Александр Пересвет

Александр Пересвет (? — 1380 жылғы 8 қыркүйек) — орыс православ монахы. Ол 1380 жылғы 8 қыркүйекте Куликов шайқасы басталғанда орда батыры Темір Мырзамен жекпе-жекке шыққан. Көптеген орыс деректерінде Темір-Мырза Челубей деп те аталады. Екеуі де жекпе-жек барысында бір-бірін өлтірген. Өмірі Пересветтің Брянск өңірінен шыққаны болжанады. Ол алғашында Ростовтағы Әулие Борис пен Глеб монастырінде шоқынуды қабылдаған. Кейінірек Переславль-Залесскийдегі монастырьға ауысып, Дмитрий Донскойдың қызметіне кірген. Бұдан соң Троице-Сергиев лаврасына көшіп, онда Радонеждік Сергийдің шәкіртіне айналған. Александр мен оның досы Родион Ослябя Мамай қолбасшылық еткен орда әскеріне қарсы соғысу үшін орыс әскеріне қосылған. Куликово шайқасы екі батырдың жекпе-жегімен басталды. Орыс әскерінің батыры — Александр Пересвет еді. Ал Алтын Орданың батыры — Темір-Мырза болатын, оны көптеген орыс деректерінде Челубей деп атайды. Жекпе-жектің алғашқы шабуылында екі батыр да бір-бірін өлтірді. Орыс аңызы бойынша, Пересвет атынан құламай, ер үстінде қалған, ал Темір-Мырза жерге құлап түсіпті. және Челубей мен Пересветтің мәйіттері, Борис Чориковтың (19-ғасыр) иллюстрациясы]] Ал "Задонщина" атты жырда Александр Пересвет шайқас басталғанға дейін тірі болған деп суреттеледі, тіпті соңғы рет сөз сөйлеуге де үлгергені айтылады. Батыр Пересвет сиқырлы ақ атын тебініп, алаңды бойлай шауып өтіп, былай деген екен: — Задонщина Егер "Задонщина" дерегі дұрыс болса, Александр Пересветтің Куликово шайқасынан аман қалғаны күмәнді, себебі соғыстан кейін оның басқа қайда қызмет еткені туралы ешқандай монастырь немесе шіркеу жазбаларында айтылмайды. Пересвет 1380 жылғы Куликово шайқасынан аман қалған күннің өзінде, ол міндетті түрде 1398 жылы серігі Родион Ослябя қайтыс болғанға дейін өмірден өткен. Өйткені екеуі бірге Симонов монастырінде жерленген. Жадынама *Пересветов-Морат деген атымен белгілі орыс-швед байырғы ақсүйектер отбасы Пересветтің ұрпақтары деп есептеледі. *Пересвет класты броненосецтер — Пересвет есімімен аталған бірнеше әскери кемелер, олардың бірқатары Ресей-Жапон соғысында шайқасқа қатысқан. *Ресей Әскери-теңіз күштеріндегі "Пересвет" десанттық кемесі — 2006 жылдан бері Пересвет атымен аталады (Ропуха классты кеме). *Еділ өзенінде жүзіп жүрген бір кеме "Александр Пересвет" деп аталады. *"Пересвет" атты қаруланған мұзжарғыш патруль кемесі бар. *Мәскеу маңында Пересвет атты қала орналасқан. *2003 жылдан бері Мәскеу мен Санкт-Петербург арасында жүретін жолаушылардың жылдам пойызы "Пересвет" деп аталады. *Ішкі әскерлердің 33-арнайы мақсаттағы жасағы Пересветтің атымен аталады. *2018 жылы өткізілген "қаруға ат қой" дауыс беру нәтижесінде ресейлік әскери лазер қаруы "Пересвет" деп аталды. Дереккөздер Библиография * Титов А. А. Предание о ростовских князьях. М., 1885 * Описание Свято-Димитриевского монастыря в г. Скопине. Издательство Свято-Димитриевского монастыря, 2000. * Рязанские епархиальные ведомости. 1891, No. 2, 3. * Лошиц Ю. М. Дмитрий Донской., М., 1996 * Розанов Н. П. История церкви Рождества Пресвятые Богородицы на Старом Симонове в Москве. К её пятисотолетию (1370—1870). М., 1870 * Благословение преподобного Сергия. Под редакцией В.Силовьева. Изд.совет РПЦ, 2005