kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Мира Имирқызы Рузиева

Мира Имирқызы Рузиева - 1952 жылы 20 ақпанда Алматы облысы Еңбекшіқазақ ауданы Ават ауылында туған. Ұйғыр. Әкесі - Кожамниязов Имир, марқұм. Анасы - Ашимова Апрусхан, марқұм. Кеңес саудасының техникумын (1975) тауар танушы-тауар сатушы мамандығы бойынша; Алматы халық шаруашылығы институтын (1989) экономист мамандығы бойынша бітірген. Қазақ, орыс және ұйғыр тілдерін біледі. «Нұр Отан» ХДП мүшесі (2003-2010). 1984 жылдан - Алматы облыстық жеміс және көкөніс қоймасының тауар танушысы. 1992 жылдан - «Жеміс- көкөнісөнеркәсіп» сауданы меңгеру филиалының директоры (Апматы қ.). 1998 жылдан бері - «Doctor-Stom» ЖШС (тіс емдеу клиникасы) директоры. «Таулы Қырат» АБ төрағасы (2003-2006). Қазақстан іскер әйелдері ассоциациясының мүшесі (2006 жылдан). Құрмет грамоталарымен; Алматы қаласы әкімінің, Денсаулық сақтау департаментінің, «Нұр Отан» ХДП алғыс хаттарымен марапатталған. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев, Қ.К. Тоқаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Экономикасы дамыған ел, өркендеген мемлекет». Хоббиі - гүл өсіру. Сүйіп оқитын әдебиеті - классикалық әдебиет. Тұрмыс құрған. Жұбайы - Рузиев A.M. (1951 ж. т.), дәрігер- имплантолог-ортопед «Doctor-Stom» ЖШС. Үлдары - Әділжан (1974 ж. т.), Канададағы ҚР Елшілігінің дипломаты; Раухат (1982 ж. т.), дәрігер-ортодонт; қызы - Замира (1979 ж. т.), дәрігер-кардиолог. Дереккөздер
Төлеуғазы Қамашұлы Нұркенов

Төлеуғазы Қамашұлы Нұркенов 1953 жылы 16 қыркүйекте Қарағанды қаласында туған. Қазақ. Әкесі - Нұркенов Қамаш, марқұм, ауыл шаруашылығының қызметкері болған. Анасы - Әбішева Күмісжан, зейнеткер, үй шаруасымен айналысқан. Қазақ ауыл шаруашылығы институтының агрономия факультетін (1979) ғалым-агроном мамандығы бойынша, С. Сейфуллин атындағы Аграрлық университеттің жерге орналастыру факультетін (Астана, 1998) инженер-жерге орналастырушы мамандығы бойынша бітірген. Қазақ және орыс тілдерін біледі. «Нұр Отан» ХДП мүшесі (2000 жылдан). 1979 жылдан - Алматы облыстық ауыл шаруашылығы басқармасының бас агрономы. 1983 жылдан - Алматы облыстық атқару комитеті төрағасының бірінші орынбасарының көмекшісі. 1984 жылдан - Алматы облыстық ауыл шаруашылығы басқармасы жерге орналастыру бөлімінің бастығы. 1990 жылдан - Алматы облыстық атқару комитеті төрағасының көмекшісі. 1992 жылдан - Алматы қалалық Жер қатынастары және жерге орналастыру комитеті төрағасының орынбасары. 1998 жылдан - Астана қалалық Жер ресурстарын басқару комитетінің төрағасы. 2006 жылдың наурызынан қазанынан дейін - «Астанатопография» РМКК директоры. 2006 жылдың қазанынан бері - Астана қаласы Жер қатынастары басқармасының бастығы. «Астана» (1998), «Қазақстан Республикасының тәуел- сіздігіне 10 жыл» (2001), «Қазақстан Конституциясына 10 жыл» (2005) медальдарымен марапатталған. Құрметті жерге орналастырушы (2004). Әскери атағы - капитан. Діни көзқарасы - дәстүрлі мұсылман. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев, У. Черчилль. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Өркендеген мемлекет». Хоббиі - нумизматика, филателия. Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи шығармалар. Үйленген. Жұбайы - Нұркенова Қамария (1954 жылы туған), «Оңтүстікгеодезия» МКҚКжұмыс істейді. қызы - Нұркенова Назгүл Төлеуғазықызы (1976 жылы туған), «Астана Финанс» АҚ жұмыс істейді; ұлы - Нұркенов Бауыржан Төлеуғазыұлы (1983 жылы туған), ҮҚКД жұмыс істейді (Астана қаласы). Дереккөздер
Александр Моисеевич Чжен

{{Ambox }} Александр Моисеевич Чжен - 1956 жылы 15 маусымда Көкшетау облысының Келлеровка аулында туған. корей. Қарағанды политехникалық институтының инженерлік-құрылыс факультетін бітірген (1978), инженер-құрылысшы. *1973 жылдан - Қарағанды политехникалық институтының студенті. *1978 жылдан - «Қарағандытұрғынүйқұрылыс» тресінің ҮСК конвейерлік учаскесінің шебері. *1980 жылдан - Көкшетау үй құрылысы комбинатының шебері, жұмыстар атқарушысы. *1981 жылдан - «Көкшетауұжымшарқұрылыс» тресі ӨТБ бастығы, ЖМК-85 бас инженері. *1985 жылдан - «Көкшетауарнайысуқұбырықұрылыс» тресінің «Жөндеуқұрылыстехника» ӨБ ҚЖМК-69 бастығы. *1989 жылдан - Көкшетау облаткомының КҚБ бастығы. *1992 жылдың ақпанынан - «Қазақстан-Солтүстік» бірлестігі бас директорының жалпы мәселелері жөніндегі орынбасары. *1992 жылдың сәуірінен - «Агва» ЖШС бас директоры. *2004 жылдың наурызынан - СҚО Айыртау ауданының әкімі. *2004 жылдың қыркүйегінен - «СҚО әкімінің экономикалық даму департаменті» МБ бастығының орынбасары. *2005 жылдан - «СҚО Мемлекеттік сәулет-құрылыс бақылау басқармасы» ББ бастығы. *2008 жылдың қазанынан бері - Солтүстік Қазақстан облысы әкімінің орынбасары. «Ерен еңбегі үшін» (2006), «Қазақстан Конституциясына 10 жыл» медальдарымен марапатталған. Ұлдары - Чжен Игорь (1979 жылы туған), Чжен Владимир (1982 жылы туған). Дереккөздер
Майра Мәжитқызы Сағымбекова

Майра Мәжитқызы Сағымбекова - 1951 жылы 6 қыркүйекте Солтүстік Қазақстан облысы Шаховск ауылында туған. Қазақ. Әкесі - Қасенов Мәжит (1909-1953), кеңшарлың партиялық ұйымдастырушысы болған, ¥ОС қатысқан, капитан. Анасы - Қасенова Рәзия (1914 ж. т.), мақта иіретін комбинаттың стахановшысы. Петропавл темір жол техникумын (1969) инженер мамандығы бойынша; Ташкент көлік институтын (1978) инженер- экономист мамандығы бойынша; Мәскеу кеңес сауда институтын (1989) экономист-ұйымдастырушы мамандығы бойынша бітірген. Қазақ, орыс және неміс тілдөрін біледі. «Нұр Отан» ХДП мүшесі (2008 жылдан). 1969 жылдан - Жамбыл темір жол бөлімінің бухгалтері. 1972 жылдан - Оңтүстік Орал темір жолының Шымкент жұмыс жабдықтау бөлімінің ревизоры, сауда бойынша инспекторы, Шымкент облысының жүмыс жабдықтау бөлімінің азық-түлік дүкендерінің директоры. 1986 жылдан - Қызылорда облыстық «Қазбакалеясауда» көтерме базасының директоры. 1991 жылдан - «Қазбакалеясауда» республикалық кеңсесі бас директорының бірінші орынбасары (Апматы қ.). 1993 жылдан - ҚР Сауда министрлігінің азықтық басқармасының басшысы. 1994 жылдан - ҚР Индустрия, экономика және сауда министрлігінің тауарлық қорлар Бас басқармасы басшысының орынбасары. 1995 жылдан бері - «Биназар» республикалық сауда- өндірістік консалтингтік фирмасының (2006 жылдан - «Гүлден Сауда» ЖШС) бас директоры. Қызылорда қаласы Халық депутаттар кеңесінің депутаты (1985-1991). Алматы қалалық әкімшілігінің Отбасы және гендерлік саясат жөніндегі комиссияның; Алматы қаласы Жетісу аудандық сайлау комиссиясының мүшесі. Оңтүстік Қазақстан облысы Сайрам ауылындағы Махмүт- хан шейх Баба және Бабай-Тағай шейх бабалар кесенелерінің құрылысын ұйымдастырушы. «Ерен еңбегі үшін» медалімен марапатталған (2006). ҚР сауда үздігі (1991). Діни көзқарасы - ислам. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Махмұтхан шейх Баба, Бабай-Тағай шейх бабалар. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Гүлден, менің Қазақстаным!» Хоббиі - адамдарға көмек көрсету. Сүйіп оқитын әдебиеті - танымдық әдебиет. Тұрмыс құрған. Жұбайы - Сағымбеков Тілеуберді Мырзақұлұлы (1945 ж. т.), Қауіпсіздік кеңесінің бас инспекторы. Қыздары - Сағымбекова Зәуреш Тілеубердіқызы (1971 ж. т.), Сағымбекова Сәулеш Тілеубердіқызы (1971 ж. т.); ұлы - Сағымбеков Бауыржан Тілеубердіұлы (1982 ж. т.). Дереккөздер
Гүлшара Зайнолдақызы Досмағамбетова

Гүлшара Зайнолдақызы Досмағамбетова (21.04.1952 жыл, Шығыс Қазақстан облысы, Зыряновск қаласы) - мүсінші. ҚР Көркемөнер академиясының толық мүшесі. Қазақ. Әкесі - Үшкірбаев Зайнолда Оқасұлы (1920 жылы туған), мұғалім болып жұмыс істеген. Анасы - Үшкірбаева Мария (1929 жылы туған), үй шаруасымен айналысқан. Н.В. Гоголь атындағы Алматы көркемсурет училищесін (1973); Строганов жоғары көркөмсурет-өнеркәсіп училищесінің сән өнері факультетін бітірген (Мәскеу қаласы, 1979), суретші-қыш бұйымдарын жасаушы. ҚР Президентінің резиденциясы үшін жасалынған сәнді құмыралар сериясындағы туындылардың (Астана қаласы), Ә. Қастеев атындағы Мемлекеттік өнер мұражайындағы «Сәнді құмыралардың» (скифтердің «аңдық» стилі), шамот материалындағы - «Бір композиция» жұмыстар сериясының (Дзинтари қаласы., Латвия) авторы. Бейнелөу өнеріндегі мәнері - қыштағы монументті-сәнді мүсін. Жұмыстары Ә. Қастеев атындағы Мемлекеттік өнер мұражайында, Мемлекеттік тарихи мұражайда (Алматы қаласы), Эрмитажда (Санкт-Петербург қ.), Петровкадағы Көрме залында (Мәскеу қаласы), Орыс мұражайында (Мәскеу қаласы) қойылған. Жұмыстары Ә. Қастеев атындағы Мемлекеттік өнер мұражайының, ҚР Президенті резиденциясының (Астана қаласы) қорларында, Дижона қаласы әкімшілігінің мұражайында (Франция), Рига (Латвия) мен Киевтің (Украина) ұлттық мұражайларында, Алматы көркем қыш зауытының мұражайында, сондай-ақ Италия, Ресей, Қазақстан, Франция, Латвия, Эстония, Үндістанның жеке коллекцияларында сақталуда. 1969-1973 жылдары - Н.В. Гоголь атындағы Алматы көркемсурет училищесінің студенті. 1975-1976 жыл-дары - «Пионер» журналының көркемдік редакторы. 1980 жылдан - Алматы көркем қыш зауытының суретші-қыш бұйымдарын жасаушысы. 1981 жылдан - Н.В. Гоголь атындағы Алматы көркем сурет училищесінде көркем қыш бойынша ұстаз, аға ұстаз. 2000-2003 жылдары - Т. Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясында көркем қыш кафедрасының меңгерушісі, аға оқытушысы. КСРО Суретшілер одағының мүшесі (1985 жылдан). Дижонада өткен Халықаралық көрмеге (Франция, 1990-1991), Генуяда өткен Халықаралық «Примавера» көрмесіне (Италия, 1992), Фаэнцадағы Халықаралық көрмеге (Италия, 1993), Бүкіләлемдік «Мұхит - болашақтың мұрағаты» көрмесіне (Лиссабон, 1998) қатысқаны үшін дипломдармен марапатталған. Тұрмыс құрған. Жұбайы - Төлеген Сәбитұлы Досмағамбетов, марқұм, Қазақстанның Еңбек сіңірген өнер қайраткері, Ш. Уәлиханов атындағы Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты. Қызы - Айдан Абатқызы Тастаева, марқұм, суретші-акварелші болған. Немересі - Махади Дастан. Дереккөздер
Әзірхан Жұмасұлтанов

Әзірхан Жұмасұлтанов (1928), тарихшы, ғалым, тарих ғылымдарының докторы (1983), профессор (1984). ҚазМУ-ді бітірген (1953). 1953-59 жылы Жітіқара орта мектебінің мұғалімі. Мендіқара педагокикалық училещесінің (Қостанай облысы) оқытушысы, 1959-1965 ж. «Білім» қоғамының Қостанай облысытық ұйымының референті, 1960-63 ж. ҚазМУ-дің аспиранты. 1964 жылдан Қарағанды политех. ин-тының аға оқытушысы, доценті, кафедра меңгерушісі, профессор. Қазақстан тарихының Ұлы Отан соғысы кезеніне, КСРО халықтарының достығы мен ынтымақтастығының дамуына арналған 90-нан астам ғылыми еңбектің, оның ішінде 4 монографияның авторы. Дереккөздер
Михаил Шаяғзамұлы Шаекин

Михаил Шаяғзамұлы Шаекин (1933 жылы туған), партия-кеңес қызметкері. Қарқаралының түлегі. Қазақ ауыл шаруашылығы институтын бітірген (1956).-"Каркаралы ауданындағы «Бидайық» ММС-да (машина-мал шаруашылығы стансасы) жұмыс істейді. Одан кейін Қарқаралы аудаңдық ауыл шаруашылығы инспекциясынын бастығы, аудаткомитетінің төрағасы, «Қырғызстан» кеңшарының директоры қызметкерін атқарады. 1965 жылы Қарқаралы аудандық партия комитетінің 1-хатшысы болып сайланады. 1973-1978 жылы жаңадан ашылған Молодежный аудандық ауыл шаруашылығы баскармасының бастығы, 1978-1982 жылы Бұқар жырау аудандык атқару комитетінің төрағасы болды. 1982 жылдан Свердлов атындағы кеңшар директоры, осы кеңшар негізінде ұйымдастырылған «Шаңырақ» агрофирмасының басшысы. Үш мөрте Еңбек Қызыл Ту, екі мәрте «Құрмет Белгісі» ордендерімен марапатгалған. ҚР еңбек сіңген кайраткері, КОКП 24 -съезінің делегаты. Қарқаралы, Осакаров, Бұқар жырау ауданының құрметті азаматы. Дереккөздер
Мырза құрылыс тас кеш

Мырза құрылыс тас кеш, Теміртау қаласының солтүстік-шығыс жағында орналасқан. 1957 және 1962-63 жылдары барланған. Орта-жоғары-девон тасын жарып өтетін диоритті порфнриттің 2 интрузивті денелеріне астасқан. Кенге дейінгі жер бетінің қалындығы (желге мүжілген порфириттер ұсақ тас, саздақ, қиыршық тасты саз балшық) 0,2-117 м. Мөлшері мен пайдалы қабатының орташа қалыңдығы 400x900 және 300х6ОО м; 49 және 23 метрлік 2 учаскеден тұрады. Физика-механика қасиеттері: су толы сығымдалған кездегі беріктігінің шегі 395-1521 (орт.918) кг/шаршы см, құрғақ күйінде -325-1676 (орт.974) кг/см2, көлемдік массасы 2.59-2,9 (орт. 2,67) г/шаршы см су сіңіру 0,05-06% соққыға төзімділігі 75.1958 жылдан КСРО Транспорт құрылысы министрлігіне қарасты Астахов қиыршықтас з-тымен бірге игерілуде. Құрылыс және жолға төсейтін қиыршық тас өндіруге ауыр бетондарды толтыру үшін пайдаланылды. Дереккөздер
Серік Жаманқұлұлы Шайдаров

Серік Жаманқұлұлы Шайдаров - 1965 жылы 3 наурызда Қарағанды облысы Жаңаарқа ауданының Атасу кентінде туған. Қазақ.Арғын тайпасының Қуандық руының Мойын-Қараша бөлімінен шыққан. Қарағанды политехникалық институтын (1990) инженер-құрылысшы мамандығы бойынша; Қарағанды мемлекеттік техникалық университетін (2001) экономист мамандығы бойынша бітірген. Қазақ және орыс тілдерін біледі. *1982-1990 жылдары - Қарағанды политехникалық университетінің студенті. *1984 жылдан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. *1990 жылдан - «Жезқазғанмелиорация» өндірістік құрылысты пайдалану бірлестігінің өндірістік-технологиялық жиынтықтау басқармасының инженері, бөлім бастығы. *1991 жылдың мамырынан - «Ертісканалқұрылыс» тресі өндірістік-технологиялық жиынтықтау басқармасының бас инженері; 1991 жылдың қыркүйегінен - материалдық -техникалық жабдықтау бөлімінің бастығы, трест басқарушысының орынбасары (Жаңаарқа ауданы Атасу кенті). *1992 жылдың маусымынан - «Ертісканалқұрылыс» ұжымдық кәсіпорынының өндірістік-технологиялық жиынтықтау басқармасының бастығы (Жаңаарқа ауданы Атасу кенті). *1992 жылдың шілдесінен - «Өндірістік-технологиялық жиынтықтау басқармасы» ұжымдық мекемесінің төрағасы (Жаңаарқа ауданы Атасу кенті). *1994 жылдан - Қарағанды облысы Жаңаарқа аудандық әкімшілігі басшысының орынбасары. *1996 жылдан - Қарағанды облысы Жаңаарқа ауданы әкімінің бірінші орынбасары, 1997 жылдан - әкімі. *2007 жылдан бері - Қарағанды облысы Нұра ауданының әкімі. «Құрмет» орденімен, 3 мерейтой медальмен марапатталған. Дереккөздер
Николаевка (Қарағанды облысы)

Николаевка — Қарағанды облысы Осакаров ауданындағы ауыл, Николаев ауылдық округі орталығы. Географиялық орны Аудан ортиалығы – Осакаровка кентінен оңтүстік-батысқа қарай 35 км-дей жерде. Тарихы Ауыл 1962 жылы осы өңірге ғарыш сапарынан кейін қонған ұшқыш-ғарышкер А. Г. Николаев атымен аталған. 1943 жылы №4 кеңшары құрылған. 1946 жылдың аяғында №4 кеншар шаруашылық болып құрылады. 1965 жылы кеңшардың атауы «Восход» болып өзгертілді. Кеңшар негізіңде 52 ауыл шаруашылығын калыптастыру жұмысы ұйымдастырылды. Халқы Шаруашылығы, инфрақұрылымы Жерінің жалпы ауданы — 60,8 мың га. Шаруашылыққа мамандандырылған негізгі бағыттары — мал өсіру, көкөніс, сүт тағамдары болды. Округтің елді мекендерінде (Николаевка, Комсомольское, Топан) 3 мектеп, мәдениет үйі, кітапхана, пошта бар. Басқа елді мекендермен автокөлік жолы арқылы байланысады. Дереккөздер
Равиль Бариевич Сатаров

Равиль Бариевич Сатаров - 1947 жылы 2 қаңтарда Ақмола қаласында туған. Татар. Шымкент политехникалық техникумын (1965); В.И. Ленин атындағы Қазақ политехникалық институтын (1972) инженер-электрші мамандығы бойынша бітірген. Орыс, татар, испан және ағылшын тілдерін біледі. 1966 жылдан - Алматы мақта-мата комбинатының электрлі цех шебері. 1980 жылдан - Алматы мақта-мата комбинатының электр цехының басшысы. 2000 жылдан - «Каспиан Индастриес ЛТД» ЖШС бас энергетигі. 2004 жылдан - «Каспиан Индастриес ЛТД» ЖШС Алматы қаласы зауытының директоры. 2008 жылдың ақпанынан бері - «Каспиан Индастриес ЛТД» ЖШС бас директоры. Кәсіпқорлық және жоғары дәрежелі жүмысы үшін көптеген грамоталар мен сыйлықтармен марапатталған. Әскери атағы - запастағы сержант. Діни көзқарасы - атеист. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев, У. Черчилль, Д.А. Қонаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Қазақстан - зор потенциалға ие ұлы мемлекет. Мен біздің еліміздің жарқын болашағына сенемін. Сол болашаққа жетудегі басты рөл сол жолдың берекелі-бағыттаушы күші және векторы болып табылатын ҚР Президентіне жүктеледі». Хоббиі - спорт, бағбаншылық, кітап оқу, шетел тілдері. Сүйіп оқитын әдебиеті - Күміс ғасырдың ақындары мен жазушылары. Үйленген. Жұбайы - Сатарова Нина Михайловна, ҚР Мемлекеттік стандарттар комитетінің жетекші инженері. 3 баласы бар. Дереккөздер
Рауан Михаилұлы Шаекин

Рауан Михаилұлы Шаекин (1962 жылы туған), заңгер, экономист, халыкаралық қатынас саласындағы маман, қоғам қайраткері. КСРО ІІМ Қарағанды Жоғары мектебін (1983), ҚарМУ-ді (1988), ЕМУ дипломатиялык қызмет академиясын (2004) бітірген. Заң ғылым кандидаты. Қарағанды каласында ішкі істер оргаңдарыңда, облыстық адвокаттар коллегиясында адвокат болып істейді. 1996-1999 жылы «Азия-Орталық» конңернінің президенті. І999 жылдан ҚР Парламенті Мәжілісінің депутаты, Экономикалык реформа және аумақтық даму жөніндегі комитет мүшесі. «Шапағат» және ҚР мерекелік медальдарымен марапатталған. Дереккөздер
Шоқпартас

Шоқпартас – Барақ пен Есенаман өзендерінің аралығындағы шоқы. Қарасор көлінен солтүстікке карай 10 км жерде орналасқан. Жер бедері, геологиялық құрылымы Ең биік жері 708 метр. Элювийлі-делювийлі шөгінділер жамылған, орта жөне жоғарғы девон жыныстарынан түзілген. Негізгі жыныстарының жер бетіне шығуы кездеседі. Өсімдігі Қызыл қоңыр топырағында бетеге, селеу, жусан өседі. Дереккөздер
Бәкен Мышанов

Бәкен Мышанов (1927, Қарағанды облысы, Ұлытау ауданы) - шопан, еңбек ардагері, Социалистік Еңбек Ері (1966). Еңбек жолы 1957 - 1989 жылдары Қаракеңгір ұжымшарында аға шопан болды. 1965 жылы отарындағы 593 саулықтың әр жүзінен 116-дан қозы алып, әр қойдан 3,6 кг жүн тапсырды, өз отары есебінен шаруашылыққа жыл ішінде 11 мың сом таза пайда келтірген. Марапаттары * Ленин ордені * Социалистік Еңбек Ері (1966) Тағы қараңыз * Социалистік еңбек ерлері Дереккөздер
Фукс сүйсіні

Фукс сүйсіні (Фукс бармақтамыры) - 2-4 қауашақты сығыңкы түйнегі бар орхидея тұқымдасына жататын көпжылдық өсімдік. Сабағы жуан, жалаңаш, күлгін-сұр дақтары бар, жалпақ, ұзынша жұмыр, төменгі жапырақтары коңыр жасыл, ортаңғылары — таспа тәріздес ұзынша, жоғарғылары таспа тәріздес жіңішке келген. Гүл шоғыры қомақты, жұмыр, гүлдері қызғылт-күлгін, иіссіз. Маусым — шілдеде гүлдейді. Қарқаралы таулы-орманды жазирасының өзен-жылғаларының жағалауында өседі. Өте сирек кездесетін, азайып бара жатқан өсімдік. Дереккөздер
Жасұлан Рамазанұлы Ахметов

Ахметов Жасұлан Рамазанұлы - 1956 жылы 22 қыркүйекте Ақмола қаласында туған. Қазақ. Әкесі - Ахметов Рамазан Есжанұлы, марқұм. Анасы - Мақшанова Сара Хамидоллақызы, марқұм. Целиноград инженер-құрылыс институтының автокөлік тасымалы факультетін (1978) инженер-механик мамандығы бойынша; Қазақ мемлекеттік басқару академиясының жанындағы Нарық институтының халықаралық экономикалық қатынастар факультетін (1997) экономист мамандығы бойынша бітірген. Қазақ, орыс және ағылшын (сөздікпен) тілдерін біледі. 1978-1979 жылдары - Целиноград жүк автобасқармасы Орталық диспетчерлік қызметінің аға диспөтчері. 1981 жылдан - ІІБ ішкі істер органдарында қызметте. 1991 жылдан - «Ынта» шағын кәсіпорыны бастығының орынбасары. 1994 жылдан - ҚР кеден органдарында қызметте. 2004 жылдан - Ақмола облысы бойынша Кедендік бақылау департаментінің бастығы. 2006 жылдан - Астана қаласы бойынша Кедендік бақылау департаментінің бастығы. 2008 жылдың қаңтарынан бері - Қостанай облысы Кедендік бақылау департаментінің бастығы. «Астананың 10 жылдығы» медалімен (2007); ҚР Қаржы министрлігі Кедендік бақылау комитетінің 3-ші дәрежелі «ҚР Кеден органдарындағы үздік қызметі үшін» (2004), «Кеден қызметінің еңбек сіңірген қызметкері» (2006), «Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмөт істері Агенттігіне Южыл» белгілерімен; ҚР Премьер-министрінің Құрмет грамотасымен (2005) марапатталған; Астана қаласы әкімінің алғыс хатын иеленген (2006). Әскери атағы - сержант. Діни көзқарасы - атеист. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Әлемдегі мықты, өркендеген, құрметті мемлекет; қазақстандықтардың әл-ауқаты жылдан жылға жақсаратын ел, өз азаматтарының қауіпсіздігін қамтамасыз ететін саяси тұрақты ел болады». Хоббиі - автоспорт, футбол. Сүйіп оқитын әдебиеті - М. Монтень, тарихи әдебиет. Үйленген. Жұбайы - Ысқақова Гүлзада Тәукішқызы. Ұлдары - Ахметов Әнуар Жасұланұлы, Ахметов Дарын Жасұланұлы; қызы - Ахметова Әлия Жасұланқызы. Дереккөздер
Иван Адамович Сауэр

Иван Адамович Сауэр (11 маусым 1958, Малиновка ауылы, Целиноград ауданы, Ақмола облысы) — кеңестік және қазақстандық саясаткер, кәсіпкер, «Родина» ЖШС бас директоры, ауыл шаруашылығы және экономика ғылымдарының кандидаты. Қазақстандық Forbes журналының есептеуі бойынша жеке байлығы 98 000 000$ бағаланған (ел бойынша №63). Дереккөздер
Құрманақа

Құрманақа – Сарысу алабындағы өзен. Географиялық орны Қарағанды облысы Шет және Ұлытау облысы Жаңаарқа аудандары жерімен ағады. Бастауы Ортаудың батыс беткейіндегі бұлақтар суының қосылуынан түзілген, Жаңаарқа кентіне таяу жерде Жаман Сарысу өзеніне құяды. Гидрологиясы Ұзындығы 65 км. Жағасы жайдақ, арнасы біршама ирелең. Көктемгі еріген қар және жер асты суымен толысады. Сәуірде тасиды, шілдеде төменгі деңгей орнайды. Жаздың ыстық айларында жекеленген қарасуларға бөлініп кетеді. Өзен суы ауыз суға, мал суаруға пайдаланылады, аңғарында жайылымдық және шабындық жерлер, қыстаулар бар. Дереккөздер
Кенжебай Дүйсенбаев

Кенжебай Дүйсенбаев (25-ші қазан 1941-ші жыл, Түркістан облысы, Келес ауданы, Абай ауылы – 22-ші қазан 2023-ші жыл, Алматы) - суретші. Әкесі - Ыстыбаев Дүйсенбай, етікші болып жұмыс істеген. Анасы - Ыстыбаева Тойымдық, үй шаруасымен айналысады. А.Н. Островский атындағы Ташкент көркөмсурет-театр институтын бітірген (1972), суретші-кескіндемеші. Қырғызстан Көркемөнер академиясының толық мүшесі (2006 жылдан). Ауыл өміріне, Қазақстанның табиғатына, оның адамдарына арналған көптеген кескіндеме полотноларының авторы, олардың ішінде: «Күз» (1978), «Ата мен немере» (1979), «Бауыржан Момышұлының портреті» (1980), «Үміт» (1985), «Пейзажды натюрморт» (1986), «Түйелер» (1990), «Қара күн» (1990), «Кегендегі жерлеу» (1996), «Іле пейзажы» (1999), «Торс» (2000), «Желді күн, Ыстықкөл» (2002), «Трасса» (2002), «№10 композиция» (2002), «Түнгі Ыстықкөл» (2003), «Үйқыдағы бала» (2009). Шығармалары Францияда (Канн, Париж қаласы.), Румынияда, Ресейде (Мәскеу қаласы), Қазақстанда (Алматы қаласы, «Алматы-Арт» галереясы, 2007, 2010), Лондонда («Кристис» галереясы) көрмелерге қойылған. Бішкек қаласында (Қырғыз Республикасы), Ә. Қастеев атындағы Мемлекеттік өнер мұражайында (1990, 2004) жеке көрмелерін өткізген. Туындылары Мәскеу қаласының Третьяков галереясында, Германия, Франция, Румыния, Англия, АҚШ-тың және т.б. жеке коллекцияларында сақталуда. 1972-ші жылдан бері - Н.В. Гоголь атындағы Алматы көркем-сурет училищесінің (қазір - О. Таңсықбаев атындағы Алматы декоративті-қолданбалы өнер колледжі) сурет, кескіндеме, композиция пәндерінің оқытушысы. 2000–2003-ші жылдары - Т. Жүргенов атындағы Қаз¥ӨА сурөт, кескіндеме, композиция пәндерінің оқытушысы. КСРО (1974 жылдан), ҚР Суретшілер одағының (1991 жылдан) мүшесі. ҚазКСР Еңбек сіңірген өнер қайраткері. ҚР Еңбек сіңірген өнер қайраткері. Мәскеу қаласындағы Бүкілодақтық кескіндеме көрмесінің (1990), Каспий маңы республикалары биенналесінің (Баку қ., 1989) дипломанты. «Тарлан» сыйлығының «Бейнелеу өнері» номинациясындағы жүлдегері (2005). Үйленген. Жұбайы - Дүйсенбаева Райхан (1942-ші жылы туған), зейнеткер, фармацевт болып жұмыс істеген. Қыздары - Дүйсенбаева Қамар (1965-ші жылы туған), Дүйсенбаева Майра (1970-ші жылы туған), Дүйсенбаева Гүлім (1974-ші жылы туған), Дүйсенбаева Арман (1978-ші жылы туған). Дереккөздер
Дүйсенбай Жұмасейітұлы

Дүйсенбай Жұмасейітұлы (1953 жыл, Жаңаарқа ауданы — 2017) — айтыскер ақын. * Орта мектепті бітіргеннен кейін кеншарда жұмыскер, жүргізуші болып істеді. * 1986-1990 жылы тұрақты түрде республикалық теледидар ұйымдастырған ақындар айтысына қатысты, бірнеше дүркін лауреат атанды. * 1990 жылы Жезқазғанда өткізілген «Ұлытау үні» фестивалі көлеміндегі ақындар айтысының бас жүлдесін жеңіп алды. * 1991 жылы Жезқазғанда өткен «Байқоныр дауысы» фестивалінің бас жүлдегері болды. Нарманбет Орманбетұлының, А. Байтұрсынов пен М. Дулатовтың мерейтойларында өткізілген ақындар айтысының жеңімпазы. 1990 жылы Шымкент қаласында ұйымдастырылған Майлықожаның 150 жылық тойында I жүлдені, 1991 жылы Орынбай Таймановтың 100 жылдық тойында II жүлдені иемденді. Дереккөздер
Шажағай

Шажағай – Шу алабындағы өзен. Географиялық орны Ұлытау облысы Жаңаарқа ауданы жерімен өтеді. Ұзындығы 129 км. Су жинайтын алқабы 2110 км 2 . Бастауы Ақтау, Желдітау шоқыларынан бастау алып, Елшібай тауынан оңтүстікте 3,8 км жерде тартылып қалады. Гидрологиясы Аңғары адырлы, бұйратты жазықты, ені 1-2 км, кей жерінде 68 км, арнасы кең. Жауын-шашын суынан толысады. Сәуір-мамырда тасып, маусымда суы тартылып, иірім қарасуларға бөлінеді. Суы тұщы, жазда сәл кермек. Жылдық орташа су шығыны сағасынан 45 км жерде секундына 0,25 м 3 . Суы ауыз суға, мал суаруға пайдаланылады. Дереккөздер
Қанат Әкіжанұлы Шаймин

Қанат Әкіжанұлы Шаймин - 1960 жылы 26 қаңтарда Қарағанды облысы Егіндібұлақ ауданының Егіндібұлақ ауылында туған. Қазақ. Әкесі - Шаймин Әкіжан (1938 жылы туған), зейнеткер. Анасы - Көпішева Орымбике (1939 жылы туған), зейнеткер. Өскемен жол-құрылыс институтын бітірген (1982), мамандығы - «Автомобиль жолдары». Қазақ, орысжәне ағылшын (сөздікпен) тілдерін біледі. «Нұр Отан» ХДП мүшесі (2009 жылдан). *1977 жылдан - Өскемен жол-құрылыс институтының студенті. *1982 жылдың тамызынан қазанына дейін, 1984-1985 жылдары - Қарағанды облысы Абай қаласының №36 жол-пайдалану учаскесі №39 Жол басқармасының жол шебері. *1982 жылдың қазанынан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. *1985 жылдан - Қарағанды облысы Абай қалалық комсомол комитетінің бөлім меңгерушісі, *1986 жылдан - екінші хатшысы. *1988 жылдан - Қарағанды облысы Абай қалалық атқару комитетінде ұйымдастыру бөлімінің меңгерушісі. *1990 жылдан - Қарағанды облысы Абай қалалық атқару комитетінің хатшысы. *1991 жылдан - Қарағанды облыстық автомобиль жолдары өндірістік басқармасының өндірістік-жол учаскесінде жол шебері (Абай қаласы). *1991 жылдан - Абай өндірістік-жол басқармасы Асфальтбетон зауытының өндіріс меңгерушісі. *1994 жылдан - Қарағанды облысы Абай қаласы әкімінің бірінші орынбасары. *1997 жылдан - «Қарағанды жолдары» ААҚ Абай Өндірістік-жол басқармасының бас инженері, бастығы. *1999 жылдан - «Қарағанды жолдары» АҚ №2 жол-пайдалану пунктінің бастығы (Абай қ.). 2000 жылдың наурызынан - «Қазақавтожол» РМК Қарағанды облыстық филиалының директоры м.а., бас инженері. *2006 жылдың ақпанынан - «Қазақавтожол» РМК Қостанай облыстық филиалының директоры. *2006 жылдың қарашасынан - «Қазақавтожол» РМК Қарағанды облыстық филиалының бас инженері. *2007 жылдан бері - «ҚР Көлік және коммуникациялар министрлігі Автомобиль жолдары комитетінің Қарағанды облыстық департаменті» MM директоры. Абай қалалық Халық депутаттары кеңесінің депутаты (1991). «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» медалімен (2001), ҚР Президентінің Құрмет грамотасымен (2008) марапатталған. Байқоңыр космодромының құрметті құрылысшысы (1984). ҚР Құрметті жол қызметкері (2004). Әскери атағы - запастағы лейтенант. Діни көзқарасы - мұсылман. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Қазақстандықтардың әл-ауқаты жыл сайын жақсара түсетін өркендеген, экономикалық және саяси тұрақты республика». Хоббиі - спорт, кітап оқу, аңшылық. Сүйіп оқитын әдебиеті - классикалық әдебиет. Үйленген. Жұбайы - Біләлова Зәуреш Қабжанқызы (1960 жылы туған). Ұлдары - Шаймин ҚайратҚанатұлы (1985 жылы туған), Шаймин Саят Қанатұлы (1991 жылы туған). Дереккөздер
Жанат Ғазизұлы Нұрпейісов

Жанат Ғазизұлы Нұрпейісов 1961 жылы 16 қарашада Солтүстік Қазақстан облысы Бунаев ауданында туған. Қазақ. Арғын тайпасы Атығай руынан шыққан. Алматы халық шаруашылығы институтын (1982) бітірген, мамандығы - «Қаржы және кредит». Қазақ және орыс тілдерін біледі. «Нұр Отан» ХДП мүшесі (2006 жылдан). 1982 жылдан - Солтүстік Қазақстан облысы Возвышен аудандық қаржы бөлімінің ауыл шаруашылығын қаржыландыру бөлімінің аға экономисі. 1982 жылдан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. 1984 жылдан - Солтүстік Қазақстан облысы Возвышен ауданы бақылау- тексеру басқармасының аға бақылаушы-тексерушісі. 1990 жылдан - Солтүстік Қазақстан облысы Возвышен ауданы салық инспекциясының бастығы. 1997 жылдан - Ақмола қаржы басқармасы бастығының орынбасары. 2005 жылдан - Астана қаласы Экономика және бюджеттік жоспарлау департаменті директорының орынбасары. 2008 жылдан - Астана қаласы қаржы департаментінің директоры, қаржы басқармасының бастығы. 2010 жылдан бері - Астана қаласы Экономика және бюджеттік жоспарлау басқармасының бастығы. «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001), «Астананың 10 жылдығы» (2008) медальдарымен марапатталған. Әскери атағы - запастағы майор. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Нарықтық экономикасы бар өзіне-өзі жеткілікті демократиялық мемлекет». Хоббиі - аңшылық. Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи және саяси әдебиет. Үйленген. Жұбайы - Нұрпейісова Айгүл Жексембайқызы (1965 жылы туған), Қазақстан Республикасы Президентінің Іс басқармасы Ауруханасының тіркеу бөлімінің меңгерушісі. Ұлдары - Азамат (1986 жылы туған), Азат (1993 жылы туған). Дереккөздер
Ростислав Викторович Петров

Ростислав Викторович Петров 1932 жылы 1 наурызда ҚХР Үрімші қаласында туған. Орыс. С.М.Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің филология факультетін бітірген (1964), филолог, орыс тілі мен әдебиетінің мұғалімі. «Қара Ертіс» (1 кітабы - 1982 жылы, 2 кітабы - 1991 жылы шыққан) роман-хроникасының тең авторы. ҚАЛАСЫ Тоқаевтың «Соңғы соққы» (1986), М. Қабанбаевтың «Ұзақ құс жолы» романын (1993), М. Ерзиннің «Орыс кітабы» (Мәскеу қаласы, 2003), «Бабалар соқпағымен» (2005) кітаптарын қазақ тілінен орыс тіліне; 3. Самадидің «Жылдар құпиясы»,«Советский писатель» романын (Мәскеу қаласы, 1979) ұйғыр тілінен орыс тіліне аударған. Орыс, қазақ, ұйғыр және ағылшын (сөздікпен) тілдерін біледі. 1951 жылдан - И.В.Сталин атындағы орта мектептің оқытушысы, оқу ісінің меңгерушісі, директоры (Құлжа қаласы).1958 жылдан - Қазақ мемлекеттік әдеби баспасының корректоры. 1959 жылдан - ҚазКСР Ауыл шаруашылығы министрлігі Карткәсіпорнының аға корректоры. 1962 жылдан - «Простор» журналының жауапты хатшысы. 1992-1996 жылдары - «Простор» журналының бас редакторы. 1998 жылдан - «Простор» журналы бас редакторының орынбасары. 2000-2003 жылдары - «Простор»журналының бас редакторы. Қазақстан Жазушылар одағының мүшесі (1982).«Құрмет белгісі» орденімен марапатталған (1986). Діни көзқарасы - православиелік. Хоббиі - оқу. Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи әдебиет. Үйленген. Жұбайы - Петрова Тамара Николаевна,«Қазақстан жолдарында» бас маман. Ұлдары - Апександр (1956 жылы туған ), Алексей (1978 жылы туған ). Дереккөздер
Жанат Әубәкірұлы Хаджиев

{{Кинематограф { } { } }} Жанат Әубәкірұлы Хаджиев (Қажиев; 1 мамыр 1949 жыл, Алматы облысы – 9 сәуір 2017 жыл, Алматы) — кеңестік және қазақстандық театр режиссері, театр педагогы, профессор, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері (2003) және тәуелсіз "Платинды Тарлан" сыйлығының иегері. Өмірбаяны Жанат Хаджиев 1949 жылғы 1 мамырда Алматы облысы Қарасай ауданы Шамалғанда дүниеге келген. Хаджиевтің ұлты — қазақ. Әкесі — Қажиев Әубәкір, марқұм, қызметкер болып істеген. Анасы — Жандосова Мира, марқұм, қызметкер болып істеген. Т. Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясының профессоры (2009 жылдан) және «Режиссер өмірі» кітабының (2008), монографияның (2009) авторы. Білімі * Қазақ және орыс тілдерін біледі. * 1956–1966 жылдары Мектеп қабырғасында оқыған. * 1967–1972 жылдары КСРО Ленин орденді Мемлекеттік академиялық Кіші театры жанындағы М.С.Щепкин атындағы Мәскеу театр училищесінің актерлік факультетін актер мамандығы бойынша (Мәскеу) * 1975–1980 жылдары Алматы мемлөкеттік театр-көркем сурет институтының режиссерлік факультетін режиссер мамандығы бойынша (1980) бітірген. Еңбек жолы * 1972 жылы алғашқы еңбек жолын Торғай облыстық драма театрын ашуға жолдама алып бастаған. * 1972 жылдан — Торғай облыстық Қазақ музыкалық-драма театрының актері. * 1973 жылдан — Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. * 1974 жылдан — Торғай облыстық қазақ музыкалық-драма театрында актер. * 1979 жылдан — «Қазақфильм» киностудиясының қоюшы режиссері. * 1982 жылдан — Торғай облыстық қазақ музыкалық-драма театрында бас режиссер. * 1988 жылдан — Жезқазған облыстық театрында бас режиссер. * 1999 жылдан бері — Ғабит Мүсірепов атындағы Қазақ Мемлекеттік Академиялық балалар мен жасөспірімдер театрының қоюшы-режиссері. * 2000 жылдан Т.Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясында дәріс оқиды, профессор (2009 жылдан бастап). Өз өмірі Діни көзқарасы — мұсылман. Саяси қайраткер ретіндегі идөалы — Маргарет Тэтчер. Хоббиі — кітап оқу. Сүйіп оқитын әдебиеті — проза. Жанат Хаджиевтің жұбайы: актриса, Қазақ КСР еңбек сіңірген артисі, Білім беру ісінің үздігі, Құрмет орденінің иегері Рәшида Хаджиева. Марапаттары * Құрмет орденімен марапатталған * 2016 — Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 25 жыл медалі * 2016 — Қазақстанның Еңбек ардагері медалі * 2009 — Қазақ ұлттық өнер академиясының профессоры (ғылыми атағы) * 2004 — тәуелсіз "Платинды Тарлан" сыйлығының лауреаты * 2003 — Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері * 1982 — Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің құрмет грамотасы Дереккөздер
Қайрат Жұмашұлы Ахметов

Ахметов Қайрат Жұмашұлы - 1965 жылы 6 қаңтарда Қостанай облысы Меңдіқара ауданының Төлеңгіт ауылында туған. Қазақ. Анасы - Ахметова Күләш (1936 ж. т.), зейнеткер. Целиноград ауылшаруашылық институтының агрономия факультетін бітірген (1987), ғалым-агроном. Қазақ, орыс және неміс (сөздікпен) тілдерін біледі. «Нұр Отан» ХДП мүшесі. 1981 жылдан - Қостанай облысының «Қаратал» кеңшарында түрлі жұмыстарды атқарды. 1982 жылдан - Целиноград ауылшаруашылық институтының студенті. 1987 жылдан - Қостанай облысы «Каменск-Орал» кеңшарының бөлім агрономы. 1988 жылдан - «Қаратал» кеңшарының инженер-гидротехнигі. 1989 жылдан - Қостанай облысы «Новонежинск» кеңшарының аға агроном-экономисі, бөлімше басқарушысы. 1993 жылдан - Қостанай облысы «Қазанбас» кеңшарының бас агрономы. 1995 жылдан - «Қазанбас» ұжымдық кәсіпорнының атқарушы директоры. 1997 жылдан - «Қызыл Таң» ЖШС директоры (Қостанай облысы). 2000 жылдан - ҚР Ауыл шаруашылық министрлігі Қостанай облыстық аумақтық басқармасының бастығы. 2002 жылдан - Қостанай облысы Меңдіқара ауданының әкімі. 2006 жылдан - «Қостанай облыстық Ауыл шаруашылық департаменті» MM директоры. 2007 жылдан бері - Қостанай облысы Қарасу ауданының әкімі. «Құрмет» орденімен (2008), «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001), «Қазақстан Конституциясына 10 жыл» (2005) медальдарымен марапатталған. Әскери атағы - капитан. Діни көзқарасы - «Дәстүрді ұстану». Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Тұрақты, экономикалық тұрғыда мықты, күрделі құрылымды, дамушы мемлекет». Хоббиі - спорт. Сүйіп оқитын әдебиеті - классикалық әдебиет. Үйленген. Жұбайы - Ахметова Мереке Мүхтарқызы (1965 ж.т.). Ұлдары - Ахметов Шыңғыс Қайратұлы (1986 ж.т.), Ахметов Мерей Қайратұлы (1993 ж.т.). Дереккөздер
Әбілхан Байғонысұлы Сәрсенбаев

Әбілхан Байғонысұлы Сәрсенбаев - 1957 жылы 12 тамызда Талдықорған облысы Гвардейск ауданы Коғалы ауылында туған. Қазақ. Әкесі - Сәрсенбаев Байғоныс Қасымулы (1925-1969), ІІМ органдарында жұмыс істеген. Анасы - Сәрсенбаева Шаймара Ерасылқызы, зейнеткер, батыр ана. Алматы энергетикалық институтының «Электрлік желілер және жүйелер» факультетін бітірген (1980), инженер-электрик. ҚР туризмнің дамуы жайлы мақалалардың авторы. Қазақ, орыс, ағылшын және неміс (ауызекі) тілдерді біледі. 1980 жылдан - «Қазтеміржолжоба» жобалық институттың инженер-электригі (Алматы қ.). 1981 жылдан - Талдықорған облысының Гвардейск комсомол комитетінің қорғау -бұқаралық жұмыс бөлімінің меңгерушісі. 1981 жылдың мамырынан 1982 жылдың қарашасына дейін - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. 1983 жылдан - Қазақстанның ЛКЖО Гвардейск комсомол аудандық комитетінің комсомолдық ұйымдар бөлімінің меңгерушісі, хатшысы. 1985 жылдың сәуірінен - «Спутник» халықаралық жастар туризмі бюросының төрағасы. 1995 жылдың мамырынан«Спутник-Қазақстан» республикалық халықаралық туристік компаниясының вице-президенті. 1999 жылдың сәуірінен бері - «Complete Service» халықаралық туристтік компаниясының президенті әрі иесі. Қазақстандық туристтік ассоциациясы Кеңесінің вице-президенті, мүшесі. ОК БЛКЖО, Қазақстанның ЛКЖО және облыстық комсомол комитетінің кептеген сыйлықтармен және медальдарымен, ОК БЛКЖО «Комсомолдағы белсенді жұмысы үшін» жоғары дәрежелі сыйлықпен; «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» медалімен; «Қазақстан Респуб- ликасының туризм саласының құрметті жұмыскері», «Туризмнің дамуына жасаған қызметі үшін» белгілерімен; «ҚР халықаралық туризм саласындағы үздік маман» дипломымен; Халықаралық олимпиадалық комитетінің дипломымен және ҚР 䀀Đۑ˒۠олимпиадалық комитетінің «Қазақстан Республикасындағы олимпиадалық қозғалыстың дамуына қосқан зор үлесі үшін» белгісімен; ҚР Туризм министрлігінің және ҚР Туризм және спорт агенттігінің құрмет грамоталарымен; Қазақстандық туристтік ассоциациясының грамотасымен; шетелдік әріптестер мен бірқатар әлемге әйгілі отельдердің құрмет грамоталары мен сыйлықтарымен марапатталған. Оның емірбаяны «Алматы бизнесінің элитасы» кітабында жарияланған (2006). Әскери атағы - сержант. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Қазақстан - өркендеген және тұрақты мемлекет». Хоббиі - саяхат, боулинг. Сүйіп оқитын әдебиеті - классикалық әдебиет, қазіргі поэзия. Үйленген. Жұбайы - Сәрсенбаева Айткүл Молдашқызы, экономист. ¥лдары - Айдос, кәсіпкер, Бауыржан, оқушы. Дереккөздер
Ілияс Нұрсейітұлы Нұрпейісов

{{Ambox }} Ілияс Нұрсейітұлы Нұрпейісов 1950 жылы 28 қазанда Шымкент облысы Бәйдібек ауданы Шаян ауылында туған. Қазақ. Алматы халық шаруашылығы институтын (1976) бітірген, мамандығы - «Бухгалтерлік есеп». 1968 жылдан еңбек жолын жұмысшы болып бастады. 1975 жылдан - Павлодар есеп-экономикалық техникумының арнайы пәндер оқытушысы. 1976 жылдан - Павлодар облыстық қаржы бөлімінің бақылаушы-тексерушісі, аға экономисі, аға бақылаушы-тексерушісі, бөлім бастығы. 1991 жылдан - Павлодар облыстық қаржы басқармасы бастығының орынбасары - агроөнеркәсіптік кешенді қаржыландыру бөлімінің бастығы, басқарма бастығының бірінші орынбасары. 1995 жылдан - Павлодар облыстық қазынашылық басқармасының бастығы. 2004 жылдан - Павлодар облысы бойынша қазынашылық департаментінің бастығы. 2008 жылдың сәуірінен бері - Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің Қазынашылық комитетінің Шығыс Қазақстан облысы бойынша қазынашылық департаментінің бастығы. Қазақстан Республикасы Құрмет грамотасымен (2004) марапатталған. Қазақстан Республикасы Президентінің Алғысымен ескерілген (2001). Қазақстан Республикасы қаржы қызметінің үздігі (2004). Қазақстан Республикасы қазынашылық қызметінің үздігі (2009). Дереккөздер
Сәкен Шоманов

Шоманов Сәкен (1896-1998), шахтер, Социалистік Еңбек Ері (1948), КСРО-ның құрметті шахтері (1947). 1918-1920 жылдарында қарқаралы — Семей жол құрылысында жұмысшы, 1920-1925 жылдарында Семізбұғы кенішінде жүктиеуші, 1925-1929 жылдырныда қарағайлы кенішінде сутасушы. 1929-1939 жылдарында Қарағандыда №4 шахтаның, сонан соң №18 шахтаның көмір қазушы-забойшысы. 1939-1956 жылдарына №18-бис шахтасының көмір құлатушылар бригадирі. Ұлы Отан соғысы жылдары және 4-бесжылдықта (1946-1950) өз бригадасымен ауысымда көмірендіру келемін 300-400 тоннаға жеткізді. КСРО-ның Шығыс С. Шоманов. аудандарының тас кемір өнеркәсібі жұмысшылары кәсіподағының 3-съезінің делегаты (1947). 2 мәрте Ленин, Еңбек Қызыл Ту ордендерімен марапатталған. Дереккөздер
Сасыққарасу саз кен орны

Сасыққарасу саз кен орны - Қарағанды маңында орналасқан. Қазақ геология басқармасы «Қазақ-көмір геологиясы » тресімен «Орталық Қазақстан-геология » өндірістік геология бірлестігі әр жылдары барлау жүргізген. Геологиялық құрылымы Өнімді қабаты юра артиллиттері мен алевролиттерінің үгілген түпкі жынысының сазынан тұрады. Жатыс сипаты 3 учаскесі толық барланған. №1 учаскенің сазын 75-125 маркалы құрылыс кірпішін шығаратын Қарағанды қабырғалық материалдар өндірістік бірлестігі 1953 жылдан бері пайдалануда. Солонички мен Қарағанды (№2) кірпіш зауыттары 1963 жылдан пайдаланып келеді. Бұқпа-Соқыр кен орнының құрамымен араластырылған 2 учаскенің саны 100-150 маркалы суыққа шыдамды кірпіш, ал 3 учаскенің 30% саздық топырақ қосылған сазы 150 м арқалы кірпіш шығаруға колданылады. Дереккөздер
Жұмаш Тұрсын

Жұмаш Тұрсын (1959-1995), ақын, журналист. Қарағанды педагогикалық институтында оқыған. Егіндібұлақ, Бұқар жырау аудандық газеттерінде тілші, бөлім меңгерушісі болып қызмет атқарған. Өлендері облыстың, респ. газет-журналдарда жарық көрген. Жұмаш шығармашылығынан Ж. Нәжімеденов, Е. Раушанов, С. Ақсүңқарұлы сияқты белгілі ақындар жоғары баға берді. «Періште» атты жыр жинағы 1997 ж. жарық керді. Дереккөздер
Ньютонның үшінші заңы

Ньютонның үшінші заңы былайша тұжырымдалады: Әрекет етуші күшке әрқашан тең қарсы әрекет етуші күш бар болады. Басқаша айтқанда, денелердің бір-біріне әрекет етуші күштері модулі бойынша өзара тең және бағыттары қарама-қарсы: Әрекет және қарсы әрекет күштері әртүрлі денелерге түсіріледі. Сондықтан олар ешқашан теңеспейді және оларды теңәрекетті күшпен алмастыруға немесе қосуға болмайды. Бұл екі күштің тағы бір ерекшелігі — олардың табиғаты қашан да бір. Егер серпімділік күші болса, онда де серпімділік күші болады. Күштер бір денеге түсірілген жағдайда ғана олар теңеседі деп айтуға болады, мысалы, тіректе жатқан денеге ауырлық күші және үстел тарапынан ол күшке қарама-қарсы бағытталған серпімділік күші (тіректің реакция күші) әрекет етеді. Бұл күштер тең және қарастырылып отырған денеге түсірілген. Бұл күштердің тендігі Ньютонның екінші заңының салдары болып табылады және олар үшін теңдігін жазуға болады. Бұл жағдайдағы дененің үдеуі нөлге тең, ал бұдан болады да, дене тыныштық қалпын сақтайды. Бұл күштердің табиғаты әртүрлі болғандықтан, "әрекет" және "қарсы әрекет" күштері бола алмайды. Ал әрекет және қарсы әрекет бір ғана өзара әрекеттесуді, мысалы, дененің тірекпен әрекеттесуін сипаттайды: тіректің реакция күші модулі бойынша дененің тіректі кысып басатын күшіне, яғни салмағына тең. Әрине, бұл күштер әртүрлі денелерге түсірілген және қарама- қарсы бағытталған. Сонымен, біз Исаак Ньютон тұжырымдаған қозғалыстың негізгі үш заңымен таныстық. Олар айналамызда болып жатқан алуан түрлі механикалық қозғалыстар үшін бірдей. Алайда Ньютонның екінші және үшінші заңдары тек инерциялық санақ жүйелерінде және материялық нүктелер ретінде алынуы мүмкін баяу қозғалыстағы денелер үшін ғана орындалады. Ал жарық жылдамдығына жуық жылдамдықпен қозғалатын денелер үшін релятивтік механика заңдары орындалады. Дереккөздер
Ораз Шабанбайұлы Құрманәлиев

Ораз Шабанбайұлы Құрманәлиев (1944-2002 жылдары), синтез және полимерлердің физика-химиялық қасиеттерін зерттеу саласының маманы, химия ғылымы докторы(1991), проессор.(1991). С. М. Киров атындағы Қазақ Мемлекеттік университетін бітірген (1966). 1966-1981 жылдары жоғары молекулярлық қосылыстар химиясы кафедрасы оқытушысы; ассистент, аға оқытушы, доцент. 1984-1993 жылдары Е. А. Бөкетов атындағы ҚарМУ химия факультетінің деканы болған, органикалық химия және полимерлер кафедрасының меңгерушісі. 300-ден астам ғылыми еңбектің, 2 монографияның авторы. Дереккөздер
Жаманқұл Шайдаров

Жаманқұл Шайдаров (1930-1997), партия, кеңес қызметкері. Арғын тайпасының Қуандық руының мойын-қараша бөлімінен шыққан. Жаңаарқаның түлегі. Қарағанды қаласындағы партия, кеңес мектебін (1960), КОКП ОК Жоғары партия мектебін (1965) бітірген. Жаңаарқа аудан партия комитетінде нұсқаушы, аудан партия комитетінің 2-хатшысы, 1965 жылы еңбекшілер депутаттары Жаңаарқа аудан кеңесінің төрағасы, 1967-1995 жылы Қазақстан Компартиясы Актоғай, Ұлытау аудандық партия комитетінің 1-хатшысы, 1995 жылдан бұрынғы Жезқазған облыс кәсіподақ комитетінде, «Ертісканал» құрылысы басқармасында істейді. Атасу поселкелік кеңесінің төрағасы қызметтерін атқарды. Шайдаров өзі басшылық еткен ауыл шаруашылығының қай саласында болмасын талантты ұйымдастырушы, білгір маман екенін таныта білді. Шайдаров 8, 9-сайланған КазКСР Жоғарғы Кеңесінің депутаты сайланды. 3 мәрте Еңбек Қызыл Ту, «Құрмет Белгісі» ордендерімен марапатталған. Дереккөздер
Көпей Буданұлы Жұмашев

Көпей Буданұлы Жұмашев (1928 ж. т.), партия-кеңес қызметкері. Карағанды партия-кеңес мектебін, Целиноград а. ш. институтын, КОКП ОК жанындағы Жоғары партия мектебін бітірген. Еңбек жолын 1943 ж. Тегісжол ұжымшарында есепші болудан бастаған. Тельман аудандағы ұжымшарларда есепші, бас есепші, аудандық атқару комитеті төрағасының орынбасары, аудандық партия комитетінің 2-хатшысы болған. 1967- 1970 ж. Егіндібұлақ ауатқомының төрағасы, Қарағанды облыстық партия комитетініңа. ш. бөлімі меңгерушісінің орынбасары, Осакаров ауаткомының төрағасы, Ақадыр аудандық партия комитетінің бірінші хатшысы, Молодежный ауаткомының төрағасы қызметгерін аткарған. Екі мәрте «Құрмет Белгісі» орденімен марапатгалған. Жұмашев Қалкаман (1948 ж. т.), қара, түсті және сирек кездесетін металлдар металлургиясы саласындағы маман, техника ғылым докторы (1996), проф. (1992). ҚарМУ-ді бітірген (1976). 1976- 1989 ж. инженер, аға инженер, ғылыми қызметкер, аға ғылыми қызметкер. 1990 жылдан Химия-металлургия ин-ты (Қарағанды облысы.) конденсияланған қалдықтарды кешенді пайдаланудын физика-химиясы зертханасының меңгерушісі. 180-нен астам ғылыми еңбектің, оның ішінде 2 монографияның авторы. Дереккөздер
Рзақұл Сәденұлы Нұртаев

Рзақұл Сәденұлы Нұртаев 1960 жылы 17 қаңтарда Қызылорда облысы Қармақшы ауданының В.И. Ленин атындағы кеңшарында туған. Қазақ. В.И. Ленин атындағы қазақ политехникалық институтының «Пайдалы қазбалар тау-кен орындарын жер асты игерудің технологиясы және кешенді механизациясы» факультетін (1982) тау-кен инженері мамандығы бойынша; ММЭСИИ қашықтықтан оқыту институтын (2001) заңгер мамандығы бойынша бітірген. Қазақ және орыс тілдерін біледі. 1983 жылдан - «Қазақжарылысөнеркәсіп» тресі Алматы Құрылыс басқармасының жер асты жұмыстарының үңгушісі. 1984 жылдан - Қызылорда Байқоңыр қаласындағы №05909 ә/б диспетчер бөлімінің инженері. 1986 жылдан - «Маманмашмонтаж» арнайы жөндеу-монтаж бірлестігінің инженері (Қызылорда облысының Байқоңыр қаласы). 1987 жылдан -10992 ә/б жұмыстарды өндірушісі. (Байқоңыр қаласы). 1990 жылдың қаңтарынан - «Қазжылуизоляция» тресі Ленин шаруашылық есеп учаскесінің бастығы (Байқоңыр қаласы). 1990 жылдың желтоқсанынан - «Қазжылумонтаж» Ленин арендалық кәсіпорнының бастығы (Байқоңыр қаласы). 1993 жылдан - Қызылорда облысы Қармақшы ауданының Төретам ауылдық әкімшілігінің басшысы. 1997 жылдан- Қызылорда облысы 􀀂армақшы ауданындағы Төретам кентінің әкімі. 2001 жылдан - «Инфракос» РМК бас ди- рөкторы (Байқоңыр қаласы). 2004 жылдан - Қызылорда облысы Қармақшы ауданының әкімі. 2007 жылдан - Қызылорда облыстық Жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары басқармасының бастығы. 2008 жылдан - Қызылорда облы- сы әкімі аппаратының жетекшісі. 2010 жылдан - Қызылорда облысы әкімінің орынбасары, 1-орынбасары қызметтерін атқарды.ҚР Президентінің «Байқоңыр» кешеніндегі арнаулы өкілі (2013–2014 жж.), Қызылорда облысының тұтынушылардың құқықтарын қорғау департаментінің басшысы (2014–2017 жж.) болды. 2017 жылдан мақсары майын шығаратын «АВ Инвест Групп» ЖШС өндірісінің жетекшісі. Қызылорда облыстық мәслихатының депутаты (2003–2007 жж.).Жыраулық өнердің, спорт саласының, оның ішінде қазақтың дәстүрлі спортының жанашыры, тұрақты демеушісі. Қазіргі уақытта облыс бойынша Қазақ күресі федерациясының төрағасы. «Құрмет» орденімен (2010 ж.), бірнеше медальмен марапатталған. Қызылорда қаласының, Қармақшы ауданының құрметті азаматы. Үйленген. Жұбайы - Нұртаева Аманкүл Тәжібайқызы. Ұлдары - Нұртаев Қайрат Рзақұлұлы; Сәден Абахан Рзақұлұлы; қызы - Нұртаева Гүлжауһар Рзақұлқызы. Дереккөздер
Эдуард Строон

Эдуард Строон 1964 жылы 14 қарашада Лондонда туған. ¥лыбритания азаматы. Оксфорд-Брук университетінің экономика факультеттін (1983), Лондон университетінің Славян және Шығыс Еуропа ғылымдары факультетін (1988) бакалавр дәрежесімен бітірген. Қазан (1991) және Алматы (1993) қалаларында «Тарих» мамандығы бойынша оқыған. 1983 жылдан - Лондон қор биржасында брокер. 1993 жылдан - ТМД бойынша «ІТЕ» (¥лыбритания) көрмелік компаниялар бас тобының аймақтық директоры, «Iteca» көрмелік компаниясының бас директоры. Көрмелер мен конференциялар ұйымдастырушы. Дереккөздер
Нұралы би

Нұралы би, Қаракесек, Шекшек руынан. Ел басқарып, билік құрған заманы шамамен Абылай хан өмір сүрген кезеңмен тұспа-тұс. Аталы сөздерді, парасатгы істері түрлі болжамдары өмірге сәйкес келген, өз заманында ел арасында беделді болған. Жаугершілік кезінде Сыр бойын сағалаған ағайындардың басын қосып «Ұлтарақтай болса да, ата-қоныс жер артык, ат төбеліндей болса да, туып өскен ел артык, отаныңнан алшақтап ел іздемек, қотаныңнан алдырып қой іздеме» деп елжүрттың Арқаға көшуіне бас болған. «Төресіз ел болмайды, төбесіз жербөлмайды» деп Барақтөреге барып, баласы Бөкейді Қаркаралы өңіріне алып келген. Зираты Талды ө-нің бойында, Бүркітті ауылынан 8 км жоғары орналасқан. Дереккөздер