kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Стэнли кубогы

Стэнли кубогы (, ) — жылда ойналатын Ұлттық Хоккей Лигасы плей-оффының жеңімпазына табысталатын жүлде. Бұл хоккей кубогына Канаданың генерал-губернаторы Фредерик Стэнлидің аты берілген. Тарихы Алғашқыда лорд Фредерик Стэнли бұл жүлде жыл сайын Канаданың үздік әуесқой хоккей тобына берілуі тиіс деп бұйырған. Күмістен жасалған кубоктың биіктігі 18,5 сантиметр болған. 1893 жылы кубоктың алғашқы иегері болып Монреаль хоккей клубы атанды. 1908 жылдан бастап жүлдені тек кәсіби хоккей топтарына беретін болған. 1927 жылдан бастап кубок тек НХЛ аясында ойнатылатын болды, бұған дейін оған әртүрлі чемпионаттардың клубтары үміткер бола алған. 1958 жылы кубоктың күміс пен никельден құйылған көшірмесі жасалды. Оның салмағы 15,5 килограмм, ал биіктігі 90 сантиметрге жуық болды, ол үлкен цилиндрлік негізге орнатылды. Сол цилиндрге бес құрсау салынады, құрсауларға жеңімпаздардың есімдері қашалады. Әр құрсауға 13 топтың хоккейшілерін белгілеп қоюға болады. 1991 жылы бүкіл құрсаулар толтырылып, бос орын қалмады. Бұл жағдайда үстіңгі құрсау шешіліп, астынан жаңа құрсау қосылады, шешілген құрсау ХШХФ Даңқ залына сақтауға беріледі. Галерея
Астана жеңіл метрополитені

Астана жеңіл метрополитені (Астана ЛРТ) — Қазақстанның елордасы Астана қаласында орналасқан жер үстіндегі жеңіл жүрісті метро жобасы. Әртүрлі баламалы нұсқаларды қарастыра келе, кәдімгі жерасты метросы мен монорельсті жолды қамти отырып 2005 жылы қала әкімдігі "Астананың жаңа транспорттық жүйесі" бағдарламасын қабылдады. Бұл бағдарламада шығындарды оңтайландыру үшін жылдам жүрісті қала транспорты жерүсті және жер асты көліктері қарастырылуға тиісті еді. Қазақстан астанасының жылдам транспорт жүйесіне орталық пен шығыс ықшам аудандарын қосатын, ұзындығы 10 км болатын көп секциялы төмен еденді автобустар бағыты да кіруі тиіс еді. Сыртқы сілтемелер * [https://egemen.kz/article/265586-zhurisi-dgenhil-dgoly-auyr-lrt Жүрісі жеңіл, «жолы ауыр» LRT] Егемен Қазақстан, ақпан 2021. * [https://sn.kz/sn-akparat-agyny/60251-lrt-salyp-ne-keregi-bar-tokaev-zhenil-relsti-kolik-ku-rylysynyn-aiaktalu-kunin-naktylaudy-tapsyrdy «ЛРТ салып не керегі бар?»: Тоқаев жеңіл рельсті көлік құрылысының аяқталу күнін нақтылауды тапсырды] Skifnews, қазан 2019.
Summertime

«Summertime» — 1933-1934 жылдары Джордж Гершвин жазған ария. Мәтіні Дюбоз Хейуордтың «Порги» романынан алынып, композитордың ағасы Айра Гершвиннің өңдеуінен өткен. 1935 жылы ән Гершвиннің «Порги және Бесс» операсында орындалады. Сол жылдың шілдесінде алғаш рет Эбби Митчеллдің орындаунда күйтабаққа жазылады. Тез арада ән джаз стандартына айналып, көптеген әншілердің репертуарына кірген. 1959 жылы опера негізінде фильм түсіріледі. Лули Джин Норман орындауындағы осы ән Америкалық кино институтының «100 жыл... 100 ән» деп аталатын фильмдерде ойнайтын әйгілі әндердің тізіміне енеді. 2017 жылы Гиннесс рекордтар кітабы бұны әртүрлі үлгіде ең көп жазылған ән деп танып, оның 67&nbsp;591 нұсқасы бар екенін көрсетті. Дереккөздер Сілтемелер * * *
Жүсіповтердің аңшылық үйі

Жүсіповтердің аңшылық үйі, сондай-ақ Жүсіповтердің сарайы, Әскерин — Көккөз ауылындағы Феликс Жүсіпов кінәздің сарайы, сәулет ескерткіші. 1908-1912 жылдары Ялта сәулетшісі Николай Петрович Красновтың жобасы бойынша Қырым татар стилінде Бақшасарайдағы хан сарайының мақамдары арқылы салынған. 1908 жылы Жүсіповтар әулеті Көккөзде (Богатыр болысында) жылжымайтын мүлікке ие болды, онда Зинаида Николаевна Жүсіпованың өтініші бойынша «жергілікті үлгідегі үй» салу туралы шешім қабылданды. Құрылыс Ялта қаласының бас сәулетшісі Николай Петрович Красновқа тапсырылды, ол сол кезде Кореиз (ұлы кінәз Петр Николаевич үшін) және Ливадия сарайларын салумен айналысты. XV ғасырдан бері орыс патшаларына қызмет етіп, әскери ерліктерімен танымал болған қожайындар жаңа қонысқа Әскерин (қырым татар тілінен аударғанда — жауынгерге тиесілі) деген атау берді. Дереккөздер
Халықтар достығы сарайы

«Халықтар достығы» сарайы — Өзбекстанның басты концерттік залы. Бұл ғимарат 1980 жылы (1981 жылы пайдалануға берілген) Ташкентте сәулетші Евгений Розановтың жобасы бойынша концерттер мен мерекелік шараларға арналып салынды. Сонымен қатар концерт залында шет мемлекеттерден келген өкілдердің сапарлары кезінде ресми рәсімдер өтеді. Ғимараттың бірегей сәулеттік формасы Варахша пен Кемпірқала археологиялық олжаларына ұқсайды - ғимараттың негізі төртбұрышты, төрт қабырғасының да безендірілуі мен әрленімі бірдей келеді. Тарихы Ол 1980 жылы сәулетші Евгений Розановтың жобасы бойынша аттас алаңда салынған. 1977 жылы ашылған, алаңға шығатын Шыланзар желісінің метро стансасы да Халықтар достығының атымен аталады. Сарай алдындағы алаңда Шамахмудовтар отбасына арналған ескерткіш – Халықтар достығы монументі, мүсінші Д.Б.Рябичевтің, сәулетшілер Л.Т.Адамовтың және С.Р.Адыловтың жұмысы орналасқан. Өзбекстан Республикасындағы топонимикалық нысаналар атауларын ретке келтіру жөніндегі республикалық комиссияның 2008 жылғы 7 сәуірдегі № 07-5-16 хаттамасына сәйкес сарай «Истиклол өнер сарайы» болып өзгертілді. 2018 жылдың 26 сәуірінде өткен видеоселектор отырысында Өзбекстан президенті Шапқат Мырзаев бұрынғы атауды қайтаруды ұсынды. Ташкент қалалық халық депутаттары Кеңесі 2018 жылғы 3 мамырдағы 36-сессиясында «Халықтар достығы» атауын «Истиклол» сарайына қайтаруды мақұлдады. Реконструкциядан кейін сарайдың залы 3968 адамды қабылдай алады. Кешеннің жалпы ауданы 12 000 м³ және оның құрамына концерт залы - 2 208 м³, сахна - 1 152 м³, зияпат залдары - 700 м³, бес қабатты кеңсе ғимараты, гримдеу және тағамхана бөлімі кіреді. «Халықтар достығы» сарайы Өзбекстанның басты концерттік залы болып табылады, онда ең маңызды халықаралық және республикалық форумдар өтеді, танымал шетелдік және отандық эстрада әншілері мен шығармашылық ұжымдар өнер көрсетеді. * 1992 жылы мамырда сарайда ТМД мемлекеттері басшыларының алғашқы тарихи кездесуі өтіп, оның барысында Ұжымдық қауіпсіздік туралы шарт ұйымын құру жайлы хаттамаға қол қойылды. * 1993 – 94 жылдары – Орталық Азия елдері мен Қазақстан мемлекет басшыларының кездесуі. * Әртүрлі уақытта – Франция, Қытай, Германия, Иран, Ресей және Беларусь басшыларының ресми сапарлары. * 2003 жылдың маусымында – Еуропа қайта құру және даму банкінің форумы. * 2004 жылдың маусымында – Өзбекстанның төрағалығымен ШЫҰ саммиті. * 2004 жылдың 5 маусымы – Қытай Халық Республикасының мәдениет күндері. * 9 сәуір 2018 жыл — Scorpions концерті. Банкноттар мен мемлекеттік марапаттардағы бейнесі «Халықтар достығы» сарайының ғимараты Өзбекстан Республикасының банкноттары мен мемлекеттік марапаттарында бейнеленген. * 100 сомдық банкнотта 1994 жылы соманы енгізу кезіндегі ең ірі қағаз ақша болды. * 1995 жылы құрылған «Мехнат Шухраты» орденінде көрсетілген. Дереккөздер
Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1997

Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1997 Финляндия, Хельсинки/Турку/Тампере қалаларында өтетін 61-ші шайбалы хоккейден әлем чемпионаты. Бұл Финляндияда бесінші рет (1965,1974,1962,1991) өткізілетін чемпионат. Командалардың қорытынды орындары Чемпион Сыртқы сілтемелер *[http://www.passionhockey.com/hockeyarchives/mondial1996.htm Complete results] * *
Жер-ана (монумент)

«Жер-ана» — Астана қаласындағы монумент. Ескерткіште сақ ханшайымы Тұмардың (Томиристің) алып бұқаның үстінде тұрған сәті бейнеленген. Жанында тістерімен семсерді ұстап тұрған екі барыс тұр. Авторы — ресейлік суретші, мүсінші әрі зергер Даши Намдаков. Бұқа мүсінінің ұзындығы шамамен 10 метр, мүйіздерінің арасы — 7 метр. Көлемінің үлкендігіне қара­мастан, монумент нәзіктікті де, батылдықты да әдемі үйлестіріп тұр. Бұдан мүсіншінің көшпенді халыққа тән сипатты жақсы сезінгені байқалады. Дереккөздер
Гәпік

Гәпік — 1/100 манатқа тең Әзірбайжан Республикасының ұсақ ақша бірлігі. 2006 жылғы деноминациядан кейін белгіленген бағасы 1, 3, 5, 10, 20 және 50 гәпік шақалары айналыста болды. Этимологиясы және транслитерациясы Әдетте «гәпік» сөзінің шығу тегі орыстың «копейка» сөзімен байланыстырады. Дегенмен, бір нұсқа бойынша, «копейка» сөзінің өзі — түркі тектес және ит дегенді білдіретін түбір болуы мүмкін. Ағылшын тілінде «гәпік» сөзінің әлі бір мағыналы транслитерациясы жоқ. Ағылшын тіліндегі сөздіктер кем дегенде екі — gopik және qepiq емле келтіреді. Әзірбайжан Республикасы Орталық банкінің ресми сайтында gepik және gapik, ағылшын тіліндегі Уикипедияда — qapik, Еуропалық Одақ аясында қабылданған стандартта — kepik қолданылады. Шақалары 1992-1993 жылғы шығарылым 2006 жылғы шығарылым Естелік шақалары Шақалар 2006 жылы proof ретінде Аустрияның ақша сарайында 999 сынамалық алтынмен соғылған. Бет жағы мен арт жағының әрленімі бірдей белгіленген бағадағы кәдімгі айналыстағы шақалардың әрленіміне толығымен ұқсас. Таралымы: әр белгіленген бағаға 50 шақадан. Дереккөздер
Сүлеймен Тау

Сүлеймен Тау (, ) — 2009 жылдың маусымында елдегі бірінші Әлемдік мұра нысаны болған, Қырғызстан Республикасының оңтүстігіндегі Ош қаласындағы қасиетті тау. Тарихы Тау – батыстан шығысқа қарай созылған бес күмбезді әк қалдығы. Оның ұзындығы 1140 м-ден астам, ені - 560 м. Ежелгі заманнан бері оның киелі мағынасы болған, оны сақталған петроглифтер дәлелдейді. XVI ғасырға дейін тау Бара-Кух, одан кейін XX ғасырға дейін Тақты Сүлеймен («Сүлейменнің тағы») деп аталды. Таудың баурайында 1978 жылы модернизм стиліндегі мейрамхананың ғимараты бой көтерді (сәулетші Қ. Назаров). Үңгірлерде жазыққа қарайтын үстелдер болуы керек еді. Кейін ғимарат тарихи-этнографиялық мұражайға айналды. 2010 жылы таудың етегінде жаппай тәртіпсіздіктерден зардап шеккен Ош көшелерінің тұрғындары үшін «уақытша үйлердің» құрылысы басталды, бұл тарихшылар мен мәдениет мамандарының белгілі бір алаңдаушылығын тудырды. 2009 жылы 29 маусымда Қырғызстандағы Сүлеймен Тау тауы ЮНЕСКО-ның Бүкіләлемдік мұралар тізіміне енді. 2011 жылдың 1 маусымында ЮНЕСКО-ның Қазақстандағы, Қырғызстандағы, Тәжікстандағы және Өзбекстандағы өкілі, ЮНЕСКО кластерлік бюросының директоры Сергей Лазарев Қырғызстан Республикасының Президенті Роза Отынбаеваға қасиетті [http://www.kyrtag.kg/?q=ru/news/6729 Сүлеймен Тау тауын Бүкіләлемдік мұралар тізіміне қосу туралы сертификатты] табыс етті. Көрікті жерлері Таудың басында «Тахты Сүлеймен» мешіті орналасқан, оны тарихшылар Бабырдың тұсына жатқызады (1963 жылы жарылып, 1991 жылы сақталған материалдар негізінде қалпына келтірілді). Таудың етегінде сонымен қатар сәулет ескерткіштері – XVI ғасырға жататын және жақында қалпына келтірілген «Рабат Абдуллахан» мешіті және Асаф ибн Бұрхия кесенесі (XVIII ғ.) орналасқан. Сүлеймен Тау тауында жеті үңгір бар, олардың әйгілілері Шақатамар және Тепеуінқұр. Таудың шығыс етегінде шамамен XI-XIV ғасырларда салынған ортағасырлық монша бар. Сүлеймен Тауды солтүстік пен оңтүстіктен екі арна қоршап жатыр. Сілтеме * [http://tourkg.com/2014/03/sulayman-too-osh.html/ Қасиетті Сүлейман-тау тауы туралы мәлімет] Дереккөздер
Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1996

Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1996 Аустрия, Вена қалаларында өтетін 60-ші шайбалы хоккейден әлем чемпионаты. Бұл Аустрияда алтыншы рет (1930,1964,1967,1977,1987) өткізілетін чемпионат. Плей-офф Командалардың қорытынды орындары Чемпион Сыртқы сілтемелер *[http://www.passionhockey.com/hockeyarchives/mondial1996.htm Complete results] * *
Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1995

Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1995 Швеция, Стокгольм/Гёвле қалаларында өтетін 59-ші шайбалы хоккейден әлем чемпионаты. Бұл Швецияда сегізінші рет (1949,1954,1963,1969,1970,1981,1989) өткізілетін чемпионат. Командалардың қорытынды орындары Чемпион Сыртқы сілтемелер * [http://www.passionhockey.com/hockeyarchives/mondial1995.htm Complete results] * *
Land Rover Defender

Land Rover Defender — бұл британдық Land Rover компаниясы 1983 жылдан 2016 жылдың 29 қаңтарына дейін шығарған жер талғамайтын көлік. Бұл модель 1948 жылдың 30 сәуірінен бастап шығарылған және дизайнында әйгілі американдық «әскери джип» Willys MB (Willis - Overland Motors/Ford Motor Company) туралы анық сілтемелер бар Land Rover сериясын (I, II, III, дюймдегі доңғалақ базасын көрсетеді: 88.109) ауыстырды. Жаңа автокөлік доңғалақ базасын (90 (бірінші модификация) / 110/130) көрсететін Land Rover деп аталды. 2019 жылы автомобильдің жаңа буыны Land Rover Defender (L663) таныстырылды. Өзгертулер Жоғары өту мүмкіндігі бар жеңіл автокөлік (жер талғамайтын көлік). Баспалдақ типті рамаға алюминий қорытпасынан құйылған корпус орнатылған. Тұрақты төрт доңғалақты жетегі бар алты жылдамдықты беріліс қорабы, екі жылдамдықты тасымалдау корабы және құлыпталатын ось аралық дифференциал. Автокөліктің жол талғамайтын қасиеттері тұрақты толық жетегімен, 250 мм жол жарығымен, шағын шанақтың аспасымен (кіру бұрышы 49 °, шығу 35 °), 150 ° бойлық қиылысу мүмкіндігімен, өту тереңдігі 0,5 м дейін (сноркельсіз) және аспаның 545 мм-ге дейін жүруімен қамтамасыз етіледі. 2011 жылдан бастап (2012 жылғы модель) Ford Transit автокөлігінен жаңа 2,2 литрлік дизельдік қозғалтқышымен, Common Rail ижоғары қысымды тікелей айдау жүйесімен және сапасыз жанармайды пайдалануға мүмкіндік беретін реттеу жүйесімен жабдықталған. 2016 жылдың қаңтар айының соңында Land Rover классикалық Defender өндірісін тоқтатты , соңғы көлікті Land Rover I сериясының ең алғашқы үлгілерінің стилінде шығарды. 1997 жылдың 14 қыркүйегінде Land Rover Defender 90 және сегіз экипаж мүшесі Кавказдың екінші ең биік шыңы - Эльбрустың шығыс шыңына шығып, 5621 м биіктікті бағындырды . Land Rover Defender таудың басына тасталды. Бастапқыда оны тікұшақтың көмегімен түсіру жоспарланған болатын. Осыдан кейін экспедиция Таганрогқа сәтті оралды және модель белгілі болғандай 2011 жылы 11 қыркүйекте Франкфурт автосалонында екі толық өлшемді: DC100 және DC100 Sport концепциялары ұсынылғанына қарамастан, ақыры тоқтатылды. Алайда, болашақта дәл осы концепциялардың дизайны жаңа Land Rover Defender (L663) моделінде қолданылды, оның өндірістік үлгісі дәл сегіз жылдан кейін, 2019 жылы 10 қыркүйекте Франкфурт автосалонында ұсынылды. Сондай-ақ қараңыз * Land Rover Centaur * Bowler Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [https://www.landrover.com/market-selector/index.html Land Rover Defender] ресми сайтында
Қызыл үңгірлері

Қызыл үңгірлері (қыт.克孜尔千佛洞, пиньинь Kèzī’ěr Qiānfódòng — «Қызылдағы будданың мың үңгірі»; ұйғ. قىزىل مىڭ ئۆي, Qizil Ming Öy, Қизил Миң өй — «мың қызыл үй») — Қытайдың Шыңжаң Ұйғыр автономиялық ауданы, Бай уезіндегі Қыызыл қаласының маңында орналасқан жартасқа қашалған буддалық үңгірлер кешені. Қызыл үңгірлері Қытайдағы ең көне буддалық үңгір монастырларының бірі. Үңгірлер тау етегіне ойылған және олар платформалармен, ішкі және сыртқы ағаш баспалдақтармен біріктірілген. Қызыл үңгірлердің ұзындығы 3 шақырымға жуықтайды. Қызыл үңгірлері Қызыл қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 7 шақырым Музат өзенінің солтүстік жағалауындағы жартастарда орналасқан. Сипаттама Үңгір ғибадатханасының гүлдену кезеңі 1 мыңжылдықтың басына келді. 14 ғасырға қарай ислам буддизмді Шыңжаңнан ығыстырып шығарғандықтан, Қызыл үңгірлері қирап, ұзақ уақыт бойы қараусыз қалды, олардың көпшілігі жойылды немесе құм басып қалды. Бүгінгі күнге дейін 200-ге жуық үңгірлер сақталған, олардың көпшілігі қираған күйде. Ежелгі Жібек жолы Шығыс пен Батыс арасындағы сауда жолы ғана емес, адамдар тауармен ғана емес, кейіннен қоғамды өзгерткен идеялармен де алмасты. Араб саудагерлері ислам дінін таратты. Бүгінде Қытайдың солтүстік-батысындағы Шыңжаңда тұрғындардың басым бөлігі мұсылмандар. Ислам келгенге дейін бүкіл Шыңжаң буддистер болған, олар ең үлкен мұра қалдырды, оның бір бөлігін Қызыл үңгірлерден көруге болады. Ішкі декоры Қызыл үңгірлерінің ішкі декоры ерекше қызығушылық тудырады. Барлық үңгір-ұяшықтар буддалық діни мотивтерді ғана емес, сонымен қатар әртүрлі аңызға айналған көріністерді бейнелейтін қабырға суреттері мен фрескалармен безендірілген. Сонымен қатар, көптеген үңгірлер Будда мүсіндерінің ең кішкентайынан бастап биіктігі 14 метрлік алып мүсіндерге дейін безендірілген. Қызыл үңгірлерінде жасалған қабырға суреттері мен фрескалар әртүрлі мәдениеттердің синтезі болып табылады. Мұнда Ұлы Жібек жолы арқылы саяхатшылармен бірге Шыңжаңға келген грек, үнді, парсы мәдениетінің элементтерін кездестіруге болады. 20-ғасырдың ортасында Қытай билігі бұл мәдени ескерткішті қалпына келтіруге қыруар қаржы бөлді. Осы жерден шығарылған өнер мен мәдениет нысандарын қайтару үшін бірқатар шаралар қабылданды. Бүгінгі таңда Қызыл үңгірлері әлемнің түкпір-түкпірінен жүздеген туристерді қарсы алады және Шыңжаңның басты көрікті жерлерінің бірі болып табылады. Галерея Дереккөздер
Супернақты сан

Супернақты сан — нақты сандар жиынының кеңейтуі кезінде қарастырылатын сан. Абстрактылық алгебраға бұл терминді Г. Дейлз және У. Вудин енгізді. Супернақты сандар стандартты емес талдауда, модельдер теориясында және банах алгебрасында қолданылады.
Көкдомбақ

Елді мекен: * Көкдомбақ – Павлодар облысы Баянауыл ауданындағы ауыл. Таулар: * Көкдомбақ – Үлкен Күйкентай тауының батысындағы тау. * Көкдомбақ – Арқарлы тауларының батысындағы төбе. * Көкдомбақ – Балқаш көлінің солтүстігіндегі шоқы. * Көкдомбақ – Жақсыкөң және Жаманкөң өзендерінің аралығындағы оқшауланған тау массиві. * Көкдомбақ – Теңіз көлінің оңтүстігіндегі ұсақ шоқылы оқшауланған тау массиві. * Көкдомбақ – Жетіқоңыр және Мойынқұм құмды алқаптары аралығындағы қырат. * Көкдомбақ – Қосқамбай тауының оңтүстік-шығысындағы шоқылы тау. Көл: * Көкдомбақ – Сарықұм құмының солтүстік-шығыс бөлігіндегі тұзды тұйық көл.
Көкдомбақ (тау, Ұлытау облысы)

Көкдомбақ – Жетіқоңыр және Мойынқұм құмды алқаптары аралығындағы қырат. Географиялық орны Ұлытау облысы Ұлытау ауданы Сарысу өзенінің аңғарында орналасқан. Жер бедері Ең биік жері 331 м. Батыстан шығысқа қарай ендік бағытта 20 км-ге созылып жатыр, енді жері 10 км. Беткейі жайпақ келген. Геологиялық құрылымы Палеоген және бор кезеңдерінің шөгінділерінен түзілген. Өсімдігі Сортаңды қоңыр топырақ жамылғысында жусан, жүзгін, еркек шөп, теріскен, ебелек өседі. Дереккөздер
Land Rover Discovery

Буындары Discovery Discovery II Discovery 3 Discovery 4 Discovery 5 Land Rover Discovery - 1989 жылы алғаш рет шығарылған орташа өлшемді жол талғамайтын көліктер сериясы. Осы уақытқа дейін барлығы 5 буын шығарылды. Төртінші буын 2009 жылы сәуірде Нью-Йорк автосалонында дебют жасады. АҚШ нарығы үшін ол LR4 деп аталды. Модель тарихы Бірінші Discovery 2,0 литр (136 а.к.), 3,5 литр (152 а.к.) және 3,9 литр (182 а.к.) бензин қозғалтқыштарымен, сондай-ақ көлемі 2,5 л (107 а.к. - зауыттық индексі 200 Tdi) дизельдік қозғалтқышпен жабдықталған. 1993 жылға дейін қоса алғанда және 113 а.к. - зауыттық индекс 300 Tdi - 1993 жылдан 1998 жылға дейін). Механикалық 5 жылдамдықты беріліс қораптары: Зауыттық индекс LT77 - 1993 жылға дейін және R380 - 1993 жылдан 1998 жылға дейін. 1995 жылы Land Rover компаниясының өндіріс көлемі алғаш рет жылына 100 000 көліктен асты. Discovery бестселлер болды және желі иесіне еуропалық салық жүйесі ұсынатын салық жеңілдіктерін пайдалануға мүмкіндік беретін 2,0 литрлік төрт цилиндрлі бензин қозғалтқышымен кеңейтілді. Сонымен қатар, 3,9 литрлік V8 бар Discovery моделі де пайда болды. Discovery 3-де көлемі 4,0 литр (V6, 219 а.к.), 4,4 литр (V8, 300 а.к.) және 2,7 литрлік дизельдік қозғалтқыш (V6, 190 а.к.) болатын бензин қозғалтқыштары болды. Үшінші буын үлгісі үшін Terrain ResponseTM жүйесі әзірленді, ол көлік құралын барлық жол және жолсыз жағдайларға баптауды оңтайландырды. 2005 жылдың соңында Land Rover жаңа Discovery 4-тің сынақ үлгісін «Concept 802» жұмыс атауымен шығарады, бірақ сыртқы жағынан ол алдыңғы нұсқалардан ерекшеленді. Бұл үлгі 3 литрлік бензин немесе 2,7 литрлік дизельдік қозғалтқышпен (210 а.к.) жабдықталған. Бұл машинаның одан әрі тағдыры соншалықты сәтті болмады, ол шектеулі басылымда және тек Америкада, Англияда, Ресейде шығарылды. Бұл автомобильдің дизайны кейінгі Range Rover үлгілері үшін үлгі ретінде алынды. 2009 жылы 7 орынды Land Rover көліктерінің жаңа, төртінші буыны Discovery 4 деп аталды. Discovery 4-тің ең басты ерекшелігі жаңа LR-SDV6 3.0 қос турбо компрессорлы дизельді қозғалтқышы болды, ол 9% жанармай үнемдейді (біріктірілген ЕО циклі) және 2,7 литрлік қозғалтқышпен салыстырғанда қуатты 29% арттыру кезінде СО2-ні 10%-ға үнемдейді. Айналым моменті көрсеткіштері одан әрі 36%-ға, 600 Н•м-ге дейін өсті, бұл 6 цилиндрлі дизельді қозғалтқышы бар жеңіл автомобильдер үшін әлемдегі ең жоғары көрсеткіш. Автокөліктің спорттық нұсқасы (Land Rover Discovery Sport) Euro NCAP бойынша 2014 жылы класстағы ең жақсы автокөлік болды. Жол талғамайтын көліктің Land Rover Discovery LR5 жаңа буынын шығару 2016 жылдың бірінші жартысына жоспарланған . 2021 жылы Discovery 11,4 дюймдік HD дисплейі бар жаңартылған Pivi Pro ақпараттық ойын-сауық жүйесін алды. Ол Android Auto және Apple CarPlay қолдайды және сымсыз желі арқылы жаңартылады. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [https://web.archive.org/web/20100715162020/http://www.landrover.com/ru/ru/lr/discovery/ Land Rover Discovery 4] Land Rover компаниясының ресми сайтында * [https://www.youtube.com/watch?v=MvWedvVaehs Land Rover Discovery 5 тест-драйвы]
Қолданбалы математика

тар механикасы]] Қолданбалы математика — математикалық әдістер мен алгоритмдердің әртүрлі ғылымдарда және техникада қолданылуын қарастыратын математика саласы. Оның мысалдары: математикалық физика, сызықтық бағдарламалау, математикалық оптимизация, ақпарат теориясы, статистика, криптография, сондай-ақ желілік жоспарлаудағы графтар теориясы, информатика мен экономиканың кейбір салалары, т.б. Компьютердің пайда болуымен қолданбалы математиканың маңызы да арта түсті. Көптеген бағдарламалар мен есептеуіш техника математикалық әдістердің негізінде істейді. Тағы қараңыз * Қолданбалы математика институты *
Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1994

Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1994 Италия, Больцано/Канацеи/Милан қалаларында өтетін 58-ші шайбалы хоккейден әлем чемпионаты. Бұл Италияда үшінші рет (1934,1958) өткізілетін чемпионат. Командалардың қорытынды орындары Чемпион Сыртқы сілтемелер *[http://www.passionhockey.com/hockeyarchives/mondial1994.htm Complete results] * *
Land Rover Range Rover Evoque

Land Rover Range Rover Evoque - бұл Land Rover шығарған премиум ықшам кроссовер. Бұл Land Rover LRX концепт-карының логикалық жалғасы, ол 2008 жылдың қаңтарында Детройт қаласында дебют жасады. Range Rover Evoque өндірісі 2011 жылдың 4 шілдесінде Jaguar Land Rover тобының Хейлвуд зауытында басталды. Автокөлік, бұдан бұрын Freelander 2 автокөлігінен белгілі 150 а.к. және 190 а. к. дизельді қозғалтқыштармен, сонымен қатар турбокомпрессорлы және тікелей отын бүркуі бар жаңа бензин қозғалтқышпен де жабдықталады, оның жұмыс көлемі 2 литр, ал қуаты 240 а.к. Дизельді қозғалтқыштарды 6 сатылы механикалық немесе 6 жылдамдықты автоматты беріліс қорабымен біріктірілуі мүмкін. Сондай-ақ, 2014 жылғы модель қатары 9 жылдамдықты автоматты беріліс қорабымен жабдықталады. Бензин қозғалтқышы тек автоматты беріліс қорабымен қол жетімді. Алдыңғы аспа тәуелсіз, серіппелермен және айналдыруға қарсы жолағы бар McPherson типінде, артқы жағы да тәуелсіз, серіппелермен және айналуға қарсы жолағы бар McPherson түрі. Көлік 2011 жылы Euro NCAP сынағынан өтті. Көлік 2019 жылы Euro NCAP сынағынан өтті. Рестайлинг 2016 жылғы Evoque желісі Детройт автосалонында таныстырылды. Көлік жаңартылған алдыңғы бөлікті, артқы шамдарын және жаңа техникалық жабдықты алды. Кроссоверлер 2017 модельдік жылы жетілдірілген функционалдығы бар InControl Touch Pro жаңа ақпараттық ойын-сауық жүйесін алды. 0-100 км/сағ жылдамдықты автомобиль 6,6 секундтан 11,2 секундқа дейін жеткізеді. Екінші буын 2019 жылдың көктемінде модельдің екінші буыны таныстырылды. Автокөлік көлемі мен сандық толтыру және интерьерін Range Rover Velar сияқты сәл ұлғайтты. Өлшемдердің салыстырмалы ұлғаю кестесі. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [https://web.archive.org/web/20121126220750/http://www.landrover.com/kz/kz/lr/range-rover-evoque/ Land Rover Range Rover Evoque] Land Rover компаниясының ресми сайтында
Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1993

Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1993 Германия, Мюнхен/Дортмунд қалаларында өтетін 57-ші шайбалы хоккейден әлем чемпионаты. Бұл Германияда алтыншы рет (1930,1964,1967,1977,1987) өткізілетін чемпионат. Командалардың қорытынды орындары Чемпион Сыртқы сілтемелер *[http://www.passionhockey.com/hockeyarchives/mondial1993.htm Complete results] * *
Эрлис Жексенұлы Тердікбаев

Эрлис Джекшенұлы Тердикбаев (1969 жылы 27 мамырда туған) — Қырғызстан Қарулы Күштерінің генерал-майоры, 2018-2021 жылдары Қырғызстанның Қорғаныс министрі, 2017-2018 жылдары Қырғызстан Құрлық әскерлерінің қолбасшысы, 2021 жылдан бастап Қырғызстан Қарулы Күштері Бас штабының бастығы. Өмірбаяны Эрлис Тердикбаев 1969 жылы 27 мамырда Шу облысы, Ыстық-Ата ауылында дүниеге келген. 1990 жылы Алматы жоғары жалпы әскери командалық училищесін және РФ Қарулы Күштерінің жалпы әскери академиясын бітірді, бір жыл РФ ҚК Бас Штабының Әскери академиясының тыңдаушысы болды. Үйленген, 4 баласы бар. Еңбек өтілі *05.08.86-27.06.90 Алматы жоғары жалпы әскери командалық училищесінің курсанты; *27.06.90-08.06.92 Закавказье ЖБ МСД мотоатқыштар полкінде қызмет атқарды; *08.06.92-15.01.93 ҚР Қорғаныс министрлігінің қарамағына жіберілді; *15.01.93-29.08.00 73809 әскери бөлімінде қызмет атқарды; *29.08.00-06.07.02 ерекше мақсаттағы жеке батальонда қызмет атқарды; *06.07.02-27.08.04 РФ ҚК жалпы әскери академиясында тыңдаушы; *27.08.04-16.04.05 73809 әскери бөлімінде қызмет атқарды; *16.04.05-08.12.06 36806 әскери бөлімінде қызмет атқарды; *08.12.06-25.12.07 ҚР ҚК Бішкек жоғары әскери училищесінде қызмет ету; *25.12.07-01.12.09 ҚР Қорғаныс министрлігінде қызмет атқарды; *01.12.09-05.04.10 ҚР ҚК Бас штабында қызмет атқарды; *05.04.10-06.05.11 52806 әскери бөлімінде қызмет атқарды; *06.05.11-18.04.12 30630 әскери бөлімінде қызмет атқарды; *18.04.12-27.07.13 01525 әскери бөлімінде қызмет атқарды; *27.07.13-03.07.14 -РФ ҚК Бас штабының әскери академиясында тыңдаушы болды; *03.07.14-2017 01525 әскери бөлімінде қызмет атқарды; *25.01.2017 бастап-Қырғыз Республикасы Қарулы Күштері Құрлық әскерлерінің қолбасшысы; *20 сәу. 2018 - 3.02.2021-ҚР Қорғаныс істері жөніндегі мемлекеттік комитетінің төрағасы; *29.03.2021 бастап-Қырғыз Республикасы Қарулы Күштері Бас штабының бастығы. Дереккөздер
Инвариант (математика)

Инвариант белгілі бір типтегі түрлендірулер кезінде өзгермейтін математикалық нысандардың белгілі бір класының (жиынтығы) сипаты болып табылады. A — кейбір жиын болсын, ал G жиыны A-ны A-ға бейнелейтіндей бейнелеулер жиыны болсын. Егер кез келген a∈A және g∈G үшін f(a)= g(f(a)) теңбе-теңдігі орындалса, онда A жиынын B жиынына бейнелейтіндей f бейнелеуі G үшін инвариант деп аталады. Инвариант түсінігі математикадағы ең маңызды мәселелердің бірі болып табылады, өйткені инвариантты зерттеу бір немесе бірнеше типтегі нысандарды (объектілерді) жіктеу проблемаларына тікелей байланысты. Негізінен кез-келген математикалық жіктеудің мақсаты инварианттардың (мүмкіндігінше, ең қарапайым) толық жүйесін құру, яғни қарастырылған жиынтықтан кез келген екі эквивалентті емес нысанды (объектіні) бөлетіндей жүйе түрі болып табылады.
Азық-түлік қауіпсіздігі

Азық-түлік қауіпсіздігі – мемлекеттің ұлттық қауіпсіздігінің элементі. Барлық адамдардың белсенді және салауатты өмір сүруі үшін жеткілікті тағамға физикалық және экономикалық қол жетімділігі бар жағдай. "Дүниежүзілік азық-түлік қауіпсіздігі жөніндегі Рим декларациясы" (1996) кез келген мемлекеттің барабар азық-түлікке және аштықтан азат болу құқығына сәйкес қауіпсіз және құнарлы тағамға қол жеткізу құқығын қамтамасыз ету міндетіне сілтеме жасайды. Азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету – мемлекеттің аграрлық және экономикалық саясатының басты мақсаттарының бірі. Ол өзінің жалпы түрінде кез келген ұлттық азық-түліке жүйесінің идеалды жағдайға қарай қозғалыс векторын құрайды. Осы тұрғыдан алғанда, азық-түлік қауіпсіздігіне ұмтылу үздіксіз үдеріс болып табылады. Сонымен бірге оған қол жеткізу үшін даму басымдықтары мен аграрлық саясатты жүзеге асыру тетіктері жиі өзгереді . Азық-түлік қауіпсіздігінің элементтері Рим мәжілісінде тұжырымдалған азық-түлік қауіпсіздігінің анықтамаларында келесі элементтердің белгілері бар: # жеткілікті, қауіпсіз және құнарлы тағамның физикалық қолжетімді болуы; # халықтың барлық әлеуметтік топтары үшін тиісті көлемдегі және сапалы азық-түлікке экономикалық қолжетімділік; # ұлттық азық-түлік жүйесінің автономиясы мен экономикалық дербестігі (азық-түлік тәуелсіздігі); # сенімділік, яғни ұлттық азық-түлік жүйесінің маусымдық, ауа-райының және басқа да ауытқулардың елдің барлық аймақтарының халқын азық-түлікпен қамтамасыз етуге әсерін барынша азайту мүмкіндігі; # тұрақтылығы, бұл ұлттық азық-түлік жүйесінің кеңейтілген ұдайы өндіріс режимінде дамып келе жатқанын білдіреді . Тағы қараңыз * Біріккен Ұлттар Ұйымының Дүниежүзілік азық-түлік бағдарламасы (WFP) * Дүниежүзілік азық-түлік қауіпсіздігі жөніндегі комитет (CFS) * Ауыл шаруашылығын дамытудың халықаралық қоры (IFAD) * Біріккен Ұлттар Ұйымының Азық-түлік және ауыл шаруашылығы ұйымы (ФАО) * Азық-түлік қауіпсіздігі жөніндегі ислам ұйымы (IOFS) * Ауыл шаруашылығы Сілтемелер
Range Rover Velar (L560)

Range Rover Velar (L560) - британдық Jaguar Land Rover автомобиль компаниясы шығаратын шағын кроссовер. Range Rover желісіндегі төртінші модель Velar 2017 жылы 1 наурызда Лондонда, Англияда таныстырылды. Velar 2017 жылдың жазында шығарылды. «Velar» атауы бұрын желіге дейінгі Range Rovers сериясы 1969 жылы бірінші буыны үшін қолданылған. Бренд тарихындағы ең жеңілдетілген Range Rover, кедергі коэффициенті 0,32. Құру тарихы Болашақ Velar алғашқы прототиптері BMW X6 және Mercedes-Benz GLE Coupe стиліндегі псевдокупе жол талғамайтын көліктің пайда болуын меңзеді, бірақ бұл олай емес. 2017 жылдың 22 наурызында Land Rover Range Rover Velar деп аталатын жаңа жол талғамайтын көліктің алғашқы бейнесін көрсетті. Техникалық сипаттама Платформа Jaguar Land Rover iQ[AI] (D7a) платформасында құрастырылған Velar Jaguar F-Pace, XF және XE үлгілерімен бірқатар құрамдас бөліктерді бөліседі, атап айтқанда оның алюминий платформасын және 2874 мм доңғалақ базасын. Velar сол Солихалл зауытында жасалған, бірақ Range Rover F-Pace-тен 72 мм-ге ұзын. Толық жиынтық ** Base Standard ** Base R-Dynamic ** S Standard ** S R-Dynamic ** SE Standard ** SE R-Dynamic ** HSE Standard ** HSE R-Dynamic Қауіпсіздік 2017 жылы Range Rover Velar EuroNCAP тестілеуінен өтіп, 5 ұпай рейтингіне ие болды: Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [https://www.landrover.ru/vehicles/range-rover-velar/index.html Land Rover Velar ресми сайтында.] * https://www.youtube.com/watch?v=Vz1x-GFI4ng Euro NCAP апаттық сынағы
Жоңғар-Цинь соғыстары

Жоңғар-Цинь соғыстары — XVII ғасырдың аяғы мен XVIІI бірінші жартысында орын алған Жоңғар хандығы мен Цинь империясының арасындағы қақтығыстардың сериясы. Соғыстың алғышарттары Бірінші ойрат-маньчжур соғысы Соғыстың басталуына XVII ғасырдың 90-шы жылдарына қарай халха билеушілерінің маньчжур императорының бодандығын қабылдауы себеп болды. Моңғолдардың бірігуінен қауіптенген Қалдан Бошоқты 1688 жылы Халхаға басып кіріп, Чимэддоржды және Тушэту ханды тізе бүктірді. Осыған жауап ретінде цинь әскері Жоңғар хандығына қарсы соғыс қимылдарын бастайды. Соғыстың қорытындысы бойынша Халха-Моңғолия Цинь империясының құрамына қосылды. Екінші ойрат-маньчжур соғысы Мемлекеттің күш-қуатын қалпына келтіру мақсатында Цэван Рабдан Цинь империясынан Жоңғар хандығына тиесілі болған террияторияларды қайтаруды талап етті. Екінші ойрат-маньчжур соғысының басталуына жоңғарлардың 1715 жылы Хамиді басып алуы түрткі болды. 1722 жылы цинь императорының өлімінен кейін майдан даласында тыныштық орнады. Цинь әскері алға жылжу әрекетін тоқтатты. 1729 жылы жаңа маньчжур императоры ойраттармен соғысты қайта бастауға шешім қабылдады. Алайда ешбір қарсыласушы жақ шешуші жеңіске жете алмады. Бейбіт келісімге сәйкес сауда-саттықты қалпына келтіруге, сондай-ақ Тибетке келген және Тибеттен шыққан қажылардың емін-еркін қозғалуына рұқсат берілді. Үшінші ойрат-маньчжур соғысы Үшінші жоңғар-цинь соғысы 1755-1759 жылдары өтті. Қалдан Сереннің өлімі (1745) тақ үшін таласқа алып келді. 1750 жылдың қарашасынан бастап ойраттар Жоңғариядан Цинь империясына қаша бастады. 1754 жылы жоңғар тағына үміткер хойт нойоны Әмірсана Цинь империясына қызмет етуге ниетін білдірді. Цинь империясының көмегімен билік басына келуді көздеген Әмірсананың жоспары іске аспай қалды. Оның 1756 жылдың жазында бастаған көтерілісіне халха-моңғолдар қосылғанымен, соғыстың қорытындысына әсер ете алмады. 1757 жылы шешуші шабуылға көшкен цинь әскері 1759 жылға қарай көтерілістің соңғы ошақтарын басып-жаншыды. Соғыстың қорытындылары Жоңғар хандығы толығымен жойылды. Адам саны 600 мыңға жететін халықтың 10-30% ғана тірі қалды. 10 мың отбасыны құрайтын нойон Шереенгтің ұлысы (өлет, дербет, хойт тайпалары) ауыр ұрыстарды жүргізе отырып, Еділдің бойына (Қалмақ хандығына) жетті. Кейбір ұлыстың қалдықтары Бадахшан, Ауғанстан, Бұхараға бет алып, жергілікті билеушілерге қызмет ете бастады. Әдебиет * «История Востока» (в 6 т.). Т.3 «Восток на рубеже средневековья и нового времени. XVI—XVIII вв.» — Москва: издательская фирма «Восточная литература» РАН, 1999. ISBN 5-02-018102-1 * Е. И. Кычанов «Властители Азии» — Москва: издательская фирма «Восточная литература» РАН, 2004. ISBN 5-02-018328-8.
Астана (мүсін)

«Астана» – Астана қаласының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енген монументтік өнер ескерткіші. Орналасқан жері, сипаты Астана қаласының Байқоңыр ауданында 2002 жылдың 26 шілдесінде ашылған. Ұлттық киім киіп, қолына домбыра ұстаған жас қыз бейнесіндегі мүсінді Қазақстан суретшілер одағының мүшесі А.Х. Баярлин жасап шығарған. Қоладан жасалған мүсін мәрмәр тұғырға тұрғызылған. Дереккөздер
Ирина Кайратовна

Ирина Қайратовна (Қайратқызы) — музыкалық және әзіл-сықақ мазмұнды контент шығаратын қазақстандық шығармашылық бірлестігі. Тарихы Топтың құрамы ЕҰУ-де КВН-де студенттік жылдарында жиналды: топ құрамына Қуаныш Бейсеков (режиссер), Алдияр Жапарханов (әзілдер авторы), Азамат Маркленов (продюсер), Жасұлан Оңғаров, Илья Гуменный (композитор) кіреді. Шығармашылық бірлестіктің тарихы 2017 жылдың 19 мамырында Instagram желісінде вайндар мен скетчтерді жасаудан басталды. Кейінірек олар YouTube-ке ауысып, сол жерде «Ирина Қайратовнаның шоуы» атты әзіл-сықақ скетч-шоуды шығара бастады. Топ құрылғаннан бері алғашқы он айда олар өз арналарына 104 мың жазылушы мен 6 миллионға жуық қаралым жинай алды. 2018 жылы топ 5 миллион теңгеге жуық табыс таба алды. 2021 жылдың 13 мамырында Юрий Дуд топтан екі сағаттық сұхбат алды. 2021 жылы 19 желтоқсанда Қазақстан Тәуелсіздігінің 30 жылдығына орай «Отыздан асып барамын» фильмін жарыққа шығарды. 2022 жылы 17 желтоқсанда «Ирина Қайратовна» тобының продюсері және режисері Қуаныш Бейсеков жобадан кетті. Дискографиясы Альбомдары * «13 ВЫПУСК» (2020) * «Adjare Gudju» (2023) Синглдері * 2018 — «Кеттік» * 2018 — «Неге Нигга?» * 2019 — «Сабзиро» * 2019 — «NE ÁŃGIME?» * 2019 — «Джай» * 2019 — «Беги» * 2020 — «Kõke» * 2020 — «Интро» * 2020 — «Arriva» * 2020 — «MVP» * 2020 — «Wu Kang» * 2020 — «5000» * 2022 — «Kõk tu» * 2023 — «Чина» * 2023 — «Adrare Gudju» * 2024 — «Айдахар» * 2024 — «Tun» Видеографиясы «Ирина Қайратқызының шоуы» Фильмдері * «Отыздан асып барамын» (2021) * «Закладка» (2021) * «ГОСЗАКАЗ» (2021) Марапаттары * «People’s choice» номинациясында «Jager Music Awards 2021» музыкалық жүлдесі (Қазақстан). * «Жылдың мәдениет қайраткері» номинациясы бойынша «Халық сүйіктісі – жыл халық сүйіктісі» ұлттық сыйлығы. Дереккөздер
Siemens Energy

Siemens Energy AG — Siemens компаниясының бұрынғы газ және электр энергиясы бөлімшесін бөлу нәтижесінде құрылған энергетикалық компания және Siemens Gamesa 67% үлесін қамтиды. Кристиан Бруч — бас директор және Siemens AG бұрынғы бас директоры Джо Кэзер бақылау кеңесінің төрағасы болып табылады. Siemens Energy AG компаниясының алғашқы акцияларын орналастыру 2020 жылдың қыркүйегінде жоспарланған. 9 шілдеде өткен Siemens AG акционерлерінің кезектен тыс жиналысында оның акционерлері компанияның бөлінуін мақұлдады. Франкфурт қор биржасында жаңа Siemens Energy AG акцияларының саудасы 28 қыркүйекте басталды. Тарихы Энергетика бөлімі Вернер фон Сименс пен Иоганн Гальске топты құрғаннан бері компанияның маңызды бөлігі болды. Ұйымдастырудың маңызды кезеңдері 1903 жылы Siemens-Schuckert негізі қалағаннан кейін, 1969 жылы жаңадан құрылған Siemens AG компаниясында энергетика бөлімінің құрылуы және 2008 жылы Siemens Energy Sector қызметтерін біріктірумен болды. Siemens Energy 2020 жылдың сәуір айында Siemens тобының кезекті қайта құрылымдауы арқылы құрылды. Энергия бөлімінің жоспарланған бөлінуінен жарты жыл бұрын Кристиан Бруч фон Линде жаңа компанияның бас директоры болатыны жарияланды. Сол кездегі Siemens бас директоры Джо Кэзер Siemens Energy бақылау кеңесінің төрағасы болды. 2020 жылдың 9 шілдесінде өткен Siemens компаниясының кезектен тыс жалпы жиналысында оның акционерлерінің көпшілігі Siemens Energy компаниясының бөлініп шығуын мақұлдады. 2020 жылдың қыркүйегінде бас директор Кристиан Бруч топ басшылығы бар топтың штаб-пәтері Берлинде орналасатынын хабарлады. Әкімшілік штаб Мюнхенде қалады. 2021 жылдың наурыз айында Siemens Energy акциялары 2020 жылдың 21 желтоқсанынан бастап MDAX тізіміне енгізілгеннен кейін DAX құрамына қосылды. Бөлінгеннен кейін көп ұзамай дүние жүзінде шамамен 90 000 жұмыс орнынан 7 000 жұмыс орнын қысқарту жоспары жасалды. 2022 жылдың наурыз айында Siemens Energy акциялары MDAX-қа қайтадан қосылатыны жарияланды. Өнімдері Топтың өнім ассортименті негізінен мыналарды қамтиды: * Электр энергиясын беру және тарату (мысалы: трансформаторлар, тарату құрылғылары, жоғары вольтты тұрақты ток беру) * Генераторлар * Электр станциясының технологиясы * Төмен вольтты тарату құрылғылары: тұтынушыларды қоректендіргіштерге арналған тарату құрылғылары, электр қуатын таратуға арналған құрамдас бөліктер, командалық және сигналдық құрылғылар, шкафтың толық жүйелері (ажыратқыштар және ) * Турбиналар: жел турбиналары, бу және газ турбиналары * Компрессорлар Дереккөздер
Сангариус көпірі

Сангариус көпірі — Қазіргі Түркиядағы, Анадолы жеріндегі Сакария өзенінің (лат. Sangarius, грекше Σαγγάριος) үстіндегі кейінгі римдік көпір. Оны Шығыс Рим императоры I Юстиниан (527–565 жж.) астана Константинополь мен оның империясының шығыс провинциялары арасындағы байланысты жақсарту үшін салған. Тарихы Сангариус көпірі Анадолының солтүстік-батысында, Адапазариден 5 шақырым жерде, Битинья тарихи аймағында орналасқан. Рим тарихшысы Прокопийдің айтуынша, ол бір-бірімен байланысқан қайықтардан тұратын жылжымалы көпірдің орнына салынған. Сакария өзені бойындағы көлік қайықтар өзеннің қатты ағысынан үзіліп, ағыспен бірге жоғалып кететін. Императордың тас көпір салуы да өзеннен өтудің үлкен стратегиялық маңызымен байланысты, өйткені ежелгі патша жолы Константинопольден Юстиниан жиі соғысатын Сасанидтер империясының шекарасына дейін созылған. Көпірдің салынған уақытын әртүрлі әдеби деректерден анықтауға болады. Олардың айтуынша, көпір құрылысы Юстиниан Фракиядан оқу сапарынан қайтып келе жатқан 559 жылдың күзінде басталып, 562 жылы Сасанидтер империясымен бітім шарты жасалғаннан кейін аяқталды. Тарихшы Теофанистің айтуынша, көпір құрылысы анус Мундиде 6052 жылы басталған, ол 559 немесе 560 жылға сәйкес келеді. Паулус Силентиария мен Агафияның өлеңдерінен құрылыс император Юстинианды және оның шығармаларын мадақтау арқылы 562 жылы аяқталғанын түсінуге болады. Көпірдің салынуы, керісінше, көне әдеби шығармалардың мерзімін анықтауға мүмкіндік берді: Прокоп өзінің соңғы Рим сәулетіне қатысты маңызды еңбегінде Де Аедифисиде көпір әлі салынып жатқанын болжауға болады, бұл еңбекті 560 жылы жариялады. Сакария өзенінің ескі арнасы шығысқа қарай шамамен 3 шақырымға ығысқандықтан, бүгінде құрылым Сапанка көлінің (ежелгі атауы Софон) шығатын жері болып табылатын Чарк (көне атауы Мелас) өзенінің бойында орналасқан. Сипаттама Құрылыстың басталған жылы 558 жыл, бірақ 554-тің шамасында басталғаны туралы ертерек деректер бар. Ол 562 жылы аяқталды. Көпірдің ені шамамен 9,85 метр, биіктігі 10 м. Ол ақ әктас блоктарынан тұрғызылған, әрқайсысы 23-тен 24,5 метрге дейін 7 негізгі арка бар. Шеттерінде су толып кеткен жағдайда су айрықтары үшін 3 метрден 9 метрге дейінгі шағын аркалар да бар. Жеті үлкен арканың шеткі тастарында бұрын христиан дінінің рәміздері болуы мүмкін кресттер болған, бірақ олардың екеуі ғана бүгінгі күнге дейін сақталған. Қазір көпірдің астында шағын тар табанды темір жол және арнаның бұрынғы орнында тұрған баяу, батпақты су желісі бар. Батыс жағында триумфальды арка болды, ол 19 ғасырға дейін Рим көпірлерінде жиі болған, бірақ бүгінде жоқ, шығыс шетінде бүгінгі күнге дейін сақталған, бірақ қызметі белгісіз апсида бар. Шығысқа қарайтын бұл дөңгелек құрылым діни құрбандық үстелі болып саналады. Апсиданың биіктігі 11 м, ені 9 м. Триумфа доғасы мен апсиданы 1838 жылы Леон де Лаборде салған. Лаборде сызбасында тікелей көпірге апаратын толығымен кесілген тастан жасалған дөңгелек аркалы есік көрсетілген. Басқа сызбада бұл есіктің өлшемдері туралы ақпарат берілген, есік биіктігі 10,37 м және ені 6,19 м., бағанның қалыңдығы 4,35 м., бағандардың бірінде айналмалы баспалдақ болды. Дереккөздер
Ешкіөлмес

Елді мекендер: * Ешкіөлмес – Жетісу облысы Ескелді ауданындағы ауыл. * Ешкіөлмес – Жетісу облысы Сарқан ауданындағы ауыл. Таулар: * Ешкіөлмес – Жетісу (Жоңғар) Алатауының тұтас бір сілемі. * Ешкіөлмес – Жетісу Алатауының солтүстік сілемі бойымен 22 км-ге созылып жатқан тау. * Ешкіөлмес – Сарыарқаның орталық бөлігіндегі тау. Кен орындары: * Ешкіөлмес алтын кен орны * Ешкіөлмес асбест кен орны
Балабан (музыкалық аспап)

Балабан (музыкалық аспап) — Әзірбайжанның көне халық музыкалық аспабы. Қамыстан жасалған үрмелі музыкалық аспап. Оркестрлерде, ансамбльдерде, сондай-ақ ашуг және басқа да фольклорлық орындаушылық ұжымдарда кеңінен қолданылады. Тарихы Археологиялық қазба жұмыстары кезінде ежелгі Мингячевир қаласының орнында біздің дәуірімізге дейінгі I ғасырға жататын сүйектен жасалған музыкалық аспаптар табылды. Олар бізге таныс балабанның прототипі болып саналады. Алғаш рет ол туралы деректер «Кітаби-деде Горкуд» аңыз эпосында кездеседі. Мұндай атауды кейін әзірбайжан классиктерінің өлеңдерінен де кездестіруге болады. Аспаптың атауы дыбысты білдіретін «бала» және «тыйым» деген екі сөздің бірігуінен шыққан. Бұл атау аспаптың ерекше лирикалық және мұңды дыбыс шығаратын төмен тембріне байланысты. 1950 жылдары балабан ойнау кәсіптік музыкалық білім беру жүйесіне енгізіліп, оқу-әдістемелік құралдар арқылы оқытылды. Ол Ұлттық консерваторияда оқытылады. "Балабан" атауы орта ғасырдағы көне түркі мәтіндерінде кездеседі. 20 ғасырдың бірінші жартысында балабан Әзірбайжан халық аспаптар оркестрінің құрамына енді. Балабан әртүрлі мәдениеттерде кеңінен таралды және белсенді қолданылды, модификацияланды және классикалық балабанның дизайнына негізделген жаңа құралдарға айналды. Модификациялары: *Қытайлық гуанзи *Грузин дудугі *Армян дудугі *Кореялық хуанпири *Түрік мейі *Өзбек буламон *Жапон хичирикиі *Қырғыз қамыс сырнайы Құрылымы Құрылғы өте қарапайым: ішінен дыбыс шығаратын арнасы бар ағаш түтік. Музыканттың жағында түтік сфералық элементпен, сәл тегістелген мундштукпен жабдықталған. Алдыңғы жағында сегіз тесік бар, тоғызыншы артқы жағында. Негізгі материалы -жаңғақ, алмұрт, өрік ағаштары. Баламанның орташа ұзындығы 30-35 см. Дыбысы Аспаптың диапазоны бір жарым октаваны қамтиды – кіші «соль» нотасынан екінші октаваның «до» нотасына дейін. Тәжірибелі және виртуозды музыканттар ерін бұлшық еттерін созудың арнайы әдісі көмегімен (кәсіби ортада «додаг сыхма» деп аталады) тіпті екінші октаваның «ми бемоль» дыбысына дейін үзінді шығарады. Аспаптың масштабы диатоникалық болып табылады. Белгілі бір хроматикалық шкалаларды шығару үшін орындаушы қажетті тесіктерді жабады, осылайша үрлеудің оңтайлы күші мен динамикасын таңдайды. Бір қызығы, балабан вибратосы (мәндік үзік-үзік, дірілдеген дыбыс) төменгі регистрде кларнеттің дыбысталуын біршама еске түсіреді. Дереккөздер
Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1992

Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1992 Чехословакия, Прага/Братислава қалаларында өтетін 56-ші шайбалы хоккейден әлем чемпионаты. Бұл Чехословакияда сегізінші рет (1933,1938,1947,1959,1972,1978,1985) өткізілетін чемпионат. Командалардың қорытынды орындары Чемпион Сыртқы сілтемелер *[http://www.passionhockey.com/hockeyarchives/mondial1992.htm Complete results] * *
Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1991

Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 1991 Финляндия, Турку/Хельсинки/Тампере қалаларында өтетін 55-ші шайбалы хоккейден әлем чемпионаты. Бұл Финляндияда төртінші рет (1965,1974,1982) өткізілетін чемпионат. Командалардың қорытынды орындары Чемпион Сыртқы сілтемелер *[http://www.passionhockey.com/hockeyarchives/mondial1993.htm Complete results] * *
Безымянное

Безымянное (Бұзаусылан) — Атырау облысы Құрманғазы ауданындағы таратылған ауыл. Таратылғанға дейін Ганюшкин ауылдық кеңесінің құрамына кірген. 1990 жылдары Құрманғазы ауылының құрамына енгізілген. Географиясы Безымянный (Бұзаусылан) және Ягодный (Жапырық) өзектерінің аралығында орналасты. Тарихы 1989 жылғы мәліметтер бойынша Теңіз ауданы Ганюшкин ауылдық кеңесінің құрамына кірді. 1987 немесе 1988 жылдары ауылдың құрамына Ягодный өзегінің сол жағасындағы Ягодное ауылы енгізілді. Халқы 1989 жылғы бүкілодақтық санақ бойынша ауылда 1295 адам тұрды, негізгі халқы — қазақтар. Дереккөздер
Адольф Гитлердің өлімі

газетасының мұқабасы, 2 мамыр 1945 жыл.]] және Гитлер (иті Блондимен бірге), маусым 1942]] Адольф Гитлер 1945 жылдың 30 сәуірінде, дүйсенбі күні 15:26 мен 15:30 уақыттың арасында өзінің фюрербункерінде оқатар қарудан өзі-өзіне қол салды (осы уақытта Қызыл армия рейхстагтың бірінші қабатын алып, рейхсканцеляриядан 700—750 метр және фюрербункерден 450—500 метрде орналасқан). Оның әйелі, Ева Браун да калий цианидін қабылдау арқылы өзін-өзі өлтірді. Сол күні, Гитлердің бұрын жасаған нұсқаулығына сәйкес, олардың денелерін баспалдақпен бункердің қосалқы шығысы арқылы бақшаға шығарып, шұңқырға қойып, жанармай құйып өртеді. Кеңестік тарихнамада Гитлер нацисттердің көпшілігі сияқты уды (калий цианидін) қабылдап қайтыс болды деген пікір қалыптасқан еді, себебі кеңестік аутопсия туралы есеп бойынша, болжамды Гитлердің мәйітінің аузында әйнек сынықтары мен «жұқа қабырғалы ампула» табылған. Ресми Батыс хаттарға сүйенгенде, Гитлер оқатар қарудан өлді. Куәгерлердің бірі Гитлердің мәйітінде аузына ату арқылы өзін-өзі өлтіру белгілері болғанын көрсетті, бірақ кейіннен бұл мүмкін емес деген қорытынды жасалды. Сондай-ақ, Гитлер улы ампуланы тістеп алып, бір уақытта өз-өзіне тапаншадан атқаны, осылайша екі өлім құралын да қолданған нұсқасы бар. Бірқатар қазіргі батыс тарихшылары Кеңес Одағының нұсқасын үгіт-насихат ретінде қабылдайды. Тағы қараңыз * Адольф Гитлер * Рейхстаг (ғимарат) Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * Борис Львович Хавкин, д. ист. наук, профессор Историко-архивного института РГГУ. [https://nvo.ng.ru/history/2020-06-05/15_1095_hitler.html Зачем Сталин обманывал маршала Жукова. Засекреченная смерть нациста № 1] // НГ, 5.06.2020
Самаркино

Самаркино — Атырау облысы Құрманғазы ауданындағы таратылған ауыл. Таратылғанға дейін Ганюшкин ауылдық кеңесінің құрамына кірген. 1990 жылдары Құрманғазы ауылының құрамына енгізілген. Географиясы Самаркин өзегінің сол жағасында орналасты. Тарихы 1989 жылғы мәліметтер бойынша Теңіз ауданы Ганюшкин ауылдық кеңесінің құрамына кірді. 1980 жылдары ауылдың құрамына көршілес Ремтехстанция (РТС) және Аэропорт ауылдары енгізілді. Халқы 1989 жылғы бүкілодақтық санақ бойынша ауылда 1019 адам тұрды, негізгі халқы — қазақтар. Дереккөздер
Үлкен Красиловка

Үлкен Красиловка (Үлкен Кіресті) — Атырау облысы Құрманғазы ауданындағы таратылған ауыл. Таратылғанға дейін Ганюшкин ауылдық кеңесінің құрамына кірген. 1990 жылдары Құрманғазы ауылының құрамына енгізілген. Географиясы Шарон және Тухлый өзектерінің аралығында орналасты. Тарихы 1989 жылғы мәліметтер бойынша Теңіз ауданы Ганюшкин ауылдық кеңесінің құрамына кірді. Халқы 1989 жылғы бүкілодақтық санақ бойынша ауылда 253 адам тұрды, негізгі халқы — қазақтар. Дереккөздер
Кіші Красиловка

Кіші Красиловка (Кіші Кіресті) — Атырау облысы Құрманғазы ауданындағы таратылған ауыл. Таратылғанға дейін Ганюшкин ауылдық кеңесінің құрамына кірген. 1990 жылдары Құрманғазы ауылының құрамына енгізілген. Географиясы Тухлый және Красиловка өзектерінің аралығында орналасты. Тарихы 1989 жылғы мәліметтер бойынша Теңіз ауданы Ганюшкин ауылдық кеңесінің құрамына кірді. Халқы 1989 жылғы бүкілодақтық санақ бойынша ауылда 1149 адам тұрды, негізгі халқы — қазақтар. Дереккөздер
Балықшы ауылдық округі (айрық)

Балықшы ауылдық округі: * Балықшы ауылдық округі — Атырау облысы, Атырау қалалық әкімдігінің құрамында болған әкімшілік бірлік. * Балықшы ауылдық округі — Шығыс Қазақстан облысы, Күршім ауданындағы әкімшілік бірлік.