Екінші Ливан соғысы (2006)

Екінші Ливан соғысы (2007 жылғы 21 наурыздан бастап Израильдегі ресми атауы) — Хезболланың әскерилендірілген күштері мен Израиль қорғаныс күштері (IDF) қатысқан 34 күндік әскери қақтығыс. Қақтығыс 2006 жылы 12 шілдеден 14 тамызға дейін жалғасты, кейін БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің қарарына сәйкес оқ атуды тоқтату жарияланды. 2006 жылғы 1 қазанда Израиль Оңтүстік Ливан аумағынан әскерлерін шығаруды аяқтады. Ливанның оңтүстігін бақылау толығымен Ливан үкіметтік армиясының бөлімшелері мен БҰҰ бітімгершілеріне ауысты. Қазан айының басында Ливанның оңтүстігінде 10 000-ға жуық ливандық әскери және 5000-нан астам бітімгершілер орналастырылған болатын. Израиль мен Ливан арасындағы қақтығыстар Израиль мен Ливан арасындағы қарулы қақтығыстардың тарихы тереңде жатыр. Алғашқы Ливан соғысы 1982 жылы басталып, Израиль «Галилеяға бейбітшілік » операциясын жүзеге асырды. Сол кезде палестиналық жауынгерлер Израильге қарсы шабуылдар ұйымдастырып, елдің солтүстігін қауіпке төндірді. Израильдің бұл операциясының нәтижесінде палестиналықтар Ливаннан толықтай шығарылды. Алайда Израиль 2000 жылға дейін Ливанның оңтүстік аймағын бақылауда ұстады. Хезболла күштері Ливандағы азаматтық соғыстан кейін басқа топтар қаруын тастағанымен, "Хезболла" негізінен шииттер мекендейтін оңтүстікті Израильден азат ету үшін қару-жарағын сақтап қалды. Сонымен қатар, бұл қозғалыс жылдар бойы партизандық соғыс жүргізіп, 2000 жылы Израильді елден ақыры кетірді. "Хезболла" қару-жарағымен де мақтана алады. Айтуынша, ол қолындағы аса дәл көздейтін зымырандарымен, дрондарымен Израильдің барлық жерлеріне соққы беруге дәрменді. Ал 2021 жылы "Хезболла" жетекшісі Сайед Хасан Насралла топ құрамында 100 000 жауынгердің барын мәлімдеді. Иран "Хезболлаға" қару-жарақ пен ақша береді. АҚШ әкімшілігінің дерегінше, Тегеран бұл қозғалысты қолдауға жыл сайын жүздеген миллион доллар жұмсап отыр. "Хезболла" Таяу Шығыстағы Иран қолдайтын басқа да топтар үшін шабыт пен қолдау көзі. Ол Ирактағы қарулы топтарды дайындықтан өткізіп, сол жердегі ұрыстарға қатысты. "Хезболланың" Ливандағы ықпалы жергілікті шииттердің қолдауымен күшейді. Сол шииттер Ливанды Израильден "Хезболла" ғана қорғайды деп сенеді. Себеп Соғыстың тұтануы 2006 жылы 12 шілдеде Хезболла жауынгерлері Израиль территориясындағы Зарит қаласының маңына кіріп, әскери шекаралық күзет машиналарына тосқауыл жасап, оқ атқылағандығынан басталды. Нәтижесінде екі «Хаммер» джипі талқандалып, Израиль армиясының бірнеше әскері жарақат алды, олардың ішінде қаза тапқандары да болды. Бұған қоса екі израильдік әскери қызметші тұтқынға алынды. Хезболланың мұндай әрекеттерге баруының себебі ретінде, кейбір мәліметтерге жүгінетін болсақ, бұған дейін израильдіктер жүздеген палестиналық әйелдерді, 300-ден аса кәмелетке толмаған балаларды сотсыз, тергеусіз түрмеде ұстап отырған. Оған қоса бұл түрмелерде кепілдікте 8 министрге қоса, Палестина автономиясы парламентінің 24 депутаты тауқымет тартқан. Израильдің мақсаты Израиль СІМ Ципи Ливни бұл операцияның мақсаттарын жариялады. Олар «тұтқынға» алынған әскерлерді босату, Хезболла ұйымын талқандау және оның инфрақұрылымдарын жою, Ливан үкіметін елдің оңтүстігіндегі ұйымның инфрақұрылымдарын құлатуға және БҰҰ Қауіпсіздік Комитетінің талаптарына сәйкес шииттік «лаңкестерді» қарусыздандыруға көндіру болып табылды. Барысы Негізі израильдік әскерилер ливандық шекараны атқылай бастағанда-ақ мыңдаған адам Ливанның оңтүстік бөлігінен үдере көшкен. Үш күндік қантөгістен кейін ливандық екі ауылды (Марун әр-Рас пен Маруахин) басып алған израильдік әскер Ливандағы 10 елді мекеннің тұрғындарын бас сауғалайтын басқа жер табуға шақырды. Еврейлердің Марун әр-Расқа қатты қызығуы тегін емес. Биіктігі үлкен жерде орналасқан бұл ауылдың стратегиялық маңызы зор. Елдің оңтүстігінен асталған соғыстан солтүстік аймақ та ама қалмады: ливандық теледидарлық кешендерді аяусыз қиратқан израильдік әскерлер байланыс жерлерін тас талқан етті. Қақтығыс жаңа фазамен жалғасты, 22 шілдеде ЦАХАЛ Хезболланы талқандау мақсаты мен Оңтүстік Ливанда жердегі толық көлемді операциясын бастады. Алайда оқиғалар барысы басында ойластырылғандай дамымады. Иерусалим газеті «Debka» әскери қайнар көздерге сілтеме жасай отырып, былай деп хабарлады: «26 шілдеде шабуыл жасап келе жатқан израильдік бөлімшелерге қарсы Хезболла жауынгерлері соққы бере келе және олар қайта топталған Бинт-Джубейлде ЦАХАЛ ең ауыр жеңіліске ұшырады. Реакция БҰҰ-ның бас хатшысы Кофи Аннан Хезболла тобы кепілдікке алған екі израильдік әскерді тұтқыннан босатуда ара-ағайындық жасауға уәде берді. Бұл өтініш Тель-Авив пен Хезболла тарапынан қатар білдірілген. Ал апта басында Аннан Египет президенті Хусни Мубаракпен, АМЛ-дың Бас хатшысы Амр Мусамен кездесті. БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің № 1701 Қарарын жүзеге асыру мен Ливандағы ахуал, израильдік әскерді ливандық аймақтан әкету, Таяу Шығыстағы ахуалды реттеудің негізгі жолы болып табылатын палестиндік мәселе талқыға салынды. Дипломатиялық мәліметтерге қарағанда, АҚШ Израильге Хезболла жасақтарын жою үшін бір апта берген. Ливанға көмек Түркия: Ливандағы ішкі соғыс және аймақтағы тұрақсыздық себепті Түркия мен Ливан ынтымақтастығындағы бірқалыптылық 2000 жылдардан кейін өзгерді. Екі ел арасындағы ынтымақтастыққа ықпал еткен маңызды тұстардың бірі де ливандық түрікмендер. Түркия 2006 жылы Израиль-Ливан соғысының артынан Ливанды жедел түрде қалпына келтіру және қайта салу үшін ауқымды жәрдем жасады. 2008 жылы қол қойылған Доха хаттамасының артынан аяқталған саяси дағдарыстың шешімінде үлкен рол ойнады. Біріккен Ұлттар Ұйымы: БҰҰ Уақытша қызмет күші UNIFIL-ге күш үлесін қосты. Премьер-министрі Рефик Харириге жасалған қастандықты әшкерелеу мақсатты БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесі шешімімен құрылған Ливан әскери сотына қаржылай жәрдем берді. Тағы қараңыз * Үшінші Ливан соғысы (2024) * Бірінші Ливан соғысы (1982) Дереккөздер