kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Норик

Норик — Б.з.б. IV–I ғасырлардағы көне корольдік және Орталық Еуропадағы Рим провинциясы. Драва және Дунайдың жоғарғы ағысында, қазіргі Италияның солтүстігінде орналасқан (б.з.б. I ғ. соңы — 420 ж.). Латын деректеріне сүйенсек б.з.б. IV ғасырда нориктердің иллирилік тайпалары қол астына бірнеше кельт және венет тайпаларын біріктірді. Сөйтіп Альпі тауларының солтүстік-батысында өз мемлекетін құрды. Корольдіктің астанасы Норея болды (қазіргі Клагенфурт). Антикалық Нориктің даму деңгейі биік болды. Мұнда өзінің жазу жүйесімен қатар, жеке ақша монеталары да қолданыста болды. Әдебиеттер * [http://books.google.ca/books?id=lL89AAAAIAAJ Géza Alföldy. Noricum. Routledge & K. Paul, 1974] * Егоров К. Л. Образование Киевской Руси. [http://www.bibliotekar.ru/rusKiev/4.htm 1.3. Норики и венеды (Тацит, Плиний, Клавдий Птолемей)] Сыртқы сілтемелер *[http://www.aeiou.at/aeiou.encyclop.n/n840136.htm Noricum] *[http://www.wagna.at/flaviasolva/sites/flavia2.html Noricum, its cities and traffic routes in the 2nd century]
Ірі ақпараттық технология компанияларының тізімі

2009 жылғы санақ бойынша Datamonitor мәліметі бойынша әлемнің Ең ірі технологиялық компаниялар тізімі . "Ақпараттық технология" секторының құрамына "электр және электроника жабдықтары", "бағдарламалық және компьютерлік қызметтер" және "компьютер темірі және жабдықтар технологиясы" кіреді. Топ 50 ақпараттық технология компаниялары. Кірісі бойынша іріктелген. Елдер бойынша (2009-2011) Тағы қараңыз *Әлемнің ең ірі бағдарламалық жасақтама мекемелері Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://www.datamonitor.com/companies/lists/ Datamonitor - All lists] *[http://www.forbes.com/2007/03/29/forbes-global-2000-biz-07forbes2000-cz_sd_0329global_land.html Forbes - The World's 2000 Largest Public Companies] *[http://money.cnn.com/magazines/fortune/global500/2009/full_list/ Fortune Global 500 - 2009] *[http://www.innovation.gov.uk/rd_scoreboard/downloads/2009_RD_Scoreboard_analysis.pdf 2009 R&D Scoreboard]
Норденшельд

Норденшельд — швед фамилиясы. Танымал тұлғалар: * Адольф Эрик Норденшельд — (18 қараша 1832 — 12 тамыз 1901), швед (фин) геологы және географ, Арктикаданы зерттеушілердің бірі, теңіз саяхатшысы, тарихшы, картограф, Н. Г. Норденшельдің ұлы. * Нильс Густав Норденшельд (1792—1866) — химик, минералог, Петербур ғылым академиясының корреспондент-мүшесі [http://runeberg.org/nfbs/0691.html]. * Нильс Отто Густав Норденшельд — (6 желтоқсан 1869 — 2 шілде 1928), швед поляр зерттеушісі және геолог.
Норидж (айрық)

Норидж (; сирек — Норвич): * Норидж — ағылшындық Норфолк гравтігінің басты тарихы қаласы. ** Норидж — ағылшындық Норидждің әуежайы. * Норидж — Коннектикут штатындағы қала. * Норвич Сити — Норидждегі ағылшындық футбол клубы.
Жартылай өткізгіштер сату бойынша компаниялар тізімі

Бұл мақалада әлемнің ең ірі 10~25 жартылай өткізгіштер сату бойынша компаниялары тізімі келтірілген. iSuppli analysis баяндамасы 2011 жылғы ранкинг Ресурс: [https://archive.is/20121209033202/www.isuppli.com/PublishingImages/Press%20Releases/2011-12-01_Market_Share_Table1.jpg IHS iSuppli Semiconductor preliminary rankings for 2011] [http://www.isuppli.com/Semiconductor-Value-Chain/News/Pages/Intels-Semiconductor-Market-Share-Surges-to-More-Than-10-Year-High-in-2011.aspx IHS iSuppli supplied rankings for 2011] 2010 жылғы ранкинг Ресурс : [https://archive.is/20120906152152/www.isuppli.com/PublishingImages/Press%20Releases/2011-04-19_Semi.jpg iSuppli Corporation supplied rankings for 2010] Сілттемелер
Виктория

Виктория ( — «жеңіс»): * Виктория (есім) — әйел есімі. Ең танымал Виктория — Виктория (Ұлыбритания патшайымы) (1819—1901). Мифологияда * Виктория — Ежелгі Римдегі жеңіс құдайы. Астрономияда * 12 Виктория — астероид, орбитасы Марс пен Юпитердің ортасында орналасқан. Биологияда * Виктория — су өсімдігі. * Виктория — бақша бүлдіргенінің аса таралған сорты. География атаулары * Виктория — Африкадағы ірі көл. * Виктория — Австралиядағы өзен. Кемелер * «Виктория» — Жер шарын айналған тарихтағы бірінші саяхат кемесі. * «Виктория» (HMS Victory) — ағылшындық желкенді кеме. Өнерде * Виктор және Виктория — комедиялық кино (1982). Тағы қараңыз * Виктория шыңы
Танганьика

Танганьика — Орталық Африкадағы ірі көл. Әлемдегі ең ұзын тұщы көл. Жер шарының ең терең көлдерінің бірі (Байқал көлімен қатар), сонымен қатар пайда болу уақыты да терең тарихта жатыр. Көлемі мен тереңдігі жағынан Байқал көлінен кейінгі екінші тұщы көл. Көл жағалаулары төрт мемлекетке тиесілі — Конго Демократиялық Республикасы, Танзания, Замбия және Бурунди. Көл Африканың терең тектоникалық ойпатында, теңіз деңгейінен 773 метр биіктікте орналасқан және қазіргі уақытта Шығыс-Африка рифттік жүйесінің бір бөлігі болып табылады. Танганьика көлін 1858 жылы ағылшын саяхатшылары Ричард Фрэнсис Бёртон және Джон Спик ашқан болатын. Сипаттамалары Көл ұзындығы — шамамен 650 км, ені — 40–80 км. Ауданы 34 тыс. км². теңіз деңгейінен 773 метр биіктікте жатыр. Әдебиет * A. Koenings, H.W. Dieckhoff: Geheimnisse des Tanganjikasees, ISBN 3-928457-10-1 Сыртқы сілтемелер * [http://bse.sci-lib.com/article108840.html «Танганьика (озеро)» в Большой Советской Энциклопедии] * [http://www.fao.org/fi/fcp/en/COD/BODY.HTM Food and Agriculture Organization of the United Nations] * [http://www.cichlidexplorer.com/category/lake-tanganyika-cichlids/ Index of Lake Tanganyika Cichlids]
Танганьика (айрық)

Танганьика: * Танганьика — Шығыс Африкадағы көл. * Танганьика — бұрынғы британ мандаты. * Танганьика Республикасы — 1961 және 1964 жылдар аралынғында өмір сүрген мемлекет. * Танганьика — Конго Демократиялық Республикасындағы провинция.
Конго

Конго сөзі келесі мағыналарға ие: * Конго (Kongo) — конго елінің атауынан шықса керек (kongo — «аңшылар») немее баконго («конго елі деген мағына береді»). * Конго Демократиялық Республикасы — Африка құрлығындағы жер көлемі жағынан үшінші орындағы мемлекет. * Конго Республикасы — Орталық Африкадағы ел. * Конго (баконго) — орталық Африкадағы халық. * Конго (киконго) — банту тілдер тобына кіретін конго елінің тілі. * Конго — Орталық Африкадағы ірі өзен. * «Конго» — Майкл Крайтоннның фантастикалық романы.
Джәһилия

Джәһилия ( — надандық) — арабтардың Исламға дейінгі кездегі қалпы. Мұхаммед пайғамбар келмей тұрып араб тайпалары әртүрлі пұттар мен құдайларға сиынып, көріпкел-бақсыларға сенген кезі мұсылмандармен «надандық дәуірі» аталады. Аллаһ Құранда айтады: Дереккөздер
Хизб ут-тахрир

Хизб ут-тахрир — Тақийуддин ән-Нәбһани құрған Ихуан әл-Муслиминнен бөлініп кеткен ағым. Олар шариғаттан тек ақылымызға келетін нәрсені аламыз деп, қабір азабын, Мәсих Дәжжәлдің шығуын, т.б. заттарды мойындамайды. Йеменнің атақты мухаддисі шейх Муқбильден хизб ут-тахрир туралы айтып беруін өткенде, ол былай деді: «Хизб ут-тахрир» – Иорданиядан шыққан жиіркенішті партия. Бұл партия «ихуан әл-муслимин» партиясынан бөлініп шыққан. Олар хизб ут-тахрирдің көсемі ән-Нәбһаниге бізге қарай қайта орал деп хат жазған, бірақ ол «ихуан әл-муслиминге» қайта қосылудан бас тартты. Аталмыш партия ақида мәселесінде: «Біз тек логика мен ақылға сай келетін нәрсені ғана қабылдаймыз» дейді. Сол себепті олар қабір азабын, Дәжжәлдің келуін жоққа шығарады. Олар әдеп, білім талап ету секілді мәселелерге мән бермейді, себебі олар ең басында тек саяси түсінікке ғана бағытталған ағым ретінде қалыптасты. Хизбут тахрирдың қалыптасу тарихы «Хизбут тахрир» 1953 жылы Палестинаның Құдс қаласында жергілікті апелляциялық соттың судьясы Тақиюддин әл-Набһанидің жетекшілігімен құрылды. Тақиюддин қайтыс болған соң партияны Абдул Қадим Заллум 1977-2003 жылдар аралығында басқарды. 2003 жылдан бері партияны Ата Әбу Рашта басқарып келеді. Хизбут тахрир өздерін адамзат баласын шайтанның арбауынан азат етуші, ислам идеологиясын насихаттаушы саяси партия деп атайды. Себебі қазіргі күні мұсылман елдері ислам шариғатымен өмір сүрмей келеді, ал біз сол шариғат үкімін қайта орнатып Ислам мемлекетін құрамыз дейді. Халифалық құру мақсатында Хизбут тахрир 187 бабтан құралатын конституциясын жазып шыққан. Партияның бас құжатында ислам экономикасы, басқару жүйесі, әйел мен ердің құқығы, әйелдің сайлауға қатысып дауыс беруі, меншік иесі болуы жайлы жазбаларды қамтиды. Аталмыш пария конституциясының 62-ші бабында былай дейді: «Жихад әр бір мұсылманға парыз. Әскери тәрбие алуда міндетті. Осы себепті он бес жасқа келген әр бір ер жігіттің жихадқа дайындалып әскери тәрбие алуы парыз. Ал әскери адам болуы парыз кифая». Осылайша партия қолға қару алып жиһад жасауды әр бір еркек кіндікке парыз санайды. 1952 жылы бес адамнан құралған топ Иордания ішкі істер министрлігіне жаңа партияны тіркеу жайлы өтініш білдіреді. Олар: 1. Тақиюддин әл-Набһани – партия басшысы, 2. Даууд Хамдан – партия басшысының орынбасары әрі хизбтың бас хатшысы, 3. Ғаним Абдуһ – қазына басшысы, 4. Мунир Шақир – партия мүшесі, 5. Әдил әл-Нәбилиси – партия мүшесі. Партияның орталығын Құдс қаласы деп белгіленіп, мемлекеттік рұқсатқа 1953 жылы 14 наурыз күні ие болады. Дегенмен 22 наурызда партияның барлық іс-әрекеттеріне тыйым салынады. Тақиюддин бұл тыйымға қарамастан партия істерін жалғастыра береді. Алғашқыда партия Палестинаны азат ету және сионизммен күресуді өз алдына мақсат етеді. Кейін партия мүшелерінің көбеюіне байланысты партия көсемі Тақиюддин халықты жаппай исламдандыру жолымен халықаралық масштабта мұсылман мемлекеттерін біріктіріп халифат құру идеясын ұсынады. «The Heritage Foundation»-ның мәліметі бойынша партия әлемнің 40 астам елінде өз идеологиясын таратып келеді. Партияның ғаламтордағы негізгі сайттарының бірі араб, түрік, орыс, ағылшын, неміс, урду және дат тілінде жүргізіледі. Дереккөздер
Бағдарлама жасақтамасын құжаттау

Бағдарлама жасақтамасын құжаттау немесе бағдарлама кодін құжаттау компьютер бағдарламасын құжаттайтын текст. Бұл текст әр қызметтегі адамға әр түрлі мән беруі мүмкін, негізгі қызметі бағдарламалық жасақтаманың мақсаты мен қалай жұмыс істейтінін түсіндіреді. Құжаттаудың бағдарлама жасақтамасын жасаудағы рөлі Құжаттау бағдарламалық жасақтама жасаудың ең маңызды қадамдарының бірі саналады, оған: # Талаптары (Requirements) – бағдарламалық жасақтама аттрибуттарын, мүмкіндіктерін, сипаттамаларын, және қасиеттірін түсіндіретін мәлімдемелер жинағы. # Ахитектура/Дизайн (Architecture/Design) – Бағдарламалық жасақтаманы жалпылай қарап шығу. Бағдарламалық жасақтама компоненттерінің дизайнын жасауға арналған мәліметтер, ең алдымен қоршаған ортасы және құрастыру/конструкция принциптеріне негізделген. # Техникалық (Technical) – Кодтарды, алгоритмдерді, интерфейстер және API ларды құжаттау. # Қолданушы (End User) – Қолданушыға арналған нұсқаулар, жүйе администраторлары және system administrators and қолдаушы демеуші персоналға арналған. # Маркетинг (Marketing) – Жасалынған өнімді сату және нарық жөнінде анализ жасау. Талаптар құжаттамасы Архитектура/Дизайн құжаттамасы Техникалық құжаттау Қолданушы құжаттамасы Жазбалар Тағы қараңыз * Бағдарламалық жасақтама * API Writer * Comparison of documentation generators * Design by contract * Docstring * Documentation * User Assistance * Design document * README files * Unified Modeling Language UML * Literate programming Сыртқы сілтемелер * [http://kelp.sf.net/ kelp] - a source code annotation framework for architectural, design and technical documentation. * [http://www.mapador.com/documentation.html automated software documentation] - application documentation * [http://www.hci.com.au/iso ISO documentation standards committee] - International Organization for Standardization committee which develops user documentation standards.
Шафак Сезер

Шафак Сезер - (10 қазан 1970 жыл Синжан, Анкара) Түркияның кино және театр актері. Өмірбаяны 1989 жылы Анкара Халық театрында Халдун Танердің 'Есектің көленкесі' атты пьесасында алғаш рет сахнаға шыққан. Анкара халық театрында 'Дәуір Қателігі', 'Басымызда Ашық бұлт', 'Сен Бұл таңдауынды ұмыт' деген пьессаларда рөлдері болған. Комедия жанрындағы әйгілі әртіс 30-дан астам фильмдерде басты рөлде ойнаған. Фильмдері "Bir Düğün Masalı" (1993) "Dostlar Pasajı" (1997) "Baskül Ailesi" (1997) "Sıdıka" (1997) "Vizontele" (2000) "Oyunbozan" (2000) "Zalim" (2002) "Rus Gelin" (2002) "Ekmek Teknesi" (2002) "Hababam Sınıfı: Merhaba" (2003) "G.O.R.A" (2004) "Hababam Sınıfı Askerde" (2004) "Simbiyotik" (2004 ) "Altın Kafes" (2004) "Hababam Sınıfı 3,5" (2005) "Maskeli Beşler: İntikam Peşinde" (2005) "Bendeniz Aysel" (2005) "Ah Polis Olsam" (2006) "Bir Demet Tiyatro" (2006) "Maskeli Beşler: Irak" (2006) "Düş Yakamdan" (2007) "Kutsal Damacana" (2007) "Fesupanallah" (2007) "Maskeli Beşler: Kıbrıs" (2008) "Yaşar Ne Yaşar Ne Yaşamaz" (2008) "Kadri'nin Götürdüğü Yere Git" (2008) "Aynadaki Düşman" (2009) "Kolpaçino: Bir Şehir Efsanesi" (2009) "Kutsal Damacana 2" (2009) "Türk Malı" (2010) Дереккөздер
Куросио

және Куросио ағыстары|250px]] тың солтүстік аймағындағы ағыстар схемасы|250px]] Куроси́о (, «қара ағыс») — Тынық мұхиттағы жылы ағыс, Жапонияның оңтүстік және шығыс жағалауында. Солтүстік Пассат ағысының жалғасы. 36° с.е. пен 150° ш.б. тұсында шығысқа ауытқып, Солтүстік Тынық мұхит ағысына айналады. Куросионың бұл тұстағы тармағы солтүстікке қарай ағып, 40° с.е-ке таяу маңда Курил суық ағысына қосылады. Сиономисаки мүйісінен оңтүстікке қарай Куросионың ені 170 км-дей, тереңдігі 70 м-ге жетеді. Суының температурасы тамызда оңтүстігінде 28°С, солтүстігінде 25°С, ақпанда оңтүстігінде 18°С, солтүстігінде 12°С. Ағыстың жылдамдығы 1-6 км/сағ. Солтүстік-батыстан соғатын суық желдердің әсерінен Куросио температурасының жылдық ауытқуы 9°С-қа (Сиономисаки мүйісі тұсында) жетеді. Атлант мұхитындағы Гольфстрим сияқты Тынық мұхиттағы Куросио да жылы ағыстар жүйесін құрайды. Бұл Тынық мұхиттың солтүстік бөлігінің климатына, гидрология жағдайына үлкен әсер етіп отырады. Дереккөздер
Жоғарғы Гаронна

Жоғарғы Гаронна (, ) — Францияның оңтүстік-батысындағы департамент, Миди-Пиреней аймағының департаменттерінің бірі. Реттік нөмірі — 31. Әкімшілік орталығы — Тулуза. Халық саны 1,046 млн адам (департаменттер арасында 17-ші орын, 1999 ж.). Географиясы Жер аумағы 6309 км². Департамент арқылы Гаронна өзені ағып өтеді. Оңтүстік бөлігі Пиреней тау жүйесінде орналасқан. Ең биік нүктесі — Пердигер тауы(3222 м). Департамент 3 округ, 53 кантон және 588 коммунаны қосады. Тарихы Жоғарғы Гаронна — 1790 ж. Ұлы Француз төңкерісі кезінде құрылған алғашқы 83 департаменттің бірі. Байырғы Лангедок провинциясының аймағында пайда болған. Атауы Гаронна өзенінен шыққан. Сілтемелер * [http://www.cg31.fr/ Conseil Général website] (in French) * [http://www.haute-garonne.pref.gouv.fr/ Prefecture website] (in French) * http://www.cdt-haute-garonne.fr/ (in French) * http://www.toulouse.fr/ Тағы қараңыз * Жоғарғы Гаронна департаментінің коммуналары
Жер (департамент)

Жер — Францияның оңтүстік-батысындағы департамент, Пиреней тау бөктерінде орын тепкен. Жер аумағы — 6,29 мың. км². Әкімшілік орталығы — Ош қаласы. Атауы Жер өзенінен шыққан. Құрамында 31 кантон бар. Ұлттық құрамы (172,3 мың. тұрғын, 1999) — француздар және (шамамен 10 %) иммигранттар (негізгі бөлігі испандықтар). Ресми тілі — француз, бірақ департаменттің оңтүстік бөлігіндегі кейбір тұрғындар гаскон тілін қолданады. Жер департаментінің ескі қалалары — Кондом, Лектур, Марсиак, Флеранс. Климаты Климаты — теңіздік (орташа температурасы қаңтарда 4,8 °C, шілдеде — 20,5 °C). Экономикасы Департаменттің негізгі экономикасы ауыл шаруашылығы болып табылады. Бидай, жүгері, жүзім өсіріледі. Мал шаруашылығымен оңүстік таулы амақтарында айналысады (ірі қара, шошқа, қашыр). Өнеркәсіп нашар дамыған. Басты кәсіп — ауыл шаруашылығы өнімдерін ұқсату (ұн өнеркәсібі, шарапшылық). Департаменттің әкімшілік орталығында ауыл шаруашылық тауарларын сатумен айналысады. Тарихы Департаменттің тарихы аумағы Гасконға тиесілі болған. Назар аударарлық орындары * Ескі Фларан аббатствосы. Бұрынғы цистерциандық монастырь, қазір Баиз өзенінің жағалауындағы мұражай. Сілтемелер [http://www.gers.pref.gouv.fr/ Ресми саты (француз тілінде)] Тағы қараңыз * Жер департаментінің коммуналары
Жиронда

Жиронда (, ) — Францияның оңтүстік-батысындағы департамент, Аквитания аймағының департаменттерінің бірі. Реттік нөмірі 33. Әкімшілік орталығы — Бордо. Халық саны 1,39 млн адам (2006 ж. мәліметтер бойынша). Географиясы Жер аумағы — 10 мың км². Жиронда Атлант мұхитының жағалауында, Гаронны өзенінің сағасы тұсында орналасқан. Оңтүстік-шығысынан бастап солтүстік-батысын Гаронна және Дордонь өзендері кесіп өтеді. Тарихы ДЖиронда — 1790 ж. Ұлы Француз төңкерісі кезінде құрылған алғашқы 83 департаменттің бірі. Бұрынғы Гиень және Гасконь провинцияларының аймақтарында пайда болған. Тағы қараңыз * Жиронда департаментінің коммуналары
Эро (департамент)

Эро (, ) — Францияның оңтүстігіндегі департамент, Лангедок-Руссильон аймағының департаменттерінің бірі. Реттік нөмірі 34. Әкімшілік орталығы — Монпелье. Халық саны 896,4 мың адам (департаменттер арасында 22-ші орын, 1999 ж.). Географиясы Жер аумағы 6101 км². Департамент арқылы Од, Орб, Эро, Видурль өзендері ағып өтеді. Солтүстігінде Севенна тау жүйесі орналасқан. Департамент 3 округ, 49 кантон және 343 коммунаны қосады. Тарихы Эро — 1790 ж. Ұлы Француз төңкерісі кезінде құрылған алғашқы 83 департаменттің бірі. Бұрынғы Лангедок провинциясының аймағында пайда болған. Атауы Эро өзенінен шыққан. Сілтемелер * [http://www.herault.pref.gouv.fr/ Prefecture website] (in French) * [http://www.cg34.fr/ Conseil Général website] (in French) * http://www.canal-du-midi.org/accueil/patrimoine.htm (in French) Тағы қараңыз * Эро департаментінің коммуналары
Иль және Вилен

Иль және Вилен (, ) — Францияның батысындағы департамент, Бретань аймағының департаменттерінің бірі. Реттік нөмірі 35. Әкімшілік орталығы — Ренн. Халық саны 903,4 мың адам (департаменттер арасында 23-ші орын, 1999 ж.). Географиясы Жер аумағы 6878 км². Департамент арқылы Илль, Вилен, Ранс, Куэнон өзендері ағып өтеді. Әкімшілік-аумақтық бөлінісі Департамент 4 округ, 53 кантон және 352 коммунаны біріктіреді. Тарихы Иль және Вилен — 1790 ж. Ұлы Француз төңкерісі кезінде құрылған алғашқы 83 департаменттің бірі. Бұрынғы Бретань провинциясының аймағында пайда болған. Атауы Илль және Вилен өзендерінен шыққан. Сілтемелер * [http://www.Ille-et-Vilaine.pref.gouv.fr/ Prefecture website] (in French) * [http://www.cg35.fr/ Conseil Général website] (in French) Тағы қараңыз * Иль және Вилен департаментінің коммуналары
Эндр (департамент)

Эндр — Франция орталық бөлігінің батысындағы департамент, Центр аймағының департаменттерінің бірі. Реттік нөмірі 36. Әкімшілік орталығы — Шатору. Халық саны 231,14 мың адам (департаменттер арасында 81-ші орын, 1999 ж.). Географиясы Жер аумағы 6791 км². Департамент арқылы Эндр өзені ағып өтеді. Департамент 2 округ, 54 кантон және 293 коммунаны қосады және келесі департаменттермен шектеседі: Эндр и Луара, Луар және Шер, Шер, Крёз, Вьенна. Тарихы Эндр — 1790 ж. Ұлы Француз төңкерісі кезінде құрылған алғашқы 83 департаменттің бірі. Бұрынғы Берри провинциясының аймағында пайда болған. Атауы Эндр өзенінен шыққан. Саяси құрылымы Президенті және департаменттің бас консулы - Луи Пентон. Сілтемелер * [http://www.indre.pref.gouv.fr/ Prefecture website] (in French) * [http://www.cg36.fr/ Conseil Général website] (in French) Тағы қараңыз * Эндр департаментінің коммуналары
Эндр және Луара

Эндр және Луара — Франциядағы департамент, Центр аймағының департаменттерінің бірі. Реттік нөмірі 37. Әкімшілік орталығы — Тур. Халық саны 554 мың адам (1999 ж.). Департамент атауы аумағындағы екі басты өзеннен шықса керек. Географиясы Жер аумағы 6127 км 2 . Әкімшілік-аумақтық бөлінісі Департамент 3 округ, 37 кантон және 277 коммунаны қосады. Тарихы Эндр және Луара — 1790 ж. Ұлы Француз төңкерісі кезінде құрылған алғашқы 83 департаменттің бірі. Бұрынғы Турень провинциясының аймағында пайда болған. Тағы қараңыз * Эндр және Луара департаментінің коммуналары
Изер (департамент)

Изер (, ) — Францияның оңтүстік-шығысындағы департамент, Рона-Альпі аймағының департаменттерінің бірі. Реттік нөмірі 38. Әкімшілік орталығы — Гренобль. Халық саны 1,094 млн адам (департаменттер арасында 16-шы орын, 1999 ж.). География Жер аумағы 7431 км². Департамент арқылы Изер өзені ағып өтеді. Әкімшілік-аумақтық бөлінісі Департамент 3 округ, 58 кантон және 533 коммунаны қосады. Тарихы Изер — 1790 ж. Ұлы Француз төңкерісі кезінде құрылған алғашқы 83 департаменттің бірі. Бұрынғы Дофине провинциясының аймағында пайда болған. Атауы Изер өзенінен шыққан. 1852 және 1967 жылдары департамент территориясы екі мәрте өзгертілген. Экономикасы Департаментте жинақы автомобильдер, «жеңіл квадрициклдер» жасаумен аналысатын Aixam-MEGA өндірісі орналасқан. Сілтемелер * [http://www.cg38.fr Conseil Général website] * [http://www.isere.pref.gouv.fr/ Prefecture website] Тағы қараңыз * Изер департаментінің коммуналары
Юра (департамент)

Юра — Францияның шығысындағы департамент, Франш-Конте аймағының департаменттерінің бірі. Реттік нөмірі 39. Әкімшілік орталығы — Лон-ле-Сонье. Халық саны 251 мың адам (департаменттер арасында 79-шы орын, 1999 ж.). Ең ірі қаласы — Доль. Тарихы Юра — 1790 ж. Ұлы Француз төңкерісі кезінде құрылған алғашқы 83 департаменттің бірі. Бұрынғы Франш-Конте провинциясының аймағында пайда болған. Атауы Юра тау жүйесінен шыққан. Департамент аумағында кезінде Евгенд (V—VI ғасырда) және Рибарий (VIII ғасыр) басщылық еткен ежелгі Сен-Клод монастырьі орналасқан. Географиясы Жер аумағы 4999 км². Әкімшілік-аумақтық бөлінісі Департамент 3 округ, 34 кантон және 545 коммунаны қосады. Климаты Юра климаты әр аймақтардағы жер бедеріне байланысты. Жазық жерлердің климаты бірқалыпты болса, таулы жерлерінде суық қатты қыс (атап айтқанда, Юрада Францияның ең төменгі температурасы тіркелген — минус 47 °C). Экономикасы Юрада жүзім өсіру жақсы жетілген. Юра Шараптары өзінің ерекшеліктерімен танылған. Тағы қараңыз * Юра департаментінің коммуналары Сілтемелер * [http://www.jura.pref.gouv.fr/ Департамент сайты] (французша)
Ландтер (департамент)

Ланди (, ) — Францияның оңтүстік-батысындағы департамент, Аквитания аймағының департаменттерінің бірі. Реттік нөмірі 40. Әкімшілік орталығы — Мон-де-Марсан. Халық саны 327,3 мың адам (департаменттер арасында 68-ші орын, 1999 ж.). Тарихы Ланди — 1790 ж. Ұлы Француз төңкерісі кезінде құрылған алғашқы 83 департаменттің бірі. Бұрынғы Гиень және Гасконь провинцияларының аймақтарында пайда болған. Географиясы Жер аумағы 9243 км² — бұл көрсеткіш бойынша Франция континенталды департаменттері арасында екінші орын алады. Ланди аумағында жерінің 67 %-ын құратын Францияның ең ірі орманды массивтері орналасқан. Әкімшілік-аумақтық бөлінісі Департамент 2 округ, 30 кантон және 331 коммунаны қосады. Экономикасы Ланди өзінің орман шаруашылығымен танымал. Тағы қараңыз * Ланди департаментінің коммуналары Сілтемелер * [http://www.landes.pref.gouv.fr/ Префектура сайты] (французша) * [http://www.ctic.purdue.edu/Core4/CT/conquest/France.html Қорғаудағы ормандар]
Луар және Шер

Луар және Шер — Францияның батысындағы департамент, Центр аймағының департаменттерінің бірі. Реттік нөмірі 41. Әкімшілік орталығы — Блуа. Географиясы Жер аумағы 6343 км², бұл көрсеткіш бойынша 31 орында. Департамент 3 округ, 30 кантон және 291 коммунаны қосады және келесі департаменттермен шектеседі: Эр және Луар, Луаре, Шер, Эндр, Эндр және Луара және Сарта. Департамент арқылы Луар және Шер өзендері ағып өтеді. Демографиясы Халық саны 326 мың адам (департаменттер арасында 70-ші орын, 2008 ж.). Тұрғыны 1990 жылмен (11323 адам) салыстырғанда 3,6%-ға өскен. Тарихы Луар және Шер — 1790 ж. Ұлы Француз төңкерісі кезінде құрылған алғашқы 83 департаменттің бірі. Бұрынғы Орлеане және Турень провинцияларының аймақтарында пайда болған. Атауы Луар және Шер өзендерінен шыққан. Сілтемелер * [http://www.loir-et-cher.pref.gouv.fr/ Prefecture website] (in French) * [http://www.cg41.fr/ Conseil Général website] (in French) * http://www.ville-blois.fr/ Тағы қараңыз * Луар және Шер департаментінің коммуналары
Луара (департамент)

Луара (, ) — Францияның шығысындағы департамент, Рона-Альпі аймағының департаменттерінің бірі. Реттік нөмірі 42. Әкімшілік орталығы — Сент-Этьен. Халық саны 728,5 мың адам (департаменттер арасында 27-ші орын, 1999 ж.). Географиясы Жер аумағы 4781 км 2 . Луара өзенінің аңғарында орналасқан. Әкімшілік-аумақтық бөлінісі Департамент 3 округ, 40 кантон және 327 коммунаны қосады. Тарихы Луара 1793 жылы Рона және Луара департаменттерінің бөлінуі кезінде құрылған. Сілтемелер * [http://www.loire.pref.gouv.fr/ Prefecture website] (in French) * [http://www.cg42.fr/ Conseil Général website] (in French) Тағы қараңыз * Луара департаментінің коммуналары en:Loire
Жоғарғы Луара

Жоғарғы Луара (, ) — Францияның оңтүстігіндегі департамент, Овернь аймағының департаменттерінің бірі. Реттік нөмірі 43. Әкімшілік орталығы — Ле-Пюи-ан-Веле. Халық саны 209,1 мың адам (департаменттер арасында 85-ші орын, 1999 ж.). Географиясы Жер аумағы 4977 км². Департамент арқылы Луара өзені ағып өтеді. Әкімшілік-аумақтық бөлінісі Департамент 3 округ, 35 кантон және 260 коммунаны қосады. Тарихы Жоғарғы Луара — 1790 ж. Ұлы Француз төңкерісі кезінде құрылған алғашқы 83 департаменттің бірі. Бұрынғы Овернь, Лангедок және Лионне провинцияларының аймақтарында пайда болған. Атауы Луара өзенінен шыққан. Тағы қараңыз * Жоғарғы Луара департаментінің коммуналары Сілтемелер * [http://www.Haute-Loire.pref.gouv.fr/ Préfecture] * [http://www.cg43.fr/ Conseil général]
Атлантикалық Луара

Атлантикалық Луара (, ) — Францияның батысындағы департамент, Луара Жерлері аймағының департаменттерінің бірі. Департамент 1790 жылы құрылды және 1957 жылға дейін «Ішкі Луара» деп аталған. Реттік нөмірі 44. Әкімшілік орталығы — Нант. Халық саны 1,134 млн адам (департаменттер арасында 13-ші орын, 1999 ж.). Атлантикалық Луара — Бретань облысының тарихи бес аймақтарының бірі саналады. Географиясы Жер аумағы 6815 км&sup2;. Департамент арқылы Эрдр,Шезин, Севр, Луара өзендері ағып өтеді. Әкімшілік-аумақтық бөлінісі Департамент 4 округ, 59 кантон және 221 коммунаны қосады. Тарихы Атлантикалық Луара — 1790 ж. Ұлы Француз төңкерісі кезінде құрылған алғашқы 83 департаменттің бірі. Бұрынғы Бретань провинциясының аймағында пайда болған. Тағы қараңыз * Атлантикалық Луара департаментінің коммуналары Сілтемелер * [http://loire-atlantique.pref.gouv.fr/ Prefecture website] (in French) * [http://cg44.fr/ Conseil Général website] (in French) * [http://www.nantes.fr/accueil/ Nantes City website] (in French)
Луаре

Луаре — Франция департаменті, Центр аймағының департаменттерінің бірі. Реттік нөмірі 45. Әкімшілік орталығы — Орлеан. Халық саны 618 000 адам (1999 ж.). Географиясы Жер аумағы 6775 км². Тарихы Луаре — 1790 ж. Ұлы Француз төңкерісі кезінде құрылған алғашқы 83 департаменттің бірі. Бұрынғы Орлеане провинциясының аймағында пайда болған. Атауы Луара өзенінің тармағы саналатын Луаре өзенінен шыққан. Тағы қараңыз * Луаре департаментінің коммуналары
Ло (департамент)

Ло (, айтылуы «лот»; ) — Францияның оңтүстік-батысындағы департамент, Миди-Пиреней аймағының департаменттерінің бірі. Реттік нөмірі — 46. Әкімшілік орталығы — Каор. Халық саны 160,2 мың адам (департаменттер арасында 90-ші орын, 1999 ж.). Географиясы Жер аумағы 5217 км². Департамент арқылы Лот және Селе өзендері ағып өтеді. Аймақ шарап шаруашылығымен танымал (кагор шарабының атауы Каор-Cahors тауынан шықса керек). Әкімшілік-аумақтық бөлінісі Департамент 3 округ, 31 кантон және 340 коммунаны қосады. Тарихы Лот — 1790 ж. Ұлы Француз төңкерісі кезінде құрылған алғашқы 83 департаменттің бірі. Бұрынғы Лангедок провинциясының аймағында пайда болған. Атауы Лот өзенінен шыққан. 1808 жылы Ло жерінің бір бөлігі Тарн және Гаронна департаментіне қосылған болатын. Тағы қараңыз * Ло департаментінің коммуналары Сілтемелер * [http://www.lot.pref.gouv.fr/ Prefecture website] (in French) * [http://www.cg46.fr/ Conseil Général website] (in French) * [http://www.quercy.net/quercy/index.html Map of the department] (French and English) * [http://www.lot-tourisme.com lot-tourisme.com] (in French)
Ло және Гаронна

Ло және Гаронна (, ) — Францияның оңтүстік батысыедағы департамент, Аквитания аймағының департаменттерінің бірі. Реттік нөмірі 47. Әкімшілік орталығы — Ажен. Халық саны 305,4 мың адам (департаменттер арасында 72-ші орын, 1999 ж.). Географиясы Жер аумағы 5361 км². Департамент арқылы Гаронна, Лот, Баиз, Желиз, Осс өзендері ағып өтеді. Әкімшілік-аумақтық бөлінісі Департамент 4 округ, 21 кантон және 319 коммунаны қосады. Тарихы Лот және Гаронна — 1790 ж. Ұлы Француз төңкерісі кезінде құрылған алғашқы 83 департаменттің бірі. Бұрынғы Гиень және Гасконь провинцияларының аймақтарында пайда болған. Атауы Гаронна және Лот өзендерінен шыққан. Тағы қараңыз * Ло және Гаронна департаментінің коммуналары Сілтемелер * [http://www.lot-et-garonne.pref.gouv.fr/ Prefecture website] (in French) * [http://www.cg47.fr/ Conseil Général website] (in French)
Лозер

Лозе́р (, ) — Францияның оңтүстігіндегі департамент, Лангедок-Руссильон аймағының департаменттерінің бірі. Реттік нөмірі 48. Әкімшілік орталығы — Манд. Халық саны 73,5 мың адам (департаменттер арасында 100-ші орын, 1999 ж.). Географиясы Жер аумағы 5167 км². Департамент арқылы Ло, Тарн өзендері ағып өтеді. Әкімшілік-аумақтық бөлінісі Департамент 2 округ, 25 кантон және 185 коммунаны қосады. Тарихы Лозер — 1790 ж. Ұлы Француз төңкерісі кезінде құрылған алғашқы 83 департаменттің бірі. Бұрынғы Лангедок провинциясының аймағында пайда болған. Атауы Лозер тауынан шыққан. Сілтемелер * [http://www.lozere.pref.gouv.fr/ Prefecture website] (in French) * [http://www.cg48.fr/ Conseil Général website] (in French) * [http://www.bsi.fr/pnc/index.asp Cévennes Park website] (in French) * [http://www.lozere-tourisme.com Tourisme — Official site] Тағы қараңыз * Лозер департаментінің коммуналары
Мен және Луара

Мен және Луара (, ) — Францияның батысындағы департамент, Луара Жерлері аймағының департаменттерінің бірі. Реттік нөмірі 49. Әкімшілік орталығы — Анже. Халық саны 732,9 мың адам (департаменттер арасында 26-шы орын, 1999 ж.). Географиясы Жер аумағы 7166 км&sup2;. Департамент Луара өзенінің аңғарында орналасқан. Әкімшілік-аумақтық бөлінісі Департамент 4 округ, 41 кантон және 363 коммунаны қосады. Тарихы Мен және Луара — 1790 ж. Ұлы Француз төңкерісі кезінде құрылған алғашқы 83 департаменттің бірі. Бұрынғы Анжу провинциясының аймағында пайда болған. Атауы Мен және Луара өзендерінен шыққан. Тағы қараңыз * Мен және Луара департаментінің коммуналары * Монсоро
Манш

Манш (, ) — Францияның солтүстік-батысындағы департамент, Төменгі Нормандия аймағының департаменттерінің бірі. Реттік нөмірі 50. Әкімшілік орталығы — Сен-Ло. Халық саны 481,5 мың адам (департаменттер арасында 52-ші орын, 1999 ж.). Географиясы Жер аумағы 5938 км². Манш — Котантен және Шосей аралдарының бөліктерін өзіне қосады. Департаментті батысынан және солтүстік-шығысынан Ла-Манш бұғазының сулары шайып жатыр. Жаға сызығының ұзындығы шамамен 350 км құрайды. Әкімшілік-аумақтық бөлінісі Департамент 4 округ, 52 кантон және 602 коммунаны қосады. Тарихы Манш — 1790 ж. Ұлы Француз төңкерісі кезінде құрылған алғашқы 83 департаменттің бірі. Бұрынғы Нормандия провинциясының аймағында пайда болған. 1796 жылға дейін Маншаның астанасы Кутанс қаласы болған. Кутанс қаласы екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қайтадан астана статусын алды (ағымдағы астанасы Сен-Ло толығымен қираған болатын) және Сен-Ло қаласының қайта қалпына келтіруне дейін статусын сақтап қалған. Сілтемелер * [http://www.manche.pref.gouv.fr/ Prefecture website] (in French) * [http://www.cg50.fr/ Conseil Général website] (in French) Тағы қараңыз * Манш департаментінің коммуналары
Мерей Төлегенұлы Ақшалов

Мерей Төлегенұлы Ақшалов — бокстан халықаралық дәрежедегі спорт шебері, 2004 жылы кадеттер арасында Азия чемпионы атанған, 2006 жылы Мароккода өткен жасөспірімдер арасындағы әлем біріншілігінде топ жарған, 2010 жылы АҚШ-та өткен әскерилер арасындағы әлем чемпионатында дес бермей алтын медальді жеңіп алған, сондай-ақ, соңғы 2010-2012 жылдары «Астана арландары» сапында өнер көрсетіп, 2012 жылғы ҚР біріншілігінде 64 келі салмақта чемпион. Мерей Төлегенұлы Ақшаловтың туған жері – бұрынғы Семей облысы, Аякөз ауданы, Мыңбұлақ дейтін ауыл. Астана қаласындағы Қажымұқан атындағы спортқа дарынды балаларға арналған мектеп-интернат түлегі. Дереккөздер
Марна (департамент)

Марна — Францияның солтүстік-шығысындағы департамент, Шампань-Арденне аймағының департаменттерінің бірі. Реттік нөмірі — 51. Әкімшілік орталығы — Шалон-ан-Шампань. Халық саны 566 145 мың адам (департаменттер арасында 38-ші орын, 2009 ж.). Департамент аумағында жүзім өсіріледі және шымырлайтын шарап — шампан шарабы жасалады. Географиясы Жер аумағы 8162 км&sup2;. Департамент арқылы Марна және Вель өзендері ағып өтеді. Әкімшілік-аумақтық бөлінісі Департамент 5 округ, 44 кантон және 620 коммунаны қосады. Тарихы Марна — 1790 ж. Ұлы Француз төңкерісі кезінде құрылған алғашқы 83 департаменттің бірі. Бұрынғы Шампань провинциясының аймағында пайда болған. Атауы Марна өзенінен шыққан. Сілтемелер * [http://www.marne.pref.gouv.fr/ Prefecture website] * [http://www.cg521.fr/ Conseil Général website] * http://www.reims-tourisme.com/ Тағы қараңыз * Марна департаментінің коммуналары
Жоғарғы Марна

Жоғарғы Марна — Францияның солтүстік-шығысындағы департамент, Шампань-Арденне аймағының департаменттерінің бірі. Реттік нөмірі — 52. Әкімшілік орталығы — Шомон. Халық саны 194,9 мың адам (департаменттер арасында 87-ші орын, 1999 ж.). Географиясы Жер аумағы 6211 км². Департамент арқылы Марна өзені ағып өтеді. Әкімшілік-аумақтық бөлінісі Департамент 3 округ, 32 кантон және 432 коммунаны қосады. Тарихы Жоғарғы Марна — 1790 ж. Ұлы Француз төңкерісі кезінде құрылған алғашқы 83 департаменттің бірі. Возник на территории бывшей провинции Шампань. Бұрынғы Шампань провинциясының аймағында пайда болған. Атауы Марна өзенінен шыққан. Тағы қараңыз * Жоғарғы Марна департаментінің коммуналары Сілтемелер * [http://www.haute-marne.pref.gouv.fr/ Prefecture website] (in French) * [http://www.cg52.fr/ Conseil Général website] (in French)
Майен (департамент)

Майенн — Францияның батысындағы департамент, Пеи-де-ла-Луар аймағының департаменттерінің бірі. Реттік нөмірі 53. Әкімшілік орталығы — Лаваль. Халық саны 285,3 мың адам (департаменттер арасында 77-ші орын, 1999 ж.). Географиясы Жер аумағы 5175 км². Департамент арқылы Майенн өзені ағып өтеді. Әкімшілік-аумақтық бөлінісі Департамент 3 округ, 32 кантон және 261 коммунаны қосады. Тарихы Майенн — 1790 ж. Ұлы Француз төңкерісі кезінде құрылған алғашқы 83 департаменттің бірі. Бұрынғы Мэн провинциясының аймағында пайда болған. Атауы Майенн өзенінен шыққан. Сілтемелер * [http://www.mayenne.pref.gouv.fr/ Prefecture website] (in French) * [http://www.cg53.fr/ Conseil Général website] (in French) * http://www.lamayenne.fr/?SectionId=44 (in French) Тағы қараңыз * Майенн‎ департаментінің коммуналары
Мёрт және Мозель

Мёрт және Мозель — Францияның солтүстік-шығысындағы департамент, Лотарингия аймағының департаменттерінің бірі. Реттік нөмірі 54. Әкімшілік орталығы — Нанси. Халық саны 713,8 мың адам (департаменттер арасында 28-ші орын, 1999 ж.). Географиясы Жер аумағы 5246 км². Департамент арқылы Мёрт, Мозель, Шьер және Везуз өзендері ағып өтеді. Әкімшілік-аумақтық бөлінісі Департамент 4 округ, 44 кантон және 594 коммунаны қосады. Тарихы Мёрт және Мозель 1871 ж. франко-прус соғысынан кейін құрылды. Оның аумағына бұрынғы Мёрт және Мозель департаменттерінің жерлері кірді (1790 ж. Ұлы Француз төңкерісі кезінде құрылған алғашқы 83 департаменттің екеуі). Атауы Мёрт және Мозель өзендерінен шыққан. Тағы қараңыз * Мёрт және Мозель департаментінің коммуналары Сілтемелер * [http://www.meurthe-et-moselle.pref.gouv.fr/ Prefecture website] (in French) * [http://www.cg54.fr Conseil Général website] (in French) * http://www.cdt-meurthe-et-moselle.fr/
Мез (департамент)

Мез — Францияның солтүстік-шығысындағы департамент, Лотарингия аймағының департаменттерінің бірі. Реттік нөмірі 55. Әкімшілік орталығы — Бар-ле-Дюк. Халық саны 192,2 мың адам (департаменттер арасында 88-ші орын, 1999 ж.). Географиясы Жер аумағы 6211 км². Департамент арқылы Маас (Мез), Эр, Шьер, Орлен, Орж өзендері ағып өтеді. Әкімшілік-аумақтық бөлінісі Департамент включает 4 округа, 41 кантон и 363 коммун. Тарихы Мез — 1790 ж. Ұлы Француз төңкерісі кезінде құрылған алғашқы 83 департаменттің бірі. Бұрынғы Барруа провинциясының аймағында пайда болған. Атауы Мез өзенінен шыққан. Сілтемелер * [http://www.meuse.pref.gouv.fr/ Prefecture website] (in French) * [http://www.cg55.fr/ Conseil Général website] (in French) * http://www.tourisme-meuse.com/ (in French) Тағы қараңыз * Мез департаментінің коммуналары
Морбиан

Морбиан (, ) — Францияның батысындағы департамент, Бретань аймағының департаменттерінің бірі. Реттік нөмірі 56. Әкімшілік орталығы — Ванн. Халық саны 643,9 мың адам (департаменттер арасында 32-ші орын, 1999 ж.). География Жер аумағы 6823 км². Департамент айналасынБискай шығанағы, Киберон айлағы және Морбиан сулары шайып жатыр. Әкімшілік-аумақтық бөлінісі Департамент 3 округ, 42 кантон және 261 коммунаны қосады. Тарихы Морбиан — 1790 ж. Ұлы Француз төңкерісі кезінде құрылған алғашқы 83 департаменттің бірі. Бұрынғы Бретань провинциясының аймағында пайда болған. Атауы Морбиан шығанағынан (мағынасы «кіші теңіз») шыққан. Морбианда Францияның қызықты мегалиттері бар — Гаврини және Диссиньяк. Сілтемелер * [http://www.morbihan.pref.gouv.fr/ Prefecture website] (in French) * [http://www.cg56.fr/ Conseil Général website] (in French) * http://www.morbihan.com/ Тағы қараңыз * Морбиан департаментінің коммуналары
Мозель (департамент)

Мозель — Францияның солтүстік-шығысындағы департамент, Лотарингия аймағының департаменттерінің бірі. Реттік нөмірі 57. Әкімшілік орталығы — Мец. Халық саны 1,023 млн адам (департаменттер арасында 19-шы орын, 1999 ж.). Географиясы Жер аумағы 6216 км². Департамент арқылы Мозель, Сарр, Сейль өзендері ағып өтеді.. Әкімшілік-аумақтық бөлінісі Департамент 9 округ, 51 кантон және 730 коммунаны қосады. Тарихы Мозель — 1790 ж. Ұлы Француз төңкерісі кезінде құрылған алғашқы 83 департаменттің бірі. Бұрынғы Лотарингия провинциясының аймағында пайда болған. Атауы Мозель өзенінен шыққан. Тағы қараңыз * Мозель департаментінің коммуналары Сілтемелер * [http://www.moselle.pref.gouv.fr/ Prefecture website] (in French) * [http://www.cg57.fr/ Conseil Général website] (in French) * [http://plattweb.free.fr/ Plattweb] (in French and Platt) * [http://www.ruc.dk/isok/skriftserier/mobility/mobility2/Hughes/ Hughes, S. «Bilingualism in North-East France with specific reference to Rhenish Franconian spoken by Moselle Cross-border (or frontier) workers»]
Ньевр

Ньевр (франц. Nièvre) — Францияның шығысындағы департамент, Бургундия аймағының департаменттерінің бірі. Реттік нөмірі 58. Әкімшілік орталығы — Невер. Халық саны 225,2 мың адам (департаменттер арасында 83-ші орын, 1999 ж.). Географиясы Жер аумағы 6817 км². Әкімшілік-аумақтық бөлінісі Департамент 4 округ, 32 кантон және 312 коммунаны қосады. Тарихы Ньевр — 1790 ж. Ұлы Француз төңкерісі кезінде құрылған алғашқы 83 департаменттің бірі. Бұрынғы Ниверне провинциясының аймағында пайда болған. Тағы қараңыз * Ньевр департаментінің коммуналары Сілтемелер * [http://www.nievre.pref.gouv.fr/ Prefecture website] (in French) * [http://www.cg58.fr/anglais/index.htm Conseil Général website] (in French) * http://www.nievre-tourisme.com/
Нор (департамент)

Нор (, тура мағынасында&nbsp;— «солтүстік»)&nbsp;— Францияның солтүстігіндегі департамент, Нор-Па-де-Кале аймағының департаменттерінің бірі. Реттік нөмірі&nbsp;— 59. Әкімшілік орталығы — Лилль. Департаменттің оңтүстік бөлігінде француз тілінің «ш’ти» деп аталатын пикарди диалектісін қолданады. Географиясы Жер аумағы 5743 км². Нор департаменті Па-де-Кале және Эна департаменттерімен, Бельгиямен шектеседі. Солтүстігінен Соллтүстік теңіз шайып жатыр. Департамент арқылы Изер, Лис, Шельда (Эско), Скарп, Самбра өзені ағып өтеді. Әкімшілік-аумақтық бөлінісі Департамент 6 округ, 79 кантон және 652 коммунаны қосады. Тарихы Нор&nbsp;— 1790 ж. Ұлы Француз төңкерісі кезінде құрылған алғашқы 83 департаменттің бірі. Экономикасы Нор XIX ғасырда Франциядағы өндіріс төңкерісінің локомотиві болған, алайда Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде қатты зардап шеккен болатын. Тағы қараңыз * Нор департаментінің коммуналары Сілтемелер * [http://www.nord.pref.gouv.fr/ Prefecture website] (in French) * [http://www.cg59.fr/ Conseil Général website] (in French) * [http://dmoz.org/Regional/Europe/France/Regions/Nord-Tas-de-Calais/Nord/ links DMOZ] (in English)&nbsp;— Ашық Тізімдеме Жобасы
Уаза (департамент)

Уаза (, ) — Францияның солтүстігіндегі департамент, Пикардия аймағының департаменттерінің бірі. Реттік нөмірі 60. Әкімшілік орталығы — Бове. Халық саны 766,4 мың адам (департаменттер арасында 25-ші орын, 1999 ж.). Географиясы Жер аумағы 5887 км&sup2;. Департамент арқылы Уаза өзені ағып өтеді. Атауы осы өзеннен шықса керек. Әкімшілік-аумақтық бөлінісі Департамент 4 округ, 41 кантон және 693 коммунаны қосады. Тарихы Уаза — 1790 ж. Ұлы Француз төңкерісі кезінде құрылған алғашқы 83 департаменттің бірі. Бұрынғы Иль-де-Франс провинциясының аймағында пайда болған. Тағы қараңыз * Уаза департаментінің коммуналары Сілтемелер * [http://www.oisetourisme.com/an Oise Tourist Board] * [http://www.cg60.fr Conseil Général website] (In French) * [http://www.Oise.pref.gouv.fr Prefecture website] (in French)
Орн (департамент)

Орн — Францияның солтүстік-батысындағы департамент, Төменгі Нормандия аймағының департаменттерінің бірі. Реттік нөмірі 61. Әкімшілік орталығы — Алансон. Халық саны 292,3 мың адам (департаменттер арасында 73-ші орын, 1999 ж.). Географиясы Жер аумағы 6103 км². Департамент арқылы Орн өзені ағып өтеді. Атауы осы өзеннен шықса керек. Әкімшілік-аумақтық бөлінісі Департамент 3 округ, 40 кантон және 505 коммунаны қосады. Тарихы Орн — 1790 ж. Ұлы Француз төңкерісі кезінде құрылған алғашқы 83 департаменттің бірі. Бұрынғы Нормандия және Перш провинцияларының аймағында пайда болған. Тағы қараңыз * Орн департаментінің коммуналары Сілтемелер * [http://www.orne.pref.gouv.fr/ Prefecture website] (in French) * [http://www.cg61.fr/ Conseil Général website] (in French) * http://www.ornetourisme.com/site_EN.htm (in English)
Пюи-де-Дом

Пюи-де-Дом ( , ) — Франция орталық бөлігінің оңтүстігінде орналасқан департамент, Овернь аймағының департаменттерінің бірі. Реттік нөмірі — 63. Әкімшілік орталығы — Клермон-Ферран қаласы. Халық саны 629416 адам (департаменттер арасында 37-ші орын, 2009 ж.). Географиясы Жер аумағы 7970 км². Жер бедері негізінен таулы болып келеді. Пюи-де-Дом департаментамі Алье, Луара, Жоғарғы Луара, Канталь, Коррез және Крёз департаменттерімен шектеседі. Департамент арқылы Алье және Дордонь өзендері ағып өтеді. Әкімшілік-аумақтық бөлінісі Департамент 5 округ, 61 кантон және 470 коммунаны қосады. Тарихы Департамент 1790 ж. Ұлы Француз төңкерісі кезінде құрылған алғашқы 83 департаменттің бірі. Экономикасы Департамент префектурасы саналатын Клермон-Ферран қаласы Францияның ең танымал компанияларының бірі — Michelin компаниясының штаб-пәтері болып табылады. Тағы қараңыз * Пюи-де-Дом департаментінің коммуналары Сілтемелер * [http://www.puy-de-dome.pref.gouv.fr/ Ресми сайты] * [http://www.cg63.fr/ Бас кеңесінің сайты] * [http://www.planetepuydedome.com/ Туризм агентствосы]
Атлантикалық Пиреней

Атлантикалық Пиреней (, , ) — Францияның оңтүстік-батысындағы департамент, Аквитания аймағының департаменттерінің бірі. Реттік нөмірі — 64. Әкімшілік орталығы — По. Халық саны 600 мың адам (департаменттер арасында 37-ші орын, 1999 ж.). Ірі қалалары — Байонна, Биарриц, Англет. Географиясы Жер аумағы 7645 км². Департамент арқылы Адур, Бидассоа, Нивель, Уабиа өзендері ағып өтеді. Испаниямен шекарасында Францияның ең оңтүстік қаласы —Андай орналасқан. Әкімшілік-аумақтық бөлінісі Департамент 3 округ, 52 кантон және 547 коммунаны қосады. Климаты Батыс пен солтүстікпен салыстырғанда таулы жүйенің шығысы мен оңтүстігінде жауын-шашын аз болады; құрғақ аймақтар Каталонияның батысындағы Пиренейге дейінгі аңғарлар (салыстыру үшін: Адрал қаласында 636 мм / г және Атлантикалық Пиренедегі 1500 мм / г-ден астам). Биарриц Биарриц белгілі бір геологиялық жерде орналасқан: ландес (la côte landaise) жағалауы Англлетке (Anglet) дейін созылып, 200 км тік және төмен құмды жағалаулардан құралған. Алайда, Биаррицтен бастап, Баск жағалауы әлдеқайда жартастарға толы. Тарихы Төмегі Пиреней — 1790 ж. Ұлы Француз төңкерісі кезінде құрылған алғашқы 83 департаменттің бірі. Бұрынғы Гиень, Гасконь және Беарн провинцияларының аймағында пайда болған. 1969 жылы қазанда Төменгі Пиреней Атлантикалық Пиреней болып өзгертілді. Қосымша Тағы қараңыз * Атлантикалық Пиреней департаментінің коммуналары Сілтемелер * [http://www.pyrenees-atlantiques.pref.gouv.fr/ Prefecture website] (in French) * [http://www.cg64.fr/ Conseil Général website] (In French)
Жоғарғы Пиреней

Жоғарғы Пиреней (, ) — Францияның оңтүстік-батысындағы департамент, Миди-Пиреней аймағының департаменттерінің бірі. Реттік нөмірі — 65. Әкімшілік орталығы — Тарб. Халық саны 222,4 мың адам (департаменттер арасында 84-ші орын, 1999 ж.). Географиясы Жер аумағы 4464 км². Жер бедері негізінен таулы болып келеді. Әкімшілік-аумақтық бөлінісі Департамент 3 округ, 34 кантон және 474 коммунаны қосады. Тарихы Жоғарғы Пиреней — 1790 ж. Ұлы Француз төңкерісі кезінде құрылған алғашқы 83 департаменттің бірі. Бұрынғы Гиеньпровинциясының аймағында пайда болған. Тағы қараңыз * Жоғарғы Пиреней департаментінің коммуналары Сілтемелер * [http://www.Hautes-Pyrenees.pref.gouv.fr/ Préfecture] * [http://www.cg65.fr/ Conseil général]
Шығыс Пиреней

Шығыс Пиреней (, , ) — Францияның оңтүстігінегі департамент, Лангедок-Руссильон аймағының департаменттерінің бірі. Реттік нөмірі 66. Әкімшілік орталығы — Перпиньян. Халық саны 392,8 мың адам (департаменттер арасында 57-ші орын, 1999 ж.). Географиясы Жер аумағы 4116 км². Пиреней тау жүйесінің бөктерінде орналасқан департамент оңтүстігінде — Испаниямен, ал шығысында — Жерорта теңізімен шектеседі. Департаментте каталан тілі кең таралған. Әкімшілік-аумақтық бөлінісі Департамент 3 округ, 31 кантон және 226 коммунаны қосады. Тарихы Шығыс Пиреней — 1790 ж. Ұлы Француз төңкерісі кезінде құрылған алғашқы 83 департаменттің бірі. Бұрынғы Руссильон провинциясының аймағында пайда болған. Тағы қараңыз * Шығыс Пиреней департаментінің коммуналары Сілтемелер * [http://www.cg66.fr/ General Council of Pyrénées-Orientales] * [http://www.lindependant.com/ L’Indépendant] * [http://www.perpignan-toutvabien.com/ Perpignan — tout va bien] * [http://www.vilaweb.com/catalunyanord/ Vilaweb Catalunya Nord]
Па-де-Кале (департамент)

Па-де-Кале — Францияның солтүстік-шығысындағы департамент, Нор-Па-де-Кале аймағының департаменттерінің бірі. Реттік нөмірі — 62. Әкімшілік орталығы — Аррас. Халық саны 1459 мың адам (департаменттер арасында 7-ші орын, 2008 ж.). Географиясы Жер аумағы 6 671 км². Па-де-Кале департаменті Нор және Сомма департаменттерімен шектеседі. Департаменттің басты қалалары Кале, Булонь-сюр-Мер, Аррас, Ланс, Льевен және Сент-Омер саналады. Департамент арқылы Отье, Канш, Тернуаз, Лиан, Сансе, Скарп, Дёль, Лис өзендері ағып өтеді. Әкімшілік-аумақтық бөлінісі Департамент 7 округ, 77 кантон және 894 коммунаны қосады. Тарихы Па-де-Кале — 1790 ж. Ұлы Француз төңкерісі кезінде құрылған алғашқы 83 департаменттің бірі. Бұрынғы Кале, Булонне, Понтьё және Артуа провинцияларының аймағында пайда болған. Тағы қараңыз * Па-де-Кале департаментінің коммуналары Сілтемелер * [http://www.pas-de-calais.pref.gouv.fr/ Prefecture website] (in French) * [http://www.cg63.fr/ Conseil Général website] (in French)
Төменгі Рейн

Төменгі Рейн — Францияның солтүстік-шығысындағы департамент, Эльзас аймағының департаменттерінің бірі. Реттік нөмірі 67. Әкімшілік орталығы — Страсбург. Халық саны 1,079,013 адам (1999 ж.). Географиясы Жер аумағы 4755 км². Департамент арқылы Рейн өзені ағып өтеді, бұл өзен департаменттің негізгі бөлігі болып табылады және шығысынан шектеседі. Департамент аумағына Вогездер тауларының кейбір бөктері кіреді. Тарихы Төменгі Рейн — 1790 ж. Ұлы Француз төңкерісі кезінде құрылған алғашқы 83 департаменттің бірі. Әкімшілік-аумақтық бөлінісі Департамент 7 округ, 44 кантон және 526 коммунаны қосады. Тағы қараңыз * Төменгі Рейн департаментінің коммуналары Сілтемелер * [http://www.Bas-Rhin.pref.gouv.fr/ Préfecture] * [http://www.cg67.fr/ Conseil général] * [http://www.alsace-passion.com/ Төменгі Рейннің елді мекендері]