Аризона

Аризона (, (; ; ) — Америка Құрама Штаттарының 48- штаты. Елдің оңтүстік-батысында орналасқан. Ютмен, Колорадо және Нью-Мексикомен бірге «төрт бұрыш штаттары» санына кіреді . Штаттың астанасы және ірі қаласы — Финикс (Phoenix). Население штата в 2011 жылғы жағдаймен штаттың халқы 6 482 505 тұрғын — бұл көрсеткішпен Аризона АҚШ-та 16-орында. Аризонаның климаты қысы ерекше жұмсақ және жылдың жазғы уақытында жоғары температуралы. Халқы АҚШ халық санағы бюросының дерегі бойынша 2011 жылдың 1 маусымында Аризона халқы 6 482 505 адам; 2010 жылғы санақпен салыстырғанда 1,42 %-ке өскен.. Финикс метрополисінің халық саны 1991 ден 2001 жылға дейін 45,3 % өскен, Аризона 90-жылдарда халықы ең жоғары өскен екінші штат болып саналды (Невада штаты бірінші болды).. Қазіргі уақытта Финикса метрополисі халық саны 4,3 млн адамнан асқан. Аризонаның 58 %-ке жуық халқы 100 мың адамнан көп тұратын қалаларда өмір сүреді (елдің барлық штаттарының арасындағы ең жоғарғы көрсеткіш). 2010 жылғы санақ бойынша штаттың нәсілдік үлесі келесідей: ақ нәсіл (73 %), афроамерикандықтар (4,1 %), байырғы америкалықтар (4,6 %), азиялықтар (2,8 %), гавайлықтар және мұхиттық аралдардың байырғы халықтары (0,2 %), басқа нәсіл өкілдері (11,9 %), екі және одан көп нәсілділер немесе аралас нәсілдер — мулаттар, метистер (3,4 %). 2009 жылғы дерек бойынша Аризона халқының шығу тегі: мексикандықтар (27,4 %), немістер (16 %), ирландықтар (10,8 %), ағылшындар (10,1 %), итальяндар (4,6 %). Аризонада үндіс тілімен сөйлейтін адам саны бойынша барлық 48 континентальды штаттар арасында арасында ең көп штат болып есептеледі. 85 мыңға жуық адам навахо тіліде сөйлейді және 10,4 мың адам батыс-апач тілінде сөйлейді. Аризоналық Апач округында үндіс тілін сақтаушылар АҚШ бойынша ең көп шоғырланған 2010 жылы штатты құпия қоныстанушылар 7,9 % болды (екінші елдегі ең жоғары көрсеткіш). 2005—2007 жылдары штаттың халқының 72,1 % үйде тек қана ағылшынша; 21,7 % — испанша сөйлескен . Халық санының динамикасы: * 1950: 749 587 адам * 1960: 1 302 161 адам * 1970: 1 745 944 адам * 1980: 2 718 215 адам * 1990: 3 665 228 адам * 2000: 5 130 632 адам * 2010: 6 392 017 адам Халықтың дін тұтынушылар құрамы: * католиктер — 29 % * дінсіздер атейстер — 17 % * евангель христиандары — 10 % * баптисттер — 8 % * мормондар — 6 % * методисттер — 5 % * қалғаны — 25 % Аризонада 50 мыңға дейін орыстілді тұрғындар өмір сүреді. Географиясы ]] ]] ]] Аризона АҚШ-тың оңтүстік -батысында орналасқан, батысында Калифорниямен және Невадамен, солтүстігінде — Ютамен, солтүстік-шығысында — Колорадомен, шығысында — Нью-Мексико, оңтүстігінде — Мексикамен шекараласады. Штаттың территориясының аумағы 295 254 км² (елдің штаттарының ішінде 6-орында). Штат территориясының едәуір бөлігін тау, үстірт және шөл алып жатыр. Аризонада орасан зор сары қарағайлы массиві орналасқан. Штаттың солтүстігінде Колородо өзені және ондағы Үлкен каньон орналасқан. Юго-западную часть Аризоны оңтүстік-батыс жағында Сонара шөлі, Финикс, Тусон және Юма қалалары орналасқан. Графтықтары Аризона графтықтарға бөлінеді. 1983 жылы штат 15 графтықа бөлінген. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер Штаттың ресми үкімет вебсайты * [http://www.az.gov/ Official Website of the State of Arizona] Басқа дереккөздер * [http://www.loc.gov/rr/program/bib/states/arizona/index.html Arizona State Guide, from the Library of Congress] * [https://web.archive.org/web/20020819164839/http://www.bea.doc.gov/bea/regional/map/map.asp?po=AZ Arizona Regional Accounts Data] * [http://www.fedstats.gov/qf/states/04000.html Arizona Demographic Data from FedStats] * [http://www.azcommerce.com/SiteSel/Profiles/Community+Profile+Index.htm Community profiles] from Arizona Department of Commerce * [http://www.arizonaindicators.org/ Arizona Indicators, state's central resource for information on a wide range of topics] * [http://www.eia.gov/state/state-energy-profiles.cfm?sid=AZ Energy Data & Statistics for Arizona] * [http://wikis.ala.org/godort/index.php/Arizona Arizona State Databases] – Annotated list of searchable databases produced by Arizona state agencies and compiled by the Government Documents Roundtable of the American Library Association. * [http://www.lib.az.us/ Arizona State Library, Archives and Public Records] * [http://www.usgs.gov/state/state.asp?State=AZ USGS real-time, geographic, and other scientific resources of Arizona] * [http://www.ers.usda.gov/statefacts/az.htm Arizona State Facts] * [http://www.arizonaslist.com/ Arizona Classifieds] * [http://morrisoninstitute.asu.edu/ Morrison Institute for Public Policy, independent research and analysis center for Arizona public policy and issues] * Туризм ақпараттары * [http://www.arizonaguide.com/ Official Arizona Office of Tourism] * [http://www.azgfd.gov/ Arizona Game & Fish Department (Hunting, Boating & Fishing)] * [http://azstateparks.com/index.html Arizona State Parks] * [http://www.nps.gov/history/nr/travel/amsw/ American Southwest, a National Park Service Discover Our Shared Heritage Travel Itinerary] * [http://havasucityguide.com/ Lake Havasu Arizona's playground] * Arizona Open Directory Project DMOZ