауыл, Қосжар ауылдық округі орталығы. Географиялық орны Аудан орталығы - Арал қаласынан оңтүстікке қарай 100 км-дей жерде, Қамыстыбас көлінің оңтүстігінде орналасқан. Халқы 1999 жылы тұрғындар саны 345 адам (177 ер адам және 168 әйел адам) болса, 2009 жылы 470 адамды (246 ер адам және 224 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Қызылжар (Қызылорда облысы)

Қызылжар — Қызылорда облысы Арал ауданындағы ауыл, Райым ауылдық округі орталығы. Географиялық орны Аудан орталығы - Арал қаласынан оңтүстікке қарай 120 км жерде, Сырдария өзенінің атырауында орналасқан. Тарихы Іргесі 1930 жылдың басында қаланып, 1932-1997 жылдары балық кәсіпшілігімен айналысатын «Райым» ұжымшарының орталығы болған. Оның негізінде Қызылжар және Шөмішкөл ауылдарында «Райым» ЖШС және бірнеше шаруа қожалықтары құрылды. Халқы 1999 жылы тұрғындар саны 1085 адам (561 ер адам және 524 әйел адам) болса, 2009 жылы 1080 адамды (551 ер адам және 529 әйел адам) құрады. Дереккөздер
№91-темір жол айрығы

№91-темір жол айрығы — Қызылорда облысы Арал ауданы, Қамыстыбас ауылдық округі құрамында болған темір жол айрығы, 2018 жылы таратылған. Географиялық орны Аудан орталығы – Арал қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 54 км-дей жерде. Халқы Тұрғыны 46 адам (2009).
№93-темір жол айрығы "Үкілісай"

№93-темір жол айрығы "Үкілісай" — Қызылорда облысы Арал ауданы, Бекбауыл ауылдық округі құрамындағы ауыл, темір жол айрығы. Географиялық орны Облыс орталығы - Қызылорда қаласынан солтүстік-батысқа қарай 495 км-дей, Арал қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 105 км-дей жерде орналасқан. Тарихы 1904 жылы теміржол құрылысы кезінде негізі қаланған. Елді мекендегі халықтар теміржол саласында жұмыс жасаған. ХХ ғасырдың 50-жылдары елді мекенде алғаш бастауыш мектеп ашылған. Үкілісай ауылы 2005 жылдың наурыз айына дейін Қамыстыбас ауылдық округіне қарасты болып келді, қазіргі таңда Бекбауыл ауылдық округінің қарамағында. Халқы 1999 жылы тұрғындар саны 172 адам (91 ер адам және 81 әйел адам) болса, 2009 жылы 223 адамды (126 ер адам және 97 әйел адам) құрады. Елді мекенде 14 қызметкер бар 1 фельдшерлік-акушерлік мекеме орналасқан. Халықтың басым бөлігі теміржол саласында жұмыс жасайды. Дереккөздер
Маржанбұлақ ауылдық округі

Маржанбұлақ ауылдық округі — Ақтөбе облысы Алға ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Маржанбұлақ, Қайыңдысай ауылдары кіреді. Орталығы – Маржанбұлақ ауылы. Тарихы 2007 жылы Берёзовка ауылы Қайыңдысай, 2008 жылы Прогресс ауылы Маржанбұлақ ауылы болып өзгертілді. 2019 жылы Қарағандысай ауылы таратылды. Халқы 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 3732 адамды (1923 ер адам және 1809 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Алтай батыр ауылы

Алтай батыр — Ақтөбе облысы Байғанин ауданындағы ауыл, Сарытоғай ауылдық округі орталығы. Географиялық орны Аудан орталығы - Қарауылкелді ауылынан оңтүстікке қарай 51 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы тұрғындар саны 1220 адам (631 ер адам және 589 әйел адам) болса, 2009 жылы 1060 адамды (555 ер адам және 505 әйел адам) құрады. 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 827 адамды (426 ер адам және 401 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Торреон

Торреон (исп.&#x20; Torreón ) — солтүстік Мексиканың Коауила штатындағы қала. Қаланың негізі 1893 жылдың 25 қыркүйегінде қаланған. Коауила шет аймағының оңтүстік-батысында, Дуранго штатының шекарасында орналасқан. Муниципалитеттің аумағы — 1947,7 кв.км., биіктігі — 1000 м. Температура қаңтар айында 0°С-ға дейін төмендесе, шілдеде +43 °C-ға дейін көтеріледі. Торреон муниципалитетінің халық саны — 577477 адам, оның ішіндегі 548723 адам қаланың шетінде өмір сүреді. Торреон қаласының халық саны Матаморос, Гомес Паласио, Лердо қала маңы аймақтарымен қоса алғанда 1,1 млн адамды құрайды. Бұл Торреон қала агломерациясын Мексикада үлкендігі бойынша тоғызыншы орынға қояды. Торреонда мемлекет бойынша сапарлар және АҚШ-пен халықаралық байланыс жасалатын Франсиско Сарабиа халықаралық әуежайы орналасқан. Қалада атақты «Сантос Лагуна » футбол командасы, бейсбол және баскетбол бойынша жоғары лигадағы — «Лос Вакерос» пен «Лос Альгодонерос» командалары негізденеді. Дереккөздер