kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Қазақстан КП Қостанай облыстық комитеті

Қазақстан КП Қостанай облыстық комитеті — Қазақстан КП Қостанай облыстық партия ұйымының басқару органы (1937-1991). Қостанай облысы 1936 жылы 29 шілдеде Қазақ АКСР Қарағанды облысы аумағының бір бөлігінде құрылды; 1936 жылдың 5 желтоқсанында — Қазақ КСР құрамына кірді. Орталығы — Қостанай қаласы. 1960 жылдың 26 желтоқсанынан 1965 жылдың 16 қазанына дейін Көкшетау, Павлодар, Солтүстік Қазақстан және Целиноград облыстарымен бірге Тың өлкесінің құрамында болды. Қазақстан КП Қостанай облыстық комитетінің бірінші хатшылары ;СТАЛЛИНІҢ ЗАМАНЫНДА (1925-1953 жж.) *02— ??.1937: Артавазд Саакянц * 1937: Николай Кузнецов * 1937— 23.05.1938: Петр Богданов * мамыр 1938— қыркүйек 1938: Мәмекбай Бисопанұлы * 1939— 08.1939: Михаил Алешин * 08.1939— күз 1941: Николай Журин * күз 1941— 1944: Владимир Мельников * 1944—1947: Михаил Золотухин * 1947—1948: Виктор Козлов * 1948—1954: Сағалбай Жанбаев ;ХРУЩЕВТЫҢ ЗАМАНЫНДА (1953-1964 жж.) * 01.1954— 01.1959: Иван Храмков * 01.1959— 12.1962: Андрей Бородин * 12.1962— 12.1964 (ауылдық): Андрей Бородин ;БРЕЖНЕВТІҢ ЗАМАНЫНДА (1964-1982 жж.) * 12.1964— 04.1981: Андрей Бородин * 04.1981— 10.09.1988: Василий Демиденко ;ГОРБАЧЕВТЫҢ ЗАМАНЫНДА (1985-1991 жж.) * 10.09.1988— 7.09.1991: Николай Князев Тағы қараңыз * Облыс әкімі Әдебиет * РСДЖ(б)П, РК(б)П, БК(б)П, КОКП орталық комитеті: Тарихи-өмірбаяндық нұсқаулық / Құрас. Ю. В. Горячев. М., 2005.
Қазақстан КП Жезқазған облыстық комитеті

Қазақстан КП Жезқазған облыстық комитеті — 1973-1991 жылдары Қазақ КСР-дегі аймақтық партиялық басқару органы. Жезқазған облысы Қазақ КСР құрамында 1973 жылы 20 наурызда Қарағанды облысының оңтүстік бөлігінен құрылды. Орталығы — Жезқазған қаласы. 1997 жылы 3 мамырда Жезқазған облысы таратылып, аумағы Қарағанды облысына қосылды. Облыстық комитеттің бірінші хатшылары * 04.1973-11.1982 Константин Лосев * 11.1982-23.01.1988 Николай Давыдов * 23.01.1988-29.12.1990 Евгений Ежиков-Бабаханов * 29.12.1990-7.09.1991 Юрий Груздев Тағы қараңыз * Облыс әкімі Әдебиет * РСДЖ(б)П, РК(б)П, БК(б)П, КОКП орталық комитеті: Тарихи-өмірбаяндық нұсқаулық / Құрас. Ю. В. Горячев. М., 2005.
Қазақстан КП Маңғыстау облыстық комитеті

Қазақстан КП Маңғыстау облыстық комитеті — Қазақ КСР партиялық басқарудың аймақтық органы (1973-1988 және 1990-1991). Маңғыстау облысы Қазақ КСР құрамында 1973 жылы 20 наурызда Гурьев облысының оңтүстік бөлігінен құрылды. Орталығы – Шевченко қаласы. 1988 жылы 2 маусымда облыс таратылып, аумағы Гурьев облысына қайтарылды. 1990 жылы 17 тамызда Маңғыстау облысы қайтадан құрылды. Орталығы – Шевченко қаласы. Маңғыстау обкомының бірінші хатшылары (1973-1988) * 1973—1980 Тұтқабай Әшімбайұлы * 1980-15.11.1985 Саламат Мұқашұлы * 15.11.1985-06.1988 Юрий Казаченко Маңғыстау обкомының бірінші хатшылары (1990—1991) * 08.1990-09.1991 Федор Новиков Тағы қараңыз * Облыс әкімі Әдебиет * РСДЖ(б)П, РК(б)П, БК(б)П, КОКП орталық комитеті: Тарихи-өмірбаяндық нұсқаулық / Құрас. Ю. В. Горячев. М., 2005.
Қазақстан КП Оңтүстік Қазақстан облыстық комитеті

Қазақстан КП Оңтүстік Қазақстан (1962 кейін Шымкент) облыстық комитеті — БК(б)П (1932-1937), Қазақстан КП (1937-1991) Шымкент облыстық партия ұйымының басқару органы. 1932 жылы 10 наурызда Қазақ АКСР-нің алғашқы 6 облысының ішінде орталығы Шымкент қаласы болып табылатын Оңтүстік Қазақстан облысы құрылды. 1936 жылдың 5 желтоқсаны — Қазақ КСР құрамына кірді. Шағындап қайта ұйымдастыру барысында облыс аумағынан Қызылорда (1938 жылы 15 қаңтар) және Жамбыл (1939 жылы 14 қазан) облыстары бөлініп шықты. 1962 жылдың 3 мамырынан 1964 жылдың 1 желтоқсанына дейін Қызылорда және Жамбыл облыстарымен бірге Қазақ КСР Оңтүстік Қазақстан өлкесінің құрамында болды. Оңтүстік Қазақстан обкомының бірінші хатшылары (1932-1962) * 1932-1934 Рубен Восканов * 1934-1937 Василий Лазарев * 1937 Әбілқайыр Досов * 1937-1938 Біржан Манкин * 1938-1944 Никита Нечаев * 1944-1947 Хабир Пазиков * 1947-1952 Мұхамеджан Ерлепесов * 1952-1953 Мінайдар Салин * 1953-01.1954 Нұрдәулет Күзембайұлы * 02.1954-05.1955 Жұмабай Шаяхметұлы * 1955-1959 Ысмайыл Юсупов * 1959-3.05.1962 Виктор Макаров Шымкент обкомының бірінші хатшылары (1962-1991) * 3.05.1962-1962 Виктор Макаров * 1962-1963 Василий Ливенцов * 1963-12.1964 (ауылдық) Василий Ливенцов * 12.1964-1972 Василий Ливенцов * 1972-25.04.1978 Аманолла Рамазанов * 25.04.1978-10.07.1985 Асанбай Асқарұлы * 10.07.1985-18.04.1987 Рысбек Мырзашұлы * 16.05.1987-25.11.1988 Қасым Төлебеков * 25.11.1988-13.05.1990 Валерий Темірбаев * 13.05.1990-7.09.1991 Сергей Терещенко Тағы қараңыз * Облыс әкімі Әдебиет * РСДЖ(б)П, РК(б)П, БК(б)П, КОКП орталық комитеті: Тарихи-өмірбаяндық нұсқаулық / Құрас. Ю. В. Горячев. М., 2005.
Қазақстан КП Торғай облыстық комитеті

Қазақстан КП Торғай облыстық комитеті — Қазақ КСР партия басқармасының аймақтық органы (1971-1988 және 1990-1991). Торғай облысы Қазақ КСР құрамында 1970 жылы 23 қарашада Қостанай және Целиноград облыстарының бір бөлігінен құрылды. Орталығы – Арқалық қаласы. 1988 жылы 2 маусымда облыс таратылып, аумағы Қостанай және Целиноград облыстарының құрамына енді. 1990 жылы 17 тамызда қайта құрылды. Қазақстан КП Торғай облыстық комитетінің бірінші хатшылары * 01.1971-01.1978 Сәкен Құсайынұлы * 01.1978-29.01.1985 Еркін Әуелбеков * 29.01.1985-2.06.1988 Оразбек Қуанышев * 1990-7.09.1991 Кенжебек Үкин Тағы қараңыз * Облыс әкімі Әдебиет * РСДЖ(б)П, РК(б)П, БК(б)П, КОКП орталық комитеті: Тарихи-өмірбаяндық нұсқаулық / Құрас. Ю. В. Горячев. М., 2005.
Бассари

Бассари - африкалық этникалық қауымдастықтардың бірі, тенда тектес халықтар тобына кіреді. Бассари халқының екі негізгі тобы бар - каселе және тоботе. Қоныстану аймағы – Гамбия, Гвинея, Сенегал, Гвинея-Бисау. Саны 40 мың адам. Тілі Нигеро-Кордофан отбасының гур тобының басари тілінде сөйлейді; диалектілері: касселе және тотботе. Діні Бассарилердің көпшілігі дәстүрлі нанымдарды ұстанады, кейбіреулері сүнниттік мұсылмандар, католиктік христиандар, еврейлер бар. Кәсібі Бұрынғы уақытта ұсталық өнері болған. Қазір қолмен атқарылатын егіншілік (ямс, тары, құмай, жүгері, фонио, бұршақ дақылдары, көкөністер) және мал шаруашылығы (ірі қара және ұсақ мал, шошқа). Қолөнерге керамика, көркем ағаш оюы және піл сүйегі жатады. Өмір салты Дәстүрлі қоғамдық ұйымның негізін ауылдық және көпбалалы қауымдар, патрилинейлік рулар құрайды. Отарлауға дейінгі кезеңде тұрмыстық құлдық болды. Неке вирилокальды, көп әйел алу кездеседі. Елді мекендері ықшам, дәстүрлі тұрғын үйлері – конус тәрізді саман төбесі бар, жерден 30-40 см биіктікте орналасқан (судың өтуінен қорғау үшін) кіреберісі бар дөңгелек үйшік. Дәстүрлі киімдер (денені орайтын мата) еуропалық киімдермен ығыстырылған. Негізгі тағам - өсімдік тектес тағамдар (жарма, бұқтырылған, қуырылған, қайнатылған және пісірілген ямс және пальма майы, ащы дәмдеуіштер қосылған бұршақ) және ет. Дереккөздер
Қазақстан КП Солтүстік Қазақстан облыстық комитеті

Қазақстан КП Солтүстік Қазақстан облыстық комитеті — Қазақстан КП Солтүстік Қазақстан облыстық партия ұйымының басқару органы (1936-1991). 1932 жылы 10 наурызда Қазақ АКСР-нің алғашқы 6 облысының ішінде орталығы Петропавл қаласында болған Қарағанды облысы құрылды; 1936 жылы 29 шілдеде облыс аумағын шағындап қайта ұйымдастыру барысында Солтүстік Қазақстан және Қостанай облыстары бөлініп, орталық Петропавлдан Қарағандыға көшірілді. 1936 жылдың 5 желтоқсанынан бастап — Қазақ КСР құрамына кіреді. Орталығы — Петропавл қ. 1960 жылдың 26 желтоқсанынан 1965 жылдың 16 қазанына дейін Көкшетау, Қостанай, Павлодар, Целиноград облыстарымен бірге Тың өлкесінің құрамында болды. Қазақстан КП Солтүстік Қазақстан облыстық комитетінің бірінші хатшылары ;СТАЛИННІҢ ЗАМАНЫНДА (1925-1953 жж.) * 07.1936— 03.3.04.1937: Максим Аммосов * 3.04.1937— 1937: Сұлтан Сегізбайұлы * 1937—1938: Николай Кузнецов * 1938—1939: Нұрмұхамед Бозжанов * 1939—1940: Иван Шеренгин * 1940/01.1941— 1944: Василий Николаев * 1944—1945: Никита Нечаев * 1945—1948: Григорий Мельник * 1948—1953: Николай Бобров ;ХРУЩЕВТЫҢ ЗАМАНЫНДА (1953-1964 жж.) * 1954—1956: Алексей Попадько * 1956— 01.1958: Григорий Бойкачев * 01.1958— 1963: Николай Журин * 01.1963— 12.1964 (ауылдық): Кузьма Подгорбунский ;БРЕЖНЕВТЫҢ ЗАМАНЫНДА (1964-1982 жж.) * 12.1964— 11.1965: Кузьма Подгорбунский * 11.1965— 04.1981: Василий Демиденко * 04.1981— 27.04.1988: Владимир Степанов ;ГОРБАЧЕВТЫҢ ЗАМАНЫНДА (1985-1991 жж.) *27.04.1988— 7.09.1991: Святослав Медведев Тағы қараңыз * Облыс әкімі Әдебиет * РСДЖ(б)П, РК(б)П, БК(б)П, КОКП орталық комитеті: Тарихи-өмірбаяндық нұсқаулық / Құрас. Ю. В. Горячев. М., 2005.
Көкарт

Көкарт — Қырғызстанның Жалалабат облысы Созақ ауданындағы өзен. Қарадария өзенінің оң саласы. Ұзындығы 105 км, су жинайтын алабы — 1370 км². Жылдық орташа шығыны 18,3 м³/с. Қар-жаңбырбен толады. Ол Ферғана жотасының оңтүстік-батыс беткейлерінен бастау алады. Ең ірі салалары: Қызылсу, Өрімбасы, Қараалма, Шанет. Сәуірден тамызға дейін су тасиды. Мамырдағы орташа максималды шығын 58,8 м³/с, ең азы қаңтарда 5,43 м³/с. Әдебиет *
Сол жақ Күрті каналы

Сол жақ Күрті каналы – Күрті өзенінің аңғарына салынған су арнасы. Географиялық орны Алматы облысы Қарасай жəне Жамбыл аудандары жерінде орналасқан. Гидрологиялық сипаты Жалпы ұзындығы 76 км, ені 10–12 м, тереңдігі 8–15 м. Су сыйымдылығы 102 млн. м 3 . Бастауын Күрті бөгенінен алады. Арна арқылы 23,4 мың га жер суғарылып, 100 мың га жер суландырылады. Дереккөздер
Беджа (халық)

Бежа (бедауйе, бедавир) — Суданның солтүстік-батысында, Мысырда, Эритреяда тұратын кушит тобының халқы. Суданда Ніл мен Қызыл теңіз жағалауы аралығында (1,75 млн адам), Мысырда Қызыл теңіз жағалауында (20 мың адам), Эритреяның солтүстік-батысында Барка өзені алабында (80 мың адам) тұрады. Жалпы саны 1850 мың адам. Тілі Бишарин, хадендуа - семит-хамит тілдерінің кушит тармағының бедауйе тілінде сөйлейді, бени-амерлер - семит тобындағы тигр тілінде сөйлейді. Бежалардың едәуір бөлігі араб тілін де біледі. Діні Діни ұстанымы бойынша бежалар - сүнниттік мұсылмандар. Тарихы Тайпаның қазіргі өкілдері көне мысырлықтардың тікелей ұрпақтары екенін ескерсек, аты аңызға айналған Рамзес немесе патшайым Нефертити, тіпті Клеопатра тұсында олардың ата-бабаларының мал баққанын елестеткен жөн. Бежалар ежелгі грек және рим тарихшыларына біздің дәуірімізге дейінгі 6-3 ғасырларда белгілі болды, оны тарихи ескерткіштер бойынша бағалауға болады. Ескі және жаңа дәуірлер тоғысында Бежа өте қуатты мемлекетке айналды, тіпті Ніл жағалауындағы үлкен қаланы басып алып, өз мемлекетін құрды. Бірақ христиандықтың таралуына байланысты пұтқа табынушы малшылар билікті ұстай алмады, біздің эрамыздың IV ғасырында олар қайтадан әдеттегі өмір салтына оралды. XVIII ғасырда түріктер мен еуропалықтар өз территориясында соғысқан кезде халық ауыр соғысқа кірісуге мәжбүр болды. Ең қызығы, беджалар ішінде екіге бөлініп, біреулер бір жаққа, біреулер екінші жаққа кетті. Бірақ барлық тарихи қиыншылықтарға қарамастан, ежелгі адамдар өздерінің бірегей тілі мен мәдениетін сақтап қалды. Кәсібі Бежа халқы ғасырлар бойы малдары мен түйелерімен шөлдің ұлан-ғайыр жерлерін басып өтті. Олар сүт, май және ет өндіреді, бұл олардың негізгі тағамдық өнімі болып табылады. Көшпелі бежа топтары түйе, қой және ешкі өсіреді. Отырықшы бежа топтары зебу малын өсіреді. Көшпелі бежалар салыстырмалы түрде қысқа қашықтыққа көші-қон жасайды, олар ауыл шаруашылығымен нашар байланысты. Қолөнерден - былғары (тері өңдеу, былғары өңдеу), теріден, ағаштан тұрмыстық ыдыс жасау, тоқу, металл өңдеу дамыған. Өмір салты Бежалар патриархалдық-генеологиялық байланыстарға негізделген тайпалық құрылымды сақтайған, әлеуметтік және жастық байланыстар да бар. Туыстық есеп патрилинейлік, неке вирилокалды. Көшпелілердің дәстүрлі баспанасы – ағаш бұтақтардан немесе арқанмен байланған сырықтардан құрастырылған, матамен, төсеніштермен, терілермен жабылған төртбұрышты жылжымалы шатыр. Көшу кезінде шатырды жүк түйелері тасымалдайды, шатырды бөлшектеп, әйелдер орнатып, жинайды. Отырықшы бежаның баспанасы – домалақ немесе төртбұрышты, шатыры конустық лашық. Ерлерге арналған дәстүрлі киім ақ мақта матадан тігіледі, кең шалбар мен ұзын кең көйлектен тұрады, оның үстіне қазір еуропалық күрте немесе жилет киеді. Бежалар сәлде киіп, аяқтарына былғары сандал киеді. Әйелдер киіміне қара түсті мақта көйлек, шаровар (кең шалбар) және шәлі кіреді. Негізгі тағамы сүт (түйе, ешкі, сиыр сүті, көбіне қышқыл, сүт өнімдері) және көкөністер (әртүрлі дәмдеуіштері бар жарма), етті сирек жейді. Балықты Қызыл теңіз жағалауындағы абабде тобы ғана пайдаланады. Дереккөздер
Бемба

Бемба (бавемба, вавемба, муемба, авемба) — Замбияның солтүстігінде және Конго Демократиялық Республикасының шекаралас аймақтарында тұратын халық. Жалпы саны 3,3 миллион адам. (2001). Конго Демократиялық Республикасы (300 мың адам), Танзанияда (45 мың адам), Малавиде (167 мың адам) және Зимбабведе (23 мың адам) тұрады. Тілі Тілі чибемба тілі, банту тілдер отбасының орталық тобына жатады. Ең маңызды диалектілері: бомба, лембуэ, ломота, нгома, неси. Жазуы латын әліпбиіне негізделген. Діні Бембалардың көпшілігі жергілікті дәстүрлі нанымдарды сақтайды, кейбіреулері христиандар. Тарихы Қазіргі Замбияда «Бемба» сөзінің бірнеше мағынасы бар. Ол қай жерде тұратынына қарамастан, мысалы, қалалық жерлерде немесе бастапқы ауылдық Бемба аймағында тұратынына қарамастан, Бембадан шыққан адамдарды көрсете алады. Екінші жағынан, ол "он сегіз түрлі этникалық топтарды" қамтитын, олар Бембамен бірге матрилинальды - матрифокальды фермерлердің тығыз байланысты этнолингвистикалық кластерін құрайды. Бембаның тарихнамасы 1484-1485 жылдардағы португал экспедициясы бастаған 15 ғасырдан басталады. Диего Кэманың (Диого Као деп те аталады) қолбасшылығымен, содан кейін еуропалықтар алдымен Конго өзенінің сағасымен байланыс жасап, Конго патшалығымен өзара әрекеттесті. Ол кезде Конгоның билеуші ​​монархы Нзинга Нкуву болды. Мвене Конго VII Нзинга а Нкуу 1491 жылы португал королінің есімі Джоао I (Джон I) ретінде шоқыну рәсімінен өтті. Мвене Конго Нзинга 1506 жылы қайтыс болып, оның ұлы Мвэмба Нзинга (Нзинганың ұлы Мвемба) мұрагері болды. Қазіргі Читимокулу, Читимукулу Каньянта-манга II, Читимукулу тағында 38-ші болып табылады. Ол таққа 2013 жылы тамызда келіп, 2015 жылы 31 шілдеде тәж киді. Кәсібі Негізгі кәсібі – егіншілік (тары, құмай, маниок), дегенмен, көптеген Бемба ешкі, қой және басқа да малдарды өсіреді . Бембаның едәуір бөлігі тау-кен кәсіпорындарында жұмыс істейді. Дәстүрлі қолөнерден - ағаш ою, үйлерді түрлі-түсті бояу, темір балқыту, керамика, тоқу, музыкалық аспаптар жасау дамыған. Өмір салты Типтік елді мекендері – 30-50 домалақ үйшіктерден тұрады. Дәстүрлі киімдері - талшықтардан жасалған алжапқыштар киіп, әйелдер металл білезіктер, орман жидектерінен немесе дәндерден жасалған моншақтар таққан. Дәстүрлі тағамының негізі - көкөністер, балық, сиректеу ет дәмдеуіштері қосылған ботқа және тары сырасы. Дереккөздер
Уолтер Миттидің жұмбақ өмірі

«Уолтер Миттидің жұмбақ өмірі» — Бен Стиллердің 2013 жылы түсірген фильмі, басты рөлді өзі сомдайды. Фильм желісінің негізін Джеймс Тёрбердің сол аттас әңгімесі құрайды. 1947 жылғы фильмнен кейін осы әңгімеге негізделген екінші кинотуынды. Сюжет Life журналының сандық нұсқаға ауысуымен байланысты редакцияда қысқартулар күтілуде. Соңғы басылып шығатын нөмірдің мұқабасына аңызға айналған фотографтың түсірген суреті қойылуы керек. Алайда бұған жауапты негатив шығарушы Уолтер Митти сол суретті таба алмай қойды. Басқа амал таппай, ол Жердің кез келген нүктесінде болуы мүмкін фотографты іздеуге аттанады. Рөлдерде Дереккөздер
Пәкентай Арапов ауылы

Пәкентай Арапов (1999 жылға дейін – Еңбекші) — Түркістан облысы Арыс қалалық әкімдігіне қарасты Ақдала ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Арыс қаласынан шығысқа қарай 9 км-дей жерде орналасқан. Халқы Дереккөздер
Ақын Жақып ауылы

Ақын Жақып — Түркістан облысы Арыс қалалық әкімдігіне қарасты Ақдала ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2023 жылы таратылды. Географиялық орны Арыс қаласынан батысқа қарай 45 км-дей жерде орналасқан. Халқы Дереккөздер
Тақыркөл (Түркістан облысы)

Тақыркөл — Түркістан облысы Арыс қалалық әкімдігіне қарасты Ақдала ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2023 жылы таратылды. Географиялық орны Арыс қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 48 км-дей жерде орналасқан. Халқы Дереккөздер
Тоғайлы (Түркістан облысы)

Тоғайлы — Түркістан облысы Арыс қалалық әкімдігіне қарасты Ақдала ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2023 жылы таратылды. Географиялық орны Арыс қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 47 км-дей жерде орналасқан. Халқы Дереккөздер
Күркіреуік (Үлбі тармағы)

Күркіреуік (басқаша атауы Громотуха) — Қазақстандағы Шығыс Қазақстан облысының солтүстігіндегі тау өзені. Тынық өзенімен қосылатын жерінде Үлбі өзенін құрайды. Риддер қаласына жақын жерде ағып жатыр. Ол Иванов жотасының оңтүстік беткейінен және Үлбі жотасының солтүстік-батыс беткейінен Оң және Сол Күркіреуік деп аталатын көптеген өзендер мен бұлақтардан бастау алады. Кіші Үлбі өзені ағынының бір бөлігі өзеннің жоғарғы ағысына беріледі, ал Лениногорск каскадының Хариузовская және Тишинская СЭС-і өзеннің төменгі ағысында орналасқан. Дереккөздер
Тынық (Үлбі тармағы)

Тынық (басқаша атауы Тихая) — Қазақстанның Шығыс Қазақстан облысындағы өзен. Журавлиха және Филипповка өзендерінің қосылуынан қалыптасады, бастауы Риддер қаласының аумағында орналасқан. Күркіреуік өзенімен қосылып Үлбі өзенін құрайды. Риддер қаласының солтүстік шетімен қалалық үйінді мен «Қазмырыш» АҚ өнеркәсіптік түсті металлургия нысандарының арасымен ағады. Өзен жақын жердегі шахталардың үйінділерінен суға түсетін ауыр металл қосылыстарымен (марганец, мырыш, мыс) қатты ластанған. 1937 жылы өзенде Үлбі су электр станциясы салынды, оның негізінде 1954 жылдан бастап Лениногорск су электр станциялар каскады жұмыс істейді. 1979 жылы болған ірі су тасқынынан және 1985 жылғы басқа да бірқатар апаттардан кейін Үлбі СЭС-і тоқырауға ұшырады, бірақ 2016 жылдан бастап ауқымды қайта құрудан кейін қайтадан жұмысын жалғастыруда. Дереккөздер
Қарақат Башанова

Қарақат Башанова (11 наурыз 2008, Рысқұлов, Талғар ауданы, Алматы облысы, Қазақстан) — қазақтың жас әншісі. 2020 жылы «Junior Eurovision 2020» ән байқауында «Forever» әнімен Қазақстанның атынан өнер көрсетіп, 2-орынды иеленді. Ән байқауы 2020 жылдың қараша айында Польшаның Варшава қаласында орын алды. Күләш Байсейітова атындағы дарынды балаларға арналған мектепте оқиды. Вокалмен бес жасынан бастап айналысады, фортепиано мен скрипкада ойнайды. «Балалар дауысы 2018» республикалық байқауының финалисі, «Бақытты бала 2019» фестивалінде 3-орын алды. Junior Eurovision-ге қатысуы Junior Eurovision ән байқауының 2020 жылғы шығарылымында Қазақстан атынан қатысты. Жарыс Польшада өткенімен, пандемияға байланысты Қарақат Башанова Польшаға бармай Қазақстандағы студиядан қатысты. Ол «Forever» (Мәңгілік) әнін орындап, 152 ұпай (83 ұпай әділқазылардан+62 ұпай көрермендердің дауысынан) жинады және екінші орынға ие болды. Жас орындаушы өз әнін 7 жасында айырылған әкесіне арнаған. Осы өлеңді композитор Хамит Шаңғалиев шығарған. Ән байқауы үшін түсірілген бейнебаянда қызы мен әкесінің түрлі кезеңдегі өмір тарихы көрсетіледі. Кейінгі мансабы 2022 жылдың күзінде Қарақат Бакуде өткен ислам елдері арасындағы байқауда Үзембаеваның «Дударай» атты композициясын орындап, 3-орын алды. Сондай-ақ жас композиторлар арасындағы Prima Nota Fest байқауында арнайы номинация бойынша марапатталды. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [https://junioreurovision.tv/participant/karakat-bashanova-2020 Junior Eurovision 2020 байқауындағы Қарақат Башанованың профилі] *
Мейірім Төлегенұлы Нұрсұлтанов

Мейірім Төлегенұлы Нұрсұлтанов (27 шілде 1993, Аягөз, Шығыс Қазақстан облысы, Қазақстан) — қазақстандық боксшы, ХДСШ, 2014 жылғы Қазақстан чемпионы, 2015 жылғы Дүниежүзiлiк бокс сериясының (WSB) чемпионы. Орта салмақтағы кәсіпқой боксшы (middleweight). Америка Құрама Штаттарында жеңіліссіз өткен тоғызыншы жекпе-жекте NABF Junior Middleweight чемпиондық белбеуін жеңіп алды (2018). Әуесқойлар арасындағы Азия-2013 және 2013 жылғы әлем чемпионы — Мерей Ақшаловтың інісі. Өмірбаяны «Менің ағам әрқашан менің кумирім болды. Мен оның қадамдарын үнемі бақылайтынмын. Ол тамаша боксшы. Бокс — нағыз спорт түрі. Әр адам өзін және отбасын қалай қорғау керектігін білуі керек». — Мейірім Нұрсұлтанов. Мейірімнің боксшы болып қалыптасуында оның ағасы, Азия-2013 және 2013 жылғы әлем чемпионы (64 келі салмақта) Мерей Ақшалов басты рөл атқарды. Содан бері әуесқойлық деңгейде Нұрсұлтанов 250-ге жуық жекпе-жек өткізді. Әуесқой айқастарындағы мансабы 2009 жылдың қараша айында 16 жасар Нұрсұлтанов Орал қаласында өткен 64 келі салмақтағы 1992-1993 жылдардағы жастар арасындағы Қазақстан чемпионатында жеңімпаз атанып, Азия чемпионатына жолдама алды. 2010 жылдың наурыз айында Тегеран қаласында (Иран) 64 келі салмақта жастар арасында Азия чемпионы атанды. 2012 жылы 19 жастағы Нұрсұлтанов 69 келі салмақта Астанада өткен бокстан ересектер арасындағы Қазақстан чемпионатының қола жүлдесін жеңіп алды, осы салмақта Қазақстан Республикасының чемпионы болып одан кейін сол жылы әлем және Азия чемпионы болып Данияр Елеусінов атанды. Ол 2014 жылдың желтоқсан айында Тараз қаласында 75 келі салмақта финалда оңтүстікқазақстандық Нұрзат Сабировты ұтып, Қазақстан чемпионы атанды. «Astana Arlans» Дүниежүзілік бокс сериясының (WSB) «Astana Arlans» қазақстандық жартылай кәсіпқой командасына шақырылды. 2015 жылғы маусымның басты кейіпкерлерінің біріне айналды. Ол 75 келіге дейінгі салмақ дәрежесінде барлық жекпе-жекте жеңіске жетіп, финалда «Cuba Domadores» командасынан кубалық Лопес Кардонаны (3:0) сенімді түрде ұтып, «Astana Arlans» екінші рет WSB чемпионы атанды. Кәсіби мансабы 2016 жылы 23 жастағы боксшы кәсіпқойға ауысу туралы шешім қабылдап, Кэти Дува басқаратын Main Events компаниясымен келісімшартқа отырды. Боксшының менеджері Эгис Климас ресейлік Сергей Ковалев пен украиналық Василий Ломаченко мен Александр Усиктің ісімен де айналысады. Жаттықтырушысы: Роберто Гарсиа. Жаттығу алаңы Окснард, Калифорния, АҚШ. Ол жерлесі Мадияр Ашкеевпен бір командада жаттығады. Ол 2016 жылы 19 қарашада АҚШ-тың Лас-Вегас қаласында Сергей Ковалев - Андре Уорд жекпе-жегінің андеркартында дебюттік жекпе-жегін өткізіп, бірауыздан қабылданған шешіммен (60:54, 60:54, 60:54) 6 раундта Генри Бекфордты жеңді. Екі жылдан кейін, 2018 жылы 13 қазанда Лас-Вегаста (АҚШ) өзінің тоғызыншы жеңіліссіз жекпе-жегінде ол төрешілердің бірауыздан қабылданған шешіммен (80:71, 80:71, 80:71) афроамерикалық Джамар Фриманды (15-6-2) жеңіп, NABF Солтүстік Америка чемпионы атағын жеңіп алды. Кәсіби жекпе-жек кестесі Дереккөздер
Жайна Құрманбекқызы Шекербекова

Жайна Құрманбекқызы Шекербекова (17 желтоқсан 1989, Шымкент, Қазақ КСР) — қазақстандық спортшы (әйелдер боксы). Мансабы Шымкентте жаттығады (бапкері — Виктор Ничай). Жайнаның алғашқы ірі бастамасы 2009 жылғы Азия ойындары болды, онда Жайна жеңіс тұғырынан бір қадам қалды. Қазақстан чемпионы (2013, 2014). 2013 жылы Феликс Штаммды (Польша) еске алуға арналған халықаралық турнирде жеңімпаз атанды. Азия чемпионы (2010). Жазғы Азия ойындарының күміс жүлдегері (2014). 2016 жылғы әлем чемпионатының қола жүлдегері. Жеңіп алған жүлде Жайнаға 2016 жылғы Олимпиадаға лицензия берді. Рио-де-Жанейродағы Олимпиада ойындарына қатысқан Жайна ширек финалда 2008 жылғы әлем чемпионы француз Сара Урамунға қарсы өнер көрсетті. Отандасымыз лайықты қарсылық көрсете алмай, жекпе-жектен шығып қалды. 2017 жылғы Қазақстан чемпионатында финалда Назым Қызайбайдан ұтылып, 2017 жылы Вьетнамда өтетін Азия чемпионатына дайындалу үшін Қазақстан құрамасына кірмей қалды. Қазақстан Республикасының халықаралық дәрежедегі спорт шебері. 2018 жылдың 24 қарашасында Үндістанда өткен әйелдер арасындағы бокстан 10-әлем чемпионатында Жайна финалдық кездесуде кәріс спортшысы Пан Чхол Мимен кездесіп, оған 0:5 есебімен есе жіберіп, жекпе-жекті күміс жүлдемен аяқтады. Сілтеме * [http://confederation.kz/ru/box/team/person/shekerbekova-zhaina Жайна Шекербекова] * [http://www.kfb.kz/rus/boxers/34 Жайна Шекербекова] * [https://www.olympedia.org/athletes/130869 Olympedia]
Бена (халық)

Бена (вабена) — Танзанияның оңтүстік-шығысындағы Руфиджи және Үлкен Руаха өзендерінің бассейндеріндегі банту тобының халқы (Иринга аймағы). Халқы 693 мың адам. (2005). Хехе, поло (погоро), сангу, матумби, денденуле халықтарына жақын. Тілі Олар бена-кинга тілінде сөйлейді. Діні Беналар дәстүрлі нанымдарды, католицизмді және исламды ұстанады. Кәсібі Дәстүрлі кәсіптері – қолмен атқарылатын егіншілік (маниок, күріш, жүгері, тары-элевсина, тәтті картоп, бұршақ және басқа да көкөністер), сондай-ақ мал шаруашылығы (ұсақ мал). Дәстүрлі қолөнерден тоқу, киім-кешек пен ыдыс жасау, ағаш ою дамыған. Өмір салты Туыстық есеп патрилинейлік, неке патрилокалды. Әлеуметтік құрылым патриархалдық-тайпалық генеалогиялық байланыстар жүйесіне негізделген. Бена елді мекендері жаңбырлы маусымда су басқан өзен аңғарлары арасындағы төбелер мен биік тауларда орналасқан. Дәстүрлі тұрғын үйлері – төбесі тегіс, ауласы бар, қабырғалары қаңқалы, балшықпен сыланған төртбұрышты үй. Дәстүрлі киімдері – мата кесіндісі, ерлер үшін – ақ, әйелдердікі – ашық түсті. Қазіргі заманғы маталардан тігілген еуропалық киімдер кең таралған. Аяқ киімдері сандалдар. Негізгі тағамдары - өсімдік тектес тағамдар (жармалардан жасалған бұқтырылған тағамдар, көкөністер, шикі және пісірілген банандар, жемістер). Дереккөздер
Айдай Қуанышбекқызы Исаева

Айдай Қуанышбекқызы Исаева (19 сәуір 1989, Шымкент, Қазақ КСР) — Қазақстандық модель, «Шымкент аруы-2008», екінші Алматы вице-мисс 2013, «Қазақстан аруы-2013» сұлулық байқауының жеңімпазы, «Әлем аруы-2014» байқауының қатысушысы. Өмірбаяны Т.Тәжібаев атындағы №47 тарихи-гуманитарлық гимназияны бітірген. С. Д. Асфендияров атындағы Қазақ ұлттық медицина университетінің түлегі. Кардиолог. Гольф, волейбол, теннис, гимнастика, сондай-ақ халықтық және бал билерімен айналысады. Ол ізгі ниет елшісі және «Универсиада — 2017» елшісі. Болашақта қазақ ою-өрнектерімен өзіндік этникалық киім үлгісін жасауды жоспарлап отыр. 2014 жылы [https://www.youtube.com/watch?v=KqISDn3qK5Y Coca-Cola Novruz Kazakhstan] жарнамасына түсті. Ұлы Жүздің Ысты руынан шыққан. 2017 жылы қазақстандық әнші Ғазизхан Шекербековтің «Көріктім» әніне түсірген бейнебаянына түсті. 2018 жылы қазақстандық әнші Луинаның «Hey Yo!» әніне түсірген бейнебаянына түсті. 2022 жылы ұлттық сұлулық байқауының президенті және «Қазақстан аруы» жобасының келбеті болып тағайындалды. Жеке өмірі 2015 жылдың сәуір айында үш жыл бойы кездескен консалтингтік компанияның бас директоры және қайырымдылық қорының штаттан тыс президенті болып табылатын Мақсат Мамытханұлына тұрмысқа шықты. Алғашқы той Шымкентте өтті. Неке қию рәсімі 25 сәуірде Алматыдағы «Бақшасарай» салтанат сарайында өтті. Той көйлегі ретінде Айдай қазақстандық дизайнер Наил Байкүшіковтың киімін таңдады. Тойда Әлфина Насырова, Салтанат Бекжігітова, Әйгерім Үзембаева-Мырзагереева, Регина Вандышева және т.б. болды. Қыз жолдас болып «Әлем аруы-2014» байқауында танысып, дос болған «Ресей аруы-2014» — Юлия Алипова болды. 2015 жылы 6 қазанда Әл-Фараби есімді ұлды дүниеге әкелді. 2018 жылдың 29 қарашасында Алсу есімді қызды дүниеге әкелді. Дереккөздер
Әлфина Робертқызы Насырова

Әлфина Робертқызы Насырова (12 маусым 1988, Алматы, Қазақ КСР) — Қазақстандық модель, актриса, «Алматы аруы-2007» байқауының жеңімпазы, «Қазақстан аруы 2007» ұлттық сұлулық байқауының жеңімпазы. Өмірбаяны Қазақ отбасында дүниеге келген. Байқауда жеңімпаз атанған кезде Алматы технологиялық университетінде оқыды. Ұлты татар. Оның бойы 178 см, дене өлшемдері 90-60-90. Сұлулық байқаулары 2008 жылғы 13 желтоқсанда Нячангта (Вьетнам) өткен «Ғалам аруы-2008» және Йоханнесбургте (Оңтүстік Африка) өткен «Әлем аруы-2008» халықаралық сұлулық байқауының қатысушысы. Әлемнің үздік 15 аруының қатарына енді. Miss Globe International 2011 халықаралық сұлулық байқауында 4-вице-мисс атағын алды. Miss New World 2017 байқауында 3-орын алды. Дереккөздер
Шәкір Қарсыбайұлы

{{Мемлекеттік қайраткер - } }} Шәкір Қарсыбайұлы Қарсыбаев (1 шілде 1913, Сейтен ауылы, Ақмола облысы, Ресей империясы — 5 мамыр 1995) — кеңестік партия және мемлекет қайраткері, Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің төрағасы (1955-1959). Өмірбаяны 1939 жылдан бастап БК(б)П мүшесі. 1933 жылы Петропавл педагогикалық техникумын, 1948 жылы — БК(б)П ОК қарамағындағы жоғары партия мектебін, 1958 жылы — КОКП ОК қарамағындағы қайта даярлау курстарын бітірді. 1933-1935 жж. — «Қазалтын» тресінің оқу-жаттығу кешенінің оқытушысы. 1935-1936 жж. — Еңбекшілдер аудандық Кеңесі атқару комитетінің хатшысы (Қарағанды облысы). 1936-1937 жж. — ЖШҚӘ құрамында болды. 1937-1939 жж. — Еңбекшілдер аудандық Кеңесі атқару комитетінің хатшысы, төрағасының орынбасары (Солтүстік Қазақстан облысы). 1939-1940 жж. — Солтүстік Қазақстан облыстық Кеңесі атқару комитетінің хатшысы. 1940-1941 жж. — Қазақстан К(б)П Солтүстік Қазақстан облыстық комитеті кадр бөлімі меңгерушісінің орынбасары. 1941-1944 жж. — Солтүстік Қазақстан облыстық Кеңесі атқару комитеті төрағасының бірінші орынбасары. 1944 ж. — Қазақстан К(б)П Солтүстік Қазақстан облыстық комитетінің хатшысы. 1944-1945 жж. — Қазақстан К(б)П Көкшетау облыстық комитетінің екінші хатшысы. 1948-1951 жж. — Қазақстан К(б)П Шығыс Қазақстан облыстық комитетінің екінші хатшысы. 1951-1956 жж. — Қазақстан К(б)П – КП Талдықорған облыстық комитетінің бірінші хатшысы. 1955-1959 жж. — Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің төрағасы. 1958-1959 жж. — Қазақстан КП Ақтөбе облыстық комитетінің бірінші хатшысы. 1959-1962 жж. — Ақтөбе облыстық Кеңесі атқару комитетінің хатшысы, Қазақстан Компартиясы Ақтөбе облыстық комитеті қайта даярлау курстарының меңгерушісі. 1962 жылдан бастап зейнеткер атанады. Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің III, IV, V шақырылымдары депутаты болып сайланды. Марапаттары мен атақтары «Еңбек Қызыл Ту» орденімен, «1941-1945 жж. Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін», «1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысындағы Жеңіске отыз жыл», «ХШЖК алтын медалі», «Еңбек ардагері», «Владимир Ильич Лениннің туғанына 100 жыл мерекелік» медалдарымен және Республика Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамотасымен марапатталған. Сілтеме * [https://web.archive.org/web/20180223050904/http://www.knowbysight.info/KKK/04537.asp 1898-1991 ж. Коммунистік партия мен Кеңес Одағы тарихының анықтамалығы] Дереккөздер * Ашимбаев Д. Р. Кто есть кто в Казахстане. Биографическая энциклопедия. Алматы, 2008
Шәріп Дәуітбаев

{{Тұлға } { style="background:transparent" } }} Шәріп Дәуітбаев (1924 жылы, Орловка ауылы — 1953 жылы) — Қазақ КСР, Шығыс Қазақстан облысы, Марқакөл ауданы «Пограничник» ұжымшарының аға шопаны. Социалистік Еңбек Ері (1948). 1924 жылы Орловка (қазіргі Күршім ауданы, Шағанатты) ауылында шаруа отбасында дүниеге келген. Марқакөл ауданындағы «Пограничник» ұжымшарында шопан, аға шопан болып жұмыс істеген. Шәріп Дәуітбаевтың бригадасы бірнеше жыл жылқы өсіру жоспарын асыра орындады. 1945 жылы — 36 биеден 36 құлын, 1946 жылы — 53 биеден 53 құлын, 1947 жылы — 55 биеден 55 құлын алынды. Жылқы шаруашылығын дамытуда қол жеткізген табыстары үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі төралқасының 1948 жылғы 23 шілдедегі Жарлығымен оған Социалистік Еңбек Ері атағы Ленин ордені және «Орақ пен Балға» алтын медалімен бірге марапатталды. 1953 жылы қайтыс болды. Әдебиет * Герои Социалистического Труда — казахстанцы [Текст]. Т. 1. — Алма-Ата : Казахстан , 1969. * Шығыс Қазақстан облысы [Мәтін] : энциклопедия. — Алматы : Қазақ энциклопедиясы, 2014. -Дәуітбаев Шәріп: б. 315. Ссылки * [https://imena.pushkinlibrary.kz/kz/social-hero-kz/1728-.html Дәуітбаев Шәріп], Шығыс Қазақстан: танымал есімдер/ А.С.Пушкин атындағы Шығыс Қазақстан кітапханасы Дереккөздер
Сартық Шоқақов

{{Тұлға } { style="background: transparent" } }} Сартық Шоқақов (1888 жылы, Орловка ауылы — қайтыс болған уақыты белгісіз) — Қазақ КСР, Шығыс Қазақстан облысы, Марқакөл ауданы «Шекарашы» ұжымшарының аға табыншысы. Социалистік Еңбек Ері (1948). Өмірбаяны 1888 жылы Орловка (қазіргі Күршім ауданы, Шағанатты) ауылында шаруа отбасында дүниеге келген. 1930 жылы Марқакөл ауданының «Шекарашы» ұжымшарына қызметке орналасады. Табыншы болып жұмыс істеген, кейін аға табыншы болып тағайындалған. 1947 жылы Сартық Шоқақовтың бригадасы 59 биеден 59 құлын өсірді. 1947 жылы ұжымшар ауыл шаруашылығы өнімдерін міндетті түрде қамтамасыз етуді және мал шаруашылығын дамыту жоспарын орындаған кезде жоғары мал өнімділігі үшін оған КСРО Жоғарғы Кеңесі төралқасының 1948 жылғы 23 шілдедегі Жарлығымен Социалистік Еңбек Ері атағы Ленин ордені және «Орақ пен Балға» алтын медалімен бірге марапатталған. 1957 жылдан бастап «Қаба» ет-сүт кеңшарының жұмысшысы болды. 1958 жылы зейнеткерлікке шыққан соң Марқакөл ауданында тұрды. Дүниеден өткен жылы белгісіз. Әдебиет * Шығыс Қазақстан облысы [Мәтін] : энциклопедия. — Алматы : Қазақ энциклопедиясы, 2014. — Шоқақов Сартық: б. 811. * Герои Социалистического Труда — казахстанцы [Текст]. Т. 1. — Алма-Ата : Казахстан , 1969. Сілтеме * Темір Кәрімов. [https://warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=27280 Сартық Шоқақов]. «Герои страны» сайты. * [https://imena.pushkinlibrary.kz/kz/social-hero-kz/1748-.html Шоқақов Сартық], Шығыс Қазақстан: танымал есімдер/ А.С.Пушкин атындағы Шығыс Қазақстан кітапханасы
Джорджтаун университеті

Джорджтаун университеті – Вашингтон қаласында орналасқан жеке меншік зерттеу университеті. Саяси ғылымдар және дипломатия саласындағы әлемдегі жетекші университет болып табылады. Тарихы Ағылшын революциясынан кейін ұзақ уақыт бойы Англия мен оның колонияларында католиктік білім беруге тиым салынған болатын. Алайда, 1783 жылы аяқталған Америка революциясы діни бостандық пен бұрынғы шектеулердің жойылуына әкелді. Бенджамин Франклиннің ұсынысы бойынша Рим Папасы Пиус VI Джон Кэрролл атты діни қызметшіні Америкадағы Рим-Католик шіркеуінің басшысы етіп тағайындады. 1789 жылы Кэрролл Мэриленд провинциясындағы Джорджтаун қалашығында жер сатып алып, католик университетін сала бастады. Университет құрамы * Өнер және ғылым колледжі (1789) * Өнер және ғылым жоғары мектебі (1820) * Медицина мектебі (1851) * Заң орталығы (1870) * Мейірбике мектебі (1903) * Уолш атындағы дипломатиялық қызмет мектебі (1919) * Стоматология мектебі (қазір жоқ) 1951 * Үздіксіз білім беру мектебі (1956) * Макдоно бизнес мектебі (1957) * Джорджтаун университетінің Қатардағы кампусы (2005) * Маккорт атындағы мемлекеттік саясат мектебі (2013) * Денсаулық мектебі (2022) Түлектер Джорджтаун өзінің мемлекеттік басқару мен халықаралық қатынастар саласындағы түлектерімен танымал. Америка Құрама Штаттарының бұрынғы президенті Билл Клинтон 1968 жылы дипломатиялық қызмет мектебін бітірді, ал президент Линдон Джонсон 1934 жылы Джорджтаунда біраз уақыт заңгер мамандығы бойынша бір семестр оқыды. Танымал түлектерге бұлардан басқа Колумбия президенті Иван Дуке Маркес, Коста-Рика президенті Лаура Чинчилла, Ливан Премьер-министрі Саад Харири, Филиппин президенті Глория Арройр, Португалия Премьер-Министрі Хозе Мануэль Баррозо кіреді. Испания Королі VI Филипп, Иордания Королі ІІ Абдулла мен оның баласы Хусейн, Сауд Арабия Турки Аль-Сауд. Қатар Мемлекетінің Тақ мұрагері Абдулла бин Хамад Аль Тани Джорджтаунның Қатардағы кампусын бітірген. Дереккөздер
Бете (халық)

Бете — Кот-д’Ивуардың оңтүстік-батысындағы халық (негізінен Жоғарғы Сассандра, Оңтүстік Бандама және Лагуна департаментінің батысында). Саны 840 мың адам. (2005). Бетегбо (бете), ганёа немесе шығыс бете, годи, куя, квадия, дида, нейо және т.б. топтарын қамтиды. Тілі Бете тілінде сөйлейді. Діні Дәстүрлі нанымдарды ұстанады, кейбіреулері католиктер. Шығуы Бетелердің барлығы бір атадан, батыр Лаго-Таппен байланыстыратын дәстүрлер бетелердің қазіргі қоныс аумағына батыстан, Либерия аймақтарынан келгенін куәландырады. Кәсібі Негізгі дәстүрлі кәсіптері аңшылық және терушілік болып табылады, қосалқы рөлді қолмен атқарылатын егіншілік (ямс, тәтті картоп, жүгері, банан) атқарады. Кола жаңғақтарын өсіру солтүстіктегі саванна аймағымен Дюла арқылы дәстүрлі экономикалық алмасудың негізі болды. Отаршылдық дәуірде экспортқа (какао, кофе және т.б.) дақылдар өсіретін плантациялық егіншілік кеңінен тарады. Ұсталық, керамика, ағаш өңдеу өнері дамыған. Өмір салты Дәстүрлі қоғамдық ұйым жас, туыстық, қауымдық және потестарлық сана құрылымдардың тоғысқан жерінде қалыптасады, үлкен отбасы негізінде. Неке вирилокалды, көп әйел алушылық кездеседі. Туысқандық есеп патрилинейлік болып табылады. Дәстүрлі елді мекендер - отбасылар жеке кварталдарда тұрады. Тұрғын үйлері негізінен тікбұрышты пішінді, төбесі төбесі саманмен жабылған. Ерлер киімі – жейде (тұник тәрізді) және тога, әйелдердің белдемшелері жамбасқа оралған матадан тұрады. Сақиналар, білезіктер, сырғалар және басқа да зергерлік бұйымдар жиі кездеседі. Көптеген беталар татуировка тыртықтарының болуымен сипатталады - маңдайдың жоғарғы жағынан мұрынның ұшына дейін созылатын ұзын жолақ. Кейде алдыңғы тістер (азу тістер мен азу тістер) егейді. Дереккөздер
Дерек Уолкотт

{{Жазушы * Макартура стипендиясы (1981) - } }} Сэр Дерек Элтон Уолкотт (; 23 қаңтар 1930, Кастри, Сент-Люсия — 17 наурыз 2017, Сент-Люсия) — ақын және драматург, Сент-Люсия тумасы. 1992 жылы «тарихшылдыққа толы жарқын поэтикалық шығармасы және жан-жақты мәдениетке берілгендік нәтижесі үшін» әдебиет бойынша Нобель сыйлығының иегері. Өмірбаяны Мұғалімдер отбасында дүниеге келген. 1953 жылы ол ата-анасымен Тринидадқа көшіп келді, онда болашақ жазушы Санта Мария колледжінде білім алды. Кейінірек Кингстондағы Уест-Индия университетін бітірді. Сонымен бірге оның алғашқы шығармалары жарық көрді. Рокфеллер қорының әдеби стипендиясын алғаннан кейін, ол Нью-Йоркте, кейін Англияда тағылымдамадан өтті. 1970 жылдардың ортасынан бастап. көп уақытын АҚШ-та өткізіп, Колумбия, Йель, Гарвард және басқа университеттерде сабақ берді, содан кейін АҚШ-қа көшті. Кейіннен ол әдебиет пен жазу өнерінен оқытқан Бостон университетінде профессор атағын алды. Оның марапаттары арасында Британдық корольдік әдебиет қоғамының сыйлығы және Тринидад және Тобаго Республикасы бекіткен Әнші құс ордені бар. Библиография Жинақтар * 1948 25 Poems * 1949 Epitaph for the Young: Xll Cantos * 1951 Poems * 1962 In a Green Night: Poems 1948-60 * 1964 Selected Poems * 1965 The Castaway and Other Poems * 1969 The Gulf and Other Poems * 1973 Another Life * 1976 Sea Grapes * 1979 The Star-Apple Kingdom * 1981 Selected Poetry * 1981 The Fortunate Traveller * 1983 The Caribbean Poetry of Derek Walcott and the Art of Romare Bearden * 1984 Midsummer * 1986 Collected Poems, 1948—1984 * 1987 The Arkansas Testament * 1990 Омерос * 1997 The Bounty * 2000 Tiepolo’s Hound * 2004 The Prodigal * 2007 Selected Poems (Edited, selected, and with an introduction by Edward Baugh) * 2010 The White Egrets Қойылымдар * (1950) Henri Christophe: A Chronicle in Seven Scenes * (1951) Harry Dernier: A Play for Radio Production * (1953) Wine of the Country * (1954) The Sea at Dauphin: A Play in One Act * (1957) Ione * (1958) Drums and Colours: An Epic Drama * (1958) Ti-Jean and His Brothers * (1966) Malcochon: or, Six in the Rain * (1967) Dream on Monkey Mountain * (1970) In a Fine Castle * (1974) The Joker of Seville * (1974) The Charlatan * (1976) O Baby! * (1977) Remembrance * (1978) Pantomime * (1980) The Joker of Seville and O Babylon!: Two Plays * (1982) The Isle Is Full of Noises * (1986) Three Plays (The Last Carnival, Beef, No Chicken, and A Branch of the Blue Nile) * (1991) Steel * (1993) Odyssey: A Stage Version * (1997) The Capeman (lyrics, in collaboration with Paul Simon) Проза * 1998 What the Twilight Says. Essays Мойындау Поэзия үшін патшайымның алтын медалімен марапатталған. Дереккөздер
Баньяруанда

Баньяруанда (Киньяруанда) — Руанда Республикасында, Конго Демократиялық Республикасының іргелес аймақтарында және Угандадағы Джинджа қаласының төңірегінде тұратын халық. Жалпы саны 5,6 миллион адам. (1967). Тілі Баньяруанда тілі банту тілдер отбасының солтүстік тобына жатады, шығу тегі, тілі және мәдениеті бойынша барундиге жақын. Діні Дәстүрлі сенім-нанымдар ата-баба культімен ұштасқан. Отаршылдық үстемдік орнағаннан кейін ежелгі наным-сенімдермен бірге христиандық таралды. Тарихы Баньяруанда әр түрлі антропологиялық типтегі және этникалық түрдегі халықтардың дәйекті қоныс аударуы мен араласуы нәтижесінде қалыптасты. Бұл аумақтың ежелгі халқы - пигмейлер (батва аңшылары, егіншілері және баренга ұсталары) бахуту қоныстанушылары - банту тілінде сөйлейтін егіншілерге бағындырылып, ішінара ассимиляцияланды. Шамамен 15 ғасырда шағын мемлекеттер құрды, олар ішінара бағындырылып, Руанда мемлекетіне, нилоттық малшылармен біріктірді. 19 ғасырдың басына қарай олар қызмет түріне байланысты касталық тұйық әлеуметтік топтардың тарихи қалыптасқан иерархиясы бар, күшті орталықтандырылған феодалдық мемлекет болды: батва – қоғамдағы орны бойынша құмырашылар, париялар; бахуту - шаруалар (егіншілер), салық салынатын тап; батутси – малшылар, феодалдық ақсүйектер. 19 ғасырдың аяғында бельгиялық отаршылдық үстемдік орнағаннан кейін отаршылдар Руанданың қоғамдық және мемлекеттік құрылымын сақтап қалды, оны өз бақылауына және басқаруына алды. Өмір салты Дәстүр бойынша, руандалық неке жасындағы әйелдер мен руандалық жоғары лауазымды ер адамдар Амасунзу шаш үлгісін қояды. Баняруанда дәстүрлі сәндік-қолданбалы бұйымдардың едәуір мөлшерін шығарады. Өрілген себеттер мен тостағандар кең таралған. Басқа қолөнерге қыш және ағаш ою жатады. Дәстүрлі тұрғын үй стильдері жергілікті материалдарды пайдаланады, шатыры бар дөңгелек немесе тікбұрышты сазды үйлер (някаци деп аталады ) ең көп таралған. Үкімет оларды гофрленген темір сияқты заманауи материалдармен алмастыру бағдарламасын бастады. Дереккөздер
Биафада

Биафада (биафар, бола, папеи) — оңтүстік-шығыс Гвинея-Бисау мен Гвинеяның солтүстік-шығысында да тұратын Тенда тобының халқы. Жалпы саны 80 мың адам. Тілі Тілі - биафада тілі. Португал тілінің креол нұсқасы («Гвинеялық креол») да кең таралған. Діні Сенушілердің діни наным-сенімдері: дәстүрлі наным-сенімдер, христиандар да бар. Кәсібі Негізгі кәсіптері балық аулау (аралдарда тұратындар арасында) және қолмен атқарылатын егіншілік (континенттік бөлік тұрғындары арасында) (күріш, жүгері, тамыр дақылдары, көкөністер, жемістер). Жабайы майлы пальма жемістерін және т.б. жинау маңызды рөл атқарады. Негізінен шошқа өсіріледі, бірақ ұсақ және ірі қара мал бар. Өмір салты Негізгі әлеуметтік-экономикалық бірлік үлкен, көбінесе көп әйелді отбасы. Отбасы ақсақал басқаратын рулық туыстық құрылымдар негізінде құрылады. Неке патрилокальды. Ортақ аталық атадан тарайтын бірнеше патрилинейлік туыстас құрылымдар экзогамдық руды құрайды және жалпы ру атауын алады. Шағын ауылдарды (табанки) көсемдер басқарады. Биафадалар жапырақтар мен шөптерден тоқылған конустық төбесі бар шағын, дөңгелек лашықтарда тұрады. Көп әйелді отбасыларда әр әйел жеке лашықты алады. Өсімдік талшықтарынан жасалған дәстүрлі белдемшелер мен еуропалық киіммен ығыстырылды. Тамағы негізінен өсімдік тектес – дәнді дақылдар, жүгеріден жасалған бұқтырмалар, күріш, тамыржемісті дақылдар. Көкөніс дәмдеуіштері кеңінен қолданылады. Жағалауда және аралдарда ең маңызды өнімдердің бірі - балық. Етті сирек жейді. Дереккөздер
Ньютон

Көбінесе Ньютон осыны білдіреді: * Исаак Ньютон (1642–1726) — ағылшын ғалымы * Ньютон (Н, N) — Исаак Ньютон есімімен аталған физикадағы өлшем бірлігі Басқа мағыналары: Адамдар Жер-су атаулары * Ньютон, АҚШ-тың Миссисипи штатындағы қаласы * Ньютон, АҚШ-тың Айова штатындағы қаласы * Ньютон, АҚШ-тың Массачусетс штатындағы қаласы * Ньютон, АҚШ-тың Нью-Гэмпшир штатындағы қаласы * Ньютон-Фолс, АҚШ-тың Огайо штатындағы қаласы Қалғаны * Ньютон заңдары, бірнеше физикалық заңдар тобы ** Ньютонның бірінші заңы ** Ньютонның екінші заңы ** Ньютонның үшінші заңы * Ньютон теоремасы, планиметриядағы теорема * Ньютон сақинасы, физикадағы құбылыс * Ньютон биномы, физикадағы формула
Бидього

Бидього (бижого, бижаго) — Гвинея-Бисауда, Бижагош аралдарында тұратын халық. Саны шамамен 10 мың адам. Биафада, балантелерге жақын. Тілі Тілі - бидього тілі. Диалектілері: бидьего, анхаки, оранго. Португал тілінде де сөйлейді. Діні Дінге сенушілер: дәстүрлі нанымдар, кейбіреулері христиандар. Кәсібі Ағаш өңдеу дамыған: үлкен қайықтардың құрылысы, ағаштан ыдыстар мен мүсіндер жасау. Өмір салты Ертеде жоғарғы басшы басқаратын ауылдар одақтары болды. Қарым-қатынас есебі матрилинейлі, неке матрилокальды. Тұрғын үйлері - қабырғалары саздан жасалған, конустық төбесі бар дөңгелек немесе төртбұрышты үйшік, көбінесе сырты боялған және дөңгелек верандасы бар. Азық-түліктері - негізінен балық, сонымен қатар көкөністер. Дереккөздер
Aitube.kz

Aitube.kz – 2021 жылы іске қосылған Қазақстандағы YouTube аналогы. Қазақстандықтардың көпшілігі, әсіресе жасөспірімдер бұл видеохостингтің БАҚ пен қазақстандық блогерлер арасында белсенді түрде насихатталып жатқанын мақтан тұтады. Ол сонымен қатар әртүрлі бизнес-форумдарда IT-медиа жобаларының сәтті үлгісі ретінде жиі айтылады. Интерфейс Көрермен үшін сайттың интерфейсі ешқандай ыңғайсыздықсыз өте жағымды және тәуелді. Барлығы өте жақсы ойластырылған көрінеді, сіз сайттың фонын қараңғы немесе ақ түске өзгерте аласыз. Сіз сондай-ақ 8 тілдің – қазақ, орыс, өзбек, қырғыз, тәжік, әзірбайжан және ағылшын тілдерін таңдай аласыз. Өзбек, қырғыз, тәжік, әзірбайжан үшін орыс тілін емес, олардың тілін таңдасаңыз болады. Аналитика және трафик Aitube сайтына 1 айда 3 миллионға жуық адам кіреді. Аудитория негізінен Қазақстаннан 52% және 36% Ресейден, қалғаны бүкіл әлемге тараған. Монетизация Aitube-де монетизация жылдам. Сізге көру немесе жазылу қажет емес, серіктестік бағдарламаға қосылу үшін түймені басыңыз. Болашақ табыстар туралы жазба болғанымен: Жалақы құны пайданы бөлу жүйесіне сәйкес динамикалық түрде қалыптасады және жарияланғаннан өзгеше болуы мүмкін. 1000 қаралым үшін ~ 450 теңге (~ 73,48 рубль немесе 1 доллар) тұрады екен. Егер сізде 2000 бірлік болса, сіз пайда ала аласыз. Бүгінгі Aitube.kz * 4 500 000-нан астам ай сайынғы пайдаланушылар * 11 000-нан астам арна * Қазақстанның ресми медиа арналары Дереккөздер Сілтемелер * [https://aitube.kz/kk Aitube.kz ресми сайты] * [https://play.google.com/store/apps/details?idkz.aitudala.aitube&referrerutm_source%3Daitube-web Google Play ресми қолданбасы] * [https://apps.apple.com/app/apple-store/id1518962887?pt121699701&mt8 AppStore ресми қолданбасы] * [https://appgallery.huawei.com/app/C104398299 AppGallery ресми қолданбасы]
Қатардағы жауынгер Райанды құтқару

«Қатардағы жауынгер Райанды құтқару» — Стивен Спилбергтің 1998 жылы шыққан соғыс жайлы фильмі. 2014 жылы мәдени, тарихи және көркемдік маңызы бар фильм ретінде АҚШ Конгресс кітапханасының Ұлттық фильмдер регистріне енгізілді. Сюжеті 1944 жылдың маусымында орын алған Нормандия операциясы кезінде америкалық жауынгерлер Францияның жағалауына түседі, бірақ бірден фашистердің сұрапыл контршабуылына тап болады. Неміс бөлімдері талқандалса да, АҚШ жағында шығын көп болып кетеді. Өлгендердің арасында жауынгер Райан да бар. Вашингтонда қара қағаз бастырып жатқан бір әйел Райандардың бірден үш баласы қайтыс болғанын байқап, бұл ақпаратты жоғарыға жеткізеді. Генерал Джордж Маршалл әлі аман болып соғысып жүрген төртінші ұлды майданнан шығаруға және оны Отанына қайтаруға бұйрық береді. Нормандияда ерлік көрсеткен капитан Джон Миллер өз жасағымен қатардағы жауынгер Джеймс Фрэнсис Райанды құтқаруға шығады. Рөлдерді сомдаған Түсірілуі Роберт Родэт Американың Екінші дүниежүзілік соғысына қатысуы туралы Стивен Эмброуздың кітабында Ниланд ағайындылардың хикаясын оқысымен өз сценариін жазуға кіріседі. Осы сценарий бойынша фильм жасау үшін арнайы Mutual Film Company құрылады. Бастапқыда режиссер ретінде Майкл Бэй шақырылады, бірақ ол жобадан өзі шығып кетеді. Басты рөлге қаралып жүрген Том Хэнкс сценарийді Стивен Спилбергке береді. Ол келіскеннен кейін жобаға DreamWorks Pictures және Amblin Entertainment компаниялары қосылады. Соғыс ардагерлерімен сұхбаттарды ұйымдастырып өткізген соң Спилберг сценарийге жаңаша қарайды және оны шыншылдыққа одан сайын жақындату керектігін айтады. Эмброуз тарихи кеңесші ретінде бекітіледі. Спилбергтің ойынша, Джеймс Райанды қатты танылмаған әртіс ойнауы керек еді. Ақылды Уилл Хантинг фильмінің жасалуы кезінде Робин Уильямс оған Мэтт Деймонды таныстырады, біраздан соң ол осы рөлге бекітіледі. Спилбергтің ұсынысымен актерлердің көбісі он күнге әскери жаттығу лагеріне барды және өз кейіпкерлерінің кейпінде арнайы дайындықтан өтті. Кино түсіру 1997 жылдың маусымында басталды. Жағажайдағы шайқас үш-төрт аптаның ішінде Ирландияда түсірілді, оған 1500 адам қатысты, оның ішінде 1000 волонтер мен ирландиялық солдаттар болды. Спилберг Нормандия операциясында пайдаланылған екі Хиггинс қайығын киноға түсірді, қалған кемелер 1950-ші жылдарға жатқызылады. Басқа көріністер негізімен Англия мен Францияда түсірілді. Көріністердің көбісі қол камералармен түсірілді. Марапаттары Дереккөздер