kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Ереуіл Оразымбетұлы Нұрсейітов

Ереуіл Оразымбетұлы Нұрсейітов (2.01.1956 жыл, Солтүстік Қазақстан облысы, Преснов ауданы, Орталық ауылы) - мемлекеттік қайраткер. Қазақ. Алматы халық шаруашылығы институтын бітірген (1982), экономист; ІІМ Ленинград мектебінің тексерушілер курсын бітірген (1985); КСРО ІІМ Горький мектебінің соттық-бухгалтерлік сараптама курсын бітірген (1986). Қазақстанның арнайы басылымдарына басылған бухгалтерлік-аудиторлық жұмыс және салық салу мәселелері бойынша 200-ден астам жарияланымның, сондай-ақ салық, бухгалтерлік есепке алу және аудит жөніндегі 30-дан астам брошюрлар мен жинақтардың авторы. 1978 жылдан - Мемкино жүйесінде материалдық-техникалық жабдықтау инженері, есептеу стансасының өндірістік бөлімінің инженері. 1981 жылдан - ҚазКСР Мемжабдықтау комитетінің Материалдық ресурстар және баланстар басқармасының айрықша маңызды нысандар құрылысының жабдықталуын бақылау бөлімінің инженері. 1982 жылдан - ҚазКСР ІІМ бақылау-тексеру қызметінде еңбек еткен. 1987 жылдан - автокөлік және құрылыс кәсіпорындарын тексеру бөлімінің бастығы, ҚазКСР Көлік министрлігінің №3 таксопаркінде бас тексеруші, бас бухгалтердің орынбасары. 1992 жылдан - Акционерлік сақтандыру қоғамының және инвестициялық қордың бас бухгалтері; шағын жеке кәсіпорынның директоры. 1994 жылдан - «ЮСКО Қазақстан Интернешнл» компаниясының және «КОРУС» компаниясы өкілдігінің бас бухгалтері. 1995 жылдан - «Финаудит» фирмасының аудиторы және директоры. 1998 жылдан - «Қазақконсалтинг» компаниясының вице-президенті, президенті. 1999 жылдан - «Финаудит» фирмасының басшысы; «Финаудит» және «Финаудит Астана» фирмаларының президенті, Орталық бухгалтерлер үйінің редакциялық кеңесінің төрағасы. 2008 жылдан бері - Бәсекелестікті қорғау агенттігінің (Монополияға қарсы агенттік) төрағасы. ҚР Аудиторлар палатасы кеңесінің мүшесі, ҚР Аудиторлар палатасының вице-президенті (2000-2003). «Салық мәдениетін қалыптастыру» қорының сарапшысы (2000 жылдан). Алматы қаласындағы Аумақтық аудиторлар палатасының төрағасы (2000 жылдан). Қазақстан Бухгалтерлер мен аудиторлар одағының төрағасы. Әскери атағы Әскери атағы - аға лейтенант. Үй жағдайы Әкесі - Нұрсейітов Оразымбет Нұрсейітұлы, марқұм, ҚазКСР Жоғары және орта арнаулы білім беру министрлігі мен Ағарту министрлігі орталық аппараттарында қызмет атқарған. Анасы - Воронина Светлана Николаевна, зейнеткер, педагогика саласында 50 жыл еңбек еткен. Үйленген. Жұбайы - Әлімжанова Нұрлықыз (1958 жылы туған) ҚР аудиторы, ҚР Аудиторлар палатасының мүшесі, «Финаудит - Астана» фирмасының атқарушы директоры. Ұлы - Нұрсейітов Данияр (1980 жылы туған), сертификат алған бухгалтер-тәжірибеші (САР), «Файл бухгалтера» журналының редакторы. Дереккөздер
Қожамұрат Бейісұлы Өскембаев

Қожамұрат Бейісұлы Өскембаев 1954 жылы 2 желтоқсанда Ақтөбе облысы Ақтөбе ауданының Благодарный кентінде туған. Қазақ. Әкесі - Өскембаев Бейіс (1927 жылы туған), зейнеткер. Анасы - Өскембаева Жанапия (1928-1993). КСРО ІІМ Алматы орта арнайы милиция мектебінің заң факультетін (1980) заңгер мамандығы бойынша; КСРО ІІМ Қарағанды жоғары мектебінің құқықтану факультетін (1986) заңгер мамандығы бойынша; КСРО ІІМ Академиясын бітірген (1991). Қазақ және орыс тілдерін біледі. 1973-1975 жылдары - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. 1978 жылдан - КСРО ІІМ Алматы орта арнайы милиция мектебінің курсанты. 1981 жылдан - КСРО ІІМ Қарағанды жоғары мектебінің тыңдаушысы. 1987-1990 жылдары - Алматы облыстық ІІБ Қапшағай қалалық атқару комитетінің ІІБ бастығы. 1989-1991 жылдары - КСРО ІІМ академиясының тыңдаушысы. 1990 жылдан - Алматы қалалық ІІБ Фрунзе аудандық атқару комитетінің ІІБ бастығы. 1992 жылдан - Алматы қалалық ІІББ жанындағы Күзет басқармасының бастығы. 1994 жылдан - Алматы қалалық ІІББ бастығының орынбасары. 1995 жылдан - ҚР ІІМ Мемлекеттік күзет қызметі Департаменті бастығының бірінші орынбасары, бастығы. 2002 жылдан - Ақтөбе облыстық ІІБ бастығы. 2003 жылдан - ҚР ішкі істер вице-министрі. 2007 жылдың қыркүйегінен бері - «Қазақстан Халық банкі» АҚ Басқарма төрағасының орынбасары. Марапаттары 3-ші (1986) және 2-ші (1991) дәрежелі «Мінсіз қызметі үшін», «Астана» (1998), «Қазақстан Республикисының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001), «Құқық тәртібін қамтамасыз етуде үздік шыққаны үшін» (2004), «Қазақстан Республикасы Ішкі істер органдарының ардагері» (2005), 3-ші дәрежеге «Ішкі істер органдарындағы мінсіз қызметі үшін» «Қазақстан Конституциясына 10 жыл» (2005), «Қазақстан Парламентіне 10 жыл» (2006) медальдарымен, «ҚР IIM үздік қызметі үшін» (1987) белгісімен, ҚР құрмет грамотасымен (2004) марапатталған. ҚР ІІМ еңбек сіңірген қызметкері Полиция генерал-майоры. Діни көзқарасы Діни көзқарасы - дінге құрметпен қарайды. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Экономиканың тұрақты дамуы, өркендеу мен тұрақтылық, ұлтаралық келісім, әлемде жеткілікті дәрежедегі беделге ие құқтық демократиялық мемлекет». Хоббиі Хоббиі - волейбол, бильярд, кітап оқу, ат спорты. Сүйіп оқитын әдебиеті Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи әдебиет, мерзімдік басылымдар. Үй жағдайы Үйленген. Жұбайы - Өскембаева Ләйлә Бірлікбекқызы; Қыздары - Өскембаева Әсем (1982 жылы туған), Өскембаева (1987 жылы туған). Дереккөздер
Түтіктіс

Түтіктіс, африка түтіктісі - түтіктістілер тұқымдасының қазір тіршілік ететін жалғыз түрі. Негізінен Африкада Сахараның оңтүстік далаларын мекендейді. Денесінің ұзындығы 1 – 1,5 м, құйрығының ұзындығы 45 – 60 см, салмағы 50 – 70 кг. Қалың терісі сирек, қоңыр сұр немесе сарғыш сұр тікенекті қылшықпен жабылған. Тутіктістің бір түртармағы құйрығының қылшығы ақ түсті. Тұмсығының ұшы түтік тәрізді созылған. Алдыңғы аяғы төрт, артқылары – бес саусақты. Мықты тырнақтарымен термиттердің інін және жер қазады. Тілі ұзын, құрт тәрізді. Тістері дентинді, бір-бірімен бірігіп кеткен түтіктерден тұрады (аты осыған байланысты қойылған). Азу және күрек тістері жоқ. Қалың ормандардан басқа жерлерде тіршілік ете береді. Қорегін іздеуге түнде шығады. Ұзындығы 3 м-ге дейін ін қазады. Термиттермен және құмырсқалармен қоректенеді. Жылына 1 рет (қазан – қараша айларында) аналығы жалғыз (сирек 2) ұрпақ табады. Ол анасына 6 айдай еріп жүреді. Табиғи жағдайда 10 жылдай өмір сүреді. Тутіктістің етін жергілікті халық тағам ретінде пайдаланады, мықты терісінен ер-тұрман, белбеулік қайыс, білезік, ал тырнақтарынан әр түрлі әшекейлік заттар жасалады. Осыған байланысты өте көп ауланады, сондықтан саны жылдан жылға азайып келеді. Дереккөздер
Жаннета Дүйсетайқызы Бекежанова

Жаннета Дүйсетайқызы Бекежанова 1969 жылы 8 қарашада Алматы қаласында туған. *Қазақ мемлекеттік басқару академиясын (1994) «Маркетинг және коммерция» мамандығы бойынша бітірген. *1989 жылдан - «Қазақшетсауда» республикалық сыртқы сауда бірлестігінің аға экономисі. 1994 жылдан - Гонконгтағы Қазақ сауда үйі директорының орынбасары. 1997 жылдан -«ҚазТрансОйл» ЖАҚ МТҚ департаментінің бастығы, қаржыдиректоры, бас директорының экономика және қаржы жөніндегі орынбасары. 2004 жылдан - «ҚазМұнайГаз» Барлау Өндіру» АҚ бас директорының орынбасары. 2004 жылдан бері - «ҚазМұнайГаз» Барлау Өндіру» АҚ бас директорының экономика және қаржы жөніндегі орынбасары. Дереккөздер
Асқар Әкімбайұлы Әубәкіров

Асқар Әкімбайұлы Әубәкіров 1970 жылы 29 мамырда Қызылорда қаласында туған. * Мәскеу гидромелиорация институтын (1994) инженергидротехник мамандығы бойынша, Еуразия нарық институтын (1999) экономист мамандығы бойынша бітірген. * 1994 жылдан - «Қазкоммерцбанк» ААҚ Қызылорда филиалының жинақ ақша бөлімінің бастығы. * 1997 жылдан -«Қазақойл» ҰМК Атырау қаласындағы өкілдігінің қаржы бөлімінің менеджері, «Ембімұнайгаз» ААҚ қаржылық талдау бөлімінің, қаржы және экономикалық талдау бөлімінің бастығы. * 1998 жылдан - «Ембімұнайгаз» ААҚ қаржы дирекциясыныңдиректоры. * 1999 жылдан «Ембімұнайгаз» ААҚ бірінші вице-президенті, «Қазақойл-Ембі» ААҚ бірінші вице-президенті. * 2000 жылдан - «Өзенмұнайгаз» ААҚ экономика жөніндегі бірінші вице-президенті. 2001 жылдан - «ЕигоАзіаОгоир» басқармасының төрағасы. * 2002 жылдан - «Ембімұнайгаз» ААҚ экономика жөніндегі бірінші вице-президенті, * 2004 жылдан - «ҚазМұнайГаз» Барлау Өндіру» АҚ «Ембімұнайгаз» ӨФ директорының экономика және қаржы жөніндегі бірінші орынбасары. * 2005 жылдан бері - «ҚазМұнайГаз» Барлау Өндіру» АҚ бас директорының корпоративтік даму және активтерді басқару жөніндегі орынбасары. Қоғамдық және қайырымдылық қызметі Әубәкіров Асқар Әкімбайұлы өңірлік әлеуметтік жобаларды қолдаумен айналысады. Ол Қызылорда қаласы мен облысында әлеуметтік жағынан осал топтарға, соның ішінде қарттар, мүгедектер, көпбалалы отбасылар және ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларға қаржылық және қаржылық емес қайырымдылық көмек көрсеткен. Сондай-ақ өңірдегі мәдени-әлеуметтік салалардың дамуына үлес қосып, білім алу, медициналық емдеу, балалардың жазғы демалысын ұйымдастыру, мәдени нысандар мен спорт инфрақұрылымын дамыту бағыттарындағы бастамаларға демеушілік жасаған. Марапаттары * «Парасат» ордені (2023) * «Құрмет» ордені Дереккөздер
Қайрат Қаматайұлы Шәріпбаев

Қайрат Қаматайұлы Шәріпбаев (1963 жылы 16 тамызда Алматы облысы Жамбыл ауданының Ақтерек ауылында туған) - қазақстандық экономикалық қайраткер. 2020—2022 жылдары «QazaqGaz» ұлттық компаниясы» АҚ басқарма төрағасы қызметін атқарған. Өмірбаян 1985 жылы Қазақ ауыл шаруашылығы институтын ғалым-агроном мамандығы бойынша, 1999 жылы Абай атындағы Алматы мемлекеттік университетін экономист-маркетолог мамандығы бойынша бітірген. Саяси ғылымдарының кандидаты (2002). Еңбек жолын 1985 жылы Алматы облысы Іле ауданы «Рассвет» кеңшарында агроном болып бастаған. Облыстық өсімдіктерді қорғау станциясында агроном, көкөніс қоймасының қоймашысы, Фрунзе көтерме-бөлшек жеміс-көкөніс бірлестігінің меңгерушісі қызметтерін атқарған. 1993—1999 жылдары «Көктем» ЖШС, «Шын-Асыл» АҚ, «Жетісу» ЖШС президенті болған. 2016 жылғы тамыздан 2020 жылғы қарашаға дейін — «ҚазМұнайГаз» ұлттық компаниясы» АҚ газ тасымалдау және маркетинг жөніндегі атқарушы вице-президенті, кейін осы бағыт бойынша басқарма төрағасының орынбасары. Бұл кезеңде 2017 жылы «Бейнеу — Бозой — Шымкент» магистральдық газ құбыры іске қосылып, 2020 жылы толық қуатына шықты. 2020 жылғы 4 қарашадан 2022 жылғы 14 қаңтарға дейін — «ҚазТрансГаз» АҚ, «QazaqGaz» ұлттық компаниясы» АҚ басқарма төрағасы. Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевпен кездесуде айтылған деректерге сәйкес, 2021 жылдың алғашқы 3 тоқсанында магистральдық газ тасымалдау өткен жылмен салыстырғанда 14 %-ға өсіп, 65,4 млрд м³ құрады; ұлттық оператордың кірісі 6 %-ға артып, 1,342 трлн теңгеге жетті; таза пайда 55 %-ға өсіп, 304 млрд теңгені құрады. Осы кезеңде газ тасымалдау инфрақұрылымын жаңғырту және дамыту жобалары жүзеге асырылды, атап айтқанда Маңғыстау облысының газ тасымалдау инфрақұрылымын реконструкциялау, «Бейнеу — Бозой — Шымкент» магистральдық газ құбырының екінші желісін салу, Қашаған кен орнында газ өңдеу зауыттарын тұрғызу. Марапаттары * «Құрмет» ордені (2010) * «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл» мерейтойлық медалі (2011) * «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл» мерейтойлық медалі (2016) * «Қазақстандық мұнай-газ және энергетикалық «КazЕnergу» кешені ұйымдарының қауымдастығы» ЗТБ медалі (2010) * Қазақстан Республикаса Энергетика және минералдық ресурстар министрлігінің «Амангелді газ кен орынын игергені үшін» құрмет грамотасы (2003) Дереккөздер
Ақылбай Есболұлы Сапаров

Ақылбай Есболұлы Сапаров 1966 жылы 6 тамызда Павлодар облысы Железинск ауданы Лесное ауылында туған. Қазақ. *В.И. Ленин атындағы Қазақ политехникалық институтының машина жасау факультетін бітірген (1991), инженер механик. Экономика ғылымдарының кандидаты (1998). Кандидаттық диссертациясының тақырыбы: «Қазақстан Республикасындағы инвестициялық бағдарламалаудың стратегиясы». *1989 жылдан - Апматы қаласы Алатау аудандық атқару комитетінің инженер-конструкторы,1990-1994 жылдары - жауапты қызметкері. 1995 жылдан - Алматы қаласы бойынша Мемлекеттік мүлік комитеті төрағасының орынбасары. 2001 жылдан - «ҚазТрансОйл» ЖАҚ Шығыс филиалы директорының орынбасары. 2002 жылдан - «ҚазМұнайГаз» АҚ активтерді басқару департаментінің директоры. 2004 жылдан - «ҚазМұнайГаз» ҰҚ» АҚ «ТеңізСервис» ЖШС бірінші орынбасары. 2005 жылдан - «КТГ-Дистрибьюшн» АҚ даму жөніндегі бас директорының орынбасары. 2006 жылдан - «АлматыГаз» АҚ бірінші орынбасары. 2007 жылдан бері - «ҚазТрансГаз-Алматы» АҚ басқармасының төрағасы. Дереккөздер
Арман Айдарханұлы Әбдіқалыков

Арман Айдарханұлы Әбдіқалыков 1969 жылы 1 қарашада РКФСР Ленинград қаласында туған. Қазақ. *Алматы халық шаруашылығы институтының жоспарлау-экономикалық факультетін бітірген (1991), экономист. 7 мақаланың авторы. Орыс, қазақ және ағылшын тілдерін біледі. *1993 жылдың ақпан айынан «Жасұлан» шағын кәсіпорындар республикалық бірлестігінің бас бухгалтері. 1993 жылдың сәуір айынан - «Комстрой» КЖК атқарушы директоры. 1994 жылдан - «Казкоммерцбанк» АБ қор және экономикалық талдау басқармасының экономисі, басқарма төрағасы орынбасарының көмекшісі, бірлескен қаржыландыру департаментінің жетекші сарапшысы. 1996 жылдан - «Әділет» корпорациясының қаржы басқармасының бастығы. 1997 жылдан - «BDT.Audit&Conculting» консалтингтік компаниясының бас кеңесшісі, атқарушы директоры. 2000 жылдан - «ҚазТрансГаз» АҚ активтерді басқару департаментінің директоры. 2001 жылдан - «Мұнай және газ тасымалдау» ҰК» АҚ бірлескен басқарма және индикативті жоспарлау департаменті директорының орынбасары, «ҚазМұнайГаз» ҰК» АҚ индикативті жоспарлау және экономикалық талдау департаменті директорының орынбасары, активтерді басқару департаментінің директоры, «Рetro Kazakhstan Inc.» компаниясының бизнесті қолдау бойынша вице-президенті. 2007 жылдан - «ҚазТрансГаз-Алматы» АҚ экономика және қаржы жөніндегі басқарушы директоры. 2008 жылдың қаңтар айынан бері - «ҚазТрансГаз- Алматы» АҚ басқарма төрағасының бірінші орынбасары. ҚР Қызыл жарты ай ¥лттық қоғамының еріктісі. «ҚазМұнайГаз» АҚ президентінің, Апматы қаласы әкімінің грамоталарымен марапатталған. Дереккөздер
Александр Владимирович Толстобров

Александр Владимирович Толстобров - мұнайшы, «ҚазТрансГаз-Алматы» АҚ техникалық дамыту жөніндегі басқарушы директоры. Өмірбаяны 1958 жылы 11 мамырда Талдықорған облысы Сарқан ауданының Петропавловка ауылында туған. Орыс. *Қазақ бас сәулет-құрылыс академиясының экономика факультетін бітірген (2009), экономист.Орыс және қазақ тілдерін біледі. *1998 жылдан - «Алматыгаз» МҚК газ есептеу басқармасының бастығы. *1999 жылдан - «Алматыинтергаз» АҚ президенті. *2002 жылдан - «Алматыгаз» АҚ басқармасының төрағасы - «Алматы газ жүйесі» ЖШС бас директоры. *2006 жылдан - «Алматыгаз» АҚ холдингі басқармасы терағасының орынбасары. *2010 жылдан бері - «ҚазТрансГаз-Алматы» АҚ техникалық дамыту жөніндегі басқарушы директоры. Дереккөздер
Анатолий Махмудович Ахмадов

Анатолий Махмудович Ахмадов 1953 жылы 2 мамырда Шығыс Қазақстан облысының Жарма ауылында туған. Шешен. *Еңбек Қызыл Ту орденді Грозный мұнай институтының «Мұнай және газ ұңғымаларын бұрғылау» факультетін (1980) кен инженері мамандығы бойынша бітірген. Орыс және шешен тілдерін біледі. *1980 жылдан - «Маңғышлақмұнай» ӨБ Жетібай бұрғылау жұмыстары басқармасында бұрғылау қондырғысының бастығы. 1989 жылдан - ОИТҚ ауысым бастығы. 1990- 1995 жылдары - бұрғылау жөніндегі аға инженер ретінде Вьетнам Социалистік Республикасына шетелдік іссапарда. 1996-1998 жылдары - «Инказ» ЖШС далалық жетекшісі 2005 жылдан - «Каспий маңы машина жасау кешені» ЖШО СЖСҚЦ бастығы. 2006 жылдан бері - «Ақтау мұнай электрондық компания сы» ЖШС директоры. *Хоббиі - аңшылық.Үйленген. Жұбайы - Ахмадова Зулпа Магомедовна (1955 ж. т.). Ұлдары - Ахмадов Селим Анатольевич (1979 ж. т.), Ахмадов Тамерлан Анатольевич (1990 ж.т қызы - Ахмадова Милана Анатольевна (1981 ж. т.). Дереккөздер
Мейрам Сәпиұлы Ахмеджанов

Мейрам Сәпиұлы Ахмеджанов 1948 жылы 13 тамызда Гурьев облысының Забурунье ауылында туған. Қазақ. *Әкесі - Ахмеджанов Сәпи (1929-2008), ғалым-зоотехник болған, Атырау облысының ауыл шаруашылығы секторында әр түрлі басшылық қызметтерде істеген. Анасы -Ахмеджанова Қазиба (1929 ж. т.), зейнеткер. *Гурьев политехникумының механика факультетін (1967) техник-механик мамандығы бойынша; И.М. Губкин атындағы Мәскеу мұнай химиясы мен газ өнеркәсібі институтының механика факультетін (1973) инженер-механик мамандығы бойынша бітірген. Қазақ, орыс және ағылшын тілдерін біледі. *КОКП мүшесі (1986-1991). 1973 жылдан - ҚазГЗЖИ мұнай инженері, кіші ғылыми қызметкері, аға ғылыми қызметкері. 1979 жылдан - ҚазГЗЖИ мұнайдың сектор меңгерушісі, зертхана меңгерушісі. 1985 жылдан - ҚазГЗЖИ мұнай директорының мұнай ендіру саласындағы ғылым бойынша орынбасары. 1987 жылдан - Қазақстан Компартиясы Шевченко қалалық комитеті «Маңғышлақмұнай» ӨБ парткомының хатшысы. 1990 жылдан - «Маңғышлақмұнай» ӨБ маркетинг бой- ынша бас маманы, бас директорының орынбасары. 1992 жылдан - Массачусетс университетінің мұнайгаз сала сы басшыларына арналған бір жылдық бизнес-курсының тыңдаушысы (АҚШ, Бостон). 1993 жылдан - Мобил Ойл Корпорациясының машықтанушысы, Тұлпар жобасы на қатысушы (АҚШ, Даллас). 1994 жылдан - «Атамекен Петролеум Корпорейшн» компаниясының президенті (АҚШ, Бостон). 1997 жылдан - «Ақтебемұнайгаз» ААҚ бас директорының орынбасары. 1999 жылдан - « Алтаков ЖШС бас директоры (Апматы қ.). 2001 жылдан Атырау облысы әкімдігінің облыстық мұнай-газ кешені сыртқы экономикалық байланыстар және инвестициялық саясат басқармасының бастығы. 2004 жылдан бері - Каспий құбыр жүргізу консорциумын кеңейту жобасының бас менеджері (Мәскеу қ.). Шевченко қалалық халық депутаттары кеңесінің депутаты (1988-1993). «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл медалімен (2002) марапатталған. *Үйленген. Жұбайы - Ахмеджанова Гүлшара Шаханқызы (1949 ж. т.), мұнайшы-инженер. Ұлы - Әнуар (1970) Немерелері - Таир (1990 ж. т.), Әмір (2002 ж. т.). Дереккөздер
Мұхит Бақтиярұлы Әбдірахманов

Мұхит Бақтиярұлы Әбдірахманов 1938 жылы 28 желтоқсанда Гурьев облысы Мақат кентінде туған. *И.М. Губкин атындағы Мәскеу мұнай институтын (1966) бітірген, инженер-механик. 1966 жылдан - Жетібай бұрғылау кеңсесінде механик, бас механик. 1970 жылдан - Маңғышлақ бұрғылау жұмыстары басқармасында бас механик. 1975 жылдан - «Маңғышлақмұнай» ӨБ бас механик. 1982 жылдан - Куба Республикасындағы КСРО Мұнай өнеркәсібі министрлігі келісімшартының бас инженері. 1987 жылдан - «Маңғышлақмұнай» ӨБ бас директорының орынбасары. 1995 жылдан - «Маңғыстаумұнайгаз» ААҚ «Химұңғымажөндеу» ЖШС директоры. 1997 жылдан - «Қазақойл» ҰМК техникалық саясат департаментінің бас менеджері. 2002-2006 жылдары - «ҚазМұнайГаз» ҰК» АҚ қазбалау және ендіру департаментінің бас менеджері. «Ерен еңбегі үшін», «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» медальдарымен, «Қазақстан мұнайына 100 жыл» белгімен марапатталған. Дереккөздер
Жанқуат Әбілғалиұлы Әбілғалиев

Жанқуат Әбілғалиұлы Әбілғалиев 1948 жылы 26 ақпанда Гурьев облысы Ембі ауданының Қүлсары кәсіпшілігінде туған. *В.И. Ленин атындағы Қазақ политехникалық институтын (1973) «Мұнай мен газ кен орындарының геологиясы және оларды барлау» мамандығы бойынша бітірген. *1973 жылдан - ҚазКСР ГА Геология ғылымдары институтының мұнай және газ бөлімінің инженері, аға инженері, кіші ғылыми қызметкері. 1980 жылдан - Алматы облыстық кәсіподақ кеңесінің ендірістік белімінің нұсқаушысы. 1982 жылдан - Қазақстан Компартиясы Алматы қалалық комитетінің өнеркәсіп-көлік бөлімінің нұсқаушысы. 1985 жылдан - Алматы қаласындағы Мәскеу аудандық Халық депутаттары кеңесі атқару комитеті терағасының орынбасары. 1988 жылдан - КСРО Ғылыми және инженерлік қоғамдары одағының Алматы басқармасының хатшысы. 1991 жылдан - «КРАМДС ЖАБДЫҚТАУ-ӨТКІЗУ АҚ вице-президенті. 1993 жылдан - «Игілік-Банк» Акционерлік Банкі басқармасының бастығы. 1996 жылдан - ҚР Кеден комитетінің басқармасының бастығы, департаментінің директоры. 1997 жылдан - ҚР Кеден комитетінің Кеден транссервисінің» бас директоры. 1999 жылдан - «ҚазПэк БК коммерциялық директоры. 2001 жылдан - «Ембі Транс ЖШС директоры. 2004 жылдан- «Каспий Мұнай ТМЕ ЕАҚ бас инженерінің орынбасары. 2006 жылдан Каспий Мұнай ТМЕ» АҚ вице-президенті. 2007 жылдан - «Мұнайлы Қазақстан» ЖШС техникалық директоры, директоры 2008 жылдан бері - «Бейбарыс Мұнай» ЖШС бас директоры. ҚР жер қойнауының Құрметті барлаушысы. Дереккөздер
Мәнсия Нұрғалиқызы Бабашева

Мәнсия Нұрғалиқызы Бабашева 1952 жылы 14 ақпанда Гурьев облысының Қосшағыл кентінде туған. Қазақ. *Әкесі - Бабашев Нұрғали, марқұм, мұнайшы болған. Анасы - Бабашева Нағима, марқұм, автобазаның меңгерушісі болып жұмыс істеген. *Грозный мұнай институтын кен инженер-геологы мамандығы бойынша (1976) бітірген. Техника ғылымдарының кандидаты. 15 ғылыми мақаланың авторы. Қазақ, орыс және ағылшын тілдерін біледі. *1969 жылдан - БҚГБ мамандандырылған партиясының технигі. 1970 жылдан - Гурьев геологиялық іздестіру экспедициясының №2, №8 партияларыныңтехник-геологы. 1976 жылдан - «Қазмұнайгазбарлау» бірлестігінің қорларды есептеу партиясының инженер-геофизигі. 1986 жылдан - ҚазҒЗГБИ мұнай және газ зертханасының меңгерушісі. 1988 жылдан - ҚазҒЗГБИ мұнайкәсіпшілік геологиясы бөлімінің меңгерушісі. 2000 жылдан - «Каспиймұнайгаз» институтының мұнайкәсіпшілік геология институты белімінің меңгерушісі. 2004 жылдан - «Каспимұнайгаз» ҒЗЖИ АҚ кен орындары геологиясы және өңцеу департаментінің ди- ректоры. 2006 жылдан - «Каспиймұнайгаз» ҒЗИ ЖІІІС геология жене өңдеу женіндегі бас директорының орынба- сары.2006 жылдан бері - «Каспиймұнайгаз» ҒЗИ ЖШС бас директоры. ҚР Пайдалы қазбалардың қорлары жөніндегі мемлекеттік комиссияның сарапшысы, «ҚР кен орындары қорларының, мұнай мен табиғи көмірсутек газының болашағы бар және болжамды ресурстарының сыныптамасы» пайдалы қазбалардың қорлары жөніндегі мемлекеттік комиссияның нормативтік құжаттарының серіктес авторларының бірі. 50-ден астам Қарашығанақ, Теңіз, Қашаған, Жаңажол, Әлібекмола, Қожасай, Ұрықтау, Комсомол, Кенбай және т.б. секілді кен орындарындағы қорлардың көлемі жөніндегі есептер мен кен орындарын қазбалау жобаларының авторы.«Қазақстан мұнайына 100 жыл» (1999), «ҚР кен орнының ізашары» (1996) белгілерімен марапатталған. ҚР жер қойнауының Құрметті барлаушысы (2003). Кенбай кен орнының ізашары. *Діни көзқарасы - мұсылман.Саяси қайраткелер арасындағы идеалы - Н.Ә. Назарбаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Екінші Кувейт». Хоббиі - көркемсурет және мүсіндеме туындылары. Сүйіп оқитын әдебиеті - классика. Ажырасқан. Ұлы - Бабашев Виктор (1978 ж. т.). Дереккөздер
Тамерлан Бадоев

Тамерлан Бадоев 1937 жылы 20 қыркүйекте Қырғыз КСР Фрунзе қаласында туған. *Грозный мұнай институтын кен инженер-геологы мамандығы бойынша бітірген (1963). 1963 жылдан - «Маңғышлақмұнайгазбарлау» тресінің Жетібай, Оңтүстік Маңғышлақ мұнай барлау экспедицияларының коллекторы, геологы, аға геологы. 1967жылдан - «Маңғышлақмұнайгазбарлау» кешенді экспедициясының мұнаи және газ қорын есептеу партиясының аға геологы. 1974 жылдан - ҚазКСР Геология министрлігінің мұнай және газ қорын есептеу орталық партиясының бас геологы бастығы. 1994 жылдан - мұнай операциялары саласын дағы «Азия энергетикалықзерттеулер орталығы» кеңес беру компаниясының президенті. 2001 жылдан бері - «Тамко» жеке меншік кеңестемелін компаниясыныңмұнайжәнегазқорларынбарлау, қазбалаужәне есептеу мәселелері бойынша директоры, «Тамко» ЖШС президенті. ҚР Пайдалы қазбалардың қорлары жөніндегі мемлекеттік комиссияның сарапшысы. «ҚР мұнай және табиги кемірсутекті газ кенорындары қорларының, келешекті және болжамды ресурстарының сыныптамасын» жауапты әзірлеушілердің бірі. *«Құрмет» орденімен марапатталған. ҚР жер қойнауының Құрметті барлаушысы Теңге жене Қаламқас кенорындарын ашқан алғашқы ізашар. Жиырмадан астам кенорындарының оның ішінде Қарашығанақ , Теңіз, Қашаған, Қаражанбас, Солтүстік Бозащы, Қаламқас, Құмкөл, Жаңажол, Королевское кенорындарының қорларын есептеу жетекшісі және жауапты атқарушысы. Дереккөздер
Марат Қорқытұлы Байзақов

Марат Қорқытұлы Байзақов 1952 жылы 6 шілдеде Гурьев облысының Махамбет кентінде туған. *Уфа мұнай институтын (1975) кен инженері мамандығы бойынша; Уфа мұнай институтының аспирантурасын (1992) бітірген. Техника ғылымдарының кандидаты (1992). ҚР Минералды ресурстар академиясының мүшесі-корреспонденті. 80-нен астам мақаланың, 2 монографияның, 20 ғылыми есеп берулердің авторы және тең авторы. 1975 жылдан - «Маңғыстаумұнай» ӨБ МБЖБ бұрғышысының көмекшісі. 1976 жылдан - ҚазҒЗЖИмұнайдың аға инженері. 1978 жылдан - «Маңғыстаумұнайгазбарлау» кешенді экспедициясының инженері, аға инженері, зертхана меңгерушісі. 1984 жылдан - ҚазҒЗГБИ бұрғылау бөлімінің меңгерушісі, 1993 жылдан - директорының ғылыми жұмыстар женіндегі орынбасары, директоры 1998 жылдан - президенті. 2001-2002 жылдары Петролеум Компани (ФИОК, «Ресмұнай»)» БК бас директоры міндетін қоса атқарушы. 2004 жылдан бері - «Аташ компаниясы» («Лукойл Оверсин ЛТД» және «ҚазМұнайГаз» ҰКАҚ ) ЖШС БК бас директоры Халықаралық инженерлер және мұнайшылар қоғамының (ЗРЕ) қазақстандық секциясының вице-президенті «Құрмет» орденімен, «Қазақстан Республикасың тәуелсіздігіне 10 жыл» медалімен (2001), «Қазақстан мұнайына 100 жыл» белгісімен (1999), Атырау облысы әкімдігі және мәслихатының құрмет грамоталарымен (1996, 2002) мара патталған. ҚР Құрметті барлаушысы-геологы (2002) Дереккөздер
Төлеген Байзақұлы Байзақов

Төлеген Байзақұлы Байзақов 1944 жылы 9 мамырда Гурьев облысы Балықшы ауданының Талғайран ауылында туған. *Грозный мұнай институтын (1971) бітірген, инженермеханик. 1960 жылдан - «Ембімұнай» бірлестігінің «Байшонас» МКБ мұнай және бұрғылау жабдығын жөндеу жөніндегі слесарі. 1962 жылдан - Старогрозный МКБ мұнай өндіру жөніндегі операторы. 1971 жылдан - «Ембімұнай» бірлестігінің Балықшы БББ бұрғылау шебері, технологиялық бөлімінің аға инженері, АИТҚ бастығы. 1974 жылдан - Гурьев мұнай техникумы директорының орынбасары. 1975 жылдан - Балықшы БББ аға инженері, ӨТБ бастығы, 1979 жылдан- басқарманың бас инженері. 1983 жылдан - «Ембімұнай» бірлестігінің бұрғылау жөніндегі ендірістік бөлімінің бастығы. 1985 жылдан - Балықшы БББ бастығы. 1987 жылдан - «Ембімұнай» бірлестігінің Атырау және Балықшы БББ ӨТБ бастығы. 1994 жылдан - «Ембімұнайгаз АҚ қойнауқаттардан мұнай алуды жақсарту және ұңғымаларды күрделі жөндеу басқармасының бастығы. 1995 жылдан «Ембімұнайгаз» АҚ бұрғылау жөніндегі вице-президент 1997 жылдан - «Матин» БК ЖАҚ бас менеджері. 2008 жылдан бері - «ОРТІМІІМ» жоба институты ЖШО директорының кеңесшісі. *«Қазақстан мұнайына 100 жыл» белгісімен, Қазақстан тәуелсіздігінің 10 жылдығына арналған құрмет грамотасы мен, ҚР Президентінің және Атырау облысы әкімінің алғыс хаттарымен марапатталған. Үйленген. Жұбайы - Байзақова Қаламқас. Ұлы -Амангелді қызы - Шарбану. Дереккөздер
Совет Айжанұлы Байқадамов

Совет Айжанұлы Байқадамов 1938 жылы 12 қазанда Ақтөбе облысы Темір ауданының Кеңқияқ кентінде туған. *В.И. Ленин атындағы Қазақ политехникалық институтын (1972) бітірген, тау-кен инженер-геологы. *1961 жылдан - «Ақтөбемұнайбарлау» тресінің Мұғажар маңы мұнай барлау экспедициясының бұрғышы кемекшісі,бұрғышысы. 1972 жылдан «Қазмұнайгазбарлау» ӨГБ Кеңқияқ тереңнен бұрғылау МБЭ геологы, аға геологы, 1975 жылдан - геология бөлімінің бастығы, 1984 жылдан - кәсіподақтар комитетінің терағасы. 1986 жылдан -«Ақтөбемұнайгазгеология» ӨГБ Шұбарқ ұдық МБЭ геологиялық жобалар жасайтын жасақтың бастығы, 1989 жылдан - бас геологы. 1992 жылдан - «Мемтеққадағалаудың» кен техникасы инспекторы, «Батысқазгеобақылау» Батыс Қазақстан аумақтық басқармасы бастығының орынбасары. 1994 жылдан - «Батысқазгеобақылау» Батыс Қазақстан аумақтық жер қойнауын қорғау және пайдалану басқармасының бастығы. 2001 жылдан «Сағыз Петролеум Компани» ЖШС бас директоры. 2007 жылдан бері - «Сағыз Петролеум Компани» ЖШС бас директорының кеңесшісі. *«Еңбек ардагері», «Ерен еңбегі ушін», «Жер қойнауын барлауға сіңірген еңбегі үшін» медальдарымен; «Қазақстан мұнайына 100 жыл», «Қазақстан Республикасының кенорнын алғаш ашушы» белгілерімен, дипломдармен және төс белгілерімен марапатталған. ҚР жер қойнауының Құрметті барлаушысы. Кеңқияқ кенорнын ашқан ізашар (1971). Дереккөздер
Бауыржан Қалабайұлы Баймағамбетов

Бауыржан Қалабайұлы Баймағамбетов (29 маусым, 1962 жыл, Ақтөбе облысы Темір қаласы) - Геология-минералогия ғылымдарының кандидаты. Өмірбаяны * С. Орджоникидзе атындағы Мәскеу геологиялық-барлау институтын (1984) бітірген, тау-кен инженер-геолог. * Геология-минералогия ғылымдарының кандидаты. 2 кітабының және 50-ден астам ғылыми еңбектің авторы. * 1984 жылдан - Қырғыз геологиялық басқармасының Сарыжаз геологиялық экспедициясының геологы, аға минерологі. * 1989 жылдан - «БатысҚазГеология» Қарғалы ГБЭ геологы, 1-ші санаттағы геологы, жетекші геологы. * 1993 жылдан - «Эльфмұнайгаз» француз компаниясының бұрғылау инженер-геологы. * 1994 жылдан - Қазақ ғылыми-зерттеу геология барлау мұнай институтының Ақтөбе бөлімшесінің ғылыми қызметкері, директорының ғылыми жұмыс жөніндегі орынбасары. * 1998 жылдан — «АқтөбеҒЗГБИ» АҚ президенті. * 2010 жылдан бері - «АқтөбеҒЗГБИ» АҚ бас директоры. Қоғамдық қызметі Қ. Жұбанов атындағы Ақтөбе мемлекеттік университетінің мұнайгаз ісі жөніндегі мемлекеттік аттестациялық комиссиясының төрағасы. Марапаттары * «Қазақстан мұнайына 100 жыл» * «ҚР Жер қойнауын барлау үздігі» белгілерімен марапатталған. Дереккөздер
Джузеппе Пази

Джузеппе Пази 1983 жылдан - "Роlytec S.p.A." итальян инжиниринг компаниясы жобасының бас инженері. 1985 жылдан - мұнай және газ саласында қызмет көрсететін «Эни» компаниясында жұмыс істейді. Каир қаласында орналасқан Египеттегі "International Еgyptian Oil Company" (ІЕОС) «Эни» компаниясының еншілес компаниясының операциялық директоры, бас директорының орынбасары болып жұмыс істеген. ІЕОС стратегиялық дамуы мен өндірістік қызметі үшін жауап берген. Сонымен бір уақытта ІЕОС басқарма төрагасы болған. Миландағы «Эни» белімшесіндегі жауапты басшы лауазымдарда қызмет еткен, сонымен қатар, осы компанияның атынан өкілдік етіп, Египеттегі вице-президенті және Солтустік Африкадағы вице-президенті болған. Қазіргі уақытта - «Қарашығанақ Петролеум Оперейтинг Б.В.» (ҚПО) компаниясының бас директоры. Дереккөздер
Нұржан Камалов

Нұржан Камалов «Қарашығанақ Петролеум Оперейтинг Б.В.» (ҚПО) компаниясында жоғары басшы лауазымдарда қызмет еткен, Қарашығанақ жобасындағы 20-жылдық жұмыс тәжірибесіне ие. Қазіргі уақытта - ҚПО үкіметпен байланыс женіндегі директоры. *И.М. Губкин атындағы Мәскеу мұнай және газ институтын бітірген; Мұнай-газ зерттеулері институтының (АҚШ), Санкт-Петербург мемлекеттік университетінің, Оксфорд университетінің Темплтон колледжінің бағдарламапары бойынша оқытудан өткен; Эшридж бизнес-мектебінің жоғары басшылыққа арналған бағдарламасы дипломына (Ұлыбритания), мұнай өнеркәсібі ісіндегі ғылым бакалавры және магистрі дәрежесіне ие. *Қазақстан Петролиум Ассоциациясының басқарма терағасы. *Батыс Қазақстан облыстық мәслихатының депутаты. Марапаттар *«Құрмет » ордені; *«Ерен еңбегі үшін » медалі, *«Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл » медалі. Дереккөздер
Қанат Нұрахметов

Қанат Нұрахметов ҚПО-да 1999 жылдан жұмыс істейді. Қазір Астана қаласы ҚПО өкілдігінің меңгерушісі және бірлескен басқару комитетінің (ББК) атқарушы хатшысы. Өзінің еңбек қызметінде Қарашығанақ мұнай-газ конденсат кен орнын жүзеге асыру мәселелері бойынша ҚПО Б.В., 4 акционерлер компанияларының жұмысын Қазақстан Республикасы мемлекеттік билік органдарымен үйлестіруге және өзара әрекеттесуге белсенді турде мүмкіндік туғызады. Кәсіби қызметін С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің химия факультетін 1984 жылы бітіргеннен кейін бастады. 1990 жылы оған химия ғылымдарының кандидаты дәрежесі берілді. ҚР Мемүнем комитетінде, ҚР Сыртқы экономикалық байланыс министрлігінде, ҚР Энергетика және отын қоры министрлігінде бірқатар жауапты қызметтер атқарды. 1993-1999 жылдары «Қазақстанкаспийшельф» және «Қазақойл» компанияларында басшы қызметте жұмыс істеді. ҚР Энергетика және минералды ресурстар министрлігінің құрмет грамотасымен және Қазақстан Петролиум Ассоциациясының алғыс грамотасымен марапатталған. Дереккөздер
Серік Ғабитұлы Баймұханбетов

Серік Ғабитұлы Баймұханбетов 1968 жылы 11 қаңтарда Жамбыл облысының Мерке ауданында туған. Қазақ. *Жамбыл жеңіл және тамақ өнеркәсібі институтын (1992) инженер-химик-технолог мамандығы бойынша; Т. Рысқұлов атындағы Қазақ экономикалық университетін (2002) экономист мамандығы бойынша бітірген; қазіргі уақытта Халықаралық бизнес академиясында оқуда. Қазақ, орыс және ағылшын тілдерін біледі. *1990 жылдан - Жамбыл облысы Мерке аудандық тұтыну одағының жұмысшысы, дайындау кеңсесінің дайындаушысы. 1993 жылдан - ЖЖМ өткізуші кәсіпорынға басшылық еткен. 2001 жылдан - «Компания Мұнай-Экология» ЖШС президенті. 2009 жылдың қарашасынан бері - «ҚазМұнайГаз» Барлау Өндіру» АҚ қауіпсіздік денсаулық сақтау және қоршаған ортаны қорғау техникасы жөніндегі басқарушы директоры. «ҚазМұнайГаз» ҰК» АҚ, «ҚазМұнайГаз» БӨ» АҚ грамоталарымен марапатталған. Қазақстандағы экологиялық моторлы жанармай саласындағы көп жылдық және көрнекті ынтымақтастығы үшін ВА5Ғ сертификатына ие. Қарқынды дамып келе жатқан кәсіпорын жетістіктері үшін «Best Enterprise of Europe» («Еуропаның үздік кәсіпорны») халықаралық сыйлығымен аталып, «Manager of Тһе Үеаг» («Жыл менеджері») белгісі берілген. *Діни көзқарасы - мұсылман. Хоббиі - спорт, ән айту. Үйленген. Жұбайы - Нұрлыбаева Ләззат Базарәліқызы (1969ж. т.). Қыздары -БаймұханбетоваАйбөпе(1991 ж. т.), Баймұханбетова Диана (1997 ж. т.), Ғабит Томирис (2004 ж. т.). Дереккөздер
Асқар Болатұлы Баталов

Асқар Болатұлы Баталов 1964 жылы 19 тамызда Алматы қаласында туған. Әкесі - Баталов Болат Баталұлы, зейнеткер. Анасы - Баталова Гүлшара Омарқызы, зейнеткер. *Алматы сәулет-қ ұрылыс институтының өнеркәсіп және азаматтық құрылыс факультетін (1986) инженер-құрылыс- шы мамандығы бойынша; Жаңартпашылық менеджменті академиясының жаңартпашылық менеджменті факультетін (Мәскеу, 2002) экономист-менеджер мамандығы бойынша бітірген. Қазақ, орыс және ағылшын тілдерін біледі. *1988 жылдан - «АДК» ӨҚБ №4 цехының қалыптаушысы, шебері, аға инженер-технологы. 1991 жылдан - Алматы қаласы Алатау ауданы Бірыңғай тапсырыс қызметінің директоры. 1995 жылдан - «Райымбек» АҚ вице-президенті. 1997 жылдан - ҚР Мемлекеттік инвестициялар жөніндегі комитетінің бас менеджері. 1998 жылдан - «Қазинвест» ЖАҚ президенті. 2005 жылдан - ҚР Индустрия және сауда вице-министрі. 2007 жылдан - ҚР Энергетика және минералдық ресурстар министрлігінің жауапты хатшысы. 2009 жылдың сәуірінен бері - кәсіпкерлікпен айналысады. Алматы қаласы Алатау аудандық Халық депутаттары Кеңесінің депутаты (1988-1992). «Хоргос» АҚ Директорлар кеңесінің (2006-2007); «СарыАрқа» ӘКК» ¥К» АҚ (2007-2008) терағасы. «Қазына» ТДҚ« АҚ Директорлар кеңесінің мүшесі (2006-2007). «Құрмет» (2007) орденімен; «Еңбекте үздік шыққаны үшін» (1986) «Әскери қызметте үздік шық қаны үшін» (1987) «Қазақстан Парламентіне 10 жыл» (2006) медальдарымен марапатталған. *Әскери атағы - аға лейтенант. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев Д. Сяопин. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Барлық атрибуттары бар аймақтық кешбасшы». Хоббиі - теннис, гольф. Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи романдар, қазіргі заманғы шетелдік әдебиет, С. Лукьяненко. *Үйленген. Жұбайы - Баталова Ақмарал Валерианқызы Ұлы - Баталов Айдар Асқарұлы (1987 ж. т.); қыздары Баталова Ясмин Асқарқызы (1995 ж. т.), Баталова Томирис Асқарқызы (1996 ж. т.). Дереккөздер
Махамбет Демешұлы Батырбаев

Махамбет Демешұлы Батырбаев (1943 жылы 24 қаңтарда Гурьев қаласында туған) - техника ғылымдарының кандидаты, Атырау мемлекеттік университетінің құрметті профессоры. Өмірбаяны *Гурьев политехникалық техникумын «Кәсіптік геофизика» мамандығы бойынша (1963); Бүкілодақтық сырттан оқыту политехника институтының (1972), тау-кен инженер геолог мамандығын бітірген. 1962 жылдан - Маңғышлақ кәсіптік-геофизикалық экспедициясының (Форт-Шевченко, Жетібай кенті) технигі, аға жұмысшысы, инженері. 1968 жылдан - Гурьев геологиялық-барлау экспедициясының геофизигі. 1969 жылдан - «ҚазҒЗЖИмұнайдың» (Гурьев қ.) инженері, аға инженері, сектор меңгерушісі, зертхана меңгерушісі. 1978 жылдан - «Маңғышлақмұнай» ӨБ «Өзенмұнай» МГӨБ (Жаңаөзен қ.) бас геологы. 1981 жылдан - «Өзенмұнай» МГӨБ (Жаңаөзен қ.) бастығы. 1991 жылдан - «Маңғышлақмұнай» ӨБ (Ақтау қ.) өндірістік бөлімінің бастығы, өндіріс жөніндегі бас инженерінің орынбасары. 1992 жылдан - «Теңізмұнайгаз» ӨБ (Құлсары) бас директоры. 1994 жылдан - «Мұнайгаз МХК (Апматы қ.) бірінші вице-президенті. 1994 жылдан «Ембімұнайгаз» ААҚ президенті. 1999 жылдан - «Қазақ ойл-Ембі» ААҚ президенті. 2002 жылдан - «ҚазМұнайГаз ҰК АҚ (Астана қ.) вице-президенті. 2006-2007 жылдары - Атырау қаласындағы «ҚазМұнайГаз» ҰК» АҚ вице президенті - өкілдігінің директоры. Еңбектері мен марапаттары Ғылыми мақалалар мен 35 өнертабыстың авторы. *«Құрмет белгісі», «Құрмет» ордендерімен, «Астана» медалімен; ҚР ЭМРМ Құрмет грамотасымен; «ҚазМұнай» Газ» ҰК» АҚ құрмет грамотасымен, алғыс хатымен және естелік белгісімен марапатталған. ҚазКСР Мемлекеттік сыйлығының, И.М. Губкин атындағы, Н.К. Байбаков атындағы сыйлықтардың лауреаты. ҚР Еңбек сіңірген қызметкері. Атырау қаласының, Жаңаөзен қаласыным Атырау облысының Жылыой және Қызылқоға аудан дарының Құрметті азаматы. Отбасы *Үйленген. Жұбайы - Батырбаева Күлпаш Әлімғазықызы Ұлы - Исатай (1971 ж. т.); қыздары - Эльмира (1972 ж.т ) Гүлмира (1978 ж. т.). Дереккөздер
Сарқырама (өзен)

Сарқырама, Сарымсақты – Есіл алабындағы өзен. Географиялық орны Ақмола облысы Сандықтау ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 79 км, су жиналатын алабы 1500 км 2 . Бастауы Жақсытүкті тауларынан басталып, Спасское аулынан 6 км төменде Жабай өзеніне құяды. Гидрологиясы Сарқыраманың Көкшетау қыратынан басталатын жоғарғы бөлігі таулық сипатты, аңғары кең (1,5 — 2,0 км). Жайылмасы төменгі бөлігінде 1 — 2 км, арнасы тік жарлы (6 м) Жылдық орташа су ағымы Каменка ауылы тұсында 1,09 м 2 / Сарқыраманың бойында бірнеше бөгет бар. Дереккөздер
Исламабад

Исламабад (, ) — Пәкістан астанасы, әрі оныншы ең ірі қаласы. Қала жұрты 1951жылғы 100,000нан 2009 жылы 1.21&nbsp;миллионға жетті . Қала маңы 4.5&nbsp;миллион жұртымен елдегі үшінші ірі метрополитен аймағын құрады. Исламабад Потоһар үстіртінде елдің солтүстігінде орналасқан, Исламабад астана аймағында. Бұл аймақ тарихи Пунжаб пен Khyber Pakhtunkhwa Маргалла өткелі құрамдас бөлігі болып сол екі аймақты қосатын торабы болған. Қала 1960шы жылдары Карачиды алмастыратын Пәкістан астанасы ретінде салын бастады. Исламабад әр түрлі секторлар мен аймақтарға бөлінетін ұқыпты құрылымды қала. Ол 2008 жылы Гамма әлемдік қаласы деп танылды. Қалада Файсал мешіті, Оңтүстік Азиядағы ең ірі әрі әлемдегі алтыншы ірі мешіт бар. Исламабад тұрғындары сауаттылығы Пәкістан бойынша ең жоғары және қалада елдің жоғары деңгейлі Quaid-i-Azam University, Инжиниринг және қолданбалы ғылымдар Пәкістан институты және Ұлттық ғылым және технология университеті сияқты жоғарғы оқу орындары орналасқан. Қаладағы Allama Iqbal ашық университеті әлемдегі ең ірі университетредің бірі. Тарихы beside the Swaan River]] , built by the Gakhars in the 16th century]] Потхобар үстіртінде орналасқан Исламабад астана аймағы Азиядағы адамзат қоныстанған көне орындардың бірі саналады. Жастары 100,000-нан 500,000 жыл болатын әлемге белгілі ерте Тас дәуірінің артефакттары осы үстіртте табылған. Бауырлас қалалар Дереккөздер
Қазақстан әйелдер волейболдан ұлттық құрамасы

Волейболдан әйелдер арасындағы Қазақстан ұлттық құрамасы халықаралық жарыстардағы Қазақстан командасы. Команда Жапонияда өткен іріктеуде бесінші орын алып, 2008 жылғы Жазғы Олимпиадаға өткен. Көрсеткіштері Олимпиада ойындары * 1996 — қатыспады * 2000 — қатыспады * 2004 — қатыспады * 2008 — 9 орын * 2012 — қатыспады * 2016 — қатыспады * 2020 — қатыспады Əлем чемпионаттар * 1994 - 2002 — іріктеуден өтпеді * 2006 — 17-орын * 2010 — 21-орын * 2014 — 15-орын * 2018 — 24-орын * 2022 — Азия Ойындары * 1998 — 6-орын * 2002 — 6-орын * 2006 — 6-орын * 2010 — 3-орын * 2014 — 6-орын * 2018 — 5-орын Азия Кубогы * 2010 — 5-орын * 2012 — 3-орын * 2014 — 3-орын * 2016 — 2-орын * 2018 — 10-орын * 2020 — өткізілген жоқ Азия Чемпионаты * 1993 — 5-орын * 1999 — 9-орын * 2003 — 7-орын * 2005 — 2-орын * 2007 — 5-орын * 2009 — 5-орын * 2011 — 9-орын * 2013 — 5-орын * 2015 — 7-орын * 2017 — 7-орын * 2019 — 5-орын * 2021 — өткізілген жоқ Әлемдік Гран при * 1993-2006 — қатыспады * 2007 — 10-орын * 2008 — 12-орын * 2011 — 15-орын * 2013 — 17-орын * 2014 — 24-орын * 2015 — 26-орын * 2016 — 22-орын * 2017 — 24-орын Құрамы Бас бапкер: Вячеслав Шапран Сыртқы сілтемелер * [http://www.fivb.org/EN/volleyball/competitions/WorldOQT/2008/WWOQT08/Teams/Team_Roster.asp?TRNWWOQT08&TEAMKAZ&sm=15 FIVB]
Күрестен әлем чемпионаты 2010

2010 жылғы Күрестен әлем чемпионаты Мәскеудің олимпиадалық стадионында қыркүйектің 6 мен 12 аралығында, 2010 жылы өткен. Медаль кестесі Елдер нәтижесі Медал қорытындысы Ерлер еркін күресі Ерлер грек-рим күресі Әйелдер еркін күресі Сыртқы сілтемелер *[http://www.fila-official.com/images/FILA/resultats/2010/results_09_moscow.pdf Results] *[http://www.fila-wrestling.com/moscow10/index.php Official website]
Күрестен әлем чемпионаты 2009

2009 жылғы Күрестен әлем чемпионаты Хернинг, Данияда қыркүйектің 21 мен 27 аралығында, 2009жылы өткен. Медаль кестесі Елдер нәтижесі Медал қорытындысы Ерлер еркін күресі Ерлер грек-рим күресі Әйелдер еркін күресі Сыртқы сілтемелер *[http://www.fila-official.com/images/documents/annonces/resultats/2009_09/results_herning.pdf Results] *[http://www.fila-wrestling.com/herning09/index.php Official website]
Елена Евгеньевна Шалыгина

Елена Шалыгина (желтоқсанның 15,1986 жыл, Шымкент) Қазақстан күресшісі, 63&nbsp;кг салмақ дәрежесінде 2008 жылғы Жазғы Олимпиадалық Ойындарда қола медаль жеңген. Елена Евгеньевна Шалыгина (15 желтоқсан, 1986 жыл, Түркістан облысы) - 2008 жылғы Бейжің Олимпиада ойындарында 63 кг. салмақ дәрежесінде қола медаль иелеген. 2007 жылы Бакуда өткен Әлем Чемпионтаында күміс, 2010 жылы Мәскеуде - күміс, ал 2009 жылы Хернингте - қола медальға еріскен. 2009 жылы Азия чемпионы, 2010 жылғы Гуанчжоудағы Азия ойындарының жеңімпазы, 2006 және 2007 жылдары Азия Чемпионатында күміс және 2008 жылы Азия Чемпионатында қола жүлдегер. 2012 жылы наурызда Астана қаласында өткен Азия квалификациялық турнирінде 1-орынды жеңіп, Жазғы Олимпиада ойындары 2012-ге жолдама алды. Сілтемелер
Уэмбли

«Уэмбли» (; ), Жаңа Уэмбли атымен де танымал — футбол стадионы, Англиядағы Лондон қаласында орналасқан. Тарихы "Ескі Уэмбли" 1923 жылы құрылысы аяқталды да, пайдалануға берілді. Ол кезде "Британ империясының көрме стадионы" деп аталды. Сол жылы 28 сәуір күні алғашқы ресми матч ойналып, Англия кубогында «Болтон Уондерерс » пен «Вест Хэм Юнайтед » кездесті. Матчты тамашалауға қанша көрермен жиналғаны белгісіз, бірақ 150000 адамнан кем жиналмаған көрінеді. "Уэмбли" 1948 жылғы Жазғы Олимпиададағы жеңіл атлетика жарыстарының негізгі аренасы болды. 1966 жылғы әлем біріншілігінің бірнеше ойыны (финалдық матчпен қоса) осында өткізілді. 1996 жылғы Еуропа чемпионатының бірнеше кездесуі осында ойналды. Стадионда жеті рет УЕФА Чемпиондар Лигасының финалдық матчы ойналды (1963, 1968, 1971, 1978, 1992, 2011, 2013). Жаңа "Уэмбли" 2003 жылы стадион бұзылды да, қайта тұрғызылды. Қайта ашылу салтанаты 2007 жылы өтті. Бұл жолы жүгіру жолдары алынып тасталып, тек футболға арналған арена ретінде салынды. 2012 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының басты аренасы болды. 2020 жылғы Еуропа біріншілігінің финалдық матчы "Уэмблиде" өтеді. Дереккөздер Сілтемелер * [http://www.wembleystadium.com/ Ресми сайт] * д/Ф [http://natgeotv.com/uk/engineering-connections/videos/wembley-stadium «Стадион Уэмбли»] из цикла [http://eritern.com/films/762-inzhenernyie-idei-s-richardom-hammondom.html «Инженерные идеи»] (National Geographic, 2010)
Бавария (футбол клубы)

«Бавария Мюнхен» футбол клубы (; айтылуы ) — Мюнхен қаласындағы неміс кәсіби футбол клубы. 1900 жылы құрылған, Бундеслигада өнер көрсетеді. 34 рет чемпион атанған, 20 Германия кубогын 6 чемпиондар лигасын жеңген Бавария неміс футболындағы ең дес бермес команда болып саналады. Тарихы Ерте жылдары (1900-1965) Қаладағы ең бірінші футбол клубы 1860 жылы ашылған "Мюнхен-1860" командасы еді. "Бавария" болса дәл 40 жылдан соң - 1900 жылдың 27 ақпанында ашылды. Бұған түрткі болған Берлиндік Франц Йон және оның 10 досының Мюнхендік MTV-79 спорт одағынан шығып, жаңадан «Байер» («Бавария») клубын құрды. Бірақ постсоветтік басылымдарда клубқа латынша ат «Бавария» берілді. Ағылшын маманы Тейлор бастаған команда өзінің алғашқы ойының 1900 жылдың 4 сәуірінде MTV-79 командасын 7:1 есебімен жеңіп аяқтады. Ол кезде команда сапында көбінесе студенттер еді. Алғашқы үлкен жеңіс 1932 жылы болды. Ол кезде олар Германия чемпионатынын финалында Айнтрахт командасын 2-0 есебімен женген болатын.Сол кездегі керемет ойыншылардың бірі "Бавария" сапындағы жартылай қорғаушы Людвиг Голдбруннер еді. Бірақ национал-социалистердің келуімен "Бавария" жеңуің тоқтатты. Ал Бавария президенті Ландауерге және еврей жаттықтырушысы Рихард Домбиге гестапо әсерінен елден кетуге тура келді. Ал алдыңғы орындарға Адольф Гитлер қолдаған "Шальке 04" командасы шықты. Қызық 13 мамырда клуб өз стадионы ішінде мұсылман ойыншыларына арнап мешіт ашатынын мәлімдеді, бұған түрткі болған француз Франк Рибери және басқа мұсылман ойыншылар өтініштері еді. Қаржыландыруды 85 пайызын клуб мойнына алса, қалғанын мұсылман ойыншылар алған. Құрамы Жетістіктері Ұлттық * Бундеслига **Чемпион (34): 1931/32, 1968/69, 1971/72, 1972/73, 1973/74, 1979/80, 1980/81, 1984/85, 1985/86, 1986/87, 1988/89, 1989/90, 1993/94, 1996/97, 1998/99, 1999/00, 2000/01, 2002/03, 2004/05, 2005/06, 2007/08, 2009/10, 2012/13, 2013/14, 2014/15, 2015/16, 2016/17, 2017/2018, 2018/2019, 2019/20, 2020/21, 2021/22, 2022/23, 2024/25 ** Вице-чемпион (11): 1969/70, 1970/71, 1987/88, 1990/91, 1992/93, 1995/96, 1997/98, 2003/04, 2008/09, 2011/12, 2023/24 * Кубок ** Жеңімпаз (20): 1956/57, 1965/66, 1966/67, 1968/69, 1970/71, 1981/82, 1983/84, 1985/86, 1997/98, 1999/00, 2002/03, 2004/05, 2005/06, 2007/08, 2009/10, 2012/13, 2013/14, 2015/16, 2018/19, 2019/20 ** Финалист (4): 1984/85, 1998/99, 2011/12, 2017/18 * Германия лига кубогы ** Жеңімпаз (6): 1996/97, 1997/98, 1998/99, 1999/00, 2003/04, 2006/07 ** Финалист (2): 2005/06, 2009/10 * Суперкубок ** Жеңімпаз (10): 1987, 1990, 2010, 2012, 2016, 2017, 2018, 2020, 2021, 2022 ** Финалист (6): 1989, 1994, 2013, 2014, 2015, 2019 * Telekom Cup (рекорд) ** Жеңімпаз (5):2013, 2014 ,2017 (қыс), 2017 (жаз) ** Финалист (1):2010 Құрлықтық * УЕФА чемпиондар лигасы **Жеңімпаз (6): 1973/1974, 1974/1975, 1975/1976, 2000/01, 2012/13, 2019/20 ** Финалист (5): 1981/82, 1986/87, 1998/99, 2009/10, 2011/12 * Кубок иелері кубогы ** жеңімпаз: 1966/67 * УЕФА кубогы ** жеңімпаз: 1995/96 * УЕФА Суперкубогы ** жеңімпаз: 2013, 2020 ** Финалист (3): 1975, 1976, 2001 Халықаралық * Құрлықаралық кубок ** Жеңімпаз: 1976, 2001 * Клубтар әлем чемпионаты ** Жеңімпаз: 2013, 2020 Дереккөздер
Баатара шатқалы сарқырамасы

Баатара шатқалы сарқырамасы (немесе Баала шатқалы сарқырамасы) — Таннурин, Ливандағы сарқырама. Құлаған су Юра дәуірінің әк тасты Баатара үңгіріндегі шұңқырға құйылады located on the Lebanon Mountain Trail.. Сарқыраманы 1952 жылы француз био-спелеолог Анри Коиффайт ашты, сарқырама мен құйылатын шұңқыры толықтай 1980 жылдары либан спелео клубымен зерттеліп сипатталды. Үңгір сонымен қатар "Үш көпір үңгірі" атымен белгілі. Лаклуктан Таннуринге бара жатқанда Баала елді мекені болады, содан төмен бес минуттық жерде үш табиғи көпірлерді көруге болады, олар бірінің үстінде бірі орналасқан. During the spring snow melt, a cascade falls behind the three bridges and then down into the chasm. A 1988 florescent dye test demonstrated that the water emerged at the spring of Dalleh in Mgharet al-Ghaouaghir. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://www.panoramio.com/photo/22052450 Balaa the 3 leveled waterfall] - Фотосуреттер *[http://www.zphoto.fr/gouffre_de_balaa-liban_photo337025.html Gouffre de Balaa] - Фотосуреттер *[http://www.discoverlebanon.com/en/panoramic_views/north/al_batroun/baatura_bridges_chasm.php Chasm bridges Tannourine Balaa]
Рональд Дэвид Лэйнг

Лейнг Рональд Дэвис (1927 – 1989 жылдары) – шотландтық психиатр және ортодоксалдық психиатрияны сынаушы. Ол жеке тұлғаның экзистенциалистік және феноменологиялық тәжірибесімен айналысты. Лейнг адамның жан ауруын индивидуалдық тәжірибені әлеуметтік тұрғыдан қарастыра отырып зерттеу керек деген теорияны ұсынады. Негізгі еңбектері: "Я" и другое", "Здравомыслие, безумие и семья", "Политика опыта и райская птица". Дереккөздер