kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Қызылжар (футбол клубы)

Қызылжар ФК — Қазақстан Премьер Лигасында ойнайтын, қазақстандық футбол клубы. Петропавл қаласының "Қарасай" стадионы клубтың базасы болып табылады. Клубтың тарихы мен жетістіктері Қазақстан чемпионатының құрылуынан кейін, клуб 12 сезонды жоғарғы дивизионда (1992 жылдан бастап 2001 жылға дейін «Жоғарғы лига» деп аталды, 2002 жылдан 2007 жылға дейін «Суперлига» деген атпен белгілі болды, 2008 жылдан бастап «Премьер-лига» деп аталады.) өткізді. ImageSize = width:600 height:60 PlotArea = left:10 right:10 bottom:30 top:10 TimeAxis = orientation:horizontal format:yyyy DateFormat = dd/mm/yyyy Period = from:01/01/1991 till:01/07/2010 ScaleMajor = unit:year increment:1 start:1992 Colors = id:bl1 value:rgb(0.5,0.8,0.5) id:bl2 value:rgb(0.9,0.9,0.3) id:rs value:rgb(0.8,0.6,0.6) id:rn value:rgb(0.9,0.1,0.1) PlotData= bar:Position width:15 color:white align:center from:01/07/1991 till:01/07/1992 shift:(0,-4) text:19 from:01/07/1992 till:01/07/1993 shift:(0,-4) text: from:01/07/1993 till:01/07/1994 shift:(0,-4) text: from:01/07/1994 till:01/07/1995 shift:(0,-4) text: from:01/07/1995 till:01/07/1996 shift:(0,-4) text: from:01/07/1996 till:01/07/1997 shift:(0,-4) text: from:01/07/1997 till:01/07/1998 shift:(0,-4) text:4 from:01/07/1998 till:01/07/1999 shift:(0,-4) text:2 from:01/07/1999 till:01/07/2000 shift:(0,-4) text:2 from:01/07/2000 till:01/07/2001 shift:(0,-4) text:3 from:01/07/2001 till:01/07/2002 shift:(0,-4) text:9 from:01/07/2002 till:01/07/2003 shift:(0,-4) text:11 from:01/07/2003 till:01/07/2004 shift:(0,-4) text:6 from:01/07/2004 till:01/07/2005 shift:(0,-4) text:7 from:01/07/2005 till:01/07/2006 shift:(0,-4) text:12 from:01/07/2006 till:01/07/2007 shift:(0,-4) text:11 from:01/07/2007 till:01/07/2008 shift:(0,-4) text:13 from:01/07/2008 till:01/07/2009 shift:(0,-4) text:14 from:01/07/2009 till:01/07/2010 shift:(0,-4) text: from:01/07/1991 till:01/07/1992 color:bl1 shift:(0,13) text:"Премьер Лига" from:01/07/1992 till:01/07/1997 color:rs shift:(0,13) text: "Қатыспаған " from:01/07/1997 till:01/07/2009 color:bl1 shift:(0,13) text:"Премьер Лига" from:01/07/2009 till:01/07/2010 color:rs shift:(0,13) text: "Қатыспаған " Ірі жеңісі Қазақстан чемпионаты *2005 — 7:0 («Болат-АМТ», Теміртау) Ірі жеңілістері Қазақстан чемпионаты *2003 — 0:6 («Тобыл», Қостанай) Атаулары * «Авангард» (1968-1969, 1979-1989) * «Металлист» (1970, 1990-1992) * «Есіл» (1998) * «Аксесс-Есіл» (1999) * «Аксесс-ГолденГрейн» (2000) * «Есіл-Богатырь» (2001-2008) * «Қызылжар» (2009-о.у) Қазақстан чемпионаттарында Жетістіктері * Қазақстанның күміс жүлдегері (2): 1999, 2000 * Қазақстанның қола жүлдегері (1): 2001 *Қазақстан кубогының финалисті (1): 1999/2000 Сілтемелер * [http://www.kyizylzhar.kz/ Ресми сайты] Дереккөздер
Шымыр-шоқай

Шымыр-шоқай руының тарихы Шымыр-шоқай руы "Дулат" тайпасының "Шымыр" руының құрамындағы белгілі ру тармағы. 1917 жылғы Большевиктік төңкеріске дейін Сырдария облысы, Шымкент үйезінің, Боралдай және Қошқарата болыстарында отырғандары тарихи құжаттарда тіркелген. Сол кездері ер әйелі және 5 жастан асқан балаларды қосып санағанда кісі саны 3000-ға жуық болған. Шымыр-шоқай руының шежіресі 'Дулат' - 'Шымыр'- 'Шыңқожа' - Қобыланды - Алдияр - Сүгірәлі, жанама есімі 'Шоқай' болып таратылады. Шоқайдың үш ұлынан үш ата ел тарайды - Төлеміс (Ұрысқара-шоқай), Тілеміс (Құлатай-шоқай), Кенжеқармыс (Жиен-Шоқай)
ВИА Гра

ВИА Гра (ағылшынша NU Virgos, украинша ВІА Гра) — ресейлiк-украиндiк әйел поп-тобы. Өзi табысты орыс тiлдi музыкалық жобалардың жаңа ғасырындағы бiрі. 5 студия альбомдары, 4-шi - теледидар мюзиклдерiндегi түсiруiн Гра ВИА топтар активте, (ағылшын тiлiнiң қандайға 4i) 28 бейнеклип. Топ сый ақылардың жиынының лауреаты болып табылады, соның iшiнде Алтындай диск, Алтындай граммофон. Құрам Дереккөздер
Философиялық техника

Философиялық техниктер — бірінші себептердің зерттеуі техниктер . Философия мына бөлімі негізін салушысымен Эрнст Капп келеді , жазған « философия негізгі бағыттары техниктер »(1877). философия әртүрлі аспектілері техниктер рассматриваются марксизмде , транс адамгершілікте және басқа бағыттардың қатарында . Негізгі ойлар: Негізде техниктерді Органо проекция жатады яғни техника тірі ағза үлгісімен жасалады . Жасау техниктер жаңа жасау бармау , бірақ ағза табиғи мүмкіншіліктерінің жазып жіберуі . Техника - мынау күн көріс жаңа көкжиектеріне жол . Философ техниктер : * Энгельмейер Клементьевич Петр (1895-1939)- техника аспап сияқты алға басудың . * Эспинас Альфред техниктерді сакральді тегіні ойды (1844-1922)- қорғады . * Чиммер Эберхард (1873-1940)- техника аспап сияқты босатудың . * Дессауэр Фридрих құдайдың шығармашылық адамымен жалғасының аспап сияқты (1881-1963)- техника алға шығады . * Мамфорд Льюис (1895-1990)- тарихшы техниктер . * Ортега - және - Гассет Хосе (1883-1955)- техника құрал сияқты адам босатуы. * Хайдеггер Мартин (1889-1976)- техника тәсіл сияқты само күн көріс жазып жіберуінің . * Эллюль Жак - анықтама техниктер қалай « әдістердің тотальностисі , орынды бағытталғандардың нәтижелілікке ». * Ясперс Карл Теодор - техника құру құрал және адамдық күн көріс жеңілтуі бар .
Екібастұз (футбол клубы, 2003)

1979 жылы құрылған тағы бір "Екібастұз" клубымен шатастырмаңыздар «Екібастұз» — Екібастұз қаласының футбол клубы. Матчтарды Шахтёр стадионыңда өткізеді. Бұрында «Энергетик» деп аталған және Павлодарда қаласында жаттықты. Бірінші лигада екі рет женімпаз атанды (2005, 2007). Жетістіктері *Қазақстан бірінші лигасының жеңімпазы (2): 2005 және 2007 Жетістіктері мен жеңілістері Клубтың бүкіл тарихы бойында жеткен жеңістері мен жеңілістері: Ең үлкен жеңісі: 2010 жылы — 7:0 «Асбест» Жетіқара Ең үлкен жеңілістері: 2006 жылы — 0:6 «Асбест» Жетіқара, 2008 жылы — 1:7 «Қайрат» Алматы және 0:6 «Ақжайық» Орал Клуб атауларының тарихы Құрамы 2022 жылғы 12 қазандағы жағдай бойынша
СКИФ-Ордабасы

СКИФ-Ордабасы футбол клубы — Шымкентте 1992 жылы құрылған футбол клубы. 1996 жылы клуб жабылып қалған. Тарихы Қазақстан чемпионатының құрылуынан кейін, клуб 5 сезонды жоғарғы дивизионда өткізді. 1995 жылы Қазақстан кубогының финалына шықты да, осы жетістігінен соң 1996 жылы Азия кубок иелері кубогына қатысты. Бұл турнирде Түрікменстанның "Тұран", Қырғызстанның "Металлург" клубтарын қапы қалдырып, үшінші раундқа дейін барды. Үшінші раундта Иранның "Эстегляль" клубынан аса алмады. 1996 жылы тамызда клуб басшысы Мардан Сапарбаев қысмыскерлер қолынан оққа ұшып қайтыс болды да, клуб сол жылы жабылып қалды. Клуб атаулары * «СКИФ-Арсенал» (1992) * «СКИФ-Ордабасы» (1993-1996) Жетістіктері * Қазақстанның күміс жүлдегері (1): 1992 *Қазақстан Кубогының финалисті (1): 1995 Атақты футболшылары * Қанат Бектілеуұлы Мұсатаев * Александр Степанович Шмариков * Сергей Владимирович Когай * Ұлықбек Пахритдинұлы Асанбаев * Олег Игоревич Воскобойников * Марат Жалғасұлы Есмұратов Сілтемелер * http://footballfacts.ru/clubs/40289-arsenalskif-chimkent
Горняк (футбол клубы, Хромтау)

Горняк футбол клубы — Қазақстандағы футбол клубы, 1990 жылы құрылып, 2008 жылы жабылды. Клубтың тарихы мен жетістіктері 1990, 91 жылдары КСРО чемпионатының екінші лигасында ойнады. 1993 жылы Қазақстан чемпионатының қола жүлдегері атанды. 1996 жылы төрт турдан соң жарыстан шығып қалды. 2000-08 жылдары бірінші лигада ойнады. ImageSize = width:150 height:60 PlotArea = left:10 right:10 bottom:30 top:10 TimeAxis = orientation:horizontal format:yyyy DateFormat = dd/mm/yyyy Period = from:01/01/1991 till:01/07/1995 ScaleMajor = unit:year increment:1 start:1992 Colors = id:bl1 value:rgb(0.5,0.8,0.5) id:bl2 value:rgb(0.9,0.9,0.3) id:rs value:rgb(0.8,0.6,0.6) id:rn value:rgb(0.9,0.1,0.1) PlotData= bar:Position width:15 color:white align:center from:01/07/1991 till:01/07/1992 shift:(0,-4) text:8 from:01/07/1992 till:01/07/1993 shift:(0,-4) text:3 from:01/07/1993 till:01/07/1994 shift:(0,-4) text:12 from:01/07/1994 till:01/07/1995 shift:(0,-4) text:5 from:01/07/1991 till:01/07/1995 color:bl1 shift:(0,13) text: "Премьер Лига" Жетістіктері мен жеңілістері Клубтың бүкіл тарихы бойында жеткен жеңістері мен жеңілістері: Ең үлкен жеңісі Қазақстан чемпионаты * 1995 — 6:0 («Мұнайшы», Ақтау) Ең үлкен жеңілістері Қазақстан чемпионаты * 1994 — 0:6 («Жігер», Шымкент) Жетістіктері * Қазақстанның қола жүлдегері (1): 1993
Алматы (футбол клубы)

Алматы футбол клубы —Қазақстан футбол клубы. Қазір клуб жабылып қалған. Клубтың тарихы мен жетістіктері Қазақстан чемпионатының құрылуынан кейін, клуб 5 сезонды жоғарғы дивизионда өткізді. 2008 жылы клуб қаржы жағдайына байланысты таралып кетіп, "Мегаспорт" клубымен қосылып, жаңадан Локомотив клубы құрылды. ImageSize = width:200 height:60 PlotArea = left:10 right:10 bottom:30 top:10 TimeAxis = orientation:horizontal format:yyyy DateFormat = dd/mm/yyyy Period = from:01/01/2003 till:01/07/2008 ScaleMajor = unit:year increment:1 start:2004 Colors = id:bl1 value:rgb(0.5,0.8,0.5) id:bl2 value:rgb(0.9,0.9,0.3) id:rs value:rgb(0.8,0.6,0.6) id:rn value:rgb(0.9,0.1,0.1) PlotData= bar:Position width:15 color:white align:center from:01/07/2003 till:01/07/2004 shift:(0,-4) text:18 from:01/07/2004 till:01/07/2005 shift:(0,-4) text:13 from:01/07/2005 till:01/07/2006 shift:(0,-4) text:5 from:01/07/2006 till:01/07/2007 shift:(0,-4) text:6 from:01/07/2007 till:01/07/2008 shift:(0,-4) text:8 from:01/07/2003 till:01/07/2008 color:bl1 shift:(0,13) text: "Премьер Лига" Жетістіктері мен жеңілістері Клубтың бүкіл тарихы бойында жеткен жеңістері мен жеңілістері: Ең үлкен жеңісі Қазақстан чемпионаты *2004 — 4:0 («Семей», Семей) *2007 — 4:0 («Тараз», Тараз) *2007 — 4:0 («Оқжетпес», Көкшетау) Ең үлкен жеңілістері Қазақстан чемпионаты *2004 — 0:5 («Тобыл», Қостанай) *2005 — 0:5 («Тобыл», Қостанай) Клуб атауларының тарихы * «Цесна» (2000-2003) * «Алматы» (2003-2008) Қазақстан чемпионаты мен Кубогы Еврокубоктар Жетістіктері * Қазақстан Кубогының жеңімпазы (1): 2006 * Қазақстан Кубогының финалисті (1): 2008
Асылбек Жасаралұлы Еңсепов

Асылбек Жасаралұлы Еңсепов (5 сәуір, 1980 жылы Ақтөбеде туған) – қазақстандық күйші, домбырашы, музыкант. Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері (2016). «Дарын» мемлекеттік жастар сыйлығының иегері (2004). «Платинды Тарлан» тәуелсіз сыйлығының лауреаты (2004). Қазақстан жастар одағы сыйлығының иегері (1998). Білімі * А.Жұбанов атындағы музыкалық мектепті бітірген. * Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясын бітірген. Шығармашылығы * Асылбек - көптеген фестивальдер мен конкурстардың лауреаты (Түркияда, Францияда). 1992 жылы ол "Жаңа есімдер" Қазақтың мәдениет қорының стипендиаты болды. 1998 жылы "Ыстық көл" эстрадалық және фольклорлық халықаралық музыка сайысының Гран - приі, 1998 жылы Құрманғазы атындағы Халықаралық конкурстың сыйлығын алды. 1998 жылы "Шабыт" Республикалық шығармашылық жастар фестивалінің жеңімпазы болу - оның көп қырлы талантын танытады. 1998 жылы Еңсепов Асылбекке Қазақстан жастар Одағының сыйлығы берілді. Мемлекеттік марапаттары * 1992 жылы мәдениет саласындағы мемлекеттік степендияның иегері. * 1998 жылы Қазақстан жастар одағы сыйлығының иегері атанды. * 2004 жылы ҚР Үкіметінің "ДАРЫН" мемлекеттік жастар сыйлығының лауреаты * 2004 жылы Қазақстанның тәуелсіз меценаттар клубының "ТАРЛАН" тәуелсіз сыйлығының иегері атанды * 2016 жылыдың 5 желтоқсанындағы елбасының жарлығымен Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері құрметті атағымен марапатталды. Отбасы * Әкесі - Жасарал Еңсепов (Педагогика ғылымдарының кандитаты, Қазақстан Білім беру ісінің Үздігі) * Анасы - Фарида (Үй шаруашылығында) * Жары - Айжан Нүсіпбекова * Бауырлары - Айбек, Сырым.
Бауыржан Исаев

Исаев Бауыржан - әнші. 1979 жылы туған. 1998 жылы Оңтүстік Қазақстан музыкалық колледжінің, дербес әншілік бөлігін бітірген. Жас әншінің талантын төмендегі жүлделері арқылы білуге болады: "Арай" жас орындаушылардың облыстық конкурсының Гран-приі, "Жас қанат" республикалық жас орындаушылар конкурсының көрермендер сүйіктісі сыйлығына және II жүлдесі, Түркияда өткен "Памукале" халықаралық фестивалінің дипломы, Азия - дауысы - 96 халықаралық фестивалінің Гран-приі. Бауыржан Исаев Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясында оқиды. "Аяулым" деген атпен оның алғашқы ән альбомы жарыққа шықты.
Айгүл Шоданқызы Қосанова

Айгүл Қосанова (1974 жылы 24 шілдеде Маңғыстау облысында туған) — дәстүрлі әнші, домбырашы. Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері (2010). Дарын мемлекеттік сыйлығының иегері (1999). Қазақ ұлттық өнер университетінің профессоры. ҚР мәдениет саласындағы президенті сыйлығының иегері. Өмірбаяны 1974 жылы Маңғыстау облысында туған. Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясын домбырада халық әндерін орындау класы бойынша бітірген. Қазіргі кезде Президент оркестрінің солисі болып жұмыс істейді, сондай-ақ, Жүсіпбек Елебеков атындағы Республикалық эстрадалық - цирктік колледжде дәріс береді. Құрманғазы атындағы мемлекеттік консерваториясы аспирантурасының негізгі бөлімінде оқиды. Израиль, АҚШ, Австрия, Германия, Түркия, Малайзия және әлемнің тағы басқа елдерінде өнерлік іссапарда болды. Марапаттары * Әміре Қашаубаев пен Ғарифолла Құрманғалиев атындағы Республикалық конкурстың І-ші сыйлығының лауреаты. * 1999 - Дарын мемлекеттік сыйлығының лауреаты * 2010 - Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері * ҚР тұңғыш президентінің мәдениет саласындағы қоры сыйлығының иегері. Дереккөздер
Шаңқобыз

Шаңқобыз — темірден немесе күмістен жасалған сүйір тілшесі бар көне музыкалық аспап. Шаңқобыз басқа атаулармен көптеген халықтарда кездеседі. Оның сирек кездесетін бір түрі — ағаш шаңқобыз — ағашқа бекітілген жіпті тербеу арқылы дыбыс шығарылады. Шаңқобыз – ежелден келе жатқан қазақтың музыкалық аспабы. Аспап бітімі бөлек болғанымен, оның құрылымы өте қарапайым. Бұл аспаптың темірден немесе күмістен жасалған сүйір тілшесі болады. Аспапта ойнау тәсілі де өзгеше. Шаңқобызды ерінге қойып, тіске тіреп ойнайды. Аспап дыбысы тілшені саусақпен шалып тартқан кезде серіппенің тербелісі арқылы шығады. Ауыз қуысы аспап резонатрдың қызметін атқарады. Шаңқобыздың негізгі дыбысы тілдің мөлшеріне байланысты. Аспап тартушы тілінің қимылы арқылы түрлі дыбыстар шығара алады. Әуенді әрлеп мақсатында шаңқобыз орындаушылары саусақтарына қоңырау іліп ойнайды. Аталған өнердің өрісін аша түсуді көздеген дарынды перзенттерінің бірі шәкірт тәрбиелесе, енді бірі арнайы шығарма жазып, қолданылу аясын бірте-бірте кеңейтіп, тынысын аша түсті. Нәтижесі жаман емес.Ойналуы күрделі, әуені ойлануға итермелейтін шаңқобыз шын берліген орындаушыға шабыт силап, нағыз тыңдаушысына әсер етпей қоймайды.Бұл аспап бойында әу бастан бар тылсым да табиғи үннің қасиетінен болса керек. Шаңқобыз аспабы 19-ғасырдың екінші жартысында еліміздің әр өңірінде кездескендігі жөнінде дәлелдемелер бар. Мысалы, 1850-жылы Ордада, қазіргі Батыс Қазақстанда болған саратовтық саудагер Жарковтің жазбаларында батыс аудандарының әйелдері шаңқобызда ойнайтынын тілге тиек еткен. Ал елімізде 1971-жылдың 2-қазанында домбырашы Жарқын Шәкәрім мен шаңқобызшы Талғат Сарыбай Тәттімбеттің «Көкейтесті» күйімен көгілдір экран арқылы көрерменге алғаш рет өнерін көрсетті. Орындаушылары бірте-бірте молайып, ортамызға оралып, өз орнын таба бастаған шаңқобыздың насихатын одан ары жандандыру жұмысы жалғасуда,бұл да болса ұлттық мұраға ұрпақ құрметінің арта түскендігінін жанды айғағы. Шаңқобыздың сирек кездесетін түрі - ағаш шаңқобыз. Үйеңкі, қайың, жеміс ағаштарынан жасалады. Ортадан кесілген ағаш ұштары екі жағынан тесіліп, жіп-бау тағылады. Аспап орындаушысы жіп-бауды тарта отырып, босату, тербету арқылы тілшені қозғалтады. Ағаш шаңқобызда жеңіл әндер мен шағын күйлер орындалады. Ертеде шаңқобыз кішкентай балалар мен әйелдер аспабы болған. Шаңқобызға арналған «Қыз ұзату», «Қыз зары», «Қыз мұңы», «Шаңқобыз толғауы» сияқты шағын күйлер шығарылған. Шаңқобыз халық аспаптар оркестрінде, ансамбльдерінде, жеке орындауда қолданылады. Аспап көптеген халықтарда әр түрлі атпен кездеседі. Варган, темір қомыз, комуз, аура, комус, ванияр, кубыз, тумра, коусян т.б. атаумен шаңқобызға ұқсас аспаптар түрікмен, қырғыз, өзбек, қалмақ, тува, якут, хакас, татар, қарақалпақ, дүнген, башқұрт, украин, орыс, моңғол т.б. халықтары арасында кең тараған. Дереккөздер
Футболдан Қазақстан Чемпионаты 2010

Футболдан Қазақстанның XIX чемпионаты — 2010 жылы наурыздың 22 мен қарашаның 6 күндері аралығында өтті. Турнирге 12 команда қатысты. Өз тарихында тұңғыш рет Қостанайдаң "Тобылы" Қазақстан чемпионы атанса, былтырғы чемпион "Ақтөбе" күміс жүлдеге қол жеткізді, ал қола медель Павлодардың "Ертісіне" бұйырды. Былтырғы маусыммен салыстырғандағы өзгерістер Былтырғы маусыммен салыстырғанда турнирге қатысушы командалар саны 14-тен 12-ге қысқартылды. Осыған байланысты 2009 жылдың қорытындысы бойынша Қызылжар (Петропавл), Қайсар (Қызылорда), Қазақмыс (Сәтбаев), Оқжетпес (Көкшетау) командалары Премьер Лигадан шығып қалды. Бірақ турнирде 10-шы орын алған Восток (Өскемен) командасы аластатылып, оның орнына 2010 жылы Оқжетпес өнер көрсететін болды. 2009 жылдың қорытындысы бойынша бірінші лигадан Қайрат (Алматы) мен Ақжайық (Орал) командалары қосылды. Қатысушы командалар Бірінші кезең Бірінші кезеңнің қорытынды кестесі Бірінші кезеңнің нәтижелер кестесі Екінші кезең Бірінші кезеңнен кейін командалар 2 топқа бөлінді. Бірінші топты 1-6 орынды алған командалар құраса («Тобыл», «Ертіс», «Ақтобе», «Шахтер», «Локомотив» және «Атырау»), екінші топта 7-12 орын аралығындағы командалар бақ сынады («Жетісу», «Ордабасы», «Тараз», «Қайрат», «Ақжайық» және «Оқжетпес»). Екінші кезеңнің қорытынды кестесі Турнир 1-6 Турнир 7-12 Екінші кезеңнің нәтижелер кестесі Сұрмергендер * (пенальтиден соққан). Қорытынды * Тұңғыш рет Қазақстан чемпионы Тобыл (Қостанай)] атанды. * Үздік сұрмерген екінші рет Ұлықбек Бақаев (Тобыл) болды. * Чемпиондар Лигасы 2011/12 маусымында Қазақстанның атынан Тобыл шығады. *Еуропа Лигасы 2011/12 маусымында Ақтөбе мен Ертіс шығады. * Ақжайық (Орал) пен Оқжетпес (Көкшетау) Премьер Лигадан қош айтысты, олардың орнын Восток (Өскемен) пен Қайсар (Қызылорда) басады. * Тобыл (1) мен Ақжайық (11) өз тарихында ең жоғарғы орындарға қол жеткізді. Тағы қараңыз *Қазақстан Кубогы 2010 *Қазақстан бірінші Лигасы 2010 Сілтемелер * [http://lyakhov.kz/football/10/index.shtml Премьер Лига 2010] * [http://www.kff.kz/98 Премьер-лига]
Восток (футбол клубы, Өскемен)

Восток футбол клубы — 1963-2015 жылдары КСРО және Қазақстан чемпионаттарында ойнаған футбол клубы. Өскемен қаласының "Восток" стадионы клубтың базасы болып табылады. 2015 жылы Шығыс Қазақстан облысындағы тағы бір клуб - "Спартакпен" бірге таратылды да, орнына "Алтай" клубы құрылды. Клубтың тарихы мен жетістіктері Қазақстан чемпионатының құрылуынан кейін, клуб 18 сезонды жоғарғы дивизионда (1992 жылдан бастап 2001 жылға дейін «Жоғарғы лига» деп аталды, 2002 жылдан 2007 жылға дейін «Суперлига» деген атпен белгілі болды, 2008 жылдан бастап «Премьер-лига» деп аталады.) өткізді. Ең үлкен жеңісі Қазақстан чемпионаты * 1997 — 8:0 («Автомобилист», Шортанды) Ең үлкен жеңілістері Қазақстан чемпионаты * 2007— 0:7 («Тобыл», Қостанай) 2010 жылдың 2-ші ақпанында Восток қаржы жағдайына байланысты Премьер Лигадан шеттетілді. Клуб атауларының тарихы * «Восток» (1963-1996) * «Восток-Әділ» (1997) * «Восток» (1998) * «Восток-Алтын» (1999-2002) * «Восток» (2003-о.у.) Жетістіктері *Қазақстан бірінші лигасының жеңімпазы (1): 2010 *Қазақстан кубогының жеңімпазы (1):1994 *Қазақстан кубогының финалисті (2): 1997, 1999 Дереккөздер Сілтемелер * [http://vostok.forever.kz// Ресми сайты] * [http://fc-vostok.ucoz.kz// Жанкүйерлер сайты]
Ховд аймағы

{{Infobox_Mongolian_Province Ховд аймағы — Моңғолияның 21 аймағының бірі, батыста орналасқан. 1931 ж. құрылған. Орталығы — Ховд қаласы. Ел астанасы - Ұланбатырдан 1,580 км қашықтықта орналасқан. Аймақ 16 ауданнан тұрады. Географиясы Ховд аймағы Моңғол Алтай тауында орналасқан , мұнда Мөнххайрхан, Хөхсэрх , Баатар хайрхан, Мянган Угалзат сияқты биік таулар кездеседі. Аймақ териториясының 20-дай % шөлейт жерлерден тұрады. Ховд, Буянт, Булган, Чонохарайх, Цэнхэр сияқты үлкен өзендер Хар-Ус нуур, Хар, Дөргөн сияқты үлкен көлдер кездеседі. Ховд аймағында вольфрам, полиметал, мыс, алтын, күміс, қараметалдың рудалары бар. Аймақтың халқы Ховд аймағында Моңғолия бойынша ең көп ұлттар және этностар тұратын аймақ. Бұл ұлттар өз мәдениеттерін, ән-күй, салт-дәстүрлерін сақтап қалған. Адамдар өз ана тілімен бірге мемелекетік тіл моңғол тілінде сөйлейді. Ховд аймағында Қазақтар және Қазақ тілді Орта мектеп бар. Ховд аймағы Моңғолиядағы қазақтардың Баян-Өлгий аймағынан кейін ең көп шоғырланғын жері болып саналады. Аймақтың экономикасы Аймақ халқының негізгі шаруашылығы мал шаруашылығы және егін егу. Ховд аймағында вольфрам, полиметал, мыс, алтын, күміс, қараметалдың рудалары бар. 2004 жылғы санақ бойынша аймақта 17.884.372 бас мал болған. Өткен жылы аймақ териториясында 200 мың га жерге егін егіп, 12.920,8 тонна өнім алған. Олардың 702,6 т — бидай, 4945,7 т — көкөніс , 5806,9 т — картоп, 1459,5 т — жем шөп, мал азығы, 6,1 т — май дақылы болғын. 1995 жылы Батыс Моңғолия элеторжелісінің "Хандагайты-Улангом" бөлігі болатын Ресейдің Сібір БЭЖ-не қосылған. Кәзіргі таңда аймақта қуаты 12 МВт болатын Дөргөн СЭС жұмыстап жатыр. Көршілес Говь Алтай аймағында Тайшир СЭС салынып жатыр бұл келешекте Ресейден деген энергия тәуелділікті жояды. Аймақта тамақтану комбинаты, шикізат өңдеу цехтары жұмыстауда. Ховд қаласында жылында 10-15 мың тонна цемент өндіретін өндіріс орыны бар. Ховд қаласында батыс Моңғолиядағы ең үлкен харықаралық әуежай бар. Аймақ көлемінде ұялы байланыстын GSM стандартына сай Mobicom, G-mobil CDMA стандартына сай Unitel, Skytel операторлары бар. Әкімшілік аудандық бөлінісі * [http://ice.tsu.ru/index.php?optioncom_content&viewcategory&layoutblog&id68&Itemid=119 Экспедиция в Северо-Западную Монголию, май, 1997 ж. Видео.] * [http://ice.tsu.ru/index.php?optioncom_content&viewarticle&id134:2011-03-23-10-19-19&catid43:2011-03-30-10-56-16&Itemid=88 Natalia Rudaya, Pavel Tarasov, Nadezhda Dorofeyuk... Holocene environments and climate in the Mongolian Altai reconstructed from the Hoton-Nur pollen and diatom records: a step towards better understanding climate dynamics in Central Asia // Quaternary Science Reviews] * Ховд қаласы (Жаргалант ауданы) * Алтай ауданы * Булган ауданы * Буянт ауданы * Дарви ауданы * Дөргөн ауданы * Дуут ауданы * Зэрэг ауданы * Манхан ауданы * Мөнххайрхан ауданы * Мөст ауданы * Мянгад ауданы * Үенч ауданы * Ховд ауданы * Цэцэг ауданы * Чандмань ауданы * Эрдэнэбүрэн ауданы
Каспий (футбол клубы)

Каспий футбол клубы — Қазақстан Премьер-лигасында ойнайтын футбол клубы. Ақтау қаласының Жас Қанат стадионы клубтың базасы болып табылады. Тарихы Қазақстан чемпионатының құрылуынан кейін, клуб 5 сезонды жоғарғы дивизионда (1992 жылдан бастап 2001 жылға дейін «Жоғарғы лига» деп аталды, 2002 жылдан 2007 жылға дейін «Суперлига» деген атпен белгілі болды, 2008 жылдан бастап «Премьер-лига» деп аталады) өткізді. 2020 жылдан бері ақтаулық клуб қайтадан Қазақстанның жоғарғы дивизионында өнер көрсетуде. Жетістіктері * Қазақстан бірінші лига жеңімпазы (1 рет):1994 * Қазақстан бірінші лига күміс жүлдегері (2 рет): 2000, 2019 * Қазақстан бірінші лига қола жүлдегері (1 рет): 1998 * ҚФК клубтары арасындағы Қазақ КСР чемпионатының жеңімпазы (1 рет): 1978 * ҚФК клубтары арасындағы Қазақ КСР кубогінің иегері (3 рет): 1964,1977,1978 Ең үлкен жеңісі Қазақстан чемпионаты * 1992 — 7:0 («ЦСКА», Алматы) Ірі жеңілістері Қазақстан чемпионаты * 1995 — 1:12 («Жігер», Шымкент) Атаулары * «Труд» (1979-1989) * «Ақтау» (1990-1993) * «Мұнайшы» (1993-1998) * «Ақтау» (1999) * «Маңғыстау» (2000-2001) * «Каспий» (2002-қазірге дейін) Қазақстан чемпионаттарында Сыртқы сілтемелер * [http://www.kff.kz/107 Қазақстан бірінші Лигасының кестесі]
Болат (футбол клубы)

Болат футбол клубы —Қазақстан бірінші Лигасында ойнайтын, Қазақстан футбол клубы. Теміртау қаласының Металлург стадионы клубтың базасы болып табылады. Клубтың тарихы мен жетістіктері Қазақстан чемпионатының құрылуынан кейін, клуб 8 сезонды жоғарғы дивизионда (1992 жылдан бастап 2001 жылға дейін «Жоғарғы лига» деп аталды, 2002 жылдан 2007 жылға дейін «Суперлига» деген атпен белгілі болды, 2008 жылдан бастап «Премьер-лига» деп аталады.) өткізді. Ең үлкен жеңісі Қазақстан чемпионаты *1993 — 10:1 («Еңбек», Жезқазған) *1995 — 10:1 («Мұнайшы», Ақтау) Ең үлкен жеңілістері Қазақстан чемпионаты *1996 — 0:8 («Ақтөбемұнай», Ақтөбе) Клуб атауларының тарихы * «Металлург» (1960-1968) * «Строитель» (1969-1977) * «Болат» (1978-2003) * «Болат-ЦСКА» (2004) * «Болат» (2005-2007) * «Болат-АМТ» (2008-2008) * "Болат" (2010) * "Болат-АМТ" (2011-16) * "Шахтер-Болат" (2016 - ) Жетістіктері *Қазақстан бірінші лигасының жеңімпазы (1): 2004 Құрамы 2022 жылғы 13 қазандағы жағдай бойынша Сілтемелер * [http://www.kff.kz/107 Қазақстан бірінші Лигасының кестесі]
Сұңқар (футбол клубы)

Сұңқар футбол клубы — 2003-14 жылдары Қазақстан чемпионаттарында ойнаған футбол клубы. Тарихы 2003 жылы "Қарасай" сарбаздары" деген атпен құрылды. 2012 жылғы маусымда Премьер Лигада өнер көрсетті. Ең жоғарғы орны - 1 орын (2011 жылы). 2014 жылға дейін Қаскелең қаласының футбол клубы саналды. 2014 жылы Талдықорғанға ауысып, сол жылы таратылды. Клуб атауларының тарихы * «Қарасай Сарбаздары» (2003-2008) * «Сұңқар» (2009-2013) * "Жетісу-Сұңқар" (2003-14) Атақты ойыншылары * Әлібек Бөлешев * Олег Сабиров * Александр Киров * Фархадбек Ырысметов Жетістіктері * Қазақстан бірінші лигасының жеңімпазы: 2011 Сілтемелер * [http://www.kff.kz/107 Қазақстан бірінші Лигасының кестесі]
Іле-Сәулет (футбол клубы)

Іле-Сәулет футбол клубы —Қазақстан бірінші Лигасында ойнаған Алматы облысы, Іле ауданының орталығы Өтеген батыр ауылындағы футбол клубы. 2007 жылы құрылып, 2013 жылдың соңында қаржы тапшылығынан жабылды. 2012 жылы бірінші лигада жеңімпаз атанды да, жоғары лига жолдамасынан бас тартты. 2023 жылы клуб қайта құрылып, екінші лигада ойнай бастады Жетістіктері Бірінші лига жеңімпазы: 2012 Танымал ойыншылар * Вячеслав Котляр * Андрей Травин * Айдар Арғымбаев Сілтемелер * [http://www.kff.kz/107 Қазақстан бірінші Лигасының кестесі]
Қайрат Академия

Цесна футбол клубы —Қазақстан бірінші Лигасында, ойнайтын, Қазақстан футбол клубы. Жас команда болғандықтан әлі бірінші Лигада 2010 жылы алғашқы маусымын өткізді. Ең жоғарғы орны - 5 орын 2010 жылы. Қазақстан Футболына үлкен қосып жүрген "Цесна" командасының негізі 2000 жылы қаланды. Содан бері жасөспірімдерді тәрбиелеумен келе жатқан команда 2008 жылға дейін Алматы ФК деген атпен Қазақстан Премьер Лигасында өнер көрсетіп, тіпті аз уақыттың ішінде Қазақстан Кубогын жеңіп үлгерді. Және Еврокуктарда бақ сынады. 2008 жылы Алматы ФК мен Мегаспорт ФК қосылып Локомотив деген атпен базасын елордасы Астанаға ауыстырғаннан кейін команданы қайта жасақтап Қазақстан бірінші Лигасының алғашқы маусымында-ақ 5-ші орыннан көрінді. Құрылу тарихы 2009 жылы 29 маусым күні "Цесна" корпарациясының күшімен "Цесна" балалар-жасөспірімдер клубы ашылды. Клуб құру Әділбек Жақсыбековтың жоспары десекте болады. Ол қаладағы 1986 жылғы жас өрендерді №8 балалар-жасөспірімдер мектебіне шақырды. Осы бағытпен жыл сайын жас балалардың командаға келуімен дәл осылай команда өз жұмысын тиянақты жасай берді. Бүгінгі күнге дейін "Цесна" клубы Қазақстан футболының ойыншыларын тәрбиелеуші түп тамыры болып саналып келеді. Қазіргі таңда клубта 7 жастан 18 жасқа 300-дей оқушы тәрбиеленуде. Жаттықтырушылар саны - 21. Барлық жас шамасының тәрбиеленушілері жыл сайын халақаралық және Республикалық турнирлерге қатысып жүр. Жұмыс істеп келген 10 жылдың ішінде клуб 193 футболшы тәрбиелеп шығарды. Клубта тәрбиеленген танымал ойыншылар Сергей Остапенко Сергей Ларин Абзал Жұмабаев Ақжол Серікжанов Тельман Зунунов Бақыт Әбуов Марат Шахметов Андрей Шабанов Сілтемелер * [http://www.fctsesna.kz/ Рсеми сайты] * [http://www.kff.kz/107 Қазақстан бірінші Лигасының кестесі]
Увс аймағы

{{Infobox_Mongolian_Province Увс аймағы немесе Ұбыс аймағы Моңғолияның батысында орналасқан. 1931 жылы орнаған. Увс аймағы шырғанағы мен әлемге әйгілі. Бұл аймақта бірнеше ұлт өкілдері тату тәтті тұруда. Жер көлемі 69585 км² . Географиясы Увс аймағы Моңғолияның батысында Ханхөхий, Хархираа, Түргэн таулары Увс көлі маныңдағы шөлейт жерлерде орналасқан. Ең биік тауы 4116 м биік Хархираа тауы. Аймақтың солтүстігінде Ресеймен (Тува республикасы). оңтүстік батысында Баян-Өлгей аймағымен, Ховда аймағымен, шығысында Завхан аймағымен шекараласып жатады. Увс аймақ териториясында Тэс өзені, Нарийн өзені, Завхан өзені, Ховд өзені ағады, Увс көлі, Хяргас нуур көлі, Үүрэг нуур көлі, Ачит нуур көлі бар. Халқы Увс аймағының халқының көбін батыс моңғол тайпаларының үлесінде — баяттар, дөрбөттер және хотондар (70 %) . Қалғандары — халха моңғолдар, тувалар және қазақтар. Қазақтар көбіне қазақ көп тұратын Баян-Өлгей аймығына шекаралас жерлерде және аймақ орталығы Улаангом қаласында тұрады. Сұмындары * Баруунтуруун сумы * Бөхмөрөн сумы * Давст сумы * Завхан сумы * Зүүнговь сумы * Зүүнхангай сумы * Малчин сумы * Наранбулаг сумы * Өлгий сумы * Өмнөговь сумы * Өндөрхангай сумы * Сагил сумы * Тариалан сумы * Тэс сумы * Түргэн сумы * Улаангом сумы * Ховд сумы * Хяргас сумы * Цагаанхайрхан сумы Экономикасы Халықтың негізгі шаруашылығы мал шаруашылығы және егін егіу. Егін шаруашылықтары аймақтың оңтүстік батыс бөлігінде орналасқан. Аймақ орталығы Улаангомда құрылыс материалдар комбинаты, азықтүлік комбинаты жұмыс істейді. Ресейге Давст сұмындағы Боршоо, Тэс сұмындағы Тэс боомт бақылау пунктері арқылы қатынайды. Нүүрст хотгор, Хар Тарвагатай кең орындарында тас көмір қазылады. Увс көлінде табиғи тұзды үлкен кеңдері бар. 1993 жылы Батыс Моңғолия электржелісінің "Хандагайты-Улангом" бөлігі арқылы Ресейдің Сібір БЭЖ-не қосылған. Қазіргі таңда бұл электржелісін сұмындарға жеткізу жұмыстары жүрілуде. Қазақстанның Өскемен қаласы және ел астанасы Ұлаанбаатар қаласына үнемі ұшақ қатынауда. Аймақ көлемінде ұялы байланыстын GSM стандартына сай Mobicom, G-mobil CDMA стандартына сай Unitel, Skytel операторлары бар. Моңғолия
ЦСКА (футбол клубы, Алматы)

ЦСКА Алматы футбол клубы — Қазақстан екінші Лигасында ойнайтын, бірнеше рет таратылып, бірнеше рет қайта құрылған Қазақстан футбол клубы. Клуб 1992 жылы құрылды. Тарихы 1992 жылы бір маусым премьер лигада ойнады. 1998 жылы "Қайрат" клубының базасында "Қайрат-ЦСКА" деген атаумен қайта құрылды да, "Қайрат" клубы екіге бөлінуге мәжбүр болды. Бір бөлігі "Қайрат" деп аталды да, екінші бөлігі ЦСКА-Қайрат деп аталды. "Қайрат" бірінші лигаға түсіп кетті де, ЦСКА-Қайрат жоғары лигада қалды. 2002 жылы бір маусым "ЦСКА-Жігер" деген атаумен ойнады. 2008 жылы ЦСКА деген атаумен тағы да қайтадан құрылды. 2010-13 жылдары бірінші лигада тек соңғы орындарда жүрді. 2016 жылы клуб жабылды. 2018 жылы қайта құрылып, екінші лигада ойнай бастады. 2018 жылы Қазақстан екінші лигасында алтыншы орынға табан тіреді. Қазіргі бас бапкері — танымал футболшы, кезінде осы клубта ойнаған Асқат Қадірқұлов. Кезінде құрамында Дмитрий Бяков, Ренат Абдулин, Әли Әлиев, Вячеслав Богатырев, Серік Жейлітбаев, Александр Кучма, Қайрат Нұрдәулетов, Рафаэль Уразхбахтин, Руслан Балтиев секілді ұлттық құрамада доп тепкен футболшылар ойнады. Сілтемелер * [http://www.kff.kz/107 Қазақстан бірінші Лигасының кестесі]
Ақ бұлақ (футбол клубы)

Ақ бұлақ футбол клубы — 2010-13 жылдары Қазақстан бірінші Лигасында ойнаған Қазақстан футбол клубы. Талғар қаласынан. Бірақ Премьер Лигада өнер көрсетіп көрген жоқ. Ең жоғарғы орны - 9 орын 2010 жылы. 2013 жылғы маусымнан соң жабылып қалды. Сілтемелер * [http://www.kff.kz/107 Қазақстан бірінші Лигасының кестесі]
Талас (футбол клубы, Қаратау)

Талас футбол клубы — Қазақстан футбол клубы. Әуелі Тараз қаласының Жастар стадионында сосын Қаратау қаласындағы "Орталық стадионда" өз алаңындағы ойындарын өткізген. Тарихы 2009 жылы ОСШИОСД деген атаумен Таразда құрылып, 2010 жылы Қаратауға ауысқан соң "Лашын" деп аталды. 2015 жылы бар-жоғы 89 мың теңгеге сатылды. Жаңа қожайыны команданы ұстап отыруды жөн көрмей, клуб таратылып кетті. 2021 жылы "Тараз-Қаратау" болып "Тараз" клубының фарм-командасы ретінде қайта құрылды. 2021 жылы бірінші лигада ойнап, 12 команданың арасында 7-орын алды. 2022 жылы да осы нәтижені дерлік қайталады, бірақ бұл жолы 14 команданың арасында 7-орынға жайғасты. 2023 жылы еш жарысқа қатыспады. 2024 жылы "Талас" деп аталды да, "Тараз" клуынан бөлініп, базасы Тараздан Қаратауға көшірілді. Анықтама * Мекен-жайы: Қаратау, Шахтерская көшесі, 28 А, Орталық стадион * Телефон: 8(72644) 6-10-19 * E-mail: fk_lashin@mail.ru Сілтемелер * https://footballfakts.ru/club/16607-talaskaratau
Ақтөбе-Жас

Ақтөбе-Жас футбол клубы —Қазақстан бірінші Лигасында, ойнаған Қазақстан футбол клубы. Премьер Лигада өнер көрсетіп көрген жоқ. Ең жоғарғы орны - 4 орын 2007 жылы. 2019 жылы "Ақтөбе" бірінші лигаға түсіп кеткен соң таратылды. Сілтемелер * [http://www.kff.kz/107 Қазақстан бірінші Лигасының кестесі]
Асбест (футбол клубы)

Асбест футбол клубы — 2004-2010 жылдары Қазақстан бірінші Лигасында ойнаған Қостанай облысы, Жітіқара ауданындағы футбол клубы. Ең жоғарғы орны — 2 орын (2006 жылы). 2010 жылғы Қазақстан бірінші Лигасында "Асбест" қарыздарын уақытында төлей алмай, қаржы жағдайына байланысты турнирден шығып қалды. Клубтың қалған ойындарының барлығына 0:3 есебімен жеңіліс жазылды. Сілтемелер * [http://www.kff.kz/107 Қазақстан бірінші Лигасының кестесі]
Гефест (футбол клубы)

Гефест футбол клубы — Қарағанды облысы, Сарань қаласындағы Қазақстан бірінші Лигасында ойнаған Қазақстан футбол клубы. 2015 жылы жабылып қалды. Ең жоғарғы орны - 9 орын 2009 жылы. Әкімшілік және жаттықтырушылар штабы * Нұржан Сауранбаев — директор * Шәміл Хафизов — бас жаттықтырушы * Руслан Қаржаубаев — аға жаттықтырушы * Арслан Байконов — администратор * Абдулла Жүсіпов — дәрігер Ойыншылар 2010 жылғы негізгі құрамы Сілтемелер * [http://www.kff.kz/107 Қазақстан бірінші Лигасының кестесі]
Мұхаммед ибн Идрис әш-Шафиғи

Мухаммад ибн Идрис ибн ‘Аббәс әл-Қураши, әш-Шәфи’и - һиджра жыл санауы бойынша 150 жылы Шамда дүниеге келді, кейін ұзақ уақыт бойы Меккеде, одан соң Мысырда өмір сүрді. Хиджра жыл санауы бойынша 204 жылы дүниеден озды. Имам әш-Шафи’и табиғиндердің ізбасарларының соңғы өкілі болып табылады. Ол дінде имам, әрі әһлю-Сунна уәл-джәмә‘аның ұлы ғалымы болған. Ол Құрайыш тайпасынан болғандықтан Мұхаммед пайғамбардың (Аллаһтың оған салауаты мен сәлемі болсын) ата-бабаларымен ортақ көп нәрселері болды. Имам әш-Шафи’идің білімін айтар болсақ, әрине оның білімі өте үлкен болған. Ал ол өзі туралы былай дейтін: “Мен 7 жасымда Құранды толық жаттап алдым, ал 10 жасымда имам Мәлик ибн Әнәстің «әл-Мууәттә» атты хадистер жинағын толықтай жаттап алдым”. Дәл осы себепті әш-Шафи’иді көптеген ғалымдар құрметтеген, сондай-ақ оны да «дін білімінің имамы» деп атаған. Онымен бірге, имам әш-Шафи’иді «дінді тірілтуші» (муджаддид) деп атаған. Мәселен, бір күні имам Ахмад ибн Хәнбәл: «Әрбір ғасырдың басында Аллаһ Тағала осы үмметке дінді тірілтушіні (муджаддид) жібереді», – деген хадисті оқып, былай деді: “Біз осындай адамдарды іздей бастадық және мұндай адам бірінші ғасырда ‘Умар ибн ‘Абдул-‘Азиз, ал екінші ғасырда – әш-Шәфи’и екенін анықтадық”. Дәл сол сияқты Хафиз Ибн Хәджәр да әш-Шәфи’иге мінездеме беріп былай деді: “Ол – екінші ғасырдың басында дінді тірілтуші болған кісі болған”. Имам әз-Зәһәби ол туралы: “Ол – имам, хадис қорғаушысы, атақты ғалым”, – деді. Имам Ахмад ибн Хәнбәлдің баласы ‘Абдуллаһ өзінің әкесінен былай деп сұралғаны жеткізіледі: “Әш-Шәфи’и кім болған? Өйткені сіз ол үшін Аллаһтан жиі-жиі дұға қылғаныңызды көремін”. Бұл сұраққа имам Ахмад: “Ей балам! Әш-Шәфи’и біздің әлемге Күн сияқты және адамдар үшін денсаулық сияқты еді. Ойланшы, оларсыз немесе олардың орнын басқа бір нәрселер басса, біз өмір сүре аламыз ба?”, – деп жауап қатты. Имам ‘Али ибн әл-Мәдини өзінің ұлына мынадай өсиет қалдырды: “Егер әш-Шәфи’идің сөзін естісең, оны жазбайынша бірде-бір сөзін қалдырма, себебі оның сөзінің әрбірі білім!” Ғалымдардың сөздері имам әл-Миззидің «Тахзиб әл-кәмәл» мен Хафиз Ибн Хәджәрдың «Тахзиб әт-тахзиб» 10/451 кітаптарынан алынды. Тағы қараңыз * Әл-Рисала (кітап) ﻿
Таң намазы

Таң намазы немесе Фәжр намазы ( таң) — күн сайын орындалатын бес уақыт намаздардың алғашқысы. Таң намазы екі ракағат сүннет және екі ракағат парыздан, барлығы — төрт ракағаттан тұрады. Бұл намаздың парызында Құран сүрелері дауыстап оқылады. Таң намазының уақыты таң атқаннан күн шыққанға дейін жалғасады. Қасиетті Рамазан айында таң намазының азанынан бастап, Ақшам намазына дейін ораза ұсталады. Құран аяттары فَاصْبِرْ عَلَىٰ مَا يَقُولُونَ وَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ وَقَبْلَ غُرُوبِهَا ۖ وَمِنْ آنَاءِ اللَّيْلِ فَسَبِّحْ وَأَطْرَافَ النَّهَارِ لَعَلَّكَ تَرْضَىٰ (Мұхаммед Ғ.С.) сонда олардың айтқандарына сабыр ет. Күн шығудан бұрын да батудан бұрын да Раббыңды мақтай пәкте. Кеш мезгілдерінде және күндіздің айналасында да пәкте. Мүмкін ризалыққа бөленерсің. Құран (20:130) وَاصْبِرْ لِحُكْمِ رَبِّكَ فَإِنَّكَ بِأَعْيُنِنَا ۖ وَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ حِينَ تَقُومُ (Мұхаммед Ғ.С.) Раббыңның үкіміне сабыр ет. Өйткені сен көз алдымыздасың. Орныңнан тұрған шақта, Раббыңды мақтай дәріпте. Құран (52:48) Уақыты Таң намазы шығыс көкжиек ағараңдағаннан басталып, күн шыққанға дейiн созылады. Намаздың орындалуы Намаз орындаушы алдымен дәрет алып, құбылаға қарайды. Кейін орындалатын намазына ниет етеді. Намаз оқығанда намаздың 6 рүкіндері орындалуы тиіс: # Ифтитах тәкбірі # Қиям # Қирағат # Рүку # Сәжде # Соңғы отырыс
Мегаспорт (футбол клубы)

Мегаспорт футбол клубы — Қазақстан футбол клубы. 2008 жылы жабылып қалған. Клубтың тарихы мен жетістіктері Қазақстан чемпионатының құрылуынан кейін, клуб 1 сезонды жоғарғы дивизионда өткізді. 2008 жылы клуб қаржы жағдайына байланысты таралып кетіп, «Алматы» клубымен қосылып, жаңадан «Локомотив» клубы құрылды. Жетістіктері мен жеңілістері Клубтың бүкіл тарихы бойында жеткен жеңістері мен жеңілістері: Ең үлкен жеңісі Қазақстан чемпионаты *2008 — 5:0 («Оқжетпес») Ең үлкен жеңілістері Қазақстан чемпионаты *2008 — 1:6 («Тобыл», Қостанай) Жетістіктері *Қазақстан Кубогының жеңімпазы (1): 2007
Авангард (футбол клубы)

Авангард футбол клубы (толық аты: Авангард СКО) — 2005 жылы құрылған Қазақстандағы футбол клубы, Қызылжар қаласынан. Тарихы 2008 жылдың соңында клуб жабылып қалған. 2006 жылы Қазақстан чемпеионатының екінші лигасында жеңімпаз атанды да, 2007-2008 жылдары Қазақстан бірінші лигасында және Қазақстан кубогында өнер көрсетті. Өз алаңындағы ойындарын "Локомотив" және "Қарасай" стадиондарында өткізген. Статистикасы Атаулар тарихы * 2005 — Авангард * 2008 — Авангард СКО Жетістіктері Ұлттық біріншілікте * Екінші лига жеңімпазы: 2006 Танымал футболшылары *Евгений Аверченко *Андрей Селиверстов *Роман Селиверстов * Сергей Юрьевич Сілтемелер *[http://footballfacts.ru/clubs/348643-avangardsko-petropavlovsk#tab137_348643r Статистикасы]
Жамбыл (футбол клубы)

Жамбыл футбол клубы — Тараз қаласындағы Қазақстанның футбол клубы. 2002 жылы құрылып, 2008 жылы жабылып қалған. "Тараздың" фарм-клубы. 2009 жылы ОСШИОСД Тараз деген атаумен басқа клуб боп қайта құрылды. Жетістіктері * Қазақстан бірінші лигасының күміс жүлдегері: 2004 Сілтемелер * [https://footballfakts.ru/clubsezon/62100-tarazu212003 2003 жылғы құрамы]
Түркістан (футбол клубы)

Түркістан футбол клубы — Түркістан қаласындағы футбол клубы. Клубтың тарихы мен жетістіктері Қазақстан чемпионатының құрылуынан кейін, клуб 4 сезонды жоғарғы дивизионда өткізді. ImageSize = width:630 height:60 PlotArea = left:10 right:10 bottom:30 top:10 TimeAxis = orientation:horizontal format:yyyy DateFormat = dd/mm/yyyy Period = from:01/01/1991 till:01/07/2005 ScaleMajor = unit:year increment:1 start:1992 Colors = id:bl1 value:rgb(0.5,0.8,0.5) id:bl2 value:rgb(0.9,0.9,0.3) id:rs value:rgb(0.8,0.6,0.6) id:rn value:rgb(0.9,0.1,0.1) PlotData= bar:Position width:15 color:white align:center from:01/07/1991 till:01/07/1992 shift:(0,-4) text:18 from:01/07/1992 till:01/07/1993 shift:(0,-4) text:16 from:01/07/1993 till:01/07/1994 shift:(0,-4) text:15 from:01/07/1994 till:01/07/1995 shift:(0,-4) text: from:01/07/1995 till:01/07/1996 shift:(0,-4) text: from:01/07/1996 till:01/07/1997 shift:(0,-4) text: from:01/07/1997 till:01/07/1998 shift:(0,-4) text: from:01/07/1998 till:01/07/1999 shift:(0,-4) text: from:01/07/1999 till:01/07/2000 shift:(0,-4) text: from:01/07/2000 till:01/07/2001 shift:(0,-4) text: from:01/07/2001 till:01/07/2002 shift:(0,-4) text: from:01/07/2002 till:01/07/2003 shift:(0,-4) text: from:01/07/2003 till:01/07/2004 shift:(0,-4) text:15 from:01/07/2004 till:01/07/2005 shift:(0,-4) text: from:01/07/1991 till:01/07/1994 color:bl1 shift:(0,13) text: "Премьер Лига" from:01/07/1994 till:01/07/2003 color:rs shift:(0,13) text:"1 Д" from:01/07/2003 till:01/07/2004 color:bl1 shift:(0,13) text: "Премьер Лига" from:01/07/2004 till:01/07/2005 color:rs shift:(0,13) text:"1 Д" Жетістіктері мен жеңілістері Ең үлкен жеңісі Қазақстан чемпионаты *1993 — 4:0 («Мұнайшы», Ақтау) *1993 — 4:0 («Намыс», Алматы) Ең үлкен жеңілістері Қазақстан чемпионаты *1994 — 0:8 («Актюбинец», Ақтөбе) Клуб атауларының тарихы * «Монтажник» (1992) * «Яссы Түркістан» (1993-2003) * «Яссы-Рахат» (2003) * «Яссы-Сайрам» (2004) * «Яссы» (2004-2005) Жетістіктері *Қазақстан бірінші лигасының жеңімпазы (1): 2003 Құрамы 2022 жылғы 12 қазандағы жағдай бойынша
Завхан аймағы

{{Infobox_Mongolian_Province Завхан аймағы Моңғолияның бір аймағы болып келеді. Орталығы - Улиастай қаласы. 1923 жылы орнаған 1931 жылдан бастан Завхан аймағы болап аталады. Әкімшілік жағынан 23 сұмынға бөлінеді. Географиясы Завхан аймағының солтүстігі Ресеймен (Тува Республикасы), батысы Увс аймағымен , оңтүстік батысы Ховда аймағымен, оңтүстігі Говь Алтай аймағымен, оңтүстік шығысы Баян-Хонгор аймағымен, шығысы Архангай аймағымен, солтүстік шығысы Хөвсгөл аймағымен шекараласып жатады. Аймақ өз атын териториясында ағып жатқан аттас Завхан өзенінен алған. Солтүстіктен Оңтүстікке дейін 610 км, батыстан шығысқа дейін 510 км қашықтықта. Көлемі 82.5 мяың км². Завхан аймағы Хангайн жотасының оңтүстік биік таулы бөлігінде орманды алқапта орналасқан. Ең биік нүктесі Отгонтэнгэр уул тауы 4021 м биік. Қазба байлықтан мыс, алтын, күміс, табиғи құрылыс материалдары кездеседі. Аймақ териториясында Идэр өзені, Завхан өзені, Тэс өзені, Хүнгүй өзендері, Хар нуур көлі, Тэлмэн нуур көлі,Бүст нуур көлі Ойгон көлі, Цавдан нуур көлі, Холбоо нуур көлі сияқты көлдер бар. Экономикасы Малшаруашылықтары және аздап егін шаруашылықтары бар. Аймақ орталығында азықтүлік комбинаты, машина жөндеу заводы, ағаш өңдеу заводы бар. Улиастай қаласында әуежай бар. Аймақ көлемінде ұялы байланыстын GSM стандартына сай Mobicom, G-mobil CDMA стандартына сай Unitel, Skytel операторлары бар. Сұмындары *Алдархаан сұмы н *Асгат сұм ын *Баянтэс сұмын *Баянхайрхан сұмын *Дөрвөлжин сұмын *Завханмандал сұмын *Идэр сұмын *Их-Уул сұмын *Нөмрөг сумы *Отгон сумы *Сантмаргац сумы *Сонгино сумы *Тосонцэнгэл сум *Түдэвтэй сумы *Тэлмэн сумы *Тэс сум *Ургамал сумы *Цагаанхайрхан сум *Цагаанчулуут сумы *Цэцэн-Уул сумы *Шилүүстэй сумы *Эрдэнэхайрхан сумы *Яруу сумы
Говь Алтай аймағы

{{Infobox_Mongolian_Province Говь алтай аймағы Моңғолияның оңтүстік батысында орналасқан. Аймақ орталығы Алтай қаласы. Географиясы Говь алтай аймағы Моңғолияның оңтүстік батысында орналасқан. Cолтүстігнде Завхан аймағы, батысында Ховда аймағы, шығысында Баян-Хонгор аймағы, оңтүстігінде ҚХР-ның ШУАР- мен шекараласады. Аймақ териториясы негізінен шөлейт болып келеді. Жерінің ортасымен Моңғол Алтайн жоталары солтүстік батыстан оңтүстік шығысқа қарай созылып жатар. Сутай, Бурхан Буудай, Алагхайрхан, Ажбогд, Гичгэнэ сияқты биік таулар бар. Қазба байлықтан таскөмір, бағалы тастар, табиғи құрлыс материалдары кездеседі. Аймақ териториясынның солтүстігінде Завхан өзені ағады. Зүйл, Сагсай сияқты арнасына сіңетін өзендер, Ихэс нуур көлі, Шарга нуур көлі, Тонхил нуур көлідері бар . Говь Алтай аймағы жер көлемі жағынан Моңғолияда екінші орында. Адам саны Халық санағы бойынша 2020 жылғы Говь-Алтай аймағында тіркелген 57.7 мың болуы 2010-2020 жыл арасында яғни 10 жыл ішінде 3.9 мың адаммен өскен. Халықтың 49.8 пайызы ерлер, 50.2 пайызы әйелдер. Гови-Алтай аймағына қатысты адам санының 99.3 пайызын Қалқалар, алдыңғы санақтан 0.7 пунктпен өскен. Және Захчин-0.2 , Дөрвөд 0,1 , Қазақ-0.1 , Баяд 0.1, Торғауыт -0.1 басқа этностар 0.2 пайызын құрайды. 2020 жылғы санақ бойынша саналған 16.1 мың түтін үйдің 33.1 пайызы қалада, 66.9 пайызы шалғай ауылдарда өмір сүреді. Жануар - өсімдік Алтай алдыңғы жағы шөлейіт қоңыр сұры, топырақ, таулы жерлерде таудың қара және таудың күрең топырақты, солтүстікте күрең топырақты, Алтай оңтүстігінде шөл дала өсімдіктері бар, таулы аймақта таудың кер, солтүстікте кер дала өсімдігі тараған. Сумындары * Алтай сум * Баян-Уул сум * Бигэр сум * Бугат сум * Дарви сум * Дэлгэр сум * Есөнбулаг сум * Жаргалан сум * Тайшир сум * Тонхил сум * Төгрөг сум * Халиун сум * Хөхморьт сум * Цогт сум * Цээл сум * Чандмань сум * Шарга сум * Эрдэнэ сум
Хөвсгөл аймағы

{{Infobox_Mongolian_Province Хөвсгөл аймағы Моңғолияның солтүстігіде орналасқан. 1931 жылы негізін қалаған. Әкімшілік басқаруда 23 сумыннан тұрады. Булган, Архангай, Завхан аймақтарымен шекараласады. Және Ресей Ресбуликасымен мемлекеттік шекарамен шеттесіп Ресей, соның Тыва , Бурят елдерімен жалғасады. Аймақ орталыға Мөрөн қаласы Ел астанасынан батыс солтүстікте 671 км қашықтықта. Хөвсгөл аймағы 1992 жылғы ата заң аясында 24 сұмын, 126 бақ /бригада/- дан тұрады. Географиясы Аймақтың солтүстігі Ресеймен, батысында Завхан аймағымен, оңтүстігінде Булган аймағымен, шығысында Архангай аймағымен шектеседі. Aймақ териториясында негізінен орманды болып келктін Хангайн жоталары бар. Хангай жоталарына Хөвсгөл Тагна, Саяны тау кіреді. Дэлгэрхаан тауының ең биік нүктесі теңіз деңгейінен 3491 метр биік. Хангайн жоталарынан басталатын Дэлгэр мөрөн өзені, Бэлтэс өзені, Шарга өзені, Шишгэд өзін, Эгийн өзені, Үүрийн өзені, Уйлган өзені секілді көптеген өзендер мен бұлақтар бар. Идэр нуур көлі, Тэс нуур көлі, Бүгдгээн нуур көлі, Хөвсгөл нуур көлі секілді үлкен көлдерді кездестіруге болады. Әсем табиғатымен әлемге әйгілі Хөвсгөл нуур көлін Моңғолияның Швецариясы деп атайды. Хөвсгөлде 300 тарта үлкен кішілі көлдер 400 жуық үлкен кіші өзен бұлақтар бар. Бұл көлдердің ішінен суының тұнығы жағынан Хөвсгөл көлі әлемде алдынғы орынға кіреді. Өсімдігі Аймақ териториясының 35,4% немесе 35,5 мың км квадрат жерді орман алып жатыр. Орманда аққайың, самырсын, терек, тал, қарағай, балқарағай және шырша өседі. 80-ге тарта емдік өсімдіктер, жеміс жидек саңырауқұлақтар өседі. Жанжануары Хөвсгөл аймағында 35 түрлі жанжануар бар. Мысалы: түлкі, қасқыр, аю, қарсақ, қабан, бұғы, сасық күзен, суыр т.б. Сондай ақ 2 түрге жататын қосмекенді, 4 түрлі бауырмен жорғалаушы, 400 тарта қоңыз шаяндар кездеседі. Өзен суларында 10 тарта балық түр кездестіруге болады. Сондай ақ аймақ териториясында 2000 тарта құстар түрін байқауға болады. Олардың біраз бөлігі дүние жүзілік және моңғолия қызыл кітабына кірген. Халқы Аймақ тұрғындарының саны 123,416. Аймақ тұрғындары 76,9% халха-моңғол, 13,7 % дархад, 5,2 % хотгойд құрайды. Бұлардан басқа Буриад, Дөрвөд, Урианхай, Цаатан, Өөлд сияқты басқада ұлт өкілдері тұрады. Аймақтын Баянзүрх, Улаан уул, Рэнчинлхүмбэ, Цагааннуур сумындарында көбінесе Дархад, Цаатан, Тува, Чандмань-Өндөр сұмында Урианхай, Цагаан-Үүр сұмында Буриад, Шинэ Идэр, Галт, Жаргалант сумында халха-моңғол, басқа сұмындарда негізінен Хотгойд этностары мекендейді . Экономикасы Аймақ экономикасының негізгі көзі ауыл шаруашылығы. Аймақ териториясының 57.7%-ы ауыл шаруашылығына жарамды болып келеді. Фосфорит, көмір, алтын, темір, мыс рудалары бар. Аймақ орталығында ағаш өңдеу, фосфор тыңайтқышын жасайтын заводтар бар. Сумыдары * Алаг-Эрдэнэ сум * Арбулаг сум * Баянзүрх сум * Бүрэнтогтох сум * Галт сум * Жаргалант сум * Их-Уул сум * Мөрөн сум * Рашаант сум * Рэнчинлхүмбэ сум * Тариалан сум * Тосонцэнгэл сум * Төмөрбулаг сум * Түнэл сум * Улаан-Уул сум * Ханх сум * Хатгал сум * Цагааннуур сум * Цагаан-Уул сум * Цагаан-Үүр сум * Цэцэрлэг сум * Чандмань-Өндөр сум * Шинэ-Идэр сум * Эрдэнэбулган сум
Динамо (футбол клубы, Шымкент)

Динамо футбол клубы — Қазақстан футбол клубы. Қазір клуб жабылып қалған. Қысқаша тарихы Шымкенттегі Кеңес одағы дәуірінде құрылған спорт ұйымдарының бірі. 50-жылдары бір рет Қазақ КСР турнирлеріне қатысты. Тәуелсіздік жылдары бір рет қана 1999 жылы Қазақстан бірінші лигасына қатысып, жоғары топқа жолдама алды. Бірақ сол жылдан соң ешқандай турнирге қатыспады. Стадиондары 1999 жылғы турнир тек Шымкент пен Сайрамда өткізілгендіктен, "Динамоның" нақты қай стадионды өз алаңы санағаны белгісіз. Ойындарды көбіне Сайрамдағы "Ремонтник" стадионында өткізген. Қажымұқан Мұңайтпасов стадионында тек бір кездесу ғана өткізді. Жетістіктері * Қазақстан бірінші лигасының жеңімпазы (1): 1999 Дереккөздер