kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Тыныштықбай Омарұлы Әуесбаев

{{Тұлға { } { } }} Тыныштықбай Омарұлы Әуесбаев (22 наурыз, 1941 жылы Қызылорда облысы, Тасбөгет ауданында туған) — кеңестік және қазақстандық даңқты ардагер құрлысшы-теміржолшы. КСРО және Қазақстанның Құрметті теміржолшысы. КСРО және тәуелсіз Қазақстан Республикасының жоғарғы мемлекеттік марапаттарының иегері. Бар өмірін теміржол саласының дамуына арнаған қайраткер тұлға. Толығырақ * Тыныштықбай Омарұлы 1941 жылы 22 наурызда Қызылорда облысы, Тасбөгет ауданында дүниеге келген. * 1966 жылы Ташкент теміржол иниститутын бітірген. Оқуды бітірген соң жолдама арқылы Қазақстан темір жолына келеді. * Еңбек жолын Қызылорда теміржолының «Құрлыс-монтаж пойызы 355» мекемесінде шебер болып еңбекке араласады. * 1977 жылдан Батыс Қазақстан теміржолы құрлысын дамытуға іске кірісті. Еңбек жолы * Қазақстан темір жолы құрлысының дамуына ерен еңбек сіңірген құрметті теміржол құрлысшысы Тыныштықбай Омарұлының жарты ғасырдан астам алтын уақыты темір жол саласына арнаған ардагер құрлысшы теміржолшы; * 2002 жылы «Темір жол құрлысы» АҚ басқарамасының директоры; * 2009 жылы «Жаңаөзен – Түрікменстан» темір жол құрлысының бастығы. Мемлекеттік марапаттары * Қазақ КСР жоғарғы кеңесінің құрмет грамотасымен марапатталған. * 1980 жылы КСРОның «Еңбек Қызыл Ту» Ордені; * 1984 жылы КСРОның Құрметті теміржолшысы (құрметті атағы берілген); * 1984 жылы КСРОның «Халықтар Достығы» Ордені; * 1985 жылы КСРОның «Еңбек ардагері» медалі; * 2004 жылы «Қазақстан теміржолына 100 жыл» құрметті төсбелгісімен марапатталды. * 2004 жылы елбасының жарлығымен жоғарғы мемлекеттік марапат «Парасат ордені» мен марапатталды. * 2011 жылы «Қазақстан тәуелсіздігіне 20 жыл» мемлекеттік медалі; * 2012 жылы елбасының жарлығымен жоғарғы мемлекеттік марапат ІІІ дәрежедегі «Барыс ордені» мен Асқар Мәмин марапаттады. * КСРО және тәуелсіз Қазақстан Республикасының көптеген медалдарымен құрмет грамоталарымен, алғыс хаттармен марапатталған.
Ништадт бітім шарты

Ништадт бітім шарты — Ресей мен Швеция 1700-1721ж. Солтүстік соғысын тоқтатуға өзара келіскен шарт. Шартқа 1721 ж. 30 тамызда (10 қыркүйек) Ништадт қаласында(Финляндия) қол қойылды. Орыс делегациясын Я.В.Брюс, А.И.Остерман, швед делегациясын Лилиенштадт, Штремфельдт басқарды. Ништадт бітім шарты бойынша Ригамен қоса Лифляндия, Ревель және Нарвамен қоса Эстляндия, Кексгольмді қоса Карелияның бір бөлігі, Ингерманландия, Эзельмен Даго аралдары Ресейге қарады. Ресей орыс әскерлері басып алған Финляндияның едәуір бөлігін Швецияға қайтарып берді және оған өтемақы ретінде 2 млн. ефимок төленді. Швеция ежелгі швед жерін сақтап қалды. Шарт бойынша екі мемлекет арасындағы сауда қалпына келтірілді. Армия мен флоттың тамаша жеңістерінің нәтижесінде Ресей ертеде Швеция басып алған жерлерін қайтарып алап, Балтық теңізіне шығуға жол ашты. Бұл шартқа орыс дипломатиясының ірі жетістігі арқасында қол жетті. Дереккөздер
Новгород көтерілісі

Новгород көтерілісі — 1650 ж. мартта болған қала кедейлері мен қолөнершілерінің көтерілісі, 17 ғ-дың орта шеніндегі қала көтерілістерінің бірі. Көтерілістің шығуына астықтың сатып алу бағасының қымбаттауы себеп болды. Көтерілісшілер воевода Ф.И.Хилковты өкімет басынан қуды,В.Никифоров, М.Вязьма, Н.Тетерин сияқты "игі жақсылардың" сарайларын қиратты.Земство бастығын сайлап,қаланы басқаруға митрополит приказчигі И.Жегловты қойды. 17 мартта Новгород митрополиті Никон қаланың жаңа басшыларына қарғыс айтып, қарсы шыққаны үшін халық оны таяққа жықты. Патша Алексей Михайловичтің Новгородқа жіберген дворяны Соловцов тұтқындалып бірнеше күн қамауда болды. Көтерілісшілердің Псков бүлікшілерімен байланыс жасау әрекеті сәтсіз аяқталды. Князь И.Н.Хованскийдің әскері бірнеше күн Новгородты қоршап, 13 апрельде қалаға қарсылықсыз кірді. Көтеріліс басшылары тұтқындалды,олардың бесеуі өлім жазасына кесілді,жүзден астамы солтүстікке, Астрахань мен Терекке жер аударылды. Қазақ Совет энциклопедиясының бас редакциясы, 8-ші том.1976
Нутталлиоз

Нутталлиоз — жылқының жұқпалы ауруы. Қоздырғышы бір клеткалы, қан эритроциттерінің паразиті -Nuttallia equi.Бұл паразит жануарлар организміне осы қоздырғыш жұққан кенелер шағып,қан сорғанда жұғады. Н-дың жасырын даму кезеңі 10-15 күндей, аурудың жіті түрінде малдың дене қызуы көтеріледі, жемшөпті нашар жейді, кілегей қабықты жерлері қызарады,кейін сарғаяды және өңсізденеді,жүрек соғысы,тыныс алуы жиілейді, кейде несепке қан араласады,кейбір бие құлын тастайды. Аурудың созылмалы түрі 3,5 айға созылады. Жас мал жеңіл ауырады. Дер кезінде емделген мал айығып кетеді,ауру асқынса мал өлуі де мүмкін. Емі: сульфанитрол, флавакридин, гемоспорадин, пироплазмин, азидин, жүрек, асқазан-ішек жұмысын реттейтін дәрілер қолданылады. Н-дың алдын алу үшін мал денесіне,қора-жайға тараған кенелерді әрдайып жойып отыру қажет.Қазақ Совет энциклопедиясының бас редакциясы, 8-ші том.1976
Жаңатай

Жаңатай — Қостанай облысы Амангелді ауданы, Қабырға ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан ортылығы - Амангелді ауылынан оңтүстікке қарай 32 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 113 адам (66 ер адам және 47 әйел адам) болса, 2009 жылы 104 адамды (57 ер адам және 47 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Қабырға (Қостанай облысы)

Қабырға — Қостанай облысы Амангелді ауданындағы ауыл, Қабырға ауылдық округі орталығы. Географиялық орны Аудан ортылығы - Амангелді ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 64 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 477 адам (228 ер адам және 249 әйел адам) болса, 2009 жылы 230 адамды (115 ер адам және 115 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Степняк (Қостанай облысы)

Степняк — Қостанай облысы Амангелді ауданы, Үштоғай ауылдық округі құрамындағы ауыл. Бұрынғы Степняк ауылдық әкімдігі орталығы. Географиялық орны Аудан ортылығы - Амангелді ауылынан солтүстікке қарай 98 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 453 адам (234 ер адам және 219 әйел адам) болса, 2009 жылы 272 адамды (129 ер адам және 143 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Үштоғай

Үштоғай — Қостанай облысы Амангелді ауданындағы ауыл, Үштоғай ауылдық округі орталығы. Географиялық орны Аудан ортылығы - Амангелді ауылынан солтүстікке қарай 104 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 603 адам (307 ер адам және 296 әйел адам) болса, 2009 жылы 291 адамды (150 ер адам және 141 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Қостанай қаласындағы А.С.Пушкин атындағы қалалық балалар кітапханасы

Қостанай қаласындағы А.С.Пушкин атындағы қалалық балалар кітапханасы — 1953 жылы құрылған Қостанай қаласындағы ең алғаш балалар кітапханасы. Кітапхананың бірінші меңгерушісі- Болотина Нина Никифоровна. 1959 жылы, республикада балалар кітапханаларының жабылуына байланысты, Қостанай қаласындағы кітапхана жабылды. 1963 жылы қайта құрылып, теміржол вокзалы ауданында орналасты. Кітапхана меңгерушісі Лаврова Валерия Алексеевна болып тағайындалды. 1976 жылы кітапхана 50 лет Октября көшесіндегі жаңа ғимаратқа көшті. 1979 жылы маусымда Мануйлов Г.С бастауымен кітапханада А.С.Пушкиннің қоғамдық мұражайы ашылды. 1987 жылы қала тұрғындарының өтінішімен қалалық балалар кітапханасына А.С.Пушкин аты берілді. 2010 жылы кітапхана "Халықаралық мәдени ынтымақтастықты нығайтқаны үшін" естелік белгімен марапатталды. 2015 жылдан бастап кітапхана жетекшісі- Малых Ольга Аркадьевна Кітапхананың ауданы- 1107 м.кв. Кітапхананың кітап қоры-23 463 экземпляр, оның ішінде 5 153 кітабы мемлекеттік тілде. 2015 ж. 9 ай ішінде кітапханаға 6 929 оқырман барды. Дереккөздер [http://biblpushkina.wixsite.com/mysite/ Кітапхана сайты]
Болат Бауыржанұлы Мажағұлов

Болат Бауыржанұлы Мажағұлов (1 тамыз 1983 жылы, Алматы) — музыкант, мәдениет жанашыры. 2010 жылдың қараша айынан бастап Астана қаласы Мәдениет, мұрағаттар және құжаттама басқармасының басшысы. Өмірбаяны Болат Мажағұлов 1983 жылы 1 тамызда Алматы қаласында дүниеге келген. * 1990 жылы К.Байсейітова атындағы Республикалық музыка мектебіне барады. * 1998 жылы Қазақ ұлттық музыка академиясының гобой сыныбына түседі. Академияда оқып жүріп Италия, Ресей, АҚШ және Қазақстанда өткен көптеген республикалық және халықаралық конкурстарға қатысып, жүлделі орындарға ие болды. Қызмет жолы Қызметінен бөлек, "Абай", «Три брата», «Сказки колдуна», «1997» деректі кинофильмдерінде басты рөлді сомдады. * 1999 жылы Астана қаласы Мемлекеттік Филармонияның симфониялық оркестріне гобойлар тобының концертмейстері болып жұмысқа орналасты. * 2006 жылы Президент оркестрі ән және эстрада ансамблінің көркемдік жетекшісі болып Республикалық Гвардияға шақырылды. * 2007-2008 жылдары мәдениет Басқармасында тарих және мәдениет ескерткіштерін қорғау бөлімінің бас маманы, одан кейін өнер бөлімінің бастығы болып жұмыс істеді. * 2008 жылы "Джунгли аниматроникстер театры" директоры болып тағайындалды. * 2009 жылдың желтоқсан айында Бейбітшілік және келісім сарайы директоры қызметіне кірісті. * 2010 жылдың қараша айынан бастап Астана қаласы Мәдениет, мұрағаттар және құжаттама Басқармасының басшысы болып тағайындалды. Марапаттары "Құрмет" ордені, «Қазақстан Республикасы Тәуелсіздігіне 20 жыл » медалімен және басқа да түрлі дипломдар мен алғыс хаттармен марапатталған. Отбасы Үйленген. 2 қызы бар. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://kaznui.kz/ru/kolledzh/o-kolledzhe/ucheniki-i-vypuskniki/detail.php?e=4896 Мажагулов Болат Бауыржанович]
Фурманов ауылдық округі (Қостанай облысы)

Фурманов ауылдық округі – Қостанай облысы Арқалық қалалық әкімдігіне қарасты әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Фурманово ауылы кіреді. Орталығы – Фурманово ауылы. Халқы 2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1530 адамды құрады. Дереккөздер
Аққошқар (ауыл)

Аққошқар — Қостанай облысы Арқалық қалалық әкімдігіне бағынысты Ашутасты ауылдық округі құрамындағы ауыл, 2019 жылға дейін қысқарған Аққошқар ауылдық әкімдігі орталығы болды. Географиялық орны Арқалық қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 57 км-дей жерде орналасқан. Халқы 1999 жылы ауыл тұрғындарының саны 811 адам (408 ер адам және 403 әйел адам) болса, 2009 жылы 629 адамды (332 ер адам және 297 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Алуа (Қостанай облысы)

Алуа — Қостанай облысы, Арқалық қалалық әкімдігіне бағынысты Қайыңды ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Арқалық қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 60 км-дей жерде орналасқан. Халқы 1999 жылы ауыл тұрғындарының саны 541 адам (280 ер адам және 261 әйел адам) болса, 2009 жылы 158 адамды (74 ер адам және 84 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Корона (фабрика)

«Корона» фабрикасы - Бүгінгі таңда Қазақстандағы ұн және макарон өндіру бойынша көшбасшы фабрика болып табылады. Сонымен қатар, «Корона» компаниясының өнімдері көптеген халықаралық көрмелерге шығуда. АҚ «Қостанай ұн» бірлестігінің бас директоры Микетка Александрдың айтуынша, олардың тауарларының табысты болуы мына шарттарға негізделген: - Тұтынушылардың сұранысына назар аудару; - Қазіргі заманға сай технологиялар қолдану; - Өндірістің барлық кезеңдерінде өнімнің сапасын қатаң бақылау; - Клиенттермен әріптестік жасау, қарым-қатынас дамыту; - Компанияда жұмыс істейтін ұжымның бірлігі. АҚ «Қостанай ұн» фабрикасының салтанатты ашылуына Елбасымыз да қатысқан. Президентімізге іске қосу батырмасын басу құрметпен берілген. Сол сәттен бастап елімізде жаңа кәсіпорын жұмыс атқаруын бастады. «Астана Групп» компаниясының президенті Нұрлан Смағұлов мәлімдемесіне сүйінсек, «Корона» фабрикасы индустриялық-инновациялық дамуға байланысты макарондарды жаңа технологиялармен жасау проектін жүзеге асырды. Бұл Қазақстандағы ең ірі макарон фабрикасы болып табылады. «Қазақстанда жасалған» таңбасы бар өнімдер тек Қазақстанда ғана емес, шетел елдерде де өте танымал болуда. Бұл пікірді мемлекетіміздің басшысы итальяндық астық өнімдер фабрикалардың жабдықталуын қарастырғанда айтқан. Ол қазақстандықтар итальян халқымен бәсекелесе алады деген ойда. Әсіресе, бұндай табысқа Қостанай облысының астық өнімдері мүмкіндік береді. Жаңартылған зауыт инвестициялық жоба болып табылады, яғни нарықтың барлық талаптарына сай келеді. Елбасымыздың ойынша, бұл жоба сыртқы сауданы жаңа сатыға көтерілуіне әкеле алады. «Корона» компаниясы - Қостанай облысының мақтанышы, себебі оның өнімдері бүкіл ел бойынша үлкен сұранысқа ие. Дереккөздер
Аңғар (ауыл)

Аңғар — Қостанай облысы Арқалық қалалық әкімдігіне қарасты ауыл, Аңғар ауылдық округі орталығы. Географиялық орны Арқалық қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 16 км-дей жерде орналасқан. Халқы 1999 жылы ауыл тұрғындарының саны 756 адам (372 ер адам және 384 әйел адам) болса, 2009 жылы 455 адамды (226 ер адам және 229 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Ашутасты

Ашутасты — Қостанай облысы Арқалық қалалық әкімдігіне қарасты ауыл, Ашутасты ауылдық округі орталығы. Географиялық орны Арқалық қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 28 км-дей жерде орналасқан. Халқы 1999 жылы ауыл тұрғындарының саны 1736 адам (832 ер адам және 904 әйел адам) болса, 2009 жылы 1914 адамды (930 ер адам және 984 әйел адам) құрады. Білім беру және қызмет көрсету мекемелері Ауылда А.С.Макаренко атындағы орта мектеп, "Гүлдер" балалар бақшасы, Мәдениет үйі, кітапхана, дәрігерлік амбулатория жұмыс жасайды. Қызмет көрсету саласында 9 сауда нүктесі мен 1 қоғамдық тамақтандыру орыны бар. Инфрақұрылым Ашутасты ауылының тұрғын үй қоры 20932 шаршы метрді немесе Арқалық қаласына қарасты ауылдық мекендердегі жалпы тұрғын үй қорының 14%-ын құрайды. Арқалық қаласына дейінгі жолдың ұзақтығы - 35 км, қаламен екі ортада автобус қатынасы бар («Арқалық-Ашутасты» маршруты бойынша 2 жеке автобус тартылған). Ашутасты ауылының ішіндегі жолдардың ұзындығы 8 км құрайды, олардың барлығы қатты жабынға ие, жолдардың күйі - қанағаттанарлық. Өнеркәсіп Ауылдағы негізгі жұмыс бағыты - ауыл шаруашылығы болып табылады. "Қостанай облысының Арқалық қаласы территориясын дамытудың 2016-2020 жылдарға арналған Бағдарламасында" келтірілген мәліметтерге сәйкес, 2016 жылы ауыл территориясында 20 шаруашылық нысандары, оның ішінде :1 ЖШС, 5 ШҚ және 14 ЖК қызмет еткен. Базалық шаруашылық - «Арқалық ауылшаруашылық тәжірибе станциясы» ЖШС. Негізгі салалар - өсімдік шаруашылығы, мал шаруашылығы, ауылшаруашылық өнімдерін қайтаөңдеу (қайтаөңдеу цехтарының саны - 5 бірлік). 2016 жылдың 1 қаңтарындағы мәліметтерге сай егістік жерлер ауданы - 29061 га; жайылым - 40035 га, оның ішінде жергілікті тұрғындардың малын жаюға арналғандары - 3750 га . Дереккөздер
Қостанай троллейбусы

Қостанай троллейбусы — бұл қазіргі таңда қолданыстан шыққан Қостанай қаласының троллейбус көлігінің жүйесі. Тарихы Троллейбус қозғалысы 1989 жылдың 28 желтоқсанында КСК – Орталық базар маршрутымен ашылған. Осы сәтке қарай әкімшілік корпустар, төрт тартымдық шағын станциялар мен байланыс желісі осы бағыт бойынша пайдалануға берілді. Депо 50 автотұрақ орындарына және жүзге дейiн ұлғаю мүмкіндігімен әзірленеді деп ұйғарылған еді. Бастапқыда троллейбус паркінде шамамен 280 адам жұмыс істеген. Кейінірек, 1 маршрут қаланың оңтүстігінде автовокзалға дейін ұзартылып, 2, 3, және 4 бағыттар іске қосылды. 1991 жылы троллейбус желісінде 50 шақты көлік шығып тұрды және депоны кеңейту жөнінде келіссөздер жүргізілді. 1991 жылдан кейін троллейбус басқармасы бірнеше рет банкротқа ұшырап, бір адамның қолынан екінші адам иелігіне өтіп тұрды, бұл кезең туралы толық ақпарат жоқ. Тек 23 наурызда 1999 жылы троллейбустер біржолата ЖШС «Костанайэлектротранс» кәсіпорнының қолына көшкендігі, 2004 жылға дейін осындай күйде болғандығы ғана белгілі. Сонымен қатар әкімшілік тарапынан электр энергиясына бөлінген 50% көлеміндегі демеуқаржы тоқтатылып, бұдан кейін үнемдеу мақсатында троллейбустер мүлде жылытылмады. 2 қосалқы станцияда кабельдің зақымдану салдарынан 2004 жылы 2,3 және 4 бағыттар бойынша троллейбус қозғалысы бірнеше айларға өз жұмысын тоқтатуға мәжбүр болды және кейіннен осы іс бойыша сот талқылауы болып өтті. 1 бағыттың сол кезде жұмысын жалғастыра бергені әбден мүмкін. ЖШС «Костанайэлектротранс» 2004 жылға қарай шамамен 9 млн – ға қарызға батты, соның ішінде қызметкерлер төлемақысы бойынша жиналған қарыз сомасы 1 млн тг құрайды. Областық сот компанияны «оңтайландыру мақсатында» екіге бөлуге шешім қабылдады — ЖШС «Костанайсервисэлектро» және ЖШС «Костанайский троллейбусный парк». 2005 жылы троллейбус қозғалысы тоқтатылды, бірақ бұның себептері жөнінде ешқандай мәлімет жоқ. Бұл оқиға осы жылдың шілдесіне дейінгі уақыт аралығында болғандығы ғана белгілі. Қыркүйек айына қарай троллейбус паркінде 7 көлік қалды, алайда барлық төрт бағытта да байланыс желісі жұмысын ары қарай жалғастыра берді. 2012 жылы тартымдық қосалқы станциялары мен байланыс желісі ажыратылып жойылған болатын. Бүгінгі таңда билік басындағылардың жоспарында троллейбус қозғалысын қайта жаңғырту мүлде жоқ. Троллейбус маршруты # КСК — Автовокзал (бастапқыда КСК — Орталық базар) # КСК — Вокзал # Вокзал — Автовокзал # КСК — Карбышева Бүгінде троллейбус маршруттары автобус маршруттарына ауыстырылды: №1 бағыт бойынша №13 автобус, №2 маршрутпен №2 автобус, №3 маршрутпен №3 автобус жүреді. №4 бағыт бойынша автобустар іске қосылмады, сондықтан КСК – Карбышева бағытын уақыт және траектория тұрғысынан жүріп өту тиімді болғандықтан №5 және №22 автобустар іске қосылды. Жылжымалы құрам * ЗИУ-682 —2003 жылы 12 дана, 1991 жылы 50 дана * ЗиЛ жүк көлігі негізінде байланыс желісінің мұнарасын жөндеу — 1 дана Дереккөздер Сілтемелер # Костанайский троллейбус :: Сведения о троллейбусной системе kostanay-trolleybus.narod.ru. # Костанайский троллейбус. Банкротство kostanay-trolleybus.narod.ru. # ТРК "Алау", Костанай. Расшифровка эфира
Сайран Балкенұлы Бұқанов

Сайран Балкенұлы Бұқанов – 1950 жылғы тамыздың 19 жұлдызында, Қостанай облысы Ленин ауданына қарасты Карл Маркс атындағы ауылда дүниеге келген. Қазақстан Еңбек Ері. Биография Уақ тайпасынан шыққан. 1973 жылы агроном мамандығы бойынша Целиноград ауыл шаруашылық институтының Қостанай филиалын бітірген. Қызмет жолын «Боровской» совхозында қарапайым агроном жұмысынан бастаған. Әскерде қызмет еткен соң, ол «Тенизовски» совхозында агроном қызметін атқарды, содан кейін 1976 жылдан бастап 1980 жылға дейін, «Ақсуат» совхозында бас агроном болым жұмыс жасады. Ал 1982 жылдан 1984 жылға дейін осы кәсіпорынды басқарды. 1984 жылы маусым айында «Харьков» астық фермасына директор болып аударылды. 1997 жылы «Харьков» астық фермасы, Қостанай облысы «Қарқын» Меңдіқара ауданы ЖШС атауына ауыстырылды. Сайран Бұқанов директоры болып сайланды. Бүгінде «Қарқын» астық өсіріп, ет және сүт өндірісімен айналысады. «Қаркенді» басқарған жылдар ішінде Сайран Бұқанов өндірістік үрдісті жетілдіру, өнімнің сапасын арттыру, жер ресурстарын сақтау және материалдық базаны нығайту саясатын жүргізіп келеді. Соңғы жылдары кәсіпорын жаңа техникалармен жабдықталып, қамтылды. Жетістіктері • «Герой Труда Казахстана» атауы 2009 жылы берілді. Ерекше білгімен Золотая Звезда және Отан ордены • 1999 «Құрмет» ордены • Мерейлі медаль «50 лет Целине» • «Парыз» республикалық байқауының лауреаты • Ұлттық экономикалық палатасы алтын медаль «Союз «Атамекен» • Мендіқара ауданының құрметті азаматы Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.inform.kz/ru/enbek-erleri-el-ishinde-tanylady_a2211306 Еңбек ерлері ел ішінде танылады] * [http://kostanaytany.kz/archives/43562 САЙРАН БҰҚАНОВ: «Кей азаматтардың түлкібұлаң тірлігі жанға батады»]
Екідің

Екідің — Қостанай облысы Арқалық қалалық әкімдігіне қарасты ауыл, Екідің ауылдық әкімдігі орталығы. Географиялық орны Арқалық қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 120 км-дей жерде орналасқан. Халқы 1999 жылы ауыл тұрғындарының саны 874 адам (452 ер адам және 422 әйел адам) болса, 2009 жылы 468 адамды (235 ер адам және 233 әйел адам) құрады. Ескерткіштері Екідің ауылына жақын жерде осы елді мекенге атау берген, сфера пішіндес тастан салынған екі ежелгі құрылыс орналасқан. Академик Ә.Марғұланның дерегі бойынша, ерте темір дәуіріне жатқызылатын, Қазақстан аумағында сирек кездесетін "айтас" немесе "дің" деп аталатын киіз үй тәріздес бұл құрылыстар ежелде қасиетті салттарды орындауға арналған мүмкін. Жергілікті аңыздар бойынша, ХVІІ - ХVІІ ғасырларда діңдер орналасқан төбелердің арасындағы алқапта қанды шайқас болған еді. Ескерткіштердің бірі Қараторғай өзенінің сол жағасынан 0,73 км арақашықтықта орналасқан. Екіншісі төбе басында орналасып, алыстан көрінетіндіктен бағдар ретінде пайдаланылады. Дереккөздер
Әбдіғаппар хан ауылы

Әбдіғаппар хан (2023 жылға дейін — Жаңақала) — Қостанай облысы Арқалық қалалық әкімдігіне бағынысты ауыл, Жаңақала ауылдық округі орталығы. Географиялық орны Арқалық қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 84 км-дей жерде орналасқан. Халқы 1999 жылы ауыл тұрғындарының саны 588 адам (288 ер адам және 300 әйел адам) болса, 2009 жылы 411 адамды (206 ер адам және 205 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Қызылжұлдыз (Қостанай облысы)

Қызылжұлдыз — Қостанай облысы, Арқалық қалалық әкімдігіне бағынысты Қайыңды ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Арқалық қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 83 км-дей жерде орналасқан. Халқы 1999 жылы ауыл тұрғындарының саны 374 адам (194 ер адам және 180 әйел адам) болса, 2009 жылы 283 адамды (148 ер адам және 135 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Қайыңды ауылдық округі (Қостанай облысы)

Қайыңды ауылдық округі – Қостанай облысы Арқалық қалалық әкімдігіне қарасты әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Қайыңды, Алуа, Қызылжұлдыз ауылдары кіреді. Орталығы – Қайыңды ауылы. Тарихы 2012 жылы таратылған Алуа ауылдық әкімдігі Қайыңды ауылдық округіне қосылды. Халқы 2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 937 адамды құрады. Дереккөздер
Қайыңды ауылдық округі (Батыс Қазақстан облысы)

Қайыңды ауылдық округі — Батыс Қазақстан облысы Казталов ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Қайыңды ауылы кіреді. Орталығы – Қайыңды ауылы. Халқы 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 880 адамды (451 ер адам және 429 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Матросово (Қостанай облысы)

Матросово — Қостанай облысы, Арқалық қалалық әкімдігіне бағынысты Молодёжный ауылдық округі құрамындағы ауыл, 2019 жылға дейін қысқарған Матросов ауылдық әкімдігі орталығы болған. Географиялық орны Арқалық қаласынан шығысқа қарай 72 км-дей жерде орналасқан. Халқы 1999 жылы ауыл тұрғындарының саны 425 адам (214 ер адам және 211 әйел адам) болса, 2009 жылы 245 адамды (121 ер адам және 124 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Сулхан-Саба Орбелиани

Сулхан-Саба Орбелиани (1658, Болнис ауданы, Квемо-Картли - 1725, Мәскеу) — князь, грузин жазушысы, ғалым, қоғам қайраткері. Грузияны шетелдік тапшылықтан қорғауда көзге түсті, Иран езгісіне қарсы күресті. Грузия билеушісі Вахтанг VI тұсында саяси қызметке белсене араласты. 1713-1716 ж. Батыс Еуропа елдерінде дипломатиялық қызметте болды. 1724 ж. Вахтанг VI-мен бірге Ресейге эмиграцияға кетті. Орбелианидің жан-жақты әдеби және ғылыми қызметі Грузиядағы прогресшіл қоғамдық ойдың дамуына үлкен ықпал жасады. Ол "Ойдан шығарылған даналық туралы" атты мысалдар мен нақылдар жинағында феодалды қоғамның кеселді көріністерін сынады. Дереккөздер
Тхэджон (Чосон ваны)

Тхэджон (1367-1422) - Чосон мемлекетінің 3-ші ваны(1400-1418). Есімі — Панвон (кор. 방원, 芳遠, Bang-won)[1]. Екінші есімі — Юдок[1]. Өмірлік мансабы — Конджон-тэван, Кванхё-тэван[1]. Өмір жолы Ли Сонгенің бесініш ұлы. 1392 жылы әкесіне Чосон әулетінің жоғарғы билігін құруға жәрдем берген. 1400 жылы "ханзадалар соғысында" өзінің үлкен ағасы Чонджонды(1398-1400) биліктен кетіріп, таққа отырған. Ішкі саясаты. Оның тұсында елде саяси және әскери реформалар жүргізілді. Ол алты министрлікті құрып, армияға біріккен жоғары қолбасшылықты енгізді (осы тұста бай - бағландардың жеке армия ұстау құқығына шектеу қойды). Құпия кеңесті таратып, оның орнына жаңасын құрды. Оның билігі тұсында буддизм дінінің ықпалын шектеп және олардың ғибадатхаларына қараған жерлерді секуляризациялады. Тхэджоның тағы бір жаңадан енгізгені, бұл мемлекеттік тұрғындарына жазылған заң болды. Онда әр тұрғын өзінің аты - жөні мен мекен жайы жазылған тақтайша ұстауға міндетті, және бұл мемлекет ішінде сапарларды бақылауда ұстауға керек болды. Сыртқы саясаты. 1401 жылы Мин импреиясы Чосонды халықаралық саясатта шектелген вассал мемлекет ретінде мойындады. 1403 жылы Мин императоры Юнлэ (1402-1424) Тхэджоға оның мансабы мен әулетін бекіткен патент пен алтын мөр жібереді. 1403 жылы сегун Асикага Ёсимицу жіберген жапон дипмиссиясы Сеулге келеді. Осы елшіліктің келуімен қатар, Киотоға елшілік жіберу шешімі қабылданды. 1404 жылыді басшылық етіп жауап ретінде елшілік жіберді. Корей тарапы жапон қарақшыларымен күрес жүргізуге өтініш білдірді. 1404 жылы бұрынғы сегун Асикага Ёсимицу Чосон монархына хат жолдап, оның қыай императоры бекіткен "Жапон королі" атауымен жазу туралы хат жолдауды айтады. Сонымен қатар ол Чосон монархын өзімен құрдас билеушілер қатарында көретінін жеткізген. Тхэджон жауап ретінде 1406 жылы Юн Мён бастаған Жапонияға дипломатиялық елшілік жіберді. Корей тарапы жапондық қарақшылармен күресте жәрдем сұрады. 1409 - 1410 жылдары Ян Юн бастаған корей елшілігі Киотода қабылданды. Сегун Асикага Ёсимицудың дүние салуына қайғырып, көңіл айтты және сирек кездесетін буддалық мәтіндердің көшірмесін сыйға тартты. 1413 жылы Бак Бунды елшілікпен жіберді. Корей тарапы қарақшлармен күресте жәрдем сұрады.
Танджон (Чосон ваны)

Танджон (кор. 단종, 端宗, Danjong 1441 - 1457) — Чосон мемлекетінің 6-ші ваны( 1452—1455)[1]. Есімдері — Хонхви (кор. 홍위, 弘暐, Hong-wi) и Хонджан. Өмірлік мансабы — Коный-тэван, Консун-тэван, Тонхё-тэван. Өмір жолы. Анасы дүние әкелгеннен кейін дүние салады. Әкесі дүние салғаннан кейін он екі жасында таққа отырады, бірақ жас болғандықтан мемлекет істерін жүргізу үкімет басшысы Хван Бо Ин мен оның орынбасары Ким Чеон Соға жүктеледі. 1453 жылы ванның көкесі Седжоның төңкерісінен кейін бұл үкімет құлатылады. Ол бірқатар ғалымдар мен шенеуіктерді таққа үміткер болуға құқылы екеніне көндірді. 1455 жылы Хван Бо Ин мен Ким Чеон Со ұсталып, Кенбокун сарайының алдында өлтірілді. Танджон тақтан өз еркімен бас тартып, Йонвольға айдауға жіберілді, соңында сонда қаза тапты. Әкесі: Мунджон Анасы: Хёндог-ванху(1418 –1441) Жұбайы: Чонсун-ванху (1440 –1521) Ким Сук И Квон Сук И Перзенті: жоқ Дереккөздер
Маятас (Қостанай облысы)

Маятас — Қостанай облысы, Арқалық қалалық әкімдігіне бағынысты Екідің ауылдық әкімдігі құрамында болған ауыл, 2010 жылы таратылған. Географиялық орны Арқалық қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 150 км-дей жерде орналасқан. Ол өзінің көрікті, ерекше таңғажайып табиғатымен көз тартады. Маятас сөзі аты айтып тұрғандай, екі сөзден құралған. «Маядай үлкен тас» деген мағынаны білдіреді. Елді мекен төңірегі бір-бірімен жалғасып жатқан бөктерлері, тасты сайлармен бөлінген шатқалды жер болып келеді. Шын мәнінде таулы шатқалдан айырмашылығы сайларының таяздығы мен жарларының аласалығы. Мұндай жерлерді тау бөктерлерімен салыстыруға болады. Бұл теңеуге тасты төбелер мен жиі кездесетін тасты биік қатпарлар дәлел. Осы тасты биік қатпарлар үстіне мініп қарасаңыз, назарыңыз бірден алыстан екі тауды қақ жара ағып жатқан өзенге түседі. Маятас өзінің осындай керемет табиғат көрінісімен ғана емес, сондай-ақ оның қойнауында пайдалы қазбалар да бар. Жергілікті тұрғындардың сөзіне қарағанда мұнда алтын мен қорғасын, қалайы да бар. Сонымен қатар, Маятас маңында жұмбақ бейнелі белгілері бар тастарды жиі кездестіруге болады. Олардың жас шамасы мен қандай мағына беретінін анықтау қиын, бірақ ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүргізуге қызығушылық тудыратыны сөзсіз. Бұл бейнелер ерте заманғы жартастарға салынған бейне, суреттердің қалдығы болуы да әбден мүмкін. Халқы Тұрғыны 6 адам (2009). Дереккөздер
Целинное (Арқалық қалалық әкімдігі)

Целинное — Қостанай облысы Арқалық қалалық әкімдігіне бағынысты ауыл, Целинный ауылдық әкімдігі орталығы. Географиялық орны Арқалық қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 55 км-дей жерде орналасқан. Халқы 1999 жылы ауыл тұрғындарының саны 636 адам (324 ер адам және 312 әйел адам) болса, 2009 жылы 315 адамды (171 ер адам және 144 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Арқалық қалалық әкімдігі

Арқалық қалалық әкімдігі — Қостанай облысының оңтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан әкімшілік-аумақтық бірлік. Географиялық орны Батысында Амангелді ауданымен, солтүстігінде Ақмола облысының Жарқайың, Жақсы аудандарымен, оңтүстік-шығысында Қарағанды облысының Нұра, оңтүстігінде Ұлытау облысының Ұлытау аудандарымен шектеседі. Әкімшілік құрамы Қаланың қарамағындағы 2 ауылдық әкімдік пен 11 ауылдық округте 18 елді мекен бар: Ірі елді мекендері Халқы 2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша әкімдіктегі халық саны 40803 адамды құрады. Дереккөздер
Оразбек Телбайұлы Бекбас

{{Тұлға { } { } { } }} Оразбек Телбайұлы Бекбас (20 шілде, 1950 жылы Алматы облысында туған) — Инженер-энергетик. Қазақстан Энергетика Кәсіподағының төрағасы (2015 жылдан). Қазақстан Республикасының Еңбек сіңірген энергетигі. «Құрмет ордені»нің иегері. Толығырақ *Оразбек Телбайұлы Бекбас 1950 жылы 20 шілдеде Алматы облысында дүниеге келген. *1977 жылы Алматы энергетика иниститутында инженер-жылуэнергетгі мамандығы бойынша бітірген. *Алматы ЖЭО-1 мекемесінде сантехник құрал операторы; *«Средазэнергомонтаж»да шебер; *Алматы энергетика институтының комсомол комитетінің хатшысы; *1981 жылы Алматы қалалық кеңесінің көмекшісі; *Алматы қалалық комитетінің төрағасы; *Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі Президиумының аға маманы *Талдықорған қаласы әкімінің бірінші орынбасары; *Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Стандарт Жүйесі құрылымдарының бірқатар директоры; *2009 – 2011 жылдары «KEGOC-Сервис» компаниясының директорының орынбасары, Әкімшілік департаментінің бас менеджері-үйлестірушісі; *2012 жыл «Самұрық-Энерго» АҚ әкімшілік бөлімінің төрағасы; *2015 жылдан «Самұрық-Энерго» АҚның Адам құқықтары жөніндегі уәкілі; *2013 жылдан «Энергетиктер кәсіподағының федерациясы»ның Қоғамдық бірлестігінің төрағасы. Мемлекеттік марапаттары *КСРОның «Ерен Еңбегі үшін» медалі *«Қазақстан Республикасының Еңбек сіңірген энергетигі» құрметті атағы берілді. *президент жарлығымен тәуелсіз Қазақстанның мемлекеттік марапаты «Құрмет ордені» мен марапатталды. *1998 жылы ҚР тұңғыш мемлекеттік медалі «Астана» медалі *2001 жылы «Қазақстан тәуелсіздігіне 10 жыл» медалі *2016 жылы «Қазақстан тәуелсіздігіне 25 жыл» медалі
Абдулла Өтепбергенұлы Ермағанбетов

Абдулла Өтепбергенұлы Ермағанбетов (13 сәуір 1950 жыл, Түрікмен КСР – 28 желтоқсан 2017 жыл, Жаңаөзен) — қазақстандық мұнайшы, саналы ғұмырын мұнайшылар транспортына арнаған абзал ардагер көлік жүргізушісі, Қазақстан Мұнай Өнеркәсібі саласының құрметті қызметкері, мұнайшылар транспортының ардагері, Қазақстан Республикасының Еңбек сіңірген қызметкері. Толығырақ * Абдулла Өтепбергенұлы 1950 жылы 13 сәуірде Түрікмен КСО жерінде дүниеге келген. * 1960 жылдың басында туған жері атамкені Маңғыстау облысының Жаңаөзен қаласына қоныс аударған. * 1969 жылы Қазақстан мұнай өнеркәсібінің технологиялық транспорт басқармасына автобус жүргізушісі болып еңбек жолын бастаған. * 1969 жылдан – 2013 жылға дейін Қазақстан мұнайөнеркәсібінің алып қоры Өзенмұнайгаз мұнай компаниясында 45 жылға жуық ерен еңбек етті. * Абдулла Өтепбергенұлының таңсәріден автобусын от алдырып, Өзен орындарына күнделікті жұмысқа баратын мұнайшыларды керекті нысанына дейін тасымалдау оның 45 жылдан аса уақыттан бергі жемісті жұмысы. * Абдулла Өтепбергенұлы саналы ғұмырын мұнайшылар транспортына арнаған абзал жан. * 2017 жылы 28 желтоқсанда Жаңаөзен қаласында дүниеден өткен. Марапаттары * Қазақстан Республикасының Еңбек сіңірген қызметкері * 2010 жылдың 7 желтоқсанындағы Қазақстан Республикасының тұңғыш президенті – елбасы Н.Ә.Назарбаевтың жарлығымен Қазақстан мұнай өнеркәсібінің өркендеуіне өлшеусіз үлес қосқаны үшін еліміздің жоғарғы мемлекеттік марапаты «Ерен еңбегі үшін медалі» мен марапатталды. * «Қазақстан мұнайына 100 жыл» алтын медалінің иегері * «Өзенмұнайгаз» АҚ және қала әкімінің т.б мекемелердің құрмет грамоталарымен алғыс хаттарымен марапатталған. * Қазақстан Республикасының Құрмет грамотасының иегері. * "Еңбек ардагері" медалінің иегері және т.б марапаттардың иегері. Отбасы Әкесі, Өтепберген Ермағанбетұлы — Ұлы Отан соғысының ардагері, Қазақстан мал дәрігерлегі ісінің үздігі және анасы, Ермағанбетова Балзия — көпбалалы батыр ана. Абдулла Өтепбергенұлының жұбайы Ермағанбетова Збираш Аманжанқызымен 45 жылдай отасқан. Балалары: Мәрияш (1974 жылы, Жаңаөзен қаласы, Қызылсай ауылында туған); Бисенбай (1976 жылы, Қызылсайда туған); Майра (1981 жылы, Қызылсайда туған); Ақмарал (1986 жылы Қызылсайда туған). Өтепбергенұлының 8 жиені, 4 немересі бар. Дереккөздер
Джон Гуденаф

Джон Баннистер Гуденаф (, 25 шілде 1922, Йена, Веймар Республикасы) — американдық физика және материалтану ғалымы, Нобель сыйлығын алған жасы ең үлкен адам. Литий-ионды аккумулятордағы катод ретінде кобальтит литийді (LixCoO2) ұсынды. Марапаттар мен тану Наградалары арасында: * Ғасыр сыйлығы (1975) * Энрико Ферми сыйлығы (2009) * Ұлттық ғылыми медаль АҚШ (2011) * Чарльз Старк Дрейпер сыйлығы (2014) * Көлік бойынша балама отын саласындағы инновация үшін марапат (2015). АҚШ Ұлттық ғылым академиясының Мүшесі (2012 жылдан бастап), Француз академиясының (1992 жылдан бастап) және Лондон корольдік қоғамның (2010 жылдан бастап) шетелдік мүшесі. Дереккөздер
Үштөбе ауылдық округі (Қостанай облысы)

Үштөбе ауылдық округі – Қостанай облысы Арқалық қалалық әкімдігіне қарасты әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Үштөбе ауылы кіреді. Орталығы – Үштөбе ауылы. Халқы 2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 602 адамды құрады. Дереккөздер
Үштөбе ауылдық округі (Қарағанды облысы)

Үштөбе ауылдық округі – Қарағанды облысы Бұқар жырау ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Атамекен, Құрылыс, Сарыарқа, Соқыр, Үштөбе ауылдары кіреді. Орталығы – Үштөбе ауылы. Дереккөздер
Ақсу (Денисов ауданы)

Ақсу — Қостанай облысы Денисов ауданы, Әйет ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2019 жылы қысқартылды. Географиялық орны Аудан орталығы - Денисовка ауылынан солтүстік-батысқа қарай 81 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 270 адам (133 ер адам және 137 әйел адам) болса, 2009 жылы 149 адамды (70 ер адам және 79 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Алакөл (Денисов ауданы)

Алакөл — Қостанай облысы Денисов ауданы, Аршалы ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2017 жылы таратылған. Географиялық орны Аудан орталығы - Денисовка ауылынан солтүстік-батысқа қарай 70 км-дей жерде. Халқы Тұрғыны 40 адам (2009). Дереккөздер
Аршалы (Қостанай облысы)

Аршалы — Қостанай облысы Денисов ауданындағы ауыл, Аршалы ауылдық округі орталығы. Географиялық орны Аудан орталығы - Денисовка ауылынан солтүстік-батысқа қарай 59 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 703 адам (347 ер адам және 356 әйел адам) болса, 2009 жылы 499 адамды (247 ер адам және 252 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Георгиевка (Қостанай облысы)

Георгиевка — Қостанай облысы Денисов ауданы, Аршалы ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы - Денисовка ауылынан солтүстік-батысқа қарай 65 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 343 адам (171 ер адам және 172 әйел адам) болса, 2009 жылы 244 адамды (115 ер адам және 129 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Набережное (Денисов ауданы)

Набережное — Қостанай облысы Денисов ауданы, Аршалы ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы - Денисовка ауылынан солтүстік-батысқа қарай 51 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 369 адам (192 ер адам және 177 әйел адам) болса, 2009 жылы 242 адамды (117 ер адам және 125 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Антоновка (Қостанай облысы)

Антоновка — Қостанай облысы Денисов ауданындағы ауыл, Тельман ауылдық округі орталығы. Тарихы ХХ ғасырдың басында қоныс аударушылар ағымы Денисов ауданына күрт өсті: орыстар, украиндар, немістер осында келді (негізінен Ресей мен Украинаның орталық аймақтарынан). Осылайша, 1900 жылы Тобыл өзенінің сол жағалауында, Түйе мойнын қайталайтын әдемі қисықтары ежелгі дәуірден бері Сүйемойнақ шатқалы (түйе мойны) деп аталатын әсем шатырды құрады. Географиялық орны Аудан орталығы - Денисовка ауылының солтүстік-шығысқа іргесінде. Халқы 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 1226 адам (600 ер адам және 626 әйел адам) болса, 2009 жылы 1163 адамды (561 ер адам және 602 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Тельман ауылдық округі (Қостанай облысы)

Тельман ауылдық округі – Қостанай облысы Денисов ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Антоновка, Әлшан ауылдары кіреді. Орталығы – Антоновка ауылы. Округ құрамында болған Шыбынды ауылы 2019 жылы таратылған. Халқы 2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 1741 адамды құрады. Дереккөздер
Нияз ауылдық округі

Нияз ауылдық округі – Қарағанды облысы Осакаров ауданындағы әкімшілік бірлік. 2023 жылға дейін Тельман ауылдық округі деп аталды. Әкімшілік құрамы Құрамына Ахмет, Қаракөл, Қутұмсық ауылдары кіреді. Орталығы – Қаракөл ауылы. Дереккөздер
Аршалы ауылдық округі (Абай облысы)

Аршалы ауылдық округі — Абай облысы Жарма ауданындағы әкімшілік бірлік. 1998 жылға дейін Криуши ауылдық округі деп аталды. Әкімшілік құрамы Құрамына Аршалы, Жарықтас ауылдары кіреді. Орталығы – Аршалы ауылы. Округ құрамында болған Түрксіб ауылы 2007 жылы таратылған. Дереккөздер
Архангельское (Қостанай облысы)

Архангельское — Қостанай облысы Денисов ауданы, Архангель ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы - Денисовка ауылынан солтүстікке қарай 70 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 543 адам (287 ер адам және 256 әйел адам) болса, 2009 жылы 446 адамды (227 ер адам және 219 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Әлшан

Әлшан — Қостанай облысы Денисов ауданы, Тельман ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы - Денисовка ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 6 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 515 адам (265 ер адам және 250 әйел адам) болса, 2009 жылы 458 адамды (237 ер адам және 221 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Глебовка (Қостанай облысы)

Глебовка — Қостанай облысы Денисов ауданындағы ауыл, Глебов ауылдық әкімдігі орталығы. Географиялық орны Аудан орталығы - Денисовка ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 34 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 1023 адам (502 ер адам және 521 әйел адам) болса, 2009 жылы 712 адамды (354 ер адам және 358 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Шүкібай

Шүкібай — Қостанай облысы Денисов ауданы, Глебов ауылдық әкімдігі құрамында болған ауыл, 2017 жылы таратылған. Географиялық орны Аудан орталығы - Денисовка ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 23 км-дей жерде. Халқы Тұрғыны 98 адам (2009). Дереккөздер
Гришенка

Гришенка — Қостанай облысы Денисов ауданы, Денисов ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы - Денисовка ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 6 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 605 адам (287 ер адам және 318 әйел адам) болса, 2009 жылы 447 адамды (226 ер адам және 221 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Досов

Досов — Қостанай облысы Денисов ауданы, Покров ауылдық округі құрамындағы ауыл. КАТО коды — 394057200. Географиялық орны Аудан орталығы - Денисовка ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 35 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 295 адам (145 ер адам және 150 әйел адам) болса, 2009 жылы 232 адамды (116 ер адам және 116 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Покровка (Қостанай облысы)

Покровка — Қостанай облысы Денисов ауданындағы ауыл, Покров ауылдық округі орталығы. Географиялық орны Аудан орталығы - Денисовка ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 55 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 1284 адам (657 ер адам және 627 әйел адам) болса, 2009 жылы 527 адамды (261 ер адам және 266 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Қараоба (Денисов ауданы)

Қараоба — Қостанай облысы Денисов ауданы, таратылған "Зааят ауылдық округі" құрамында болған ауыл, 2019-жылы қысқартылды. Географиялық орны Аудан орталығы - Денисовка ауылынан солтүстік-батысқа қарай 64 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 227 адам (111 ер адам және 116 әйел адам) болса, 2009 жылы 160 адамды (79 ер адам және 81 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Калиновка (Денисов ауданы)

Калиновка — Қостанай облысы Денисов ауданы, Денисов ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2017 жылы таратылған. Географиялық орны Аудан орталығы - Денисовка ауылынан солтүстік-батысқа қарай 21 км-дей жерде. Халқы Тұрғыны 99 адам (2009). Дереккөздер
Первомайское (Денисов ауданы)

Первомайское — Қостанай облысы Денисов ауданы, "Комаров ауылдық округі" құрамында болған ауыл, 2017 жылы таратылған. Географиялық орны Аудан орталығы - Денисовка ауылынан солтүстік-батысқа қарай 60 км-дей жерде. Халқы Тұрғыны 41 адам (2009).
Кочержиновка

Кочержиновка — Қостанай облысы Денисов ауданы, Красноармейский ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы - Денисовка ауылынан солтүстікке қарай 55 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 260 адам (126 ер адам және 134 әйел адам) болса, 2009 жылы 179 адамды (84 ер адам және 95 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Красноармейское (Қостанай облысы)

Красноармейское — Қостанай облысы Денисов ауданы, Красноармейский ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы - Денисовка ауылынан солтүстікке қарай 42 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 484 адам (246 ер адам және 238 әйел адам) болса, 2009 жылы 399 адамды (203 ер адам және 196 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Тавриченка

Тавриченка — Қостанай облысы Денисов ауданы, Красноармейский ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2019 жылы таратылды. Географиялық орны Аудан орталығы - Денисовка ауылынан солтүстік-батысқа қарай 28 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 246 адам (123 ер адам және 123 әйел адам) болса, 2009 жылы 70 адамды (34 ер адам және 36 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Озёрное (Денисов ауданы)

Озёрное — Қостанай облысы Денисов ауданы, Қырым ауылдық әкімдігі құрамында болған ауыл, 2021 жылы таратылған. Географиялық орны Аудан орталығы - Денисовка ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 27 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 250 адам (131 ер адам және 119 әйел адам) болса, 2009 жылы 197 адамды (108 ер адам және 89 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Красноармейское (Батыс Қазақстан облысы)

Красноармейское — Батыс Қазақстан облысы Бәйтерек ауданы, Январцев ауылдық округі құрамындағы ауыл. 2013 жылға дейін таратылған Красноармейск ауылдық округінің орталығы болды. Географиялық орны Аудан орталығы - Перемётное ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 97 км жерде, Жайықтың оң саласы - Емболат өзенінің аңғарыңдағы боз, бетеге, т.б. әр түрлі шөптер өскен карбонатты қара топырақты дала белдемінде орналасқан. Халқы 1999 жылы тұрғындар саны 742 адам (348 ер адам және 394 әйел адам) болса, 2009 жылы 554 адамды (266 ер адам және 288 әйел адам) құрады. 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 427 адамды (215 ер адам және 212 әйел адам) құрады. Тарихы 1936 жылы құрылған «Заветы Ильича» астық ұжымшарының бөлімшесі болып келген. 1997 жылдан Красноармейское және Спартак ауылдарында 28 шаруа қожалығы құрылған. Инфрақұрылымы Орталау мектеп, клуб, кітапхана, фельдшерлік-акушерлік пункт, т.б. мекемелер бар. Тұрғындары елді мекендермен автомобиль жолы арқылы қатынасады. Ауыл көшелері * Комсомольская көшесі * Красноармейская көшесі * Мирная көшесі * Набережная көшесі * Октябрьская көшесі * Пионерская көшесі * Специалистов көшесі Дереккөздер
Мәрзия Айтбайқызы Тұрлыханова

{{Тұлға { } { } { } }} Мәрзия Айтбайқызы Тұрлыханова (16 ақпан, 1940 жылы Шығыс Қазақстан облысы, Аягөз ауданы, Таскескен ауылында туған) — математика пәнінің мұғалімі, көпбалалы батыр ана. Педагогика ғылымдарының кандидаты(2000), профессор (2005). Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері (2015). Қазақстан Республикасының Білім Беру ісінің Құрметті қызыметкері (1992). Толығырақ * 1940 жылы 16 ақпанда Шығыс Қазақстан облысы, Аягөз ауданы, Таскескен ауылында дүниеге келген. * 1957 жылы Таскескен ауылындағы орта мектепті бітіріген. * 1971 жылы Семейдегі педагогика иниститутының «математика пәнінің мұғалімі» мамандығы бойынша бітірген. * 1961 жылы алғашқы еңбек жолын Аягөз ауданындағы орта мектепте матемкатика пәнінің мұғалімі болып бастаған. (1961 – 1987 жылдары мектеп мұғалімі, мектеп әдіскері); * 1988 жылы Алматы қаласындағы №41 орта мектебіне матемкатика пәнінің мұғалімі болып ауысады. (Осы мектепте директордың оқу ісі жөніндегі орынбарасы (1990 жылы) қызыметін атқарады); * 1992 жылы Алматыда № 147 аралас орта мектебі ашылады сол мектептің директоры қызыметіне тағайындалады. * 1994 жылы Қазақстандағы алғашқы мектеп гимназиясының директоры * 1998 жылы «Болашақ» жекеменшік орта мектебінің директоры * Мәрзия Айтбайқызы көптеген ғылыми жұмыстардың авторы. * «Туынды» және «Түзулер мен жазықтықтардың перпендикулярлығы», «Алгебра және анализ бастамалары», «Функция туындысы мен дифференциалы» т.б еңбектердің авторы. Мемлекеттік марапаттары * 1977 жылы КСРОның «Батыр ана» Ордені * 1983 жылы Қазақ КСР еңбек сіңірген аға мұғалімі (атағы); * 1992 жылы Қазақстан Білім беру ісінің Үздігі * 1994 жылы Қазақстан Білім және ғылым министрлігінің құрмет грамотасы; * 1995 жылы «Ы.Алтынсарин атындағы құрмет белгісі» медалі * 1998 жылы «Қазақстан спортына сіңірген еңбегі үшін» медалі * 1999 жылы Қазақстан Ұлттық экология академиясының академигі * 2000 жылы Педагогика ғылымдарының кандидаты (құрметті ғылыми атағы); * 2001 жылы «Қазақстан тәуелсіздігіне 10 жыл» медалі * 2002 жылы Қазақстан Республикасы Білім беру ісінің құрметті қызметкері (құрметті атағы); * 2004 жылдың 7 желтоқсанындағы президент жарлығымен «Құрмет ордені» мен марапатталған; * 2005 жылдың 6 шілдесіндегі президент жарлығымен «Алтын алқа» Батыр ана ордені тапсырылды; * 2005 жылы профессор (атағы); * 2005 жылы «Қазақстан коснтитутциясына 10 жыл» медалі; * 2008 жылы «Астанаға 10 жыл» медалі; * 2011 жылы «Қазақстан тәуелсіздігіне 20 жыл» медалі; * 2015 жылы «Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері» құрметті атағы берілді (Астана, Ақорда). Отбасы Мәрзия Айтбайқызы Республикамызға белгілі Тұрлыхановтар отбасының отанасы. * жары – Болат Тұрлыханов (1932 – 1993 жж) КСРО Еңбек сіңірген спорт шебері. * Балалары: ** Қайрат Болатұлы Тұрлыханов (1960) «Құрмет» және «Парасат» ордендерінің иегері. ** Дәулет Болатұлы Тұрлыханов (1963) КСРО және ҚР Еңбек сіңрген спорт шебері, «Парасат» және «Құрмет» Ордендерінің иегері. Олимпиада чемпионы. ** Талғат Болатұлы Тұрлыханов (1965) ** Қуат Болатұлы Тұрлыханов ** Гүлнәр Болатқызы Тұрлыханова ** Марат Болатұлы Тұрлыханов ** Гүлмира Болатқызы Тұрлыханова ** Қанат Болатұлы Тұрлыханов ** Жанат Болатқызы Тұрлыханова
Михаил Васильевич Трошихин

{{Тұлға { } { } { } { } }} Михаил Васильевич Трошихин (4 мамыр, 1949 жылы Солтүстік Қазақстан облысы, Есіл ауданы, Красный бор ауылында туған) – мемлекет және қоғам қайраткері. ҚР Ауыл шаруашылығы министрлігінің инвистициялық департаменті директорының орынбарасы (2012 жылдан). ҚР Парламенті Мәжілісінің депутаты бірінші, екінші және үшіні шақырылымының депутаты (1995 – 1999), (1999 – 2004), (2004 – 2007). Білімі *1971 жылы Ленин атындағы ауылшаруашылығы техникумын бітірген. *1981 жылы Целиноград ауылшаруашылығы иниститутын бітірген. *1999 жылы Еуразия ұлттық университетін (заңгер) мамандығы бойынша бітірген. Еңбек жолы *1971 жылы алғашқы еңбек жолын агроном болып бастаған. *1979 – 1982 жылдары аудан камитетінің төрағасы; *1995 – 1999 жылдары ҚР Парламенті Мәжілісінің бірінші шақырлымының депутаты; *1999 – 2004 жылдары ҚР Парламенті Мәжілісінің екінші шақырлымының депутаты; *2004 – 2007 жалдары ҚР Парламенті Мәжілісінің үшінші шақырлымының депутаты; *2012 жылдан ҚР Ауыл шаруашылығы министрлігінің инвистициялық департаменті директорының орынбарасы лауазымында. Мемлекеттік марапаттары *КСРОның «Тың жерлерді игергені үшін» және «Ерен еңбегі үшін» медалдары *1996 жылы АҚШтың Техас штатының құрметті азаматы *1998 жылы «Астана» медалі *2000 жылы «Құрмет ордені» *2001 жылы «Қазақстан тәуелсіздігіне 10 жыл» медалі *2004 жылы «Тыңға 50 жыл» медалі *2005 жылы «Қазақстан коснтитутциясына 10 жыл» медалі *2000 жылы ІІ дәрежедегі «Достық ордені» *2006 жылы «Қазақстан парламентіне 10 жыл» медалі *2008 жылы «Астанаға 10 жыл» медалі *2011 жылы «Қазақстан тәуелсіздігіне 20 жыл» медалі
Некрасовка (Қостанай облысы)

Некрасовка — Қостанай облысы Денисов ауданы, Денисов ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы - Денисовка ауылының оңтүстік жақ іргесінде. Халқы 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 735 адам (361 ер адам және 374 әйел адам) болса, 2009 жылы 674 адамды (319 ер адам және 355 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Окраинка

Окраинка — Қостанай облысы Денисов ауданы, Приречен ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы - Денисовка ауылынан солтүстік-батысқа қарай 33 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 452 адам (223 ер адам және 229 әйел адам) болса, 2009 жылы 423 адамды (205 ер адам және 218 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Приреченка

Приреченка — Қостанай облысы Денисов ауданындағы ауыл, Приречен ауылдық округі орталығы. Географиялық орны Аудан орталығы - Денисовка ауылынан солтүстік-батысқа қарай 38 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 824 адам (397 ер адам және 427 әйел адам) болса, 2009 жылы 761 адамды (366 ер адам және 395 әйел адам) құрады. Дереккөздер