kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Шығыс Англия корольдерінің тізімі

* ? — 571 Вехха (Wehha) * 571 — 578 Вуффа (Wuffa) * 578 — 593 Титила (Tytila) * 593 — 624 Редвальд (Rædwald) * 617 — 618 Эни * 624 — 627 Эорпвальд (Eorpwald) * 627 — 629 Рикберт (Ricberht) * 629 — 634 Сигеберт (Sigeberht) * 634 — 636 Эгрик (Ecgric) * 636 — 654 Анна (Anna) * 654 — 655 Этельхер (Æthelhere) * 655 — 664 Этельвольд (Æthelwold) * 664 — 713 Эльдвульф (Ealdwulf) * 713 — 749 Эльфвальд (Ælfwald) * 749 — ? Хун * 749 — шамамен 758 Беорна (Beonna) * 749 — ? Альберт (Этельберт I) * шамамен 758 — 779 Этельред I (Æthelberht) * 779 — 794 Этельберт II (Æthelberht) * 794 — 796 Мерсия қарамағында * 796 — 798 Эдвальд (Eadwald) * 798—827 Мерсия қарамағында * 827 — 839 Этельстан (Æthelstan) * 839 — 855 Этельверд (Æthelweard) * 855 — 870 Эдмунд (Eadmund) Скандинавиялық суб-корольдер * 870 — 876 Освальд (Oswald) * 876 — 879 Этельред II (Æthelred) Скандинавялық басшылар * 879 — 890 Гутрум I (Guthrum) * 890 — 902 Эорик (Eohric) * 902 — 918 Гутрум II (Guthrum) 918 жылдан бастап Уэссекстің құрамында
Эссекс корольдерінің тізімі

Эссекс королі — ерте орта ғасырлардағы англосаксондық Эссекс (корольдік) басшысы. Бірінші монарх V ғасырда бриттерден қазіргі Эссекс жерін тартып алған Сэкса болып табылады. * 493 — 508 Сэкса * 508 — 539 Сихельм * 539 — 541 Векта * 541 — 547 Иффи * 547 — 568 Эсквин (Aescwine) * 568 — 571 Бэдка * 571 — 604 Следда (Sledda) * 604 — 616 Саберт (Saebert) * 616 — 632 Сексбальд * 616 — 632 Сексред (Sexred) * 616 — 632 Севард (Saeward) * 617 — 653 Сигеберт I (Sigeberht) * 653 — 660 Сигеберт II (Sigeberht) * 660 — 664 Свитхельм (Swithelm) * 664 — 683 Сигхер (Sighere) * 664 — 695 Себби (Sebbi) * 695 — 709 Свефред (Swaefred) * 695 — 709 Сигехерд (Sigeheard) * 709 Оффа (Offa) * 715 — 738 Свефберт (Swaefbert) * 709 — 746 Селред (Saelred) * 746 — 758 Свитред (Swithred) * 758 — 798 Сигерик (Sigeric) * 798 — 812 Сигеред (Sigered) 812 жылдан— герцогтар Дереккөздер * [http://britanniae.ru/reconstr/asbretwaldas/asbretwaldas_text2.htm] * Yorke, Barbara (1985). "The Kingdom of the East Saxons". In Clemoes, Peter; Keynes, Simon; Lapidge, Michael. Anglo-Saxon England 14. Cambridge University Press.
Неаполь корольдерінің тізімі

Неаполь корольдігінің корольдерінің тізімі Анжуй династиясы — Үлкен тармақ 1266—1285 Анжуйлік Карл I (1226—1285) 1285—1309 Карл II (1254—1309) 1309—1343 Роберт Дана (1277—1343) 1343—1382 Джованна I (1326—1382) Анжуй династиясы — Дураццо тармағы 1382—1386 Карл III Кіші (1345—1386) 1386—1414 Владислав (1376—1414) 1414—1435 Джованна II (1414—1435) Анжуйлық Валуа тармағы 1382—1384 Людовик I Анжуйлық (1339—1384) 1384—1417 Людовик II Анжуйлық (1377—1417) 1417—1434 Людовик III Анжуйлық (1403—1434) 1434—1480 Рене Мейрімді (1409—1480) 1480—1481 Мэндік Карл (IV) (1436—1481) Арагон династиясы (Трастамара) 1435—1458 Альфонс I (1394—1458) (Арагондық Альфонс V ) 1458—1494 Фердинанд I (1423—1494) 1494—1495 Альфонс II (1448—1495) 1495—1496 Фердинанд II(1469—1496) 1496—1501 Федериго (1452—1504) 1501—1503 Неаполь корольдігінің Франция мен Испания арасында бөлінуі 1503—1516 Фердинанд III (1452—1516) (Фердинанд II Арагонский) Габсбургтер 1516—1554 Карл IV (1500—1558) (император Карл V) 1554—1598 Филипп I (1527—1598) (Испандық Филипп II) 1598—1621 Филипп II (1578—1621) (Испандық Филипп III) 1621—1665 Филипп III (1605—1665) (Испандық Филипп IV) 1665—1700 Карл V (1661—1700) (Карл II (Испания королі)) 1713—1734 Карл VI (1685—1740) (император Карл VI) Бурбондар 1734—1759 Карл VII (1716—1788) (затем с 1759 г. Карл III (Испания королі)) 1759—1799 Фердинанд IV (1751—1825) 1799 Партенопей республикасы 1799—1806 Фердинанд IV (1751—1825) 1806—1808 Жозеф Бонапарт (1768—1844) 1808—1815 Иоахим Мюрат (1771—1815) 1815—1816 Фердинанд IV (1751—1825) 1816 жылдан Қос Сицилия Корольдігінің құрамында
Лесото патшаларының тізімі

Бұл мақалада Лесото монархтары (1966 жылға дейін Басутоленд деп те аталады) берілген. Сабақтастық Лесото таққа отыру Африка патшалығы конституциясының V тарауында баяндалған. V тарау Лесото конституциясының 45-бабында былай делінген: :(1) Басшылар колледжі кез-келген уақытта Лесотоның әдеттегі заңына сәйкес, қайтыс болғаннан кейін корөл лауазымына қол жеткізуге құқығы бар адамды (немесе құқығын беретін адамдар ретінде) тағайындай алады. сол кеңседе кез-келген бос орынның иесі немесе оның пайда болуы және егер ол қайтыс болса немесе бос орын болса, бұрын осы бөлімді орындау үшін тағайындалған және Лесотоның әдеттегі заңы бойынша осы кеңседе жұмыс істеуге қабілетті адам бар , бұл адам (немесе егер ондай адамнан көп болса, лауазымға жетуге бірінші құқылы деп танылған адам) Патша болады. :(2) Егер иесінің қайтыс болуына байланысты немесе Король кеңсесінде қандай-да бір бос қызмет орын алса, (1) бөлімге сәйкес Патша болатын адам болмаса, Басқарушылар колледжі барлық жылдамдықпен және Лесотоның әдеттегі заңына сәйкес, Корөл лауазымына жету үшін адамды тағайындауға кірісіңіз, содан кейін тағайындалған адам Патша болады. Өтемақы Патша-да жылына 52,778 АҚШ доллары тұратын жеке әмиян беріледі. Лесото Жоғарғы көсемдері (Басутоленда, 1822—1965) Патша және Лесото ханшасы (1965 - біздің уақыт) Король байрағы Сілтеме * [https://web.archive.org/web/20030827071709/http://www.uq.net.au/~zzhsoszy/states/africa/lesotho.html Лесото корольдері] Дереккөздер
Бурунди корольдерінің тізімі

Бұл тізімде Бурундиді 1680 жылдан 1966 жылға дейін билеген корольдер берілген (Ганва династиясы): * Нтаре III Рушатси (1680 шамасы - шам. 1709) * Мвези III Ндагушимийе (1709 шамасы - шам. 1739) * Мутага III Сеньямвиза (1739 шамасы - шам. 1767) * Мвамбутса III Сьярушамбо Бутама (шам. 1767 - шам. 1796) * Нтаре IV Ругамба (шам. 1796 - шам. 1850) * Мвези IV Гисабо (шам. 1850 - 21 маусым 1908) * Мутага IV Мбикийе (1908 - 30 қараша 1915) * Мвамбутса IV Бангирисенг (16 желтоқсан 1915 - 8 шілде 1966) * Нтаре V Ндизейе (1 қыркүйек 1966 - 28 қараша 1966). Дереккөз * [http://www.rulers.org/rulb2.html#burundi Бурунди корольдері мен президенттерінің тізімі]
Иван Семенович Ружейников

Иван Ружейников - революционер, Қазақстанда Сoвет өкіметін орнатуға қатысушы. Өмірбаяны Томск университетінде оқып жүріп, революциалық ауыл "Сібір тобы" ұйымына кірген. 1904 ж. Революциялық қызметі үшін университеттен шығарылды. Иван Омбыда В.В.Куйбышевпен танысты. 1905 ж. Омбы комитетінің тапсырмасымен Петропавлға келіп, революциялық іске араласты. 1906 ж. Минусинскіге жер аударылды. Сол жылы айдаудан қашып "Сибиряк" деген бүркеніш есіммен Петропавлда, Балтық жағалауында, Одессада революциялық жұмыс жүргізді. 1907 ж. қайта тұтқындалып, Красноярскіде 2 жыл түрмеде отырды. 1914 ж. Батыс майданға әскерге алынып, әскерлер арасында революциялық насихат таратты.Қазан революциясынан кейін Киевте ревком құрамында, 1918 ж. Мәскеуде казактар бөлімінде істеді. В.И.Лениннің тапсыруымен Иван Оралдың ақ казактарымен келіс сөз жүргізді. Лениннің мандатымен Шығыс майданына барып, Оралды босатуға қатысты. Ол 1919 ж. БОАК мүшесі болып сайланды. Ұзақ жылдар бойы Бүкіл Одақтық ОАК-та қызмет атқарған. Дереккөздер
Жаңа Зеландия көлдерінің тізімі

Ірі көлдер Басқа көлдер * Браннер * Данстан * Каниере * Колридж * Мак-Керроу * Моноваи * Омапере * Охакури * Потеритери * Ротоаира * Ротоити * Таравера * Уаикаре Сілтеме * [http://www.teara.govt.nz/en/lakes/1/2 Te Ara. New Zealand’s largest lakes]
Маршалл аралдары президенттерінің тізімі

Төменде Маршалл аралдарының президенттерінің тізімі келтірілген: 1979 жылы осы офистің құрылуы. Амата Кабуа 1979 жылы республиканың тұңғыш президенті болып сайланды. Кейіннен ол 1983, 1987, 1991 және 1996 жылдары төрт жылдық мерзімге қайта сайланды. Амата Кабуа қайтыс болғаннан кейін оның бірінші немере ағасы Имата Кабуа 1997 жылы арнайы сайлауда жеңіске жетті. 2016 жылы қаңтарда сайланған және қызметке кіріскен Кастен Немра бір аптадан кейін Хилда Хейнмен ауыстырылды. Маршаллездің қазіргі президенті Дэвид Кабуа - Амата Кабуаның ұлы. Тізім Уақыт сызбасы ImageSize = width:800 height:auto barincrement:12 PlotArea = top:10 bottom:50 right:350 left:20 AlignBars = late DateFormat = yyyy Period = from:1979 till:2025 TimeAxis = orientation:horizontal ScaleMajor = unit:year increment:10 start:1979 Colors = id:self value:rgb(0.5,0.5,1) legend: самоуправление id:indep value:rgb(0.5,0.5,0.5) legend: ассоциация Legend = columns:3 left:150 top:24 columnwidth:100 TextData = pos:(20,27) textcolor:black fontsize:M text:"период истории:" BarData = barset:PM PlotData= width:5 align:left fontsize:S shift:(5,-4) anchor:till barset:PM from: 1979 till: 1986 color:self text:"А. Кабуа" fontsize:10 from: 1986 till: 1996 color:indep text:"өзі" fontsize:10 from: 1996 till: 1997 color:indep text:"Лемари" fontsize:10 from: 1997 till: 2000 color:indep text:"И. Кабуа" fontsize:10 from: 2000 till: 2008 color:indep text:"Ноте" fontsize:10 from: 2008 till: 2009 color:indep text:"Томеинг" fontsize:10 from: 2009 till: 2009 color:indep text:"Закхрас" fontsize:10 from: 2009 till: 2012 color:indep text:"Зедкайя" fontsize:10 from: 2012 till: 2016 color:indep text:"Лоик" fontsize:10 from: 2016 till: 2016 color:indep text:"Немра" fontsize:10 from: 2016 till: 2020 color:indep text:"Хайн" fontsize:10 from: 2020 till: 2020 color:indep text:"Д. Кабуа" fontsize:10 Сыртқы сілтемелер * Маршалл аралдары Президенті Дереккөздер
Науру президенттерінің тізімі

Президенттердің қызметте болу мерзімдері ImageSize = width:1200 height:auto barincrement:12 PlotArea = top:10 bottom:50 right:350 left:20 AlignBars = late DateFormat = yyyy Period = from:1968 till:2025 TimeAxis = orientation:horizontal ScaleMajor = unit:year increment:10 start:1968 Colors = id:indep value:rgb(0.5,0.5,0.5) legend: президент Legend = columns:3 left:150 top:24 columnwidth:100 TextData = pos:(20,27) textcolor:black fontsize:M text:"тарих кезеңі:" BarData = barset:PM PlotData= width:5 align:left fontsize:S shift:(5,-4) anchor:till barset:PM from: 1968 till: 1976 color:indep text:"Де-Робурт" fontsize:10 from: 1976 till: 1978 color:indep text:"Довийого" fontsize:10 from: 1978 till: 1978 color:indep text:"Л. Харрис" fontsize:10 from: 1978 till: 1986 color:indep text:"Де-Робурт" fontsize:10 from: 1986 till: 1986 color:indep text:"Аданг" fontsize:10 from: 1986 till: 1986 color:indep text:"Л. Харрис" fontsize:10 from: 1986 till: 1986 color:indep text:"Аданг" fontsize:10 from: 1986 till: 1989 color:indep text:"Де-Робурт" fontsize:10 from: 1989 till: 1989 color:indep text:"Арои" fontsize:10 from: 1989 till: 1995 color:indep text:"Довийого" fontsize:10 from: 1995 till: 1996 color:indep text:"Л. Харрис" fontsize:10 from: 1996 till: 1996 color:indep text:"Довийого" fontsize:10 from: 1996 till: 1996 color:indep text:"Аданг" fontsize:10 from: 1996 till: 1997 color:indep text:"Кун" fontsize:10 from: 1997 till: 1998 color:indep text:"Клодумар" fontsize:10 from: 1998 till: 1999 color:indep text:"Довийого" fontsize:10 from: 1999 till: 2000 color:indep text:"Р. Харрис" fontsize:10 from: 2000 till: 2001 color:indep text:"Довийого" fontsize:10 from: 2001 till: 2003 color:indep text:"Р. Харрис" fontsize:10 from: 2003 till: 2003 color:indep text:"Довийого" fontsize:10 from: 2003 till: 2003 color:indep text:"Р. Харрис" fontsize:10 from: 2003 till: 2003 color:indep text:"Довийого" fontsize:10 from: 2003 till: 2003 color:indep text:"Гиура" fontsize:10 from: 2003 till: 2003 color:indep text:"Скотти" fontsize:10 from: 2003 till: 2004 color:indep text:"Р. Харрис" fontsize:10 from: 2004 till: 2007 color:indep text:"Скотти" fontsize:10 from: 2007 till: 2011 color:indep text:"Стивен" fontsize:10 from: 2011 till: 2011 color:indep text:"Питчер" fontsize:10 from: 2011 till: 2013 color:indep text:"Дабвидо" fontsize:10 from: 2013 till: 2019 color:indep text:"Вака" fontsize:10 from: 2019 till: 2022 color:indep text:"Энгимеа" fontsize:10 from: 2022 till: 2023 color:indep text:"Кун" fontsize:10 from: 2023 till: 2023 color:indep text:"Аданг" fontsize:10
Микронезия Федерациялық Штаттары президенттерінің тізімі

Микронезия Федерациялық Штаттарының президенті Микронезия Федерациялық Штаттарының мемлекет басшысы және үкімет басшысы. Сұрақ 1979 жылы 10 мамырда Тынық мұхит аралдарының Сенімді аумағының төрт бөлігі МФШ Конституциясын бекітті және жергілікті өзін-өзі басқаруды алды. Сенім аумағының басқа бөліктері (Палау, Маршалл аралдары және Солтүстік Мариан аралдары) федералды конституцияны бекітуден бас тартты. Конституция МФШ президенті лауазымын бекітті; Микронезия Конгресінің бұрынғы төрағасы Тосиво Накаяма тұңғыш президент болып, өзінің кабинетін құрды. 1986 жылғы 3 қарашада Америка Құрама Штаттары мен еркін ассоциация туралы шарт күшіне енгеннен кейін соңғысы аралдарға қамқорлығын тоқтатты. Ресми түрде, бұл 1990 жылы 22 желтоқсанда, БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесі, 683 қарарымен, аралдар туралы келісімді сақтауды жойған кезде орын алды. 2004 жылғы 1 мамырда АҚШ-пен еркін серіктестік туралы келісім ұзартылды. Президентті және Вице-Президентті МФШ конгресі МФШ құрамына кіретін мемлекеттердің төрт сенаторының ішінен сайлайды (Трук, Кусайе, Поннпей, Яп). Сенаторлардың бұл санаты Конгреске 4 жыл мерзімге сайланады (округтерде сайланған он басқа адамдардан айырмашылығы, сайлаушылар саны шамамен 2 жыл. Сондықтан президенттің және вице-президенттің төрт жылдық өкілеттік мерзімі олардың сенаторлық өкілеттік мерзіміне теңестіріледі. МФШ-те ресми саяси партиялар жоқ, барлық сенаторлар тәуелсіз кандидаттар ретінде жұмыс істейді. Пост кестесі ImageSize = width:800 height:auto barincrement:12 PlotArea = top:10 bottom:50 right:350 left:20 AlignBars = late DateFormat = yyyy Period = from:1979 till:2025 TimeAxis = orientation:horizontal ScaleMajor = unit:year increment:10 start:1979 Colors = id:self value:rgb(0.5,0.5,1) legend: самоуправление id:indep value:rgb(0.5,0.5,0.5) legend: ассоциация Legend = columns:3 left:150 top:24 columnwidth:100 TextData = pos:(20,27) textcolor:black fontsize:M text:"период истории:" BarData = barset:PM PlotData= width:5 align:left fontsize:S shift:(5,-4) anchor:till barset:PM from: 1979 till: 1986 color:self text:"Накаяма" fontsize:10 from: 1986 till: 1987 color:indep text:"он же" fontsize:10 from: 1987 till: 1991 color:indep text:"Хэглелгэм" fontsize:10 from: 1991 till: 1996 color:indep text:"Олтер" fontsize:10 from: 1996 till: 1999 color:indep text:"Нена" fontsize:10 from: 1999 till: 2003 color:indep text:"Фолкэм" fontsize:10 from: 2003 till: 2007 color:indep text:"Урусемал" fontsize:10 from: 2007 till: 2015 color:indep text:"Мори" fontsize:10 from: 2015 till: 2019 color:indep text:"Кристиан" fontsize:10 from: 2019 till: 2019 color:indep text:"Пануэло" fontsize:10 МФШ президенттерінің тізімі Дереккөздер
Лев Владимирович Руднев

Лев Владимирович Руднев - совет архитекторы. 1915 ж. Петербург Көркемсурет академиясын бітірді. Архитектор Л.Н.Бенуаның шәкірті. 1912-1916 ж. И.А. Фоминнің көмекшісі болды. Ленинградта, Мәскеуде архитекторлықпен шұғылданды. Ленинград Көркемсурет академиясы мен мәскеу Архитектура институтында педогогикалық қызметпен шұғылданды. *Шәкірттері: Б.Г.Бархин, Е.Я.Витенберг, В.О.Сунц, В.Е.Асс, И.Е.Рожин. *Басты еңбектері: Мәскеудегі М.В. Фрунзе атындағы академияның ғимараты, Антипьев бұрылысы мен Фрунзе ауданы жағалауындағы әкімшілік ғимараттары, Бакудегі Үкімет үйі, Мәскеу мемлкеттік университетінің ғимараты. Дереккөздер
Арт Бухвальд

Арт Бухвальд - американдық журналист-фельтонист, жазушы. 1942-1945 ж. Америка тнңіз жаяу әскерінің құрамында қызмет етті. Оңтүстік Калифорния университетінде оқыған. Журналистік қызметін 1948 ж. "Нью-Йорк геральд трибюн" газетінен бастады. Осы газеттің 1949-1962 ж. Париждегі, 1962 жылдан Нью-Йорктегі тілшісі болды. Бухвальдтың фельтондары американдық тұрмыстың кеселді жақтарын, нәсілшілдікті, капиталды сайлау жүйесін, саясатшылдықты өткір ажуалайды, АҚШ-тың агрессиялық сыртқы саясатын батыл айыптайды. Оның фельтондары КСРО-нің, дүние жүзінің көптеген елдерінің газет, журналдарында жарияланып тұрады. Дереккөздер
Федор Иванович Буслаев

Федор Иванович Буслаев - орыс филологы, көркемөнер зерттеушісі. Петербург ғылым академиясының акадимигі. Мәскеу университетін бітірген, Мәскеу университетінің профессоры. Еңбек жолы Федордың славян-орыс тіл білімі, ежелгі орыс әдебиеті, халықтың ауызша жыр-ертегілері және ежелгі орыс жұртының бейнелеу өнері саласындағы еңбектері күні бүгінге дейін маңызын жойған жоқ. Орыс тілі жөніндегі зерттеулерінде Федор тарихи-салыстырмалы әдісті қолдады. Ол тіл тарихының халық өмірімен, оның әдет ғұрпымен, салт-санасы және сенім-нанымымен байланысын ашып көрсетугетырысты. Сонымен бірге Федор ежелгі қолжазбаларды зерттеу, жариялау ісімен де шұғылданды. "Орыс тілі мен көркемөнерінің тарихи очерктері" деген еңбегі Федордың орыс ғылымындағы мифологиялық мектептің табанды өкілі екенін сипаттайды. "Орыстың бет-бейне апокалипсисі.XVI ғасырдан ХІХ дейінгі орыс қолтанбаларындағы бет апокалипсистері бейнелерінің жиынтығы" атты кітабы Федор есімін бүкіл дүние жүзіне танымал етті. Дереккөздер
Мауро Скоччимарро

Мауро Скоччимарро (Scoccimarro)- итальян жұмысшы қозғалысының қайраткері. 1895 жылы 30-шы қазанда Удинеде дүниеге келген, 1972 жылы қаңтардың 2-сінде Римде қайтыс болған. Өмірбаяны: 1921 жылы Итальян коммунистік партиясын (ИКП) құруға қатысты. 1923 жылы ИКП Секретариатына мүше болып сайланды. 1926–1943 жылдары түрмеде және айдауда өткізуге мәжбүр болады. 1943–1945 жылдары неміс фашистеріне қарсы партизан қозғалысын ұйымдастырушылардың бірі болған. Ал 1945–1947 жылдарының арасында финанс министрі болып сайланып, жұмыс істейді. 1948–1963 жылдары сенат председателінің орынбасары болып қызметін атқарады. 1956–1969 жылдары ИКП Орталық бақылау комиссиясының председателі, ал1956 жылдан ИКП басшылығының мүшесінің қызметін атқаратын болды.
Пол Скофилд

Пол Скофилд Пол Скофилд (scofield) – ағылшын актері. Ол 1922 жылы 21 қаңтарда Суссекс графтығының Хрестпирпойнт қаласында дүниеге келген. Жастық кезі Пол 1939 жылы Кройдонда Репертуар театрының мектебінде, ал 1940-1941 жылдарының арасында Лондонның «Маск» театрының мектебінде оқыған болатын. Ол 1942–1944 жылдарының арасында Көшпелі театрда, ал 1944–1946 жылдары Бирмингем репертуар театрында жұмыс істейді. Пол 1946–1948 жылдары кезінде Корольдық Шекспир театрында қызмет етті. 1949 жылдан Лондонның әр түрлі театрларында ойнауға мәжбүр болады. Ойнаған рольдері Уильям Шекспир трагедияларынан Гамлет, король Лир, Макбет деген танымал ролін орындады. Орыс драматургиясы бойынша ойнаған рольдері: Войницкий, Треплев (Чеховтың «Ваня ағайы» мен «Шағаласында»), Хлестаков (Гогольдің «Ревизорында»). 1954 жылдан киноға түсуге бет бұрады. Гастрольдік сапармен КСРО-да 1955, 1964 және 1968 жылдары өнер көрсетті. Адамгершілік пен әділеттілік идеясы – оның творчествосының өзекті тақырыбы болған.
Джон О'Хара

Джон Генри О'Хара (; 31 қаңтар 1905, Потсвилл, Пенсильвания, АҚШ - 11 сәуір 1970, Принстон, Нью-Джерси, АҚШ) - американдық жазушы. "Самаррадағы кездесу", "Баттерфилд,8" секілді әйгілі романдардың авторы. Өмірбаяны Пенсильвания штатының Потсвилл қалашығында туған. Ұлы депрессия жылдарында О'Хара отбасысы банкрот, әкесі қайтыс болады. Осының кесірінен ол Йель университетіндегі оқуын аяқтай алмайды. Кейінде ол газет редакцияларында репортер, кино сыншы және радио комментатор мамандықтарында жұмыс істеп көреді. Нью-Йоркқа көшкеннен кейін, аптасайынғы Time, New York Magazine, Collier's Weekly секілді журналдарда жұмыс істеді. 1934 жылы өзінің алғашқы "Самаррадағы кездесу" атты романын жариялайды. Екінші дүниежүзілік соғыс жылдарында әскердері репортер қызметін атқарады. Осы уақытта ол романдардан басқа, фильмдерге сценарий жазады. 1940 жылы "Жолдас Джоуи" атты романын , кейіннен аттас мюзиклға либретто жазады. Бұл мюзикл Бродвейде табысты өтеді, 1957 жылы осы бойынша фильм түсіріледі. Басты рөлдерде Фрэнк Синатра және Рита Хэйворт ойнайды. Өзінің мансабында оннан астам роман, повесть және пьессалар жазған. 1970 жылы Принстонда жүрек-тамыр ауруынан қайтыс болады. Әйгілі шығармалары *«Самаррадағы кездесу», Appointment in Samarra — 1934 *«Көктемгі безгек» (тура аудармасы - «Баттерфилд, 8»; экранизация осылай аталған), Butterfield 8 — 1935 *«Дәрігердің ұлы», The Doctor’s Son and Other Stories — 1935 *«Жолдас Джоуи», Pal Joey — 1940 *«Өмір сүруді көксеу», A Rage to Live — 1949 *«Барлығын есіне түсіру үшін уақыт» (тура аудармасы - «Северная Фредерик, 10»), Ten North Frederick — 1955 *«Террасадан көрініс», From the Terrace — 1958 *«Кейп-Код мүйісіндегі шамшырақ», The Cape Cod Lighter — 1962 *«Локвудтардың ісі», The Lockwood Concern — 1965 *«Қысты күту үстінде», Waiting for Winter — 1966 *«Құрал», The Instrument — 1967 Дереккөздер *Кожевников В.М., Николаев П.А. Әдеби энциклопедиялық сөздік / В.М. Кожевников, П.А. Николаев — М. : Кеңес Энциклопедиясы, 1987. — 670 бет *[http://www.uspoetry.ru/books/2/chapter8 Кэтрин ван Спэнкерек "Америка әдебиетінің қысқа тарихы"] *[http://www.imdb.com/name/nm0641274/ Джон Генри О'Хара ] Internet Movie Database сайтында
Скиф тілі

Скиф тілі – ежелгі скифтердің тілі «Скиф тілі» деп, әдетте, иран тілдері тобының солтүстік-шығыс тармағын құрайтын туыстас тілдер екені айтылып жүр. Скиф тілінде сөйлеушілер скифтер, алан, роксолан және тағы басқалар атпен антик авторлардан б. з. б. 1-мың жылдықтың екінші жартысынан белгілі болды. Скиф тілідері Қара теңіздің солтүстігі мен Каспий атырабына, Дунайдан Яксартқа (Сырдария) дейінгі өңірлерге таралған болатын. Скиф тіліне байланысты текстер сақталмаған, бірақ эпиграфтар бар болатын. Ескерткіштер мен антик авторлардың еңбектерінде скиф тіліндегі жалқы есімдер, топонимдік және этнонимдік атаулар мол кездеседі. Скиф-сармат тілдерінің грамматикалық құрылысы және сөздік құрамы аз зерттелген болатын. Скиф-сармат тілдерінен бізге жеткені – Кавказдағы осетин тілі. Дереккөздер
Ескендір бей

Ескендір бей, Георгий Кастриоти (; 6 мамыр 1405 жыл — 17 қаңтар 1468 жыл) — албан халқының османлы басқыншыларына қарсы азаттық күресінің басшысы, Албанияның ұлттық қаһарманы. Өмірбаяны Османлы сұлтан II Мехметке қарсы күресте даңқы шықты. 1443 жылдың қарашасының орта шенінде 300 сарбазымен османлы әскери шатырын тастап, Дибраға келді. Ерікті шаруалардан әскери жасақтарын құрды. Круяға келіп кірді де, 28 қарашада Кастриоти князьдігінің басшысы болып жарияланды. Петреля, Стелюши, Торчан бекінісінен османлы гарнизондарын қуды. Халық жасақтарынан тұрақты әскер құрып, албан феодалдарын біріктіру жолына күрескен болатын. Ескендір бейдің басшылығымен албан халқы өз үстемдігін қайта орнатпақ болған османлыларға 24 жыл бойы тойтарыс берді. Дарынды мемлекет қайраткері Ескендір бей Венеция мен Рим Папасының пайдақорлық саясаты мен албан феодалдарының алауыздығынан туған ішкі және сыртқы саяси зор қиыншылықтарды жеңе білді. Дереккөздер
Георгий Евгеньевич Львов

Кінәз Георгий Евгеньевич Львов (2 қараша 1961, Дрезден — 7 наурыз 1925, Париж) — орыс мемлекеттік, саяси және қоғам қайраткері. 1917 жылы Ақпан төңкерісінен кейін құрылған Ресей республикасының Уакытша үкіметінің министр-төрағасы. Саяси жолы 1888 жылдан Тула земствосының мүшесі. 1902 - 1905 жылдары Тула уездік земство басқармасының төрағасы. 1-Мемлекеттік думаның депутаты, Кадет партиясының мүшесі. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Земство одағының төрағасы және Буржуазия-помещиктік земство мен қалалар одағы басшыларының бірі. 1917 жылы буржуазия Уақытша үкіметті басқарған кезде халыққа жат империалистік саясат жүргізді, өрістеп келе жатқан социалистік революцияның қас жауы болды, шаруалардың революциялық қозғалысын қарулы күшпен басуды ұсынды. Қазан революциясынан кейін Францияға эмиграцияға кетті. Дереккөздер
Михаил Давыдович Львов

Михаил Давидович Львов (1917 жыл 4 қаңтар, Насибаш, Башқұртстан - 1988 жыл 25 қаңтар, Мәскеу) - орыс кеңес жазушысы. 1950 жылдан КОКП мүшесі. Шығармашылығы 1941 жылы М.Горький атындағы әдебиет институтын бітірген. Өлеңдері 1935 жылдан бастап жарияланды. Оның тұңғыш кітабы - «Уақыт» (1940). Соғыс жылдарында «Орал ұрыста», «Жолдар» атты екі жинақ шықты. «Ерлік» (1961), «Лирика» (1962), «Бұл жылдары» (1963), «Бізде Ресейде» (1964), «Менің жолдастарым» (1945), «Жиырмасыншы ғасырда жасаймын» (1957), «Теңіз тамшысы» (1962), «Бейбіт адам» (1964), «Достар елі» (1970) атты публицистикалық азаматтық пафосқа толы кітаптарында Қазан тудырған ұрпақтар өмірінің ерлік шежіресі мен сол кездегі заманның көкей тесті мәселелерін тебірене жыр етті. Ол С.Сейфуллин, Б.Майлин, Ә.Сәрсенбаев, Х.Ерғалиев, Жұбан Молдағалиев, Ғ.Қайырбеков т.б. шығармаларын орыс тіліне аударды. Дереккөздер
Геката

Геката — ежелгі грек мифологиясындағы ай сәулесінің, о дүниенің және барлық құпия заттардың Құдай. Тағы да, ол мыстандардың да және дуалаушылықтың ерекше белгілерінің де Құдайы болған. Геката Перс алыпының қызы, және оған бұрыңғыдай кейбір гректің полетеисттері әлі де табынады. Мүмкін, көз тию ұғымының өзі осы Гекатадан шыққан шығар және оған ғибадатханалар тек ашулы перілер мен грек мифологиясындағы аруақтарды басу үшін ғана салынады. Гекатаның табынушылығы алдымен фракийцтарда болған, сонан соң олардан гректерге өткен де болжам бар. Гомердің дастандарында Геката есімі кездеспейді; Гесиодтың «Теогониясында» ол Перс алыпының және Астерияныңқызы ретінде кездеседі; баасқа авторлар оны Зевс пен Деметраның немесе Зевс пен Гераның қызы деп атайды. Гесиод бойынша, ол алыптардан қалған билігін өзіне алды, оны Зевс қалдырды. Нұсқалардың бірі бойынша, Ифигенидің ұрлануы Геката болды. Ферекид, Гекатаны Аристейдің қыздарының бірі деп атаған. Кейде Геката деп Артемиданы атайды. Диодорда, Гекатаның әкесі, Гелиостың баласы Ээтамен ұқсастырады. Оның мазмұны бойынша, ол өзінің әкесі Персті жіберіп, өзі Тавридтің патшайымы болды. Ээтыға күйеуге шығып, Медеяны, Эгиалеяны және Кирканы туды. Дереккөздер
Михаил Григорьевич Лысенко

Михаил Григорьевич Лысенко (; 1906 жыл 29 қазан - 1972 жыл 8 мамыр, Киев) - кеңес мүсіншісі, КСРО халық суретшісі (1963), КСРО Көркемсурет академиясының академигі (1970). 1948 жылдан КОКП мүшесі. Еңбек жолы 1931 жылы Харьков көркемсурет институтын бітірді. 1947 жылдан Киев көркемсурет институтының профессоры. Басты еңбектері «Даңқ дөңесіндегі» кеңес жауынгерлерінің мүсіні (Львов, қола, 1947), Киевтегі А.Н.Щорс (қола, 1949 - 1954), Запорожьедегі В.И.Ленин (қола, 1964), Хмельницкийдегі В.П.Затонский ескерткіштері. Марапаттары Ленин ордені, Еңбек Қызыл Ту ордені және медальдармен марапатталған. Дереккөздер
2012 Жазғы Олимпиада ойындарындағы Маршалл аралдары

Лондон қаласында 2012 жылы 27 шілде мен 12 тамыз аралығында өткен Жазғы Олимпиада ойындарына қатысқан Маршалл аралдары спортшыларының жарыс нәтижелері. Бұл Маршалл аралдарының Олимпиада ойындарына 2-ші рет қатысуы. Жарысқа Маршалл аралдарынан 2 спорт түрінен 4 спортшы қатысты. Нәтижелер Жеңіл атлетика ;Ерлер ;Әйелдер Сыртқы сілтемелер *
Джанкарло Эспозито

Джанкарло Эспозито (; туған 26 сәуір 1958 жыл, Копенгаген) — американдық актёр, 2012 жылғы «Эмми» сыйлығының үміткері. Голливудтық "Даңқ саяжолында" атаулы жұлдызға ие. Өмірбаяны Джанкарло Эспозито 1958 жылы 26 сәуір күні Дания мемлекетіндегі Копенгаген қаласында дүниеге келген. Әкесі - Неапольда туған ағаш ұстасы, ал анасы афроамерикандық опера әншісі. Бала шағын Данияда өткізген. Кейін Нью-Йорк штатындағы Элмсфордқа, ал одан Кливлендке көшті. 1964 жылы отбасы Нью-Йорктағы Манхэттенге баспанасын ауыстырды. Нью-Йорктағы Элизабет Сетон атындағы колледжте радио мен теледидар факультетін оқып бітірді. Джанкарло Эспозито 1980 жылы "Cat on a Hot Tin Roof" атты пьесаның афроамерикандық нұсқасында Купер рөлін ойнаған. Джанкарлоның кинодебюты 1979 жылы шыққан "Running" атты кинофилмінде болған. «The Cotton Club», «Maximum Overdrive», «Night on Earth», «King of New York» кинофильмдерінде екінші дәрежелі рөлдерді ойнаған. Әлемге көбінесе келесі сериалдардағы ойнаған рөлдерімен әйгілі: "Ghost Whisperer", "Bones", "Las Vegas", "CSI: Miami", "Chief Braga", "Kidnapped", "New Amsterdam", "Breaking Bad". Джанкарло Эспозито тағыда режиссёр және продюсер мансапымен әйгілі. Бейне ойындарды дауыстауымен айналасады. Мысалы "Payday 2" бейне ойынында "тіс дәрігер" кейіпкерін дауыстады. Жеке өмірі 1995 жылы Джой МакМанигалмен некеге тұрды. Кейін ерлі-зайыптылар ажырасып кеткен. Джанкарло Эспозитода 4 қызы бар. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер
Логикалық формалар

Логикалық формалар — таным әрекеті барысында жүзеге асырылатын әртүрлі нақты мәндегі ойларды (және ой бөліктері) құрудың, баяндау мен байланыстырудың тәсілдері. Логикалық формалар адамзаттың қоғамдық-тарихи іс-әрекетінің барысында қалыптасты, жалпы адамзаттық сипаты бар. Ойлаудыағы шындықтың барынша жалпы кескінін бейнелейді (мыс., қайсыбір нәрсе әрқалай қасиетке ие, басқа нәрселермен қандай да бір қатынаста болады, ал ол нәрселер топтар құрады, кейбір құбылыс басқа құбылыстарды тудырады және т. б.). Формальды логикада зерттелетін Логикалық формалардың бір тобы кездеседі (ұғымдар және пайымдаулар, түйіндеулер мен дәлелдеулер, анықтамалар және т. б.). Танымда Логикалық формалардың қайсыбірін пайдалану ойдағы мәннің бейнелену сипатымен анықталады. Дереккөздер
Логикалық синтаксис

Логикалық синтаксис #- кейбір есептеулердегі өрнектерді құрумен және түрлендірумен анықталатын ережелер жүйесі. #- интерпретацияланбаған есептеулердің құрылымы мен қасиеттерін зерттейтін металогиканың тарауы. Логикалық есептеулерді синтаксистік қарастырғанда пайда болатын негізгі мәселелер қайшылықсыздықтың (Аксиоматикалық теорияның қайшылықсыздығы), толықтықтың (Аксиоматикалық теорияның толықтығы), тәуелсіздіктің (Аксиомалар системасының тәуелсіздігі), шешімнің (Проблеманы шешу) және дәлелденетіндіктің проблемалары болып табылады. Дәлелденетіндіктің проблемасы кез келген дәлелденетін (яғни аксиомалардан қорытып шығарылатын) пікір үшін оның дәлелденуін құратын алгоритмді табудан тұрады. Сөйтіп, Логикалық синстаксис өзінің құрамына дәлелдеу теориясын енгізеді. Логикалық синтаксис ұғымын 1919 жылы Витгенштейн енгізді. "Тілдің логикалық синтаксисі" (1934) еңбегінде Карнап Логикалық синтаксистің проблемалары мен ұғымдарын жүйелі түрде баяндады. Мұнда, жеке алғанда, табиғат ғылымдарының түрлі тарауларын формалдайтын тілдерді синтаксистік зерттеудің жемісті екендігі көрсетілді (Формальданған тіл). Дереккөздер
Пьер Сильвен Марешаль

Пьер Сильвен Марешаль (1750-1803) - француз плебейлік-демокр. қанатының өкілі. Марешаль табиғаттың мәңгілік екендігін тұжырымдады. Тек оның нақты көріністері - "формалары" пайда болып, ыдырап жатады. Құдай табиғаттың баламасы. Үрейдің әсерімен адамдар құдіретті ойдан шығарып, оған табиғаттың қасиеттерін таңды. Марешаль атеизмі энциклопедистердің атеизмніне гөрі жүйелі. Діннің біржола жойылуын қанаушы құрылысты рев. жолмен құлатып, коммунизмнің орнауымен байланыстырды. Марешаль бабувистердің (Бабувизм) қозғалысына қосылып, утопиялық коммунизмге дейін көтерілді. Таным турлы ілімде Марешаль - сенсуалист. Негізгі шығармашылығы: "Теңдес ұйымдар манифесі" (1794). Дереккөздер
Джино Луццатто

Джино Луццатто (1878 жыл 9 қаңтар, Падуя - 1964 жыл 31 наурыз, Венеция) - итальян тарихшысы. 1945 жылдан Дея Ленчея Ұлттық академиясының мүшесі. Еңбек жолы 1909 жылдан Падуя, Бара, [Триест, Венецияның жоғары оқу орындарында сабақ берді. 1945 - 1953 жылдары Венециядағы Экономика және коммерция жоғары институтының ректоры. Луццатто негізінен Италияның экономикалық тарихын зерттеді. Деректемелерді бастырып шығарды, тарихнама мәселелерімен шұғылданды. Дереккөздер
Миманса

Миманса немесе мимамса – ақиқатына жету, зерттеу, пікірлесу) – индуизмнің алты негізгі философия жүйесінің бірі. Уттара мимансадан («жоғары миманса») яғни ведантадан өзгеше кармамиманса («әрекетшіл мианса») және пурва-миманса («бірінші миманса») деп те аталады.Мимансаның негізін қалаушы «Миманса-утры» атты еңбек жазған кемеңгер Джаймини (б.з.б 4. ғ. –б.з. 2 ғ.) болып саналады. Тарихы Алғашында мимансаның негізгі мақсаты- веды дінінің әдет-ғұрпын уағыздау.Кейініректе сол кездегі щиеленіскен идеялық күрес жағдайына веды дінін қорғау үшін миманса оны философиялық тұрғыдан негіздеуге кірісті. Миманса сыртқы дүниенің шынайлығын жақтады,оны жаратып басқарудағы құдай мен рухтың рөлін теріске шығарды,ол тұтасынан алғанда дүние мәңгілік және өзгермейді, оның басы да, ақыры да жоқ, алайда онда жеке заттар өзгеріп отырады , пайда болады, құриды деп білді. Миманса тіл мен ойдың, сөз бен оның маңызының байланысы хақында бірқатар дұрыс қағидалар ұсынды. Миманса іліміне метафиз, сипат тән. Дегенмен мимансаның дүниенің материалығын уақыт пен кеңістіктегі оның мәңгілігі мен шексіздігін қорғауы үнді материализмінің дамуында үлкен рөл атқарды. Сыртқы сілтемелер * [http://www.mimamsa.org Purva Mimamsa Home Page] * [http://www.sub.uni-goettingen.de/ebene_1/fiindolo/gretil/1_sanskr/6_sastra/3_phil/mimamsa/jaimsutu.htm Purva Mimamsa Sutras of Jaimini] * [http://philtar.ucsm.ac.uk/encyclopedia/hindu/ascetic/mimamsa.html Overview of World Religions entry]
Иван Васильевич Лучицкий

Иван Васильевич Лучицкий (1845 жыл 14 маусым, Каменец-Подольский - 1918 жыл 22 тамыз, Киев) - орыс тарихшысы, либералдық-халықтық бағыттың өкілі. Еңбек жолы 1908 жылы Петербург ғылым академиясының корреспондент мүшесі болды. 1907 жылы мемлекеттік 3-думаға сайланды. XVI ғасырдағы Франциядағы діни соғыстарға арналған алғашқы зерттеулерінде Лучицкий бұл соғыстардың саяси-әлеуметтік сипатын ашуды мақсат етті. Оның кейінгі еңбектері Ұлы Француз революциясы кезіндегі аграрлық мәселеге және Франция шаруалары тарихына арналған. Ол капитализмнің мануфактуралық кезеңіне байланысты шаруалар қауымының ыдырай бастағанын байқамады. Дереккөздер
Лунда

Лунда (мвато-ямво патшалығы) — XV-XVII ғасырларда Конго өзені алқабында қалыптасқан мемлекет. Халқының басым көпшілігі этникалық жағынан қазіргі Ангола, Конго және Солтүстік Родезия шекараларын мекендеген балуалар. Тарихы Лунда мемлекеті XVII ғасырдың бас кезінде қалыптасып бітті. Мемлекетті билеуші - мвато-ямво мен оның әйелі - лукокеша басқарды. Лунда мемлекеті мвато-ямво Наведжи (1660-1675) және оның жақын мұрагерлері билік құрған кезеңде гүлденіп өсті. Сауда қарым-қатынастары жақсы дамыды. XIX ғасырдың аяғында чоквеге қарсы соғыстар салдарынан Лунда мемлекеті құлдырады да, Еуропа отаршыларының жеміне айналды. Дереккөздер
Артем Иванович Микоян

Артём Иванович Микоян (; туған кездегі есімі Анушаван Ованесович Микоян ; 23 шілде (5 тамыз), Санаин ауылы, Тифлис губерниясы, Ресей империясы — 9 желтоқсан 1970, Мәскеу, КСРО) — кеңес авиаконструкторы, инженер-технарь. 1925 жылда КОКП мүшесі атанды. Өмірбаяны Еңбек жолын 1923 жылы Дондағы Ростов пен Мәскеудің «Динамо» зауыттарында жұмыс істеуден бастады. 1931 жылы Н.Ж. Жуковский атындағы Әскери-әуе инженерлік академиясына оқуға түсіп, оны 1936 бітірген кейін, авиациялық зауыдта әр түрлі қызметте болды. 1940 жылдан ұшақ жасау жөніндегі тәжірбиелік- констукторлық бюроның бас конструкторы. 1940 жылы Микоянның басшылығыме МнГ-1 истребителі жасалып, оның кемелдірілген түрі (МнГ-3) Ұлы Отан соғысында пайдаланылды. Микоян КСРО-да реактивтік авиацияның негізін қалаушылардың бірі. Ол дыбыстық таралу жылдамдығынан тез ұшатын ұшақтар жасады. Оның конструкциясы бойынша жасалған Е-206 ұшағымен 1967жылы қазанда тез ұшудан сағатына (2930км және 2910км жылдамдықпен ұшты), ал 1973 жылы шілдеде биіктікке ұшудан (36240 м және 35200 м биіктікке көтерілді) дүние жүзілік рекордтар жасады. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.c-bios.com/index.php?cont=48 Биография на сайте c-bios.com] * [http://zzl.lib.ru/catalog/12_m.shtml Арлазоров М. С. Артём Микоян. — М. «Молодая гвардия», 1978. — (ЖЗЛ; Вып. 10)] * [http://www.mccme.ru/60let/464/konstr/Mikoyan.htm Биографические сведения на сайте mccme.ru] на сайте [http://historyam.ru/index/znamenitye_armjane/0-46 historyam.ru] * [http://www.newarmenia.net/index.php?namePages&opview&id=316 Биографическое эссе о Микояне]
Франц Миклошич

Франц Миклошич (; , Радомерщак — , Вена) — австрия және словен тіл білімінің маманы, славян тілдері салыстырмалы грамматикасының негізін салушы. Өмірбаяны Вена ғылым академиясының академигі. Грацеде университет бітірген. Вена университетінің профессоры. Көне және қазіргі славян тілдерін, әдебиетін зерттеді, славян тілдерінің салыстырмалы тарихи грамматикасын, көне слаян тілінің сөздігін жасады. Славян тілдерінің көрші халықтар тіліне әсерін, цыган тілін зерттеді. Ол славян халқының заң, тарих, этнография топономика, ономастика мәселелерімен де шұғылданды. Миклошич орта ғасырлардағы славян текстері («Супрасль қолжазбасы» 1851; «Шишатов апостолы» 1853 т.б.) мен славяндардың тарихына байланысты әдебиеттерді бастырып шығарды. Санкт-Петербург және басқа да ҒА-ларының мүшесі болды. Негізгі еңбектері *«Сравнительная грамматика славянских языков», т.1-4,1852-75 *«Словарь старославянского языка»,1850,2 изд.,1862-65 *«Этимологический словарь славянских языков», 1886. Дереккөздер
Масарик Томаш Герриг

Масарик Томаш Герриг (1850-1937) - чех философы және саяси қайраткер, масарикизм деп аталатын ағымның негізін салушы. Масарик философиясында (оны "реализм" деп атады) дәйектілік жоқ. Онда позитивистік эмпиризм (бұл көбінесе Масариктің алғашқы шығармаларына тән) иррационалистік және діни-этикалық идеялармен ұштасып жатыр. Масариктің пікірі бойынша, таным процесі құбылыс шекарасынан тыс шығып, адам болмысының мәні туралы мәселе туындаған кезде дін өзінің күшіне енеді. Бұл жерде ол "дін" деп әдеттегі ортодоксалдық діни ілімді емес, "адамгершілік сенімге" негізделген діни нанымды айтады. Масарик абстрактілі гуманизмді уағыздаумен, бурж. реформаторлық ("ұсақ істер" теориясы, адамгершілік жағынан жетілу) және таптық ынтымақ бағдарламаларымен айналысты. Шығармашылықтары: * "Қазіргі адам және дін" (1896-98); * "Әлеуметтік мәселе" (1898); * "Социология оқулығы", "Социологияның мәні мен тәсілдері" (1900-01). Дереккөздер
Оскар Лутс

Оскар Лутс (1887 жыл 7 қаңтар, Эстония - 1953 жыл 23 наурыз, Тарту) - эстон кеңес жазушысы. Эстония КСР-інің Халық жазушысы (1945). Еңбек жолы Қолөнерші отбасында дүниеге келген. Ауыл оқушыларының өмірін суреттеген «Көктем» (1912-1913) атты алғашқы повесі Лутстің есімін кеңінен танытты. Осы шығарманың жалғасы іспеттес «Жаз» (1918-1919), «Тоотстың үйленуі» (1921) повестерін жариялады. Оскар Лутс еңбекші бұқара халықтың ауыр тұрмысын жан ашарлықпен суреттеді, әлеуметтік теңсіздікті сынады. Ол «Андрестің өмірі» (1923), «Алғашқы қадамдар» (1932) повестерінде қарапайым адамдардың жақсы қасиеттерін көрсетті, «Тыныш мекен» (1934) повесінде фашизмге қарсы шықты. «Көне соқпақтар» (1930), «Қысқы жол» (1931) секілді 13 томдық естеліктердің авторы. «Бір түп капуста» (1913), «Паунвере» (1913) т.б. пьесаларында эстон байларының дүние қоңыздылығын, рухани күйреуін әшкереледі. Марапаттары Еңбек Қызыл Ту орденімен және бірқатар медальдармен марапатталған. Дереккөздер
Франц Меринг

Меринг Франц (1846-1919) - Германиядағы жұмысшы қозғалысының және нем. с.-д. партиясының солшыл тобының қайраткері, Германия Компартиясының негізін салушылардың бірі (1918 жылдың аяғы), тарихшы, философ, әдебиет зерттеуші, публицист. Дүниеге ғылыми көзқарасты насихаттауы, тарихи материализм проблемаларын зерттеуі, оның бурж. социологиямен (Л. Брентано, П. Барт т. б.), неокантшылдықпен (Этикалық социализммен) және махизммен күресі философияда өз ізін қалдырды: * "Тарихи материализм", 1893; * "Кант және социализм", 1900; * "Кант, Дицген, Мах және тарихи материализм", 1910 және т. б. Сондай ақ 19 және 20 ғасырлардың аралығында көп тараған Шопенгауэрдің, Ницшенің, Э. Гартманның иррационалистік тұжырымдамаларының қатешыл мәнін көрсетті. Мерингтің әдебиеттану еңбектерінде: * "Эстетикалық тараулар", 1893-99; * "Шиллер", 1905 және т. б. Канттың эстетикасына, "Өнер - өнер үшін" теориясына, натурализміне сын берілген. Дереккөздер
Метаматематика

Метаматематика (дәлелдеу теориясы) — формальдық жүйелер мен есептеулердің әртүрлі қасиеттерін (қайшылықсыздық, толықтық және т. б.) зерттейтін теория. "Метаматематика" атауын математиканы негіздеу бағытына (формализм) байланысты Гильберт енгізген. Соңғы жолдары бұл салада бірқатар маңызды нәтижелерге қол жетті (формальдық арифметиканың толық еместігі туралы және осы жүйеде формальданған әдістер арқылы жүйенің қайшылықсыздығын дәлелдеудің мүмкін еместігі туралы Гёдель теоремасы және т. б.). Дереккөздер
Атребаттар

Атребаттар — Темзаның екі жағасында өмір сүрген, Британияға Галлиядан көшіп келген кельт тайпасы. Олар қазіргі Гэмпшир, Батыс Суссекс пен Суррей мекендеп, солтүстігінде с Добундармен және Катувеллаундармен, шығыста —Regnenses, оңтүстігінде — белгтермен шектескен. Катувеллаундармен жауласқан. Олардың басты қалаларын Каллева (Calleva Atrebatum) деп атаған, қазіргі Силчестер (Silchester). Цезардың кезінде 15 мыңға дейін жауынгерлер шығара алған. Атребаттар көсемдері * Коммий (Commius), б.з.д. 57 — 20 жж. * Tincomarus, б.з.д. 20 — б.з. 7 жж., Commius ұлы * Eppillus, б.з 8 — 15 жж, Tincomarus ағасы * Verica,б.з. 15 — 40 жж, Eppillus ағасы
Жап Батист Буссенго

Жап Батист Буссенго - француз химигі, өсімдіктің қорекенуін зерттеген, агрохимияның ғылыми негізін құраған ғалымдардың бірі. Париж ғылым академиясының мүшесі. Сент-Этьенде Жоғары тау-кен мектебін бітірген. Алғашқыда Лион, кейін Версаль агрохимиялық институтында, ал 1839 жылдан Өнер және қолөнер консерваториясынң профессоры. Жап зерттеулерін Бехельброндағы өзінің лабороториясында жүргізген. Ол өсімдіктің тамрымен қоректену физиологиясын, тыңайтқыштар, табиғаттағы зат алмасу, азот алмасу, топырақтағы азот мөлшері, вегетациялық әдіс туралы зерттеулер жүргізген. Көптеген ғылыми мақалалардың, екі үлкен еңбектің ("Полевое хозяство в свете химии, физики и метеорология", "Астрономия, земледельческая химия и физиология") авторы. Дереккөздер
Бутадиен каучук

Бутадиен каучук - синтетикалық кусуктың бір түрі. Бутадиен каучук металдық натрий қатысында немесе басқа катализатор қолданып, полимерлеу арқылы бутадиеннен алынады. С.В.Лебедевтің бутадиенді шарап спиртінен алыну әдісін 1932 ж. алғаш рет КСРО-да өндіріске енгізілді. Бутадиен каучук синтеткалық каучуктың ескірген түріне жатады. Сондықтан аз мөлшерде өндіріледі, өйткені натрий орнына литий және металл-органикалық катализатор қолданылып, физикалық-механикалық қасиеттері жақсы полидивинил каучуктар өнідірледі. Дереккөздер
Бутадиен-стиролды каучук

Бутадиен-стиролды каучук - бутадиен мен стиролды біріктіріп полимерлеу арқылы алынатын синтетикалық каучуктар. Бутадиен-стиролды каучук осы кезде өндірілетін синтетикалық каучуктың негізгі түрлеріне жатады. Қасиеттері Бұның қасиетіне реакцияның температурасы әсер етеді, мысалы, иөмен температурада 5 о С алынған. Бутадиен-стиролды каучукдың физикалық-механикалық қасиеттері жоғарғы температурада 50 о С алынған Бутадиен-стиролды каучукға қарағанда жақсы болады, себебі төмен температурада жүргізілген реакцияда бүйір тармақтары аз, тура тізбектерден түзілген макро-молекулалар алынады. Минералдық май қосудан да Бутадиен-стиролды каучукдың кейбір технологиялық қасиеттері жақсарып, шығымы артады. Бутадиен-стиролды каучук резина өнер-кәсібінің барлық салаларында, көбіне автомашиналардың покрышкасы мен камераларын жасауда қолданылады. Дереккөздер
Фатхи Бурнаш

Фатхи Бурнаш - татар совет ақыны, драматург, публицист. 1919 жылдан КОКП мүшесі. Қазан медресесінде оқыған. Қазан революциясынан кейін татар баспасөз ұйымдастырушылардың бірі. 1920 жылы Татар АССР-і алғаш құрылғанда, оның ОАК-сінің мүшесі болып сайланды. Фатхидың алғашқы шығармалары - "Таһир-Зуһра" атты романтикалық трагедиясы мен "Жас жүректер" драмасы. Фатхи - "Хусайын мырза", "Сұңқарлар" пьесаларының және бірнеше өлеңдңр жинақтарының авторы. А.С.Пушкинның, И.С.Тургеновтың, Л.Н.Толстойдың, М.Горкийдің, Н.Островскийдің т.б. шығармаларын татар тіліне аударған. Дереккөздер
Якоб Буркхард

Якоб Буркхард - швейцар философы және мәдениет тарихшысы. Берлин университетінде Л.Ранкден тағлым алды. Базельдегі университеттің профессоры. Якоб тарихнамада Ранкенің мектебіне кереғар, бірінші кезекке саяси мәдениетті емес, рухани мәдениетті қою қажеттігін алға тартты. Мәдениет тарихшысы ретінде Якоб Буркхард ежелгі Грекия, Қайта өркендеу дәуірі мәселелерімен шұғылданды. Негізінен Италияның Қайта өркендеу дәуірі мәдениеті мен өнерінің тарихи хақындағы еңбектерімен аты шықты. "Қайта өркендеу дәуіріндегі Италия мәдениеті" деген еңбегі көптеген тілдерге, соның ішінде орыс тіліне де аударылды. Шығармаларында жеке адамды асыра дәріптеуі "қаһарманды" "тобырға" қарсы қоюына, аристократизм мен антидемократизмге соқтырды. Дереккөздер
Жан Буридиан

Жан Буридиан - француз философы, номиналист. 1328 жылдан Париж университетінің өнер факультетінде оқытушы, кейін ректоры болды. Францияда Оккамның номинализмі мен табиғат зерттеу ғылымдарының бірқатар идеяларын таратушылардың бірі болды. Жанның діншілдік сарыны жоқ шығармаларының көбі - Аристотель еңбектеріне берілген түсініктемелер. Жан идеяларын әрі қарай дамытқан шәкірті - Альберт Саксонский. Жан Буридиан ерік бостандығы жайындағы мәселені ғылыми тұрғыда шеше алмай, ақырында индетерминимге апарып тірейді. Дереккөздер
Галина Евгеньевна Буркацкая

Галина Евгеньевна Буркацкая - Социал Еңбек Ері атағын екі рет алған. УССР-і Черкасский ауданының "Радянська Украина" колхозының председателі. 1946 жылдан КОКП мүшесі. Артем атындағы Харьков коммунистік университетін бітірді. 1938-1941 ж. комсомол жұмысында болды. 1941-1944 ж. Саратов Облысы, Первомай ауданының "Серп и молот" колхозында, 1944 жылдан "Раяньска Украина" колхозында істеді. Галина Евгеньевна Буркацкая басқарған колхоз бірнеше жыл бойы дәнді дақылдардан тұрақты өнім алып мал шаруашылығы өнімдерін өндіру және өнімнің өзіндік құнын кемітуде де жоғары көрсеткішке ие болды. Галина Евгеньевна Буркацкаяның басшылығымен колхоз ірі, көп салалы шаруашылыққа, Украинаның озат шаруашылықтарының біріне айналды. Галина - экономика ғылымының кандидаты. 1968 жылдан ауыл шаруашылық академиясының еңбекке ұйымдастыру кафедрасының аға оқытушысы. КОКП-тың 19-22 съездерінің делегаты. КОКП-тың 22-съезінде орталық тексеру комиссиясының мүшесі болып сайланды. 3-6 сайланған КСРО Жoғарғы Советінің депутаты. Дереккөздер
Миллс Райт

Миллс Райт (1916-62) - американдық социолог әрі публицист. Бурж. либерализм тұрғысынан жазылған еңбектерінде ол АҚШ-та бурж. демократияның құлдырауын айқын суреттеп берді, корпорациялардың өкілдерінен, үкімет бюрократиясынан және соғысқұмарлардан тұратын олигархияның толық үстемдігін көрсетті, АҚШ-тағы милитаризм мен соғысқа даярлықты әшкереледі. АҚШ-тың қазіргі социологиясының түрлі бағыттарын қатаң сынай отырып, олардың методол. әлсіздігін, формализмін және монополиялардың мүддесіне бағынышты екенін көрсетті. Миллстің кемшіліктері - ол қоғамды қайта құрудың шынайы жолдарын көре білмеді, жұмысшы табының бүкіл дүнжүз. тарихи ролін теріске шығарды және маркстік-лениндік философияны қате түсіндірді. Дереккөздер