kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Лев Семёнович Понтрягин

Понтрягин Лев Семёнович (21. 8 (3. 9). 1908 ж. т., Мәскеу) — кеңес математигі, КСРО ғылым академиясының академигі (1958; 1939 жылдан корр. мүшесі), Соц. Еңбек Ері (1969). 14 жасында кездейсоқ жағдайдан көзінен айрылды. 1929 ж. Мәскеу университетін бітірді. 1935 жылдан осы университеттің профессоры. 1939 жылдан КСРО ғылым академиясының В.А. Стеклов атындағы Математигі институтының бөлім меңгерушісі. Топологияда екі жақтылықтың жалпы заңын ашты және осыған байланысты уздіксіз топтар сипатының теориясын құрды; гомотопия теориясында да бірқатар табыстарға жетті (Понтрягин кластары). Тербелістер теориясындағы еңбектерінің басты қорытындылары релаксациялық тербелістер асимптотикасына жатады. Басқару теориясында оптимальдық процестердің математигі теориясын құрды. Дифференциалдың ойындар бойынша өте маңызды қорытындылар жасады. Понтрягин мектебінің жұмыстары бүкіл дүние жүзінде басқару теориясы мен вариациялық есептеудің дамуына игі ықпал етті. Понтрягин — көптеген шетел академияларының құрметті мүшесі. КСРО Мемлекеттік сыйлығының (1941), Лениндік сыйлықтың (1962) лауреаты. 3 рет Ленин ордені және басқа орден, медальдармен марапатталған. Дереккөздер
Станислав Август Понятовский

II Станислав Август Понятовский (; 1732 жыл, Волчин — 1798 жыл, Санкт-Петербург) — соңғы поляк патшасы (1764—95). 1757—62 ж. Ресейдегі поляк-саксон елшісі. Екатерина II және прусс патша II Фридрихтің қолдауымен патша болып тағайындалды. Басқару саясатында патшалық Ресейге бағыт ұстады. 1795 ж. 25 қаңтарда тақтан бас тартты. Өмірінің соңғы жылдары Ресейде тұрды. Дереккөздер
Поопо

Поопо — Орталық Анд тауындағы (3690 м биіктікте) көл; Боливия жерінде. Ауданы 2,5 мың км 2 -дей. Тереңд. 3 м. Суы тұзды. Көлге Титикака көлінен ағып шығатын Десагуадеро өзені құяды. Жауын-шашын мөлшеріне байланысты деңгейі де (20 ж-ге дейін) өзгеріп отырады. Жаңбырлы маусымда Поопо суының біразы Лакахауира өзенімен батыстағы Койпаса көліне ауысып отырады.
Александр Евгеньевич Порай-Кошиц

Порай-Кошиц, Александр Евгеньевич [26.09(8.10).1877, Қазан, — 17.04.1949, Ленинград] — кеңес химик-органигі. КСРО ғылым академиясының академигі (1935; корр. мүшесі 1931). 1903 ж. - Санкт-Петербург технология институтын бітірген. 1905 жылдан өмірінің соңына дейін сонда оқытушы. КСРО ғылым академиясының Органикалық химимия институтында зертхана меңгерушісі (1941). Порай-Кошицтің ғылыми еңбектері органикалық химияға, көбіне ароматты қосылыстарға арналған. Бірнеше бояғыш заттарды синтездеп, бояу процестерінің химиясын зерттеген. Порай-Кошиц фурфурол алудың әдісін ұсынды. Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты (1943). Ленин орденімен және 3 рет басқа орден, медальдармен марапатталған. Дереккөздер
Платон Сергеевич Порецкий

Платон Сергеевич Порецкий [3 (15). 10. 1846 — 9 (22). 8. 1907] — орыс логигі. 1876—89 ж. Қазан университетінде Ресейде тұңғыш рет математикалық логикадан лекция оқыды. Порецкий логика алгебрасын жасаушы. Логикалық зерттеушілердің ішінде оның салдар теориясы мен логикалық теңдіктің себептерін ашуы айрықша орын алады. Порецкий логиканың алгебрадан айырмашылығы мынада дейді: біріншісі «сапа формаларын», екіншісі «сан формаларын» зерттейді, бірақ бұл айырмашылық осы екі ғылымға ортақ қасиеттерді бүркелемеуі тиіс деп ескертеді. Дереккөздер
Поролон

Поролон — көпіршікті полиуретанның бір түрі. Көпіршікті полиуретан өнеркәсібіне қажет заттар құрамында изоцианат, гидроксил тобы бар олигомер, су катализатор, эмульгаторлар, кейде толықтырғыштар, бояу және антипирон болады. Поролон көбіне диизоцианаттар мен гликольдерден сатылы полимерлену реакциясы арқылы алынады. Реакция жылдамдығын реттеу үшін катализатор (қалайы қосылыстары мен бір не оірнеше аминдерден тұратын қоспа) пайдаланылады. Поролон жұмсақ мебель, киім, ұлтан, кілем т. б. заттар жасауда, сынатын заттарды орауда кең қолданылады. Дереккөздер
Мисс Қазақстан

Мисс Қазақстан — Қазақстанда жыл сайын болатын сұлулық байқауы. Жеңімпаз елін Мисс Әлем және Мисс Дүние жүзі деген сияқты әлемдік конкурстарда ұсынады. Конкурсты алғаш рет 1997 жылы San Bell агенттігі ашқан болатын, қазір бұл іс-шара ел ішінде дәстүрге айналып кетті. Конкурс Қазақстан Республикасының мәдениет министрлігінің қолдауымен ұсынылады. Жеңімпаздары Сілтемелер * [https://missqazaqstan.kz/?lang=kz Мисс Қазақстан ресми сайты] Дереккөздер
Поронин (гмина)

Поронин, Поронино — Польшаның Малополь воеводтығы құрамындағы елді мекен. Қарпат тауы алқабында, Закопане қаласына таяу орналасқан. 1913 жылдың жазында және 1914 ж. Поронинде В. И. Ленин тұрды. Осын- да 1913 ж. РСДЖП ОК-нің партия қызметкерлерімен «Август» («Жазғы») кеңесі өтті. Кеңес өткен үйде В. И. Лениннің музейі ашылған. Пороний — курорт және туристік орталық. Демография Дереккөздер
Порт-Луи

Порт-Луи — Маврикий мемлекетінің астанасы, саяси, экономикалық, мәдени орталығы. 1736 ж. іргесі қаланған. Халқы 150 мың (1973). Үнді мұхиты жағалауындағы порт (жүк айналымы 2 млн. т). Қант, май, темекі кәсіпорындары, университет, театр т. б. мәдени-ағарту орындары бар. Шетке қант шығарылады.
Порт-Жантиль

Порт-Жантиль— Габондағы қала, теңіз порты, аэропорт. Атлант мұхиты жағалауында. Халқы 45 мың (1970). Мұнай айыру, ағаш тілу зауыдтары, тамақ кәсіпорындары, кеме верфі, ЖЭС бар. Порт-Жантиль атырабынан мұнай мен газ өндіріледі. Дереккөздер
Порто-Ново

Порто-Ново — Бенин Халық Республикасының (Дагомея) астанасы, елдің саяси, экономикалық, мәдени орталығы, порт. Гвинея шығанағы жағалауында орналасқан. Халқы 91 мың (1973). 17 ғасырдан бастап белгілі. А. ш. шикізаттарын алғашқы өңдеу, тамақ өнеркәсіп орындары, Бенин институты, Ұлттық кітапхана, Республиканың Ұлттық архиві т. б. мәдени-ағарту орындары шоғырланған. Порто-Ново атырабында майлы пальма плантациясы бар.
Порт-оф-Спейн

Порт-Оф-Спейн — Тринидад және Тобаго мемлекетінің астанасы, саяси, экономикалық, мәдени орталығы, аэропорт. Тринидад аралының солтүстік-батысында. Халқы 159 мың (1970). Мұнай айыру зауыды, тамақ (негізінен ром шарабын шығарады), ағаш өңдеу, мата тоқу, кеме жөндеу кәсіпорындары, политехникалық институт т. б. мәдени-ағарту орындары бар. Экспортқа Порт-Оф-Спейн арқылы мұнай өнімдері, асфальт, қант, кофе шығарылады. Бауырлас қалалар * Атланта, АҚШ * Джорджтаун, Гайана
Порт-Саид

Порт-Саид (, Бур-Саид) — Египет Араб Республикасындағы қала, ірі порт. Жерорта теңізі жағалауында. Халқы 313 мың (1970). 1859 ж. іргесі қаланған. Маңызды сауда-транспорт орталығы. Сыртқы сауда айналымы жөнінен (жылына 2 млн. гп) елде 3-орын (Александрия және Суэцтен кейін) алады. Тамақ, мата тоқу, кеме жасау кәсіпорындары бар. Дереккөздер
Порт-Стэнли

Порт-Стэнли (Стэн­ли, , Пуэ́рто-Архенти́но) — Фолкленд аралдарындағы қала және порт. Халқы 1,1 мың (1970). Ұлыбритания мен Норвегияның кит аулау флотының базасы бар. Шетке Порт-Стэнли арқылы қой жүні, кит майы шығарылады. Дереккөздер
Поршеньді машина

Поршеньді машина - жұмыстық дене энергиясын түрлендіруде негізгі рольді поршень атқаратын құрылғы. Поршеньнің қозғалысы кезінде Поршеньді машинаның жұмыстық камера көлемінің өзгеруімен бірге жұмыстық дененің сипаттамалары да (қысымы, температурасы т. б.) өзгеріп отырады. Ал, Поршеньді машинаның жұмысы кезінде жұмыстық дененің энергиясы төмендеуі (двигателъ) не жоғарылауы (насос, компрессор т. б.) мүмкін. Жұмыстық денені Поршеньді машинаның цилиндріне жіберуді және одан сыртқа шығаруды клапандардың, золотниктердің немесе поршеньнің өзі арқылы таратқыш құрылғы реттеп отырады. Поршеньді машинаның көп түрінде поршеньнің ілгерілемелі-қайталамалы қозғалысын біліктің айналмалы қозғалысына түрлендіру үшін кривошипті механизм қолданылады. Практикада Поршеньді машинаның шатунсыз түрі де пайдаланылады. Поршеньді машинаның құрылысы қарапайым, көп күтімді қажет етпейді, өзі арзан. Осы артықшылықтарының арқасында және конструкциясын жетілдіру нәтижесінде Поршеньді машина жоғары сенімді машинаға айналып, қазір двигателі, насос, компрессор, гидравликалық және пневматикалық пресс ретінде практикада кеңінен қолданылуда. Дереккөздер
Посейдон

Посейдон — ежелгі грек мифологиясында Кронос пен Реяның баласы, көрнекті олимпиялық құдайлардың бірі, теңіздер әміршісі. Тритонның әкесі. Афинада Посейдонды қаланың, теңіз қуатының қамқоршысы ретінде пір тұтты. Афины Акрополінде Эрехтейонның негізгі белігі мен Сунион мүйісіндегі ғибадатхана Посейдонға арналды. Посейдон сонымен қатар салт аттылар мен екі аяқты арбамен жарысушылар жебеушісі болып есептелді. Амфитриттің, Арнаның, Тироның, Керкираның, Евританың күйеуі. Ежелгі Рим мифологиясында Посейдон Нептунмен пара-пар. Дереккөздер
Макар Анисимович Посмитный

Посмитный Макар Анисимович ( 31.1.1895, қазіргі Одесса облысы, Березова ауданы, Джугастрово село,— 3. 4. 1973, Березова ауд., Рассвет с.) — Украинада алғашқы колхоз ұйымдастырушылардың бірі. Соц. Еңбек Ері атағын екі. рет (1949, 1958) алған. 1931 жылдан КОКП мүшесі. Посмитный Одесса облысы, Березова ауданы, Розквит с-нда 1924 ж. Жерді бірлесіп өңдеу серіктіктерін (ТОЗ) ұйымдастырды. 1941—45 ж. Ұлы Отан соғысына қатысты. 1945 ж. Буденный атынд. к-здың, кейін КОКП 21-съезі атындағы к-здың председателі. Ол 1935— 37 ж. КСРО ОАК-нің мүшесі. КОКП 19—24-съездерінің делегаты. 4—8-сайл. КСРО Жоғ. Советінің депутаты. Колхозшылардың Бүкіл одақтық 1—3-съезінің делегаты және Одақтық колхоздар советінің мүшесі (1969). Посмитный 3 рет Ленин ордені, Октябрь Революциясы ордені, 3 рет Еңбек Қызыл Ту және «Құрмет Белгісі» ордендерімен, медальдармен марапатталған. Дереккөздер
Иван Тихонович Посошков

Посошков Иван Тихонович (1652, Покровское село, қазіргі Мәскеу облысы,— 1726 ж., Санкт-Петербург) — орыс экономисі және публицисті. Қолөнерші-зергердің семьясында туды. Посошковтың негізгі еңбегі — «Жарлылық пен байлық туралы кітап» (1724, бас.), 18 ғ. бас кезінде орыс публицистикасында елеулі орын алды. Посошков өндіріске басты назар аударды. Посошков жалдама еңбекті, кесімді ақы төлеуді қолданудың тиімділігін атап көрсетіп, заводты «наны мен көжесі» арзандау жерде салуды ұсынды. Посошков процент дәрежесі мен пайда мөлшері арасындағы байланысты дұрыс байқады. Мемлекеттің кедейшілігінің басты себебін а. ш-ның кенже қалуынан деп білді, ал оны шаруаларды аяусыз қанаудан деп түсіндірді. Посошков өнеркәсіп пен сауданы дамытуды құптап, пайдалы қазбаларды зерттеуді және мануфактураны өрістетуді ұсынды. Петр I өлгеннен кейін тұтқынға алынып, Петропавловск қамалында қайтыс болды. Дереккөздер
Пётр Николаевич Поспелов

Поспелов Петр Николаевич (8(20). 6. 1898, Конаково, қазіргі Калинин облысы) — кеңес, партия және ғылым қайраткері, КСРО ҒА академигі (1953; 1946 ж. корр. мүшесі), Социалисттік Еңбек Ері (1958). Мәскеу а. ш. академиясында оқыды Қызыл профессура институтының экономика бөлімін бітірді (1930). 1917 ж. Тверьде партия, кәсіподақ жұмысында болды. 1918—20 ж. Азамат соғысы кезінде Челябіде астыртын жұмыс жүргізді. 1920—24 ж. Кәсіподақтардың Тверь губ. кеңесінің мүшесі, РК(б)П Тверь губкомының үгіт-насихат бөлімінің меңгерушісі, Новгород губ. оқу бөлімінің меңгерушісі. 1924— 26 ж. БК(б)П ОК үгіт-насихат бөлімінің нұсқаушысы. 1931—34 ж. «Большевик» журналы редакциясында істеді, «Правда» газетінде партия тұрмысы бөлімінің меңгерушісі және редколлегия мүшесі. 1934—37 ж. БК(б)П ОК жаньіндағы партиялық бақылау комиссиясының мүшесі және баспасөз тобының жетекшісі. 1937—40 ж. БК(б)П ОК бөлім меңгерушісінің орынбасары, насихат Және үгіт басқармасы бастығының орынбасары. 1940—49 ж. «Правда» газетінің редакторы. 1949—52 ж. БК(б)П ОК жанындағы Маркс—Энгельс—Ленин институтының директоры. 1952—53 ж. «Правда» газеті бас редакторының орынбасары. 1953—60 ж. КОКП ОК секретары, КОКП ОК-нің РКФСР жөніндегі Бюросының мүшесі. 1961—67 ж. КОКП ОК жанындағы Марксизм-ленинизм институтының директоры. 1967 жылдан КСРО ҒА төралқа мүшесі. Партияның 16- съезінде Орталық Бақылау комиссиясының мүшелігіне, 17-съезінде Партиялық Бақылау комиссиясының мүшелігіне, 18—20 және 22—23-съездерінде ОК мүшелігіне сайланды. 1957— 61 ж. КОКП ОК төралқа мүшелігіне кандидат. 2—6-сайл. КСРО Жоғарғы Кеңесінің депутаты. Поспелов — партия тарихы проблемалары жөніндегі бірнеше еңбектің авторы және редакторы. «КСРО-дегі Азамат соғысының тарихы» кітабының 2-томын жазуға қатысты (КСРО Мемл. сыйлығы, 1943). Көп томды «Кеңес Одағы Ұлы Отан соғысының тарихы» және «Кеңес Одағы Коммунистік партиясының тарихы» еңбектерінің ред. комиссиясының төрағасы, В.И. Лениннің ғылыми өмірбаяны авторлар ұжымының жетекшісі. 4 рет Ленин орденімен, Қазан Революциясы және басқа ордендермен, медальдармен марапатталған. Дереккөздер
Эрнст фон Поссарт

Эрнст фон Поссарт (11. 5. 1841, Берлин,,—8. 4. 1921, сонда) — неміс актері, режиссер, театр қайраткері. Белгілі неміс актері В. Кайзердің шәкірті. Сахналық жолын 1861 ж. Бреслау қалалық театрынан бастады. 1864 жылдан Мюнхен сарай театрының актері, режиссері болып, көркемдік жағын басқарды. Рольдері: Қатан (Лессингтің «Данышпан Қатанында»), Мефистофель (Гётенің «Фаустында»), Шейлок (Шекспирдің «Венециан көпесінде»), Франц Моор (Шиллердің “Қарақшаларында”). Дереккөздер
Поссибилистер

Поссибилистер - 19 ғасыр 80 жылдары — 20 ғ. басында француз жұмысшы қозғалысындағы оппортунистік ағым. Поссибилизмнің идеялық негізі реформистік «муниципалдық социализм» теориясы болды. Поссибилистер алғаш Франция жұмысшы партиясының марксистік Гавр программасын (1880) қабылдаған кезде бас көтерді. Партияның реформистік ұсақ буржуазиялық бөлігі революциялық тактикадан бас тартып, өз программасын: жұмыс күнін қысқарту, көптеген жұмысшы өкілдерін сайлау есебінен муниципалитетті демократияландыру, т. б. талаптар ұсынды; азғана реформа жүргізу жолымен капиталисттік құрылысты социалистік құрылыспен өзгертуге болады деп есептеді. 20 ғ. басында Поссибилистер Француз соц. партиясының құрамына енді. Дереккөздер
Павел Петрович Постышев

Постышев Павел Петрович (партиялық бүркеншік аты — Ермак) (6-шы немесе 18-ші қыркүйек 1887 жыл — 26-шы ақпан 1939 жыл) — кеңес партия қайраткері. 1904 жылдан Компартия мүшесі. Жұмысшы семьясында туған. 1901 жылдан революциялық қозғалысқа қатысты. 1905 жылы жұмысшы депутаттары Иваново-Вознесенск Кеңесінің мүшесі. 1906 жылы РСДЖП Иваново қалалық, 1907–1908 жылы окр. комитеттерінің бюро мүшесі. 1908 жылы тұтқынға алынып, 1910 жылы 4 жылға сотталды. 1912 жылы Иркутск губерниясына жер аударылды. 1914–1917 жылы РСДЖП Иркутск бюросының мүшесі, металлистер кәсіподағы қалалық комитетінің председателі, жұмысшы депутаттары Иркутск қалалық кеңесі төрағасының орынбасары, кәсіподақтардың орт. бюросының председателі, Иркутск әскери-революциялық комитетінің мүшесі, Қызыл гвардия отрядтарын ұйымдастырушы, рев. трибуналдың председателі, Орт. Сібірдің мүшесі. 1918 жылы Қиыр Шығыс Халкомсовының Хабаровскідегі Орт. Сібір өкілі. 1918–1920 жылы Азамат соғысы кезінде Қиыр Шығыста астыртын жұмыс жүргізді, Приамурьеде партизан отрядтарына басшылық етті. 1920 жылы РК(б)П ОК-нің Хабаровск ауд. бойынша өкілі, РК(б)П ОК Қиыр Шығыс бюросының мүшелігіне кандидат. 1921–1922 жылы Қиыр Шығыс республикасының үкіметінің Прибайкалье облысындағы өкілі; Қиыр Шығыс республикасы Шығыс майданы әскери советінің мүшесі; Қиыр Шығыс республикасының Верхне-удинскідегі обл. заң комиссары, Прибайкалье губерниясының аткомының председателі. 1924–1925 жылы Киев губкомының, кейін УК(б)П окр. комитетініц секретары. 1926–1930 жылы УК(б)П Харьков округтық және қалалық комитеттерінің секретары. 1925 жылы УК(б)П ОК мүшесі және Саяси Бюросының мүшелігіне кандидат. 1926–1930 жылы УК(б)П Ұйымдастыру бюросының, Саяси Бюросының мүшесі, ОК хатшысы. 1930–1933 жылы БК(б)П ОК ұйымдастыру бюросының мүшесі және хатшысы. 1933–1937 жылы УК(б)П ОК секретары, оның Саяси Бюросының және Ұйымдастыру бюросының мүшесі; 1934 жылдан Киев облысының партия комитетінің секретары қызметін қоса атқарды. 1937–1938 жылы БК(б)П Куйбышев өлкелік комитетінің секретары. Партияның 11, 13–17-ші съездерінің делегаты. 14-ші съезде БК(б)П ОК мүшелігіне кандидат, 15–17-ші съездерде оның мүшесі болып сайланды. 1934–1938 жылы БК(б)П ОК Саяси Бюросының мүшелігіне кандидат. КСРО ОАК төралқасының мүшесі. Ленин орденімен және Қызыл Жұлдыз орденімен марапатталған. Дереккөздер
Александра Викторовна Потанина

Потанина Александра Викторовна (1843—1893)—19 ғ-да орыс әйелдерінің арасынан шыққан тұңғыш саяхатшы, Орталық Азияны зерттеуші Г. Н. Потаниннің зайыбы. Г.Н. Потанинмен бірге Солтүстік-Батыс Моңғолияға (1876—77 және 1879—80), Солтүстік Қытайға, Шығыс Тибет пен Орталық Моңғолияға (1884—86 және 1892—93) саяхатқа шықты. Александра этнография жайлы бірнеше маңызды еңбек жазды. Александра «Буряттар» (1891) атты еңбегі үшін 1887 ж. Орыс географиялық қоғамының алтын медалымен марапатталды. Дереккөздер
Александр Афанасьевич Потебня

Потебня Александр Афанасьевич (22. 9. 1835, қазіргі Гавриловка с., Полтава облысы,—11. 12. 1891, Харьков) — орыс және украин филологы, Санкт-Петербург ғылым академиясының корр. мүшесі (1875), Харьков ун-тінің профессоры (1875). Осы аталған ун-тті 1856 ж. бітірген. Оның ғылыми-зерттеу еңбектері жалпы тіл білімі, тарихи синтаксис, семантика, этимология, фонетика, диалектология және сөз өнері теориясына, халықтың поэтикалық өнері мен этнографиялық мәселелеріне арналған. Дереккөздер
Андрей Афанасьевич Потебня

Потебня Андрей Афанасьевич [19 (31). 8. 1838-20. 2(4. 3). 1863] — орыс революционері. Дворян тегінен шыққан. 1856 ж. Константиновскінің кадет корпусын бітірді. Шлиссельбург полкінде подпоручик қызметін атқарды. 1862 ж. Польшада офицерлердің рев. ұйымын басқарды. 1862 ж. қараша ұйымымен бірге «Жер және Ерік» ұйымына кірді. Польшадағы орыс офицерлері комитетінің рев. прокламациясы авторларының бірі. А. И. Герценмен, Н. П. Огаревпен байланыс жасады. 1863—64 ж. Польша арасынан орыс легионын ұйымдастыруға әрекет жасады. Патша әскерлерімен болған ұрыста ерлікпен қаза тапты. Андрей туралы Огарев «Зират басындағы сөз» деген мақаласын жазды («Колокол» журналында 1863 ж. 1 майда жарияланды). Дереккөздер
Дэнни Уэлбек

Дэнни Уэлбек (1990 жылдың 26 қарашасында Манчестер де , Англияда дүниеге келген ) - ағылшын футболшысы, шабуылшы. Мансабы Клубтық 2007 жылдың шілдесінде Уэлбек келісім-шартқа қол қойды. 2007/08 мезгілінде ол ойынды жастардың командасында бастады, бірақ тез арада "Юнайтедттың" негізгі командасына аударылды. Уэлбектің дебюті 2008 жылдың 23 қыркүйегінде орындалды, Дэнни "Мидлсбро" атты командаға қарсы ойын көрсетті . 2014 жылдың 1 қыркүйгінде Дэнни "Арсеналға" ауысты. Оның дебюті 13 қыркүйекте "Манчестер Сити" командасына қарсы орындалды. Дэннинің бірінші голы "арсенал" мен "Астон Вилланың" ойынында байқалды. Чемпиондар лигасында Уэлбек топты кезеңінің екінші Төресінде өзінің мансаптағы бірінші хет-тригін орындадыі, 3 голды Галатасарай клубының қақпасына кіргізді. 2019 жылы "Уотфордқа" ауысты. Ұлттық құрама Дэнни негізгі құрама үшін 2011 жылдың 29 наурызының жолдастық матчта Гана құрамасына қарсы ойнады. Бірінші голды Бельгиянің қақпасына соқты. 2012 жылы Еуропа чемпионатына, 2014, 2018 жылы әлемчемпионатына қатысты. Жетістіктері Командалық ; Манчестер Юнайтед * Англия чемпионы: 2012/13 * Лига кубогы (2): 2009, 2010 * Клубтар әлем чемпионаты: 2008 * Англия суперкубогы (2): 2011, 2013 ; Арсенал * Англия кубогы (2): 2014/15, 2016/17 * Англия суперкубогы (2): 2015, 2017 Дереккөздер Сілтемелер
Иван Изосимович Потехин

Потехин Иван Изосимович (18. 9(1.10). 1903, Кривошеино, Красноярск өлкесі, қазіргі Новоселовск ауд.,— 17. 9. 1964, Мәскеу) — Африканы зерттеуші кеңес ғалымы. Тарих ғылымдарының докторы (1955), профессор. 1932 ж. Ленинградтағы шығыс институтын бітірді. 1949—1959 ж. КСРО ҒА Этногрофиялық институты директорының орынбасары, 1959—64 ж. КСРО ҒА Африка институтының директоры. Негізгі еңбектері жаңа және қазіргі заман тарихына, Африканың экономикасы мен этнографиясына арналған. Еңбек Қызыл Ту орденімен марапатталған. Дереккөздер
Григорий Александрович Потемкин

Потёмкин Григорий Александрович (13 (24). 9. 1739, Чижово ауылы, Духовщина уезі, қазіргі Смоленск обл.,—5(16). 10. 1791, Яссы қ.) — орыстың мемлекеттік және әскери қайраткері, дипломат, генерал-фельдмаршал (1784). 1760 ж. Мәскеу университетінің гимназиясынан қуылды. 1762 ж. сарай төңкерісіне қатысқаны үшін гвардия подпорунигі атағын алды. 1768—74 ж. орыс-түрік соғысында көрсеткен ерлігі үшін генерал дәрежесіне көтерілді. 1770 ж. Екатерина II- мен танысып, Әскери коллегияның вицепрезиденті, 1774 ж. ген.-адъютант болды. Екатерина II ықласы мен сеніміне ие болған П. сарайдағы және мемлекет аппаратындағы ең беделді адам болып саналды. 1774 ж. Е. И. Пугачевке қарсы жазалаушы шаралар ұйымдастырды.1776 ж. Новороссийск, Азов, Астрахань губ-ларының ген.-губернаторы. Потёмкин «Қасиетті Рим империясының» князы, 1783 ж. Қырымды Ресейге қосу жобасын жасап, Таврический князы деген атақ алды. Солтүстік Қара теңіз бойын игеріп, Херсон, Николаев, Севастополь, Екатеринослав қалаларын салуға ықпал жасады. 1784 ж. Әскери коллегияның президенті болып тағайындалды. 1787—91 ж. орыс-түрік соғысында армияны басқарды. Дереккөздер
Федор Васильевич Потемкин

Потёмкин Фёдор Васильевич [11 (23). 2. 1895 ж., Ачкасово дер., Ярослав губ.,—20. 7. 1973, Мәскеу] — кеңес тарихшысы, профессор (1938), КСРО ҒА корр. мүшесі (1953). 1922 жылдан Ленинград пен Мәскеудің жоғары оқу орындарында сабақ берді. Фёдор КСРО ҒА тарих ғылымы бөлімшесі академик-хатшысының орынбасары (1953—57), КСРО ҒА Тарих институты жаңа тарих секторының меңгерушісі (1943—56), КОКП ОК жанындағы Жоғары партия мектебі жалпы тарих кафедрасының меңгерушісі болды. Жаңа Францияның әлеуметтік қозғалысы және экономикасы жөніндегі көптеген еңбектердің авторы. 1937 ж. «1831— 1834 жылдардағы Лион көтерілісі» (докторлық диссертация) еңбегін жазды. Фёдор тарихшы-марксистердің Бүкіл одақтық 10-конференциясына (1928), тарихшылардың Халықаралық 10-конгресіне (Рим, 1955) қатысты. Ленин орденімен т. б. ордендермен марапатталған. Дереккөздер
Потоси

Потоси— Боливиядағы қала. Халқы 96,8 мың (1970). 1546 ж. іргесі қаланған. Тау-кен өнеркәсібінің (қалайы, қорғасын, мырыш, вольфрам, күміс, мыс рудалары өндіріледі) орталығы. Университет бар. Дереккөздер
Потсдам декларациясы

Потсдам декларациясы (1945) — 2-дүние жүзілік соғыста Жапонияны сөзсіз тізе бүктіру жөніндегі декларация. Декларация Потсдам конференциясы жүріп жатқан кезде, 1945 ж. 26 шілдеде АҚШ, Ұлыбритания жөне Қытай Республикасы өкіметтері атынан жарияланды. 1945 ж. 8 сәуірде декларацияға КСРО да қосылды. Потсдам декларациясында 1943 ж. жарияланған Каир декларациясы тағы да қуатталды. Жапонияны сөзсіз тізе бүктіру жөніндегі талаптан басқа, оны бейбіт жолға түсіру принциптері белгіленді. Ең бастысы — Жапонияның басқыншылық саясатына соққы беру. Жапония империалистерінің 1-дүние жүзілік соғыстан кейін жаулап алған Тынық мұхиттағы барлық аралдарды қайтарып беру, Қытайдан тартып алған барлық жерлерін Қытай республикасына қайтару көзделді. Жапонияның соғыс экономикасына шек қойылды. Жапонияда халық тілегіне сай бейбітшілікті жақтайтын демократияшыл өкімет орнатуды, милитаристік үкімет билігін біржолата жоюды белгіледі. Кеңес Одағы одақтастары алдындағы міндеттемесін адалдықпен орындай отырып, Жапония империалистік өкіметінің басқыншылық саясатын жою, дүние жүзі халықтарының көптен арман еткен бейбіт өмірін жақындату мақсатында 1945 ж. 9 сәуірде Кеңес Одағы Жапонияға қарсы соғыс жағдайында деп санады. 1945 ж. 2 қыркүйекте империалистік Жапония талқан етілді. 2-дүн. жүз. соғыс аяқталды. Дереккөздер
Потсдам келісімі

Потсдам келісімі (1911) — Иран және Бағдат т. ж. мәселелеріне байланысты Ресей мен Германия арасында жасалған келісім. Келісімге 6(19) сәуірде Санкт-Петербургте Ресей сыртқы істер министрінің өкілі А.А. Кератов пен Германия елшісі Ф. Пурталес қол қойды. Потсдам келісімі 1919 ж. Потсдамда кездескендегі келіссөзді қорытындылады. Потсдам келісімі бойынша Ресей Бағдат т.ж. құрылысын салуға Ираннан концессия алуға міндеттенді. Германия Ресейдің Солтүстік Иранға «ерекше мүдделі» екендігін танып, концессия алмауға келісті, Ханекиннен Солтүстікке қарай Бағдат т.ж. тармағын салмауға уәде берді. Дереккөздер
Сукумарен Поттекат

Поттекат Сукумарен (14. 3. 1913, ж. т., Кожикоде) — үнді жазушысы. Шығармаларын малайя тілінде жазады. Керала прогресшіл жазушыларының қозғалысына қатысушы. Поттекат прозасы реализм арнасында дамыды. Романтизм рухында жазылған шығармалары да бар. Ол — керала әдебиетіндегі жолжазба жанрының негізін салушының бірі. Поттекат есімі 1936 ж. жарық көрген «Таңсәрі» атты өлеңдер жинағымен белгілі болды. Бұдан кейінгі кезеңде жарияланған «Деревнядағы махаббат» (1942), «Зәрлі қыз» (1949) романдары, «Ніл күнделігі» (1954), «Индонезия күнделігі» (1954), «Совет күнделігі» (1955) атты жолжазба кітаптары т. б. шығармалары Поттекаттың үлкен қаламгер екенін танытты. Дереккөздер
Эжен Потье

Потье Эжен (4. 10. 1816, Париж, — 6. 11. 1887, сонда) — француз жыршы-ақыны, халықаралық пролетариат гимні «Интернационал» тексінің авторы. Қолөнерші семьясында туған. Алғашқы өлеңдерін 14 жасында, 1830 ж. Шілде революциясы тұсында жазды. 1831 ж. «Жас муза» атты алғашқы өлеңдер жинағы жарияланды. П. 1848 ж. Шілде революциясы кезінде идеялық жағынан шыныққан революцияшыл-демократ ақын ретінде көзге түсті. Париж пролетариатының Маусым көтерілісіне қатысты, 1-Интернационалға мүше болып кірді. 1871 жылы Париж коммунасы кезінде депутат болып сайланды, әйгілі «Интернационалды» жазды (әнін бельгиялық жұмысшы композитор Пьер Дегейтер шығарған, 1888). Потьенің әр түрлі кезде жазылған шығармалары «Революциялық әндер» (1-т., 1884, 2-т., 1887) деген атпен жарияланды. Дереккөздер
Уильям Рид Поуг

Поуг Уильям (23.1.1930 ж. т., Окима, Оклахома) — АҚШ-тың ұшқыш-космонавты, Әскери Әуе күштерінің подполковнигі. Ол Шони (Оклахома штаты) баптистік университетінде педогогика ғылымдары бакалавры дәрежесін (1951), ал Оклахома мемлекеттік университетінде математика ғылымдары магистрі дәрежесін алған (1960). 1960—63 ж. Колорадо-Спрингс (Колорадо штаты) Әскери Әуе күштерінің академиясында математикадан сабақ берді. 1965 ж. Фарнборо (Ұлыбритания) сынаушы-ұшқыштар мектебін бітіріп, ұшақтарды сынауға қатысты (американ жөне ағылшын ұшақтарының 50-ден астам түрін игерді), кейін Эдуардс (Калифорния штаты) әскери-әуе базасында нұсқаушы болды. 1966 ж. АҚШ Аэронавтика және космос кеңістігін зерттеу басқармасының ғарышкерлер тобына қабылданды. 16. 11. 1973 — 8. 2. 1974 ж. аралығында Дж. Карр және Э. Гибсонмен бірге 3-ұшқыш ретінде ғарышқа ұшып, 14. 5. 1973 ж. ұшырылған «Скайлэб» орбиталық станция экипажының құрамына енді. Космоста 84 тәулік 1 сат 16 мин болып, 2 рет ашық космосқа (жалпы ұзақтығы 13 сат 34 мин) шықты. Дереккөздер
Александр Петрович Поцелуевский

Поцелуевский Александр Петрович (26. 05. 1894, Витебск,— 06. 10. 1948, Ашхабад) — орыс кеңес түркологы, түрікмен тілін зерттеуші, Түрікмен КСР-інің еңбек сің. ғылым қайраткері (1943), профессор. 1918 ж. Лазаревтің шығыс тілдері институтын бітіріп, 1923 жылға дейін Мәскеудің археология институтының Витебскідегі бөлімінде ағылшын, француз тілдерінен сабақ берді. 1921 ж. Археология институттың командировкасы бойынша Ташкентке келіп, онда өзбек халқының көне мәдениетін, тұрмысын, сөйлеу тілін зерттеді. 1923 жылдан өмірінің ақырғы күндеріне дейін Түрікменстанда қызмет істеді. Кеңестік шығыс халықтарының тарихын, этнографиясы мен мәдениетін, тілін зерттеді. Александр — түрікмен филологиясы мен жаңа алфавиті жайындағы еңбектердің авторы. Дереккөздер
Леонид Иванович Прасолов

Прасолов Леонид Иванович (13. 4. 1875, Енисейск қ., қазіргі Краснояр өлкесі,— 13. 1. 1954, Мәскеу) — кеңестік топырақ зерттеуші ғалым әрі географ. КСРО ғылым академиясының академигі (1935; корр. мүшесі 1931). Леонид 1898 ж. Петербург университетін бітірді. 1898—1906 ж. Самар губ-нда топырақ тану бөлімшесін басқарды. 1908—14 ж. Орта Азия, Байкал сырты, Семей облысы және Енисей губ-нда топырақ зерттеуші экспедицияны, 1915—1918 ж. Дон топырақ зерттеу экспедициясын басқарды. 1918— 25 ж. КСРО ҒА жанындағы табиғи өндіргіш күштерді зерттеу жөніндегі комиссияның топырақ тану бөлімшесінің ғылыми қызметкері. 1926 жылдан КСРО ғылым академиясының Топырақ зерттеу институтында қызметкер (директор 1937—48). Леонид География, картография және топырақты классификациялау бағытында ғылыми жұмыстар жүргізді. Дүние жүзілік топырақ картасын жасағаны үшін оған В. В. Докулаев атындағы алтын медаль берілді (1947). КСРО Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (1942). 3 рет Ленин орденімен, Еңбек Қызыл Ту орденімен және медальдармен марапатталған. Дереккөздер
Прая

Прая — қала, Жасыл Мүйіс аралының әкімшілік орталығы. Халқы 32,3 мың (1968). Сантьягу аралының оңтүстік жағалауындағы порт. Шетке апельсин, қант, кофе т. б. өнімдер шығарылады. Балық ауланады. Дереккөздер
Прериаль көтерілісі

Прериаль көтерілісі — термидор Конвентінің контрреволюциялық саясатына қарсы 1795 ж. 20—23 мамырда Парижде болған халық көтерілісі. Көтерілісшілер (қала кедейлері, жұмысшылар мен қолөнершілер) «Нан және 1793 жылғы конституция» деген талап қойып, көшеге шықты. 20 майда Конвент үйін басып алды. 4 адамнан үкімет комиссиясын құру, саяси тұтқындарды босату, Парижді нанмен қамтамасыз ету туралы декрет қабылданды. Көтеріліс 23 майда астанаға әкелінген әскер күшімен басылды. Дереккөздер
Кристиан Тельо

Кристиан Тельо (; 8 тамыз, 1991 жыл Сабадель) — испаниялық футболшы, шабуылшы. Мансабы Барселона 2011 жылдың 9 қарашасында Тельонің бірінші дебюті "Барселона" командасында орындалды; ол барлық 90 минут Испания кубогының матчында қарсы Оспиталета клубына қарсы ойнады, осы ойында 2 голмен ажыратылды. Лига премьер-лига ойынында Тельо Вильярреалмен өткен матчында (0:0) 75 минутта Адрианоны ауыстырып, есеп ашты. Өзінің 4-голын Тельо "Реал Сосьедад" матчында сегізінші минутта Лионель Мессинің пасының арқасында соқты. Порту 2014 жылдың 16 шілдесінде каталондық клуб Тельоны португалиядық «Портуға» жалға тапсырды. Мерзімі: екі жыл. 16 шілде күні Кристиан Тельо клубына қарсы ара жолдастық матчта Порту алаңына бірінші рет шықты. Испания құрама командасы Тельо Испанияның (19, 20, 21, 23 жас) құрамасында көптеген ойындарға қатысты. 23 жасқа дейін құрамада 2012 жылы олимпиадалық ойындарға қатысты. 21 жасқа дейін құрамада 2013 Европаның чемпионының атанды. 2013 жылдың 14 тамызында Тельо Испанияның негізгі құрамасында Эквадор құрама командасына қарсы ойнады. Жетістіктері ; «Барселона» * Испания чемпионы: 2012/13 * Испания кубогы: 2011/12 * Испания суперкубогы: 2013 ; Испания-21 * Еуропа чемпионы: 2013 Дереккөздер
Тьяго Алькантара

Тьяго Алькантара ду Насименту (; ; 11 сәуір 1991 жыл, Бари, Италия) — испаниялық футболшы, клубының жартылай қорғаушы. Мазиньоның ұлы, Рафиньяның ағасы. Карьерасы 14 жасында "Барселона" академиясына қабылданды. Негізгі құрамға 2008/09 жылғы маусымда ілікті. 2009 жылы 17 мамырда "Мальоркаға" қарсы тұңғыш рет кәсіби футболшы ретінде алаңға шықты. 2009/10 жылғы маусымда негізгі құрамда екі ойын өткізді. Соның бірінде (2010 жылы 20 ақпанда "Расингтің" қақпасына) гол соқты. 2011/12 жылғы маусымда клубтың негізгі ойыншысы болды. 2013 жылы шілдеде "Баварияға" ауысты. Ойыншыға "Реал Мадрид", "Манчестер Юнайтед" секілді клубтар қызығушылық танытты, бірақ Тьягоның өзі бұрынғы бапкері Хосеп Гвардиола жаттықтыратын "Баварияны" таңдады. Испания құрамасы сапында 2016 жылы Еуропа чемпионатына, 2018 жылы әлем чемпионатына қатысты. Жетістіктері «Барселона» * Испания чемпионы (4): 2008/09, 2009/10, 2010/11, 2012/13 * Испания кубогы (2): 2008/09, 2011/12 * Испания суперкубогы (3): 2009, 2010, 2011 * Чемпиондар лигасы (2): 2008/09, 2010/11 * УЕФА суперкубогы: 2011 * Клубтар арасындағы әлем чемпионы: 2011 «Бавария» * Германия чемпионы (6): 2013/14, 2014/15, 2015/16, 2016/17, 2017/18, 2018/19 * Германия кубогы (3): 2013/14, 2015/16, 2018/19 * Германия суперкубогы (3): 2016, 2017, 2018 * УЕФА Суперкубогы: 2013 * Клубтар арасындағы әлем чемпионы: 2013 Испания * Еуропа чемпионы: (17 жас) 2008 * Жастар арасындағы Еуропа чемпионы: 2011, 2013 Дереккөздер Сілтемелер * [http://www.thiagoalcantara.com/ Ресми сайт] * [http://soccernet.espn.go.com/player/_/id/135293/thiago-alc%C3%A1ntara-do-nascimiento?cc=5739 Профилі]
Даниэль Карвахаль

Даниэль "Дани" Карвахаль (, 11 қаңтар 1992, Леганес) — испандық футболшы, Реал Мадрид клубының және Испания құрама командасының оң қанатты қорғаушысы. Мансабы Реал Мадрид Кастилья Даниэль Реал Мадрид командасының жүйесіне 10 жасында кірді. 2010 жылы Даниэль өзінің дубілін Кастилья командасында орындады. Даниэль маусымның аяқталу нәтижесінде Кастилья командасының басты ойыншыларының бірі болып саналды. Байер 04 2012 жылдың жазында Даниэльдің Байер 04 командасына көшуі жарияланды. Карвахаль Бундеслига құрама командасының ең жақсы ойын көрсеткен ойыншы болып атанды. Реал Мадрид 2013 жылдың 3 маусымында Карвахальдың Реал Мадрид клубына қайта оралуы жарияланды.Өзінің бірінші голын ол Райо Вальекано клубына қарсы матчтында (5 - 0) салды. Испания құрама командасы Даниэль 2011 жылы Испания құрама командасымен Румынияда өткен Еуропа Чемпионатын жеңіп алды. Даниэльге осы мүмкіндік кейіннен тағы да Израиль жерінде орындалды. Жетістіктері * Сегунда Б -ның жеңімпазы * Еуропа Чемпионатының 2011 (19 жасқа дейін) жеңімпазы. * Еуропа Чемпионатының 2013 (21 жасқа дейін) жеңімпазы. * Испания чемпионы (2): 2016/17, 2019/20 * Испания кубогы: 2013/14 * Чемпиондар лигасы (4): 2013/14, 2015/16, 2016/17, 2017/18 * УЕФА суперкубогы (3): 2014, 2016, 2017 * Клубтар әлем чемпионаты (4): 2014, 2016, 2017, 2018 * Испания суперкубогы (2): 2017, 2019/20 Дереккөздер
Тұйықсу қақпасы

Тұйықсу қақпасы - Кіші Алматы шатқалының орта деңгейіндегі (2800 м) мәңгі мұздықтар жолын бөгеп жатқан аса ірі құз-шыңдар тізбегі. Шығысында Абай шыңының сілемі жатыр, қасында "Тауда қайтыс болғандар" мемориалды, "Тұйықсу" тау лагері, Қарабұлақ сарқырамасы мен "Тұйықсу қақпасы" қонақжайы бар. Мыңжылқы (3000 м) - Алматыдан 28 шақырым жердегі Кіші Алматы өзені бастауындағы мекен. Оны Тұйықсу мұздықтары қоршап тұр. Бұл жерден шыңдар мен Титов асуына апаратын жолдар басталады. Шатқалда 1936 жылдан бері ауа райы мен Кіші Алматы өзеніне күні бойы бақылау жасайтын Мыңжылқы гидрометерелогиялық станциясы жұмыс жасайды. Оңтүстігінде күшті су тасқынына қарсы бөгет бар. Дереккөздер
Үлкен Алматы шыңы

Үлкен Алматы шыңы (3684 м) — аса ірі пирамида тәрізді шың. Бұл шыңды Алматы қаласының кез-келген жерінен көруге болады. Шыңға Үлкен Алматы көлі, немесе Жосалыкезең асуы (3330 м) арқылы, Проходной шатқалымен Космостанция арқылы оңай көтерілуге болады. Бұл - ХІХ ғасырда Верный қаласының тұрғындары тұңғыш көтерілген шың. Бүгінгі күні де шың төбесі Алматыны, әсем табиғатты тамашалау орнына айналған. Жосалыкезең асуының оң қабатын ала орналасқан Турист шыңына (3954 м) тау шаңғысы трассасы арқылы көтерілуге болады. Ол үшін арнайы дайындық және 5-6 сағат уақыт керек болады. Трапеция тәрізді Б.Момышұлы атындағы қос басты (4047 м) шың Турист шыңының оңтүстігінде орналасқан. Оған көтерілу ерекше техникалық дайындықты қажет етпейді, шыңның оңтүстігіндегі көкорай шалғынды бойлай, Үлкен Алматы көлінің жоғарғы жағындағы шатқалмен көтерілуге болады. Дереккөздер
Қарақыр

Қарақыр - Аңырақай тауының солтүстік-батысында орналасқан аласа жартасты жота. Бұл жартас беттерінде үш жарым мың жыл бойында салынған алты мыңға жуық ойып салынған суреттерді кездестіреміз. Суреттер сюжеттері әр қилы: қолдарына қару (балта, жебе, т.б.) ұстаған жауынгерлер, күн кейіпті құдірет, ұрыс және аң аулау көріністері. Ғибадатхананың солтүстік бөлігінде түркілердің діни орталығының болғандығын көрсетеді. Қарақыр ғибадатханасы суреттердің молдығымен және сюжеттердің әр түрлілігімен ерекшеленеді. Бұл көне жазбалар бабалардың кейінгі ұрпаққа мұраға қалдырған зор кітабы іспеттес. Дереккөздер Тағы қараңыз * Қарақыр шимайлы тастары
Кентукки

Кентукки — АҚШ-тың шығыс бөлігінде орналасқан штат. 2020 санақ бойыншы тұрғын саны 4 509 342 адамды құрайды (штаттар арасында 26-шы орын) Штат орталығы- Франкфорт. Ірі қалалары- Луисвилл, Лексингтон-Файетт, Оунсборо, Боулинг-Грин, Хопкинсвилл. Штаттың атауы аттас өзенінің атауынан шығады Галерея Дереккөздер
Хангелді Бөріұлы

Хангелді Бөріұлы - 1804 жылы туып, 1885 жылы дүниеден өткен. Ақмола округіне қарасты Тама болысының басқарушысы болған. Тама тайпасының Жөгі атасынан, Сеңгірбек руынан. 1849 жылы Тама болысының басқарушысы болып сайланған. Хангелді туралы "Қазақ рулары: Этникалық зерттеулерде" кітабында, Пернебай Дүйсенбиннің "Үркердей болып көшкен жұрт" жинағында және Берік Шаханұлының шығармаларында жазылады. Ол жөнінде 1848 жылғы 28 қаңтардағы – Сібір қазақтары шекаралық басқармасының бастығы генерал-майор Н.Ф.Вишневскийге Ақмола ішкі округтық приказының (1847 жылға) хабарламасында "Хангелді Бөрин, 45 жаста. Сыпайы, мейірбан. Орта күйі, жағдайы бар. Тама болысынан, әліп руынан. Манақа, Сарысу өзендері мен Қараағаш мекенінде жайлайды, қыстауы – приказдан 400 шақырым жердегі Атасу өзені бойында" деп жазады. Ал, 05.03.1851 жылғы хабарламада: "Хангелді Бөрин, 46 жаста. Іші бауырыңа кіріп тұрады, сыпайы. Жағдайы - орташа. Әліп руынан. 16.12.1849 жылдан Тама болысын басқарады. Өзін қалыпты ұстайды. Жазда Манақа, Сарысу өзендері бойымен Қарағаш шегінде, қыста Атасу өзені бойында" деп көрсетеді. Оның ұрпақтары қойған белгітастағы 1823 жылы туған деген мәлімет жаңылыстықтан туған. Одан соңғы болыс Нұрша Қылышұлы 1852 жылғы 20 қазанда бекітілген. Дереккөздер
Сингапур әдебиеті

Сингапур әдебиетін ағылшын, тамиль, қытай, малай, яғни төрт тілде жазылған әдеби шығармалар құрайды. Сингапур әдебиетіндегі шығармалар аталған төрт тілде жазылғандықтан, қоғамда болып жатқан құбылыстар да мәдени өмірдің бір бөлігін құрайды. Бірден төрт тілдегі шығармалар “Синга” әдеби журналында Эдвин Тумбо мен Кох Бук Сонгтың жетекшілігімен 1980-1990 жылдар аралығында шығарылған болатын. Сонымен қатар, Сингапурдың мың жылдық поэзия антологиясындағы (2000) өлеңдер бірден үш тілге аударылған. Ағылшын тіліндегі Сингапур әдебиетінің алғаш қашан пайда болғаны белгісіз, бірақ 1830 жылдары деген болжамдар бар. Ең алғашқы ағылшын тіліндегі поэзия авторы ‒ Т.Элиота. Одан соң Ван Гунхудың «Пульс» шығармасын атауға болады, ол 1950 жылы жарық көрді. 1965 жылы тәуелсіздік алған уақытта жазба әдебиеттің басында Эдвин Тумбо, Артур Яп, Роберт Йео, Го Пох Сенг, Ли Цзы Фенг және Хандарн Наир болды. Алғаш Сингапур әдеби дәстүрін жалғастырушылар Эдвин Тумбоның ізін жалғаушылар болды. Тәуелсіздік алғаннан бастап жарық көрген шығармалардың барлығы поэзия жанрында жазылды. Поэзия халықтың қоғамдық жағдайын, құбылыстарын, кемшіліктері мен артықшылықтарын суреттеуге ыңғайлы болды. 1980-1990 жылдар аралығындағы ақындар да әр түрлі дәрежеде жұмыс атқарды. Оларға Симон Тай Леонг, Кох Бук Сонг, Хенг Сиок Тиан, Хо Пох Фан жатады. 1990-жылдардың аяғында ағылшын тілді Сингапур әдебиетіне келген жаңа толқын туындыгерлер ел ішінде ғана емес, шет елдерге де танымал ақын, жазушыларға айналды. “Езос Букс” және “Ферстфрутис” басылымдары жас суреткерлердің еңбектерін жариялап, ел ішінде насихаттауда көп еңбек сіңірді. Бұл кезеңдегі жас ақындар поэзиясының негізгі тақырыбы саясат, қоғам, әлеумет, мәдениет, тіпті Сингапурда кең қанат жайған жыныстық қатынас мәселесі болды. Драмалық шығармалар Драмалық шығармалар жазуда алты қойылымның авторы Гох Пох Сенг және пьесаларды ағылшын тілінен аударып, қытай тілінде жазатын Куо Пао Кун көзге түскен. Куо Пао Кунның басшылық еткен уақыты жергілікті театрлар үшін гүлдену кезеңі болды. Ол көптеген жылдар бойы көркемдік директор қызметін атқарды. Оның «Табыт көрден де үлкен» (1984) және Лао Джиу (1990) драмалары классикаға айналаған. Стелла Конның «Меруерт мұнарасынан шыққан Эмили: монолог» шығармасында бір кейіпкер еркер рөлін де, әйел рөлін де ойнап шығады. Кейінгі драмаларда әлеуметтік мәселелер төңірегінде сөз қозғалады, әсіресе гейлердің құқықтары жайлы мәселе көтеріліп отырды. Балалар әдебиетіне деген қызығушылық «Уақыт» шығармасының авторларының алғашқы бастамасымен қолға алынған. Аделина Фоудың «Амоз Лидің күнделігі», Джин Риннің «Піл және ағаш», Эмили Лимнің «Піл ханзада мен кедей піл», Джесси Ви сияқты балалар әдебиетінің майталмандары мен олардың туындылары бүгінгі күнге дейін белгілі. Дереккөздер
Дахтар

Дахтар - Каспий теңізінің шығыс жағын мекендеген көшпелі сақ тайпаларының бір тобы. Дахтар - Арал теңізі мен Сырдарияның қыр жағында, Каспий теңізі мен Әмударияның аралығында көшіп жүрген сақтардың бір тобы, олардың ең мықты тайпасы. Сақтар түгелімен Сырдария өзенінің оң жағын қоныс еткен. Құрамына массагет, дах, астақ, қам, қамақ, аримаспы, тағы басқа тайпалар кірген. Бұлар Кавказ тауын "Қап тауы" деп атаған. Жерінде Яксат (Сырдария), Оксус (Өкіссу - Әмудария) деген үлкен өзендер болған. Дахтар өжет, жауынгер халық болған. Александр Македонский (Ескендір Зұлхарнайын) Орта Азияға шабуыл жасаған кезде дахтар басқыншыларға күшті қарсылық көрсетіп, сақ тайпаларының Македонскийге қарсы бірлескен күресіне қатысқан. Дахтар жылқы, қой, түйе өсіріп, егін салған. Дахтардың тұрмыс - салты, рухани тіршілігі кейінгі замандағы қазақтардың өмір сүру салтымен өте ұқсас болған. Сол кезде өмір сүрген сақ тайпалары сияқты дахтар да Айға, Күнге, Отқа табынып, ата - баба рухын қадірлеген. Өлген адамдарының аруағын сыйлап, бір жыл өткен соң көп мал сойып, ас берген Дереккөздер
Рэй Крок

Реймон Альберт Крок (ағыл. Raymond Albert Kroc), бейресми Рэй Крок (Ray Kroc; 5 қазан 1902 — 14 қаңтар1984)-америкалық кәсіпкер, ресторатор, McDonald’s корпорациясының негізін қалаушы. «Тайм» журналында «100 айрықша маңызды ғасыр адамдары» қатарына енген. Есептеулер нәтижесінде дүниеден өткеннен кейін $500 млн қазына-мүлік жинағаны белгілі болды. Биографиясы Рей Крок 1902 жылы Чехиялық отбасыда дүниеге келген. Рэйден басқа отбасында екі бала-тәтесі Лорен және ағасы Роберт болған. Болашақ миллионердың әкесі 1929 жылы дүние салады (Себептердің бірі - Ұлы депрессия кезіндегі өз кәсіпорынының банкротқа ұшырауы). 52 жасына дейін Рэй Крок сауда агенті (қоғамдық ас кәсіпорындарына миксерлер мен қағаз стақандарды сатқан), джаз ансамбліндегі пионист, жылжымалы мүлік сату агенті және т.б. қызметтерін атқарады. 1925 жылы Сан-Бернардино, Калифорнияда шағын мейрамхана ұстаған ағалы бауырлар Макдональдтармен танысады. Ұйымдастыру бойынша мейрамхана келушілерге барынша тез қызмет көрсетуі қажет болған. Рэй Крок миксерлерінің осындай кәсіпорындарға көптеп жеткізілу мақсатында ағалы бауыр Макдональдтардан аналогиялық аттары бар мейрамханаларды ашып, АҚШ территориясында ұстау құқығын сатып алды. Иллионс штатындағы Десплейнз қаласында 1955 жылы Рэй Крок McDonald’s мейрамханасын ашып, мемлекет ішінде мейрамханалардың ашылуына франшиздарды қарқынды сатуға кіріседі. Тілектестердің тобы арқылы Рэй Крок франчайзильдік мейрамханалар бірлестігінде McDonald’s стандартын бақылап, қаржыландыруға қол ұшын берді. Рэй Кроктың саясаты арқылы McDonald’s бренді кең тарап, арнайы ойланған оқыту жүйесімен тұтынушылар мен әлеуетті франшиз сатып алушылар арасында танымалдылыққа ие болды. 1974 жылы Рэй Крок San Diego Padres бейсбол командасын иемденді. Рэй Кроктың қолғабысымен бірнеше қайырымдылық қорлары құрылды. Рэй Крок 1984 жылы жүрек таламасынан Сан-Диегода көз жұмады. Дереккөздер Сілтемелер * http://www.bishelp.ru/rich/Uspeh/otrasliRazv/rei_krok.php * http://www.time.com/time/time100/builder/profile/kroc.html * http://www.mcdonalds.ru/mcdonalds/istoriia_kompanii_makdonalds/
Начо Монреаль

Начо Монреаль (1986 жылы, 26 ақпанда Испания, Памплона қаласында дүниеге келген) - испаниялық футболшы, қорғаушы. Мансабы Клубтық Начо Осасуна клубның тәрбиелеушісі. Монреаль өзінің бірінші ойының 2006 жылы 22 қазанында Валенсия клубына қарсы өткізді. 2007/2008 маусымында Начо Осасуно клубының басты ойыншысы болып атанды. 2011 жылдың маусымында Начо Малага клубының көшіп кетті. 2013 жылы 31 қантарда Начо лондондық Арсеналға көшіп келді. Өзінің бірінші голын Начо "Суонси Сити" клубына қарсы матчта кіргізді. Матч 2 - 0 есебімен аяқталды. Испания құрама командасы 2007 жылы Начо Испания жастар құрамасына шақырылды. Начо 2009 жылы Еуропа бріншілігінде 3 матч өткізді. 2009 жылы 6 тамызда Монреаль Испанияның басты құрамысана шақырылды. Алаңдағы ойыншының орнына ауыстырылып щыққан Начо Македония клубына қарсы ойнады. Жетістіктері ; «Арсенал» * Англия кубогы (3): 2013/14, 2014/15, 2016/17 * Англия суперкубогы (3): 2014, 2015, 2017 ; Испания суперкубогы * Конфедерациялар кубогының финалисі (1): 2013 Дереккөздер
Spain (топ)

Spain — америкалық рок-топ музыкалық топ. Негізгі музыканты Джош Хэйнден (Лос-Анджелес, Калифорния, 1993 жылы). Spain музыкасы фолк-рок пен джаздың ең эклектикалық және кантриы, блюзы. Қазіргі таңда топта бес студиялық альбом, бір концерттік альбом және хиттар жинағы бар. Джош Хэйнден Spain шығармашылығы үшін жауапкершілікті өзі арқалайды және ұжымның бірден-бір түпкілікті қатысушысы болып табылады. Группа тарихы 1995 жылы қыркүйек айында Spain The Blue Moods of Spain дебюттық альбомы жарық көрді және көптеген жетістіктерге жетті; жиі сырттың музыканттарымен, айталық Джонни кэшем, Soulsavers, Ian & Zander және басқаларымен өткізілген «Spiritual» музыкасы ең танымал композиция реттінде танылды. Дереккөздер
Перитон

Перитон — жартылай бұғы, жартылай құс тәрізді мақұлық. Басы мен аяқтары - бұғынікі. Ал дене тұрқы, қауырсын - қанаттарымен қоса, құстан аумайды. Ең ғажап қасиеті сол, күн жарығы түскенде олардың көлеңкесі өзінікі емес, адамның сұлбасы болып көрінеді. Осыдан келіп кейбіреулер перитиялар - құдайлардың желеп-жебеуінсіз жат жерде өлгендердің аруақтар деген тұжырым жасайды. Бұл мақұлықтар топталып ұшады, оларды Геркулес мұнараларының маңында шырқау биіктен көргендер бар. Олар (перитиялар) - адам затының қас жаулары. Адамды өлтірудің сәті түскен кездерінде көлеңкелері лезде өз денелерінің ырқына көніп, құдайдың рақымына ие болады. Сципионмен бірге Карфагенді жауламаққа жол тартқан римдіктер теңізбен келе жатып осы құбыжықтарға тап болып, сапарлары сәтсіздікке ұшырай жаздайды. Оларға топталып ұшқан көп перитиялар шабуылдап, бірсыпыра жауынгерлерін өлтіріп кетеді. Біздің қаруымыз перитияларға қарсы дәрменсіз болғанымен, олардың әрқайсысы бір адамнан артық өлтіре алмайды. Дереккөздер
Хром сульфаты (III)

Хром сульфаты (III) — органикалық емес қоспа, хромның үш валентті тұзы және күкірт қышқылы, химиялық формуласы Cr 2 (SO 4 ) 3 . Парамагнитті күлгін-қызыл кристалдар. Тығыздығы 3,012 г/см³ тең. Сусыз хром сульфаты(III) суда және қышқылда аз ериді. Жоғары температурада шіриді. Су ерітінділері суықта күлгін түске, ал қыздырғанда жасыл түске боялады. Cr 2 (SO 4 ) 3 •nН 2 О (n=3, 6, 9, 12, 14, 15, 17, 18) кристалгидраттары белгілі 25 о С-да шексіз араластыру кезінде молярлы тоқөткізгіш 882 См•см²/моль-ға тең. Дегидратацияда кристалгидрат немесе 160—190 о С қыздыруда метилсульфатпен Cr 2 O 3 пайда болды. Былғарыны өңдеуде және мата өндірісінде бояу ретінде қолданады. Алынуы Cr 2 O 3 + 3H 2 SO 4 = Cr 2 (SO 4 ) 3 +3Н 2 О Дереккөздер
Самюэль Юмтити

Самюэль Юмтити (фр. Samuel Umtiti; 14 қараша 1993 жыл, Яунде) — Камерун елінде туған, Франция футболшысы, «Барсеона» командасының және Франция Ұлттық футбол құрамасының қорғаушысы. Самюэль центрбек болып немесе сол қорғаушы ретінде ойнай алады. Карьерасы 2012 жылдың 8 қаңтарда «Дюшер» командасына қарсы "Лион" сапындағы тұңғыш ойынын өткізді. Матч 3-1 шотпен аяқталды. 2016 жылы "Барселонаға" ауысты. Францияның 17-21 жас аралығындағы құрамаларының бәрінде ойнады. Ұлттық құрамадағы тұңғыш ойынын 2016 жылы өткізіп, сол жылы Еуропа чемпионатының күміс жүлдегері атанды. 2018 жылы әлем чемпионы атанды. Жартылай финалда Бельгия қақпасына матч тағдырын шешкен жалғыз голды соқты. 2018 кейін сүренсіз ойын көрсетіп, жарақат алып мансабын құртып алды және Барселона фк сапындағы негізгі құрам ойынышысынан да айырлып қалды. Соған қарамастан келісім шартын 2026 жылға дейін ұзартты. Жетістіктер * Франция кубогы * Жастар арасында 2012-2013 жылдардың чемпионы * Испания чемпионы: 2017/18,2018/19 * Әлем чемпионы: 2018 * Испания кубогі: 2017/18, 2018/19, 2020/21 Дереккөздер Сілтемелер * [http://www.lfp.fr/joueur/um-titi-samuel Лига 1 сайтында статистикасы]
Хави Гарсия

Хави Гарсия (1987 жылы , 8 ақпанда Мула қаласында дүниеге келген) - испандық футболшы, Зенит клубының және Испания құрама командасының жартылай қорғаушысы. Мансабы Реал Мадрид Хави Гарсия мадридтық "Реалдың" жастар командасының ойыншысы болды. Хави Гарсия 2004 жылы 28 қарашада Реал Мадрид командысының тарапында бірінші рет алаңға шығып, Леванте клубына қарсы ойын көрсетті. 2007 жылдың тамызында Хави Гарсия "Реал Мадрид" клубының негізгі құрамында ойнай бастады. Осасуно 2007 жылы 31 тамызда Хави Гарсия Осасуно клубына көшті. Реал Мадрид 2008 жылы 29 сәуірде Реал Мадрид Хави Гарсиясыны қайтарып алды. Манчестер Сити 2012 жылы 31 тамызда Хави Гарсия Манчестер Сити клубына ауысқаны белгілі болды. Хави Гарсия Манчестер сити клубы үшін бірінші рет Сток Сити клубына қарсы ойнаған ойынында, бір голмен ерекшелінді. Зенит 2014 жылдың 14 тамызында Зенит клубына көшті. Өзінің бірінші голын ол Локомотив клубына қарсы ойынында кіргізді. Испания құрама командасы Хави Испания жастар құрама командасында Еуропа біріншілігін жеңіп алды. Дереккөздер