kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Нағашыбай Тарғынұлы Жадрасынов

Нағашыбай Тарғынұлы Жадрасынов(2.5.1951 ж.т., Ақтөбе облысы Шалқар ауданы Тоғыз ауданы) – технология ғылымдарының докторы (2000), професор (2001). Қарағанды политехнологиялық институтын (1973, қазіргі Қарағанды мемлекеттік технологиялық университет), Қазақ мемлекеттік заң университетін (2001) бітірген. Қарағанды мемлекеттік технологиялық университетінде ассистент, аспирант, аға оқытушы, доцент, професор, кафедра меңгерушісі қызметтерін атқарады. 150-ден астам ғыл.-әдістемелік еңбектің авторы. Дереккөздер
Полетаев атындағы көше (Алматы)

Полетаев атындағы көше (Алматы) Көшеге Кеңес Одағының Батыры Федор Андрианович Полетаевтың есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 26.12.1962 №453/26 шешімі) берілген. Полетаев (Поэтан) Федор Андрианович (1909-1945) Рязань облысының Котино елді мекенінде дүниеге келген. 1944 жылы тұтқыннан қашып, итальян партизан дивизиясы құрамында шайқасқан. Көше Медеу ауданында орналасқан. Көкшетау көшесінен басталып, Блока көшесіне дейінгі аралықта созылып жатыр. Ахундов, Сырдария, Үштөбе, Титов көшелерін қиып өтеді. Бұрынғы атауы - Буденовская көшесі. Көшенің ұзындығы - 1150 метр. Дереккөздер
Бейбітшілік көшесі (Астана)

Бейбітшілік көшесі - Кенесары көшесінен басталып, І.Есенберлин көшесінде аяқталады. Абай, Бөгенбай батыр даңғылдарын және Т.Бигелдинов, Ж.Омаров, С.Сейфуллин, Ә.Жангелдин, Ы.Дүкенұлы, Ә.Молдағұлова көшелерін қиып өтеді. Ұзындығы – 2899,6 м. Бұл көшеде Астана қаласының әкімдігі, ҚР Орталық сайлау комиссиясы, «Қазинформ» ақпараттық агенттігі, ҚР Ұлттық Банкі, Политехникалық колледж, Медицина академиясы орналасқан. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Балтакөл орамы (Астана)

Балтакөл орамы (Астана) - бұрынғы атауы Узкий қысқа көшесі. Балтакөл орамы М.Шолохов көшесінен басталады. Ұзындығы - 121,6 м. Балтакөл - көл, елді мекен аты. Балта - көне түркіше «тас», ал Балтакөл - «тастақ көл», «түбі тасты көл» мағынасындағы атаұлар. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Жанарыс көшесі (Астана)

Бұрынғы атауы №7 көше. Оңтустік-Шығыс тұрғын алабы (оң жақ). Жанарыс көшесі Сілей көшесінен басталып, Қозыбасы көшесінде аяқталады. Хантау, Қаратау көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 811,3 м. Жанарыс - Орта жүздің атасы. Жанарыстан (Орта жүз) арғын, найман, керей, уақ, қоңырат, қыпшақ тарайды. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Химиялық элементтердің жылыстауы

Химиялық элементтердің жылыстауы - Жер қыртысында және оның беткі жазықтығында жүріп жататын әр түрлі геохимиялық естер нәтижесінде химиялық элементтердің дәйім қозғалыстарға ұшырауы, бесінші орыннан екінші орынға қоныс аударуы. Терригендік құрамбөліктердің тасымалдануы бұл процеске жатпайды. Дереккөздер
Циолковский көшесі (Алматы)

Көшеге ғалым, ғарыштық және зымырандық техниканың негізін салушы Константин Эдуардович Циолковскийдің есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 12.12.1956 № 31 шешімі) берілген. Циолковский Константин Эдуардович (1857-1935) Ресейдің Рязань губерниясында дүниеге келген. Көше Алмалы ауданында орналасқан. Райымбек даңғылы, Бекет, Кавказ көшелерімен қиылысады. Көшенің ұзындығы - 520 метр. Дереккөздер
Иван Сеченов тұйық көшесі (Астана)

И.Сеченов тұйық көшесі - Бекетай көшесінен басталып, Дальний қысқа көшесімен қиылысады. Ұзындығы - 148,6 м. Иван Михайлович Сеченов (1829-1905) - ойшыл материалист, орыс физиологиялық мектебінің іргесін қалаұшы. Ол табиғаттанұдың негізгі қағидаларын ғылыми түрғыдан зерттеп, оның психологиялық ішкі мәнін ашты. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Айдабол

Айдабол: * Айдабол (Ақмола облысы) — Ақмола облысы Зеренді аудандағы кент. * Айдабол (көл) — Зеренді ауданындағы көл. *Айдабол (би) — белгілі би, шешен. * Айдабол спирт зауыты — Зеренді ауданында орналасқан кәсіпорын. * Айдабол (зираттар) — қола және темір дәуіріне сақталған зираттар тобы.
Багратион атындағы көше (Алматы)

Багратион атындағы көше (Алматы) Көшеге орыс армиясының әскербасы [http://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D0%B5%D1%82%D1%80_%D0%98%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%91%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%BE%D0%BD Петр Иванович Багратионның] есімі(Алматы қаласы атқару комитетінің 12.12. 1956 №31 шешімі) берілген. Багратион Петр Иванович (1765-1812) Кизляр қаласында дүниеге келген. 1812 жылы Отан соғысында Бородино шайқасында ұйымдастырушылық қабілетімен көзге түскен. Көше солтүстіктен оңтүстікке қарай Ақпаев көшесі мен Александров аралығында созылып жатыр. Рысқұлов даңғылын қиып өтеді. Көшенің ұзындығы - 900 метр. Дереккөздер
Теректі орамы (Астана)

Теректі орамы (Астана) - Бұрынғы атауы ФЗО қысқа көшесі. Теректі орамы Ақбидай көшесінен басталады. Ұзындығы - 112,7 м. Теректі - терегі мол өсетін жерді айтады. Сондай-ақ Қазақстанның әр түкпірінде кездесетін осы аттас елді мекендер бар. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Электрондық микрозонд

Электрондық микрозонд - Минералдардың (басқа заттардың) титтей түйіршіктерінің яки тозандарының (диаметрі ОД-3 микрон, ңдығы 1-3 микрон) жалтыратып өңделген беткі жазықгығын сапа және тұрғысынан ренттен-спектрлік талдау және суретке түсіру мақсатында шылатын қондырғы. Дереккөздер
Попов атындағы көше (Алматы)

Попов атындағы көше (Алматы) Көшеге радионы ойлап тапқан орыс физигі және электро-технигі Александр Степанович Поповтың есімі 1955 жылы берілген. Попов Александр Степанович (1859-1905) Пермь губерниясы Верхотур уезі Турьин Руднигінде (қазіргі Екатеринбург облысы, Краснотурьинск) дүниеге келген. Көше Бостандық ауданында орналасқан. Сейфуллин даңғылынан басталып, Шашкин көшесіне дейінгі аралықта созылып жатыр. Марков, Нахимов, Бальзак, Қасымов көшелерін қиып өтеді. Көшенің ұзындығы - 700 метр. Дереккөздер
Маркелов атындағы көше (Алматы)

Маркелов атындағы көше - Көшеге Кеңес Одағының Батыры, ұшқыш Николай Данилович Маркеловтың (1920-1945) есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 16.07.1986 15/383 шешімі) берілген. Ол Ұлы Отан соғысы кезінде 100 рет әуе шабуылын жасаған. Орналасқан жер Көше Жетісу ауданында орналасқан. Бөкейхан көшесінен Луговский көшесіне дейін созылып жатыр. Ақбұлақ, Забуров көшелерін қиып өтеді. *Көшенін ұзындығы - 600 метр. Бұрынғы атауы *Чуйская көшесі. Дереккөздер
Толық кеуектілік

Толық кеуектілік. тау жынысындағы бүкіл кеуектер көлемінің сол тау жынысы көлеміне қатынасы. Толық кеуектілік "Мельгер әдісі" деп аталатын зертханалық әдіс көмегімен анықталады. Бұл әдіске сәйкес, тау жынысы үлгісінің минералдық қаңқасы көлемін (V 3 ) "пикнометрлік тәсілмен" анықтау мақсатында сол үлгі мүқият уатылады, ал жалпы үлгі көлемі (V 0 ) керосинмен қанықтырылған үлгі салмағын ауада және керосинде өлшеу нәтижесінде анықталады.Толық кеуектілік M а = l—V 3 /V 0 тендеуі көмегімен есептеліп шығарылады. Синонимдері— "жалпы кеуектілік"; "абсолюттік кеуектілік" Дереккөздер
Созылымдылық

Созылымдылық-призма тұрқылас немесе ине пішіндес кристалдардың, созыла шоғырланған түйірлердің, сүйірлене сопақшаланған кесектердің, тіпті шағын-шағын қатпар топшыларының бір-бірімен бойлас бағытта астасуы нәтижесінде таужыныстарда көрініс беретін құрылымдық элемент; "созылымды-жазықтықтық созылымдылық." және "созьшымды-бойлас Созылымдылық " болып екі тұрге бөлінеді. Сыптия мүсінденген кристалдар мен кристалл шоғырларының ұзын өстері магманың алғаш қабатталу немесе кристалдың жапсарласу жазықтығына бойлас бағытта қалыптасқан жағдайда созылымды-жазықтықтық Созылымдылық. пішіні көрініс беретін болады. Созылымды-бойлас Созылымдылық пішіндері бағдарлы жазықтықтармен сипатталады, бұларга баған немесе ине пішіңдес минералдардың, немесе ұршықтұрқылас шоғырлардың үйлесімді астасуы ғана тән. Дереккөздер
Бекарыс көшесі (Астана)

Бекарыс көшесі - бұрынғы атауы – №6 көше. Оңтүстік-Шығыс тұрғын алабы (сол жақ). Бекарыс көшесі Сілеті көшесінен басталып, Қозыбасы көшесінде аяқталады. Хантау, Қаратау көшелерін қиып өтеді. Ұзындығы – 811,3 м. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Жабас Халиоллаұлы Кеңесбаев

Жабас Халиоллаұлы Кеңесбаев (1900-1981), ұстаз, ақын. Ақтоғай ауданының түлегі. ҚР еңбек сіңірген мұғалімі (1953). Қарқаралы қаласында мұғалімдер даярлайтын қысқа мерзімді курста оқиды. 1920-1930 жылдары сауатсыздықты жою науқанында үлкендермен қатар мектеп жасындағы балаларды да оқытумен шұғылданады. 30-жылдардың басында Алматы мұғалімдер институтын бітіреді. Ауданда тұңғыш мектеп ашылғаннан бастап қазақ әдебиеті мен тілінен сабақ береді. 1940 жылдан бастап қазіргі Ә. Бөкейханов, Ә. Ермеков атындағы және Сарытерек орта мектептерінің директоры қызметін атқарды. Ұлы Отан соғысы жылдары Кеңесбаев бірқатар өлеңдері жергілікті баспасөз бетінде жарық көрді. Ленин, Еңбек Қызыл Ту, «Құрмет Белгісі» ордендерімен марапатталған. Сарытерек орта мектебіне Кеңесбаев есімі берілді. Дереккөздер
Жанкент көшесі (Астана)

Жанкент көшесі - Астана қаласындағы көше атауы. Бұрынғы атауы №42 көше. Оңтұстік-Шығыс тұрғын алабы (сол жақ). Жанкент көшесі Қарқабат көшесінен басталып, Мұқан Төлебаев көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 3057,8 м. Құндызды, Талғар, Обаған, Аршын, Зеренді, Қоңыраулы, Қордай, Кегей, Отақты, Сырымбет, Бағаналы, Мағжан Жұмабаев даңғылы, Сарқан, т.б. көптеген көшелермен қиылысады. Жанкент - орта ғасырлардан сақталған көне қала орны. Сырдарияның Арал теңізіне құяр тұсында орналасқан. Жанкент «жаңа қала» деген мағынаны білдіреді. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Бекетай көшесі (Астана)

Бекетай көшесі - бұрынғы атауы – З.Катченко көшесі. Бекетай көшесі Бөгенбай батыр даңғылынан басталып, Мәскеу, Ә.Молдағұлова, Қарауыл көшелерін қиып өтеді. Ұзындығы – 1017 м. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Попович атындағы көше (Алматы)

Попович атындағы көше (Алматы) Көшеге КСРО ұшқыш-ғарышкері, авиация генерал-майоры Павел Романович Поповичтің есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 26.12.1962 №453/26 шешімі) берілген. Попович Павел Романович (1930) Киев облысы Узин елді мекенінде дүниеге келген. Ғарышкер «Восток-4», «Союз-14» және «Салют-3» орбиталды кемемен ұшқан. Көше Медеу ауданында орналасқан. 3-ші Март көшесінен басталып, Халиуллин көшесіне дейін жетеді. Бұрынғы атауы - Заводская көшесі. Көшенің ұзындығы - 800 метр. Дереккөздер
Жаңаарқа көшесі (Астана)

Бұрынғы атауы №25 көше. Оңтүстік-Шығыс тұрғын алабы (оң жақ). Жаңаарқа көшесі Дауылпаз көшесінен басталып, Балталы көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 447,4 м. Жаңаарқа - Қарағанды облысындағы аудан. Орталығы - Атасу кенті. Аудан Сарыарқаның Бетпақдалаға ұласқан тұсында орналасқан. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Бектау көшесі (Астана)

Бектау көшесі - бұрынғы атауы – О. Кошевой көшесі. Бектау көшесі Шардара көшесінен басталып, Өндіріс көшесінде аяқталады. Сартүбек көшесімен қиылысады. Ұзындығы – 393,4 м. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Беласар көшесі (Астана)

Беласар көшесі - бұрынғы атауы – Болашақ көшесі. Беласар көшесі «Пригородный» тұрғын алабындағы көше. Ұзындығы – 481,8 м. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Айдарлы (Зеренді ауданы)

Айдарлы (1993 жылға дейін — Заборовка) — Ақмола облысы Зеренді ауданы, Зеренді ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы — Зеренді ауылынан солтүстікке қарай 14 км жерде. Халқы Мектеп, мәдениет үйі бар. Ауыл негізінен ауыл шаруашылығын өнімдерін өндіруге бағытталған. Дереккөздер
Әділ Сұлтанұлы Жақұлин

Әділ Сұлтанұлы Жарқұлин (1957 жылы туған) – техника ғылымының докторы (2005).Қарағанды политехникалық институтын (1980, қазіргі Қарағанды мемлекеттік техникалық университеті) бітірген соң осында кіші ғылыми қызметкер, ассистент, аға оқытушы, доцент, профессор, деканның орынбасары (1980–98), декан (1999–2005) қызметтерін атқарды. 78 ғылыми жарияланымның авторы. Дереккөздер
Матай Айнабеков

Матай Айнабеков (1937-1996), журналист, ақын. Бұқар жырау ауданы түлегі. Саран педагогикалық училищесін, ҚазМУ-бітірген. Мектептерде мұғалім, Ақадыр ауданы «Ақадыр таңы» газетінің жауапты хатшысы, облыстық телерадиокомитетте редактор, 1986 жылдан облыстық «Орталық Қазақстан» газетінің тілшісі, мәдениет бөлімінің меңгерушісі болды. Өлеңдері облыстық, республикалық басылымдарда жарияланды. Сын-сықақ жанрына арналған «Шоңқиған шолжың» атты жинағы (1997) жарияланды. Дереккөздер
Бағаев атындағы көше (Алматы)

Бағаев атындағы көше (Алматы) Көшеге қоғам қайраткері, көрнекті журналист, Қазақстанның еңбек сіңірген мәдениет қызметкері, КСРО Журналистер Одағы сыйлығының иегері Ұзақ Бағаевтың есімі (Алматы қаласы мәслихатының 24.12.2003 № 27 шешімі мен Алматы қаласы әкімшілігінің 26.12.2003 № 5/765 қаулысы) берілген. Ұзақ Бағаев (1930-1973) Алматы облысы Райымбек ауданында дүниеге келген. Қазақстандағы басылымдарда бас редактор, Қазақстан Журналистер Одағының төрағасы қызметтерін атқарған. Оның «Халық бастамасы -қайнар бұлақ», «Дала жүлдыздары» «Жан сұлулық » т.б. кітаптары жарияланған. Алатау ауданындағы «Ақбұлақ» шағынауданында орналасқан. Алтайбаев көшесінен басталып Рысқұлов даңғылына дейін созылып жатыр. Сыздықов, Әлімқұлов көшелелерін қиып өтеді. Көшенің ұзындық - 500 метр. Дереккөздер
Постышев атындағы көше (Алматы)

Постышев атындағы көше (Алматы) Көшеге саяси қайраткер, сталиндік репрессия құрбаны Павеп Петрович Постышевтың есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 14.04.1966 №134 шешімі) берілген. Постышев Павел Петрович (1887-1939) Иваново-Вознесенскіде дүниеге келген. Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 800 метр. Дереккөздер
Белжайлау көшесі (Астана)

Белжайлау көшесі - бұрынғы атауы – Энергетиктер көшесі. Белжайлау көшесі Г.Әлиев көшесінен басталады. Ұзындығы – 132,3 м. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Екі құрамды сөйлем

Екі құрамды сөйлем — грамматикалық құрылымы синтаксистік бас мүшелер болып табылатын бастауыш пен баяндауыштың (дара және күрделі күйінде) предикативтік қатынасына негізделген сөйлемдер. Екі құрамды сөйлем (екі бас мүшелі) сөйлем синтаксисіне қатысты зерттеулердің қайсысында болмасын жай сөйлемнің басты түрі ретінде қаралады. Жай сөйлемдердің екі құрамды болуы жөніндегі пікірлер ойдың екі құрамдылығы жөніндегі пікірлермен бірге (тіл ойдың көрінісі ретінде қарайтын идеяға сай) өте ерте дәуірде қапыптасқан. Тіл ғылымы тарихында ой мен сөйлемді (пікір мен сөйлеуді) бір деп қараудан гөрі екеуін екі бөлек, бірақ өзара тығыз байланысты процестер ретінде зерттеулердің пайда болуына сай, сөйлемнің сыртқы грамматикалық құрылымы мен ішкі мағыналық құрылымын сарапай тексеру бұл екі құрылымның барлық жағдайда бірдей сәйкес келе бермейтіндігін айқындады. Осыған сәйкес жалпы жай сөйлемдердің екі құрамдық (екі бас мүшелі), бір құрамды (бір бас мүшелі) және мүшеленбейтін сөйлемдер деп бөліп қарау ғылымға түбегейлі енді. Екі құрамды сөйлем көбіне пікір құрамына сәйкес келетін сөйлем түрі ретінде қаралады. Мысалы, # хабардың мақсатына қарай хабарлы: "Сүйіндік ауылына Абайлар ел орынға отыра келіп еді" (М. Әуезов); сұраулы: "Апыр-ау, біздің елде мұндай бүғаудан құтылып, сүйгенімен қосылған қай қыз бар еді"? (Ғ. Мүсірепов); лепті: "Қасқырдан бөлтірік тумасын ба"! (Б. Майлин); бұйрықты: "Жастар үлкен үйге кіріп шықсын"! (3. Ақышев) болып бөлінеді. # құрылымдық ерекшеліктеріне қарай: жалаң тек тұрлаулы мүшелерден (бастауыш пен баяндауыштан) тұратын сөйлемдер: "Жел күшейе түсті"; жайылма —"Кешеден бері ішін тартып тұрған жел бүгін түс қайта күшейе түсті"; толымды — ойға қатысты мүшелері толық сөйлемдер: "Лесниктің үстінде сұр қара шинелі бар"; толымсыз — ойға қатысты кей мүшелері әдейі түсірілген: "Басында құлақшын, аяғында ұлтанды қара етік" (С. Сейфуллин); # жақтық қатысына қарай: а) үнемі грамматикалық жақты болады; ә) семантикалық тұрғыдан: субъекті-жақты: "Хамит сасып қалды"; субъектіжақсыз: "Шөп шабылды"; жалпылама жақты: "Қалған дүниенің қамын сен жемеп пе едің"? (Абай); белгісіз жақты: "Ол — ақынның білімсіз бейшарасы" (Абай) деп ажыратуға келеді. Екі құрамды сөйлем күрделенген сөйлем құрамында (Қолындағы кесесін ырғытып жіберіп, Желдібай орнынан қарғып тұрды. Б. Майлин) және құрмалас сөйлем құрамында да (Ұйықтаған ойды кім түртпек, ақылға сәуле қонбаса". Абай) кездеседі. Дереккөздер
Берел көшесі (Астана)

Берел көшесі - бұрынғы атауы – Целинный көшесі. Берел көшесі Бөгенбай батыр даңғылынан басталып, Мәскеу, Ә.Молдағұлова көшелерімен қиылысады. Ұзындығы – 815,4 м. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Марков атындағы көше (Алматы)

Марков атындағы көше - Көшеге орыс жазушысы, этнолог, мәдениеттанушы Сергей Николаевич Марковтың есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 16.06.1980 371 шешімі) берілген. Марков Сергей Николаевич (1906-1978) Ресейдің Костромский облысында дүниеге келген. Ол - «Голубая ящерица», «Соленый коло-гец» т.б. кітаптарының авторы. Орналасқан жер Көше Бостандық ауданында орналасқан. Сәтбаев көшесінен басталып, Әл Фараби данғылына дейін созылып жатыр. Попов, Тимирязев, Бұхар жырау көшелерін қиып өтеді. *Көшенін ұзындығы - 1700 метр. Бұрынғы атауы *Кооперативная көшесі. Дереккөздер
Сәйкестеңдіру сызығы

Сәйкестеңдіру сызығы - шартты түрде көлбеу жазықтық ретінде қарала отырып, сызба бетінде бұрғылау ұңғымасы қимасының орнын нақтылайтын көлбеу сызық түрінде кескінделетін танымал қойнауқат шекараларының бірі, яғни оның жабыны немесе табаны. Дереккөздер
Базарбаев атындағы көше (Алматы)

Базарбаев атындағы көше (Алматы) Көшеге Мемлекет және қоғам қайраткері, әдебиетші, ғалым Мүсілім Базарбаевтың есімі (Алматы қаласы әкімінің 07.11.1997 № 670 шешімі) берілген. Базарбаев Мүсілім (1927-1995) Қызылорда облысының Сырдария ауданы Кекірелі ауылында дүниеге келген. 1970-1976 жылдары Қазақ КСР Мәдениет және Сыртқы Істер министрі, М.Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институтының директоры қызметтерін атқарған. Оның қаламынан туған ондаған зерттеулер қазақ әдебиеттану саласына қосылған сүбелі үлес болып саналады. Көше Медеу ауданында орналасқан. Орынбор көшесінен басталып, Орманов көшесіне дейін созылып жатыр. Бұрынғы атауы - Гражданская көшесі. Көшенің ұзындығы - 900 метр. Дереккөздер
Жаңажол көшесі (Астана)

Бұрынғы атауы Дорожный көшесі. Жаңажол көшесі Николай Гоголь көшесінен басталып, Антон Чехов, Ақжол көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 1737,3 м. Жаңажол - «бұрын болмаған, енді салынған жол» деген мағынаны білдіреді. Сол сияқты «бір нәрсені жаңадан бастау, таңдаұ» деген мағынаны да білдіреді. Осы аттас елді мекен атаулары бар. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Потанин атындағы көше (Алматы)

Потанин атындағы көше (Алматы) Көшеге орыс географы, этнографы, публицисі, ауыз әдебиетін зерттеуші Григорий Николаевич Потаниннің есімі (Алматы қаласы әкімінің 23.10.1991 № 15/398 шешімі) берілген. Потанин Григорий Николаевич (1835-1920) Омбыда дүниеге келген. Ол 1863-1864 Орыс географиялық қоғамының Зайсан көлі мен Тарбағатай таулы қыратына жасалған экспедициясына қатысты. Бұл экспедициялардың нәтижесінде осыған дейін Орталық Азияның белгісіздеу және зерттелмеген облыстарының географиясы бойынша мол деректер жиналды. Сібір мен Орталық Азияның көптеген түркі және моңғол халықтарының, т.б. мәдениеті, тұрмысы мен халықтық шығармашылығы жөніндегі материалдардың қүндылығы жоғары. Потаниннің еңбектерінде түркі және моңғол халықтары эпосының тарихы бойынша бағалы материалдар мол. Көше Бостандық, Медеу, Жетісу, Түрксіб аудандарында орналасқан. Мақатаев көшесінен басталып, Енесей көшесіне дейінгі аралықта созылып жатыр. Бұрынғы атаулары: Казачья; Дмитриевская көшелері. Көшенің ұзындығы - 5500 метр. Дереккөздер
Берен көшесі (Астана)

Берен көшесі - бұрынғы атауы – №49 көше. Оңтүстік-Шығыс тұрғын алабы (оң жақ). Берен көшесі Балқантау көшесінен басталып, Айнакөл көшесінде аяқталады. Таскескен көшесімен қиылысады. Ұзындығы – 320,5 м. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Тайжан атындағы көше (Алматы)

Тайжан атындағы көше. Көшеге көрнекті мемлекет және қоғам қайраткері, қазақтың ұлтжанды азаматы, КСРО Журналистер одағының мүшесі Болатхан Тайжанның (1941-2007) есімі (Алматы қаласы мәслихаттың 6.03.2008 №83 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 14.03.2008 №2/139 қаулысы) берілген. Ол Қазақ КСР-інің Сыртқы істер министрлігінің бас хатшысы, Қазақстан Компартиясы Орталық комитетінің шет елдермен байланыс бөлімінің орынбасары, Қазақстан Республикасының Египеттегі, Мароккадағы, Сириядағы, Алжирдегі, Ливиядағы, Иорданиядағы төтенше және өкілетті елші қызметтерін атқарған. Көше Әуезов ауданының «Қалқаман-2» шағынауданында орналасқан. Көшенін ұзындығы - 900 метр. Дереккөздер
Марқакөл көшесі (Алматы)

Марқакөл көшесі - Көшеге Шығыс Қазақстан облысы Күршім ауданындағы көлдің атауы (Алматы қаласы мәслихатының 16.01.2006 222 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 18.01.2006 38 қаулысы) берілген. Орналасқан жер Көше Алатау ауданындағы «Шаңырақ-1» шағынауданында орналасқан. *Көшенің ұзындығы - 650 метр. Дереккөздер
Байзақ батыр көшесі (Алматы)

Байзақ батыр көшесі (Алматы) Көшеге Қазақстанның оңтүстік өңірінде Қоқан хандығына және Ресей империясына қарсы ұлт-азаттық күресті ұйымдастырушы батыр Байзақ Мәмбетұлының есімі (Алматы қаласы мәслихатының 6.03.2008 №83 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 14.03.2008 №2/139 қаулысы) берілген. Байзақ датқа Қоқан отаршыларының айтқанына көнбей, қазақтардың мүддесін қорғай отырып, тәуелсіз саясат жүргізуге ұмтылған. Ол (1789-1864) жылдары өмір сүрген. Көше Әуезов ауданындағы «Қалқаман-2» шағынауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 1200 метр. Дереккөздер
Жаңақоныс көшесі (Астана)

«Көктал» тұрғын алабы. Жаңақоныс көшесі - Аспандияр Кенжин көшесінен басталып, Дулат Бабатайұлы көшесінде аяқталады. Байқоңыр, Жамал Омарова, Мұхамед Нұрбағандов, Әли Құрманов көшелерін және Нұра, Жұмбақтас, Шымбұлақ, Көктөбе, Береке, Талас, Тайтөбе, Жаркөл, Күршім қысқа көшелерін қиып өтеді. Ұзындығы - 1469 м. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Цунвазо көшесі (Алматы)

Көшеге 1932-1942 жылдары дұңған педтехникумында ұстаздық еткен Юсуп Цунвазоның есімі (Алматы қаласы мәслихаты мен Алматы қаласы әкімінің 21.01.2000 № 69 қаулысы) берілген. Цунвазо Юсуп (1911-1981) Алматы қаласында дүниеге келген. Ол Қазақ КСР ҰРА шығыстану бөлімінде дұңған тілі кафедрасының меңгерушісі болған. Көше Жетісу ауданында орналасқан. Бұрынғы атауы - Октябрьская көшесі. Көшенің ұзындығы - 1500 метр. Дереккөздер
Пржевальский атындағы көше (Алматы)

Пржевальский атындағы көше (Алматы) Көшеге орыс жиһангері, жазушы, Орта Азияны зерттеуші географ, генерал-майор, Петербор Ғылым академиясының құрметті мүшесі Николай Михайлович Пржевальскийдің есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 12.12.1956 №31 шешімі) берілген. Пржевальский Николай Михайлович (1839-1888) Смоленск облысы Починков ауданында дүниеге келген. Ол Орталық Азияның көптеген жерлерінің табиғатын алғаш жазған, жоталы тауларды, қазан шұңқырларды, көлдерді ашқан. Көше Жетісу ауданында орналасқан. Маяковский көшесінен басталып, Рысқұлов даңғылына дейін жалғасып жатыр. Көшенің ұзындығы - 900 метр. Дереккөздер
Айнакөл

Елді мекендер: * Айнакөл – Ақмола облысы Бұланды ауданындағы ауыл. * Айнакөл – Қызылорда облысы Қызылорда қалалық әкімдігіне қарасты аумақтағы ауыл. * Айнакөл – Қызылорда облысы Ақсу қалалық әкімдігіне қарасты аумақтағы ауыл. Көл: * Айнакөл – Қостанай облысы Жангелді ауданындағы көл.
Мартынов атындағы көше (Алматы)

Мартынов атындағы көше - Көшеге Ресей актері, театр өнеріндегі сахналық реализм мектебінің негізін салушы Александр Евстафьевич Мартыновтың есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 12.12.1956 31 шешімі) берілген. Мартынов Александр Евстафьевич (1816 - 1860) Петерборда дүниеге келген. Ол 1836 жылы Александрийский театрында еңбек еткен. Орналасқан жер Көше Алмалы ауданында орналасқан. *Көшенін ұзындығы - 950 метр. Дереккөздер
Байзақов көшесі (Алматы)

Байзақов атындағы көше (Алматы) Көшеге сұлу сөздің хас шебері, суырыпсалмалық қабілетімен айрықша танымал болған қазақтың халық ақыны, композиторИса Байзақовтың есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 21.04.1971 №122 шешімі) берілген. Байзақов Иса (1900-1945) Павлодар облысының Ертіс ауданында дүниеге келген. Иса сөз өнері мен музыка аспаптарын жетік меңгерген, оның «Ақбөпе», «Құралай сұлу», «Алатау баурайында», «Апатау неге қуанады?», «Бақташының ертегісі» поэмалары қазақ өнерінің алтын қорына енген. Көше Әуезов, Алмалы, Бостандық аудандарын қиып өтеді. Қаланың Батыс беткейінде солтүстік бағытта Райымбек даңғылынан басталып, Тимирязев көшесіне дейін созылып, Есентай өзенін бойлай өтеді. Бұрынғы атаулары: а)Декханская; ә)Пчеловодная көшелері. Көшенің ұзындығы - 4400 метр. Дереккөздер
Жаңатұрмыс көшесі (Астана)

Бұрынғы атауы Бөгенбай көшесі. «Күйгенжар» тұрғын алабы. Жаңатұрмыс көшесі Атақоныс, Шапағат көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 1113,9 м. Жаңатұрмыс - қоғамның, тұрмыстың жаңарған кезінде тұран атаұ. Қазақстанның бірнеше облыстарында осы аттас елді мекендер кездеседі. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Пришвин атындағы көше (Алматы)

Пришвин атындағы көше (Алматы) Көшеге орыс жазушысы Михаил Михайлович Пришвиннің есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 08.10.1958 №27 шешімі) берілген. Пришвин Михаил Михайлович (1873-1954) Орлов губерниясының Елецск уезі, Хрущев селосында дүниеге келген (қазіргі Липецк облысы). Ол балалар әдебиетіне ерекше натурфилософия енгізген. «За волшебным колобком», «Лисичкин хлеб» т.б. кітаптардың авторы. Көше Әуезов ауданында орналасқан. Рысқұлбеков көшесі мен Тобаяқов көшелерінің аралығында созылып жатыр. Лодыгин, Черепанов, Карпинский, Губкин көшелерін қиып өтеді. Көшенің ұзындығы - 700 метр. Дереккөздер
Гексан

Гексан немесе н-гексан — бұл органикалық қосылыс, алты көміртек атомынан тұратын түзу тізбекті алкан және оның молекулалық формуласы C 6 H 14 . Гексан — түссіз сұйықтық, таза жағдайда иіссіз, қайнау температурасы шамамен 69 °C. Ол кеңінен қолданылады: арзан, салыстырмалы түрде қауіпсіз, негізінен реакцияға түспейтін және оңай буланатын полярлықсыз еріткіш ретінде, ал заманауи бензин қоспаларында шамамен 3% гексан болады. Гексан термині көбінесе н-гексаннан (>60%) тұратын араласқан қоспаға қатысты қолданылады, құрамында изомерлік қосылыстар 2-метилпентан және 3-метилпентан әр түрлі мөлшерде, сондай-ақ, мүмкін, аз мөлшерде изомер емес C 5 , C 6 және C 7 (циклдық) алкандар болады. Бұл «гексан» қоспалары таза гексаннан арзанырақ және бір изомерді қажет етпейтін ірі масштабты операцияларда жиі қолданылады (мысалы, тазалау еріткіші немесе хроматография үшін). Изомерия Гексанның 5 изомері бар: н-гексан, изогексан (2-метилпентан), 3-метилпентан, 2,3-диметилбутан, 2,2-диметилбутан (неогексан). Қолданылуы Өнеркәсіпте гексан аяқ киім, тері бұйымдары және шатыр жабындысы үшін желім қоспаларын жасауға қолданылады. Сонымен қатар, олар тұқымнан ас майын (мысалы, рапс майы немесе соя майы) сығып алу, әртүрлі заттарды тазалау және майдан тазарту үшін, сондай-ақ тоқыма өндірісінде қолданылады. Гексанның зертханалық қолданылуының типтік мысалы — судан және топырақтан мұнай және май (сұйықтық) ластануларын алу және талдау үшін. Гексан оңай депротондалмайтын болғандықтан, оны зертханада өте күшті негіздерді қажет ететін реакциялар үшін қолданады, мысалы, органолитий реагентілерін дайындау үшін. Мысалы, бутиллитийлер әдетте гексан ерітіндісі ретінде жеткізіледі. Гексан әдетте хроматографияда полярлықсыз еріткіш ретінде қолданылады. Гександағы қоспа ретінде болатын ірі алкандар еріткішпен ұқсас ұстау уақыттарына ие, бұл гексан бар фракциялар осы қоспаларды да қамтиды дегенді білдіреді. Препаративтік хроматографияда үлкен көлемдегі гексанның концентрациясы алкандармен едәуір ластанған үлгіні беруге әкелуі мүмкін. Бұл қатты қосылыстың май ретінде алынуына және алкандар талдауға кедергі жасауына әкелуі мүмкін. Өндірісі Гексан негізінен өңдеу арқылы мұнайдан алынады. Фракцияның нақты құрамы көбінесе майдың көздеріне (крио немесе реформаланған) және өңдеудің шектеулеріне байланысты. Өнеркәсіптік өнім (әдетте түзу тізбекті изомердің шамамен 50% салмақ үлесі) 65-70 °C қайнайтын фракция болып табылады. Физикалық қасиеттері Барлық алкандар түссіз, сондықтан гексан да түссіз сұйықтық. Әртүрлі гексанның қайнау температуралары біршама ұқсас және басқа алкандар сияқты, бұтақтырақ формалары үшін әдетте төмен болады. Ерітіндінің (ерігіштік) температуралары айтарлықтай әртүрлі және нақты тенденция анық емес. Дереккөздер
Тайманов атындағы көше (Алматы)

Тайманов атындағы көше. Көшеге орыс патшасы мен жергілікті билеушілердің әділетсіз билігіне қарсы бас көтерген қас батыр Исатай Тайманұлының есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 04.09.1981 №18/458 шешімі) берілген. Исатай Тайманұлының (1791-1838) Атырау облысында дүниеге келген. 1837-38 жылдардағы шаруалар көтеріліс ұйымдастырған. Көше Медеу ауданында орналасқан. Ескендіров, Ахмедияров, Әзірбаев атындағы көшелермен қиылысады. Бұрынғы атаулары: а) 7-ші; ә) Кирпично-заводская; б) Пригородная көшелері. Көше ұзындығы - 1950 метр. Көшеге Қазақстан мен Қырғызстандағы өзеннің атауы (Алматы қаласы атқару комитетінің 26.12.1962 Йа453/26 шешімі) берілген. Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Довженко, Кассина атындағы көшелермен қиылысады. Бұрынғы атауы - Черняховский көшесі. Көшенін ұзындығы - 500 метр. Дереккөздер
Чайковский көшесі (Алматы)

Көшеге атақты орыс композиторы, профессор Петр Ильич Чайковскийдің есімі (1941 жылы) берілген. Чайковский Петр Ильич (1840-1893) Ресейдің Вятск губерниясында дүниеге келген. Көше Алмалы, Жетісу аудандарында орналасқан. Райымбек даңғылы, Мәметова, Мақатаев көшелерімен қиылысады. Бұрынғы атауы - Қаскелең көшесі. Көшенің ұзындығы - 2750 метр. Дереккөздер
Байқадамов атындағы көше (Алматы)

Байқадамов атындағы көше (Алматы) Көшеге қазақ саз өнерінің жарқын тұлғасы, атақты композитор, Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген қайраткері Бақытжан Байқадамовтың есімі (Алматы қаласы әкімінің 29.12.1997 № 798 шешімі) берілген. Байқадамов Бақытжан (1917-1977) Қостанай облысында дүниеге келген. Ол - халық арасына кең тараған «Айгөлек», «Ақбидай», «Домбыра», «Су тасушы», т.б. ондаған әндердің авторы. Көше Бостандық ауданында Каблуков пен Экспрементальная көшелерінің аралығында орналасқан. Бұрынғы атауы - Кихтенко көшесі. Көшенің ұзындығы - 940 метр. Дереккөздер
Жаркент көшесі (Астана)

Бұрынғы атауы №8 көше. Оңтүстік-Шығыс тұрғын алабы (сол жақ). Жаркент көшесі Хантау көшесінен басталып, Қозыбасы көшесінде аяқталады. Қаратау көшесімен қиылысады. Ұзындығы - 698,6 м. Жаркент - қала, Алматы облысы Панфилов ауданының орталығы. Облыс орталығы Талдықорған қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 289 шақырым жерде орналасқан. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Ақзира Елешева

Елешева Ақзира (10 сәуір 1941, Атырау қаласы) — тіл білімі маманы, филология ғылым кандидаты (1988). 1957—1962 ж. Алматы педагогикалық шет тілдер институтында оқыды. 1962—1965 ж. Атыраудағы Абай мектебінде неміс тілінің мұғалімі. 1965—1967 ж. Алматы шет тілдер институтының жанындағы жоғарғы педогогика курстың тыңдаушысы. 1967—1975 ж. осы институттың неміс тілі фонетикасы кафедрасында аға оқытушы, 1975—1978 ж. аспирант. 1979 жылдан Атырау университетінде оқытушы болып істейді. Профессор Ә. Хасеновтың жетекшілігімен "Қазақ тіліндегі сан есім компонентті фразеологиялық бірліктер" деген тақырыпта диссертация қорғады. Бірнеше мақала жариялады. Дереккөздер
Тарбағатай көшесі (Алматы)

Тарбағатай көшесі. Көшеге Шығыс Қазақстан облысы Катонқарағай ауданында орналасқан, Алтай тау жүйесіндегі жотаның атауы (Алматы қаласы мәслихаттың 4.04.2001 Ме 200 шешімі мен Алматы қаласы әкімінің 9.04.2001 № 200 қаулысы) берілген. Көше Медеу ауданында орналасқан. Жиренше, Қызылжар, Бішкек, Ақжайық, Ақмешіт, Келес атындағы көшелермен қиылысады. Бұрынғы атауы - 12-ші көше. Көшенін ұзындығы - 1500 метр. Дереккөздер
Сахиб әз-Заман

Сахиб әз-Заман («дәуір әміршісі») -Әли руынан шығады деп күткен имамның яғни каим Мәһди теңеулерінің бірі. Шиит діни іліміне сәйкес Сахиб әз-Заманның толық кұқықты билеуші ретінде «Оралуы, Тәңірі әмірінің» салтана т және жер бетінде әділеттіліктің орнауы. Сахиб әз-Заман ас-Сайф («семсер әміршісі) өкімет символы семсер деп есептейтін Әли руынан шығады деп күткен имамның, яғни каим Маһди теңеулерінің бірі. Шииттер Сахиб әз-Заман «оралған»соң қаталдық пен әділетсіздік жойылады деп есептеді. «Зорлықшыл» билеушілерге қару ұстап, қарсы шығуға соның ғана құқығы бар, оларды биліктен тайдыруға діндарларды сол ғана шақыра алады. Дереккөздер
Жарқайың көшесі (Астана)

Бұрынғы атауы №21 көше. «Көктал» тұрғын алабы. Жарқайың көшесі Зайсан көшесінен басталып, Шаңтөбе көшесімен қиылысады. Ұзындығы - 438,2 м. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Прокофьев атындағы көше (Алматы)

Прокофьев атындағы көше (Алматы) — орыс композиторы, Ресей халық әртісі, пианист, дирижер, КСРО Мемлекеттік сыйлығының иегері Сергей Сергеевич Прокофьевтің есімі (Алматы қаласы әкімінің 23.10.1991 №15/398 шешімі) берілген Алматы қаласында орналасқан көше. Прокофьев Сергей Сергеевич (1891—1953ж.) Украинаның Красное Донецк облысында Сонцовка селосында дүниеге келген. Ол — «Игрок», «Любовь к трем апельсинам», «Ромео және Джульетта», «Золушка», «Александр Невский», «Петя мен қасқыр» т.б. шығармалардың авторы. Көше Алмалы ауданында орналасып, Брюллов көшесінен басталып, Сәтбаев көшесіне дейінгі аралықта созылып жатыр. Төле би, Шәкәрім, Абай көшелерін қиып өтеді. Бұрынғы атаулары: Ушаков; Алматы-1 көшелері. Көшенің ұзындығы - 2400 метр. Дереккөздер
Байқоңыр көшесі (Алматы)

Байқоңыр көшесі (Алматы) Көшеге адамзат өркениетінің алтын тұғыры саналатын, Қазақстанның ғарыш айлағының атауы (Алматы қаласы атқару комитетінің 04.09. 1981 №18/458 шешімі) берілген. Байқоңырдың негізі 1955 жылы Қызылорда облысында қаланған. Көше Медеу ауданында орналасқан. Бұрынғы атауы - Гагарин көшесі. Көшенің ұзындығы - 2220 метр. Дереккөздер
Тәжібаев Бәкір атындағы көше (Алматы)

Тәжібаев Бәкір атындағы көше. Көшеге қазақтың көрнекті ақыны, композитор, драматург Бәкір Тәжібаевтың есімі (Алматы қаласы мәслихаттың 02.08.2008 №129 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 14.08.2008 № 3/558 қаулысы) берілген. Оның «Әлия», «Бозторғайым», «Елігім еркем», «Асыл арман» әндері Болгарияда өткен «Алтын орфей» халықаралық танымал әндер конкурсының бас жүлдесін жеңіп алды. Көше Әуезов ауданында орналасқан. Көшенін ұзындығы - 470 метр. Дереккөздер
Бесбалық көшесі (Астана)

Бесбалық көшесі - бұрынғы атауы – №132 көше. Бесбалық көшесі Оңтүстік-Шығыс тұрғын алабындағы (оң жақ) көше. Ұзындығы – 310,3 м. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Прянишников атындағы көше (Алматы)

Прянишников атындағы көше (Алматы) Көшеге Ресей агрохимигі, физиолог жене биохимик, КСРО Ғылым академиясының және ВАСХНИИЛ-дің академигі, Лениндік және Мемлекеттік сыйлықтардың иегері Дмитрий Николаевич Прянишниковтің есімі 1956 жылы берілген. Прянишников Дмитрий Николаевич (1865-1948) Бурятияның Кяхта қаласында дүниеге келген. Ол Ресейдегі бірқатар ғылыми-зерттеу мекемелерінің ашылуына ықпал еткен. Дереккөздер
Сулардың генетикалық типтері

Сулардың генетикалық типтері. Тегі жағынан бір-бірімен ұқсас суларды біріктіретін жерасты суларының типтері. Жоғарыдан төмен қарай бағытталған экзогендік сулар ("сіңбе сулар" және " седиментогендік сулар") кең таралған, төменнен жоғары қарай бағытталатын эндогендік сулар ("магматогендік сулар" және "метаморфогендік сулар") нашар таралған. Дереккөздер
Бестерек көшесі (Астана)

Бестерек көшесі - бұрынғы атауы – В.Чапаев көшесі. Бестерек көшесі Сарыарқа даңғылы мен Ә.Ділманов көшесін қиып өтіп, Жеңіс даңғылында аяқталады. Ұзындығы – 765,3 м. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Байқоңыров атындағы көше (Алматы)

Байқоңыров атындағы көше (Алматы) Көшеге көрнекті қоғам және мемлекет қайраткері, Қазақ КСР Ғылым академиясының академигі, тау-кен саласының беделді ғалымы Өмірхан Аймағанбетұлы Байқоңыровтың есімі (Алматы қаласы мәслихатының 24.12.2003 № 27 шешімі мен Алматы қаласы әкімшілігінің 26.12.2003 № 5/765 қаулысы) берілген. Өмірхан Аймағанбетұлы Байқоңыров (1912-1980) Кішітау төңірегінде дүниеге келген. Ол Қазақ политехникалық институтының (1952-1962) ректоры, ҚазГТТИ бөлім меңгерушісі (1965) қызметтерін атқарған. Көше Әуезов ауданында орналасқан. Бұрынғы атаулары: а)5-ші; ә)2-ші; б)Асфальтная көшелері. Көшенің ұзындығы - 1300 метр. Дереккөздер
Тәжібаев Төлеген атындағы көше (Алматы)

Тәжібаев Төлеген атындағы көше. Көшеге көрнекті ғалым, қоғам қайраткері, педагогикалық ғылымының докторы, профессор, Қазақ КСР академигі Төлеген Тәжібаевтың есімі (Алматы қаласы мәслихатының 24.12.2003 №26 шешімі мен Алматы қаласы әкімшілігінің 26.12.2003 №5/764 қаулысы) берілген. Тәжібаев Төлеген (1910-1964) Түркістан облысы, Арыс ауданында дүниеге келген. Ол - қазақ тілінде психология ғылымы терминдерін қалыптастырған, «Жалпы психология» атты тұңғыш оқулық жазған автор. Көше Әуезов ауданының «Таугүл-3» шағынауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 218 метр. Дереккөздер
Айт (жырау)

Айт (1800-1860), қол бастаған батыр, шежіреші, жырау, диқан. Руы — Бағаналының Сарғалдақ тармағы. Айттың ел қорғаған батырлығы, шежіреші жыраулығымен қатар Ұлытау өңірінде алғаш диқаншылық кәсібінің негізін салған адамдардың бірі екендігі ел аузында басым айтылады. Оның Тайкеткен, Бұрма өзенінен тоған байлатып, егін салдырған орындары бертінгі күнге дейін сақталған. Айт екі жерден мешіт салдырып, бала оқытқан. Қыс қатты болып, малдан жұтап қалған кедейлерге ірі байлардан 500 қысырақ алып бергені туралы аңыз- әңгіме бар. Дереккөздер
Жасыл көшесі (Астана)

Бұрынғы атауы 5-Кирпичный завод көшесі. Жасыл көшесі Ойыл, Айнатас көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 172 м. Жасыл - заттың түсіне байланысты қолданылатын сөз. Сонымен қатар көк шөп, ағаштар мол өсіп тұрған жерлерді де «Жасыл» деп атайды. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Пугачев атындағы көше (Алматы)

Пугачев атындағы көше (Алматы) Көшеге Дон казагы, 1773-1775 жылдары шаруалар көтерілісін басқарған Емельян Иванович Пугачевтің есімі 1956 жылы берілген. Пугачев Емельян Иванович (1742-1775) Зимовейская-на-Дону аймағында дүниеге келген. Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Сауранбаев көшесінен басталып, Белградский көшесіне дейінгі аралықта созылып жатыр. Көшенің ұзындығы - 650 метр. Дереккөздер
Чаплин көшесі (Алматы)

Көшеге жастар қозғалысының жетекшісі Николай Павлович Чаплиннің есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 26.12.1962 № 453/26 шешімі) берілген. Чаплин Николай Павлович (1902-1938) Ресейдің Смоленск облысында дүниеге келген. 1926-1928 жылдары ВЛКСМ ОК бас хатшысы болған. Көше Медеу ауданында орналасқан. Халиуллин, Менделеев, Титов көшелерімен қиылысады. Бұрынғы атауы - Овражная көшесі. Көшенің ұзындығы - 1350 метр. Дереккөздер
Бестөбе көшесі (Астана)

Бестөбе көшесі - бұрынғы атауы – Бестюбинский көшесі. Бестөбе көшесі Мақат көшесінен басталып, Жолымбет көшесінде аяқталады. Ұзындығы – 358,6 м. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Геоантиклин

Геоантиклин. Екі мағынада қолданылады. 1). Геоантиклинді жүйелер өңірінде ұзақ уақыт бойына көмпие көтерілетін ауқымды аймақтар. 2). Геосинклин деген ұғымға қарама-қарсы мағынада қолданылатын атау. Зерттеушілердің көпшілігі бұл терминді әдетте оның бірінші мағынасында қолданады. Дереккөздер
Бесшалқар көшесі (Астана)

Бесшалқар көшесі - бұрынғы атауы – №26 көше. Оңтүстік-Шығыс тұрғын алабы (оң жақ). Бесшалқар көшесі Обаған көшесінен басталып, Талғар көшесінде аяқталады. Ұзындығы – 542,6 метр. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Айтбай Демікпеұлы

Айтбай Демікпеұлы (Қарқаралы уезіне қарасты Егіндібұлақ болысы 1830 – сол жерде 1916) – халық әншісі, сазгер, төкпе ақын. Өмірбаяны Арғын тайпасы Қаракесек руы Нұрбике-Шаншар бөлімінен шыққан. Әншілік, ақындық өнері, композиторлық таланты Орталық Қазақстанға кең танылған. «Раушан», «Перизат», «Хәлләм» т. б. әндері бар. Айтбай әңдері лирикалық сыршыл сазды келеді. Оның Ғаббас, Усайын, Қадыс, Мұқан деген балалары да шетінен әнші-өнерпаз болған. Айтбайдың әншілік-орындаушылық өнері балаларына, сол маңның әншілеріне кезінде елеулі әсер еткен. А. В. Затаевич Айтбай әндерін оның әнші балалары Ғаббас, Қадыс, Мұқан, Усайындардан жазып алды. «Раушанды» Е. Брусиловский «Қыз Жібек» операсында қолданды. Дереккөздер
Тәжібаева атындағы көше (Алматы)

Тәжібаева атындағы көше. Көшеге Қазақстанда литопогия мен шөгінді пайдалы қазындылар жөніндегі ғылым саласының негізін қалаушы ғалым, геология-минералогия ғылымдарының докторы, Қазақстан Ғылым академиясының корреспондент-мүшесі, профессор Патшайым Тәжібаеваның есімі (Алматы қаласы әкімінің 20.09.1999 № 860 шешімі) берілген. Тәжібаева Патшайым Тәжібайқызы (1920-1991) Түркістан облысы қазіргі Төлеби ауданында дүниеге келген. Көше Бостандық ауданында орналасқан. Егізбаев, Жандосов, Бабаев, Шмелев, Ходжанов, Байқадамов, Есқараев атындағы көшелермен қиылысады. Көшенін ұзындығы - 3950 метр. Дереккөздер
Бозарал көшесі (Астана)

Бозарал көшесі - бұрынғы атауы – №161 көше. Бозарал көшесі «Қараөткел» шағын ауданында орналасқан көше. Ұзындығы – 601,5 м. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Тиянақты іздеулер.

Тиянақты іздеулер. ' Кенорындарды табу және олардың мүмкіндіктерін бағалау мақсатында жүргізілетін геологиялық барлау тарының кешені. Олар жалпылама іздеулер барысында кен білінімдері бар екендігі анықталған аудандарда жүргізіледі. Кенді өңірдің географиялық- геологиялық жағдайына, түп таужыныстардың ашылымы дәрежесіне және кенорындарынның геологиялық-өндірістік түр ерекшелігіне қарай, іздеудің нақтылы әдісі таңдалып алынады. Синонимі — "іздеу-барлау жұмыстары Дереккөздер
Чекалин көшесі (Алматы)

Көшеге Кеңес Одағының Батыры Александр Павлович Чекалиннің есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 26.12.1962 № 453/26 шешімі) берілген. Чекалин Александр Павлович (1925-1941) Ресейдің Тула облысы Песковасткое елді мекенінде дүниеге келген. Ол Ұлы Отан соғысында партизандар жасағын басқарған. Көше Медеу ауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 700 метр. Дереккөздер
Байрон атындағы көше (Алматы)

Байрон атындағы көше (Алматы) Көшеге ағылшынның романтик-ақыны Джордж Ноэл Гордон Байронның есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 08.10. 1958 №27 шешімі) берілген. Джордж Ноэл Гордон Байрон (1788-1824) Лондонда дүниеге келген. «Доң Жуан», «Көріпкел Данте», «Чайльд Гарольдтың діндарлығы» шығармаларымен әлемге танылған. Қаланың Түркісіб ауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 1100 метр. Дереккөздер
Тәттімбет атындағы көше (Алматы)

Тәттімбет атындағы көше. Көшеге қазақтың композитор-күйшісі, еншісі Тәттімбет Қазанғапұлының есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 04.09.1981 №18/458 шешімі) берілген. Тәттімбет Қазанғапұлының (1815-1862) Қарағанды облысы. Ол - «Сарыжайлау», «Қосбасар», «Көкейтесті» т.б. күйлердің авторы. Көше Медеу ауданында орналасқан. Достық даңғылы, Омаров көшесімен қиылысады. Бұрынғы атаулары: а) Горная; ө) Садовая көшелері. Көшенің ұзындығы -4100 метр. Дереккөздер
Болашақ көшесі (Астана)

Болашақ көшесі - «Көктал» тұрғын алабы. Болашақ көшесі Н.Тілендиев қысқа көшесінен басталып, Жетісу, Байқоңыр, Көкжиек, Ақтау, Аққорған көшелерін қиып өтеді. Ұзындығы – 2031,9 м. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Тәтібеков атындағы көше (Алматы)

Тәтібеков атындағы көше. Көшеге көрнекті қоғам және мемлекет қайраткері Саймасай Әлімұлы Тәтібековтың есімі берілген. Тәтібеков Саймасай Әлімұлы (1903-1973) Алматы облысында дүниеге келген. Ол 1919-1922 жж. Қара қырғыз атты әскер полкының эскадрон командирі, кейін Қырғыз КСР Оқу-ағарту халкомының бірінші орынбасары, т.б. жауапты қызметтер атқарған. Көше Медеу ауданында орналасқан. Бөлтірік шешен көшесінен басталып қаланың солтүстік-батыс шекарасына дейін барып тіреледі. Халиуллин, Менделеев, Титов, Таиров атындағы көшелермен қиылысады. Ол Талғар және Құлжа жолдарына апаратын қаланың солтүстік -шығыс жағындағы маңызды транспорттық магистраль болып саналады. Бұрынғы атауы - Шоссейная. Көшенін ұзындығы - 1500 метр. Дереккөздер
Андамас Айтжанов

Андамас Айтжанов(1889-1968) - шопан, Социалистік Еңбек Ері (1949). 1889 жылы Қарағанды облысы, Қарқаралы ауданында туған. Еңбек жолы мен жетістігі * Еңбек жолын байдың жалшысы болудан бастаған. * 1930-шы жылдары алғашқылардың бірі болып Қарқаралы ауданы Шатырағаш ұжымшарына жұмысқа кіреді. * Ұзақ жылдар бойы Айтжанов өзіне тапсырылған мал басын аман сақтап, көп төл алды, жүн қырқуда жоғары көрсеткіштерге жеткен. Наградалары * Ленин ордені * "Орақ пен Балға" алтын медалі * Социалистік Еңбек Ері (1949) Дереккөздер
Пушкин атындағы көше (Алматы)

Пушкин атындағы көше (Алматы) Көшеге қазақ оқырмандарына етене таныс орыстың ұлы ақыны, қазіргі заманғы орыс әдеби тілінің негізін салушы Александр Сергеевич Пушкиннің есімі 1956 жылы берілген. Пушкин Александр Сергеевич (1799-1837) Мәскеуде дүниеге келген. Пушкиннің реалистік сипаттағы сюжеттері мен әуендері жан-жақты зерттеліп келеді, бүгінде орыс әдебиеті ғылымының тұтастай бір саласы - пушкинтану қалыптасты. Көшенің бойында Алматы қаласының бас мешіті, Қазақ-неміс университеті, ҚР Ұлттық Ғылым академиясының ғимараты, т.б. мекемелер орналасқан. Және А.С.Пушкиннің бюсті орнатылған Көше Медеу ауданында орналасқан. Қаланың солтүстік бөлігінен Жангелдин көшесінің оңтүстігіне ұласады. Райымбек даңғылынан басталып, 28 гвардияшы-панфиловшылар саябағын қиып өтіп, Абай даңғылына дейінгі аралықта созылып жатыр. Бұрынғы атауы: Бульвар көшесі. Көшенің ұзындығы - 3050метр. Дереккөздер
Байсейіт батыр көшесі (Алматы)

Байсейіт батыр көшесі – Алматы қаласында орналасқан көше. Көшеге қазақ, қырғыз секілді тегі бір туыс халықтарды татуластыруға бар күш-жігерін салып, екі ел батырларын бітімге келтірген тарихи тұлға Байсейіт батырдың есімі (Алматы қаласы мәслихаттың 16.01.2006 № 222 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 18.01.2006 № 1/ 37 қаулысы) берілген. Көше Алатау ауданындағы «Шаңырақ-2» шағынауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 650 метр. Дереккөздер
Тәтішов атындағы көше (Алматы)

Тәтішов атындағы көше. Көшеге Қазақстандағы комсомол белсенділерінің бірі, сталиндік репрессияның құрбаны Қайсар Тәтішовтің есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 15.08.1979 Ма351 шешімі) беріл- ген. Тәтішов Қайсар (1904-1938) Солтүстік Қазақстан облысында дүниеге келген. 1933-37 жылдары Қазақстан ОК ЛКСМ бірінші хатшысы. Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Бұрынғы атауы - Перекопская көшесі. Көшенін ұзындығы - 1200 метр. Дереккөздер
Черепановтар көшесі (Алматы)

Көшеге әкелі-балалы орыс өнертапқыштары Черепановтардың есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 27.11.1957 № 26 шешімі) берілген. Ефим Алексеевич (1774-1842) және Михайл Ефимович (1803-1849) Черепановтар 1834 жылы бумен жүретін машина ойлап тауып, Ресейде алғашқы паровоз жасаған. Көше Әуезов ауданында орналасқан. Истомин, Саттаров, Кәрімбаев, Щепкин, Сүлейменов, Науан көшелерімен қиылысады. Көшенің ұзындығы - 950 метр. Дереккөздер
Мұстафа Айтқұлов

Мұстафа Айтқұлов(1902-1965), қайлашы, КСРО-ның құрметті шахтері (1947), Социалистік Еңбек Ері (1948). 12 жасынан байда жалшы болды. 1933 жылдан Қарағандының К. О. Горбачев атындағы №8/9 шахтасында қайлашы, қайлашылар бригадирі, көмір комбайны машинисінің көмекшісі, темірден тіреу кою шебері, кешенді бригаданың бригадирі болды. Жаңа техниканы игеруде, көмір өндіруді молайтуда, шахталарды қалпына келтіріп салуда үздік табыстарға жетті. Қазақстан К(б)П 4-съезінің делегаты. Ленин және Еңбек Қызыл Ту ордендерімен марапатталған. Дереккөздер