kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Снейкбот

«Снейкбот» деген атауға ие киборгтың ұзындығы 94 см, ал диаметрі 5 см. Оның құрамы қозғалтқыш, компьютер және кішкене электронды компоненттерден тұрады. Жылан-құлтемірді қалай әмбебап үлгіде дамытуға болады? Оған, әрине, бауырымен жорғалаушылардың құрылымын зерттеу арқылы қол жеткізуге болады. АҚШ-тың Питтсбург қаласындағы Карнеги-Меллон Университетінің ғалымдары жыланның құмды төбешіктерге өрмелеу қимылын бақылап, сол қимыл принциптерін жасанды құрастырылған жыланға қолданған. Science журналында жарияланған ақпарат тірі табиғаттың жасанды аналогтарымен үйлесім тауып жатқандығын көрсетеді. Жылан-құлтемір «Жылан-құлтемір адам немесе өзге де құлтемірлер ене алмайтын жерлерге еш қиындықсыз кіріп кете алады. Қолайлы икемі болатын жасанды жылан бірнеше бөлшектерден құралып, оларды әр мақсатта ауыстыруға ммүкіндіктер болады. Осы секілді жеке мақсатта қолданылатын бөлшектердің бірі жыланға құмды төбешікке өрмелеу әрекетін береді», – дейді зертеуші мамандардың бірі. Жылан-құлтемірдің маңызы Жылан тектес құлтемірлер күрделі іздеу жұмыстарында, жер сілкінуден кейінгі қирандының ішінен адамдарды құтқару операцияларына пайдалану мақсатында құрастырылып жатыр. Сондай-ақ, аймақтық радиациялық ахуалды тексеру секілді адам өмірі үшін қауіпті болатын операцияларда да қолданылатын болады.
Вошерия

Вошерия — жасыл (кейбір мәліметтерге қарағанда сары жасыл) балдырлардың туысы. Вошерия тармақталған жасыл жіпшелер тәрізді. Оның 40-қа жуық түрі бар. Олар негізінен тұщы суда, біразы теңізде ылғал топырақта кездеседі. Вошерия жынысты және жыныссыз жолмен көбейеді. Жыныссыз көбегенде жіпше ұшынан протоплазма бөлініп, одан кірпікшелі бір ірі зооспора немесе қозғалмайтын апланспора дамиды. Жынысты көбею органы – оогония және антеридий деп аталады. Ұрықтан аналық клеткадан – ооспорадан жаңа вошерия дамиды. Вошерия Қазақстанның барлық аудандарында кездеседі.
Кардиореттегіш

Қоян денесіне орнатылған кішкене ғана көлемдегі кардиореттегіш оның жүрек қағысын бір қалыпта ұстап, ауа кеңістігіндегі қуат көзімен реттеп отырады. Бұл тірі ағзаға қолданылған алғашқы сымсыз қуат көзін тасымалдайтын аппарат. Егер де осындай сымсыз медициналық имплантатты адамға да қолданатын болсақ, онда ол бақылау тәртібінің маңыздылығын төмендетуге мүмкіндік береді. Кардиореттегіш Калифорния штаты, Стэнфорд университетінің кардиореттегіш имплантатты зерттеушілер жетекшісі Ада Пунның айтуынша «ол құрылғының көлемі титтей болғандықтан, денеге орналастыруға өте ыңғайлы». Оны денеге қондыру немесе титтей кардиореттегіштің қуат көзі таусылып қалған кезінде операциялық іс-әрекеттер жасау керек болады. Пун мен оның әріптестері қоянға көлемі з милиметр болатын, батереясы жоқ титтей кардиореттегішті орнатқан болатын. Металл тілімшені (пластина), ұялы телефон арқылы ғана қуаттандырады, оны қоянның төсінен екі сантиметр жоғары жерде орнатқан. Кардиореттегіш жұмысы Тілімше электрмагниттик толқын арқылы кардиореттегішке 2000 микроватт тасымалдайды. Кардиореттегіш қоянның жүрек соғысын реттеп, сыртқы ұлпаларға қуат деңгейін қауіпсіз түрде жеткізеді. Мұндай қиын зоналарға қуат көзін тасымалдау тым әлсіз саналған, себебі ол шеттен тыс кішкентай және денеге терең орналастыруды талап еткен. Осындай мәселелерден құтылу үшін Пун тобы электромагниттік сәулені тура шоқпен имплантатты жарықтандыруға арнайы тілімше жасаған. Сонымен қатар олар қоян денесінің ұлпасын сигнал жеткізу үшін пайдаланады. Сәулелену жилілік (частота) жоғарылығы жануар ұлпасында кеңінен таралған. Ол аз ғана мөлшерде қуат көзін қолданып, ағзаға ешқандай зиянын тигізбей ары қарай еніп кетуіне мүмкіндік береді. Өндіруші компаниялар Бұл құрылғыны Vivonda Medical компаниясының қолдауымен Пун тобы адам ағзасына пайдалану жолдарын қарастырмақшы. Олардың ойынша, кардиореттеуішті адам терісіне жабыстырғыш арқылы орнатуға болады, сонымен қатар, одан да басқа амалдарды көрмекші. Егер де осы аппаратты сәтті қолдана алатын болса, онда жүрек қағысын реттеп отыру үшін ірі көлемді кардиореттеуіштердің керегі болмай қалады. Ол адам өмірін әлде қайда жеңілдетін еді.
Виртуалды мұражай

Виртуалды мұражай (вебсайт-мұражай) — мұражай экспонаттарын тамашалауға арналған веб-сайт. Қолданушы мұражайдың ішіндегі көріністерді алға-артқа, жоғары-төмен жылжыту арқылы көре алады. Ішіндегі заттар сан алуан, әр түрлі болып келеді: тарихи экспонаттар, сурет өнері, виртуалды жинақтар, артефактар т.б көптеген ескі мұралар бар. Виртуалды мұражай тарихи ескерткіштердің сақталуы мен халыққа ұсынылу мәселелерінің оңтайлы шешімі болды. Мұражайды үйден шықпай интернет арқылы тез және анық көре аласыздар. Ең бірінші мұражай веб-сайт ретінде интернетте 1991 жылы ашылды. Олар алғашқыда қарапайым сайт болды, кейіннен мұражайды панорама түрінде көруге мүмкіндік пайда болды. Николь Пошем дейтін француз студенті «онлайн-Лувр» деп аталатын веб-сайт ашып, «жылдың үздік ресурсы» деген номинациясын жеңіп алды. Басшылардың қойған талаптарына байланысты оның атауы өзгертілді. Кілем жасаушылардың көшбасшысы болып саналатын Шығыс халқы, кілем тоқу шеберліктерін дамыта түсті. Кілем жасау кезінде кілем шеберлері түрік халқының ою-өрнектерін пайдаланып, бір нақышқа келтіріп түріктердің ұлттық символын қалыптастырған. Түркиядағы Қасиетті София Соборы мұражайындағы кілемдер Түркия Кілем Мұражайының жәдігерлері болып табылады. Жалпы Түркия Кілем Мұражайында 806 кілем көрмеге қойылған, соның 400 нұсқасы тарихи маңызы бар ескерткіш. Түрік кілемдері «анатоль», «анкара», «смирна», «бергамо», «брусеа», «ушак» т.б. деп аталады. Гүлді (парсы кілемдеріне қарағанда бір жүйеге түсірілген) және ою-өрнекті болып келеді. Кілем түріктерде әсемдік үшін, сондай-ақ, үйдің жылылығын сақтау, дыбысты бәсеңдету үшін пайдаланылатын болған.
Black Knight Transformer мульти-көлігі

Black Knight Transformer мульти-көлігі - ұшақтың, тікұшақтың, автокөліктің және суда жүзу кемесінің вертикалды ұшып қонуын қамтамасыз ететін патенттелген технологиясы. АҚШ-тың «Advanced Tactics Inc.» атты компаниясы трансформалық өзгерістерге ұшырайтын көлік құралдарын таныстырды. Олардың Black Knight Transformer атты аппараты алғашқы сынақтардан да сүрінбей өтіпті. Патенттеліп үлгерген технология ұшақтың, тікұшақтың, автокөліктің және суда жүзу кемесінің қызметтерін бірдей атқара алады. Black Knight Transformer адамдарды қашықтықтан құтқаруға арналған, яғни адам бұл көлікке отырмай-ақ алыстан құтқару операцияларымен айналыса алады. Трансформердің құрылымы өте қарапайым модульдерден тұратындықтан, оның ақауы бола қалса оңай жөндеуге болатынын да құрастырушылар баса айтқан екен. Мәселен, оның қозғалтқышын екі адам да жөндей алады. «Advanced Tactics Inc.» инженерлерінің айтуынша, оның бөлшектері де аса қымбат емес. Сипаттамасы Оның үлкен дөңгелектері қарапайым көліктер жүре алмайтын жерлерден өтуге мүмкіндік береді. Оның ең үлкен жылдамдығы – 110 км/сағ. екен. Әрине, қазіргі таңда бұл техника тек әскери және адам құтқару мақсатында шығады. Ал болашақта бұл көлік әркімнің де жекелігінде болатын мульти-көлік есебінде қарастырылуда. Адам өмірі ең басты құндылық саналған заманнан бері әртүрлі апаттардан құтқару туралы идеялар ойластырылып келеді. Табиғи және техникалық апат жағдайында адам құтқару ісі бүгінде маңызды істер қатарында. Осыған орай, адамдарды қашықтықтан құтқару технологиясы заман талабына сай күрделі эволюциялардан өтуде. Мәселен Black Knight Transformer аппараты фантастикалық фильмдердегі құбыжық техникаға ұқсағанымен, мақсаты – адам өмірін аман алып қалу Дереккөздер
Диксон (арал)

Диксон аралы — Кара теңізінің Енисей шығанағының солтүстік-шығыс бөлігіндегі арал. Красноярск өлкесінің құрамына кіреді. Ауданы 25км². 1916 жылдан бастап гидрометеорологиялық поляр стансасы жұмыс істейді.
Тентек (өзен, Жетісу облысы)

Тентек – Алакөл алабындағы өзен. Сөз төркіні Өзеннің Тентек аталуы оның буырқана аққан қатты ағысына байланысты болса керек. Таудан құлай аққан көп өзеннің Тентек өзеніне қосылып, су көлемі көбейіп, арнасы толған соң екпіні күшейіп, сарқырап-күркіреп, қатты ағуы — табиғи құбылыс. Географиялық орны Жетісу облысы Алакөл ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 200 км. Су жиналатын алабы 5390 км 2 . Бастауы Жетісу (Жоңғар) Алатауының солтүстік беткейіндегі мұздықтардан (Көкетау және Сарыбүйрек) басталып, Сасықкөл көліне таяу ұсақ көлдерге құяды. Гидрологиясы Ірі салалары - Шынжылы, Шымбұлақ, Ағынықатты, Аршалы, т.б. Жоғарғы бөлігіндегі аңғары мен арнасы тар шатқалды. Алакөл ойысына шыққан жерінде аңғары кеңейіп, 3 тармаққа бөлініп, Үшарал қаласынан төмен 5 км жерде қайтадан бір арнаға қосылып, жайылып ағады. Еріген қар, мұз суларынан наурыз - сәуір айларында тасиды. Жылдық орташа су ағымы Ынталы ауылы тұсында секундына 47,1 м 3 . Суы тұщы, мөлдір, ауыз суға, егістік суғаруға пайдаланьлады. Ш. Уәлиханов 1856 жылы өзінің Қапал - Верный - Ыстықкөл - Құлжа саяхаты кезінде Тентек аңғарын зерттеді. Өзенге Тентек суғару жүйесі салынған. Тентекке Қызылтентек, Жылысай, Қайрақты, Ағынықатты, Аршалы, Кежелі, Шымбұлақ, Ортатентек, Қарақоғыз, Шынжалы өзендері құяды. Дереккөздер
Владимир Кулич

Владимир Кулич (ағыл. Vladimir Kulich; туған. 14 шілде 1956) — ата-тегі чех, канадалық актёр. Өмірбаяны Владимир Кулич Чехияның астанасы - Прага қаласында өмірге келген. Өзінің актерлік мансапын мемлекеттік Прага университетінде бастады. Жастайында анасымен Монреальге көшіп голливудтық фильмдер мен сериалдарда ойнай бастады. Куличтің бірінші әйгілі рөлі "13-й войн" кинофильмінде болған. Сонда Владимир солтүстік король Бульвайфты ойнаған. Тағыда "Ангел" сериалында жануардың рөлін ойнағанда бет бояуынан актер өзі көрінбеседе, сол рөлмен Кулич әлемге танылған. Владимир "Семь дней", "Секретные материалы", "Горец", "Секретный агент Макгайвер" сияқты сериалдарда ойнап шыққан. 2007 жылы Джереми Пивенмен және Райан Рейнольдспен "Козырные тузы" фильмінде екінші пландағы рөлді ойнаған. 2014 жылы "Великий уравнитель" фильмінде Владимир Пушкевичтің рөлін ойнап шыққан. Дереккөздер # [http://www.imdb.com/name/nm0474520/ Владимир Кулич Internet Movie Database сайтында] # [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9A%D1%83%D0%BB%D0%B8%D1%87,_%D0%92%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%B8%D0%BC%D0%B8%D1%80 Владимир Кулич]
Мамық астра

Мамық астра - күрделі гүлділер тұқымдасына жататын бір жылдық, кейде көп жылдық шөптесін өсімдік. Биіктігі 10-80 см, жапырағы бүтін жиекті, қандауыр пішінді, кезекті орналасқан. Гүлі қос жынысты, көбіне сары не көк, қызғылт түсті, себет гүл шоғына топтанған. Мамық астра Еуропа, Орта Азия, Батыс, шығыс Сібірде таралған, Қазақстанда сор, сортаң жерлерде өседі. Мамық астрадан медицинада дәрі алынады, гүлінен ара бал жинайды. Дереккөздер
Қарашоқы (тау, Тарбағатай жотасы)

Қарашоқы – Тарбағатай жотасының шығыс бөлігіндегі тау. Географиялық орны Шығыс Қазақстан облысы Тарбағатай ауданы және Қытаймен шекаралас жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 2194 м. Батыстан шығысқа қарай ендік бағытта 10 км-ге созылып жатыр, енді жері 4 км. Жер бедері Беткейі тіктеу, өзен арналарымен тілмденген. Кейбір бөлігінде таудың түпкі жыныстары жер бетіне шығып жатыр. Таудан Қандысу, Сарыемел өзендерінің салалары бастау алады. Өсімдігі Беткейі мен шатқалында қайың, терек, аралас қылқан жапырақты шоқ орман кездеседі. Дереккөздер
Қарашоқы (тау, Алмалытау таулары)

Қарашоқы – Алмалытау тауларының солтүстік-шығыс бөлігіндегі тау массиві. Географиялық орны Жетісу облысы Панфилов ауданы және Қытаймен шекаралас жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 2014 м. Солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 5 км-ге созылып жатыр, енді жері 3 км. Жер бедері Беткейлері тік жартасты, тар өзен арналарымен тілімденген. Солтүстігінде Сұртас шыңы, Сарышоқы, Қорғас, оңтүстігінде Кіші Ойжайлау таулары бар. Таудан Қорғас өзенінің салалары бастау алады. Өсімдігі Таудың далалық шалғынды топырағында мүк, қына, гүлді өсімдіктер, қарағай, т.б. өседі. Дереккөздер
Элисон Ли Ханниган

Элисон Ли Ханниган (ағыл. Alyson Lee Hannigan; туған. 24 наурыз 1974 , Вашингтон, АҚШ) — американдық актриса, әлемге көбінесе "Баффи — истребительница вампиров", "Ангел" сериалдарында Уиллоу Розенберг және "Как я встретил вашу маму" сериалында Лили Олдрин рөлімен әйгілі. Өмірбаяны Элисон Ханниган 1974 жылы 24 наурызда Вашингтон қаласында Эл Ханниган мен Эмили Поснер отбасында туған. Әкесінің ата-тегі ирландық, ал анасының ата-тегі еврей. Төрт жасынан бастап Элисон жарнамаларда түседі, мектепте кларнет атты музыкалық аспапта ойнауды үйренеді. Мансап 1985 жылы Элисон Лос-Анджелеске көшіп North Hollywood High School мектебіне түседі. Бұл мектепті 1992 жылы оқып шығады. Өзінің алғашқы үлкен рөлін фантастикалық коммедия "Моя мачеха-иноплатетянка" киносында иеленген. 1990-1995 жылдар аралығында Элисон жарнамада түсіп, "Розанна", "Застава фехтовальщиков", "Прикосновение ангела" сериалдарында кіші рөлдерді ойнаған. 1997 жылы Элисон "Баффи — истребительница вампиров" сериалында басты кейіпкердің нағыз досы Уиллоу рөлін ойнаған. Жеке өмірі Элисон Ханниган актер Алексис Денисоф пен бірге 11 қазан 2003 жылы неке кұрған. Ерлі-зайыптыда екі қызы бар: Сатьяна Мари Денисоф (туған. 24.03.2009) және Кива Джейн Денисоф (туған. 23.05.2012) Сыйлықтары # 2003 — «Сатурн» премиясы "Екінші пландағы үздік актер" номинациясы. («Баффи — истребительница вампиров» Уиллоу Розенберг рөлі үшін). # 2010 — «Халық таңдауы» премиясы "Сүйікті комедиялық телеактриса" ("Как я встретил вашу маму" Лили Олдрин рөлі үшін). Дереккөздер # [http://www.imdb.com/name/nm0004989/ Элисон Ли Ханниган Internet Movie Database сайтында] # [https://twitter.com/alydenisof Элисон Ли Ханниган твиттерда] # [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D0%B8%D0%B3%D0%B0%D0%BD,_%D0%AD%D0%BB%D0%B8%D1%81%D0%BE%D0%BD Элисон Ли Ханниган]
Қарашоқы (тау, Бала Қосмұрын жотасы)

Қарашоқы – Бала Қосмұрын жотасының оңтүстік-батысындағы тау. Географиялық орны Абай облысы Аягөз ауданы Шұбартөс ауылының оңтүстік-шығысында орналасқан. Жер бедері Абсолюттік биіктігі 1136 м. Солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 7-8 км-ге созылған, енді 5,5 км шамасында. Беткейі көлбеу, бірнеше ұсақ шоқылардан тұрады. Өсімдігі Таудың қоңыр топырағында қылқан боз, бетеге, қау, сұлыбас, бұталар өседі. Дереккөздер
Сет Грин

Сет Бенджамин Гессель Грин (ағыл. Seth Benjamin Gesshel Green, туған. 8 ақпан 1974, Филадельфия) — американдық актёр, продюсер, күлдіргіш, сценарист, режиссёр және жазушы. «Эмми» сыйлығының иегері. Өмірбаяны Сет Грин 1974 жылы 8 ақпан күні Пенсильвания штатындағы Филадельфия қаласында өмірге келген. Әкесі- Герб Грин математика пәнінің мұғалімі, ал анасы- Барбара Гессель - суретші. Жас кезінде қоғамдық мектепке оқып, футбол спортын ұнатып, ойнайтын. Актерлің жолын алты жасында "Хелло, Долии!" қойылымын тамашалағаннан кейін көздеген. 1983 жылы Сет Грин актерлің мансапын бастады. Оның бірінші рөлдерінің бірі «Отель Hью-Хэмпшир» фильмінде болған. 1987 жылы Сет тағы бір әйгілі Вуди Аллен рөлін "Дни радио" фильмінде ойнаған. 1990 жылы "Оно" фильмінде бала Ричард Тозиер рөлін ойнаған. Кейін 2005 жылы "Робоцып" мультсериалын құрастырған. 1999 жылдан бастап "Гриффины" мен "Шоу Кливленда" мультсериалдарда Крис атты кейіпкерді дауыстайды. Өзінің келбетін мен дауысын Mass Effect (2007 ж), Mass Effect 2 (2010 ж) және Mass Effect 3 (2012 жыл) ойындарындағы Джефф «Джокер» Моро кейіпкеріне сыйлаған. Жеке өмірі Сет Грин — Брекин Мейердің, Дональд Фэйсонның және Эми Смарттың досы. 2008 жылдан бастап актриса мен модель Клэр Грантпен кездесіп, 2010 жылы 1 мамыр күні екеуі неке кұрды. Ерлі-зайыптылар Лос-Анджелесте тұрады. Дереккөздер # [http://www.sethgreenonline.com/ Сет Гриннің ресим сайты] # [http://www.imdb.com/name/nm0001293/ Сет Грин Internet Movie Database сайтында] # [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D1%80%D0%B8%D0%BD,_%D0%A1%D0%B5%D1%82 Сет Грин]
Қарашоқы (тау, Ақшатау жотасы)

Қарашоқы – Ақшатау жотасының оңтүстік-шығыс бөлігіндегі тау. Географиялық орны Абай облысы Аягөз ауданы Аягөз қаласынан батысқа қарай 48 км жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 985 м. Солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 4 км-ге созылып жатыр, енді жері 2 км. Жер бедері Солтүстік-шығыс беткейі тіктеу, өзен арналарымен тілімденген. Кейбір бөлігінде таудың түпкі жыныстары жер бетіне шығып жатыр. Батысында Қарапішен тауы мен Саға қыстауы, шығысында Шұбарағаш, оңтүстігінде Қырыққұшық қоныстары бар. Өсімдігі Тауалдының бозғылт қоңыр топырағында дала өсімдіктері аралас бұталар өседі. Дереккөздер
Қарашоқы (тау, Қоңыртемірші таулары)

Қарашоқы – Қоңыртемірші тауларының оңтүстік-шығысындағы тау массиві. Географиялық орны Қарағанды облысы Ақтоғай ауданы Қошқар ауылының оңтүстік-шығысында 37 км жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 939 м. Солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай 16 км-ге созылған, енді жері 7 км. Жер бедері Солтүстік және оңтүстік беткейлерін қорымтастар алып жатыр. Қарашоқыны солтүстігінде Көктас, Үшқайың, оңтүстігінде Шұбарайғыр, Жауыр, батысында Қошқар, шығысында Сандықтас таулары қоршаған. Геологиялық құрылымы Тас көмір жүйесінің тау жыныстарынан түзілген. Өсімдігі Сортаңды қоңыр топырақ жамылғысында жусан, сұлыбас, боз, бұталар өседі. Атырабында жайылымдық жерлер мен қыстаулар бар. Дереккөздер
Инти

Инти — 1985 жыл мен 1991 жыл аралығындағы Перу валютасы. 1 интиде 100 сентимо болған. Инти Перулік сольдыӊ Фернандо Белаунде Терри кезінде құнсыздануына байланысты шықты. Бір инти 1000 ескі перулік сольмен айырбасталынды, бірақ инфляция 1991 жылы қайта күшті қарқын алып, Перу президенті Фухимори жаӊа деноминация енгізіп және перулік жаӊа сольді 1 миллион инти = 1 жаӊа соль бағамымен енгізуге мәжбүр болды. Валюта атауын Инктер мифологиясыдағы күн құдайы Интидің құрметіне алған. Перудыӊ алдыӊғы және кейінгі валютасы «соль» атауы да испан тілінен аударғанда күн деген мағынана береді. Күн құдайы Инти Перудің басты символдарының бірі болып табылады. Монеталар 1985 жылы 1, 5, 10, 50 сентимо және 1, 5 инти монеталары шықты. 1986 жылы 20 сентимо монетасы шықты. 1 сентимо 1985 жылы ғана шығарылса, 5 сентимо 1985 және 1986 жылы шығарылды. Қалған монеталар 1988 жылға дейін шығарылды. Банкнот 1985 жылы 10, 50, 100 және 500 инти банкноттары шықты. 1986 жылы 1000 инти банкноты шықты, ал 1988 жылы өсіп жатқан инфляцияға байланысты 5000 және 10 000 инти банкноттары жарық көрді. 1989 жылы 50 000 және 100 000 инти банкноттары, ал 1990 жылдыӊ басында қарқынды өсіп жатқан инфляция кезінде 500 000 инти, осы жылдыӊ ортасында 1 000 000, маусымда 5 000 000 инти шықты. * 10 инти — Рикардо Пальма, жазушы. * 50 инти — Николас де Пьерола, президент, қаржы министрі. * 100 инти — Рамон Кастилья, Президент, маршал. * 500 инти — Тупак Амару II, Инд революциясының көшбасшысы. * 1000 инти — Андрес Авелино Касерес, президент, маршал. * 5000 инти — Мигель Грау, адмирал. * 10 000 инти — Сесар Вальехо, жазушы. * 50 000 инти — Виктор Рауль Айя де ла Торре, саясаткер. * 100 000 инти — Франсиско Болоньези, әскери адам, Перудың халық қаһарманы. * 500 000 инти — Рикардо Пальма, жазушы. * 1 000 000 инти — Ипполито Унануе, медик * 5 000 000 инти — Антонио Раймонди, ғалым, географ.
Қарашоқы (тау, Қараүңгір таулары)

Қарашоқы – Қараүңгір тауларының солтүстік-батысындағы тау. Географиялық орны Абай облысы Аягөз ауданы Бидайық ауылының оңтүстік-батысында 55 км жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 828 м. Солтүстіктен оңтүстікке қарай бойлық бағытта 5 км-ге созылған, енді жері 3 км. Жер бедері Таудың беткейінде түпкі тау жыныстары жер бетіне шығып жатыр. Солтүстігінде Ақынбай төбесі, шығысында Егіндібұлақ бұлағы, батысында Ақынбай қонысы бар. Өсімдігі Сортаңды қоңыр топырақ жамылғысында дала мен шөлейт өсімдіктері өседі. Дереккөздер
Тайлер Пози

Тайлер Гарсиа Пози (ағыл. Tyler Garcia Posey, туған. 18 қазан 1991, Санта-Моника, Калифорния, АҚШ) — американдық актёр и музыкант, әлемге көбінесе "Волчонок" сериалындағы Скот Маккол рөлімен әйгілі. Өмірбаяны Тайлер 1991 жылы 18 қазан күні Калифорния штатындағы Санта-Моника қаласында тіған. Оның әкесі- Джон Пози актер, жазушы. Актерлік мансапты Тайлер жастайынан бастаған. 8 жасынан бастап теледидарда тұрақты жұмыс істеп жүрген. Тағыда әкесі оны өойылымдарға алып жүрген. Актерлік өнерін санамасақ, Тайлер әнші, өлең шығарушы; Санта-Карлита музыкалық топтың көшбашсысы. 9 жасында Майли Сайруспен кездесіп жүрген. Олардың бірге жүргені екі жылға созылған. 2013 жылы шілдеде Тайлер Пози 11 жасынан танитын Шона Горликпен неке кұрды. Мансап Пози «Lost In Kostko» музыкалық топта фронтмен және вокалшы; осында гитарада ойнайды. Оның ең бірінші рөлі "Госпожа горничная" фильмінде болған. Бұнда Тайлер қызметші әйел Марисаның (Дженифер Лопес) ұлын ойнайды. Оның ең әйгілі рөлі "Волчонок" сериалында болған. Оның алдында "Тайны смолвия" телесериалында эпизодтық рөлге ие болған. Таяуда Пози "Белая лягушка" фильмінде Даг атты кейіпкердің рөлін алды. Бұл фильмде Тайлер Бубу Стюартпен Грегг Салкинмен бірге ойнаған. ""Бывшие" атты сериалда эпизодтық рөлге ие болған. Дереккөздер # [http://www.imdb.com/name/nm0692677/ Тайлер Пози Internet Movie Database сайтында] # [https://twitter.com/tylergposey Тайлер Пози твиттерде] # [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%B8,_%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%B5%D1%80 Тайлер Пози]
Ска

Ска — 1950 жылдардың соңында Ямайкада пайда болған музыкалық стиль. Бұл музыкалық стильдың өзіндік ерекшеліктері бар. Ырғағы 2/4, әуені труба, саксофон, тромбон сияқты үрлемелі аспаптармен ойналады. Ска әндерінің арасында көбіне джаз әндерін кездестіруге болады. Дамуы 1964 жылдары Нью-Йоркте өткізілген қойылымда, Ямайканың белгісі ретінде осы сканы орындаушылар таныстырылған. Бастапқыда ска стилі ритм-энд-блюз және рок-н-ролл стильдеріне ұқсас болып келсе, кейініректе ол соул жанрының элементтерің өзіне қосып, ска рокстеди- басқаша, аздап баяу ән (1966-1968) жанрына айналды. Бірінші толқынды ска Алғашында ска Англия жеріне Ямайкадан импорт түрінде енсе, кейініректе ол Англияның кейбір Planetone, Island, Blue Beat сияқты лейблдеріне айналды. Алғашқы ска әндері "Алғашқы толқынды ска" деп аталады. Англияда ска стилін басқаша атау үшін блюбит термині қолданады. Екінші толқынды ска 1970 жылдары ска жанры Ұлыбританияға да жетті. Бұл кезеңде ска стилінде ән салушылар, алғашқы айтылған ска әндерің өзгертіп, оларға жаңа дем сыйлаған. Сол кезеңдегі аса таңымал болған топтар The Specials, Madness, The Beat. Үшінші толқынды ска "Үшінші толқын"( ағылш. Third wave ska)- 80-90 жылдардағы ска әндерің жалпы атауға арналған термин. Бұл ска әнінің панк-рок, джаз, хардкор және басқада ән жанрларымен араласқан кезеңі. Бұл термин алғаш рет 1989 жылы пайда болды. Оның авторларына «Ska Parade» радиобағдарламасының жүргізушілері Тейзи Филлип (Tazy Phyllipz) және Альбино Браунуға жатқызады (Albino Brown). Үшінші ағымның аса танымал топтары арасында The Toasters, онымен қоса The Slackers, The Uptones, Fishbone, ppOperation Ivy]], ppLet's Go Bowling]], ppBim Skala Bim]], Mighty Mighty Bosstones, Sublime, Reel Big Fish, Ska-р. Ска және субмәдениеттер Ска жанры нақты бір субмәдениеттің тындайтын ән жанрына жатпайды. Оны әр кезде әр түрлі субмәдениеттер тындаған мысалы: мод, скинхед, панк т.б. Дереккөздер
Кристал Рид

Кристал Рид (ағылш: Crystal Reed; 6 ақпан 1985 жыл) — американдық актриса. Әлемге көбінесе Эллисон Арджент "Волчонок" сериалындағы ойнаған рөлімен әйгілі. Өмірбаяны Рид Мичиган штатындағы Детройт қаласында туған. Жастайынан бастап биге барып жүріп мектепте капитан болған. Мектептегі қойылымдарға белсене қатысып театрда "Энни" мен "Скрипкашы төбеде" мюзиклдарда ойнаған. Wayne State University оқыған. Кейін Чикагоға көшіп сонда ойнауды жалғастырды. 2008 жылы желтоқсан айында Голливудқа көшіп кетіп,сонда актерлік мансапын жалғастырды. 2010 жылы "CSI: Crime Scene Investigation", "CSI: NY", "Риццоли и Айлс" проекттерде шақырылған актер болып түскен. 2011 жылы"Волчонок" телесериалында Эллисон Арджент - құбылғыштарға аңшы отбасынан шыққан 17 жасар жасөспірімді ойнаған. Жеке өмірі "Волчонок" сериалында түсетін актер Дэниэл Шармонмен кездесіп жүрген, бірақ 2013 жылы маусымда жұп айырылысып кетті. Дереккөздер # [http://www.imdb.com/name/nm3706952/ Кристал Рид Internet Movie Database сайтында] # [https://twitter.com/CrystalmReed Кристал Рид твиттерда] # [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A0%D0%B8%D0%B4,_%D0%9A%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BB Кристал Рид]
Эйткен Лорел

Лорел Эйткен(ағылш. Laurel Aitken; 22 сәуір, 1927- 17 шілде, 2005)- ямайкалық әнші. Ол тек ска жанрындағы әндердің әлемге таралуын ғана емес, онымен қоса жалпы ямайкалық ән дәстүрін дамытуда үлкен үлес қосқан әнші. Өмірбаяны. Эйткен Кубада дүниеге келген. 1950 жылдың соңында Ямайкаға қоныс аударған. Алғашында ол ритм-энд-блюзді орындаушы болып шығып, кейін 1950 жылдардың соңында ска жанрынынң негізін қалаушылардың біріне айналды. 1950 жылдың соңы мен 1960 жылдың басында сол кезде Ямайкада танымал продюсерлер Дюка Рейда мен Лесли Конгада өзінің жұмысын бастайды. 1960 жылы Эйткен Ұлыбританияға жол тартады, сол жерде енді ғана өз жұмысын бастаған Вlue Beat лейблінде өзінің әндерің жазады. Шығармашылығы: *Ska With Laurel, 1965 *Fire, 1969 *The High Priest Of Reggae, 1970 *Ringo the Gringo, 1990 *The Story So Far, 1998 *En Espanol, 1999 *Live at Club Ska, 2002 ```
Холланд Роден

Холланд Роден (ағыл. Holland Roden, туған. 7 қазан 1986 , Даллас, Техас, АҚШ) — американдық актриса, әлемге көбінесе Лидия Мартин рөлімен әйгілі. Өмірбаяны мен мансап Холланд Далласта дәрігердің отбасында туған. Алты жасында кородің отбасының тарихымен, Дана ханшайымымен қызығып, оны әрқашанда бейнелеп жүрген. Сондықтан ата-анасы Холландты актерлік өнер сабағына береді. Роден дебюты "12 миль плохих дорог" сериалында Бронвин рөлімен келген. 2008 жылы "Остаться в живых" сериалында Эмили лок рөлін иеленген. Кейін "Добейся успеха: Борись до конца!" фильмінде Скайлар рөлін ойнаған. Кейін Холландта "C.S.I.", "Детектив Раш", "Дурман", "Сообщество", "Мыслить как преступник" сериалдарында рөлдер болатын. 2011 жылы 5 маусымда "Волчонок" сериалының дебюты болды. Осы сериалда Холланд Лидия Мартин рөлін ойнайды. Бұл сериялдың сезондардың арасындағы үзілісте Холланд "Анатомия страсти" мен "Мемфис Бит" сериалдарында көрінген. 2012 жылы "Дом пыли" Холландтың қатысуымен фильмі шыққан. Дереккөздер # [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A0%D0%BE%D0%B4%D0%B5%D0%BD,_%D0%A5%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4 Холланд Роден Internet Movie Database сайтында] # [http://holland-roden.com/ Холланд Роденнің ресми сайты] # [https://twitter.com/hollandroden Холланд Роден твиттерда] # [http://www.imdb.com/name/nm1555699/ Холланд Роден]
Дэниэл Шарман

Дэниэл Шарман (ағыл. Daniel Sharman, туған. 25 сәуір 1986, Лондон) — британдық актёр, әлемге көбінесе «Война богов: Бессмертные» фильмінде Арес рөлімен және "Волчонок" сериалында Айзек Лейхи рөлімен әйгілі. Өмірбаяны Дэниэлдің актёрлық дебюты 2003 жылы "Судья Джон Дид" сериалында болған. Одан кейін «Начало конца», «Последние дни Эдгара Хардинга», «Война Богов: Бессмертные» фильмдерінде және телесериалдар «Девять жизней Хлои Кинг», «Льюис», «Волчонок» ойнаған. 2012 жылы 21 қыркүейте «Коллекционер 2» фильмі шыққан. Осында Шарман Эдди Уильяспен( "Волчонок" сериалында Виктория Арджент рөлін иеленген) бірге ойнайды. Тағыда Бразилиялық проект «The Beauty of Sharks» актер Самюэль Гамильтон рөлін ойнайды. Жеке өмірі "Волчонок" сериалында бірге түсіп жүрген Кристал Ридпен кездесіп жүрген, алайда жұп 2013 жылы шілдеде ажырасып кеткен. Бос уақытында футбол ойнайды. Дереккөздер # [http://www.imdb.com/name/nm1528476/ Дэниэл Шарман Internet Movie Database сайтында] # [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A8%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0%D0%BD,_%D0%94%D1%8D%D0%BD%D0%B8%D1%8D%D0%BB Дэниэл Шарман]
Баһрам Шақшақұлы

Баһрам Шақшақұлы (ХVIII ғасырдың соңы – ХIХ ғасырдың басы) — әйгілі әнші­-ақын, күйші, композитор, әрі ел қорғаны батыр, әрі атақты түйе балуан Сегіз сері өнерпаздың туған әкесі. Баһрам 1779 жылы (доңыз жылы) наурыз айында қазіргі Солтүстік Қазақстан облысының Жамбыл ауданындағы«Благовещенка» (Жекекөл) кеңшарына қарасты Гүлтөбе деген орманды, көлді қоныста Шақшақ би Көшекұлының шаңырағында дүниеге келіп, Омбы шаһарында 1826 жылы (ит жылы) жазда ауырып қайтыс болған (шежіре деректері бойынша). Баһрам жас бала кезінде ауыл молдасынан оқып хадимше хат таниды, онан соң әкесі Шақшақ би Баһрамды Уфа, Қазан шаһарларындағы достарының үйлеріне қойып, сол қалалардағы медреселерде оқытады. Баһрам әуелі Қазан медресесінде оқып, оны жақсы бітіреді де, онан кейін Уфадағы медресеге оқуға түсіп, оны ойдағыдай тәмамдайды. Шақшақ би 1793 жылы (сиыр жылы) өзінің тоғызыншы баласы Баһрамды Самарқандағы таныстарының үйлеріне қойып, сондағы медресеге оқуға береді, оны тәмам еткен соң Бұхара шаһарындағы медреседе Баһрам екі жыл оқып, діни білімін жетілдіре береді. 1798 жылдың жазынан бастап ол жер­су үшін отаршыл әскерлермен болған соғыстарға қатысып, 1821 жылдың аяғына дейін Марал ишан Құрманұлын қолдап, күреске қатысады. 1821–1826 жылдары аралығында Омбы шаһарында медреседе балаларға дәріс беріп, ұстаздық қызмет атқарады. Баһрам ақын кезінде «Жағыфар – Таһир», «Жанәбіл сардар», «Хамза балуан», «Қайғылы белдеу», «Дәулен батыр», «Таузар сардар», «Сойырғаш батыр», «Қара батыр» және басқа дастандар шығарған. Оның көптеген насихат өлеңдер де шығарғаны елге мәлім. Баһрамның анасы Айман Атығай Құлеке батырдың қызы екен, ал оның зайыбы Жамал – Жаулыбай Қарауыл Қанай шешеннің Бақы деген баласының қызы. Дереккөздер
Телюк Петр Захарович

Телюк Петр Захарович 1925 жылы Солтүстік Қазақстан облысы Сергеев (қазіргі Шал ақын) ауданы Кривощеково селосында туған. Еңбек жолын 1941 жылы Солтүстік Қазақстан облысы Октябрь ауданындағы «Новый труд» ұжымшарында бастаған. 1942 жылы Ақмола­-Қарталы теміржолын салуға қатысқан. 1943 жылы Кеңес Әскері қатарында болып, Ұлы Отан соғысына қатысушы, жараланған. 1944 жылдан партия, Кеңес және комсомол ұйымдарында қызмет атқарған. 1969-­1975 жылдары Бескөл аудандық партия комитетінің бірінші хатшысы болып істеді. 1975 жылдан Солтүстік Қазақстан облыстық партия комитетінің бөлім меңгерушісі болған. 1973 жылы 10 желтоқсанда КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Петр Захарович Телюкке Социалистік Еңбек Ері атағы берілді. Сонымен қатар екінші рет Ленин орденімен, екі «Құрмет Белгісі» орденімен марапатталған. Қазақ ССР Жоғарғы Кеңесінің депутаты болып сайланған. Дереккөздер #Тарихи тұлғалар. Танымдық - көпшілік басылым. Мектеп жасындағы оқушылар мен көпшілікке арналған. Құрастырушы: Тоғысбаев Б. Сужикова А. – Алматы. “Алматыкітап баспасы”, 2009
Хоффенхайм (футбол клубы)

«Хоффенхайм» (нем. TSG 1899 Hoffenheim) — 1899 жылы қаланған және бұрынғы Хоффенхайм қаласының даңқын қорғайтын неміс футбол клубы. 2008/09 маусымынан бастап Бундеслигада ойын көрсетеді. Тарихы «Хоффенхайм 1899» клубы 1899 жылдың 1 тамыз күні спорттық қауым ретінде қаланып, бірнеше спорт түрін қосқан еді: гимнастика, волейбол, күрес және т.б. Футбол да осы қауымда көрсетілген болатын, бірақ ұзақ уақыт бойы алдыңғы реттік спорт түріне жатпады. Футбол командасы бір ғасыр бойы ең төменгі лигаларда ойын көрсеткен болатын. 1989 жылға дейін Бецирклигада болған(Bezirksliga сол мезеттегі 7 дивизион болып табылатын). 1988/89 жылы осы дивизионда соңғы орынға ие болып Kreisklasse A дивизионына түсіп қалған еді. Төменгі лигаға ұшқаннан кейін, жас кезінде "Хоффенхайм" клубында ойнаған Дитмар Хопп атты миллиардер клубтың негізгі спонсорына айналды. Ең алдымен, ол 10000 неміс маркасын жаңа доптарға және жаттығу құралдарына бөлді. 1989/90 маусымында клуб Крайсклассе турнирын жеңіп шықты және Бециркслигаға қайтып келді, онымен қоса келесі маусымда осы дивизонда бірінші орынды иемденді. 1990 - 1996 жылдары "Хоффенхайм" Ландеслигада(6-дивизон) ойнады, 1996 жылы осы лиганы жеңіп, Фербандслига лигасына көшті. 2000 жылы "Хоффенхайм" Фербандслиганы жеңіп, Оберлигаға көшті және бірінші маусымда бірінші орын алды. 2008/09 маусымында Бундеслигада ойнап, бірінші жылы 7-орынға ие болды. Стадион 2008/09 маусымының екінші бөлігін «Хоффенхайм» жаңа «Райн-Неккар-Арена» стадионында өткізді. Клуб иешісіне стадионды құрау үшін 60 миллион еуро қаражат қажет болды. Стадион 30150 көрерменді сыйғызады. Жетістіктері * Германия чемпионатының қола жүлдегері: 2017/18 Дереккөздер Сілтемелер * [http://www.achtzehn99.de/ Ресми сайты]
Шутер

Шутер ( — атыспақ) — компьютер ойындарының жанры. Жанр дүниеге келгенде «шутер» атауы таңылған, ол аshooter сөзінің аударма нұсқасы іспеттес. Ортақ қағидалар Ойыншы үшөлшемді кеңістікте емін еркін қозғала алады. Деңгейлер ережеге сәйкес оқшауланған лабиринт іспеттес, онда жаулар, одақтастар орналасады, басқа да графикалық элементтер орналасады. Көптеген шутерлердің оқиғасы анизотропты кеңістікте (тартылыс әрекет ететін еден және қабырға орналасқан кеңістік) орын алады. Шутерлер ойыншыларға адамдарға ұқсас, мүмкіндіктері жоғары ойын ішіндегі кейіпкерлерді өлтіруге мүмкіндік береді. Мұндай жағдай қоғамда үлкен талқыға ұшырайды. Әсіресе азаматтар мен құқыққорғаушылар оқушылар мен студенттердің оқу орындардағы бірін-бірі атыс қаруымен аяусыз өлтіруіне үлкен қауіппен қарайды. Көпшілік ойынды қатігездігіне бола айыптайды. Сол уақытта виртуалды ойын-сауық қорғаушылары компьютерлік ойындардың адамдардың қатыгездігіне әсер етпейтінін дәлелдеу үшін зерттеулер жүргізуде. Онымен қоса ойынды қорғаудың салмақты себебі ойындық рейтингдер болып саналады. Ғалымдардың зерттеуі бойынша шутер жанры адамның рекциясынының жақсы дамуына септігін тигізеді. Дереккөздер
Байман Тұрғынұлы Тұрғынов

Тұрғынов Байман Тұрғынұлы 1927 жылы Солтүстік Қазақстан облысы Ленин (қазіргі Есіл) ауданындағы Бірлік ауылында туған. Еңбек жолын 1942 жылы туған ауылында бастады. 1944 жылы Теміртау қаласындағы металлургия зауытында құюшы, құю цехының мастері болып істеді. Ауылшаруашылық техникумын бітіргеннен кейін 1955­-1960 жылдары «Мамлют» асылтұқымды кеңшардың №2 бөлімшесінде агроном, ал 1960 жылдан осы шаруашылықтың бас агрономы қызметін атқарды. 1973 жылы 10 желтоқсанда КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Байман Тұрғынұлына Социалистік Еңбек Ері атағы берілді. Бұған дейін ол екі рет Ленин орденімен марапатталып, «Қазақ ССР­інің еңбек сіңірген агрономы» атағын алған болатын. Дереккөздер Айбын Энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы.
Әбілжан Ұмышұлы Ұмышев

Әбілжан Ұмышұлы Ұмышев 1912 жылы бұрынғы Көкшетау, Ақмола облысындағы Зеренді ауылында дүниеге келген. 1957 жылы Социалистік Еңбек Ері атағын алған. Еңбек жолын 1930 жылы мұғалім болудан бастаған. Ұлы Отан соғысы жылдары және одан кейін аудандық жер бөлімінің бастығы, Көкшетау аудандық партия комитетінің хатшысы, Володар аудандық ауыл шаруашылығы басқармасының бастығы, Грачев МТС­–нің директоры, Чистопол аудандық атқару комитетінің төрағасы (қазіргі Ғ.Мүсірепов атындағы аудан) қызметтерін атқарған. 1989 жылы қайтыс болды. Дереккөздер Тарихи тұлғалар. Танымдық - көпшілік басылым. Мектеп жасындағы оқушылар мен көпшілікке арналған. Құрастырушы: Тоғысбаев Б. Сужикова А. – Алматы. “Алматыкітап баспасы”, 2009
Қарашоқы (шоқылы тау, Айғыз өзені аңғары)

Қарашоқы – Айғыз өзенінің аңғарындағы оқшауланған шоқылы тау. Географиялық орны Абай облысы Аягөз ауданы Айғыз ауылының солтүстігінде 10 км жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 662 м. Солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай 2 км-ге созылып жатыр, енді жері 1 км. Жер бедері Беткейі тіктеу келген. Солтүстігінде Омар, Қожа қыстаулары, шығысында Қошқарбай бұлағы мен Ақшоқы тауы, оңтүстігінде Апа қонысы, батысында Алтынқазық тауы мен Жуантөбе бұлағы бар. Өсімдігі Бозғылт қоңыр топырақ жамылғысында жусан, бетеге, селеу, боз, бұталар өседі. Дереккөздер
Мина (өлшем бірлігі)

Мина —Ежелгі Грециядағы және Таяу Шығыстағы өлшем бірлігі. * архаи кезеңінде: 1 мина = 600 грамм * классикалық период: 1 Афина минасы = 436,6 грамм * Парсы минасы = 420 грамм * Геродотт = 341,20 грамм Басқа өлшем бірліктеріне қатынасы * 1 талант = 60 мин * 1 мина = 100 драхма * 1 драхма = 6 обол * 1 обол = 8 халк * 1 халк = 2 лепта Суреттер
Феликс Уфуэ-Буаньи

Фели́кс Уфуэ́-Буаньи́ (18 қазан 1905 — 7 желтоқсан 1993, Ямусукро) — ивуариялық саясаткер және мемлекет қайраткері, 1-ші Кот-д’Ивуар президенті,1960 жылы мемлекет тәуелсіздігін алғаннан бастап 1993 жылға дейін басқарды.
Иво Андрич

Иво Андрич (; 9 қазан 1892 жыл, Долац (қазіргі Травник маңы), Босния, Аустро-Венгрия — 13 наурыз 1975 жыл, Белград, Югославия) — Босния және Герцеговина жерінде дүниеге келген югослав жазушысы және дипломаты. Әдебиет саласы бойынша Нобель сыйлығын алған жалғыз югославиялық. Дереккөздер
Қарашоқы (тау, Қаратөбе тауы)

Қарашоқы – Қаратөбе тауының солтүстік-батысындағы шоқылы тау. Географиялық орны Ұлытау облысы Қаражал қалалық әкімдігі аумағына қарасты жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 641 м. Солтүстік-батыстан оңтүстікке қарай 3,5 км-ге созылып жатыр, енді жері 1,5 км. Жер бедері Қырқалы төбелері көлбеулеп жазыққа ұласады. Батысында Бектау, шығысында Шоқымың, оңтүстігінде Жанай таулары орналасқан. Өсімдігі Сұрғылт қоңыр топырақ жамылғысында боз жусан, қара жусан, баялыш, қылқан селеу, т.б. өсімдіктер өседі. Дереккөздер
Садовяну Михаил

Садовяну Михаил Садовяну Михаил (5. 11. 1880, Пашкани, – 19. 10. 1961, Бухарест) – румын жазушысы, мемлекет және қоғам қайраткері, Румын академиясының мүшесі (1921). РХР-дің Соц. Еңбек Ері (1955). Румын Жазушылыр қоғамын ұйымдастырушы әрі оның тұңғыш председателі (1909-11). Еңбек жолы 1904 жылы тұңғыш әңгімелер жинағы шықты, Ол "Преку атайдың асханасы" (1904), "Сәбидің моласы" (1906), "Ілгерідегі бір оқиға" (1906), "Жертөленің тұрғындары" (1912), "Усойқы" (1912) т.б. жинақтарында шаруалар тұрмысын суреттеді. Оның "Анкуцы қонақ жайлы (1928, 1954 ж. орыс тілінде), "Митря Кокор" (1949 1950 ж. Бейбітшілік алтын медалын алды) повесті мен "Айбалта" романында да халық тұрмысы кеңінен бейнеленген. Садовянудың "Лэпушняну көшесі. 1917 жыл хроникасы" романы мен "Жарық шығыстан келеді" атты жинағында Совет Одағы жайлы шабыттана жазды. Ол "Халықтар арасында бейбітшілікті нығайтқаны үшін" Халықаралық Левиндік сыйлықтың лауреаты, Бүкіл дүние жүзілік Бейбітшілік Советінің мүшесі. Садовянудың "Митря Кокор", "Гүлді арал" повестері қазақ тілінде шықты. Дереккөздер Сілтемелер * [http://www.girodivite.it/antenati/xx2sec/_sadovea.htm М. Садовяну] *
Саджад Захир Саед

Саджад Захир Саед Саджад Захир Саед (5. 11. 1905, Лахнау,–11.9. 1973, Алматы) – Үндістан және Пәкістан жазушысы. Үндістан мен Пәкістан Коммунисттік партиясының көрнекті қайраткері. Урду тілінде жазды. Лакхнау және Оксфорд университеттерін бітірген. 1936 жылы Үндістан прогресшіл жазушылары ассоцияциясының бас секретары, 1948 жылы Пәкістан Коммунисттік париясының бас секретары болып сайланды. 1955 жылы урду тілінде шығатын "Авами дар" ( "Халық дәуірі" ) және "Хаят "( "Тұрмыс" ) газеттерінің редакторы болды. 1973 жылы Азия, Африка жазушыларының Алматыдағы конференциясына қатысты. Саджад Захир–"Лондондағы күн" (1973) повесі, "Науқас" пьесасы (1936), "Балқыған сапфир" (1964) т.б. өлең кітаптрының авторы. Дереккөздер
Филиппенко Петр Яковлевич

Филиппенко Петр Яковлевич 1917 жылы Омбы облысы Есілкөл ауданындағы Орловка селосында туған. 1933 жылдан «Красная Орловка» ұжымшарында еңбек ете бастады. 1935­-1939 жылдары Солтүстік Қазақстан облысы Булаев (қазіргі М. Жұмабаев) ауданында мектеп меңгерушісі болып істеді. 1939­-1943 жылдары Кеңес Әскері қатарында болып, Ұлы Отан соғысына қатысты. 1944 жылдан Булаев ауданының партия ­Кеңес органдарында қызмет атқарды. 1955-­1973 жылдары Кеңес аудандық партия комитетінің бірінші хатшысы болды. 1973­-1979 жылдары Солтүстік Қазақстан облыстық партия комитетінің партиялық комиссиясын басқарды. 1957 жылы Ленин орденімен, 1966 жылы Еңбек Қызыл Ту орденімен марапатталды. КОКП-­ның ХХІІ съезінің делегаты болып сайланған. 1971 жылы 8 сәуірде КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Петр Яковлевич Филиппенкоға Социалистік Еңбек Ері атағы берілді. Дереккөздер Орысша уикипедия
Қарашоқы (тау, Бектауата таулары)

Қарашоқы – Бектауата тауларының батысындағы шоқылы тау. Географиялық орны Қарағанды облысы Шет ауданы Мойынты темір жол стансасының шығысында 49 км жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 527 м. Мойынты және Қарабұлақ өзендерінің аралығында. Солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай 3 км-ге созылып жатыр, енді жері 1,5 км шамасында. Жер бедері мен геологиясы Беткейі тіктеу, таудың түпкі жыныстары жер бетіне шығып жатыр. Делювийлі-пролювийлі шөгінділерінен, орта және жоғарғы тас көмір жыныстарынан түзлген. Өсімдігі Бозғылт қоңыр топырақ жамылғасында жусан, селеу, боз, баялыш, бұталар өседі. Дереккөздер
Яков Иванович Батырев

Батырев Яков Иванович (21 наурыз 1910 жылы, Жамбыл ауданы Новомихайлов селосы – 1989 жылы Тольятти) – еңбек және соғыс ардагері, 3­ дәрежелі «Даңқ» орденінің толық иегері. Өмірбаяны 1927-1933 жылдары Новомихайлов селосындағы «Зорька» коммунасында, Буденный атындағы ұжымшарда, 1933-1939 жылдары Преснов МТС-нда жұмыс істеді. 1941 жылдан 314­ атқыштар дивизиясының құрамында Ленинград қоршауын бұзуға қатысты. 1944 жылы мамырда 46­ атқыштар дивизиясының жекелеген 40 мина тазалаушылар батальоны командирінің орынбасары болды. 1945 жылы қазанда туған ауылы Пресновқа келіп, тракторшы, комбайншы және бригадир болып еңбек еткен. Дереккөздер
Кот-д’Ивуар президенті

Кот-д’Ивуардың қазіргі президенті]] Кот-д'Ивуар президенті&nbsp;— Кот-д’Ивуардағы мемлекет басшысы, халық cайлайды. Президент дәрежесі 1960 жылы Франциядан егемендегін алғаннан соң пайда болды; алғашқы президенті Феликс Уфуэ-Буаньи болды. Дереккөздер
Қарашоқы (тау, Жақсыбұталы таулары)

Қарашоқы – Жақсыбұталы тауының солтүстік-шығысындағы тау. Географиялық орны Ақтөбе облысы Шалқар ауданы Байқадам ауылының шығысында 48 км жерде орналасқан. Жер бедері Абсолюттік биіктігі 309 м. Солтүстік-батыстан оңтүстік-батысқа қарай 3 км-ге созылып жатыр, енді жері 1 км шамасында. Беткейлері жонды-белесті төбелерден тұрады. Солтүстік-батысында Қабырғатау қонысы, оңтүстік-батысында Қарақолданы, оңтүстігінде Ақшат таулары орналасқан. Өсімдігі Құмайтты сұр, сұрғылт топырақ жамылғысында жусан, жүзгін, жантақ, тобылғы аралас астық тұқымдас шөптесіндер өседі. Дереккөздер
Кот-д’Ивуардың әкімшілік бөлімдері

Кот-д’Ивуар 2011 жылға дейін 19 обласқа бөлінген болатын , оның ішінде 81 департаменттен және 2 аймақтан тұрады . 2011 жылы жаңа әкімшілік бөлім енгізілді: * 12 экономикалық өңір және 2 автономды өңір; * 30 аймақ; * 95 департамент; * 497 субпрефектур. 12 округов и 31 регионов Кот-д’Ивуара
Поль Дешанель

Поль Эжен Луи Дешанель (; 13 ақпан 1855 жыл, Брюссель — 28 сәуір 1922 жыл, Париж) — француз саяткері, ақпан—қыркүйек 1920 жылдағы Франция президенті). Сайланудың алдында Дешанельдің әкесі ғалым және сенатор Франции Эмиль Дешанель (1819—1904).Поль Белгияда туған, әкесі көшіп қонып жүрген, Наполеон IIIтің қойған талаптарына бағынбай. Өз мамандығын 1885 жылы Эр және Луара депутаты болып бастаған. Паритя мүшелерінің бірі. 1898—1901 жылдары Мемлекеттік жиналыс партиясының төрағасы болған. Әйгілі шешен болған.Көптеген кітәптардың және мақалалардың авторы, ол 1899 жылдан бастап Франция академиясының мүшесі болған.
Қарашоқы (төбе, Үстірт жазығы)

Қарашоқы – Үстірт жазығының солтүстік бөлігіндегі төбе. Географиялық орны Ақтөбе облысы Байғанин ауданы Дияр ауылының оңтүстік-шығысында 135 км жерде, Мыңжылқы сексеуіл қонысының солтүстік-батысында орналасқан. Абсолюттік биіктігі 189 м. Солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай 2 км-ге созылып жатыр, енді жері 1 км. Жер бедері Батысында Доңызтау кемері, солтүстігінде Шағырай үстірті, шығысында Қошқарата құмы бар. Өсімдігі Сортаңды сор топырағында шөл өсімдіктері өседі. Дереккөздер
Сергей Каримов

Сергей Каримов (21 желтоқсан 1986 — 24 желтоқсан 2019) – қазақ-неміс футболшысы, сол қапталдағы қорғаушы. Өмірбаяны 1986 жылы, 21 желтоқсанда Қарағанды облысы, Саран қаласында дүниеге келген. Сереганың әкесі орыс, анасы неміс. 1995 жылы отбасымен бірге Германияға қоныс аударған. Анасы «Фольксваген» концернде жұмыс істейді. Әкесі сол жақта қайтыс болған. Қарағандыда тұрғанда кенші болған. Туған әпкесі әлі күнге дейін Қазақстанда тұрады. Карьерасы Каримов 2005-2011 жылдар аралығында Германия Бундеслигасындағы «Вольфсбург» клубында өнер көрсетті. Көбіне қосалқы құрамда ойнағаны белгілі. Ал негізгі құрамдағы алғашқы ойынын 2007 жылдың 8 желтоқсанында «Штугартқа» қарсы өткізген. 2008 жылы Германия кубогының 1/16 финалында «Шальке 04» командасының қақпасына 90 минутта өзінің алғашқы голын соқты. Тоқсан минут бойы 0:1 есебімен ұтылып жатқан командасын жеңілістен құтарып қалады. Ойын соңындағы пенальтиде жеңіс голын соғып, «Вольфсубргты» келесі кезеңге алып шыққан болатын. Сол кезде бас бапкер Феликс Магат Сергейдің өнеріне риза болып, футболшымен 2010 жылға дейін келісімшарт жасайды. 2009 жылы «Вольфсубрг» клубымен Германия чемпионатында топ жарған. Кейіннен «Дуйсбург» командасына ауысты. Ұлттық құрама 2008 жылы Қазақстан футбол федерациясы Сергейге Қазақстан ұлттық құрамасында ойнауға ресми түрде ұсыныс жасады. Арада екі жыл өткенде, Қазақстан – Оман арасындағы кездесуге қатысты. Бұл оның ұлттық құрамадағы дебюттік матчы. Одан кейінгі жылдары Каримовты Қазақстан құрамасынан көргеніміз жоқ. Жетістіктері Клубпен Германия Чемпионы: 2008/2009 Сілтемелер * [http://www.fussballdaten.de/spieler/karimovsergej/ Статистика на fussballdaten.de] * [http://footballdatabase.eu/football.joueurs.sergei.karimov.25739.en.html Профиль на сайте footballdatabase.eu] * [http://chempionat.kz/index.php/rbr/sbornayakz/1439-sergei-karimov-my-family-is-happy-that-ill-be-playing-for-kazakhstan Сергей Каримов: «Моя семья счастлива, что я буду играть за Казахстан»]
Уильям Лассел

Уильям Лассел (; 18 маусым 1799 жыл — 5 қазан 1880 жыл) — британ астрономы. Өмірбаяны Англияның Ланкашир графтығының Болтон қаласында дүниеге келген. Ливерпуль қаласы маңынан 24 дюймді (60 сантиметрлі) телескоп-рефлектормен жабдықталған обсерватория құрылысын соққан. 1846 жылы ол неміс астрономы Иоганн Готтфрид Галле Нептун ғаламшарын ашқаннан кейін Нептун ғаламшарының ең ірі серігі Тритон серігін ашты. Ал 1848 жылы Сатурн ғаламшарының серігі Гиперион серігін ашушылардың бірі болды. 1851 жылы Уран ғаламшарының екі жаңа серігі - Ариэль және Умбриэль серіктерін ашты. 1870-1872 жылдары Корольдік астрономиялық қоғамының президенті болды. Оның құрметіне Айдағы және Марстағы және Нептун сақинасындағы бір-бір кратерге аты берілген. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.astronet.ru/db/msg/1219733 Ласселл Уильям]
Семен Ефимович Васильев

Васильев Семен Ефимович (16 ақпан 1894 жылы, Солтүстік Қазақстан облысы Айыртау ауданы Пронькин селосы – 8 қыркүйекте 1972 жылы, Ресейдің Ставрополь қаласында) – қатардағы жауынгер, «Даңқ» орденінің 3­-дәрежесінің толық иегері. Прокопьевск қаласында шахтада жұмыс істеген. 1941 жылы Қызыл Армия қатарына шақырылып, 1941 жылдың тамыз айынан Екінші дүниежүзілік соғыстың майдандарындағы ұрыстарға қатысқан. Васильев 70­-атқыштар дивизиясының 538-­артиллериялық миномет полкінің байланысшысы болған. 1945 жылы армия қатарынан босатылып, Ақмола облысының «Белгородский» кеңшарында жұмыс істеген. 1964 жылы Ставрополь қаласына көшіп кеткен. Марапаттары *Даңқ ордені 3 дәрежелі (27.05.1944) *Даңқ ордені 2 дәрежелі (31.08.1944) *Даңқ ордені 1 дәрежелі (31.05.1945) Дереккөздер #Айбын Энциклопедия #Орысша уикипедия
Раймон Пуанкаре

Раймон Николя Ландри Пуанкаре (20 тамыз 1860 жылы, Бар-ле-Дюк, — 15 қазан 1934 жылы, Париж) — мемлекеттік француз қайраткері, Франция президенті 1913—1920). Өмір баяны Парижде заңгер маманын алып, Пуанкаре алдымен адвокат болып істеді, өзінің дайындық кезенінде ол Жюль Вернаны қорғады, Тюрпеннің жасап шығарған құралын дұрыс қолданбағандықтан, соны жеңіп алды; 1 жылдың ішінде жеке орталық ашып алды. 1886 жылы депутат болып сайланып партиялардың арасында танымал болды. Салық жөніндегі нұсқаушы болып алынды; 1895 жылы Дюпюи бөлімшесінде министр болып тағайындалды. 1897 жылдан президент орынбасарына өзінің даусын берді. Арнайы газет шығарды: «Du Droit de suite dans la propriété mobiliére» (1883). 1903 жылдан сенатор; в 1906 жылдан шеткі істер министры болды. Дереккөздер Орысша уикипедия
Семен Федорович Голопятов

Голопятов Семен Федорович (15 ақпан 1918 жылы, қазіргі Ғ.Мүсірепов ауданы Раисов селосы – 8 желтоқсан 1987 жылы, сол ауданда Рузаев селосында) – 3­-дәрежелі «Даңқ» орденінің толық иегері. Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысқан. Тракторшы, механизатор болып жұмыс істеді. 1936-­1938 жылдары Қызыл Армия қатарына алынып, 1941 жылдан Ленинград майданының 310­-атқыштар дивизиясының 860­-артиллерия полкінде зеңбірек көздеушісі болды. Дереккөздер #Айбын Энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы.
Қарашоқы (төбе, Желтау таулары)

Қарашоқы – Желтау тауларының оңтүстік-шығысындағы төбе. Географиялық орны Атырау облысы Жылыой және Маңғыстау облысы Бейнеу аудандары аумағында орналасқан. Абсолюттік биіктігі 141 м. Солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай 5 км-ге созылып жатыр, енді жері 4 км. Жер бедері Етегінде бірнеше ұсақ төбелер бар. Батысында Ырғызбай жайлауы, шығысында Манайсары соры, Үштөбе, оңтүстігінде Жаршоқы төбелері орналасқан. Өсімдігі Сортаңды сұр топырақ жамылғасында жусан, сораң, еркек шөп, тасбұйырғын, т.б. өсімдіктер өседі. Дереккөздер