kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Құралбай Өмірзақұлы Озғамбаев

Құралбай Өмірзақұлы Озғамбаев (1962 жылы 6 қыркүйекте Түркімен КСР Красноводск облысы Балқан ауданының Уфра кентінде туған) - мемлекеттік және мәдени қайраткер. Өмірбаяны *Алматы сәулет-құрылыс институтының өнеркәсіптік құрылыс факультетін (1986) инженер-құрылысшы мамандығы бойынша; Орталық Азия университетін (2004) заңгер мамандығы бойынша бітірген. *1979 жылдан - «Коммунистік жол» газеті редакциясының тілшісі (Шевченко). *1981 жылдан - Қазақстан ЛКЖО Маңғышлақ облыстық комитетінің нұсқаушысы. *1983 жылдан - «МаңғыстауМұнайГазҚұрылыс» тресі комсомол комитетінің хатшысы, 1986 жылдан - ҚБ аға инженері, шебері, жұмыстарды ендірушісі, бас инженері, инженер-диспетчері. *1991 жылдан - Маңғыстау облыстық мәдениет комитеті терағасының орынбасары. *1992 жылдан - «Құрдас» ШК; «Қуан» ШК; «Қурас» ШК директоры. *1995 жылдан - «Құрас» АТАҚ президенті (Ақтау). *1996 жылдан - «Құрал» ЖШС директоры (Алматы). *2002 жылдан - Маңғыстау облыстық Ішкі саясат департаменті ұйымдастыру белімінің бастығы. *2003 жылдан - Маңғыстау облыстық мәдениет басқармасы бастығының орынбасары. *Маңғыстау облысы бойынша Сайлауды бақылау женіндегі республикалық бірлестіктің терағасы (2003 жылдан). *2005 жылдан бері - «Маңғыстауреставрация» арнайы ғылыми-реставрациялық өндірістік шеберханасы» ЖШС директоры (Ақтау). Жеке өмірі *Ұлты - қазақ. Қазақ және орыс тілдерін біледі. «Нұр Отан» ХДП мүшесі (2002 жылдан). Діни көзқарасы - ислам. Хоббиі - фотография. *Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев, Қ.Е. Көшербаев. *Әкесі - Озғамбаев Өмірзақ, Маңғыстау облысының әкімі жанындағы Ақсақалдар кеңесінің төрағасы. *Үйленген. Жұбайы - Шағырова Айтжан Жаңбырбайқызы (1962 ж.т.), «Маңғыстаумұнайгаз» АҚ инженері. *¥лдары - Озғамбаев Жасұлан Құралбайұлы (1986 ж. т.), студент; Өмірзақ Еркебұлан Құралбайұлы (1992 ж. т.), студент; қызы - Өмірзақ Інжу Құралбайқызы (1994 ж. т.), оқушы. Еңбектері мен марапаттары *Тарих және мәдениет ескерткіштерін қорғау жөніндегі 22 мақаланың авторы. *ҚР Мәдениет және ақпарат министрлігінің (2008), Маңғыстау облысы әкімінің (2009) құрмет грамоталарымен марапатталған. *Мәдениет қайраткері (2009) Дереккөздер
Литостатикалық тепе-тендік

Литостатикалық тепе-тендік - жердің қатты денесінің немесе оның жекелеген бөліктерінің кез келген нақты нүктесіндегі қысым мөлшері осы нүктенің үстіңгі жағындағы минералдық массалардың салмағымен анықталуынан туындайтын сол Жер денесінің яки оның бөлігінің болмыс сипаты. Жер қойнауының нақтылы тереңціктеріндегі қысым мөлшері осы Литостатикалық тепе-тендік түсінігіне сәйкес есептеліп шығарылады. Литостатикалық тепе-тендік түсінігінің физикалық мәні — планетамызды гравитациялық сығымдау әсері оның әрбір нүктесінде соған сәйкесетін қысыммен теңдесіп отырады. Бұл түсінік қатты жердің болмыс-бітімі статикалық жағдайда, яғни онда тепе-теңдікті бұзатын процестер көрініс бермейді деп есептегенде ғана дұрыс екендігін мұқият ескерген жөн. Алайда біздің планетамыз көбінесе динамикалық жағдайда екендігі, яғни оның ішкі өңірінде талай-талай процестер болып жататындығы белгілі. Олай болса, планетаның ішкі өңірінде Литостатикалық тепе-тендік үнемі бұзылып отыратын болғаны, бұрынғы тепе-тендікті бұзып отыратын аталған процестер дами жаңа тепе-тендікті қалыптастыру бағытында жұзеге асады деп шамалау керек. Дереккөздер
Черкасск қорғаны көшесі (Алматы)

Көшеге ақгвардияшыларға қарсы 1918-1919 жылдары 12 село мен деревнядан құралған жергілікті халықтың қарсылық көрсеткен ірі ауданы, бекініс атауы (Алматы қаласы атқару комитетінің 29.11.1965 № 351 шешімі) берілген. Көше Жетісу, Медеу аудандарында орналасқан. Репин, Бөлтірік шешен, Шавров, Пестковский, Тәтібеков, Куратов, Янушкевич көшелерімен қиылысады. Бұрынғы атаулары: *а) Крепостная; *ә) Бахтинская көшелері. Көшенің ұзындығы - 1100 метр. Дереккөздер
Жәнібек тархан көшесі (Астана)

Жәнібек тархан көшесі Республика даңғылынан басталып, Александр Пушкин көшесінде аяқталады. Мәлік Ғабдуллин, Мәншүк Мәметова, Шолпан Иманбаева, Рақымжан Қошқарбаев, Шоқан Уәлиханов, Тараз, Асанқайғы, Бақтыораз Бейсекбаев, Ахмет Жұбанов көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 2320,4 м. Жәнібек Тархан Қошқарұлы (1693-1752) - қазақ халқының жоңғар шапқыншыларына қарсы азаттық күресінің қаһарманы. Абылай хан тұсында қол бастап, хан кеңесшілерінің бірі болған. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Владимир Сергеевич Ким

Владимир Сергеевич Ким (29 қазан 1960, Славянка, Оңтүстік Қазақстан облысы) — қазақстандық кәсіпкер және миллиардер. Қазақмыс президенті (2014-тен бастап). Forbes журналы бойынша бірнеше жыл қатарынан ең бай адамдар тізіміне еніп, 2024 жылы байлығы 3.6 млрд $ бағаланды. Байлығы Кимға Павлодардағы Бозшакөл мыс кен орны, Шығыс Қазақстан облысындағы Ақтоғай мыс кен орны мен үш жерасты шахтасы және Қырғызстандағы Бозымшақ алтын мыс кеніші кіретін KAZ Minerals-тың акционері және президенті. Bank RBK иесі. Марапаттары * «Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті Нұрсұлтан Назарбаев» ордені * Құрмет ордені * 1-дәрежелі Барыс ордені Дереккөздер
Жезді көшесі (Астана)

Бұрынғы атауы №31 көше. «Көктал» тұрғын алабы, Жезді көшесі Ұлытау көшесінен басталып, Қайнар көшесінде аяқталады. Тарбағатай көшесімен қиылысады. Ұзындығы - 473,6 м. Жезді - Сарысу алабындағы өзен. Қарағанды облысының Ұлытау ауданы жерінің үстімен ағып өтеді. Ұзындығы - 91 шақырым. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Көркем әдебиет стилі

Көркем әдебиет стилі - проза, поэзия, драматургия салаларында жазылған көркем шығармалардың стилі (тілі). Көркем әдебиет стиліне тән бірнеше ерекшеліктер бар. Солардың бірі - тіл байлығы. Көркем шығармаларда қолданылмайтын сөздер мен сөз тіркестері, фразеологизмдер аз. Кез келген шығарма тек қана авторлық баяндаудан ғана емес, кейіпкер тілінен де тұрады. Ал кейіпкерлер әр жастағы, әр мамандықтағы, әр дәрежедегі білімді адамдар болып келетіндігі белгілі. Сондықтан да көркем шығармада кәсіби сөздер де, жергілікті тіл ерекшеліктері де, жаргондық сөздер де ұшырасып отырады. Көркем әдебиет стилінің екінші ерекшілігі - оның көп стильді болып келетіндігі. Мұның мәнісі қай жанрда жазылған шығарма болса да, онда тіл арқылы қарым-қатынас құралдарының барлық түрінің қолданылуында, яғни ауызекі сөйлеу тіліне қоса, публицистикалық, ғылым, ресми стильдердің элементтері осы стильде әр түрлі ыңғайда ұшырасып отырады. Көркем әдебиет стилінің тағы бір ерекшілігі бұл стильде орындалатын еңбектердің басты міндеті эстетикалық тәрбие беретіндігімен тығыз байланысты болып келеді. Екінші сөзбен айтқанда, көркем шығармада сөздің эстетикалық қуаты, сөздің бейнелілігі алғашқы орынды алады. Сондықтан да троптардың және фигуралардың барлық түрлері басқа стильдерге қарағанда Көркем әдебиет стилінде барынша мол жұмсалады. Көркем әдебиет стилінің функциональдық стильдер жүйесінде алатын орнына қатысты әр қилы пікірлер айтылып жүр. Стилистердің бір тобы (Л. Н. Максимов, Н. М. Шанский, Н. А. Мещерский, К. А. Панфилов т. б.) көркем әдебиет тілін функциональдық стильдерден тыс, мүлдем бөлек тілдік құралдар жүйесі деп қараса, P. А. Будагов, А. И. Ефимов, И. Р. Гальперин, Э. Г. Ризель, М. Н. Кожина, Б. Н. Головин, A. Н. Васильева, Д. Э. Розенталь, A. Н. Гвоздев сияқты ғалымдар Көркем әдебиет стилін басқа стильдермен "терезесі тең", себебі көркем әдебиет те тіл қолданудың аясы болып табылады әрі әлеуметтік қызмет атқаруға қатынасады, ал эстетикалық қызметі сол әлеуметтік қызметтің бірі деп санайды. Дереккөздер
Кенорындар мен жатындарды іздеу

Кенорындар мен жатындарды іздеу Мүнай және газ геологиясында: геологиялық барлау жұмыстарының іздеу сатысының соңғы тізбегі. Кенорынды іздеу жұмыстарын жүргізу нысандары әдетте терең ауға бұрғылауға геологиялық-геофизикалық әдістер көмегімен дайындалған жергілікті құрылымдары немесе өзге де тұтқыштары бар ("жатын" типтес қалыпсыздықтарды қоса есептегенде) келелі аймақтар болып табылады. Жаңа жатындарды іздеу жұмыстары мұнай мен газдың өндірістік қорлары бар екендігі қапысыз дәлелденген алқаптарда немесе қазірдің өзінде игеріліп жатқан кенорындар аумағында жүргізіледі. Сөз болып отырған жұмыстарды жүргізудің басты-басты мақсат-мүдделері төмендегідей: геологиялық қимадағы мұнайгазды немесе мұнай мен газға деген мүмкіндіктері бар деп есептелген кеиіендерді, жинауыштарды және жапқыштарды нақтылай түсу, сол сияқты олардың басты-қасиеттерін анықтау; мұнаймен және газбен қаныққан қойнауқаттар мен горизонттарды даралау, сынамалау және сынау, мұнай мен газдың өндірістік ағымдарын қамтамасыз ету, флюидтердің өзіндік қасиеттерін зерттеу және қойнауқаттардың сүзбелік-кіргізгіштік параметрлерін өлшеу; ашылған жататындардағы мұнай мен газ қорларын С 2 категориясы, ішінара С] категориясы бойынша бағалау; геофизикалық талдау және бағалауға қажетті бұрғылау. Дереккөздер
Ахмет Байтұрсынұлы атындағы көше (Алматы)

Байтұрсынұлы атындағы көше (Алматы) Көшеге Алаш партиясы көшбасшыларының бірі, белгілі түркітанушы, реформатор ғалым, қазақ тілі білімі, әдебиеттану және қазақ тілін оқыту әдістемесі ғылымдарының негізін салған зерттеуші, қоғам қайраткері, сталиндік репрессияның құрбаны Ахмет Байтұрсынұлының есімі (Алматы қаласы әкімінің 18.04.1993 Ма 78 шешімі) берілді. Ахмет Байтұрсынұлы (1873-1938) Торғай уезінің Тосын болысында дүниеге келген. Ол халық ағарту, қоғамдық-саяси бағыттағы қызметтер атқарған. Қазақстандағы Алашорда партиясының жетекшілерінің бірі болған. 1913 жылы Орынборда қазақтың көрнекті қайраткерлерін топтастырыл, ұлттық-қоғамдық-саяси және ғылыми-әдеби басылым «Қазақ» газетін ашқан. Көше Әуезов, Алмалы, Бостандық аудандарын қиып өтеді. Мақатаев көшесінен басталып, қаланың оңтүстігіндегі таулы аймақтарға дейін созылып жатыр. Бұрынғы атаулары: а)Тараншы; ә)Космонавтар көшесі. Көшенің ұзындығы - 4450 метр. Дереккөздер
Теректі көшесі (Алматы)

Теректі көшесі. Көшеге Теректі атауы (Алматы қаласы мәслихатының 2.07.2008 №113 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 14.07.2008 №3/550 қаулысы) берілген. Көше Түрксіб ауданының «Шуақты» шағынауданында орналасқан. Көшенін ұзындығы - 500 метр. Дереккөздер
Жекебатыр көшесі (Астана)

Бұрынғы атауы Зеленая Аллея көшесі. Жекебатыр көшесі Атасу көшесінен басталып, Космонавтар көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 481,8 м. Жекебатыр - Көкшетау өңірінде орналасқан тау атауы. Аңыз бойынша, бұрынғы заманда бір батыр өмір сүріпті. Ол үнемі таудың басында шатыр тігіп, елді күзетіл жатады екен. Елден жырақ өмір сүргендіктен жұрт оны «Жекебетыр» деп атап кетеді. Бір күні қарауылда жатқан кезде қалғып кетіп, содан оянбайды. Сол батыр бүгінгі күнге дейін ұйықтап жатыр деседі. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Өксу, өксіп жылау

Өксу, өксіп жылау. Қазіргі түсінігімізде — қатты күйінгендіктен солық-солық етіп жылау. «Еркежан жер бауырлап, өксіп жылап жатып алды» (М. Әуезов, Абай жолы). Жылаудың мұндай түрінде — адам өз еркінен тыс қатты дыбыс шығарады. «Жылау» сөзінен басқамен тіркеске де түспейді. Осы сипатына қарап, сөз төркінін басқа бір түркі тілінде кездесетін тұлғамен сәйкестіруге болады. Алтай тілінің туба-кижи диалектісінде «өксөп» тұлғалы сөз қазақ тіліндегі «айқайлау» деген мағынаны түсіндіреді. Осы тілде кейде оның көсемше түрі «өксөп» біздегі «айқайлап» сезімен мәндес келеді. Көрсетілген деректі еске алсақ, «ексіп жылау» сөз тіркесі бізше «айқайлап жылау» дегенді түсіндіреді. Демек, сөз төркіні — түркі тілдерінен екендігі байқалады. Дереккөздер
Маршак атындағы көше (Алматы)

Маршак атындағы көше - Көшеге орыс ақыны, ертегілер мен балалар әдебиетінің шебері, аудармашы, КСРО Мемлекеттік сыйлығының төрт мәрте иегері Самуил Яковлевич Маршактың есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 14.11.1956 28 шешімі) берілген. Маршак Самуил Яковлевич (1887-1964) Воронежде дүниеге келген. Ол Берне шығармалары, Шекспир сонаталарын, әлем халықтары ертегілерін т.б. тәржімалаған. Орналасқан жер Көше Бостандық ауданында қиып өтеді. Төле би көшесінен басталып, Сәтбаев көшесіне дейін созылып жатыр. *Көшенін ұзындығы - 2600 метр. Бұрынғы атауы *Красноармейская 2-ші көшесі. Дереккөздер
Пятницкий атындағы көше (Алматы)

Пятницкий атындағы көше (Алматы) Көшеге орыс халық әндерінің орындаушысы, Республиканың еңбек сіңірген артисі Митрофан Ефимович Пятницкийдің есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 27.11.1957 №26 шешімі) берілген. Пятницкий Митрофан Ефимович (1864-1927) Воронеж губерниясы Александров елді мекенінде дүниеге келген. Көше Әуезов ауданында орналасқан. Вишновский 2 көшесі мен Сайын көшелерінің аралығында созылып жатыр. Көшенің ұзындығы - 1500 метр. Дереккөздер
Жарылғап Айтуаров

Жарылғап Айтуаров(1934 жылы туған-2013 жылы кайтыс болған), озат шопан, Социалистік Еңбек Ері (1966). Ұлытаудың түлегі. Ұзақ жылдар бойы тәжірибе жинап, қой бағу ісінің қыр-сырын жетік меңгерген еңбеққор Айтуаров әрбір 100 саулықтан 120 қозы алды (1965). Мал басын шығынсыз өсірудің биік көрсеткіштеріне қол жеткізді. КСРО Жоғарғы Кеңесіне депутат болып сайланған. Ленин ордені және медальдармен марапатталған. Дереккөздер
Людмила Анатольевна Киселева

Людмила Анатольевна Киселева (1947 жылы туған), архивариус. Қарағандының түлегі. Қарағанды педагогика институтын бітірген (1969). Еңбек жолын Екібастұз, Қарағанды қалаларындағы мектептерде бастайды. 1975 жылдан архив жүйесінде. Облыстық мемлекеттік архивтің аға ғылыми қызметкері, 1-санатты архивист болып істеді. 1982 жылдан облыстық мемлекеттік архивтің директоры. «Архив ісінің озық қызметкері» белгісімен марапатталған. «Қарағанды. Қарағанды облысы» энциклопедиясының (1986 жылы орыс тілінде; 1990 жылы, қазақ тіліңде және 2006 жылы осы басылым) белсенді авторы және жұмыс тобының мүшесі. Дереккөздер
Нұркен Айтуғанов

Нұркен Айтуғанов (1916 жылы туған), механизатор, Социалистік Еңбек Ері (1958). Ұлы Отан соғысына қатысқан. Еңбек жолын 1934 ж. Нұра ауданының Калинин атындағы ұжымшарында бастады. 1939-1953 ж. комбайншы, бітік егін өсіріп үздік еңбек табыстарына жетті. 1954-1980 ж. Чернигов ауылдық кеңесінің төрағасы. Арғын тайпасы Қуандық руының Тоқа бөлімінен шыққан.. Орден және медальдармен марапатталған. Дереккөздер
Желтоқсан көшесі (Астана)

Желтоқсан көшесі — Шығанақ көшесінен басталып, Мәскеу көшесінде аяқталады. Абай, Бөгенбай батыр даңғылдары мен Тұрар Рысқұлов, Кенесары, Талғат Бигелдинов, Сәкен Сейфуллин, Әліби Жангелдин көшелерін қиып өтеді. Ұзындығы — 2360,9 метр. Желтоқсан көтерілісі - 1986 жылы 17–19 желтоқсан аралығында Алматыда болған қазақ жастарының КСРО үкіметінің отаршылдық, әміршіл-әкімшіл жүйесіне қарсы наразылық қимылдары. Көтерілістің басталуына Мәскеудегі орталықтың Республика халқының пікірімен санаспастан, Ресейдің Ульянов облыстық партия комитетінің 1 -хатшысы Геннадий Колбинді Қазақстан Компартиясы ОК-нің 1-хатшысы етіп тағайындауы түрткі болды. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Енисей ойма жазулары

Енисей ойма жазулары - Енисей өзені бойынан табылған көне түркі руникалық ескерткіштері (5-9 ғ. шамасы). Ескерткіштер, негізінен, құлыптастарға, сондай-ақ ұқсақ бұйымдарға ойылып жазылған. Жалпы саны 150 шамасында (негізінен Қызыл, Абакан, Минусинск қаласындағы өлкетану музейлерінде сақтаулы). Бұл ескерткіштер 17-18 ғ-да табыла бастағанымен, оқылуының сыры 19 ғ. соңында Орхон ойма жазуларының табылуымен байланысты ашылды (қазіргі Көне түркі жазба ескерткіштері). Кезінде осы ескерткіштерді көзімен көріп, қолмен ұстап, талдау жасап жарыққа шығарған түркі руникасының мамандары —В. В. Радлов, С. Е. Малов, И. А. Батманов, A. М. Щербак, Д. М. Насилов т. б. біршама іс тындырған еді. Алайда, түп нұсқасымен салыстырғанда, бұрын жарияланған Енисей текстерінің кейбірінде руникалық әріптердұрыс келтірілмеген, оқылуы нақты берілмеген, аудармасы ойдағыдай шықпаған. Д. Д. Васильевтің 1984 ж. "Енисей алқабындағы түркі руникалық ескерткіштер құрамы" атпен шыққан еңбегі сол бір олқылықты толықтырғандай жағдай жасамақ болған. Әсіресе, ескерткіштер келбетінің фотосурет арқылы жинақталып берілуі өте құптарлық. Сондай-ақ бұрын-соңды шашыранды жарияланған ақпарларды бір ізге салып, толықтыра келіп топтама түрінде беруі игілікті іс болған. Еңбектің көлеңкелі жағы да баршылық. Осыған дейінгі зерттеушілердің бірі де сол көне текстерді оқуға талпынып, қалай оқуға болатындығын кестелеген еді. Оларда оқылуы мен аудармасы үзеңгілес келетін еді. Ал бұдан түрлі ғылым тұжырымдар жасап, әр салада түйіндеулерге мүмкіндіктер туатын еді. Д. Д. Васильев болса, текстердің қалай оқылуы мен аудармасын мүлде қалдырып, тек руханикалық әріптердің берілуін (трансграфика, транслитерация) көрсетумен шектелген. Трансграфикамен шектелуі бүгінгі ғылым талабын өтей алмайтығындығын мойындаған жөн. Осыдан болар, автор ұсынған пікірлер көңілге күдік, ойға шүбә туғызады. Әсіресе, руникалық таңбалардың дыбыстық мағынасының көрсетілген жерлері ғылымның қол жеткен соңғы табыстары деңгейінен төмен болған. Сондай-ақ, мұнда кескінделген пішіндегі жазуларда (прорисовка) түпнұсқадан ауытқушылық жетерлік (Мысалы, 3, 5, 6, 7, 10-текстері бойынша келтірілген графикалық нұсқалар). Жаппы алғанда, көне түркі руникасының жиынтығын (Мысалы, Енисей руникасын) жариялауда бұл салада қол жеткен тәжірибелер мен анықталған заңдылықтар ескеріліп, түркі руникалық жазулардың оқылуы мен аударылуы бірлікте берілуі тиіс. Дереккөздер
Радищев атындағы көше (Алматы)

Радищев атындағы көше (Алматы) Көшеге орыс жазушысы, философ Александр Николаевич Радищевтің есімі 1956 жылы берілген. Радищев Александр Николаевич (1749-1802) Мәскеуде дүниеге келген. Билік тарапынан шығармашылығына қысым жасалып, Сібірге жер аударылған. Көше Жетісу ауданында орналасқан. Уссури көшесінен басталып, Краснодар көшесіне дейнгі аралықта созылып жатыр. Көшенің ұзындығы - 1050 метр. Дереккөздер
Сәресі

Сәресі- ораза ұстау кезінде түннің үшінші бөлігінде ішетін тамақ. Сәресі тамағының ерекшелігі туралы көптеген хадистер бар. Мысалы, «Сәресі үшін ояныңыздар,өйткені сәресіде береке бар». Сондықтан ораза ұстаған мұсылмандар үшін сәресінің үлкен мәні бар. Сәресінің уақыты жайлы Құран Кәрімде: «ақ жіп пен қара жіп ажыратылғанға дейін жеп ішіңдер» («Бақара», 187-аят) делінген. Көпшілік ғұламалардың Сәресі уақыты жайлы тоқтамы: «Пайғамбар (с.а.у.) сәресіні бітіріп, ауыз бекіткеннен кейін Құран Кәрімнен елу шақты аят оқитын еді, я болмаса сондай бір уақыт мөлшері өтуін күтетін. Одан кейін таң намазын оқитын» деген сөз. Бұл ауыз бекіткеннен бастап күн шыққанға дейінгі аралықты 75 - 90 мин деп белгілеуге мүмкіндік береді. Дереккөздер
Черновицы көшесі (Алматы)

Көшеге Украинадағы қала атауы (Алматы қаласы атқару комитетінің 08.10.1958 № 27 шешімі) берілген. Көше Алмалы ауданында орналасқан. Бұрынғы атаулары: *а) 2-ші; *ә) Аэродромная көшелері. Көшенің ұзындығы - 1500 метр. Дереккөздер
Айыртас

Айыртас — Қарағанды облысы Ақтоғай ауданындағы ауыл, Айыртас ауылдық округі орталығы. Географиялық орны Аудан орталығы – Ақтоғай ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 140 км-дей жерде, Айыртас тауының етегінде орналасқан. Тарихы Округ 1932 жылға дейін Семей облысы, Шұбартау ауданына қарап, орталығы Өгізтау (қазір қыстақ) болған. Іргесі 1965 жылы қаланған. «Айыртас» кеңшары, ауылдық кеңесінің орталығы болған. Шаруашылықтың мамандандырылған негізгі бағыттары - қой шаруашылығы, қосымша сапасы жылқы, ірі қара өсіру болды. Кеңшар негізінде 1995 жылы 21 шаруа қожалықтары құрылды. Жерінің жалпы ауданы - 308,6 мың га. Округте Еспе өзені, Ойран, Ешкіөлмес, Тазқызыл, Күлқора, Долағай, Желдіқара таулары, Жорға, Жауыр тарихи орындары бар. Халқы Инфрақұрылымы Мектеп, фельдшер-акушерлік пункт, клуб, пошта басқа да мәдени-тұрмыстық мекемелер жұмыс істейді. Ауыл басқа елді мекендермен автомобиль жолдары арқылы байланысады. Дереккөздер
Айыртас тауы

Айыртас – Қарағанды облысы Ақтоғай ауданының солтүстігін ала Милыбұлақ ауылының шығысына таман 13 км жерде орналасқан. Жер бедері Оңтүстік-батыстан солтүстік-шығысқа қарай 3-4 км-ге созылып жатыр, ендірек жері 2-3 км. Ең биік жері 1108 м. Беткейлері тік, жыралармен жиі тілімделген. Тау етегінде көптеген бұлақтар бар. Геологиялық құрылымы Тау бетін элювийлік-делювийлік шөгінділер жауып жатқан карбон жыныстарынан түзілген. Өсімдігі Қызыл коңыр топырақты өңірінде бетеге, жусан, тобылғы, тырбық, қараған, түрлі шөп өседі. Дереккөздер
Көркем жазу

Көркем жазу (грек. kalligraghia- сұлулық, әдемілік, көркемдік, жақсы сапа) - анық, әдемі жазу өнері. Бастауыш мектепте пән ретінде кейіннен қалыптасты. Қазіргі кезеңде Көркем жазу елімізде бастауыш сыныптарда оқылатын қазақ тілі бағдарламасына арнаулы курс ретінде еніп отыр. Көркем жазу қағидалары әсіресе грамматика мен емлені оқытуда басшылыққа алынады. Жазудың графикалық жақтарын үйретудегі мақсат дыбысты әріппен белгілей білу, жазудың сыртқы түрін, әріптердің әдемілігі мен тіркесу жолдарын игеру, әріп элементтерін сақтай жазу, шапшаң жазу, көшіріп жазу, естіп жазу, санаумен жазу, сөйлемді, тұтас тексті дұрыс, анық, таза жаза білу, ойын бірте-бірте жазба түрде баяндай білу секілді дағдыларды меңгеру болып табылады. Бұл әдіс – тікелей жазу тарихымен байланысады. Ежелден адамдар өз ойын келер ұрпаққа жеткізу үшін тасқа, металлға, ағашқа, саз балшыққа жазған екен. Одан кейін папирус, пергамент, матаға, қағазға маржандай етіп тізуді үйренеді. Сосын жазу қарулары да өзгереді. Олардың қатарында қамыс ағаш, бояу жаққыш, қаздың қауырсыны, болаттан жасалған қалам ұш, шарик қаламсабы бар. Дереккөздер Ішкі сілтемелер * Жазудың шығуы
Жерұйық көшесі (Астана)

Бұрынғы атауы Н.Чернышевский көшесі. Жерұйық көшесі Александр Герцен көшесінен басталып, Аспара көшесінде аяқталады. Ойжайлау, Әулие ата, Өрнек, Шәңгерей Бөкеев көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 2383,6 м. Жерұйық - жайлы қоныс, бейбіт мекен. Жерұйық - қазақ ауыз әдебиетінде Асанқайғы атына байланысты аңызда айтылатын жер аты. Онда Асанқайғы аңдыған жауы жоқ, «қой үстіне бозторғай жұмыртқалаған» халыққа тыныш, бейбіт мекен іздейді. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Юлия Степановна Князева

Юлия Степановна Князева (1929-2002), кітапханшы, Мәскеу мемлекеттік кітапхана институтын бітірген (1955). Институттан соң Қарағандыға жіберіледі. Қызмет жолы облыстық Абай атындағы балалар кітапханасынан басталады. 1962-1966 жылдары Қаз КСР ҒА Химия-металлургия институтының ғылыми кітапханасында еңбек етеді. 1966-1988 жылдары Н.В.Гоголь атындағы облыстық кітапхананың директоры. Князева басқарған жылдары кітапхана дамып, алдыңғы қатарлы тәжірибе жинақтайтын орталыққа айналды. Қызмет көрсетудің түрлері кеңейіп, жаңа бөлімдер мен секторлар ашылды. КСРО кітапхана қызметкерлері құрамында Финляндия еліңде тәжірибе алмасты. Н.К.Крупская атындағы медальдың лауреаты. Дереккөздер
Бақтыгереев атындағы көше (Алматы)

Бақтыгереев атындағы көше (Алматы) Көшеге қазақтың аса талантты актері, Қазақстан Республикасының Халық әртісі, Қазақстан Республикасы Мемлекеттік сыйлығының иегері Мұхтар Бақтыгереевтің есімі (Алматы қаласы мәслихатының 6.03.2008 №83 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 14.03.2008 №2/139 қаулысы) берілген. Мұхтар Бақтыгереев 1933-1999 жылдары сахнада ондаған ірілі-ұсақты образдарды сомдаған, қазақ кино өнерінде өзіндік ізі бар өнерпаз. Көше Әуезов ауданындағы «Қалқаман-2» шағынауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 1200 метр. Дереккөздер
Радлов атындағы көше (Алматы)

Радлов атындағы көше (Алматы) Көшеге этнограф, тілтанушы, белгілі түркітанушы ғалым Петербург ғылым академиясының академигі Василий Васильевич Радловтың есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 04.19.1981 №18/458 шешімі) берілген. Радлов Василий Васильевич (Фридрих Вильгельм) (1837-1918) Берлинде дүниеге келген. Азия мұражайы, Антропология және этнография мұражайының директоры. Орта Азия және Қазақстан халықтарының ежелгі жазу мәдениетін зерттеген. Көше Медеу ауданында орналасқан. Диваев көшесінен басталып, Горная көшесіне дейінгі аралықта созылып жатыр. Бұрынғы атауы - Калинин көшесі. Көшенің ұзындығы - 1160 метр. Дереккөздер
Чернышевский көшесі (Алматы)

Көшеге революционер-демократ, жазушы, философ, әдебиет сыншысы Николай Гаврилович Чернышевский есімі (1956 жылы) берілген. Чернышевский Николай Гаврилович (1828-1889) Ресейдің Саратов облысында дүниеге келген. Ол - «Что делать?», «Полог» романдарының авторы. Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Сейфуллин даңғылы, Чехов, Толстой, Ақындар, Станкевич атындағы көшелермен қиылысады. Көшенің ұзындығы - 1450 метр. Дереккөздер
Силсила

каласында мешітіндегі силсила тақтасы]] Силсила Араб тілінен тізбек деген мағынаны білдіреді. *сопылық әдебиетте адамның Құдайлық нұрға, оның дидарына ұмтылысын білдіреді *Т а р қ а т шейхтарының рухани ұстаздарының шынжыры. Мысалы; Иасауня тариқатының құрушысы Қожа Ахмет Иасауидің С-сы Али Мұртаза, Мұхаммед Ханафия, Абдул Фаттах, Абдул Жаббар, Абдул Қаһһар, Абдурраһман, Ысқақ Баб, Харун Шайх, Мумия Шайх, Муса Шайх, Исмайл Шайх, Хасан Шайх, Омар Шайх, Осман Шайх, Мұхаммед Шайх, Ифтиһар Шайх, Махмуд Шайх, Илияс Шайх, Ибраһим Шайх, Ахмет Қожа (Иасауи). Бұл - Иасауи Силсиласының бір нұсқасы, Насабнаманың әртүрлі нұсқалары бар. Силсиладағы шайхтарға «силсила рижалы» да делінеді. Аллаһтан муридке (саликке) рухани нұр-шабыт, аян келеді. Құдайлық нұр адамға тікелей Аллаһтан келуі мүмкін немесе силсила (шайхтары) көсемдері арқылы берілуі мүмкін. Силсила өте маңызды. Силсиласын білмеген салик, тегін білмейтін тексіз сияқты. Силсила жайлы жазылған еңбектерге «силсиланама» дейді. Силсиладағы шайхтың, өзінің алдындағы шайхты тікелей немесе физикалық тұрғыдан тәлім тәрбие алуы өзінен кейінгі шайхты да тікелей тәрбиелен өсіруі шарт емес. Силсиладағы шайхтар тізбегі тікелей немесе рухани тәлім тәрбие эстафетасы сияқты. Дереккөздер
Телқоңыр көшесі (Алматы)

Телқоңыр көшесі. Көшеге Телқоңыр атауы (Алматы қаласы мәслихатының 2.07.2008 № 115 шешімі мен Алматы қаласы өкімдігінің 14.07.2008 № 3/552 қаулысы) берілген. Көше Әуезов ауданының «Құрылысшы» шағынауданында орналасқан. Көшенін ұзындығы - 1400 метр. Дереккөздер
Жетіген көшесі (Астана)

Бұрынғы атауы 2-Угольный көшесі. Жетіген көшесі Александр Пушкин көшесінен басталып, Өндіріс көшесінде аяқталады. Анар, Жаһанша Досмұхамедұлы көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 2490,2 м. Жетіген - қазақ халқының көп ішекті шерти елі аспабы. Жетіген жасалуы да, ойналу әдіс-тәсілі де өте күрделі аспап. Қазақстанда Жетіген атауымен елді мекендер кездеседі. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Масанчи атындағы көше (Алматы)

Масанчи атындағы көше - Көшеге Азамат соғысының батыры, Орта Азияда Кеңес өкіметін құруға қатысқан Мағазы Масанчидің (1885-1938) есімі берілген. Орналасқан жер Көше Алмалы, Бостандық аудандарын қиып өтеді. Мақатаев көшесінен басталып, Сәтбаев көшесіне дейін созылып жатыр. Гоголь, Төле би, Жамбыл, Шевченко көшелерін қиып өтеді. *Көшенің ұзындығы - 2800 метр. Бұрынғы атауы *Дунганская көшесі. Дереккөздер
Балақаев атындағы көше (Алматы)

Балақаев атындағы көше (Алматы) Көшеге қазақ тіл білімін дамытуға үлес қосқан тілші-ғалым, қазақ тілі мәдениеті мәселесін арнайы зерттеген, филология ғылымдарының докторы, профессор, Қазақ КСР Ғылым академиясының корреспондент-мүшесі, Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген ғылым қайраткері, Ұлы Отан соғысының ардагері Мәулен Балақаевтың есімі (Алматы қаласы мәслихатының 6.03.2008 № 83 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 14.03.2008 № 2/139 қаулысы) берілген. Мәулен Балақаев (1907-1996) Оңтүстік Қазақстан облысы Түркістан өлкесінде дүниеге келген. Ол -«Қазақ тілінің грамматикасы», «Қазақ тілінің стилистикасы», «Қазіргі қазақ тілі», т.б. көптеген ғылыми еңбектердің авторы. Көше Әуезов ауданындағы «Қалқаман-2» шағынауданында орналасқан. Перонная көшесінен басталып, Космодемьянск көшесіне дейін созылып жатыр. Земнухов, Мостовая көшелерімен қиылысады. Көшенің ұзындығы - 1200 метр. Дереккөздер
Радостовец атындағы көше (Алматы)

Радостовец атындағы көше (Алматы) Көше отандық экономика ғылымының негізін салушылардың бірі, экономика ғылымдарының докторы Владимир Константинович Радостовецтің (1926-1998) есімі (Алматы қаласы әкімінің 31.03.1993 №141 шешімі) берілген. Радостовец Владимир Константинович (1926-1998) Запорож қаласында дүниеге келген. Көше Бостандық, Алмалы аудандарында орналасқан. Төле би көшесінен басталып, Сәтбаев көшесіне дейінгі аралықта созылып жатыр. Жамбыл, Шевченко, Құрманғазы, Мыңбаев көшелерін қиып өтеді. Бұрынғы атаулары: 15-ші линия; М.Тореза көшелері. Көшенің ұзындығы - 6100 метр. Дереккөздер
Василий Кузьмич Акулинцев

Василий Кузьмич Акулинцев (1916-1993), инженер-металлург, партия қызметкері. Магнитогорск кен-металлургия институтын бітірген (1941). Златоуст металлургия зауытында, цех мастері, ауысым бастығы, Енакиев металлургия зауытында партком хатшысы, 1950-52 ж. Украина КП Енакиев калкомының хатшысы. 1952-1962 ж. Түркіменстан КП ОК бөлім меңгерушісі, хатшысы, Түркімен КСР халық шаруашылығы кеңесінің төрағасы болады. 1962-65 ж. КОКП ОК Орта Азия бюросы төрағасының орынбасары, КОКП ОК инспекторы. 1968 жылғы ақпаннан 1979 жылғы тамызға дейін 11,5 жыл Қарағанды облыстық партия комитетінің 1-хатшысы болды. Акулинцев облыстың 1-басшысы ретінде өлкенің экономикалық және әлеуметтік дамуына үлкен үлес қосты. 2 рет Ленин орденімен, Еңбек Қызыл Ту, Қызыл Жұлдыз, Октябрь революциясы ордендерімен марапатталған. 6-10 шақырылған КСРО Жоғарғы Кеңесінің депутаты, партия съездерінің делегаты болып бірнеше мәрте сайланды. Дереккөздер
Черняховский көшесі (Алматы)

Көшеге екі мәрте Кеңес Одағының Батыры, армия генералы Иван Данипович Черняховскийдің есімі (1956 жылы) берілген. Черняховский Иван Данилович (1906-1945) Киевте дүниеге келген. Көше Медеу ауданында орналасқан. Бегалин, Қастеев көшелерімен қиылысады. Көшенің ұзындығы - 670 метр. Дереккөздер
Терехин атындағы көше (Алматы)

Терехин атындағы көше. Көшеге Кеңес Одағының Батыры Николай Иванович Терехиннің есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 09.02.1982 №4/69 шешімі) берілген. Терехин Николай Иванович (1901-1978) Алматы облысының Түрген селосында дүниеге келген. Азамат соғысына қатысқан. Дивизия командирі болған. Ұлы Отан соғысында Шпрей және Эльба өзенінен тездетіп өтуде батырлық көрсеткен. Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Дулатов, Котельников атындағы көшелерменқиылысады. Бұрынғы атауы - Извилистая көшесі. Көшенін ұзындығы - 700 метр. Дереккөздер
Разин атындағы көше (Алматы)

Разин атындағы көше (Алматы) Көшеге Ресейде 1670-1671 жылғы шаруалар көтерілісін басқарған Степан Тимофеевич Разиннің есімі берілген. Разин Степан Тимофеевич (1630-1671) Донда дүниеге келген. Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 1500 метр. Дереккөздер
Матросов атындағы көше (Алматы)

Матросов атындағы көше - Көшеге Кеңес Одағының Батыры Александр Сергеевич Матросовтың есімі 1956 жылы берілген. Матросов Александр Сергеевич (1924-1943) Ресейде Днепропетровскіде дүниеге келген. Орналасқан жер Көше Жетісу ауданында орналасқан. Почтовая көшесінен басталып, Гастелло көшесіне дейін созылып жатыр. Сидркин, Бондаренко, Баянауылская көшелерін қиып өтеді. *Көшенін ұзындығы - 1400 метр. Дереккөздер
Петр Филимонович Акулов

Петр Филимонович Акулов(1913-1974), кенші, Социалистік Еңбек Ері (1948). 1942-1963 ж. Қарағанды бассейнінің «Октябрь» көмір тресіндегі №33/34 (Қазір «Майқұдық») шахтада проходкашылар бригадирі, учаске бастығы. Акулов бригадасы қазба кендерді шапшаң проходкалаудың бастамашысы болды. Акулов бір сменада 17 норма орындап, шапшаң проходкалау жөнінде жеке рекорд жасады. Ленин және «Құрмет Белгісі» ордендерімен марапатталған. Оның есімі Қарағанды облыстық кәсіподақтар кеңесінің Құрмет кітабына енгізілген. Дереккөздер
Петр Петрович Колесов

Петр Петрович Колесов (1940 жылы туған), инженер-электрик. Қарағанды политехникалық институтын инженер-электрик мамандығы бойынша (1967), Алматы Жоғары партия мектебін бітірген (1984). Еңбек жолын «Балқашқұрылыс» тресінде мастерліктен (1960) бастаған. 1974-1991 жылдары Балқаш қаласы халықтық бақылау комитетінің төрағасы, қалалық партия комитетінің 2-ші хатшысы, Балқаш қалалық атқару комитетінің төрағасы, Жезқазған облысы халыққа тұрмыстық қызмет көрсету басқармасының бастығы, Жезқазған облыстық атқару комитеті төрағасының орынбасары, облыс әкімінің орынбасары болып қызмет атқарды. 1995 жылы ҚР Парламенті Сенатының депутаты болып сайланды. «Құрмет Белгісі» орденімен марапатталған. Дереккөздер
Балдәурен көшесі (Алматы)

Балдәурен көшесі (Алматы) Көшеге Балдаурен шартты атауы (Алматы қаласы мәслихатының 16.01.2006 № 222 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 18.01.2006 № 1/ 37 қаулысы) берілген. «Балдаурен» - ең бақытты балалық кезең дегенді білдіреді. Алатау ауданындағы «Шаңырақ-2» шағынауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 650 метр. Дереккөздер
Терешкова атындағы көше (Алматы)

Терешкова атындағы көше. Көшеге әлем тарихындағы тұңғыш әйел ғарышкер,КСРО ұшқыш-ғарышкері, Кеңес Одағының Батыры Валентина Владимировна Терешкованың есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 14.04.1966 №134 шешімі) берілген. Терешкова Валентина Владимировна (1937 жылы туған) Ярославль облысының Асленниково деревнясында дүниеге келген. Ол ғарышқа сапарын «Восток-6» (ма- усым, 1963) кемесімен жасаған. Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Көшенін ұзындығы - 600 метр. Сонымен қатар В.Терешкова атындағы көше ШҚО Аягөз қаласында да орналасқан. Дереккөздер
Райымбек батыр даңғылы (Алматы)

Разыбақиев көшесінің көлік түйіні]] Райымбек атындағы даңғыл (Алматы) — даңғылға қазақ батыры, XVIII ғасырдың орта шенінде жоңғарларға қарсы шайқасты басқарған, ірі қолбасшы Райымбек Түкеұлы есімі (Алматы қаласы әкімінің 17.07.1990 №17/442Б шешімі) берілген. Даңғыл Медеу, Наурызбай, Алатау, Алмалы, Әуезов, Жетісу аудандарын қиып өтеді. Даңғыл Алматы қаласындағы ең ірі магистраль болып саналады. Ол қаланың шығысынан батысына қарай кіші Алматы өзені маңынан басталып, қалааралық күре жолға барып жалғасады. Бұрынғы атаулары: Ташкентская (1967 жылға дейін), Октябрдің 50 жылдығы (1967-1992) Даңғылдың ұзындығы - 13000 метр. Даңғыл бойында Алматы-2 темір жол вокзалы, Жамбыл технология университетінің Алматы филиалы, т.б. мекемелер орналасқан. Дереккөздер
Балдырған көшесі (Алматы)

Балдырған көшесі (Алматы) Шартты атау. Көшеге Балдырған атауы (Алматы қаласы мәслихатының 16.01.2006 № 222 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 18.01.2006 Ме 1/ 37 қаулысы) берілген. Алатау ауданындағы «Шаңырақ-2» шағынауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 500 метр. Дереккөздер
Терренкур көшесі (Алматы)

Терренкур көшесі. Жүргіншілер жолы. Көше қала орталықтан басталып, Оқушылар сарайынан 876 метр теңіз деңгейінен жоғары, Кіші Алматы өзен бойымен 1058 метр деп белгіленген жерге дейін жоғарылайды. Жалпы бағыт 4,5 шақырымды құрайды. Көше Медеу ауданында орналасқан. Дереккөздер
Ратушный атындағы көше (Алматы)

Ратушный атындағы көше (Алматы) Көшеге Алматы қаласының көркеюіне елеулі үлес қосқан шебер, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген сәулетшісі Юрий Григорьевич Ратушныйдың (1935-1996) есімі (Алматы қаласы әкімінің 20.11.1997 №695 шешімі) берілген. Ю.Г. Ратушныйдың жобасымен Республика сарайы (1970), «Қазақстан» қонақ үйі (1978), Офицерлер Үйі 1978), Республикалық Орталық тарихи мұражай (1985), «Алатау» демалыс орны (1986), ДОСААФ ғимараты (1986), «Достық» қонақ үйі (1983) салынған. Көше Жетісу ауданында орналасқан. Рысқұлов даңғылынан басталып, Серіков көшесіне дейін созылып жатыр. Көшенің ұзындығы - 1050 метр. Дереккөздер
Бальзак атындағы көше (Алматы)

Бальзак атындағы көше (Алматы) Көшеге XIX ғасырда өмір сүрген реалистердің бірі, француз жазушысы Оноре де Бальзактың есімі берілген. Оноре де Бальзак (1799-1850) Тур қаласында дүниеге келген. Ол - «Шегрен тері», «Адами комедия», «Горио әкей» т.б. әлемге танымал шығармалардың авторы. Көше Тимирязев көшесінен оңтүстікке қарай әл Фараби даңғылына дейін, Есентай өзенінің шығыс беткейін ала созылып жатыр. Көшенің ұзындығы - 1600 метр. Дереккөздер
Ас-Сирр

ас-Сирр - құпия, жасырын деген мағыналарды білдіреді. Сопылықта: * Хақтан басқасы білмейтін; * Хақпен құл арасындағы құпия; * сырдың сырына да құпия; * рух сияқты адамның тәніне орналастырылған нәзік нәрсе; сыр рухтың рухы, әулиелерден басқасы сезіне алмайтын сопылық сезім-танымдар. ас-Сирр көңілдегі нәзік перде. ас-Сирр болмаса жан ешнәрсеге қабілетсіз болады. Сопылықта тариқат сырын бөгделерге ашуға болмайды. Өйткені, басқа біреу сопылық дәстүрге бойлай алмағандықтан қате түсінікте болуы ықтимал. Дереккөздер
Рахманинов атындағы көше (Алматы)

Рахманинов атындағы көше (Алматы) Орыс композиторы, пианист, дирижер Сергей Васильевич Рахманинов (1873-1943) есімі Алматы қаласы атқару комитетінің 12.12.1956 №31 шешімі) берілген. Көше Бостандық, Алмалы аудандарын қиып өтеді. Васницов көшесінен басталып, Есенжанов көшесіне дейінгі аралықта созылып жатыр. Бұрынғы атаулары: 2-ші көше; Фрунзе көшелері. Көшенің ұзындығы - 2600 метр. Дереккөздер
Өркені өсу

Өркені өсу. Түсіндірме сөздігіміздегі мағынасы — басқа бас қосылу, үрім-бүтақты болу. «Рахмет, балалар, өркендерің өссін. Мына шоколадты бөліп жеңдер,— деп, тұман көз балаға ұсынды» (С. Шаймерденов, Өмір.). «Өркен» сөзінің алғашқы түбірі мен мағынасын моңғол тобындағы тілдерден табамыз. *моңғолдарда: үр — тұқым, дән; бала, сәби, *ал бурят тілінде: урһэн — түқым. Түркі тілдерінен «тұқым, ұрық» мағыналарын беретін осы тұлғалас сөздер қырғыз, тува тілдершде үшырасады. Қырғызша —«үрөн», тува тілінде—«үрезин». Осы деректерге қарағанда, сөздің алғашқы түлғасы мен мағынасы моңғол, түркі тобындағы тілдерге ортақ болуы да мүмкін. Тіпті мағынасы мен дыбыстық қүрамы сәйкес сөздер тунгус-маньчжур тобындағы тілдерде де кездеседі. Көрсетілген деректерге сүйенсек, «өркені өсу» тұрақ- ты тіркесінід мағынасы, алғашқы кездерде, «тұқымы өсу» үғымымен бірдей болған. Дереккөздер
Бостандық көшесі (Астана)

Бостандық көшесі - бұрынғы атауы – №25 көше. «Көктал» тұрғын алабы. Бостандық көшесі Амантоғай көшесінен басталып, Ұлытау көшесінде аяқталады. Ұзындығы – 210,8 м. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Тимирязев атындағы көше (Алматы)

Тимирязев атындағы көше. Көшеге аса көрнекті ғалым, ойшыл, жаратылыстануда материалистік идеялардың салтанат құруы жолындағы күрескер, педагог Климент Аркадьевич Тимирязевтің есімі (1956 жылы) беріл- ген. Тимирязев Климент Аркадьевич (1843-1920) Санкт-Петербургте дүниеге келген. Тимирязевтің Дарвин ілімін баяндаған «Чарльз Дарвин және оның ілімі» атты алғашқы танымал кітабы осы уақытқа дейін өз маңызын жойған жоқ, ал «өсімдіктер өмірі» атты кітабы 20 реттен аса қайта басылып шыққан. Оның есімі Мәскеу Мемлекеттік ауыл шаруашылық академиясына берілген. Көше бойында әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық университетінің қалашығы, Көктем шағынауданы, ҚР Ғылым академиясның Бас ботаника бағы, «Атакент» көрмесі, «Бақыт» Неке сарайы, т.б. мекемелер орналасқан. Көшенің Есентай өзенімен қиылысатын тұсында сквер жасалған. Көше Бостандық ауданында орналасқан. Көше Желтоқсан көшесінен басталып, Жандосов көшесіне жалғасады. Фурманов, Наурызбай батыр, Байтұрсынов, Марков, Манас, Әуезов, Жароков, Айманов, Розыбакиев көшелері, Сейфуллин, Гагарин даңғылдарымен қиылысады. Көшенін ұзындығы - 4550 метр. Дереккөздер
Батыр Баян көшесі (Алматы)

Батыр Баян көшесі (Алматы) Көшеге батылдығымен ғана емес, алғырлығымен де, тапқырлығымен де Абылай ханның ерекше құрметіне бөленген, қазақ-жоңғар шайқастарында ерен ерлік көрсеткен тарихи тұлға Батыр Баянның есімі (Алматы қаласы мәслихатының 24.12,2003 № 27 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 26.12.2003 № 5/765 қаулысы) берілген. Баян Қасаболатұлы (шамамен 1710/15-1757) Солтүстік Қазақстан облысында дүниеге келген. Көше Алатау ауданындағы «Ақбұлақ» шағынауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 500 метр. Дереккөздер
Боталы көшесі (Астана)

Боталы көшесі - бұрынғы атауы – А.Жданов көшесі. Боталы көшесі Қордай көшесінен басталып, Ө.Жәнібеков көшесінде аяқталып, Көкжелек көшесіне айналады. Ақтоған, Алқоңыр, Жігер орамдарымен және Сүтбұлақ,Бозшолақ, Кертолғау көшелерімен қиылысады. Ұзындығы – 1457 м. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Әлімбек Тоқтарұлы Оразбеков

Әлімбек Тоқтарұлы Оразбеков 1953 жылы 27 мамырда Шығыс Қазақстан облысы Тарбағатай ауданы Ақжар ауылында туған. қазақ. Әкесі - Оразбеков Тоқтар, марқұм, экономист болып жұмыс істеген. Анасы - Оразбекова Алтын, марқұм, мұғалім болып жұмыс істеген. Құрманғазы атындағы Алматы Мемлекеттік консерваториясының театр факультетін (1975), актер; Т. Жүргенов атындағы қазақ мемлекеттік театр-көркемөнер институтының актерлік факультетін драма режиссері мамандығы бойынша (1993) бітірген. «Бір түп алма ағашы» пьесасының, А. Құнанбаев «қорғансыздық» әңгімесінің, Ш. Айтматов «Плаха» («Әділет азабы») романының инсценировкаларының, С. Лобозеров «Жындыханадан келген мейман», «Сенім» пьесалары аудармасының, театр жайлы мақалалар циклының авторы. қазақ және орыс тілдерін біледі. 1975 жылдан - Талдықорған облыстық қазақ драма театрының актері, 1992 жылдан - режиссері. 1994 жылдан - Сәкен Сейфуллин атындағы Қарағанды облыстық қазақ драма театрының бас режиссері, 2002 жылдан - көркемдік жетекшісі. 2009 жылдан бері - Қ. Қуанышбаев атындағы қазақ музыкалық-драма театрының қоюшы режиссері. қазақстан Театр қайраткерлері одағының мүшесі (1976 жылдан). Қарағанды облысы әкімінің «Жыл режиссері» номинациясы сыйлығының лауреаты (2002, 2006). ҚР Мәдениет және ақпарат министрлігінің құрмет грамоталарымен марапатталған (2002, 2003). Қазақстанның Еңбек сіңірген қайраткері (2000). Әскери атағы - аға сержант. Жұбайы - Оразбекова Күләш (1959 ж. т.). қыздары - Оразбекова Әйгерім (1983 ж. т.), Оразбекова Айжан (1987 ж. т.). Дереккөздер
Рахымов атындағы көше (Алматы)

Рахымов атындағы көше (Алматы) Көшеге қазақтың қайсар ұлы, әскери қайраткер, генерал-майор, Кеңес Одағының Батыры Сабыр Омарұлы Рахимовтың (1902-1945) есімі (Алматы қаласы мәслихатының 16.01.2006 №222 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 18.01.2006 №1/ 37 қаулысы) берілген. Көше Алатау ауданының «Шаңырақ-2» шағынауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 3500 метр. Дереккөздер
Чехов көшесі (Алматы)

Көшеге орыстың ұлы жазушысы Антон Павлович Чеховтың есімі (1956 жылы) берілген. Чехов Антон Павлович (1860-1904) Ресейдің Таганрог қаласында дүниеге келген. Ол - «Ваня ағай», «Шағала», «Шиелі бақ» т.б. шығармаларының авторы. Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Тынышбаев, Пугачев, Шолохов, Чернышевский, Аймауытов көшелерімен қиылысады. Көшенің ұзындығы - 1200 метр. Дереккөздер
Бөрілі көшесі (Астана)

Бөрілі көшесі - бұрынғы атауы – №32 көше. Оңтүстік-Шығыс тұрғын алабы (оң жақ). Бөрілі көшесі Сұлутөбе көшесінен басталып, Жанкент көшесінде аяқталады. Талғар, Обаған көшелерімен қиылысады. Ұзындығы – 821,5 м. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Титов атындағы көше (Алматы)

Титов атындағы көше. Көшеге КСРО ұшқыш-ғарышкері, Кеңес Одағының Батыры Герман Степанович Титовтың есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 27.06.1963 №402 шешімі) берілген. Ол 1961 жылы «Восток-2» ғарыш кемесімен ұшқан. Медеу ауданында орналасқан. Көше Менделев пен Үштөбе көшелерінің аралығында созы- лып жатыр. Лисаковск, Тәтібеков, Полетаев, Қабылов, Гурилев, Чаплин атындағы көшелермен қиылысады. Көшенін ұзындығы - 900 метр. Дереккөздер
Римова атындағы көше (Алматы)

Римова атындағы көше (Алматы) Көшеге қазақтың талантты қызы, М.Әуезов атындағы қазақ академиялық драма театрының актрисасы, Қазақ КСР-інің халық әртісі Бикен Римованың есімі (Алматы қаласы мәслихатының 24.12.2003 №26 шешімі мен Алматы қаласы әкімшілігінің 26.12.2003 №5/764 қаулысы) берілген. Римова Бикен Ырымқызы (1923-2000) Талдықорған (қазіргі Алматы) облысында дүниеге келген. Ол 1940 жылдан өмірінің соңына дейін аталған театр труппасында қызмет етті. 2000 жылы актриса есімі Талдықорғанның қазақ драма театрына берілді. Көше Әуезов ауданының «Таугүл-3» шағынауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 400 метр. Дереккөздер
Чкалов көшесі (Алматы)

Көшеге ұшқыш, Кеңес Одағының Батыры Валерий Павлович Чкаловтың есімі (1956 жылы) берілген. Чкалов Валерий Павлович (1904-1938) Ресейдің Нижненовгород облысында дүниеге келген. 1937 жылы Мәскеу-Ванкувер бағытында аялдамастан, 12000 шақырымды ұшып, әлемдік рекорд жасаған. Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Сейфуллин даңғылы, Толстой, Ақындар, Станкевич көшелерімен қиылысады. Көшенің ұзындығы - 1250 метр. Дереккөздер
Бурабай көшесі (Астана)

Бурабай көшесі - бұрынғы атауы – №9 көше. Оңтүстік-Шығыс тұрғын алабы. Бурабай көшесі М.Төлебаев көшесінен басталып, Абылай хан даңғылы мен Ер Көкше, Ер Қосай, Ер Тарғын, Сілеті, Хантау, Қаратау, Қозыбасы көшелерін қиып өтеді. Ұзындығы – 1660,3 м. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Микроүралар

Микроүралар - Карбонатты таужыныстарда біршама жиі жазасатын, сол таужыныстардағы органикалық қалдықтардың, олардың ақтарының, дәнекерлеуші және дәнекерленуші заттардың жекелеген немесе агрегат түйірлерінің еруі (шаймалануы) нәтижесінде кейінірек жұптасатын ұсақ (мөлшері 0,05 лш-ден 1-2 лш-ге дейінгі аралықта) куыстар. Дереккөздер
Тихов атындағы көше (Алматы)

Тихов атындағы көше. Көшеге белгілі астроном, КСРО Ғылым академиясының корреспондент мүшесі, Қазақстан Ғылым академиясының академигі Гавриил Адрианович Тиховтың есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 27.06.1963 №402 шешімі) берілген. Гавриил Адрианович (1875-1960) Минск облысының Смолевичи елді мекенінде дүниеге келген. Ол-Астрономия және спектрофотометрия саласындағы еңбектердің авторы. Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Жансүгіров, Жарылғасов, Хетагуров атындағы көшелермен қиылысады. Бұрынғы атауы - Щорс көшесі. Көшенін ұзындығы - 700 метр. Дереккөздер
Александр Гаврилович Коркин

Александр Гаврилович Коркин (8.04.1927 жыл, Челябі облысы - 15.08.2011), құрылысшы-инженер, мемлекет қайраткері. Магнитогорск кен-металлургия институтын бітірген (1949). 1949 жылдан Теміртау құрылыстарында прораб, учаске бастығы. 1951-1955 жылдары Теміртау қалалық партия комитетінін бөлім меңгерушісі, ГРЭС құрылысы, «Қазметаллургқұрылыс» тресі партия ұйымы хатшысы. 1955-1956 жылдары Қазақстан КП ОК нұсқаушысы, 1956-1961 жылдары «Қазметаллургқұрылыс» тресі партком хатшысы, Теміртау қалкомының 1-шахтасы, 1961—1972 жылдары «Қазметаллургқұрылыс тресінің» басқарушысы, 1972-1975 жылдары Қаз КСР ауыр индустрия кәсіпорындары құрылыс министрі, 1975-1979 жылдары Қазақстан КП ОК, 2-хатшысы, 1979-1986 жылдары Қарағанды обкомының 1-хатшысы. КОП 24-27-съездерінің, Қазақстан КП 9,11-16-съездерінің делегаты. 8-9 шакырылған Қаз КСР Жоғарғы Кеңесінің, 10-11 шақырылған КСРО Жоғарғы Кеңесінін депутаты. 2 мәрте Ленин орденімен, 2 мәрте Еңбек Қызыл Ту, Октябрь революциясы, «Құрмет Белгісі» ордендерімен марапатталған. Дереккөздер
Нарима Смайылқызы Ерғазиева

Нарима Смайылқызы Ерғазиева (27. 6. 1933 жылы туған, Мәскеу қаласы) — тіл білімі маманы, филология ғылым кандидаты (1973), доцент (1979), профессор (1997), ҚР Білім беру ісінің үздігі (1996). ҚазМУ-дің филология факультетін бітірген (1956). 1956-1960 ж. Алматы қаласының орта мектептерінде орыс тілі мен әдебиетінің оқытушысы. 1960-1973 ж. Қазақстан жоғары және орта арнаулы білім министрлігі ғылым әдістемелік кабинетінің аға ғылым қызметкері. 1973—1976 ж. Алматы технологиялық институтында аға оқытушы, доцент. 1976 жылдан қазірге дейін тілдер кафедрасының меңгерушісі. Профессор В. Ә. Есенғалиеваның жетекшілігімен "Қазақ тіліндегі іс қағаздары лексикасының қалыптасуы мен дамуы" деген тақырыпта кандидаттық диссертация қорғады. Ғылым еңбегінің негізгі бағыты - қазақ тілінің лексикасы мен лексикографиясы, тілдер байланысы, орыс тілін ұлт топтарында оқытып, үйретудің әдістемесі. 12 ғылым-әдістемелік оқу құралдары мен 45 ғылыми мақаланың авторы. Шығармасы: *Формирование и развитие официально-деловой речи в казахском языке. АҚА, А., 1972; *Тамақ өнеркәсібінің орысша-қазақша оқулық сөздігі. Учебный русско-казахский словарь пищевой промышленности. А., 1990; *Материалы пo морфологии русского языка. А., 1971; *Іс қағаздардың орысша-қазақша сөздігі. А., 1992 (құрастырушылардың бірі); *Русско-казахские диалоги /пособие/. А., 1993; *Тесты пo русскому языку для вступительных экзаменов. А., 1994; *Пособие пo русскому языку для студентов внеязыковых вузов. А., 1992. Дереккөздер