kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Қоңырат ауданы

Қоңырат ауданы (, ) – Қарақалпақстан автономиялы республикасының солтүстік-батыс бөлігінде орналасқан әкімшілік бірлік. Оңтүстігінде Түрікменстан Республикасы шығысында Қаңлыкөл ауданымен шектеседі. 1927 жылы құрылған. Аудан орталығы — Қоңырат қаласы. Нүкістен Қоңыратқа дейінгі арақашықтық - 120 км. 2005 жылдың 1 қаңтарына аудандағы халық саны 113,5 мың адамды құраған. Ұлттық құрамы: қарақалпақтар 86,4%, өзбектер 6,1%, қазақтар 0,10%, орыстар 0,1% қалғаны 0,2% 2011 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша аудан құрамына кіреді: *аудан бағынысындағы қала #Қоңырат *қалалық елді мекендер #Қырыққыз #Алтынкөл #Елабат #Жаслық #Қарақалпақстан #Құбыла Үстірт *азаматтардың ауылдық жиындары # Әдебиет # Әжинияз атындағы # Қоңырат # Қыпшақ # Наурыз # Өрнек # Раушан # Суеңлі # Үстірт # Хорезм Аудан экономикасының негізгі бөлігін ауыл шаруашылығы құрайды. Сыртқы сілтемелер * [http://wwhp.ru/karak.htm Всемирный исторический проект] Дереккөздер
Поло

Поло — ат үстінде доппен ойнайтын командалық спорт түрі. Полоны б.д.д. VI ғасырдың өзінде-ақ Персияда ойнаған. Бұл спорт түрі оқиғалы және шапшаң қозғалуды талап етеді. Ойынның мақсаты * 1) Поло ойынында ыншылардың екі командасы қатысады. * 2) Ойыншылар ұзан доптаяқтармен оны қарсыласының қақпасына кіргізу үшін допты ұрады. Көп гол соққан команда ұтады. * 3) Командалар әрбір соғылған голдан кейін қақпаларын ауыстырады. * 4) Ойыншыларды ауыстыруға рұқсат етілмейді. Бұндай жағдай ат немесе ойыншы жарақат алғанда ғана рұқсат етіледі. * 5) Ойыншылардың футболкаларында олардың ұстаным нөмірі көрсетілген. 1 нөмірі - ең негізгі шабуылдаушы ойыншы, ал 4 нөмірі - қорғаныста барлығынан көп ойнайтын ойыншыныкі. 3 нөмірі әдетте капитан және команданың үздік ойыншысына беріледі. Қауіпсіздікті қамтамасыз ету Ойыншылар қатты допты ұзын доптаяқтармен ұрады. Мұның қайғылы жағдайға оңай әкелуі мүмкін, ойыншылар сондықтан қорғаныш дулығалар мен тізеқаптар киеді. Аттың аяқтары құрсаулармен, ал олардың өздері мартингал деп аталатын арнайы керек-жарақпен қорғалған. Мартингал өзін және ойыншыны жарақаттай отырып, басын өте жоғары көтермеуі үшін атқа кедергі келтіреді. Аттың жалдары олар шабандоздарға кедергі жасамауы үшін қырылып алынады немесе өріледі. Әдебиет * Алматыкітап баспасы 2013 «Балаларға спорт жөнінде энциклопедиясы» ISBN 978-1-4053-6850-6 УДК 373 ББК 74.200.55 Б 22
Конкур

Конкур ( — атты жарыс) — әртүрлі кедергілерден өтетін конкур алаңында өткізілетін жарыс. Сайыстың мақсаты. * 1) Кокуршылар аттың үстінде кедергілердің белгілі бір бағанымен жүріп өтеді. * 2) Бір жарыста ерлер және әйелдер сайыса алады. * 3) Салт атты барлық кедергілерді дұрыс ретпен өтуге және олардың бір де біреуін аударып кетпеуге тиіс. * 4) Егер бірнеше конкуршы барлық кедергілерден сәтті өтетін болса, мұндай жағдайда жеңімпазды анықтаудың екі тәсілі бар. Не шеңберді аз уақытта жүріп өткен салт атты ұтады, не салт аттылар тағы бір айналым жасайды. Екінші жағдайда салт аттылар бұрынғыдан азырақ кедергілерден секіреді, ал ойынның өзі уақытпен жүреді. Секіруге арналған алаң Конкурға арналған алаңда әртүрлі 13 кедергі болуы ықтимал. Бөренелер - аттың секіруін ұзартатын, бірінен кейін бірі орналасқан және бағандарға бекітілген екі қададан тұратын кедергілер. Су кедергісі толтырылған арықты білдіреді. Ат секіру уақытында суға тимеуге тиіс. Шеңберден өту Салт аттылар кедергілерді мұқият артта қалдыруға тиіс. Егер ат шарбақты аударып кететін болса, оның алдынан тоқтайды (бұл бас тарту деп аталады) немесе кедергінің жанынан шауып өтеді, салт атты айып ұпайларын алады. Салт атты аттан құлап қалса, жарыстан шағарылады, дұрыс жолмен жүрмесе не бастау сызығын немесе мәре сызығын кесіп кетсе, екі "бас тарту" алады. Пайдаланылған әдебиет * Алматыкітап баспасы 2013 "Балаларға спорт жөнінде энциклопедиясы" ISBN 978-1-4053-6850-6 УДК 373 ББК 74.200.55 Б 22
Георгий Стойков Раковский

Георгий Стойков Георги Стойков Раковский (сәуір 1821 Котел — 9.10.1867, Бухарест) — болгар революционері. Стамбұлда грек училищесінде оқыды. 1841 ж. Афинада Болгария және Грекияда түріктерге қарсы азаттық көтерілісін ұйымдастыруға арналған астыртын ұйым құрды. Сол жылы Браилде (Румыния) түріктерге қарсы ереуілді басқарды. 1853 ж. Болгарияда түріктерге қарсы көтеріліс ұйымдастыруға әрекет жасады. 1854 ж. Стара-Планинде көтерілісшілер отрядын басқарды. 1861—62 ж. алғашқы Болгар легиясын құрды. Азаттық жолындағы күресте балқан халықтарының туысқандық ынтымақтастығы идеясын дамытты. Ұрпағы Г.С. Раковскийдың немересі атақты революционер Христиан Раковский. Ескерткіші Болгария Республикасында Г.С. Раковскийдың құрметімен жоғарғы әскер мектебіне есім берілді. Украинаның Болград қаласында Г.С. Раковскийдың атымен ашылған мектеп бар. Шығармасы Шығарма — София, 1922 Дереккөздер
Александр Александрович Кокорин

Александр Кокорин Алекса́ндр Алекса́ндрович Коко́рин (19 наурыз 1988, Валуйки) — шабуыл шебіндегі орыс ойыншысы. Қазіргі таңда мәскеулік "Динамо" футбол клубының сапында және Рессейдің ұлттық құрмасында өнер көрсетеді. Клубтық мансабы Динамо 2008 жылы Александр мәскеулік "Динамо" клубымен үш жылдық келісім шартқа тұрады. Ол кезде "Динамо" сапында мықты шабуылшы болмайды, сол себепті Кокорин қиындықсыз негізгі сапқа кіреді. Кокорин "Динамо" сапында ең алғашқы ойынын 17 жасында өткізеді. Ол ойында Александр гол соғып сол маусымнын ең жас гол соққан ойыншысы атанады. Үш тур өткеннен соң тағы бір голды өзінің алдын ойнаған мәскеулік "Локомотив" клубына соғады. Ол ойынын соныңда есеп (1-0) болады. 2009 жылдағы маусымда Александр жиаырма үш ойынға қатысып бар жоғы екі гол соғады. Біріншісі голын "Химки" футбол клубына, ал екіншісін мәскеулік "Спартак" клубына соғады. Жаңа маусымда Александр Еуропа Лигасында үш гол соғады. оның екеуі «Данди Юнайтед» клубына, ал үшінші голын «Штутгарт» клубына соғады. Рессей Чемпионатында бірінші голын алтыншы турда "Локомотив" клубына соғады да сол маусымда өз командасына алғашқы жеңісті алып келеді. 2012 жылдың 22 қыркүйегінде "Амкар" футбол клубына қарсы ойнап Рессей Лигасында өзінің 100-ші ойынын өткізеді. 2013/14 маусымында бірінші турда ол өзінің алғашқы хет-тригын жасайды, Ол өзінің үш голын "Ростов" клубына қарсы салады. Ұлттық мансабы 2012 жылы 11 қыркүйек күні 2014 Әлем Чемпионатының іріктеу кезеніңде Израиль ұлттық құрамасына қарсы ойында гол соғады. Ол гол Кокорин үшін ұлттық құрама сапындағы ең алғашқы голы болып саналады. 6 қыркүйек 2013 жылы Александр Кокорин "Люксембур" ұлттық құрамасына ең тез гол соғады. Ол голдың соғылуына бар жоғы 21 секунд қажет болады. 2014 жылы Бразилияда өткен Әлем Чемпионатында Александр Кокорин үш ойын өткізіп бір гол соғады. Ол голды "Алжир" ұлттық құрамасының қақпасына соғады. Жетістіктері Команда * Рессей біріншілігінің үшінші орын иегерлері: 2008 * Рессей кубогының екінші орын иегерлері: 2011/12 Жеке * Рессей премьер-лигасының ең үздік жас ойыншысы: 2011 * Рессей құрамасының ең тез гол соққан ойыншысы: 2013 * Рессей біріншілігінің 33 ең үздік ойыншыларының қатарында: 2012-13; 2013-14 Дереккөздер Сілтемелер
Дмитрий Андреевич Шомко

Дмитрий Андреевич Шомко (19 наурыз 1990, Екібастұз, Қазақ КСР, КСРО) — қазақстандық футболшы, "Ақтөбе" клубының қорғаушысы. Қазақстан Ұлттық футбол құрамасында ойнаған. Қазақстанның алты дүркін чемпионы. 2015 жылы Қазақстаның үздік футболшысы атанды. Карьерасы Клубтық Шомко мансабын 2006 жылы «Батыр Екібастұз » футбол клубында бастады. 2009 жылы "Ертісте" ойнай бастады. Клуб сапында Қазақстан чемпионатының қола жүлдегері атанды. 2011 жылы Астананың «Локомотивіне » жалға берілді, ол жақта Қазақстан Суперкубогын жеңіп алды. 2012 жылы «Ертіс» футбол клубына оралды және онымен бірге ел вице-чемпионы және Қазақстан кубогының финалисті болды. 2014 жылы елордалық «Астана » клубына ауысып, қатарынан Қазақстанның алты дүркін чемпионы атанды, тағы төрт рет Қазақстан Суперкубогын және бір Қазақстан Кубогын жеңіп алды. 2021 жылдың 12 қаңтарында келісімшарт мерзімі аяқталғаннан кейін клубтан кетті. 2021 жылдың басында "Роторға" ауысты. Жазға дейін ойнады да, Қазақстанға қайта оралып, "Ақтөбе" футболшысы атанды. Ұлттық құрама 2011 жылы тұңғыш рет ұлттық құрама сапында ойнады. 2013 жылы 4 маусымда Алматыда Болгариямен жолдастық кездесуде тұңғыш голын соқты. 2013 жылы 16 қазанда сырт алаңда ӘЧ-2014 іріктеуінде Ирландия қақпасына екінші голды соқты, бұл ойында Қазақстан 1:3 есебімен ұтылды. 2020 жылы Михал Билек құрама бапкерлігінен кеткен соң құрамаға сирек шақырылатын болды. Жетістіктері Командалық ; «Ертіс» * Қазақстан чемпионатың қола жүлдегері (1): 2010 * Қазақстан чемпионатының күміс жүлдегері (1): 2012 * Қазақстан кубогының финалисі (1): 2012 ; «Астана» * Қазақстан чемпионы (6): 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019 * Қазақстан суперкубогы (4): 2011, 2015, 2018, 2019 * Қазақстан кубогы (1): 2016 Жеке * Қазақстанның үздік футбошысы: 2015 Дереккөздер Сілтемелер * [https://www.national-football-teams.com/player/36553.html Нэшнл футбол тим сайтындағы профилі] * [https://www.worldfootball.net/player_summary/dmitriy-shomko/ Уорлдфутболнет сайтындағы профилі] * [https://www.uefa.com/teamsandplayers/players/player=107398/profile/index.html УЕФА сайтындағы профилі]
Жұлдыз FM

Жұлдыз FM — Қазақстанда республикалық деңгейде таратылатын жастарға арналған ұлттық радио желісі. 2014 жылдан бастап жұмыс істей бастады. Радио Қазақстанның 18 қаласында хабар таратады. Радио атауын берудегі басты мақсат - жастарға бағдар боларлық жол көрсеткіш жұлдыз болу. Аймақтарда Сыртқы сілтемелер *[https://www.facebook.com/ZhuldizFM Facebook әлеуметтік желісіндегі парақшасы] *[http://vk.com/zhuldizfm Вконтакте әлеуметтік желісіндегі парақшасы] *[https://www.youtube.com/channel/UCQyyd8RFdM5l36D218bQRRQ YouTube сайтындағы каналы] *[http://massaget.kz/zhuldyzfm/ Massaget.kz сайтындағы блогы] Дереккөздер
Чанакья

Чанакья (; б.з.б. 370 – 283 жылдар шамасы), лаұап аттары Каутилья Вишнугупта және Ватсьяяна — әйгілі үнді брахма, философ және патша кеңесшісі. Б.з.б. 321 жылы Магадха патшалығында Чандрагуптаның таққа отырғанының және алдыңғы Нанда әулетінің (б.з.б. 317 ж.) биліктен айрылуының себепкерлерінің бірі болған. Чанакьяны саяси қырандығы, қулығы және болжағыштығы үшін биік бағалап, Үндістан тарихшысы Никколо Макиавеллимен салыстырған. Чанакья-сутра атты және Чанакья-раджанитишастра атты саясат және өнегелік туралы трактаттарының авторы Чанакья деп есептеледі. Каутилья және Вишнугупта атымен «Артхашастра» («Пайда туралы ғылым») атты саяси трактатын жазған. Бұл кітаптің аты қазақшаға аударғанда «Пайда туралы ғылым» деген мағынаны білдіреді. Кітапта алғашқы рет арнайы қызметтердің маңызы, олардың жұмыс істеу принциптері қарастырылған. Чанакья классикалық экономиканың және саясаттанудың корифейі болып саналады. Күнделікті өмірде Чанакья Таксила оқу орталығында мұғалі болған. Патшаның кеңесшісі болып отырып, ол біріккен Маурия империясының қалыптасуына жауап берген. Чанакьяның еңбектері Гупта империясының заманында жоғалып, 1915 жылға дейін табылмаған. Вишакхадаттаның «Мудраракшаса» атты шығармасында Чанакья бас кейіпкері. Дереккөздер
Чжу Си

Чжу Си ( (қытайша:朱熹), немесе Чжу Юаньхуэй, Чжу Чжунхуэй, Чжу Хуэйань аттарымен белгілі; 1130—1200) — Қытай философы, энциклопедияшы-ғалым, жазушы, педагог. Чжу Си неоконфуциандық бағытының уәкілі болған. Осы ілімді Чжу Си универсалды, жүйеленген қалыпына келтіргеннің арқасында неоконфуциандық тек қана Қытайда емес, басқа көрші елдерде, яғни Жапония мен Кореяда де ортодоксалды идеология статусына еге болды. Дереккөздер
Ұлы Константин

Ұлы Константин немесе Константин І немесе Флавий Валерий Аврелий Константин (; 27 ақпан 272 жыл, Ниш, Мёзия&nbsp;— 22 мамыр 337 жыл, Никомедия)&nbsp;— Рим императоры. 306 жылы әкесі Констанций Хлор қайтыс болғаннан кейін әскери күштерімен август титулымен жарияланған. 312 жылы Мульвий көпіріндегі шайқастағы Максенций жеңгеннен кейін және 323 жылы Линицийді жеңгеннен кейін Рим империясының толық құқықты императоры болған. Ұлы Константин христиандықты үстем дін статусына егелендірген. 330 жылы астананы Византияға (Константинополь) көшірген. Ұлы Константиннің кезінде Рим империясында жаңа мемлекеттік құрылыс қабылданған.
Татрең сарыторғай

Татрең сарыторғай - сарыторғайлар тұқымдасы өкілдерінің бірі . Торғайдың дене пішініндей, бірақ құйрығы ұзындау, тұмсығы сүйірленген. Салмағы 15-22 грамм. Аталығы өте әдемі - басы ақшыл көлденең жолақты, арқасы мен кеудесі арқылы өтетін таңғышы ашық сарғылт түсті. Аналығы боздау және бір түсті. Үні-сыңғырлаған, бүкіл сайға естілетін, бірнеше рет қайталанатын әуен. Таудың орта белдеуіндегі құрғақ тасты жерлеріндегі бұталарда кездеседі. Бұрын тек Батыс Тянь-Шань тауларында қоныстанған болатын, қазір Іле Алатауында да ұялайды. Ұясын жердегі тастың немесе бір топ шөптің арасындағы шұңқырға салады. 3-5 қоңыр теңбілді сұр жұмыртқаларын аналығы басып шығарады. Балапандарын екеуі асырайды. Жәндіктер және өсімдік дәндерімен қоректенеді. Ұялайтын жеріне сәуірде ұшып келеді, тамыздың соңында ұшып кетеді. Дереккөздер
Людвик Панчакевич

Людвик Панчакевич (, 1873 жыл 29 шілде — 1935 жыл 4 шілде, Варшава, Польша) - поляк архитекторы және құрылысшысы. Санкт-Петербургте білім алған. 1898 жылы Варшава қаласында тарихи, кейіннен модернизм стилінде жұмыс жасайды. Варшавадағы әулие Михаил мен Флорианаға арналған католиктік шіркеудің (1898-1902), Ерік ауданында әулие Станиславқа арналған шіркеудің жобасын Юзеф Пиус Дзеконьскиймен құрады. 1912 жылы Ташкент қаласында "Иисустың құдіретті жүрегі" деп аталатын шіркеудің жобасын жасайды. 1899-1901 жылдары архитертор Стефан Шиллердің идеясына сүйеніп, Бейбітшілік құжыралары деген атаумен белгілі екі сауда қатарының жобалайды. 1911-1912 жылдары Варшавадағы Маршалковский көшесіндегі № 6 көп пәтерлі үйдің құрылысына жоба құрастырады. Бұл үй кейін Панчакевич үйі деп аталып кетеді. Ғимараттың алдыңғы жағы варшавалық скульптор Феликс Геневичтің нақышымен, ою - өрнектерімен жапсырылып, безендірілген. Дереккөздер
Маракас

Мара́кас немесе мара́ка - Антиль аралдарының байырғы халықтары таино үнділерінің соқпалы - шулы аспабы. Бұл аспаптың түрлі дыбыстар шығаратын бірнеше түрлері бар. Сылдырмақтың бір түрі қаққанда, сілкігенде судырлақ дыбыс шығарады. Маракас аспаптары қазірде барлық Латын Америкасында танымал және латынамерикалық музыканың бір нышаны болып табылады. Ереже бойынша марака аспабында ойнайтын музыкант әр қолына бір сылдырмақтан ұстайды. Дереккөздер
XIV Луи

XIV Луи де Бурбон немесе Ұлы Луи , туған кезіндегі аты Луи-Дьёдонне («Құдай берген», ), лақап аты «Күн-король» , (05.09.1638, Сен-Жермен-ан-Ле —01.09.1715, Версаль) — Францияның және Наварра корольдігінің королі. 1643 жылдың 14 мамырдан бастап 72 жыл билікте болған, бұл Еуропа монархтарының арасындағы ел басқарудан ең ұзақ мерзім. XIII Луидің баласы. 1661 жылға дейін билік іс жүзінде кардинал Мазаринидің қолында болды. Жас кезінде Фронда соғысын көрген Луи абсолютті монархияның және корольдардың «құдаймен тең» құқықтары болуын жақтаған. «Мемлекет - ол мен!» деген атақты сөйлемшені тап осы Луи айтқан деп есептеледі. Луидің билік кезеңі Францияның бірігіп нығаюымен, оның әскери күштерінің, елдің саяси жағындағы салмағының ұлғаюымен және жалпы интеллектуалды, мәдени тарапынан көркемдеуімен сипатталады. Бұл кезен Францияның тарихына «Ұлы ғасыр» ( атымен кірді. Сонымен бірге, дәл осы кезде көпжылдық шиеленіскен әскери жанжадар туындап, нәтижесінде салықтар үлкейді. Осы жағдайдың саласынан халық арасында наразылақ туындап, халық көтерілістерге алып келген. Ал дінге еріктік туралы «Нант эдиктінің» күшін жойғызған «Эдикт Фонтенблоны» қабылдағаннан кейін 200 мыңнан астам гугеноттар Франциядан жер аударуға мәжбүр болған. Франция үшін тиімді Вестфаль (1648) және Пиреней (1659) бітімдері жасалды. Ол көп соғысты, 1681 жылы Страсбургты қосып алды. Шіркеуді бағындыру үшін папа XI Иннокентийге қарсы күресті. Янсеншілдер мен кальвиншілерді қуғынға ұшыратты. Халықты аяусыз езіп, наразылық туғызды да, еңбекші бұқара көтерілісі өріс қалды. Дереккөздер
Юрий Николаевич Тынянов

Тынянов Юрий Николаевич (18 қазан 1894, қазіргі Латыш КСР-і, Резекне қаласы - 20 желтоқсан 1943 жыл, Мәскеу) - орыс совет жазушысы, әдебиет зерттеушісі. Дәрігер отбасында туған. 1918 жылы Петербург университетіндегі тарих-филол. факультетін бітірді. 1918-21 жылдары Коминтернде аудармашы болды, 1921 -30 жылдары аралығында орыс әдебиеті тарихынан лекция оқыды. Тарихи-ғылым зерттеуден еңбектері бар. Бірнеше көркем әдебиет туындыларының авторы. Шығармалары Ол - орыс әдебиетінің тарихы жайлы "Гоголь және Достоевский" (1921), "Архаистер және Пушкин" (1926), "Пушкин және Тютчев" (1936), поэтикалық тілдің проза тілінен өзгешілігін дәлелдейтін "Өлең тілінің проблемасы" (1934), В.И.Лениннң шешендік сөздеріне лингвистикалық анализ жасаған "Шешен-Ленин сөздігі" (1924) атты еңбектердің авторы. Көркем әдебиетте Тынянов негізінен тарихи романдар жазды. Оған Кюхельбекер туралы "Кюхля"(1925), А.С.Грибоедов жайлы "Уәзір Мұқтардың өлімі" (1927-28) атты шығармалары жатады. Қызықты деректер Тыняновтың көркем шығармалары мен зерттеу еңбектерін А.М.Горький жоғары бағалады. Дереккөздер
Ақтау (айрық)

Ақтау мағынасындағы географиялық жер,мекен атаулары: Елді мекендер * Ақтау — Батыс Қазақстан облысы Тасқала ауданындағы ауыл. * Ақтау — Батыс Қазақстан облысы Шыңғырлау ауданындағы ауыл. * Ақтау — Қазақстанның оңтүстік-батысындағы қала, Маңғыстау облысының орталығы. * Ақтау — Қарағанды облысындағы Теміртау қалалық әкімшілігіне қарасты кент. * Ақтау — Павлодар облысы Железин ауданындағы ауыл. * Ақтау — Ұлытау облысының Жаңаарқа ауданындағы ауыл. Таулар * Ақтау — Сарыарқаның оңтүстігіндегі тау. * Ақтау — Алматы облысы Панфилов ауданындағы оқшау тау. * Ақтау — Маңғыстау тауларында, Маңғыстау ауданында орналасқан тау. * Ақтау — Іле Алатауындағы шың. Алматы облысы Талғар ауданы Талғар өзенінің бастауында орналасқан. Тағы қараңыз * Ақтау — материалдың түсін ағартуға көмегін тигізетін процестер жиынтығы. * Ақтау (криминалистика)
Сун империясы

Сун империясы (қытайша: 宋朝 (Sòng Cháo|Сун Чао) — государство в Китае, существовавшее с 960 по 1279. Правящая династия — Чжао (趙), по фамилии рода государей.-оңтүстік Қытайда ХІІ – ХІІІ ғасырларды өмір сүрген мемлекет. 127 жылы қайта құрылған Сун империясы 960 жылы құрылған Сун империясының ізбасары болды. Алғашқы Сун империясының әлсіреуіне солтүстік аймақтағы жаңадан бой көтерген көшпелілер мемлекеті себепші болды. Осы кезде оларға қарсылық көрсете алмаған Сун патшалығының әскери күшінің тең болмауынан әлсіздігін байқатты. Кейіннен шүршіттердің Цзинь мемлекетінің күшейе бастағанын байқаған Сун патшалығының сарайы Кайфынды тастап, Янцзының оңтүстік жағасына орналасты. 1127 жылы Ханчжоуға император сарайын орналастырып, сол жерге астанасын салды. Осылайша Сун әулетінің тарихы екі кезеңге: солтүстік (960-1127) және оңтүстік (1127-1279) болып бөлінеді. Шүршіттердің негізгі тірегі болған сундық мемлекеттік құрылым оңтүстік Қытай кезеңінде мүлдем әлсіреп кетеді. Сун әулетінің екінші кезеңдегі билігі тұсында Янцзы өзінің қуатты ағысына арқа сүйеп, олар өздерін кауіпсіз сезінді. Оңтүстікке уақытша орналасқан Сун мемлекеті Цзин патшалығымен ұзаққа созылған шайқастар нәтижесінде екі жақты келісімге келіп, Сун императоры өзінің тәуелділігін мойындады. Екі арадағы шекара болып Хуайшай өзені белгіленді. Ол солтүстіктен төнген қауіп бұлтын сейілткен соң оңтүстік Қытай аймағын тез арада көркейтіп, өте бай және гүлденген мемлекетке айналдырды. Дегенмен, ХІІІ ғасырда оңтүстік Қытайдағы Сун мемлекетіне қайтадан жаңа қауіп төне бастады. Бұл жолғы қауіп шүршіттерді күйрете соғып, оңтүстік қытайды иемденуге ұмтылған маңғолдардан төнді. Сун империясының маңғолдарға қарсы шығуы бір ғасыр уақытқа созылды. Ақырында, оңтүстік Сун империясы құлдырап, елде жаңадан моңғолдық Юань әулетінің билігі орнады.
Ахметжан Шүкіров

Ахметжан Шүкіров (05.06.1909, Ферғана облысы — 1991) - пулемётші, сержант. Өмірбаяны 1909 жылы 5 маусымда Өзбекстандағы Ферғана облысы Киров ауданы Шаварда қыстағында дүниеге келген. 1931-33 жылдары және 1942 жылдың тамызынан Қызыл әскер қатарында болған. 1942 жылдың қыркүйегінен Ұлы Отан соғысының қатысушысы. 1943 жылдың тамызында Орлов облысында бір ауыл үшін болған шайқаста жаулардың бес ату нүктесін жояды. КСРО Жоғарғы Кеңесінің қаулысымен 1943 жылдың 27 тамызынан орындалған барлық жауынгерлік тапсырмалар, ерлігі және қаһармандығы үшін Ахметжан Шүкіров Кеңес Одағының Батыры атағына ие болып, Ленин орденімен және «Алтын жұлдыз» (КСРО) медалімен марапатталды.. Отанына қайтып оралып, 1991 жылы қайтыс болады. Дереккөздер
Элена Кинтерос

Элена Кинтерос (, 1945 жыл 9 қыркүйек&nbsp;— 1976 28 маусым)&nbsp;— уругвайлық мұғалім және революционерші-саясаткер. Халық жеңісі партиясының мүшесі. Венесуэла елшілігінің аумағанда уругвайлық қауіпсіздік қызметімен тұтқындалған, кейіннен еш хабарсыз жоғалып кеткен. Дереккөздер
Католик шіркеуі

Католик шіркеуі немесе Рим-католик шіркеуі &nbsp;— ең ірі христиан шіркеуі: бүкіл әлем бойынша 1,2 миллиардтан астам табынушылар орталықтандырылған жүйеге ұйымдасқан. Бұл бүкіл әлемдегі ең көне діни институттардың бірі болып табылады және Батыс өркениетінің тарихында елеулі рөл атқарған. Католик шіркеуін 22 шығыс католик шіркеуімен бірге Католик иерархиясы бойынша Рим папасы басқарады. Шығыс католик шіркеулері термині латын салтты Католицизм институтына қолданады (сонымен бірдей амвросиандық, брагтық, лиондық және мосарабтық шіркеулерді). Ілімнің басты қағидалары Апостолдық, Никео-Константинопольдық және Афанасий дін нышандарында және мазмұндалған. Тридент пен Алғашқы Ватикан соборларының заңдылық жиынтықтарында толық айтылған. Жалпы доктринасы «Католик шіркеуінің катехизисы» атты декретте мазмұндалған. Католик шіркеуі Иса Мәсихты құдай мұрагері деп, ал Иса Мәсіхтің құрған шіркеуі бір шынайы дін деп үйретеді және Рим Папасы жалғыз елшісі болып табылады. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.vatican.va Официальный сайт Ватикана] * [https://www.vaticannews.va/ru.html Мультимедийный новостной портал Святого Престола - град Ватикан] * [http://www.agnuz.info/tl_files/library/books/catechism/content.htm Катехизис Католической Церкви] * [http://katolik.ru/ Католические новости в России] * [http://www.catholic-hierarchy.org Организационная структура Католической Церкви] * [http://www.ecat.francis.ru/index.html Католическая энциклопедия] * [http://www.newadvent.org/cathen Католическая энциклопедия] * [http://http://credonews.org/ "Кредо" газета Римско-Католической Церкви Казахстана]
Сноубординг

Сноубординг — олимпиядалық спорт түрі. U-тәрізді хафпайптарда немесе қарлы бөктер бойымен ылдиға қарай шапшаң сырғанаудан тұрады. Сайыстың мақсаты *Сноубордистер не арнайы құрастырылған хафпайпта, не қарлы тау бөктерінде жарысады. *Хайфпайппен жарысқа қатысушылар мақсаты - бес төрешінің алдында акробатикалық айла-тәсілдерді орындаған уақытта өз тақтайында қалу. * Төрешілердің үшеуі айла-тәсілдерді бағалайды, ал қалған екеуі бірден онға дейін жалпы жаттығулар үшін бағалар қояды. * Әрбір сноубордиске оның төрешілерді таңқалдырып үлгеруі және ұпай жинау үшін екі түсу мүмкіндігі беріледі. * Сноубордкросс және слаломда мәре сызығын бірінші болып кесетін не мәреге ең аз уақытта келетін спортшы ұтады. * Сноубордкроста жарысқа қатысушыларға бірін-бірі итеруге немесе қарсыластарды трассадан итеріп жіберуге тыйым салынады. * Алып слаломда сайыстар жүріп өтулерге бөлінген. Бірінші жүріп өтуде құлайтын, қақпаларды өткізіп алатын немесе мәреге жете алмайтын ойыншылар айыптық уақыт алады. Қажетті мәлімет Хафпайп қардан қазып алынған U-тәрізді рампаны білдіреді. Жарыстарда сноубордистер хафпайпты оның барлық ұзындығы бойынша пайдалануға тырысады. Су өткізбейтін кең киімге қоса спортшылар көздерін қарықтыратын ақ қардан қорғау үшін қорғаныш көзілдіріктерін киеді.
Константин Георгиевич Зырянов

Константин Георгиұлы Зырянов (5 қазан 1977 жыл, Пермь) — жартылай қорғаныс шебіндегі орыс ойыншысы. Қазіргі таңда ойыншы мансабын аяқтап, "Зенит-2" футбол клубының бапкері қызметін атқарады. Клубтық мансабы Пермьдық футбол мектебінің шәкірті. Константинның бірінші бапкері — В. Ладейщиков. Кәсіби мансабындағы алғашқы командасы "Амкар". Ол команданың сапында Константин 171 ойын өткізіп 48 гол соққан. "Амкар" командасының сапында Константин 1994 — 2000 жылдар аралығында өнер көрсеткен. 2000 жылы Константин Зырянов "Торпедо" футбол клубына ауысады. Ол команданың сапында 164 ойын өткізіп 9 гол соғады. 2007 жылы "Зенит" футбол клубына ауысады. Зырянов командаға келісімен Ресей лигасының чемпионы және Суперкубоктың иегері атанады. Константин Зырянов "Зенит" сапында ойнап 2008 жылы УЕФА кубогыны қол жеткізеді. Ол кубокты ұту үшін "Зенит" ақтық кезеңде Менчестермен кездесіп, Зыряновтың голы арқасында жеңіске жетті. Бұл жеңісетен кейін бір-екі аптадан соң "Зенит" УЕФА Суперкубогында жеңір алады. 2010 жылы Константин қайтадан Ресей чемпионы аттанады. 2011 жылы Ресей Суперкубогын жеңіп алады. 2012 жылы үш дүркін Ресей чемпионы аттанады. 2014 жылы "Зенит" футбол командасы Константин Зыряновқа ойыншы мансабын аяқтап бапкер болуға шақырады, бірақ Зырянов ол шақырудан бастартады. Жетістіктері Командалық * Ресей чемпиондар: 2007, 2010, 2011/2012 * Ресей чемпионатының күміс жүлдегерлері: 2012/2013, 2013/2014 * Ресей чемпионатының қола жүлдегерлері: 2009 * Ресей Кубогының иегерлері: 2009/10 * Ресей СуперКубогының иегерлері: 2008, 2011 * УЕФА Кубогының иегерлері: 2007/2008 * УЕФА СуперКубогының иегерлері: 2008 * ЕУРО-2008 чемпионатының қола жүлдегерлері: 2008 Дереккөздер
Василий Владимирович Березуцкий

Василий Владимирович Березуцкий (20 маусым 1982, Мәскеу, КСРО) — рересйлік футболшы, қорғаушы. Мансабы Василий өзінің мансабын 17 жысанда 1999 жылы "Торпедо-ЗИЛ" командасында бастады. 2001 жылы Березуцкий "ЦСКА" сапынна ауысады. Ол командада өзінің алғашқы ойынын 17 шілде 2002 жылы самаралық "Крылья Советов" клубына қарсы өткізеді. Василий Березуцкийдың егізі Алексей Березуцкийда "ЦСКА" сапында өнер көрсетеді. Василий 10 жыл бойы бір командада ойнап үлкен тәжірбе алды. Сол тәжірибесі арқылы ол Ресейдің ұлттық құрамасында өнер көрсетеді. Василий ЕВРО-2008 және 2014 жылғы өткен Әлем чемпинатына қатысты. 2014 Әлем чемпионатында Василий команда капитаны болды. Отбасы 2009 жылы Василий Ольга атты қызға үйленеді. 2010 жылы Василийдың Владимир атты баласы туылады. Жетістіктері * Ресей чемпиондары:2003, 2005, 2006, 2012/2013, 2013/2014. * Ресей чемпионатының күміс жүлдегерлері: 2004, 2008, 2010. * Ресей чемпионатының қола жүлдегерлері:2007, 2011/2012. * Ресей Кубогының иегерлері: 2001/02, 2004/2005, 2005/2006, 2007/2008, 2008/2009, 2010/2011, 2012/2013 * Ресей СуперКубогының иегерлері:2004, 2006, 2007, 2009, 2013, 2014. * УЕФА Кубогының иегерлері:2004/2005 * ЕВРО-2008 чемпионатының қола жүлдегерлері:2008 Дереккөздер
Юрий Анатольевич Красножан

Юрий Анатолийұлы Красножан (7 маусым 1963 жыл, Нальчик) — қорғаныс және жартылай қорғаныс шебіндегі КСРО-ның және Ресейдің ойыншысы. Қазақстан Ұлттық футбол құрамасының 2014-15 жылдардағы бас бапкері. Ойыншы мансабы 1980 жылдың бірінші жартысында Нальчиктің "Спартак" футбол клубында өнер көрсеті. Өзінің төрт жылын Қабарда-балқар клубында өткізді. Ол клубтың атынан Юрий 76 ойынға қатысып бір ғана гол соқты. Юрий Красножан тек футбол ғана ойнап қоймай сабақты да жақсы оқыған. 1985 жылы Красножан КБГУ-ды жоғарғы біліммен бітіреді. Оқуын бітіріп өзінің қаласында жалпы ортақ мектепде дене шынықтыру пәнінің мұғалімі болады. Бапкер мансабы Юрий Красножанның ең бірінші бапкерлік еткен командасы "Эталон" деп аталады, кейіннен команданың есімі "Автозапчасти" болып ауысады. Ол команда да Юрий үш жыл бапкерлік етеді. Үш жылдан соң Юрий қайтадан оқуға барады, ол жоғарғы бапкерлік ету мектебіне барып бір жыл оқиды. Бір жыл оқып болған соң жеке бапкерлік ету лицензиясын алады. Спартак (Нальчик) 2005 жылы Юрий "Спартак" футбол клубына келеді. Ол уақытта нальчиктік клубтың қаражаты төменгі деңгейде болады. Жаңа ойыншылар мен қажетті құрал жабдықтар алуға ақша болмайды. Оған қарамастан Юрий бар ойыншыларды жаттықтырып үлкен жетістіктерге жетеді. 2006 жылы Юрий Красножан Total Football журналының шешімі бойынша ең үздік жаттықтырушы деген атқа ие болады. Анжи 2011 жылы 27 желтоқсан күні Юрий Красножан "Анжи" футбол клубының басбапкері болып тағайындалады. 2012 жылдың 13 қаңтарында Юрий өзінің қалауымен бапкерліктен бас тартады. Кубань 2012 жылдың 6 тамызында Юрий краснодарлық "Кубань" футбол клубының бас бапкері болып тағайындалады. 2013 жылдың 4 ақпанында клубтың бас директорлары Юрий Красножанды жұмыстан шығарамыз деп хабарлайды. Сонымен 8 ақпан күні Юрий Красножан бас бапкерліктен айырылады. Қазақстан ұлттық құрамасы 7 қаңтар 2014 жылы Юрий Красножан Қазақстан ұлттық құрамасымен келісім шартқа тұрды. Бірақ ЕУРО-2016 турниріндегі сәтсіздіктен соң 2015 жылдың соңында қызметтен босады. Дереккөздер
Денис Алексеевич Колодин

Денис Алексейұлы Колодин (11 қаңтар 1982 жыл, Камышин, Волгоград облысы) — қорғаныс шебіндегі орыс ойыншысы. Ресей чемпионатының үшінші орын иегері (2004, 2008). Сонымен қатар Денис Еуропа чемпионатының қола жүлдегері (2008). Британдық Daily Mail атты журнал бойынша, ең үздік Ресей ойыншылары қатарында Денис екінші орында тұр. Карьерасы Денис өзінің кәсіби мансабын волгоградтық "Олимпий" футбол клубында бастаған. Ол клубтан соң Денис "Уралан" клубына ауысты. 2004 жылы самаралық "Крылья Советов" клубында өнер көрсеті. Ол командада Денис үздік ойын өнерін көрсетіп, біршама жанкүйерлердің жүрегінен орын алды. Сонымен қатар Денис Колодин "Крылья Советовте" ойнап бірінші рет Ресейдің ұлттық құрамасына шақырылды. 2005 жылы "Крылья Советов" командасы ақшадан қиналып Денисты мәскеулік "Динамо" клубына сатады. 2005 бастап 2010 жылға дейін Денис "Динамо" клубының негізгі сапында өнер көрсетеді. 2011/12 маусымында "Динамо" Денисты "Локомотив" командасына жалға береді. 6 шілде күні 2013 жылы Денис нижненовгородтық "Волга" футбол клубына ауысады. Жетістіктері Командалық * Ресей кубогының финалисі: 2004 * Еуропа чемпионатының қола жүлдегері; 2008 Жеке * Ресей чемпионатындағы үздік 33 (4): № 1 — 2006, 2008; № 2 — 2007; № 3 — 2009. Дереккөздер Сілтемелер *[https://www.footballdatabase.eu/en/player/details/10505 Профилі]
Роман Николаевич Широков

Роман Николаевич Широков (6 шілде 1981, Дедовск, Мәскеу облысы) — ресей футболшысы, қорғаушы. 2008, 2012, 2016 жылдары Еуропа чемпионатына қатысқан. Клубтық мансабы ЦСКА футбол клубының шәкірті. 1998-2001 жылдары Роман ЦСКА-2 деген команданың сапында өнер көрсетті. 2007 жылы Роман өзінің үздік ойын өнерін тек бірнеше рет қана көрсете алды. Роман Широков 7 жыл ішінде 6 команда ауыстырды. "Химки" футбол командасы маусым соңында 9 орында тұрғанымен, Роман ол команда да ойнап үздік ойын өнерін көрсете алды. Соның арқасында Ресей ұлттық құрамасының басбапкері Гус Хиддинк Романды ұлттық құрамаға шақырды. "Спартак" 2014 жылдың 18 шілдесінде Роман Широков мәскеулік "Спартак" клубымен 2+1 шартымен келісімге тұрады. Жаңа командада Роман 9 нөмірді тандады, себебі ол нөмірдің астында Пятницкий және Титов атты атақты ойыншылар ойнаған. 2014 жылдың 26-шы қазанында Роман Широков өзінің "Спартак" сапында алғашқы ойынын мәскеулік "Локомотив" командасына қарсы өткізеді, ол ойынға Роман тек екінші тайымда кіріп, бірден гол соғады. Ұлттық мансабы Роман Широков өзінің ұлттық құрамадығы ең алғашқы ойынын 2008 жылы 26 наурызда Румыния ұлттық құрамасына қарсы өткізеді. 2008 жылдан соң Роман ұлттық құрамада көрінбейді. Ұлттық құрамаға Роман Широков тек 2010 жылы Болгария ұлттық құрамасына қарсы ойында шақырылады. Ол ойында Роман ұлттық құрама сапында ойнап өзінің ең алғашқы голын соғады. ЕВРО-2012 чемпионатында Роман Широков топтық кезеңнін үш ойынынада негізгі сапта ойынап қатысады. Ол чемпионатта Широков Перт Чехтың қақпасына гол соғып өз командасына жеңіс алып келеді. Ресейліктердің ол жеңісіне қарамастан олар топтық кезеңнен өте алмайды, себебі олар шешуші ойында гректерден (1-0) жеңіліс табады. 2013 жылы 25 наурызда Бразилиямен өткен ойында Роман Широков капитан болып шығады. Роман одан кейіге екі ойынға да капитандық атпен шығады. Роман Широков 2014 жылда өтетін Әлем Чемпионатының барлық 10 іріктеу кезеңіне қатысады. Іріктеу кезеңінен сүрінбей өтіп Ресейліктер 2014 жылдың Әлем Чемпионатына қатысады. Роман ол ойындарға дайындалғанымен өзінің жарақатының кесірінен ол Әлем чемпионатына қатыса алмайды. Дереккөздер
Соғыс өнері (Сұн зы)

«Соғыс өнері» Сунь Цзы (қытайша: 孫子兵法|孙子兵法, дәлме-дәл аударма&nbsp;— «Сунь ұстазының соғыс заңдылықтары туралы ілім бұлағы»; басқа атауы: «Сунь ұстаздың соғыс өнері туралы трактаты»)&nbsp;— Ежелгі Қытайдың ең белгілі трактаты. Трактат Қытайдың әскери стратегиясына және саясатына арналған. 13 тараудан тұратын еңбек көптеген жылдарға «әскери философиясының мектебі» болып табылды (бинт-зця). Трактатты өз әрекеттерінде ұлы қолбасшылар: Такэда Сингэн, Во Нгуен Зиап қолданған. Трактаттың негізгі баптары АҚШ-тың әскеріндегі жауынгерлерді оқытуында қолданылады. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://militera.lib.ru/science/sun-tszy/index.html Соғыс өнері] * [http://chugreev.ru/st-sun-czi.html «"Сунь-Цзыдың соғыс өнері" трактаты»]
ВМХ

Велосипед мотокроссы, веломотокросс немесе BMX (, «велосипедтік мотокросс») — велосипед спортының бір саласы. Бұл спорт түріне BMX велосипед типін қолданады. Алғашқы ВМХ-велосипед батпақты жолдардағы жолсыз жарыстар үшін 1960 жылы құрастырылған болатын. Бүгінгі күні ВМХ трек-рэйсинг Олимпиадалық спорт түрі болып саналады, ал фристайл қалалық жарыстарда сайысқа түседі. Сайыстың мақсаты * Трек рэйсингте мәре сызығын бірінші болып кесіп өтетін жарысушы жеңеді. * Жарыс, әдетте, біліктілікті бағалау жарыстар топтамасынан тұрады. Ең үздік жарысушылар содан соң райд-оф топтамасында жарысады. Осының бәрі жарыс жеңімпазы анықталатын үлкен мәремен аяқталады. * Трекке арналған велосипедтер белгілі бір өлшемдерге сәйкес болуға тиіс, мысалы, олардың нөмірлік белгілері болады, ал тізбекті ауыстырғыш қоршаулары болмайды. * Веложарысушылармен сөйлесу үшін жалаушылар пайдаланылады. Жасыл жалау тректе кедергіледің жоқтығын және жарыстың жалғастыратырылатынын білдіреді. Сары жалау бағдардың бос емес екенін білдіреді. Қызыл жалау бұд жарысушыға тоқтауға және сөреге қайтуға берілетін белгі. * Фристайл жарыстарда ең жоғары балл жинаған веложарысушы ұтады. Фристайл Айла-тәсілдер жасалатын ВМХ жарыстар фрисайл (еркін мәнер) деп аталады. Олар қалалық ортада вер-рампалар (қысқ. тік рампа) деп аталатын, не жазық бетте (фаэтлэнд) арнайы құрастырылған рампаларда өтеді. Жарысушылардың өнерлерін қазылар алқасы бағалайды. Оларға шеберліктері және орындаған айла-тәсілдерінің күрделілігі үшін ұпайлар қояды. Дереккөздер
Нетбол

Нетбол - баскетболдан шыққан спорттың шапшаң түрі. Нетболшылар қарсыластарынан озып кету үшін және ұпайлар жинау үшін жүгіреді, қағып алады және допты береді. Ұпай жинау Ойын орталық шеңбердң басталады: бір ойыншы өзінің командаласына доппен пас береді. Ойыншылар доп гол салу аймағына апаруға тырысады. Сонан соң шабуылдаушы тарап допты себетке салып, ұпай жинауға кіріседі. Алаң бойымен қозғала отырып Нетболшылар өздерінің ойын позицясын білдіретін белгілемелер тағады. Позициялар мынадай болады: Мерген, Шабуылшы, Бүйірлік шабуылшы, Орталық ойыншы, Бүйірлік қорғаушы, Қорғаушы және қақпашы. Орталық ойыншы екі қақпа шебінің үштен бірінде және қақпасы шебінде ойнай алады. Пайдаланылған әдебиет
Қызыл үйдегі түс

Қызыл үйдегі түс (қытайша: 紅樓夢|红楼梦 - „хунлоумэн“) - қытай тіліндегі төрт классикалық романдар ішіндегі ең танымал романы. Алғашқы 80 тарауы Цао Сюэциньмен жазылып жарыққа «Тас туралы жазбахаттар» (қытайша: 石頭記) атымен 1763 жылы автордың қайтыс болар алдында жарық көрген. Отыз жыл өткен соң, яғни 1791 жылы, Гао E баспагері өз көмекшісімен бірге тағы қырық тарауымен романды толықтырып, сонымен сюжетті аяқтаған. Зерттеушілер осы күнге дейін Гао Е-нің бастапқы авторлық ойын қаншалықты дарытқанына күмәнданады. Романның мазмұны «Қызыл үйдегі түс» - Цзя отбасының ұрпақтарының үш буыны туралы жан-жақты хикая. Басқа бұрынғы қытай романдар қарағанда, «Қызыл үйдегі түс» романында нақты сюжет және жүйелі композиция құрамын пайдаланылады. Романға Қытайдың өзінде „әдепсіздік үшін“ бірнеше рет тыйым салынған.. Дереккөздер
Спринт (жеңіл атлетика)

Спринт - қысқа арақашықтық бойынша жарыс. Жеңіл атлетика, велоспорт, биатлон, жүзу, шаңғы жарыс сияқты спорт түрлерінде қолданылады. Спринт жарыстарына 60, 100, 200 және 400 метрге жүгіру, сол сияқты кедергілі жүгіріс кіреді. Кедергі арқылы жүгіру Көптеген Жүгіру сайыстары тегіс жерде өткенімен, кедергі арқылы жүгірісте атлеттер мәре сызығына қарай қақпа деген атаумен белгілі кедергілер арқылы жүгіреді. Ер адамдар кедергі арқылы 110 және 400 метрге жүгірдеі. Ал әйелдер кедергілі жүгірісті 100 және 400 метрден өтеді. Желаяқтардың мақсаты-кедергіден неғұрлым жеңіл өту үшін жүгірістің жұмсақ стилін сақау. Спортшылар әрбір кедергіден бір аяғымен өту үшін әдетте өздерінің қадамдарын белгілі бір тәртіпте қалыптастырады. Қажетті мәлімет Ашық тректің шеңбері 400 мер және алты немесе сегіз жолы болады. Атлеттердің эстафеталарда 400,200 және 4х100 жүгіргенде шахматты мәре блогы болады, ал 100 метрге жүгіретін спринтерлер бір сызықтан старт алады. Тректің бетіне әдетте резеңке төселеді, сондықтан да атлеттер үйкелісті арттыратын кедір-бұдыр табанды аяқкиім киеді. Дереккөздер
Гэндзи туралы аңыз

«Гэндзи туралы аңыз» (, Гэндзи-моногатари) —11 ғасырдың алғашқы жылдарында, Хэйан әулетінің кезеңінде жазылған жапондық классикалық әдебиетінің шедеврі болып табылады. Роман авторлығы императрица Сёсинің сарайындағы нөкер әйелі Мурасаки Сикибу жазған деп есептеледі. Сол кездегі әлемдегі бірінші психологиялық роман Хэйан әулетінің ішінде жоғары нөкейрлердің хал-жағдайын, тұрмысын бірыңғай бейнесін суреттейді. Ағылшын тіліне «Гэндзи туралы аңыз» бірінші рет жартылай аударма болып 1976 жылы Артур Валеймен аударылған. Дереккөздер
Үнді өзені

Үнді (жоғарғы жағында Синги (Шицюаньхэ), Сенгге-Дзангбо, Sênggê Zangbo, Yìndù Hé, , Sindh, , Sindhu, ) — Оңтүстік Азиядағы ең ірі өзен, Қытайдағы Гималай және солтүстік-батыс Үндістан мен Пәкістан аумақтары арқылы ағады. Бастауы Тибет үстіртінде, сағасы - солтүстік Арабия теңіздің, Карачи қаласының маңында орналасқан. Үнді өзенінің ұзындығы - 3180 км, бассейнінің ауданы - 960.800 км² Сыртқы сілтемелер * [http://www.worldwildlife.org/wildworld/profiles/g200/g156.html WWF Global 200 Ecoregions — Indus River Delta]
Калькутта

Калькутта (2001 жылдан бастап ресми атауы — Колката) (, ; ) — Үндістанның шығысында, Ганга өзенінің сағасында орналасқан ірі қала. Батыс Бенгалия штатының астанасы, Үндістандағы аумағынан екінші болып саналатын (Мумбаидан кейін), ал тұрғын санынан төртінші (Мумбаи, Дели және Бангалордан кейін) болып саналатын қала. 2011 жылдың мәліметі бойынша, халық саны 4 486 679 тұрғын, шоғырлануы — 14 112 536 (3-е место среди городских агломераций Индии). 1911 жылға дейін Британдық Үндістан кезінде Калькутта астана болған. Қазіргі заманда қала - ірі білім, ғылыми, мәдениет және саяси орталығы. Халқы 2011 жылғы санақ бойынша қала шекарасында 4 486 679 адам тіркелген. 10 жыл ішінде қала халқының саны 1,88%-ға кеміген. Калькуттадағы 1000 ер адамға шаққанда 899 әйел адам сәйкес келеді. 2011 жылы қала агломерациясында 14 112 536 адам болған. Халықтың басым бөлігін бенгалдықтар құрайды. Олардан бөлек қытайлықтар, тамилдер, непалдықтар, ассамдықтар, гректер, армяндар, парсылар, тибеттіктер және тағы басқа этникалықтар топтарды кездестіруге болады. XX ғасыр кезінде армяндардың, гректердің, еврейлердің саны біршама төмендеді. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.ess.co.at/GAIA/CASES/IND/CAL/CALmain.html Not the City of Joy] * [http://www.calcuttaweb.com Calcuttaweb.com] — Lots of information about Calcutta * [http://www.calcuttaweb.com/history.shtml History of Calcutta on calcuttaweb.com] * [http://www.bengalweb.com/hist/histframe.html History of West Bengal and Calcutta] — Bengalweb.com’s effort to compile historical information with photographs * [http://oldsite.library.upenn.edu/etext/sasia/calcutta1947/ A fantastic collection- Calcutta 1945: An American Military Photograph Album] * [http://www.flickr.com/groups/kolkata/ more Calcutta photos] * [http://www.india-picture.net/calcutta Calcutta photos] * [http://cityofpalaces.tripod.com Calcutta: City of Palaces] * [http://www.mohunbaganclub.com National Club of India, Situated at Kolkata] * [http://news.bbc.co.uk/2/hi/programmes/from_our_own_correspondent/881148.stm BBC story about Calcutta’s revival]
Телевизиялық таратқыш түтік

Телевизиялық таратқыш түтік - оптикалық кескінді электрлік телевизиялық сигналға өзгертуге арналған электронды сәулелік түтік. Өзгерту принципіне сәйкес телевизиялық таратқыш түтік электр зарядтарын жинақтауыш және оны жинақтамайтын (диссектор) түрлерге ажыратылады. Электр зарядтарын жинақтауыш телевизиялық таратқыш түтіктер фотоэмиссиялы (иконоскоп, ортикон), екінші ретті электронды (супериконоскоп, суперортикон), фото өткізгішті (видикон) ж.т.б. жинақтауышы бар түтіктерге топталады. Дереккөздер
Үлгенбай

Үлгенбай - қазақтың белгілі әнші - композиторы, ақын. ХІХ ғасырдың 30-90 жылдары өмір сүрген. Прогресшіл көзқарастағы ақын өзінің әндерінде халқына деген сүйіспеншілігін айқын көрсетіп, оның тағдырын, болашағын жырлады. Қайғы мен қасірет шеккен қазақ халқына ертең бақытты, шаттық өмірге, қуанышты күндерге жетесіңдер деп үн қатты. Орыстың этнографы Александр Ивановский "Русские ведомости" газетінде жарияланған "Қырғыз (қазақ) әншісі Үлгенбайдың қазасы" деген мақаласында оның асқақ дауысты әншілігін, өнерін аса жоғары бағалаған. Дереккөздер
Эдуардо Фрей Монтальва

Фрей Монтальва (16 қаңтар, 1911 - 22 қаңтар, 1982)- Чилидің мемлекеттік және саяси қайраткері. 1949-3 жылдары сенатор болды. 1957 жылы Ұлттық фаланга партиясы мен Социал-христиан партиясы Христиандық-демократиялық партия болып біріктірілгеннен кейін, Фрей Монтальва оның басшысы болды. 1964-70 жылдары Фрей Монтальва елдің президенті болып саналды. Фрей Монтальваның үкіметі 1964 жылы қарашада КСРО-мен дипломатикалық қатынасты қалпына келтірді. Халық бірлігі солшыл күштері президент сайлауында жеңгеннен кейін , Фрей Монтальва Х.Д.П.-нің оң қанатын басқарып, С.Альенденің үкіметіне қарсы шықты. Дереккөздер
Огюстен Жан Френель

Френель Огюстен Жан (1788-1827) - француз физигі, Париж Fылым Академиясының мүшесі. Ол жарықтың толқындық табиғаты жөніндегі болжамға сүйене отырып жарықтың интерференциясы мен дифракциясының теориясын жасады, жарықтың поляризациясы мен қосарланып сынуын зерттеді, жарық тербелістернің көлденең көлденең тербеліс екендігін дәлелдеді. Френель жарықтың толқындық теориясының негізінде екі мөлдір орта шекарасының бетінен сынған дарықтың интенсивтілігн анықтайтын формуланы қорытып шығарды. Оның негізгі ғылыми еңбектері 1815-22 жылдары орындалды. Ферель Френель айнасы мен Френель линзасын құрастырды. Френель қазіргі толқындық оптиканың негізін салды. Гюйгенс принципін, екінші реттік толқындар идеясымен толықтыра отырып, ол дифракцияның сандық теориясын құрды. Осы принцип негізінде Френель геометриялық оптика заңдарын атап айтқанда, жарықтың біртекті ортада түзу сызықты таралу сипатын түсіндірді. Ол толқын бетінің зоналарға бөлінуіне негізделген дифракциялық көріністі есептеудің жуық методың жасап шығарған. Жарық толқындарының көлденендігін алғаш Френнель дәлелдеді. Френель теориясы Дифракцияны зерттеу Френель еңбектерімен тиянақталды. Френель тәжірибе кезінде дифракцияның түрлі жағдайларын мұқият зерттеп қана қойған жоқ, дифракцияның сандық теориясын да жасады, ол теория, жарық әйтеуір бір бөгетті орап өткен кезде пайда болатын, дифракциялық көріністі есептеуге мүмкіндік берді. Ол тағы алғаш рет толқындық теория тұрғысынан жарықтың біртекті ортада түзу сызықпен таралуына анық түсінік берді. Френель бұл табыстарға, Гюйгенс принципін екінші реттік толқындардың интерференция идеясымен біріктіріп барып, жеткен болатын. Френель идеясы бойынша кез келген уақыт мезетіндегі толқындық бет дегеніміз айналып өтетін екінші реттік толқындардың жай ғана өзі емес, олардың интерференцияларының нәтижесі(Гюйгенс-Френель принципі). Кеңістіктің кез келген нүктесіндегі жарық толқынының амплитудасын есептеп шығару үшін жарық көзін ойша тұйық бетпен қоршау керек. Осы бетке орналасқан екінші реттік жарық көздерінің толқындар интерференциясы кеңістіктің қарастырылып отырған нүктесіндегі апмлитуданы анықтайды. Дереккөздер
Рабат (қоныс)

Рабат, IV-VII ғғ. Маяқұм ауылының оңтүстік-шығысында, 6,5 км жерде орналасқан. Географиялық координаттары 42T 427994 UTM 4742123. 1970 жылы Отырар археологиялық экспедициясы (К. А. Ақышев Кемел) зерттеген. Тікбұрышты, жоғарғы жағы жайдақ, бұрыштары дүние тараптарына қараған төбе. Көлемі: оңтүстік-батысы мен солтүстік-шығыс 80 м, биіктігі 8 м. Ені 50 м алаң батыс жағынан жапсарласады. Төбенің жайдақ бетінің көлемі 30x25 м. Керамикадан құмыра тектес алмұрт тәрізді бүйірлі ыдыстар сынығы бар. Суағары бар ернеулер кездеседі. Кейінгі материалдардан бай ою-өрнекті қақпақтар бар. Ашық түсті ангобпен көмкеру, бедерлі штамп және кертпе оюмен әшекейленген. Дереккөздер
Ағаш (материал)

Ағаш — адамның мыңдаған жылдардан бері отын үшін және құрылыс материалы ретінде қолданған шикізаты. Отын алу мен құрылыстан басқа мақсаттарда: еңбек және музыка аспаптарын, қару, жиһаз, өнер туындыларын, қағаз және т.б. құралдар жасау үшін қолданады. Ағаш материалын талдардың діңінен немесе жаңқасынан, кейде талшықтарынан алады. Ағаштың ең бастапқы қасиеттері: * механикалық қасиеттеріне: ** беріктігі, ** қаттылығы, ** деформациялық тұтқырлығы, ** өнімділігі, ** техникалық сипаттамалары, ** тіркеме серпімділігін сақтау жатады. * физикалық қасиеттеріне: ** сырт көрінісі (құрылымдылығы, жылтырлығы, кескіндемесі), ** ылғалдығы (қондырылуы, су сіңіру, гигроскопиялығы, тығыздығы), ** жылу өткізгіштігі, ** дыбыс өткізгіштігі, ** электр қасиеттері (диэлектрлік қасиеттері, электрөткізгіштігі, диэлектрлік күші) жатады. Галерея Сыртқы сілтемелер
Әділқайыр Паңгерейұлы Жантасов

Әділқайыр Паңгерейұлы Жантасов (1958 ж., Индер ауданы, Индербор к.) — суретші. Қазақстан суретшілер одағының мүшесі (1992). Алматы көркемсурет училищесін (1981), Алматы мемлекеттік театр көркемсурет институтын (1986) бітірген. Бірнеше портреттік туындылардың («Мұрат Мөңкеұлы», «Шоқан Бейбарыс» т. б.), картиналардың («Исатай—Махамбет», «Қансонар» т. б.) авторы. Атыраудағы Кіші өнер академиясында ұстаздық етеді. 1993 жылы Атырау қаласының гербін жасаған. 2004 жылдан бері ҚР Дизайнерлер одағының мүшесі. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://azh.kz/kz/news/view/6208 Нағыз суретші әрдайым еңбекқор келеді]
Үй шошқасы

Үй шошқасы &nbsp;- жұптұяқтылардың ең ірі түрі, Жабайы шошқа түршесі. Адам шошқаларды 7000 жыл бұрын қолға үйреткен деген болжам бар (кейбір зерттеулерге сәйкес - әлдеқайда бұрын). Таралуы Үй шошқасы Батыс елдерінде, Шығыс Азия және Океанияда кең таратылады. Солтүстік Америка, Австралия және Жаңа Зеландияда үй шошқаның жабайыланған түрі - рейзорбектер кездеседі. Биологиялық сипаттамасы Олардың дене тұрқы 0,9-1,8 метрге дейін болады, ересек дарасының салмағы 50-150 кг-ға жетеді. Басқа ой елегінен тұяқты, жиі қоректілер болып табылады, оның бабамыз ретінде талғамсыз тамақтанады отандық шошқа, жабайы қабан салыстырғанда. Шошқа, ең алдымен, ет өндірісі үшін өсіріледі. 2005 жылы шошқа еті әлемдік өндірісі 97,2 миллион тоннаны (АҚШ Ауыл шаруашылығы департаментінің деректері бойынша) құрады. Соңғы кезде шошқаның декоративті түрі - бойы кішкентай шошқа (minipigi) үйдің жануарлары ретінде қолда ұсталатын болған. Францияда, арнайы оқытылған шошқа трюфели іздеді. Дереккөздер
Бүкіләлемдік сәлемдесу күні

Бүкіләлемдік сәлемдесу күні - 1973 жылдан аталып өтеді. Бұл күнді өткізу идеясын Американың Небраска штатында тұратын ағайынды Майкл мен Брайан Маккормак «қырғиқабақ соғыс» өршіп тұрған кезде, халықаралық текетіресті күшейтуге қарсылық пен наразылық белгісі ретінде қабылдайды. «Қарапайым да тиімді амал табу қажет», - деп шешкен жігіттер ақжарқын көңілмен әлемнің түпкір-түпкіріне сәлем хаттар жөнелтеді. Олар бүкіл әлемде бейбітшілік орнатып, сол үшін жұрттың бәрін күреске шақыру идеяларын ешкімге тықпаламайды. Тек қана өздерінің сәлемдерін алғандар тағы біреулерге түзу сәлем берсе болғаны. Идея қолдау табады. Содан бастап жыл сайын 21 қарашада Бүкіләлемдік сәлемдесу, қуанышты сезімдер мен көтеріңкі көңіл-күйлер күні атап өтіледі.