kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Гендерлект

Гендерлект (ағыл. gender жыныс (dia) lektos диалект) ағыл. genderlect – бір этникалық тіл, ұлттық тіл, социолект көлемінде ер адамдар тілдерімен салыстырғанда əйелдер тілінің лексикалық, эмоциялы-экспрессиялы, грамматикалық, стильдік жəне басқа да ерекшеліктері Бір тіл аумағында əлеуметтік жынысқа – əйелдер мен ерлерге байланысты, олардың əрқайсысының сөз саптауында кездесетін тілдік бірліктер (сөз, сөйлем, сөйлемдер мен сөз тіркесі, фразеологизм, мақал-мəтелдер) гендерлект болып аталады. Гендерлект терминін ғылыми қолданысқа алғаш енгізген – лингвист Дебора Таннен. Бұл термин алғашқыда еркектер мен əйелдердің сөйлеу іс-əрекетіне тəн үнемі болып тұратын, үздіксіз белгілердің жиынтығы ретінде түсіндірілді. Қазақ тіліндегі гендерлік аталымдардың көпшілігі тіркескен я қосарланған сөздер түрінде келеді. Атап айтсақ: а) əйел гендерлектілері (аталымдары): əйел заты, жесір дауы, жүкті əйел, кіндік шеше, қалың мал, қайын сіңлі, салпы етек, ұзатылған қыз тəрізді тіркесті сөздер, апалы-сіңлілі, бəйбішетоқал, келін-кепшік, кемпір-сампыр, қатын-қыз, қыз-қырқын сияқты қос сөздер; ə) еркек гендерлектілері (аталымдары): жез мұрт, жігіт ағасы, ер азамат, еркек кіндік, нағашы аға, немере іні, шал адам, аға-іні, əкелі-балалы, жігіт- желең, т.б. Дереккөздер
Роберто Бениньи

Роберто Бениньи – италиялық актер, кинорежиссер, сценарийші. Әсіресе «Көркем тіршілік» фильмін түсіргенімен және басты рөлді ойнағанымен көрерменнің ерекше ықыласына бөленіп, екі Оскар және басқа да көптеген халықаралық сыйлықтарға қол жеткізе алған. 1991 жылы ол көп жыл бойы таныс болған актриса Николетта Браскимен жанұя құрады. Кейін Николетта күйеуімен бірге «Монстр», «Көркем тіршілік», «Жолбарыс және Қар» фильмдерінде түседі. Фильмография Дереккөздер
Логой кратері

Логой кратері — Беларусьтегі Логойск қаласының маңындағы метеорит кратері. Оның диаметрі 15 километр және жасы 42,3 ± 1,1 миллион жыл (эоцен) деп есептеледі. Сипаттама Минск облысында Логойск қаласынан 7 шақырым жерде жұмбақ қос кратер бар, оны ғылыми ортада Логоиск астроблемасы деп атайды. Астроблема – үлкен астероидтардың құлауы нәтижесінде пайда болған кратер. Бұл нысан сонау 1973 жылы жер бетіне ғарыштық зерттеулер кезінде табылған және оның ашылуын кездейсоқ деп атауға болады. Кратер кішірек өлшемі 12 км, үлкенірегі - 15 км, тереңдігі 500 м. Бірінші кратер аспан денесінің құлауынан, ал екіншісі - жарылыс толқынынан пайда болды. Ғалымдардың есептеулері бойынша, Логоиск астроблемасы 42 миллион жыл бұрын, қазіргі Беларусь аумағында әлі де көне мұхит болған кезде пайда болған. Мұндай өлшемдегі шұңқырдың пайда болуы үшін астероидтың өлшемі 600 метрге дейін, салмағы бір жарым миллиард тоннаға дейін болуы керек, ал планетамызға құлау жылдамдығы сағатына 60 мың/км жетуі керек еді. Жарылыстың күші Хиросимада қолданылған бірнеше мың атом бомбасына тең болды. Жарылыс толқыны мыңдаған шақырым айналасындағы барлық тіршілікті жойып жіберді. Ғалымдар он шақты ұңғымаларды бұрғылау және осы шұңқырдан алынған тау жыныстары мен пайдалы қазбаларды зерттеу арқылы кратердің жасын анықтады. Ішкі кратерде вендия дәуіріндегі тау жыныстары, ал сыртқы кратерде девон дәуіріндегі тау жыныстары бар. Миллиондаған жылдар бойы бұл аймақтан бірнеше мұздық өткеннен кейін кратер тегістелді, бірақ оның негізгі контурлары қалды, оның контурлары аэрофототүсірілім кезінде ғана көрінеді. Үлкен ғарыштық объектілер планетамызға құлаған кезде, олардың орасан зор әсер ету күші мен жоғары температурасы әсерінен жер қойнауында гауһар тастар жиі пайда болады. Көптеген зерттеулер жүргізгеннен кейін геологтар Логойск кратерінде гауһар тастарды тапты, тек олар шаң түрінде және ешқандай құндылығы жоқ болды. Бұл аймақтың құмынан да алтын табылған, бірақ аз мөлшерде, өнеркәсіптік өндіруге жарамсыз. Миллиондаған жылдар бұрын кратер суға толған және бұл жерде көл болуы мүмкін. Қазіргі уақытта Логойск кратерінің орталығында сәл батпақты ауданы бар, онда Кузевичи ауылы орналасқан. Дереккөздер
Төлегетай-Қылышты ата кешені

Төлегетай-Қылышты ата кешені – Қызылорда облысының республикалық маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері тізіміне енген орта ғасырлық ескерткіш. Қазақстанның жалпыұлттық сакралды нысандар тізімінде. Орналасқан жері Жаңақорған ауданы, Әбдіғаппар ауылынан оңтүстікке қарай 7-8 км жерде орналасқан. Кезеңі ХІ-ХІІ ғғ. Кесене сипаты Төлегетай бабаның бұрынғы кесенесі құлап, ұрпақтары 1992 жылы ақ қыштан өріп, темір қаңылтырлы кесене тұрғызған. Кесененің ауданы 6х6 м, биіктігі 4 м болған. Кешен танымал батырлар Төлегетай-Қылышты ата жерленген жерде 1992 жылы тұрғызылған. Авторы – сәулетші Б Ибраев. 2005-2008 жылдары ұрпақтарының демеушілігімен 2 күмбезді, 4 мұнаралы, 8 сынтасты керемет кесене қайта тұрғызылды. Кешен күйдірілген кірпіштен қаланып, ішкі құрылысы мрамордан жасалған. Қазіргі жағдайы өте жақсы, зиярат етушілерге жағдай жасалынған, айналасы абаттандырылып, гүл егілген. Қорғау тақтасы орнатылған. Тарихи деректер мен аңыздар Төлегетай баба туралы ең алғаш қалам тербеген адам – кезінде Орта Азия халықтарына танымал, Қазан төңкерісінің алғашқы жылдарында Түркістан автономиясының бас министрі болған Мұхаметжан Тынышбаев. Төлегетай Сүйінішұлы (шамамен XV ғасырда өмір сүрген) тарихи тұлға. Найманның шөбересі (Найманнан – Белгібай, одан – Сүйініш, одан – Төлегетай). Төлегетай баба өз заманында қол бастаған батыр, елдің қамын жеп, бірлігін ойлаған қайраткер болған. Қазақ даласында жеке ұлыс болып қалыптасқан наймандарды Төлегетай батыр билеген. Кейіннен кіші ата ру атынан шыққан Қаракерей, Матай, Садыр, Төртуыл – Төлегетайдың немерелері. Үзінді деректерге сәйкес, Төлегетай баба – найманның ақсүйектер әулетінен шыққан. Наймандар жерді бөліп алғаннан кейін, Төлегетайдың үлесіне Сырдарияның сол жағалауындағы Өзкент қаласы тиеді. Бұл аймақтарда Төлегетай дана атанып, Қылышты батырмен танысады. Олардың достығы, құрметі мен бір-біріне деген сыйластығы ұрпақтарына үлгі боп қалды. Қылыштың әкесі – атақты қажы Камаладдин, ал анасы – Қырөзкент қаласының билеушісінің қызы. Қылышты жігіт болғанда, оған көктен аян беріледі – көктен қылыш пен жылқы түседі. Сол кезден бастап Қылышты жылқысы желден де жүйрік, ал қылышы күннің сәулесіндей өткір жеңілмейтін жауынгер атанды. Дереккөздер
Қырғыз ұлттық аграрлық университеті

К. И. Скрябин атындағы Қырғыз ұлттық аграрлық университеті — Қырғызстандағы жоғары оқу орны. Атаулары * 1931 — Қырғыз зооветеринарлық институты * 1938 — Қырғыз ауылшаруашылық институты * 1945 — Константин Иванович Скрябин атындағы Қырғыз ауылшаруашылық институты * 1996 — Қырғыз аграрлық академиясы * 2001 — Қырғыз аграрлық университеті * 2009 — Қырғыз ұлттық аграрлық университеті Тарихы Қырғыз ауыл шаруашылығы институты Қырғыз АКСР Халық комиссариаты алқасының 1931 жылғы 30 қаңтардағы «Зооветеринарлық институтты ұйымдастыру туралы» қаулысы негізінде құрылды. Университетті ұйымдастыруға екі жыл қажет болды және ол 1933 жылы Қырғыз зооветеринарлық институты деген атпен жұмыс істей бастады. Оны құруға 1927–1933 жылдары Қырғыз АКСР Халық Комиссарлар Кеңесінің төрағасы болған Жүсіп Әбдірахманұлы Әбдірахманов тікелей қатысты. Студенттердің алғашқы қабылдауы 53 адамды құрады. 1938 жылы институт жанынан мал азығын өндіру бойынша агрономдар дайындайтын агрономиялық факультет ашылып, сонымен бірге ветеринарлық институт Қырғыз ауыл шаруашылығы институты болып аталды. 1949 жылы онда ирригация-мелиорация факультеті, 1952 жылы ауыл шаруашылығын механикаландыру факультеті ашылды. 1970 жылы Қырғыз ауыл шаруашылығы институтында экономика факультеті ашылды. * 1996–2001 жылдары — Д. А. Әкімалиев; * 2001–2008 жылдары — Б. Сыдықов; * 2008–2010 жылдары — Т. Құбатбеков; * 2010 жылдан бастап университет ректоры қызметін Р. З. Нұрғазиев атқарады. Марапаттама * «Данқ» ордені (2023) Дереккөздер
Ыстықкөл халықаралық әуежайы

Ыстықкөл халықаралық әуежайы (; ) — Қырғызстанның Ыстықкөл облысы Ыстықкөл ауданындағы Тамшы ауылына жақын орналасқан халықаралық әуежай. Ыстықкөл халықаралық әуежайының ресейлік IATA коды — ИКУ. Қызметі Бұрын Тамшы әуежайы ретінде белгілі болған Ыстықкөл халықаралық әуежайы 1975 жылы жақын жердегі Шолпаната қаласындағы әуежайының резервтік әуежайы ретінде жұмысын бастады. Қазіргі ұшу-қону жолағы мен терминал 2003 жылы салынған. Сол жылы Қырғызстан үкіметі Тамшы әуежайының атауын Ыстықкөл халықаралық әуежайы деп өзгертті. Бұл CAT I аспаптарының қону құрылғылары, ұшу-қону жолағында жарықтандыруы және түнде жұмыс істеуге арналған тіректері бар 4D класындағы әуежай. Ыстықкөл халықаралық әуежайы кедендік және шекаралық бақылауға ие және ішкі рейстерге де, халықаралық рейстерге де қызмет көрсетеді. Ұшу жолағын тағы 500 метрге ұзарту жоспарлануда. Әуекомпаниялар және олардың бағыттары Дереккөздер
Жалалабат мемлекеттік университеті

Бекмамат Осмонов атындағы Жалал-Абад мемлекеттік университеті (, ) — Қырғызстандағы Жалалабат қаласында 1993 жылы 2 сәуірде құрылған мемлекеттік университет. Бұл мемлекеттік мекеме келесі салалар бойынша жоғары білім беруге арналған: медицина, электроника, энергетика, құрылыс және агроөнеркәсіптік кешен. ЖАМУ туралы ЖАМУ-да 10 000-ға жуық студент оқыды және 700-ден астам оқытушы, оның ішінде 100 ғылым докторы мен профессорлар, сонымен қатар 216 ғылым кандидаты мен доценті бар. Университетте Үндістан, Иран, Израиль, Қазақстан, Непал, Пәкістан, Палестина, Сирия, Түркия, Түркіменстан, АҚШ, Өзбекстан сияқты елдерден 3000-ға жуық студент білім алуда. Университет 54 сала бойынша жоғары сапалы білім мен 12 сала бойынша орта кәсіптік білімі бар мамандарды шығарады. Б.Осмонов атындағы Жалал-Абад мемлекеттік университетінің медицина факультеті денсаулық сақтау және ғылым білім министрлігіне қарасты. Б.Осмонов атындағы Жалал-Абад мемлекеттік университеті медицина факультеті 1993 жылы 2 сәуірде Қырғызстан президентінің жарлығымен электроника, энергетика, медицина, білім беру, құрылыс сияқты негізгі және толық жоғары білімі бар мамандарды даярлауға арналған мемлекеттік оқу орны ретінде ашылды. Тарихы * Б. Осмонов атындағы Жалалабат мемлекеттік университетінің медицина факультеті (JaSU) 1993 жылы 2 сәуірде жұмыс істеп тұрған оқу орындарының негізінде құрылды. * Педагогикалық факультет 1926 жылы, ал хайуанаттар бағының ветеринарлық техникумы 1947 жылы Жалалабатта құрылды. * Фрунзе политехникалық институтының филиалдары 1963 жылы Қарақұлжада және 1990 жылы Таскөмірде құрылды. * Инженерлік-техникалық факультет 1981 жылы Қошқарата қаласында құрылды. * 1965 жылы Майлысай қаласында электромеханикалық техникалық факультет құрылды. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * * * * * [http://www.4icu.org/reviews/3121.htm uniRank] * [https://whed.net/detail_institution.php?Jzo2MF0uMzxVLUBgYApgCg Jalalabat State University] at [http://whed.net/ World Higher Education Database]
Сыева-Дупка

Сыева-Дупка — Болгарияның солтүстігіндегі үңгір, Брестница ауылының жанында (Ловеч облысы). Тарихы Атауы Осман билігі кезінде үңгірді кездейсоқ тауып жасырынған, көрші ауылдан шыққан екі ағайынды малшы жігіттер - Сюйу мен Сейюдің атынан алады. Алғашқы зерттеулерді 1883 жылы профессор Златаров, ал бірнеше жылдан кейін ағайынды Шкорпильдер жүргізді. Зерттеу барысында жануарлардың сүйектері, қыш ыдыстар және Рим империясының бірнеше тиындары табылды. 1963 жылы Сыева-Дупка үңгірі табиғат ескерткіші болып жарияланды, ал 1967 жылы ол салынып, электрлендірілді. Ол 1990 жылдан ұзақ уақыт бойы жабылып, тек 2004 жылы ғана қайтадан қалпына келтірілді. Сипаттама Сыева-Дупка үңгірі Болгарияның Ловеч аймағындағы Брестница ауылына жақын жерде орналасқан. Үңгір Болгариядағы жүз ұлттық туристік орындардың бірі болып табылады. Бұл әлемдегі ең әдемі үңгірлердің бірі және ондағы ең үлкен сталактиттің шеңбері 60 метрді құрайды. Үңгір теңіз деңгейінен 520 метр биіктікте орналасқан, ұзындығы 205 метр, жасы 3 миллион жыл, «төбенің» қалыңдығы 12 метр, үңгірдің астында тағы 70 метр тереңдікте өзен ағып жатыр. Мұндай үңгірлердің арнайы ауасы бар, олар өкпе ауруларының алдын алу үшін тыныс алу пайдалы екенін айтады. Мұнда тұрақты ауа температурасы 7°-11°, ылғалдылық 90 және 98% аралығында. Үңгір бөлімдері Үңгірде бес зал және бірнеше галерея бар. 1-зал - қопаға ұқсайтындықтан «Купена» деп аталады. Залдың күмбездері шағын сталактиттермен қапталған. 2-зал - «Срутиште». Ол күшті жер сілкінісі нәтижесінде пайда болды. Болгар тілінен аударғанда «опырушылық» дегенді білдіреді. 1893 жылғы жер сілкінісі кезінде бұл залдағы барлық сталактиттер жұлынып, үңгірдің түбіне құлаған. Олардың орнында біз енді жаңаларының қалыптасуын көруге болады. 3-зал - «Хармана», керемет акустикасы бар, ол жерде концерттер беруге мүмкіндік береді. Мұнда Эмиль Димитров, Йорданка Христова және Лили Иванова ән шырқады. Үйлену тойлары да өткізіледі. Онда Донбасс кеншілерінің хоры, Болгар ұлттық радиосының балалар хоры және т.б. Мұнда бірнеше фильмдер түсірілді. 4-зал - «Космос», ұшатын зымыранға ұқсайтын карст шөгінділеріне байланысты аталады. 5-зал - «Белый замок». Бұл құлып тәрізді сталактонның атымен аталған. Дереккөздер
Барреттік өңеш

БАРРЕТТІК ӨҢЕШ Барреттік өңеш - өңештің клегей қабатының көпқабатты жалпақ эпителийінің кейбір ошақты аймақтарда бірқабатты цилиндрлі эпителиге айналуымен жүретін жүре пайда болған созылмалы метапластикалық жағдайы болып табылады. Барреттік өңеш ГЭРА-мен ауратындардың 10-20% ішектік метаплазиямен жүреді. Барреттік өңеш кезінде жылына 200-400 науқастардың біреуінде аденокарциноманың даму кездеседі. ЭТИОЛОГИЯСЫ ЖӘНЕ ПАТОГЕНЕЗІ Барреттік өңешпен науқастардың арасында еуропалық нәсілдегі ер адамдардың жиі кездесуі аурудың дамуында генетикалық бейімділік бар екенін дәлелдейді. Асқазан-өңеш рефлюксі кезінде агрессиялық ортаның әсерінен өңештің клегей қабатының физиологиялық регенерациясының ауытқуы салдарынан көпқабатты жалпақ эпителийдің бірқабатты цилиндрлі эпителиге айналуы дамиды. КЛИНИКАЛЫҚ КӨРІНІСІ ГЭРА-ң клиникалық көрінісінен айырмашылығы жоқ. Сондықтан, ГЭРА-мен ұзақ уақыт (анамнезінде >5 артық ГЭРА болса) ауырған науқастардың барлығында Барреттік өңешті жоққа шығару қажет. ДИАГНОСТИКАСЫ Эндоскопиялық зерттегенде өңештің бозғылт, жылтыр, жұқа беткейлі эпителиіне қарағанда маңайында орналасқан цилиндрлі эпителий өзіне тән қызғылт түсті және барқыттәрізді болып көрінеді. Диагнозды нақтылау үшін және эпителидің дисплазиясының дәрежесін анықтау үшін өңештің айналасынан 4 нүктеден әрбір 2 см сайын өңеш-асқазан өтпелік аймағынан тісшелі сызыққа дейінгі аймақтарға биопсия (4-квадратты биопсия) жасайды. Дисплазия анықталмаған жағдайда зерттеуді әрбір 2-3 жылда қайталап отырған дұрыс. ' ЕМІ Барреттік өңештің емдеу әдістеріне жатады: * протонды насостың ингибиторларымен стандартты және екі еселенген дәрілік терапия (өмір бойы жүргізіледі); * антирефлюкстік хирургия; * эндоскопиялық әдістер (метаплазияға ұшыраған клегей қабаттың мультиполярлы электрокоагуляциясы, фотодинамикалық терапия, лазерлік деструкция, аргонды плазмамен коагуляция жасау, клегей қабатты эндоскопиялық резекциялау). Дисплазия дәрежесі шамалы болған жағдайда 6 айда бір рет биопсиялы ЭГДС жасайды (әрбір 1 см сайын 4 квадратты биопсия). Егерде дисплазия үдемелі дамымаған болса гистологиялық зерттеуді бақылау түрінде жылына бір рет жасайды. Егерде ауыр дәрежедегі дисплазия анықталса биопсиялы ЭГДС (әрбір 1 см сайын 4 квадратты биопсия) 3-6 айда бір рет жасайды және эндоскопиялық немесе хирургиялық емдеу әдісін қолдану туралы шешім жасалуы тиіс.
Нино Хурцидзе

Нино Хурцидзе (28 қыркүйек 1975 жыл – 22 сәуір 2018 жыл) — грузин шахматшысы. Ол 1993 жылы FIDE әйел гроссмейстері (WGM) және 1999 жылы халықаралық шебер (IM) атақтарына ие болды. Ол 1993 және 1995 жылдары 20 жасқа дейінгі қыздар арасындағы шахматтан әлем чемпионатында жеңіске жетті. Хурцидзе сонымен қатар 1991 жылы Гуарапуавада (Бразилия) өткен 16 жасқа дейінгі қыздар арасындағы шахматтан әлем чемпионатында, 1992 жылы 20 жасқа дейінгі қыздар арасындағы Еуропа чемпионатында, 1998 жылы шахматтан ерлер арасындағы Грузия чемпионатында (осылай жасаған жалғыз грузиялық әйел ойыншы) және әйелдер арасындағы Грузия чемпионатында бес рет (1989, 1993, 2005, 2006 және 2013 жылдары) жеңімпаз атанды. Ол 1993 жылы Индонезияның Джакарта қаласында және 1995 жылы Молдованың Кишинев қаласында өткен әйелдер арасындағы аймақаралық турнирге қатысты. Бұл оқиғалар тиісінше 1996 және 1999 жылдардағы әйелдер арасындағы шахматтан әлем чемпионаты циклінің бөлігі болды. 1998 жылы ол Роттердамда FISU ұйымдастырған университеттер арасындағы әйелдер чемпионатында жеңіске жетті. Хурцидзе 2000, 2001, 2004, 2006, 2008, 2012, 2015 және 2017 жылдары нокаутпен өткен әйелдер арасындағы әлем чемпионатында өнер көрсетті. Оның ең жақсы нәтижелері 2001 жылы Мәскеуде (8 финалға жету, онда ол соңғы жеңімпаз Чжу Ченнен жеңілді), 2006 жылы Екатеринбургте (финалда - Алиса Галлиамовадан жеңілді) және 2017 жылы Тегеранда (16 финалда - Антоанетадан жеңілді) Стефанова ). Хурцидзе 1998, 2000, 2002, 2006 және 2012 жылдардағы әйелдер шахмат олимпиадасында командалық жарыстарда, 2007, 2011 жылдары шахматтан әйелдер командалық әлем чемпионатында қола медаль жеңіп алып, 2013 жылы Еуропа әйелдер құрамасында Грузия үшін бақ сынады. Шахматтан әлем чемпионатында 1999, 2003, 2005, 2007, 2009, 2011 және 2013 жылдары өнер көрсетті. Ол 1997 жылы Швейцарияның Люцерн қаласында өткен 4-ші шахматтан әлем чемпионатында Грузия әйелдер құрамасында болды. Хурцидзе сонымен қатар әйелдер арасындағы клубтық Еуропа Кубогына 1996, 1999, 2001, 2005, 2006, 2007, 2008, 2009 және 2010 жылдары бес түрлі командамен қатысты. 2004 жылы Essen Open турнирінде Евгений Шапошниковтан кейін екінші орынға ие болды. 2005 жылы ол FIDE рейтингі бойынша 2420 ұпаймен Грузиядағы рейтингтік екінші әйел шахматшы болды. 2012 жылы Хурцидзе Арменияның Джермук қаласында өткен әйелдер арасындағы ФИДЕ Гран-при турниріне қатысты. Ол Тбилисиде тұрды және ұзақ жылдар бойы ГМ Константин Асеевты жаттықтырды. Хурцидзе 2018 жылдың сәуір айында қатерлі ісік ауруынан қайтыс болды. Дереккөздер
Қазавиақұтқару

Қазавиақұтқару — Қазақстанның Астана қаласында орналасқан әуе компаниясы. Ол Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің авиациялық бөлімі ретінде әрекет етеді. Флот Қазавиақұтқару флоты келесі ұшақтардан тұрады (қазан 2018): Сонымен қатар, жеке тікұшақтар пайдаланылады: Mi-26, Ka-32, EC145, Mi8, Mi-171. Жазатайым және оқыс оқиғалар 2023 жылдың 23 ақпанында Қазақстанның Батыс Қазақстан облысы, Бәйтерек ауданы, Шапероне ауылының маңында Kazaviaspas Mi-8AMT тікұшағы апатқа ұшырады. Алты жолаушының төртеуі қаза тапты. Дереккөздер
Нино Шалвовна Рамишвили

Нино Шалвовна Рамишвили (; 19 қаңтар 1910 жыл – 6 қыркүйек 2000 жыл) — кеңестік және грузин балет әртісі, балетмейстер, хореограф және Сухишвили атындағы Грузия ұлттық балетінің негізін қалаушы. КСРО халық әртісі (1963) және Социалистік Еңбек Ері (1990). Бірінші дәрежелі Сталиндік сыйлықтың (1949) және Грузин КСР Мемлекеттік сыйлығының (1974) лауреаты. Мансабы 1922-1927 жылдары Тбилиси опера және балет театры жанындағы Мемлекеттік балет мектебінде (Қазіргі Тбилиси хореографиялық училищесі) М.И. Периниде оқыды. Мектепті бітіргеннен кейін театр труппасына қабылданды, кордебалетте биледі, содан кейін жеке би партияларын орындады. 1937 жылы ол опера және балет театрынан кетуге мәжбүр болды. Мұның себебі жетекші балериналардың бірі Ниноны улауға ұмтылды деп айыптады. 1927 жылдан 1936 жылға дейін Палиашвили балет театрының солисті болды, онда ол Абесалом мен Этери, Даиси, Шота Руставели туралы хикая, Кето мен Коте және Цисананың қойылымдарында өнер көрсетті . 1945 жылы Рамишвили күйеуі Илико Сухишвилимен бірге Грузияның мемлекеттік би компаниясы деп аталатын Сухишвили атындағы грузин ұлттық балетінің негізін қалады, онда 1972 жылға дейін солист және би мұғалімі болды. 1972 жылы Сухишвили атындағы грузин ұлттық балетінің бас балетмейстеры болды . Грузияның ұлттық балетін әлемнің көптеген танымал импресариолары мен труппалары ұсынды. Грузин ұлттық балеті Альберт холлда, Колизейде, Метрополитен операсында, Мэдисон алаңында және ондаған танымал орындарда өнер көрсетті. 1967 жылы оларды Ла Скала қарсы алды — бұл фольклорлық топ сол жерде өнер көрсетуге бірінші және жалғыз рет мүмкіндік алды. Перде 14 рет көтеріліп рекорд орнатылды. Костюмдерді Симон (Солико) Вирсаладзе (1908-1989) жасаған. Оның ең жақсы қойылымдары («Хоруми»,«Колхоз биі»,«Нарнари»,«Самая»,«Сванский биі» және т.б.) Грузияның би фольклорын шебер қолдана отырып, икемділік пен графикалық дәлдікпен ерекшеленді. Өз жұмысымен Грузия мәдениетіне баға жетпес үлес қосты. Ансамбльмен бірге ол Венгрияда, Австрияда, Данияда, Италияда, АҚШ-та және т. б. гастрольдік сапармен болды. 2000 жылы 6 қыркүйекте Тбилисиде қайтыс болды. Дидубиялық пантеонда жерленген. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://gruzinskij.ru/materials/peredachi/ninoramishvili.html Судьба красоты] С [http://gruzinskij.ru/materials/peredachi/ninoramishvili.html Нино Рамишвили]
Тамара Сипрашвили

Тамара Сипрашвили (; , ) — грузин-американдық пианист. Өмірбаяны Ол үш жасында фортепианода ойнай бастады. Бес жасында ол өзінің туған қаласы Тбилисидегі дарынды балаларға арналған арнайы музыка мектебіне (сол кездегі Кеңес Одағындағы осындай төрт мектептің бірі) оқуға түсті. Онда ол 17 жасында Мәскеу консерваториясына концерттік пианистке қабылданғанға дейін оқуын жалғастырды. 1985 жылы ол музыкатану және фортепиано докторы дәрежесін алды. Мәскеу консерваториясын ( 1985 ж. ) Михаил Воскресенскийдің класында бітірді, сол жылы Роберт Шуман атындағы халықаралық конкурстың жеңімпазы атанды. Тамрико — Steinway музыкасы мен фортепианоға деген сүйіспеншілігін бөлетін Steinway әртісі. Бірінші сыйлықты алғаннан кейін Тамрико Еуропаны, Америка Құрама Штаттарын және Аргентинаны аралап, Берлин Концертхаусы сияқты танымал оркестрлермен; Гевандхаус Лейпциг оркестрі ; Италияның Парма қаласындағы Артуро Тосканини филармониялық оркестрі; және Окленд симфониялық оркестрімен бірге солист ретінде өнер көрсетті. Гастрольдік сапарларда ол аты аңызға айналған дирижерлер Курт Мазур , Джейсон Кахидзе және Майкл Морганмен бірге өнер көрсету құрметіне ие болды. 1990 жылы Лидс халықаралық фортепиано байқауына қатысу кезінде ол американдық пианист Марк Андерсонмен танысып, 1993 жылы оған тұрмысқа шықты; 1997 жылға дейін ерлі-зайыптылар Лондонда тұрды, содан кейін Калифорниядағы Плезантон қаласына көшті . 1995 жылы Тамрико Солтүстік Калифорнияға көшіп, 2009 жылдың басында Калифорния штатының Плезантон қаласында Inspire Academy of Music and Arts музыка академиясын ашты. Ол академияны ашудағы мақсаты — өзінің музыкаға деген сүйіспеншілігімен бөлісу және жас балаларға музыкалық білім беруді жалғастыру. 1994 жылдан бастап 2009 жылы ажырасқанға дейін Сипрашвили мен Андерсон фортепианомен дуэт ретінде өнер көрсетті, сонымен қатар Модест Мусоргскийдің « Көрмедегі суреттері» және Игорь Стравинскийдің «Көктем ырымы» әндерін екі пианиноға арнап жазды. Тамриконың көптеген шәкірттері өздерінің жеке жетістіктеріне қол жеткізді. Оларға Халықаралық сыйлықтарына және Истман музыкалық мектебі сияқты; Техас университеті, Остин; Нью-Йорк университеті; Калифорния университеті, Лос-Анджелес; және Манхэттен музыка мектебі сияқты құрметті музыкалық университеттерге түсу мүмкіндіктеріне ие болған. Дереккөздер
Елена Вахтанговна Дзамашвили

Елена Вахтанговна Дзамашвили ( , 16 ақпан 1942, Тбилиси — 21 шілде 2020, Каир) — грузин- кеңес пианист және педагогы, Грузин КСР-нің еңбек сіңірген әртісі (1990), Каир консерваториясының профессоры. Өмірбаяны Тарихшы Вахтанг Дзамашвили мен пианист Нино Дзамашвилидің отбасында дүниеге келген. 1961 жылы 2-ші музыка мектебін бітіріп, Люсия Исаянның сыныбында оқыды. Сол жылы ол Тбилиси мемлекеттік консерваториясына Татьяна Голдфарбтың сыныбына оқуға түсіп, одан кейін оқытушы Тенгиз Әміреджибте оқуын жалғастырды. 1971 жылдан 1990 жылға дейін вокалдық ансамбль сыныбында концертмейстер, оқытушы болып жұмыс істеді. Ол симфониялық оркестрмен және теледидар және радио комитетімен серіктесіп жұмыс істеді. Каир консерваториясының шақыруымен 1991 жылы қыркүйекте Египетке көшті. Дзамашвили консерваторияда пианист болып жұмыс істеді; Каир опера театрының таланттарды дамыту орталығында; Каир Америка университетінің музыка факультетінде вокал, фортепиано және ішекті аспаптар бөлімдерінің студенттеріне фортепиано және камералық музыкадан сабақ берді. Елена жыл сайын жеке концерттер ұйымдастырды, сонымен қатар жергілікті және шақырылған музыканттармен бірге өнер көрсетті. Ол консерватория деканы, скрипкашы Хасан Шарарамен шығармашылық дуэт жасап, Каир фортепианолық квартетіне қатысты. Елена Дзамашвили 2020 жылы 21 шілдеде Каирде қайтыс болды. Ол қаланың Мар Гиргис ауданындағы грек православие зиратында, Әулие Георгий шіркеуінің жанында жерленген. Сілтемелер * [http://old.1tv.ge/ge/videos/view/187952.html Елена Дзамашвили 2017 жылы Грузияның қоғамдық радиосына берген сұхбаты] * [http://www.nplg.gov.ge/bios/ka/00009357 ლეკა ძამაშვილი] * [http://english.ahram.org.eg/News/125728.aspx Елена Дзамашвили: Мен он рет дүниеге келсем, әр жолы мен пианист боламын] Дереккөздер
Марина Викторовна Мдивани

Марина Викторовна Мдивани ( , 6 қазан 1936 ж., Тбилиси ) — грузин пианиcті. Бірінші грузин шахмат шебері Виктор Гоглидзенің қызы. Грузин КСР халық әртісі ( 1976 ). Өмірбаяны Евгения Чернявскаяның жетекшілігімен Тбилиси консерваториясының жанындағы он жылдық музыка мектебін ( 1955 ), кейін Мәскеу консерваториясын және Яков Милштейн мен Эмиль Гилельс оқытқан аспирантураны бітірді. 1957 жылы Мәскеуде өткен жастар мен студенттер фестивалі аясында өткен жас орындаушылар байқауында екінші орынды иеленді. 1960 жылы ол Брюссельдегі Елизавета патшайымының байқауына қатысуы керек еді, бірақ пианистің ресми сайтының хабарлауынша, оған саяси себептермен байқауға қатысуға баруға тыйым салынған. 1961 жылы Парижде өткен Маргарита Лонг халықаралық фортепиано байқауында жеңімпаз атанды. 1962 жылы Мәскеуде өткен Чайковский атындағы халықаралық конкурста төртінші сыйлыққа ие болды. 1963 жылы ол Нью-Йорктегі Карнеги Холлда дебют жасады (Мдиванидің Солтүстік Америкаға сапарында Сол Юрок продюсер болды); New York Times шолушысы концертті тамаша деп, ал Мдиванидің өзін үлкен шығармалары бар орындаушы ретінде бағалады. Одан кейінгі жылдары ол бүкіл әлем бойынша гастрольдік сапармен болды (АҚШ, Канада, Франция, Германия, Түркия, Финляндия, Чехословакия, Венгрия, Марокко, Чили, Перу, Ямайка, Мексика). 1986 жылы 24 қаңтарда Мәскеу консерваториясының үлкен залында бір бағдарламада Сергей Прокофьевтің бес фортепианолық концертін орындады. 1991 жылдан бастап Канадада тұрып, жұмыс істейді, Макгилл университетінің профессоры. Баспасөз оның канадалық жас пианист Джереми Томпсонмен жұмысын өте сәтті деп бағалады. Ол сондай-ақ Владимир Спиваковтың қайырымдылық қорымен ынтымақтаса отырып, грузин жас музыканттарына көмектесуде. Мдиванидің репертуарында Иоганн Себастьян Бахтан бастап Пол Хиндемит пен Альфред Шниткеге дейін кең ауқымды жұмыстар бар. София Губайдулинаның фортепианоға арналған "Ерте Чаконнасы" (1963) Марина Мдиваниге арналған және Мдивани оны алғаш рет 1966 жылы 13 наурызда орындады. Жазбалары Мдивани жазбаларының арасында * Пьер Дерво басқарған Чайковскийдің Колонна оркестрімен бірінші концерті ( 1962 ), * Прокофьевтің Үшінші концерті ( 1963, Геннадий Рождественский дирижері), * Отар Тактакишвилидің бірінші концерті ( 19 авторы), т.б. Дереккөздер Әдебиеттер * Грузин совет энциклопедиясы. 1975—1987 жж. 12 томдық * «Disques» журналы N127 Fevrier 1962 ж * Эрик Маклин. Марина Мдиванидің күшті рециталы (Монреаль Срар, 18 ақпан 1967 ж.) * Кэтрин Сайер. Кеңестік пианист MAC («Гамильтон Көрермені» 1993 ж.). * В. Рейше. Кеңестік пианистке дөрекі қол соғу. Sachsische Zeitung. 1968 Сілтемелер * [https://web.archive.org/web/20110721030205/http://www.marinamdivani.gol.ge/ Ресми сайт] * [https://www.youtube.com/watch?vnaXQqR8_iEg Людвиг ван Бетховен.] [https://www.youtube.com/watch?vnaXQqR8_iEg Фортепиано мен оркестрге арналған №2 концерт, финал] (дирижер Юрий Симонов ) * [http://tvali.eu/index.php?actionwatch?v1542808&confirm280347 Пол Хиндемит.] [http://tvali.eu/index.php?actionwatch?v1542808&confirm280347 Людус Тоналис]
Шоушенктен қашу

Шоушенктен қашу — 1994 жылғы режиссер және сценарист Фрэнк Дарабонттың Стивен Кингтің «Рита Хейворт немесе Шоушенктен қашу» хикаятынына негізделген америкалық драмалық фильмі. Фильмі жарыққа шыққаннан кейін сыншылардың жоғары бағасына ие болғанымен, фильм кассадан көңілі қалды, оның барысында бар болғаны 16 миллион доллар табыс тапты. Оның сол кездегі сәтсіздігінің көптеген себептері атап өтілді, соның ішінде «Қойыртпақ шығарма» және «Форрест Гамп» фильмдерімен бәсекелестік, түрме туралы фильмдерінің жалпы танымал еместігі, оның әйел кейіпкерлерінің жоқтығы, тіпті көрермендер үшін түсініксіз деп саналған фильмнің атауы. Ол бірнеше номинацияларды алды, соның ішінде «Оскар» сыйлығының жеті номинациясын және халықаралық көрсетілімдермен біріктірілген қайта шығарылымы оның кассасын 73,3 миллион долларға дейін өсірді. Кинотеатрларда көп ақша жинамағанына қарамастан, фильм видео және кейіннен DVD-дегі ең көп ақша тапқан шығарылымдардың біріне айналды. Шығарылғаннан кейін ондаған жылдар өткен соң, фильм әлі күнге дейін үнемі эфирге шығады және бірнеше елдерде танымал. Көрермендер мен атақты адамдар оны шабыт көзі немесе әртүрлі сауалнамаларда оны сүйікті деп атайды, бұл оның ең танымал фильмдердің бірі ретінде танылуына әкелді 2015 жылы фильмді Конгресс кітапханасы Америка Құрама Штаттарының Ұлттық фильмдер тізілімінде сақтау үшін таңдады. «Шоушенктен қашу» IMDb пайдаланушылары нұсқасы бойынша ең үздік фильмдер тізімінде көш бастайды. Сюжет Бухгалтер Энди Дюфрейнге өзінің әйелі мен оның сүйіктісін өлтірді деген айып тағылды. Шоушенк деп аталатын түрмеде болғаннан кейін, ол тордың екі жағында да қатыгездік пен заңсыздыққа тап болады. Бұл түрмеге кірген адам өмірінің соңына дейін олардың құлына айналады. Бірақ тірі ақыл-ойы мен мейірімді жаны бар Энди тұтқындарға да, күзетшілерге де жақындап, олардың ерекше ықыласына ие болады. Рөлдерде Марапаттар мен номинациялар Дереккөздер
Мариям Бацашвили

Мариям Бацашвили (груз. მარიამ ბაწაშვილი) — Грузиядан шыққан классикалық пианист. Өмірбаяны Бацашвили фортепианода ойнауды 5 жасында Наталья Нацвлишвилидің қол астында Е.Микеладзе атындағы Орталық музыка мектебінде бастады, кейін Григорий Грузманмен бірге Веймардағы Hochschule für Musik Франц Листте жалғастырды. 2011 жылы Веймарда өткен жас пианистерге арналған Франц Лист атындағы халықаралық байқауда жеңіске жеткеннен кейін 2014 жылы ол Утрехтте өткен 10-шы Франц Лист фортепианошылар байқауында жеңіске жетті. Бацашвилидің қарқынды халықаралық гастрольдік мансабы 2016 жылы басталды. Пианист Индонезия, Оңтүстік Африка және Бразилияны қоса алғанда 30-дан астам елде өнер көрсетті. Санкт-Петербургте ол "Күміс лира" камералық орындау фестиваліне қатысты (2017). 2019 жылы Лондонда тақта концерттерінің ашылуында Бацашвили Клара Шуманның фортепианолық концертін Рафаэль Паяре басқарған Ольстер оркестрімен бірге орындады. Келесі жылы ол Артуро Бенедетти Микеланджели сыйлығын алды және 2016-17 маусымын Еуропалық Концерт Холл Ұйымының (ECHO) «Өсіп келе жатқан жұлдызы» ретінде өткізді. 2017 жылдан бастап ол ресми Yamaha әртісі болды. 2017 және 2019 жылдар аралығында Мариям Бацашвили BBC жаңа буын әртістерінің бірі болды. 2019 жылы оның Warner Classics-пен (Шопен-Лист) бірге дебюттік альбомы шықты. Дереккөздер
Хатуна Калмахелидзе

Хатуна Калмахелидзе (; , Тбилиси) — Грузияның мемлекеттік қайраткері, саяси қайраткері және дипломаты. Грузияның жазалау, пробация және заңдық көмек министрі (2009 жылғы 21 желтоқсан —2012 жылғы 19 қыркүйек). Өмірбаяны 2005 жылы Нью-Йорктегі Хантер колледжінің саясаттану факультетін бітірді. 2007 жылы Джордж Вашингтон университетінің халықаралық қатынастар факультетін бітірген. 2004-2006 жылдары Біріккен Ұлттар Ұйымының миссиясында жұмыс істеді. 2006-2008 жж. Халықаралық сайлау жүйелері қорында (IFES) Саяси қаржы зерттеулерінде жұмыс істеді. 2008-2009 жылдары Грузияның Сыртқы істер министрлігінде жұмыс істеді. 2009-2012 жылдары Грузияның жазалау, пробация және заңдық көмек министрі болды. Қызметке кіріскеннен кейін Калмахелидзе елдің түрме жүйесінде реформалар жүргізіп, мемлекеттік түрмелердің 80%-ын еуропалық стандарттарға сәйкес келтірді. 2012 жылдың 19 қыркүйегінде ол Глдани түрмесінде тұтқындарды азаптау және зорлау жанжалынан туындаған наразылықтарға байланысты жұмыстан кетті. Хатуна Калмахелидзе грузин, орыс, ағылшын, неміс және француз тілдерінде сөйлейді. Сілтемелер * [https://www.facebook.com/khatuna.kalmakhelidze.9 Хатуна Калмахелидзе] фейсбукта Дереккөздер
Пластирас көлі

‎‎ Пластирас көлі (Тавроп су қоймасы) — Грекияның Фессалия тауларында орналасқан жасанды көл. Тарихы Су қоймасы идеясының тууы 1935 жылдан басталады. Дәл сол кезде «қара шабандоз» деген лақап атпен белгілі, Грецияның премьер - министрі генерал Николаос Пластирас Тавропос өзенінінің тасуына байланысты алқапты үнемі су басу мәселесін шешетін және сонымен бірге электр қуатын өндіретін бөгет салуды ұсынды. Бұл идеяны жүзеге асыру үшін көп уақыт қажет болды, себебі елдегі соғыстар, оккупация және одан кейінгі азаматтық соғыс Грекияның үлкен құрылыс жобаларына тежеу болды. Николос Пластирастың идеясы XX ғасырдың 50-жылдарында француз компаниясы бөгет салуға тапсырыс алған кезде ғана жүзеге асырыла бастады. Жұмыс итальяндық соғыс репарациялары есебінен қаржыландырылды. 1960 жылы генералдың жоспары жүзеге асып, Неврополис алқабы жасанды көлге айналды. Сипаттама Көлдің ауданы 24 шаршы км, максималды тереңдігі 60 м жетеді, Көл ұзындығы 12 км, ені 4 км. Көл аймақтың дамуына үлес қосты - Кардица ауылдары шаруашылықтарды суару үшін суды пайдалана алды, ал Метрополи ауылының жанындағы су электр станциясында өндірілген электр энергиясы материктік Грекияның көп бөлігін электрлендірді. Сонымен қатар, мұнда туризм белсенді дами бастады. Көлді қоршап тұрған таулар мен аңғарлардың ашық көріністері, саяхатшыларды тартады. Каштан, шынар, емен, шырша мен қарағайға толы қалың ормандарды аралайтын түрлі соқпақтар бар. Арнайы бөлінген жерлерде аң аулауға, ал көлде балық аулауға, жүзуге, каноэде серуендеуге болады. Көл төңірегінде соңғы жылдары велоспорт, атқа міну және жол талғамайтын көліктермен серуендер өте танымал болды. Көрнекі жерлері Бөгеттегі бетон құрылымы, су қоймасының үлкен көлемін қамтитын арка бұл көлді тамашалауға тамаша орын болып табылады. Муча ауылынан да көл фьордтары мен нига деп аталатын көлдегі шағын аралды көруге болады. Сондай-ақ өз уақытында инновациялық жоба болып табылатын су электр станциясына баруға болады. Көру алаңынан алыстағы Аграфа тау жотасының орманды беткейлері мен зәулім шыңдарын, 1350 метр биіктікте Олимп тауын көруге болады. Монастырь «Панагия Пелекити» Аграфа тік беткейлерінің шетінде (шамамен 1400 метр биіктікте), Карица ауылынан солтүстік-батысқа қарай шамамен бір шақырым жерде орналасқан. Бұл 15 ғасырдағы сәулет өнерінің тамаша туындысы. Мұнда туристер жаяу және велосипед тебуден (педальдық қайықтарды қоса) атқа мінуге дейін барлығын тамашалай алады. Садақ атумен көңіл көтеруге және педальды қайықтармен көлді айналып өтуге болады. 1536 м биіктіктегі Вуцикаки тауының баурайында 2002 жылы Аграфа тастан жасалған тау баспанасы салынған. Дереккөздер
Сава

Сава (, , , , ) — оңтүстік-шығыс Еуропадағы өзен, Дунайдың оң тармағы. Этимологиясы Өзеннің атауы *seu- («ылғалдық, шырын») көне индо-еуропалық түбірінен шыққаны ықтимал. Салалары Саваның ірі салаларына Савиня, Крка, Купа, Лонья-Требеж, Уна, Врбас, Босна, Дрина және Колубара өзендері жатады. Дереккөздер Сілтемелер * [https://www.savacommission.org/ International Sava River Basin Commission]
Рокки

«Рокки» — Сильвестр Сталлоне боксшы Рокки Балбоа рөлінде ойнаған 1976 жылғы америкалық спорттық драмалық фильм. «Рокки» франшизасының бірінші бөлімі. Өндірісті продюсерлер Ирвин Уинклер, Роберт Чертофф және олардың Chartoff-Winkler Productions компаниясы басқарды, ал режиссер лауазымына Сталлоне сценарийі бойынша фильм түсірген Джон Эвилдсен жалданды. Фильмнің алғашқы прокаттық көрсетілімі 1976 жылы 20 қарашада Нью-Йоркте өтті, ал АҚШ-та толық кинотеатрлық прокат сол жылдың 3 желтоқсанында басталды. Өндірістік бюджеті 1,1 миллион долларға дейін жететін «Рокки» америкалық прокатта жылдың ең көп табыс әкелген фильмі атанды (117,2 миллион), ал басқа елдерде ол 107,8 миллион жинап, жалпы 225 миллион табыс таба алды. Фильм көрермендер мен сыншылардан негізінен оң пікірлерін алды, сонымен қатар үш «Оскар» және бір «Алтын глобус» сыйлығын жеңіп алып, жетекші актер Сильвестр Сталлонеге кеңінен танымалдықты әкелді. Фильмнің жетістігі сондай-ақ аттас медиафраншизаның қалыптасуына ықпал етті, оған Сталлоненің актер және сценарист ретінде тұрақты қатысуымен 8 сиквел – 1979 жылдан 2006 жылға дейін шыққан 5 тікелей сиквел, сондай-ақ үш спин-офф кіреді (2015 жылы «Крид: Рокки мұрасы» фильмінен басталған Аполло Кридтің ұлы және оның тәлімгері Рокки Балбоа туралы үш фильм). 2006 жылы «Рокки» Конгресс кітапханасы мәдени, тарихи және эстетикалық құндылығы бар фильм ретінде Американың Ұлттық фильмдер тізіліміне енгізді. Сюжет Филадельфия. Рокки Балбоа - тозығы жеткен пәтерде тұратын және бастығы Тони Газзоға қарыздарын жинап, кей кездерде жекпе-жектерге қатысатын жас боксшы. Оның әрбір көңілсіз күні бұрынғыға ұқсайды және ерекше жарқын болашағы жоқ. Бірақ бір күні жігітке қазіргі чемпион Аполлон Кридке қарсы тұру туралы күтпеген ұсыныс келеді. Рөлдерде Марапаттар мен номинациялар Кейінгі тану * AFI-ның 100 жылдағы 100 үздік американдық фильмі: № 78 (1998 тізімі), № 57 (2007 тізімі) * AFI-ның 100 жылдағы ең шытырман оқиғалы 100 американдық фильмі (2001): 52-ші * AFI-ның 100 қаһармандар мен зұлымдар (2003): Рокки Балбоа кейіпкерлер тізімінде 7-ші орынға ие болды. * AFI-ның 100 жылдағы 100 үздік американдық фильм әні (2004): «Gonna Fly Now» №58 орын * AFI-ның 100 жылдағы американдық фильмдердегі 100 әйгілі дәйексөздері (2005): "Эй, Адриан!" 80-орын * AFI-ның 100 жылдағы ең шабыттандыратын 100 американдық фильмі (2006): № 4 * AFI-ның 10 классикалық жанрдағы ең үздік 10 американдық фильмі (2008): № 2 үздік он спорттық фильм * Ұлттық фильмдер тізілімі (2006) Дереккөздер
Футболдан әйелдер арасында Албания чемпионаты

Әйелдер арасындағы футболдан Албанияның ұлттық чемпионаты , негізінен Албания әйелдерінің ұлттық чемпионаты деп аталады, Албаниядағы әйелдер футболының ең жоғары дивизионы. Лига ерлер арасындағы Футболдан Албания чемпионаты лигасының әйелдер арасындағы баламасы болып табылады. Биылғы маусымда 10 клуб бақ сынауда. Тарихы Футбол Албаниядағы ең танымал спорт түрлерінің бірі болып саналғанымен, әйелдер футболы 2007 жылға дейін елде тарихта байқалмады, ол кезде әйелдер футболының жарнамалық шарасы ретінде Сарандада 15—18 тамыз аралығында тұңғыш ұлттық турнир өткізілді. Қатысқан командалар Тирана, Шкодра, Корча және Рубик ойыншыларынан құралған әуесқойлар болды. Келесі екі жылда спорттың беделін көтеру және ресми жарысты бастау үшін Албания футбол қауымдастығының қолдауын алу мақсатында тағы алты жолдастық турнир өткізілді. Албаниядағы бірінші бейресми турнирден екі жыл өткен соң, бірінші ресми жарыс 2009 жылдың 23 мен 28 қаңтары аралығында Тиранадағы Селман Стермаси стадионында және Камездегі Албания футбол қауымдастығы спорт орталығында ойналған нокаут турнирі түрінде өтті. Турнирге Тирана, FC Tropoja, Жубан Данья, Olimpik Tirana, Tirana, KF Rubiku, KF Memaliaj және KF The Door Shkodra сияқты сегіз команда қатысты. Ширек финал 23 қаңтарда, жартылай финал 28 қаңтарда, финал үш күннен кейін 28 қаңтарда Селман Стермаси стадионында өтті. Финалда Алтын Рракли мен Жубан Данья жаттықтыратын Тирана арасында өтті және Аврора Серанай, Ана Баро және Бриси Займайдың екі голынан кейін Тирана 4–0 жеңісімен аяқталды, клуб Албанияның алғашқы чемпионы атанды. 2016–17 маусымының командалары Дереккөздер
Қарақұм атырабы

Қарақұм атырабы — Түрікменстанның Мары уәлаятындағы атырап. Тарихы 1978 жылы сәуірде Түрікмен КСР Мары облысы Қарақұм ауданы болып құрылған. Қарақұм атырабы 1991 жылы қайта құрылды. Мары уәлаятының солтүстік-шығыс бөлігінде, Қарақұм өзенінің қиылысында орналасқан. Ауданның ауыл шаруашылығындағы мамандандырылған салалары мақта шаруашылығы, астық және мал шаруашылығы болып келеді. Аудан аймақтағы ең ірі мақта және астық өндіретін шаруашылықтардың бірі болып саналады. 1 кент, 8 кеңес және 19 ауылдан тұрады. Аудан орталығы — Жақсы қаласы. Мұнда сүт зауыты, құрылыс, әлеуметтік мекемелер орналасқан. 1992 жылы Қарақұм ауданы Мары уәлаятының құрамына еніп, Қарақұм атырабы деп өзгертілді. Дереккөз * [https://web.archive.org/web/20101227171217/http://wwhp.ru/marwi.htm Дүниежүзілік тарих жобасы]
Құлагер (поэма)

«Құлагер» — ақын Ілияс Жансүгіровтің Ақан Серінің өміріне арнаған поэмасы. 1936 жылдың қараша айында "Социалистік Қазақстан" газетінің бірнеше шығарылымдарында жарияланды. Сюжеті Ақан Сері - XIX ғасырдағы қазақ елінің рухани мәдениетінің тарихынан елеулі орын алатын белгілі өнер қайраткері. Ең алдымен, поэмада Ақанға кең көлемдегі мінездеме беріледі, ұнамды тұлғасы анықтала бастайды. Ақан мен Батыраш айқасының нәтижесі поэма соңында аян болады. Зұлым Батыраш өзінің жендетін жұмсап, бәйгеден озып келе жатқан Ақанның Құлагерін өлтіреді де, өз дегеніне жетеді. Өзінің қастандығын мойындамай жалтарған, оның үстіне ат бәйгесін алмақ болып тырысқан Батырашқа сол жерде халық дүрсе қоя беріп, қарсы шығады.
Биік Түрікменбашы атырабы

Биік Түрікменбашы атырабы — Түрікменстанның Лебап уәлаятында бұрын болған атырабы. Әкімшілік орталығы — Достық қаласы. Тарихы 1975 жылы Түрікмен КСР Шаржоу облысы Достық ауданы болып құрылды. 1988 жылы тамызда аудан таратылды. 1992 жылы Достық ауданы Лебап уәлаятының құрамына еніп, алдымен С.Ниязов атындағы атырап, 2003 жылы 23 мамырда Бейік Түрікменбашы атындағы атырап деп өзгертілді. 2017 жылдың 25 қарашасында Түркіменстан парламентінің қаулысымен Биік Түрікменбашы атырабы жойылып, оның аумағы Дәулетлі атырабына берілді. Сілтеме * [https://web.archive.org/web/20101227171217/http://wwhp.ru/marwi.htm Дүниежүзілік тарих жобасы] Дереккөздер
Сақар атырабы

Сақар атырабы — Түрікменстанның Лебап уәлаятында бұрын болған атырабы. Тарихы 1938 жылы желтоқсанда Түрікмен КСР Сақар ауданы болып құрылған. 1939 жылы қарашада Сақар ауданы жаңадан құрылған Шаржоу облысына берілді. 1956 жылы Сақар ауданы таратылды (оның аумағы Куйбышев ауданына берілді), бірақ 1975 жылы қарашада Шаржоу облысының құрамында қалпына келтірілді. 1988 жылы тамызда Сақар ауданы қайтадан таратылды. 1992 жылы 14 желтоқсанда Сақар ауданы Лебап уәлаятының құрамына еніп, Сақар атырабы деп өзгертілді. 2017 жылдың 25 қарашасында Түрікменстан парламентінің қаулысымен Сақар атырабы жойылып, оның аумағы Саят атырабына берілді. Сілтеме * [https://web.archive.org/web/20110906214055/http://wwhp.ru/lebap.htm Дүниежүзілік тарих жобасы] Дереккөздер
Қарашсыздық атырабы

Қарашсыздық атырабы — Түрікменстанның Лебап уәлаятында бұрын болған атырабы. Тарихы 1937 жылы мамырда Түрікмен КСР Молотов ауданы болып құрылды. 1939 жылы қарашада Молотов ауданы жаңадан құрылған Шаржоу облысына берілді. 1957 жылы шілдеде Молотов ауданы Мәскеу ауданы болып өзгертілді. 1963 жылдың қаңтарында Мәскеу ауданы таратылды. 1992 жылы 19 ақпанда бұрынғы Мәскеу ауданының аумағында Лебап уәлаятының Бойұзын атырабы құрылды. 2001 жылдың 18 ақпанында Қарашсыздық атырабы деп өзгертілді. 2017 жылдың 25 қарашасында Түрікменстан парламентінің қаулысымен Қарашсыздық атырабы жойылып, оның аумағы Дәнеу атырабына берілді. Әдебиет * Дереккөздер
Алтын саһра атырабы

Алтын саһра атырабы — Түрікменстанның Мары уәлаятында бұрын болған атырабы. Тарихы Жаңа даму бағыттары бойынша 2008 жылдың 18 сәуірінде құрылды. Түрікменстан президенті Құрбанқұлы Бердімұхамедовтың айтуынша, ауданды құру «ауыл шаруашылығы дақылдарынан мол өнім күтілетін игерілетін және жаңадан игерілетін жерлерді ұтымды пайдалануға мүмкіндік береді». 2010 жылы ел президентінің қатысуымен атыраптың жаңа әкімшілік орталығы ашылды. 2016 жылы Алтын саһра атырабы жойылып, оның аумағы Оғызхан атырабына берілді. Дереккөздер
Жайнаған туың жығылмай

«Жайнаған туың жығылмай...» - Абайдың 1892 жылы жазған өлеңі. Көлемі 16 тармақтан тұратын 1 шумақ. Інісі Оспан қайтыс болғанда шығарған топтамасына кіреді. Абай бұл шығармасында қазақ арасында ежелден келе жатқан дүние салған адамның байлық-бағын, батырлығын бірыңғай дәріптеу сарынына берілмей, қайтыс болған інісінің қадір-қасиетін тіпті де басқаша бейнелейді. Оспанды «ер жүрек едің, сол ерлігіңнен танбадың, жомарт едің, сол жомарттығын бұзылмады, ізгі едің, сол жан біткенді жақын тартқан жалын жүрегің суымаған қалпы, жайдары жүзің жабылмаған күйі өттің» деп, інісінің өнегелі өміріне қызықушылығын білдіреді. Осының бәрі бір адамның басына қонған аз бақыт емес, өмірді осылай кешіп өткен адамда арман болмаса керек деген сыңай танытады. Ең ақырында: - деп бұрын қазақ жырында айтылмаған, тіршілік тілеуін тілеген дүйім жұрттың түсінігіне бүтіндей жат, соны тұжырым жасайды. Бұл Абай ғана айта алған жаңа байлам. Ақынның мағыналы өмірге деген өлім үстіндегі ризалығы. Сөз қадірін түсінетін адамға Оспанның барша асыл қасиеттерін қолға ұстатқандай етіп санап береді де, «сол жақсылығына дақ түсірмей өткен сенде арман жоқ, сен бұл фәнидегі бар міндетіңді атқарып кеткен адамсың» деген тұжырым южасайды. Өлең алғаш рет ақын шығармаларының 1933 жылғы жинағында жарияланады. Ешқандай өзгеріске ұшырамаған. Ағылшын, қарақалпақ, орыс, ұйғыр тілдеріне аударылған. Дереккөздер
Мира Камилевна Джангарачева

Мира Камилевна Джангарачева (30 наурыз 1952 жыл, Бішкек, Қырғыз КСР) — Қырғызстанның мемлекет және қоғам қайраткері, Жогорку Кенештің депутаты (1995-2000), Қырғызстан Премьер-министрінің әлеуметтік саясат жөніндегі орынбасары, Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі (1998-1999). Бішкек қаласының Құрметті азаматы. Отбасы Анасы - Фатима Байгелдиева - соғыс ардагері, журналист. Әкесі – Жангарачев Кемел Сатарқұлұлы – Ұлы Отан соғысына қатысушы, кәсіподақ қызметкері. Мираның үш ағасы Болот, Исхак, Азиз және екі сіңілісі Розажәне Нурила болды. Жолдасы - Кличбек Бердібеков (Қырғыз Республикасы футбол федерациясының бұрынғы бас хатшысы). Қызы – Шайкенова Шәйір, Алматы қаласында тұрады. Білімі Қырғыз мемлекеттік университеті, тарих факультеті. Тарих және қоғамтану пәнінің мұғалімі (1969-1974, Бішкек). Мәскеу мемлекеттік университеті. Философия ғылымдарының кандидаты, доцент (1978-1981, Мәскеу). Өмірбаяны Мира Джангарачева 1952 жылы 30 наурызда Фрунзе (Бішкек) қаласында дүниеге келген. *1974-1992 жылдары - Фрунзе политехникалық институтында оқытушы, кафедра меңгерушісі, декан; *1992-1995 жылдары - Бішкек қаласының әлеуметтік мәселелер жөніндегі вице-мэрі; *1995-1996 жылдары - Жогорку Кенештің депутаты; *1996-1997 жылдары - Қырғызстан премьер-министрінің әлеуметтік саясат жөніндегі орынбасары; *1997-1998 жылдары - Қырғыз Республикасы Президенті Іс басқармасының әлеуметтік саясат бөлімінің меңгерушісі; *1998-1999 жылдары - Қырғыз Республикасының Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі; *1999-2000 жылдары - Шу облысы әкімінің әлеуметтік мәселелер жөніндегі орынбасары; *2000-2015 жж. – БҰҰДБ әлеуметтік мәселелер жөніндегі бағдарламасының менеджері. *2019 жылдың 19 маусымында Ғапар Әйтиев атындағы бейнелеу өнері мұражайының директоры болып тағайындалды. *2019 жылғы маусымда «Дос-Кредобанк» ААҚ акционерлерінің жалпы жиналысында ол Директорлар кеңесінің мүшесі болып бекітілді. Дереккөздер