kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Душети

Душети — Грузиядағы Мцхета-Мтианети аймағында орналасқан қала. Душети муниципалитетінің әкімшілік орталығы. Душети халқының саны 2026 жылы 6167 адамды құрады. Географиялық сипаттамасы Ол Душети бассейнінде, Душетисхеви өзенінің екі жағалауында орналасқан. Теміржол стансасы Мцхетадан 33 км және Тбилисиден 54 км қашықтықта, теңіз деңгейінен 880 м биіктікте жатыр. Қаланың климаты орташа ылғалды, қысы орташа суық және жазы ұзақ, жылы. Тарихы Қала 1215 жылдан бері әртүрлі грузин патшалықтары мен княздіктерінің құрамына кірді, ал 17 ғасырдан бастап ол Картли-Кахети патшалығының вассалды мемлекеті - Арагви Эриставиясының орталығына және жергілікті билеушілердің резиденциясына айналды. 1799 жылы қала арқылы Грузия әскери жолы өтті, ал Душетиде пошта бөлімшесі ашылды. 19 ғасырдың басында аймақ Ресей империясының құрамына кірді, ал Душети Тифлис губернаторлығындағы аудан орталығына айналды. 1934 жылы Жинвали-Барисахо жолы салынып, артта қалып келген Хевсурети аудандық және республикалық орталықтарды автомобиль жолдарымен байланыстырды. 1928 жылдан бастап ол Душети ауданының орталығы болды. Кеңес дәуірінде консерві зауыттары, сүт зауыттары және грузин кілем тоқу шеберханасы болды, бірақ халықтың көп бөлігі ауыл шаруашылығымен айналысты. Экономикасы және инфрақұрылымы Кеңес дәуірінде Душети ауыл шаруашылығы және жеңіл өнеркәсіп орталығы болғанымен, Кеңес Одағының ыдырауына байланысты қала экономикалық құлдырауды бастан кешіріп, халқы азайды. Қазіргі уақытта халықтың көпшілігі негізінен қызмет көрсету саласында (банк ісі, білім беру, бөлшек сауда) жұмыс істейді. Қала және оның айналасындағы аудандар тарихи және туристік орындарға толы. Көрікті жерлері Душети — әдемі табиғи сұлулығы бар шағын қала. Қаланың өзінде әртүрлі дәуірлердің сәулетін бейнелейтін бірнеше ғимараттар бар. Олардың қатарына Чилашвили (Чиляев) отбасының сарайы, Ақ қамал кіреді. Бұл бүгінгі күнге дейін сыртқы түрі сақталған XVIII ғасырдағы шынайы ғимарат. Орталық бөлігінде жақсы күтіп ұсталған қалалық саябақ және Әулие Николай Ғажайып Шебер шіркеуі орналасқан, ал жақын маңда грузин жазушысы және ақыны Важа Пшавеланың ескерткіші орналасқан. Тағы бір сәулет өнерінің ескерткіші — Әулие Григол шіркеуі. Құрылыс 9-10 ғасырларда салынған деп есептеледі. Дереккөздер
Геоконтент

Геоконтент ( - география, content - мазмұны, мәні) - бұл нақты аудитория үшін оның ағымдағы немесе болжамды орналасуына байланысты құндылық болып табылатын және географиялық ақпараттық жүйеден және кеңістіктік емес деректер көздерінен алынған деректер. Кіріспе Геолокациялық сервистердің қарқынды дамуы кеңістіктік деректер қорларына жаңа талаптардың қойылуына әкелді. Өсудің негізгі себептері — геопозициялау модульдерінің жетілдірілуі мен арзандауы, сондай-ақ навигация, геолокация және толықтырылған шындыққа арналған құрылғылардың жаңа түрлерінің пайда болуы (кибер-көзілдіріктер, алдыңғы әйнекке проекцияланатын навигация және т.б.). Негізгі мәселелер — геодеректердің өзектілігі мен толықтығы. Ұғым Осыған байланысты, контенттің басқа түрлеріне ұқсас (мәтіндік және мультимедиа), геоконтент деректердің контенттік-бағытталған қоймасын құруға мүмкіндік береді, тек бұл жағдайда ғана деректер ретінде геодеректер шығады. Геоконтент геотегтердің көмегімен географиялық координаталарды ақпараттың барлық түрлерімен (мәтіндік те, мультимедиялық те - бейнелер, аудио, видео) бірыңғай ақпараттық ағынға байланыстыруға мүмкіндік береді. Геоконтент геодеректерден, мысалы бейнеконтент сияқты бейне деректерден ерекшеленеді. Қолданылуы Геоконтент геодеректерді ұсыну мен берудің жаңа нысанын (ақпаратты ағындық беру) қамтамасыз етуге арналған. Мысалы, кинопленкадан медиа-контентке көшуге ұқсатуға болады. Ақпаратты ұсынудың осы нысанының пайда болуы агрегаторлар мен геоконтент операторлары пайда болған кезде ғана мүмкін болады. Сілтемелер * [http://www.rae.ru/snt/?sectioncontent&opshow_article&article_id=4686 Сандық модельдеу негізі ретіндегі геодана] * [http://opengeodata.ru/%D0%B3%D0%B5%D0%BE%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D0%B5 Геодеректер]
Алан (құдық)

Алан — ру атынан қойылған этногидроним, Маңғыстау облысы, Маңғыстау ауданы, Орталық Үстіртте орналасқан құдық. Атаудың сөзжасамдық сипаты «Аландар – біздің заманымыздың I ғасырлардан бастап біздің заманымыздың IV ғасырына дейінгі аралықта географиялық жағынан бүгінгі Қазақстанның батыс аймағын қамти батысқа қарай Днепр, Дон, Днестр, Дунай аймақтарына дейін (уақытына қарай) мекендеген – сармат – савроматтар делінетін тайпалық бірлестіктің құрамында болған тайпа. С.И.Аджигалиев: «Деректер Аландардың Арал-Каспий аймағында біразға дейін өмір сүргендігін көрсетеді. Оның іздері Үстірттегі Аланқала атауы мен түрікмендердің алан (олам) тайпасының атауында да жатыр», – дейді. Алан этнонимін С.Атаниязов «Словарь туркменских этнонимов» атты монографиясында алан этнонимін көнеирандық арияна сөзінен шығарады. Алан – «арийлер елі». Дереккөздер
StarCraft II: Wings of Liberty

StarCraft II: Wings of Liberty — америкалық Blizzard Entertainment компаниясы 2010 жылы шығарған ғылыми фантастикалық компьютерлік стратегия. Бұл 1998 жылғы StarCraft ойынының жалғасы болып келеді. Ойын негізімен Жерліктер расасына арналған. Жалпы, екінші бөлім трилогия болып шықты: кейінгі ойындар сәйкесінше Зергтер және Протостар жайында баяндайды. Ойын көптеген жағымды бағалар алды. Мысалы, Metacritic аггрегаторы оған 93% берсе, GameRankings 92,39% берді. Интерактивті өнер мен ғылымдар академиясы ойынды «жылдың үздік стратегиясы» және «онлайн-геймплейдегі ерекше жетістік» деген номинацияларда марапаттады. 2016 жылы Time журналы оны өзінің Барлық уақыттың үздік 50 видео ойыны тізімінде 26-шы орынға орналастырды. 2017 жылдың қарашасынан бастап бүкіл трилогия Интернет қолданушыларға тегін пайдалануға берілді. Дереккөздер
2026 жылғы қысқы Олимпиада ойындарындағы Қазақстан

2026 Қысқы Олимпиада ойындарында Қазақстан намысын спорттың 10 түрінен 36 спортшы қорғайды. Олимпиаданың ашылу салтанатында құраманың ту ұстаушылары шорт-трекші Денис Никиша мен фристайлшы Аяулым Әмренова болады. Қатысушылар Құрамы Биатлон # Әсет Дүйсенов # Владислав Киреев # Милана Генева # Айша Ракішева Тау шаңғысы спорты # Ростислав Хохлов # Александра Скороходова Конькимен жүгіру # Евгений Кошкин # Арина Ильященко # Кристина Силаева # Елизавета Голубева # Надежда Морозова Шаңғы қоссайысы # Шыңғыс Ракпаров Шаңғы жарысы # Наиль Башмаков # Әмірғали Мұратбеков # Виталий Пушкало # Анна Мельник # Дарья Ряжко # Ксения Шалыгина # Надежда Степашкина Шаңғымен трамплиннен секіру # Илья Мизерных # Данил Васильев Мәнерлеп сырғанау # Михаил Шайдоров # Софья Самоделкина Фристайл # Павел Колмаков # Асылхан Асан # Роман Иванов # Шерзод Хаширбаев # Дінмұхаммед Райымқұлов # Аяулым Әмренова # Юлия Галышева # Анастасия Городко # Аяна Жолдас Шорт-трек # Абзал Әжғалиев # Денис Никиша # Яна Хан # Ольга Тихонова Спорт түрлері бойынша Төменде спорт түрлері бойынша Ойындарға қатысатын спортшылар санының тізімі берілген. Тау шаңғысы спорты Қазақстан негізгі квота бойынша бір әйел және бір ер тау шаңғышысын жолдама алды. Биатлон Шаңғы жарысы Қазақстан негізгі квота бойынша бір ер және бір әйел шаңғышыға жолдама алды. 2024–25 FIS Шаңғы жарысы әлем кубогы аяқталғаннан кейін Қазақстан тағы үш әйел және екі ер спортшыға квота алды. ;Қашықтық ;Ерлер ;Әйелдер Мәнерлеп сырғанау Бостондағы (АҚШ) 2025 жылғы әлем чемпионатының нәтижесі бойынша Қазақстан ерлер мен әйелдер арасындағы жекелей сында бір-бір квотаға ие болды. Фристайл ;Акробатика ;Могул Шаңғы қоссайысы Шорт-трек Қазақстан 2025–26 жылғы ISU әлемдік турындағы нәтижелері бойынша төрт шорт-трекшіге (әр жыныстан екі адамнан) квота алды. Шаңғымен тұғырдан секіру Конькимен жүгіру Қазақстан 2025-26 жылғы ISU әлем кубогының нәтижелері бойынша бес конькишіге (бір ер және төрт әйел) квота алды. ;Масс-старт ;Командалық қуалау жарысы Дереккөздер
Ariel 2

Ariel 2 (сондай-ақ UK-C) — Ұлыбританияның екінші жасанды серігі, радиоастрономиялық ғарыш телескобы. Миссиянің негізгі ғылыми мақсаты Галактикадағы жиілігі 10 мегагерцтен аспайтын радиотолқындарды тіркеу болды. Жер бетіндегі обсерваториялар ондай диапазондағы толқуларды ионосфераның бар болуына байланысты бақылай алмайды. Аппаратты Ұлыбританияның Ғылыми және инженериялық зерттеулер кеңесі тапсырысы бойынша америкалық Westinghouse Electric компаниясы құрастырып жасаған. Ол ғарышқа 1964 жылдың наурызында ұшырылған. Одан соңғы сигнал 1964 жылдың қарашасынды келді. Айналған орбитасынан бұл жасанды серік 1967 жылдың 18 қарашасында шығарылды. Дереккөздер
Аденнің құлауы (2026)

2026 жылғы 7 қаңтарда Йемен үкіметі күштері (Президенттік көшбасшылық кеңес, ПКК) Оңтүстік өтпелі кеңестің (ОӨК) іс жүзіндегі астанасы Аденді басып алды, соның нәтижесінде ОӨК таратылғаны туралы хабарланып, аймақтағы топ күштері күйреді. Аден алынғаннан кейін ОӨК-тің бас хатшысы ұйымның таратылғанын жариялады, ал оның жетекшісі Айдарус аз-Зубайди Біріккен Араб Әмірліктеріне қашып кетті. Алғышарттар Аден қазіргі азаматтық соғыс барысында бірнеше рет қолдан-қолға өтті. 2015 жылы хуситтер Сана қаласын басып алғаннан кейін Аден Йеменнің «уақытша астанасы» ретінде белгіленді. Бірнеше аптадан соң хуситтер мен Президенттік басшылық кеңесі арасындағы Аден үшін шайқас басталды. Абдраббух Мансур Хади Аденнен қашып кеткеніне қарамастан, үкімет күштері қаланы қайта бақылауына алып, хуситтерді оның маңайынан ығыстырды. 2018 жылы Оңтүстік өтпелі кеңес (ОӨК) Аденді өз бақылауына алып, содан бері қаланы ұстап отыр. 7 қаңтарда Сауд Арабиясы қолдайтын күштер Аден бағытына ілгерілей бастады, өңірде ОӨК күштеріне қарсы әуе соққыларын жасады. Президенттік көшбасшылық кеңесі (ПКК) күштері қаланың халықаралық әуежайын және президенттік сарайды бақылауына алды. ПКК қала мен уәлаяттың барлық аудандарын толық бақылауға алғанын мәлімдеді, алайда ОӨК бұл талаптарды жоққа шығарып, кейбір аумақтар әлі де олардың бақылауында екенін айтты. 2026 жылғы 7 қаңтарда Йемен үкіметі әл-Зубайдиге мемлекетке опасыздық айыбын тақты. 8 қаңтарда Сауд Арабиясы әл-Зубайди түн ішінде қайықпен Аденнен Сомалилендке қашып, кейін Могадишо арқылы Біріккен Араб Әмірліктеріне жеткізілгенін мәлімдеді. Ал Оңтүстік өтпелі кеңес (ОӨК) әл-Зубайди әлі де Аденде екенін алға тартты. ПБК әскерлері қаладағы мемлекеттік ғимараттардың үстіне Йеменнің туын көтерді. Дереккөздер
Зестафони

Зестафони — Грузиядағы қала, Имеретия аймағының құрамына кіретін Зестафони муниципалитетінің әкімшілік орталығы. Зестафони халқының саны 2026 жылы 20 814 адамды құрады. Географиялық сипаттамасы Ол Колхида ойпатының ең шығыс бөлігінде, Квирила өзенінің (Рионидің сол жақ саласы) екі жағалауында, Тбилисиден батысқа қарай 180 км және Кутаисиден оңтүстік-шығысқа қарай 30 км жерде орналасқан. Қаланың өзі үш жағынан таулармен қоршалған: Месхети, Лихи және Рача жоталары. Зестафони субтропикалық ылғалды теңіз климатымен сипатталады, қысы орташа суық және жазы салыстырмалы түрде ыстық. Орташа жылдық температура 13,9°C. Қаңтардағы орташа температура 3,7°C, ал тамызда 23,9°C, абсолютті минимум -20°C, ал абсолютті максимум 42°C. Жауын-шашын жылына 1300 мм. Тарихы Зестафони - грузин тілінде «зеда пони» — «жоғарғы өткел» деп аталған. Қазіргі Зестафонидің орнында қоныстың қашаннан бері қаланғаны белгісіз, бірақ ол алғаш рет тарихи жазбаларда XVI ғасырда пайда болған. Византия мен Грузия арасындағы шекара бір кездері осы аймақ арқылы өткені, кейінірек бірнеше монастырьлар мен бекіністер салынды. Бұл қоныс шалғай провинция болып саналды, негізгі салалары ауыл шаруашылығы, шарап жасау және қыш бұйымдары болды. 1820 жылдары Грузия Ресейге қосылғаннан кейін, қалада «Квирили» казак полкі орналасып, осы себепті қоныс 1917 жылға дейін Квирили атауын алды. Кейінірек ол Джугелиге (атақты грузин социал-демократының құрметіне) өзгертілді, бірақ 1920 жылдары қаланың тарихи атауы қалпына келтірілді. Кеңес үкіметі 1926 жылы Зестафони қала мәртебесін алды. 1930 жылы қала жаңадан құрылған Зестафони ауданының орталығына айналды. Кеңес дәуірінде Зестафони бірнеше өнеркәсіптік кәсіпорындардың орналасқан өнеркәсіптік орталығына айналды. Қаланың негізгі тірегі Читаури кен орнынан алынған марганец кенін өңдейтін ферроқорытпа зауыты болды. Жергілікті жүзім сорттарынан жасалған «Цоликаури» және «Цицка» сияқты шараптар да танымал болды. Экономикасы және инфрақұрылымы Бүгінде Зестафони – бірнеше ғасырлық тарихы бар өнеркәсіптік қала. Онда әлі күнге дейін бірнеше зауыт жұмыс істейді. Солардың бірі – марганец кені өндірілетін Чиатура кен орнында орналасқан ферроқорытпа зауыты. Сондай-ақ, кабель зауыттары мен механикалық зауыт бар. Қала арқылы S1 Грузин тас жолы және Гоми-Сачхере-Киатура жолдары өтеді. Зестафониде теміржол стансасы бар, осы жерден Грузин темір жолы және Чиатура-Сачхере тармағы өтеді. Квирила өзенінде бөгет салынған. Қалада медициналық мекемелер, соның ішінде бірнеше стоматологиялық кабинеттер, 4 аурухана, балалар клиникасы, перзентхана, дерматовенерология және туберкулезге қарсы диспансерлер, аудандық қоғамдық денсаулық сақтау орталығы, дезинфекция бөлімі және 2 терапия кабинеті бар. Қалада 7 мемлекеттік мектеп, 4 жекеменшік мектеп және 8 мемлекеттік балабақша бар. Туыстас қалалар * Таураге, Литва * Кирьят-Бялик, Израиль * Запорожье, Украина * Элва, Эстония Дереккөздер
Manic Street Preachers

Manic Street Preachers — 1986 жылы Уэльстің Блэквуд атты шахтёрлік қаласында құрылған рок-топ. Бастапқыда шығармашылығы панк- және глэм-рок жанрларында орындалып, бірте-бірте олар альтернативті рокқа көшіп шығады. Құрамы Негізгі құрамы * Джеймс Дин Брэдфилд (James Dean Bradfield) — вокал, негізгі гитара, пианино, пернелі аспаптар (1986–қазір), ритм-гитара (1988–1989, 1995–қазір) * Шон Мур (Sean Moore) — барабандар, перкуссия, труба, бэк-вокал (1986–қазір) * Ники Уайр (Nicky Wire) — бэк-вокал, бас (1986–қазір), ритм-гитара (1986–1988), пернелі аспаптар, кейде лид-вокал (1997–қазір) Бұрынғы мүшелері * Майлз Вудворд (Miles Woodward) — бас-гитара, бэк-вокал, кейде лид-вокал (1986–1988) * Ричи Эдвардс (Richey Edwards) — ритм-гитара, бэк-вокал (1989–1995) Турларға қатысатын музыканттар * Ник Нэсмит (Nick Nasmyth) — пернелі аспаптар (1995–2005, 2013–қазір) * Уэйн Мюррей (Wayne Murray) — гитаралар, бэк-вокал (2006–қазір) * Гэвин Фитцджон (Gavin Fitzjohn) — гитаралар, бэк-вокал (2018–қазір) * Дэйв Эринга (Dave Eringa) — пернелі аспаптар (1993–1995, 2025) Дискография * 1992 — Generation Terrorists * 1993 — Gold Against the Soul * 1994 — The Holy Bible * 1996 — Everything Must Go * 1998 — This Is My Truth Tell Me Yours * 2001 — Know Your Enemy * 2004 — Lifeblood * 2007 — Send Away the Tigers * 2009 — Journal for Plague Lovers * 2010 — Postcards from a Young Man * 2013 — Rewind the Film * 2014 — Futurology * 2018 — Resistance Is Futile * 2021 — The Ultra Vivid Lament * 2025 — Critical Thinking Дереккөздер
Азия ойындарындағы Қазақстан

Қазақстан Азия ойындарына дербес мемлекет ретінде 1994 жылдан бастап қатысады. Осы уақытқа дейін Қазақстан спортшылары 8 жазғы (1994—2022) және 7 қысқы (1996—2025) Азия ойындарына қатысты. Жазғы Азия ойындарының қорытындысы бойынша Қазақстан құрамасы барлығы 637 медаль (165 алтын, 180 күміс және 292 қола) иеленді. Жалпы командалық есепте ең жоғары көрсеткіш ретінде 4-орынды төрт рет (1994, 2002, 2006, 2014) иеленген. Қысқы Азия ойындарында Қазақстан спортшылары барлығы 216 медаль (82 алтын, 71 күміс және 63 қола) жеңіп алды. Қазақстан қатысқан барлық қысқы Азия ойындарында жалпы есепте үздік төрт елдің қатарына кірді. 2011 жылы Астана мен Алматы қалаларында VII Қысқы Азия ойындары өтті. Бұл додада Қазақстан құрамасы 32 алтын медаль иеленіп, жалпы командалық есепте алғаш рет бірінші орынға табан тіреді. Сонымен қатар Қазақстан делегациясы Азия Пара ойындары, Жабық кешендегі Азия ойындары және Жағажай Азия ойындары сияқты құрлықтық жарыстарға да тұрақты қатысып келеді. Жазғы Азия ойындары Дереккөзі: Ойындар бойынша медальдар Қысқы Азия ойындары :*Қызыл жиекпен белгіленген ойындар Қазақстанда өткенін білдіреді. Ойындар бойынша медальдар Спорт түрлері бойынша медальдар Жазғы Қысқы Ту ұстаушылар Дереккөзі: Жазғы Азия ойындары Қысқы Азия ойындары Дереккөздер
Futurology (альбом)

Futurology — уэльстік Manic Street Preachers тобының он екінші студиялық альбомы. Оны Columbia Records лейблі 2014 жылы шығарды. Альбомға кірген ән — Walk Me to the Bridge және Futurology жеке синглдер ретінде де жарияланды. Композициялар тізімі Чарттар Дереккөздер
Ariel 3

Ariel 3 (сондай-ақ UK 3, S 53, UK-E, United Kingdom Research Satellite 3) — Ariel бағдарламасы бойынша ғарышқа ұшырылған үшінші жасанды серік. Алғашқы екеуін Ұлыбритания америкалық әріптестеріне тапсырып жасаған болса, бұл аппарат олардың өз күшімен құрастырған алғашқы жасанды серігі болды. Ұшыру 1967 жылдың мамырында АҚШ-тан жүргізілді. Жасанды серіктен соңғы сигнал 1969 жылдың қыркүйегінде келді. Айналған орбитасынан ол 1970 жылдың 14 желтоқсанында шығарылды. Миссиянің бес мақсаты болған. Олардың ішінде — термосфера зерттеу және найзағайлардың радиошуын анықтау. Аппараттың істейтін дубликаты болған. Кейін ол жетілдіруден өтіп, Ariel 4 миссиясының арқауы болды. Дереккөздер
Кошице (футбол клубы)

«Кошице» — словакиялық футбол клубы, Кощице қаласынан. Тарихы 2017 жылы таратылды. 2018 жылы «Вышны Опацки» және «Кошице-Барса» клубтары бірікті де, қайта құрылды. 2022/23 жылғы маусымда тұңғыш рет жоғары лигада ойнады. Жетістіктері Ұлттық Словакия чемпионаты * Чемпион (2): 1996/97, 1997/98 * 2 орын (3): 1994/95, 1995/96, 1999/00 Словакия кубогы * Жеңімпаз (2): 2008/09, 2013/14 * Финалист (3): 1997/98, 1999/00, 2003/04 Словакия суперкубогы *Жеңімпаз (1): 1997 ** Финалист (3): 1998, 2009, 2014 Чехословакия чемпионаты * 2 орын (1): 1970/71 Чехословакия кубогы * Жеңімпаз (1): 1992/93 * Финалист (3): 1963/64, 1972/73, 1979/80 Дереккөздер
Карели

Карели — Грузияның Шида Картли аймағындағы қала, Карели муниципалитетінің әкімшілік орталығы. Карели қаласының халқы 2026 жылы 6 654 адамды құрады. Географиялық сипаттамасы Ол Шида Картли жазығында, Мтквари өзенінде орналасқан. Оның биіктігі теңіз деңгейінен 620 метр және Тбилисиден 94 шақырым жерде орналасқан. Тарихы Алғашқы деректер 1715 жылға жатады. Ол дворян Цицишвилидің отбасына тиесілі болды. Бастапқыда өсіп, дамыған шағын ауыл болды, аумағы тарихи тұрғыдан ежелгі Иберия патшалығының, кейінірек Грузия патшалығының құрамына кірді. 1778 жылы Георгий Батонишвили (кейінірек XII Георгий) Триалатиге бет алып, осы сапарға Карели арқылы өтті. Карелидің тез өсуіне кейінірек теміржол құрылысы және ауданның әкімшілік орталыққа айналуы ықпал етті. 1921 жылдан 1930 жылға дейін ол Карели ауданының орталығы болды. 1962 жылы Карели қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесін, ал 1981 жылы қала мәртебесін алды. Экономикасы және инфрақұрылымы Жергілікті экономика ауыл шаруашылығына, әсіресе бау-бақша шаруашылығына, астық және көкөніс өсіруге негізделген. Сондай-ақ, азық-түлік өңдеу және ауылшаруашылық өнімдерін өңдеу кәсіпорындары бар. Карели арқылы Тбилисиді елдің батыс бөлігімен байланыстыратын теміржол және тас жол өтеді. Дереккөздер
Каспи

Каспи — Грузиядағы қала, Картлидегі ең көне қоныстардың бірі. Каспи муниципалитетінің әкімшілік орталығы. Каспи қаласының халқы 2026 жылы 13 423 адамды құрады. Географиялық сипаттамасы Каспи Кура өзенінің аңғарында орналасқан. Бұл шамамен 530 метр биіктіктегі жазық, ол арқылы солтүстіктен Лехура өзені ағады. Өзеннің оң жағалауында аңғарға айналасындағы жазықтан шамамен 40 метр биіктікте үшбұрышты қырат созылып жатыр. Ол Тбилисиден солтүстік-батысқа қарай 48 км және Оңтүстік Осетиямен шекарадан оңтүстікке қарай 10 км жерде орналасқан. Климаты қысы салқын, жазы құрғақ, ыстық қоңыржай. Қаңтардағы орташа температура -1°C, тамызда 23°C дейін көтеріледі. Жауын-шашынның орташа мөлшері жылына 450 мм-ге дейін жетеді. Тарихы Каспи — Грузияның ең көне қалаларының бірі. Ол алғаш рет IV ғасырда аталған. Осы кезеңде Каспи Пиреней патшалығының (ескі грузин мемлекеті) ең ірі және маңызды қалаларының бірі болған. Ол сауда жолдарының бойында орналасқан. Каспи «Каспис Саспарсаларо» тарихи әкімшілік кешенінің орталығы болған. VIII ғасырда арабтармен шайқастан кейін қала қирады. XX ғасырда қала жаңғыртылып, қайта салынды. 1962–1963 жылдары Каспи қаласындағы Лехури өзенінің оң жағалауында жүргізілген қазба жұмыстары нәтижесінде қола дәуірінің соңы мен темір дәуірінің ерте кезеңіне (б.з.д. XIV–VIII ғасырлар) жататын артефактілер табылды. 1938 жылы Каспи қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесін алды. Қала мәртебесі 1959 жылы берілді. Экономикасы және инфрақұрылымы Каспи — Грузиядағы құрылыс материалдарын өндіру орталығы. Мұндағы цемент өндірісі Кавказдағы және ең алдымен Грузиядағы ең ірі өндірістердің бірі. Қазіргі уақытта қалада цемент зауыттары, спирт зауыттары, консервілеу зауыттары және кондитерлік өнімдер шығаратын зауыттар орналасқан. Шеберханалар мен фабрикалар блоктар, гипс және пластмассалар шығарады. Кеңес дәуірінде Каспиде цемент және шифрлау зауыты, электр зауыттары және блок зауыттары да болды. Каспиде өндірілген өнімдер ел ішінде де, халықаралық деңгейде де сатылады. Қалада мәдениет үйі, салт-дәстүрлер үйі, индустриалды колледж, бес мемлекеттік және бір жекеменшік мектеп, екі өнер мектебі, күрес залы, футбол мектебі және стадион бар. Дереккөздер
Zoo

Zoo — бұл Аңдар шаһары 2 мультфильмі үшін Шакира арнайы орындаған ән. Ол ағышынша басталады, бірақ испанша аяқталады. Шакира мультфимльде Газель рөлін ойнайды. Ол бірінші бөлімде де болды, онда Try Everything әнін орындады. Сілтеме [https://www.youtube.com/watch?v=Kw3935PH01E YouTube сайтында ойнайтын клип] Дереккөздер
Ariel 4

Ariel 4 (сондай-ақ UK 4) — Ұлыбританияның ионосфераны зерттеуге арналған ғарыш обсерваториясы. Жасанды серік ғарышқа 1971 жылдың 11 желтоқсанында ұшырылып, бір жылдай жұмыс істеді. Айналған орбитасынан ол 1978 жылдың 12 желтоқсанында шығарылды. Құрастыру шығындарын азайту үшін ол Ariel 3 аппараттының негізінде жасалды. Барлығы 1,25 миллион фунт жұмсалды. Атауы Уильям Шекспирдің Дауыл пьесасындағы кейіпкерге байланыстырылып қойылды. Дереккөздер
Қытай Жаңа жылы

Қытай жаңа жылы, сөзбе-сөз аудармасы Көктем мерекесі (, пиньинь. chūnjié) Дәстүрлі Жаңа жыл қысқы күн тоқырауынан (21 желтоқсаннан) кейін өткен толық айлық циклден соңғы қысқы жаңа айға, яғни екінші жаңа айға сәйкес келеді. Григориан күнтізбесінде бұл 21 қаңтар мен 20 ақпан аралығындағы күндердің біріне тура келеді. дегі Қытай Жаңа жылы]] Қытай Жаңа жылын көбіне бейресми түрде «айлық жаңа жыл» деп атайды, өйткені ол ай-күндік қытай күнтізбесінің туынды элементі болып табылады, ал оның нақты күні Ай фазаларына сүйене отырып анықталады. Жаңа жылдық мерекелер циклі дәстүрлі түрде қытай күнтізбесінің бірінші айының алғашқы күні (, пиньинь. zhēngyuè) басталып, мерекенің 15-күні өтетін Шамдар мерекесімен аяқталады. Таралуы Қытайда бұл мереке тек хань халқына ғана емес, сондай-ақ ұлттық азшылықтар үшін де маңызды. Оны маньчжурлар, яо, чжуан, гаошань, даур, дун, ли, буи және басқа да этностық топтар атап өтеді. Мереке әлемнің көптеген елдерінде де тойланады. Сонымен қатар, бұл мейрам мен оның дәстүрлерінің Қытайға көршілес мәдениеттердегі (жапон, корей, моңғол, тибет және басқа) ұқсас жаңа жылдық мерекелерге елеулі ықпалы байқалады. Қытай эмигранттарының дүние жүзіне кеңінен таралуына байланысты Ай күнтізбесі бойынша Жаңа жыл Қытайдан алыс жатқан елдерде де атап өтіліп, өзіндік мәдени рөл атқара бастады. Ескертпелер Дереккөздер
Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің Күзет қызметін бақылау комитеті

Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің Күзет қызметін бақылау комитеті — Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігінің ведомствосы. Тарихы Ішкі істер министрлігінің жанынан Күзет қызметін бақылау комитеті ҚР Үкіметінің 2026 жылғы 29 қаңтардағы № 48 қаулысымен құрылды. Міндеттері Аумақтық бөлімшелері * Қазақстан Республикасы Iшкi iстер министрлiгiнiң Дипломатиялық өкiлдiктердi күзету жөнiндегi мамандандырылған күзет қызметi басқармасы. * Қазақстан Республикасы Iшкi iстер министрлiгiнiң Үкiметтiк мекемелердi күзету жөнiндегi мамандандырылған күзет қызметi басқармасы. * Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі Астана қаласының мамандандырылған күзет қызметi басқармасы. * Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі Ақмола облысының мамандандырылған күзет қызметi басқармасы. * Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі Ақтөбе облысының мамандандырылған күзет қызметi басқармасы. * Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі Алматы қаласының мамандандырылған күзет қызметi басқармасы. * Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі Алматы облысының және Жетісу облысының мамандандырылған күзет қызметі басқармасы. * Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі Атырау облысының мамандандырылған күзет қызметi басқармасы. * Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі Шығыс Қазақстан облысының және Абай облысының мамандандырылған күзет қызметі басқармасы. * Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі Жамбыл облысының мамандандырылған күзет қызметi басқармасы. * Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі Батыс Қазақстан облысының мамандандырылған күзет қызметi басқармасы. * Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі Қарағанды облысының және Ұлытау облысының мамандандырылған күзет қызметі басқармасы. * Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі Жезқазған қаласының мамандандырылған күзет қызметi басқармасы. * Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі Қостанай облысының мамандандырылған күзет қызметi басқармасы. * Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі Қызылорда облысының мамандандырылған күзет қызметi басқармасы. * Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі Маңғыстау облысының мамандандырылған күзет қызметi басқармасы. * Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі Павлодар облысының мамандандырылған күзет қызметi басқармасы. * Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі Солтүстiк Қазақстан облысының мамандандырылған күзет қызметi басқармасы. * Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі Шымкент қаласының және Түркістан облысының мамандандырылған күзет қызметi басқармасы. Дереккөздер
Далвич Хамлет

«Далвич Хамлет» (;) — Англияның Шығыс Далвич аймағында орналасқан жартылай кәсіби футбол клубы. 1893 жылы құрылған клуб қазіргі уақытта Истмиан лигасының Премьер дивизионында ойнайды. Үй ойындарын Чемпион Хилл стадионында өткізеді. Тарихы Далвич Хамлет клубы 1893 жылы Лоррейн Па Уилсонның бастамасымен құрылған. 1899 жылы олар Далвич лигасының негізін қалаушы мүшелерінің бірі болып, сол лиганың алғашқы чемпионы атанды. Келесі маусымда клуб бұл атақты қайта қорғап қалды. Келесі маусымда клуб үшінші орын алып, қайтадан плей-оффқа жолдама алды. Жартылай финалда Фолкстон Инвикта клубын 2:1 есебімен жеңгенімен, финалда Богнор Риджиске 0:1 есебімен есе жіберді. 2012–13 маусымының соңғы күнінде Берджесс-Хилл Таунмен 1:1 есебімен тең ойнап, Бірінші дивизион Оңтүстік чемпионы атану арқылы Далвич Премьер дивизионға қайта оралды. 2014–15 маусымында Далвич Премьер дивизионда төртінші орын алып, плей-оффқа жолдама алды. Алайда жартылай финалда Маргейт клубынан сырт алаңда 2:1 есебімен жеңілді. Келесі маусымда клуб бесінші орын иеленіп, жартылай финалда Богнор Риджис Таунды 1:0 есебімен жеңіп, плей-офф финалына шықты, бірақ финалда Ист Таррок Юнайтедтен 3:1 есебімен жеңілді. 2016–17 маусымында Далвич Хамлет Премьер дивизионда үшінші орын алып, қатарынан үшінші рет плей-оффқа қатысты. Жартылай финалда Энфилд Таунды 4:2 есебімен жеңгенімен, финалда Богнор Риджис Таунға 1:2 есебімен жол берді. Келесі маусымда клуб Премьер дивизионды екінші орынмен аяқтады. Одан кейінгі плей-оффта жартылай финалда Лейстонды 1:0 есебімен жеңіп, финалда Хендонмен 1:1 есебімен тең түскеннен кейін пенальти сериясында 4:3 есебімен жеңіске жетіп, Ұлттық лига Оңтүстікке (National League South) жолдама алды. 2019–20 маусымында Далвич Хамлет Англия кубогының бірінші кезеңіне жетіп, өз алаңында Карлайл Юнайтедтен 1:4 есебімен жеңілді. 2022–23 маусымында клуб Ұлттық лига Оңтүстікте төменнен төртінші орын алып, Истмиан лигасының Премьер дивизионына төмендеді. Жетістіктері Лига *Истмиан Лигасы **Чемпион: 1919–20, 1925–26, 1932–33, 1948–49 **Division One чемпионы: 1977–78 **Division One South чемпионы: 2012–13 *Далвич Лигасы **Чемпион: 1899–1900, 1900–01 Кубок *FA Amateur Cup ** Жеңімпаз: 1919–20, 1931–32, 1933–34, 1936–37 *London Senior Cup **Жеңімпаз: 1924–25, 1938–39, 1949–50, 1983–84, 2003–04 *Surrey Senior Cup **Жеңімпаз: 1904–05, 1905–06, 1908–09, 1909–10, 1919–20, 1922–23, 1924–25, 1927–28, 1933–34, 1936–37, 1946–47, 1949–50, 1957–58, 1958–59, 1973–74, 1974–75 *London Challenge Cup **Жеңімпаз: 1998–99 *London Junior Cup **Жеңімпаз: 1899–1900 Дереккөздер
Кварели

Кварели — Шығыс Грузиядағы қала, Кахетия аймағындағы Кварели муниципалитетінің әкімшілік орталығы. Кварели қаласының халқы 2026 жылы 7 739 адамды құрады. Географиялық сипаттамасы Қала Алазани аңғарының солтүстік-шығысында, Бурси және Дуруджи өзендерінің (Алазанидің сол жақ салалары) орталығында, теңіз деңгейінен 450 метр биіктікте, Тбилисиден 150 км және Мукузани теміржол станциясынан 19 км қашықтықта орналасқан. Кварелидің климаты орташа ылғалды субтропикалық, мұндағы климат орташа жылы, жауын-шашын көп. Жылдың ең жылы айы - шілде, орташа температурасы 24 о С. Қыста температура -7 о С төмен түспейді. Тарихы Кварели тарихы толық ашылмаған, қоныстың нақты құрылған күнін анықтау қиын. Мұнда 1533 жылы үлкен шарап жертөлесі салынғаны белгілі. Тағы бір факт — Кварели бекінісінің XVIII ғасырда салынғаны белгілі. 1755 жылы Кварелидегі қамалдың маңында Картли мен Кахети патшалықтары мен Авар хандығы арасында шайқас болды. Сонымен қатар, жергілікті тұрғындар әйгілі режиссер және грузин театрының негізін қалаушы Коте Маржанишвилидің 1872 жылы қалада дүниеге келгенін мақтан тұтады. Ұлы публицист және «грузин ұлтының атасы» Илья Чавчавадзе Кварелиде тұрған. Оның үйі бірнеше бөлмесі бар қарапайым бір қабатты ғимарат, бірақ оның жанында үлкен шарап жертөлесі (марани) орналасқан. Үй шыршалар мен бамбук өскен бақпен қоршалған. 1960 жылы 30 желтоқсанда Кварели ауылы қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесін алды. 1964 жылы қала мәртебесін алды. Бұрын ол Грузин КСР-інің Кварели ауданының орталығы болған. Экономикасы және инфрақұрылымы Кварели өнеркәсібі аймақтың ауылшаруашылық өнімдерін өңдейтін кәсіпорындармен ұсынылған: шарап зауыты, коньяк спирт зауыты және эфир майы спирт зауыты. Сондай-ақ, жергілікті шикізатты пайдаланатын кірпіш зауыты болды. Кварелидің көрікті жерлері *Қала орталығында XVIII ғасырдағы Кварели бекінісі орналасқан. XVI-XVII ғасырларға жататын бұл бекініс төрт мұнарасы бар шаршы құрылым болып табылады. *Илья Чавчавадзенің үй-мұражайы. 1937 жылы Чавчавадзенің туғанына 100 жыл толуына орай ашылған. Илья Чавчавадзе бір кездері тұрған үйде үлкен көрме орналасқан. Әрбір бөлім жазушының өмірінің бір кезеңін бейнелейді. *Коте Маржанишвилидің үй мұражайы — Грузин театрының негізін қалаушы Кварелиде дүниеге келген. Ол Киевте, Санкт-Петербургте және Тбилисиде жұмыс істеген, бірнеше ондаған пьесаларды қойып, жеті фильм түсірген. *Иоанна Креститель соборы — XIX ғасырдың аяғында салынған шіркеу. *Әділет үйі — Саакашвили кезеңінен қалған ерекше ғимарат. Ол Тбилиси, Батуми және басқа да қалалардағы әділет үйлерінің үлгісіне ұқсас. *Киндзмараули корпорациясы — қала орталығында көгалдандырылған аумағы бар үлкен шарап зауыты. Барлық ниет білдірушілер үшін олар тегін экскурсиялар жүргізеді, өндірісті көрсетеді. *Кварели туннелі — «Хареба» шарап зауытының аумағында орналасқан. Ол 1962 жылы ашылған. Туннельдің ұзындығы бірнеше шақырым, ал туристерге 800 метр жаяу жүруге рұқсат етіледі. Галерея Дереккөздер
Ерзат Дулат

Ерзат Дулат (1996 жылы туған, Алматы) — қазақстандық зерттеуші, жасанды интеллект (ЖИ) саласындағы маман, кәсіпкер. Бейнеконтентті генерациялауға арналған Higgsfield AI стартабының негізін қалаушы және техникалық директоры (CTO). Forbes Kazakhstan нұсқасы бойынша «30-дан кіші 30» рейтингінің қатысушысы. Өмірбаяны Білімі Ерзат Алматы қаласында дәрігерлер отбасында дүниеге келген. Алматы қаласындағы Республикалық физика-математика мектебінің (РФМШ) түлегі. Жоғары сыныптарда бағдарламалық инженерияға, компьютерлік жүйелер құруға және шынайы мәселелерді шешетін қосымшалар жасауға қызыға бастады. Ерзаттың бағдарламалауға келуіне шабыт бергендердің бірі — Арман Сүлейменов болды. Мектеп кезінде физика мен математикадан көптеген олимпиадалардың жеңімпазы атанған. Американдық физик-теоретик Митио Какудың «Болашақ физикасы» атты еңбегін оқығаннан кейін бәрі өзгерді. Ерзат Какудың жасанды интеллект туралы тарауына қалай арбалғанын еске алады. Оның айтуынша, Қазақстанда оған қажетті білім деңгейі болмаған, ал шетелде оқу отбасы үшін тым қымбатқа түскен. Сондықтан жоғары білім алудан саналы түрде бас тартып, өзін-өзі оқыту (self-education) жолын таңдаған. 2013 жылдан бастап бағдарламалаумен, кейінірек машиналық оқытумен (Machine Learning) терең айналыса бастады. 2014 жылы ол бағдарламашыларға арналған мамандандырылған GitHub әлеуметтік желісіне тіркеліп, өз идеяларын жариялай бастады. Оның зерттеулері Гарвард университеті мен әлемдік жетекші зертханаларда талқыланып, қолданыс тапты. ChatGPT-дің негізін қалаушы Сэм Альтман Ерзаттың зерттеулеріне жоғары баға беріп, жеке хат жазған. 2018 жылы OpenAI-дің тең құрылтайшысы Джон Шульман оны өз командасына шақырғанымен, Ерзат өз жобаларын дамытуды жөн көрген. Kaspi.kz, Kolesa Group және ERG сияқты ірі компанияларда машиналық оқыту бөлімдерін құруға және мамандарды оқытуға атсалысты. Higgsfield AI 2023 жылдың мамыр айында Ерзат инвестор Мұрат Әбдірахмановқа өз стартапының таныстырылымын жасады. Инвестор жобаға сеніп, $250 мың инвестиция салды. Осы қаражатқа Ерзат команда жинап, әзірлеуге кірісті. Кейінірек Кремний алқабының инвесторы Николай Давыдовтың көмегімен Ерзат Алекс Машрабовпен (Snapchat-тың ЖИ бойынша бұрынғы директоры) танысып, ол бірлесіп Higgsfield AI стартабын құрды. Компания Diffuse атты мобильді қосымшаны ұсынды. Бұл қолданба мәтіндік сұраныс (prompt) немесе селфи фото негізінде жоғары сапалы бейнероликтер жасауға мүмкіндік береді. Бастапқыда олар нейрожелілерді оқытуға арналған инфрақұрылым жасағысы келгенімен, кейіннен контент жасауға арналған foundation AI-model құруға бел буды. 2023 жылы олар алғашқы инвестициялар арқылы $1 млн жинады. Команданың негізін оның РФМШ-да бірге оқыған достары мен таныстары құрады. 2024 жылдың сәуірінде стартап Menlo Ventures венчурлық қорынан және басқа да инвесторлардан $8 млн инвестиция тартты. Оған дейін қазақстандық инвестор Мұрат Әбдірахманов жобаға $250 мың алғашқы капитал салған болатын. Ерзат Дулат Қасым-Жомарт Тоқаевпен өткен кездесуде компанияның 90%-ын қазақстандық мамандар құрайтынын айтты. Дереккөздер
Graduation (альбом)

Graduation — америкалық хип-хоп әртісі Канье Уэсттің үшінші студиялық альбомы, 2007 жылдың 11 қыркүйегінде Roc-A-Fella Records-та жарық көрді. Жазба шамамен екі жылға созылды және АҚШ-тағы әртүрлі студияларда өтті. Альбомның мұқабасын жапондық иллюстратор Такаси Мураками жасаған. Альбом АҚШ-тың Billboard 200 бірінші нөмірімен дебют жасады. Бірінші аптада сатылым 957000 дананы құрады. 50 Cent сол күні өзінің «Curtis » альбомын шығарды. Мұндай оқиға музыкалық қоғам арасында үлкен дүрбелең тудырды. Бәсекелестік екі альбомның да жақсы сатылымына әкелді. «Graduation» көптеген музыка сыншыларынан жалпы оң пікірлер алды және «Үздік рэп-альбомы » номинациясында «Грэммиді» жеңіп алды, соның ішінде 2008 жылы «Үздік рэп/хип-хоп альбомы» номинациясында American Music Awards сыйлығының бірінші сыйлығы. Альбом АҚШ-та 2 166 000 дана сатылды және екі рет платина сертификатына ие болды. Сондай-ақ, Graduation-бұл алғашқы альбом 1970 жылдары 2025 жылы миллиардтан астам кастингтен өткен спотифай. Композициялар тізімі (*) Сопродюсер Сыртқы сілтемелер * * [http://articles.latimes.com/2007/sep/10/entertainment/et-west10 Hip-hop’s man of two minds], Los Angeles Times * [https://www.nytimes.com/2007/09/05/arts/music/05west.html?_r1&nTop/Reference/Times%20Topics/People/L/Lil%20Wayne The Ego Sessions: Will Success Spoil Kanye West?], New York Times
Айя Шалқар

Айя Шалкар (шын есімі — Аяулым Шалқар, 1996 жылы 29 қаңтарда Алматыда туған) — қазақстандық график-дизайнер, суретші, модель және киноактриса. Ол заманауи қазақ мәдениеті мен визуалды өнерін халықаралық деңгейде танытып жүрген өнерпаз ретінде белгілі. Өмірбаяны Айя Шалкар Алматы қаласында дүниеге келген. Мектеп қабырғасында жүргенде-ақ өзінің ерекше сырт келбетімен және шығармашылық қабілетімен көзге түсті. Алматы қаласындаңы №159 мектептің түлегі. Страсбургте (Франция) қолданбалы өнер мектебінде оқып, кейін Венадағы (Австрия) Қолданбалы өнер университетінде (Die Angewandte) «Графикалық дизайн» мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін алды. Шығармашылығы Айяның танымалдылығы әлеуметтік желілердегі блогынан басталды. Оның ерекше стилі мен эстетикасы миллиондаған аудиторияның назарын аударды. Ол бірнеше мәрте Forbes Kazakhstan және өзге де халықаралық сән журналдарының мұқабасына шықты. Ол Louis Vuitton, Chanel секілді әлемдік брендтермен әріптестік орнатып, сән әлеміндегі Қазақстанның заманауи бейнесіне айналды. 2010-жылдардың ортасында ол өзінің «Аshaya» киім брендін іске қосты. Соңғы жылдары Айя Шалкар өзін медиа-суретші ретінде танытып жүр. Ол толықтырылған шынайылық (AR) сүзгілерін жасаумен, цифрлық өнермен және дәстүрлі кескіндемені технологиямен біріктірумен айналысады. Оның туындыларында қазақ мифологиясы, әйел теңдігі және ұлттық бірегейлік мәселелері жиі көтеріледі. Кино мансабы Айя Шалкар актриса ретінде де бағын сынап көрді. Оның ең танымал рөлдерінің бірі: * «5:32» сериалы (2021) Қоғамдық белсенділігі Ол әлеуметтік маңызы бар мәселелерге, әсіресе тұрмыстық зорлық-зомбылыққа қарсы күрес және әйелдер құқығын қорғау тақырыптарына белсенді үн қосады. Оның «Ауруымды бер» секілді арт-жобалары қоғамда үлкен резонанс тудырды. Отбасы * Айя Шалқардың анасы – Гаухар Есімханова. Қазіргі уақытта танымал заңгер Ержан Есімхановтың жолдасы. * Әкесі – кәсіпкер Шалқар Нұртілеуов. Қазақстанның Сыртқы істер министрі болған Мұрат Нұртілеудің інісі. Дереккөздер
Оқсыз қалашығы

Оқсыз қалашығы Отырар ауданы, Маяқұм ауылының солтүстігінде 9,5км қашықтықта, Ақжар деген жерде орналасқан. 1900 жылы Н.В.Руднев қазба жүргізіп зерттеген. 1947 жылы Оңтүстік Қазақстан археологиялқ экспедициясы (А.Н.Бернштам), 1975 жылы Оңтүстік Қазақстан кешенді археологиялық экспедициясы (К.А.Ақышев, К.М.Байпақов) зерттеген. Ғылыми әдебиетте Оқсыз Әбу Насыр әл-Фараби туған ортағасырлық Весидж қаласы деп есептеледі. XIII ғасырда қала Зернук деген басқа атпен белгілі болған. Сырдария өзеніндегі өткел қасында орналасқан. XIII ғасыр ортасында Зернук қаласы армян патшасы Гетум саяхатының сипаттамасында аталады. Дереккөздер
Ariel 5

Ariel 5 (сондай-ақ UK 5) — Ұлыбританияның рентгендік диапазонда істеген ғарыш обсерваториясы. Бұны құрастыру жоспары Ұлыбритания мен АҚШ арасында 1967 жылдыӊ мамырында, Ariel 3 жасанды серігін ғарышқа ұшыру кезінде талқылана бастады. Ariel 5 ғарышқа Үнді мұхитының батыс бөлігінде орналасқан Сан-Марко теңіз платформасынан ұшырылған еді. Старт 1974 жылдың 15 қазанында орын алды. Айналған орбитасынан аппарат 1980 жылдың 14 наурызында шығарылды. Атауы Уильям Шекспирдің Дауыл пьесасындағы кейіпкерге байланыстырылып қойылды. Дереккөздер
Paramore (альбом)

Paramore — Paramore тобының төртінші студиялық альбомы, 2013 жылдың 9 сәуірінде жарық көрді. Бұл альбом ағайынды Джош пен Зак Фарро кеткеннен кейін жазылған бірінші альбом. Альбом туралы 2012 жылдың 18 сәуірінде Хейли Уильямс топтың сайтында жаңа альбомның продюсері Джастин Мелдал-Джонсен болатынын жариялады, ол Бекпен және Nine Inch Nails-тегі жұмысымен танымал, бұрын M83 және Neon Trees сияқты топтармен жұмыс істеген. 2012 жылдың 2 шілдесінде қазіргі уақытта Angels & Airwaves-те тұрған бұрынғы Nine Inch Nails барабаншысы Илан Рубин альбом жазуға қатысатыны белгілі болды. Хейли Уильямс пен Тейлор Йорк Twitter арқылы альбомды жазу 2012 жылдың 1 қарашасына дейін аяқталғанын хабарлады. 2012 жылғы 6 желтоқсанда ресми сайтта альбомның атауы және оның шыққан күні, сондай-ақ альбомның алғашқы синглінің атауы туралы ақпарат пайда болды. 2013 жылдың 5 қаңтарында «Now» синглінің тизері жарық көрді, онда әннің үзіндісі және синглдің шыққан күні, 2013 жылдың 22 қаңтары. Альбомның Трек тізімі 2013 жылдың 18 қаңтарында Alternative press сайтында жарияланды. «Now» әніне арналған жаңа Paramore клипінің премьерасы 2013 жылдың 11 ақпанында MTV-де өтті. 2013 жылдың 5 сәуірінде альбом желіде пайда болды. Композициялар тізімі Чарттары Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.paramore.net/ Paramore ресми сайты] * [http://www.apelzin.ru/reviews/paramore-brand-new-eyes.html «Brand New Eyes» альбомына шолу]
Қазақстан Құрылтайы

{{Заң шығарушы орган Тарихы 2026 жылғы қаңтардағы Ұлттық құрылтай отырысында президент Қасым-Жомарт Тоқаев парламентті бірпалаталы қылып, оны Құрылтай деп атағанды жөн көрді. Парламент реформасы 2026 жылғы конституциялық референдумда халық «иә» десе, орын алмақ. Бұл жағдайда ол Қазақстанның жаңа Конституциясымен қатар қабылданбақ. Сайлау жүйесі Құрылтай біртұтас жалпыұлттық сайлау округінің аумағы бойынша пропорциялы өкілдік жүйе негізінде сайланатын 145 депутаттан тұрады. 25 жасқа толған, ел аумағында соңғы 10 жыл бойы тұратын Қазақстан азаматы Құрылтай депутаты болып сайлана алады. Құрылтай депутаттарының өкілеттік мерзімі — 5 жыл. Құрылтайдың кезекті және кезектен тыс сайлауын Президент белгілейді. Президенттің Құрылтай Төрағасымен және Премьер-Министрмен консультациядан кейін Құрылтайды таратуға құқығы бар. Құрылтай депутаттарының өкілеттігі Құрылтай таратылған жағдайда тоқтатылады. Атқаратын қызметі Құрылтай: * конституциялық заңдарды және заңдарды қабылдайды; * соғыс және бітім мәселелерін шешеді; * Президенттің ұсынысы бойынша бейбітшілік пен қауіпсіздікті сақтау жөніндегі халықаралық міндеттемелерді орындау үшін Қазақстан Қарулы Күштерін қолдану туралы шешім қабылдайды; * Қазақстан Президентінің сайлауын жариялайды; * жалпыхалықтық референдум тағайындау туралы бастама көтереді; * Қазақстан Президентіне Құрылтай депутаттары жалпы санының көпшілік дауысымен Қазақстан Вице-Президентін, Қазақстан Премьер-министрін, Конституциялық Соттың 10 судьясын, Орталық сайлау комиссиясының 6 мүшесін және Жоғары аудиторлық палатаның 8 мүшесін тағайындауға келісім береді. Оларды лауазымынан босату Президенттің ғана құзыретінде. Егер Құрылтай келісім беруден 2 рет бас тартса, Президент Құрылтайды таратуға құқылы; * Президенттің ұсынуымен Жоғарғы Соттың судьяларын сайлайды және лауазымынан босатады, олардың антын қабылдайды; * Конституциялық Сот судьяларын, Жоғарғы Сот судьяларын қол сұғылмау кепілдігінен айырады; * Құрылтай депутатының өкілеттігін тоқтатады, сондай-ақ Бас Прокурордың ұсынуымен Құрылтай депутатын қол сұғылмау кепілдігінен айыру мәселесін шешеді; * Құрылтай депутаттары жалпы санының кемінде бестен бірінің бастамасы бойынша Құрылтай депутаттары жалпы санының көпшілік дауысымен Үкіметке сенімсіздік вотумын білдіруге құқылы; * Конституциялық Соттың Қазақстан Республикасындағы конституциялық заңдылықтың жай-күйі туралы жыл сайынғы жолдауын және жылына екі рет Жоғары аудиторлық палата Төрағасының есебін тыңдайды. Басшылығы Төраға Құрылтайды Төраға басқарады. Ол қазақ тілін жетік меңгерген депутаттар арасынан Құрылтай депутаттары жалпы санының көпшілік дауысымен жасырын дауыс беру арқылы сайланады. Төраға кандидатурасын Президент ұсынады, егер Құрылтай Төрағасын сайлаудан 2 рет бас тартса, Президент Құрылтайды таратуға құқылы. Төраға орынбасары Төраға орынбасарларын Құрылтай депутаттары сайлайды, кандидатурасын Төрағаның өзі ұсынады. Құрылымы Құрылтай конституциялық заңда саны айқындалатын тұрақты комитеттер, сондай-ақ комиссиялар құрады. Оның құрылымында 8 комитет жоспарланған. Дереккөздер
AM (альбом)

AM — британдық Arctic Monkeys инди-рок тобының бесінші студиялық альбомы, 2013 жылдың 9 қыркүйегінде Domino Records шығарған. Альбом туралы AM Лос Анджелестегі Sage & Sound Recording студияларында және Калифорния штатындағы Джошуа-Три аумағында орналасқан Rancho De La Luna-да жазылған. Жазбаға Джош Хомм, Элвис Костеллонің барабаншысы Пит Томас, музыкант және композитор және «I Wanna Be Yours» соңғы трегінде панк-ақын Джон Купер Кларктың мәтіні қолданылды. Альбомды тобының мүшесі шығарды Росс Ортонмен бірлесе отырып. Сандық формат тан басқа, шығарылым ықшам дискілерде, граммофон күйтабақтарда және сыйлық винил басылымында шығарылады. Қызметкерге берген сұхбатында Lenta.ru Алекс Тёрнер альбомның атауы америкалық The Velvet Underground рок-тобының VU жинағының атауынан кейін таңдалғанын, бұл топ ұжымының идеалды күйін көрсетеді деп мәлімдеді. Сондай-ақ, Тёрнер жаңа альбомда стоунер рок, сёрф және хип-хоп элементтері болатынын хабарлады. Жазбаға қатысушылар Альбомды жазуға және безендіруге қатысты: * Алекс Тёрнер, Ник О’Мэлли, Джейми Кук, Мэтт Хелдерс — Arctic Monkeys * Джеймс Форд — продюсер * Росс Ортон — сопродюсер * Ян Ши — дыбыс режиссёрі * Чэд Блейк — араластыру * Джош Хомм — бэк-вокал Композициялар тізімі Сертификаттау Релиз тарихы Дереккөздер
Испания ұлттық футзал құрамасы

Испания ұлттық футзал құрамасы — халықаралық футзал жарыстарында Испанияның намысын қорғайтын ұлттық команда. Бақылаушы органы — Испания корольдік футбол федерациясы. Испания футзал тарихындағы ең табысты құрамалардың бірі саналады. 2025 жылдың 12 желтоқсанындағы жағдай бойынша ФИФА әлемдік рейтингінде 3-орында тұр. Құрама екі дүркін әлем чемпионы (2000, 2004) және жеті дүркін Еуропа чемпионы атанған. Испания — Еуропа чемпионатында соғылған голдар саны бойынша рекорд иегері (2010 және 2016 жылдары 27 гол). Испания құрамасы құрлықтағы тарихи тұрғыдан басымдыққа ие және еуропалық командалардың ішінде әлем чемпионатында ең көп жеңіске жеткен (2000 және 2004 жылдары). Олар футзалдан өткен барлық 13 Еуропа чемпионатында жартылай финалға дейін жетіп, 10 рет финалда ойнаған және 7 рет чемпион атанған. Еуро-2026 турнирінің топтық кезеңінде Бельгия қақпасына 10 гол соғып, финалдық турнирлер тарихында бір матчта он доп соққан алғашқы команда атанды. Тарихы Әйгілі ойыншылар * Кике (Kike) – Испания футзалының символы, екі дүркін әлем чемпионы. * Хави Родригес (Javi Rodríguez) – 2000 және 2004 жылғы әлем чемпионаттарының финалдарында шешуші голдарды соққан аңыз. * Ортис (Ortiz) – Құрама сапында ең көп ойын өткізген рекордшы және көпжылдық капитан. ФИФА әлем чемпионаты УЕФА Еуропа чемпионаты Құрамы (2026) Команданың Еуро-2026 турниріне қатысқан құрамы Бас бапкер: Хесус Веласко Дереккөздер
Франция ұлттық футзал құрамасы

Франция ұлттық футзал құрамасы — халықаралық футзал жарыстарында Францияның намысын қорғайтын ұлттық команда. Бақылаушы органы — Франция футбол федерациясы. Тарихы ФИФА әлем чемпионаты УЕФА Еуропа чемпионаты Құрамы (2026) Команданың Еуро-2026 турниріне қатысқан құрамы. Дереккөздер
Италия ұлттық футзал құрамасы

Италия ұлттық футзал құрамасы — халықаралық футзал жарыстарында Италияның намысын қорғайтын ұлттық команда. Бақылаушы органы — Италия футбол федерациясы. Тарихы ФИФА әлем чемпионаты УЕФА Еуропа чемпионаты Құрамы (2026) Команданың Еуро-2026 турниріне қатысқан құрамы: Бас бапкер: Дереккөздер
Польша ұлттық футзал құрамасы

Польша ұлттық футзал құрамасы — халықаралық футзал жарыстарында Польшаның намысын қорғайтын ұлттық команда. Бақылаушы органы — Польша футбол федерациясы. Тарихы ФИФА әлем чемпионаты УЕФА Еуропа чемпионаты Құрамы (2026) Команданың Еуро-2026 турниріне қатысқан құрамы: Бас бапкер: Дереккөздер
Венгрия ұлттық футзал құрамасы

Венгрия ұлттық футзал құрамасы — халықаралық футзал жарыстарында Венгрияның намысын қорғайтын ұлттық команда. Бақылаушы органы — Венгрия футбол федерациясы. Тарихы ФИФА әлем чемпионаты УЕФА Еуропа чемпионаты Құрамы (2026) Команданың Еуро-2026 турниріне қатысқан құрамы: Бас бапкер: Дереккөздер
Хорватия ұлттық футзал құрамасы

Хорватия ұлттық футзал құрамасы — халықаралық футзал жарыстарында Хорватияның намысын қорғайтын ұлттық команда. Бақылаушы органы — Хорватия футбол одағы. Тарихы Хорватия футзал құрамасы Еуропадағы ең мықты ұжымдардың бірі саналады. Команда алғашқы ресми матчын 1994 жылы өткізген. Хорватияның футзалдан ең үлкен жетістігі — 2012 жылы өз елінде өткен Еуропа чемпионатында 4-орын алуы. Сондай-ақ, команда 2000 және 2024 жылғы әлем чемпионаттарына қатысып, жоғары деңгейдегі ойын үлгісін көрсетті. ФИФА әлем чемпионаты Хорватия құрамасы әлем чемпионатының финалдық кезеңіне екі рет жолдама алған. 2000 жылы Гватемалада өткен турнирде екінші кезеңге дейін жетсе, 2024 жылғы Өзбекстанда өткен әлем чемпионатында 1/8 финалға дейін жетті. 2025 жылғы рейтинг бойынша әлемде 16-орында тұр. УЕФА Еуропа чемпионаты Құрама Еуропа чемпионатының тұрақты қатысушысы. Еуро-2026 іріктеуінің нәтижесі бойынша Хорватия құрамасы іріктеу кезеңінің Ширек финалына (немесе финалдық сатысына) дейін жетіп, құрлықтың үздік командаларымен бәсекеге түсті. Құрамы (2026) Команданың 2026 жылғы құрамы негізінен «Олмиссум», «Динамо Загреб» және «Пула» сияқты жетекші хорватиялық клубтардың, сондай-ақ испан және итальян лигаларында өнер көрсететін легионерлерден жасақталған. Дереккөздер