kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Шри-Ланкадағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандар тізімі

ЮНЕСКО Әлемдік мұра тізімінде Шри-Ланканың 8 нысаны бар (2011 жылғы жағдай бойынша). Бұл нысан тізімге мәдени және табиғи критерий бойынша іліккен. Тізім Берілген кестеде нысандар Юнеско Әлемдік мұра тізіміне қосылуының хронологиялық тәртібінде орналасқан Дереккөздер Тағы қараңыз * Әлемдік мұра * Азиядағы Әлемдік мұра нысандары * ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандарының тізімдері * ЮНЕСКО Сыртқы сілтемелер * [http://whc.unesco.org/en/statesparties/lk Шри-Ланкадағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандар тізімі] * [http://www.thesalmons.org/lynn/wh-srilanka.html Шри-Ланкадағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандар Каталогы]
Индонезиядағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандар тізімі

ЮНЕСКО Әлемдік мұра тізімінде Индонезияның 7 нысаны бар (2012 жылғы жағдай бойынша). Бұл нысан тізімге мәдени және табиғи критерий бойынша іліккен. Бұдан басқа, 2012 жылғы жағдайға сәйкес Индонезия аумағындағы нысан Әлемдік мұра тізіміне 27 үміткер ретінде тіркелген. Тізім Берілген кестеде нысандар Юнеско Әлемдік мұра тізіміне қосылуының хронологиялық тәртібінде орналасқан Дереккөздер Тағы қараңыз * Әлемдік мұра * Азиядағы Әлемдік мұра нысандары * ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандарының тізімдері * ЮНЕСКО Сыртқы сілтемелер * [http://whc.unesco.org/en/statesparties/id Индонезиядағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандар тізімі]
Ирандағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандар тізімі

ЮНЕСКО Әлемдік мұра тізімінде Иранның 17 нысаны бар (2014 жылғы мәліметі бойынша). Бұл нысан тізімге табиғи критерий бойынша іліккен. Бұдан басқа, 2013 жыл жағдайына сәйкес Иран аумағындағы Әлемдік мұра тізіміне 52 нысан үміткер ретінде тіркелген.. Тізім Берілген кестеде нысандар Юнеско Әлемдік мұра тізіміне қосылуының хронологиялық тәртібінде орналасқан Дереккөздер Тағы қараңыз * Әлемдік мұра * Азиядағы Әлемдік мұра нысандары * ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандарының тізімдері * ЮНЕСКО Сыртқы сілтемелер *
Гот жазуы

Гот жазуы - әріптері бұрышталып, сүйірленіп, ұзынша болып келген латын жазуының графикалық бір түрі. Қолданылуы Гот жазуының алғашқы үлгілері Италияда Х ғ-да , Батыс Еуропаның басқа елдерінде ХІ ғ-дың аяқ шенінде белгілі болды. Ал Гот жазуы Германия, Франция және Батыс Еуропа елдерінде кітап жазуға ХІІ ғ. қолданыла бастады. Гот жазуының түрлері Гот жазуының 4 түрі болған: # текстура - сүйір жазу; # фрактура - сүйірленген сынық жазу; # швабахер - кейбір әріптері дөңгеленіп келген сынық жазу; # дөңгеленген Гот жазуы - Гот жазуының дөңгеленген, жұмырланған латын жазуына көшу кезеңі. Осы соңғы түрі Қайта өркендеу дәуірінде Италияда кең тарады. Қазір Гот жазуы сирек қолданылады, көбіне сән ретінде қолданылады. Тағы қараңыз # Жазу # Графика Дереккөздер
Жапониядағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандар тізімі

ЮНЕСКО Әлемдік мұра тізімінде Жапонияның 17 нысаны бар (2013 жылғы мәлімет бойынша). Бұл нысандар тізімге мәдени және табиғи талаптар бойынша іліккен. Бұдан басқа, 2011 жылғы жағдайына сәйкес Жапония территироиясындағы нысан Әлемдік мұра тізіміне 10 үміткер ретінде тіркелген. Тізім Әлемдік мұра тізіміне үміткер нысандар Дереккөздер Тағы қараңыз * Әлемдік мұра * Азиядағы Әлемдік мұра нысандары * ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандарының тізімдері Сыртқы сілтемелер * [http://whc.unesco.org/en/statesparties/jp Жапониядағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандар тізімі] * [http://www.thesalmons.org/lynn/wh-japan.html Жапониядағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандар каталогы]
Үндістандағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандар тізімі

ЮНЕСКО Әлемдік мұра тізімінде Үндістанның 31 нысаны бар (2014 жылғы мәліметі бойынша). Бұл нысандар тізімге мәдени және табиғи талаптар бойынша іліккен. Бұдан басқа, 2014 жылғы жағдайына сәйкес Үндістан территироиясындағы Әлемдік мұра тізіміне 47 нысан үміткер ретінде тіркелген. Тізім Берілген кестеде нысандар Юнеско Әлемдік мұра тізіміне қосылуының хронологиялық тәртібінде орналасқан Дереккөздер Тағы қараңыз * Әлемдік мұра * Азиядағы Әлемдік мұра нысандары * ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандарының тізімдері * ЮНЕСКО Сыртқы сілтемелер * [http://whc.unesco.org/en/statesparties/in ЮНЕСКО ресми сайты. Ұндістандағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандар тізімі] * [http://www.thesalmons.org/lynn/wh-india.htmlҮндістандағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандар каталогы]
Кинкаку-дзи

— Киото қаласында орналасқан көне ғибадатхананың бірі. Павильон Кекоти бөгені жағалауында табан тіреген. Ғибадатхананың жан-жағында бау-бақша бар. Оның қасында арнайы шай ішетін шайхана тұр. Мұнда келуші жапон жұртының дәстүр бойынша дайындалатын шайынан ішеді. Онымен қоса бұл мекенге сан ғасырлық тарихы бар ескерткіштер қойылған. Келушілер оған ізгі тілектерін тілеп, садақа тастайды. Алтын павильон үш қабаттан тұрады. Әрқайсысы өзіне тән архитектуралық нақышта салынған. *Оның бірінші қабаты ақ түсті ағаш бағанынан тұрады. Ол сарай үлгісі бойынша соғылған. Және де онда кішігірім зал мен Шака мен Есемица мүсіндері қойылған. *Екінші қабаты Букке үлгісі бойынша салынған. Онда Каннон Бодхисатты қоршайтын «Төрт көк аспан қорғаушысы» ескеркіші тұр. *Үшінші қабат қытай үлгісінде дзен-буддизм ғибадатханасы ретінде тұрғызылып, шатырына алтын феникс орнатылған. Сонымен қатар ғибадатхананың барлық қабырғасының екі жағына алтын жалатылған. Галерея Өзгерістер Дереккөздер Тағы қараңыз * Әлемдік мұра * Азиядағы Әлемдік мұра нысандары * ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандарының тізімдері
Ральф Баер

Ральф Баер – видео ойын өнеркәсібінде кеңінен танымал болған адам. Себебі ол ең алғашқы ойын консолы болған Magnavox Odyssey ойынын 1972 жылы жасаған. Өмірбаяны Ральф 1922 жылы Германияның Родальбен қаласында дүниеге келген. Ал 11 жасында Германияның қатаң саясатынан қашып АҚШ-қа көшіп кетеді. Ральф Баер Нью-Йорк қаласында аптасына 20 доллар жалақыға жұмыс істей бастайды. Кейіннен электроникамен айналысып бірталай жетістіктерге де жетеді. 1940 жылы Ұлттық Радио Институтында «Радиотехниканың сервистік қызметі» мамандығы бойынша білім алып шығады. 1943 жылы әскерге шақырылып, АҚШ әскерінің Лондондағы штаб-пәтерінде барлаушы болып қызмет етеді. Соғыстан кейін Қорғаныс Министрі оған қосымша білім алуы үшін қаржы бөліп, Баер Чикаго Технология Институтында бакалавр дәрежесін иемденеді. Өмірінің келесі 15 жылын әр түрлі компанияларда жұмыс істеумен өткізеді. Ральф алғаш рет видео ойындармен 1966 жылы айналыса бастайды. Жаңа идеяның құрылымдық алгоритмін бірнеше айда жасап шығарады. Бұл алғашқы теледидарға қосыла алатын консолдың жобасы еді.) 1968 жылдың қаңтарында Баер видео ойындарға патент алады. Ал сол жылдың қазан айына келіп қарапайым футбол, баскетбол және пинг-понг ойнауға болатын функционалды ойын консолын шығарады. 1969 жылы қаңтарда Ральф Баер бірқатар компанияларға «Brown Box» деген атауға ие ойын консолының прототипін таныстырады. Ресми келісім шартқа қол қойылғаннан кейін Magnavox компаниясы Magnavox Odyssey ойын приставкасын құрастырумен айналыса бастайды. Көп өтпей ойын консолдары 1972 жылы АҚШ дүкендерінде 99.95 АҚШ доллары көлемінде сатуға шығады. Ральфтің туындысы кейінгі үш жылда 330 мың дана сатылым деңгейіне жетіп, сәтті өнеркәсіп ретінде тарихта қалады.. Содан кейінгі жылдары да Ральф Баер өз патенті мен өнертабысы үшін сыйақы алып отырады. Сондай-ақ, видео ойындарды дамыту межесінде жұмыс істеуді өмірінің соңына дейін тоқтатпайды. Ральф Баер босқа «видео ойындардың әкесі» атағын иемденген жоқ. Себебі оның арқасында Sony, Nintendo және Microsoft ойын консолдары шығып келеді. 2006 жылдың ақпанында Баер АҚШ президенті Джордж Буштың қолынан «Технологияда сіңірген еңбегі үшін» ұлттық медалін алды. Дереккөздер
Юн ДуДжун

Юн Ду Джун — Оңтүстік Кореялық әнші. Beast тобының басшысы. Орта мектепте Ду Джун футболмен айналысқан және футболшы болуды армандаған, бірақ, MTV «Big Bang Documentary» бағдарламасы шыққаннан кейін, оның арманы өзгерді. Алғашқыда ата-анасы мен ұстаздары қарсы болған, бірақ Ду Джун оларды өзін саз мектебіне жіберуге көндіреді де, жақын арада кастингтерге өте бастайды. Кейін, JYP Entertainment компаниясында жаттығады да, 2AM және 2PM топтарының болашақ мүшелерімен Mnet телеарнасының «Hot Blood» бағдарламасына қатысады, бірақ өкінішке орай оны шығарып жібереді. Осыдан кейін Cube Entertainment компаниясына ауысады. Дуджун алғашқы рет AJ әншіcінің «Wipe the Tears» атты бейнеклипіне, Чун Хёнмен рэппер ретінде түскен. Оған қоса, Ду Джун әрқашан актер болуды армандаған. Дебютына дейін, ол «High Kick Through the Roof» ситкомына кастингтен өткен және оған ситкомда ойнауға ұсынған, бірақ ол әншілік мансабына көңіл тоқтату үшін, рөлден бас тартады. Дебютынын 1 ай өткен соң, Ду Джун MBC «Данби» бағдарламасына қатысып, әлемді шарлайды. IU-мен 2 аптаға MBC «Chin Chin Radio» радио-бағдарламасының уақытша жүргізушісі болды. Дон Унмен «When The Door Closes» балладасын жазды. 2013 жылы, Hard to Love, How to Love альбомы шыққаннан кейін Ду Джун мен Чун Хён тыңдармандарына арнайы «I Am A Man» жазады. Актерлық мансабы Телесериалдары * Let’s Eat / Давай поедим / Тамақтанайық * IRIS 2 / Айрис 2 * A Thousand Kisses / Тысяча поцелуев / Мың сүйісу — cameo * All My Love / А я денежки люблю / Ал мен ақша ұнатамын * More Charming by the Day * Marrying The Mafia 5 / Замужем за мафией 5 Шоулар * Running Man / Бегущий человек / Жүгірген адам — (104, 162 эп.) * Win Win / Вин Вин — қонақ ретінде * Exciting Cube TV * Qualifying Men — (369 эп.) * SHIN PD Variety Show — қонақ ретінде * Danbi * Idol Maid * Hot Blooded Men Дереккөздер Сілтемелер • https://twitter.com/BeeeestDJ • http://instagram.com/beeeestdjdjdj
Ён Чун Хён

Ён Чун Хён – оңтүстік кореялық әнші, актер, және әндердің авторы. BEAST тобының басты рэппері болып табылады. Туған кезіндегі есімі Ён Джэ Сун, бірақ отбасы жағдайларына байланысты, 6 сыныпта оны өзгерткен. Өз мансабын 2007 жылы Xing тобында бастаған. Бірақ, ол лейблымен келісімшарттың құлдық екенін біліп, топтан шығып кеткендіктен, лейблы сотқа шағымданды. Чун Хён сотта жеңіп, алғашқы стажерларын жинап жатқан Cube Entertainment лейблына қосылды. Дебютына дейін AJ әншісінің «Wipe the Tears» атты синглының жазылуна қатысқан. Ата-анасы оның әншілік мансабына қарсы болғанына қарамастан, Чун Хён 2009 жылы Beast тобымен дебюттайды. Чун Хён Hyuna әншісінің «Change» атты дебютты жеке альбомының жазылуына қатысқан. Сонымен қатар ол 4minute тобының «Who’s Next?» әнінің жазылуына қатысып, оның рэп бөлімін айтқан. G.NA әншісінің «I’ll Back Off So You Can Live Better» әнінің рэп бөлімін орындаған. 2010 жылы Ён Чун Хён Hyuna, Outsider, Verbal Jint, Ssangchu, Vasco және Zico сияқты әншілермен бірігіп «Faddy Robot Foundation» альбомын шығарды. Альбомның сатылымынан келген ақшаны олар қайырымдылыққа берді. Чун Хён Young Jee, Navi, Wheesung, Kim Wan Sun, ALi, Baek Jiyoung сияқты әншілерге әннің сөзін жазып, солардың рэп бөлімін орындаған. Соған қоса, ол, Hongki, Jonghun, Simon D-мен бірге M&D тобының «Close Your Mouth» бейнеклипіне түскен. Бейнекөрініс 2011 жылдың 22 маусымында шыққан. 2012 жылдың 3 ақпанында Чун Хённың «Living Without You» атты жеке әні шықты. Оның көмекшісі және әннің композиторы Ким Тэ Джу болды. 2012 жылдың 26 қарашасында Ё Собтың жеке дебютты альбомы «The First Collage» шығады, альбомның продюсері Чун Хён атанды және ол альбомның Caffeine атты басты әнінің рэп бөлімін орындаған. Beast тобының Hard to Love, How to Love атты екінші альбамының барлық 8 әнінің сөзін Чун Хён мен Ким Тэ Джу жазып, аранжировка жасаған. 2013 жылдың қазан айында Чун Хён мен Ха Дон Кён Джэ Джунның «WWW: Who, When, Why!» атты алғашқы толық альбомының жазылуына қатысқан. 2013 жылдың 13 желтоқсанында Чун Хённың «Flower» атты дебютты мини-альбомы шықты. Бар әндерді Чун Хён жазған. 2014 жылдың 26 наурызында Чун Хён мен Ли Се Ён «I Only Respond To You» атты Ли Сын Хванның бейнеклипіне түкен. 2014 жылы Меган Ли әншісінің «8dayz» атты дебютты әнінің жазылуына қатысты. 11 маусым күні Пак Шин Хеның My Dear атты әні шықты. Әннің рэп бөлімін Чун Хён орындады. Жеке өмірі Xing тобында болған кезде белгісіз қызбен кездескен. Бірге түскен суреттерін интернетке жіберген. Компаниясы мен топтың тыңдармандары олардың қатынасына қарсы болғандықтан, олар айырылысады. Осыдан кейін ол бірге түскен суреттері мен Cyworld сайтындағы блогын жояды. Кейін, ол блогын қайта ашады, бірақ бірге түскен суреттері онда болмайды. 2011 жылдың көктемінде KARA тобының әншісі Гу Хара мен Чун Хённың кездесетіні белгілі болды. 2013 жылдың наурыз айында олар айырылысады. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * https://www.youtube.com/watch?v=dyO2h1mjVCM * https://twitter.com/Joker891219 * http://instagram.com/bigbadboii
Вагнер оқиғасы

]] «Вагер оқиғасы – бір музыканттың мәселесі» (The Case of Wagner) — Неміс ойшылы Фридрих Ницшенің 1888 жылы жазылы жазған кітабы. Бұл жыл Ницшенің есі ауысар алдындағы соңғы жылы, сондай-ақ оның шығармашылық шабыты тасыған жыл болды. Бұл шығармасында Ф.Ницше өзінің көне досы, немістің әйгілі композиторы Рихард Вагнерге аяусыз шабуыл жасады. Ол Вагнердің музыкалық шығармашылықта табысқа жеткеніне жоғары бағалады, дегенмен оның шығармалары нигилизмнің туындысы ретінде мәдениеттің кері кетуіне өкілдік етті, демек әлсіздікті нәсихаттайтын ездіктің символы деп сынады. Оған салыстырғанда Жорж Бизенің туындыларын, әсіресе әйгілі "Кармен" туындысын жоғары бағалады. Бұл кітап Ницшенің таңдаулы музыка бағалаушысы болғанын да көрсетеді және кітаптағы идеялар кейінгі ойшылдар мен музыкатанушылардың музыка мәніне бойлауы мен адамзаттың көркемөнерлік рөліне ой жүгіртуіне өзіндік ықпал етті. Дереккөздер
Мүсіннің көлеңкесі

]] «Мүсіннің көлеңкесі – балғамен қалай философия жасауға болады» （Götzen-Dämmerung, oder Wie man mit dem Hammer philosophiert）(1888ж.) — Фридрих Ницшенің философтарды, мәдениет қайраткерлерін бағалаған, әсіресе соған дейін құрметтеліп келген әйгілі тұлғаларды түгелімен сынға алған кітабы. Кітап аты Рихард Вагнердің «Нибелунг жүзігі» делінетін туындысының 4 бөліміндегі «Құдайлар көлеңкесі» деген тақырыбынан алынған. Кітап ауқымды емес. Мұнда Ницше көптеген философтарды (Сократ, Платон, иммануил Кант және басқа да христиан философтарын) ащы сынға алады. Ол «Сократ мәселесі» деген бөлімінде ешкім де тіршіліктің құнын өлшей алмайды, тіршілік құнын өлшегісі келгендер тіршілікті қаралайтын, немесе тіршілікті тым әспеттейтін қорытынды шығарады деп есептеді. Оның ойынша Сократтан бастап (Сократ бас қылмыскер) батыс философиясы азғындады, олар диалектикалық сөз ойнатуды өздерін ақтаудың құралы етіп, ең арғы түпнұсқа бастаулар бұлдыратылды. Ф.Ницше сондай-ақ сол кездегі неміс мәдениетін де аяусыз сын найзасына ілді, француздың, ағылшынның, италияның мәдениет қайраткерлерін мазақтап өтті. Ницшенің ойынша, осынау азғындағандарға салыстырғанда біршама жарқынырақ тұлғалар деп Цезарьды, Наполеонді, Гетені, Достоевскийді, Фукидидті, және көне грек софистерін атауға болады. Бұлар жаңағыларға қарағанда саулыққа, адамдыққа, күштілікке өкілдік етеді. Бұл кітаптың соңында Ф.Ницше өзінің «адамзаттық құндылықты қайта саралап бағалау» жоспарын құрғанын, «Билеу Еркі» деген кітап жазбақшы екенін айтады, және көне Римдіктерді көне Гректерге қарағанда жоғары табысқа жетті деп есептейді. Дереккөздер
Афференттік синтез

*Афференттік синтез - ( - әкелуші) - функциялық жүйе теориясында шешім қабылдау мақсатымен қоршаған орта және іске қосылатын стимул жөніндегі есте сақталған материалды, мотивацияны, ақпараттарды жинау. Бұл тұрғыда жад (ес) - эволюция процесінде және жеке бастық тәжірибе арқылы қалыптасқан иерархияның әр түрлі деңгейіндегі өзара байланысты функциялық жүйелердің жинағы, ал мотивация - организм қажеттіліктерінің нақты бір көрінісі ретінде түсіндіріледі. Афференттік синтез кезінде мотивацияның арқасында бір кездері осы қажеттілікті қанағаттандыруға әкеліп соқтырған барлық жүйелердің актуалдануы арта түседі. Орта жөніндегі ақпарат осы жағдайға талап етілетін нәтижелерге қол жеткізуге көмектеседі. Мотивация және жағдайдың ықпалымен таңдап алынған әлде бір оқиға-іске қосылатын стимул - жүйелердің бірі болған сәтте ақырғы шешім қабылданады. Жүйелердің иерархиялық ұйымы организмнің қоршаған ортамен бейімделгіштік арақатынасының эволюциялық және жеке тұлғалық қалыптасуы. Афференттік синтез мидың әлдебір жекелеген құрылымынан орын алмайды; ол мидың және организмнің бүкіл көлемін қамтитын морфологиялық (орталық және перифериялық, афференттік және эфференттік) құрылымдарға жататын әр түрлі нейрондардың өзара әрекеттесу процесі болып табылады. Дереккөздер
Әзіл-оспақ

Әзіл-оспақ - бір адамның екінші бір адамды ұялту, сөзге араластыру не тоқтату үшін айтылатын ұрымтал да астарлы, көңілді де күлкілі, логикасы мықты сөз тіркесі. Бұл болмысқа, әр түрлі құбылыстарға, нақты оқиғаға қатысты өзіндік көзқарасты білдірудің, оған баға берудің бір түрі. Бұл жәйт адам психологиясын, оның тапқырлығы мен шешендігіне, кез-келгеннің назарына түсе бермейтін жәй жағдайда елене бермейтін, түймедейден түйедейді көре алатын, "сөз тапқанға қолға жоқты" өзіне ұстаным еткен, біреуді сынап-мінеуге құмар (бірақ тәлкек етпейтін) адамдарға жарасып тұрады. Өмірдегі әр нәрсені іліп-шалып, шын ниетпен, көңілге ауыр тимейтін әдемі "әзіл-оспақ" ретінде жүзеге асып отырады. Дегенмен әзіл-қалжыңның уытты, кісіні шымшитын, Ахмет Байтұрсынов айтқандай аямай шағып алатын түрлері де болады, бірақ бұлардың қайсысы болмасын көңілге қаяу түсірмейтіндей болғаны абзал. Қалжыңның мұндай түрлері юмор деп аталады. Соңғысы, сезім-эмоцияның молдығын, тапқырлықты қажет етеді, ақыл-ойдың, білгірліктің жемісі әзіл-оспақтың қарапайым түрлері құрбы-құрдас, жезде мен балдыз, жеңге мен қайын, құда мен құдаша арасында айтыла береді. Сондай-ақ ол отбасы, ошақ қасы, той-томалақ секілді түрлі отырыстарда да орын алып жатады. Сайып келгенде әзіл-оспақ негізінен сөз қағысьыруды әдетке айналдырған адамдар арасында өріс алып отырады. Бірақ дана халқымыз жас ұрпаққа "Әзілің жарасса атаңмен ойна" деп әзіл-оспақты кек тұтпай, әркез қолдап отырған. Дереккөздер
Қожамберді (өзен)

Қожамберді, Күшім, Борлы, Қосқалдақ - Басқан алабындағы өзен. Географиялық орны Жетісу облысы Ақсу ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 52 км, су жиналатын алабы 234 км 2 . Бастауы Бірлік ауылының шығысында Басқан өзенінің сол жағалаулық арнасынан алып, Атымтайшағыл құмының оңтүстігіндегі шағын көлге құяды. Гидрологиясы Арнасы толығымен дерлік Ақсу және Басқан өзендері аралығындағы жазықпен ағады. Жоғарғы ағысында жағалауы жарқабақты, орта және төменгі ағысында жайпақ. Өзен арнасында жыл бойы су болады. Көктем айларында жоғарғы бөлігінде суы тасиды. Кеңқарын және Құдайберген қыстаулары аралығында батпақты алқап түзілген. Алабының басым бөлігі шабындыққа және мал жайылымына пайдаланылады. Су деңгейі Басқан өзеніне тікелей байланысты. Қар, мұздық және жауын-шашын суларымен толығады. Дереккөздер
Қойтас жотасы

Қойтас жотасы – Жетісу Алатауының батысында, Жаманкөл жотасының оңтүстігіндегі жота. Географиялық орны Жетісу облысы Ескелді ауданы Қаратал ауылының шығысында 25 км жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 3386 м. Сипаты Шығыстан батысқа қарай ендік бағытта 22 км-ге созылған, енді жері 7 км-ге жуық. Батыс бөлігі тік шатқалды, шығысқа қарай төмендеп өзен аңғарына ұласады. Түпкі тау жыныстары жер бетіне шығып жатыр. Таудың қара және қоңыр топырағында далалық және астық тұқымдас өсімдіктермен бірге субальпілік шалғын, сирек орман өседі. Дереккөздер
Солтүстік Америка өзендері

Солтүстік Америка құрлығын жүздеген өзендер мен өзен салалары бөліп жатыр. Солтүстік Америкада ішкі су жолдары өте жақсы дамыған. Бұл құрлықтың басты өзендері: Арканзас, Бразос, Черчил, Колорадо, Колумбия, Фразер, Маккензи, Миссисипи, Миссури, Огайо, Қызыл өзен, Әулие Джон, Рио Гранд, Әулие Лоренс және Юкон өзендері. Миссисипи - Солтүстік Американың, әсіресе оның АҚШ - та орналасқан бөлігінің басты өзені. Оның ұзындығы 3765 шақырым. Миссисипи - АҚШ - тағы су көлігінің маңызды күре жолы. Миссисипиді оның негізгі екі саласы - Миссури мен Огойомен қосқанда, әлемдегі үшінші үлкен өзен жүйесіне айналады. Канаданың ең ұзын өзені Маккензи - Солтүстік Америкадағы екінші ұзын өзен. Миссури Жартасты таулардағы оңтүстік Монтанадан бастау алып, алдымен солтүстікке қарай ағады да, сосын оңтүстік - шығысқа қарай бұрылып, Миссисипи өзеніне қосылады. Ол - Солтүстік Америкадағы екінші ұзын өзен. Миссури - АҚШ - тың ең ұзын өзені. Ол Солтүстік Америка құрлығының алтыдан бір бөлігін суландырады. Миссури мен Миссисипи қосылғанда, әлемдегі төртінші ұзын өзен жүйесіне айналады. Қызықты деректер Солтүстік Аризонадағы Үлкен шатқал Колорадо өзенінде орналасқан. АҚШ - тағы Висконсин өзені 12600 сала мен жылғаға тармақталып, 71858 шақырымға жуық жерден иреңделіп өтеді. Географиялық атаулар ақпараттық жүйесінің дерегі бойынша, Мононгахела өзенінің 26 тарихи атауы бар екен. Маккензи - бір орында қалқып тұратын қайықтар өзені. Түбі жалпақ, биік тұмсықты мұндай қайықтар әлемнің ағысы қатты өзендерінде балық аулау үшін қолданылады. Дереккөз "Географиялық аймақтар" танымдық энциклопедия, "Аруна" баспасы.
Қойсары (тау, Айыртау таулары)

Қойсары тауы – Айыртау тауларының солтүстік-батысындағы тау. Абсолюттік биіктігі 771 м. Географиялық орны Шығыс Қазақстан облысы Ұлан ауданы Каменка ауылының солтүстік-батысында 2 км жерде орналасқан. Батыстан шығысқа қарай ендік бағытта 6-7 км-ге созылып жатыр, енді жері 2-3 км-ге созылған. Геологиялық құрылымы және сипаты Девон кезеңінің орта жоғарғы бөлімдерінің жыныстарынан түзілген. Оңтүстік беткейі тік жартасты келген, солтүстігі көлбеу, онда қалың бұта шоғырлары өскен. Бөктерінен Қызылсу, Қанай (Дресвянка) өзендерінің салалары бастау алады. Өсімдігі Таудың қызғылт қоңыр топырағында дала өсімдіктері өседі. Дереккөздер
Қонысбай (тау)

Қонысбай – Жақсы Тағылы тауларының оңтүстігіндегі тау. Географиялық орны Қарағанды облысы Шет ауданы Жұмыскер ауылының солтүстік-батысында 20 км жерде орналасқан. Жер бедері Абсолюттік биіктігі 1033 м. Солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай 5 км-ге созылған, енді жері 2 км. Беткейлері сай-жыралармен тілімделген. Етегіндегі тік жартастардың биіктігі 7 м-ге жетеді. Оңтүстік беткейінен Айса өзені бастау алады. Геологиялық құрылымы Девон мен тас көмірдің альбитофир, порфирит жыныстарынан түзілген. Өсімдігі Қиыршықтасты қызғылт топырағында қараған, тобылығы аралас бетегелі-бозды дала өсімдіктері өседі. Баурайы мал жайылымына қолайлы. Дереккөздер
Талмуд

Талмуд (, «зерттеу, оқу»)&nbsp;— яһудейлердің ғұрып, заңдарының схоластикаға негізделген көп томдық жинағы. Талмудтыӊ екінші дәстүрлі аты ШАС ( ש"ס ), еврейлер аббревиатурасында «алты тәртіп» дегенді білдіреді. Талмуд терминін көбіне «Вавилон Талмудына» қатысты қолданады, бірақ одан да ерте шыққан діни мәтіндердіӊ жиынтығы бар, ол «Иерусалим Талмуды» деген атымен белгілі. Иудаизмнің қасиетті кітабі Танахтың үш бөлігінің бірі — Тораның мағынасы ұрпақтаң ұрпаққа ауызша түрінде тарлаған. ІІ–ші ғасырда Тора Мишна түрінде, ал кештеу Гемара түрінде жазылған. Екеуі бірге — Талмудты құрайды. Талмуд — моральдық, этикалық кодекстің заңнамалық негізі. Талмуд соңғы рет III-V ғғ. өңделді. Онда еврейлерге нұсқаулар берілген (613 нұсқау). Талмудта қыл­мыстық және азаматтық сипат­тағы заңдар, адамгершілік заңдар, отбасылық және жеке адам өміріне қатысты кеңестер бар. Талмудта 365 тыйым және 248 бұйрық әмірлер жинақталған иудей әдет-ғұрыптар жүйесі бар. Барлығы 6200 бет. Талмудтыӊ бөліктері мен трактаттары * Зраим (, егістер)&nbsp; * Моэд (, мерзім)&nbsp; * Нашим (, әйелдер)&nbsp; * Незикин (, зиян)&nbsp; * Кодашим (, құдайы)&nbsp; * Теорот (, тазарту) Дереккөздер
Қонысбай (көл)

Қонысбай — Сыпсыңағаш қолатының солтүстік-батысындағы тұйық көл. Тобыл өзені алабында. Географиялық орны Қостанай облысы Қамысты ауданы Жайылма ауылының солтүстік-шығысында 18 км жерде орналасқан. Сипаты Теңіз деңгейінен 260 м биіктікте жатыр. Аумағы 4,2 км 2 , ұзындығы 2,8 км, енді жері 2 км, жағалау бойының ұзындығы 7,6 км. Жазық келген жағалауында қамыс, құрақ өскен. Жауын-шашын және жер асты суларымен толысады. Суы қараша айында қатып, сәуірде ериді. Солтүстік-шығысында Білісқопа көлі, оңтүстігінде Қоңыртөбе тауы бар. Дереккөздер
Калининаул

Калининаул , Юрт-Аух — шешен ауылы— Дағыстанның Казбек ауданындағы ауыл, Ескі Матин ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылы 1 қаңтарында тұрғыны 4531 адамды құрады. Пошта индексі — 368157, ОКАТО коды — 82 222 000 008. Сыртқы сілтемелер * [http://president.e-dag.ru/map/9/ В годы репрессий 1944 г. к Казбековскому району были присоединены два чеченских села Юрт-Аух и Акташ-Аух] * [http://sitkin.narod.ru/etno.htm ЭТНИЧЕСКИЙ СЕПАРАТИЗМ В РОССИИ] * http://www.gks.ru/free_doc/new_site/perepis2010/itogi/perepis_tom1.htm ]. Дереккөздер
Грек әліпбиі

Грек әліпбиі — Грек тілініӊ және грек тілі тобыныӊ басқа да тілдерініӊ әліпбиі. Б.з.б. IX ғ. соӊы б.з.б. VIII ғ. басынан бастап үзбей қолданылады. Ғалымдардыӊ болжауы бойынша, грек әліпбиі дауыссыз дыбыстармен бірге дауысты дыбыстар үшін бөлек әріптерді қолданылған бірінші әліпби. Әліпбиде барлығы 24 әріп. Ғылымда Грек әліпбиі ғылым мен техникада кеңінен қолданады. Көбіне пішіні латын әліпбиініӊ әріптеріне сәйкес келмейтіндерді (кестеде қызғылт түспен айқындалған) қолданады: Грек әріптерініӊ ғылымда қолданылуыныӊ мысалдары: * Астрономияда: шоқжұлдіздардағы ірі жұлдыздарды белгілеу үшін * Математикада: айнымалы шамаларды, коэффициенттерді, тұрақтыларды, амалдарды (қосындылау — Σ, көбейтінді — П және т. б.). ** Геометрияда: бұрыштарды, жазықтықтарды, кейбір пішіндерді * Физикада: физикалық шамаларды, тұрақтыларды, элементарлық бөлшектерді, сәулеленуді және т.б. * Химияда: органикалық қосылыстардыӊ байланысыныӊ деӊгейін * Биологияда: жеке дарақтыӊ топтағы әлеуметтік деӊгейін белгілеу үшін * Лингвистикада: фонетиалық транскрипцияда дыбыстарды белгілеу үшін қолданылады. Әріптер HTML және Юникод
Антихрист (Ницше)

]] «Антихрист: хриситан дініне қарғыс» Der Antichrist. Fluch auf das Christentum）(1888 ж.) — Фридрих Ницшенің христиан діні этикасына бағыттаған ауыр сын кітабы. Кейінгілердің Ф.Ницшені антихрисит ретінде бағалауы осы кітабына негізделген. Бұл кітапта ол сатиралы әуезбен бұрынғы кітаптарындағы антихристиандық идеяларын түйіндеді, христиан дінінің құлдық этикасы көне Римнің асқақ та, адами этикасын шірітті деп назаланады. Жаңа замандық еуропа ойшылары ішінде ағартушылардан Вольтер, Жан-Жак Руссо, Гольбах секілді ойшылдар антихристік бағыт ұстанды. ХХғ. ойшылы Бертран Рассел де өзін Антихрист деп есептеп былай деген болатын: "Менің түсінігімше христиан дініндегілер өз ойы бойынша ашық өмір сүре алмайтындар", "Христиан дініне берілген адамдардың көп сандысы өте сұрқия келеді". Дегенмен, бәрібір олардың Антихристік идеялары Ф.Ницшенікіндей өткір болмағаны тарихтан байқалады. Ф.Ницше өзінің аталған кітабында христиан дінінің қасиетті кітабы Інжілді, Пауылды (Апостол Павел), тақуалықты, шіркеу әкейлерін, крест жорығын, инквизицияны тілге тиек етіп, осының бәрі құлдық этиканың адамзаттың дегдарлық үстем этикасынан өш алу амалы ретінде түсіндірді. Христиан діні әлсіздер мен ауыруларды жақтайды, жағымпаздық пен жасандылыққа айтақтайды, көлгірсіген екіжүзділік ұстанады деп бағалап, оны күштілер мен шығармашыл тұлғалардың ғажайып еркін құрбан ететін қандықол идеология ретінде сипаттайды. Мысалы, Испанияның керемет мавритандық мәдени әлемін дәріптей отырып, Реконкиста кезінде христандардың бір Кордованың өзіндегі 300 қоғамдық моншаны «мұсылмандық көзі» деп құртып, «тән тазалығына да қарсы шыққанын» уытты тілмен жазады. Ол Исаның өзіне және христиандық символдарға ауыр сын айтты, ол басқа кітаптарында кездесетін байсалдылықты тастап, жүйелі тойтарыс беру мен шабуыл жасауды және мазақтап, масқаралау тәсілдерін алма-кезек қолданды. Ол антихрисиандық этиканы дәріптеді, христиан дінінің барлық құндылықтарын шұғыл түрде қайта таразылауды ұсынды. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер # [https://librivox.org/the-antichrist-by-nietzsche/ Антихрист кітабының ағылшынша нұсқасы] # [https://www.youtube.com/watch?v=IZr8-Hi_uzY Антихрист кітабының электронды оқылымы (Орысша)]
Упанишадтар

Упанишадтар Ведалық санскрит тілінде мәтіндер жинағы, діни–философиялық трактат. Буддизм және джайнизм діни ілімдеріндегі және кейбір ерте пайда болған индуизм орталық діни ұғымдарын қамтиды. Упанишадтар кейде Веданта («Веды ақыры») деп аталады. Себебі Упанишадада ведалардыӊ негізгі ұғымы түсіндірілген. Упанишадтар тізімі * «Мукхья» қағидасы («Мукхья» қағидасына 11 Упанишадтар жатады. Олар бүкіл индуисттамен қабылданған.) * Ведалық шакха қағидалары * «Муктика» қағидасы * Секталық упанишадтар * Вайшнав упанишадтар Вайшнав упанишадтарға 14 упанишада жатады: # Нараяна-упанишада (Кришна Яджур-веда) # Нрисимхатапани-упанишада (Атхарва-веда) # Трипадвибхутимаханараяна-упанишада (Атхарва-веда) # Рамарахасья-упанишада (Атхарва-веда) # Раматапани-упанишада (Атхарва-веда) # Васудева-упанишада (Сама-веда) # Авьякта-упанишада (Сама-веда) # Тарасара-упанишада (Шукла Яджур-веда) # Гопалатапани-упанишада (Атхарва-веда) # Кришна-упанишада (Атхарва-веда) # Хаягрива-упанишада (Атхарва-веда) # Даттатрея-упанишада (Атхарва-веда) # Гаруда-упанишада (Атхарва-веда) # Калисантарана-упанишада (Кришна Яджур-веда) * Шактизм Упанишадтары # Сита-упанишада (Атхарва-веда) # Аннапурна-упанишада (Атхарва-веда) # Деви-упанишада (Атхарва-веда) # Трипуратапани-упанишада (Атхарва-веда) # Трипура-упанишада (Риг-веда) # Бхавана-упанишада (Атхарва-веда) # Саубхагья-упанишада (Риг-веда) # Сарасвати-рахасья-упанишада (Кришна Яджур-веда) # Бахврича-упанишада (Риг-веда) * Шиваизм упанишадтары Шиваизмға қатысты 14 упанишадтар: # Кайвалья-упанишада (Кришна Яджур-веда) # Атхарвашира-упанишада (Атхарва-веда) # Атхарвашикха-упанишада (Атхарва-веда) # Брихаджджабала-упанишада (Атхарва-веда) # Калагнирудра-упанишада (Кришна Яджур-веда) # Дакшинамурти-упанишада (Кришна Яджур-веда) # Шарабха-упанишада (Атхарва-веда) # Акшамалика-упанишада [Малика-упанишада] (Риг-веда) # Рудрахридая-упанишада (Кришна Яджур-веда) # Бхасма-джабала-упанишада (Атхарва-веда) # Рудракша-джабала-упанишада (Сама-веда) # Ганапати-упанишада (Атхарва-веда) # Панчабрахма-упанишада (Кришна Яджур-веда) # Джабали-упанишада (Сама-веда) Дереккөздер
Назофарингит

Назофарингит (ринофарингит, риновирусты инфекция, немесе риноназофарингит, эпифарингит, күнделікті өмірде: тұмау)&nbsp;— жоғарғы тыныс жолдарыныӊ шырышты қабығыныӊ талаурап қабынуы, себебі болып көбіне аӊқаныӊ бактериалды немесе вирусты инфекциялық қабынуы болып табылады. Сонымен қатар бұл ауру – сырқатқа асқынған және инфекциялық ринит, ринореяны жатыстырады). Көп мемлекеттерде ОРВИ еӊ кеӊ таралған инфекциялық ауру болып табылады. Жылына орта есеппен ересек адамдар 2—3 рет, балалар 6—10 рет ауырады. Этиологиясы Назофарингит, жоғарыда айтылғандай, көбіне вирусты немесе бактериалды этиологияда болады. Созылмалы назофарингиттың қоздырғыштары әдетте бактериалды, кейде грибок инфекциясы болып табылады. Дегенмен бастапқы себебі әрқашанда вирусты инфекция болады. Инфекциялық қоздырғыштары болып көбіне риновирустар, бактериялардан&nbsp;— стрептококктар, стафилококктар, диплококктар (оныӊ ішінде менингококктар), пневмококктар және басқа да микрофлора болып табылады. Бұлардыӊ бәрі қалыпты жағдайда аӊқада қауіпсіз патогенді емес формада кездеседі. Созылмалы назофарингиттің негізгі себептері толық емделмеген назофарингит, аңқаның құрылысыныӊ жеке аномалды ерекшеліктері, жиі тоңу, жүректіӊ, бауырдыӊ, бүйректіӊ аурулары, инфекциялар, шаң мен газдардыӊ әсері, алкоголь және темекі шегу болып табылады. Белгілері мен симптомдары Әдетте назофарингит дене қызуынан (37,5°С—38,0°С) басталады. Сонымен қоса, бас аурумен, тамақтың жыбырлауымен, жұтынғанда ауырғанымен, мұрын бітуімен, мұрынмен тыныс алуының қиындауымен сипатталады. Жалпы аңқада жайсыздық, құрғақтық, жегідей жеу, мазалап, кейде желке тартып, құлақ шулап, есту қабылеті төмендейді. Сонымен бірге әлсіздік, адинамия, бозарыңқылық, тамақтың қызаруы мен ісінуі және аңқаның артқы қабырғасында өңездің жиналуымен сипатталады. Кейде ересек адамдарда назофарингит қызусыз өтеді. Балаларда қызу реакциясы өте қатты айқындалады.. Дереккөздер
Манас (қала)

Манас (, 2025 жылға дейін — Жалалабат) — Қырғыз Республикасындағы қала, Жалалабат облысының әкімшілік орталығы. Ферғана аңғарында, Бішкек–Ош тас жолының бойында орналасқан. Географиялық сипаттамасы Манас — Қырғыз Республикасының үшінші ірі қаласы, елдің оңтүстігінде Тянь-Шань тауларының етегінде теңіз деңгейінен 763 метр биіктікте орналасқан. Сонымен қатар ірі шипажай. Жергілікті термалды бұлақтар біздің дәуірімізге дейінгі 2 ғасырда белгілі болған және емдік қасиеттерімен танымал. Аңыз бойынша, бұл аймақта Киелі кітаптағы Әйүп пайғамбар барған қасиетті Чашма-Аюб бұлағы орналасқан. 1916 жылы салынған темір жол Магнасты Әндіжанмен байланыстырып, қалада өндірістің дамуына жағдай жасады. Қала арқылы Көгарт өзені ағады. Климаты Құрлықтық, құрғақ. Жазғы температура Цельсий бойынша 40 градусқа дейін жетеді. Күз жылы және шуақты, анда-санда жаңбыр жауады. Қысы жұмсақ, қаңтардың орташа температурасы -3-5 градус цельсий. Жылдық жауын-шашын мөлшері шамамен 460 миллиметр. Экономикасы және инфрақұрылымы Манас экономикасы және әлеуметтік инфрақұрылымы жақсы дамыған өнеркәсіптік қала. Қазіргі уақытта қалада 50-ге жуық кәсіпорын, ​​Қырғыз-Канада мұнай өңдеу зауыты, травертин, әктас және ұлутас тау-кен өндірісі де жұмыс істейді. Тас өңдеу зауыты, коммерциялық құрал-жабдықтар шығаратын зауыт, мақта талшығы, темекі ашыту, ұн тарту зауыттары айтарлықтай тиімді болып саналады. Басқа салаларға алкогольдік сусындарды өндіру, ағаш өңдеу және жиһаз өндірісі кіреді. Қалада бірнеше банк мекемелері және көптеген көтерме және бөлшек сауда нүктелері бар. Қалада университеттер, музыка және өнер мектептері, мұражай, театр, филармония, кітапханалар бар. Көрнекі орындары Қаладан бес шақырым жерде, Аюб-Тау шоқыларының баурайында үлкен Жалал-Абад курорттық кешені орналасқан. Арстанбап демалыс аймағында демалушылар биіктігі 35 және 80 метр сарқырамаларды тамашалай алады. Арша ормандарымен қоршалған көркем Құтманкөл көлі, ал Бабаш-Ата жотасының жанында 1900 метр биіктікте Қарасу көлі жатыр. Тянь-Шань тауларының Шатқал жотасының сілемдерінде жаңғақ-жеміс ормандарын сақтау үшін 1959 жылы құрылған Сары-Шелек биосфералық резерваты орналасқан. Қорықтың кейбір бөлімдері геоботаникалық мұражайлар болып табылады. Манаста 199 шаршы метрді құрайтын аймақтағы ең көне тарихи мұражайдың үйі, сонымен қатар үш мәдени және демалыс саябағы бар. Сыртқы сілтемелер * [http://www.citykr.kg/jalalabat.php На сайте Ассоциации городов Киргизии] * [http://www.jalal-abad.kg Сайт города Жалал-Абад] Дереккөздер
Қонысшағыл

Қонысшағыл, Қонысшағала – Бұлдырты алабындағы өзен, осы өзеннің тармағы. Географиялық орны Батыс Қазақстан облысы Сырым ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 45 км, шағын 4 саласы бар. Бастауы Бастауын Бұлдырты ауылынан жоғарыда 10 км жерде Бұлдырты өзенінің сол жағалауынан бөлініп шығып, Қарақұдық қыстауының солтүстік-батысында осы өзенге қайтадан құяды. Гидрологиясы Өзен арнасы негізінен жазық өңірмен ағады, жағалауы жазық. Жоғарғы ағысында арнасында суы жыл бойы тұрақты болады, орта және төменгі ағысында жаз айларында қарасуларға бөлініп қалады. Жағалауында бірнеше қыстау орналасқан. Дереккөздер
Қоңдыкөл

Қоңдыкөл, Құндызкөл — Есіл алабындағы тұщы көл. Географиялық орны Ақмола облысы Сандықтау ауданы Новоникольское ауылы маңында, теңіз деңгейінен 429 м биіктікте жатыр. Аумағы 8,3 км², ұзындығы 4,4 км, енді жері 3 км, жағалау бойының ұзындығы 13,4 км. Сипаты Көктем айларында көл аумағы ұлғайып 8,6 км²-ге жетеді. Солтүстік-батысынан шағын өзен құяды. Шығыс жағалауында қамыс шоғырлары өседі. Басқа жағалауларын қайың, қарағай, терек, т.б. ағаштардан тұратын орман алқабы көмкерген. Сонадай-ақ жағалауында Құмдыкөл, Маралды, Новоникольское елді мекендері орналасқан. Негізінен жауын-шашын және жер асты суларымен толысады. Суы қараша айының 2-жартысында қатып, сәуір айының 2-жартысында ериді. Жағалауының біршама жері егістікке жыртылған. Қалған бөлігі мал жайылымына, омарта шаруашылығына және шабындыққа пайдаланылады. Дереккөздер
Құрттыөзек өзені

Құрттыөзек өзені – Ащысу алабындағы өзен. Географиялық орны Павлодар облысы Баянауыл ауданы жерінен ағады. Ұзындығы 59 км. Бастауы Бастауын ауданның батысындағы Қосқамбай тауының етегіндегі бұлақтардан алып, Мәшһүр Жүсіп ауылынан жоғарыда Ащысу өзеніне сол жағынан құяды. Су жиналатын алабы 870 км², орташа тереңдігі 0,7 м. Гидрологиясы Бастауындағы алабының жер бедерінде 30-60 м-лік төбелер мен шоқылар кездеседі. Жазық жерлеріндегі өзен аңғарының топырағы негізінен карбонатты қызғылт қоңыр, төменгі ағысында сортаңды қоңыр топырақ қалыптасқан. Өзен алабында түгелімен дерлік құрғақ даланың шөптесіндері (бетеге, боз, селеу, т.б.) қалыптасқан. Аңғарының жоғарғы ағысындағы ені 0,4 км, төменде 3-4 км. Суы кермек татиды, мал суаруға жарамайды. Дереккөздер
Месхетия

Месхетия немесе Ахыска ( "Месхети") – Ардахан өлкесінің солтүстігінде Грузия аумағында, Пософ өзенінің екі жағасында орналасқан тарихи–мәдени аймақ. Қазіргі заманда Месхетияныӊ елеулі бөлігі Грузия республикасыныӊ оӊтүстігіндегі Самцхе-Джавахетия аймағыныӊ үш ауданыныӊ ( Адиген, Ахалцих және Аспинд) және Түркияныӊ шекаралас аймақтарында орналасқан. Орталығы — Ахалцихе қаласы. Алты қаласы мен екі жүз шақты ауылы бар. Тас жол арқылы Тбилиси, Батуми және Түркиямен байланысады. Ардахан қаласына 48, Пософ өлкесіне12 километр қашықтықта орналасқан. 1828 жылы 50 мың болған халық саны, қазіргі уақытта Армяндардан құралған 25 мың шақты ғана. Ахыска аймағы 1578 жылы Сұлтан III- Мұрат хан заманында Османдықтардың жеріне қосылды. Ол жерге Кония, Йозгат және Токат аумақтарынан жанұялар қоныстандырылды. 250 жыл Осман мемлекетінің қарамағында болғаннан кейін 1828-1829 Осман-Ресей соғысында орыстар әуелі Карс, сосын Ахысканы басып алды. Екінші Дүниежүзілік Соғыста Сталин қару ұстай алатын 40 мың түрікті соғысқа алғаннан кейін, қалған 91 мың түрік, 1944 жылы 14-16 қарашада (Көрші дұшпан мемлекеттің (Түркияның) ақпарат күштеріне байланыспай тұрып), әуелі Өзбекістанға айдалды. Бұл айдауда 17 мың адам қаза тапты. Кейіннен ахыска түріктері Қазақстан, Қырғызстан, Түркменістан, Әзірбайжан, Түркия, Сібір сияқты дүниенің барлық жеріне тарап кетті. Қазіргі уақытта жер бетінде 300 мыңға жуық Ахыска түріктері бар екені болжануда. Олар тарихи мекендеріне қайта оралу үшін түрлі амал-әрекеттер жасауда. Дереккөздер
Құсбек (көл)

Құсбек — Есіл алабындағы көл. Географиялық орны Солтүстік Қазақстан облысы Айыртау ауданы Құсбек ауылының солтүстігінде, теңіз деңгейінен 354 м биіктікте орналасқан. Сипаты Аумағы 7,8 км 2 , ұзындығы 3,3 км, енді жері 3 км, жағалау бойының ұзындығы 10,2 км. Көл шұңқыры дөңгелек пішінді, түбі сазды, жағалауы жайпақ. Су жиналатын алабы аумағының 15%-ы жыртылған, қалған бөлігінде бетеге, боз, т.б. табиғи шөптесіндер өседі. Дереккөздер
Бұқаралық көңіл-күй

Бұқаралық көңіл-күй - адамдардың көпшілігін елітетін психикалық хал-жай. Көпшілік адамдарың біркелкі жайдары немесе қолайсыздықты уайымдауы. Ол үш жағдайда көрініс табуы мүмкін: * біріншіден, жалпы әлеуметтік саяси жағдайға көңілі толып, қанағаттанушылық немесе керісінше, көңілі толмай, қанағаттанбаушылық; * екіншіден, осы жағдайларға адамдардың әлеуметтік - саяси мүмкіндіктерін жүзеге асыруын жеке бағалау; * үшіншіден, өз талаптарын іске асыру барысында жағдайды өзгертуге талпыну. Бұқаралық көңіл-күй - екі негізгі фактордың алшақтығынан туындайды: бір жағынан, көпшілік бұқараға ортақ мүдделер мен қажеттіліктер арасындағы талап- тілектердің және екінші жағынан, шынайы өмір жағдайларының арасындағы жер мен көктей айырмашылықтың болуы. Бұл уайыидауының түрі жеккөрушіліктен қайран қалушылыққа дейін өзгеруі мүмкін. Негізгі түрлері: " селқос көіәл- күй ", енжарлық және апатия, адамдардың талап- тілектері мен оны жүзеге асыру мүмкіндіктерін арасындағы айырмашылықтарды жеңуге сенбеуі. Б.К.-К."жұқпалы" әрі тез таралады. Олар сананың бақылауына көнбейді. Ұқсас әлеуметтік- саяси жағдайдағы адамдарды тез әрі оңай біріктіріп, өздерінің талаптарын қанағаттандырмайтын "оларға" қарсы "біз" деген ортақ сезімді қалыптастырады. Б.К.-К. негізгі атқаратын қызметі - көпшілік қауымның әлеуметтік- саяси іс- әрекеттерінің себеп- салдарын қалыптастыру, қамтамасыз ету, саяси-психологиялық іс-әрекетті бастап, кейіннен, әлеуметтік мінез-құлықты реттеп отырады. Дереккөздер
Құсты (өзен)

Құсты – Зайсан алабындағы өзен. Географиялық орны Шығыс Қазақстан облысы Тарбағатай ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 44 км, су жиналатын алабы 137 км 2 . Бастауы Бастауын Маңырақ жотасының солтүстік беткейінен алып, Тұғыл кентінің тұсында Зайсан көліне құяды. Гидрологиясы Жоғарғы бөлігінде өзен арнасы тар әрі тік жарлы болып келеді. 10 км-ге жететін 20-ға жуық саласы бар. Көктемгі еріген қар және жер асты суларымен толығады. Суы мал суаруға, алабы мал жайылымына пайдаланылады. Дереккөздер
Құсты (тау)

Құсты – Маңырақ жотасының солтүстік бөлігіндегі аласа тау. Географиялық орны Шығыс Қазақстан облысы Тарбағатай ауданы Тұғыл кентінің оңтүстік-батысында 10 км жерде орналасқан. Сипаты Абсолюттік биіктігі 619 м. Солтүстігінде Зайсан көлі жатыр, батысынан Қошантай, шығысынан өзімен аттас өзендер ағып өтеді. Тауалдының қоңыр және таулы далалық ксероморфты топырақ жамылғысында жусан аралас астық тұқымдас өсімдіктер, бұталар өседі. Дереккөздер
Атырау инженерлік-гуманитарлық институты

Атырау инженерлік-гуманитарлық институты — күндізгі және сырттай оқыту формалары бойынша қазақ және орыс тілдерінде 17 мамандық бойынша жоғары-кәсіптік мамандар (бакалавриат) даярлайтын жоғары оқу орны. Институт инновациялық бағдарламаларды сәтті іске асырағаны үшін 2004 жылы Еуропа кәсіпкер қауымдастығының «INSAM» алтын медалімен (Женева, 2005 ж), Халықаралық «Алтын Құйма» (CBS Consult, Мәскеу, 2007) марапатталды. Мамандықтар: *5В070200 - Автоматтандыру және басқару; *5В070800 - Мұнай-газ ісі; *5В071900 - Радиотехника, электроника және телекоммуникациялар; *5В072900 - Құрылыс; *5В073200 - Стандарттау, метрология және сертификаттау; *5В050600 – Экономика; *5В050900 - Қаржы; *5В011900 - Шетел тілі: екі шет тілі; *5В030400 - Кеден ісі; *5В060200 -Информатика. *В16 -Қазақ тілі *В17 -Орыс тілі *В44 -Менеджмент *В45 -Есеп және аудит *В49 -Құқықтану *В60 -Органикалық заттардың химиялық технологиясы *В62 -Электроэнергетика Атырау инженерлік-гуманитарлық институтының мақсаты экономиканың әр түрлі салаларында, инженерлік және педагогикалық білім беруде, қазіргі заманғы үздіксіз дамып келе жатқан оқыту жүйесі негізінде жоғары білікті, бәсекеге қабілетті мамандарды даярлау болып табылады. Институтта құрылған жүйе төрт негізгі бағыттарда жоғары көрсеткіштерге қол жеткізу және қолдау мақсатында адамдарды, үрдістер мен өндірістік құрылымды біріктіреді: ұйымдастыру-әдістемелік, оқу-әдістемелік, ғылыми-зерттеу, тәрбиелік. Мұндай ұйымдық база институттың көп қырлы қызметін жоспарлы дамытуға және жетілдіруге ықпал етеді. Дереккөздер
Апамның астауы (әңгіме)

«Апамның астауы» — көрнекті қазақ жазушысы Оралхан Бөкейдің жазған әңгімесі. Қысқаша мазмұны Ол (автор) он бес жасына дейін апасының тәрбиесінде болады. Әпкесі Шолпан күйеуге қашып кетеді. Қашыбай құда оған ақша береді. Сол күннен бастап ол апасынан бөлек жатады. Ер жеткенін түсінеді. Білім алып, қызметке орналасып, қалада қызмет істеп жүргенде түсіне апасы кіріп, ауылға келеді. Сол жазда ешкімге ұқсамайтын, қадір-қасиеті артық, ерекше жан апасы дүниеден өтеді. Негізгі идеясы Шығарманың негізгі идеясы – қазақ әйелінің болмысына тән асыл қасиеттерді: шексіз еңбекқорлықты, мейірімділікті, сабыр мен төзімділікті, рухани тазалықты терең таныту және адам баласының осындай қасиетті жандарды тірі кезінде қадірлей алмай, айырылғаннан кейін ғана өкінішке бой алдыруы. Автор Апам бейнесі арқылы ұлттың тұрмыс-тіршілігі, салт-дәстүрі мен тәрбиесінің негізі қарапайым аналардың қолында екенін көрсетеді. Сонымен қатар шығарма адам өмірінің өткінші екенін, ал адамгершілік пен аналық мейірімнің мәңгілік құндылық екенін ұғындырып, жақын жандарды көзі тірісінде ардақтауға үндейді. Шығарма кейіпкерлері * Апа - «ер-азамат атқарар істі қасқая көтеретін, он саусағынан өнер тамған, ақылы жүздеген ұстаз мың сан мектептен артық, қойнынан аңқып шығар әжелік иісі бар, дүние жүзіндегі күшті адам». * Лирикалық қаһарман: ** мен (автор) - 15 жастағы әже тәрбиесінде өскен, ерке бала; ** "мен" - білім алып, қызмет-атақ қуған ер-азамат. * Дос - атасы (марқұм болған). * Шолпан - апасы (үйінің тұңғышы). * Қашыбай - ат-арбасын бермеген, кейін құдандалы болған кісі. * Жеңісхан - бауыры. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * http://alashainasy.kz/proza/oralhan-bokey-apamnyin-astauyi-63863/Оралхан БӨКЕЙ: Апамның астауы
Карта ойыны

Карта ойыны — карталарды қолданып ойнайтын ойын. Ойынныӊ көптеген нұсқаларында шарттары өзгеріп, тіпті ойнайтын карталарыныӊ саны, түрі алуан болады. Кей ойындарға арналып шығарылған карталар болады. Дәстүрлі ондардыӊ да шарттары әр аймаққа, халыққа, мәдениетке байланысты өзгеріп тұрады. Әдетте, әр ойын басында карталар ойыншыларға таратылып, сол ойынның ережелері бойынша ортаға қойылады. Ойынның ең маңызды принципі - карта колодасының ішіндегі карталардың орналасуының кездейсоқтығы. Келесі ойын алдында карталар араластырылады. Покердің ең қарама-қайшылықты нүктелерінің бірі - бұл тегтелген карталар деп саналады. Бұл әрдайым адалдықтың белгісі емес - ойыншылардың біреуі шие тастағаны әбден мүмкін, әсіресе экипаж палубада қалғанына көрінбейтін етіп белгіленгендіктен. Ең танымал PokerStars покер операторы тиесілі The Stars Group үлкен холдингі қазір Невада орналасқан Рино қаласында құмар ойындармен айналысатын компания болып табылатын Eldorado Resorts-пен жаңа келісім бойынша жұмыс істейді. Егер келісім қабылданса, оның көмегімен PokerStars АҚШ-та 11-ші штаттың аумағында өз қызметін жүзеге асыруға мүмкіндік алады. Покер (ағылш. Poker) - бұл 4 (ескі классикалық нұсқа), 2 немесе 5 карточканы пайдаланып, барлық ықтимал покердің қолын жинап, барлық қарсыластарды ойынға қатыспауға мәжбүр ететін ставкаларды ұтып алу. Карта ойындарының түрлері * Карта ойындарының көбісі қарапайым, оңай және көпшілікке мәлім. Оларды "халықтық" немесе "отбасылық" ойындар деп атайды. Бұл ойындардың ережелері де жалпыға түсінікті және барлық жас шамаларына қолайлы. * Коммерциялық карта ойындардың шарттары күрделі болып, олар бұзақ уақытқа: бірнеше сағатқа дейін созылады. ** Бридж ** Преферанс ** Вист ** Кинг * Құмар ойындар (ұтуы немесе ұтылуы - кездейсоқ нәрсе) және толайым ойыншының шеберлігіне байланысты. ** Покер ** Блэкджек ** Сека ** Бура (ойын) ** Очко ** Трына ** Экарте ** Макао (ойын) ** Фараон т.б. Дереккөздер
Мезоамерика

Мезоамерика немесе Орта Америка — 15 және 16-ғасырларда Колумбқа дейінгі кезенде солтүстік Коста–Рикадан Орталық Мексиканың орнында болған Солтүстік және Оӊтүстік Американың тарихи–мәдени аймағы. Бұл терминді 1943 жылы неміс философы және антрополог Пауль Кирхгофф енгізген. - Майя өркениетінің археологиялық ескерткіші. Ол қазіргі солтүстік Гватемаладағы Петене алабында орналасқан]] Колумбқа дейінгі Мезоамериканыӊ тұрмысы келесі сипаттамалармен белгілі: * егіншілікке негізделген қоғам. Басқару түрі күрделі болған, кейде мемлекеттік басқару деңгейіне жеткен; * ірі қалаларында күрделі құрылыстарымен сипатталған (пирамидалар, сарайлар, ойын алаңдар) * қолөнердің дамуының өте биік дәрежесі: тас пен ағаш өндеу кәсібі, керамика, тоқыма, сурет, металлдар өндеуі. * ғылымдардың бастамасы: астрономиядан, жазудан хабардардық, дәл үнтізбе, т.б. Мезоамерика көптеген жоғары дамыған мәдениеттердің отаны болған: * Ацтектер * Майя * Миштектер * Ольмектер * Пурепеча * Сапотектер * Тольтектер * Тотонактар * Уастектер * Чичимектер Мезоамериканың үндістер тілдері 10 топтан құралады. Олар өзара өте қатты ұқсас, қазіргі уақытта Мезомерикалық тілдес одағы деп аталады. Бірақ шын мәнісінде Мезоамерикада испан тілі басымды болып табылады. Жергілікті тілдердің тасымалдаушылары азайып бара жатыр. Тағы қараңыз * Ацтек жазуы
Суперқаһармандар

Суперқаһармандар таңғаларлық нәрселерді жасауға қабілетті. Өрмекші адам мен Супермен - орасан күштері мен қабілеттері бар ең танымал суперқаһармандар. Сондықтан оларға бала біткен қатты еліктейді. Бэтмен мен Гринхорнет сияқты мықтылардың суперкүштері жоқ, бірақ олар төбелес өнерін және сот ісін меңгерген. Басқаларында арнайы жабдықтар бар. Мысалы, Темір адамның қуатты сайман-костюмдері және Жасыл Шамның билік сақинасы. Олардың әділдік үшін күресуге деген құлшынысы мен сенімі оларға орасан ерік-жігер және сүйіспеншілік әкелді. Көбіне бұл кейіпкерлер өздерінің шын тұлғасын жасырады. Мәселен, Фантом өзінің бейнесін жасыру үшін ашық және ерекше костюм киеді. Суперқаһармандарға жататын топтар көп. Мысалы, Фантастикалық төрттік, X адамдары, Әділет Лигасы, Кек алушылар т.б. Супермен кейінірек "Криптон" деп аталған бөгде ғаламшарда Кал-Ел болып туған. Ол жерге ракетамен жетіп, Кларк Кент атын алған. Ультрамен, Камен Райдер, Кассхан және Гайвер - жапондық суперқаһармандар. Дереккөздер