kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Қажымұқан көшесі (Алматы)

Қажымұқан көшесі (Алматы) Көшеге әлемнің бірнеше дүркін чемпионы атанған қазақ балуаны, жойқын күштің иесі, классикалық күрестің майталманы - Қажымұқан Мұңайтпасовтың (1871-1948) есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 04.09.1981 №18/458 шешімі) берілген. Қажымұқан Мұңайтпасов (1871- 1948) Ақмола облысында дүниеге келген. Ол Мәскеу, Омбы, Петербор, Париж, Лондон, Берлин қалаларында өткен кәсіби балуандар сайысына қатысқан. Балуан Ұлы Отан соғысы кезінде кеңес жауынгерлеріне ұшақ сыйлаған. Көше Медеу ауданында орналасқан. Достық даңғылынан басталып, 8-ші Гвардияшылар көшесіне дейін созылып жатыр. Байжанов, Фурманов, Ескендіров, Тайманов көшелерін қиып өтеді. Бұрынғы атауы - Алматы қиылысы. Көшенің ұзындығы - 1280 метр. Дереккөздер
Әбілқайыр хан атындағы көше (Алматы)

Көшеге 1720 жылдары жоңғарларға қарсы шайқаста қазақ қолын басқарған Кіші жүз ханы Әбілхайырдың есімі берілген. 1731 жылы Әбілқайыр хан (1693-1748) орыс елшілігін қабылдады. Бұл - Қазақстанның Ресейдің қарамағына кіруінің бастамасы еді. Көше Әуезов ауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 1200 метр. Дереккөздер
Спартак атындағы көше (Алматы)

Спартак атындағы көше. Көшеге Италияда б.з.д. өткен Құлдар көтерілісші көсемі, жауынгер Спартактың есімі (1956 жылы) берілген. Спартак Францияда дүниеге келген. Ол бастаған құлдар көтерілісі алдымен оңтүстікті, кейін күллі Италияны шарпыған, ереуілге шамамен 70 мың адам қатысқан. Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Ақан сері көшесінен басталып, Чехов көшесіне дейінгі аралықта созылып жатыр. Сейфуллин даңғылын қиып өтеді. Көшенін ұзындығы - 900 метр. Дереккөздер
Үмбетбаев көшесі (Алматы)

Көшеге қазақ опера әншісі, Қазақ КСР халық әртісі Әнуарбек Бейсембайұлы Үмбетбаевтың есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 02.07.1956 № 256 шешімі) берілген. Үмбетбаев Әнуарбек Бисембайұлы (1914-1973) Алматы облысында дүниеге келген. Ол «Абай», «Біржан мен Сара», «Т.Тоқтаров» операларында басты бейнелерді сомдаған. Көше Бостандық, Алмалы аудандарында орналасқан. Бөгенбай батыр, Жамбыл, Шевченко көшелерімен қиылысады. Бұрынғы атауы - 12-ші линия көшесі. Көшенің ұзындығы - 1100 метр. Дереккөздер
Қайтадан туындаған су

Минералдардың (мәселен, гипстің) ылғалсыздану процесі салдарынан туындай отырып, сол минералдардың кристалдану немесе қабатаралық сулары есебінен қалыптасатын дербес су, немесе байламды су. Дереккөздер
Жеңілдік

Жеңілдік - сатып алу және сату келісімінің жағдайлары, оларда тауардың келісімде көрсетілген бастапқы немесе базистік бағасын кеміту мөлшері белгіленеді. Сауда айналымында бұл жеңілдік жай, күрделі және сериялы (үдемелі) жеңілдіктерге ажыратылады. Жай жеңілдік кезінде сатып алушы төлейтін іс жүзіндегі баға бастапқы бағаның тұтастай белгілі бір пайызға немесе белгілі бір сомаға бір жолғы кемітілуі арқылы белі іленеді. Күрделі жеңілдік бағаның бірнеше рет кемітілуі арқылы жүзеге асырылады. Сериялы жеңілдіктерді сатушылар бір түрлі заттардың үлкен тобын (сериялап) көтере сатып алушыға береді, тауарларды осылайша неғұрлым көп алса, сериялы жеңілдік те соғұрлым өсе түседі. Дереккөздер
Абай даңғылы (Астана)

Абай даңғылы. Абай даңғылы К.Күмісбеков көшесінен басталып, Пушкин көшесінде аяқталады. Ол Сарыарқа, Жеңіс, Республика даңғылдарын және Желтоқсан, Бейбітшілік, Әзірбайжан Мәмбетов, М.Әуезов, М.Ғабдуллин, Ш.Уәлиханов, Ә.Сембинов, Б.Бейсекбаев, А.Жұбанов көшелерін қиып өтеді. Ұзындығы 5280,6м. Абай Құнанбайұлы (1845-1904) — қазақтың ұлы ақыны, философ, ағартушы, композитор. Абай бала кезінен елдегі шешен, ақын, ертегішілердің әңгімелерін тез ұғып алатын зеректігімен, ынталылығымен ерекшеленген. Қазақтың мәдени-рухани байлығын бала кезінен бастап бойына сіңірген ол - қазақ әдебиетіне жаңа идеялық, көркемдік үлгілер әкелді. Шығыс классиктері Низами, Сағди, Науаи, Физули, Жәми және орыс ақын-жазушылары А.Пушкин, М.Лермонтов, Л.Толстой мұраларын оқып, оларды тереңірек зерттепбіліп, таныс болған. Абай өлеңдерінің ішінде мазмүны жағынан да, көркемдік бітімі жағынан да ерекшеленіп тұрған үздік туындылар мол. «Сегіз аяқ», «Сен мені не етесің», «Қансонарда бұркітші шығады аңға», «Қалың елім, қазағым, қайран жұртым», «Жаз», «Желсіз түнде жарық ай», «Болыс болдым, мінеки», «Өлсем орным қара жер сыз болмай ма?» секілді өлеңдері тың дүниелердің қатарына жатады. Абайдың философиялық, көркемдік, әлеуметтік, гуманистік және діни көзқарастары терең көрінген еңбегі - оның қара сөздері. Абайдың қара сөздері - ұлы ақынның сөз өнеріндегі көркемдік қуатын, философиядағы даналық дүниетанымын даралап көрсететін классикалық стильде жазылған прозалық шығарма. Жалпы саны қырық бес бөлек шығармадан тұратын бұл шығарма тақырыбы жағынан бір бағытта жазылмаған, әр алуан. Ұлы ойшыл қара сөздерінде шығарманың ажарына ғана емес, оның тереңдігіне, логикалық мәніне назар аударған. Абай мұрасы қазақ мәдениеті мен әдеби тілінің дамуына үлкен ықпал жасады. Оның шығармалары басқа тілдерге аударылу арқылы дүние жүзіне тарады. Қазақтың классик жазушысы М.Әуезовтің бас кітабы - «Абай жолы» ұлы ақынға арналған. Абай - қазақ әдебиетінің, оның ішінде қазақ поэзиясының өркендеп дамуына зор үлес қосқан ұлы тұлға. Бұл даңғылда ҚР Мемлекеттік қызмет агенттігі, Астана қаласы әкімдігі, ақынның ескерткіші, "Ramada Plaza Astana" қонақ үйі, «Мегаспорт» сауда үйі, «Жаннұр» сауда орталығы орналасқан. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Әбілов атындағы көше (Алматы)

Көшеге қоғам қайраткері, қазақ ақыны, Қазақстанның халық жазушысы Дихан Әбіловтің есімі (Алматы қаласы мәслихатының 02.03.2008 №83 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 14.03.2008 №2/139 қаулысы) берілген. Әбілов Дихан (1907-2003) Павлодар облысы Баянауыл ауданы Мойылды қыстауында дүниеге келген. Ол - Қазақстан жазушылар одағының хатшысы, 1938-1939 жылдары төрағасы, 1939-1940 жылдары - Қазақстан жазушылар одағы көркем әдебиетті насихаттау бюросының директоры қызметтерін атқарған. Көше Әуезов ауданындағы «Қалқаман-2» шағынауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 1000 метр. Дереккөздер
Магнитная көшесі (Алматы)

Көшеге Ресейдің Челябі облысындағы Оңтүстік Орал шығыс беткейімен жалғасқан таудың атауы (Алматы қаласы атқару комитетінің 08.10.1958 №27 шешімі) берілді. Орналасқан жер Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Гете көшесінен басталып, Қапал көшесіне дейін созылып жатыр. *Көшенің ұзындығы -1550 метр. Дереккөздер
Станиславский атындағы көше (Алматы)

Станиславский атындағы көше. Көшеге орыстың аса талантты режиссеры, актер, педагог, театр өнерінің теоретигі КСРО Ғылым Академиясының академигі, КСРО халық әртісі Константин Сергеевич Станиславскийдің есімі (1956 жылы) берілген. Станиславский (Алексеев) Константин Сергеевич (1863-1938) Мәскеуде дүниеге келген. Оның шығармашылығы әлем театры өнеріне бетбұрыс жасаған. Көше Жетісу ауданында орналасқан.Тәтібеков көшесінен басталып, Рысқұлов даңғылына дейінгі аралықта созылып жатыр. Бөлтірік шешен, Почтовой, Шелихова көшелерін қиып өтеді. Көшенін ұзындығы - 1700 метр. Дереккөздер
Үркер көшесі (Алматы)

Көшеге Торпақ шоқжұлдызындағы шашыранды галактикалық жұлдыздар шоғырының атауы (Алматы қаласы мәслихаттың 24.03.2005 № 138 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 4.04.2005 № 2/184 қаулысы) берілген. Мұны жай көзбен 6-9 жарық жұлдызын ғана көруге болады. Жұлдыз шоғырына шамамен 540 жұлдыз жататындығы статистикалық жолмен дәлелденген. Үркердің диаметрі 15 парсек (шамамен 49 жарық жылы). Көше Алатау ауданындағы «Айгерім-2» шағынауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 750 метр. Дереккөздер
Абылай хан даңғылы (Астана)

Абылай хан даңғылы. Абылай хан даңғылы Кенесары көшесінен басталып, Қарағанды-Астана тасжолына дейін жалғасады. Ол І.Жансүгіров, Мақтымқұлы, Қ.Рысқұлбеков, Ғ.Мүсірепов, Ғ.Мұстафин, Арқайым, Бурабай, Еділ көшелерін қиып өтеді. Ұзындығы - 4994,7 м. Абылай хан (1711-1781) - ұлы мемлекет қайраткері, қолбасшы, дипломат, қазақтың даңқты ханы. Жәңгір ханның бесінші ұрпағы. Абылайдың шын есімі - Әбілмансұр. Жасынан Төле бидің тәлімтәрбиесінде болуы Әбілмансұрға зор ықпал етті. Қазақ даласының даналығын бойына жинап, ақыл-парасатымен, ел билеу қабілетімен дараланған Төле би қазақ халқы анталаған жауға басы біріксе ғана тойтарыс бере алатынын жас баланың санасына ұялата білді. 1730-1733 жылдар аралығында болған бір ұрыста жас жігіт Әбілмансұр жекпежекке шығып, қалмақтың бас батыры, қоңтажы Қалдан Сереннің туысы Шарышты өлтіреді. Атасының аруағын шақырып, жауға «Абылайлап» шапқан Әбілмансұрдың есімі содан бастап «Абылай» атанады. Осылайша Абылай хан қазақ халқының жадында қажырлы мемлекет қайраткері, батыл қолбасшы, майталман мәмілегер ретінде сақталып келеді. Оның есімі тәуелсіздік символына, жауынгерлік ұранға айналды. Азаттық күрестің жалынды басшысы Абылай ханның асқақ тұлғасы, ақыл-парасаты Бұқар, Үмбетей, Шәді Жәңгірұлы, М.Жүмабаев жырларында, І.Есенберлиннің, Ә.Кекілбаевтың, т.б. ақынжазушылардың шығармаларында сомдалды. Бұл даңғылда «Әділ» дүкені, «Сұлтан Бейбарыс» мейрамханасы, «Гүлжан» сауда үйі, «Мирас» мектебі, Республикалық клиникалық аурухана, Ұлттық ғылыми медицина орталығы орналасқан. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Ер Қосай көшесі (Астана)

Бұрынғы атауы №21 көше. Оңтүстік-Шығыс тұрғын алабы (оң жақ). Ер Қосай көшесі Арқайым көшесінен басталып, Жалаңтөс көшесінде аяқталады. Жаңаарқа, Бурабай көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 721,7 м. «Ер Қосай» - тарихта болған кісі есімі. Ол Ер Көкше батырдың баласы. «Ер Қосай» туралы жырдың сюжетіне, көбінесе, қиял-ғажайып сипаттар араласып отырғанымен, тарихта болған оқиғаларды қамтиды. Жырдың бірнеше нұсқасы бар. Олар - В.Радлов, Г.Потанин, А.Хангелдин, М.Көпеев нүсқалары. Жырдың барлығының мазмұны ұқсас, негізгі тақырыбы - Отан қорғаұ. Жыр Орталық ғылыми кітапхананың қолжазбалар қорын да сақтаұлы тұр. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Волын агроөнеркәсіп кешені

«Волын агроөнеркәсіп кешені», жауапкершілігі шектеулі серіктестік. Бұқар жырау ауданында, Қарағандыдан онтүстік-батысқа 5 км, Қарағанды—Жезқазған автожолынын бойында орналасқан. 1974 жылы «Волын» кеңшар-кешені ретінде ұйымдастырылған. 2000 жылы соның базасында ЖШС құрылып, өндіріс бағыты сақталды. Шаруашылықтың мамандандырылған негізгі бағыты — шошқа өсіру және бордақылау. Шұжық цехы, құрама жем зауыты бар. 1981 жылы кеңшар-кешен «Қаз КСР-інің Алтын Құрмет кітабына» жазылған. Дереккөздер
Станкевич атындағы көше (Алматы)

Станкевич атындағы көше. Көшеге Ресей қайраткері, философ, ақын, әдебиеттанушы, ағартушы Николай Владимирович Станкевичтің есімі (1956 жылы) берілген. Станкевич Николай Владимирович (1813-1840) Ресейдің Воронеж облысында дүниеге келген. Ол гуманизм идеясын насихаттауды мұрат еткендіктен, 1831 жылы әдеби-философиялық үйірме ашқан. Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Шолохова көшесінен басталып, Челюски көшесіне дейінгі аралықта созылып жатыр. Майбороды, Аймауытов, Чернышевский көшелерін қиып өтеді. Көшенін ұзындығы -1850 метр. Дереккөздер
Майборода атындағы көше (Алматы)

Майборода атындағы көше - Көшеге Майборода шартты атауы (Алматы қаласы әкімінің 22.09.1993 #390 шешімі) берілді. Орналасқан жер Көше Түрксіб ауданында орналасқан. *Көшенін ұзындығы - 1400 метр. Дереккөздер
Ер Тарғын көшесі (Астана)

Бұрынғы атауы №20 көше. Оңтүстік-Шығыс тұрғын алабы (оң жақ). Ер Тарғын көшесі Арқайым көшесінен басталып, Жалаңтөс көшесінде аяқталады. Жаңаарқа, Бурабай көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 721,8 м. «Ер Тарғын» - Ноғайлы заманының батыры, қазақ-ноғай халық-тарының арасына кең тараған «Ер Тарғын» жырының басты кейіпкері. Ноғайлы дәуірінің тарихи оқиғаларын бейнелейтін жырдың негізгі идеясы - ерлік пен батырлықты дәріптеу, ел бірлігін сақтау. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Әбіров атындағы көше (Алматы)

Көшеге қазақтың алғашқы балетмейстері, Қазақстан Республикасының халық әртісі, Қазақстанның еңбек сіңірген өнер қайраткері, өнертанушы ғалым Дәурен Тастанбекұлы Әбіровтің есімі (Алматы қаласы мәслихаттың 24.12.2003 №26 шешімі мен Алматы қаласы әкімшілігінің 26.12.2003 № 5/764 қаулысы) берілген. Көше Әуезов ауданындағы «Таугүл-3» шағынауданда орналасқан. Бекет-ата Мырзағұлұлы, Кәрменов көшелерімен қиылысады. Көшенің ұзындығы - 180 метр. Дереккөздер
Қазақбаев атындағы көше (Алматы)

Қазақбаев атындағы көше (Алматы) — мемлекет қайраткері Әбдісәмет Қазақбаевтың есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 23.08.1978 №368 шешімі) берілген көше. Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Оның бұрынғы атауы — Новая көшесі, ал ұзындығы — 1150 метр. Қазақбаев Әбдісәмет Қазақбаев Әбдісәмет (1898-1959ж.) Қарағанды облысының Ұлытау ауданында дүниеге келген. Ол Ақмола облыстық атқару комитеті төрағасының орынбасары, Қарағанды облыстық атқару комитеті төрағасы, ҚазКСР Жоғары Президиумы төрағасы қызметтерін атқарған. Дереккөздер
Стасов атындағы көше (Алматы)

Стасов атындағы көше. Көшеге орыстың көркемөнер және музыка сыншысы, өнер тарихшысы, Петербор Ғылым академиясының құрметті мүшесі Владимир Васильевич Стасовтың (1824-1906) есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 05.11.1958 №29 шешімі) берілген. Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Шолохов көшесінен басталып, Сүйінбай даңғылына дейінгі аралықта созылып жатыр. Көшенін ұзындығы - 1300 метр. Дереккөздер
Ерейментау көшесі (Астана)

Бұрынғы атауы №36-9 көшесі. «Қараөткел» шағын ауданы. Ерейментау көшесі Тұран даңғылынан басталады. Ұзындығы - 402,9 м. Ерейментау - Сарыарқаның солтүстігіндегі таулы алқап. Ақмола және Қарағанды облыстары аумағында орналасқан. Ең биік жері - 901 м (Ақдің тауы). Таулы алқап оңтүстік-батыстан солтүстік-шығысқа қарай 100 шақырымға созылып жатыр. Ақмола облысында Ерейментау атты қала бар. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Әбішев атындағы көше (Алматы)

Көшеге белгілі қоғам қайраткері, Қазақстанның халық жазушысы, драматург, Мемлекеттік сыйлықтың иегері Әлжаплар Әбішевтің есімі (Алматы қаласы мәслихаттың 02.08.2008 №129 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 14.08.2008 Ме 3/558 қаулысы) берілген. Әбішев Әлжаппар (1907-2001) Қарағанды облысында дүниеге келген. Көпшілік оқырмандарға танымал «Найзағай», «Жас түлектер», «Сахара сәулеті», «Төлеген Тоқтаров» атты шығармалары, сондай-ақ М.Әуезовпен бірге жазған «Намыс гвардиясы», «Мен өлмеймін», «Достық пен махаббат» пьесалары қазақ драматургиясына үлкен үлес болып қосылған. Көше Әуезов ауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 1100 метр. Дереккөздер
Иван Самсонович Гаврилов

Иван Самсонович Гаврилов (1912-1944), Кеңес Одағының Батыры (1943), аға сержант. Тау-кен өнеркәсібі училищесін бітіріп, Донбастағы Макеевка учаскесіңде бекітуші, десятник, учаске бастығының көмекшісі болды. 1941-1942 жылдары Қарағандыда №12 шахтаның ішкі транспортының бастығы. 1942-1943 жылы Печора көмір бассейнін игеру үшін Воркутаға көмекке жіберідді. 1943 жылы Кеңес Армиясы қатарына шақырылды. Ұлы Отан соғысы кезінде Курск шайқасына қатысты. 38-ші армияның 163 атқыштар дивизиясының құрамында 1943 жылы Днепр өзенінен етуде тұтқиылдан шабуыл жасау тобын бастап, жау орналасқан жерге жасырын бекініп, негізгі күш өзенді алғанға дейін ұстап тұрды. 1944 жылы ұрыста ауыр жарақаттанып қайтыс болды. Орден, медальдармен марапатталған. Дереккөздер
Майлин атындағы көше (Алматы)

Майлин атындағы көше — көшеге шағын проза жанрының хас шебері, жазушы, сталиндік репрессия құрбаны Бейімбет Майлиннің есімі (Алматы қаласы әкімінің 23.10.1991 15/398 шешімі) берілді. Майлин Бейімбет Бимұхамбет) (1894-1939) Қостанай облысында дүниеге келген. Ол - «Еңбекші қазақ», «Ауыл тілі», «Қазақ әдебиеті» газеттерінің редакторы болған, «Шұға», «Раушан - коммунист», «Азамат Азаматыч», «Мырқымбай» шығармаларының авторы. Орналасқан жер Көше Түрксіб ауданында орналасқан Ахметов көшесінен басталып, Хмельницкий көшесіне дейін созылып жатыр. Камышински, Абхаз, Бекмаханов, Поддубный көшелерін қиып өтеді. *Көшенін ұзындығы - 3670 метр. Бұрынғы атаулары Бухтарминская → Звездная → Кремлевская көшелері. Дереккөздер
Бауыржан Момышұлы даңғылы (Астана)

Бауыржан Момышұлы даңғылы (бұрынғы атауы — 13-магистральды автожолы) Сарайшық көшесінен басталып, Қошқарбаев даңғылында аяқталады. М. Жумабаев, Тәуелсіздік даңғылдарын және Қызыларай, Сырымбет, Қордай, М.Төлебаев көшелерін қиып өтеді. Ұзындығы - 3958,7 м. Бауыржан Момышұлы (1910-1982) - әскери қайраткер, ержүрек қолбасшы, жазушы, Кеңес Одағының Батыры. Ол 1932 жылы әскерге алынып, мергендік өнерді игереді. 1941 жылы Ұлы Отан соғысы басталысымен генерал-майор И.Панфиловтың басшылығымен Алматыда жасақталған 316-атқыштар дивизиясы құрамында майданға аттанады. Батальон, полк командирі болған Б.Момышұлы соғыстың соңгы жылдарында гвардиялық дивизияны басқарады. 1956 жылы демалысқа шығып, шығармашылық қызметпен айналысады. Б.Момышұлы шығармаларын қазақ, орыс тілінде жазып, қазақ әдебиетіндегі әскери проза жанрының негізін қалады. Жазушы шығармаларының басты тақырыбы Ұлы Отан соғысы кезіндегі жауынгерлердің тұлғасын жан-жақты суреттеп сомдау болды. Осы шығармашылық мақсаттың айғағы ретінде жазушы қаламынан туған «Офицер жазбалары», «Артымызда Мәскеу», «Үшқан ұя», «Қанмен жазылған кітап», т.б. туындыларын айтуға болады. «Ұшқан ұя» кітабы үшін жазушы Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты атанды. Бұл даңғылда «Астанаэнергосбыт» мекемесі, «Тұран» мейрамхана кешені, «Меруерт» бизнес орталығы орналасқан. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Рибат

Рибат, рабат ( — қонақ үй) — # Діншілдік жолындағы қарулы күрескерлер тұратын қамал. VII - X ғ-ларда мұсылмандар мен христиандардың (немесе пұтқа табынушылардың) әскери қақтығыс аудандары - Кіші Азия, Орта Азия және солтүстік Африкада пайда болған қамалдар мен бекіністер атауы. Рибат тұратын дін жолындағы күрескерлер, әдетте еріктілерден құрастырылды, олар басқа діндегілерге қарсы соғыс қимылдарына қатынаста және тақуалықтың қатаң тәртіптерін берік сақтады. Арнайы әдебиетте Рибатты көбінесе монастырьлар санатына қосып, теріс пікір айтушылық орын алды. X - XII ғ-да Рибаттың көпшілігі әдеттегі соғыс бекінісіне айналды. XI - XII ғ-да ол Мағрибта екі міндетін де сақтап қалды. Мароккодағы Әлмурабит әулеті мен қозғалысы өз атауын осы Рибаттан алған. Өзінің әскери мақсатын жоғалтқан Рибат шамамен XI ғ-дың бас кезінде Иранда дәруіштер - ханакахтардың мекеніне айналды. Рибат атауы осы мағынасында Мағрибқа дейінгі бүкіл мұсылмандар әлеміне тарап, кейінгі орта ғасырларда «тақуалар тұрағы» деген де, «әулие» қабірінің айналасында пайда болған құрылыстар тобы деген де мағынасында зауийа атауының баламасы ретінде қолданылды. Әл-Мурабит атауы Мағрибта өмір сүретін, «әулиемен» ерекше байланысы бар және киелі күш несі деп танылатын сопылар ұғымын білдірді. Мағриб пен Испанияда тақуа-диуаналар тұрағына да рабат атауы пайдаланылды. # Қала ішіндегі сауда-қоймасы, керуен-сарай, бекет, мұсылман қаласының төңірегіндегі сауда орны. Дереккөздер
Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне он жыл көшесі (Алматы)

Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне он жыл көшесі (Алматы) Көше Қазақстан Республикасы егемендігінің 10 жылдығы құрметіне (Алматы қаласы мәслихаттың 4.04.2001 Ма 200 шешімі мен Алматы қаласы әкімінің 9.04.2001 №200 қаулысы) берілген. Көше Медеу ауданында орналасқан. Бұрынғы атауы - 17-ші көше. Көшенің ұзындығы - 1500 метр. Дереккөздер
Үсенов Әнуарбек көшесі (Алматы)

Көшеге алтын мен күмісті химиялық жолмен өндіруді бірінші рет ойлап тапқан ғалым, Қазақстан Республикасының Мемлекеттік сыйлығының лауреаты, КСРО-ның құрметті металлургі Әнуарбек Үсеновтің (1933-1996) есімі (Алматы қаласы мәслихатының 6.03.2008 № 83 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 14.03.2008 № 22/139 қаулысы) берілген. Ол «Қазалмазалтын» консорциумын басқарған. Көше Әуезов ауданындағы «Қалқаман-2» шағынауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 1000 метр. Дереккөздер
Әділов атындағы көше (Алматы)

Көшеге Ахмет Әділовтің есімі (Алматы қаласы мәслихатының 24.12.2003 № 26 шешімі мен Алматы қаласы әкімшілігінің 26.12.2003 № 5/764 қаулысы) берілген. Көше Әуезов ауданында орналасқан. Нұрмаханов көшесінен басталып, Жандосов көшесіне дейін созылып жатыр. Сейітов, Римова, Мусина, Бутина, Дауылбаев, Ахметов көшелерімен қиылысады. Бұрынғы атауы - 1-ші көше. Көшенің ұзындығы - 1062 метр. Дереккөздер
Үсенов Асқар көшесі (Алматы)

Көшеге қазақ боксшысы, спорт шебері, Бүкілодақтық дәрежедегі төреші, Қазақстанның 9 рет, Қазақстан мен Орта Азия республикаларының 5 рет чемпионы Асқар Садықұлы Үсеновтің есімі берілген. Үсенов Асқар Садықұлы Алматыда (1928-2005) дүниеге келген. Дереккөздер
Бөгенбай батыр даңғылы (Астана)

Бөгенбай батыр даңғылы. Бөгенбай батыр даңғылы Н. Тілендиев даңғылынан басталып, Сарыарқа, Жеңіс, Республика даңғылдарын және Желтоқсан, Бейбітшілік, М.Әуезов, С.Торайғыров, Ш.Айманов, Ж.Аймауытов, Р.Қошқарбаев, Ш.Уәлиханов көшелерін қиып өтеді. Ұзындығы - 3611,7м. Бөгенбай батыр (1680-1775) - қазақ халқының тәуелсіздігі жолындағы күрескер, XVIII гасырда жоңгар басқыншыларына қарсы соғыста қол бастаган даңқты батыр, көрнекті мемлекет қайраткері. «Қазақтың қамал-қорганы» баһадұр Бөгенбай Абылай хан бастаган қазақ халқының үлт бірлігі жолындағы азаттық күресінің үйытқысы болды. 1710 жылы Қарақұмда өткен құрылтайда Бөгенбай батыр үш жүздің бас сардары болып сайланды. 1726 жылы Бөгенбай бастаған қазақ қолы Бұланты өзенінің бойында қалмақтарга қарсы күйрете соққы берді. Бөгенбай батырдың ерлігін Қожаберген жырау «Елім-ай» атты тарихи дастанында жырлап, батырдың ерлігіне «Ер Бөгенбай» атты қиссасын арнаған. Бұқар, Үмбетей, Жанкісі, Сегіз сері Бөгенбай туралы дастандар шығарған. Бұл даңғылда Бөгенбай батырдың ескерткіші, «НұрБанк» ғимараты, М. Әуезов атындағы балалар кітапханасы, №7 мамандандырылған мектеп, «Шапағат» коммуналдық базары орналасқан. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Әзизбеков атындағы көше (Алматы)

Көшеге Әзірбайжандағы революциялық қозғалыстың көрнекті қайраткері Әзизбеков Мешади Азим-Бекоглының есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 10.01. 1961 №1 шешімі) берілген. Әзизбеков Мешади Баку қаласында (1876-1918) дүниеге келген. Көше Әуезов ауданында орналасқан. Алматы үй құрылысы комбинаты (ДДК) ауданынан басталып, Райымбек даңғылымен батысқа қарай созылып жатыр. Ахрименко, Есенин көшелерімен қиылысады. Көшенің ұзындығы - 850 метр. Дереккөздер
Қазан көшесі (Алматы)

Қазан көшесі (Алматы) Көшеге Ресей Федерациясындағы Татарстан Республикасының астанасының атауы (1976 жылы) берілген. Қазан қаласы Казанка өзені аңғарында Волга өзенінің сол жақ жағалауында орналасқан. Қала 1177 жылы салынған, 1708 жылы Қазан деп аталған. Көше Медеу ауданында орналасқан. Сырдария көшесінен басталып, Рязанский көшесіне дейін созылып жатыр. Көшенің ұзындығы - 1250 метр. Дереккөздер
Фадеев көшесі (Алматы)

Фадеев көшесі — Алматы қаласының Алмалы ауданында орналасқан көшесі. 1957 жылғы 28 шілдедегі Алматы қаласы атқару комитетінің №31 шешімінше көше орыс жазушысы Александр Александрович Фадеевтің құрметіне аталды. Көше Райымбек, Рысқұлов даңғылдары, Маганадский, Бөкеев, Соқпақбаев көшелерімен қиылысады. Көшенің ұзындығы — 1850 метр. Дереккөздер
Ертіс көшесі (Астана)

Бұрынғы атауы №11 көше. Оңтүстік-Шығыс тұрғын алабы (сол жақ). Ертіс көшесі Хантау, Қаратау, Қозыбасы көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 1127,1 м. Ертіс - Солтүстік Мұзды мұхит алабында жатқан өзен. Қазақстан жерінде Шығыс Қазақстан, Павлодар облыстарының жерімен ағады. Жалпы ұзындығы - 4248 шақырым, оның 1698 шақырымы Қазақстан жерінде. Зайсан көліне дейінгі бөлігі - Қара Ертіс, көлдей төмен қарай Ақ Ертіс немесе Ертіс деп аталады. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Ар-Ридда

ар-Ридда («жолдан таюшылық») - Мұхаммед (с.а.у.) өлгеннен кейін 632 - 33 жылдары халифа өкіметіне қарсы Арабия тайпаларының қозғалысы. Мұсылмандардың тарихи дәстүрінде бұл қозғалысы Ислам жолынан таюшылық деп атайды. Мұхаммедке бас нген тайпалар Әбу Бәкір халифа болған соң мұсылман әкімдеріне алым-салық төлегілері келмей немесе Мұхаммедке (с.а.у.) ұқсап, өздерін Аллаһтың немесе ар-Рахманның елшісіміз деп жарпялаған «жалған Пайғамбарға» сеніп, Ислам жолынан тайды. Оны басуға Әбу Бәкір «жалған Пайғамбар» Тулайха бастаған асад, ғатафан, тайи, т.б. тайпаларға қарсы Орталық Арабияға «жалған Пайғамбар» Мүсәйлима бастаған ханифа, «жалған Пайғамбар» Саджах бастаған тамим тайпасына қарсы шығыс Арабияға, мазһиджиттердің «жалған Пайғамбары» Абхал әл-Асуадқа қарсы Иеменге, әл-Ашғас киндиттері көтеріліске шыққан Хадрамаутқа, Бахрейнге, Уман мен Махраға әскери экспедициялар жіберді. ар-Ридда соғыстарында қолбасшы ретінде Халид б. әл-Уәлид ерекше көзге түсіп, даңқы шықты. ар-Ридда соғыстарын аяқтау алифалардың бар күшті Арабиядан тыс жерлерді жаулап алуға бағыттауларына мүмкіндік берді. Мұсылман аңыз әңгімелерінде тайпалар бүлігіне қарсы күрес Пайғамбар (с.а.у.) өлгеннен кейін ғана басталған Арабия түбегінің негізгі аудандарын бағындыру жолындағы жаугершілік жорықтар түрінде сипатталады. Исламға қарсы көтеріліс ретінде көрсетілген көптеген оқиғаларды мұсылмандар өздерінің саяси үстемдіктерін нығайту үшін өте шеберлікпен пайдалана білді. Ол ішкі ал ауыздықтардың жалғасы болатын. Көптеген «жалған Пайғамбарлар» өз қызметтерін Мұхаммед (с.а.у.) Пайғамбар өлмей тұрыпақ бастаған еді. Дереккөздер
Әзірбаев атындағы көше (Алматы)

Көшеге қазақ ән өнерінің хас шебері, халық ақыны, әнші, композитор, Қазақ КСР-нің еңбек сіңірген қайраткері Кенен Әзірбаевтың есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 04.09. 1981 №18/458 шешімі) берілген. Кенен Әзірбаев (1884-1976) Жамбыл облысының Қордай ауданында дүниеге келген. Ол - «Бозторғай», «Базар-Назар», «Көкшолақ» т.б. халық арасына кең тараған әндердің авторы. Көше Медеу ауданының Горный Гигант кентінде орналасқан. Бұрынғы атауы - Ленин көшесі. Көшенің ұзындығы - 1140 метр. Дереккөздер
Сіңбе су

Өтімді таужынысқа (мәселен, құмтастарға, жарықшақты әктастарға, т.с.с.) сүзбелене сіңуі нәтижесінде қалыптасатын, негізінен алғанда атмосферада туындаған сулар есебінен құралған жерасты суы. Дереккөздер
Жеңіс даңғылы (Астана)

Жеңіс даңғылы. Бұрынғы атауы Победа даңғылы. Жеңіс даңғылы Т. Рысқұлов көшесінен басталып, І. Есенберлин көшесінде аяқталады. Абай, Бөгенбай батыр даңғылдарын және Кенесары, Т.Бигелдинов, С.Сейфуллин, Ә.Жангелдин, Мәскеу, Ә. Молдағұлова, Ы. Алтынсарин көшелерін қиып өтеді. Ұзындығы 3304,4м. Жеңіс - қырғын соғыста жауды жеңіп, тізе бүктіріп, толық жеңіске ие болушылық. Кеңес Одағы 1945 жылы Германия мен оның одақтастарының басқыншылығына қарсы шығып, жеңіске жетті. Германияның негізгі мақсаты Барбаросса жоспары бойынша КСРО-ны жою еді. Мамырдың 8-інен 9-ына қараған түні герман жоғары командованиесінің өкілдері Германияның сөзсіз тізе бүккені туралы актіге қол қойды. Рейхстагқа бірінші болып лейтенант Р. Қошқарбаев пен қатардағы жауынгер Г.Булатов ту тікті. 9-мамыр Жеңіс күні болып жарияланды. Бұл даңғылда ҚР Қаржы министрлігі, Қазақ ұлттық музыка академиясы, «Қазақстан теміржолы» ұлттық компаниясы, С.Сейфуллин атындағы агротехникалық университет орналасқан Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Рия

Рия- екіжүзділік, риякерлік «дегендердің» (жерде мені жомарт десін, діндар десін, зиялы десін дегендерді) халі. Исламда Хақ Аллаһ) ризасы үшін жасалмаған ықылассыз, көңілсіз істер мен ғибадаттарды айтады. Рияның антонимі ықылас. Исламда ғибадатының мәні, рухы, ықылас. Дереккөздер
Есіл көшесі (Астана)

Бұрынғы атауы №13 көше. Оңтүстік-Шығыс тұрғын алабы (сол жақ). Есіл көшесі Абылай хан даңғылынан басталып, Хантау, Қаратау, Қозыбасы көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 1232,5 м. Есіл - Ертіс өзенінің сол жақ саласы. Қазақстанның Қарағанды, Ақмола, Солтүстік Қазақстан облыстары және Ресейдің Түмен, Омбы облыстары жерінен өтеді. Жалпы ұзындығы - 2450 шақырым. Қазақстан жеріндегі ұзындығы - 1607 шақырым. Сарыарқаның солтүстік бөлігіндегі Нияз тауының батыс беткейінен басталып, Омбы облысындағы Усть-Ишим ауылының тұсында Ертіс өзеніне құяды. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Қабанбай батыр даңғылы (Астана)

Қабанбай батыр даңғылы — Достық, Тәуелсіздік, Сарайшық, С.Қожанұлы, Атасу, Қорғалжын тасжолы, Қалқаман көшелерін қиып өтіп, А. Бараев көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 16093м. Қабанбай батыр (1692-1770) - қазақ қолын бастаған ержүрек қолбасшы, даңқты батыр. Азан шақырып қойылған есімі - Ерасыл. Жылқыға щапқан жабайы қабандарды жайратып, «Қабан батыр» атанған. Қазақ халқының жоңғар шапқыншылығына қарсы күресінде ерекше ерлік көрсетіп, талантты қолбасшы ретінде аты шыққан. 1730 жылы Аңырақай-Алакөл шайқасына, кейін, Шыңғыстау, Ертіс бойындағы шайқастарға қатысып, Абылай ханның бас батырларының біріне айналады. Шыңғыстаудағы Шаған шайқасында ақбоз атпен топ жарып, жауға шапқаны үшін «Дарабоз» атанады. Жазушы Қ.Жүмаділовтің Қабанбай батыр туралы «Дарабоз» атты тарихи романы бар. Бұл даңғылда Ұлттық ғылыми медициналық орталықтың кардиохирургиялық клиникасы, «ҚазМұнайГаз» ұлттық компаниясы, Қазақстан-Ресей университеті, «Астаналық цирк», «Салтанат сарайы» орналасқан. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Риязат

Риязат. Сопылар аз жеу, аз ұйықтау, аз сөйлеу мен жалғыздық , әрдайым пікір мен терең ойлауға үйренген жанның моральдық еркіндікке ұласатындығына сенеді. Нәпсіні тәрбиелеу үшін өзін қиын әрі ауыр істерге зорлайды. Азап шегу, қылуетке түсу Риязаттың, яғни рухани жаттығудың түрлері болып табылады. Хужуири «нәпсіит» оның ұстаған айының адал болуы үшін тәрбиеленуі шарт дейді. Риязат - салиқтың нәпсімен күресуі деген сөз. Риязат арқылы салиқ нәпсінің құлдығынан құтылып, жаман әдеттерден сақтанып өзін-өзі меңгере алады. Дереккөздер
Федосеев көшесі (Алматы)

Көшеге 1918 жылдың қазанында Ресейдегі революциялық қозғалыс белсенділерінің бірі Николай Евграфович Федосеевтің есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 08.10.1958 № 27 шешімі) берілген. Федосеев Николай Евграфович (1869-1948) Ресейдің Киров облысында дүниеге келген. Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Бұрынғы атауы - Высоковольтная көшесі. Көшенің ұзындығы - 950 метр. Дереккөздер
Әйтеке би атындағы көше (Алматы)

Көшеге қазақтың атақты үш биінің бірі, Тәуке ханның кеңесшісі, әйгілі сөз шебері, қазақ халқының жоңғарларға қарсы күресін ұйымдастырушылардың бірі, қазақтың тұңғыш заңнамалық құжаты «Жеті Жарғыны» дайындаушылардың бірі, Кіші жүздің биі Әйтеке Байбекұлының есімі (Алматы қаласы әкімінің 17.07.1992 № 294 шешімі) берілген. Әйтеке би Бәйбекұлы (1644-1700) Батыс Қазақстанда дүниеге келген. Көше Орталық демалыс паркінен басталып, Әйтиев көшесіне барып тіреледі. Әуезов, Алмалы, Жетісу, Түрксіб, Медеу аудандарын қиып өтеді. Қалдаяқов, Төлебаев, Фурманов, Панфилов, Желтоқсан, Наурызбай батыр, Байтұрсынов, Шарипов, Қожамқұлов, Байзақов, Мирзоян, Мұратбаев, Нұрмақов көшелері және Сейфуллин, Абылай хан даңғылдарымен қиылысады. Көшенің бұрынғы атаулары: *Октябрьская; *19 ақпан; *Балқаш көшелері. Көшенін ұзындығы-4900 метр. Дереккөздер
Жүсіпбек Аймауытов көшесі (Астана)

]] Жүсіпбек Аймауытов көшесі Сәкен Сейфуллин көшесінен басталып, Ықылас Дүкенұлы көшесінде аяқталады. Қарағанды, Әлібі Жангелдин, Иван Панфилов көшелерімен, Бөгенбай батыр даңғылын қиып өтеді. Ұзындығы - 1100,9 м. Жүсіпбек Аймауытов (1889-1931) - жазушы, драматург, аудармашы, зерттеуші, публицист. «Қартқожа», «Ақбілек» романдары мен «Күнікейдің жазығы» повесі, «Шернияз», «Ел қорғаны», «Мансапқорлар» пьесаларының авторы. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Стаханов атындағы көше (Алматы)

Стаханов атындағы көше. Көшеге XIX ғасырдың I жартысында өндіріс орындарында социалистік жарысты бастама етіп көтерген, әйгілі Стаханов қозғалысының көшбасшысы шахтер Алексей Стахановтың есімі (1956 жылы) берілген. Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 800 метр. Дереккөздер
Кенже би күмбезі

Кенже би күмбезі. Қарқаралы ауданы Томар ауылынан Доғалан мекені бағытына қарай 25 км жерде Қаражон өзенінің бойында, Ойқұдық деген жерде орналасқан. Бұл күмбезді жергілікті халық Ақбейіт деп те атайды. Себебі құрылыс материалының құрамындағы ақ балшықтың бар екенін алыстан байқауға болады. Күмбез өте аумақты. Оның жан қабырталарының ұзындығы 16 м, ал алдыңғы бет жағы 14 м, қабырғасының қалындығы 0,5 м, қосымша бөліктің биіктігі 1,5 м. Кіреберіс есігі төртбұрышты биіктігі 1,3 м, ені 0,8 м. Күмбездің екі жақ бұрышынан екі құлақ шығарылған биіктігі 3 м жуық. Негізгі күмбез төртбұрышты, алдыңғы беткі жағы шатырлы-жабынды биіктігі 5,5 м, жан қабырғасы 6 м, алдыңғы қабырғасы 8 м, қабырғасының қалыңдығы 0,8 м, терезенің жақтауына, есіктің маңдайшасына ағаш қолданылған. Дереккөздер
Мағжан Жұмабаев даңғылы (Астана)

Мағжан Жұмабаев даңғылы. Бұрынғы атауы М. Жұмабаев көшесі және №1 даңғыл. М.Жұмабаев даңғылы Абылай хан даңғылынан басталып, Айнакөл көшесінде аяқталады. Б. Момышұлы даңғылын және Қажымұқан, М.Төлебаев, Сұлутөбе, Талғар, Обаған, Жанкент, Балқантау, Таскескен көшелерін қиып өтіп. Ұзындығы - 3197м. Мағжан Жұмабаев (1893-1938) - Алаш қозғалысының қайраткері, ақын, қазақ әдебиетінің аса көрнекті өкілі. Медреседе оқып, Шығыс халықтарының тарихын, Фирдоуси, Сағди, Хафиз, Низами секілді шығыс ақындарының дастандарын оқып үйренді. 1912 жылы ақынның Қазанда ақынның «Шолпан» атты түңғыш өлеңдер жинағы басылып шығады. Ақын Ә.Бөкейхан, А.Байтұрсынов, М.Дулатов секілді Алаш қайраткерлерімен бірге «Қазақ» газетіне өз өлеңдерін жариялап отырады. М.Жұмабаев тұңғыш өлеңінен бастап әлеуметтік тақырыпқа ден қойып, ағартушылық, ұлт-азаттық, демократияшыл бағытты үстанды. Ол Абай поэзиясының өшпес маңызын бірден танып, оны «хакім» деп атады. М. Жұмабаев «Қазағым», «Мен жастарға сенемін», «Қазақ тілі», «Тұркістан», т.б. өлеңдердің және «Батыр Баян», «Қойлыбайдың қобызы» атты дастандардың авторы. Бұл даңғылда Еуразия гуманитарлық институты, «Арасан» демалыс орталығы, А.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің «Студенттер үйі» орналасқан. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Әйтиев атындағы көше (Алматы)

Көшеге мемлекет және қоғам қайраткері, Қазақ КСР-інің тұңғыш Конституциясы авторларының бірі Әбдірахман Әйтиевтің есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 15.01. 1970 №11 шешімі) берілген. Әйтиев Әбдірахман (1886-1936) Орал уезінде Теректі болысында дүниеге келген. Көше Алмалы ауданында орналасқан. Солтүстіктен оңтүстікке қарай Гоголь көшесінен басталып, Сәтпаев көшесіне дейінгі аралықта созылып жатыр. Төле би, Гоголь, Жамбыл көшелерімен қиылысады. Бұрынғы атауы - 4-ші линия көшесі. Көшенің ұзындығы - 2600 метр. Дереккөздер
Қазыбаев атындағы көше (Алматы)

Қазыбаев атындағы көше (Алматы) Көшеге мемлекет қайраткері, жазушы, публицист - Кәкімжан Қазыбаевтың есімі (Алматы қаласы мәслихаты мен Алматы қаласы әкімінің 03.03.2000 №219 қаулысы) берілген. Кәкімжан Қазыбаев Талдықорған облысы, Сарқанд ауданы, Бақалы ауылында дүниеге келген. Оның «Кереген кек» повесі, «Ызғар», т.б. романдары мен таңдамалы шығармалары жарық көрген. Көше Жетісу ауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 450 метр. Дереккөздер
Федченко көшесі (Алматы)

Көшеге Орта Азияны зерттеген орыс ғалымы, саяхатшы Алексей Павлович Федченконың есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 17.12.1958 № ЗЗ шешімі) берілген. Федченко Алексей Павлович (1844-1873) Иркутскіде дүниеге келген. Ол Алтай алабының жоталары мен Ленин шыңын ашқан. Көше Әуезов ауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 750 метр. Дереккөздер
Жаһанша Досмұхамедов көшесі (Астана)

Бұрынғы атауы Литейный көшесі. Жаһанша Досмұхамедұлы көшесі Ақжол көшесінен басталып, Жетіген көшесімен қиылысады. Ұзындығы - 1501 м. Жаһанша Досмұхамедұлы (1886-1932) - Алаш қозғалысының қайраткері, заңгер. Ресейдегі Ақпан төңкерісінен (1917 жыл, ақпан) кейін болған қоғамдық-саяси өзгерістер кезінде облыстық жалпы-қазақ сиездерін өткізуге белсене араласты. Орал облысы қазақ комитетінің төрағасы болды. 1917 жылы мамырла Мәскеуде өткен Бүкілресейлік мұсылмандар сиезіне қатысып, Бүкілресейлік мұсылмандар кеңесі төрағасының орынбасары болып сайланды. Уақытша үкіметтің құрылтай жиналысы туралы заң жобасын дайындайтын мемлекеттік кеңестің мүшесі болды. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Макаренко атындағы көше (Алматы)

Макаренко атындағы көше - Көшеге ұлы педагог, жазушы Антон Семенович Макаренконың есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 24.02.1954 #5 шешімі) берілді. Макаренко Антон Семенович (1888-1939) Суминск облысында дүниеге келген. Ол - «Педагогическая поэма», «Флаги на башнях», «Марш 30 года», Книга для родителей» шығармаларының авторы. Орналасқан жер Көше Жетісу ауданында орналасқан. * Көшенін ұзындығы - 650 метр. Дереккөздер
Жинақталған сатылымдар

Жинақталған сатылымдар - бас компания кәсіпорыңдарының, олардың серіктес және ассоцияланған фирмаларының тауарлары мен қызметін олардан өзара алмасқан (топ ішіндегі) тауарларын шегеріп тастағаннан кейінгі сатылымдар. Жинақталған сатылымдарға 50% және одан да артық бақыланатын серіктес фирмалардың сатылымдары толық жатады. Ассоцияланған фирмалардың сатылымдары көп ретте олардың капиталға қосқан үлесіне қарай анықталады. Дереккөздер
Әлмерек абыз атындағы көше (Алматы)

Көшеге қазақтың әулие тұтқан адамдарының бірі, халық арасында Әлмерек абыз атанған айтулы тұлғаның есімі (Алматы қаласы мәслихаттың 24.03.2005 № 138 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 4.04.2005 № 2/184 қаулысы) берілген. Көше Әуезов ауданындағы «Шаңырақ-4» ықшамауданында орналасқан. Дархан, Заңғар, Қожаханов, Бәйтерек, Еркіндік, Ынтымақ, Жаңа ғасыр, Жерұйық, Шұғыла көшелері мен қиылысады. Бұрынғы атауы - 1-ші линия көшесі. Көшенің ұзындығы - 1100 метр. Дереккөздер
Қалдаяқов көшесі (Алматы)

Көшеге XX ғасырдағы қазақтың ұлы композиторы, Қазақстан Республикасының халық әртісі, Қазақ вальсінің падишасы» Шәмші Қалдаяқовтың есімі (Алматы қаласы әкімінің 02.07.1997 № 31 шешімі) берілді. Қалдаяқов Шәмші (1930-1992) Түркістан облысы Отырар ауданында дүниеге келген. Оның барлық әндері халық арасына кең таралған. Шәмшінің әндері ешқашан Мәнін жоймайтын құнды мұра, асыл өнер қалпында қала бермек. ІІІәмші «Қаракөз», «Сыр сүлуы», Қуаныш вальсі» т.б. ондаған әндердің авторы. Көше Медеу ауданында орналасқан. Екі бағытты жол болып есептеледі. Мақатаев көшесінен басталып, Қабанбай батыр көшесіне дейін созылып жатыр. Бұрынғы атаулары: а) Казначейская; ә) 8-ші март көшелері. Көшенін ұзындығы - 2100 метр. Көше бойында Жамбыл атындағы Қазақ Мемлекетік филармониясы, Қазақстан Республикасы Мемлекеттік симфониялық оркестрі, Қазақстан Республикасы Мемлекеттік үрмелі аспаптар оркестрі, «Отырар Сазы» Мемлекеттік фольклорлық-этнографиялық оркестрі секілді өнер ордалары, сонымен қатар Республикалық медицина колледжі орналасқан. Дереккөздер
Рушанийа

Рушанийа (ауған-парсыша рошани) - рошаншылар, шәкірттері мен ізбасарлары арасында Пир-и Рошан (қауымы атауы осыдан шыққан) деп атаған, Баязит Ансари (1525 - 72) негізін қадаған мұсылмандық қауымының атауы. Рушанийа қауымы XVI ғ-дан бастап, көптеген ауған тайпалары арасына тарады. Ауған феодалдары мен моғолдарға қарсы 100 ғ-ға жуық уақытқа, XVII ғ-дың 40-жылдарының басына дейін созылған халық қозғалысы Рушанийаның діни астарын жамылды. Рушанийа қауымы ілімінің бірқатар негізгі ережелері «Дін мұсылмандар» қағидаларынан едәуір өзгеше болды. Сондықтан бұл ілімді тудырушы мен оны жасаушылар «діннен безгендер» деп жариялайды. Өзінің бірқатар трактаттарында Баязит Ансаридің тұжырымдауынша бүкіл әлем, барша адамды Тәңірі жаратқан, Тәңірі алдында олардың бәрі бірдей, сондықтан да әркім оны танып-білуге, өз бойын дарытуға ұмтылуы керек деп баяндады. Құдайды тек «құдіретті күш ретінде» тануға болады, сондықтан да Тәңіріні бойға дарыту жолында діни жетілудің сегіз сатысы қойылды. Ең жоғарғы төрт сатыға көтеріліп, тәңірді өз бойына дарытуға жақын деп саналған Рушанийа бірқатар шариғат шарттарынан босатылды. Ілімнің осындай ерекшеліктері, оны белсене насихаттау, сонымен бірге Баязит ауғандардың тайпа мүшелері арасында оны белсене насихаттау, сонымен бірге Баязит ауғандардың тайпа мүшелері арасында жерді неғұрлым әділ бөлуге негізделген ежелгі дәстүрін қолдауы нәтижесінде ол көптеген Ауған тайпаларын өз жағына тарта білді. Рушанийа қозғалысы айқын әлеуметтік сипат алды, феодализмге қарсы бағыт ұстады, моғолдарға қарсы азаттық күресі түрінде өтті. Баязит, оның балалары, немересі, шөбересі, ізбасарлары бастаған Рушанийа көптеген ірі жеңістерге жетті, тайпалар арасындағы үздіксіз келіспеушіліктер әлсіреткен қозғалыс тек XVII ғ-дың ортасына қарай басылды, бірақ оның идеялары ауғандықтар арасында бұдан кейін де ұзақ уақыт сақталды. Бұл идея азаттық күресінің одан әрі өрістеуіне, ұлттық сананың көтерілуіне ықпал етті. Көрнекті ауған ақындары Арзани, Даулат, Мухлис, Баязиттің немересі Мырзахан Ансари Рошаншылар қозғалысына белсене қатысты. Баязит шығармалары мен Рошани ақындардың өлеңдері ауған әдебиетінің ілгері дамуы үшін берік негіз қалады. Баязиттің ұйкастырыла жазылған прозасы тіпті Рушанийаның идеялық дұшпандарына да тікелей әсер етті. Дереккөздер
Конденсатогендік су

Мұнай мен газ жатындарының қалыптасуы барысында су буларының конденсациялануына байланысты туындай отырып, тереңірек деңгейлерде біршама мол минералданған суларға ауысуға бейім нашар минералданған су. Дереккөздер
Тәуелсіздік атындағы даңғылы (Астана)

Тәуелсіздік даңғылы. Тәуелсіздік даңғылы Ж. Тәшенов көшесінен басталып, Қажымұқан, Б. Майлин, Б. Момышұлы даңғылын, Майқайың, Құндызды, Шертер, Ақыртас, Қарасаз көшелерін қиып өтеді. Ұзындығы - 1095,8 м. Тәуелсіздік — 16 желтоқсан 1991 жылы ҚР Тәуелсіздігін алған күні. Бұл даңғылда ҚР Ішкі істер министрлігі, «Толқын» спорт кешені, «Отан Ана» монументі, «Арыс» қонақ үйі, «Данияр» қонақ үйі, «ТұранӘлемБанк» орналасқан. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Сона би

Сона би (Әбдірайым) Жарылғапұлы (1864-1946), өткір тілді би. Ақтоғайдың түлегі. Арғын тайпасы, Қаракесек руының Тымырсқа бұтағынан шыққан. Тілі удай ащы, шағып алатын болғандықтан «Сона» деп кеткен. Қарқаралы округіндегі Темірші болысының биі болған. 1928 жылдан кейін бай болған, би болған деген айыппен сотталып айдауда болып, соғыс алдындағы жылдарда ел ге оралған. Шабанбай ауылдық аймағындағы бір бөл імше Сона би есімімен аталады. Дереккөздер
Физули көшесі (Алматы)

Көшеге әлемге белгілі Шығыстың дарынды шайыры, әзірбайжан ақыны Мұхаммед Сүлейменоғлы Физулидің есімі (Алматы қаласы әкімінің 06.11.1996 № 288 шешімі) берілген. Мұхаммед Сүлейменоғлы Физули (1494-1556) Ирактың Кербеле қаласында дүниеге келген. Ол - әлемдік поэзияның жаубары «Ләйлі-Мәжнүн» поэмасының авторы. Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Бұрынғы атаулары: *а) 23 партсъезд; *ә) Коммунистичес-кая көшелері. Көшенің ұзындығы - 800 метр. Дереккөздер
Нұрғиса Тілендиев даңғылы (Астана)

Н. Тілендиев даңғылы. Н. Тілендиев даңғылы Астана Айналма жолынан басталып, Сарыбұлақ өзенінің көпірінде аяқталады. Баршын, Ұлытау, Қайнар, Сарыөзен, Көктал, Д.Бабатайұлы, Шұғыла, Атбасар, Ақан Сері, Ш.Бейсекова көшелерін қиып өтіп, Бөгенбай батыр даңғылына айналады. Ұзындығы - 15926,6 м. Нұрғиса Атабайұлы Тілендиев (1925-1998) - аса көрнекті композитор, белгілі дирижер, домбьфашы. ҚазКСР-нің және КСРОның халық әртісі, ҚазАСР-і Мемлекеттік сыйлығының лауреаты, Қазақстанның «Халық қаһарманы». 1949-50 жылдары Алматы мемлекеттік консерваториясында, ал 1950-52 жылдары Мәскеу мемлекеттік консерваториясының дирижерлік факультетінде оқыған. 1952-61 жылдары Қазақтың мемлекеттік академиялық опера және балет театрының дирижері, 1960-64 жылдары Қазақтың мемлекеттік академиялық халық аспаптары оркестерінің бас дирижері болып қызмет атқарған. «Отырар сазы» фольклорлық этнографиялық ансамблінің көркемдік жағын басқарған. «Ата толғауы», «Махамбет», «Ақсақ құлан», «Аққу» атты увертюралардың, 400-ден астам ән мен романстардың авторы. Ол 50-ден астам драмалық спектакльдерге, 19 көркем фильмге музыка жазған. Бұл даңғылда «Қамқор» техникалық қызмет көрсету орталығы, «Эталон» құрылыс базары, Қажымұқан атындағы спорт мектебі, Сарыарқа ауданының Халыққа қызмет көрсету орталығы орналасқан. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Мәйекті көшесі (Алматы)

Көшеге Мәйекті атауы (Алматы қаласы мәслихатының 2.07.2008 №113 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 14.07.2008 №3/550 қаулысы) берілді. Көше Түрксіб ауданындағы «Шуақты» шағынауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 500 метр. Дереккөздер
Қанахин көшесі (Алматы)

Көшеге жазушы, қоғам қайраткері Өтебай Қанахиннің есімі (Алматы қаласы мәслихаттың 24.12.2003 № 26 шешімі мен Алматы қаласы әкімшілігінің 26.12.2003 № 5/764 қаулысы) берілген. Қанахин Өтебай (1923-1990) Ақтөбе облысы Ырғыз ауданы Тәуіп мекенінде дүниеге келген. Ол әртүрлі тақырыпта «Жүрек қалауы», «Ата қоныс» т.б. роман-повестерін жазған. Көше Әуезов ауданындағы «Таугүл-3» шағынауданында орналасқан. Көшенін ұзындығы - 180 метр. Дереккөздер
Рызық

Рызық, ризк (көпше - арзак) * 1. Кұранда да - адамға Аллаһтың бөлген тіршілік рызығы, дәмі. Оның ар-Раззақ («үлестіруші», «рызық беруші») деген теңеулері осыдан шыққан. * 2. Диуана қатарына жатқызылған адамдарға бөлінетін азық-түлік (Омар өлгенде 638 ж. алғаш рет азық-түлік үлестіріліп, бұл дәстүр 18 ғ-дың ақырына дейін сақталған). 9-10 ғ-ларда рызық көбінесе жауынгерлердің жалақысын, кейде жалпы жалақыны білдірді (мысалы, Орта Азияда Самани әулеті тұсында). Мысырда 12-15 ғ-ларда белгілі бір егістік танабынан бөлінетін заттай ақы, жалпы қордан алынатын табыс осыдан шыққан. 16 ғ-да Осман империясында табыс келтіретін егістік танабын, дәлірек айтқанда уақф жерлерін рызық деп атады. Дереккөздер
Қойнауқаттық (қойнауқатаралық) су

Екі сутіректі қойнауқат аралығына орналасқан сулы койнауқатқа шоғырланатын жер асты суы. Сулы қойнауқат толық қаныққан жагдайда су шоғыры қатты сығылған күйде болуы мүмкін, ал бұл қабат жартылай қанықса, су қысымы да біршама төмен болмақ. Қойнауқат табанындағы және оның жабынындағы сутірек тау жынысытармен шектеле отырып, олардың аралығындағы тау жынысы қойнауқатына шоғырланған гравитациялық су түрі. Сүзбелену режимі арындылықпен сипатталады. Мұнай өндірісінде қойнауқаттық су термині өзінің тар мағынасында да қолданылады. Бұл жағдайда қойнауқаттық су нақтылы мұнайлы қойнауқаттың өзіне шоғырланады. Дереккөздер
Жамбыл Жабаев көшесі (Астана)

]] Жамбыл Жабаев көшесі «Железнодорожный» тұрғын алабындағы көше. Қарағанды-Астана трассасынан басталып, Ақмешіт, Иманақ, Екібастұз, Керегетас көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 3973 м. Жамбыл Жабаев (1846-1945) - ұлы ақын, жыршы. Жамбылдық Жаныс, Айкүміс, Сара, Сарбас, Құлмамбет, Доспамбет, Шашубаймен айтысқан айтыстары қазақ әдебиетінің алтын қорына қосылды. Жамбыл Ленин, Еңбек Қызыл Ту, «Құрмет белгісі» ордендерімен марапатталды. Қазақ халқы Жамбылдың 100 жылдық, 125 жылдық, 150 жылдық тойларын халықаралық деңгейде салтанатты түрде атап өтті. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Жанайдар Жирентаев көшесі (Астана)

Жанайдар Жирентаев көшесі Қажымұқан көшесінен басталады. Ұзындығы - 850,5 м. Жанайдар Жирентаев (1994 жылы қайтыс болған) -интернационалист-жауынгер, полиция лейтенанты. 1994 жылдың ақпан айында қылмысты топқа қарсы қызметтес міндетін өтеу үстінде қаза тапқан. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Нұрғали Түйтебайұлы Кенжетаев

Нұрғали Түйтебайұлы Кенжетаев (1938-2000), ауыл шаруашылық өндірісін ұйымдастырушы, Жаңаарқаның түлегі. Ақмола қаласында кооператив техникумын бітірген (1958). 1958-1992 жылдары Жаңаарка ауданының «Ортау», «Жеңіс», Карл Маркс атындағы кеншарда, «Рассвет» кеңшарларында аға бухгалтерден директорға дейінгі еңбек жолынан өтті. 1992 жылдан «Жеңіс» кеңшарының (1995 жылдан «Жеңіс» АҚ) директоры, кейін АҚ президенті болды. Осы шаруашылықтарды басқару, ұйымдастыру барысында Кенжетаев ізденімпаз, жаңашыл басшы екенін танытты. «Жеңіс» кеңшарында асыл тұқымды қой шаруашылығын өркендету ісіне бар күш-жігерін жұмсады. Жаппай тарату, қайта құру кезеңінде «Жеңіс» асыл тұқымды қой зауыты болып, ұйыған шаруашылықтың іргесінің бұзылмай қалуы ең алдымен Кенжетаевтың, оны қолдай білген жергілікті басшылардың ерлігі еді. Акционерлік қоғам 1995 жылы 17 миллион теңге, 1996 жылы 14 миллион теңге пайла келтірді. Кенжетаев істің экономикалық пайда келтіретін тиімді жағына баса назар аударуды басты мәселе деп білетін білгір ұйымдастырушы бола білді. «Кұрмет Белгісі» орденімен марапатталған. Дереккөздер