kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Скандинавия тілдері

Скандинавия тілдері&nbsp;— Үндіеуропалық тілдер жанұясының герман тілдері тобына кіретін Солтүстік Еуропада таралған тілдер тобы. Қазіргі кезде скандинавия тілдері келесі елдерде таралған: Швецияда, Норвегияда, Данияда, Исландияда, Фарар аралдарында және басқа елдерде. Скандинавия тілдерінің арасында ең кең тараған тіл: швед тілі (сөйлеушілер саны 9.3 миллион адам). Классификация Генетикалық жағынан бойынша скандинавия тілдері шығыс және батыс топшаларына бөлінеді: * Аралдық топша (тарихи шығыс скандинавиялық тілдерге жатады) ** Көне исланд тілі † *** Исланд тілі *** Фарер тілі *** Норн † (бұрын Оркней және Шетленд аралдарында кең тараған, XVIII ғасырда құрып кетті) *** Гренланд тілі (германдық) † * Құрлықтық топша ** Батыс скандинавия тілдері *** Көне дат тілі † **** Дат тілі *** Көне норвег тілі † **** Норвег тілі ***** Букмол (1929 ж. дейін Риксмолмен бірге бір тіл болған) ***** Нюнорск (1929 ж. дейін Ландсмол деп аталған) ** Шығыс скандинавия тілдері *** Көне швед тілі † **** Швед тілі ***** Финляндиядағы швед сөйленісі ***** Скон сөйленісі *** Көне гутний тілі † **** Швед тілінің гутний диалекті Сөйлеушілер саны
Электрлік кедергі

Электрлік кедергі — электр тізбегіндегі электр ток ағынына кері әсерін тигізетін физикалық шама. Ол металдардың кристалдық торындағы иондардың әсерінен пайда болады. Тұрақты кернеу (ток) жағдайында тізбек бөлігіндегі электрлік кедергі – R – скаляр шама, ток көздерінің электр қозғаушы күші бұл бөлікте болмаған кезде оның ұштарындағы U кернеудің І ток күшіне қатынасына тең болады (қ. Ом заңы): : Мұндай электрлік кедергіні омдық немесе активті кедергі деп атайды. Ол өткізгіш материалына тәуелді. Қимасы тұрақты (S) және ұзындығы l, құрамы біртекті өткізгіш үшін : мұндағы R– меншікті электрлік кедергі, ол өткізгіш материалын сипаттайды. Көп жағдайда (негізінен, электрлік кедергінің физикалық табиғатын қарастырғанда) орнына меншікті электрлік өткізгіш алынады. Электрлік кедергі омметрмен немесе өлшегіш көпірлермен өлшенеді. Электрлік кедергінің бірліктердің халықаралық жүйесіндегі өлшеу бірлігі – Ом' Тәуелділігі Өткізгіш кедергісі: * Өткізгіш материалына (меншікті кедергісіне); * Өткізгіштің пішініне, яғни, ұзындығы мен көлденең қимасына тәуелді болады. Өткізгіш ұзындаған сайын кедергі артып, өткізгіш жуандап, оның көлденең қимасы артқан сайын кедергі кеми түседі.
Нина Григорьевна Чекушина

Нина Григорьевна Чекушина - Социалистік Еңбек Ері (1973), өнеркәсіп өндірісінің озаты. КСРО Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (1975). 25 шілде 1928 жылы Жамбыл облысы, Шу ауданы, Бурылбайтал (Бурыл) ауылында туған. Еңбек жолы * 1945-1979 жылдары Балқаш кен-металлургия комбинатының байыту фабрикасында аға флотатор болып еңбек етті. * 1965 жылдан КОКП мүшесі. * 1984 жылдан бастап комбинаттың кәсіподақ комитетінде қызметте болды. * 1973 жылы 30 т мыс концентратының орнынан 170 т мыс концентратын қорытып міндеттемесін асыра орындады. Жетістігі * КСРО Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (1975) * 5-ші сайлауда ҚазССР Жоғарғы Советінің депутаты болды. Наградалары * 2 мәрте Ленин ордені * Социалистік Еңбек Ері (1973) * Медальдар Дереккөздер
Себеп-салдар салалас құрмалас сөйлем

Құрамындағы жай сөйлемдердің бірі екіншісінде айтылған ойдың болу себебін білдіретін салаластың түрін себеп-салдар салалас құрмалас сөйлем дейді. Себеп-салдар салаласта бір жай сөйлем екіншісінде айтылған ойдың болу себебін білдірсе, екіншісі білдіретін ой оның салдары болып табылады. Сөйтіп, салаластың құрамындағы жай сөйлемдердің бірі себеп мәнді де, екіншісі салдар мәнді болады. Бірде себеп мәнді жай сөйлем бұрын тұрып, салдар мәнді жай сөйлем кейін тұрса, бірде керісінше салдар мәнді сөйлем бұрын тұрып, себеп мәнді жай сөйлем кейін тұрады. Себеп-салдар салалас құрмаластың құрамындағы жай сөйлемдер бір-бірімен жалғаулық шылаулар (сондықтан, сол себепті, себебі, өйткені) арқылы да, жалғаулықсыз, іргелес тұрып та байланысады. Жалғаулықты себеп-салдар салаластар өйткені, себебі деген шылаулар арқылы құрмаласқанда, алдыңғы жай сөйлем салдар мәнді болып келеді де, екінші жай сөйлем ондағы ойдың болу себебін білдіреді. Жалғаулықты себеп-салдар салаластар сондықтан, сол себепті шылаулар арқылы құрмаласса, алдыңғы жай сөйлем екінші жай сөйлемдегі ойдың болу себебін білдіріп, себеп мәнді болып келеді де, екінші жай сөйлем салдар мәнді болады. Жалғаулықсыз себеп-салдар салаластың құрамындағы жай сөйлемдердің де бірде біріншісі себеп мәнді, екіншісі салдар мәнді болса, бірде біріншісі керісінше салдар мәнді, екіншісі себеп мәнді болып та қолданылады. Жазуда олардың айырмашылығы тыныс белгісінен байқалады: егер біріншісі себеп мәнді жай сөйлем, екіншісі салдар мәнді жай сөйлем болса, олардың арасына үтір қойылады, ал себеп мәнді жай сөйлем кейін келіп, салдар мәнді жай сөйлем бұрын тұрса, бірінші жай сөйлемнен кейін қос нүкте қойылады. Мысалы, Тегі, бұл шоқу көзді ағызудың ғана тәсілі болмау керек, себебі көзі аққан жылан тулап бетімен лағады да, ақыры өледі. Әдетте оруды ең кұрметті кісі бастауға тиіс, сондықтан көпшілік бұл қүрметін Сырбайға көрсетпек болды. Ботаны ағыс алып кетер деп қауіптене отыра Сырбай оның ноқтасының бауын босатып жіберді: басын тартса, құлағына су кетірермін деп ойлады (С. Мұқанов). Құмның ыси бастауынан қашып аң біткен Бет-пақтың даласына қарай өтіп кетсе керек, таңертеңнен бері не бір қарақұйрық, не бір киік кездеспеді аңшыға (С. Мұратбеков) дегенде, алғашқы екі саластың құрамындағы жай сөйлемдер бір-бірімен себебі, сондықтан жалғаулық шылаулары арқылы құрмаласқан да, соңғы екі салаласта жалғаулықсыз, іргелес байланысқан. Үшінші салаластың бірінші жай сөйлемі салдарлық мәнде жұмсалған (Ботаның ноқтасынын, бауын Сырбайдын, босатып жіберуі) де, екінші жай сөйлем оның себебін білдіреді (себебі — егер өйтпесе, ботаның құлағына су кетеді деп ойлауы), сондықтан бұл жай сөйлемдердің арасына қос нүкте койылады. Соңғы садаластың бірінші жай сөйлемі екінші жай сөйлемдегі ойдың себебін білдіріп тұр. (Құмның ыси бастауынан аң біткеннің Бетпақтық даласына қарай өтіп кетуі), екінші жай сөйлем оның салдары болып тұр) сондықтан не бір қарақұйрық, не бір киік аңшыға кездеспеді). Бұл жай сөйлемдердің арасына үтір койылады.
Әуезов ауданы

Әуезов ауданы — Алматы қаласының әкімшілік бірлігі. Тарихы Әуезов ауданы Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі Төралқасының жарлығымен 1972 жылдың 10-шы наурызында құрылды. Экономикасы Үлкен және орта өнеркәсіп кәсіпорындарының саны - 23. Шығарылған өнімдер көлемі осы жылдың 10 ай ішінде 23443 млн. теңгені құрайды. Соған ұқсас 2005-ші жылдың ішіндегі өсуі - 107%. Алматы қаласы өнеркәсіп өндірістері өнімдерінің аудандағы үлесінің жалпы көлемі 11,5%. Шаруашылық субъектілер саны 10539 бірлік, оның ішінде әрекеттегі 6883 бірлік. Тіркелген шағын кәсіпорындар саны 527 бірлікті құрайды. Шағын кәсіпорындардағы айналысатын адамдар саны 3980 адамды құрайды. Шағын кәсіпорынды қаржыландыру үшін жергілікті бюджеттен 6804,0 теңге бөлінді. Аудан бюджеті осы жылдың 10 айы ішінде 8077,5 млн. теңгені құрады. Болжамның орындалуы 105,7%. Инвестицияның негізгі капитал көлемі 18201,5 млн. теңгені, 193,7% құрайды. Ауданда көлік жолдарының ұзындығы 208,908 км-ді құрайды, барлығы да қатты жамылғымен қапталған. Сыртқа жарық түсіру желілерінің ұзындығы ауданда 299,7 км-ді құрайды (7645 жарық орындары). 3 саябақ бұзылған, 1 парк қызмет етуде (FAMILY park). Әлеуметтік нысандары Ауданда 8 жоғарғы оқу орындары, 9 орта арнайы оқу орындары, 39 орта оқу орындары, 35 мектепке дейінгі мекеме, 3 түзету мектеп-интернаты, 2 кәсіби лицей, 2 кешкі мектеп, 2 спорт мектебі бар. Ауданда 3 аурухана, 2 перзентхана, 80-нен аса дәріхана, 4 емхана, 1 диспансер, 3 отбасылық- дәрігерлік амбулатория, 2 медициналық орталық, 2 сәби үйі, 9 стоматологиялық емхана орналасқан. Ауданда 100-ден аса НПО бар, оның ішінде белсенді әрекеттенушілер саны- 29. Ауданда мүгедектік зейнетақы алатын 6418 адам, асыраушысынан айырылғандар бойынша жәрдемақы алатын 2971 адам, жасы бойынша 34196 адам тіркелді. Ауданда 1156 соғыс ардагерлері мен мүгедектері, 4012 еңбек майданына қатысушы бар. Ауданда 262 құрылған ТКЖП және ТКЖҮ жұмыс істейді, оның ішіндегі ірісі- 122. Әкімдері # Евгений Шатов (1994—1997) # Владимир Устюгов (1997—2006) # Әділ Несіпбаев (2006 — 2009) # Бекқали Торғаев (2009 — 2015) # Алтай Рахымбетов (2015 — 2018) # Әнуар Өскенбаев (2018 — 2019) # Сайран Сайфеденов (2019 — 2023) # Абзал Егембердиев (2023 жылдан бастап) Дереккөздер
Веб-дизайн

Веб-дизайн — веб-әзірлеу саласы және веб-қосымша лар үшін пайдаланушы веб-интерфейс терін жобалауды қамтитын дизайн түрі. Интернетте материалды жариялау тиімді болу үшін ол Web-дизайн ережелеріне сәйкес болу керек. Жұмыс екі бөлімнен тұрады, біріншісі теориялық: мәтінді форматтау, графиканы қолдану, тізім жасау, кесте құру. Ал екіншісі практикалық, бұл бөлімде дайын сайт жасап шығарылады. Қазіргі замандағы Интернет-технологиялар Бұрынғы кезде Web-сайтты бір адам - Web-мастер жасаған болса, қазіргі кезде Web-сайттарды бірнеше адам жасайды. Олар Web-дизайнер, программист, бизнес-кеңесші, маркетинг бойынша басқарушы, менеджер. Web-сайт жасақтау жұмысын бірнеше кезеңден турады: * Жоспарлау; * Элементтерді жасақтау; * Бағдарламау; * Тестілеу; * Жариялау; * Жарнамалау; * Бақылау; Жоспарлау кезеңінде төменгі мәселелер шешілуі керек: 1. Сайттың орны. 2. Сайттың аудиториясы кімдер. 3. Қандай ақпарат жарияланады. 4. Қолданушылармен қарым-қатынас қандай түрде ұйымдастырылады. Элементтерді жасақтау кезеңінде сайттың программалық өнім түрінде жүзеге асырылуы қарастырылады: 1. Навигациялық құрылымын жасау. 2. Беттің дизайнын жасау. 3. Бетті толтыру үшін мәтіндік және бейне ақпаратты әзірлеу. Тестілеу Сайт жасаудың негізгі кезеңдерінің бірі тестілеу. Тестілеу кезеңде сайттың жұмыс істеу дұрыстылығы тексеріледі, оның ішінде: 1. Сілтеменің жұмысы; 2. Мәтіндегі қателер; 3. Навигацияның тиімділіғі. 4. Пошта және басқа формалардың дұрыстығы. 5. Графикалық файлдардың ашылуы. 6. Әр түрлі браузерлерде сайттық жұмысы. Жариялау Тест аяқталғандан кейін Web-сайт серверде жарияланады және қайтадан тексеріленеді. Жарнамалау Web-қоғамдастығына жаңадан жарияланған сайт туралы белгілі болу үшін сайттың адресін және ол жердегі материал туралы аннотацияны хабарлау керек. Осы мақсатқа жету үшін келесі мүмкіндіктерді пайдалануға болады: 1. Web-cайт адресін әр түрлі баспаларға жазу керек; 2. Web-сайтты әр түрлі серверлерде тіркеу; 3. Web-cайтқа сілтемелерді басқа Web-сайттарқа кіргізу; 4. Баннерлерді жарнама ретінде қолдану. Бақылау Web-сайтта жариялап жарнамалаған сон оған қатысу деңгейі оның беттерінде орналастырылған ақпараттың қажеттілігімен, жаңалығымен және көкейтестілігімен анықталады. Web-сайт имиджін сақтау үшін ол жердегі ақпаратты әрдайым жаңартып туру керек. HTML негіздері HTML (HyperTextMarkupLanguage) – бұл құжаттарды кодтау үшін қолданылатын гипертекстік белгілеу тілі. HTML ді көбі программалау тілі деп ойласа да, бұл программалау тілі емес. HTML – мәтінді белгілеу тілі. HTML құжаттарды көру үшін браузерларды қолданамыз. Браузер-программалардың саны өте көп, мысалы көп таралғандар Netscape Communicator, Microsoft Internet Explorer, Opera. HTML тiлiнде колданылатын командаларды “тег” деп айтамыз. HTML тiліндегi тегтер екi топқа бөлiнедi: жұпты, жұпсыз. Жұпты тегтер дегенiмiз, бiр тег ашылса, келесi тег оны жабады. Мысалы, тегтiң жұмысын ашады да келесi тегi оны жабады. ашылуы, жабылуы. Жұпсыз тегтер дегенiмiз, тег ашылады да қолданыла бередi. Мысалы, т.с.с. Көрсетілген мысалдарды компьютерде көрү үшін мәтінді Блокнот программасына теріп, оны htm түрінде сақтаңыз. Файлды браузерде ашыңыз. Дереккөздер
Айыртау (Солтүстік Қазақстан облысы)

Айыртау — Солтүстік Қазақстан облысы Айыртау ауданындағы ауыл, Володар ауылдық округіне жатады. Географиялық орны Аудан орталығы – Саумалкөл ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 19 км-дей жерде, Шалқар көлінің оңтүстік-батыс жағалауында орналасқан. Халқы 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 764 адам (392 ер адам және 372 әйел адам) болса, 2009 жылы 622 адамды (313 ер адам және 309 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Конгресстер Сарайы

Конгресстер Сарайы Албанияның астанасы Тирана қаласында орналасқан ғимарат. Жыл сайын өткізілетін Festivali i Këngës ән байқауының басты алаңы болып табылады. Тарихы Конгресстер Сарайы Албаниядағы лейбористік партиясының тапсырысымен конференцияларды өткізу үшін арнайы салынған. Құрылыс жұмыстары 1982 жылы басталып, төрт жылдан кейін 1986 жылы аяқталды. Бұл ғимаратты салу үшін Албаниядағы ең беделді компаниялар шағырылды. Қазіргі кезде Конгресстер Сарайында конференциялар және түрлі мәдени шаралар өткізіледі. Ғимарат Ғимараттың биіктігі 18-23 метр, ені 70 метр және ұзындығы 95 метр, жалпы аумағы шамамен 6650 шаршы метр. Ғимараттағы негізгі залдың сыйымдылығы 2100 адам, сонымен қатар, 150, 280 және 300 адамға арналған үш шағын зал орналасқан. Дереккөздер
Festivali i Këngës

Festivali i Këngës Албанияның басты музыкалық байқауы. 1962 жылдан бастап албандық Radio Televizioni Shqiptar (RTSH) телекомпаниясымен ұйымдастырылады. Албанияның астанасы Тирана қаласында орналасқан Конгресстер Сарайында өткізіледі. 2003 жылдан бастап Албаниядан Eurovision ән байқауында өкілділік ететін әншіні анықтау үшін ұлттық іріктеу байқауы болып табылады. Жеңімпаздар Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://www.festivali-rtsh.al/ Festivali i Këngës байқауының сайты] RTSH
Гавана

Гавана ( , толық атауы ) — Куба Республикасының астанасы, саяси, экономикалық және мәдени орталығы, Гавана провинциясының әкімшілік орталығы. Үлкен Гавананың аумағы 726,75&nbsp;км²-ді құрайды, халық саны 2,1 миллион адам. Жер аумағы және халық саны бойынша елдегі ең ірі қала және Кариб аймағындағы бұл көрсеткіштер бойынша үшінші орында. Қала 15 муниципалитетке бөлінген. Халқы, тілі, діні Гавананың халық саны 2 135 498 адамды (2010) құрайды. Кубадағы жалпы халық санының бөлігі — 21 %. Астанадағы он тұрғынның ішінде шамамен жетеуі испандық қоныс аударушылардың ұрпағы болып табылады. Қалғандары аралас африкандық-испандық немесе азиаттық нәсілдер. Мемлекеттік тіл — испан. Діншіл халықтың жартысынан артығы католик дінін ұстанады, қала тұрғындарының басқа бөлігі христиандық және бірқатар пұтқа табынушылық ғұрыптарының араласуы негізінде пайда болған синкретикалық наным-сенімдерді ұстанады. Муниципалитеттері Гавана қаласы провинция мәретебесіне ие болғандықтан 15 муниципалитетке бөлінеді. Халықаралық қатынастар Саяси кеңселер Гаванада 87 елшілік және 11 консулдықтар, бір мүдделер секциясы және бір сауда өкілдігі орналасқан. ;Елшіліктер * Алжир * Ангола * Аргентина * Австрия * Багам аралдары * Барбадос * Беларусь * Бельгия * Белиз * Бенин * Боливия * Бразилия * Болгария * Буркина-Фасо * Камбоджа * Канада * Кабо-Верде * Чили * Қытай * Колумбия * Конго Демократиялық Республикасы * Чехия * Доминикан Республикасы * Эквадор * Мысыр * Экваторлық Гвинея * Франция * Гамбия * Германия * Гана * Грекия * Гренада * Гватемала * Гвинея * Гвинея-Бисау * Гайана * Гаити * Ватикан * Гондурас * Венгрия * Үндістан * Индонезия * Иран * Ирак * Италия * Ямайка * Жапония * Солтүстік Корея * Лаос * Ливан * Ливия * Малайзия * Мали * Мексика * Моңғолия * Мозамбик * Намибия * Нидерландылар * Никарагуа * Нигерия * Норвегия * Пәкістан * Панама * Парагвай * Перу * Филиппиндер * Польша * Португалия * Катар * Румыния * Ресей * Сербия * Словакия * Оңтүстік Африка Республикасы * Испания * Шри-Ланка * Швеция * Швейцария * Сирия * Түркия * Украина * Ұлыбритания * Уругвай * Венесуэла * Вьетнам * Йемен * Зимбабве ;Консулдықтар * Бангладеш * Коста-Рика * Кипр * Дания * Доминика * Финляндия * Монако * Сент-Люсия ;Мүдделер секциясы * АҚШ ;Сауда өкілдігі * Армения Бауырлас қалалар * Афины, Грекия * Белу-Оризонти, Бразилия * Веракрус, Мексика * Глазго, Ұлыбритания * Исфахан, Иран * Каракас, Венесуэла * Кадис, Испания * Констанца, Румыния * Куско, Перу * Мадрид, Испания * Мехико, Мексика * Минск, Беларусь (2005) * Мобил, АҚШ * Монреаль, Канада * Москва, Ресей * Санкт-Петербург, Ресей (2000) * Рио-де-Жанейро, Бразилия * Роттердам, Нидерланд * Сальвадор, Бразилия * Синтра, Португалия * Сан-Паулу, Бразилия * Стамбул, Түркия * Тегеран, Иран * Толедо, Испания * Хихон, Испания * Пекин, Қытай (4 қыркүйек 2005) * Измир, Түркия (1995) Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.fotopedia.com/en/Havana fotopedia.com] , Selected photos of Havana * [http://www.ucl.ac.uk/dpu-projects/Global_Report/pdfs/Havana.pdf The Case of Havana, Cuba] by Mario Coyula and Jill Hamburg * [http://www.havaning.com Rent Apartment on Havana]
Анықтауыш (математика)

Анықтауыш (немесе детермина́нт) — сызықтық алгебраның негізгі ұғымдарының бірі. Квадрат матрицаның анықтауышы оның элементтеріне қатысты көпмүшелікті айтады. Жалпы жағдайда матрицалар кез келген коммутативті сақинада анықталады, бұл кезде анықтауыштары да осы сақина элементі болады. А матрица анықтауышы - det(A), |А| немесе Δ(A) деп белгіленеді. Бірінші қатар бойынша жіктелу өрнегі Бірінші дәрежелі детерминант осы матрицаның жалғыз элементінің өзі болып табылады: :: матрица үшін детерминанты былай анықталады :: матрица үшін анықтауышы рекурсивті анықталады: :: , &nbsp;&nbsp;&nbsp;где — элементінің қосымша миноры. Бұл формула қатар бойынша жіктелуі деп аталады. Соның ішінде, матрица детерминанты былай есептеледі: :: ::
Баскетболдан әлем чемпионаты 2014

Ерлер арасындағы XVII баскетболдан әлем чемпионаты 2014 жылдың 30 тамыз - 14 қыркүйек күндері аралығында Испанияның Мадрид, Барселона, Бильбао, Севилья, Гранада және Лас-Пальмас-де-Гран-Канария қалаларында өтеді. Қатысушылар Өткізілу орындары Чемпионаттың басты алаңы Мадрид қаласында орналасқан Palacio de Deportes de la Comunidad de Madrid спорт кешені болып табылады. Аренада матчтардың басым бөлігі және біріншіліктің финалы өткізіледі. 2010 жылдың 17 сәуірінде Барселона қаласы чемпионаттың өткізілу орындары тізіміне енгені туралы белгілі болды. Төменде 2014 жылжың баскетболдан әлем чемпионатын өткізуге арналған және мақұлданған тізімі көрсетілген. Плей офф 1/4 финал ---- ---- ---- Жартылай финал 3 орын Финал Командалардың қорытынды орындары Сыртқы сілтемелер * * Дереккөздер
Эйлер графы

Эйлер графы — Эйлер циклы бар графтар. G=(V, Х) графы берілсін. G графының барлық төбелері мен қабырғаларын қамтитын цикл Эйлерлік цикл деп аталады Тарихы. Кенигсберг есебі. Тарихы жағынан топология және графтар теориясы Л.Эйлердің Кенигсберг көпірлері туралы есепті шығаруынан бастап пайда болды. Бұл есеп 1736 жылы Петербург ғылым академиясының журналында жарияланған. Кенигсберг (қазір Калининград) қаласы Прегал өзенінің екі жағасында және өзен ішіндегі екі аралда орналасқан. Қала халқы оның бір бөлігінен екінші бөлігіне көпір арқылы өтеді. Аралдар және жағалар 7 көпірлермен қосылған (8-сурет). «Кенигсбергтің бір ауданындағы (құрылықтағы) үйінен шыққан адам әр көпірден бір-ақ рет өтіп, қаланы түгел аралап, шыққан үйіне қайта орала ма?» Кенигберг есебі. Теорема 1. Егер графтың эйлерлік циклы болса, онда ол байланысқан граф болады және оның төбелерінің дәрежесі жұп сан болады. Дәлелдеу. Графтың байланысқан болатындығы оның эйлерлік граф екендігінен шығады. Эйлерлік цикл әрбір қабырғаны тек бір рет қана қамтитын болғандықтан, әр төбеге қарындаштың ұшы қанша рет барса сонша рет шығады. Сондықтан әр төбенің дәрежесі екі бірдей қосылғыштан тұрады: біреуі төбеге ену нәтижесі, екіншісі төбеден шығу нәтижесі. Ендеше, төбе дәрежесінің жұп болғаны. Осы теоремаға кері тұжырым да дұрыс болады. Теорема 2. Егер граф байланысқан және төбелерінің дәрежесі жұп болса, онда оның эйлерлік циклы болады.
Айыртауское

Айыртауское — Солтүстік Қазақстан облысы Айыртау ауданы, Елец ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы - Саумалкөл ауылынан солтүстік-батысқа қарай 10 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 189 адам (94 ер адам және 95 әйел адам) болса, 2009 жылы 152 адамды (81 ер адам және 71 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Ақан сері ауылы

Ақан сері — Солтүстік Қазақстан облысы Айыртау ауданы, Антонов ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы - Саумалкөл ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 10 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 198 адам (107 ер адам және 91 әйел адам) болса, 2009 жылы 98 адамды (50 ер адам және 48 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Алтын бесік (журнал)

Қазір шетелдерде 5 миллионнан астам қазақтар тұрады. Еларалық «Алтын бесік» журналы – шетелдегі осы ағайындарға тікелей тарайтын республикамыздағы бірден бір басылым. Журнал алғаш рет 2002 жылы Түркістан қаласында өткен Дүниежүзі қазақтарының II құрылтайына арналып жарық көрген еді. Содан бері басылым ҚР Ақпарат және мұрағат комитетінің қолдауымен Дүниежүзі қазақтары қауымдастығының жанынан үзбей жарық көріп келеді. «Алтын бесік» журналы бірінші кезекте Елбасының шетелдегі ағайындарға ақпараттық саладан қолдау көрсету жөніндегі алға қойған міндеттерін жүзеге асыруға көңіл бөледі. Сондай-ақ, басылым Қазақстанның әлеуметтік-экономикалық, мәдени-рухани саладағы тыныс-тіршілігін шетелдегі отандастарға таныстырып отыруға да ерекше назар аударады. Бұл тақырыптағы материалдар «Менің елім – Қазақстан» айдарымен жарық көреді. Журнал шетелдегі қазақ диаспорасының тарихы мен бүгінгі тыныс-тіршілігі туралы да үзбей жазады. Мұндай материалдар «Әлем қазақтары сыр шертеді» айдарымен беріледі. «Алтын бесік» басылымы «Өнер жұлдыздары», «Қазақтың қаламгерлері» атты тақырыптармен өз оқырмандарын Қазақстандағы және шетелдердегі қазақ әдебиеті мен өнерінің танымал өкілдерінің шығармаларымен де таныстырып отырады. Журналда «Жас ұрпақ – жарқын болашақ», «Балаларға базарлық» атты тақырыптармен жастар мен балаларға арналған тартымды дүниелер де жарияланады. Шетел қазақтарының біразы латын жазуын пайдаланады. Осыған байланысты, «Алтын бесіктің» кейбір материалдары латын жазуымен беріледі. Шетелдегі ағайындардың Қазақстаннан жарық көретін басылымдарды жаздыртып алуға мүмкіндіктері жоқ. Соған орай, «Алтын бесік» журналы шетелдердегі Қазақ мәдени орталықтары мен Қазақстанның елшіліктері арқылы тегін таратылады. Үстіміздегі жылдан бастап журналдың электрондық нұсқасы дайындалып, интернет жүйесі арқылы таратылатын болады. Шетелдерге тарайтын болғандықтан басылымның мазмұны, безендірілуі, бояуы мен қағазы барынша сапалы болуға тиіс. «Алтын бесік» журналы бұл талапқа да толық сәйкес келеді. «Алтын бесік» журналының жарық көрген барлық санымен редакцияға келіп танысуға болады. Дереккөздер
Kaznetmedia

Kaznetmedia — интернет-сайттар, сервистер, корпоративтік жобалар және мобильдік телефондарға арналған қосымшалар жасаумен, олардың жұмыстарын жүргізумен айналысатын қазақстандық компания. Компания сонымен бірге e-commerce, SEO, SMM, контекстік жарнама сияқты интернет-маркетинг қызметтерін көрсетеді. Тарихы Kaznetmedia компаниясы 2009 жылы Данияр Сүгірәлиновтың бастамасымен құрылған. Ал 2011 жылы компания "Эксперт РА Казахстан" рейтингілік агенттігінің нұсқасы бойынша Қазақстанның ақпараттық және коммуникациялық технологиялар нарығында жұмыс істейтін ірі компаниялардың тізіміне кірді. Бүгінгі таңда Астана, Алматы, Семей және Павлодар қалаларында өз өкілдіктері бар компания қазақстандық IT-нарықтағы маңызды ойыншылардың біріне айналып отыр. Компания Brandspotter мониторинг сервисінің Қазақстандағы арнаулы өкілі болып табылады. Kaznetmedia бірнеше рет Award.KZ Ұлттық Интернет сыйлығының лауреаты атанды. Көрсететін қызметтер * Веб-сайттар жасау * Мобильдік қосымшалар жасау * Ақпараттық жүйелер аудиті * SMM және SEO–оңтайландыру * Сәулет дизайны қызметтері * Brandspotter сервисінің көмегімен мониторинг жүргізу Марапаттар * «Award.kz 2012» Ұлттық Интернет сыйлығы– «Үздік веб-студия» * «Award.kz 2012» Ұлттық Интернет сыйлығы – «Мәдениет және өнер» аталымы бойынша І орын. «Proza.kz» әдеби сервисі үшін * «Award.kz 2011» Ұлттық Интернет сыйлығы – «Мәдениет және өнер» аталымы бойынша І орын. «Proza.kz» әдеби сервисі үшін * «Award.kz 2011» Ұлттық Интернет сыйлығы – «Үздік веб-студия» аталымы бойынша І орын * «Award.kz 2011» Ұлттық Интернет сыйлығы – «Дербес парақшалар, танысу және пікір алмасу» аталымы бойынша І орын. «Horde.kz» қазақстандық блог-платформасы үшін * «Award.kz 2010» Ұлттық Интернет сыйлығы – Мәдениет және өнер» аталымы бойынша І орын. «Proza.kz» әдеби сервисі үшін * «Award.kz 2010» Ұлттық Интернет сыйлығы – Жылдың жаңалығы. «Proza.kz» әдеби сервисі Ірі жобалар * Horde.me Блог-платформасы * Проза.kz әдеби порталы * «Қазақтелеком» компаниясының ресми сайты * «Самұрық-Қазына» компаниясының ресми сайты * Қазақстан Республикасы Премьер-министрінің ресми сайты * Group-global коммуникациялық алаңы Ескертпелер Сілтемелер * [http://www.kaznetmedia.kz/ Компанияның ресми сайты] * [http://horde.me/ Horde.me] * [http://proza.kz/ Proza.kz] * [http://dis.telecom.kz/ «Қазақтелеком» АҚ сайты] * [http://sk.kz/ «Самұрық-Қазына» ҰӘҚ сайты]
Құдайберлі Мырзабеков

Құдайберлі Мырзабеков (1964 жылы туған, Зеренді ауданы Ақан ауылы) – суырыпсалма ақын. Мамандығы – филолог, тарихшы. Бүгінде М.Ғабдуллин мұражайының директоры. Қазақстан жазушылар одағының, Қазақстан журналистер одағының мүшесі. «Айрауық» (өлеңдер жинағы), «Қармыс атаның ұрпағы» (деректі повесть), «Ащылы-Жекебояқ» (өлеңдер жинағы) кітаптарының авторы. Көптеген шығармалары бірнеше топтық жинақтарға енген. Әуесқой композитор. Батырлар жырынан үзінділерді, терме-толғауларды жатқа жырлайтын, көне мақамдарды кейінгі ұрпаққа насихаттаушы жыршы. Халық ауыз әдебиеті мұраларын жинақтаушы. 1985 жылы алғаш рет айтысқа қатысты. Ұстазы – ҚР-ның халық ақыны Көкен Шәкеев, ол Мырзабековті ақындық өнердің қыры мен сырына үйретіп, тәрбиеледі. Мырзабеков 61 рет сайысқа түсіп, 45 ақынмен айтысқан. 2000 жылы «Айрауық» атты өлеңдер жинағы жарық көрді. Жетістіктері Ш.Уәлихановтың 150 жылдығына орай өткен айтыста ІІ орын (1985), XVII облыстық айтыста І орын (Көкшетау, 1986) иегері. Республикалық комсомол ақындар радиоайтыстың (Алматы, 1987), Республикалық айтыстың (Қызылорда, 1987), Екібастұз қаласында Наурыз мейрамына орай өткізілген айтыстың (1990) жеңімпазы. Республикалық телеайтыстың лауреаты (1985). Халықаралық ақындар айтысының жүлдегері (Өзбекстан, 1990), ІІІ республикалық ақындар айтысында ІІІ орын (Алматы, 1990), Иса Байзақовтың 90 жылдығына арналған республикалық айтыста ІІ орын (Павлодар, 1990), Үкілі Ыбырайдың 130 жылға толуына арналған республикалық айтыста ІІ орын (1990), Республикалық ақындар айтысында Бас жүлде (Павлодар, 1991), Республикалық айтыста Ж.Бегімбетов атындағы бас жүлде (Талдықорған, 1991), Қарағанды облысы, Шет ауданы, Майасар ақынның тойында республикалық айтыста бас жүлде (1994), С. Мұқановтың 100 жылдық мерейтойына арналған ақындар айтысында Бас жүлде (СҚО,2000), «Ұлыстың ұлы күні — Наурызым» республикалық айтыста І орын (Орал,2002), Жазушы Хамза Есенжанов пен ақын Тайыр Жароковтың 100 жылдық мерейтойларына арналған «Жайықтың қос қыраны» республикалық ақындар айтысында ІІІ орын (Орал,2008), «Тәуелсіздікке – тағзым» облыстық ақындар айтысында І орын (2010) иеленген. Дереккөздер
Die Toten Hosen

Die Toten Hosen — 1980-жылдары Дюссельдорф қаласында құрылған неміс панк-рок-тобы. Die Ärzte-мен қатар, ең әйгілі және сәтті неміс панк-рок тобы саналады. 2008 жылғы жағдайына сәйкес 22 миллионнан астам диск сатқан. Топтың атауы сөзбе-сөз «Өлі шалбар» мағынасын білдіреді және неміс тілінде жұмысы жоқтық, жалқаулық, іш пысу немесе импотенция мағынасын беретін фразеологизм болып табылады.. Дереккөздер
Аксёновка (Солтүстік Қазақстан облысы)

Аксёновка — Солтүстік Қазақстан облысы Айыртау ауданы, Қазан ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы - Саумалкөл ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 43 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 635 адам (308 ер адам және 327 әйел адам) болса, 2009 жылы 435 адамды (224 ер адам және 211 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Валентин Петрович Щербаков

Щербаков Валентин Петрович - Социалистік Еңбек Ері (1976), көлік жүргізуші, автомобиль транспортының озаты. 9 мамыр 1936 жылы Ресейде, Пермь облысы, Верхнегородской ауданы, Шалашная деревнясында туған. Еңбек жолы * 1952--1961 жылдары - Пермь облысында кондуктор, паровоз машинисінің көмекшісі. * 1961 жылдан Целиноград автокәсіпорынының автомобиль жүргізіушісі. * 1972 жылы 3 тіркемесі бар МАЗ - 502 жүк машинасымен сапар сайын 50 т астық тасымалдады, немес 254 мың т/км жүк айналымын жасады Жетістігі * Автомобиль транспортының озаты * 10-шы сайлауда КСРО Жоғарғы Советінің депутаты Наградалары * 2 мәрте Ленин ордені * Социалистік Еңбек Ері (1976) * Медальдар Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=16189 Герои страны]
Илларион Павлович Янкин

Янкин Илларион Павлович - Социалистік Еңбек Ері (1957), алғашқы тыңгерлердің бірі, КСРО Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (1942). 1910 жылы Ресейде, Самара облысы, Сухоречка деревнясында туған. Еңбек жолы * 1930 жылы Куйбышев облысы "Новая пахарь" ауыл шаруашылығы артелінде колхозшы. * 1934-1946 жылдары - Свердлов облысы Красногвардейск шахтасында забойшы, Красноуральск кен басқармасында учаске бастығы болды. * Ұлы Отан соғысы жылдары (1941-1945) ерен еңбегімен көзге түсті, кен қазуда көп перфораторлы бұрғылауды өндіріске енгізді. * 1943 жылдан КОКП мүшесі. * 1946-1947 жылдары Свердловск тау-кен институтының студенті. * 1948-1954 жылдары Жоғарғы Пышма қаласындағы кеніш директоры. * 1955-1957 жылдары Солтүстік Қазақстан облысы, Октябрь ауданындағы (1963 жылы Сергеев, ал 1999 жылдан Шал ақын ауданы) Дзержинский атындағы совхоздың директоры қызметін атқарып, тың игеруде өз үлесін қосты. Жетістігі * Кен қазуда көп перфораторлы бұрғылауды өндіріске енгізгені үшін - КСРО Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (1942) Наградалары * 2 мәрте Ленин ордені * Социалистік Еңбек Ері (1957) * Медальдар Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://darvblago.ru/445.html История народов Средней Азии]
Қумола родусит-асбест кен орны

Қумола родусит-асбест кен орны - Қарағанды облысы Жезқазған қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 60 км жерде орналасқан. Бала Жезді өзеніне құятын Қумола өзенінің маңында. Сілтілі амфиболдарға жататын бұл минералды тұңғыш рет 1946 жылы КСРО ғылым академиясының академигі Ф.В. Чухров (1908-1988), ал оның талшықты түрін 1953 жылы Қазақстан геологтары Л.Габай, Г.Белов, т.б. ашты. 1980-1982 жылдары мемлекеттік балансқа енгізілген. Геологиялық құрылысы мен сипаты Геологиялық құрылымы жағынан Қумола синклинальдік құрылымында орналасқан. Ол төменгі пермь кезеңінде жаралған шөгінді тау жыныстары қабаттарынан түзілген. Олар жиделісай (қалыңдығы 300 – 400 м), үшбұлақ (қалыңдығы 65 – 265 м), кеңгір (қалыңдығы 400 м) свиталарына бөлінеді. Родусит-асбест үшбұлақ свитасын құрайтын тау жыныстарында ғана кездеседі. Сырт пішіні мен құрылымына қарай бес түрлі денелерді (талшықты, борпылдақ, тығыз, түйіршікті, қатпарлы) құрайды. Бұл денелер желі және ұсақ желі, сеппе – псевдоморфозалар және конкреция (тасшемен) түрінде кездеседі. Ол біршама ашық түсті, шыны тәрізді жылтыр келеді, текстурасы шомбал әрі женттас тәрізді. Қумола родусит-асбест кенінің радуситін калыңдығы 1 – 2 мм-дей етіп тілуге, тегістеп өңдеуге өте қолайлы. Барланған кендегі родусит-асбест қоры 11 мың т, болжамдық қоры 120 мың т. Микроталшықты родуситтің болжамдық қоры 72 млн т, оның ішінде толық барланған телімдерде 16 млн т, зергерлік мақсаттағы қоры 643 мың т. Құрамы Сырт пішіндері бөлек болғанымен олардың химиялық құрамы мен кристалдық құрылымында айтарлықтай ерекшеліктер жоқ. Мұндай кристалдар өте жіңішке, оның созылу, иілу, майысу қабілеті жоғары, ал кейбір талшықты түрлері өте қысқа әрі қалыңдау болып келеді. Родуситтің басқа микроталшықты түрлері өнімді үшбұлақ свитасын құрайтын тау жыныстарын кесіп өтетін ірі жарылымдарды толтырады да, жер бетіне шығып жатқан ірі желілерді құрайды. Құрамында 40%-дай кремнезем минералдары опал мен халцедон болғандықтан микроталшықты родусит атмосфера әсеріне, су мен химиялық ерітінділерге және аязға шыдамды келеді. Қумола родуситтері қызуға, химиялық агрессивті заттарға, оның ішінде радиация әсеріне төзімді. Қолданысы Ұзын және қысқа талшықты родусит-асбест, негізінен, әскери газтұмылдырықтардың (противогаз) радиоактивті шаң-тозаңдарды, улы түтіндермен бактерияларды сүзіп, адам өкпесіне жібермейтін сүзгіш картондарын жасауда, т.б. қолданылады. Тығыз родусит, әсіресе, оның опалмен біте жаралған түрі зергерлік бұйымдар мен сувенирлер жасауға керекті көк түсті тас болып табылады. Дереккөздер
Изоморфизм (Математика)

Изоморфтық — математикалық нысандардың (объектілердің) не нысандар жүйесінің арасындағы сәйкестікті (қатысты), кейбір жағдайда олардың құрылысының теңдігін де көрсететін негізгі ұғымдарының бірі. Математикада изоморфтық ұғымы нақты алгебралық жүйелерге (ең алдымен топқа) қолдануға байланысты қалыптасты. Кейін ол математикалық құрылымдардың кең класына (мысалы, сақина, өріс, т.б.) қолданыла бастады. Изоморфты жүйелердің қарапайым мысалы ретінде, қосу амалы (xx 1 +x 2 ), берілген барлық нақты сандар (R) жүйесі мен көбейту амалы (yy 1 ·y 2 ), берілген оң сандар жүйесі (R+) қарастырылады. Осы екі жүйенің ішкі “құрылысы” бірдей болатындығын дәлелдеуге болады. Ол үшін, R-дің x санын R+-дің yax, (a>1) санына сәйкес қоя отырып, R жүйесін R+ жүйесіне бейнелеу жеткілікті. Сонда xx 1 +x 2 сандарының қосындысы, x 1 және x 2 сандарына сәйкес келетін және сандарының yy 1 ·y 2 көбейтіндісіне сәйкес келеді. R+-дің R-ге кері бейнеленуінің түрі мынадай: xlog a y·R+ сандар жүйесінің қосындысына қатысты кез келген сөйлемнен оған сәйкес келетін R+ сандар жүйесінің көбейтіндісіне қатысты сөйлемді шығарып алуға болады. Мысалы, егер R-дегі арифметикалық прогрессия мүшелерінің қосындысы (s n x 1 +x 2 +...+x n ) мына s n формуласымен өрнектелсе, онда R+-дегі геометриялық прогрессия мүшелерінің көбейтіндісі (p n y 1 ·y 2 ...y n ) мына: p n формуласымен өрнектеледі. Бұл жерде, R жүйесінен R+ жүйесіне ауысу кезінде: R-дегі n-ге көбейту амалы R+-дегі n-ге дәрежелеу амалына, ал екіге бөлу амалы квадрат түбір табу амалына сәйкес келеді. Топологияда маңызды рөл атқаратын гомеоморфтық ұғымы изоморфтық ұғымының дербес бір түрі болып есептеледі. Ал алгебралық жүйенің өзіне-өзінің изоморфтығы (бір мәнді бейнеленуі) автоморфтық деп аталады. “Изоморфтық” термині математикаға 19 ғасырдың ортасында енді. Оның қазіргі анықтамасы неміс математигі Э.Нeтердің (1882 – 1935) еңбектерінде қалыптасты. Дереккөздер
Кеңістік (физика)

Физикада кеңістік деп біз субьективті түрде барлық физикалық оқиғалар мен нәрселер “ыдысы” деп түсінетін, солардың іс-әрекеттері орын алатын “алаңды” айтады. Физикада жиі көпөлшемді кеңістік – мысалы, күрделі жүйе қалпы бір нүкте арқылы сипатталатын фазалы кеңістік деген ұғым кездеседі. Осындай кеңістіктер — кәдімгі “біздің өмірлік” үш өлшемді кеңістікте есептерді тұжырымдап шығара алу үшін пайдаланатын жәй ғана абстракцииялар. , үш өлшемді, тікбұрышты жүйе, кеңістіктегі позицияны анықтау үшін қолданылады.]] Салыстырмалы теориясында кеңістік — кеңістік-уақыт бүтін жүйесінің бір көрінісі ғана, ал жеке кеңістік, не уақытқа бөлу берілген санақ жүйесіне байланысты. Физиканың көп салаларында физикалық кеңістік қасиеттерінің өзі (өлшемі, шексіздігі және т.б.) затты нәрселердің бар жоғына байланысты емес. Жалпы салыстырмалы теориясында затты денелер кеңістік қасиеттерін өзгертетін болып шықты, дәлірек айтса кеңістік-уақытты өзгертеді - оны «қисайтады». Мысалдар: * Фазалық кеңістік Тағы қараңыз * Кеңістік пен уақыт
IQ Doda (зияткерлік ойын)

Қазақтың ұлттық ойындарының арасында дене мен қимыл-қозғалысты ширататындарымен қатар, адамның танымын, ойын жетілдіретін түрлері де жоқ емес. Сауық кештерде жастар білгенімен ой-өрісін шыңдау мақсатында бір-біріне жұмбақтар жасырып, табан асты айтыстар ұйымдастырып, сөз және күймен тартысқандары белгілі. «IQ DODA» туралы «IQ DODA» – білім сынауға негізделген осы заманның зияткерлік ойыны. Білімнің үлкен табысқа, биік шыңдарға бастайтын күш екендігін растайтын бұл ойында негізінен Еліміздің тарихы, жер-су аттары, мәдениеті мен руханиятына қатысты сұрақтар қойылады. Ережесі Сұрақтар жеңіл, орташа, күрделілігіне қарай үш деңгейге жіктелген. Сәйкесінше бір сұрақтың төрт нұсқада жауабы беріледі. Дұрыс жауабын тапқан, көп ұпай жинаған ойыншы алғашқы деңгейден сәтті өтіп, келесі деңгейдің сынында бағын сынай алады. Бір сұраққа ойлануға 30 секунд уақыт беріледі. Әр дұрыс сұрақ 10 алтынға бағаланады. Егер сұраққа дұрыс жауап берілмесе, ойын аяқталады. Бұл ойын білгенінің арқасында ойындағы тасын өрге домалататын, білмегені болса, үйренгісі келетін көпшілікке арналған. Дереккөздер
Өтеу Құдайбергенов

Құдайбергенов Өтеу - Социалистік Еңбек Ері (1948), колхоз құрылысын ұйымдастырушылардың бірі. 1901 жылы қазіргі Қарақалпақстан, Қайрат ауылында туған. Өмірбаяны Бес жасында әкесінен, тоғызға толғанда анасынан айырылған Өтеу бала жасынан жетім қалады. Ата-анасынан айырылған оны әкесінің ағайындары мен таныстары паналатады. Он төрт жасында Қоңыраттың Мамыт деген байдың қарауына жұмысқа жалданады. Сол жерде 1930 жылға дейін қызметшісі болып жұмыс жасайды. *1930 жылдары ашаршылық кездеріңде Ырғыз жеріне, өз ағайындарының ортасына келеді. *1932 жылы коммунистік партия қатарына қабылданады. Содан соң Ырғыздағы 8 айлық партия-кеңес мектебінде оқып, сауат ашады. *1931-1934 жылдары Ырғыз аудандық тұтынушылар қоғамында жұмыс істейді. *1934 жылы Өтеу Құдайбергенов Жабасақ ауылдық Кеңесінің төрағасы болып сайланады. *1939-1942 жылдары аудандық жоспарлау комиссиясының төрағасы; *1945-1946 жылдары Ұзынкөл ауылдық кеңесінің төөрағасы қызметін атқарған. Еңбек жолы * Еңбек жолын шопандықтан бастаған. * 1932 жылдан КОКП мүшесі. * 1934-1946 жылдары - Ақтөбе облысындағы Ұзынкөл, Шетрғыз ауылдық Советтері атқару комитеттерінде председатель. * 1946 жылы "Қарасай" ауыл шаруашылығы артелінің председателі болды. Жетістігі * 3-ші сайлауда - КСРО Жоғарғы Советінің депутаты. * 4-ші сайлауда - КСРО Жоғарғы Советінің депутаты. Марапаттары * 2 мәрте Ленин ордені * Социалистік Еңбек Ері (1948) * Медальдар Дереккөздер
Алтынбұлақ

Алтынбұлақ — Солтүстік Қазақстан облысы Айыртау ауданы, Төменгі бұрлық ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2019 жылы таратылды. Географиялық орны Аудан орталығы - Саумалкөл ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 62 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 112 адам (56 ер адам және 56 әйел адам) болса, 2009 жылы 37 адамды (14 ер адам және 23 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Петр Федорович Музыка

Петр Федорович Музыка - Социалистік Еңбек Ері (1957), комбайыншы, ауыл шаруашылығы өндірісінің жаңашылы. 25 мамыр 1919 жылы Павлодар облысы, бұрынғы Лозов ауданы (қазіргі Успен ауданы), Павлов селосында туған. Еңбек жолы * Еңбек жолын 1932 жылы колхозшы болып бастады. * 1938-1958 жылдары Надаров МТС-інде комбайыншы болып еңбек етті. * 1954 жылдан КОКП мүшесі. * 1958 жылда "Коммунизм таңы" колхозында комбайыншы, онан соң машина ауласының меңгерушісі болды. * Ұлы Отан соғысынан кейінгі жылдары сағаттық график бойынша еңбек етіп, үздік танылды. Бұл жаңалық оған 1950 жылы 2 комбайнды тіркеп, бір маусым ішінде 3839 га жердің егінін жинауға мүмкіндік берді. 1956 жылы өз агрегатының ұжымымен бірге тәулігіне 70-75 га жердің егінін орды. Кейбір оның тәуліктік жұмыс өнімділігі 110-120 га-ға дейін жетті. Жетістігі * Ауыл шаруашылығы өндірісінің жаңашылы, атақты механизатор. * 1947, 1951 және1955 жылдардағы сайлауда ҚазССР Жоғарғы Советінің депутаты болды. Наградалары * 2 мәрте Ленин ордені * 2 мәрте Еңбек Қызыл Ту ордені * Социалистік Еңбек Ері (1957) * Медальдар Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://darvblago.ru/400.html История народов Средней Азии]
Академиялық есуден әлем чемпионаты

Академиялық есуден әлем чемпионаты — академиялық есуден халықаралық жарыс. Чемпионат әлемдік академиялық есудің басқарушы ұйыммен Халықаралық есу федерациясы (FISA ) ұйымдастырылады. Бұл бір апталық, жаздың соңында, солтүстік жарты шарда және олимпиадалық емес жылдарда өткізілетін академиялық есуден негізгі спорттық жарыс. Чемпионаттар тізімі Жалпы медальдар саны Сыртқы сілтемелер *[https://worldrowing.com/ Академиялық есуден ресми сайты]
Бадминтоннан әлем чемпионаты

Бадминтоннан әлем чемпионаты — Дүниежүзілік бадминтон федерациясымен ұйымдастырылатын әлемдегі ең мықты бадминтоншыларды анықтау үшін арналған халықаралық жарыс. Бадминтоннан алғашқы әлем чемпионаты 1977 жылы ұйымдастырылды. 1983 жылға дейін үш жылда бір рет өткізілген еді. 1985 жылдан бастап чемпионат екі жылда бір рет өткізіледі. Ал 2006 жылдан бері чемпионат Олимпиада ойындары өткізілетін жылдардан басқа жыл сайын өткізіледі. Чемпионаттар тізімі Жалпы медальдар саны Сыртқы сілтемелер *[http://bwfworldchampionships.com Халықаралық Бадминтон федерацияның ресми сайты]
Мәмилә Әлімбаева

Әлімбаева Мәмилә -Социалистік Еңбек Ері (1948), қызылша өсіруші. 1916 жылы Талдықорған облысы (қазіргі Алматы облысы), Талдықорған ауданы, "Тау-Жалайыр" ауылында туған. Еңбек жолы * Еңбек жолын 1933 жылы "Еңбекшіқазақ" колхозында бастаған. * 1942-1946 жылдары қызылша өсіруші болып еңбек етті. * 1946 жылдан бастап қызылшашылар звеносын басқарды. * 1947 жылы оның звеносы бекітілшп берілген учаскенің (5 га) әр гектарынан 580 ц, 1948 жылы әр гектарынан 600 ц қызылша жинап, жоспарда көрсетілгеннен 2 есе артық орындаған. Жетістігі * Ауыл шаруашылығы озаты. * 2-ші сайлауда КСРО Жоғарғы Советінің депутаты болды. Наградалары * Ленин ордені * Социалистік Еңбек Ері (1948) * "Құрмет Белгісі" ордені Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://darvblago.ru/483.html История народов Средней Азии]
Баскетболдан әлем чемпионаты

Баскетболдан әлем чемпионаты — ерлер ұлттық құрамалар үшін 1950 жылдан бастап төрт жылда бір рет Халықаралық баскетбол федерациясымен ұйымдастырылатын баскетболдан халықаралық жарыс. Жеңімпаздары және жүлдегерлері Жалпы медальдар саны Сыртқы сілтемелер * [http://www.fiba.com/downloads/event/2006_wcm/eng/pres/hist/flash_back.pdf ФИБА сайтындағы әлем чемпионаттарының тарихы]
Бейсболдан әлем чемпионаты

Бейсболдан әлем чемпионаты — Халықаралық Бейсбол Федерациямен IBF спорттық ұйымымен 2 жылда бір рет ұйымдастырылатын бейсболдан халықаралық жарыс. Жеңімпаздар және жүлдегерлер Жалпы медальдық есеп Сыртқы сілтемелер * [http://www.ibaf.org/en/tournament.aspx?id=faf4ffe6-b5f3-4913-851c-d4dcf7b9927d ИБАФ сайтындағы әлем чемпионатына арналған бет]
Су добынан әлем чемпионаты

Су добынан әлем чемпионаты – Халықаралық жүзу федерациясымен ұйымдастырылатын су добынан халықаралық жарыс. Су спорты түрлерінен әлем чемпионаты кезінде өткізіледі. Алғашқы жарыс 1973 жылы өткізілді.әйелдер арасындағы әлем чемпионаты 1986 жылдан бастап өткізіледі. Қазақстан ерлер құрамасы Әлем чемпионаттарына 12 рет (1994, 1998, 2001, 2009 - 2025) қатысты. Қазақстан қыздар құрамасы Әлем чемпионаттарына 14 рет (1994, 1998, 2001, 2003, 2007 - 2025) қатысты. Жеңімпаздары және жүлдегерлері Ерлер Әйелдер Жалпы медальдар саны Ерлер Әйелдер Сыртқы сілтемелер * [http://www.fina.org/water_polo/index.php Халықаралық жүзу федерациясының ресми сайты]
Михаил Антонович Битный

Битный Михаил Антонович - Социалистік Еңбек Ері (1966), инженер, КСРО Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (1978), ҚазССР Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (1974). 1919 жылы Ресейде Смоленск облысы, Новоселки деревнясында туған. Еңбек жолы * 1944 жылы Ленинград әскери-механикалық институтын бітрді. * Еңбек жолын 1941 жылы бастаған. Алғаш Пермьде заводта мастер, конструктор болып істеді. 1944 жылдан Кемерово облысында заводта цех бастығының орынбасары, механикалық-құрастыру және құрастыру цехтарының бастығы болды. * 1956 жылдан Алматы ауыр машина жасау заводына жіберілді. Мұнда ол өндіріс бөлімінің бастығы (1956-1957), заводтың бас инженері (1957-1959) қызметін атқарды. * 1959 -1987 жылдары завод директоры болды. Жетістігі * КСРО Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (1978). * ҚазССР Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (1974). * 1961-1986 жылдары - Қазақстан КП ОК-інің мүшесі. * 8-ші сайлауда ҚазССР Жоғарғы Советінің депутаты. Наградалары * Ленин ордені * Социалистік Еңбек Ері (1966) * Еңбек Қызыл Ту ордені (1981) * Медальдар Дереккөздер
Ерлер арасындағы волейболдан әлем чемпионаты

Ерлер арасындағы волейболдан әлем чемпионаты — Халықаралық волейбол федерациясымен (FIVB) 4 жылда бір рет ұйымдастырылатын волейболдан халықаралық жарыс. Қазақстан ерлер құрамасы Әлем чемпионаттарына екі рет (2002, 2006) 2 рет қатысты. Жеңімпаздары және жүлдегерлері Қатысушылар Жалпы медальдар саны Тағы қараңыз * Әйелдер арасындағы волейболдан әлем чемпионаты Сыртқы сілтемелер * [http://www.fivb.org/ Халықаралық волейбол федерациясының ресми сайты]
Airbus A340

Airbus A340 - Airbus SAS консорциумы жасап шығарған орта- және алысмагистральді төрт турбореактивті қозғалтқышы бар кең фюзеляжды жолаушы ұшағы. Негізінен A340 ұшағы A330-ның төртқозғалтқышты нұсқасы болып табылады. Ұшақ пленерлерінің айырмашылығы күш беруші жинақтың конструкциясы мен қанаттың механизациясында ғана. Тарихы Нұсқалары A340-200 A340-300 A340-500 A340-600 Дереккөздер Дереккөздер *Мировая Авиация журналы, №642 файл, 1-4 парақтар, ISSN 2071-1131 (орысша) *Мировая Авиация журналы, №1007 файл, 39 парақ, ISSN 2071-1131 (орысша)
Регбиден әлем чемпионаты

Регбиден әлем чемпионаты — әлемдегі регбиден басты жарыс. Жарыстың ұйымдастырушы және басқарушы ұйымы Халықаралық регби кеңесі болып табылады. Чемпионатқа регбиден ерлер ұлттық құрамалары қатысады. Алғашқы чемпионат 1987 жылы Австралияда және Жаңа Зеландияда өткізілді. Сол кезден бастап жарыс әр төрт жылда бір рет өтеді. Жеңімпаз командаға Уэбб Эллистің кубогы тапсырылады. Әйелдер арасындағы регбиден әлем чемпионаты 1991 жылдан бастап өткізіледі. Жеңімпаздары және жүлдегерлері Жалпы медальдар саны Сыртқы сілтемелер *[http://www.rugbyworldcup.com| Регби әлем чемпионатының ресми сайты] *[http://www.worldrugby.org/ Әлем чемпионаты]
Корфболдан әлем чемпионаты

Корфболдан әлем чемпионаты — әлемдегі корфболдан басты жарыс. Жарыстың ұйымдастырушы және басқарушы ұйымы Халықаралық корфбол федерациясы болып табылады. Чемпионатқа корфболдан ерлер ұлттық құрамалары қатысады. Алғашқы чемпионат 1978 жылы Нидерландыларда өткізілді. 1987 жылдан бастап чемпионат төрт жылда бір рет өткізіледі. Жеңімпаздары және жүлдегерлері Жалпы медальдар саны Сыртқы сілтемелер * [http://www.korfball.org/ Халықаралық Корфбол Федерацияның ресми сайты] * [http://www.korfball.org/ikf/images/stories/IKFdocuments/world%20championship%20february%202011.pdf Әлем чемпионаттардың тарихы]
Гавай бүркіті

Гавай бүркіті — өрт сөндіруші машина, сонымен қоса қазіргі кездегі Дүние жүзіндегі ең жылдам жүк машинасы. Оның максимал жылдамдығы — 655 км/сағ. Шығарылу тарихы «Гавай бүркіті» ең басында жай ғана 1941 жылғы Форд болды. 1995 жылы америкалық Шэннон Сейдел оны сатып алып, жетілдіре бастады. Ол машинаны жетілдіруге 3 жылдай уақыт жұмсады. Машина 1998 жылы толығымен дайын болды. Артықшылығы Бұл жүк машинасының басты артықшылығы: екі турбореактивті қозғалтқышта болды. Шэннон Сейдел машинадағы суы бар цистернаның орнына «Роллс-Ройс» компаниясының, «Bristol Viper» маркасының қуаты 6 000 а.к. болатын екі турбореактивті қозғалтқышын қондырды. Және де бұл машинаны жылдам тоқтату үшін иесі оған арнай парашют қондырған. Рекорд 655 км/cағ рекорды 1998 жылы шілдеде Брайнерде қойылды. Бұл рекорды Гиннес рекордтар Кітабына енгізілген. Машина 2007 жылы аукционда сатылып жатты, бастапқы бағасы — 55 000 доллар. Дереккөздер 1.http://www.nevoobrazharium.ru/samyj-bystryj-gruzovik/ 2.http://www.rumbur.ru/technology/1401-gavaiskii-orel-samaya-bistraya-pojarnaya-mashina
Гимнастикадан әлем чемпионаты

Гимнастикадан әлем чемпионаты көркем гимнастикадан (1963 жылдан бастап), спорттық гимнастикадан (1903 жылдан бастап), батутта секіруден (екі жылда бір рет 1964 жылдан бастап), спорттық акробатикадан (1974 жылдан бастап), спорттық аэробикадан (1995 жылдан бастап) және эстетикалық гимнастикадан (2000 жылдан бастап) бөлек және әртүрлі уақытта өткізіледі. Чемпионаттар тізімі Спорттық гимнастика Көркем гимнастика Батутта секіру Акробатика Аэробика Паркур Медальдық есеп Сыртқы сілтемелер * [http://www.sportsacrobatics.info Sports Acrobatics]
Жағажай футболдан әлем чемпионаты

Жағажай футболдан әлем чемпионаты жағажай футболдан халықаралық жарыс болып табылады. 2005 жылдан бастап ФИФА спорттық ұйымымен ұйымдастырылады, ал 2009 жылдан бастап екі жылда бір рет өткізіледі. 1995 жылдан 2009 жылға дейін жыл сайын өткізілетін еді. Қазіргі кезде ФИФА 6 құрлықтық конфедерацияны мақұлдады: КАФ, КОНМЕБОЛ, УЕФА, АФК, ОФК, КОНКАКАФ. Жеңімпаздар және жүлдегерлер Beach Soccer World Championships FIFA Beach Soccer World Cup Жалпы медальдар саны Сыртқы сілтемелер * [http://www.fifa.com/tournaments/index.html Әлем чемпионаттарының тарихы ФИФА сайтында]