kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Гейнсвилл (Флорида)

Гейнсвилл — Флорида штатының Алачуа округіне жататын АҚШ қаласы. Округтің ең үлкен қаласы және оның әкімшілік орталығы. Тарихы Гейнсвилл аймағы ежелден Алачуа археологиялық мәдениетінің орталығы болған (700–1700), ол өз кезегінде АҚШ-тың шығысындағы вудланд мәдениетінің мұрагері болды. Гейнсвилл Тимукуа халқының Потано тайпасының орталығы болды. Испандықтар мұнда мал ұстады. Бірақ 18 ғасырда Каролина провинциясынан Британдық колонизаторлар мен олардың жергілікті американдық сыбайластарының шабуылынан кейін семинолдар алачуа лақап атымен қоныстанды. Гейнсвиллде АҚШ-тағы ең ірі университеттердің бірі — Флорида университеті орналасқан. Сондай-ақ Санта-Фе колледжі. Гейнсвилл өмір сүруге және көңіл көтеруге арналған ең жақсы орындардың бірі ретінде танымал. Гейнсвилл Орландо мен Джексонвиллден 1,5 сағаттық қашықтықта, ал Атланта мен Майамиден 5 сағаттық қашықтықта орналасқан. Демографиясы 2007 жылғы халық санағы бойынша Гейнсвиллде 114 375 адам болған. 2010 жылғы халық санағы бойынша қалада 20 424 отбасы бар 51 029 үй шаруашылығында 124 354 адам болды. Халық тығыздығы 770 адам/км². 57 576 пәтер болды (356/км²). Халықтың нәсілдік құрамы: * 64,9 % — ақ * 23,0 % — қара немесе афроамерикалықтар * 6,9 % — азиялықтар * 0,3 % — жергілікті американдықтар * 0,1 % — Тынық мұхиты аралдарынан келгендер * 1,9 % — басқа нәсілдегі адамдар Екі немесе одан да көп нәсілдерге 2,9 % тиесілі болды. Испан тілділердің үлесі барлық тұрғындардың 10,0 % құрады. Жас диапазоны бойынша халық келесідей бөлінді: 13,4 % — 18 жасқа толмаған адамдар, 78,3 % — 18-64 жас аралығындағы адамдар, 8,3% — 65 жастан асқан адамдар. Тұрғынның медианасы 24,9 жасты құрады. Қалада 100 әйел адамға 93,9 ер адам келді; 18 жастан асқан 100 әйелге — 18 жастан асқан 92,5 ер адам. Бір отбасының орташа табысы 48 568 долларды құрады (орташа есеппен 31 818 доллар), ал бір отбасының орташа табысы 70 004 долларды құрады (орташа есеппен 53 784). Орташа табыс ерлер үшін 3 39,607 және әйелдер үшін 3 32,727 болды. кедейлік шегінен төмен адамдардың 35,6%-ы, оның ішінде 18 жасқа дейінгі балалардың 31,3%-ы және 65 жастан асқан адамдардың 10,0%-ы болды. Азаматтық жұмыспен қамтылған халық саны 58 052 адамды құрады. Жұмыспен қамтудың негізгі бағыттары: білім беру, денсаулық сақтау және әлеуметтік көмек — 39,3 %, Өнер, ойын — сауық және демалыс — 15,4 %, бөлшек сауда — 12,1 %. Географиясы Гейнсвилл (29.678831, -82.345878). 2010 жылы АҚШ Халық санағы бюросының мәліметі бойынша, қаланың ауданы 161,60 км2 болды, оның 158,78 км2 құры жер және 2,82 км2 су қоймасы болды. Климаты Шілденің орташа тәуліктік температурасы — +28 °C, қаңтар — +13 °C. Жылдық жауын-шашын-мамыр-қыркүйек және қаңтар-наурыз айларында шыңы бар 1260 мм. Экономикасы Гейнсвиллде мақта жөнелтуге мамандандырылған дамыған теміржол торабы бар. 1899 жылғы аязға дейін бұл аймақ оңтүстікке қарай Орландо қаласының округтеріне көшкен Цитрус өсіру орталығы болды. Фосфат өндіру және ормандарды кесу. Білімі Гейнсвиллде Флорида университеті орналасқан, ол АҚШ-тағы ең ірі университеттердің бірі болып табылады. Дереккөздер
АҚШ Халық санағы бюросы

АҚШ Халық санағы бюросы — АҚШ халық санағын ұйымдастыру және өткізу жауапкершілігі жүктелген үкіметтік агенттік. Бюро сонымен қатар басқа ұлттық демографиялық және экономикалық деректерді жинайды және статистикалық өңдейді. Шын мәнінде, бұл АҚШ Орталық статистикалық органы. Халық санағы бюросы АҚШ сауда министрлігінің құрылымдық бөлімшесі болып табылады. Агенттіктің басшысы-саяси лауазым, оны қазіргі президент тағайындайды. Санақ арасында Cанақ бюросы халық санына баға мен болжам жасайды. Сонымен қатар, санақ деректері жергілікті қауымдастықтар үшін Абаттандыру, Денсаулық сақтау, білім беру, Көлік және т.б. үшін жыл сайынғы 300 миллиард доллардан астам федералды және штаттық қаражатты қайта бөлуге әсер етеді. Сондықтан Cанақ бюросының міндеттеріне адамдар мен экономикаға қатысты статистика жинау кіреді. Сонымен қатар, Жұмыспен қамту, қылмыс, денсаулық сақтау, тұтыну және тұрғын үй шығындары сияқты тақырыптар бойынша әр түрлі федералды және жергілікті өзін-өзі басқару органдарының мүдделері үшін үнемі мәліметтер жиналады. Олар «демографиялық шолулар» ретінде жарияланады. Cанақ бюросы сонымен қатар өндіріске, бөлшек саудаға, қызметтерге қатысты экономикалық шолулар жариялайды. Санақ бюросы Сьютленд қаласында (Мэриленд штаты) және тағы 12 аймақтық кеңселерде орналасқан: Атланта, Бостон, Даллас, Денвер, Детройт, Канзас Сити, Лос Анжелес, Нью-Йорк, Сиэтл, Филадельфия, Чикаго және Шарлотта. Ұлттық деректер орталығы Индиана штатының Джефферсонвилл қаласында орналасқан. Қысқаша тарихы Америка Құрама Штаттары Конституциясының 1-бабында халық санағы кем дегенде он жылда бір рет болуы керек деп қарастырылған. Өкілдер палатасындағы және сайлаушылар алқасыдағы әр штаттан мандаттар саны осыған байланысты. Санақ Бюросы бұл өкілеттіктерді АҚШ-тың білім беру актісінде 13 штат алды. Қазір санақ әр 10 жыл сайын нөлмен аяқталатын жылдары жасалады (2000, 2010) және «онжылдық» деп аталады. 1790 жылдан 1840 жылға дейін санақты шерифтер жүргізді. 1840 жылдан бастап орталық санақ кеңсесі пайда болды, ол тек он жылдық санақ кезінде жұмыс істеді. 1890 жылы санақ нәтижелерді өңдеу үшін алғаш рет Герман Холлериттің электрлік кестелік машинасын қолданды. 1902 жылы уақытша санақ кеңсесі қайта құрылып, 1903 жылы АҚШ сауда министрлігінің құрылымында қазіргі атауын алды. Cанақ бюросы АҚШ Орталық статистикалық органына айналады. 2006 жылы санақ бюросында 5593 адам жұмыс істеді. Тағы қараңыз * Федералдық мемлекеттік статистика қызметі * АҚШ Экономикалық талдау бюросы Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [https://www.census.gov/en.html АҚШ санақ бюросы] (ресми сайты)
Әскери жағдай

Әскери жағдай — соғыс, қарулы агрессия немесе соғыс жариялау, шабуыл жарияланған жағдайда мемлекеттің бүкіл аумағында немесе оның жекелеген жерлерінде енгізілетін ерекше жағдай, басқару тәртібі. Әскери жағдайды әскери жағдаймен шатастыруға болмайды. Ұлттық заңнама «әскери жағдайды» реттеуді анықтайды, ал халықаралық құқық «әскери жағдайды» регламенттейді. Соғыс жариялау, халықаралық құқыққа сәйкес, өз халқына немесе жау мемлекетінің үкіметіне, әлемдік қауымдастыққа және сол сияқтыларға жүгіну арқылы жүзеге асырылады. Дереккөздер
Миллион долларлық ботам

Миллион долларлық ботам — Клинт Иствудтың фильмі. Боксер қыз туралы дррама! Фильм 4 Оскар сыйлығын, 2 Алтын глобусты және Цезарь сыйлығын жеңіп алған. Rotten Tomatoes сайтында оны 90% жақтап шықты. Рөлдерде Дереккөздер
Бауыржан Момышұлы ескерткіші

* Бауыржан Момышұлы ескерткіші – Алматы қаласында 2010 жылы ашылған. * Бауыржан Момышұлы ескерткіші – Астана қаласында 2008 жылы ашылған. * Бауыржан Момышұлы ескерткіші – Тараз қаласында 2000 жылы ашылған.
Футболдан Түркия кубогы

Футболдан Түркия кубогы — Түркиядағы маңызды футбол турнирі. Кубок жеңімпазы Түркия суперкубогы мен УЕФА Еуропа лигасына жолдама алады. Жүлдегерлер Клубтар бойынша Дереккөздер Сілтемелер * http://www.tff.org/default.aspx?pageID=411
Жас қыран (стадион)

Жас қыран стадионы (бұрынғы атауы Спутник) — Алматы қаласындағы "Жас Қыран" балалар-жасөспірімдер футбол орталығындағы арена. "Жас Қыран" клубы өз алаңындағы ойындарын өткізеді. Түркебаев — Шәкәрім көшелерінің қиылысында орналасқан. Тарихы Стадион кеңес дәуірінде салынған. 2017 жылы күрделі жөндеуден өтіп, трибуналарына шатыр орнатылды, табиғи көгал төселді. Трибуналары батыс қапталда орналасқан, екі алып жарықтандырғыш бар. Ашылу салтанаты 2018 жылы 20 қазанда өтті. 2021 жылдан бастап Қазақстан 2-лигасы ойындары өтіп жатыр. Сілтемелер *https://www.jasqyran.com/history-of-the-center *[https://lancasterholding.com/news/v-almaty-torzhestvenno-otkryli-detsko-yunosheskiy-futbolnyy-centr-zhas-yran-i-gorodskoy-stadion-sputnik-posle-rekonstrukcii https://lancasterholding.]
Маргита Фигули

Маргита Фигули (; 2 қазан 1909, Вишни-Кубин, Аустрия-Мажарстан - 27 наурыз 1995, Братислава, Словакия) — Словак жазушысы және ақыны, оның «Вавилон» романы ондаған тілдерге аударылған. Аудармашы және балалар мен жасөспірімдер әдебиетінің авторы. Өмірбаяны Маргита Фигули 1909 жылы 2 қазанда Аустрия-Мажарстан империясының Орава өлкесіндегі, қазіргі Словакияның Жилин өлкесіне қарасты Вишни-Кубин ауылында дүниеге келген. Оның ата-анасы дворянның қызы Юлия Боцкова және кедей шаруа Йозеф Фигули болды. Маргита төрт баланың үшінші қызы болды. Ол бастауыш білімді туған ауылында алды. Он екі жасында Фигули ақын және суретші ретінде дарындылығын көрсетті, бірақ отбасының материалдық жағдайы қиын болғандықтан, Маргита өнер оқуынан бас тартуға мәжбүр болды. 1924 жылы Долный Кубиндегі орта мектепті бітіріп, Банска-Бистрицадағы коммерциялық академияға оқуға түсті. 1928 жылы Братиславадағы Татра банкіне хатшы болып жұмысқа орналасып, 1941 жылға дейін жұмыс істеді. Жұмыстан бос уақытында музыкамен айналысты: ол консерваториядағы сабақтарға қатысып, фортепианода ойнады. Ол сондай-ақ жазушылықпен айналыса бастап, алғашқы өлеңдерін жариялады. Маргита Фигули Братиславада қайтыс болды, "Славичье удоли" ("Бұлбұл алқабы") зиратында жерленді. Шығармашылығы Маргита Фигулидің алғашқы әңгімелері «Календарь» Татра Банка және «Словенске погляды», «Живена», «Элан» журналдарында жарияланған. 1941 жылы Маргита Фигули «Болат құс» атты соғысқа қарсы әңгімесін жариялады, ол үшін оны банктен жұмыстан шығарды. Осы сәттен бастап ол өзін толығымен әдеби қызметке арнады. «Вавилон», «Гнедых үштігі» романдары ондаған тілдерге, оның ішінде орыс тіліне аударылған. Вавилон империясының құлауы туралы роман 1943 жылы жазылып, 1946 жылы жарық көрген. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жазылған және сол кезде немістердің еріксіз шапқыншылығына қарсы тұруға батылы жетпеген еуропалық элитаның қорқақтығы туралы астарлы әңгіме ретінде оқылған. Романдағы романтикалық желі шаруа қызы Нанай мен қаланың қорғанысын басқаратын Вавилон әскерінің жоғарғы қолбасшысы ақсүйек Набусардардың махаббатына арналған. Тығыз байланыстырылған сюжеттік желілер оқырманға ежелгі тарихтың тәжірибелі білгірлерін де бей-жай қалдырмайтын шебер құрастырылған әңгіме. Дереккөздер
Кірөзек

Кірөзек — Алматы облысы, Жамбыл ауданы жерімен ағатын өзен, Қопаның оң салаларының бірі. Сипаттамасы Географиясы Ұзындығы 20 шақырым. Кірөзек шатқалының солтүстігіндегі қырат-жоталардан (Алматы - Тараз тас жолының солтүстүгінде) басталып, солтүстікке қарай ағады. Қопа ауылынан 4 шақырым төменде Қопа өзеніне құяды. Қар-жаңбыр және жер асты суларымен толығады. Арнасы жаз, күз айларында құрғап қалады. Су мол жылдары Беріктас арнасынан тасыған сулар келіп құйылатын, қазір ол арналар орны егістікке пайдаланылады. Суы лайланып ағады. Сағасына бір шақырым қалғанда Жанжігіт өзені келіп қосылады. Жағасында бірнеше қыстақтар, мал жайылымдары бар. Дереккөздер Сілтемелер * [https://satmaps.info/map.php?s200k&mapk-43-04 Топографиялық карта: k-43-04]
Душан Юркович

Душан Юркович (; 23 тамыз 1868, Тура Лука, Словакия — 21 желтоқсан 1947, Братислава, Чехословакия) — Словак сәулетшісі, этнографы және суретшісі. 1964 жылдан бастап оның құрметіне Душан Юркович атындағы сыйлық беріледі. Өмірбаяны Душан Юркович 1886 жылы 23 тамызда Туре-Лука қаласында (сол кезде Аустрия-Мажарстан империясы, қазіргі Словакия) екі жергілікті халық суретшісінің отбасында дүниеге келген. Орта мектепті бітіргеннен кейін Душан Юркович Венаға көшіп келді, онда 1884-1889 жылдар аралығында Ұлттық индустриалды училищеде оқыды, содан кейін ол Мартин қаласында көркем ағаш жұмыстарының шебері ретінде жұмыс істей бастады. Біраз уақыттан кейін ол Всетин қаласына көшіп, ол жерде Михал Урбанек шеберінің шеберханаларында оқуын жалғастырды. Ол Мартинде біраз уақыт жұмыс істеді, онда ол халық ұсталары мен олардың ағаш бұйымдарына қызығушылық танытты. Содан кейін Всетинге (шығыс Моравия) көшіп, Михал Урбанектің шеберханасында оқуын жалғастырды. Өзінің бюросымен бірге ол 1895 жылы Прагада өткен чех-славян этнографиялық көрмесіне арналған ғимараттардың бірлескен авторы және Богемиядағы басқа да көптеген ғимараттардың авторы болды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол Аустрия-Мажарстан армиясына жұмылдырылды, онда ол «Kriegsgräber-Abteilung K.u.K. Militär-Kommando Krakau» ((Краковтағы әскери комендатураның К.және К. әскери жерлеу бөлімі), Әскери қабірлер бөлімінде қызмет етті. Соғыстан кейін ол жаңадан құрылған Чехословакияға оралып, Братиславада орналасады. Мансабы 1899 жылы Душан Юркович Брно қаласында жергілікті мектеп үшін ғимарат салуға өзінің құрылыс кеңсесін құрды. Брнода Душан Юркович чех жазушылары Иржи Магенмен, ағайынды А. және В.Мрштикпен және Йозеф Мерхаутпен танысты. Брнодағы Душан Юркович жобалаған ең танымал жұмыс — халық өнері мен Вена модернизмінің элементтерін біріктірген Жабовржескідегі вилла болды. Ол сондай-ақ монументалды өнер достары қоғамы ғимаратының және Метуядағы Жаңа орын қамалын реконструкциялаудың авторы болды. Душан Юркович Галисияның батысында Нова — Жмигруд қаласының маңында (бүгінде Польшаның Малополь воеводствосы) 40-қа жуық әскери жерлеу жобаларының авторы. Ол жасаған әскери жерлеу орындары лемков халық өнерінің элементімен сипатталады. Оның кейінгі ең танымал жұмыстарының арасында Юзеф Милослав Гурбан мен Милан Растислав Штефаниктің қабірлері, Словакияның ұлттық көтерілісіне арналған ескерткіш және Биік Татрадағы Ломницки аспалы көлік жолы бар. Дереккөздер
Сент-Огастин (Флорида)

Сент-Огастин (, испанша атауы Сан-Агустин, ) — АҚШ-тағы ең көне қала, Флорида штатының солтүстік-шығыс бөлігіндегі Атлант жағалауындағы Сент-Джонс округінің әкімшілік орталығы. Джексонвиллден оңтүстікке қарай 61 км жерде орналасқан. Сент-Огастиннен «атлантаралық су жолы» басталады. 14 390 тұрғыны бар (2014). Тарихы 1513 жылы Колумбтың серігі — Хуан Понсе де Леон аңызға айналған әбілхаят ын іздеп, қала тұрған жерге қонды. Ол бұл жерді Флорида деп атады және оны испан тәжінің иелігі деп жариялады. 1564 жылы Сент-Джонс өзенінің сағасы француздардың назарын аударды, олар мұнда форт Каролинаны құрды. Келесі жылы бәсекелестерді вытыстыру үшін испан адмиралы Педро Менендес де Авилес осы аймақтарға жіберілді. Әл-Августин күні межелі жерге жетіп, Менендес Француз колониясын қиратып, 1565 жылы 8 қыркүйекте жақын жерде Әл-Августин фортын (Сан-Агустин) тұрғызды. Испандықтардың ағылшындармен бәсекелестігінің күшеюімен алғашқылар Сан-Агустинді Әулие Марктың (1672) үлкен қараңғы бекінісін салу арқылы нығайтты. Қазір бұл жалпыұлттық маңызы бар ескерткіш — Америка территориясындағы ең көне тас бекініс. Ағылшындардың Сан-Агустинге жасаған көптеген шабуылдарының ішінде XVI ғасырда сэр Фрэнсис Дрейк жасаған тонау және Джорджия колониясының негізін қалаушы Джеймс Оглеторп Сан-Агустинді қоршау ерекше танымал. 1763 жылы ағылшындар ақыры Сент-Марк бекінісін иемденіп, оны 20 жыл ұстады. Американдық тәуелсіздік соғысы кезінде король Джордждың жақтастары Американың түкпір-түкпірінен ағылды. 1819 жылы Сан-Агустин, ағылшынша айтылуында Сент-Огастин, АҚШ-қа кетіп, бекініс семинол тұтқындарын ұстау үшін түрмеге жабылды, олардың бастығы Оцеола да осында түрмеге жабылды. Қазіргі уақытта қала туризм арқылы өмір сүреді. Отаршылдық архитектурасының ескерткіштері бір бөлігі қалпына келтірілді, бір бөлігі ежелгі дәуірге қайта салынды. Басқа көрнекті орындардың қатарында католик соборы (1793–1797), «ең көне үй», «ең көне мектеп», 1824 жылғы маяк және 1893 жылы құрылған аллигатор фермасы бар. Әдебиет * Сыртқы сілтемелер * * * [http://www.nps.gov/casa/ Castillo de San Marcos official website], U.S. National Park Service
Орава қамалы

Орава қамалы — Словакиядағы қамал, Ораваның үстіндегі 112 метрлік жартаста, Долный Кубиннен алыс емес Оравский Подзамок ауылының жанында орналасқан. Ол Словакияның ұлттық мәдени ескерткіштерінің тізіміне енгізілген. Тарихы Қамал 1241 жылы татар шапқыншылығынан кейінгі ескі ағаш қалашығының орнында және Орава жартасының ең биік нүктесінде салынған. Келесі ғасырларда бұл шағын бекініс 154 бөлмеден тұратын кең қамал құрылымына айналды. Бастапқыда қамал Орава әкімшілігінің уездік қамалы ретінде қызмет етті. 1556 жылдан бастап қамалды Турцо отбасы басқарып, олар құрылысты аяқтау жұмыстарын бастады. Қамал өзінің соңғы көрінісін 1611 жылы алды. Турцо отбасының соңғы ұрпағы қайтыс болғаннан кейін қамалдың бірнеше иелері болды, бірақ олар оны күтіп ұстауға инвестиция салуға ынталы болмады. 1800 жылы қамал өрттен зардап шекті – бұл оның сәулеттік дамуындағы ең үлкен трагедия және уақыт өте келе ол өз иелері үшін мүлдем жарамсыз болды. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін ғана ол жалпы қалпына келтіруден өтті, оның барысында қамалдармен, бекіністер жүйесімен және мұнаралары бар Төменгі, Орта және Жоғарғы қамалдардың барлық кешендері қалпына келтірілді. Бүгінгі күні Орава қамалында бірқатар мұражайлар бар: тарихи-өлкетану мұражайы, этнографиялық мұражай және табиғат мұражайы. Мұражай мұнда 19 ғасырдың аяғынан бері жұмыс істейді. Қамал аумағында «Қарақұс патша» және Дракула туралы фильм сияқты көптеген тарихи және ертегілік фильмдердің түсірілген. Сипаттама Орава қамалының кешені қамал төбесінің пішініне бейімделген әртүрлі ғимараттардан тұрады. Бастапқыда роман және готикалық стильде салынған Орава қамалы кейіннен сән сұранысына сай сыртқы түрін бірнеше рет өзгертті. Ақырында ол Ренессанс және нео-готика стилінде қайта салынды. Орава қамалы әртүрлі кезеңде салынып, аяқталды, сондықтан ол 3 деңгейден тұрады. Жоғарғы деңгей - ең көне, ол 2 қабаттан тұрады, онда кең залдар орналасқан. Бұл әсерлі құрылымның ішінде көптеген терезелер бар, ал қалың қабырғаларда альковтар көрінеді. Екінші және үшінші деңгейлер біріншісінен айтарлықтай ерекшеленеді: мұнда жайлы және камералық бөлмелер, көптеген баспалдақтар бар. Бұл жерде адамдар өмір сүрген және қорғаныс мұнаралары, ішкі аула және қамалға арналған аркалы өткел орналасқан. Қамалдың қабырғалары, атап айтқанда, XVI ғасырда салынған және қамалдың батыс жағын қорғайтын Батыс Бастионның қалыңдығы алты метр болды. Батыс Бастион қақпасы: күшті, берік және өте сенімді болды. Орта аулада XVI ғасырдың екінші жартысында Франциск Турзоның нұсқауымен қазылған құдық сақталған. Бұл құдық қамалдың осы бөлігіндегі су көзінің жетіспеушілігін шешуге арналған. Орталық ауладан Корвин сарайының бірінші қабатындағы бұрынғы ас үй мен жертөлеге кіреуге болады. Корвин сарайы мен тұрғын үй мұнарасы XIII ғасырда салынған және Орава қамалының ең көне нысандарының бірі болып саналады. Мұнара XV ғасырда сарай құрылысы кезінде Корвин сарайымен байланысқан. Корвин сарайы өзі қазіргі келбетін тек XIX ғасырда алды. Галерея Дереккөздер
Войт Альберттің көтерілісі

Войт Альберттің көтерілісі — 1311–1312 жылдары Краков қаласында орын алған көтеріліс. Алғышарттар 1241 жылы Моңғол шапқыншылығы кезінде Краков қаласы дерлік толықтай қиратылды. 1257 жылы қала қайта қалпына келтіріліп, V Болеслав Стыдливый Краковқа Магдебург құқығына сай өзін-өзі басқару мәртебесін берді. Осыдан кейін қалаға неміс жерлерінен қоныс аударушылар көптеп келе бастады. 1291 жылы Краковты чех королі II Вацлав жаулап алды. 1300 жылы ол Польша королі болды. Оның қайтыс болуынан кейін Краковты поляк князі I Владислав Локетек өз бақылауына алды. Ал 1310 жылы Чехиядағы билік Иоганн Люксембургскийге өтті. Ол Польша королі титулына үміткерлігін жалғастырып, сондай-ақ Силезия кінәздіктерін вассалдыққа бағындыруға ұмтылды. Көтеріліс 1311 жылы Краковтың 1290 жылдан бергі войты Альберт Владиславқа қарсы көтеріліс бастады. Ол қаланы Иоганн Люксембургскийдің қолына беруді көздеді. Көтеріліс Краковтағы неміс тілінде сөйлейтін тұрғындарға сүйенді, оған сондай-ақ маңайдағы бірқатар монастырлар мен бұрынғы Краков епископы Ян Муската қолдау көрсетті. Иоганн Люксембургский көтерілісшілерге көмекке келе алмады, себебі дәл сол уақытта Моравияда оған қарсы көтеріліс басталды. Сондықтан оның атынан Краковқа Силезиядан I Болеслав Опольский жіберілді. Алайда көтерілісшілер кінәз жасақтары қорғаған Вавель қамалын ала алмады. Кейінірек мажарлардың көмегімен Кіші Польшада билікті қайта орнатқан Владислав Локетек Краковқа жақындағанда, Альберт пен Болеслав Опольский қаладан қашып кетті. Нәтижелері мен салдары Альберт белгісіз себептермен Ополеде Болеславтың өзі тарапынан түрмеге қамалды. Бес жылдан кейін оны Болеславтың ұлы — өзі аттас Болеслав босатты. Осыдан кейін Альберт Прагаға кетіп, сол жерде қайтыс болды. Ал Ян Мускатаны гнезно архиепископы Якуб Свинка «поляк халқының жауы» деп жариялады. Көтеріліс үшін жаза ретінде Краков көптеген артықшылықтарынан айырылды, ал қаладағы неміс тілді тұрғындар қуғын-сүргінге ұшырады. Поляк еместерді анықтау үшін «Soczewica, koło, miele, młyn» деген төрт сөзден тұратын шибболет қолданылды: 7 жастан асқан кез келген адам осы сөздерді дұрыс айта алмаса, өлім жазасына, жер аударуға немесе мүлкін тәркілеуге ұшырайтын. Бұл оқиғалар қаланың тез полонизациялануына әкелді. Әдебиеттер * Альберт // Акт — Ариетта. — М.: Совет энциклопедиясы, 1950. — (Үлкен кеңес энциклопедиясы : [51 томдық] / бас ред. С. И. Вавилов ; 1949–1958, т. 2). * Marcin Kamler (ред.): PWN лексиконы: Әскер, соғыс, қару. — Варшава: PWN ғылыми баспасы, 2001. — ISBN 83-01-13506-9. Дереккөздер
Словакияның ұлттық галереясы

Словакияның ұлттық галереясы — Словакиядағы галереялар желісі, словак өнерінің ең үлкен мұражайы. Штаб-пәтері Братиславада орналасқан. Тарихы Бірінші Словакия Республикасы өмір сүрген кезде Словакия галереясы 1943 жылы Братиславада құрылды. Алайда Словакия Ұлттық галереясы соғыстан кейін және 1948 жылғы коммунистік төңкерістен кейін Словакия Ұлттық Кеңесінің 1948 жылғы 29 шілдедегі № 24 актімен құрылды. Словакияның ұлттық галереясы — бұл бүкіл ел бойынша ұқсас мәдениет мекемелерінің желісін басқаратын өте үлкен ұйым. Ол 1949 жылдан бері кескіндеме, графика, мүсін, өнер және қолөнер туындыларының бай коллекцияларымен танымал. Бұл мұражайдың негізін қалаушы атақты журналист және жазушы Лако Новомеский болып саналады, ол сол кезде білім беру жөнінде қызметін атқарды. 1963 жылы Словакиялық сәулетшілер қауымдастығына Братиславадағы Словакия ұлттық галереясының қосымша құрылымын жобалауды сұрады. Бұл байқауға төрт авторлар командасы қатысты. Жеңімпаз жоба бірнеше сараптамалық талдаулар мен бағалауларға ұшырады, ал түпнұсқаны сәулетші В.Дедечек сәйкесінше қайта жасады. Жаңа үй-жайларда тұрақты көрме алаңы (көпір), әкімшілік ғимарат, амфитеатр және кітапхана болды. Ғимарат 1977 жылы 1 наурызда жалпы халыққа салтанатты түрде ашылды. SNG ғимаратын қайта құру, жаңғырту және аяқтау 2016 жылдың қаңтар айының ортасында басталады. ТМД көпір, кітапхана, амфитеатр, әкімшілік ғимараттары, ұлттық мәдени ескерткіш мәртебесіне ие су казармасының тарихи ғимараты жөнделді. Жаңа қойма ғимараты қосылып, аула, ферма, жалғастырушы өткел мен тротуарлар қалпына келтіріледі. Коллекциялар Қазіргі уақытта Словакия Ұлттық галереясында келесі коллекциялар бар: готикалық өнер жинағы, барокко өнер жинағы және көне суреттер мен графика жинағы, ежелгі еуропалық өнер жинағы және XIX ғасырдағы өнер жинағы. Готикалық өнер топтамасының және XVI-XVIII ғасырлардағы еуропалық өнер топтамасының үлкен бөліктері Зволент қамалындағы ТМД-ның тұрақты көрмелері аясында ұсынылған. Сонымен қатар Павел Левочскийдің туындыларын (1950 жылдардағы қалпына келтіру кезінде жасалған көшірмелер), сондай-ақ «Зволен риторикасынан» қабырға суреттерінің аудармаларын және иконалардың шағын жинағын көруге болады. Қазіргі және қазіргі заманғы өнер топтамалары Словакияның ұлттық галереясындағы ең ауқымдылардың бірі болып табылады. SNG бұл топтамалар үшін алғашқы туындыларды 1948 жылы құрылғаннан кейін бірден сатып алды. Ол кезде ол кескіндеме, мүсін, графика және сызу сияқты бейнелеу өнерінің классикалық туындыларынан тұрды, олар оның өзегі болып қала береді. Экспонаттардың арасында XVI–XX ғасырлардағы еуропалық суретшілер мен мүсіншілердің туындылары бар, оның экспозициясы 800-ге жуық жұмысты қамтиды. Сондай–ақ, мұражайда ХХ ғасырдың өнеркәсіптік өнерінің, XVI-XIX ғасырлардағы діни заттарының және сценографияның экспонаттары қойылған. Архитектуралық жобалар мұражайда ғимараттардың макеттері түрінде қойылады. Экспонаттардың жалпы саны 50 мыңнан асады, бұл ретте мұражайда суретшілердің өнеріндегі немесе шығармашылығындағы нақты бағыттарға арналған тақырыптық көрмелер ұйымдастырылады. Дереккөздер
Ai Se Eu Te Pego

«Ai Se Eu Te Pego» — 2008 жылы жазылған бразилиялық ән, әсіресе 2011 жылғы Мишел Телоның орындауынан кейін ол халықаралық деңгейде әйгілі болып шықты. Ән әртүрлі чарттарда алдыңғы орыннан табылып, YouTube сайтындағы бейнежазбасының қаралымы 1 миллиардтан асқан алғашқы барзилиялық шығарма болды. Оның аса танымал болып шығуына Криштиану Роналдуның футбол алаңындағы билеуі де әсер еткен. Чарттар Дереккөздер Сілтемелер *
Польша мемлекетінің мыңжылдығы

Польша мемлекетінің мыңжылдығы — Польша Халық Республикасында 1960–1966 жылдар аралығында аталып өткен, елдің егемендігіне, мемлекеттілігіне және мәдениетіне арналған мемлекеттік мереке. Бұл мерейтой 1958 жылы Сеймнің қаулысымен жарияланып, 1960 жылғы 16 ақпанда Калиш қаласында өткен Ұлттық бірлік майданының Бүкілполяк комитетінің пленарлық отырысында ресми түрде ашылды. Мерейтойдың мерзімі Польша тарихындағы алғашқы кінәз I Мешконің билікке келуімен (960 жылы) және елдің христиан дінін қабылдауымен (966 жылы) байланыстырылды. Мерейтой аясында «Мыңжылдыққа – мың мектеп» атты білім беру бағдарламасы жүзеге асырылды. Оның барысында 1959–1972 жылдар аралығында Польша мемлекетінің мыңжылдығына арналған шамамен 1,5 мың заманауи мектеп-сәулет ескерткіштері салынды. Сонымен қатар, археологиялық зерттеулер күшейтіліп, елді көгалдандыру, жолдар мен бөгеттер салу сияқты бірқатар басқа да шаралар қолға алынды. Бұл мерейтой Польшада Шомылдыру рәсімінің мың жылдығын атап өткен Католик шіркеуі мен Польша Халық Республикасының коммунистік үкіметі арасындағы бейбіт бәсеке сипатындағы «қансыз соғысқа» айналды. Қазіргі поляк тарихшыларының пікірінше, бұл идеологиялық қарсыластықта ресми билік жеңіліс тапқан. Галерея Дереккөздер
Сент-Питерсберг (Флорида)

Сент-Питерсберг , қысқартылған — Сент-Пит — Флорида штатының Пинеллас округіне жататын АҚШ қаласы. Халық санағы бюросының бағалауы бойынша 2014 жылы тұрғындар саны 253 693 адамды құрады. Сент-Питерсберг — Флоридадағы халық саны бойынша бесінші қала (округтік емес қалалардың ішіндегі ең үлкені) және штаттың екінші ірі қалалық агломерациясына кіреді: Тампа — Сент-Питерсберг — Клируотер, оның халқы 2,8 миллион (штаттың бірінші қалалық агломерациясы — Майами — Форт-Лодердейл — Уэст-Палм-Бич). Сонымен қатар, агломерация АҚШ-тың бүкіл оңтүстік-шығыс аймағында халық саны бойынша үшінші орында. Қала Тампа шығанағы мен Мексика шығанағы арасындағы түбекте орналасқан. Түбек солтүстігінде материкпен және шығысында Тампа қаласымен (Тампа шығанағы арқылы өтетін бөгет пен көпірлер), сондай-ақ оңтүстігінде брейдентон қаласымен (Хилсборо округінің суларын кесіп өтетін Күншуақ Скайвей көпірі) байланысты. Географиясы Сент-Питерсберг (27.782254, -82.667619). 2010 жылы АҚШ Халық санағы бюросының мәліметі бойынша, қаланың ауданы 356,38 км² болды, оның 159,91 км² — құры жер және 196,47 км² — су қоймасы. Климаты Сент-Питерсбергтің климаты субтропиктік ылғалды. Жазда дауыл жиі болады. Кішкентай аяз бен қардың түсуі өте сирек кездеседі. Демографиясы 2010 жылғы халық санағы бойынша қалада 244 769 адам, 129 401 үй болған. Халық тығыздығы-км²-ге 1532 адам. Халықтың нәсілдік құрамы: 64,3% — ақ, 23,9% — афроамерикалықтар, 6,6% — латиноамерикалықтар, 3,2% — азиялықтар, 2,5% — аралас нәсілдер, 1,3% — басқа нәсілдер, 0,3% — жергілікті американдықтар, 0,1% — Тынық мұхиты аралдары. 2000 жылға қала халқының 21,5%-ы 18 жасқа дейінгі балалар, 7,7%-ы 18 бен 24 жас аралығындағы тұрғындар, 30,2%-ы 25 пен 44 жас аралығындағы, 23,1%-ы 45 пен 64 жас аралығындағы және 17,4%-ы 65 жастан асқан тұрғындар болды. Қала тұрғынының орташа жасы — 39 жас. 100 әйелге 91,2 ер адам келді. 18 жастан асқан әрбір 100 әйелге 87,7 ер адам келеді. 2000 жылы қаладағы үй шаруашылығының орташа табысы $34 597, ал отбасының орташа табысы $43 198 болды. Ерлердің орташа табысы $30 794 құрайды, әйелдердің орташа табысы $25 860 құрайды. Қалада жан басына шаққандағы орташа табыс $21 107 құрайды. Отбасылардың шамамен 9,2%-ы және халықтың 13,3%-ы кедейлік шегінен төмен, оның ішінде 18 жасқа дейінгі тұрғындардың 19,1%-ы және 65 жастан асқан тұрғындардың 10%-ы. Қаланың танымал тұрғындары * Джимми Уэйлс — интернет-кәсіпкер, Вики тұжырымдамасының идеологы, Уикипедияның негізін қалаушы. * Марджори Райс — үй шаруасындағы әйел, бес бұрышты мозаиканың ашылуымен танымал әуесқой математик. Бауырлас қалалары * Санкт-Петербург, Ресей (2002) * Такамацу, Жапония * Фигерас, Испания (2011) Дереккөздер
Мичиган (көл)

Мичиган — АҚШ-тағы тұщы су көлі, көлемі бойынша екінші және ауданы бойынша Солтүстік Американың ұлы көлдерінен үшінші орында. Толығымен АҚШ-та орналасқан Ұлы көлдердің бірі және АҚШ-тағы ең үлкен көл. Жоғарғы көлінің оңтүстігінде орналасқан, Гурон көлімен Макино бұғазымен, Миссисипи өзенінің жүйесімен — Чикаго санитарлық-кеме каналымен байланысқан. Гидрография тұрғысынан Мичиган мен Гурон біртұтас жүйені құрайды, бірақ географиялық тұрғыдан олар жеке көлдер болып саналады. Этимологиясы Мичиган көлінің атауы «үлкен су», «үлкен су айдыны», «үлкен көл», «үлкен ішкі көл» дегенді білдіретін оджибве үндістерінің тіліндегі сөздерден шыққан: michigami, mich-au-gau-mee, kitchigama, michigama, mishigamaw, mitchaw sagaigan. Физика-географиялық сипаттамасы Географиясы Мичиган көлі Ұлы көлдер арасында екінші және үшінші орында, сонымен қатар толығымен АҚШ-та орналасқан жалғыз ұлы көл көлі және АҚШ-тағы ең үлкен көл. Жоғарғы көлдің оңтүстігінде орналасқан. Көлдің ауданы — 58 016 км², ұзындығы — 517 км, максималды ені — 190 км. теңіз деңгейінен бетінің биіктігі — 176,42 м, тереңдігі 281 м дейін жетеді. Көлдегі су деңгейінің орташа жылдық ауытқуы аз байқалады, 0,3 м. судың мөлдірлігі Секки дискісі бойынша орташа есеппен 5,5—6 м құрайды. Жылына шамамен төрт ай мұзбен жабылған. Аралдар — Бивер, Норт-Маниту, Саут-Маниту және басқалар. Қосылған Гурон көлі Макино бұғазы арқылы. Чикаго санитарлық-кеме каналы көлді Миссисипи өзенінің жүйесімен байланыстырады. Мичиган, Индиана, Иллинойс және Висконсин штаттарының көлге шығуы бар. Мичиган көліндегі ірі қалалар — Чикаго, Эванстон және Хайленд-Парк (Иллинойс), Милуоки және Грин-Бей (Висконсин), Гэри және Хаммонд (Индиана). Мичиганға көптеген өзендер құяды, олардың кейбіреулері: Манисти, Маскигон, Гранд-Ривер, Каламазу, Меномини. Дереккөздер
Татьяна Паухофова

Татьяна Паухофова (; 13 тамыз 1983, Братислава, Чехословакия) — Словак театр және кино актрисасы. Өмірбаяны Татьяна Паухофова 1983 жылы 13 тамызда Чехословакияның Братислава қаласында (қазіргі Словакия Республикасы) дүниеге келген. 2001 жылы орта мектепті бітіргеннен кейін ол Братиславадағы Орындаушылық өнер академиясына «Театр өнері» мамандығына түсіп, оны 2005 жылы бітірді. 2007 жылдан бастап ол SND драма бөлімінің қызметкері. 2021 жылы ол музыкант Джонатан Пастирчакқа үйленіп, 2022 жылдың қазан айында Мила есімді қызды дүниеге әкелді. Шығармашылығы Татьяна жасөспірім кезінде ақ эпизодтық рөлдермен экранға шыға бастады. Он тоғыз жасында ол «Керемет қуаныштар» (2002, режиссер Юрай Нвота) трагикомедиясында басты кейіпкерді сомдады. Оның түсірілімдегі серіктесі Ондрей Ветхи болды. Бір жылдан кейін ол «Ханзада патшалықты қалай құтқарды/Cert ví proc» (2003) жанұялық фантастикалық фильмінде жұмыс істеді. 2005 жылы «Нибелунгтардың сақинасы/Siegfried» комедиясында басты рөлді сомдады. 2009 жылы ол Томаш Масиннің «Тозақтағы үш маусым/3 sezóny v pekle» (2009) драмасына және «кек алушы таулықтар/Janosik» шытырман оқиғалы фильміне қатысты. Паугофова «Ерлерге арналған роман/Román pro muže» (2010) трагикомедиясында, «Жанған бұта/Horící ker» (2013) өмірбаяндық шағын сериалындағы және Қараңғыда/The Sleepers (2019) көп бөлімді триллердегі рөлдерде ерекшеленді. Оның соңғы жұмыстарының бірі «Шебер және оның музасы/Alma & Oskar» (2022) драмасындағы суретші Оскар Кокошканың сүйіктісі рөлі болды. Актриса сахнада негізінен күлкілі рөлдерде көп ойнады, дубляж жасады және жарнамалық роликтерге түсті. Дереккөздер
Айк (миф)

Айк немесе Айк Наапет , Айк Дюца́зун , Айк-лучник , сондай-ақ Һайк, Гайк, грузиндерде Гаос — армян халқының аңызға айналған ата-бабасы, аңызға айналған Хайкидтер (Хайказундар) әулетінің негізін қалаушы. Библия-христиандық дәстүр бойынша Нұхтың немересі, Торгомның (Фогармының) ұлы болып табылады. Айк туралы аңыздар Мовсес Хоренацидың «Армения тарихы» (V ғасыр) және Себеосдың «Тарихы» (VII ғасыр) еңбектерінде кездеседі. Кавказ халықтарының «тұңғыш аталары» арасында бірінші болып саналады. Дәстүр Ортағасырлық армян тарихнамасына сәйкес, армяндардың өзін атауы hay — алып Айктың есімінен шыққан. Айк 300 ер адам мен олардың отбасыларын бастап, Месопотамиядан Ван көлінің жағалауына қоныс аударып, армян мемлекетін құрған. Бұл мемлекеттің шекараларын үш көлдің — Ван, Урмия және Севан көлдерінің айналасына, ал олардың барлығын Арарат тауының төңірегіне сызып белгілеген. Вавилон әміршісі — титан Бэл Арменияға басып кіреді. Армян тарихи дәстүрінде Бэл Немруд есімімен танылған, ол Киелі кітапта Вавилон патшасы ретінде айтылады. Немрудтың Вавилон мұнарасын салуға қатысы бар екені туралы аңыз Иосиф Флавийдің «Яһуди ежелгі тарихы» атты еңбегінде (І кітап, 4-тарау) баяндалған. Гевонд Алишанның есептеуінше, біздің заманымызға дейінгі 2492 жылдың 11 тамызында Айоц дзор («Армян жазығы») деп аталатын жерде шайқас болып, сол жерде Айк Бэлді садақпен атып өлтіреді. Бэлдің денесін Немрут тауының шыңына көтеріп, сол жерде өртеген. Аңыз бойынша, оның күлі суға айналған, ал Бэлдің жауынгерлері мен түйе керуендері қорыққаннан тасқа айналған екен. Көп ұзамай, Айк шайқас болған жерде Айкаберд қамалын және Айкашен қаласын армянның Васпуракан өлкесінде салып шығарады. Кейінірек Айк құдай дәрежесіне көтерілді, ал халық өздерін hay деп атай бастады — бұл олардың аңызға айналған алып бабаларынан тарайтынын білдіретін. Өлер алдында Айк патшалық билікті өзінің үлкен ұлы Араманякқа табыстады. Ежелгі армян күнтізбесі бойынша 11 тамыз — бүкілхалықтық мейрам Навасард күні, яғни армян Жаңа жылы болып саналады. Хайктың ұрпақтары Айктың ұрпақтары Хайкилер болды — Арменияның аңызға айналған патшалары мен әулет басшыларының әулеті. Дәстүр бойынша, арғы ата Айктан және оның ұрпақтарынан көптеген князьдік әулеттер тараған. Хордан — Хорхоруни әулеті тараса, Манаваздан — Манавазиан, Безнуниан, Басен, Уордуни (Трдаттан кейінгі өзара қырқыстарда бұл үш әулет түгел дерлік жойылған деп есептеледі, тек бұрын Пасьяны деп аталған Басендер ғана сақталып қалған). Сондай-ақ, Айк пен оның ұрпақтарынан Сисакян, Бзнуни, Мандакуни, Ангехеа, Варажнуни, Апахуни, Арраншахи және басқа да әулеттер тараған. Дәстүрлерді түсіну және түсіндіру Дереккөздер
Пётр Семёнович Глухов

Пётр Семёнович Глухов (; 25 немесе 26 желтоқсан 1897 жыл, Магнитогорск) — эрзя жазушысы, эрзя халқы тұңғыш журналистерінің бірі, «Якстере Теште» (1924—1927) газетінің редакторы, ағартушы Макар Евсевьевтің немере інісі. Өмірбаяны Глухов эрзялар отбасында дүниеге келген. Глухов бес жаста болғанда әкесі іш сүзектен қайтыс болды. Бала болған Глуховтың білімімен нағашысы Макар Евсевьев айналысатын. Глухов Қазан мұғалімдер семинариясы жанындағы эрзя мектебінде білім алды. Оқуынан кейін екі жыл өткенде (1912 жылы) Глухов сол семинарияның даярлайтын сыныбына кіріп, 1916 жылы оны бітірді. Көп ұзамай Глухов Орыс императорлық армиясынан шақыру алды. Шамамен төрт ай бойы Глухов осылайша алдыңғы шектегі артиллерияда қызмет етті. Жарақат алып, демобилизацияланды. 1917 жылғы Қазан төңкерісінен кейін Глухов большевиктер қатарында шайқасқа қатысты. 1922 жылғы сәуірде ол Иркутск губерниялық азық-түлік комитетінде инспектор атанды. Кейін губерниялық қаржы бөлімінде салық инспекторы болды. 1923 жылы Глухов Мәскеудегі қаржы қызметкерлерінің орталық курсына қатысты. Осы кезде ол «Якстере Теште» («Қызыл Жұлдыз») газеті редакциясының жиі келетін қонағы болды, ауыл шаруашылығына салық, ақша реформасы, экономикалық саясаттың өзге мәселелері жайлы мақала жазатын. 1924 жылдан 1927 жылға дейін газеттің редакторы еді. 1930 жылы Мәскеу өнеркәсіп-экономикалық институтының сыртқы бөлімін бітірді. 1931 жылы Магнитогорск металлургиялық комбинаты құрылысына жіберілді. Цехтердің бірінде ол еңбек және жалақы бөлімдеріне басшылық етті. Шығармашылығы 1920 жылдардың соңынан Глухов әдеби шығармашылықпен айналысатын болды. Оның «Кедровая пештть» («Балқарағай жаңғағы»), «Варма мельга» («Жел бойымен») шығармалары белгілі болды. Глуховтың Макар Евсевьев пен Степан Эрьзямен кездесуі жайлы очерктері де сондай еді. 1930 жылдардың басында «Кедровая пештть» мектеп оқулықтарына қосылды, 1949 жылы жеке кітап ретінде жарық көрді де, 1954 жылы оның орыс тіліне аудармасы «Мордовские рассказы» («Мордва әңгімелері») жинағына енді. 1958 жылы бұл жинақтың екінші бөлімі «Советский писатель» баспасында жарық көрді. 2003 жылы Мордва кітап баспасы «Кедровая пештть» атты әңгіме айту мен еске алу кітабын шығарды. «Жел бойымен» әңгімесі эрзя мектептеріндегі 9-сыныпқа арналған «Тыринь литература» («Ана тілі әдебиеті») хрестоматиясында бар. Глухов 1979 жылғы 7 ақпанда, Магнитогорскіде қайтыс болды. Ол қаланың Оң жағалау зиратында жерленген. Әдебиет * Дереккөздер
Роберт Мистрик

Роберт Мистрик (; 13 тамыз 1966, Банска Бистрица) — Словак химигі, ғалымы, кәсіпкері және саясаткері. 2019 жылы Словакия Республикасының Президенттігіне кандидат болды. Өмірбаяны Роберт Мистрик 1966 жылы 13 тамызда Чехословакияның Банска-Бистрица қаласында дүниеге келген. 1991 жылы Братиславадағы Словакия технологиялық университетінің химиялық технология факультетін аналитикалық химия мамандығы бойынша бітірді. 1994 жылы Вена университетінде (Аустрия) докторлық диссертациясын қорғады. Ол Ұлттық стандарттар және технологиялар институтында (Мэриленд шт., АҚШ) тағылымдамадан өтті және NIST масс-спектрлер қоймасын әзірлеуге қатысты (химиялық заттардың массалық спектрлері және оларға қатысты ақпарат бар). Оның метаболомика саласындағы зерттеулері оған халықаралық танымалдылық әкелді және ол Халықаралық метаболомика ұйымының негізін қалаушы мүшесі болды. Ол сонымен қатар Америка химиялық қоғамының белсенді мүшесі болды. Үйленген, екі ұлы бар — Даниэль және Денис. Мансабы 1998 жылы Мистрик Словакияда химиялық талдау, биомедициналық зерттеулер және бағдарламалық қамтамасыз етуді әзірлеумен айналысатын HighChem технологиялық компаниясын құрды. Компания адам метаболиттерін, дәрілік заттарды, допингтік заттарды және қоршаған ортаны ластаушы заттарды анықтауға мүмкіндік беретін mzCloud деп аталатын бірегей дерекқорды, сондай-ақ массалық спектрлік деректерді өңдеу және интерпретациялау үшін Mass Frontier бағдарламалық құралын әзірледі (бүкіл әлем бойынша 2000-нан астам зертханаларда қолданылады). 2012-2015 жылдары «Метаболомика қоғамы» халықаралық тәуелсіз коммерциялық емес ұйымының директорлар Кеңесінде қызмет етті (биологиялық объектінің барлық метаболиттерін анықтауға және сандық өлшеуге арналған ғылым). 2009 жылы ол орталық-оңшыл «Бостандық пен ынтымақтастық» партиясының негізін қалаушылардың бірі болды және 2012 жылға дейін оның мүшесі болды. 2018 жылдың 15 мамырында ол 2019 жылы Словакия президенттігіне тәуелсіз кандидат ретінде (Бостандық пен Ынтымақтастық қолдауымен) қатысу ниетін жариялады. Ол өмір сүру деңгейі мен жалақыны көтеруді, жаңадан бастаған бизнесті дамытуды, білім беру мен денсаулық сақтау жүйесін жетілдіруді, табиғатты қорғауды және дәстүрлерді дамытуды жақтады. 2019 жылдың 26 ​​ақпанында кандидатурасын алып тастады. Марапаттары 2009 жылы Мистрик онкомаркер, дәрілік метаболиттерді және басқа да маңызды заттарды анықтау әдісін ашқаны үшін «Жыл менеджері» ғылыми сыйлығын жеңіп алды. 2018 жылдың қаңтарында ол Словакияда ғылымды дамытқаны үшін 1-дәрежелі ұлттық Прибина Крестімен марапатталды. Дереккөздер
Форт-Лодердейл

Форт-Лодердейл (, ) — Майами мен Уэст-Палм-Бич қалаларының арасында орналасқан оңтүстік Флориданың шығыс жағалауындағы курорттық қала. Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 165 521 адамды құрайды (2008). Бұл қаланың тарихы тұңғыш жол салушы Уильям Лодердейлдің есімімен байланысты. Қалада AutoNation компаниясының штаб-пәтері орналасқан — АҚШ-тағы ең ірі автокөлік сатушысы. Қала танымал туристік орын болып табылады, 2006 жылы оған 10,35 миллион адам келді. Форт-Лодердейл кейде «Америкалық Венеция » деп аталады. Қала Майамиден 23 миль (37 км) жерде орналасқан. Форт-Лодердейлде және оның айналасында 4100-ден астам мейрамхана мен 120 түнгі клуб бар. Алайда, қаланың дамуы қақтығыстың аяқталуына байланысты бекіністен шыққаннан кейін 50 жылдан кейін басталды. Көрнекті орындары Форт-Лодердейлдің Атлант мұхитына жақын орналасуы, әдемі табиғаты, әртүрлі су асты әлемі және ыңғайлы табиғи шығанақтары бұл қаланы яхтамен айналысатын танымал орынға айналдырады. Яхта инфрақұрылымының жоғары деңгейі бұл жердің әлемге әйгілі Рождестволық яхта шеруі мен яхталар мен қайықтар көрмесінің орталығына айналуына ықпал етті — Fort Lauderdale International Boat Show. Шеру дәстүрлі түрде 14 желтоқсанда өтеді. Оның тарихы бірнеше ондаған жылдарға созылады. Ол 1971 жылдан бастап жыл сайын өткізіліп келеді және әр уақытта өз тақырыбы бар Яхта көрмесі 1960 жылдан бастап жыл сайын өткізіліп келеді және осы саладағы ең ауқымды іс-шаралардың бірі болып табылады. Климаты Бауырлас қалалары * Агого, Гана * Белу-Оризонти, Бразилия * Венеция, Италия * Голд-Кост, Аустралия * Маргарита, Венесуэла * Кап-Айтьен, Гаити * Кепос [исп.] , Коста-Рика * Ла Романа, Доминикан Республикасы * Мар-дель-Плата, Аргентина * Медельин, Колумбия * Мугла, Түркия * Панама, Панама * Римини, Италия * Сан-Себастьян, Бразилия * Сефтон, Англия, Ұлыбритания * Хайфа, Израиль * Астрахан, Ресей Дереккөздер
Уэст-Палм-Бич

Уэст-Палм-Бич — Флорида түбегінің шығыс жағалауындағы қала, Флорида штаты, АҚШ. Электрондық аппаратура, реактивті қозғалтқыштар, құрылыс материалдары, азық-түлік кәсіпорындары өндіретін кәсіпорындар бар. Бұл сонымен қатар теңіз порты және қысқы курорт. Дереккөздер
Палм-Бич-Гарденс

Палм-Бич-Гарденс — Палм-Бич округіндегі қала, АҚШ. АҚШ 2010 жылғы халық санағы бойынша тұрғындар саны 48 452 адамды құрайды. Географиясы Қаланың жалпы ауданы 143,3 шаршы шақырымды құрайды, оның 0,52 шаршы шақырымын (0,45%) cу алып жатыр. Құрметті азаматтары * Гарри Бич, Тони сыйлығының иегері; * Малколм Скотт Карпентер, америкалық астронавт және мұхитты зерттеуші; * Гарри Картер, бейсбол ойыншысы; * Ли Вествуд, гольф ойыншысы; * Кассим Оума, орта және бірінші орта салмақ дәрежесінде өнер көрсететін кәсіпқой боксшы; * Винус Уильямс, теннисші, Уимблдон турнирінің бес дүркін жеңімпазы және US Open жекелей сында екі дүркін жеңімпаз, төрт дүркін Олимпиада чемпионы; * Серена Уильямс, кәсіби теннисші, сіңлісі Винус Уильямс; * Стейси Льюис, кәсіби гольфшы; * Стив Мартино, кәсіби гольф ойыншысы (PGA Tour); * Чарльз Мур, фототілші. Дереккөздер
Құрманғазы атындағы мәдениет сарайы

Құрманғазы атындағы мәдениет сарайы – Республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енген сәулет өнері ескерткіші. Орналасқан жері Атырау облысы, Атырау қаласы. Кезеңі және авторлары 1943-1946 жылдар, сәулетшілер А.В. Арефьев, С.В. Васильковский. Тарихи деректер, сипаты Құрманғазы атындағы мәдениет сарайы алғашында мұнай саласы қызметкерлеріне арналып салынған болатын. Кеңес Одағы жанар-жағармайға өте мұқтаж болғандықтан, Гурьев (қазіргі Атырау) пен мұнай кен орындарына жақын жерлерде қысқа уақыт ішінде (1943-1945 жж.) мұнай өңдеумен айналысатын үлкен зауыттар тұрғызылды. Өндіріспен қатар мұнайшыларға арналған қалашық та салынды. 1946 жылы соғыстан кейін мұнай өңдейтін зауыттың 400 адамға арналған мәдениет үйі салынып бітті. Ол жерде зауыттың көптеген мәдени ұйымдары мен секциялары, сонымен қатар шығармашылық үйірмелері орналасты. Бүгінде бұл ғимарат Құрманғазы атындағы мәдениет үйі ретінде танымал, сонымен қатар ол тек қаланың ғана емес, бүкіл аймақтың маңызды мәдени орталығы. Құрманғазы мәдениет сарайының панасында музыкалық, бейнелеу өнері және театр студиялары, лекториялары мен галереялары, балалар мен жастардың шығармашылық клубтары мен үйірмелері орналасқан. Дереккөздер
Мария Беликова

Мария Беликова (; 21 тамыз 1966, Илава, Батыс Словакия өлкесі, Чехословакия) — адам мен компьютердің өзара әрекеттесуіне және сенімді жасанды интеллектке маманданған Словакиялық информатика маманы. Кемпелен интеллектуалды технологиялар институтының (KInIT) бас директоры. Өмірбаяны Мария Беликова 1966 жылы Илавада дүниеге келген. Ол Братиславадағы Словакия технологиялық университетінде оқыды, 1989 жылы инженер дәрежесін, 1995 жылы PhD дәрежесін алды. Оны бітіргеннен кейін Словакия технологиялық университетінің доценті болды. 2005 жылы ол Словакиядағы ең жас профессорлардың бірі болды. 2015-2020 жылдар аралығында Словакия техникалық университетінің информатика және ақпараттық технологиялар факультетінің деканы болды. Ол журналдар мен конференцияларда 200-ден астам ғылыми мақалалар жариялады және негізінен бас зерттеуші ретінде 50-ден астам ғылыми жобаларға қатысты. Мансабы Ол IEEE және ACM халықаралық кәсіби қоғамдарының аға мүшесі және Еуропалық Комиссияның Біріккен зерттеу орталығының директорлар кеңесінің мүшесі болды. 2019 жылы ол жасанды интеллект тақырыбында академиялық қауымдастықты, компанияларды және мемлекеттік немесе коммерциялық емес институттарды біріктіру идеясын ұсынды. ITAS және AmCham өкілдерімен бірге ол Словакияның жасанды интеллектті зерттеу орталығын құрды. Ол әртүрлі салаларда адам мен компьютердің өзара әрекеттесуін талдауға, пайдаланушыларды модельдеуге және жекелендіруге бағытталған зерттеулер жүргізеді. Ол ұлттық және еуропалық деңгейде сенімді жасанды интеллект туралы пікірталастарға белсенді қатысады. Мария Беликова Еуропалық Комиссия құрған жасанды интеллект бойынша жоғары деңгейдегі сарапшылар тобының бұрынғы мүшесі. Қазіргі уақытта Словакия Республикасының Инвестициялар, өңірлік даму және ақпараттандыру министрлігі құрған Этика және жасанды интеллектті реттеу жөніндегі тұрақты комиссияның төрағасы. Жетістіктері, марапаттары *Словакияның ғылым, техника және білім саласындағы дамуына қосқан елеулі үлесі үшін 2-дәрежелі Людовит Штур ордені, 2024 жылғы қаңтар. *Жасанды интеллект саласындағы словак ғылымын халықаралық деңгейде дамытуға және танымал етуге қосқан бірегей үлесі үшін «Халықаралық ынтымақтастық тұлғасы» сыйлығы, 2023 жылғы мамыр. *Братиславадағы Словак технологиялық университетінің PeWe шеберлік тобының жетекшісі, 2019 ж. *Словакиядағы 2016 жылдың IT тұлғасы. *Словакия Республикасы Білім, ғылым, зерттеулер және спорт министрінің халықаралық деңгейде мойындалған зерттеулердегі тамаша нәтижелері және жас таланттарды зерттеуге тарту үшін сыйлығы, 2010 ж. *2006 және 2009 жылдары Словакия техникалық университеті «Жыл профессоры» атағы. *ICETA 2010 E-learning конкурсында көмекші оқу материалдары – Adaptive LEarning Framework ALEF номинациясында 1 орын. *ECUK, Ұлыбританияның инженерлік кеңесі, тіркелген инженер (1998 жылдан бастап). Дереккөздер