kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Әбу Мұса әл-Ашғари

Әбу Мұса әл-Ашғари — Ислам тарихында мұсылмандар Ирақтың Басра және Куфа қалаларын алғаннан кейін сол қалаларда басшы болып қалды. Сыртқы сілтемелер *[http://www.sunnah.org/aqida/alashaira7.htm#NOTES Sunni view] *[http://www.islamiska.org/e/ashari.htm Abu Musa al-Ashari]
Қоршаған орта (кітап)

Қоршаған орта — 2011 жылы Алматы қаласы «8&8» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — С. В. Трофимова. Беттер саны — 10. Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 978-601-268-167-3. Қысқаша мазмұны Тағы қараңыз * Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік Кітап палатасы * ISBN Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.bookchamber.kz/ Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасы ресми сайты]
Әбу Саид әл-Худри

Әбу Саид әл-Худри Мединелік ансар сахабалардың бірі. Өте жас уақытында исламды қабылдаған. 625 жылы әкесі Мәлик ибн Синан Ухуд шайқасында қайтыс болғаннан кейін келесі мұсылман жорықтарына қатыса бастады. Дереккөздер Баяндаулары * Ән-Ниса сүресі 24 аят, * Шахуат исламда
Әл-Бара ибн Мәлик әл-Ансари

Әл-Бара ибн Мәлик әл-Ансари — Мединелік Бану Хазрадж руынан, ансар сахабаларының бірі болды. Бауыры Анас ибн Мәлик. Ол өз батылдығымен танылды. Парсы империясына қарсы шайқаста қаза тапты. Дереккөздер
Тарланбоздар

Тарланбоздар — 2011 жылы Алматы қаласы «8&8» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — Б. Қабасов. Беттер саны — 208. Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 978-601-80093-5-8. Қысқаша мазмұны Тағы қараңыз * Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік Кітап палатасы * ISBN Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.bookchamber.kz/ Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасы ресми сайты]
Жер кіндігі - Байқоңыр

Жер кіндігі - Байқоңыр — 2011 жылы Алматы қаласы «ARNA-B» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — О. Нұрмаханов. Беттер саны — 268. Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 978-601-7221-28-7. Қысқаша мазмұны Тағы қараңыз * Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік Кітап палатасы * ISBN Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.bookchamber.kz/ Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасы ресми сайты]
Адырна (кітап)

Адырна — 2011 жылы Алматы қаласы «ARNA-B» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — Б. Жүсіпов. Беттер саны — 384. Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 978-601-7221-33-1. Қысқаша мазмұны Тағы қараңыз * Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік Кітап палатасы * ISBN Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.bookchamber.kz/ Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасы ресми сайты]
Тәуелсіздік идеясын жырлайтын қазақ эпостарының қолжазба нұсқалары

Тәуелсіздік идеясын жырлайтын қазақ эпостарының қолжазба нұсқалары — 2011 жылы Алматы қаласы «Credo» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — Т. Әлібеков, жауапты шығарушы Т. Әкімова. Беттер саны — 324. Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 978-601-7114-13-8. Қысқаша мазмұны Тағы қараңыз * Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік Кітап палатасы * ISBN Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.bookchamber.kz/ Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасы ресми сайты]
Тәуелсіздік және Жамбыл шығармашалығы

Тәуелсіздік және Жамбыл шығармашалығы — 2011 жылы Алматы қаласы «Credo» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — А. Ж. Зекенова. Беттер саны — 260. Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 978-601-7114-11-4. Қысқаша мазмұны Тағы қараңыз * Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік Кітап палатасы * ISBN Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.bookchamber.kz/ Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасы ресми сайты]
Қазақ телевизиясы. Энциклопедия

Қазақ телевизиясы. Энциклопедия — 2009 жылы Алматы қаласы «DIGITAL MEDIA ASIA» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — Қ. Тұрсын, аударған Ә. Нұрайдар. Беттер саны — 640. Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 978-601-7089-12-2. Қысқаша мазмұны Тағы қараңыз * Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік Кітап палатасы * ISBN Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.bookchamber.kz/ Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасы ресми сайты]
Мақта шикізатын мақта талшығына өңдеудегі технологиялық регламент

Мақта шикізатын мақта талшығына өңдеудегі технологиялық регламент — 2011 жылы Алматы қаласы «Print-S» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — И. Үмбетаев, О. Биғараев, аударған Т. Ильясов. Беттер саны — 146. Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 978-601-289-036-5. Қысқаша мазмұны Тағы қараңыз * Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік Кітап палатасы * ISBN Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.bookchamber.kz/ Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасы ресми сайты]
Айналдым сенен, атамекен-ай

Айналдым сенен, атамекен-ай — 2011 жылы Алматы қаласы «Sansam» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — Шөмішбай Сариев, редакторы — А. Қоныс, музыкалық редакторы — В. Питерцев. Беттер саны — 256. Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 979-0-9016300-0-0. Қысқаша мазмұны Тағы қараңыз * Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік Кітап палатасы * ISBN Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.bookchamber.kz/ Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасы ресми сайты]
Хадис уә Хаят

Хадис уә Хаят — 2011 жылы Алматы қаласы «SIYAUSH» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — Шәйх Мухаммад Садық Мухаммад Юсуф, аударған И. Сатыбалдыұлы. Беттер саны — 240. Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 978-601-80168-0-6. Қысқаша мазмұны Тағы қараңыз * Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік Кітап палатасы * ISBN Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.bookchamber.kz/ Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасы ресми сайты]
Тәжуид ережелері

Тәжуид ережелері — 2011 жылы Алматы қаласы «SIYAUSH» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — Абдүл-Қайюм Хикмәт. Беттер саны — 40. Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 978-601-70112-6-9. Қысқаша мазмұны Тағы қараңыз * Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік Кітап палатасы * ISBN Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.bookchamber.kz/ Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасы ресми сайты]
Туыстан да туыс жандар

Туыстан да туыс жандар — 2011 жылы Алматы қаласы «TST- Company» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — Мамытбек Қалдыбай. Беттер саны — 112. Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 978-601-7257-31-6. Қысқаша мазмұны Тағы қараңыз * Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік Кітап палатасы * ISBN Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.bookchamber.kz/ Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасы ресми сайты]
Ахмет Риза медресесі (кітап)

Ахмет Риза медресесі — 2011 жылы Семей қаласы «Абай мұражайы» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — Ж. Әубәкір, жауапты редакторы — С. Т. Ибрагимов. Беттер саны — 23. Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 9965-807-60-4. Қысқаша мазмұны Тағы қараңыз * Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік Кітап палатасы * ISBN Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.bookchamber.kz/ Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасы ресми сайты]
Үш томдық таңдамалы

Үш томдық таңдамалы — 2011 жылы Алматы қаласы «Абди компани» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — Темірхан Медетбек. Беттер саны — 636. Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 9965-832-18-8. Қысқаша мазмұны Тағы қараңыз * Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік Кітап палатасы * ISBN Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.bookchamber.kz/ Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасы ресми сайты]
Салтанат (кітап)

Салтанат — 2011 жылы Астана қаласы «Ақарман» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — Ж. Самрат. Беттер саны — 788. Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 978-601-7148-01-0. Қысқаша мазмұны Тағы қараңыз * Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік Кітап палатасы * ISBN Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.bookchamber.kz/ Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасы ресми сайты]
Аммар ибн Ясир

ʻАммар ибн Яассир бин ʿĀмир Мāлик Aбул-Яқзаāн — Меккеден һижрат еткен мұхажирин сахабалардың бірі. Ерте өмірі Сиффин Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [https://web.archive.org/web/20091021114751/http://geocities.com/Tokyo/Spa/7220/ammar.html The Great Sahabai Ammar ibn Yasir]( 2009-10-25) *http://al-islam.org/restatement/71.htm *http://al-islam.org/slavery/4.htm *Arabic [http://www.rafed.net/books/seara/ammar/ كتاب سلسلة الأركان الاربعة ـ عمار بن یاسر ] *http://www.ezsoftech.com/stories/companion6.asp
Башир ибн Сағд

Башир ибн Сағд — көрнекті сахабалардың бірі. Өмiрбаяны Ерте өмірі Бану Аус басшысы болып тағайындалады. 610 - 632: Пайғамбар дәуірі Башир ибн Сағд Бәдр шайқасына қатысты, сонда Бану Аустың басшысы тағайындалды. Дүниеден өтуі аз-Зурқани баян еткендей Башир ибн Сағд Ғайн ат-Тамр деген жерде жау қолынан қаза тапты. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * http://www.bogvaerker.dk/Bookwright/rijal.html
Фадл ибн Аббас

Фадл ибн Аббас — Абдуллаһ ибн Аббастың бауыры және Пайғамбарымыздың немере інісі еді. Мұсылмандардың еуропалықтар мен және парсыларға қарсы болған соғыстарға қатысты. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * http://www.sevde.de/Sahabeler/FADL_iBN_ABBAS.htm
Фәйруз әд-Дайлами

Фәйруз әд-Дайлами — Йемен жерінде өзін пайғамбар жариялаған Асуад Ансиға пайғамбар салауат жіберген сахабаның бірі. Сыртқы сілтемелер *[http://www.usc.edu/dept/MSA/history/biographies/sahaabah/bio.FAYRUZ_AD_DAYLAMI.html biography] from USC-MSA Compendium of Muslim Texts.
Һабибә бинт Убәйд-Аллаһ

Һабибә бинт Убәйд-Аллаһ — Убайд Аллаһ ибн Джахш қызы. Һабибаның әкесі Зайнаб бинт Джахштың бауыры болды, Зайнаб бинт Джахш пайғамбарымыз Мұхаммадтың кейін әйелі болды. Кейін Һабибаның шешесі Мұхаммадқа үйленді, себебі әкесі исламды тастып мәсіхшілерге өтіп кетті ағузубилляһ. Һабиба Дәуд ибн Урва ибн Масғуд әл-Тақифқа күйеуге шықты. Дереккөздер
Хатиб ибн Әбу Балта

Хатиб ибн Әбу Балта — пайғамбар Мұхаммад Мысырлық Копты христиандар басшысы Муқауқиске жіберген сахаба. Қайтарда одан сыйлықтар жәнеМария әл-Қибтия және Сирин атты екі малай әйел алып қайтады. Пайғамбарымыз Мұхаммад Марияны өзіне әйел етіп алады. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * http://www.cyberistan.org/islamic/letters.html
Хузайфа ибн әл-Йаман

Хузайфа ибн әл-Йаман — Ислам дінін ерте қабылдаған сахабалардың бірі. Хузайфа ибн әл-Йаман көптеген хадистер айтты. Мединедегі өмірі Өзінің кішкенен жасына қарамай Ухуд шайқасына әкесімен бірге қатысады. Осы шайқаста әкесі мушриктер қолынан қаза тапты. Хандақ шайқасы
Азғыр

Азғыр — Атырау облысы Құрманғазы ауданы, Азғыр ауылдық округінің құрамындағы ауыл. Географиялық орны Облыс орталығынан 600 шақырым, аудан орталығы Құрманғазы селосынан 310 шақырым, округ орталығы Балқұдықтан 30 шақырым жерде теңіз деңгейінен 13 м биіктікте, құм төбелер арасында орналасқан. 1924 -1930 жылдары Азғыр аудан орталығы болса, одан кейін қой өсіретін ферма орталығына айналды. Тарихы 1928-1930 жж. арасында Азғыр Орал округінің Азғыр ауданының орталығы болды. Ертедегі атауы Арзагер немесе Бесшоқы, Азғыр аталудың бастауы төңкерістен кейінгі кезеңге келеді. Бұл ең ірі ішкі қырғыз-қайсақ ордасының «қалмақ қисымының» жері. Әкімшілігі Торғайда орналасқан. Ағылшындардың тұз шахталары жұмыс жасаған. 1918 жылы комиссар Бисен Жәнекешовтың ауылды ақтардан тазартудағы алғашқы шабуылы сәтсіз аяқталып, күш жинап, қайта шабуылдап жеңіске жетіп, тұрғындармен кездесу жиынында: «Қалыптарың қисық, ұстанымдарың теріс, жаман, азған ауылсыңдар» дегені де осы жердің Азғыр атануына себепші болды дейтіндер жоқ емес. "Азғыр" ядролық полигоны Азғыр ядролық полигоны (әскери шартты аты «Галит») – бұрынғы КСРО Қорғаныс министрлігі мен Атом өнеркәсібі министрлігі және Бүкілодақтық эксперименттік физика ғылыми-зерттеулер институты («Арзамас-16») мамандарының басқаруымен ядролық жарылыстар сыналған құпия сынақ аймағы. Халық саны 1989 жылы елді мекенде 647 адам тұрған. 1999 жылы ауылдың халқы 601 адамға тең болды (316 ер және 285 әйел адам). 2009 жылға қарай ауыл халық саны 580 адамға азайған (290 ер және 290 әйел адам). 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 365 адамды (191 ер адам және 174 әйел адам) құрады. Әлеуметтік және мәдени нысандары Мектептер * Азғыр негізгі мектебі — 1924 жылы ашылған. Алғашқыда бастауыш мектеп, кейін Киров атындағы орта мектеп, 1961-1999 ж. орталау, 1999 жылдан Азғыр орта мектебі болып аталды. 2014 жылдан бастап Азғыр негізгі орта мектебі болып құрылды. Елді мекендегі көшелер * Әйтеке би көшесі * Ғарифолла Құрманғалиев көшесі * Қазыбек би көшесі Дереккөздер
Аққұдық (Маңғыстау облысы)

Аққұдық — Маңғыстау облысы Қарақия ауданы, Сенек ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орналасуы Аудан орталығы Құрық ауылынан шығысқа қарай 196 км-дей жерде, Қарынжарық ойысының батыс жиегінде орналасқан. Тарихы Ауыл 1969–1995 жылдар аралығында қаракөл қойын өсіретін Ералиев атындағы кеңшардың ферма орталығы болып келген. Оның негізінде Аққұдықта шаруа қожалықтары құрылды. Халқы Инфрақұрылымы Ауылда негізгі мектеп, клуб, кітапхана, фельдшерлік акушерлік пункт бар. Дереккөздер
Абайя

Абайя — негізінде ′абā-а , кейде ′абāйа . Солтүстік Африка мен Таяу Шығыстағы мұсылман әйелдер киетін кең халат-көйлек. Дәстүрлі абайя қара түсті квадратты матадан тұрып, әйел адамның денесін толығымен жабады (қол мен беттен басқа). Айбайямен қоса кейбір әйелдер бетті жабатын ниқаб және қолды жабатын қолғаптарды да киеді. Индонезиялық және Малайзиялық әйелдердің дәстүрлі киімі кебая өз атауын абайядан алған. Тағы қараңыз *Исламдағы киім әдебі *Хиджаб *Джильбаб *Бурқа *Ниқаб
Джафар ибн Әбу Талиб

Джафар ибн Әбу Талиб (Arabic: جعفر ابن أبي طالب / جعفر الطيار) — Әбу Талибтың баласы. Джафар өзінің ағасы Аббас ибн Абдуль-Мутталибтың қолында өседі, Ислам дінін 613 жылы қабылдады. Үйленуі Есейе келе өз ағасы Аббас ибн Абд әл-Мутталибтің үйінен шығып, Асма бинт Умайске үйленді. Джафар Исламды өте ерте қабылдаған адамдардың бірі болды, сондықтан Құрайштардың қолынан көп зорлық көрді.
Қырым-татарша Уикипедия

Қырым-татарша Уикипедия — Уикипедияның қырым-татар тіліндегі бөлімі. 2008 жылдың 12 қаңтардан бері пайдаланылып келеді. Санақ жылдың күніне сәйкес Қырым-татарша Уикипедияда мақала бар. қатысушы тіркелген, олардың соңғы 30 күнде әлдебір іс-әрекет жасаған, ал қатысушы админ дәрежесіне ие. Жалпы өңдеу саны - . Статистика Қазіргі уақытта қырымтатар Уикипедиясында мақала бар. * 2009 жыл 6 қазан – 1074 мақала * 2010 жыл 5 қыркүйек- 1536 мақала * 2010 жыл 30 қаңтар - 1405 мақала * 2014 жыл 1 мамыр - 2000 мақала * 2014 жыл 9 мамыр - 3000, 4000 мақала * 2016 жыл 6 желтоқсан – 5000 мақала * 2018 жыл 12 қазан – 6000 мақала * 2020 жыл 13 ақпан – 7000 мақала * 2020 жыл 14 қараша – 8000 мақала * 2021 жыл 24 наурыз – 9000 мақала * 2021 жыл 2 маусым – 10 000 мақала * 2022 жыл 21 қаңтар - 15 000 мақала * 2022 жыл 27 тамыз - 20 000 мақала * 2023 жыл 14 мамыр - 25 000 мақала Дереккөздер Сілтемелер * Қырым-татарша Уикипедия (Басты беті)
Абдуллаһ ибн әл-Мубарак

Әбу Әбдуррахман Абдуллаһ ибн әл-Мубарак ибн Уадых әл-Маруази (һ. 118-181) — Ислам дінінің атақты имамы, муджтаһид, шариғат ғылымдарының ғалымы, муджаһид. 20 жасында ғылым талап қыла бастаған Ибн әл-Мубарактың алғашқы ұстазы Рабиғ ибн Әнәс ал-Хорасани болған. Сонымен қатар ол Әбу Ханифадан, Сүлеймен әт-Таймидан, әл-Әузағидан, Суфйан әс-Сәуриден, Малик ибн Әнәстан, Ләйс ибн Сағдтан, Ибн Уйайнадан білім алған. Одан Әбу Дәуд, Ибн Мағин мен Әбдурраззақ хадистер риуаят еткен. Ибн әл-Мубарак ғылым іздену жолында Мекке мен Мединеге, Шамға, Мысырға, Ирак пен Хорасанға сапар шеккен. Оның еңбектері Дереккөздер
Қарақалпақша Уикипедия

Қарақалпақша Уикипедия — Уикипедияның қарақалпақ тілідегі бөлімі. 2008 жылдың 27 мамырынан бері пайдаланылып келеді. Санақ жылдың күніне сәйкес Қарақалпақша Уикипедияда мақала бар. қатысушы тіркелген, олардан қатысушы соңғы 30 күнде әлдебір іс-әрекет жасаған, ал қатысушы админ дәрежесіне ие. Жалпы өңдеу саны - . Тарихы *14 тамыз 2014 жылы — 1 000 мақала *4 қыркүйек 2022 жылы — 2 000 мақала *1 қаңтар 2023 жылы — 3 000 мақала *18 қараша 2023 жылы — 4 000 мақала *6 шілде 2024 жылы — 6 000 мақала Сілтемелер * Қарақалпақша Уикипедия (Басты беті)
Абдул-Баһа

Абдул-Баһа (Абд эль-Баха; , «Баһаның құлы»; туған кезде берілген есімі Аббас-Эфенді; 1844—1921) — дін қайраткері, баһаи дінінің негізін қалаушылардың бірі. Әкесі Баһаулла (араб. «Баһа Аллаһ» — жарқыл, Құдайдың асқан әсемдігі) есімімен белгілі Мырза Хусейн Әли, баһаи сенімінің негізін қалаушы болып табылады. Абдул-Баһа 1844 жылы 23 мамырда Иранда өмірге келіп Аббас атанғанымен, Абдул-Баһа («Баһаның құлы») есімін қабылдап өзінің болашақ өмірін әкесінің ілімін барша халыққа жеткізуге арнады. Өмірбаяны 1892 жылы Баһаулла қайтыс болды. Қайтыс болар алдында ол өзінің өсиетінде Абдул-Баһаны баһаи қауымының көшбасысы болып қалдырды. 1898 жылы Абдул-Баһа Осман империясының қол астында тұтқында болғанда, алғаш рет Аккаға сонау Батыстан баһаи-қажылар келді. 1908 жылы Абдул-Баһа бостандыққа шыққанда ол Мысырға, 1911—1912 жылдары Америка мен Еуропаға үлкен сапарға аттанды. Сол жерлерде ол Баһаулланың бірлік пен Әлеуметтік әділеттілік туралы хабарын діни қоғамдарда, кәсіподақ, университет факультеттерінде, журналистер мен мемлекеттік шенеуніктердің алдында және де қыруар әлеуметтік жиналыстар үстінде жариялады. Абдул-Баһа өзінің көптеген шығармаларын ереже бойынша діндар адамдарға жолдау және кейбір сұрақтарға жауап ретінде жазды. Сондай-ақ оның бірталай сұхбаттары мен халыққа деген үндеулері жазылған. Сол әңгімелерінде ол Баһаулламен орнатылған жалпы қағидаттардың нақты қолданылуын түсіндіріп толық түсініктемелерін береді. Бірінші дүние жүзі соғысы кезіндегі жылдарын Абдул-Баһа Хайфада (қазіргі Израиль) өткізді. 1920 жылы қоғамдық қызметі үшін (соғыс кезінде Палестинадағы ашыққандарға көмек көрсету) ол Британ империясының орденімен марапатталды. Абдул-Баһа 1921 жылы 28 қарашада Хайфа қаласында өмірден қайтты. Өз өмірінде Баһаи дінінің негізін нығайтып оны барлық әлемге таратты. Өзінен кейін немересі Шоги Эфендіні қалдырды. Сыртқы сілтемелер * [http://bahai.region.kz Баһаи жазбалары — Баһаулла, Абдул-Баһа]
Миқдад ибн Асуәд

Миқдад ибн Асуәд (Арабша: ) — Арабтардың Бахра атты руынан болған сахаба. Өз руынан өзі білетін ислам қабылдаған адам болмаған соң, Меккеге ислам пайғамбары Мұхаммадқа аттанады. Меккеде әл-Асуад әл-Кинди атты адамда жұмысшы-құл болады. Исламды қабылдағанда оның жасы 24-те еді. Медине Аллаһ елшісі оған Мединеге аттануды бұйырады. Дереккөздер
Муғира ибн Шуғба

әл-Муғира ибн Шуғба ибн Аби Амир ибн Масғұд ас-Сақафи Меккедегі Таиф тауы маңайын мекендеген Сақиф атты рудан шыққан сахаба. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *http://forum.atimes.com/topic.asp?TOPIC_ID=157 *http://www.abc.se/~m9783/o/abfm_e.html *http://www.themodernreligion.com/women/w-hell.html *http://www.witness-pioneer.org/vil/Articles/companion/19_uthman_bin_ghani.htm *http://users4.ev1.net/~nami/EGYPT.htm
Мұхаммад ибн Әбу Бәкір

Мұхаммад ибн Әбу Бәкір — Әбу Бәкрдің ұлы, сахаба әрі Рашидун хилафатының бірінші халифы болды. Өмірі Мұхаммад ибн Әбу Бәкр шешесі Меккеге келе жатқан жолда туылады. Әкесі Әбу Бәкр һижраның он үшінші жылы дүниеден өткеннен кейін шешесі Асма бинт Умайс Әли ибн Әбу Талибқа тұрмысқа шығады. Сол уақытта Әли ибн Әбу Талиб Мұхаммад ибн Әбу Бәкрді өз баласы етіп алады. Сыртқы сілтемелер *[http://www.islamic-paths.org/Home/English/Muhammad/Book/Millennium_Biography/Chapter_132.htm Biography] *http://www.livingislam.org/n/shb_e.html - "Nevertheless, he brought in those who killed [Uthman]!" *http://www.hermetic.com/sabazius/mohammed.htm -Uthman became quite unpopular, and he was murdered by insurgents lead by the son of Abu Bakr, Muhammad ibn Abi Bakr, in 656 e.v *Wilferd Madelung, The Succession to Muhammad, Cambridge University Press, 1997.
Асма бинт Умайс

Асма бинт Умайс Бану Хашим руынан шыққан сахаби. Һижраның 40 жылы Әлиден кейін дүние салды. Отбасы Әкесі Умайс ибн Мағад, шешесі Хинд бинт Ауф. Жартылай сіңлісі Маймуна бинт әл-Харис, Мұхаммадтың әйелі. Тұған сіңлісі Салма бинт Умайс Хамза ибн Абд әл-Мутталибке тұрмысқа шықты. Сілттемелер
Сафия бинт Абд әл-Мутталиб

Сафия бинт Абд әл-Мутталиб ( (c. 560s – c. 640) — сахабия әрі ислам тарихының көркем тұлғасы. Биографиясы Әкесі Шайба ибн Хашим, Сафия Хамза ибн Абд әл-Мутталибтің қарындасы болды. Сөйтіп Мұхаммадқа және Әлиге әпке болып келеді. Бірінші рет Харис ибн Харбқа, екінші рет Аууам ибн Хуайлидке тұрмысқа шықты. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.yazehra.com/3rdshaban.html Yazehra.com]
Сағид ибн Зәйд

Сағид бин Зәйд, (Ар: سعيد بن زيد) — исламды ерте қабылдап, көзінің тірісінде жаннатпен сүйіншіленген он сахабаның бірі, лақаб аты "Әбу әл-Әуар". Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *http://www.youngmuslims.ca/online_library/companions_of_the_prophet/SaidZayd.html *http://www.witness-pioneer.org/vil/Articles/companion/02_abu_bakr.htm
Суһайб әр-Руми

Суһайб әр-Руми — Византин империясында құл болады, кейіннен Арабияға келіп исламды қабылдайды.. Ерте өмірі 591 жылы Нубуват басталмай тұрғанда, Синан ибн Мәлик атты араб кісі Персиялық әл-Убдаллаһ дейтін қаланы басқарып тұрады. Дереккөздер
Умәмә бинт Зайнаб

Умәмә бинт Зайнаб (Арабша: أمامة بنت ابو العاص بن الربيع) — Зайнаб бинт Мұхаммадтың қызы болды, Мұхаммадтың немересі. Әпкесі Фатиманың өлімінен кейін Әли ибн Әбу Талибке күйеуге шықты. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://anwary-islam.com/prophet-life/holly-p-4.htm Muhammad’s Daughters] *[http://freepages.family.rootsweb.com/~naqobatulasyrof/prophet/news_prophet_04.html The Tribe of Quraish]
Усама ибн Зәйд

Усама ибн Зәйд — Зайд ибн Харисаның ұлі, Мұхаммад босатқан құлдардың қатарынан болды. Шешесі Умм Айман (Барака). Биографиясы Ерте өмірі Усама ибн Зәйд һижраға дейін 8 жыл бұрын дүниеге келді. Мұхаммад оны өз баласындай тәрбиеледі. Мұхаммад бин Усама дейтін баласы болды. Дереккөздер
Зәйд ибн Арқам

Зәйд ибн Арқам — Бану Умаяд билігі уақытында сахих мұслимдағы Аллаһ тағала тұғырында салмағы көп екі нәрсе тұралы хадисті айтқан сахаба. Осы Зәйд ибн Арқамның үйінде исламның бастапқы уақытында сахабалар жиналып намаздарын оқып жүрді, дәл осы үйде исламның екінші халифы Омар исламды қабылдады. Дереккөздер
Зәйнаб бинт Әли

Зәйнаб бинт Әли — Әли ибн Әбу Талибтің қызы. Мұхаммадтың Фатима арқылы немересі. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.bookrags.com/Zaynab_bint_Ali Zaynab bint Ali] in Encyclopedia of Religion * [http://www.al-islam.org/ashura/33.htm Speech said to have been given by Zaynab to Yazid]
Нарциссизм

Нарциссизм - өзін-өзі жақсы көру,өз мүддесін басқалардан жоғары қоюмен сипатталатын мінез-құлық ерекшелігі. Термин грек мифологиясындағы Эхо атты нимфа махаббатын тәрк еткен көрікті жас жігіт Нарцисс есімімен байланысты туындаған. Есесіне су жүзіндегі өзінің шағылысына ғашық болып, сол махаббаттан өлімінің келуі бұйырылған-мыс. Дереккөздер
Қаратон

Қаратон — Атырау облысы Жылыой ауданындағы таратылған кент. Тарихы 1993-1995 жылдар аралығында чехословак құрылысшылары екі қабатты 63 коттедж үй салып, оған Қаратон елді мекенінде тұратын көпбалалы отбасылар Жаңа Қаратонға көшірілді. 1999-2000 жыл аралығында "Қазақойл-Ембі" АҚ қаражат бөліп, Жаңа Қаратоннан 622 тұрғын үй салынып, Қаратон елді мекенінің тұрғындары түгел осы жаңа баспаналарға көшірілді. 2000 жылы Жаңа Қаратон кент болып құрылды. Географиялық орны Аудан орталығы - Құлсары қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 71 км-дей жерде. Халқы * 2417 адам (1999) * 4813 адам (1989) Дереккөздер
Жыныстық акт

Жыныстық акт (коитус, пенетрация) жыныстық қатынасқа дәстүрлі көзқарасты қауымда — екі адамның жыныстық қажеттіліктерін өтеу үшін немесе ұрпақты жалғастыру үшін жыныстық қатынас мүшелері арқылы жыныстық қатынасқа түсуі. Қазіргі таңда жыныстық акт ретінде тек қана вагиналды акт емес, жыныстық мүше серіктестің (әйел немесе ер) вагинасына емес, анусына енгізілетін жыныстық қатынастың аналды түрі де аталады. Сонымен, гетеросексуалды да, гомосексуалды коитус туралы айтуға болады. Адамның жыныстық акті Адамның жыныстық жауабы оргазмға алып келетін және оған ілесетін физиологиялық және эмоционалдық өзгерістердің үйлесімін білдіреді. Бұндай өзгерістер индивид жыныстық қозуды алуы мен жыныстық стимуляцияға қатысуына байланысты бірте-бірте орын алады. Жыныстық акт орталық орынды алады. Гетеросексуалды (ер мен әйел арасында) жыныстық акт Гетеросексуалды жыныстық акт ретінде әдеттегіде вагиналды секс акты түсініледі. Ол серіктестердің бір-бірін аймалауы, эрогенді зоналарды қоздыру, мастурбация, иррумация және т.б., сонымен қоса оралды және аналды секс секілді сексуалды белсенділігінің басқа да формаларымен бірге жүруі мүмкін. Вагиналды секстің және жыныстық белсенділіктің басқа да формаларының ұзақтығы әртүрлі болуы мүмкін. Вагиналды секс немесе жыныстық белсенділіктің басқа да түрлерін орындау кезінде серіктестердің екеуінде немесе біреуінде оргазм болуы мүмкін. Гомосексуалды жыныстық акт Гомосексуалды жыныстық акт деп бір жынысты серіктестер арасында болатын жыныстық актіні атайды. Екі серіктес арасында болатын оралды немесе аналды секс және сексуалды белсенділіктің басқа түрлері кезінде екі серіктесте немесе біреуінде оргазм болуы мүмкін. Тағы қараңыз *Жыныстық қатынас *Аналды секс *Оралды секс *Вагиналды секс
Аналды секс

және анус]] Аналды секс немесе аналды жыныстық қатынас - эрекцияланған жыныстық қатынас мүшесін сексуалды ләззат алу мақсатында адамның анусына немесе анусы мен тік ішегіне енгізу. Аналды секстің бұдан басқа түрлеріне секс-ойыншықтарды қолдану, анус аймағында орындалатын оралды секс (анилингус), фингеринг жатады. Аналды секс ұғымы көбіне пенис-анус енгізілуіне қолданылғанымен, ақпарат көздері пенис-анус енгізілуін сипаттау үшін тек аналды жыныстық қатынас ұғымын қолданып, аналды секс ұғымын жалпы аналды сексуалды белсенділікті сипаттауға қолданады, және аналды мастурбацияға кері қойып, көбіне жұптар арасындағы белсенділікті сипаттайды. Аналды секс көбіне ер гомосексуалдылықпен байланыстырылғанымен, зерттеулер көрсеткендей, барлық гей-ерлер аналды секспен айналыспайды, және гетеросексуалды жұптар арасында да жиі кездеседі. Аналды секстің кей түрлері тіпті лесбияндық сексуалды белсенділіктерде де кездеседі. Адамдар аналды секстен анустық жүйке ұштарының стимуляциясының әсерінен сексуалды ләззат алуы мүмкін, ал оргазм аналды енгізілудің , ер адамдарда қуық асты безінің стимуляциясының арқасында, әйел адамдарда деліктінің және қынаптың екінші реттік стимуляциясның арқасында тууы мүмкін. Дегенмен, кей адамдар аналды сексті ауыратын белсенділік түрі деп есептейді,, бұл көбіне психологиялық факторлармен байланысты. Мүшеқапсыз орындалған аналды секс сексуалды белсенділіктің ең қауіпті түріне жатады,, сондықтан денсаулық сақтау ұйымдары, мысалы Дүниежүзілік Денсаулық Сақтау Ұйымы (ДДҰ), қауіпсіз аналды секс тәжірибелеріне нұсқаулық етеді . Мәдени көзқарас Тағы қараңыз *Жыныстық қатынас *Жыныстық акт *Вагиналды секс Дереккөздер
Анус

Анус (, артқы қуыс) — адамның немесе жануардың ас қорыту жүйесінің соңындағы тесік. Анус организмді экскременттерден (нәжіс) тазарту үшін және сол экскременттерді тазарынғанға шейін ұстау үшін қолданылады. Тағы қараңыз * Қынап (мүше) * Сарпай (анатомия)
Вагиналды секс

дің вагиналды секс бейнеленген суреті]] Вагиналды секс деп ер адамның қозған жыныстық қатынас мүшесін немесе фаллопротезді әйел адамның вагинасына (қынап) енгізу арқылы іске асатын жыныстық акт. Жыныстық қатынастың вагиналды түрі жыныстық актілердің басқа түрлеріне қарағанда ұрпақ жалғастыруға себеп бола алады. Вагиналды секс екі серіктестің (немесе біреуінің) бір-біріне үйкелуі арқылы (фрикция) жүзеге асады. Ер адамның мүшесінің қозуы қынап бұлшықеттерінің қысқаруы арқылы, ал әйел адамның қозуы клиторға болған әсер арқылы болады. Тағы қараңыз *Жыныстық қатынас *Жыныстық акт *Аналды секс
Әл-Хаким би Амри-Лләһ

Әбу Әли Мансур ибн әл-Азиз би Амри-Лләһ, әл-Хаким би Амри-Лләһ аталып кеткен фатима әулетінің исмаилиттік халифасы. Халифатты 996-1021 жж. аралығында басқарған. Һижра бойынша 386 ж. Рамазан айында таққа отырғанда әл-Хакимның жасы небәрі 11-де болған. Әл-Хакимның реформалары Әл-Хаким көп әйел алуға тыйым салып, Ислам дінінде рұқсат болған 4 әйелге дейін үйлену практикасы тек қиын жағдайларда жүзеге асу керек деп шешті. Сонымен қатар әл-Хаким билікте тұрған исмаилиттік құқық жүйесі мен сүнниттердің құқық жүйесін бір дәрежеде бекітті. Әл-Хакимнің жүргізген реформалары жақындастарының арасында араздық туғызып, радикалды исмаилиттер сарайды тастап Ливанның тауларына тығылып, үгіт-насихат жүргізе бастады. Әл-Хакимның жоғалуы Өмірінің соңғы жылдары әл-Хаким би Амри-Лләһ дүниеден безіп, түн батқанда медитация жасауға шығатын. 1021 жылы 36 жасында әл-Хаким әл-Қаһираның қасындағы әл-Мукаттам төбесіне аттанып, содан қайтып келмеді. Іздеу барысында оның қанға былғанған киімі мен есегі ғана табылды. Оның қайда жоғалғаны әлі күнге шейін құпя қалпында сақтаулы. Друздар әл-Хаким өлген жоқ, ол уағызын жалғастырып, көзқарастарын шәкірті Хамзаға баяндаған деп есептейді. Олардың діни сенімі бойынша әл-Хаким қиямет күні Мәһди болып қайтып келеді. Дереккөздер
Әл-Хаким

*Әл-Хаким би Амри-Лләһ — Фатима әулетінің халифасы *Әл-Хаким ән-Найсабури — белгілі мухаддис, «Мустадрак әл-Хаким» хадистер жинағының авторы *Әл-Хаким әт-Тирмизи — IX ғасырда өмір сүрген шығыс Иран сопылығының көрнекті өкілі.
Ибн Хаджар әл-Асқалани

әл-Хафиз Шиһабуддин Әбул-Фадл Ахмад ибн Әли ибн Мұхаммад, Асқалани атасының атына байланысты көбінесе Ибн Хаджар деген атаумен белгілі болды (ақпан 18, 1372 – ақпан 2, 1448, 852 Һ.), аса ірі хадис ғалымдарының бірі, шейх әл-ислам. Ерте өмірі Каир қаласында христиан жыл санауымен 1372 жылы, Шафиғи фиқһ мектебінің ғалымы Нур ад-Дин Әлидің отбасында дүниеге келді. Білімі 12 жасында Меккеде жүріп жамағатта Тарауих намазында имам болғанда әл-Харруби оған қарсы болмаған. Еңбектері Ибн Хаджар хадис, хадис терминологиясы, биографиялық талдаулар, тарих, Құран тафсирі және шафиғи мектебі фиқһ аясында елуден астам дін-ғылыми еңбектер жазды. *Фатх әл-Бари *Нухбат әл-Фикар және оның түсіндірмесі Нужаһ әл-Наср хадис терминологиясы жайында. *әл-Нукат әлә Китаб ибн әл-Соләһ *әл-Қауи әл-Мусаддад фи Муснад Ахмад *Силсилат ал-Даһаб *Та`риф Әһл әл-Тақдис би Маратиб әл-Маусуфин би әл-Тадлис Сілттемелер Сыртқы сілттемелер *http://www.masud.co.uk/ISLAM/ahm/bari.htm *[http://www.imamfaisal.com Булуғ Марам кітабының түсіндірмесі]
Қазақстан тарихы этникалық зерттеулерде: Арғын

Қазақстан тарихы этникалық зерттеулерде: Арғын — 2011 жылы Алматы қаласы «Алаш» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы/құрастырушысы — Х. М. Ғабжалилов. Беттер саны — 425. Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасынан тіркелу кезінде берілген ISBN нөмірі — 9965-765-40-5. Қысқаша мазмұны Тағы қараңыз * Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасы * ISBN Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.bookchamber.kz/ Қазақстан Республикасының Ұлттық мемлекеттік кітап палатасы ресми сайты]
Уәлима

Уәлима — үйлену тойына немесе кез келген жиынға арналып жасалған тағам. Уәлима жасау мұсылмандар неке қиғаннан кейін жасалатын дәстүрлі шара боп табылады. Уәлима жаңа құрылған жанұядағы ішкі татуластықты білдіретін белгі ретінде қарастырылады. Уәлиманың уақыты туралы таластар Мұсылман ғалымдары уәлиманың қай уақыттары туралы бірнеше пікір ұстанады: * Неке қиылып жатқан кезде. * Үйлену шараларының кезінде. * Үйленгеннен кейін. Уәлима сөзінің қолданылуы Уәлима сөзі тек қана мұсылмандарға қатысты термин емес. Мысалға уәлима неке қиюға байланысты болса — «үйлену тойы» мағынасын береді, жаңа туған нәрестеге арналса — «шілдехана» мағынасын білдіреді. Дереккөздер Тағы қараңыз *Исламдағы неке *Ақиқа
Скриншот

операциялық жүйесіндегі компьютердің скриншоты]] Скриншот — қолданушының компьютер мониторында (немесе кез келген көзге көрінетін ақпарат беретін құрылғыдан) көріп тұрған нәрсені көрсететін компьютер арқылы алынған сурет (әдеттегіде тышқанның курсорысыз). Әдеттегіде бұл сурет операциялық жүйе немесе басқа компьютерлік бағдарлама арқылы қолданушының нұсқауы бойынша алынады. Скриншотты фото/видео құрылғы арқылы немесе компьютерден мониторға баратын видеосигналды оқу арқылы алу өте сирек кезігеді. Windows Mac OS X Linux және Unix Symbian Symbian операциялық жүйесінде алдын ала қондырылған скриншот түсіру мүмкіндігі жоқ, бірақ скриншот түсіруге арналған бірқатар программалар бар. Android 4.0 версиясынан бастап Android құрылғаларда Power және Vol- батырмаларын басу және ұстап тұру арқылы скриншот түсіруге болады. iOS 2.0 версиясынан бастап iOS құрылғыларында (iPhone, iPad) скриншот жасау үшін «Home» және «Sleep/Wake» батырмаларын басып, дисплей жарқырағанға шейін ұстап тұру қажет. Сурет «Camera roll» (iPhone) немесе «Saved photos» (iPod) папкаларында сақталады. Bada Bada операциялық жүйесіндегі телефондарда «Мәзір» батырмасын басып тұрып «Блокировка» батырмасын басу керек. Сурет автоматты түрде телефон жадына сақталады.
NASDAQ

, Нью Йорк қаласы]] NASDAQ (, «Насдак» деп оқылады — Бағалы қағаздар бойынша дилерлердің Ұлттық ассоциациясының автоматты котировкалары) — жоғары технологиялық компаниялардың акцияларына маманданған америкалық биржадан тыс нарық. АҚШ-тың негізгі үш фонд биржаларының бірі (NYSE және AMEX-пен қатар). Биржаның иесі — америкалық NASDAQ OMX Group компаниясы. NASDAQ-ты санамағанда, бұл компанияға 8 еуропалық биржа тиесілі. NASDAQ 1971 ж. 8 ақпанында құрылған. Атау биржаға бастау салған котировкаларды автоматты түрде алуға арналған жүйеден шыққан. Қазіргі сәтте NASDAQ 3200-ден астам компаниялардың акциясын алып-сатумен айналысады. NASDAQ индекстері NASDAQ-та жоғары технологиялық компаниялардың акциялары ғана белгіленіп қоймайды,сондықтан олардың әрқайсысы экономиканың тиісті саласындағы жағдайды көрсететін индекстердің бүкіл жүйесі пайда болды. Қазір NASDAQ электрондық жүйесінде сатылатын бағалы қағаздардың баға белгіленімдеріне негізделген осындай он үш индекс бар. Nasdaq Composite Nasdaq Composite индексі NASDAQ биржасында белгіленген барлық компаниялардың акцияларын қамтиды (барлығы 5000-нан астам). Нарықтық құны келесі түрде есептеледі: компания акцияларының жалпы саны бір акцияның ағымдағы нарықтық құнына көбейтіледі. Nasdaq-100 Nasdaq-100-ге акциялары NASDAQ биржасында сатылатын капиталдандыру бойынша ең ірі 100 компания кіреді. Индекске қаржы секторының компаниялары енгізілмейді. 2021 жылғы жағдай бойынша Nasdaq-100-дің 57%-ын технологиялық компаниялар құрайды. Биржада Nasdaq қор QQQ тикерімен Nasdaq-100 динамикасын жоғары дәлдікпен қайталайды. NASDAQ басқа индекстері * NASDAQ Bank Index — банк секторының компаниялары үшін * NASDAQ Biotechnology Index — медициналық және фармацевтикалық компаниялар үшін * NASDAQ Computer Index — компьютерлерге бағдарламалық және аппараттық жасақтама әзірлейтін компаниялар үшін * NASDAQ Financial Index — банктер мен сақтандыру компанияларынан басқа, қаржы секторының компаниялары үшін * NASDAQ Industrial Index — өнеркәсіптік компаниялар үшін * NASDAQ Insurance Index — сақтандыру компаниялары үшін * NASDAQ Telecommunications Index — телекоммуникациялық компаниялар үшін. Дереккөздер
Кроль

Кроль ( — еңбектеу, жер бауырлап еңбектеу) - дененің сол және оң бөліктері алма-кезек есу жасайтын етпеттей жүзу стилі. Жүзудің ең жылдам тәсілі болып табылады. Еркін стильді жүзу жарыстарында спортсмендердің көпшілігі крольді таңдайды, сондықтан «еркін стиль» мен «кроль» іс жүзінде синонимге айналып кеткен. Крольше жүзгенде жүзгіштің қолдары оның денесін ось бойынша бойлай ессе, аяқтары да кезек-кезек көтіріліп-түседі. Жүзгіштің беті су ішінде болады және есу кезінде дамыл-дамыл дем алып тұру үшін бұрылып тұрады. Жүзу техникасы Тағы қараңыз * Брасс * Еркін жүзу * Баттерфляй * Шалқалай жүзу Дереккөздер
Джалалуддин әс-Суюти

Джалалуддин ас-Суюти (c. 1445–1505) Мысырлық мұсылман ғалымы. Білімі Араб ғалымдарынан Фиқһ және Араб тілі емлесін үйренді. Еңбектері * әл-Итқāн фи ‘Улум әл-Құр’ан (ағылшын тіліне аудармасы: The Perfect Guide to the Sciencs of the Qur'an, ISBN 9781859642412) *Тафсир әл-Джалайн (Арабша:تفسير الجلالين) *әл-Джаами' әл-Кабир (Арабша: الجامع الكبير) *әл-Джаами' әл-Сағир (Арабша: الجامع الصغير) *Дур әл-Масур (Арабша: درالمنثور) тафсиры *Әлфияһ әл-Хадис *Тафриб әл-Рауи (Арабша: تدريب الراوي) хадис терминологиясы жайында * Халифтердің тарихы (Арабша:Тарих әл-Хулафа) * Ізгі жолды ұстанған Халифтер (Арабша әл-Хулафаһ ар-Рашидун) *Табақат әл-Һуффаз әл-Заһабидің Тазкират әл-Һуффаз еңбегіне қосымша * Нужат әл-Джуласāʼ фи ашʻāр әл-нисāʼ *Хасааис әл-Кубра Мұхаммад сау пайғамбардың мұғжизалары жазылған * - әл-Мужир (лигвистика). Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * ([http://islamsci.mcgill.ca/RASI/BEA/Suyuti_BEA.pdf PDF version]) *http://www.freewebs.com/nooralemaan/ *http://www.sunniport.com/masabih/showthread.php?t=1842 *[http://www.sunniport.com/books/imam_jalaluddin_suyuti_v1.0.pdf Imam Suyuti Biography and Works at SunniPort]
Әл-Хаким ән-Найсабури

Әбу Абдуллаһ Мұхаммед ибн Абдуллаһ әл-Хаким ән-Найсабури (?-1014) — ұлы мухаддистердің бірі, сахих хадистер жинағының авторы. Өзінің «әл-Мустадрак алә әс-сахихайн» хадистер жинағымен танымал болған. Әл-Хаким һижра бойынша 321 ж. Нишапур (Найсабур) өаласында туған. Һижраның 341 ж. Иракқа сапар шегіп, содан кейін қажылыққа барады. Білім іздеу жолында әл-Хаким Хорасан мен Мауереннаһр қалаларын аралайды. Һижраның 359 ж. ол Нишапур қаласының қазысы (әкімі) боп тағайындалады. «Әл-Хаким» деген лақап оған осы әкімдігі себебінен қойылған. Басқару қызметін тстаған соң ол өзін білім алу мен ғылыми еңбектер жазуға арнайды. Сонымен қатар әл-Хаким Буи әулеті мен Сасани әулеті арасындағы елші қызметін атқарады. Шығармалары * «Тарих Найсабур» * «әл-Мустадрак алә әс-сахихайн» (Мустадрак әл-Хаким) * «әл-Иклиль» * «әл-Мадхаль илә илм әс-сахих» * «Тәраджим әш-шуюх» * «Фадаиль әш-Шафиғи» Тағы қараңыз * Мұхаммед әл-Бұхари * Муслим ибн әл-Хәджадж
Kiwix

Kiwix («ки́викс» деп айтылады) — Интернет желісіне қосылмай ақ Уикипедияны оқуға мүмкіндік беретін ашық бағдарлама жасақтамасы. Мақалалар мен суреттер сығылған файл ретінде ZIM форматында сақталады. Kiwix интернетке кіру мүмкін емес немесе қымбат жерлерде Уикипедияны оқуға мүмкіндік беру үшін жасалған. Мысалға: дамушы мемлекеттердің мектептерінде. Осы бағдарлама жасақтамасы DVD форматындағы Уикипедияны жасау үшін қолданылды. Kiwix-тің kiwix-serve деген веб-сервер сияқты жұмыс істейтін версиясы бар (libmicrohttpd негізінде). Осылай локалды жүйенің ішінде Уикипедия мақалаларын оқуға мүмкіндік туады. * http://www.kiwix.org
Иман негіздері

Иман негіздері (; Аркан әл-Иман) Ислам діні ақида мен шариғаттан тұрады. Ал енді Ислам ақидасы және оның негізі — Аллаһ тағалаға, періштелеріне, кітаптарына, пайғамбарларына, ақирет күніне, тағдырдың жақсылығы мен жамандығына иман келтіру. Бұл негіздер Құран Кәрім мен хадистерде көрсетілген: Кіріспе Жәбірейіл иман жайында сұрағанда пайғамбарымыз : Иманның отауы – Жүрек. Сонымен бірге, адам жүрегімен иман еткенін тілімен дауыстап айтуы (иқрар) керек. Адам иман етпей, мұсылман болмайды, яғни иман – мұсылмандардың бес парызының алғашқысы әрі негізгісі. Иманның алты шарты бар. Аллаһ Тағала хақтығына сену Періштелерге сену Аллаһ Тағала тарапынан түсірілген кітаптарға сену Пайғамбарларға сену Ақыретке, қиямет-қайым күніне сену Тағдырға қалтқысыз сеніп, иман ету Бұл алты шарттың біріне күмән келтіргеннің сенімі толық болмайды. Иман – тәсілім етуді қажет етеді. Ақылдың шектеулі өлшемімен шешілмейтін кейбір тылсым, әрі тұңғиық түйінді мәселелерді талқыға салмай, таразыламай тәсілім ету (қалтқысыз сену) керек. Иман – тақлиди иман және тахкики иман болып екіге бөлінеді. Тақлиди иман – қоршаған ортаның әсерімен немесе біреулерден естіп, соларға елітіп мақұлдау. Бұл иманның әлсіз түрі болып саналады. Абай мұндай иманды сақтауға қорықпас жүрек, айнымас көңіл, босамас буын керек деген. Тахкики иман – санамен саралап, сезіммен қуаттап, зерттеп іздену нәтижесінде толық көз жеткізу. Мызғымас бекем сенім болып табылатын мұндай иман “яқини иман” деп те аталады. Әнәстен (р.а.) жеткен хадисте: «Пайғамбарымыз (с.ғ.с.): Ешбірің өзіне қалағанын мұсылман бауырына да тілемейінше, толық иман еткен болып саналмайды – деп айтты» – деген. (Бухари, Муслим риуаят еткен) Әдебиеттер bs:Imanski šarti en:Six articles of belief fy:Pylders fan leauwen it:Sei articoli di fede nl:Zuilen van geloof
Әйюб

Әйюб — Исламда пайғамбар саналады. Аюб Құран кәрімде Құран кәрімде Әйюб Аллаһның қызметкері есебінде сипатталады, Әйюб Аллаһқа деген сенімін ешқашан жоғалтпағаны және әрдайым қиын жағдайда Аллаһ тағалаға жалбарынып көмекке шақырғаны айтылады: Құранда * Пайғамбарлығы: [http://www.submission.info/servlet/qtbrowse?pickthalltrue&yusufalitrue&shakirtrue&arabictrue&chapter4&verseBegin163&verseEnd163 4:163] , [http://www.submission.info/servlet/qtbrowse?pickthalltrue&yusufalitrue&shakirtrue&arabictrue&chapter6&verseBegin84&verseEnd84 6:84] * Сынақ және сабырлығы: [http://www.submission.info/servlet/qtbrowse?pickthalltrue&yusufalitrue&shakirtrue&arabictrue&chapter21&verseBegin83&verseEnd83 21:83] , [http://www.submission.info/servlet/qtbrowse?pickthalltrue&yusufalitrue&shakirtrue&arabictrue&chapter21&verseBegin84&verseEnd84 21:84] , [http://www.submission.info/servlet/qtbrowse?pickthalltrue&yusufalitrue&shakirtrue&arabictrue&chapter38&verseBegin41&verseEnd41 38:41] , [http://www.submission.info/servlet/qtbrowse?pickthalltrue&yusufalitrue&shakirtrue&arabictrue&chapter38&verseBegin42&verseEnd42 38:42] , [http://www.submission.info/servlet/qtbrowse?pickthalltrue&yusufalitrue&shakirtrue&arabictrue&chapter38&verseBegin43&verseEnd42 38:43] , [http://www.submission.info/servlet/qtbrowse?pickthalltrue&yusufalitrue&shakirtrue&arabictrue&chapter38&verseBegin44&verseEnd44 38:44] Дереккөздер Арғы оқылымдар * Ибн Кәсир, Бидая уа ән-Нихая, беттер, 220–225 * Тафсир * Табари, беттер, 361–364 * Салаби, Пайғамбарлары қиссалары, Каир 1339, 106–114 * Кисағи, Пайғамбарлар қиссалары, 179–190 (ағылшын тілі) * Ибн Асакир, Тарих әл-Кабир, iii, 190–200 Сыртқы сілтемелер * [http://www.mechon-mamre.org/e/et/et2701.htm Book of Job ] * [http://www.mechon-mamre.org/p/pt/pt2701.htm Book of Job with Hebrew and English] * [http://www.torah.org/learning/iyov/ Themes of Job] * [http://www.ou.org/about/judaism/iyov.htm Summary of Job's life] . * [http://www.jobcentre.me.uk/ A resource page network on Job] * [http://www.bookofjob.org Putting God on Trial – The Biblical Book of Job] complete online commentary * [http://www.jewishencyclopedia.com/view.jsp?artid1764&letterA Aristeas identifies Job with the Jobab mentioned in Genesis 36:33, a great-grandson of Esau] * [http://www.iojd.org/ An international fraternal organization for young women based on the teachings of the book of Job.] * [http://ahlusunnah.org.au/articles/document.jsp?id=71 The Story of Ayyub (Job)] . [http://anwary-islam.com/prophet-story/ayoub.htm The same page is also available here]
Киелі кітаптар

Киелі кітаптар - дін бойынша, адамзат тарихында жаратушының пайғамбарларға түсірген кітаптары. Олар негізінен өзара туыс, және бір өңірде жасайтын еврей және араб халқына түсірілген делінеді. Дінде киелі кітаптар деп негізінен Ибрахимдік дініндердегі пайғамбарларға Құдай түсірген деп сенетін кітаптар айтылады. Олардың арасында негізгі үш кітапты атайды: Құдай Мұсаға - Тауратті (Тора), Исаға Інжілді (Евангелиа), Мұхаммедке - Құранды түсірген - деп сену ибраһим діндеріне ортақ сенім. Тек алдыңғы кітапты алғандар кейінгі кітаптарға сенбейді, ал кейінгі кітаптар алдыңғы кітапқа шекті мөлшерде ғана сенеді, немесе өзгертіп жіберілген деп мойындамайды. Ғылыми тұрғыда кітаптардың Құдай жағынан түсірілгені дәлелденген емес, және әрбір кітаптың ішінде оларды адам жазғаны туралы белгілер сайрап тұр. Кітаптардағы мазмұн тек Орта шығыспен ғана шектелгені, онда кейінгі ғасырлардағы оқиғалар мен жаңалықтардың жоқтығы, ғарыш туралы түсінктері де қазіргі физикалық космология зерттеулерімен бірдей еместігі, жер шарындағы басқа өркениеттермен қатысының сиректігі, немесе жоқтығы олардың Құдайдан түскеніне шүбә туғызады. Дегенмен сенуші үшін бұл маңызды емес, олар қашанда ойланбай сенуді дәстүрге айналдырған. Тәурат Інжіл Құран Ислам дінінің киелі кітабы. Құран адамзаттың соңғы пайғамбары Мұхаммедке С.Ғ.С. түскен. Тағы қараңыз * Аһл әл-Китаб - киелі кітап адамдары Дереккөздер
Шұғайб

Шұғайб ( – мағынасы дұрыс жолды көрсетуші) — мадияндар мен айкиліктерге жіберілген ислам пайғамбары. Құран Кәрімде 10 рет айтылған. Оның қызы Мұса пайғамбарға үйленді. Араб түбегіндегі пайғамбарлығы Шұғайб пайғамбар ғ.с. мазары Йорданияда, Махис қаласының батысына қарай орналасқан. Тағы қараңыз * Пайғамбарлар * Пайғамбарлар қиссалары Дереккөздер
Абдуллаһ ибн Әмір ибн әл-Ас

Абдуллаһ ибн Әмір ибн әл-Ас Әмір ибн әл-Астың ұлы. Ол "әл-Сахифаһ әл-Садиқаһ" ("Шыншыл парақтары", ), атты хадис жинағын жазды. Абдуллаһ ибн Әмір ибн әл-Ас ислам дінін һижраның 7 жылы, әкесінен бір жыл бұрын қабылдады. Дереккөздер
Хадис ғылымы

Илм әл-хадис — хадистерді зерттеуге арналған білім саласы. Ислам дінінің алғашқы даму кезеңінен-ақ жолдан қосылған жалған хадистердің көбеюі мұсылман ғұламалары арасында сыни көзқарас туғызды. Мухаддистердің шынайы өсиеттерді жалғаннан ажыратуы үшін зерттеу жұмыстарын жүргізу қажеттілігі туды. Мұсылмандық сыни көзқарас назарына іліккен басты мәселе өсиеттердің тікелей өз мазмұны емес, оларды таратушылардың тізбегі болды. Иснадтың, яғни жеткізушінің хакімдігі, олар арқылы жеткен өсиеттің негізділігіне кепіл болатын дәлелге жатқызылады. Мухаддистер үшін таратушылар тізбегінің сабақтастығын анықтаудың маңызы зор болды. Бұл таратушылар тізбегі «әр-риджәл» (ерлер) деп аталды. Олардың есімдерін, өмір сүрген жылдарын, бір-бірімен кездесіп, бірінен-бірі өсиет тыңдай алғандығын айғақтайтын өмірбаяндық деректерді анықтау мақсат етілді. Олардың адалдығы, ақылақтық тазалығын бағалаудың да маңызы болды. Таратушылар туралы тұтас деректер жинап, зерттеу хадис ғылымының ішіндегі ерекше бағыт — «әр-риджәл» (ерлер туралы ілім) бағытының пайда болуына әкелді. Өсиеттерді сыннан өткізу мұқият жүргізілді, осыған байланысты арнаулы терминдер жүйесі қалыптасты. Хадистердің алғашқы жинақтары муснад (негізгі, тірегі бар) үлгісі бойынша құрастырылды. Оларға енген хадистер ең алғашқы таратушы сахабалар есімдеріне байланысты топтастырылды. Өсиеттерді сыннан өткізу ісін 9 ғ.-дағы ірі тұлғалар, мұсылман әлемінде кең танымал болған алты канондық хадис жинақтарының авторлары Мұхаммед әл-Бұхари (870 ж. ө.), Муслим ибн әл-Хәджадж (875 ж. ө.), Ибн Маджаһ (886 ж. ө.), Әбу Дәуд әс-Сиджистани (888 ж. ө.), Мұхаммед әт-Тирмизи (892) және ән-Насаи (915 ж. ө.) бастады. Олардың жинақтары тақырыптық айдарлар немесе әңгіме арқауы бойынша орналасқан. Хадистерді зерттеу ісі кейінгі кезеңдерде де жалғасын тапты. Хадис ғылымының маңыздылығы Хадис санаттары (категориялары) Дереккөздер Тағы қараңыз * Мухаддис * Иснад * Хадис * Сүннет