kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Уильям Дампир

Уильям Дампир (Вильям Дэмпир, ; 1651 — 1715) — ағылшын теңізшісі, қарақшылықпен айналысқан. 1652 жылы Англияда туған. Ол үш рет жер шарын кемемен айналып шықты. Ол жасынан сауда кемесінде болып, Ньюфаундленд аралына, Ост-Индияға барып жүреді. Кейіннен әскери портта қызмет істеген. Ямайка аралында ол қарақшылармен достасып, Испания кемелерін тонауға қатысты. Гэррис, Саукинс және Шейстер басқарған қарақшылардың қатарында Дампир да бар еді. Бұлар 1680 жылы Санта-Мария қаласын тонайды, Панама кемелеріне шабуыл жасайды. Енді Дампир, Англияның Тынық мұхитқа шығуына әзірленіп жатқан кемесінде жұмыс істейді. Бұл экспедиция Англия жағалауынан шығып, Батыс Африка, Оңтүстік Америка Суларында жүзеді. Ол Үнді мұхитынан бірнеше аралдар ашып, олардың географиялық жағдайын, халқын зерттейді. Жер Шарын Айналып шығып, 1691 жылы «Жер шарын айналып шыққан жаңа саяхат» деген кітап жазды. Әдебиет * Lives and voyages of Drake, Cavendish, and Dampier; including an introductory view of the Earlier earlier discoveries in the South sea, and the history of the bicaniers. — NY.: J. & J. Harper, 1832. — P. 164—332. * Shipman I.C. William Dampier seaman-scientist. Kansas, 1962 * Lloyd Ch/ William Dampier, L., 1966 * Bonner W.N. Captain William Dampier, buccaneer-auther. L. 1934 Сыртқы сілтемелер * [http://www.privateers.ru/content/view/61/142/ Өмiрбаяны] * [http://1referat.kz/geografiya-ekonomikalyk-geografiya-geologiya-geodeziya/uilyam-dampir.html ]
Реляциялық дерекқор

Реляциялық (қатынасты) мәліметтер базасы — ішкі ақпараттары бағаналар және жолдардан тұратын екі өлшемді кесте түрінде берілген мәліметтер базасы. Әртүрлі кестелер арасындағы өзара байланыс белгілі бір бағандардағы мәліметтер мәндері бойынша орнатылады. Дереккөздер
Эдгар Кодд

Эдгар Франк Кодд (; 23 тамыз, 1923 – 18 суір, 2003) — ағылшын информатика ғалымы, IBM компаниясында жұмыс істеп жүрген уақытында дерекқорларды басқаруға арналған реляциялық модельді ойлап тапқан. Бұл жаңалығы реляциялық дерекқордың негізін қалады. Биографиясы Эдгар Кодд Портланд аралы, Англияда туған. Еңбектері Эдгар Кодд 1965 жылы анн Арбор Мичиган университетінде PhD ғылым докторы атағын алды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Дерекқор нормализациясы * Реляциялық модель Басылымдар * * * * * Арғы оқылымдар * *
AT&T Inc.

AT&T Inc — АҚШ-тағы ең ірі телекоммуникацилық компания. АҚШ-тағы жақын және алыс телефон байланысын қамтамасыз ететін және желіссіз байланыс қызметін көрсететін ең ірі компаниялардың бірі болып есептеледі (100,7 млн қолданушы, 2011 жыл). AT&Tдің барлық қолданушы саны 150 млн адамнан асып жығылады. Штаб-бөлмесі — Техас штаты, Далласта. 2011 жылдың сәуіріне, AT&T компаниясы нарық құны бойынша жер жүзіндегі 17-ші ең ірі компания, мұнайлық емес компаниялар арасында 13-ші орында. Тарихы Бірігу Басшылық және меншіктенуші 2010 жылға нарықтық капитализация — $111,95 млрд-ты құрайды. Рэндалл Стивенсон — директорлар кеңесінің төрағасы және бас басқарушы. Қызмет Демеушілік және қайырымдылық Дереккөздер Сілтемелер * [http://att.com/ Компанияның ресми сайты]
Amazon.com

Amazon.com, Inc. — АҚШ-тың Вашингтон штатында орналасқан халықаралық электрондық саудамен айналысатын компания. Бұл команания әлемнің ең ірі онлайн бөлшектеп сату компаниясы болып табылады. Компания өнімдеріне электроника тауарлары кіреді — Amazon Kindle электронды кітап және Kindle Fire компьютер таблеті, соңғы уақытта клауд компютинг қызметтерін көрсете бастады. Дереккөздер
Муслим ибн әл-Хәджадж

Муслим ибн әл-Хәджадж, көбірек қолданылатыны - Муслим , (202 немесе Һиджра бойынша 206—261, Григориан күнтізбесі бойынша 821 — 875) — біртуар Ислам қайраткері, ең танымал хадистер жиынтығының авторы — Сахих Муслим. Толық аты — Муслим ибн әл-Хәджадж ибн Муслим әл-Қураши ән-Найсабури. Өмірбаяны Муслим ибн әл-Хәджадж Нишапур атаулы парсы қаласында туған. Алғашқы білімін жергілікті дін ғалымдарынан алған. Муслимнің әкесі Хәджадж - хадистер жинаушы болған. Оның арқасында, Муслим жас кезінен хадис үйрене бастаған. Кейіннен, Мұхаммед пайғамбардың һадистерін жинау үшін, ол Таяу Шығыс елдеріне аттанады — Ирак (Бағдатқа кіреді), Мысыр, Хиджаз. Муслимнің мұғалімдерінің арасында, әл-Бұхари, Абдуллаһ ибн Масләмә әл-Канаби, Хармала ибн Йахйа, Ахмад ибн Юнус секілді керемет ғалымдар болған. Ол да мухаддис болған. Одан хадис үйренгендер - Әбу Ауана Яқуб ибн Исхақ әл-Асфараини, Әт-Тирмизи, Ахмад ибн Ханбал. Муслим еңбектері # «әл-Муснад ас-Сахих» # «ат-Табақат» # «аль-Асма уәл-Куна» # «ат-Тамйиз» # «әл-Мунфаридат әл-Уихдан» # «Суаләт әл-имам Ахмад» # «Аухам әл-мухаддисин» # «Аулад әс-сахаба» # «Афрад әш-шамиин» # «аль-Ақран» # «Машаих Малик» # «Машаих Шуғба». # «Машаих әс-Сәури» # «аль-Мухадрамин» # «аль-Интифа би унуб әс-сиба» Қызықты мәліметтер * Муслимнің оқушыларына көптеген хадис үйретуіне орай оның бір оқушысы күмәні жоқ (сахих) хадистерді жеке бір кітапқа топтастырып жазғанын сұраған екен, сол себептен Муслим «аль-Муснаду-с-сахих» атты кітабына сахих хадистерді жинап топтап жинайды.. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.loveorigami.info/aphorism.php?aut=286 Сахих Муслима — Коллекция афоризмов]
Эн (департамент)

Эн — Францияның шығысындағы департамент, Рона-Альпі аймағының департаменттерінің бірі. Реттік нөмірі 1. Әкімшілік орталығы — Бурк-ан-Брес. Географиясы Жер аумағы 5762 км 2 . Департамент Рон және Сон өзенаралығында, Юра тауларының оңтүстік тарамдарында орын тепкен. Тарихы 1790 ж. Ұлы Француз төңкерісі кезінде құрылған алғашқы департаменттерінің бірі. Бұрынғы Бресс, Бюже, Домбр және Жез провинцияларының территорияларында пайда болған. Атауы Эн өзенінен шыққан. Әкімшілік бөлінуі Департамент 4 округ, 45 кантон және 419 коммунаны қосады. *Эн департаментінің округтері *Эн департаментінің кантондары *Эн департаментінің коммуналары Саясаты Бас кеңес 2008 жылғы кантондық сайлаулардан кейін Бас кеңестің көпшілігі солшыл партияларға тиесілі. Бас кеңестің басқарушысы - Рашель Мазюир (Әлеуметтік партия). Бас кеңестің құрамы (2011-2014): Департамент өкілдері * Франция Ұлттық Жиналысының депутаттары: ** Оң сайлау округі - Ксавье Бретон (Халықтық қозғалыстар кеңесі) ** Екінші сайлау округі - Шарль де ла Верпильер (Халықтық қозғалыстар кеңесі) ** Үшінші сайлау округі - Этьен Блан (Халықтық қозғалыстар кеңесі) ** Төртінші сайлау округі - Мишель Вуазен (Халықтық қозғалыстар кеңесі) * Сенаторлар: ** Шарль Берту (Әлеуметтік партия) ** Сильви Гуа-Шавен (Халықтық қозғалыстар кеңесі) ** Рашель Мазюир (Әлеуметтік партия) Тағы қараңыз * Францияның қазіргі департаменттері
Эна (департамент)

Эна — Францияның солтүстігіндегі департамент, Пикардия аймағының департаменттерінің бірі. Реттік нөмірі 2. Әкімшілік орталығы — Лан. Халық саны 535,5 мың адам (департаменттер арасында 46-шы орын, 1999 ж.). Географиясы Жер аумағы 7369 км². Департамент Эна өзенінің аңғарында орналасқан. Бұл өзен Энаны шығысынан батысына дейін кесіп өтеді. Департамент 4 округ, 41 кантон және 363 коммунаны қосады. Тарихы Эна — 1790 ж. Ұлы Француз төңкерісі кезінде құрылған алғашқы 83 департаменттің бірі. Бұрынғы Иль-де-Франс, Пикардия және Шампань провинцияларының территорияларында пайда болған. Атауы Эна өзенінен шыққан. Тағы қараңыз * Эна департаментінің коммуналары
Алье

Алье — Францияның орталық бөлігінің оңтүстігіндегі департамент, Овернь аймағының департаменттерінің бірі. Реттік нөмірі 3. Әкімшілік орталығы — Мулен. Халық саны 343046 адам (департаменттер арасында 63-шы орын, 2009 ж.). Атауы Департамент өзінің атауы Алье өзеніне қатысты қойылған. Бұл өзен Алье аумағын басып өтеді. Географиясы Алье департаменті Овернь аймағының құрамына кіреді және Шер, Ньевр, Сона және Луара, Луара, Пюи-де-Дом, Крёз департаменттерімен шекаралас. Жер аумағы 7340 км². Гидрографиясы Департамент аймағын келесі өзендер кесіп өтеді. Батысында — Шер, орталығында — Алье және оның тармағы Сиуль, шығысында — Луара и оның тармағы Бебр. Әкімшілік бөлінуі Департамент 3 округ, 35 кантон және 320 коммунаны қосады. Тарихы Департамент тарихының көп бөлігін Бурбон герцогствасы алады, себебі Алье байырғы Бурбон герцогствасының территориясында орын тепкен. Алье департаменті 1790 жылы 4 наурызда Ұлы Француз төңкерісі кезінде құрылған департаменттерінің бірі. Экономикасы Департаменттің басты шаруашылықтарына орман өнеркәсібі, азық-түлік секторы, химия өндірісі, металлургия, каучук, машинажасау және электротехника, бальнеология жатады. Туризм Дереккөздер Тағы қараңыз * Франция департаменттері * Алье департаментінің коммуналары * Алье департаментінің кантондары Сілтемелер * [http://www.Allier.pref.gouv.fr/ Сайт префектуры Алье префектурасының сайты] * [http://www.allier.fr/ Алье Бас Кеңесінің сайты] * [http://www.allier-tourisme.com/ Алье департаментінің туризм комитеті] * [http://www.visites-p.net/dptmt/dptmp003.htm Карта және тарихы]
Жоғарғы Прованс Альпілері

Жоғарғы Прованс Альпілері (, ) — Францияның оңтүстік-шығысындағы департамент, Прованс-Альпі-Зеңгір жаға аймағының департаменттерінің бірі. Реттік нөмірі 4. Әкімшілік орталығы — Динь-ле-Бен. Тұрғыны — 140 мың адам (департаменттер арасында 94-ші орын, 1999 ж.). Географиясы Жер аумағы 6925 км². Департамент құрғақ климатты таулы аймақта орналасқан. Егін шаруашылығымен айналысу үшін суармалау кешенін пайдалану керек болады. Департаментте Европаның ең ірі биік-таулы Ало өзені орналасқан. Әкімшілік-аумақтық бөлінісі Департамент 4 округ, 30 кантон және 200 коммунаны қосады. Тарихы 1970 ж. 13 сәуірге дейін департамент Төменгі Альпілер деп аталып келген. Тағы қараңыз * Жоғарғы Прованс Альпілері департаментінің коммуналары Дереккөздер
Жоғарғы Альпілер

Жоғарғы Альпілер (, ) — Францияның оңтүстік-шығысындағы департамент, Прованс-Альпі-Зеңгір жаға аймағының департаменттерінің бірі. Реттік нөмірі 5. Әкімшілік орталығы — Гап. Халық саны 121 мың адам (департаменттер арасында 98-шы орын, 1999 ж.). Географиясы Жер аумағы 5549 км². Департамент арқылы Дюранс, Бюэш, Кларе, Драк, Севересс өзендері ағып өтеді. Әкімшілік-аумақтық бөлінісі Департамент 2 округ, 30 кантон және 177 коммунаны қосады. Тарихы Верхние Альпы — 1790 жылы 4 наурызда Ұлы Француз төңкерісі кезінде құрылған департаменттерінің бірі. Байырғы Дофине провинциясының аймағында пайда болған. Тағы қараңыз * Жоғарғы Альпілер департаментінің коммуналары
Альпі-Маритим (департамент)

Альпі-Маритим (, ) — Францияның оңтүстік-шығысындағы департамент, Прованс-Альпі-Зеңгір жаға аймағының департаменттерінің бірі. Реттік нөмірі 06. Әкімшілік орталығы — Ницца. Халық саны 1,579 млн адам (департаменттер арасында 4-ші орын, 1999 ж.). Географиясы Жер аумағы 4299 км². Департамент арқылы көптеген өзендер ағып өтеді, солардың ішінде — Вар, Бандоль, Буйонн, Бурду. Әкімшілік-аумақтық бөлінісі Департамент 2 округ, 52 кантон және 163 коммунаны қосады. Тарихы Антикалық дәуірде Альпі-Маритим деп аталатын Рим провинциясы болған. Аттас департамент 1793-1815 жылдар аралығында Францияда болған, алайды оның шекарасы 1947 жылы құрылған қазіргі департаменттің шекарасымен сәйкес келмеген. Тағы қараңыз * Альпі-Маритим департаментінің коммуналары
Acer Inc.

Acer Inc. (; , lit. Hongji Corporation) — компьютерлік техника және электроника шығаратын Тайвань компаниясы. Тарихы * 1976 жылы Стэн Ши «Mulitech International» компаниясының негізін салады. Фирманың бастапқы капиталы $25 000 құрайды. Алғашқыда компанияда 11 адам жұмыс істейді. * 1979 жылы компания экспортқа арналған алғаш тайвань компьютерін құрастырып шығарады. * 1981 жылы компания MOS Technology 6502 микропроцессоры негізіндегі 8-битті MicroProfessor-II дербес компьютерін шығарады. * 1985 жылы компания әлемде тұңғыш рет IBM-ды басып озып 32-разрядты дербес компьютерін шығарады. Жапония мен Германияда өкілдігі бар. Қызметі Acer монитор, концентратор, коммуникатор, дисковод, желі карталарын, пернетақта, оперативті жад, ноутбук, проекторлар шығарады. Өнімі Тұтыну десктоптары * Acer Aspire Desktop * Acer Aspire Predator Бизнес-десктопы * Acer Veriton Тұтыну ноутбуктері * Acer Tablet * Acer Aspire Notebook * Acer Aspire Timeline * Acer Ferrari * Acer Iconia Бизнес-ноутбуктері * Acer TravelMate * Acer Extensa Планшетті компьютерлер * Acer iconia tab W500 * Acer iconia tab a100 * Acer Iconia Tab A500 Нетбуктер * Acer Aspire One * Ferrari One Неттоптар * Acer Aspire Revo Компьютерлі дисплейлер * G-серия * P-серия * H-серия * X-серия * B-серия * V-серия * S-серия * T-серия * D-серия * MO Monitor TV * Проекторлар * P-серия * X-серия * H-серия * S-серия * K-серия * C-серия Смартфондар * Acer Tempo: DX650, DX900, F900, M900, X960 * Acer Liquid: Liquid S100, Liquid E, Liquid MT S120, Liquid Mini E310, Liquid Express E320 * Acer neoTouch: S200, P300, P400 * Acer Stream * Acer beTouch: E100, E101, E110, E120, E130, E140, E200, E400, T500 Теледидар * AT-серия Үй медиажүйелері * Acer Clear.fi Тағы басқа * Сандық камералар * PDA * Автомобильдік навигация құрылғылары * Acer PICA Дереккөздер
Eastman Kodak

Eastman Kodak Company – әлемге танымал фототехника және кинотауар өндіретін америка компаниясы. Компанияның штаб-пәтері АҚШ, Нью-Йорк штаты, Рочестер қаласында орналасқан. Иемденушілер 2011 жылдың қаңтар айынының ірі акционерлер қатарында: * Legg Mason Capital Management (21,6 %). * Vanguard Group (5,5 %). * BlackRock Institutional Trust Company (5,1 %) болды. Басшылық Компанияға директорлар кеңесінің төрағасы және бас директор – Антонио Перес басшылық етеді. Компания президенті – Филип Фарачи . Компания тарихы — Kodak өнімдерінің ең ұтымдысы (1900)]] Компанияның негізін 1881 жылы George Eastman және Henry Strong салған. 1879 жылы банк қызметкері George Eastman пластинаға фотоэмульсияны жағатын машинаны ойлап табады. Фотопластинаны жаппай шығаратын машинаның патенті Англияға берілді. 1881 жылы Рочестерлік өндіріс адамы Henry A. Strong Eastman, Dry Plate Company атты компанияны ашты. 1884 жылы Истмен мен Строң компаниясын корпорацияға айналдырды. 1885 жылы көпшілік назарына American Film атты оралымдағы фотоплёнка тапсырылды. Истмен осы табысты ұлғайтуға химия ғалымы Henry H. Reichenbachты жұмысқа алады, содан 1889 фотоплёнканың жаппай шығарылуы басталады. Компания өнімі * Фото және кинопленка * Фотоқағаз * Пленкалы фотоаппараттар * Объективтер * Сандық фоторамкалар * Тез арада шығатын суреттерге арналған фотоаппараттар * Сандық фотоаппараттар * Сандық фотоаппараттарға арналған матрицалар * Кино және ТВ-шоу * Үстел принтерлері мен принтерлерге арналған картридждер * Сканерлер Дереккөздер
Sharp Corporation

электр бұйымдарын жасап, өндіретін жапондық мультинационалды компания. Штаб-пәтері Осака қаласында орналасқан. 2011 жылғы статистикаға қарай Sharp-те 55,580 астам адам жұмыс істейді. Мекеме 1912 жылдың қыркүйегінде қаланған, негізін Токуджи Хаякава (早川 徳次) 1915 жылы Ever-Sharp механикалық қалам жасағаннан кейін қалады. Sharp мекемесі 2007 жылы Pioneer корпорациясын сатып алды. 2009 жылдың маусым айында, Sharp және Pioneer бірлесіп оптикалық бұйымдар жасайтын мекеме құруға келіседі, атауы "Pioneer Digital Design and Manufacturing Corporation" болды. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://sharp-world.com/ Халықаралық веб сайты]
Ардеш

Ардеш — Франция оңтүстігінің орталық бөлігінде орналасқан департамент, Рона-Альпі аймағының департаменттерінің бірі. Реттік нөмірі 2. Әкімшілік орталығы — Прива. Географиясы Жер аумағы 5529 км². Департамент Ронаның батыс бөлігіндегі таулы аймақта орналасқан. Әкімшілік-аумақтық бөлінісі Департамент 3 округ, 33 кантон және 339 коммунаны қосады. Тарихы Ардеш — 1790 ж. Ұлы Француз төңкерісі кезінде құрылған алғашқы 83 департаменттердің бірі. Байырғы Виваре провинциясының территориясында орналасқан. Тағы қараңыз * Ардеш департаментінің коммуналары Сілтемелер * [http://www.ardeche.pref.gouv.fr/ Префектура] * [http://www.ardeche.fr/ Бас кеңес] * [http://www.inforoutes-ardeche.fr/ Les Inforoutes de l’Ardèche — Ардештің 271 коммунасы] * [http://www.ardeche-evasion.com/ Туристтік торап] * [http://www.ardeche-online.com/ Ардеш] * [http://www.ardechoo.com/ Ardechoo — департамент порталы] * [http://ardecheweb.fr/ Ардеш туралы блог] * [http://www.ardecheweb.com/ Ардеш бойынша жолнұсқа] * [http://www.drome-ardeche.org/ Ardeche — Portail annonces] * [http://www.tv-ardeche.com/ Télévision locale de l’Ardèche]
Арденне (департамент)

Арденне — Францияның солтүстік-шығысындағы департамент, Шампань-Арденне аймағының департаменттерінің бірі. Реттік нөмірі 8. Әкімшілік орталығы — Шарлевиль-Мезьер. Халық саны 290 мың адам (департаменттер арасында 75-ші орын, 1999 ж.). Географиясы Жер аумағы 6229 км². Департамен арқылы Маас өзені ағып өтеді. Әкімшілік-аумақтық бөлінісі Департамент 4 округ, 37 кантон және 463 коммунаны қосады. Тарихы Арденне — 1790 ж. Ұлы Француз төңкерісі кезінде құрылған алғашқы 83 департаменттің бірі. Байырғы Шампань және Аргона провинцияларының территориясында орналасқан. Тағы қараңыз * Арденне департаментінің коммуналары
Арьеж

Арьеж (, ) — Францияның оңтүстігіндегі департамент, Миди-Пиреней аймағының департаменттерінің бірі. Реттік нөмірі 9. Әкімшілік орталығы — Фуа. Халық саны 137,2 мың адам (департаменттер арасында 96-шы орын, 1999 ж.). Географиясы ]] Жер аумағы 4890 км². Департамент оңтүстігінде Испаниямен және Андоррамен шектеседі. Жер бедері Пиреней тау жүйесінде орналасуына сәйкес анықталады. Әкімшілік-аумақтық бөлінісі Департамент 3 округ, 22 кантон және 332 коммунаны қосады. Тарихы Арьеж — 1790 ж. Ұлы Француз төңкерісі кезінде құрылған алғашқы 83 департаменттің бірі. Фуа и Кузран графстволарының территориясында пайда болған. Атауы Эна өзенінен шыққан. Сілтемелер * [http://www.cg09.fr/ Conseil general website] (in French) * [http://www.ariege.pref.gouv.fr/ Prefecture website] (in French) * http://www.ariege.com/ Тағы қараңыз * Арьеж департаментінің коммуналары
Об (департамент)

Об — Францияның солтүстік-шығысындағы департамент, Шампань-Арденне аймағындағы департаменттердің бірі. Департаментке Сенаның негізгі тармағы Об өзенінің атауы берілген. Реттік нөмірі 10. Әкімшілік орталығы — Труа. Халық саны 303298 адам (департаменттер арасында 75-ші орын, 2009 ж.). Географиясы Жер аумағы 6004 км². Аумағының әктасқа бай топырағы шарап өнеркәсібінің дамуына зор ықпал етуде. Әкімшілік-аумақтық бөлінісі Департамент 3 округ, 33 кантон және 433 коммунаны қосады. Тарихы Ерте периоды Алғашында департамент аумағында трикастар мен лингон тайпалары мекен еткен. Біздің заманымыздан бұрын 400 жылға таман халық тығыздығы өте жоғары болған деген мәліметтер кездеседі. XII ғасыр Департамент аумағында Мемлекет тарихындағы маңызды орын алатын екі монастырь құрылған. Клерволық Бернард 1115 жылы Клерво аббатствосының негізін қалады. Ал Параклет аббатствосын философ Пьер Абеляр құрған. Клерволық Бернард 1129 жылы Труа шіркеу соборында сөз сөйлеуіннен бастап танымал бола бастады. Онда ол нәтижесі ауыр болған Екінші крест жорығына халықты шақырды. Сілтемелер * [http://www.aube-champagne.com/ Об департаментінің туризмі бойынша сайты] * [http://www.cg-aube.com/ Об департаментінің Бас кеңесі] * [http://www.Aube.pref.gouv.fr/ Об префектурасының ресми сайты] Тағы қараңыз * Об департаментінің коммуналары
Royal Dutch Shell

Royal Dutch Shell plc — Ағылшын – Нидерландтық халықаралық мұнай және газ компаниясы, штаб пәтері Гаага қаласында орналасқан. 2011 жылғы кіріс мөлшері бойынша әлемнің алты мұнай және газ "супермажор" компанияларының қатарына кіреді. 1907 жылы Голландия (Royal Dutch, 60%) мен Британия (Shell Transport and Tradіng, 40%) компаниялары құрған. Қызметінің негізгі бағыттары: көмірсутектерді барлау, өндіру, оларды өңдеу, мұнай-химия және жаңа энергия көздерін игеру. Шелл Мұнай-Газ Корпорациясы 120-дан астам елде жұмыс жасайды және мұнай-газ өндірісінің барлық саласында істейтін 2000-нан астам фирмалардан тұрады. Бұл компаниялардың әрқайсысы едәуір дербес, ұлттық компаниялар ретінде қабылданған, негізгілері дивиденд нысанында табыс алады. Қазақстан Республикасында Шелл Мұнай-Газ Корпорациясы 20 ғасырдың басында (1917 жылға дейін) Шелл Ural Caspіan Oіl Corporatіon компаниясының операторы ретінде мұнай өндірді. Ол кезде корпорация қазіргі Атырау облысының Доссор және Мақат кеніштері ауданында іздестіру-барлау жұмыстарын жүргізді. 1998 жылы қарашада компания өзінің Қазақстандағы қызметін қайта бастап, Сайғақ мұнай кенішіне барлау ұңғымасын салды. Компанияның Қазақстандағы қатысу үлесі 60% және ол “Темір” бірлескен кәсіпорынның негізгі операторы. Сонымен қатар бұл корпорацияның Қазақстан қайраңы бойынша халықаралық операция компаниядағы үлесі 14,5%. Ол өнімді бөлісу шеңберінде Каспий қайраңының солтүстік-шығыс бөлігін игеру жұмысын жүргізеді. Қазақстандағы даунстрим секторына Шелл Мұнай-Газ Корпорациясы 1992 жылдан бастап қатысады. Каспий мұнай құбыры консорциумының белсенді мүшесі. Дереккөздер
TotalEnergies

TotalEnergies (2021 жылдың мамырына дейін — Total SE) — франциялық халықаралық мұнай және газ компаниясы, алты "супермажор" мұнай компанияларының құрамына кіреді. Бизнес операциялары мұнай бұрғылаудан, өндіру, тасымалдау, сату және өндіруге дейін барады. Оған қоса, Тотал үлкен көлемдегі химия тауарларын өндіруші компания болып саналады. Компанияның штаб-пәтері Тур Тотал, Ла Дефенс, Корбеву, батыс Парижде орналасқан. Дереккөздер
Од (департамент)

Од — Францияның оңтүстігіндегі департамент, Лангедок-Руссильон аймағының департаменттерінің бірі. Реттік нөмірі 11. Әкімшілік орталығы — Каркассонн. Халық саны 309,8 мың адам (департаменттер арасында 71-шы орын, 1999 ж.). Географиясы Жер аумағы 6139 км². Департамент 3 округ, 35 кантон және 438 коммунаны қосады. Округтер * Каркасон * Лиму * Нарбонна Кантондар Тарихы Од — 1790 ж. Ұлы Француз төңкерісі кезінде құрылған алғашқы 83 департаменттің бірі. Байырғы Лангедок провинциясының аймағында пайда болған. Тағы қараңыз * Од департаментінің коммуналары
Аверон

Аверон (, ) — Францияның оңтүстігіндегі департамент, Миди-Пиреней аймағының департаменттерінің бірі. Реттік нөмірі 12. Әкімшілік орталығы — Родез. Халық саны 263,8 мың адам (департаменттер арасында 78-ші орын, 1999 ж.). Географиясы Жер аумағы 8735 км². Департамент таулы аймақта орналасқан, ең биік нүктесі — Майэбьо шыңы (1469). Әкімшілік-аумақтық бөлінісі Департамент 3 округ, 46 кантон және 304 коммунаны қосады. Тарихы Аверон — 1790 ж. Ұлы Француз төңкерісі кезінде құрылған алғашқы 83 департаменттің бірі. Тағы қараңыз * Аверон департаментінің коммуналары
Буш-дю-Рон

Буш-дю-Рон (, тура мағынасында — «Рон сағасы», ) — Франциядағы департамент, Прованс-Альпі-Зеңгір жаға аймағының департаменттерінің бірі. Реттік нөмірі 13. Әкімшілік орталығы — Марсель. Халық саны 1,84 млн адам (1999). Географиясы Жер аумағы 5087 км². Әкімшілік-аумақтық бөлінісі Департамент 4 округ, 57 кантон және 119 коммунаны қосады. Тарихы Буш-дю-Рон 1790 ж. Ұлы Француз төңкерісі кезінде құрылған алғашқы 83 департаменттің бірі болды. Байырғы Прованс аймағында пайда болған. 1793 жылы шекарасы өзгерді. Тағы қараңыз * Буш-дю-Рон департаментінің коммуналары
Кальвадос (департамент)

Кальвадос — Францияның солтүстік-батысындағы департамент, Төменгі Нормандия аймағының департаменттерінің бірі. Реттік нөмірі 14. Әкімшілік орталығы — Кан. Халық саны 674 мың адам (департаменттер арасында 31-шы орын, 2007 ж.). Географиясы өзені]] Жер аумағы 5548 км². Кальвадос шығысында Сена-Маритим департаментімен Сене өзені арқылы шектеседі. Департамент 4 округ, 49 кантон және 705 коммунаны қосады. Тарихы Кальвадос — 1790 ж. Ұлы Француз төңкерісі кезінде құрылған алғашқы 83 департаменттің бірі. Байырғы Нормандия провинциясының бір бөлігін алып жатыр. 1944 ж. маусымда аймақта Нормандия үшін шайқас болды. Тағы қараңыз * Кальвадос департаментінің коммуналары Сілтемелер * [http://www.cg14.fr/ Бас кеңесі] * [http://www.calvados.pref.gouv.fr/ Ресми сайты]
Канталь

Канталь (; ) — Франция орталық бөлігінің оңтүстігіндегі департамент, Овернь аймағының департаменттерінің бірі. Реттік нөмірі — 15. Әкімшілік орталығы — Орияк. Халық саны 151 мың адам (департаменттер арасында 92-ші орын, 1999 ж.). Географиясы Площадь территории 5726 км². Әкімшілік-аумақтық бөлінісі Департамент 3 округ, 27 кантон және 260 коммунаны қосады. Тарихы Канталь — 1790 ж. Ұлы Француз төңкерісі кезінде құрылған алғашқы 83 департаменттің бірі. Байырғы Овернь провинциясының бір бөлігін алып жатыр. Францияның екі президентінің туған жері болып табылады: Поль Думер және Жорж Помпиду. Тағы қараңыз * Канталь департаментінің коммуналары Сілтемелер * [http://www.cg15.fr/ Бас кеңесі] * [http://www.cantal.pref.gouv.fr/ Ресми сайты]
Шаранта

Шаранта (, ) — Франциядағы департамент, Пуату-Шаранта аймағының департаменттерінің бірі. Реттік нөмірі 16. Әкімшілік орталығы — Ангулем. Халық саны 340 мың адам (департаменттер арасында 66-шы орын, 1999 ж.). Географиясы Жер аумағы 5956 км². Әкімшілік-аумақтық бөлінісі Департамент 3 округ, 35 кантон және 404 коммунаны қосады. Тарихы Шаранта 1790 ж. Ұлы Француз төңкерісі кезінде құрылған алғашқы 83 департаменттің бірі болды. Байырғы Ангумуа провинциясының аймағында пайда болған. Атауы Шаранта өзенінен шыққан. Шаранта Оноре де Бальзак жазушысының аса танымал әдеми кейіпкері — Эжена де Растиняканың туған жері болып табылады. Тағы қараңыз * Шаранта департаментінің коммуналары
Шаранта-Маритим

Шаранта-Маритим — Францияның батысындағы департамент, Пуату-Шаранта аймағының департаменттерінің бірі. Реттік нөмірі 17. Әкімшілік орталығы — Ла-Рошель. Халық саны 557 мың адам (департаменттер арасында 39-шы орын, 1999 ж.). Географиясы Жер аумағы 6864 км². Департамент арқылы Шаранта және Гаронна өзендері ағып өтеді. Батысында, яки Олерон аралының маңында устрица бағады. Департамент 5 округ, 51 кантон және 472 коммунаны қосады. Округтер * Жонзак * Ла-Рошель * Сен-Жан-д’Анжели * Сент * Рошфор Тарихы 4-3 мыңжылдықта Шаранта-Маритим аумағында археологиялық Пё-Ришар мәдениеті тіршілік еткен. Төменгі Шаранта (1941 жылы 4 қыркүйекке дейін департамент осылай аталған) — 1790 ж. Ұлы Француз төңкерісі кезінде құрылған алғашқы 83 департаменттің бірі. Назар аударарлық орындары Сілтемелер * [http://www.charente-maritime.org/ Ресми сайты] Тағы қараңыз * Шаранта-Маритим департаментінің коммуналары
Шер (департамент)

Шер — Францияның орталығындағы департамент, Центр аймағының департаменттерінің бірі. Реттік нөмірі 18. Әкімшілік орталығы — Бурж. Халық саны 314,4 мың адам (департаменттер арасында 70-ші орын, 1999 ж.). Географиясы Жер аумағы 7235 км². Департамент арқылы Орон, Сольдр, Йевр және Шер өзендері ағып өтеді. Әкімшілік-аумақтық бөлінісі Департамент 3 округ, 35 кантон және 290 коммунаны қосады. Тарихы Шер — 1790 ж. Ұлы Француз төңкерісі кезінде құрылған алғашқы 83 департаменттің бірі. Байырғы Берри провинциясының бір бөлігін алып жатыр. Тағы қараңыз * Шер департаментінің коммуналары Сілтемелер * [http://www.cg18.fr Бас кеңесі] (французша) * [http://www.bc.edu/bc_org/avp/cas/fnart/arch/bourges.html Сан-Этьен қаласындағы соборлар суреттері]
Оңтүстік Корсика

Оңтүстік Корсика — Франциядағы департамент, Корсика аймағының департаменттерінің бірі. Реттік нөмірі 2A. Әкімшілік орталығы — Аяччо. Халық саны 118,6 мың адам (департаменттер арасында 99-шы орын, 1999 ж.). Географиясы Департамент үш жағынан Жерорта теңізімен және солтүстік-шығысында Жоғарғы Корсика департаментімен шектесіп жатыр. Департамент 2 округ, 22 кантон және 124 коммунаны қосады. Тарихы 1793-1811 жылдар аралығында қазіргі Оңтүстік Корсика аумағында Лиамон департаменті орналасқан болатын. Кейін Корсика аралында ортақ департамент құрылды. 1975 жылы 15 қыркүйекте арал екі департементке бөлінді. Тағы қараңыз * Оңтүстік Корсика департаментінің коммуналары Сілтемелер * [http://www.cg-corsedusud.fr Бас кеңесі]
Луиджи Ноно

Луиджи Ноно (; 29 қаңтар 1924, Венеция, Италия — 8 мамыр 1990) — Италия сазгері. Құқықтануға оқи жүріп, музыкадан: Джан Франческо Мапипьеро (Malipiero; 1882-1973), Бруно Мадерна (Maderna; 1920-1973) және Герман Шерхеннен (Schcrchen; 1891-1966) дәріс алған. 1950 жылы өзінің Канондық вариация (Variazioni Canoniche) 12-тонды тақырыбын оркестрмен орындаған, 1955 жылы Арнольд Шёнбергтің Нури деген қызына үйленген. Ноно саяси мазмұнды жұмыстар жасаған, олардың көпшілігі бірыңғай қабылдана қоймаған. Алеаторик (кездейсоқтық) әдістерді және сериялы техникаларды қолданған. Оның ең танымал жұмысы Intolleranza (1961) операсы. Сыртқы сілтемелер * http://www.luiginono.it * http://www.myspace.com/archivioluiginono * [http://d-sites.net/english/nono.htm Nono’s il prometeo: a revolutionary’s swansong] * [http://d-sites.net/english/nonopolacco.htm Nono’s 'Quando stanno morendo': cries, whispers and voices celestial'] Дереккөздер
Нумидия

Нумидия — Солтүстік Африкадағы, қазіргі Алжирге тура келетін, көне мемлекет. Тарихы Екінші Пуни соғысы тұсында нумидидің екі ірі тайпасы дұшпан лагеріне тап болған: олардың бірі римдіктерді қолдаған, екіншісі — карфаген. Рим жеңісінен кейін б.з.б. 201 ж. Масинисс көсемі Нумидия патшасы деп жарияланған. Карфаген өлгеннен кейін Нумидия қаласының тұрғындары, өзі Рим провинциясы болған б.з.б. 46 ж. провинция орталығы Цирта қаласына, қасиетті августиннің епископтік кафедрасы бар ірі қала Гиппонға қашқан. Елді Вандала басып алған соң, 429 ж. Рим мәдениеті құлады. Дегенмен 8 ғ. араб шапқыншылығына дейін және кейін дамыған жергілікті дәстүрлі мәдениеттің кейбірі сақталған. Нумидия патшалары * Сифак * Массинисса * Миципса * Югурта * Гиемпсал II * Юба I Нумидия тумалары * Аврелий Августин * Апулей Сыртқы сілтемелер * [http://rec.gerodot.ru/livia/numidia01.htm Нумидия жазуы]
Сэм Нуйома

Сэмюэль Дэниел Шафиишуна Нуйома, (чаще Сэм Нуйома, , 12 мамыр 1929 жылы туған, Онганджера, Оңтүстік-батыс Африка) — Намибияның бірінші елбасы (1990 ж.). 1950 ж. Овамболенд халықтары ұйымының негізін салған. Оңтүстік-батыс Африка ұйымының бұрынғы атауы. 1960 ж. ұйымның бірінші президенті болған. Содан кейін көп жылдық ұмтылысынан БҰҰ-ы арқылы Оңтүстік-батыс Африкадан Оңтүстік Африка Республикасына кетуге мәжбүр болды (1966 ж.). Шамамен 30 жыл қуғындалған соң, Оңтүстік-Батыс Африка ұйымы басшылығына БҰҰ бақылауымен өткен сайлауда жеңіске жетті. Тағы қараңыз * Намибия тарихы Библияграфиясы * Sam Nujoma, Where Others Wavered, The Autobiography of Sam Nujoma, London 2001 Сыртқы сілтемелер * [http://www.welt.de/print-welt/article282118/Hoert_endlich_auf_mit_eurer_weissen_Arroganz.html Nujoma's interview to German magazine Die Welt (in German)] * [http://www.imdb.com/title/tt0468524/ Nujoma: Where Others Wavered (2006) imdb]
Ұзын пышақтар түні

және Генрих Гиммлер, 1933 жыл тамыз]] «Ұзын пышақтар түні» (; Рём бүлігі — ) — 1934 жылы 30 маусымда Адольф Гитлер өткізген қарсы шығушы штурмдық отрядтарын (СА) жою операциясы. СА-ның күшті болып кетуінен сақтанып, Гитлер өзінің СС-іне ұйымның көшбасшыларын Э. Реммен қоса жоюға бұйрық берген. Бұл түнде Гитлердің ондаған басқа да дұшпандары — К. Фон Шлейхер мен О. Штрассер қоса өлтірілген. «Ұзын пышақтар түні» операциясы кезінде барлығы 90 адам өлтірілген. Әдебиеттер * * * * Сыртқы сілтемелер * [http://www.historyplace.com/worldwar2/triumph/tr-roehm.htm The History Place&nbsp;– Triumph of Hitler&nbsp;– Night of the Long Knives] * [http://www.germanculture.com.ua/library/history/bl_third_reich.htm German Culture&nbsp;– The Third Reich&nbsp;– Consolidation of Power] * [http://www.tatsachen-ueber-deutschland.de/en/history/main-content-03/1933-1945-the-era-of-national-socialism.html The German Embassy in the United States&nbsp;– The Era of National Socialism] * [http://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10007331 The Holocaust Museum&nbsp;– The Third Reich]
Мирабилис

Мирабилис немесе Түнгі ару — никтагиндер тұқымына жататын көпжылдық сәндік өсімдік. Жаңа Дүние тропиктерінен шыққан. Дөңгелек жапырақты тез өсетін қысқа сабақты биіктігі 1 м өсімдік. Гүлдерінің ақ жән сары түстері қызғылт және қызыл түстері аралас, кейде жапырақтарында жолақты теңбілдері болады. Өсімдіктің түрлі-түсті гүлдері кешке қарай ашылады (ал таңертең жабылады). Суреттер Әдебиет * Richard W. Spellenberg: Mirabilis. In: [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id1&taxon_id120783 Flora of North America. Band 4, S. 40] Сыртқы сілтемелер * [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id1&taxon_id120783 Mirabilis in the Flora of North America] * [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/Taxonomy/Browser/wwwtax.cgi?modeTree&id3537&lvl3&pmapview&phas_linkout&pblast_url&pgenome_blast&linf&keep1&srchmode1&unlock NCBI Taxonomy Browser]
Джон Ноулез

Джон Ноулез (16 қыркүйек 1926, Фэйрмонт, Батыс Вирджиния штаты, АҚШ — 29 қараша 2001, Форт-Лодердейл, Флорида штаты) — АҚШ жазушысы. Йель университетін бітіріп, Сепаратты дүние (1959) жекеменшік мектептегі екі оқушының достығы мен бәсекесі жөнінде бірінші романын жариялап үлкен танымалдылыққа ие болған. Оның көптеген романдарының ішінде кейіпкерлердің психологиялық зерттеулері, өзара жанжалдасатын жабайы және прагматикалық мінездері туралы «Соңғы жаз» (1966), «Алаулаған оттар» (1974) және «Дүние талқандалды» (1981) шығармалары бар. Еңбектері *A Separate Peace; a novel, London, Secker & Warburg, 1959; New York, Macmillan Co., 1960 *Morning in Antibes; a novel, New York, Macmillan, 1962 *Double Vision; American Thoughts Abroad, New York, Macmillan, 1964 *Indian Summer, New York, Random House, 1966 *Phineas; six stories, New York, Random House, 1968 *The Paragon; a novel, New York, Random House, c. 1971 *A Special Time, A Special Place, Exeter Bulletin, 1995 (autobiographical note on internet) *Spreading Fires, New York, Random House, 1974 *A Vein of Riches, Boston, Little Brown, 1978 *Peace Breaks Out, New York, Holt, Rinehart and Winston, 1981 *A Stolen Past, New York, Holt, Rinehart and Winston, 1983 *The Private Life of Axie Reed, New York : John Knowles, 1986 Сыртқы сілтемелер * [http://www.exeter.edu/libraries/553_4390.aspx Phillips Exeter Academy | A Separate Peace]
Раджаб

Раджаб - мұсылман күнтізбесі бойынша жетінші ай. Арабтың рәжәб сөзі "құрметтеу" деген мағынаны білдіреді. Исламға дейінгі Арабияда қасиетті төрт айдың бірі, Меккеге баратын «кіші» қажылық айы. Алғашында көктемгі кезеңге сай келді. Ережепте ауыз бекітіл, құрбандық шалынатын болған. Құрбандыққа шалынған малдың еті кедейлер мен қайыршы, кемтарларға таратылған. Ережептің қасиетті сипатын Ережептегі айрықша тақуалыққа рұқсат ету жөніндегі орта ғасырлардағы мұсылман дін ғылымындағы айтыс-тартыстарға қарамай сунниттер де, шииттер де Исламда сақтап қалды. Бір-біріне қарама-қайшы көзқарастағылар да, келісімпаздық шешімді жасаушылар да толып жатқан хадистер мен 5-сүренің 2-аятына жасалған түсініктемеге сүйенді. Ережептің халықтық Ислам тәжірибесінде кең тараған айрықша рәсімдері түбегейлі бекіп, бірқатар беделді діни адамдар тарапынан қолдау тапты. Оған ибн Таймийа сияқты сунниттік тақуалар ғана қарсы болды. Бұл айда Мұхаммед 27-күнді әл-миражға жатқызады. Ережептің кейбір күндерінде ораза ұстау өте жоғары бағаланды. Мысалы, дін жолындағы кісі сергектік жасап, дұға оқтын бір жыл ішіндегі 14 күннің үшеуі ережепке тап келеді. Ережепте ауыз бекіткен 27 күн 60 ай ораза ұстауға немесе 100 түн ораза ұстауға және 100 түнгі намазға тең болған. Исмаилшылар уағызында ережеп тақуалық рәсімдер айы ретінде ерекше аталады, бұл айда жасалған тақуалық рәсімдер басқа айлармен салыстырғанда бірнеше есе ұлғайтылады. Ережептің алғашқы жұмасының қарсаңында ерекше «сыйлықтар дұғасы» оқылады. Қазіргі мұсылман ғұламалары ережепті қадір тұтулы пұтқа табыну заманындағы ханифиямен, Исламға жол ашқан монотеистік қозғалыспен байланыстырады. Мерзімдері Дереккөздер Сыртқы сілттемелер * [http://www.staff.science.uu.nl/~gent0113/islam/islam_tabcal.htm Islamic-Western Calendar Converter (Based on the Arithmetical or Tabular Calendar)] *[http://www.makkahcalendar.org Islamic Calendar / Hijri Calendar for Makkah ] * [http://www.oriold.uzh.ch/static/hegira.html Conversion of Islamic and Christian dates (Dual)] * [http://www.inter-islam.org/Miscellaneous/months.htm#Rajab Monthly Profiles of the Islamic Calendar]([http://www.inter-islam.org/copyright.htm Copyright]) * [http://www.deenislam.co.uk/dua/rajab_4.htm The Night Journey: The Spiritual Significance of Isra and Mi`raj ] tt:Racäb
Figurehead

Кеменің мұрнындағы әшекей, тұмсық мүсіні — кеменің алдыңғы бөлігіне, әдетте мұрнына орнататын әуендік әшекей белгісі немесе фигура. Ол діни белгі де, ұлттық төсбелгі немесе фигура, кеменің атын білдіретін белгі бола алады. Кемені әшекейлеу үрдісі Ежелгі Мысырдан немесе Үндістаннан бастау алады, ол дәстүрді қытайлар, финикийлер, гректер мен римдіктер жалғастырған. 1000 жылы бір кемені басқа кемеден ажырату үшін мұрын мен жұтқыншақ тұсын қашап ою-өрнекпен әшекейлеген және бояған. Викингтер кемесін биік мұрынды етіп жасаған және оған қорқынышты фигуралар салған, І Вильгельм Жаулап алушының кемесінде осыған ұқсас Байе тұс кілемі болған. Бірнеше ғасырлар бойы мұрын әшекейі әртүрлі көлемде, 45 см-ден 2,5 метрге дейін салынған. Олар бірінші дүниежүзілік соғысы аяқталғанша кең таралған. Галерея Әдебиеттер * Сыртқы сілтемелер * [http://www.figureheads.co.uk/ The Figurehead Archive] * [http://www.history.sa.gov.au/maritime/maritime.htm South Australian Maritime Museum] * [http://www.history.sa.gov.au/maritime/collections/figureheads.htm Figureheads] * [http://marinersmuseum.org/collections/figurehead-collection The Mariners' Museum Figurehead Collection]
Нунавут

Нунавут ( — «біздің жер») — Канаданың орталық бөлігі солтүстігіндегі территория. Халқы — 33 697 адам (2012). Нунавут (инуиттер тілінен аударғанда «біздің жер») инуиттерге (эскимостарға) берілген. Нәтижесінде Канада тарихында ірі жер дауы болды, бұл халыққа Канада үкіметінің иелігінен (территорияның 85% тұрғынына) жер бөлу қиын болды. Ауданы — 2 093 190 км² (Канаданың барлық териториясының 15%) берілген. Оған бұрынғы солтүстік-батыс территориясының орталық және шығыс бөлігі, соның ішінде Баффинов жеріның көлі мен Элсмир көлі. Астанасы — Икалуит. Тарихы Территорияға инуиттер б.з.б. 4500-1000 жылы орныққан. Викингтер бұл жерлерге Орта ғасырларда келген де шығар, дегенмен бұл жерді зерттеу жазбалары 1576 жылы басталады, М. Фробишер солтүстік-батыс өткелін іздеген. Құрлықтың бір бөлігін ағылшын Самюэл Хирн 1770-1772 жылы зерттеген. Британ иелігі дәуірінен соң, территория 1870 жылы Канада құрамына енген. 1976 жылы саяси ұйым инуиттердің жер дауын қанағаттандыру мақсатында Солтүстік-батыс территория жерінен жер беру керек болды. 1993 жылы Канада үкіметі келілімге мөр қойды. Нунавутте сайлау 1999 жылы өттіп, ресми шекарасы 1999 жылы 1 сәуірде бекітілді. Сыртқы сілтемелер * [http://www.gov.nu.ca/ Nunavut Kavamat / Government of Nunavut]: Official site * * [http://web.archive.org/web/20051014061258/http://www.gov.nu.ca/education/eng/images/Nunavutmap.gif Map showing regions of Nunavut] (from Nunavut Government website) * [http://www.assembly.nu.ca/ Legislative Assembly of Nunavut] * [http://www.nunavut.ca/ Nunavut Planning Commission] * [http://www.tunngavik.com/ Nunavut Tunngavik Inc.]: Nunavut Land Claims website * [http://www.canlii.org/ca/sta/n-28.6/whole.html The Nunavut Act of 1993 at Canadian Legal Information Institute] * [https://web.archive.org/web/20040727123842/http://www.gov.nu.ca/education/eng/pubdoc/ENG%20LOI%20Report.pdf Nunavut K-12 bilingual language instruction plan]: Martin, Ian. Aajiiqatigiingniq Language of Instruction Research Paper. Nunavut: Dept. of Education, 2000. * [http://www.explorenunavut.com/ Explore Nunavut: Travel information and community guides] * [http://www.nunavutparks.com/ Nunavut Parks] * [http://www.nunavuttourism.com/ Nunavut Tourism]
Джумада әл-әууәл

Жүмәдүл әууәл Наурыз 12 айдың бесіншісі Мерзімдері Оқиғалар * 5 Жүмәдүл әууәл, Әли қызы Зайнаб дүниеге келеді. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://www.staff.science.uu.nl/~gent0113/islam/islam_tabcal.htm Islamic-Western Calendar Converter (Based on the Arithmetical or Tabular Calendar)] *[http://www.makkahcalendar.org Islamic Calendar / Hijri Calendar for Makkah ] ar:جمادى الأولى az:Cəmadiyələvvəl bn:জমাদিউল আউয়াল ca:Jumada al-ula da:Jumâda I de:Dschumada l-ula en:Jumada al-awwal fa:جمادی‌الاول fr:Joumada al oula id:Jumadil awal it:Jumada I he:ג'ומאדא אל-אולא jv:Jumadilawal ku:Cumada el-Ûla arz:جمادى الأولى ms:Jamadilawal ru:Джумада аль-уля sq:Xhumade Ula sv:Jumada-l-Awwal tr:Cemaziyelevvel ur:جمادی الاول wo:Rakkaati-gàmmu
Жумад ас-сәни

Сәуір - Ислам күнтізбесінің алтыншы айы. Мерзімдері Оқиғалар * 03 Жүмадүл ахир, Мұхаммед сғу пайғамбардың қызы Фатима дүниеден өтті, 11 AH * 10 Жүмадүл ахир, victory to Ali in the Battle of Bassorah (Jamal) * 13 Жүмадүл ахир, death of Umm ul-Banin (mother of Abbas ibn Ali) * 20 Жүмадүл ахир, birth of Muhammad's daughter - Fatima Zahra * 22 Жүмадүл ахир, әділетті халиф Әбу Бәкір дүниеден өтті Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://www.staff.science.uu.nl/~gent0113/islam/islam_tabcal.htm Islamic-Western Calendar Converter (Based on the Arithmetical or Tabular Calendar)] *[http://www.makkahcalendar.org Islamic Calendar / Hijri Calendar for Makkah ] sv:Jumada-l-Akhirah
Қияс

Қияс — Ислам фиқһында кең таралған ұқсастық бойынша (аналогия) үкім шығару әдісі. Мұсылман ғалымдарының арасында қияс Құран, Сүннет және ижмағтан кейінгі орын алады. Алайда қиястың рұқсат етілген және тыйым салынған түрлері бар. Тыйым салынған түрлеріне біреудің Құран мен Сүннеттен дәлелі болып тұрып қияс арқылы үкім шығаруы жатады. Ибн Масғуд айтқан: Әл-Хасан әл-Басри мен Мұхаммед ибн Сирин осы аятқа сүйеніп ең бірінші боп тыйым салынған қиясты Ібіліс қолданған деп санаған. Дереккөздер
Колорадо (айрық)

Колорадо: * Колорадо — АҚШ штаты. * Колорадо (үстірт) — АҚШ-тағы үстірт * Колорадо (шөл) — АҚШ-тағы шөл. * Колорадо өзені — АҚШ-тың оңтүстік-шығысындағы және Мексиканың солтүстік батысындағы, Сеңгір тауларының батыс беткейінінен бастау алтын, Гранд-Каньон (Үлкен каньон) құрайтын Калифорния шығанағына құятын өзен. * Колорадо (өзен, Коста-Рика) — Коста-Рикадағы өзен, Темписк тармағы. * Колорадо (өзен, Техас) — Мексика шығанағы бассейінінің өзені. * Колорадо (қала) — Сан-Диего округындағы үлкен емес қала, Калифорния, АҚШ. * Колорадо — «Интернасьонал» футбол клубының лақап аты. *Колорадо партиясы (Парагвай) — Парагвайдың оңшыл саяси партиясы ** «Колорадо» Халықаралық қозғалысы *Колорадо партиясы (Уругвай) — Уругвайдың оңшыл саяси партиясы Тағы қараңыз * Рио-Колорадо — Аргентинадағы өзен. * Колорадо Эвеланш — Денвердің Ұлттық Хоккей Лигасы клубы.
Ителі

Ителі — қазақ халқының құрамындағы ру. Шежіре бойынша, Орта жүз құрамындағы керей тайпасының абақ керей тармағынан таратылады. Керейдің "ноқта ағасы" аталатын мол ру. Ғұннан, Теледен басталып Кереймен жалғасып келетін тайпалық одақтан Сеп, Шеп, Еддей, Көлдей, Изен, Жусан. Изеннен Мағаналы, Сидалы, Жабайды таратады. Мағаналыдан Қойлау, Байлау делінеді. Қойлаудан Көкбұлақ. Көкбұлақтан Ақметәлі– Ителі. Абақ Керейдің негізгі ұйытқысы ретінде Ителі руы «ноқта ағасы» аталады. Ноқта ағасының жолы - маңызды құрылтайда бірінші сөз беріледі, ел көшкенде көсем түйені жетелейді және дастарқанға бата беру, сыйлы мүшені кесуде басымдылық беріледі. Ителі руы Алтай тауында, Ителі руының Қазақстан, Қытай, Моңғолия, Түркия, Германия, Америка, Англия, Франция, Италия, Аустрия қатарлы оннан аса елдерде таралған, шамамен саны 200 мыңнан асады. Ителі руы туралы Қазақ арасындағы тарихи дастандар, аңыз әңгімелер, қытай, Парсы, орыс жазбаларындағы деректерде айтылады. Ақбақты, Ақмерген (Тыныбек), Ақмалай (Күйік) аталарына бөлінеді. Ақбақты 9 атаға бөлінеді. Тыныбек 4 атаға бөлінеді. Күйік 5 атаға бөлінеді. Үш Ителі бес күйік аталады, Ақбақты: Қазеке, Дәуіт, Таз, Сұлтанқұл, Есенқұл, Ақмалай, Кенжебай,Дәуітқалаи,Қожанқұл. Тыныбек: Атанас, Қарақұл, Қарамбет, Жәдігер. Күйік өз ішінен 5 руға бөлінеді. Күйік: Елтоқ, Дәулет, Тоқтағұл, Бесшал, Қалматай. Ұраны — Бұқарбай, таңбасы — +. Тұлғалар * Бұқарбай батыр, * Жантөре батыр, * Тұрым батыр, * Зуқа батыр, * Сәтей Нұртазаұлы * Сәбит домолла, * Отарбай жырау, * Тайкешкен Мәңкібайұлы, * Жапар тәйжі, * Боғдабай әнші, * Абсадық залың, Сұлтаншәріп тәйжі... Ителі
Молқы

Молқы— қазақ халқының құрамындағы ру. Шежіре бойынша, Орта жүз құрамындағы керей тайпасының абақ керей тармағынан таратылады. Керейдің мол руы. Алтай тауының моңғолдық және қытайлық бөлігінде қоныстанған. Ұраны — Машан, таңбасы — абақ.
Қарақаc

Қарақас— қазақ халқының құрамындағы ру. Шежіре бойынша, Орта жүз құрамындағы керей тайпасының абақ керей тармағынан таратылады. Керейдің мол руы. Алтай тауына қоныстанған. Ұраны — Қаптағай, таңбасы — абақ.
Шеруші

Шеруші руы Орта Жүздегі алты арыстың бірі Керейдің Абақ тайпасынан тарайды. Шежіре бойынша, Орта жүз құрамындағы Керей тайпасының Абақ Керей тармағынан таратылады. Керейдің мол руыларының бірі Шеруші руы болып саналады. Шеруші руын құрайтын рулар Төлек, Саңырау, Құрман, Ұзынмылтық, Бақат, Ожық, Шапас деген жеті руға бөлініп "Жеті шеруші" аталады. Шерушілер Алтай тауында және Моңғолияда қоныстанған. Тағы бір үлкен тобы Тарбағатай аймағы толы ауданына қоныстанған, Санжы облысына қарасты Жемсары, Шонжы аудандары мен Құмыл аймағының Баркөл ауданына қоныстанған. Ұраны — Байтайлақ, Жәнібек, таңбасы Керейдің абақ таңбасын пайдаланады . Жеті шерушінің ұшеуінде де жеке-жеке таңбасы бар. Олар Төлектің таңбасы "құсбегі", Ұзынмылтықтың таңбасы "балға" Саңыраумен құрманың таңбасы бірдей "арқар" деп аталады. Тұлғалар # Дәлелхан Сүгірбайұлы # Байтайлақ батыр Бәйімбетұлы # Ақтай би # Бозтай би # Дәркен батыр # Мәңгене батыр
Жәдік

Жәдік— қазақ халқының құрамындағы ру. Шежіре бойынша, Орта жүз құрамындағы керей тайпасының абақ керей тармағынан таратылады. Керейдің мол руы. Басым бөлігі Қытайдың Шыңжан аутономиялы районының Алтай аймағында, және ішінара Құмыл аймағында қоныстанған, аздау бөлігі Моңғолияның Бай-Өлке аймағының Цэнгэл, Ногооннуур, Баяннуур, Толбо сұмындары мен Қобда аймағының Бұлғын сұмынында жасайды. Ұраны — үлкен ру бойынша Жәнібек, ал жәдік кіші ру бойынша Жанат, таңбасы үлкен ру бойынша — абақ, жәдік кіші ру бойынша " // " яғни " қос әліп ", бұл қос әліп таңбасы жәнтекей руына да ортақ. Жәдік ішінен сегіз жанат, мәлік, итемген, мұңал деп төртке бөлінеді. Мұндағы Жанат - Ер Жәнібектің жүзбасы болған тарихи тұлға. Кей деректерде сегіз жанат, төрт мәлік деп те ықшамдап бөліп жүр. Жәдік руынан аты ұранға айналған Жанат батыр (шамамен 1695-1760 жылдары өмір сүрген), Бәке батыр Қостайұлы (шамамен 1735-?), Біржан сал Қожағұлұлы, "төрт би - төре" жүйесіндегі Алтай қазағының төрт биінің бірі Қара Оспан Бейсенбіұлы (1824-1916), Моңғолия қазағының жаңа заманғы жазба әдебиетінің негізін қалаушы Ақтан Бабиұлы (1897-1973) қатарлы танымал адамдар туып шыққан. Бұл жерде айта кететін жәйіт әйгілі Біржан сал. Жас Біржан шешесімен бірге Өр Алтайдағы керей елінен Арқадағы нағашы жұрты қалың арғынға қыдырып келеді. Сол кезде Алтайда жаугершілік болады да еліне қайта алмай нағашы жұртында тұрақтап қала береді. Содан өз әкесі Тұрлыбаймен аталмай нағашы атасы Қожағұлдың атымен аталатын болған. Шындығында Жәдіктің Жанат ата әулетінің Тоғыс ұрпағы екені серінің мына өлеңінен айқын білінеді: :Мен сенің арғын емес, алашыңмын :Жанаттың тоғыс атты баласымын :Кезінде жаугершілік мұнда қалып :Қасында өскен екем нағашымның. Тұлғалар * Жанат батыр *Біржан сал Қожағұлұлы
Меркіт

Меркіт— қазақ халқының құрамындағы ру. Шежіре бойынша, Орта жүз құрамындағы керей тайпасының абақ керей тармағынан таратылады. Керейдің аз руы. Алтай тауына қоныстанған. Ұраны — Жәнібек, кіші ру бойынша -Құлсары, таңбасы — абақ. Тұлғалар * Жәке Қойтанұлы * Қабыл Ақбайұлы
Жәнтекей

Жәнтекей— қазақ халқының құрамындағы ру. Шежіре бойынша, Орта жүз құрамындағы керей тайпасының абақ керей тармағынан таратылады. Керейдің "ес ағасы" аталатын, ең мол санды руы. Алтай тауына қоныстанған. Ішінен есағасы, ботақара, қазыбек, тасбике, есіргеп, барқы, түкібай, хангелді, секел, атантай, шақабай, базарқұл секілді көптеген ұсақ руларға бөлінеді. Ұраны — Шақабай, таңбасы — абақ. Тұлғалар * Жәнібек Бердәулетұлы * Халифа Алтай * Көбеш Айтбайұлы * Қалибек Рақымбекұлы * Хасен Оралтай * Бұқат Қанапияұлы
Жоғарғы Корсика

Жоғарғы Корсика — Франциядағы департамент, Корсика аймағының департаменттерінің бірі. Реттік нөмірі 2B. Әкімшілік орталығы — Бастия. Халық саны 141,6 мың адам (департаменттер арасында 93-ші орын, 1999 ж.). Географиясы Жер аумағы 4666 км². Департамент үш жағынан Жерорта теңізімен және солтүстік-батысында Оңтүстік Корсика департаментімен шектесіп жатыр. Әкімшілік-аумақтық бөлінісі Департамент 3 округ, 30 кантон және 236 коммунаны қосады. Тарихы 1793-1811 жылдар аралығында қазіргі Жоғарғы Корсика аумағында Голо департаменті орналасқан болатын. Кейін Корсика аралында ортақ Корсика департаменті құрылды. 1975 жылы 15 қыркүйекте арал екі департаментке бөлінді. Тағы қараңыз * Жоғарғы Корсика департаментінің коммуналары Сілтемелер * [http://www.cg2b.fr/ Бас кеңесі] * [http://fst.univ-corse.fr Корсика университетінің ресми сайты]