kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Паротит

Паротит (мысқыл, шықшыт безінің қабынуы) — мысқылмен ауырып жүрген адаммен қарым-қатынас жасағаннан кейін мұнымен ауырмаған адамда 2 немесе 3 аптадан кейін оның алғашқы белгілері байқала бастайды. Бұл ауруда дене қызуы көтеріледі және жұтынғанда немесе тамақ жеген кезде ауырады. 2 күннен кейін құлақтың артында және жақтың қуысында жеңіл ісіктер пайда бола бастайды. Көбінесе алдымен бір жағында, содан кейін екінші жағында байқалады. Емдеу жолдары Шамамен 10 күннен кейін ісік өзінен-өзі кетеді, дәріні қабылдаудың қажеті жоқ. Қызуды түсіру үшін және ауруды жеңілдету үшін парацетамол немесе аспиринді қабылдаған дұрыс. Баланы жеңіл әрі құнарлы аспен тамақтандырыңыз және ауызын шайғызып тұруыңыз қажет (тазалықта ұстаған дұрыс). Асқынып кету Аурудың бірінші аптасынан кейін үлкен адамдарда немесе 11 жастан асқан балаларда іштің төменгі жағы ауыруы немесе ер адамдарда аталық үрық безінің ісінуі мүмкін. мұндай ісіктері бар адамдар абыржымай, ауруды жеңілдетіп ісікті азайту үшін сол жерге суық компресс, мұз кесегін немесе ылғал шүберек басуы керек Егер менингит белгілері пайда бола бастаса, дереу дәрігерге қаралыңыз. Дереккөздер *Вернер, Дэвид. Халыққа медициналық жәрдем көрсету жөніндегі (Анықтамалық). Қазақ тіліне аударғандар: Айымбетов М, Бермаханов А.—Алматы: "Демалыс", "Қазақстан", 1994— 506 бет. ISBN 5-615-01453-9 Осы кітаптың кез келген бөлігін коммерциялық емес мақсатта көшіруге және таратуға басып шығарушылар арнайы рұқсат берген. Сол үшін оларға көп-көп рақмет!
Дифтерия

Дифтерия (—pair of leather scrolls) — ол суық тиген сияқты дене қызуының көтерілуінен басталады, бас ауырады және тамақ іседі. Көмейдің артқы жағында, кейде мұрын мен ерінде сарғыш қоңыр қатпар немесе қабыршықтар пайда болады. Баланың мойны ісіп кетеді. Аузынан жағымсыз иіс шығады. Егер дифтерия екендігіне көзіңіз жетсе # Отбасыңыздың басқа мүшелерінен баланы бөлек бөлмеде ұстаңыз. # Дереу дәрігерлік көмек шақырыңыз. Дифтерияға қарсы өте күшті [[антитоксин бар, соны қолданыңыз. # Ересек балаларға күніне үш рет 400 000 ед пеницилиннен бір таблеткадан беріңіз. # Жылы, тұзды сумен тамағын шайыңыз. # Жиі-жиі ыстық судың буына демалдырып отырыңыз. # Егер бала көкпеңбек болып тұншыға бастаса, шүберекті саусаққа орап алып тамақтағы қабыршақты алып тастаңыз. Дифтерия өте қауіпті ауру, вакцина жіберу арқылы сақтануға болады (сіреспеге, көкжөтелге, дифтерияға арналған). Балаңыз осы ауруларға қарсы егілуі керек. Дереккөздер * Вернер, Дэвид. Халыққа медициналық жәрдем көрсету жөніндегі (Анықтамалық). Қазақ тіліне аударғандар: Айымбетов М, Бермаханов А.—Алматы: "Демалыс", "Қазақстан", 1994— 506 бет. ISBN 5-615-01453-9
Менопауза

Менопауза немесе климакс — бұл әйелдердің етеккір тоқталған мезеті. Осы етеккір паузасынан соң ол бала көтермейді. Осынау «өмір өзгерісіне» әйелдер 40—60 жас аралығында келіп жетеді. Етеккір мүлдем тоқталар алдында оның келіп-кету кезеңінің реттілігі бұзылады. Етеккір паузасы кезінде де, одан соң да жыныстық қатынасты тыюдің ешбір негізі жоқ. Әйтсе де, әйелдің осы өтпелі кезеңде жүкті болып қалуы әбден мүмкін нәрсе, сондықтан егер де бала көтермеуге бел буса, жыныстық қатынаста етеккір тоқтағаннан кейінгі 12 ай бойына барлық сақтану шараларын мұқият жасап бағуы қажет. Етеккір тоқтағанда, әйел өзін жүкті болып қалдым деп ойлауы мүмкін. 3-4 айдай кідіріп барып үзілістен кейін келген етеккірді ол тіпті түсік деп санайды. Сол себептен де егер 40-50 жас аралығындағы әйелдің бір уақытта қайтадан етеккірі келе бастаса, оған мұның етеккір тоқтауы екендігін айтып түсіндіру қажет. Етеккір тоқталған кезінде әйелдер өздерін жайсыз сезінеді — мазасызданады, көңіл-күйі құлазиды, ыстығы көтеріледі (дене қызуы тосыннан қолайсыз көтеріліп кетеді), өн-бойы салдырап ауырады, жабығыңқы жүреді. Етеккір тоқтағаннан кейін көптеген әйелдердің көңіл күйі көтеріңкі жағдайда болады. Етеккір тоқталған кезінде көп кідірістен соң (айлар, жылдар өтіп) қан тағы да ағып, іштің төменгі жағы ауыра бастаса, дәрігерге көрінулері керек. Олар өздерінің ісікке немесе басқадай бір қатаң дертке шалдықпағандықтарына көз жеткізгені жөн. Етеккір тоқтағаннан кейін әйелдің сүйегі күйректеніп, сынғыш болады. Кездейсоқ сынықтан сақтану үшін олар құрамында кальций бар тағамдарды көбірек ішіп-жеуі қажет. Енді бала көтермейтін әйелдің қолы босайды да, ол бұдан былайғы жерде немерелерін бағып немесе оған өзі тұрған жерде қоғамдық пайдалы істермен айналысуға мүмкіндік туады. Менопауза кезеңнің ерте белгілері * Қалтырау * Тершеңдік * Бас ауруы * Артериялық қысымның жоғарылауы немесе төмендеуі * Жүректің жиі қағуы * Тітіркену * Ұйқышылдық * Әлсіздік * Мазасыздық * Депрессия * Ұмытшақтық * Либидоның төмендеуі Дереккөздер
Бакелит

Бакелит —фенолформальдегид шайырының техникалық атауы. Бакелит спиртте ериді, ұзақ уақыт қыздырса, ерімейтін және балқымайтын түрге ауысады. Олардың осы қасиетін олардан пластмасса жасауға пайдаланылады. Бакелиттің спирт ерітінділері лак ретінде қолданылады. Дереккөздер
Фарадей заңдары

Фарадей заңдары — электролиттер арқылы электр тогы өткенде электродтарда бөлінетін не ыдырайтын заттардың мөлшерін (массасын) анықтайтын электролиз процесінің негізгі заңдары. Ол заңдарды 1833 — 34 ж. ағылшын ғалымы М.Фарадей ашқан. Фарадейдің 1-заңы былай тұжырымдалады: Электролит арқылы ток өткенде электродта бөлініп шыққан заттың массасы (т) ток күшіне (I) және ток жүрген уақытқа (t) пропорционал, яғни тkIt, мұндағы k — электролиттегі заттың электрхимиялық эквиваленті деп аталатын пропорционалдық коэффициент Фарадейдің 2-заңы электрхим. эквиваленттің шамасын анықтайды: k1M/FnA/F, мұндағы п — ионның заряды (валенттігі), AkFz, электролиттегі заттың химиялық эквиваленті, яғни элементтің электрхимиялық эквиваленті оның химиялық эквивалентіне пропорционал. Фарадей заңының математикалық өрнегі электролиз кезінде бөлінетін заттың массасын, электрхимиялық және химиялық эквиваленттерін дәл аңықтау үшін пайдаланылады. Сілтемелер "Қазақ Энциклопедиясы", 9 том
Алатау (метро бекеті)

«Алатау» — Алматы метросының 7-ші бекеті. Бірінші бағытта «Мұхтар Әуезов атындағы театры » және «Сайран » бекеттерінің арасында орналасқан. Абай даңғылының оңтүстігіне қарай, Жароков көшесі мен Гагарин даңғылының арасында орналасқан. Құрылысы * 1990 жыл — сол жақ аралық туннельді «М. Әуезов атындағы театры» бекетіне дейін үңгілеу басталды. * 1991 жыл — оң жақ аралық туннельді «М. Әуезов атындағы театры» бекетіне дейін үңгілеу басталды. * 2001 жылғы қараша — «М. Әуезов атындағы театры» бекетіне дейінгі сол жақ аралық туннельдің түйісуі. * 2004 жылғы желтоқсан — «М. Әуезов атындағы театры» бекетіне дейінгі оң жақ аралық туннельдің түйісуі. * 2008 жылдың басы — бекеттің периметрі дайын, қызметтік бөлмелердің қабырғалары құйылады. * 2008 жылғы сәуір — ТПК КТ-5,6 Б21 бөлшектелуі басталды. * 2008 жылдың мамыры — желдету дүңгіршектерінің құрылысы басталды. * 2010 жылдың сәуірі — №1 және №2 кіреберістердің негізгі құрылыстарын салу жұмыстары жүргізілуде. Платформа бөлігіндегі сәулет жұмыстары аяқталды. №3, №4 кіреберістерде сәулет жұмыстарын аяқтау кезеңінде инженерлік желілерді төсеу 70 пайызға аяқталады. * 2011 жылдың наурызы — аралықты туннельді «Сайран» бекетіне қазаншұңқырдан бекеттің айналым тұйықтарының артына үңгілеудің басталуы. Техникалық сипаттамасы Терең қазылмаған бекет бір дөңесті екі бүйірлік отырғызылған платформалармен ені — 5.4 м, ұзындығы — 104 м, олардың арасынан рельс жолдары өтеді. Платформалық учаске ені — 17,7 м, платформа деңгейінен биіктігі — 11,6 м. Архитектурасы мен безендірілуі Интерьер жобасы идеясының негізіне «Алатау» бекетінің атауы, сондай-ақ Қазақстан аумағында өмір сүрген халықтардың ежелгі символикасы алынған. Қабырғалары ақ және жасыл мәрмәрмен безендірілген. Едені ашық қоңыр граниттен жасалған қарапайым графикалық суреті бар сұр граниттен тұрады. Вестибюльдер жағынан түсетін жерлердің үстінде платформалық учаскенің шет жақтарында Алматы қаласының үстінен маңғазданып көтерілетін Іле Алатау тау жотасы бейнеленген рим мозаикасынан, қоладан және рельефтен орындалған суреттік тақырыптық панно орналасқан​. Жақын орналасқан нысандар * «Globus» сауда орталығы * М. Ганди атындағы саябақ * Баспалар үйі * «Жанна» сауда үйі * «Арена» сауда үйі Дереккөздер Сілтемелер *
Мұхтар Әуезов атындағы театры (метро бекеті)

«Мұхтар Әуезов атындағы театры» — Алматы метросының 6-шы бекеті. Бірінші бағытта «Байқоңыр » және «Алатау » бекеттерінің арасында, Абай даңғылы мен Байзақов көшесінің қиылысында орналасқан. Тарихы мен атауы Бекеттің ашылуы 2011 жылғы 1 желтоқсанда өтті. Ол Алматы метросының іске қосылатын «Райымбек батыр » — «Алатау » бірінші кезегінің бөлігінде болды. Бекет атауын жақын маңдағы Мұхтар Әуезов атындағы қазақ драма театрынан алды. Жобада «Тұлпар» атауы болды. Құрылыс барысы 1992 жыл — жақындау камерасының құрылысы басталды. 2001 жылғы қараша — «Алатау» бекеті жағынан сол аралық тоннельдің түйісуі. 2004 жылғы желтоқсан — «Алатау» бекеті жағынан оң аралық тоннельдің түйісуі. 2006 жылғы қаңтар — «Байқоңыр» бекеті жағынан сол аралық тоннельдің түйісуі. 2006 жылғы маусым — «Байқоңыр» бекеті жағынан оң аралық тоннельдің түйісуі. 2006 жылғы тамыз — көлбеу жүріс құрылысының басталуы. 2007 жыл — сол бекет туннелін салудың басталуы. 2008 жылғы қаңтар — көлбеу тоннель бойынша 54 тюбингтен 37 тюбинг өтті. Абай даңғылы мен Весновка өзенінің қиылысындағы оқпан үстіндегі қосымша құрылыс бөлшектелді. 2008 жылғы мамыр — венткиоск құрылысы басталды. Архитектурасы мен безендірілуі Бекеттің ішкі көрінісі гиперпласттан жасалған. Ұлттық ою-өрнекпен және көшпенділердің тұрмысынан көріністермен безендірілген көлемді медальондары бар травертин плиткалары мен бағаналарынан жасалған (16 көрініс — залдың әр жағынан 8-ден). Қабырғалар сонымен қатар жасанды тастан жасалған, карниз профилімен безендірілген. Едендері үлкен өрнегі бар гранитпен қарапайым түрде қапталған. Платформаның ұшында спектакльден көрініс бейнеленген көркем мозаикалық панно орналасқан. Жақын орналасқан нысандар​ * М. Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театры * Қазақ мемлекеттік циркі * Неке сарайы * Халықаралық ақпараттық технологиялар университеті * ҚР мемлекеттік Ә. Қастеев атындағы өнер мұражайы * Алматы қаласының орталық стадионы Дереккөздер Сілтемелер *
Байқоңыр (метро бекеті)

«Байқоңыр» — Алматы метросының 5-ші бекеті. Бірінші бағытта «Абай » және «Мұхтар Әуезов атындағы театры » бекеттерінің арасында, Абай даңғылы мен Ахмет Байтұрсынұлы көшесінің қиылысында орналасқан. Тарихы Бекет 2011 жылдың 1 желтоқсанында ашылған. Ол Алматы метросының іске қосылатын «Райымбек батыр » — «Алатау » бірінші кезегінің бөлігінде болды. Құрылысы * 2006 жыл, қаңтар — «М. Әуезов атындағы театры» бекеті жағынан сол аралық туннельдің түйісуі. * 2006 жыл, маусым — «М. Әуезов атындағы театры» бекеті жағынан оң жақ аралық туннельдің түйісуі. * 2007 жыл — көлбеу жүріс құрылысының басталуы. * 2008 жыл, қаңтар — метро құрылысшылары 5-10 метр жол жүруден өтті. Металл құбырларының жоқтығы салдарынан жұмыс 3 айға тоқтап қалды. * 2008 жылдың сәуірі — «Абай» бекеті жағынан оң жақ аралық туннельдің түйісуі. * 2008 жылдың мамыры — желдету дүңгіршектерінің құрылысы басталды. 20 мамырда бекет ашыла бастады. * 2008 жылдың шілдесі — «Абай» бекеті жағынан сол аралық туннельдің түйісуі. Бірінші кезектегі туннельдердің құрылысы аяқталды. * 2010 жылдың сәуірі — вестибюль құрылысы, орта бекеттік туннельдің негізгі астары, платформалық бөліктің ішкі конструкциялары, сондай-ақ инженерлік желілерді төсеу жұмыстары жүргізілуде. Екінші жартыжылдықта эскалаторлар орнату жоспарланып отыр. Архитектурасы мен безендірілуі «Байқоңыр» — метро бекеті терең жер асты бекеті. Бекет дизайны Байқоңыр ғарыш айлағының стилінде жасалған. Негізгі мақсат бекетті жоғарғы технологиялары стилінде салу, бекет ішінде адам өзін ғарыш кемесі ішінде отырғандай сезім тудыру. Жақын орналасқан нысандар * Балуан Шолақ атындағы спорт сарайы * Орталық cтадион * «Promenade» сауда орталығы * Қ. Сәтбаев атындағы ҚазҰТУ * Алматы энергетика және байланыс университеті * Туризм және спорт академиясы​​ Дереккөздер Сілтемелер *
Алмалы (метро бекеті)

«Алмалы» — Алматы метросының 3-ші бекеті. Бірінші бағытта «Жібек жолы » және «Абай » бекеттерінің арасында орналасқан. Қарасай батыр және Панфилов көшелерінің қиылысқан жерінде тұр. Кіре-берістер мен шыға-берістер Панфилов көшесінің шығысына қарай, Қарасай батыр көшесінің солтүстігіне қарай орналасқан. Тарихы Бекет 2011 жылдың 1 желтоқсанында Алматы метросының «Райымбек батыр » — «Алатау » бірінші іске қосу учаскесінің құрамында ашылды. Құрылысы Сербтік компания «Энергопроект Нискоградня» метро бекетінде субподрядта жұмыс атқарады. * 2008 жылдың басы. Бекет 85 пайызға дайын. Тонель бұрышы 50-60% * Сәуір, 2008 жыл. Бекет 95 пайызға дайын * Мамыр, 2008 жыл. Венткиоск салу жұмыстары басталды Техникалық сипаттамасы Терең орналасқан бекет (тереңдігі 30 м) пилонды тип жол аралығы 25 м. Үш залдан тұрады — орталық және екі бүйірлік, олар ені 19,8 м, ұзындығы 104 м жалпы островтық платформаны құрайды. Көтеру биіктігі 29,0 м, ұзындығы 58,0 м эскалаторлар бойынша (4 таспа) бекетке түсіру-көтеру. Архитектурасы мен безендірілуі Бекет қабырғалары суреті ұлттық ою-өрнекті бейнелейтін мәрмәр мозаикамен қапталған. Жарықтандыру көзі тоттанбаған болаттан жасалған карниздер үстінде орналасқан сәндік люстралар мен шамдар болып табылады. Өтетін жерлердің аркалары және плинтус — қоңыр түсті мәрмәр. Едендерге граниттік тақталар төселген. Платформаның шетжағында жасанды қара көлеңкесі бар суреттік-тақырыптық витраждық панно орналасқан. Панноға ежелгі қаланың және гүлденген бақтың идеясы салынған. Композиция үш бөліктен тұрады: оң бөлігі — Алмалы ежелгі қаланың кескіндерімен бақтың гүлденуі. Сол бөлігі — керуен сұлбасы бар жемістердің пісуі. Орталық бөлігі — алма ағашы жемісі, жемістілік, тіршілік және аманшылық шежіресі символы ретінде​. Жақын орналасқан нысандар * Абай атындағы опера және балет театры * Алматы қонақ үйі * «Қазақстан темір жолы » кеңсесі * Астана алаңы * Т. К. Жүргенов атындағы қазақ ұлттық өнер академиясы * Бас пошта кеңсесі * «Столичный» дүкені * Қазақстан-Британ техникалық университеті Сілтемелер *
Жібек жолы (метро бекеті)

«Жібек жолы» — Алматы метросының 2-ші бекеті. Бірінші бағытта «Райымбек батыр » және «Алмалы » бекеттерінің арасында орналасқан. Панфилов және Гоголь көшелері қиылысқан жерінде тұр. Жер асты вестибюліне кіре-берістер және шығатын жерлер Гоголь мен Панфилов көшелері қиылысының оңтүстік шығысында орналасқан.​ Тарихы Бекет 2011 жылдың 1 желтоқсанында Алматы метрополитенінің «Райымбек батыр » — «Алатау » бірінші іске қосу учаскесінің құрамында ашылды. Бекет атауы Оңтүстік Қазақстан арқылы өткен Ұлы Жібек жолымен байланысты. Жобада «Достық» атауы болды. Техникалық сипаттамасы Терең орналасқан бекет (тереңдігі 30 м) пилонды тип жол аралығы 25 м. Үш залдан тұрады — орталық және екі бүйірлік, олар ені 19,8 м, ұзындығы 104 м жалпы аралдық платформаны құрайды. Көтеру биіктігі 28,5 м, ұзындығы 57,0 м эскалаторлар бойынша (4 таспа) бекетке түсіру-көтеру. Архитектурасы мен безендірілуі Интерьердің сәулет-сурет шешімі қазақ халқының сәндік-қолданбалы өнерін дәстүрлі қабылдауға негізделген. Қабырғалар сарғыш түсті мәрмәр мозаикамен қапталған, жасанды тастан дайындалған сәндік элементтермен безендірілген. Өтетін жерлердің аркалары және плинтус қоңыр түсті мәрмәрдән жасалған. Еденге ұлттық ою-өрнек бейнеленген граниттік тақталар төселген. Платформаның орталық залындағы шетжақ қабырғасында Ұлы Жібек жолынан өткен: үнділік Тәж Махал, Ұлы Қытай қорғаны, Қожа Ахмет Ясауи кесенесі, Мысыр пирамидалары, Рим Колизейі, Афина Парфеноны, Иорданиядағы Эд-Дейр шіркеуі еліміздің белгілі символдары бейнеленген екі шеңбер түрінде сәндік паннода орындалған. Бір қызығы, сол қатарда Жібек жолынан Жер шарының басқа жағында жатқан аумақта Жібек жолы өткен Мексикадағы Кукулькана Пирамидасы бейнеленген екі шеңбер түрінде сәнді орындалған. Орындаудың негізгі технологиялық материалы скульптуралық барельефтерімен сәйкес қол жазбамен жабылған глазурленген рельефтік негіздегі керамика болып табылады​. Жақын орналасқан нысандар * ОӘД («Заңғар» Сауда үйі)​ * «Отырар», «Жетісу» қонақ үйлері​ * № 2 дәріхана​ * «Юбилейный» супермаркеті​ * «Москва», «Академ кітап», «Silk Way» дүкендері​ * «Цезарь» кинотеатры​ * Арасан монша кешені * Жаяу жүру аумағы (Жібек жолы көшесі Абылай хан даңғылы және Қонаев көшесі арасындағы: «Алматы Арбаты»)​ * Вознесенск соборы​ * 28 Панфиловшылар паркі * "Алматытелеком" кеңсесі Сілтемелер *
Райымбек батыр (метро бекеті)

«Райымбек батыр» — Алматы метросының 1-ші бекеті. Назарбаев даңғылы және Райымбек батыр даңғылының қиылысында орналасқан. Жерасты вестибюліне кіретін және шығатын жерлер Назарбаев даңғылы мен Райымбек батыр даңғылы қиылысқан әрбір бұрышқа орналасқан. Тағы екі кіретін және шығатын жерлер Назарбаев даңғылы бойында, Райымбек батыр даңғылының солтүстігіне қарай орналасқан. Тарихы Бекет 2011 жылдың 1 желтоқсанында ашылды. Ол Алматы метросының іске қосылған бірінші кезегінің бөлігі болып табылады. Райымбек батыр есiмiмен аталған. Жобада «Октябрьская» деп көрсетілген. Техникалық сипаттамасы Таяз орналасқан бекет ені — 10 м, ұзындығы — 104 м бір арал іспеттес платформасы бар бір күмбез тәрізді. Архитектурасы мен безендірілуі Әрлеуі ежелгі заман мен қазіргі замандағы үлгілерді біріктіру етіп орындалған. Қабырғаларда ұлттық өрнектер мен жартасқа салынған суреттер бейнеленген​. Жақын орналасқан нысандар​ * "Мерей" сауда Үйі​ * Алматы-2 теміржол вокзалы * Көк базар​ * "Саяхат" автовокзалы Сілтемелер *
Нұрлы көш

«Нұрлы көш» - Қазақстан мемлекеттік бағдарлама. Басты мақсаты – ресми, қасаң тілмен айтқанда этникалық көшіп келушілерді, жылы шырай беріп айтсақ шеттегі қандастарымызды, сондай-ақ еліміз аумағында еңбек қызыметін жүзеге асыру үшін келген Қазақстанның бұрынғы азаматтарын; қолайсыз аудандарда тұратын тұрғындарды ұтымды қоныстандыру және олардың жайғасуына жәрдемдесу. «Нұрлы көш» бағдарламасы арадағы үзіліп қалған тінді жалғап, тиылып қала жаздаған көштің тиегін қайта ағытса игі. Бағдарламаны іске асыруға 2009-2011 жылдарға 197 795,6 млн. теңге, оның ішінде қосымша 118 073,7 млн. теңге қарастырылып отыр. Бірақ жүзеге асыру 2010 жылдан басталмақшы. Алматы көші-қон комитетінің мәліметінше, Астана мен Алматы қалаларына «Нұрлы көш» бағдарламасы бойынша қоныстандыру жүргізілмеуі де мүмкін. Өйткені тұрғын үй қымбат, бөлінетін жер телімі тапшы. Ал нарық бағасынан төмен қақпен, әкімдік тарапынан берілетін жалдамалы пәтерлердің мәселесі әзір шешілмейтін түрі бар. Есесіне өзге облыстар бойынша қоныстандыру жүргізілмек. Әсіресе, облыс орталықтарында, жұмыс орыны жеткілікті қалаларда, шекараға іргелес елді мекендерде, ауылдық елді мекендерге қоныстандыруға көңіл бөлінбек. «Нұрлы көш» бағдарламасы бойынша барлық көшіп келушілерді тұрғын үймен қамтамасыз етіледі делініп отыр. Тұрғын жайлар жергілікті атқарушы органдардың коммуналдық меншігіндегі тұрғын үй есебінен үлестіріледі. Кейбір аймақтарда оралмандарды шоғырландырып қоныстандыратын қалашықтар салынбақшы. Олардың қарызын қайтару үшін оралмандарға «Қазақстанның тұрғын үй құрылыс жинақ банкінен» 4 пайыздық мөлшерде кредит беріледі. Оны қайтару үшін жұмыспен қамтылады, кәсіппен шұғылдануға қаржы бөлінеді. Дереккөздер
Карезон кактусы

Карезон кактусы Емдік және тағамдық қасиеттері Кактус шырыны қайнаған су болмаған жағдайда жараны тазарту үшін пайдаланылуы мүмкін. Карезон кактусы сондай-ақ қан тоқтатуға да көмектеседі, өйткені шырын кесілген қан тамырларын жабады. Кактустың кішкене белігін таза пышақпен кесіп ал да, оны жараның бетіне салып, қатты қысып тұрыңыз. Қан тоқтаған кезде кактусты жараның бетіне салып, жалпақ матамен қысып таңып тастаңыз. 2—3 сағаттан соң таңуды алып, жараны қайнаған сумен және сабынмен жуып тазартыңыз. Дереккөздер *Вернер, Дэвид. Халыққа медициналық жәрдем көрсету жөніндегі (Анықтамалық). Қазақ тіліне аударғандар: Айымбетов М, Бермаханов А.—Алматы: "Демалыс", "Қазақстан", 1994— 506 бет. ISBN 5-615-01453-9 Осы кітаптың кез келген бөлігін коммерциялық емес мақсатта көшіруге және таратуға басып шығарушылар арнайы рұқсат берген. Сол үшін оларға көп-көп рақмет!
Алоэ вера

Алоэ вера Емдік және тағамдық қасиеттері Алоэ вераны жеңіл күйік пен жарақаттарды емдеуге пайдалануға болады. Бұл өсімдіктің қою да созылмалы шырыны ауыру мен қышығанды басады. Инфекциядан жазылуға және оның алдын алуға көмектеседі. Өсімдіктен кішкене кесіп алып, сыртқы қабығын аршыңыз да, сол жұмсақ жапырақты немесе оның шырынын тікелей күйікке немесе жарақатты жерге салыңыз. Алоэның асқазан жарасы мен гастритті емдеуде де көмегі бар. Алоэның үшкір жапырақтарын ұсақтап тураңыз да, оны түнімен суға батырып пайда болған созылмалы ащы сұйықты әр 2 сағат сайын 1 стаканнан ішіңіз. Алоэнің жапырағын кескенде дәмі ашы сары түсті шырын ағады, ол шырыннан медицинада түрлі дәрілер жасайды. Алоэ дәрісі - асқазан, ішектегі жараларға, дизентерияға, терідегі іріңдеген жараларды жазуға пайдаланылады. Туберкулез ауруына қарсы қолданады. Абайсызда қолды пышақ кескенде, іріңдеген жара шықса, алоэ жапырағын ортасынан қақ жарып жараға таңып қоюға болады. "Биология" 7 сынып Дереккөздер * Вернер, Дэвид. Халыққа медициналық жәрдем көрсету жөніндегі (Анықтамалық). Қазақ тіліне аударғандар: Айымбетов М, Бермаханов А.—Алматы: "Демалыс", "Қазақстан", 1994— 506 бет. ISBN 5-615-01453-9 Осы кітаптың кез келген бөлігін коммерциялық емес мақсатта көшіруге және таратуға басып шығарушылар арнайы рұқсат берген. Сол үшін оларға көп-көп рақмет!
Папайя

Папайя Емдік және тағамдық қасиеттері Папайяның жас жемісі витаминдерге бай, сондай-ақ ас қорытуға аса пайдалы. қойыңыз, сонан соң папайя жемісін әсіресе ет, тауық немесе жұмыртқа жегенде іші бұзылатын, әлсізденген немесе қарт адамдардың қабылдағаны жөн. Папайя астың жақсы қорытылуына көмектеседі. Папайяның ішек құртынан арылуға да көп пайдасы бар, әрине, бұл орайда, осы заманғы дәрілер әлдеқайда жақсы әсер ететінін айта кеткен жөн. Жемістен бөлінетін немесе агаштың діңін кескен кезде ағатын сүт тәрізді сұйықтан 3 немесе 4 шай қасықты толтырып алыңыз (15— 20 мд). Оны сондай мөлшердегі қантпен немесе балмен араласты-рыңыз да осы қоспаға бір пиала ыстық су құйыңыз. мұны мүмкіндігінше ішті жүргізетін дәрімен қосып ішкен жөн. Немесе, папайяның дәнін кептіріп, үгітіңіз. 1 стакан сумен немесе балмен араластырылған үнтақты 7 күн бойы 3 рет 3 қасықтан ішіңіз. Папайя қан қысымынан туатын ауыруды емдеу үшін де қолданылуы мүмкін. Аталған жемістің құрамында өлген ткандарды жұмсартатын және бөлініп түсуіне жағдай жасайтын химиялық қосылыстар бар. Ең алдымен тканы өлген ауырған жерді тазартып жуыңыз. Сонан соң папайя ағашының діңінен немесе оның көк жемісінен алынған сүт тәрізді сұйықты таза матаға немесе мәрліге салыңыз. Тазарту мен таңуды күніне 3 рет қайталаңыз. Дереккөздер
Ыстық соқпасы

Ыстық соқпасы әдетте жиі байқала бермейді, бірақ бұл өте қауіпті дертті құбылыс. Бүл, әсіресе, жасы ұлғайған адамдарда және ыстық күндері ішімдікке салынғандарда кездеседі. Белгілері Тері қызарып, өте ыссы әрі құрғақ күйде болады, тіпті қолтық асты да құрғап кетеді. Дене қызуы жоғары, кейде 40° градустан да асып кетеді. Көп жағдайда ес-түстен айырылуға дейін апарады. Емдеу жолдары Дереу дене қызуын түсіру қажет. Зардап шеккен адамды көлеңкелі жерге жайғастырыңыз, үстін қызуы қайтқанша салқын немесе музды сумен ылғалдап, сүртіңіз. Дәрігерлік көмек шақыртыңыз. Тағы қараңыз *Ыстықтан зорығу мен ыстық соқпасының бір-бірінен айырмашылығы Дереккөздер *Вернер, Дэвид. Халыққа медициналық жәрдем көрсету жөніндегі (Анықтамалық). Қазақ тіліне аударғандар: Айымбетов М, Бермаханов А.—Алматы: "Демалыс", "Қазақстан", 1994— 506 бет. ISBN 5-615-01453-9 Осы кітаптың кез келген бөлігін коммерциялық емес мақсатта көшіруге және таратуға басып шығарушылар арнайы рұқсат берген. Сол үшін оларға көп-көп рақмет!
Ыстықтан зорығу

Ыстықтан зорығу Белгілері Ыстық күні шектен тыс көп жұмыс істеп, терге малшынған адам зорығып, өңі бозарып өзін әлсіз сезінуі мүмкін, журегі айнып, құсқысы келіп, жартылай ес-түстен айырылғандай жағдайда болады Денесі мұздап, суық тер шығады. Тамыр соғысы бәсең не жиі. Дене қызуы әдеттегідей қалыпты. Емдеу жолы Бойына ыстық етіп кеткен адамды салқын жерге жайғастырыңыз, аяғын жоғары көтеріп, уқалаңыз. Бір шәй қасық тұз араласқан бір литр тұзды суды деміл-деміл ішкізіңіз (егер адам ес-түстен айырылып құлаған болса, аузына ештеңе тоспаңыз). Тағы қараңыз *Ыстықтан зорығу мен ыстық соқпасының бір-бірінен айырмашылығы Дереккөздер *Вернер, Дэвид. Халыққа медициналық жәрдем көрсету жөніндегі (Анықтамалық). Қазақ тіліне аударғандар: Айымбетов М, Бермаханов А.—Алматы: "Демалыс", "Қазақстан", 1994— 506 бет. ISBN 5-615-01453-9 Осы кітаптың кез келген бөлігін коммерциялық емес мақсатта көшіруге және таратуға басып шығарушылар арнайы рұқсат берген. Сол үшін оларға көп-көп рақмет!
Ыстықтан зорығу мен ыстық соқпасының бір-бірінен айырмашылығы

Ыстықтан зорығу мен ыстық соқпасының бір-бірінен айырмашылығы Ыстық соққандағы белгілер: *Тері құрғап, қызарып, күйіп тұрғандай болады, *Дене қызуы жоғарылайды *Адам өте қатты ауру халде болып немесе ес-түссіз жатады Ыстықтан зорығудағы белгілер: *Тері тершіп, көгіс тартып, мұздайды. *Көз қарашығы ұлғаяды. *Дене қызуы қалыптағыдай. *Әлсіздік пайда болады. Тағы қараңыз *Ыстықтан зорығу *Ыстық соқпасы Дереккөздер *Вернер, Дэвид. Халыққа медициналық жәрдем көрсету жөніндегі (Анықтамалық). Қазақ тіліне аударғандар: Айымбетов М, Бермаханов А.—Алматы: "Демалыс", "Қазақстан", 1994— 506 бет. ISBN 5-615-01453-9 Осы кітаптың кез келген бөлігін коммерциялық емес мақсатта көшіруге және таратуға басып шығарушылар арнайы рұқсат берген. Сол үшін оларға көп-көп рақмет!
Ыстық өту

Ыстық өту. Ыстық кезде қатты жұмыс істеп, ағыл-тегіл терлейтін адамдардың кейде аяқ-қолдары мен іші түйіліп ауырады, бұл адам денесінде тұз жетпеуі себебінен болады Емдеу жолы Бір литр қайнаған суға бір шәй қасық түз салып, ауырып түйілгені тоқтағанша сағат сайын ішіп тұрыңыз. Зардап шегіп, сырқаттанған адамды көлеңкелі салқын жерге отырғызып, әйтпесе жатқызып, ауырып түйілген жерін жәйменен уқалау керек Дереккөздер *Вернер, Дэвид. Халыққа медициналық жәрдем көрсету жөніндегі (Анықтамалық). Қазақ тіліне аударғандар: Айымбетов М, Бермаханов А.—Алматы: "Демалыс", "Қазақстан", 1994— 506 бет. ISBN 5-615-01453-9 Осы кітаптың кез келген бөлігін коммерциялық емес мақсатта көшіруге және таратуға басып шығарушылар арнайы рұқсат берген. Сол үшін оларға көп-көп рақмет!
Іштің түйілуі

Іштің түйілуі — бұл төтеннен болатын қауіпті жағдайдағы ішек ауруларының атауы. Мұндай жағдайда адам өліп кетпес үшін көбінесе шұғыл түрде хирургиялық көмек жасалады. Іш түйілу ауруларының түріне соқырішек, іш құрылысының талаурауы, ішектің тарылуы жатады. Әйелдерде бұл жамбас сүйегінің суық тиіп қабынуы немесе құрсақ сыртындағы екіқабаттылықтан да болуы мүмкін. Ал көп жағдайда іш түйілу ауруының себебі хирургиялық жолмен анықтағанша белгісіз болып қала береді. Егер де адам құсып, бірақ іші өтпей, қатты түйіліп ұзақ уақыт ауырса, онда мұны іш түйілу ауруы деп болжамдауға болады. Ауру адамды ауруханаға жеткізіңіз,— операция жасау қажеттілігі туындауы мүмкін. Белгілері *Іштің қатты түйіліп, үздіксіз үдеп ауыруы; *Үлкен дәреттің жүрмеуі мен құсу; *Іштің желденіп кеуіп, қатайып ауыруы және сырқат адамның сол жерге қол тигізген кезде ауырсынуы; *Аурудың жағдайы ауыр; Егер адамда іш түйіліп ауырғандық белгілері байқалса, оны дереу ауруханаға жеткізіңіз. Дереккөздер *Вернер, Дэвид. Халыққа медициналық жәрдем көрсету жөніндегі (Анықтамалық). Қазақ тіліне аударғандар: Айымбетов М, Бермаханов А.—Алматы: "Демалыс", "Қазақстан", 1994— 506 бет. ISBN 5-615-01453-9 Осы кітаптың кез келген бөлігін коммерциялық емес мақсатта көшіруге және таратуға басып шығарушылар арнайы рұқсат берген. Сол үшін оларға көп-көп рақмет!
Ішектің тарылуы

Ішектің тарылуы ас өтпей, үлкен дәрет жүрмей ішек бойында кедергіге тап болған жағдайда білінуі де мүмкін. Мұндайдың ең кең таралған түрлеріне мыналар жатады: *Ішекқұрттардың шумақталуы не түйнектелуі; *Жарық ауруының (грыжа) қысымымен ішектің тұзақталып қалуы; *Ісік немесе түйілу салдарынан ішек жолдары саңылауының бітелуі; Іштің түйілу түрлерінің қай-қайсында да ішек жолдарының тарылуы — ас өтпеу, дәрет жүрмеу белгілері байқалады да, зақымданған ішек қимылсыз қалады, сондықтан адам сәл қозғалған кезде қатты ауыртады. Белгілері *Іш үздіксіз қатты ауырады Жас баланың іші кеуіп желденіп, қатайып кетеді және сезімтал күйде болады. Қол тиер-тиместе ауырсынып, ауырған жерін қорғағысы келетіндей жағдайда болады, сондықтан да аяқтарын жартылай бүгіп алады. Оның іш-құрылысы артық дыбыс байқатпай «тыныш» күйде болады (ішіне құлағыңызды тақап тосқанда да ішектердің кәдуілгідей құрыл-шұрылы естілмейді). *Оқыстан қатты құсу. Ауыздан атқыған екпінмен құсық бір метр-ден де артық жерге шашырап кетуі мүмкін бұл құсық өт түстес жасыл жалқаяқ немесе нәжіс құрамдас болуы, сондай иіс шығуы мүмкін *Ауру адам үлкен дәреті жүрмей зардап шегеді (дәретке отыруға қажетсіну жағдайы жойылып не жойыла бастайды). Жеңіл ғана іш өтуі мүмкін. Адамның үлкен дәреті көп жағдайда қанды жалқаяқ түрінде болып келеді Ауру адамды мүмкіндігінше ауруханаға тез жеткізуді ойластырыңыз. Оның өміріне қатер төніп түр, оған бәлкім операция жасау қажет болуы мүмкін. Дереккөздер *Вернер, Дэвид. Халыққа медициналық жәрдем көрсету жөніндегі (Анықтамалық). Қазақ тіліне аударғандар: Айымбетов М, Бермаханов А.—Алматы: "Демалыс", "Қазақстан", 1994— 506 бет. ISBN 5-615-01453-9 Осы кітаптың кез келген бөлігін коммерциялық емес мақсатта көшіруге және таратуға басып шығарушылар арнайы рұқсат берген. Сол үшін оларға көп-көп рақмет!
KazakhGold

KazakhGold Group Limited – Қазақстандағы ең маңызды ең маңызды Ақсу, Бестөбе мен Жолымбет шахталарында алтын өндiрушi компания. 2005 жылы аталған үш шахтаға қоса 8 жаңа нысанды сатып алған. Орталық Азия аймағында құны арзан тұратын алтын өнiмдерiн қамтамасыз етудi мақсат етедi. Жалпы көлемi 200 млн. (АҚШ) долларға тең қамтамасыз етiлмеген облигацияларына тиесiлi купондық төлемi 9 375 млн. долларға шығандаған KazakhGold 2009 жылдың 6 мамыры күнi тақырға отырды ru:Полюс Золото#Слияния и поглощения
Түркістан

Түр­кістан сөзінің мағыналары: * Түркістан облысы, Қазақстан оңтүстігіндегі облыс * Түркістан қаласы, Түркістан облысының әкімшілік орталығы * Түркістан газеті * Түркістан аршасы * Түркістан аумағы, Орталық Азиядағы тарихи аймақ * Түркістан автономиясы немесе Қоқан автономиясы, 1917–1918 жылдары аралығында өмір сүрген мойындалмаған аралас республика * Түркістан генерал-губернаторлығы, Ресей империясының әкімшілік бірлігі * Түркістан уезі, Түркістан генерал-губернаторлығының құрамында болған әкімшілік бірлік
Түркістан газеті

Түркістан халықаралық газеті 1993 жылы қарашада ҚР Министрлер Кабинетінің арнайы қаулысымен ашылған. Алғашқы саны 1994 жылы қаңтар айы­ның соңында жарық көрген газет бүгінде қазақ тіліндегі ірі форматтағы ең ірі саяси апталықтың бірі. Ұлттың рухымен үндескен газет экономика, тарих, саясат, дін, өнер тақырыптарында үздіксіз ақпарат беріп келеді. * Үлкен форматты, 8 бет * Таралымы - 10 мың дана * Алғашқы бас редакторы - Қазақстанның Халық жазушысы Қалтай Мұхамеджанов. (1993-1999) * Әр жылдағы бас редакторлар - Шәмшидин Паттеев, Жаңабек Шағатай, Қуат Әуесбай. 2021 жылы «Түркістан» газеті «Үркер» [https://turkystan.kz/article/149594-urker-2021-turkistan-gazeti-zhyldy-zdik-basylymy Ұлттық сыйлығына ие болды]. Бұл туралы 2019-2022 жж. газеттің бас редакторы болған Қуат Әуесбай «Turkistan» газетіне сұхбатында айтады: Дереккөздер
CNN

CNN (Кейбль-Ньюс-Нетуорк, яғни, Жаңалықтардың Кабельді Торабы) — жаңалықтар желісі. 1980 жылы негізін қалаған - Тед Тернер. Оның CNN-ды құруына төрт жыл уақыты, 100 миллион доллар ақшасы кеткен. Time Warner құрамына кіреді. Бүгінде CNN әлемнің 200-ден астам елінде 40 тілде сөйлеп, 160 миллионнан астам үйге еніп тұр. Оны қазір 1,5 миллиард адам көреді. Негізінде, 6 миллиардтық адамзат түгел көре алады. Әлгі 1,5 мил­лиард адам – кабельді телевизия жүйесіне қосылғандар. CNN айналасы 30 жылдың ішінде біздің мына әлем туралы түсінігімізді өзгертті. Ғарыш серіктері арқылы Тернер жұмыр Жерді қаусыра қауыштыратын ғажайып құралға ие болды. “CNN планетаны Жаһандық ауылға айнал­дырды. Ал біздің бәрімізді көршілерге айнал­дырды” – “Деньги” журналында сонау 1996 жылы (№29) жарияланған мақаласында Ангелина Сирина осылай деп әдемі айтқан. Американ супермар­кет­тері тәулігіне жиырма төрт сағат бойы, аптасына жеті күн бойы жұмыс істейді. CNN де солай. Бұл тұрғыдан қарағанда, тіпті, CNN бүкіл планетаны бір супермаркетке айналдырды десе де болатындай. Иә, қазір бүкіл адамзат CNN-нің арқасында бір тауарды бір мезетте ала алады. Жаһандануды жеделдетіп жіберген жайдың бірі CNN болар, тегі. Тернер таңдаған пішіннің сәтті шыққаны сондай, CNN көп ұзамай-ақ Американың аясынан асып, бүкіл әлемді қамтып кетті. Енді жер шарында CNN жедел көрсетпейтін бірде-бір елеулі оқиға қалмауға айналды. Ең кереметі, CNN тілшілері портативті жер серігі коммуникациялық жүйелерінің көмегімен сол оқиғалардың тура ортасынан тікелей репортаждар беруді бастады. Қазір мұнымен ешкімді таңдандыра алмайсыз, ал өткен ғасырдың 80-ші жылдарының басында бұл телевизия мүмкіндігі туралы түсінікті төңкеріп түсірген жаңалық еді.
Тері рагы

Тері рагі күн астында көп уақыт өткізетін терісі ақ адамдарда жиірек кездеседі. Әдетте ол күн сәулесі мол түсетін жерлерде пайда болады. Тері рагінің әр түрлі формалары бар. Әдетте ол кішкентай сақина тәрізді болып басталады, ортасы батыңқы, маржан түстес болып келеді, оның бірте-бірте көлемі ұлғая бастайды. Көп жағдайларда, тері рагі егер дер кезінде емдесе онша қауіпті емес. Рак өсіндісі хирургиялық жолмен ғана алынады. Егер рак ісігіне айналуы мүмкін созылмалы жара пайда болса, онда дәрігерге көрініңіз. Тері рагін болдырмау үшін ақ түсті адамдар күн көзінен қорғанып, үнемі ши қалпақ киіп жүруі керек. Тері рагімен ауыратын адам, егер оның күн көзінде ұзақ болуына тура келсе, күн сәулесінен қорғайтын арнаулы кремді пайдалануына болады. Мырыш тотығының майы — онша қымбат емес, әрі тері рагі ауруының алдын алу үшін пайдалы дәрі. Дереккөздер *Вернер, Дэвид. Халыққа медициналық жәрдем көрсету жөніндегі (Анықтамалық). Қазақ тіліне аударғандар: Айымбетов М, Бермаханов А.—Алматы: "Демалыс", "Қазақстан", 1994— 506 бет. ISBN 5-615-01453-9 Осы кітаптың кез келген бөлігін коммерциялық емес мақсатта көшіруге және таратуға басып шығарушылар арнайы рұқсат берген. Сол үшін оларға көп-көп рақмет!
Фарфор

Фарфор - күйіктас (керамика) түрі. Cеладон фарфоры, XX ғасыр, Қытай.]] Тарихы Қыш өнеркәсібі Қытайдағы ең ежелгі қолөнерінің бірі екені бел­гілі. Жүздеген жылдар бойы осы қыш өне­рінің қыр-сырын меңгер­ген Қытай ұсталары ғажайып фарфор бұйымдарын ойлап тапты. Ғалымдар бұл жаңалықты XVІІ ғасырда (Таң дәуірінде 618-907 жылдары) ашылды деп есептеген­мен, Шығыстық Хань дәуірі кезін­де-ақ (25-220 жылдары) фарфор бұйымдарын жасай бастаған. Дегенмен, Таң дәуірінде фарфор жасау технологиясы оның шыңына жетті деп есептеуге болады. Сун дәуірінде фарфор бұйымы­ның “алтын дәуірі басталады”. Әлем­ге фарфор қаласы деген атағы жайыл­ған Цзянси өлкесінде орна­ласқан Цзиндэчжень қаласынан шыққан фарфордың атағы жер жар­ды. Қазіргі заманға дейін Цзин­дэчжень қаласын­да жасалатын фар­фордың “цинхуа” дейтін түрі осы елдің өзінде де үлкен сұранысқа ие. Қытай ұсталары көбінесе жылты­ратудың үстінен бәдіздеудің әдісін пайдаланады. Мөлдір емес эмаль бояу­лы бұйымды отқа қойғаннан кей­ін керемет қанық түске ие бола­тын көрінеді. Бұл әдіс ХV ғасырда ой­лап табылған. Фарфорлық бұйым­дарды бәдіздеу өзінің көп қырлы­лы­ғымен, символикалық мәтіндерімен сипат­талмақ. Соңғы 600 жыл барысында Цзин­дэчженнен шыққан фарфор бұйым­дары Азия, Африка, Еуропа және Америка елдерінің қоғамдық өміріне дендеп енген. “Мин кезін­де ең үздік фарфор Цзиндэчженде жасалған” деп ерте кезде айтылған екен. Содан бері де көп еш нәрсе өзгермеген. Өйткені, бүгінде 600 мың ғана тұрғыны бар атақты қалада оның әрбір ересек тұрғыны фарфор өнеркәсібінде еңбек етеді. Көптеген елдердің император­лары мен корольдерінің сарай­ларында Цзиндэчженде нәзік талғаммен жа­сал­ған фарфор бұйымдарынан кол­лек­ция жинау даңқ пен мәртебе бо­лып саналып келген десек, мыңдаған жылдар бұрын осы қаланың фар­форлары Орталық және Батыс Азия­ны басып өтетін Жібек жолы бойы­мен және теңіз үстіндегі Фарфор жолымен әлемнің түкпір-түкпіріне тарағаны тағы аян. Дереккөздер
Қызылиек инфекциясы

Қызылиек инфекциясы (пиоррея). Қызыл иектің қабынып (қызарып, ісінуі) ауыруы. Көбінесе қанауы мынадай себептерден болады: #Тістеріңіз бен қызылиекті тазартпағаннан немесе нашар тазартқаннан; #Тоя тамақ ішпеуден; Алдын алу және емдеу жолдары #Әр тамақтан соң тісті жақсылап тазартыңыз. Тіс арасынан ас қалдықтарын алыңыз. Тістер мен қызылиектің қосылған жерінде пайда болатын қоңыр-сары қабықшаларды (қақты) қырып түсіріңіз. Қызылиекті тазартқан кезде мынадай да әдісті қолдануға болады: тістердің арасынан берік жіңішке жіпті (немесе денталь жібегін) үнемі жүргізіп отырыңыз, алғашында қызылиектен қан ағады, кейіннен қызыпиектен қан да ақпайды, ол ауырмайтын да болады. #Витаминдерге бай тағамдарды, әсіресе, жұмыртқаны, етті, бұршақты, қоңыр-жасыл жапырақты көкөністер мен жеміс-жидектерді: апельсинді, лимонды, томатты көбірек ішіп-жеңіз. Тәтті, жабысқақ, созылмалы тағамдардан аулақ болыңыз. Олар тістің арасына тұрып қалады. Ескерту: Кейде қояншыққа қарсы қолданылатын дәрілерден қызылиек ісініп, көтеріледі. Егер сондай жағдай болса, дәрігерге көрініңіз және дәріні алмастыру жағын ойпастырыңыз. Дереккөздер *Вернер, Дэвид. Халыққа медициналық жәрдем көрсету жөніндегі (Анықтамалық). Қазақ тіліне аударғандар: Айымбетов М, Бермаханов А.—Алматы: "Демалыс", "Қазақстан", 1994— 506 бет. ISBN 5-615-01453-9 Осы кітаптың кез келген бөлігін коммерциялық емес мақсатта көшіруге және таратуға басып шығарушылар арнайы рұқсат берген. Сол үшін оларға көп-көп рақмет!
Синусит

Синусит — бұл бет қуысының немесе мұрынға тірелетін сүйектің асқынған немесе созылмалы ауруы. Ол көбінесе құлаққа, тамаққа инфекция түсуден, қатты салқын тиюден болады. Белгілері *Тіс сырқырап ауырады. *Көздің асты мен үстіңгі бөлігінің ауыруы (бет сүйегін, соққанда немесе еңкейгенде ауыру күшейе түседі). *Мұрыннан қою сілекей және ірің ағады, жағымсыз иіс шығуы мүмкін. *Мұрын жиі бітеді. *Кейде ыстық көтеріледі. Емдеу жолдары *Суды көбірек ішіңіз. *Мұрын арқылы аздап тұзды су сорыңыз немесе бумен дем алыңыз. *Бетке ыстық компресс қойыңыз. *Мұрынға фенолефрин түріндегі деконгестанттар тамызыңыз. *Антибиотиктер қабылдаңыз: тетрациклин , ампициллин немесе пенициллин. *Егер жағдай жақсармаса, дәрігерге барыңыз. Алдын алу Салқын тиген және мұрын біткен кезде мұрынды тазартыңыз. Дереккөздер *Вернер, Дэвид. Халыққа медициналық жәрдем көрсету жөніндегі (Анықтамалық). Қазақ тіліне аударғандар: Айымбетов М, Бермаханов А.—Алматы: "Демалыс", "Қазақстан", 1994— 506 бет. ISBN 5-615-01453-9 Осы кітаптың кез келген бөлігін коммерциялық емес мақсатта көшіруге және таратуға басып шығарушылар арнайы рұқсат берген. Сол үшін оларға көп-көп рақмет!
Көк шөп қызбасы

Көк шөп қызбасы (аллергиялық ринит) — мұрыннан су ағып, көздің қызарып қышуы адамның дем алған ауасынан организмдегі аллергиялық реакцияның белгісі болуы мүмкін. Аллергия жылдың белгілі бір мезгілінде қозып, асқынады Емдеу жолдары Хлорфенирамин түріндегі антигистамин қолданыңыз. Дименгидринат та көмектеседі. Бұл әдетте қозғалыс мүшелерінің аурулары үшін пайдаланылады. Алдын алу Аллергияның неден болғанын (шаң құстың мамығы, гүл тозаңы, мүк) анықтаңыз және олардан аулақ болуға тырысыңыз. Дереккөздер
Аллергия

.]] Аллергия — (— басқаша, ergon — әрекет, жауап) — организмнің қоршаған ортаның кейбір әсерлеріне әдеттегіден тыс сезімталдығы. Аллергия терминін алғаш 1906 жылы Аустрия педиаторлары К.Пирке мен Б.Шик енгізген. Аллергия туралы деректер көне заманнан белгілі. Гален (2 ғасыр) раушан гүлінен адам мұрынының бітіп қалатыны туралы жазған. Аллергияны туындататын заттарды аллергендер дейді. Аллергендер организмге сырттан түсетін (экзогендік) және организмнің өзінде өндірілетін (эндогендік) болып ажыратылады. Экзогендік аллергендерге өсімдіктердің тозаңдары, жануарлардың түбіті, қайызғағы, үй шаңы, кір жуғыш ұнтақтар, кейбір тағамдық заттар, дәрі-дәрмектер (новокаин, пенициллин, дәрумендер т.б.), микробтар мен вирустар, өндірістік өнімдер жатады. Эндогендік аллергендер көпшілік жағдайларда әртүрлі микробтардың, вирустардың, суық немесе ыстық температуралардың, улы химиялық заттардың, иондағыш сәулелердің әсерлерінен организімнің өзінде пайда болады. Аллерген организмге алғаш рет түскенде иммундық жүйелерге әсер етіп, оның сол аллергенге сезімталдығын көтереді. Кейін бұл аллергеннің қайталап түсуі салдарынан аллергиялық ауру пайда болады. Аллергияның кең тараған түрлеріне: бронхиалдық демікпе, есекжем, Кванке ісінуі, поллиноздар (грекше pollen — шөп тозаңдарынан дамитын ауру) және анафилаксиялық шок жатады. Аллергиямен ауырған адам аллерголог-дәрігердің бақылауында болуы керек. Тағы қараңыз * Аллергология * Иммунология * Иммунологиялық толеранттық * Идиосинкразия * Бронхтық демікпе * Экзема Дереккөздер
Демікпе

Демікпемен ауыратын адамда тұншығу ұстамасы жиі болады. Дем алысында, сыртқа дем шығарғанда, шуыл немесе сырыл болады. Ішке қарай дем тартқанда бұғана және қабырға арасындағы тері ауаны қиналып тартқаннан ішке қарай сорылып, жабысады. Егер науқасқа ауа жетіспесе, оның тырнақтары мен еріні көгереді, мойын тамырлары білеуленіп тұрады. Әдетте ыстығы көтерілмейді. Демікпе көбіне бала кезден басталып, өмір бойы қол үзбей қояды. Ол жұқпалы емес, бірақ ата-анасы демікпемен ауыратын балаларда бұл ауру жиі кездеседі. Демікпеге тән нәрсе жылдың белгілі бір айында немесе түнінде өршиді. Ауру ұзаққа созылса, ол өкпе эмфиземасына ұласады. Демікпе ұстамасы аллергиялық реакциялардың салдарынан да болуы мүмкін. Балаларда демікпе әдетте салқын тиюден басталады. Кейбір жағдайларда, көңіл-күйдің бұзылуынан да немесе мазасыз жағдайлардан да демікпе ұстамасы болуы мүмкін. Демікпе алдында — тыныстың демікпесі болып өткен организмдегі хал-жай, күшті жөтел ұстайды: көбінесе тыныс жолдарының қабынып, қызарып ауруы түрінде немесе ұзаққа созылған өкпенің қабынуы түрінде, мұрынның аллергиялық ауруы немесе мұрын ауруының қалыптан тыс ауытқуы түрінде дамиды. Емдеу жолдары *Егер демікпе үйде өршитін болса, онда науқас сыртқа, ауасы таза жерге шығуы керек; өзіңіз сабырлы болыңыз, науқасқа майда сөйлеп, жігер беріңіз. *Сұйықты барынша көп беріңіз. Ол шырышты сілекейді босатып, тынысты кеңейтеді. Бу ингаляциясын жасаудың да көмегі бар. *Ұстама жеңіл болса, эфедрин, теофиллин немесе сольбутамол беріңіз. *Ауыр жағдайларда эфедрин немесе теофиллинді қосып, сольбутамол беріңіз. *Науқастың жағдайы тым ауыр болса,жедел жәрдем шақырыңыз *Температура көтерілген жағдайда немесе ұстама 3 күннен астамға созылса, тетрациклин немесе эритромицин капсулдарын беріңіз. *Демікпенің аскаридадан болуы өте сирек жағдайда ғана. Егер сізде жас балада аска-рида болуы мүмкін-ау деген күдік болса, онда оған пилеразин беріп көріңіз. *Егер сонда да науқастың беті бері қарамаса, онда дәрігерге барыңыз. Алдын алу Демікпемен ауыратындар өзінде тұншығу ұстамасын туғызатын заттардан аулақ болуға тиіс. Демікпемен ауыратын адамдардың үйі мен жұмыс орны таза болуы керек. құсты немесе басқа да аңдарды үйде үстауға болмайды. Желдетіп алу үшін науқастың керуетін терезе алдына қою керек Кейде ашық ауада ұйықтау да жақсы. Сілекейді босату үшін күніне кем дегенде 8 стақан су ішіңіз. Демікпемен ауыратын адамға ауасы таза жерге қоныс аударғаны жөн. Егер сіз демікпе болсаңыз, темекі шекпеңіз. Темекі шегу сіздің өкпеңізді одан сайын бұзады. Аллергия тудыратын заттардан аулақ болуымыз керек.Егер де шаңды жерде жұмыс істесеңіз респиратор қолдану керек. Дереккөздер gl:Asma si:ඇදුම රෝගය ta:மூச்சுத்தடை நோய்
Лондон

Лондон — Ұлыбритания және Солтүстік Ирландия Құрама Патшалығының қаласы және астанасы. Британ аралдарындағы ең үлкен қала. Еуропадағы ең ірі урбандық аймақ. Аумағы 1706,8 км². Халқы 8 млн. адамнан асады және халқы санынан әлемде 18-нші орында. Бұл көрсеткіш Еуропада 2-ші болып табылады. Лондон нөлдік немесе Гринвич Меридианы үстінде орналасқан. Лондон 2012 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарын қабылдап Олимпиада ойындарың 3 рет қожайыны болуда. Лондон әлемдегі өнер, сауда, білім және ғылым, сән, қаржы, кәсіптік қызмет, денсаулық сақтау, зерттеу және даму, туризм және көлік салалары бойынша жетекші жаһандық қала болып табылады. Қалада әлемдік деңгейдегі Хитроу әуежайы және Темза өзенінің жағасында әлемдегі ең үлкен өзен порттарының бірі орналасқан. Халқы Қала өз маңайын қосқанда алуан түрлі дін және мәдениеттерді қамтитын 300-ден аса әр тілдерде сөйлейтін әр-түрлі ұлт өкілдерімен жұрттанған. 2011 жылдағы санақ бойынша лондондықтардың 45% ақ нәсілді британдықтарға, тағыда 15% - басқа да ақ нәсілділерге жатқызды. 61% азаматтар Англияда, ал 37% - Ұлыбританиядан тыс жерде дүниеге келген. Олардың ішінде 3 пайызы Үндістанда, 2 пайызы Польшада дүниеге келген. Климаты Лондондағы климат қоңыржай белдеудің ішіндегі қоңыржай теңізді климат болып табылады. Лондонның қысы жұмсақ, жазы жылы болып келеді. Қаңтардағы орташа температура қиыр солтүстік шығыстың өзінде 3,5°С-тан төмен түспесе, ал оңтүстік батыста 5,5°С-қа жетеді, мұнда өсімдіктер бүкіл жыл бойы өседі. Оңтүстік батыстан келетін жылы теңіз ауасы қысқы температураны көтергенмен күшті желдер мен штормдар болатын құбылмалы және жауын-шашынды ауа райын қалыптастырған. Шығыс пен солт.-шығыстан суық ауа жеткен кезде аязды ауа райы ұзақ мерзімге орнығады. Қыста ел аумағына қар біркелкі түспейді, қар жамылғысы шамалы уақыт қана сақталады. Англияның оңтүстігінде, әсіресе, оңтүстік батысында қар өте сирек түседі. Шығыс аудандарындағы қыс неғұрлым суық және құрғақтау. Жазы салыстырмалы түрде салқын. Ең жылы айы — шілде: ортатәуліктік ауа температурасы ең көп дегенде 22,5°C құрайды. Қауіпті температура жаздың шілде тамыз айларында орнайды (2003 жылдың тамызында температура 37°C дейін көтерілген). Лондон аудандары Үлкен Лондон ситилерден және 32 ауданнан (оның ішіндегі 13 Ішкі Лондонда және 19 Сыртқы Лондонда орналасқан): Метро Хаммерсмит-энд-Сити бағыты — Хаммерсмит және Баркинг бекеттерінің арасында салынған лондондық метрополитен бағыты. Дүние жүзіндегі ең алғашқы метро болып табылады. Әлемдегі ең ескі жерасты темір жол болып табылатын, өзінің құрамында Лондодағы Фаррингдон және Паддингтон бекеттерінің арасындағы 1863 жылдың 10 қаңтарнан бастап жолаушының қозғалысы үшін ашық, ең ескі жерасты өткелігі бар. Бағыт жолаушылар тасымалдау санын ескергенде, лондондық жерасты теміржолы 12 бағыттың арасында 10 орын алады. Көрікті жерлері Лондонның панорамадағы көрінісі Дереккөздер