kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Талғар Сатыбайұлы Абилов

Талғар Сатыбайұлы Абилов - (12 тамыз 1977 жыл) - "Марат Оспанов атындағы Батыс Қазақстан медицина университеті" КеАҚ «Жалпы медицина» факультетінің деканы, медицина ғылымдарының кандидаты. Туған жері Талғар Сатыбайұлы Абилов Ақтөбе облысы Байғанин ауданы ның Ноғайты елді мекенінде дүниеге келген. Білімі ● 1994 жылы Сағыз орта мектебін бітірген. ● 1994 – 2000 жж. Марат Оспанов атындағы Батыс Қазақстан мемлекеттік медицина Академиясы Мамандығы: Емдеу ісі Біліктілігі: дәрігер ● 2000 – 2001 жж. Марат Оспанов атындағы Батыс Қазақстан мемлекеттік медицина Академиясы, интернатура Мамандығы: Акушерия және гинекология Біліктілігі: дәрігер Еңбек жолы ● 2001 – 2008 жж. Марат Оспанов атындағы Батыс Қазақстан мемлекеттік медицина академиясы, ассистент, «Микробиология» кафедрасының доценті; ● 2003 – 2008 жж. Марат Оспанов атындағы БҚММА ректорының көмекшісі; ● 2008 – 2011 жж. Марат Оспанов атындағы Батыс Қазақстан мемлекеттік медицина университеті, «Емдеу ісі» және «Жалпы медицина» факультетінің деканының орынбасары; ● 2011 – 2017 жж. Марат Оспанов атындағы Батыс Қазақстан мемлекеттік медицина университеті, «Жалпы медицина» факултетінің деканы; ● 2017 – 2019 жж. Марат Оспанов атындағы Батыс Қазақстан мемлекеттік медицина университетінің оқу-тәрбие жұмыстары жөніндегі Проректоры; ● 2019 ж. бастап - Марат Оспанов атындағы БҚМУ КеАҚ, «Жалпы медицина» факультетінің деканы. Біліктілігін арттыру ● 2013 ж. - «Медициналық білім берудегі PBL, CBL, TBL пайдалану арқылы дәлелді медицинаның кіріктірілуі (интеграциялануы)»; ● 2015 ж. - «Медициналық білім берудегі менеджмент және басқару»; ● 2017 ж. - «Leadership Development Program for State Healthcare Institutions», Назарбаев Университеті; ● 2017 ж. - «Medical University leadership & Management Training at Duke University School of Medicine»; ● 2017 ж. - «Денсаулық сақтау менеджменті»; ● 2017 ж. - «Медицинадағы жоғары оқу орнында бағалау мен сараптау»; ● 2018 ж. - «ИСО 31000:2009 халықаралық стандартының негізіндегі менеджмент жүйелеріндегі тәуекелдерді басқару». Ғылыми еңбектері 2006 жылы Астана қаласы Ұлттық биотехнология орталығында "Клиническая микробиология острого аппендицита и аппендикулярного перитонита" тақырыбындағы кандидаттық диссертацияны сәтті қорғағаннан соң, Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым Министрлігінің білім және ғылым саласындағы қадағалау және аттестаттау Комитетінің шешімімен медицина ғылымдарының кандидаты ғылыми атағы берілді. Отандық және шетелдік басылымдардағы 40-тан астам ғылыми мақалалардың авторы, сонымен қатар «Шұғыл аппендицит пен аппендикулярлы перитониттің клиникалық микробиологиясы, патоморфологиясы, иммунологиясы» (Ақтөбе қаласы, 2008 жыл) монографиясы авторларының бірі. Марапаттары ● 2010 жылы - Медициналық білім беру саласындағы сіңірген еңбегі үшін ҚР Денсаулық сақтау және Әлеуметтік қорғау Министрлігінің Құрмет грамотасы; ● 2015 жылы - «ҚР Денсаулық сақтау ісінің үздігі» төсбелгісі. Отбасылық жағдайы Отбасылы. Әйелі, 3 баласы бар.
Азамат Кеңесұлы

Азамат Кеңесұлы (23 тамыз 1977 жылы туған, Батыс Қазақстан облысы, Сырым ауданы, Тасқұдық ауылы) — «Қазақстан» республикалық телерадиокорпорациясы АҚ Басқарма төрайымының орынбасары. Өмірбаяны 1977 жылы 7 мамырда Батыс Қазақстан облысы, Сырым ауданы, Тасқұдық ауылында дүниеге келген. Қызмет жолы * 1998 – 2000 жж. № 12 гимназия география пәнінің мұғалімі; * 2000 – 2001 жж. Абай атындағы Алматы мемлекеттік университетінің география-экология факультетінің оқытушысы; * 2001 – 2006 жж. «Рахат» телеарнасының редакторы; * 2006 – 2009 жж. «Рахат» телеарнасы Қазақ дирекциясы директорының орынбасары; * 2009 – 2010 жж. Ақпараттық-сараптамалық бағдарламалар дирекциясының тілшісі; * 2010 – 2011 жж. Ақпараттық-сараптамалық бағдарламалар дирекциясының арнайы тілшісі; * 2011 – 2011 жж. Ақпараттық-сараптамалық бағдарламалар дирекциясы қоғамдық-саяси бағдарламалар бөлімінің шеф-редакторы; * 2011 – 2011 жж. Ақпараттық-сараптамалық бағдарламалар дирекциясы Алматы бюросының жетекшісі; * 2011 – 2012 жж. Ақпараттық-сараптамалық бағдарламалар дирекциясы қоғамдық-саяси бағдарламалар бөлімінің жетекшісі; * 2012 – 2013 жж. Арнайы жобалар бөлімінің жетекшісі; * 2019 – 2020 жж. Диджитал департаментінің директоры; * 2020 – 2023 жж. «Abai TV» телеарнасының директоры; * 2023 жылдың шілде айынан Басқарма төрайымының орынбасары. Отбасы Дереккөздер
Паразиттер (фильм)

Паразиттер ( Кисэнчхун) — 2019 жылғы режиссер және сценарист Пон Джун Хоның Оңтүстік Кореялық қара комедиялық триллер. Фильмінің тұсаукесері 2019 жылы 21 мамырда Канн кинофестивалінде өтті, онда ол бас жүлде «Алтын пальма бұтағын» жеңіп алған алғашқы Корей фильмі болды. «Үздік фильм», «Үздік режиссер», «Үздік түпнұсқалық сценарий», «Үздік шет тіліндегі фильм» номинациялары бойынша «Оскар» сыйлығының иегері. Бұл фильм «Оскар» жүлдесін жеңіп алған алғашқы Оңтүстік Кореялық фильм, сонымен қатар «Үздік фильм» номинациясында ағылшын тілінде емес «Оскар» жүлдесін алған алғашқы фильм болды. Рөлдерде Жүлделер Дереккөздер
ДНҚ-полимераза

ДНҚ полимераза – ДНҚ репликациясына қатысатын фермент. Бұл кластың ферменттері ДНҚ нуклеотидтерінің тізбегі бойымен дезоксирибонуклеотидтердің полимерленуін катализдейді, оны фермент «оқиды» және үлгі ретінде пайдаланады. Жаңа нуклеотидтің түрі ол оқылатын шаблонмен комплементарлылық принципімен анықталады. Жиналған молекула шаблон моноспиралын толықтырады және қос спиралдың екінші компонентімен бірдей. Шаблон ретінде ДНҚ тізбектерінің бірін пайдаланатын ДНҚ-тәуелді ДНҚ-полимераза және РНҚ-дан ақпаратты оқуға қабілетті РНҚ-тәуелді ДНҚ-полимераза (кері транскриптазаның басқа атауы) бар (кері транскрипция). ДНҚ полимераза голофермент болып саналады, өйткені ол қалыпты жұмыс істеуі үшін кофактор ретінде магний иондарының болуын талап етеді. Магний иондары болмаған жағдайда оны апофермент деп санауға болады. ДНҚ полимераза нуклеотидтер тізбегінің созылуымен байланысу арқылы ДНҚ репликациясын бастайды. Шаблонмен байланысудың/диссоциацияланудың бір актісінде ДНҚ-полимераза ферменті қосқан нуклеотидтердің орташа саны процесс қабілеттілігі деп аталады. Тағы қараңыз * Полимеразды тізбекті реакция Дереккөздер Әдебиеттер * Сыртқы сілтемелер
Шахматтан әлем чемпиондары

]] 2024 жылдан бері қазіргі шахматтан әлем чемпионы — Гукеш Доммараджу. Шахматтан алғашқы ресми әлем чемпионы 1886 жылы Вильгельм Стейниц болды. 1948 жылдан бастап әлем біріншілігі үшін матчтарды ұйымдастырумен Халықаралық шахмат федерациясы (ФИДЕ) айналыса бастады. 1993 жылы ФИДЕ-мен келіспеушіліктің нәтижесінде Гарри Каспаров Кәсіпқой шахмат қауымдастығын (PCA) ұйымдастырды. Бұған жауап ретінде ФИДЕ оны чемпион атағынан айырып, басқа үміткерлер арасында чемпион атағын ойнатты. Осы оқиғалардың нәтижесінде әлемде екі чемпион пайда болды: Гарри Каспаров — PCA нұсқасы бойынша және FIDE демеушілігімен өткен кездесуде жеңіске жеткен Анатолий Карпов. 2006 жылы ФИДЕ чемпионы Веселин Топалов пен «классикалық шахмат» чемпионы Владимир Крамник арасында біріктіру матчы өтті, нәтижесінде абсолютті әлем чемпионы Крамник атанды. 1886 жылға дейінгі ең мықты шахматшылар Ресми түрде "шахматтан әлем чемпионы" атағын алғаш рет 1886 жылы Вильгельм Стейниц алды. Бірақ осы уақытқа дейін Батыста ең мықты деп танылған шахматшылар болған. Аталған шахматшылар, соңғы үшеуін қоспағанда, тек шартты түрде ең күшті деп санауға болады. XIX ғасырдың ортасына дейін әлемдегі ең күшті шахматшылардың көпшілігін объективті түрде салыстыруға мүмкіндік беретін жеткілікті өкілді турнирлер болған жоқ. Әлемнің ең мықты ойыншыларының көпшілігін жинаған алғашқы ірі халықаралық шахмат турнирі тек 1851 жылы Лондонда өтті және көптеген елдердің ең мықты ойыншыларының ойынын іс жүзінде салыстыруға нақты мүмкіндік пайда болды. Сондықтан әлем чемпионы атағы туралы әңгіме әдетте осы турнирде жеңіске жеткен Адольф Андерсеннен басталады. Чемпиондар тізімі Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://chessrevision.com/champion.htm Руй Лопес де Сегурадан (1560) қазіргі дәуірге дейінгі ең мықты шахматшылардың тізімі] * [http://www.fide.com ФИДЕ ресми сайты]
Сондец Бескиді

Сондец Бескиді — Батыс Бескидтердің шығыс бөлігі, Сыртқы Батыс Карпат шегінде тау жотасы. Ол Польша мен Словакия арасындағы шекаралас аймақта орналасқан. Польша жағында ол 670 км² аумақты алып жатыр. Шамамен 1918 жылға дейін ол Надпопрадки Бескиді деп аталды. Польша мен Чехословакия арасындағы шекараларды белгілегеннен кейін Польшада Сондец Бескиді, ал Чехословакияда – Любовнянска Врховина атауы қолданыла бастады. Шекаралары Сондец Бескидтің батысында Горцы тау жотасы және солтүстік-батыста Бескидтер қырқасын бөлетін Дунаец аңғары орналасқан. Солтүстік-батыс нүктесінде жота Каменица-Навойовск аңғарымен, Кшижувка, Мохначка асуларымен, Мушинка алқабының солтүстік бөлігімен, ал Тыличка асуы Төмен Бескид тауларымен шектеседі. Оңтүстік-батыс шекарасы Пенин тауларымен, Грайкарек аңғары, Бяала-Вода және Роздзела тау асуымен өтеді. Роздзеля асуынан бастап тау жотасының Словак жағында шекара Черговтің оңтүстік-шығыс тік жоталары Спишско - šarišské medzihorie түйіскенде, Роздзель және Великие Липки өзендерінің аңғары арқылы өтеді. Лелуховский тауларымен және Чергов тау жотасымен оңтүстік шекарасы алқапта Смеречек өзенін құрайды, ал кейінірек жота Топля өзенінің бассейнін кесіп өтеді. Сипаттамасы Сондец Бескиді екі тау жотасына бөлінеді: Явожина Крыницка (1114 м) және Радзёва (1262 м). Оларды Дунаец өзенінің бір саласы Попрад өзені кесіп өтеді. Сондец Бескидінде тау климаты басым, мұнда қыс суық жылдары қарашадан сәуірдің ортасына дейін, ал жылы жылдары желтоқсанның басынан наурыздың ортасына дейін созылады. Қар жамылғысының қалыңдығы 15 см-ден 1 метрге дейін жетеді. Сондец Бескидінде орналасқан екі көне қала бар: Старый және Новый Сонч. Жергілікті Камянна, Крыница, Тулич, Поврозник, Муштына, Жегестув, Верхомля Мала, Пивнична - Суха долина қысқы курорттары Польшадан тыс жерлерде де танымал. Сондец Бескидіндегі ең танымал шаңғы курорты - Крыница Здруй. Әсем жергілікті табиғат, қалың ормандар, тамаша экология, минералды бұлақтардың көптігі, бірегей микроклимат және дамыған шаңғы инфрақұрылымы аймақта заманауи белсенді қысқы демалыс орталықтарының одан әрі өсуіне тамаша жағдай жасайды. Өсімдік түрлері де алуан түрлі. Польшада сирек кездесетін өсімдіктердің ішінде сарытұңғиық, қалампыр, ара жеміс ырғай, сарғыш даршын, паннондық беде, ала түймедақ, ошаған, примула т.б. түрлері кездеседі. Дереккөздер
Ева Тофалви

Ева Тофалви ( 4 желтоқсан 1978 жыл Меркурий-Чук, Румыния) — Румыниялық биатлоншы, 6 қысқы Олимпиада ойындарында (1998, 2002, 2006, 2010, 2014, 2018) биатлон бойынша жарыстарға қатысқан жалғыз әйел. Румынияның бірнеше дүркін чемпионы, Әлем кубогының бір кезеңінің жеңімпазы, IBU кубогы кезеңдерінің жүлдегері, 2005 жылғы әскерилер арасындағы әлем чемпионатының жүлдегері. Спорттық мансабы Ева Тофалви биатлоннан Румыния әйелдер құрамасының көшбасшысы болды, алты қысқы Олимпиадаға қатысушы. Жасөспірімдер арасындағы әлем чемпионаттарында ол әлем кубогының кезеңдерінде жақсы нәтиже көрсетті. Ол 1997 жылы 9 қаңтарда Германияның Руполдинг қаласында жекелей жарыста (1996-1997 ж.) алғаш рет қатысып 75-нәтиже көрсетті (румын спортшылары арасында 2). 1997 жылы 11 желтоқсанда – Швецияның Эстерсунд қаласында өткен 1997-1998 жылдардағы әлем чемпионатының 2-кезеңінде жекелей жарыста 29-орынға енді. 1998 жылы алғашқы Олимпиада ойындарында ол жекелей жарыста 11-болды. 1999 жылы әлем чемпионатында ол 12-болды. Ол алғаш рет 2008 жылы 18 желтоқсанда Аустрияның Хохфильцен қаласында өткен 2008-2009 жылдардағы әлем кубогының 3-ші кезеңінде жекелей жарыста алғашқы жеңісіне жетті. Бұл Румынияның бүкіл биатлон тарихындағы ең жоғары жетістік. Ванкувер Олимпиадасында бапкерлер Тофалвиден үлкен үміт күтті. Алайда, жаңа маусымда жарақат алуына байланысты жетістікке жете алмай, соған қарамастан ол жекелей жарыста 11-ші, ал жаппай жарыста 24-ші орын алды. Олимпиада эстафетасында Румыния құрамасы 10-орынға ие болды. Ол Магдалена Нойнермен қоштасу жарысына қатысып, 3-ші орынға ие болды. 2017 жылдың наурыз айында Тофалви өзінің жиырма жылдық спорттық мансабын аяқтағанын хабарлады. Ең үздік 10-Топ нәтиже *2008 Хохфильцен Әлем кубогы 1-орын; *2001 Поклюка Әлем чемпионаты 6-орын; *2008 Остерсунд Әлем кубогы 6-орын; *2009 Пхенчхан Әлем чемпионаты 7-орын; *2015 Нове-Место Әлем кубогы 7-орын; *2009 Ванкувер Әлем кубогы 7-орын; *2008 Антхольц-Антерсельва Әлем кубогы 8-орын; *2009 Тронхейм Әлем кубогы 9-орын; *2009 Оберхоф Әлем кубогы 9-орын; *2008 Хохфильцен Әлем кубогы 9-орын. Соңғы 5 жарыстың нәтижелері *20 қаңтар 2018 ж. - Антхольц-Антерсельва, Италия 54-орын; *18 қаңтар 2018 ж - Антольц-Антерсельва, Италия 43-орын; *11 қаңтар 2018 ж - Рупольдинг, Германия 92-орын; *04 қаңтар 2018 ж - Оберхоф, Германия 73-орын; *14 желтоқсан 2017 ж - Анси, Франция 92-орын. Дереккөздер
Қазақтеңізкөлікфлоты

Қазақтеңізкөлікфлоты — Ақтау қаласында орналасқан қазақстандық мемлекеттік компания. Компанияның міндеті — ұлттық сауда флотын құру және дамыту. «Қазтеңізкөлікфлотына» екі еншілес кәсіпорны «Kazmortransflot Ltd.» және Маңғыстау облысының «Кеме жөндеу зауыты» ЖШС кіреді. Компанияның негізгі қызметі мұнай және құрғақ жүктерді тасымалдау және басқа да ілеспе қызметтер болып табылады. 2009 жылдың сәуірінде «Қазтеңізкөлікфлоты» Төменгі Новгородтағы ресейлік «Красное Сормово» кеме жасау зауытынан үш танкерге тапсырыс берді, олар 2009 жылдың қыркүйегі мен 2010 жылдың мамыры аралығында жеткізілді. Дереккөздер
Қазгидрогеология

«Қазгидрогеология» — Қазақстандағы жерасты суларын басқару, іздестіру-барлау және саланы цифрландыру жұмыстарымен айналысатын мемлекеттік компания. Жалғыз акционері — ҚР Су ресурстары және ирригация министрлігі. Тарихы Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев 2023 жылы 1 қыркүйектегі Қазақстан халқына Жолдауында Су ресурстары және ирригация министрлігінің аясында Ұлттық гидрогеология қызметі құрылатынын айтып өтті. Үкіметтің 2024 жылғы 23 сәуірдегі №313 қаулысымен «Қазгидрогеология» ұлттық гидрогеологиялық қызметі» коммерциялық емес акционерлік қоғамы құрылды. Дереккөздер
Элеонора Михайловна Тер-Парсегова-Махвиладзе

Элеонора Михайловна Тер-Парсегова-Махвиладзе (18 тамыз 1875) — мұғалім, меньшевик, Грузия Демократиялық Республикасы Құрылтай жиналысының мүшесі. Өмірбаяны Лола Тер-Парсегова Тифлисте ұлты армян Михаил Осипович Тер-Парсеговтың және Бартольд Матильда Васильевнаның отбасында дүниеге келген. Тифлис әйелдер гимназиясын бітірген. 1902 жылдан бастап социал-демократиялық партияның мүшесі болды. 1905 жылы күйеуі дәрігер Владимир Махвиладземен бірге Сухумиға көшті. Ол жеке мектепте сабақ берді. Отбасы * Күйеуі — Владимир Махвиладзе, дәрігер. Отбасында балалар болған, бірақ олардың есімдері мен тағдырлары әлі белгісіз. * Ағасы — Константин Михайлович Тер-Парсегов, мамандығы бойынша химик, Грузиядағы Қызыл Армияның артиллериялық бөлімшесінде қызмет еткен, 1922 жылдың ақпанында да тұтқындалды. Сілтемелер * კირთაძე ნესტან, „კაენ, სად არის ძმა შთ“, შიბ“. , 1998 ( Киртадзе Нестан, «Каин, ағаң қайда?», Тб., 1998) * Грузияның Ұлттық мұрағаты, Грузияның Орталық тарихи мұрағаты, № 113 қор, № 2 хабарландыру, № 216 іс. Интернет ресурстары * [http://www.feminism-boell.org/ka/2014/06/06/eleonora-lola-ter-parsegova-maxvilaze ელეონორა /ლოლა/ ტერ-ფარსეგოვა-მახვილლლა] * [https://web.archive.org/web/20190718150204/https://jam-news.net/%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8-%D0%BE%D1%81%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%B8%D1%86%D1%8B/?langru Мариям Угрехелидзе.] [https://web.archive.org/web/20190718150204/https://jam-news.net/%D0%BC%D0%B0%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B8-%D0%BE%D1%81%D0%BD%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%B8%D1%86%D1%8B/?langru Грузияның Конституциясын жасаған бес әйел.] * [http://archive.ge/ka/biography/202 ტერ-ფარსეგოვა-მახვილაძე ელეონორა მიიიიია ული] * [http://www.gzapress.ge/life/1131-pirveli-qali-parlamentarebi.html პირველი ქალი პარლამენტარები] Дереккөздер
Анна Ильинична Сологошвили

Анна Ильинична Сологошвили (, 1882) — грузин саясаткері, Грузия Құрылтай жиналысының бес мүшесінің бірі (1919-1921), оның құрамында Сологошвилиден басқа Кристина Шарашидзе, Элеонора Тер-Парсегова-Махвиладзе, Елизавета Накашидзе-Болквадзе және Минадора Орджоникидзе-Торошелидзе болды. Өмірбаяны Сологошвилидің ежелгі князьдік отбасынан. Харьков университетінің тарих және филология факультетін тарих мамандығы бойынша бітірген. 1903 жылдан бастап Грузия социал-демократиялық партиясының мүшесі. Ол маркстік әдебиеттерді таратып, кітап саудасын ұйымдастырды, қоғамдық театр құруға қатысты. Содан соң ол қамауға алынып, сотталды. Грузия Демократиялық Республикасының Тәуелсіздік Декларациясына қол қойды және Тифлис қалалық кеңесіне депутат болып сайланды. 1919 жылы 12 наурызда Грузия социал-демократиялық партиясының тізімі бойынша Грузия Республикасының Құрылтай жиналысының мүшесі болып сайланды. Редакциялық, зейнетақы және орталық сайлау комиссияларының мүшесі, кітапхана комиссиясының хатшысы болды. Ол бірқатар заңдар мен жарлықтарды қабылдауға бастамашы болды. Грузияны кеңестендіруден кейін ол астыртын антисоветтік әрекеттерді жүргізді. Грузияның социал-демократиялық партиясының саяси тұтқындар мен олардың отбасыларына көмек көрсететін заңсыз әйелдер комитетінің мүшесі; 1922 жылы Комитет большевиктік режимге қарсы күресетін ұйымдардың біртұтас одағына, «Грузияның саяси қызыл крестіне» айналды. 1925 жылдан бастап Оңтүстік Осетияда сабақ берумен айналысты. 1937 жылы оны Оңтүстік Осетия Автономиялық округі НКВД-ның облыстық бөлімі тұтқындап, антисоветтік және экономикаға қарсы үгіт-насихат, шовинистік көңіл-күй және меньшевиктердің көсемі Ноа Рамишвилимен байланысы үшін айыпталып, өлім жазасына кесілді. Дереккөздер Әдебиеттер * კირთაძე ნესტან, “კაენ, სად არის ძმა შბე», 1998 ж * სათვქთვთვთვლოს ეოვნულივვი, ,ი სათვქქქქთვლოსლოსლოსლოსალუსტოისსიოსიოსი Сыртқы сілтемелер * [https://theworldnews.net/ge-news/pirveli-k-art-veli-parlamentari-k-alebi პირველი ქართველი პარლამენტარი ქალი ქალე] * [http://feminism-boell.org/ka/2014/06/13/anna-ola-sologashvili ანნა /ოლა/ სოლოღაშვილი] * [https://civiledu.wordpress.com/2019/07/08/%e1%83%a1%e1%83%9d%e1%83%9a%e1%83%9d%e1%83%a6%e1%83%90%e1%83%a8%e1%83%95%e1%83%98%e1%83%9a%e1%83%98-%e1%83%90%e1%83%9c%e1%83%9c%e1%83%90-%e1%83%9d%e1%83%9a%e1%83%a6%e1%83%90-%e1%83%98%e1%83%9a/ სოლოღაშვილი ანნა (ოლღა) ილიას ასული] * [https://jam-news.net/founding-mothers/ Грузияның конституциясын жасаған бес әйел]
Вероника Отаровна Кобалия

Вера Кобалия (1981 жылы 24 тамызда туған) — Грузияның Министрлер кабинетінде 2010 жылдың 2 шілдесінен 2012 жылдың 25 қазанына дейін елдің Экономика және тұрақты даму министрі қызметін атқарған грузин саясаткері. Өмірбаяны Кобалия 1981 жылы Грузияның Абхазия даулы аймағындағы Сухуми қаласында дүниеге келген. 1996 жылы оның отбасы Грузия-Абхазия қақтығысынан туындаған тұрақсыздыққа байланысты Канадаға қоныс аударды. Ол Кинг Джордж орта мектебінде, одан кейін Британдық Колумбиядағы Бернаби қаласындағы Британдық Колумбия технологиялық институтында оқыды, онда 2004 жылы бизнесті басқару және ақпараттық технологиялар мамандығы бойынша бітірді және ол үкіметтегі институционалдық сыбайлас жемқорлықты жоюға көмектесу үшін «непотизмге жол жоқ» ұранымен өз департаментін қайта құруға уәде берді. Кобалияның тағайындалуы Кобалияның жастығына (тағайындалған кезде ол небәрі 28 жаста болған) және саяси тәжірибесінің жоқтығына байланысты күмән тудырды. Ол алғаш рет президент Саакашвилидің назарына тағайындалуынан төрт ай бұрын Ванкувердегі грузин қауымдастығының делегациясы президентпен 2010 жылы Ванкувердегі қысқы Олимпиада ойындарына келген кезде кездескен кезде түсті. Грузия Ұлттық банкінің бұрынғы басшысы Нодар Джавахишвили Кобалияның «қажетті білімі немесе тәжірибесі жоқ» қызметке тағайындалғанын айтты. Басқа сарапшылар Президент Саакашвилидің өзі билікке келген кезде небәрі 36 жаста болғанын, жас министрлерді тағайындауды әдетке айналдырғанын және жас ұрпақты билікке тарту Кеңестік үстемдік мұрасынан ада Жаңа Грузияны құрудың ойластырылған стратегиясы екенін ашық айтқанын атап өтті. «Дүниежүзілік экономикалық форум» Грузияның Экономика және тұрақты даму министрі Вера Кобалияны 2012 жылғы жас жаһандық көшбасшы деп атады. Вера Кобалия бұл сыйлықты жеңіп алған жалғыз грузиялық саясаткер. Кобалия 2012 жылғы 1 қазандағы парламенттік сайлауда Саакашвилидің Бірыңғай ұлттық қозғалысы «Грузин арманы» коалициясына депутаттық мандаттардың көпшілігін жоғалтқаннан кейін өз орнын жоғалтты. 2012 жылдың 25 қазанында оның орнына «Грузин арманы» мүшесі Георгий Квирикашвили келді. Дереккөздер
Йозеф Костка

Йозеф Костка ( 29 қаңтар 1912 жыл, Ступава, Братислава өлкесі - 30 қыркүйек 1996 жыл, Братислава) — Словак мүсіншісі және мұғалімі, қазіргі словак мүсінінің негізін салушы. Өмірбаяны Йозеф Костка 1912 жылы 29 қаңтар айында Братислава маңындағы Ступавада дүниеге келді. 1932-1937 жылдары Прагадағы жоғары өнер және өнеркәсіп мектебінде оқыды. 1938-1939 жылдар аралығында Париждегі Бейнелеу өнері мектебінде оқыды. 1940 жылдан 1949 жылға дейін Словакия техникалық мектебінде сызу және кескіндеме кафедрасында жұмыс істеді. Бұл институт бейнелеу өнері жоғары мектебінің бастамасы болды, оның бастамашыларының бірі жылы Юзеф Костка болды. Рудольф Прибишпен бірге ол словак мүсіншілерінің буынын қалыптастырды: Йозеф Янкович, Юрай Мелиш, Мариан Губа, Петер Роллер, Йозеф Брезани. Мүсінші Юстин Хрчка өз шеберханасында екі жыл ассистент болып жұмыс істеді. 1969-1970 жылдары Словакия суретшілері қауымдастығының жетекшісі болды. 1972 жылы ол бейнелеу өнері жоғары мектебінен кетуге мәжбүр болды және штаттан тыс суретші болып жұмыс істеді. Шығармашылығы Костка - соғыстан кейінгі словак мәдениетінің негізін салушылардың бірі. Оның алғашқы мүсіндері: «Перделі қыз» (1939), «Поэзия» (1939–42), «Түн» (1940), «Ұйқы» (1941–42), «Қырық төртінші жыл» (1944) бүгінде Словакияның қазіргі заманғы мүсінінің алтын қорына тиесілі. Костка фашизмге қарсы күресте словак көтерілісшілері мен партизандарының 1944-1945 жылдардағы күз-қыс айларындағы қаһармандық ерлігі тақырыбына алғашқылардың бірі болып үн қосты. Осы тақырыпқа сызбалар, камералық мүсіндік композициялар және монументалды жұмыстар сериясын арнады. 1945 жылы мамырда Йозеф Костка Братиславадағы Гвездослав алаңында ашылған Жеңіс монументін (1946-1949) жобалау конкурсында жеңіске жетті. 1946 жылы ол 1950 жылы қарашада ашылған Партизанск қаласындағы Словакияның ұлттық көтерілісіне арналған ескерткіштің жобасын жасады. 1950 жылы Братислава дөңесін мүсіндік безендіруге арналған республикалық байқауда Кеңес Армиясы ескерткішіне арналған «Алғыс» композициясының жобасы үшін бірінші сыйлықты алды (1953 - 1963). Ол азат етушілерге қарай келе жатқан төрт қызды бейнелейтін симметриялы екі қола бейнелі композиция жасады. Көтеріліс тақырыбына «Көктем-45» немесе «Партизандардың оралуы» (1950-1955), «Партизандар маршы» (1948) ескерткіштерін жасады. Прагада халық шаруашылығы жетістіктері көрмесіне арнап Освенцимдегі фашизм құрбандарына арналған «Қайғы» (1960) мүсіндік композициясын ұсынды. 1957 жылы - Сан-Паулудағы халықаралық көрмеде, 1958 жылы Брюссельде өткен Дүниежүзілік көрмеде «Өзен жағасында» бедері үшін күміс медальмен марапатталды, сол жылы Венеция көрмесіне қатысты. Братиславадағы "Славинде" оның" «Алғыс» мүсіні тұр (1963). 1964 жылы ол Модрада Людовит Штурға ескерткіш – "Словак көктемі" мүсінін жасады. 1960 жылдар Костка шығармашылығындағы ең жемісті жылдардың бірі. 1967 жылы ол ұлттық суретші атағын алды. Костканың осы кезеңдегі жұмыстары 1968-1969 жылдары Братислава өнер үйі мен Прага Манесінде ұжымдық көрмелерге қойылды. Дереккөздер
Кілегейлілер бөлімі (Слизевики)

Кілегейлілер бөлімі (Слизевики) – Myxophyta. Бөлімнің құрамында 500-дей түр бар. Талломы клеткаларға дифференциацияланбаған және тұрақты формасы болмайтын көп ядролы, цитоплазмалық масса - плазмодий түрінде болады. Оның мөлшері (размері) үлкен - диаметрі бірнеше ондаған сантиметрге жетеді. Кілегейлілер гетеротрофты өсімдіктер, негізінен сапрофиттер, сиректеу паразиттеріде кездеседі. Сапрофиттерінің плазмодийі көп жағдайда сары, қызғыштау және басқада түстерге боялған немесе түссіз болып келеді. Олар субстратпен қорек және су бар жерлерге қарай жылжып отырады, бірақ ашық, күн түсетін жерлерден қашып жүреді. Кілегейлілер секундына 0,4 мм. жылдамдылықпен қозғалады. Қор заттары жиналған сайын (шыны майы, гликоген, ақуыз) плазмодийі ашық құрғақ жерге жылжып шығады да, көптеген споренгийлер береді. Оның әрқайсысының қалың қабықшасы болады. Көптеген түрлерінің спорангилері жастықша тәрізді эталий деп аталынатын жиынтық түзеді. Оның барлығына ортақ қатты қабықшасы болады. Эталилері мен спорангилерінің ішіндегі заттары мейоз жолымен бөлініп бір клеткалы спораларға айналады. Көптеген түрлерінің цитоплазмалық массасынан капиллиций деп аталынатын жіпшелер түзіледі. Бұл жіпшелер бойына суды көп жинайды (гигроскопичный) және эталидің немесе спорангилердің қабықшалары жарылған соң споралардың шашылуын қамтамасыз етеді. Споралары қолайлы жағдай туғанда өседі. Көп жағдайда әр спорадан бірден төртке дейін зооспора түзіледі және олар бөлінуге қабілетті болып келеді. Зооспоралар талшықтарын тастап миксамебаларға айналады. Миксамебаларда көбеюге қабілетті болып келеді. Жыныстық процесі миксамебалардың, кейде зооспоралардың қосылуы арқылы жүзеге асады. Нәтижесінде олардан диплоидті миксамебалар пайда болады. Осы миксамебалардан диплоидты плазмодийлер түзіледі. Өмірлік циклында диплоидты фазасы басым болып келеді. Паразит миксомицеттердің спарангилері болмайды. Споралары миксомицеттердің осы тобының иесі болып табылатын өсімдіктердің клеткаларында жиналады. Классификациясы Кілегейлілер бөлімі мынадай кластардан тұрады: * Протостелділер класы (Protostelіomycetes), * Миксогастралар немесе нағыз кілегейлілер класы (Myxogasteromycetes), * Плазмодиофоралар класы (Plasmodіophoromycetes), * Акразиалар немесе клеткалы кілегейлілер класы (Acrasіomycetes). Осылардың ішіндегі ең кең тарағаны плазмодиофоралар класы . Дереккөздер
Капустаның ольпидиумы

Капустаның ольпидиумы (Oplpіdіum brassіcae) - капустада өмір сүретін паразит. Ольпидиуммен зақымданған капустаның көшетінің тамыры мен гипокотилінің (подсемядольное колено) бір бөлігінің сырты қарайып сола (шалбарлана) бастайды. Соған байланысты мұны қаратүбір ауруы деп атайды. Қабықтың клеткасында ольпидиумның талломы көп ядролы цитоплазманың бір бөлігі ретінде көрінеді. Олардан формасы шарға ұқсас, түтік тәрізді мойны бар зооспорангилер жетіледі. Осы зооспорангилердің мойындары арқылы сыртқа зооспоралары шығады. Зооспоралар зақымданбаған өсімдіктерге жақындап олардын эпидермисіне жабысады содан соң, өзінің ішіндегі заттарын осы өсімдіктің клеткарына құяды. Сол жерде ольпидиумның ядросы бөліну арқылы көбейіп, алдымен жаңа плазмодилер, содан соң зооспорангилер түзеді. Қолайлы жағдайда альпидиумның өмірлік циклы 2-3 күнге созылады. Жыныстық процесі изогамиялы. Гаметалары қосылып, жылжып отыруға қабілетті, екі талшықты зигота түзеді. Зиготада зооспоралар секілді ауруға шалдықпаған өсімдікті зақымдай алады, бірақ ол қалың қабықшаға оранып циста түзеді де, қыстап шығады. Өсе келе зигота мейоз жолымен бөлініп плазмодий түзеді. Осы плазмодий келешегінде көптеген зооспорангилерге айналады .
Қастауыш

Қастауыш (Clavіceps purpurea) - қарабидайдың және көптеген астық тұқымдастардың паразиті. Осы өсімдіктердің масақтарында дәннің орнына бірнеше мицелийлердің тығыз өрімделуінен құралған, (плехтенхимадан тұратын) қарауытқан қызғылт түсті қастауыштың склероцийлері (мүйізшесі) пайда болады. Оның шет жағындағы гифаларының қабықшалары қалың түсі қара - қошқыл болып келеді. Орталық бөлігіндегі гифаларының қабықшалары керісінше жұқа және олардың ішінде артық қор заттары (май тамшылары және гликоген) жиналады. Склероцийлері топырақта қыстап шығады да, астық тұқымдастары (қарабидай) гүлдей бастаған кезде өседі. Олардың үстінде жіңішке ұзын сағақтың басында шорланып шоқпарланған стромалар пайда болады. Строманың бетінде, үстінде арнайы тесіктері бар бүртіктер (перитецийлер) қалыптасады. Перитецийлердің ішінде ұзынша лента тәрізді қалталар пайда болады, ал әрбір қалтада сегізден жіңішке аскаспоралар жетіледі. Пісіп жетілген аскаспоралар сыртқа шашылып қарабидайдың гүлдеп тұрған масағына түседі де өседі. Олардан гүл түйінінде мицелий пайда болады. Осы мицелийлерден конидийлер бөлініп шығады, ал оларды насекомдар (құрт-құмырсқалар) бір масақтан екінші масаққа тасиды. Саңырауқұлақтың мицелийі масақтың үстіне тәтті шырындар бөліп шығарады, сол себептенде оған насекомдар үйір келеді. Конидий өсе келе гүл түйініне өтіп мицелий түзеді. Мицелийлер күзге қарай қатайып жаңа склероцийға айналады. Склероцийдің үстінде өз тіршілігін тоқтатқан гүл түйінімен аналықтың мойны қалып қояды. Ал склероцийдің бойына артық қор заттарымен улы зат - эрготин жиналады . Дереккөздер
Крахмал дәндері

Крахмал дәндері - өсімдіктің ең кең таралған және аса қажетті қорлық заттарының бірі. Крахмал дәндері барлық мүшелердің жасушаларында кездеседі, әсіресе олар өсімдіктің дәндерінде және түрі өзгерген жерасты сабақтарында (түйнектерінде, баданаларында, тамырсабақтарында) көптеп жиналады. Крахмал дәндері тек пластидтерде ғана түзіледі. Жоғарыда айтылғандай хлорпластарда алғашқы крахмалдың дәндері пайда болады. Бірақта олар, бұл жерде көптеп жиналмайды. Ферменттердің көмегімен алғашқы крахмалдар қантқа айналады және глюкоза түрінде жапырақтан өсімдіктің басқа мүшелеріне тасымалданады (яғни беріледі). Қанттың екінші рет крахмалға айналуы лейкопластарда жүреді (амилопластарда). Екінші рет крахмал дәндерінің түзілуі амилопластың стромасының белгілі бір жерінен басталады. Ондай жерлерді крахмалдың түзілу орталығы деп атайды. Крахмал дәндерінің өсуі жаңа қабаттардың пайда болуы арқылы жүреді. Іргелес қабаттарда жарықтың сәулесінің сынуының көрсеткіштері әр түрлі болуы мүмкін, сондықтанда олар микроскоппен көрінеді. Қат-қабаттылық центрлес шеңберлі және эксцентрлі болып келеді. Крахмал дәндерінің өсуіне байланысты амилопластың стромасының көлемі кішірейеді және белгілі бір кезеңде оның қабатының жұқаратындығы сонша, оптикалық микроскоппен мүлдем көрінбей қалады. Бірақ та екінші реттік крахмал дәндерінің сыртында барлық уақытта екі мембраналы қабықшаның және строманың жұқа қабатының болатындығын естен шығармау керек. Егер амиллопласта, айналасына крахмалдың қабаттары жиналатын бір орталық болса, онда қарапайым дәндер түзіледі. Ал егер екі немесе оданда көп орталық болса, онда күрделі дәндер түзіледі. Жартылай күрделі дәндер мынадай жағдайда пайда болады. Егер крахмал алдымен бірнеше нүктелердің айналасында жиналса, содаң соң қарапайым дәндердің шеттері түйіскеннен кейін барып, олардың айналасында барлығына бірдей ортақ қабаттар пайда болса. Крахмал дәндерінің көлемі үлкен мөлшерде ауытқып отырады. Мысалы, картопта олардың диаметрі 100 мкм. жетеді, бидайда және қарабидайда крахмал дәндерінің диаметрі 2-9 мкм. ден аспайтын, ұсақ түйіршіктерден 30-40 мкм.- ге дейін жететін үлкен дәндерге дейін болады, ал жүгерінің крахмал дәндерінің диаметрі 5-тен 30 мкм. дейін барады. Крахмал дәндерінің формасы, мөлшері, құрылысы өсімдіктердің әрбір түрлеріне, кейде тіптен әрбір сортқа ерекше тән болып келеді. Бұл жағдайды ұнның құрамына анализ жасағанда үнемі ескеріп отырады . Дереккөздер
Албаниядағы сайлаулар

Албаниядағы сайлаулар — Албанияда кезекті сайлауды өткізу Конституциямен және парламент қабылдаған заңнамамен бекітілген. Парламентте (Кувенди) төрт жылдық мерзімге сайланатын 140 депутат бар. Сайлау жүйесі ашық тізімдегі пропорционалды өкілдік болып табылады. Елдің 12 әкімшілік аймағына сәйкес келетін 12 көп мандатты сайлау облысы бар. Кез келген сайлау округі шегінде партиялар 3 пайыздық, ал сайлау алдындағы коалициялар 5 пайыздық дауыс шегінен өтуі керек. Бұл сайлау жүйесі 2008 жылдың қарашасында аралас мандатты жүйені ауыстырды. Ескі жүйе бойынша 100 депутат тікелей сайлаушылардың шамамен тең саны бар бір мандатты сайлау округтерінде сайланды. Олардың 40-ы рейтингі бойынша партиялардың немесе партиялық коалициялардың көп атаулы тізімдерінен сайланды. Партия немесе партиялық коалиция депутаттарының жалпы саны сайлаудың бірінші турында осы партияның немесе коалицияның ұлттық ауқымда жеңіп алған жарамды дауыстарына барынша жақын дәрежеде пропорционалды болуы тиіс. Сайлаудың бірінші турында ұлттық шкала бойынша жарамды дауыстардың 2,5%-дан азын алған партиялар мен 4%-дан аз дауыс алған коалициялар тиісті көп атаулы тізімнен пайда көрмеді. Бұл өзгерісті кішігірім партиялар сынға алды, бірақ екі негізгі партия қолдады. Бұл Албанияның еуропалық интеграциясына жасалған маңызды қадам деп саналды. Басқа өзгерістер бас прокурордың өкілеттігін бес жылға дейін шектеуді, сенімсіздік білдірген жағдайда мерзімінен бұрын сайлауды мәжбүрлеуді және президентті сайлау үшін қажетті көпшілікті депутаттардың бестен үштен жартысына дейін қысқартуды қамтыды. Президентті парламент сайлайды. Албанияда екі немесе үш күшті партия және сайлауда табысты болған бірнеше басқа партиялар бар көппартиялық жүйе бар. Тағыда қараңыз * Сайлау жүйесі Дереккөздер
Албания сыртқы саясаты

Албания сыртқы саясаты — Албания басқа үкіметтермен және халықтармен қарым-қатынасы болып табылады. Сыртқы байланыстар Тиранадағы Сыртқы істер министрлігі арқылы жүзеге асырылады. Қазіргі министр — Игли Хасани. Біріккен Ұлттар Ұйымындағы қазіргі елшісі — Ферит Ходжа. Албания 1912 жылы 28 қарашада тәуелсіздігін жариялаған Оңтүстік Еуропа мен Жерорта теңізіндегі егемен ел. Оның сыртқы саясаты барлық елдермен достық қарым-қатынаста болуға тырысып, комплементерлік саясатты ұстанды. 1990 жылы коммунизм ыдырағаннан бері Албания еуропалық және халықаралық істердегі жауапкершілігі мен позициясын кеңейтіп, дүние жүзіндегі басқа халықтармен достық қарым-қатынасты қолдап, орнатты. Албанияның сыртқы саясатын анықтайтын негізгі факторларға геосаяси орналасу, халық саны, экономикалық дағдарыс және бүкіл әлемдегі албан диаспорасымен байланыстар жатады. Ол сондай-ақ ЕО-мен (ең алдымен Хорватия, Франция, Германия, Италия), Балқан елдерімен (ең алдымен Косово, Грекия және Солтүстік Македония), араб әлемімен, Канадамен, Қытаймен, Түркиямен, Израильмен, Үндістанмен, Жапониямен, Оңтүстік Кореямен, Швейцариямен, Ұлыбритания және АҚШ пен берік дипломатиялық қарым-қатынаста. Албанияның сыртқы саясатының негізгі мақсаттары: Албанияның Еуропалық Одаққа қосылуы, Косовоның халықаралық тану, Чам албандарының шығарылуын мойындау, Черногориядағы, Солтүстік Македониядағы, Грекиядағы, Сербиядағы, Италиядағы албандарға көмектесу және құқықтарын қорғау. Албания 15 елден тұратын Біріккен Ұлттар Ұйымының Қауіпсіздік Кеңесіне екі жылдық мерзімге, 2022—2023 жылдарға мүше болуға дауыс берді. Шолу Албания үкіметі көршілес Косоводағы оқиғаларға, әсіресе Дейтон келісімінен кейінгі кезеңге алаңдады. 1999 жылы Косово соғысы кезінде, сондай-ақ косоволық албандарды сербтердің этникалық тазартуымен қатар елге босқындардың келуімен Албанияның АҚШ-тың одақтасы ретіндегі мәртебесі расталды. Албания АҚШ жалпы қолдаушы ретінде пайда болды. Америка Құрама Штаттарын қолдау ислам әлемінің басқа елдерімен салыстырғанда мұсылман көпшілігі (халқының 56%) Албанияда 95% деңгейінде жоғары болып қалды. Тағы қараңыз * Албания азаматтарына қойылатын визалық талаптар Дереккөздер
Флот адмиралы (КСРО)

Флот адмиралы — КСРО Әскери-теңіз флоты жоғары офицерлерінің жеке әскери-кемелік атағы. «Армия генералы» жалпыәскери атағы мен «Әскер түрлерінің маршалы» атақтары тобына сәйкес келеді. 1940-1955 жж. — жоғарғы, ал 1962-1991 ж. — «Кеңес Одағы флоты адмиралынан» кейінгі екінші ең жоғарғы әскери атақ. Тарихы «Флот адмиралы» әскери атағының тарихы тұтастай алғанда Ұлы Отан соғысының соңында Әскери-теңіз күштері басшылығының Әскери-теңіз күштерінде «Кеңес Одағы маршалы» дәрежесіне ұқсас ең жоғары адмиралдық атаққа ие болу тілегіне байланысты иір-иір болып келеді. 1940—1945 «Флот адмиралы» атағы КСРО Жоғарғы Кеңесі төралқасының 1940 жылғы 7 мамырдағы «Әскери-теңіз күштерінің аға қолбасшы құрамының әскери атақтарын белгілеу туралы» Жарлығымен ең жоғарғы адмирал атағы ретінде енгізіліп, ЖШҚФ жалпыәскери «Армия генералы» атағына сәйкес келді, бірақ 1944 жылдың мамырына дейін ешкімге берілмеді. 1944 жылы 31 мамырда бұл атақ алғаш рет ӘТК халық комиссары Николай Герасимович Кузнецов пен ӘТК бас әскери-теңіз штабының басшысы Иван Степанович Исаковқа берілді. Осылайша, 1940-1945 жылдардағы әскер мен флоттағы аға қолбасшы құрамы шендерінің арақатынасы келесідей болды: 1945—1955 КСРО Жоғарғы Кеңесі төралқасының 1945 жылғы 25 мамырдағы Жарлығымен «Флот адмиралы» атағы іс жүзінде «Кеңес Одағы маршалы» атағымен теңестірілді. Тиісінше, адмирал шендерінің деңгейінде алшақтық пайда болды. Құрлық шендерінің айырым белгілерімен арасындағы сәйкестік енді келесідей болды: 1955—1962 КСРО Жоғарғы Кеңесі төралқасының 1962 жылғы 28 сәуірдегі № 51-VI «Флот адмиралы әскери атағын белгілеу туралы» Жарлығымен жалпыәскери «Армия генералы» мен «Әскер түрлерінің маршалы» атақтарына сәйкес қалпына келтірілді. Енді қатарлар арасындағы алшақтық жойылды: КСРО ыдырағаннан кейін бұл атақ Қазақстанда ең жоғары теңіз дәрежесі ретінде сақталды. Атақ жайлы ереже «Флот адмиралы» жеке әскери атағы КСРО Жоғарғы Кеңесі төралқасының Жарлығымен берілді. Айырым белгілері 1940 жылы атақ құрылғаннан 1943 жылға дейін флот адмиралдарының тек жеңдік айырым белгілері болды. КСРО Жоғарғы Кеңесі төралқасының 1943 жылғы 15 ақпандағы «КСРО Әскери-теңіз күштерінің жеке құрамы үшін жаңа айырым белгілерін енгізу туралы» Жарлығымен төрт жұлдызды иық белгілері мен жаңа жең белгілері енгізілді. КСРО Жоғарғы Кеңесі төралқасының 1945 жылғы 25 мамырдағы «Флот адмиралдарының айырым белгілерін — иық белгілерін өзгерту туралы» Жарлығымен «Кеңес Одағы маршалы» шеніне сәйкес келетін, Кеңес Одағының Елтаңбасы және диаметрі 50 мм жұлдызы бар иық белгілердің сипаттамасы бекітілді. КСРО Жоғарғы Кеңесі төралқасының 1962 жылғы 28 сәуірдегі № 51-VI «Флот адмиралы әскери атағын белгілеу туралы» Жарлығымен атақ иық белгілерінде әскер түрлерінің маршалы сияқты диаметрі 40 мм болатын бір үлкен жұлдызы және жаңа жең белгісімен қалпына келтірілді. Сондай-ақ, КСРО Жоғарғы Кеңесі төралқасының 1962 жылғы 5 маусымдағы № 169-VI «Флот адмиралының айырым белгілері туралы» Жарлығымен әскер түрлерінің маршалы сияқты, бірақ көгілдір таспасы бар «кіші» үлгідегі Маршал жұлдызын тағу енгізілді. Атақты иеленгендердің тізімі Бұл атақ болған уақыт ішінде он екі теңіз флоты басшысына берілді: Дереккөздер
Рим папаларының тізімі

жерленген папаларға арналған ескерткіш тақта (олардың латын тілінде аттары және жерленген жылы)]] Рим папасы ( — «римдік понтифик»; немесе — «жоғарғы егемен понтифик») — халықаралық құқықта бұл ерекше егеменді тұлға , өйткені ол бір мезгілде биліктің үш ажырамас функциясына ие: * Қасиетті Тақтың басшысы. * Әулие Петр (алғашқы Рим епископы) мұрагері ретінде, Католик шіркеуінің көрінетін басшысы және оның жоғарғы иерархы. * Ватикан мемлекетінің басшысы. Антипапа — Католик шіркеуінде бұл заңсыз Рим папасы атағын алған адамның әдеттегі атауы. Әдетте, бір мезгілде папалық санға үміткерлердің қайсысы заңды папа, ал кім антипапа болды деген сұрақ олардың біреуінің жақтастарының тарихи «жеңісінен» кейін шешілді. Папалар сериялық нөмірді қабылдаған кезде, әдетте, антипапа танылған Папаның нөмірі ескерілмейді. Шіркеу антипапаларды мойындамаса да, жыл сайын шығатын «Annuario Pontificio» ресми анықтамалығында олардың есімдері жақшаға алынған понтификтердің тізілімінде көрсетілген. Тізім Антипапалар бөлек түспен белгіленген. I ғасыр II ғасыр III ғасыр IV ғасыр V ғасыр VI ғасыр VII ғасыр VIII ғасыр IX ғасыр X ғасыр XI ғасыр XII ғасыр XIII ғасыр XIV ғасыр XV ғасыр XVI ғасыр XVII ғасыр XVIII ғасыр XIX ғасыр XX ғасыр XXI ғасыр }Франциск (17 желтоқсан 1936 – 21 сәуір 2025) Ең ұзақ 10 понтификат Ең қысқа 11 понтификат Кестеге 752 жылы сайланған II Стефан кірмейді. Ол сайланғаннан кейін 2-ші күні қайтыс болды. Стефан канондық ережелерді сақтай отырып сайланғанымен, ол понтификтің міндетін атқаруға кіріспеген. 1961 жылдан бастап ол заңды Рим папасы болып саналмайды. Дереккөздер
Гәнжә қалалық стадионы

{{Стадион Тарихы 1960 жылдары салынған Гәнжә қалалық стадионы орталық қалалық стадион болып табылады және 26 120 көрерменге арналған. Стадион Әзербайжандағы атақты клубтардың бірі «Қапаз » ФК 1995, 1998, 1999 жылдары үш рет республика чемпионы атанған және 1994, 1997, 1998, 2000 жылдары төрт рет Әзірбайжан кубогын жеңіп алған клуб үшін үй аренасы болып табылады. Қайта құру Жарамсыз болып қалған стадионды бірнеше рет қайта қалпына келтіріп, жөндеуге әрекет жасалды, бірақ басталған жұмыс әр жолы аяқталмай қалды. 2011 жылдың қарашасында ӘФФҚ президенті Ровнаг Абдуллаев Гәнжә стадионын қайта құру жоспары дайындалып жатқанын, ол аяқталғаннан кейін 2012 жылы қажетті жұмыстар басталатынын мәлімдеді. 2013 жылы ӘФФҚ президенті Ровнаг Абдуллаевтың тапсырмасымен тағы бір әрекет жасалды. ӘФФҚ бас хатшысы Елхан Мамедовтың айтуынша, жөндеу жұмыстары 2013 жылдың тамыз айында басталуы керек еді, бірақ нақты қадамдар жасалмады. Ақырында, 2023 жылы стадион қайта жөндеуге жабылды. Қазіргі уақытта стадион толығымен бұзылып, құрылыс жұмыстары жоспарланды. Мекенжайы Стадион Гәнжә қаласы, Ататүрік даңғылы, AZ2012 мекенжайында орналасқан. Дереккөздер
Дениз Текин

Дениз Текин (7 маусым 1997 жыл, Измир, Түркия) — түрік музыканты және ән авторы. «Beni Vur», «Bende Bir Problem Var» и «Hep Oturup Bekledim» сияқты әндерімен танымал. Өмірбаяны Дениз Текин Түркияның Эгей аймағындағы Измир қаласында 1997 жылы 7-маусымда мемлекеттік қызметкердің отбасында дүниеге келген және алғашқы жылдарын Конакта өткізген. Ата-анасы мемлекеттік секторда тіс дәрігері болғандықтан, оның балалық шағы әртүрлі провинцияларда өтті. Алдымен ол отбасымен Мардинге барып, бастауыш мектепті сонда бітірді. Кейін орта және жоғары білімді Газиантепте алды. Музыкаға деген қызығушылығы әкесінің қолдауымен пианино мен флейтада ойнаудан басталды. Мектепте оқып жүргенде ол бірден музыкалық топтарға қосылды. Dafed лақап атымен ол өзінің жазбаларын әртүрлі музыкалық орындарда бөлісті (SoundCloud) және белгілі бір әндерге каверн жасау арқылы көпшіліктің назарын аударды. Жеткілікті аудитория жинаған ол Стамбул, Анкара, Измир, Анталия сияқты ірі қалаларда концерт берді. Газиантептен кейін Богазичи университетінде батыс тілдері мен әдебиетін оқи бастады. 2017 жылы 19 жасында ол тоғыз әннен тұратын «Козахатч» атты алғашқы студиялық альбомын шығарды. Кейін Стамбулда «Bende Bir Problem Var» әніне бейнебаян түсірді. 2017 жылдан кейін ол Джан Озанмен бірге бірнеше ән шырқады. 2019 жылы ол Шанышер және басқа 19 рэпер шығарған «Сусамам» наразылық рэп әніне қатысып, Түркиядағы әйелдер құқығы туралы ән айтты. 2022 жылы ол Дилан Балкай және Гива Флавамен бірігіп, Мана атты үш әннен тұратын EP шығарды. 2023 жылдан бастап бас гитарада ойнайды. Дениз Текин 2024 жылы 13 ақпанда Instagram парақшасында музыкадан кететінін жариялады. Дискография *Козакулучка (2017) *«Hep Oturup Bekledim» (2017) *«"özülmez» (2018) *«Yıldızlar» (2019) *«Hep Sonradan» (2020) *«Ne Yapsam Yanarım» (2020) *«Aman Ayrılık» (2020) *«Güneşe Doru» "(2020) Дереккөздер
Баку су спорты сарайы

Су спорты сарайы — Әзербайжандағы Баку бульварының жаңа бөлігінде орналасқан және жалпы ауданы 72 000 шаршы метрді құрайды. Құрылыс тарихы 2012 жылғы 30 тамызда Баку қаласында су спорты сарайын салу туралы қаулы қабылданды. Сарайдың дизайны бойынша жұмысты Рафаэль Әскеров аяқтады. 2015 жылдың 20 сәуірінде Су спорты сарайының ашылуы өтті. Ашылу рәсіміне Әзірбайжан Республикасының Президенті Ильхам Әлиев пен оның жұбайы, «Баку-2015» бірінші Еуропалық ойындарын ұйымдастыру комитетінің төрағасы Мехрибан Әлиева қатысты. Сипаттамалары Су спорт сарайында үш жүзу бассейні бар. Негізгі бассейннің ұзындығы – 50 м, ені – 25 м, тереңдігі – 2,5 м. Бұл бассейн жергілікті және халықаралық деңгейдегі әртүрлі су спорт түрлерінен жарыстарға арналған. Негізгі залда орналасқан биіктіктен секіруге арналған бассейннің ұзындығы – 25 м, ені – 20 м. 1, 3, 5, 7½ және 10 метр биіктіктен секіруге арналған бес сатылы платформа бар. Сарайда фитнес-залдар, мейрамхана, конференц-залдар, кеңселер, киім ауыстыратын бөлмелер, қызметтік және қосалқы үй-жайлар жұмыс істейді. Сарай аумағында көмекші ғимараттар мен қондырғылар, 500 автокөлікке арналған жерүсті тұрағы салынуда. Залдың сыйымдылығы – 6 мың көрермен. Сарай Халықаралық жүзу федерациясының талаптарына толық жауап береді. Жарыстар 2015 жылдың маусым айында сарайда бірінші Еуропа ойындары аясында жүзу, синхронды жүзу және суға секіру бойынша жарыстар өтті. Дереккөздер
YUNA

YUNA (; толық атауы Yearly Ukrainian National Awards) — украиналық жыл сайынғы ұлттық кәсіби музыкалық марапат. 2011 жылғы 27 қазанда Павел Шилько мен Мохаммад Захурмен негізделді. Павел Шилько, сондай-ақ, марапаттың бас продюсері болып табылады. Марапаттың үміткерлері мен жеңімпаздарын кәсіби әділқазы алқасымен анықталады, ал Deloitte бухгалтерлік фирмасы дауыс сандарының ақырғы санағын реттейді. Тарихы Алғашқы марапаттау рәсімі 2012 жылғы 8 ақпанда Киевтегі Украина сарайында өтті және ол елдің 1991 жылы алған тәуелсіздігінен бері өткен 20 жылдың ішіндегі ең үздік музыканттарға арналды. Кейіннен бұл рәсім «YUNA: 20 жылдың ең үздігі» деп аталды. Бұл рәсім жүргізушісіз өтті, марапаттарды әр түрлі танымал тұлғалар табыстады. Марапаттың бірінші табыстау рәсімінен бастап марапаттау рәсімдері жыл сайын өткізіледі, ал оның жүргізушілері Potap, Анатолий Анатолич сияқты әр түрлі танымал тұлғалар болады. 2020 жылы «YUNA Junior 2020» атты марапаттың жастарға арналған нұсқасы өтті. 2022 жылы Ресейдің Украинаға басып кіруі кесірінен марапаттау рәсімі онлайн түрде өтті. Марапаттау рәсімінің жүргізушісі, тележүргізуші Владимир Остапчук және продюсер Павел Шилько осы жылы марапат жеңімпаздары өз марапаттарын алмайтынын мәлімдеді. Оның орнына марапаттар аукционда сатылып, түскен қаражат Украина әскерилеріне аударылады. 2023 жылы марапаттау рәсімінде тек бір ғана номинация болды: Іркілмес Украина Әні. Номинация Марапат тарихында номинациялар саны бірнеше мәрте өзгеріп отырды. Алғашқы марапаттау рәсімінен бері тек 3 номинация ғана өзгеріссіз қалды: Үздік альбом, Үздік ән және Үздік бейнеклип. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *
Йохан Кукк

Йохан Кукк ( 13 сәуір, 1885 жыл, Кяру, Везенберг уезі, Эстлянд губерниясы, Ресей империясы - 4 желтоқсан 1942 жыл, Архангельск облысы) — Эстония мемлекет қайраткері, кәсіпкер. Балалық, жастық шағы Кукк 1885 жылы 13-сәуірде қазіргі Вайке-Мааржа приходының Кяру қаласында дүниеге келген. Тарту жоғары ғылыми училищесін бітіріп, кейін 1904–1910 жылдары Рига политехникалық училищесінің коммерциялық факультетінде оқып, Германияда қосымша білім алып, бірінші дәрежелі дипломмен бітірді. Саяси мансабы 1910-1912 жылдары Тарту қаласындағы алғашқы несие-жинақ серіктестігінде жұмыс істеді. 1911–1919/1920 жылдары Ühistegevusleht кооперативтік басылымында журналистік қызметпен айналысты. 1914 жылдан - кооператив бюросының меңгерушісі, 1915-1919 жылдары - кооперацияға жәрдемдесу қоғамының төрағасы. 1917-1919 жылдары - Эстония Уақытша Земство Кеңесінің мүшесі. 1917-1918 жылдары - Эстония губерниялық үкіметінің қаржы бөлімінің меңгерушісі. 1918-1919 жылдары - Эстония Уақытша үкіметінің қаржы және мемлекеттік мүлік министрі. 1919 жылы - Құрылтай жиналысының мүшесі. 1919-1930 жылдары Эстония кооперативтік одағының басқарма төрағасы болды. 1919-1920 жылдары - Эстонияның қаржы министрі. 1920 жылдан - Rahvapank (Халық банкі) басқармасының төрағасы. 1920-1921 жылдары - Эстонияның Сауда және өнеркәсіп министрі. 1920-1926 жылдары - Рийгикогу (парламент) депутаты, 1921-1922 жылдары - оның төрағасы. 1922 жылғы 21 қарашадан 1923 жылғы 2 тамызға дейін - мемлекет старейшинасы (ел басшысы). 1923-1924, 1926-1930 жылдары - Эстония Орталық тұтынушылар одақтары қоғамының директоры. 1924-1925 жылдары - Эстония банкі директоры. 1925-1940 жылдары - National Peat Industry басқармасының төрағасы (1936 жылдан - Estonian Peat Industry). 1931-1940 жылдары - Балтық мақта комбинатының басқарма төрағасы. 1933-1940 жылдары - Kreenbalt Ltd компаниясының директоры. 1933-1934 жылдары Тарту университетінде қаржы және өнеркәсіп саясаты бойынша дәріс оқыды. 1936-1940 жылдары - Бүкіл эстондық тоқыма кәсіпорындары одағының төрағасы. 1937-1940 жылдары - Сауда-өнеркәсіп палатасының басқарма мүшесі. Ол 1934 жылғы мемлекеттік төңкерістен кейін құрылған Константин Пяцтың авторитарлық режимін сынады. Тұтқындау және өлімі 1940 жылы Эстония мен басқа да Балтық елдерін Кеңес Одағы жаулап алғаннан кейін Кукк НКВД тарапынан тұтқындалып, Ресейге жер аударылды. 1942 жылы Архангельск облысының Каргополь қаласында абақтыда қайтыс болды. Марапаттары 1920 - Бостандық крест III/I Дереккөздер