kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Шатыршөп

Шатыршөп (Сужелкек Sium) - шатырша гүлділер тұқымдасының бір туысы. Көп жылдық шөптесін өсімдіктер. Таралуы Еуразия, Солтүстік Африка мен Солтүстік Америкада таралған 10 - 15, бұдан Қазақстанда 3 түрі бар. Ең көп таралғаны жалпақ жапырақты шатыршөп (Sium latifolium) Еуропада, Кавказ, Сібірде және Қазақстанда тайыз суда, су жиегінде, батпақты жерде өседі. Биологиялық сипаттамасы Бұл сабағы тік, қырлы, іші қуыс, жоғарғы жағы тармақты, биіктігі 1 метр не бұдан да биік, гүлі ақ, улы (әсіресе тамыры) өсімдік (сиыр уланады). Гүлі мен жемісі құрамында 80 %-ға дейін лимонен болатын эфир майлы өсімдік. Қолданылған әдебиет *Қазақ Совет энциклопедиясы, 1978 жыл, Алматы,12 том, 197 бет
Никола Шауй

Никола Шауй (14.03.1912 жылы туған) - Ливан және Сирия Коммунистік қозғалысының қайраткері. Өмірбаяны 1933 жылы Сирия Коммунистік партиясына (СКП) кірді. 1934 жылы СКП ОК - нің мүшесі, 1937 жылы СКП ОК- нің хатшысы болып сайланды. 1939- 41 жылдары айдауда болды. СКП Сирия Компартиясы және Ливан Компартиясы (ЛКП) болып екіге бөлінгеннен кейін (1944) ЛКП ОК мүшесі және хатшысы болды. 1958 - 65 жылдары ЛКП ОК Саяси бюросының мүшесі және хатшысы. 1965 жылдан ЛКП ОК - нің бас хатшысы. КПСС 21,22,24,25 - съездерінде, Коммунистік және жұмысшы партияларының халықаралық кеңестеріне (1960,1969, Мәскеу) ЛКП -нің делегацияларын басқарып келді. Қолданылған әдебиет *Қазақ Совет энциклопедиясы, 1978 жыл, Алматы,12 том, 198 бет
Өндіріс құрал-жабдығын өндірудің озат өсу заңы

Өндіріс құрал-жабдығын өндірудің озат өсу заңы - ірі машиналы өндіріске негізделген ұлғаймалы ұдайы өндірістің экономикалық заңы. Бұл заң өндіріс құрал-жабдығын өндірудің тұтыну заттарын өндіруге қарағанда басымырақ дамуының объективтік қажеттілігін керек етеді. Ұлғаймалы ұдайы өндіріс өндірістің техникалық және органикалық құрылымының артуына негізделген жағдайда ғана қоғамдық өндірістің өсуі оның өндіріс құрал-жабдығын жасайтын бөлімшесінің неғұрлым тез дамуы нәтижесінде болады. Дереккөздер
Ахмед Шауки

Ахмед Шауки (; 16 қазан 1868 жыл – 14 қазан 1932 жыл) — мысыр-араб ақыны, жазушы, және аудармашы. Өмірбаяны Каирдегі заң мектебін (1884), осы мектептің аудармашылар курсын (1886) бітірген. Кейіннен Францияда оқып, білімін көтерді. Еңбектері "Булон орманы" атты өлеңдер мен мысалдар топтамасын, "Ұлы Али - бей немесе Мамлюктер мемлекеті" (1893) драмасын жазды. "Деншавай туралы естелік" (1906), "Ніл аңғарындағы ірі оқиғалар" (1894), "Мустафа Кәмил" (1908) т.б. өлеңдерінде отаршылдыққа қарсы үн көтерді. Шауки "Жастарға", "Отан" т.б. өлеңдері мен "Қызыл бостандық" поэмасында ағылшын отаршылдарына қарсы араб халқын бірігуге шақырды. "Клеопатра"(1927), "Камбиз" (1931) атты тарихи драмаларын жариялады. Қолданылған әдебиет *Қазақ Совет энциклопедиясы, 1978 жыл, Алматы,12 том, 198 бет *Esat Ayyıldız, [https://ia802202.us.archive.org/6/items/ahmetsevki/Ahmet%20%C5%9Eevki%E2%80%99nin%20M%C4%B1s%C4%B1r%20%C4%B0stiklalinin%20M%C3%BCdafaas%C4%B1%20%C4%B0%C3%A7in%20S%C3%B6m%C3%BCrge%20Y%C3%B6neticisine%20Hitaben%20Nazmetti%C4%9Fi%20L%C3%A2miyye%E2%80%99sinin%20Tahlili.pdf “Ahmet Şevki’nin Mısır İstiklalinin Müdafaası İçin Sömürge Yöneticisine Hitaben Nazmettiği Lâmiyye’sinin Tahlili”], Arap Edebiyatında Vatan ve Bağımsızlık Mücadelesi, ed. Ahmet Hamdi Can – İhsan Doğru (Ankara: Nobel Bilimsel Eserler, 2021), 1-26.
Степан Георгиевич Шаумян

Степан Георгиевич Шаумян(партиялық лақап аттары - Сурен, Суренин, Аякс т.б.) (01.10.1878, Тбилиси, - 20.09.1918) - Коммунистік партияның қайраткері, Кавказдағы революциялық қозғалыс басшыларының бірі. 1900 жылдан Компартия мүшесі. Өмірбаяны Тбилиси діни училищесін бітірді (1898). 1899 жылы Джалалоглы селосында (Степанаван қаласы) Армениядағы алғашқы маркстік үйірмені ұйымдастырды. 1902 жылы Армян социал - демократия одағын ұйымдастырушылардың бірі болды. 1902 жылы Германияға кетіп, онда Берлин университетінде оқыды (1905 жылы бітірді), РСДЖП - нің шетелдік ұйымдарында жұмыс істеді. 1903 жылы Женевада В.И.Ленинмен кездесті. К.Маркс пен Ф.Энгельстің "Коммунистік партияның манифесін" армян тіліне аударды (1904). 1905 жылы Тбилисиге қайтып оралып, РСДЖП Кавказ одақтық комитеті басшыларының бірі және бірнеше газетке редактор болды. РСДЖП 4 - (1906) және 5 - (1907) съездерінің делегаты. 1917 жылғы Ақпан революциясынан кейін Баку Кеңесінің председателі. Кеңестердің Бүкіл ресейлік 1 - съезінің делегаты . БОАК мүшесі. РСДЖ (б) П 6 - съезінің делегаты. Съезде ОК мүшелігіне сайланды. 1917 жылғы желтоқсанда РСФСР Халкомсовы Шаумянды Кавказ істері жөніндегі төтенше комиссар етіп тағайындады. 1918 жылы сәуірден Баку Халкомсовының председателі және сыртқы істер жөніндегі комиссар. Ағылшын интервенттері мен эсерлер атқан бакулік 26 комиссармен бірге қаза тапты. Қолданылған әдебиет *Қазақ Совет энциклопедиясы, 1978 жыл, Алматы,12 том, 198 бет
Павел Йозеф Шафарик

Павел Йозеф Шафарик (13.05.1795, Кобелярово,Словакия, - 26.06.1861) - словак және чех ұлт - азаттық қозғалысының қайраткері, тарихшы, славян тілінің маманы, әдебиетші. 1817 жылы Йен университетін бітірді. 1848 жылы сәуірде Славян липасы қоғамының председателі болды, 1848 жылы маусымда Славян съезі чехословак секциясының председателі. Чех буржуазиясы ұсынған австрославизм программасын (Австрия империясының құрамында Чехия және басқа славян жерлерінің автономиясы) қолдады. Еңбектері "Барлық үстеулердегі славян тілі және әдебиетінің тарихы" (1826),"Славян этнографиясы" (1842) т.б. Шафарик еңбектері чех, словак және басқа да славян халықтарының ұлттық сана - сезімін көтеруде үлкен рөл атқарды. Қолданылған әдебиет *Қазақ Совет энциклопедиясы, 1978 жыл, Алматы,12 том, 198 бет
Адам Шафф

Адам Шафф (10.03.1913 жылы туған, Львов, -12.11.2006) - поляк философы. Поляк ҒА- ның толық мүшесі. Өмірбаяны Львов университетін (1935), сондай - ақ Париждің Саяси ғылымдар мектебін (1936) бітірді. 1935 - 45 жылдары КСРО - да болып кандидаттық және докторлық диссертация қорғады. 1945 жылдан Лодзь мен Варшавадағы жоғары оқу орындарында философия кафедраларын басқарды. 1950 - 57 жылдары Поляк жұмысшы партиясы ОК жанындағы Қоғамдық ғылымдар институтының директоры. 1957 - 68 жылдары Поляк ҒА- ның Философия және социология институтының директоры. 1968 жылдан сол институтта таным теориясы секторының меңгерушісі болып істейді. Зерттеулері Шаффтың философия ғылымындағы зерттеп жүрген саласы - диалект, материализм, оның ішінде таным теориясы, тіл тану, философия тарихы мәселелері. Қолданылған әдебиет *Қазақ Совет энциклопедиясы, 1978 жыл, Алматы,12 том, 198 бет
Мұсатай Шахшин

Мұсатай Шахшин (07.01.1906 жылы туған, Қарағанды облысы,-1989) - Қазақстан партия қызметкері. 1931 жылдан КПСС мүшесі. Өмірбаяны 1928 - 29 жылдары Қызыл Әскер қатарында болды. 1929 - 36 жылдары Қарқаралы округы финанс бөлімінде салық инспекторы. Шығыс Қазақстан облысы, Зайсан , Абралы , Бесқарағай (қазір Семей облысында) аудандарында аудандық финанс бөлімінің меңгерушісі. 1937 жылы Павлодар облысы финанс бөлімінің меңгерушісі. 1938 жылы КСРО Мемлекеттік банкісінде қазақ бөлімі меңгерушісінің орынбасары. 1939 - 41 жылдары Қазақ КСР Халкомсовы жанындағы құрылыс материалдары өндірісі бас басқармасының бастығы. 1942 жылы Қазақстан КП ОК - нің өнеркәсіп жөніндегі, кейін мал шаруашылығы жөніндегі хатшысы, 1943 жылы Қазақстан КП ОК- нің 3 хатшысы, 1945 жылы Қазақстан КП ОК - нің мал шаруашылығы жөніндегі хатшысының орынбасары, одан кейін ауыл шаруашылығы бөлімінің меңгерушісі. 1952 - 54 жылдары Батыс Қазақстан облысы партия комитетінің 1 - хатшысы, 1954 - 61 жылдары Көкшетау облысы кәсіподақтары кеңесінің председателі. 1961 жылдан одақтық дәрежедегі зейнеткер. 2 - 3 сайлауда Қазақ КСР Жоғары Кеңесінің депутаты. Қазақстан Компартиясының 3 - 6 - съездерінде ОК мүшелігіне сайланды. Еңбектері 1 - дәрежелі Отан соғысы, Еңбек Қызыл Ту, "Құрмет белгісі" ордендерімен және медальдармен марапатталған. Қолданылған әдебиет *Қазақ Совет энциклопедиясы, 1978 жыл, Алматы,12 том, 201 бет
Мұхамед Аронұлы Шашаев

Мұхамед Аронұлы Шашаев(18.08.1929 жылы туған, Астрахань облысы) - қазақ кеңес микробиологы, медициналық ғылым докторы (1973). 1956 жылдан КПСС мүшесі. Алматы медициналық институтын бітірді (1953). Орта Азия оба ғылыми - зерттеу институтының кіші ғылыми қызметкері(1953-54), Талдықорған оба індетіне қарсы күрес бөлімшесінің бастығы (1954 - 56), Гурьев облысы, Ганюшкино оба індетіне қарсы күрес бөлімшесінің дәрігері (1956 - 58), Орта Азия оба ғылыми - зерттеу институтының дәрігері (1958 - 62), осы институттың диагностикалық препараттар жасау лабораториясының (1962 - 65), эпидемиология бөлімінің (1965 - 69), 1969 жылдан микробиология бөлімінің меңгерушісі. Еңбектері Шашаевтың 60 ғылыми еңбегі жарық көрді және үш авторлық куәлігі бар. Бұл еңбектері аса қауіпті жұқпалы аурулардың микробиологиясын және генетикасын зерттеуге арналған. Сыйлықтары Еңбек Қызыл Ту орденімен және бірнеше медальдармен марапатталған. Қолданылған әдебиет *Қазақ Совет энциклопедиясы, 1978 жыл, Алматы,12 том, 202 бет
Ян Шверма

Ян Шверма (Sverma)(23.03.1901, Мнихово - Градиште, 10.11.1944) - чехословак және халықаралық коммунистік қозғалысының қайраткері. Чехословакияның ұлттық батыры. Өмірбаяны Прагадағы гимназияны, одан кейін Карлова университетінің заң факультетін бітірді. 1921 жылдан Чехословакия Коммунистік партиясының (ЧКП), Жастардың коммунистік одағының (ЖКО) мүшесі. 1924 жылы ЖКО ОК - нің мүшесі болып сайланды. 1929 жылдан ЧКП ОК мен ЧКП ОК Саяси бюросының мүшесі. 1935 жылдан Коминтерн Аткомының (КИАК) мүшелігіне кандидат. 1935-38 жылдапы Чехословакия Ұлттық жиналысының депутаты. 1936-38 жылдары ЧКП- нің Орталық органы "Rude Pravo" газетінің бас редакторы, Мюнхен келісімінен (1938) кейін ЧКП ОК оны ЧКП- нің Париждегі шетелдік бюросына жұмысқа жіберді. Франция фашистік Германиядан жеңілгеннен кейін (1940) КСРО - ға келді. К.Готвальдпен, ЧКП - нің басқа да қайраткерлерімен бірге чех және словак халықтарының фашист басқыншыларына қарсы күресін басқарды. Шверма - Чехословакияның тарихы, ұлт мәселесі жөніндегі еңбектердің т.б. авторы. Сыйлықтары 1969 жылы тамыз айында (өлгеннен кейін) Швермаға ЧССР - дің Батыры атағы берілді. Ленин орденімен марапатталған. Қолданылған әдебиет *Қазақ Совет энциклопедиясы, 1978 жыл, Алматы,12 том, 219 бет
Гуанин

Гуани́н (Гуа, Gua) — аминды өндіретін азоттық негіз. ДНҚ-да репликация мен транскрипция жүзінде цитозинмен үш сутекті байланыс құрайды. Алғашқы рет гуанодан бөлініп алынды. Физикалық қасиеттері Түссіз,, аморфты кристаллды ұнтақ. Балқу температурасы: 365 °C. Гуаниннің HCl-дағы ерітіндісі жарқырап, сәулелер шығарады. Сілтілік және қышқылды орталарда ультрафиолет спектрде максимум екі абсорбциясы (λмакс) болады: 275 пен 248 нм (pH 2) және 246 мен 273 нм (pH 11). Химиялық қасиеттері Химиялық формуласы — C 5 H 5 N 5 O, молекулалық масса — 151,15 г/моль. pKa1 3,3; pK a 2 9,2; pK a 3 =12,3, негізгі қасиеттерін көрсетеді. HNO 2 (азот қышқылы) гуанинмен реакцияға түскенде ксантин түзіледі. Ерітілуі Қышқылдарда жіне сілтілерде жақсы ериді, эфирде, спиртте, аммиактық және нейтралды ерітінділерде нашар ериді, суда ерімейді. Сапалы реакциялар *Гуанинді анықтау үшін оны метафосфорды және пикринді қышқылдармен тұндырады. *Гуанин дизосульфоқышқылмен Na2CO3 ерітіндісінде қызыл бояуға ие болады. Табиғатта таралуы мен маңызы Нуклеин қышқылдарының құрамына кіреді. Алғашқы рет гуанодан бөлініп алынғандықтан, "гуанин" атауына ие болды. Өрмекшітәрізділердің бөліп шығаратын өнімі болып табылады (Arachnida). Дереккөздер * Кнунянц И. Л. Краткая химическая энциклопедия т.1, М.: Советская энциклопедия, 1967 * Н. А. Тюкавкина, Ю. И. Бауков, С. Э. Зурабян. Учебник Биоорганическая химия. М:. 2010
Кубизм

Куби́зм (фр. Cubisme) – Францияда ХХ ғасырдың алғашқы жартысында пайда болған, модернизмге бағыт алған, әсіресе суретте ерекше орын тапқан бейнелеу өнері. Ерекшелігі Сурет туындыларын ерекшеленген шартты геометриялы фигураларды қолдану арқылы стереометриялы қарапайымдылыққа бөлу, шытынауын көрсету. Кубизм суреттерінде басқа бейнелеу ағымдарындағыдай ашық түсті, қанық бояу қоданылмайды, керісінше солғын қоңырқай, көк-жасыл түстер қолданылады. Пайда болу тарихы Ағылшын өнертапқышы Эрнст Гомбрих француз суретшісі Поль Сезан туындыларыннан әсер алады, яғни оның «Бельвюден қарағандағы Сент-Вектуар тауының көрінісі», «Прованстағы таулар» секілді туындылары және Пабло Пикассо хатына жазған жауаптары кубизмнің пайда болуына алып келеді. Пабло Пикассоға хатында Сезанн жас суретшіге нәрселерді, нәрсе табиғатын қарапайым фигуралардың жиынтығы жүйесінде елестетсін деп жазылған. Ол негізгі фигураларды суреттің бастамасы ретінде есте тұрсын дегенді білдіретін, алайда Пабло Пикассо мен оның достары кеңесті сөзбе-сөз қабылдаған болатын. Кубизмнің пайда болуын 1906-1907 жылдармен және Пабло Пикассо мен Жорж Брактың шығармашылықтарымен байланыстырады. «Кубизм» термині 1908 жылы өнертанушы Луи Восельдің Брактың жаңа туындыларын «Текше ғажайыбы» дегеннен соң пайда болды. (фр. bizarreries cubiques). 1912 жылдан бастап, кубизм бағытында жаңа "бұтақ" пайда бола бастады, оны өнер сыншылары «синтетикалық кубизм» деп атады. Кубизмнің негізгі мақсаттары мен қағидаларын сипаттау қиын. Оның кескіндемеде әр түрлі эстетикалық ұғымдарды білдіретін 3 кезеңін ажыратуға болады: сезандық (1907-1909), аналитикалық(1909-1912) және синтетикалық (1913-1914). Ауқымды жетістіктері ХХ ғасырдың алғашқы жартысындағы ең әйгілі текшелі шығармашылықтар Пабло Пикассоның «Авиньондық қыздар», «Гитара» мен Хуан Грис, Фернан Леже, Марсель Дюшанның жұмыстары, Александра Архипенконың мүсіндері және басқалары болды. Кубизм Франциядан тыс жерде де дами бастады, әсіресе Чехословакияда. Көрме Дереккөздер Гомбрих Эрнст. История искусства. - М., 1995. Михаил Лифшиц, Эд Рейнгардт "От кубизма к абстракции" Крючкова В. А. Кубизм. Орфизм. Пуризм. — М.: ОЛМА-Пресс. — 2000. Cottington D. Kubismus. — Hatje Cantz, Ostfildern-Ruit. — 2002. ISBN 3-7757-1151-1 Düchting H. Die Kunst und der Kubismus. — Belser, Stuttgart. — 2007. ISBN 978-3-7630-2477-
Популяция тығыздығы мен табиғаты

Популяция саны мен тығыздығы оның қасиеттерін сипаттайтын негізгі көрсеткіш болып саналады. Популяция саны дегеніміз белгілі бір көлемдегі немесе аумақтағы даралардың жалпы саны. Организмдер саны табиғатта тұрақты болмайды. Даралардың өсімталдығы мен шығынына байланысты өзгеріп отырады. Популяция тығыздығы белгілі бір көлемдегі немесе кеңістіктегі даралардың саны мен биомассасының салмағымен өлшенеді. Мысала, 1 гектардағы шыршалардың саны - 150; 1м3 көлеміндегі су дафнияларының биомассасы - 0,5 г т,б. Популяциялардың тығыздығы олардың санына байланысты өзгеріп отырады. Тығыздықтың шексіз өсуі мүмкін емес. Ол үшін даралардың кең таралуына қолайлы жағдай мен кеңістік болуы тиіс. Организмдердің кеңістікте таралуы оларды шектеуші кедергі кездеспейінше жүре беруі мүмкін. Осыған орай популяциялардың кездейсоқ, біркелкі, топтанып таралу жолдары бар. Кездейсоқ таралу - тек бірегей ортаға тән құбылыс. Мысалы,егістіктерде зиянкес жәндіктердің таралуы алғашында кездейсоқ болғанымен, бірте-бірте көбейе түсіп топтанады немесе шашырайды. Организмдердің топтанып таралуы жиі кездеседі әрі кездейсоқта болуы мүмкін. Мысалы, орманда ағаштар алғашында топтанып кездессе, бірте-бірте біркелкі тарала бастайды. Өсімдіктердің таралуы спора, тұқым, жеміс арқылы жүзеге асады. Ал жануарлар белсенді немесе енжар таралуы мүмкін. Мысалы, түлкі, бұғы, т.б белсенді таралады.Енжар таралу көбінесе баяу қозғалатын жануарларға тән. Белсенді таралатын организмдерге шекаралық шектеу болмайды, ал енжар организмдерде айқын байқалаттын шекаралық аймақтар жиі кездеседі. Оларды біз қосмекенділер, жорғалаушылар тіршілігінен көреміз. Популяциялардың аймақтарының кең немесе тар болуы организмдердің дене мөлшеріне, қозғалу белсенділігіне, қорек қорына, тағы да басқа абиотикалық факторларға байланысты болады. Популяцияиның тығыздығы мен санының тұрақты болмауы адамның іс әрекеттеріне де тікелей байланысты.
Бернулли формуласы

Бернулли формуласы— ықтималдық теориясындағы формуланың бірі. Ол – тәуелсіз сынау оқиғасының ықтималдығын табуға көмектеседі. Бернулли формуласы үлкен көлемдегі ықтималдықтарды қосып және көбейткен кезде қолданылады. Осы формуланы ойлап тапқан швейцариялық математик Якоб Бернуллидің құрметіне «Бернулли формуласы» деп аталған. Тұжырымдау Теорема. Егер әрбір сынауда оқиғаның пайда болу ықтималдығы тұрақты және ол р-ге тең болса, онда n рет тәуелсіз сынау жүргізгенде ол оқиғаның дәл т рет пайда болу ықтималдығы мынаған тең: , сонда . Дәлелдеме тәуелсіз сынау жүргізілсін, әрбір тәуелсіз сынауда оқиғаның пайда болу ықтималдығы тұрақты (пайда болмауы ) екендінгі белгілі. Дегенмен, сынау кезінде және өзгеріссіз қалады. - ның тәуелсіз сынау кезінде оқиғас рет пайда болу ықтималдығы қандай? Негізі оқиғасы рет кездескенде, - ның тәуелсіз сынау кезіндегі «табыс» тіркемесінсын дәл анықтауға болады. Дәлірек бұл -нан -ға дейінгі құрамалар саны: . Сонымен қатар, барлық сынақтар тәуелсіз және олардың нәтижелері қарама-қайшы (оқиға жүреді немесе жүрмейді), демек «табыс» тіркемесінің нәтижесі осыған тең: . Түгелдей, тәуелсіз сынағдағы оқиғасы дәл реттік ықтималдылығын табу үшін «табыс» тіркемесінің барлық ықтималдығын біріктіру (қосу) керек. «Табыс» тіркемесінен алынған барлық ықтималдық бірдей және тең, «табыс» тіркемесінің саны тең, сол себептен, соңында осындай нәтежеге ие боламыз: . Соңғы өрнек Бернулли формуласы секілді. Сонымен қатар, оқиғалар тобының толықтығы төмендегідей: . Дереккөз
Кадеттер арасындағы шахматтан әлем чемпионаты

Кадеттер арасындағы әлем чемпионаты - 1977 жылдан бастап жыл сайын швейцариялық жүйесімен өткізіледі; 1974 және 1976 жылдары Әлем кубогы ойнатылды. Чемпионатқа қатысу үшін 1980 жылға дейін, жас санаты 17 жасқа дейін ойыншыларға рұқсат етілді, 1981 жылдан 16 жастан егде емес ойыншылар қатыстырыла бастады. Кеңестік ойыншылар чемпионатқа 1976 жылдан қатысатын болды. Жеңімпаздар Қайнары Әдебиет *
Сесилия Ахерн

Сесилия Ахерн — романтикалық романдардың авторы; "Саманта деген кім?" сериалының продюсері; оның әкесі Ирландияның экс премьер министр – Берти Ахерн. Сесилия Ахерн журналистика факультетін бітірген. 21 жасында өзінің ең алғашқы "P.S. I Love You" романын жазды. Роман 40 елге сатылымға шықты. 2007 жылы компания «Warner Bros» және «Wendy Finerman Productions» туындының экрандалуын қолға алды. "P.S. I Love You" кітабы коммерциялық кітаптар арасынан АҚШ, Англия, Ирландия, Германия елдерінде бірінші орынға ие болды. 2004 жылдың қараша айында Сесилия Ахернның екінші кітабы «Where rainbows end» жарық көрді. Ирландияның үздік роман қатарына енді. Үшінші кітабы «If you could see me now», 2005 жылдың қараша айында жарияланып, үлкен сұранысқа ие болды. 2006 жылы «There’s no place like here» атты үшінші кітабы Ирландияның №1 романына айналды. Сесилия көптеген сыйға ие болды. Жетістіктері * 2004/2005 — The British Book Awards «P.S. I Love You» романы үшін * 2005 — Irish Post Award * 2005 — Corine Literature Prize «Where rainbows end» романы үшін * 2006 — Fun Fearless Fiction Award «If you could see me now» романы үшін Библиография Экранда жарық көргендері * 2007 — P.S. Мен сені сүйемін (P.S. I Love You) * 2014 — Cәлеммен, Рози (Love, Rosie) Сілтемелер * [http://uk.cecelia-ahern.com/ Ресми сайты]
Шахматтан әйелдер арасындағы әлем чемпиондары

Чемпионат тарихы Әйелдер арасындағы Дүниежүзілік шахмат чемпионаты алғаш 1927 жылы өткізілген. Бірінші «титулды ерекше жан» Вера Менчик атанды, ол Ресейде туған және сонда өскен, ал кейін Англияға көшкен. Лондонда ол әлем чемпионатына қатысып, Лондонда қайтыс болды — жеңілмейтін — 1944 жылы неміс авиациясының атқылауы кезінде көз жұмды. Кеңестік кезең Әйелдер арасында атағы үшін күрес 1949 жылы қайта жанданды. Мәскеудегі әлем чемпионатында кеңестік шахматшы Людмила Руденко жеңіп алды. Содан бері 1991 жылға дейін шахмат тәжі Кеңес Одағында қалды. 1953 жылы оны Елизавета Быкова иеленді, ол әлем чемпионын 1962 жылға екі жылдық үзіліспен ұстап тұрды, ол кезде тәжді Ольге Рубцоваға уақытша берген еді. Ал содан кейін көрнекті грузин шахматшылардың кезегі келді. Грузин феномені 1962 - 1978 жылдары әлем чемпионы Нона Гаприндашвили аталып жүрді, оның атына Грузияда көше атауы берілген. Тірісінде ондай марапатқа Тбилисиде ешкім иеленбеген еді. 1978 жылы Гаприндашвили шахмат тәжін Майя Чибурданидзеге берді, ол шахмат тарихында әйелдер арасындағы ең жас әлем чемпионы атанды — ол кезде оның жасы небәрі 17 жаста еді. Тек 1991 жылы Чибурданидзе әлем біріншілігіндегі матчта қытайлық Се Цзюньге жеңіліп қалды. Тағы бір ескерерлігі, әлем чемпионы финалына грузиндық шахматшы — Нана Александрия екі рет шыққан еді, екеуінде де Нона Гаприндашвилиге (1975) және Майя Чибурданидзеге (1981) жеңілді. Қытайдың кезегі Се Цзюнь шахмат ханшайымы екі мерзімде болды: 1991 жылдан 1996 жылға дейін және 1999 - 2001 жылдары. Ол чемпион атағын Венгриядан келген Жужа Полгарға берді, ал кейін қайтарып алды (алайда, осы жолы Полгар атағын қорғамады). 2001 жылдың аяғынан әлем чемпионаты — екінші нокаут-жүйесі бойынша — Мәскеуде өтті. Қазіргі чемпион Се Цзюнь турнирге қатыспады. Жаңа чемпион қытайлық Чжу Чэнь атанды, ол ресейлік Александра Костенюкті ымырасыз финалда жеңді, онда ешқандай тең- ойын аяқталмады, және ойын тай-брейкке дейін барды. 2004 жылдың жазында — тағы да, атағын ұстаушылардың қатысуынсыз — Элисте алдын ала ағымдағы Әлем чемпионаты өтті. Антоанета Стефанова финалдық матчта ресейлік Екатерину Ковалевскаяны жеңді. Ал 2006 жылдың көктемінде чемпион қытайлық Сюй Юйхуа атанды, финалда Алису Галлямованы жеңді. Әлем чемпиондары Басқа мәліметтер Әлемнің ең күшті заманауи шахматшысы (1990-жылдардың ортасынан бастап Юдит Полгар, тіпті ол әйелдер арасында чемпионат матчтарына ойнаған емес, ол тек ерлер арасындағы конкурстарға қатысатынын айта кету керек. Тағы қараңыз * Шахматтан әлем чемпиондары
The Ballad Hits

The Ballad Hits — 2002 жылдың қазан айында жарық көрген шведттік Roxette поп-рок дуэтінің он екінші альбомы. Пластинкадан кейін, 2003 жылдың наурызында, The Pop Hits дискі шыға бастады. Альбом тарихы Алғашында альбомды The Love Peas деп атамақшы болды. Тіпті ғаламтор беттерінде диск қаптамасының суреттері алдын ала ойластырылып шырарыла бастады, уақыт өте белгілі болғандай, Ұлыбританияда жəне өзге мемлекеттерде бұл атау этикалық мағұлымат болып табылмайтындықтан "The Ballad Hits" деп аталып кетті. A Thing About You жəне Breathe əндері осы альбомның синглы болып алғаш жазылған. Альбомның бірінші басылымыда бонус ретінде төрт тректері ЕP берілді: The Weight Of The World, It Hurts, See Me и Every Day. Альбомның Европалық басылымы көшірмелеуден қорғалады. Бұдан бұрын See me өлеңі, 1999 жылғы Have a Nice Day альбомының Salvation синглның құрамына енген болатын. ЕР бонусының барлық төрт өлеңі барлық басылымдарда бірдей ретпен орналасқан болатын, бірақ бір басылымы төмендегілей ретпен басылған: # The weight of the world # It hurts # See me # Every day Альбомға арналған шағын кітапшаның əрбір бетінде өлеңдердің сөздері, əр өлеңнің бейнебаяндарынан алынған үш сурет, дауыс жазуға қатысқан музыканттардың тізімі жəне Пер мен Маридің, өлеңді қалай қағаз бетіне жазылғанын жəне студияда қалай жазылғаны туралы пікірлері жазылған. Альбом қаптамамының дизайнері Пер Гессле мен Мари Фредрикссон, сонымен қатар A thing about you өлеңінің бейнебаянын түсірген швед режиссёрі Йонас Окерлунда. Ресейде альбомның шығуына ақпараттық серіктестік көрсеткен Love Radio болды. Соған байланысты, альбомға өзіндік жеке промо-стикер жабыстырылды, ал альбомды ең алғаш алған адамға альбом қаптамасының промо-стикері, Пер мен Маридің үлкен пормо-плакаты және 2001 жылғы Room Service альбомының Real Sugar промо-синглы сыйлыққа берілді. Композициялар тізімі # A Thing About You (3.51) # It Must Have Been Love (4.19) # Listen To Your Heart (5.14) # Fading Like A Flower (3.54) # Spending My Time (4.39) # Queen Of Rain (4.57) # Almost Unreal (3.59) # Crash! Boom! Bang!(4.25) # Vulnerable (5.03) # You Don't Understand Me (4.28) # Wish I Could Fly (4.40) # Anyone (4.32) # Salvation (4.38) # Milk And Toast And Honey (4.03) # Breathe (4.34) ЕР бонусындағы төрт өлең # The Weight Of The World (2.52) # It Hurts (3.54) # See Me (3.48) # Every Day (3.24) Синглдары A thing about you промо-синглының 500 көшірмесі жасалған. Бұндағы трек тізімдері макси-синглдегідей болды. Сирек кездесетін промо-синглдың тізімі: *A Thing About You *#A Thing About You (3.51) *#The Weight Of The World (2.52) *# A thing about you (video) (3.43) - тек промо- және макси-синглдерінде Дереккөздері
Вульвит

Вульвит — сыртқы жыныс мүшелерінің (вульваның) қабынуы. Репродуктивті жастағы әйелдерде вульвит негізінен екіншілік болып, кольпит, эндоцервицит, аднекситпен бірге көрінеді. Біріншілік вульвит ересектерде гигиенаны сақтамағанда, диабет, термиялық, механикалық, химиялық әсерлерден пайда болады. Клиникалық көрінісі: Клиникалық көрінісі:Жедел вульвит кезінде, науқастардың негізгі шағымы сыртқы жыныс мүшесі маңындағы қышу, ашу. Кей жағдайларда жалпы әлсіздікке шағымданады. Ауру вульваның қызаруымен (гиперемия), іріңді немесе іріңді-серозды бөліністермен, шап лимфа түйіндерінің үлкеюімен көрінеді. Созылмалы түрінде жоғарыдағы клиникалық көріністері азайып, негізінен қышу мен ашыту сезімі ғана мазалайды. Диагностикасы: Вульвитті анықтауда қосымша әдістерге сыртқы жыныс ағзасынан бактериологиялық және бактериоскопиялық зерттеу жасалады. Емі: Негізгі қабынуды шақырып тұран патологияны жою. Қынапты өсімдіктер жиынтығымен (түймедақ, календула, шалфей, зверобой) , антисептиктер ертінісімен (диоксидин, мирамистин, хлоргексидин, калий пермаганаты) шаю. Комплексті әсер көрсететін антибиотиктерді пайдалану. Олар көптеген патогенді микроорганизімдерге, саңырауқұлақтарған, трихомонадаларға эффективті болып келеді. Оларға: полижинакс, тержинан, нео-пенотран, макмирор жатады. Бұларды жергілікті түрде тағайындайды. Қабыну көріністері азайғанда, репаративті процесстерді жылдамдату үшін А, Е витмамині бар майлар (мазь) тағайындалады. Олар: * Cолкосерил * Aктовегин * Итмұрын майы Сыртқы жыныс мүшелері аумағында айқын қышу белгілері мазаласа, антигистаминді препараттарды тағайындайды. Олар: димедрол, супрастин, тавегил және т.б) Дереккөздер 1. «Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, IV том
Кольпит

Кольпит (грек тілінен κόλπος- қынап) немесе вагинит (латын тіліненен vagina –қынап) — қынаптың шырышты қабатының қабынуы. Ауруды тудыртадын қоздырғыштар хламидии, стрептококк, стафилакокк, микоплазма, трихомонада және тағы басқа да қоздырғыштар, сондай-ақ микроағзалардың бірікпелері. Бұл репродуктивті жастағы әйелдерде ең жиі кездесетін қабыну ауруларының бірі. Қалыпты жағдайда әйел ағзасында қынаптық флора Додерлейн таяқшалары негізінен құралған. Олар бөгде микробтарға қарсы сүт қышқылын бөлумен тазартып отырады. Егер де уақытылы қынаптың шырышты қабатының қабынуын дер кезінде емдемеген жағдайда жатыр өзегі, жатыр, жатыр қосалқыларының қабыну ауруларымен асқынуына және ауру аясы әйел бедеулігіне әкеледі. Клиникалық көрінісі: Аурудың жедел сатысында науқас қынаптағы қышу, ашыту, жыныс жолдарынан іріңді-серозды бөліністердің бөлінуіне, сонымен қатар жыныстық қатынас кезінде қынаптағы ауырсыну сезіміне (диспареуния) шағымданады. Гинекологиялық зерттеуде, қынапты айнамен қарағанда қынаптың шырышты қабатының қызаруын, бір затты тигізгенде зақымдануын, серозды немесе іріңді бөліністерімен жабылуын көрінеді. Уақытылы емделмеген жағдайда шырышты қабаттың эрозиясы және жарасы (язва) дамиды. Ауру созылмалы түріне өткенде қышу және ашу сезімдері аса мазаламай, науқасты тек периодты түрде қынаптан бөлінетін іріңді -серозды бөліністер ғана мазалайды. Кольпитті диагностикалау үшін алдымен қынап және жатыр мойна өзегінен жұғындыны микроскопиялық тексеруге аламыз, жұғынды ПТР-вагиналды биценозды анықтаймыз, қарапайым және кеңейтілген кольпоскопия түрімен қынапты, жатыр мойны сыртқы аңқасын тексереміз. Емі Кольпиттің емі кешенді түрде өту керек. Бір жағынан ем инфекцияға қарсы бағытталған болса, екінші жағынан қосымша аурулармен күресу болу керек. Жалпы және жергілікті емдер қолданады: * Антибактериалды ем (фторхинолон немесе біріктірілген препараттар) * Жалпы әсерді күшейтетін препараттар * Теңдестірілген диетаны сақтау (белоктардың, майлардың және көмірсулардың қалыпты мөлшері) Жергілікті ем тағайындалады: * микробқа қарсы қынаптық таблеткалар * жақпалар, балауыздар, майлар * жергілікті гормон құрамды препараттар (көрсеткіш бойынша). Дереккөздер
Эндоцервицит

Эндоцервицит — жатыр мойынының цервикальді өзегінің қабынуы. Жатыр мойны жатыр мойнының ішкі және сыртқы аңқасы, өзегі болып үшке бөлінеді. Жатыр мойының қабынуы көптеген факторлар: жатыр қуысын қырнаудан, аборт/түсік жасаудан, қынаптың қабыну аурулары салдарынан дамуы мүмкін. Клиникалық көрінісі: Ауру жедел сатысында науқас жыныс жолдарынан шырышты-іріңді, іріңді бөліністерге, кей кездерде іштің төменгі бөлігінің тартып ауруына шағымданады. Жатыр мойынын айнамен қарауда (гинекологиялық зерттеу кезінде) және кольпоскопия кезінде: сыртқы аран маңындағы қызару (гиперемия), кей кездерде эрозия пайда болуы, серозды іріңді бөліністерді байқауға болады. Созылмалы цервицит кезінде жатыр мойынының қатаюы, шамалы түрде кисталардың пайда болуымен сипатталады. Цервицитті диагностикалау үшін науқас шағымы, жыныс жолдарын айнамен қарау, бимануалды тексеріс жүргізу, жыныс бөлінділерін бактериологиялық және бактериоскопиялық зерттеу, жалпы қан анализі, жамбас қуысы ультрадыбысты тексеру жүргізіледі. Емі Жедел сатыдағы эндоцервицитті емдеу микроорганизім сезімталдылығына байланысты антибиотик тағайындау болып табылады. Емдеу жалпы жүргізіледі. Бұл кезде жергілікті ем қолдануға болмайды. Себебі жатыр мойынындағы инфекция жатыр ішіне немесе одан жоғары көтеріліп кету қауіпі бар. Дереккөздер
Дәрілік жалбыз тікен

Ботаникалық сипаттамасы. Дәрілік жалбыз тікен - көп жылдық шөп тектес өсімдік. Оның сабағының биіктігі 1,5 метрге дейін жетеді. Тамыры жуан,оның ұзындығы 50 сантиметр шамасында болады. Сабағы түкті, сұрғылт көк түсті. Ұш жағындағы сабақша – бұтақшалары қысқа. Жапырақтары – ара тісті, кезектесіп орналасқан. Жапырақтарының екі жақ бетін түк басып тұрады. Өсімдік маусым айынан бастап, қыркүйек айына дейін гүлдейді. Гүлдері – ақшыл – қызыл түсті. Табиғатта таралуы. Республикамыздың оңтүстік, солтүстік, шығыс облыстарында өседі. Ол көбінесе ылғалды жерлерде, егістік арасында, өзен, көл жағалауларында, тау етектерінде жиі кездеседі. Дәрілік шикізат ретінде тамыры пайдаланылады. Оны күздің екінші жартысында және ерте көктемде қазып алады. Топырақтан тазалап, жылы сумен жақсылап жуады да, аздап жел қақтырып, көлеңке жерде кептіреді. Жақсылап кептірілген тамыр 10 – 15 сантиметрден кесіледі де, қағаз жәшіктерге салынып, құрғақ орындарда сақталады. Химиялық құрамы. Өсімдік тамырының құрамында 35 пайыз қоймалжың заттар, 37 пайыздай крахмал, 10 пайызға жуық сахароза, майлар, бетален деген заттар бар. Қолданылуы. Мал дәрігерлігі практикасында негізінен қақырық түсіруге, өкпенің, өңештің қабынуын басу, сондай – ақ орталық нерв жүйесін тыныштандыру үшін пайдаланылады. Тұнба 1:10 қатынаста жасалады, яғни 100 грамм ұнтақталған тамыр қайнап тұрған 1,5 литр суға салынып, 15 – 20 минут тұндырылады. Суытылып, сүзілген тұнба жылқы мен сиырға – 250 – 300 мл, қойға – 100 – 150, бұзау мен құлынға – 150 – 200 мл мөлшерінде күніне 2 – 3 рет ішкізіледі. Жалпы таза дәрілік шикізаттың берілу мөлшері : * жылқыға – 20 – 80г * ірі қараға – 30 – 150 г * қойға – 10 – 15 г * тауыққа – 0,5 – 2 г. Дереккөздер
Дуэйн Джонсон

Дуэйн Джонсон (, 1972 жылы 2 мамыр, Хейвард, АҚШ) — американдық балуан және киноәртіс, сонымен қатар Жартас (ағылш. The Rock) лақап атымен де әйгілі. 1996 және 2004 жылдар аралығында World Wrestling Federation/Entertainment (WWF/E) қатысқан. 2011 жылдан бастап қайтадан WWF/E жұмыс істейді. WWF/E сегіз дүркін чемпионы, WCW ауыр салмақтағы 2 дүркін чемпионы, 2 дүркін континентаралық WWF чемпионы және 5 дүркін WWF командалық чемпионы. Сонымен қатар Үштік Тәждің алтыншы чемпионы және 2000 жылы өткізілген Патшалық Шайқастың чемпионы. 2000 жылы «The Rock Says» атты автобиографиялық кітабын жазды. 2001 жылдан бастап киноға түсе бастады. Ал 2002 жылы «Сарышаяндар патшасы » фильмінде басты рөлде ойнады. Оған қоса, Джонсон «Мумия қайта оралады », «Walking Tall», «The Rundown», «Doom», «Tooth Fairy», «The Other Guys», «G.I. Joe: Retaliation», «Геракл » фильмдеріне және «Форсаж » киносериясында және т.б фильмдерде жеке рөл ойнаған. Өмірбаяны Дуэйн Дуглас Джонсон АҚШ-тағы Калифорния штатының Хэйвард қаласында 1972 жылы мамыр айының 2-ші жұлдызында АҚШ-тағы Калифорния штатының Хэйвард қаласында әйгілі балуан Соулмен Рокки Джонсон мен промоутер Ата Майвиа құрған шаңырақта дүниеге келген. Оның анасының отбасы полинездікке жатады және олар Самоа аралдарынан, ал әкесі нова-шотландық. Оның анасы жағындағы атасы Хай Чиф Питер Майвия да балуан болған, ал әжесі 1982 жылдан 1988 жылға дейін Polynesian Pacific Pro Wrestling акцияларына басшылық еткен.Балалық шағының бірнеше жылын Оклендте(Жаңа Зеландия) анасының отбасында өткізген. Оклендта Ричмонд Роад атындағы бастауыш мектепте оқыған. Кейін 11-ші сыныпқа дейінгі оқуын Уилльяма Маккинли атындағы орта мектебінде білім алған. Мектеп бітіргеннен кейін Майами Университетіне оқуға түседі. 1995 жылы ол криминология және психология бойынша бакалавр дәрежесін алып университетті бітіреді. Универститетті бітіргеннен соң ол Канадалық футбол лигасының «Калгари Стампидерс» командасымен 3 жылдық келісімшартына қол қояды. Алайда, арқасынан алған ауыр жарақатының кесірінен кәсіби футболшы жолындағы мансабынан бас тартуға мәжбүр болды. Жеке өмірі Джонсон 1977 жылдың 3-ші мамырында Дэни Гарсиямен отбасы құрады. 2001 жылдың 14 тамызында олардың қызы Симон Александра дүниеге келеді. 2007 жылдың 1-ші маусымында бұл жұп бұдан әрі бірге тұрмайтынын, алайда жақын дос болып қалатындығын жариялады. 2000 жылы «The Rock Says» атты автобиографиялық кітабын жазды. Дуэйн Джонсон Калифорнияның ескі губернаторы Арнольд Шварценеггердің жақын досы. Фильмдер тізімі Дереккөздер Сілтемелер * * * [https://m.facebook.com/DwayneJohnson Дуэйн Джонсон] Facebook-те * * [https://www.wwe.com/superstars/the-rock Дуэйн Джонсон] WWE профилі
Андреа дель Сарто

Андре́а дель Са́рто - (шын аты - Андреа д’Аньоло ди Франческо ди Лука ди Паоло дель Мильоре Ваннукки (; 1486/87, Флоренция — 1531 ж. 21 қаңтар, Флоренция))— флоренциялық мектептің итальяндық суретшісі. Пьеро ди Козимоның шəкірті. Өмірбаяны 1486 жылы Флоренцияда дүниеге келген. Жас кезінде оның суретші ретінде қалыптасуына Фра Бартоломео мен Леонардо да Винчи, кейінірек - Микеланджело əсер етті. Рафаэль, Тициан, Франчабиджо секілді суретшілермен жолдас болды. Флоренцияда жұмыс істеді, 1518—1519 жылдар аралығында патша Франциск I шақыруы бойынша Францияда еңбек етті. Жеке өмірі Андреа 1512 ж. 26 желтоқсанында Карло атты тігіншінің жесірі, Лукреции дель Федаға үйленеді. Лукреция оның көптеген суреттерінде Мадонна бейнесінде кездеседі. Соған қарамастан, Вазари оны «опасыз, қызғаншақ жəне қазымыр əйел ретінде» сипаттайды. Сонымен қатар, Роберт Браунингтің «Andrea del Sarto» өлең жолдарында осы əйел туралы сөздер кездеседі. Андреа 43 жасында, 1530-1531 жылдар аралығында болған Флоренциядағы оба індеті кезінде дүниеден өтті. Ол ерекше қошеметсіз-ақ "Servites" шіркеуінде жерленді. Вазаридің «Өмір сипаты» шығармасында Андреа ауырып жатқан кезінде оның əйелі оған қамқорлық көрсетпегендігі айтылады. Алайда обаның жұқпалы ауру екендігін ескере келе, кейбір тарихшылар Лукреция өзін ауыр əрі өлімге əкелетін аурудан сақтады деген пікірлер айтады. Бұл шындық болса керек, Лукреция өз жұбайынан 40 жыл артық өмір сүрген болатын. Шығармашылығы Көптеген фрескалар мен станок көмегімен салынған суреттердің авторы. Оның суреттері қанық бояулылығы жəне жарық пен көлеңкенің əсемдігімен ерекшеленеді. Таңдаулы еңбектері: * Қасиетті отбасы; * Қасиетті Филипп Бениццидің өмірі (1509—1510), Сантиссима-Аннунциата шіркеуі, Флоренция; * Исаның шоқынуы (1509—1510), делло Скальцо жиыны, Флоренция; * Маған тиіспе (1510), Уффици, Флоренция; * Бақсылар ұрпағы (1511), Сантиссима-Аннунциата шіркеуі, Флоренция; * Қасиетті Бенедикт, Қасиетті Иоанн Гуальберт, Қасиетті Сальва, Қасиетті Бернард делья Уберти жəне Қасиетті Үштік суреттері (1511), Сан Сальви шіркеуі, Флоренция; * Жақсы жаңалық (1512—1513), Питти галереясы, Флоренция; * Қасиетті Иоанның өсиеті, Шоқыну, Мейірімділік, Əділдік (1513—1517), делло Скальцо жиыны, Флоренция; * Исаның басы (1515), Сантиссима-Аннунциата шіркеуі, Флоренция; * Гүл ұстаған Мадонна (1517), Уффици галереясы, Флоренция * Құпия кеш (1524), Сан Сальви, Флоренция; * Қап ұстаған Мадонна (1525), Сантиссима-Аннунциата шіркеуі, Флоренция. Сын жəне мұра Дель Сартоның талантын жоғары бағалайтын Микеланджело 1524 жылы оны Джорддо Вазаримен таныстырды. Кейінірек Вазари дель Сартоның шəкірті болды. Соған қарамастан, Вазари ұстазын үлкен сынға салған болатын. Оның айтуынша, ұстазы өз талантын бағаламай, ұлы суретші бола алмады, ал оған керегі тек жұмысқа деген құлшыныс болған еді. Суретшінің Флоренциядағы атақты ізбасарлары Джакопо Понтормо, Франческо Сальвиати мен Джакопино дель Конте болды. Галерея Дереккөздер *А. Плюшар. Энциклопедический лексикон, том 8. — Типография А. Плюшара; С.-П., 1837 — с. 244 (Ваннуки Андрей).
Аркадий Дмитрович Швецов

Аркадий Дмитрович Швецов(13.01.1892, - 19.03.1953) - авиадвигатель саласындағы кеңес конструкторы, инженер - техник қызметтің генерал - лейтенанты. КСРО ҒА - ның корреспондент мүшесі. Социалды Еңбек Ері (1942). Өмірбаяны 1921 жылы Мәскеу жоғары технология училищесін бітірген. 1923 жылдан бастап авиадвигательдер (M-8-RAM,M - 11) жобалаумен айналысты. 1934 жылдан авиамотор жасау зауытының бас конструкторы. Оның басшылығымен технология көрсеткіштері жоғары әрі ауамен салқындатылатын поршеньді двигательдер (АШ-21, АШ-62ИР,АШ-82,ФН т.б.) жасалды. Швецов ауамен салқындатылатын двигатель конструкторлары мектебінің негізін салушы . 2-3 сайлауда КСРО Жоғары Кеңесінің депутаты. КСРО Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (1942,1943,1946,1948). 5 рет Ленин орденімен және басқа 3 орден, медальдармен марапатталған. *Қазақ Совет энциклопедиясы, 1978 жыл, Алматы,12 том, 227 бет
Василий Козьмич Шебуев

Василий Козьмич Шебуев(13.04.1777, Кронштадт, - 28.06.1855, Петербург) - орыс кескіндемешісі. Өмірбаяны 1782-97 жылдары Петербург Көркемсурет академиясында (И.А.Акимов пен Г.И.Угрюмовтан) оқыды. Римдегі Көркемсурет академиясының зейнеткері (1803-07). 1832 жылдан Петербург Көркемсурет академиясының ректоры әрі профессоры (1812). Еңбектері Орыс классицизмінің ірі өкілі, асқақ суретші, белді педагог болған Шебуев өмір көріністерін шыйнайы бейнелеуге ("Бал ашу", 1805, Мәскеу,Третьяков галереясы;Швыкин портреті, 1833 Ленинград, Орыс музейі) талпынды. Дегенмен Шебуев негізінен діни кескіндемеге бой ұрғандықтан оның батырлық - патриоттық тақырыптағы шығармаларын да ("Көне Иголкиннің ерлігі" , 1839,Орыс музейі) академизм белгілері көрініс берді. Қолданылған әдебиет *Қазақ Совет энциклопедиясы, 1978 жыл, Алматы,12 том, 228 бет
Саздың құрғақ шөбі

Ботаникалық сипаттамасы. Саздың құрғақ шөбі – биіктігі 5 - 20 см аралығында болатын, бір жылдық шөп тектес өсімдік. Оның сабағы жіңішке, тамыры қысқа болады. Сабағы мен жапырағының сыртын киіз тәрізді қалың түк басып тұрады. Жапырағының ұзындығы 2 -5 см, ал ені - 1,5 – 3 миллиметр ғана, пішіні – сопақша. Олар кезектесіп орналасқан. Сары түсті гүлдері сабағының ұш жағында болады. Сағақтары – ұзын. әр гүл тостағаншасында 5 – 6 гүл жапырақшасы болады. Бір – біріне шатылған жіпшелерден тұратын жемісі кішігірім дәнекше құрайды. Өсімдік маусым – тамыз айларында гүлдейді, ал жемісі тамыз – қыркүйек айларында піседі. Табиғатта таралуы. Республикамыздың Шығыс Қазақстан, Павлодар облыстарында ғана өседі. Олар сазды – батпақты жерлерде, өзен, көл жағалауларында жиі кездеседі. Кей жерлердебұл өсімдікке өте ұқсас орман құрғақ шөбі, ақ – сары түсті құрғақ шөп деген түрлері бар. Олардың шипалық қасиеттері өте төмен. Орман және ақ - сары түсті құрғақ шөптерің биіктігі 60-70 см болады, сабақтарында бұтақшалары аз, гүлдер қызғылт түсті келеді. Дәрілік шикізат ретінде гүлдеп тұрған кезінде оның жер бетіндегі бөлігі мен тамырын қоса дайындайды. Өсімдік тамыры жерге аса терең кетпегендіктен оны сабағынан тартса тез жұлынады. Жұлынып алыған шөп сілкіп топырақтан тазартылады да, ашық, көлеңкелі жерде кептіріледі. Оны шатыр астында да кептіруге болады. Кептіру кезінде ауаның қызуының 40 – 45 градус жылылықта аспағаны дұрыс. Химиялық құрамы. Өсімдік құрамында каротин, С дәрумені, эфир майлары, илік заттар, смалалар және басқа да заттар бар. Дереккөздер
Тікенді қара өрік

Ботаникалық сипаттамасы. Тікенді қараөрік биіктігі 2,5 – 3 м бұталы өсімдік. Бұталарының көбінің ұщында қолға кіретін өткір тікендері болады. Жапырақтары майда, пішіні жұмыртқаға ұқсас. Гүлдері ақ түсті, оның сабақтары ұзын, гүл жапырақшалары мен тостағаншаларының қалақшалары бес – бестен болады. Бұл өсімдіктің ерекшелігі – олардың жапырақшаларынан бұрын наурыз – сәуір айларында гүлі шығады. Жемісі ккәдімгі сары өріктің жемісіне ұқсас, бірақ оның түсі қара көк болады. Табиғатта таралуы. Тікенді қара өрік орманның шетінде, тастақты, таулы беткейлерінде, өзен жағаларында, жабайы бұталардың арасында өседі. Жамбыл, Алматы, талдықорған, Шымкент облыстарының таулы аудандарында кездеседі. Дәрілік шикізат ретінде қара өріктің гүлдерін, жапырағын, қабығын және тамырын жинайды. Химиялық құрамы. Тікенді қара өріктің гүлдері мен жапырақтарының ішектің жиырылып – созылуын үдететін, несеп айдайтын қасиеттері бар. Сондықтан да оны мал дәрігерлігі практикасында күйісінен жаңылған, іші жүрмей қалған малды емдеуге қолданады. Өсімдіктің дәрілік тұнбасын жасау үшін 50 грамм ұнтақталған гүлі мен жапырағын қайнаған 0,5 литр суға салып 30 минут тұндырады. Осы тұнба жас бұзауларға – 120 – 150 мл, ал қозыларға – 30 – 60 мл, ірі малға 200 – 300 мл мөлшерінде күніне 2 – 3 рет азықтандырардан 30 минут бұрын беріледі. Өсімдіктің 10 грамдай (2 шай қасық) қабығы мен ұнтағын жарты литр қайнаған суға салып, 15 минут бүллкілденіп қайнатады. Тірілей салмағы 40 – 50 кг бұзауға күніне 3 рет 120 – 140 мл суытылған тұнба ішкізіледі. Дереккөздер
Виктор Васильевич Шевченко

Виктор Васильевич Шевченко(06.08.1913 жылы туылды, Харьков) - қазақстандық биолог, биология ғылымының докторы (1963), профессор (1970). Өмірбаяны Харьков мемлекеттік университетін бітірген (1936). 1934 - 36 жылдары УССР ауыл шаруашылығы академиясының Азов - Сиваш мемлекеттік қорығының кші ғылыми қызметкері, сонда аспирант (1936-38), Харьков мемлекеттік университетті зоология кафедрасының асситенті (1938-40), осы университеттің жанындағы зообиология институтының аға ғылыми қызметкері (1940-41). 1949-57 жылдары Ақсу - Жабағылы қорығының аға ғылыми қызметкері, сонда директордың ғылым жөніндегі орынбасары (1957-59), Қазақ АКСР ҒА- ның Зоология институтының аға ғылыми қызметкері (1959-64), сол институттың паразит буынаяқтылар лабораториясының меңгерушісі (1964-67), аға ғылыми қызметкері (1967-69). 1969-75 жылдары Қазақ мемлекеттік университетінің зоология кафедрасының меңгерушісі, 1975 жылдан профессоры. Шевченко - 50 ге жуық ғылыми еңбектердің авторы, оның еңбектері құстар мен насекомдардың систематикасын, экологиясын және зоогеографиясын зерттеуге арналған. Қолданылған әдебиет *Қазақ Совет энциклопедиясы, 1978 жыл, Алматы,12 том, 228 бет
Франческо Борромини

Франческо Борромини (итал. Francesco Borromini; шын аты Франческо Кастелли, итал. Francesco Castelli 1599 ж. 25-қыркүйек, Тичино, Биссоне — 1667 ж. 2-тамыз, Италия, Рим) — Римде жұмыс істеген ұлы итальяндық архитектор. Ерте борокко кезеңінің ең радикалдық өкілі. Өмірбаяны Тас қашаушының баласы болған Франческо өзі де Миланда тас қашаушыға оқыған. 1619 жылдан бастап өзінің туысы Карло Мадерноның қол астында, Қасиетті Петр шіркеуінде жұмыс істеді. Мадерно қайтыс болғаннан кейін Барберини елді мекеніндегі палаццоны салып жатқан Бернини тобына қосылды. Кейінірек Берниниге қарсылас болып, Рим Папасының көңілін табу жолында бақталасты. Оның шығармашылық əдебінде түзу сызықтар аз кездесетін, керісінше, көңіл тартарлық бөлшектер мен бас айналдыратын деңгей өзгерістеріне толы күрделендірілген интерьерді ол əрбір еңбегінде қолданады. Шеңберге қарағанда эллипсті əрдайым дұрыс көретін. Сан-Джованни деи Фьорентини шіркеуіндегі Фальконьери капелласын салып болғаннан кейін, 1667 жылы 22-шілдеде өзінің ауыр түрде ауырып тұрғанын сезіп, үйінен шықпайды. Осы күні-ақ барлық қолжазбалары мен суреттерін өртеп, өзіне қол жұмсады. Негізігі құрылыстары 1622 — Сант-Андреа-делла-Валле (Sant’Andrea della Valle) 1629—1631 — Барберини палаццосы (Palazzo Barberini) 1631—1633 — Қасиетті Петр шіркеуі (San Pietro) (Ватикан) 1634—1637 — Сан-Карло-алле-Куаттро-Фонтане (San Carlo alle Quattro Fontane) 1637 — Oratorio de San Felipe Neri 1637—1638 — Chiesa di Santa Lucia in Selci 1642—1660 — Сант-Иво алла Сапиенца (Sant’Ivo della Sapienza) 1645—1650 — Palazzo Pamphili 1652—1653 — Римдік Спада палаццосындағы перспективалық галерея 1646—1667 — Colegio de Propaganda Fide 1647—1650 — Қасиетті Иоанн Латеранский шіркеуі (San Giovanni in Laterano), (реконструкция) До 1655 — Chiesa di Santa Maria dei Sette Dolori 1653—1657 — Сант-Аньезе-ин-Агоне (Sant’Agnese in Agone) 1653—1665 — Сант-Андреа-делле-Фратте (Sant’Andrea delle Fratte) 1667- Сан-Джованни-деи-Фиорентини (Chiesa di San Giovanni dei Fiorentini) Архитектордың туған жері - Луганода Сан-Карло-алле-Куаттро-Фонтане шіркеуі кесілген моделі қойылған. Дереккөздер Борромини, Франческо // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
Джин Келли

Джин Келли (, толық аты Эвган Кюрран Келли ; 1912 ж. 23 тамыз — 1996 ж. 2 ақпан) — америкалық актёр, хореограф, режиссёр, əнші жəне продюсер. 1940-1950 жылдары ол Голливуд жұлдызы болып, осы уақыт аралығында əлемдік кинематографтың алтын қорына қосылған ондаған фильмдер түсірді. Соған қарамастан, əлемге ол «Жаңбырдың астындағы əншілер» мюзикліндегі рөлі арқылы таныс. Өмірбаяны Бала кезінен-ақ Джин Келли биге қызықты, кейінірек тас қалаушы, даяшы жəне би үйретуші қызметтерінде жұмыс істеді. Бродвейдегі алғашқы табысы Келлиге «Pal Joey» мюзиклі арқылы келді. Дэвид О. Селзниктің көмегімен Келли Голливудқа көшіп келеді. Оның кинодағы алғашқы рөлі «MGM» компаниясы үшін əйгілі режиссер-хореограф Басби Беркли түсірген «Мен жəне менің қызым үшін» фильміндегі рөл болатын. 1941-1957 жылдар аралығында Джин актриса Бетси Блэрге үйленген болатын. 1949-1957 жылдар аралығында вокалдық жəне хореографиялық қабілеті белгілі актер өзін талантты режиссер əрі хореограф ретінде де танытты. Осы кезеңде Келли атақты режиссерлар Стенли Донен жəне Винсент Миннеллимен біріге отырып, американдық кино тарихындағы үздік музыкалық фильмдерді жасап шығарды. Соның ішінде керемет атаққа ие болған «Жаңбырдың астындағы əншілер» мюзиклі де бар, бұл фильмде актер кино жұлдызы Дон Локвудты сомдап, бірнеше хореографиялық қойылымдарды жасап шығарды. ХХ ғасырдың 50-жылдарындағы музыкалық кинематограф жұлдыздары Джуди Гарленд пен Фред Астермен Джин Келлидің терезесі тең тұрған болатын. 1957 жылдан кейін Келли еңбегінің басым бөлігін режиссураға арнады. Фильмографиясы Актерлық жұмыстары * 1942 — «Мен жəне менің қызым үшін» * 1944 — «Рождестволық демалыс» * 1944 — «Мұқабадағы қыз» * 1945 — «Зəкірді көтер» * 1946 — «Зигфилдтың бассыздығы» * 1948 — «Теңіз қарақшысы» * 1948 — «Үш мушкетёр» * 1949 — «Мені бейсболға ала кет» * 1950 — «Фермадағы жаз» * 1951 — «Американдық Парижда» * 1952 — «Жаңбырдың астындағы əншілер» * 1954 — «Бригадун» * 1955 — «Əрдайым жақсы ауа райы» * 1956 — «Биге шақыру» * 1957 — «Қыздар» * 1967 — «Рошфордың қыздары» * 1980 — «Ксанаду» * 1988 — «Майкл Джексон… аңыз аяқталмайды» Режиссерлық жұмыстары * 1949 — «Қалаға қашу» * 1952 — «Жаңбырдың астындағы əншілер» * 1967 — «Үйленген еркекке басшылық» * 1969 — «Сәлем, Долли!» Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *