kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Еуропа чемпиондары кубогы 1955/56

УЕФА Чемпиондар Кубогы 1955/56 — Еуропадағы ең салмақты клубтық трофей — Еуропа Чемпиондарының Кубогының алғашқы маусымы.Турнирді 1956 жылдың 13 маусымында Парк де Пренс алаңында болған ақтық ойында Реймсті 4:3 есебімен ұтқан Мадридтық Реал жеңді.Еуропа Чемпиондарының Кубогының алғашқы маусымында ойнаған футбол клубтарын француздық L'Équipe журналы таңдаған болатын. 1/8 финал 1-інші ойын ---- ---- ---- ---- ---- ---- ---- 2-нші ойын ---- ---- ---- ---- ---- ---- ---- Ширек финал 1-інші ойын ---- ---- ---- 2-нші ойын ---- ---- ---- Жартылай финал 1-інші ойын ---- 2-нші ойын ---- Финал Бомбардилер ;8 голдың авторы * Милош Милутинович (Партизан) ;6 гол * Петер Палоташ (МТК) * Леон Гловацки (Реймс) ;5 гол * Рене Блиар (Реймс) * Эктор Риаль (Реал Мадрид) * Альфредо Ди Стефано (Реал Мадрид) ;4 гол * Михай Лантош (МТК) * Гуннар Нордаль (Милан) * Мишель Леблон (Реймс) ;3 гол * Альфред Кёрнер] (Рапид Вена) * Ипполит ван ден Бош (Андерлехт) * Джон Эриксон (Юргорден) * Эдди Тернбулл (Хайберниан) * Хуан Альберто Скьяффино (Милан) * Гиоргио Даль Монте (Милан) * Хосе Иглессиас Хосеито (Реал Мадрид) Сыртқы сілтемелер *[http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=1955/index.html 1955-56 маусымы УЕФА сайтында] *[http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=1955/matches/all/index.html 1955-56 маусымындағы барлық ойындар УЕФА сайтында] * Еуропа Чемпиондар Кубогының 1955/56дағы бомбардирлер тізімі [http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season1955/statistics/round891/players/type=topscorers/index.html УЕФА сайтында] *[http://www.rsssf.com/ec/ecomp.html Еуропа Чемпиондар Кубогының нәтижесі Rec.Sport.Soccer Statistics Foundationда] * * [http://en.archive.uefa.com/competitions/ucl/history/season=1955/intro.html Еуропа чемпиондары кубогы 1955/56 – нәтижелер мен құрама (мұрағат)] * [http://www.sharkscores.com/Cups/Default.aspx?id48&season1955/1956 Еуропа чемпиондары кубогы 1955/56 – нәтижелер, хаттамалар, ойыншылардың статистикасы]
Косенко Николай Васильевич

Косенко Николай Васильевич - Социалистік Еңбек Ері (1948), Қазақстанда колхоз құрылысын ұйымдастырушылардың бірі, Жамбыл облысы (қазіргі Түркістан облысы), Мерке ауданы, "Красный Восток" колхозының председателі (1945). 1902 жылы Жамбыл облысы, Мерке ауданы, Кузьминка селосында туған. Еңбек жолы мен жетістігі * Колхоз ұйымдастыру кезінде ауданда алғашқылардың бірі болып өз колхозының құрылысын бастапқы да серіктестік, одан кейін ауылшаруашылық артелі етіп қалыптастырады. Сол кезде оны басқарма председателі етіп тағайындайды. * 1930-1941 жылдары ауылдық советтің председателі және де басқа советтік және партиялық органдарда жұмыс істейді. * 1941 жылы Ұлы Отан соғысына қатысып, майдандағы ерліктері үшін медальдармен наградталады. * 1945 жылы соғыстан оралғаннан кейін "Красный Восток" колхозының председателі болады. Соғыс кезінде тұралап қалған колхоз шаруашылықтарын қайтадан қалпына келтіру жұмыстарын қарқындатып, ауыл шаруашылық дақылдарының өнімділігін жоғарлату барысында қажырлы еңбек етеді. * 1947 колхоз жылы 8 гектар жердің әр гектарынан 800 центнерден қант қызылшасын жинап, рекордтық өнім алады. Наградалары * Ленин ордені * "Орақ пен Балға" алтын медалі * Социалистік Еңбек Ері (1948) Дереккөздер
Күтімова Күлімжан

Күтімова Күлімжан - Социалистік Еңбек Ері (1948), қызылша өсіруші, Жамбыл облысы (қазіргі Түркістан облысы), Байзақ ауданы, "Октябрь" колхозының қызылшашылар бригадасының звеношысы (1945). 1921 жылы Жамбыл облысында туған. Еңбек жолы мен жетістігі * 1942 жылдан "Октябрь" ауылшаруашылық артеліне жұмысқа кіреді. * 1945 жылдан қызылшашылар бригадасының звеношысы болады. Бригада қант қызылшасы бойынша жоспарды жыл өткен сайын артығымен орындап отырды: ** 1945 жылы өздеріне бекітілген 3,5 гектардың әр гектарынан межеленген 180 центнердің орнына 552 центнер; ** 1946 жылы - 220 центнердің орнына 622 центнер; ** 1947 жылы - 4,7 гектардың әр гектарынан 775 центнерден, оның ішінде 2 гектардың әр гектарынан межеленген 350 центнердің орынан 775 центнер. Наградалары * Ленин ордені * "Орақ пен Балға" алтын медалі * Социалистік Еңбек Ері (1948) Дереккөздер
Федора Александровна Лихолатова

Федора Александровна Лихолатова - Социалистік Еңбек Ері (1948), қызылша өсіруші, Талдықорған (қазіргі Алматы облысы), "Коминтерн" колхозының қызылшашылар тобының звеношысы (1938). 1910 жылы Талдықорған облысы, Қаратал ауылында туған. Еңбек жолы мен жетістігі * 1932 жылы "Коминтерн" колхозына қызылша өсіруші болып жұмысқа кіреді. Колхоз құрылысын қалыптастыру барысына бар күш-жігерін салып, колхозда қант қызылшасын егуді игеруді ұйымдастырады. * 1938 жылы қызылшашылар тобының звеношысы болып тағайындалып, өнім көрсеткішін көтеру жолында қажырлы еңбек етеді: ** 1946 жылы әр гектардан 529 центнерден өнім алып үздіктік танытады; осы еңбегі үшін "1941-1945 жж Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін" медалімен наградталады; ** 1947 жылы 2 гектар алқабтың әр гектарынан 1004 центнерден қант қызылшасын жинап, жоспарды артығымен орындаған олар, астық қоймасына айтарлықтай үлес қосады. Наградалары * "1941-1945 жж Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін" медалі (1946) * Ленин ордені * "Орақ пен Балға" алтын медалі * Социалистік Еңбек Ері (1948) Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://darvblago.ru/527.html История народов Средней Азии]
Мамедова Жамиля

Мамедова Жамиля - Социалистік Еңбек Ері (1948), қызылша өсіруші, Жамбыл облысы (қазіргі Түркістан облысы), Шу ауданы, "Белбасар" колхозының қызылшашылар бригадасының бригадирі (1946). 1923 жылы Грузияда, Ахтакск ауданы, Пареха селосында туған. Еңбек жолы мен жетістігі * 1944 жылы ата-анасымен Қазақстанға, Жамбыл облысы, Шу ауданы, Белбасар колхозына қоныс аударғаннан кейін, сол колхозға қызылшашы болып жұмысқа кіреді. Өзіне бекітілген жер учаскесінен мол өнім алып, жоспарды жыл сайын асыра орындап отырды. * 1946 жылы жұмыскерлігімен көзге түскен оны колхоз басқармасы қызылшашылар тобының звеношысы етіп тағайындайды. Колхозшылар үмітін ақтап 2 гектар жердің әр гектарынан 830 центнерден қант қызылшасын алып, жоспарды абыроймен орындайды. Наградалары * Ленин ордені * "Орақ пен Балға" алтын медалі * Социалистік Еңбек Ері (1948) Дереккөздер
Имамверди Кялби-Оглы Мәмедгасанов

Имамверди Кялби-Оглы Мәмедгасанов - Социалистік Еңбек Ері (1948), қызылша өсіруші, Жамбыл облысы (қазіргі Түркістан облысы), Шу ауданы, "Новый Путь" колхозының қызылшашылар тобының звеношысы (1947). 1925 жылы Әзірбайжанда, Масаллинск ауданы, "Гызылагадж" селосында туған. Еңбек жолы мен жетістігі * 1937 жылы ата-анасымен Қазақстанға қоныс аударады, 1943 жылға дейін "Новая дорога" колхозында жұмыс істейді. * 1943 жылы Совет Армиясы қатарына шақырылып, Ұлы Отан соғысында атқыштар бөлімшесінің құрамында соғысып, жеңіске дейін жетеді. Жауынгерлік ерліктері үшін "За боевые заслуги", "За взятие Вены","За взятие Будапешта", "За Освобождение Праги" және "За победу над Германией" медальдарымен наградталады. * 1946 жылы өз колхозына оралып жұмысын жалғастырады, 1947 жылы "Новый путь" колхозының қызылшашылар тобының звеношысы болып тағайындалады. Осы жылы 4 гектар жердің әр гектарынан 616 және 2 гектар жердің әр гектарынан 813 центнерден жоғары өнім алғаны үшін КСРО Жоғарғы Советінің жоғары наградасына ие болады. Наградалары * Ленин ордені * "Орақ пен Балға" алтын медалі * Социалистік Еңбек Ері (1948) Дереккөздер
Шахверды Алавердиевич Мирзаев

Шахверды Алавердиевич Мирзаев - Социалистік Еңбек Ері (1948), қызылша өсіруші, Жамбыл облысы (қазіргі Түркістан облысы), Шу ауданы, "Новый Путь" колхозының қызылшашылар тобының звеношысы (1947). 1929 жылы Әзірбайжанда, Астаринск ауданы, Тангов селосында туған. Еңбек жолы мен жетістігі * 8 жасында ата-анасымен Қазақстанға қоныс аударады, әкесі "Новый путь" колхозына жұмысқа кіреді. * 1944 жылы орта мектептің 7 класын бітірген ол 1947 жылға дейін егіншілер бригадасында жұмыс істейді. * 1947 жылы қызылшашылар тобының звеношысы болады. Осы жылы 2 гектар мол түсімді қант қызылшасы алқабынан 813 центнер және бригадаға бекітілген 4 гектар жерден 583 центнерден өнім алып колхоз сенімін ақтайды. Наградалары * Ленин ордені * "Орақ пен Балға" алтын медалі * Социалистік Еңбек Ері (1948) Дереккөздер
Даңқ мемориалы (Алматы облысы Ақсу ауданы Ақсу ауылы)

Орнатылу себебі Ұлы Отан соғысы жылдары Талдықорған облысы Ақсу ауданының Ақсу ауылының 190-нан аса тұрғыны майдан даласында қаза болды. Ақсу ауылындағы жерлес-жауынгерлерге арналған Даңқ мемориалының ашылуы совет халқының фашистік германияны Жеңісінің 40-жылдығына арналған.Тек ескерткіш алғаш салынған жылы 392 адамның аты жөні қабырғаға жазылып ілінген. Оның ішінде Совет Одағының батыры атағын алған 2 адам бар. 2005 жылы қосымша тағы 2 адамның есімі тіркелді. Құрылған жылы: 1985 жыл Авторлары Ескерткіш авторы – мүсінші Е. Қудабаев, сәулетшісі Р. Термер Мемориал құрылысы Мемориалдың орталығы мрамордан құйылған, 12-метрлік темір-бетоннан тұрғызылған обелиск болып табылады. Жоғарғы жағындағы алюминді сақинаға «1941-1945» деп жазылған, жоғарғы жағында бесжұлдыз қадалған. Обелиск биіктігі 0,80 см, ауданы 1,27 смх1,27 см болатын тік бұрышты қызыл гранитпен қапталған. Ескерткіштің қабырғаларына «Ер есімі ел есінде» деген және ҰОС құрбан болғандардың есімдері жазылған.Обелисктің жанына гипстен жасалған биіктігі 0,70 см.болатын совет солдаттары мүсінделген мәрмәрлі постамент (биіктігі 1,8м) орналасқан. Орталықта орналасқан (обелиск және 2 мүсін) безендірілген шойынмен (3мх5м) қоршалған, бұрыштарына күміс түсті 4 шырақтар орналасқан. Мемориал орналасқан алаңқай, диаметрі 21 см болатын дөңгелек пішінді. Оның беті көк шөппен көмкерілген. Алаңқайдың периметріне қарай обелисктің екі жағынан биіктігі 2,10 см, ені 0,45 см. бетонды жартылай дөңгелек жасаған Жетыбаев (Маңғышлақ) ұлу тасынан қапталған стелла қоршап тұр. Стеллалардың арасы 7м стелланың ішкі және сыртқы беттерінде алюминнен совет солдатының, соғыс құралдары, соғыстан көріністер бейнеленген. Қызыл түске боялған ірі әріптермен жазылған «Помните» деген жазу, стелланың ішкі жағында ҰОС қайтыс болған 194 жерлес-жауынгерлердің, оның ішінде 2 Совет Одағының Батырлары: Н. Есеболатов пен Е. Сиқымовтың аттары жазылған мраморлы тақталар ілінген. Маңыздылығы Бұл ескерткіш бүгінгі бейбіт күнде өмір кешуге қол жеткізген Отан үшін от кешкен 1941-45 жылдардағы фашистермен болған қанды шайқастан қаза болған Қазақстандықтардың құрметіне арналып қойылды. Дереккөз *http://online.zakon.kz/Document/?doc_id=30772777 *http://adilet.zan.kz/kaz/docs/V10D0002052/compare
Иван Иванович Мирошников

Иван Иванович Мирошников - Социалистік Еңбек Ері (1948), тракторшы, Жамбыл облысы (қазіргі Түркістан облысы), Мерке МТС-ның тракторшылар бригадасының бригадирі (1946). 1910 жылы Жамбыл облысы, Мерке ауылында туған. Еңбек жолы мен жетістігі * 1930 жылы "Новый путь" колхозына оның құрылуының алғашқы күндерінен бастап жұмысқа кіреді. * 1935 жылы тракторшылар курсын бітіріп, бастапқыда дөңгелекті, кейінірек шынжыр табан тракторда тракторшы болып істейді. * Ұлы Отан соғысы жылдары майданда болып, соғыстан 1945 жылдың желтоқсанында оралған соң өз жұмысына кіріседі. * 1946 жылы тамыз айында таркторшылар бригадасының бригадирі болып тағайындалады. Осы жылы бригада егін жинау науқанын ойдағыдай аяқтап, сүрі жерді жырту жоспарын уақытынан ерте орындайды. Егіндікті жоғары дәрежеде механикаландырудың нәтижесінде колхоз қант қызылшасынан - 120 гектар жердің әр гектарынан орташа есеппен 506 центнерден өнім жинайды. Наградалары * Ленин ордені * "Орақ пен Балға" алтын медалі * Социалистік Еңбек Ері (1948) Дереккөздер
Василий Семенович Мирошниченко

Василий Семенович Мирошниченко - Социалистік Еңбек Ері (1948), Қазақстанда колхоз құрылысын ұйымдастырушылардың бірі, Талдықорған облысы (қазіргі Алматы облысы), Талдықорған ауданы, "Первое Мая" колхозының председателі (1947-1960). 1899 жылы Украинада, Херсон облысы, Каменка селосында туған. Еңбек жолы мен жетістігі * Бала кезінде ата-анасымен Қазақстанға, Талдықорған облысына қоныс аударады. * 1911 жылы Қопалы ауылшаруашылығы мектебінде оқып, оны 1915 жылы бітіреді. * 1918-1919 жылдары қызыл партизан қатарында Черкасск қорғанысында болады. * 1919-1923 жылдары Қызыл Армияда қызмет етеді. Әскерден қайтқан соң әр түрлі жұмыстар атқарады. * 1929 жылы жаппай коллективтендіру кезінде Қоғалы ауданындағы Буденный атындағы колхозға жұмысқа кіреді. * 1932 жылы Талдықорған ауданы, Кировск МТС-на жұмысқа шақырылып, 1941 жылға дейін бөлімше агрономы болып істейді. * Ұлы Отан соғысы кезінде майданда болып, жауынгерлік ерліктері үшін Қызыл Жұлдыз орденімен және "За победу над Германией" медалімен наградталады. Бейбіт еңбекке оралған ол Талдықорған аудандық жер бөлімінде техникалық дақылдар бөлімінің бастығы болып, қызылша шаруашылығын көтеруді қолға алады. * 1947 жылы "Первое Мая" артелінің колхозшылары оны колхоздың председателі етіп сайлайды. Тамаша ұйымдастыру қабілеті және агротехника бойынша терең білімінің арқасында егін шаруашылығын жоғары көтеріп, мол өнім алуға мүмкіншілік тудырады. 1947 жылы колхоз 8 гектар жерге 828,6 центнер, ал қалған 215 гектарға - 362 центнер қант қызылшасын өсіреді. Астық дәнді дақылдардан да мол өнім алады - 944 гектар жерден межеленген 10,5 центнердің орнына 16,4 центнер бидай жинайды. Наградалары * "За освоение целинных земель" медалі * Еңбек Қызыл Ту ордені * Ленин ордені * "Орақ пен Балға" алтын медалі * Социалистік Еңбек Ері (1948) Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://darvblago.ru/531.html История народов Средней Азии]
Еуропа чемпиондары кубогы 1956/57

Еуропа чемпиондары кубогы 1956/57 — Еуропадағы ең салмақты клубтық трофей — Еуропа Чемпиондарының Кубогының екінші маусымы.Турнирді қатарынан екінші рет 1957 жылдың 30 мамырында Сантьяго Бернабеу алаңында болған ақтық ойында Фиорентинаны 2–0 есебімен ұтқан Мадридтік Реал жеңді. Алғашқы турнирдің табысқа жетуіне байланысты жаңа алты ұлттың өкілдері, атап айтқанда:Болгария, Түркия, Англия, Люксембург, Румыния және Чехословакия кубокка қатысуға өтініш білдірді. Бастапқы раунд Бастапқа раундтың жеребе тарту рәсімі 1956 жылдың 29 маусымында Париждегі УЕФА-ның штаб-пәтерінде болды.Реал Мадридтың 21 қарсыласы географиялық орналасуы бойынша үш топқа бөлінді.Әрбір топтағы бастапқы төрт команда сол жылдың қыркүйегінде бастапқы раунды ойнайтын болды, ал қалған үшеуі плей-оффқа тікелей жолдама алды. 1 Боруссия Дортмунд бірінші квалификациялық раундқа жолдама алу үшін болған плей-офф ойынында Спора Люксембургті 7–0 есебімен тізе бүктірді. 1-інші ойын ---- ---- ---- ---- ---- 2-нші ойын ---- ---- ---- ---- ---- Плей-офф Бірінші квалификациялық раунд 1 Ницца ширек финалға жолдама алу үшін болған плей-офф ойынында Рейнджерсті 2–0 есебімен тізе бүктірді. 2 Реал Мадрид ширек финалға жолдама алу үшін болған плей-офф ойынында Рапид Венаны 2–0 есебімен тізе бүктірді. 3 2-нші ойын Брюссельдегі Эйзель стадионында ойналды. 1-інші ойын ---- ---- ---- ---- ---- ---- ---- 2-нші ойын ---- ---- ---- ---- ---- ---- ---- Плей-офф ---- Ширек финал 1-інші ойын ---- ---- ---- 2-нші ойын ---- ---- ---- Жарылай финал ---- 2-нші ойын ---- Финал Бомбардирлер ;9 голдың авторы * Деннис Вайоллет (Манчестер Юнайтед) ;8 гол * Томми Тейлор (Манчестер Юнайтед) ;7 гол * Альфредо ди Стефано (Реал Мадрид) ;6 гол * Альфред Прайсслер (Боруссия Дортмунд) ;5 гол * Хосе Луис Артече (Атлетик Бильбао) * Жак Фойкс (Ницца) * Бора Костич (Қызыл Жұлдыз Белград) ;4 гол * Жак Файвре (Ницца) * Иван Петков Колев (ЦСКА София) ;3 гол * Марк Бореукс (Спора Люксембург) *Эрнст Хаппель (Рапид Вена) *Хосе Иглесиас Фернандес (Реал Мадрид) *Альфред Кельбасса (Боруссия Дортмунд) *Энрике Матеос (Реал Мадрид) *Армандо Меродио (Атлетико Мадрид) *Лиам Уилан (Манчестер Юнайтед)(Манчестер Юнайтед) Сыртқы сілтемелер *[http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=1956/matches/all/index.html 1956–57 1955-56 маусымындағы барлық ойындар УЕФА сайтында] * Еуропа Чемпиондар Кубогының 1955/56дағы бомбардирлер тізімі [http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season1956/statistics/round896/players/type=topscorers/index.html УЕФА сайтында] *[http://www.rsssf.com/ec/ecomp.html Еуропа Чемпиондар Кубогының нәтижесі Rec.Sport.Soccer Statistics Foundationда] *[http://en.archive.uefa.com/competitions/ucl/history/season=1956/intro.html 1956-57 Еуропа чемпиондары кубогы 1955/56 – нәтижелер мен құрама (мұрағат)] * [http://www.sharkscores.com/Cups/Default.aspx?id48&season1956/1957 Еуропа чемпиондары кубогы 1955/56 – нәтижелер, хаттамалар, ойыншылардың статистикасы]
Фаржан Мұса-Оглы Мұрадов

Мұрадов Фаржан Мұса-Оглы - Социалистік Еңбек Ері (1948), қызылша өсіруші, Жамбыл облысы (қазіргі Түркістан облысы), Шу ауданы, "Новый путь" колхозының звеношысы (1947). 1906 жылы Әзірбайжанда туған. Еңбек жолы мен жетістігі * 1937 жылы Қазақстанға қоныс адарған соң "Новый путь" колхозында қызылша өсіруші болып жұмыс істейді. * 1947 жылы қызылшашылар тобының звеношысы болады. Осы жылы қажырлы және алдыңғы қатарлы агротехниканы іскерлікпен қолдана білудың арқасында оның тобы жоғары өнім алады - 2 гектар мол түсімді алқаптың әр гектарынан 809 центнерден және өздеріне бекітілген қалған 10 гектар жерден 354 центнерден қант қызылшасын жинап, жоспарды артығымен орындайды. Наградалары * Ленин ордені * "Орық пен Балға" алтын медалі * Социалистік Еңбек Ері (1948) Дереккөздер
Даңқ обелискісі (Алматы облысы Жансүгіров кенті)

ндағы Даңқ обелискісі]] Құрылған жылы 1975 жыл Обелиск құрылысы Биіктігі екі шетіндегісі 18 метрден ортадағы биіктік 27 метр болатын жоғары жағы сүйір келген цемент плитадан құйылған ескерткіш. Композициялық құрылымы үш қыры бір-біріне түйіскен орталары 2 метр қашықтықпен орналасқан төмен жағы жалпақ келген зәулім ескерткіш обелискі 1941-1945 жылдары ҰОС-да құрбан болғандарға арналған, ені 30 см. Ескерткіш биіктігі 0,50 см болатын биіктікке орналасқан. Ескерткішке баспалдақ саты арқылы көтеріледі. Ескерткіш биіктігі 0,50 см болатын шойын темірмен қоршалған. Тастың түсі сұр. Тастың бетіне қоңыр қызыл түсті мәрмәрға ойып жазылған мынадай сөздер бар: «1941», екінші жағында «1945» деген жазулар жазылған. Ескерткіш орталық саябағында орналасқан. Ескерткішке баратын жол асфальтпен төселінген. Дереккөз
Ілияс Жансүгіров бюсті (Алматы облысы Жансүгіров кенті)

бюсті|350x350px]] Тарихы Аудан орталығында ақынның шағын мүсіні 1964 жылы қойылды. 1984 жылы ақынның 90 жылдық мерейтойы қарсаңында оны аудан орталығындағы басты алаңға орнату жөнінде аудан басшыларының бастамасымен арнайы шешім қабылданды. Жаңа мүсінін Мәскеу қаласындағы металды өрнектеп құюмен айналысатын үй құрылысы комбинатында жасалып, әкелінді. Оның іргетасы граниттен қаланды. Ақынның осы мүсіні 2003 жылы орталық алаң төріне биік тұғырға көшіріліп, орны ауыстырылды. Бұл бюст-азаттықтықтың ақ таңын атыруға, Егеменді еліміздің Тәуелсіздігін жақындатуға атсалысқан, азаттықтың жаршысы асыл арыстарымыздың бірі репрессия құрбаны ретінде жала жабылып, ату жазасына үкім шығарылған дүлдүл ақын-жерлесіміз І. Жансүгіровке арнап қойылды. Ескерткіштің интерьерлерінде және орналасқан жерінде үлкен өзгерістер бар. өйткені ескерткіш аудан орталығы Жансүгіров кентінің орталық алаңының солтүстік беткейінде орналасқан болатын. Кейіннен ескерткіш бюст Кеңес дәуірінің көсемі Лениннің орнына қойылып,алаңның орталық бөлігіне ауыстырылды. Алғашқы планировкалық құрылым бойынша Ілиястың бюсті алаңның шетіне орналастырылған. Тарихи және мәдени құндылығын жоғалтуына байланысты Кеңес дәуірінің көсемі Лениннің орнынан алынуына орай, Жансүгіровтің бюсті алаңның орталық бөлігіне ауыстырылды. Архитектуралық мәліметтер Ені 0,60 см, көлденеңі 1 м, биіктігі 3 м болатын тас постаментке орнатылған ақынның бюсті 1 м биіктіктегі ені 9 м, көлденеңі 12 метрден тұратын сұр түсті, өрнектелген тас кірпіштен қаланған сахна түріндегі алаңқайға қойылған. Алаңқайға жабыстыра қаланған сатылармен көтерілу арқылы шығуға болады. Баспалдақ саны 5-еу. Оның екі жақ шетінде гүл қоятын екі цемент-ваза бар. Ескерткіш-бюсттің артында күн кескінін беретін темір трубалардан орнатылған күн шапақтары бар. Дереккөз
Черкес Мұса-Оглы Мұрадов

Черкес Мұса-Оглы Мұрадов - Социалистік Еңбек Ері (1948), қызылша өсіруші, Жамбыл облысы (қазіргі Түркістан облысы), Шу ауданы, "Новый путь" колхозының бригадирі (1946). 1918 жылы Әзірбайжанда, Карьягинск ауданы, Ялевант селосында туған. Еңбек жолы мен жетістігі * 1937 жылы Қазақстанға қоныс адарған соң "Новый путь" колхозына жұмысқа кіріп, 1944 жылға дейін бақташы, содан кейін егін суарушы болады. * 1946 жылы қызылшашылар бригадасының бригадирі болу тапсырылады. 1947 жылы қызылшадан мол өнім алу үшін үздік қызылшашылар тәжірибесін қолдана отырып, агрономның көмегімен агрожоспар жасайды. Агротехникалық кешендердің барлық жағдайларын қатаң сақтай отырып, себу жұмыстарын ойдағыдай аяқтайды. Еңбектері ақталып, бұл жыл да жемісін береді - 55 гектар жердің әр гектарынан 349 центнерден, ал мол түсімді 4 гектар алқаптың әр гектарынан 811 центнерден қант қызылшасын алады. Наградалары * Ленин ордені * "Орақ пен Балға" алтын медалі * Социалистік Еңбек Ері (1948) Дереккөздер
Аппақ Мүсәпіров

Мүсәпіров Аппақ - Социалистік Еңбек Ері (1948), егінші, Талдықорған облысы (қазіргі Алматы облысы), Жаңаталап колхозының егіншілер бригадасының бригадирі (1945). 1902 жылы Талдықорған облысы, Шұбар ауылында туған. Еңбек жолы мен жетістігі * 1930-1945 жылдары Жаңаталап колхозында егінші болып істейді. * Ұлы Отан соғысы жылдары майданда болып, кеудесіне "За победу над Японией" медалін тағып, 1945 жылы туған колхозына оралған оны қызылшашылар мен егіншілер аралас бригаданың бригадирі етіп тағайындайды. Бригада жоспар көрсеткішін жыл сайын көтеріп отырады: ** 1946 жылы межеленген 150 центнердің орнына 55 гектар жердің әр гектарынан 165 центнерден қант қызылшасы алынады. ** 1947 жылы бригадаға 35 гектар қант қызылшасы және 130 гектар астық дәнді дақылдар алқабы бекітіледі. Алған міндеттемелерін абыроймен орындап, 8 гектар жердің әр гектарына 837 центнерден, ал қалған жерге межеленген 235 центнердің орнына 404 центнерден қант қызылшасын өсіреді. Наградалары * "1941-1945 жж Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін" медалі * Ленин ордені * "Орақ пен Балға" алтын медалі * Социалистік Еңбек Ері (1948) Дереккөздер Сыртқы сілтемелер [http://darvblago.ru/536.html История народов Средней Азии]
Мұстапаева Зейнегүл

Мұстапаева Зейнегүл - Социалистік Еңбек Ері (1948), қызылша өсіруші, Жамбыл облысы (қазіргі Түркістан облысы), Мерке ауданы, Қызылсай колхозының қызылшашылар тобының звеношысы (1946). 1922 жылы Жамбыл облысы, Мерке ауданы, Қызылсай ауылында туған. Еңбек жолы мен жетістігі * 1936 жылы 15 жасында Қызылсай колхозына қызылша өсіруші болып жұмысқа кіреді. * 1946 жылы қызылшашылар тобының звеношысы болып, қант қызылшасын өсірудегі көп жылдық өзінің және озат қызылшашылар тәжірибесін бригадалық жұмысына енгізіп, қант қызылшасының өсіп-өну барысына қолданады. ** 1947 жылы осы қажырлы еңбегі ақталып, өздеріне бекітілген 4,4 гектар жерден 2279 центнер қант қызылшасы қазылып алынады, оның ішінде 2 гектар жердің өзі әр гектары 802 цнтнерден өнім береді. Наградалары * Ленин ордені * "Орақ пен балға" алтын медалі * Социалистік Еңбек Ері (1948) Дереккөздер
Дартс

Дартс Бұл ойын XV ғасырда Генрих VII королінің Англия мемлекетін басқару кезінде пайда болды. Оның әйелі аң аулауды жақсы көрген. Өз әйеліне қорыққан король оған аң аулаудың орнына өгіздің суретіне дротиктерді лақтыруды ұсынды.Сол себептен ағылшындар қазіргі уақытқа дейін нысананың ортасын өгіздің көзі деп атайды.Қазіргі кездегі дротиктер найзаға ұқсамаған-кішкентай әрі әдемі, ал магниттік ұштық ойынды жеңілдетеді. Қазіргі кезде дартс ойының бала да, үлкен де бүкіл әлемде жақсы көреді. Оны ойна отырып ешкім корольдің аң аулауын ойға түсірмейді. Нысана Нысана көбінесе сизальдан жасалады. Бірақ та Азияның кейбір елдерінде, мысалы Қазақстанда жылқының шашынан жасалған нысаналар кеңейтілген. Нысананы сизальдан жасауды ең бірінші Nodor компаниясы ұсынды. 1932 жылы ең бірінщі сизальдан жасалған нысана пайда болды. Нысаналар Кенияда және Қытайда өндіріледі. Ол елдерде шикізат өте көп. Нысана секторлерге бөлінген, 1-ден 20-ға дейін. Нысананың биіктігі және оған дейінгі ара-қашықтық Стандартты ойында нысана 1,73 метр биіктікте болу керек, ал нысананың ойыншылар дротиктерді лақтыратын сызықтан ара-қашықтығы 2,37 метр болу керек. «даблдың» және «треблдың» ішкі ені 8 мм. «буллдың» ішкі ені 12,7 мм. сыртқы орталық сақинаның ішкі диаметрі 31,8 мм. нысананың ортасынан «дабл» сақинасының сыртқы жағына дейін ара-қашықтық 170,0 мм. нысананың ортасынан «требл» сақинасының сыртқы жағына дейін ара-қашықтық 107,0мм. Дротик Ойыншылар стандарт бойынша массасы 50 граммнан кем дротиктерді пайдаланады. Әуесқойларға массасы 50 граммнан артық дротиктерді пайдалануға болады, бірақ та ондай дротиктерді сайыста қолдануға болмайды, сайыс кезінде қолданса, ойыншы жарысты жалғастыру құқығынан айырылады. Ойыншылар көбінесе массасы 19-25 грамм аралығындағы дротиктерді пайдаланады. Қазіргі кезде дартс инвентарін шығаратвн Unicorn, Harrows, Nodor, Winmau компаниялары әлгілі. Профессионал ойыншылар көбінесе вольфрам мен никельден жасалған дротиктерді пайдаланады. Ережелер Стандартты нысана 20 секторге бөлінген, көбінесе түстері ақ және қара болады. Әр қайсысына 1-ден 20-ға дейін саны берілген. Ортада «булл» орналасқан. Оған тисе 50 ұпай беріледі, оның сыртындағы жасыл сақинаға тисе 25 ұпай беріледі. «Дабл» сақинасы сектордың саның екі есе арттырады, «требл» сақинасы сектордың саның үш есе арттырады. Ол сақиналар дәстүрлі қызыл және жасыл түстерге боялады. Әр ойыншы бір кезекте 3 лақтыру жасайды. Одан кейін кезек келесі ойыншыға келеді. 3 лақтырудан жиналған максммал ұпай саны 180. Дереккөздер "365 рассказов об удивительных открытиях" кітабы.
Жүз жылдық залы

Жүз жылдық залы немесе Ұлттық зал (; ) — Вроцлав (Польша) қаласындағы Щитницк саябағында орналасқан жабулы спорттық нысан. 2006 жылы ЮНЕСКО-ның Әлемдік мұра тізіміне енгізілді. Макс Бергтің жобасы бойынша 1911—1913 жылдары аралығында ерте модерн стилінде салынған. Ғимарраттың күмбезі темірбетоннан жасалған, ішкі диаметрі 65 метр, ал биіктігі 43 метр. Құрылыс жұмыстары аяқталғаннан кейін ғимарат өзіне ұқсас нысандардың арасында көлемі бойынша бірінші орынға орналасты. Қазіргі кезде түрлі спорттық шаралар және концерттер өткізу үшін қолданылады. 2013 жылы Жүз жылдық залында ауыр атлетикадан әлем чемпионаты өткізіледі. Галерея Тағы қараңыз * Әлемдік мұра * Еуропадағы Әлемдік мұра нысандары * ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандарының тізімдері * ЮНЕСКО * Польшадағы ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандар тізімі Сыртқы сілтемелер * [http://www.halaludowa.wroc.pl/ Ресми сайты] * [http://whc.unesco.org/en/list/1165 Scheda UNESCO]
Мырзақұлов Керімбай

Мырзақұлов Керімбай - Социалистік Еңбек Ері (1948), қызылша өсіруші, Жамбыл облысы (қазіргі Оңтүстік Қазақстан облысы), Қызыл Жұлдыз колхозының қызылшашылар бригадасының бригадирі (1945). 1907 жылы Жамбыл облысы, Қостөбе ауылында туған. Еңбек жолы мен жетістігі * 1929 жылы Қызыл Жұлдыз колхозына егінші болып кіріп, 2 жылдан кейін егіншілер бригадасының бригадирі болып тағайындалады. * 1933-1934 жылдары Қостөбе ауылдық советінің председателі болады. * 1934 жылы қайтадан егіншілікке ауысып, 1942 жылға дейін егіншілер бригадасын басқарады. * 1942-1944 жылдары Ұлы Отан соғысында болып, 1945 жылы "За победу над Германией" медалімен наградталады. * 1944 жылы соғыстан қайтып 1 жылдай Қызыл Жұлдыз колхозының председателінің орынбасары болып істейді. * 1945 жылдан қызылшашылар бригадасын басқарып, жыл сайын өнім көрсеткішін ұлғайтуға ат салысады: ** 1945 жылы - 25 гектардан 210 центнер; ** 1946 жылы - 33 центнер; ** 1947 жылы - 611 центнер. Наградалары * "1941-1945 жж Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін" медалі (1947) * Ленин ордені * "Орақ пен Балға" алтын медалі * Социалистік Еңбек Ері (1948) Дереккөздер
Макс Берг

Макс Берг (17 сәуір 1870, Шецин — 22 қаңтар 1947, Баден-Баден; толық есімі: Макс Пол Эдуард Берг ) — неміс сәулетшісі, қала құрылысшы және 1909-1924 жылдар аралығында Вроцлавтағы қала сәулетшісі. Берг ең алдымен өзінің бас жобасы - Жүз жылдық залымен танымал. Сыртқы сілтемелер * [http://www.wroclaw.pl/m6940/p7534.aspx?select=Jahrhunderthalle www.wroclaw.pl: Collection of photographs of Jahrhunderthalle] * [http://hydral.com.pl/neo/test.php?obiekt=000034 Another collection of photographs of Jahrhunderthalle] * [http://www.artnet.com/library/00/0080/T008062.asp biography]
Айқышты өрмекші

Айқышты өрмекші - тұқымдасының аранеоморфты өрмекшілердің тегі. Өрмекшілердің барлығы сияқты - жыртқыш, жәндіктермен қоректенеді. Жер шарында кең тараған, 2000-ға жуық түрі бар, Қазақстанда 15-тен 30-ға дейін түрлері кездеседі. Биологиялық сипаттама Дене тұрқы аналық дарақында 17 мм-ден 26 мм-ге дейін, ал аталығы - 10—11 мм. Денесінде ак және ақшыл-қоңыр түсті дақтар крест белісіне ұқсас орналасқан. Денесі бас-кеуде және бунақталмаған құрсақ бөлімінен тұрады. Осы екі бөлімі сабақшамен байланысқан (бас-кеуденің 7-бунағы). Хелицераларының ұшы қозғалмалы тырнақ тәрізді буынмен аяқталады. Оның түбінде улы безінің тесігі орналасқан. Айқышты өрмекшінің аса улы жәндіктерге жатпайды. Уы адам үшін, ірі мал, қой, ит үшін қауыпсыз. Дененің дызылдауына, тітіркенуіне келтіруі мүмкін. Тышқан, егеуқұйрық үшін - токсикалық күші қауыпты. Бездерде бөлінетін сөлімен қорегін өлтіреді. 4 жұп аяқтары қозғалу қызметін атқарады. Құрсақтың соңғы сегментінің аяқтары 2 – 4 жұп өрмек сүйелдеріне айналған. Эволюция даму барысында байқалатын бір ерекшелік – өрмек сұйықтығы бөлініп шығатын өрмек бездерінің дамуы. Олардан бөлінген сұйық зат ауада тез қатады да, өрмек жібіне айналады. Бұларды өрмекшілер тор құру, ұстап алған жемтігін орап тастау, жұмыртқа пілләсін жасау үшін қолданады. Ас қорыту жүйесі эктодермальды алдыңғы, энтодермальды ортаңғы және эктодермальды артқы ішектен құралған. Зәр шығару жүйесіне мальпиги түтікшелері және коксальды бездер (жүретін аяқтарының 1- және 3-жұптарының бунақтарынан ашылатын бір не екі жұп бездер) жатады. Тыныс алу органдары жапырақты өкпе қапшығы мен трахеялардан тұрады. Қан айналу жүйесі ашық, жүрегі қысқарған, 3 – 4 остиялары (жүрегіндегі қақпақшалары бар саңылаулы қос тесік) бар. Сезім органдары жақсы жетілген. 8 көзі 2 доға түрінде орналасқан. Дара жыныстылар. Жыныс диморфизмі байқалады . Түрлері Жалпы табиғатта айқышты өрмекшілердің 1000-нан астам түрлері белгілі. СНГ-да 15-тен 30-ға дейін түрі таралған. Ең көп тараған түрлері: * * * * * * Пайдасы * Айқышты өрмекші ауыл шаруашылығы зиянкестерін құртады * Уы медицина мен биохимияда пайдаланылады * Өрмек жібегі алынады. Сыртқы сілтемелер * * [http://mir-nasekomyh.ru/pauki/pauk-krestovik.html Интересные факты из жизни паука-крестовика] Дереккөздер
Корольдік пингвин

Корольдік пингвин — - Пингвинтәрізділер тұқымдасының ұшпайтын құсы. Биологиялық сипаттама Корольдік пингвиндердің дене тұрқының ұзындығы 91 см-ден 100 см-ге дейін жетеді. Қауырсындары қысқа, тығыз, арқасы сұр, бауыры ақ түсті, басы сары теңбілді болады. Шөжелері сұрбүлт түсті болады. Төс бұлшық еттері жақсы жетілген, қанаты ескекке айналған, қабыршақ тәрізді қауырсынмен қапталған. Жақсы жүзеді, сүңгиді, жарғақты саусақтары мен қысқа құйрығы руль қызметін атқарады. Жағалауға, мұз үстіне секіріп шығып, құрлықта көбіне екі жағына теңселе адымдап, баяу қозғалады, қар үстінде бауырымен сырғанайды. Тері астындағы дәнекер ұлпадан тұратын май қабаттары жақсы жетілген, ол денесіндегі жылуды реттеп отырады. Корольдік пингвиндер құрлықта түлейді, бұл кезде олар қоректенбейді. Моногамиялы, ұя салып, жұмыртқалау кезінде бірнеше мыңдаған дарабастары бірігіп үлкен топ құрады. Ұяларын жағалаулардағы жазық, тасты жерлерге, үңгірлерге, ағаш тамырларының қуыстарына салады. Ұяда 1 — 2 (кейде 3) жұмыртқа болады. Корльдік пингвиндер шаянтәрізділермен, басаяқты ұлулармен, балықтармен қоректенеді. Таралуы Корольдік пингвин Антарктика аралдарында: Оңтүстік Георгия, Оңтүстік Сандвич аралдарында, Марион, Козе, Кергелен, Херд, Маккуори аралдарында таралған. Корольдік пингвин және адам XVIII ғасырдан бастап теңізшілер Корольдік пингвиндерді бақылаусыз өлтірген. 1918 жылы кейбір Корольдік пингвин мекендердің саны сыни межелге жетеді. Бүгінгі күні көпжылдық жұмысының нәтижесінде барлық аралдардағы Корольдік пингвиндер саны қалпына келді. Пайдалынған әдебиеттер * Жизнь Животных т.6 Птицы М.: Просвещение 1986 * “Қазақстан”: Ұлттық энцклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998 * Биология:Жалпы білім беретін мектептің 7-сыныбына арналған оқулық. Алматы: Атамұра, 2007. Сыртқы сілтемелер * https://species.wikimedia.org/wiki/Aptenodytes_patagonicus?uselang=ru Дереккөздер
Лян Чхун Хва

Лян Чхун Хва (, 12 маусым 1991, Пхеньян, КХДР) — Солтүстік Кореялық ауыр атлетші, 2012 жылдың жазғы Олимпиада ойындарында ауыр атлетикадан 48 кг дейін салмақта қола медальдың иегері. 2013 жылдың ауыр атлетикадан әлем чемпионатында 48 кг дейін салмақта күміс медальға қол жеткізді. Нәтижелері Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.iwf.net/results/athletes/?athleteryang-chun-hwa-1991-06-12&id4091 iwf.net сайтындағы беті]
Бүкпежапырақ

Бүкпежапырақ немесе байғұт — раушангүлділер тұқымдасына жататын көпжылдық жатаған (желілі) сабақты өсімдік. Биологиялық сипаттама Сабағыны биіктігі 30-40см. Жапырақтары қысқа сағақты немесе сағақсыз өсімдік сабағына жабысып орналасқан. Төменгі жапырақтары бүйрек тәрізді, 7-9 бөлшектеген тұрады. Жоғарғылары - саусақ салалы, 9-11 қалақтан тұрады. Гүлдері майда, сары-жасыл түсті, қос жынысты. Олар жалған шатыр гүлшоғырына топталған. Маусым – тамыз айларында гүлдеп, жемістенеді. Таралуы Бүкпежапырақ бүкіл Еуропа елдерінде таралған. Ормандарда, жол шетінде, көгалдарда жиі кездеседі. Химиялық құрамы Жер бетіндегі бөлімінің құрамында илік заттар (7,2—11,3 %), катехиндар, флавоноидтар, фенолкарбон қышқылдары, лигнин, липидтар, кумариндар табылған. Жапырақтарында витамин С 210 мг % дейін болады. Аз мөлшеледе темір, бор, марганец, медь, мырыш, молибден, никель бар. Пайдалануы Гүлдеген кезінде жиналып кептірілген шөбі медицинада қабыуға қарсы шипа ретінде, қақырық түсіргіш, зәр айдағыш ретінде колданады. Шөбінің тұнбасын ұдайы қолданса - холестерин көрсеткішін төмендетеді. Сырттай фурункулезда, ойық жараға қарсы, безеулерде пайдаланылады. Қантыз диабетте, семіздікте, тұмау, эпилепсияда қосымша ем ретінде қолданылады . Дереккөздер
Каролина Валенсия

Каролина Валенсия Эрнандес (, 8 ақпан 1985; Четумаль, Кинтана-Роо, Мексика) — Мексикалық ауыр атлетші, 2013 жылдың ауыр атлетикадан әлем чемпионатында 48 кг дейін салмақта қола медальға қол жеткізді. Нәтижелері Сыртқы сілтемелер *[http://www.the-sports.org/weightlifting-valencia-carolina-results-identity-s22-c2-b4-o83-w20851.html the-sports.org]
Тан Яюнь

Тан Яюнь (18 қараша 1992; Хунань, Қытай) — Қытайлық ауыр атлетші, 2013 жылдың ауыр атлетикадан әлем чемпионатында 48 кг дейін салмақта алтын медальға қол жеткізді. Нәтижелері Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.iwf.net/results/athletes/?athletetan-yayun-1992-11-18&id4016 iwf.net сайтындағы беті]
Нұт

Нұт - Бұршақ тұқымдасына жататын тағамдық өсімдік. Билогиялық сипаттама Біржылдық өсімдік. Сабағы тік, биіктігі 20 см-ден 70 см-ге дейін болады. Жапырақтары тақ қауырсын тәрізді. Жемісі құрғақ - 1-2 дәнді кейде 4 дәнді бұршаққап. Дәндерінің диаметрі 0,5 - 1,5 см. салмағы 150-300 гр. Түсі сарыдан қоңырға дейін болады. Дәндерінің пішіні қойдың басы немесе үкі тәрізді. Піскенде екі жақтауының тігісінен қақырай, тұқымдары шашылады. Таралуы Нұт дүниежүзінің 30 елінде өседі. Көбіне (90%) тропикалық және субтропикалық Азия - Үндістан, Қытай, Пәкістанда өсіріледі. Африка (Марокко, Тунис, Эфиопия) және Америкада (Колумбия, Мексика) аз мөлшерлерде өсіріледі. Орташа есепбен 1 гектардан 0,6-0,8 тона алынады. Химиялық құрамы Нұт дәндеріде 20-30% ақуыз, 50-60% углеводтар, 7% майлар бар. Құрамында мырыш, фолий қышқылы, лизин аминоқышқылы, В-1 және В-6 витаминдер табылған. Қолданылуы Нұт Орта Азия, солтүстік Африка және Солтүстік Америкада көп қолданылатын тағамдық өсімдік. Құрамында нәруыздық заттар көп болғандықтан өсімдіктің дәнінен басқа шөбі мал азығына пайдаланылады. Өндірісі Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.cai-sa.pt/graodebico.en.html History and nutrition of Chickpeas, Casa Angola Internacional]
Дербесжұп

Дербесжұп — тұқымдасының көбелегі. Еуропа, Азия, Жапония, Солтүстік Америкада кең таралған полифаг көбелек, 300-ден астам өсімдіктердің түрлеріне, әсіресе талдарға зиянын келтіреді. Талдардың арасында емен, қайын, терек, жөке ағаштың, алма, өрік талдарының діңіне жұмыртқалайды. Орман шаруашылығының зиянкесі деп саналады. Биологиялық сипаттама Дербесжұптың аналық дарақымен аталық дарақысы түсімен де, пішінімен де қатты өзгешеленеді. Осы себепті атауына еге болған ("dispar" - жұп емес). Аналық көбелегінің үлкендігі 9см-ге дейін болады. Алдынғы қанаттары сары немесе ақшыл-сұр, қоңыр сызығы бар, ортасында үшбұрыш үлкен дақ, ал қанатының шетінде - кішкене дақ бар. Денесі жуан, қоңыр-сұр түбіт басқан, мұрты мен аяқтары қара. Аталық дарағы аналығына қарағанда майда болып келеді - 4 см. мұрттары түкті, қоңыр.Алдынғы қанатындағы сызықтар мен дақтар ірілеу болады. Жұлдызқұрттары ерте көктемде пайда болады. Жұлдызқұрттарының ұзындығы 7,5 см-ге дейін болады. 16 аяғы бар, түкті, денесінде 3 ұзынынан орналасқан жеңішке сызығы бар. Арқасында жұп сүйелдер бар - алдынғы 5 жұп көк, артқы 6 жұп - қызыл, әр сүйелде бір түп үлпе жүн бар. басы қара-сұр, екі қара дағымен. Дернәсілдері қара-қоңыр. Көбелектері жаздың ортасында шығады. Көбелектің табиғи жаулары - Calosoma sycophanta қоңызы және Ichneumon sarcitorius арасы. Сыртқы сілтемелер * https://species.wikimedia.org/wiki/Lymantria_dispar?uselang=ru Дереккөздер
Назаренко Екатерина Александровна

Назаренко Екатерина Александровна - Социалистік Еңбек Ері (1948), қызылша өсіруші, Жамбыл облысы (қазіргі Түркістан облысы), Мерке ауданы, "Новый путь" колхозының звеношысы (1946). 1916 жылы Жамбыл облысы, Мерке ауданы, Мерке ауылында туған. Еңбек жолы мен жетістігі * 1932-1945 жылдары "Новый путь" колхозында қызылша өсіруші болып істейді. * 1946 жылдан қызылшашылар тобының звеношысы болады. Оның тобы 1947 жылы 2 гектар жердің әр гектарына 825 центнерден қант қызылшасын өсіріп, жоспарды асыра орындайды. Наградалары * Ленин ордені * "Орақ пен Балға" алтын медалі * Социалистік Еңбек Ері (1948) Дереккөздер
Базигүл Найманқұлова

Найманқұлова Базигүл - Социалистік Еңбек Ері (1948), қызылша өсіруші, Талдықорған облысы (қазіргі Алматы облысы), Кировск ауданы, "Большевик" колхозының звеношысы (1945). 1921 жылы Талдықорған облысы, Қаратал ауданы, Құлбай-Төлебай ауылында туған. Еңбек жолы мен жетістігі * 1942 жылы "Большевик" колхозына жұмысқа кіріп, белсенді колхозшы болады. * 1945 жылы оны қызылшашылар тобына звеношы етіп сайлайды: ** 1946 жылы бригада бір гектарлы болып бекітіліп, ол жерден олар 415 центнер қант қызылшасын алады. Жоғары көрсеткіштері үшін колхоз басқармасы тарапынан 6 рет сыйлықтар беріледі, ал 1945 жылы "1941-1945 жж Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін" медалімен наградталады. ** 1947 жылы 8 гектар жердің әр гектарынан 531 центнерден, ал 4 гектардың әр гектарынан 807,5 центнерден өнім алады. Наградалары * "1941-1945 жж Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін" (1945) * Ленин ордені * "Орақ пен Балға" алтын медалі * Социалистік Еңбек Ері (1948) Дереккөздер Сыртқы сілтемелер [http://darvblago.ru/538.html История народов Средней Азии]
Саумал Ноғайбаева

Ноғайбаева Саумал - Социалистік Еңбек Ері (1948), қызылша өсіруші, Талдықорған облысы (қазіргі Алматы облысы), Жаңаталап колхозының звеношысы (1946). 1906 жылы Талдықорған облысы, Шұбар ауылында туған. Еңбек жолы мен жетістігі * 1930 жылы құрылған Жаңаталап колхозын алғашқылардың бірі болып жұмысқа кіріп, қызылша өсіруші болады. Қызылшадан жоғары өнім алу жолында қажырлы еңбек етеді. * 1946 жылы "1941-1945 жж Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін" медалімен наградталады. Осы жылы қызылшашылар тобының звеношы болып тағайындалады. Өздеріне бекітілген 6 гектар жердің әр гектарынан 335 центнерден, ал 2 гектардың әр гектарынан бұрын-соңды болмаған жоғары көрсеткіш көрсетіп - 808 центнерден өнім алып, міндеттемелерін ойдағыдай орындайды. Наградалары * "1941-1945 жж Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін" (1946) * Ленин ордені * "Орақ пен Балға" алтын медалі * Социалистік Еңбек Ері (1948) Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://darvblago.ru/542.html История народов Средней Азии]
Жалпайма

Жалпайма — жартылай қатты қанаттылар отрядының қалқаншалы бақашықтар тұқымдасына жататын қандаланың бір түрі. Денесі 10-13 мм аралығында. Ауыл шаруашылығына көп зиян келтіреді. Биологиялық сипаттамасы Ересек бунақденелер ормандарда, бау-бақшалада ағаштан күзде түскен жапырақтардың астында қыстайды. Ол үшін егістіктен 50 м қашықтыққа дейін ұшып бара алады. Қыстаудан наурыз-мамыр айларында ауа температурасы 12&nbsp;°C-қа жеткенде шығады. Егістікке ұшып орнықаннан кейін 1-2 аптада жұмыртқа басуды бастайды. Жұмыртқаларын масақы дәндерінде, арам шөптерде және күзден қалған құрғақ өсімдік бөліктеріне басады. Әдетте бір қалауда 14 жұмыртқа болады. Бір аналық жалпайма 15 қалауға дейін шығара алады. Эмбриондық даму он тәулікке дейін созылады. Дернәсілдің дамуы 35 күнде бітеді. Таралуы Жалпайма түздік зонада, соның ішінде Ресейдің және Украинаның ормандарында, Кавказда, Орталық Азияда кең таралған. Қазақстанда Батыс Казақстан, Ақтөбе облыстарының солтүстік аудандарында, Оңтүстік Қазақстан, Жамбыл, Алматы, Шығыс Казақстан облыстарының тау бөктерінде кездеседі. Жою шаралары Қысқа мерзімде егістік өсімдік қалдықтарынан тазартылып, қайырмалы соқамен терең жыртылады, арам шөптен тазартылады, егістікке химикалық препараттар қолданылады. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://bse.sci-lib.com/particle012455.html Вредная черепашка в БСЭ] * [http://www.agroatlas.ru/ru/content/pests/Eurygaster_integriceps/ Вредная черепашка в Агроэкологическом атласе]
Мұхаметқали Нұрбаев

Нұрбаев Мұхаметқали - Социалистік Еңбек Ері (1948), Қазақстанда колхоз құрылысын ұйымдастырушылардың бірі, Жамбыл облысы (қазіргі Түркістан облысы), Байзақ ауданы, Қызыл Жұлдыз колхозының председателі (1945). 1901 жылы Жамбыл облысы, Ақбұлақ ауылында туған. Еңбек жолы мен жетістігі * 1929 жылдан колхоз ұйымдастыру жұмыстарында болады. * 1938-1945 жылдар аралығында Ильич атындағы, одан кейін "Октябрь" колхозының председателі болып істейді. * 1945 жылдың басында Жамбыл аудандық жер бөлімін басқарады, 1945 жылдың соңында Қызыл Жұлдыз колхозының председателі болады. Колхоз 1946 жылы қант қызылшасының өнімі бойынша ауданда бірінші орынға шығады. 1947 жылы 75 гектар жердің әр гектарына 563 центнерден, ал 18 гектардың әр гектарына 831 центнерден қант қызылшасы өсіріледі. Наградалары * "Құрмет белгісі" ордені (1946) * "1941-1945 жж Ұлы Отан соғысындағы қажырлы еңбегі үшін" медалі (1946) * "Отличник социалистического сельского хозяйства" төс белгісі * "Отличник пищевой промышленности" төс белгісі * Ленин ордені * "Орақ пен Балға" алтын медалі * Социалистік Еңбек Ері (1948) Дереккөздер
Бронхтардың обструкция синдромы

Бронхтардың обструкция синдромы - Обструкция синдромы деп бронхоспазм нәтижесінде бронхтардың өткізгіштігінің бұзылуынан пайда болған организмнің патологиялық жағдайын атайды. Бұл синдромның клиникалық белгілерінің негізінде бронхтардың өткізгіштігінің бұзылуы, соның нәтижесінде нашарлаған әр келкі вентиляция және өкпенің қалдықты көлемінің ұлғаюы жатады. Нақты бронхобструкция синдромына ұсақ бронхтардың өткізгіштігінің өзгеруі жатады. Бұндай жағдай бронхтардың шырыш қабатының қабынуы мен ісінуінен, дағдыды шырыш қабатының ісінуімен бірге жүретін бронхспазмнан, көбінесе бронхтарды сырттан қысып тарылатын диффузды перибронхиалды фиброздан пайда болады. Созылмалы обструктивті аурулардың негізгі клиникалық белгілері болып келесі симптомдар есептелінеді: 1)Қою және тұтқыр қақырығы бар жөтел 2)қатты ентігу 3)өкпелік жүрек синдромының пайда болуы 4)ақырында тыныс алу мен жүрек жетіспеушілігінің дамуы Бұл аурудың ең жиі кездесетін этиологиялық факторы ол темекі тарту. Созылмалы обструктивті бронхитпен ауырған науқастарда цианоз бен жүрек қызметінің жетіспеушілігі жиі анықталады. Обструктивтік синдромның осындай варианты кезінде терминалды бронхиолалардың шырыш қабатының қабынып,ісінуінің нәтижесінде пайда болған альвеолалар гипожелдеткіші, оттегінің парциалды қысымының төмендеуі, көмір қышқылының парциалды қысымының жоғарылауы гипоксемия мен гиперкапния, кейін альвеоларлық капиллярлардың тарылуы және кіші қан айналым шеңберіндегі шипертензия пайда болады. Бұдан әрі өкпелік жүрек пайда болады, оны қалпына келе алмайтын перифериялық ісінуге әкеліп соғады. Өкпенәң созылмалы обструктивті синдромының келесі бір себебі ол обструктивтік эмфизема, бұл кезде көгеру айқын анықталмайды. Бұл ауруда да бронхиалды обструкция байқалады, бірақ та негізінен альвеолалардың созылымды қасиеттері жойылғандықтан, бронхиолалардың қабырғалалары бір-біріне жақындайды, ол әсіресе дем шығарған кезінде жақсы анықталады. Дереккөздер
Кристина Йову

Кристина Йову (8 қараша 1992; Кишинев, Молдова) — Молдова елінің ауыр атлетшісі, 2012 жылдың жазғы Олимпиада ойындарында ауыр атлетикадан 53 кг дейін салмақта қола медальдың иегері (бірақ кейін допингпен айыпталып, жоққа шығарылды). 2013 жылдың ауыр атлетикадан әлем чемпионатында 53 кг дейін салмақта күміс медальға қол жеткізді. Нәтижелері Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[https://archive.is/20130103194152/www.london2012.com/athlete/iovu-cristina-1086012/ Cristina Iovu - Weightlifting - Olympic Athlete | London 2012] *[http://www.iwf.net/results/athletes/?athleteiovu-cristina-1992-11-08&id2122 International Weightlifting Federation > Results > Athletes > Iovu Cristina]
Лун Цинцюань

Лун Цинцюань (, 3 желтоқсан, 1990; Хунань провинциясы) — Қытайлық ауыр атлетші, 2008 және 2016 жылғы жазғы Олимпиада ойындарында ауыр атлетикадан 56 кг дейін салмақта алтын медальдың иегері. 2009 жылдың ауыр атлетикадан әлем чемпионатында 56 кг дейін салмақта алтын медальға қол жеткізді. 2013 жылдың ауыр атлетикадан әлем чемпионатында екінші орынға көтерілді. Нәтижелері Дереккөздер * * *
Ом Юн Чхоль

Ом Юн Чхоль (; 18 қараша 1991, Хамгён-Пукто, КХДР) — Солтүстік Кореялық ауыр атлетші, 2012 жылдың жазғы Олимпиада ойындарында ауыр атлетикадан 56 кг дейін салмақта қола медальдың иегері. 2013 жылдың ауыр атлетикадан Азия чемпионатында 56 кг дейін салмақта алтын медальға қол жеткізді. 2013 жылдың ауыр атлетикадан әлем чемпионы атанды. Нәтижелері Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.iwf.net/results/athletes/?athleteom-yun-chol-1991-11-18&id7150 iwf.net сайтында] * [https://archive.is/20121209110109/www.london2012.com/athlete/om-yun-chol-1176650/ london2012.com сайтында]
Тач Ким Туан

Тач Ким Туан (15 қаңтар 1994) — Вьетнам елінің ауыр атлетшісі, 2010 жылдың жазғы жасөспірімдер арасындағы Олимпиада ойындарында ауыр атлетикадан 56 кг дейін салмақта алтын медальдың иегері. 2013 жылдың ауыр атлетикадан әлем чемпионатында 56 кг дейін салмақта қола медальға қол жеткізді. Нәтижелері Сыртқы сілтемелер *[http://www.facebook.com/pages/Th%E1%BA%A1ch-Kim-Tu%E1%BA%A5n/165286240227359 Facebook сайтындағы жеке парағы]
Ауыр атлетикадан Азия чемпионаты

Ауыр атлетикадан Азия чемпионаттары ауыр атлетикадан Азия федерациясымен ұйымдастырылады. Ерлер үшін алғашқы чемпионат 1971 жылы өткізілді, ал әйелдер үшін 1988 жылы. 2008 жылдан бастап Азия чемпионаты жазғы олимпиадалар үшін квалификациялық жарыс болып табылады. Чемпионаттар тізімі Сұр түспен жазғы Азия ойындары кезінде өткізілген Азия чемпионаттары белгіленген. Жалпы медальдар саны 1998-2025 жылдар Сыртқы сілтемелер * [http://www.a-w-f.net/ AWF (Ауыр атлетикадан Азия федерациясы) ресми сайты]