kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Мәмбетқазиев Айдар Ережепұлы

Мәмбетқазиев Айдар Ережепұлы (орыс. Мамбеткази́ев, Айда́р Ереже́пович; 1965 жылы 7 қаңтарда Қазақ КСР Алматы қаласында туған) — Қазақстан-Американдық еркін университетінің – Халықаралық әріптестік университетінің ректоры. Білім және ғылымды ұйымдастырушы. PhD докторы. Өмірбаяны * 1965 жылы 7 қаңтарда Алматы қаласында дүниеге келген. * Қазақ мемлекеттік университетінде оқыған (1982-1983 ж.ж.). * Қарулы Күштер қатарында қызмет еткен (1983-1985). * Өскемен педагогикалық институтында (1986-1989 ж.ж.) оқуын жалғастырып, оны аяқтағаннан кейін «География және биология» маманы атанды. * Шығыс Қазақстан мемлекеттік университетінде «Экономика және менеджмент» мамандығы бойынша екінші жоғары білім алды (1966 ж.). * Қазақстан-Американдық еркін университетінде «Менеджмент » (МВА) мамандығы бойынша магистратураны бітірген (2004 ж.). * Қазақстан-Американдық еркін университетінде «Менеджмент» мамандығы бойынша докторантура бітірген (2012 ж.). * Т.Рысқұлов атындағы Қазақ экономикалық университетінде PhD докторы ғылыми дәрежесін алу үшін диссертация қорғады. Еңбек жолы * Қазақстан-Американдық еркін университетінің қаржы-экономикалық мәселелер жөніндегі директоры (2003-2007 ж.ж.). * Қазақстан-Американдық еркін университетінің қаржы-экономикалық мәселелер жөніндегі Вице-президенті (2007-2011 ж.ж.). * Қазақстан-Американдық еркін университетінің бірінші вице-президенті (2011-2013 ж.ж.). * Қазақстан-Американдық еркін университетінің ректоры (2013 жылдан бастап қазіргі уақытқа дейін). * 2023 жылдың 2 ақпанында ХХІ ғасырдағы көптілді көшбасшылардың жаңа буынын дайындаудағы ҚАЕУ-дің еңбегін мойындау үшін АҚШ Сенаты мүшелерінің шақыруымен АҚШ президенті Д.Байденнің (Вашингтон қ.) қатысуымен 71-ші Ұлттық таңғы асқа қатысты. * 2021 жылы Өскемен қаласында ашылған Республика консулдығында Словак Республикасының құрметті консулы болып тағайындалды. Марапаттар мен атақтар * ҚР Білім және ғылым министрлігінің Ы. Алтынсарин (2009 ж.) атындағы төсбелгісі * А.Байтұрсынұлы атындағы төсбелгі (2014 ж.) * Шығыс Қазақстан облысы әкімінің грамотасы (2004 ж., 2014 ж.) * «Халықаралық Ақпараттандыру Академиясының академигі» (2013 ж.) * «Словакия Республикасының құрметті консулы » (2021 ж.) Дереккөздер
I Людвиг (Бавария патшасы)

Бавариялық I Людвиг (; 1786 жыл 25 шілде, Страсбург — 1868 жыл 29 ақпан, Ницца) — 1825 жылдың 13 қазанынан 1848 жылы 20 наурызда тақтан бастарқанға дейін Бавария патшасы. Виттельсбахтар әулиетінен. Марапаттары *Бавария патшалығы: **Әулие Губерт орденінің кавалері, 1799 **Әулие Георг орденінің приоры, 1801 **Максимилиан Иосиф әскери орденінің үлкен кресті **Бавария тәжінің азамттық еңбек орденінің үлкен кресті **Лидвиг патшалық орденінің негізін қалаушы Дереккөздер
НТВ

«НТВ» — ресейлік федералдық телеарна. Тәулік бойы Мәскеудегі «Останкино» телеорталығынан (АСК-1) хабар таратады. Ресейдегі цифрлық телевизияның бірінші мультиплексіне кіреді. «НТВ Мир» деп аталатын халықаралық нұсқасы, сондай-ақ HD форматтағы «НТВ HD» деген нұсқасы бар. Дереккөздер
Елшат Жүнісұлы Расулов

Елшат Жүнісұлы Расулов (; 7 наурыз 1986, Қоқан, Ферғана облысы, Өзбек КСР) — Өзбек боксшысы, әлем чемпионатының үш дүркін жүлдегері. Орта салмақта өнер көрсетеді. Ол жаттықтырушы Нәби Байматовтың жетекшілігімен жаттығады. 2012 жылы Лондонда өткен жазғы Олимпиада ойындарының ашылуында Өзбекстан құрамасының ту ұстаушысы болып сайланды. Жетістіктері * 2004 жылы — жастар арасындағы әлем чемпионы. * 2006 жылы — әскери қызметкерлер арасындағы чемпион. * 2007 жылғы әлем чемпионатында Нунеске нокаутпен ұтылып, жүлдеге қол жеткізе алмады. * Азия ойындары мен құрлық біріншілігінің екі дүркін чемпионы. * 2009 жылы Миланда (Италия) өткен бокстан әлем чемпионаты – күміс медаль. Финалда ресейлік Артур Бетербиевке есе жіберіп алды. * 2011 жылы Бакуде (Әзербайжан) өткен бокстан әлем чемпионаты – қола медаль. Жартылай финалда қазақстандық боксшы Әділбек Ниязымбетовтен жеңіліп қалды. Марапаттары * Өзбекстан Республикасының еңбек сіңірген спортшысы (2007) * «Мехнат Шухрати» ордені (2009) * Өзбекстан Республикасының еңбек сіңірген жаттықтырушысы (2021). Дереккөздер
ҰТРК

Ұлттық телерадио хабарларын тарату корпорациясы (ҰТРК) — Қырғыз Республикасындағы телерадио хабарларын тарататын ең ірі корпорация. Ұйым «Улуттук биринчи канал», «УТРК Музыка», «Баластан», «УТРК Маданият», «УТРК Спорт», «Ала-Тоо 24» телеарналары, «Биринчи Радио», «Кыргыз Радиосу», «Миң Кыял FM» радиостанцияларын және 7 облыстық телерадиокомпанияны біріктіреді. Сонымен бірге корпорация құрамына Республикалық телерадиоорталық пен «Қырғызтелефильм» студиясы кіреді. Тарихы Корпорация тарихы 1931 жылдан басталады. Сол жылы 20 қаңтарда Қырғыз радиосы ресми түрде ашылды. 1933 жылы Қырғыз АКСР Халық комиссарлар кеңесінің жанынан Радиофикация және радио хабарларын тарату жөніндегі комитет құрылды. 1957 жылы Қырғыз КСР Министрлер Кеңесі жанынан Теледидар және радио хабарларын тарату жөніндегі комитет құрылып, 1958 жылы Фрунзе телестудиясы жұмысын бастады. 1991 жылы комитет орнына Қырғыз Республикасының Мемлекеттік телерадиокомпаниясы құрылды. 1993 жылы ол Мемлекеттік ұлттық телерадио хабарларын тарату компаниясына, 1998 жылы Мемлекеттік телерадиокорпорацияға айналды. Кейін 2003 жылы Ұлттық телерадиокорпорация, 2006 жылы Мемлекеттік телерадиокомпания, 2007 жылы қайтадан Ұлттық телерадиокорпорация болып өзгерді. 2010 жылы Сәуір революциясынан кейін Қырғыз Республикасының Қоғамдық телерадио хабарларын тарату корпорациясы болып өзгертілді. 2022 жылы Президент жарлығымен қайтадан Ұлттық телерадио хабарларын тарату корпорациясына айналды. Дереккөздер
Логиком

Логиком — қазақстандық компания, өз брендімен шығаратын компьютерлік техниканың ірі өндірушісі. Компания корпоративтік желі және шағын кәсіпкерлікте бағдарламалық қамтамасыз етуді әзірлеуге не енгізуге маманданған, өзінің бөлшек сауда желісі мен қызмет көрсету орталықтары бар, сонымен қатар, электрондық коммерцияны жүзеге асырады. Компания құрылымы және иелері Логиком Қазақстанның 17 қаласында 36 бөлшек сауда және сауда желі дүкендерінен тұрады. Штаб-пәтері Алматыда орналасқан. Қызметкерлер саны 1000 адам. Компанияның дилерлік желісінде 500-ден астам серіктесі бар. Логиком Қазақстандағы Microsoft-тың ресми серіктесі болып табылады. 2013 жылғы қаңтардағы жағдай бойынша Логиком жылына 600 мың дербес компьютерлерді құрастыру бойынша өзіндік өндірістік қуаты бар Қазақстандағы ең ірі компания. Дереккөздер
Қытайдағы зороастризм

зороастризм діни қызметкері болуы мүмкін]] Зороастризм ( Suǒluōyàsīdéjiào немесе Сянцзяо, «Аспанға табыну туралы ілім»; Bōsījiào, «Парсы ілімі»; сондай-ақ Bàihuǒjiào, «отқа табынушыларды ауыстыру»; сондай-ақ Báitóujiào, «кәрілік ілімі») алғаш рет Солтүстік Қытайға 4 ғасырда немесе одан да ертерек соғдылықтар енгізіп, үш кезеңмен дамыды. Соғдылық зороастриттерден басқа, Сасанидтер әулеті құлағаннан кейін (651 ж.) ирандық зороастриттер, оның ішінде ақсүйектер мен сиқыршылар 7-8 ғасырлар бойы Солтүстік Қытайға қоныс аударды. Иранды исламдандырудан қашып, олар Чанъань, Лоян, Кайфын, Янчжоу, Тайюань және басқа жерлерге қоныстанды. Таң әулеті кезінде солтүстік қала орталықтарында кем дегенде жиырма тоғыз зороастриялық от ғибадатханасы болғаны расталады. Осы уақытқа дейін Хубэйдің Ханьян қаласында қытайлық зороастризм ғибадатханалары жұмыс істегені белгілі болды. Парстар өрт ғибадатханасы 1866 жылы Шанхайда салынып, мәдени революция кезінде жойылды . 1980 жылдардан бастап Қытайға парсилердің жаңа толқыны қоныстанды . Классикалық қытай тілінде зороастризм алғаш рет Хутян, ол Вэй-Цзинь кезеңінде барлық солтүстік көшпенділердің атауына айналды. Ерте Таң дәуірінде зороастризм үшін арнайы жаңа сипат ойлап тапты:xiān, ол «аспанға табыну» дегенді білдіреді. Бір қызығы, Қиыр Шығыста зороастриттер «отқа табынушылар» емес, «аспанға табынушылар» деп саналған (жапон тілінде бұл діннің атауы қытай тіліндегідей Кенкио). Ол кезде қытайлықтар бөтен діннің кейіпкерлерін сирек жасайтын және бұл таң қытай қоғамына зороастризмнің ықпалын көрсетеді. Ескертпелер Тағы қараңыз * Қытайдағы дін * Қытайдағы ирандықтар * Зороастризм * Соғдылар Дереккөздер
Серік Оспанов

Серік Оспанов: * Серік Кәрібайұлы Оспанов (1957 жылы туған) — ҚР еңбек сіңірген әртісі; * Серік Жәмекұлы Оспанов (1964 жылы туған) — инженер-механик, Ақтау қаласының əкімі; * Серік Рәпілбекұлы Оспанов (1949 жылы туған) — ғалым, ауыл шаруашылығы ғылым докторы; * Серік Сәрсенғалиұлы Оспанов (1939 жылы туған) — физика-математикалық ғылым докторы (1997), профессор (1998).
Татарстан Республикасының Мақтау грамотасы

Татарстан Республикасының Мақтау грамотасы — 1940-2011 жылдары болған Татарстанның мемлекеттік марапаты. Бұрын Татарстан АКСР Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Мақтау грамотасы ретінде белгілі болды. Сипаттамасы Татарстан АКСР Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1940 жылғы 1 ақпандағы жарлығымен Татарстан АКСР Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Мақтау грамотасы тағайындалып, Татарстанның болашақ мемлекеттік марапаттарының үлгісі болды. Грамотамен Татарстан АКСР, КСРО-ның басқа одақтық және автономиялық республикаларының азаматтары, РКФСР қалаларының, өлкелері мен облыстарының тұрғындары, шетел азаматтары, сондай-ақ кәсіпорындар, бірлестіктер, мекемелер, ұйымдар және олардың құрылымдық бөлімшелері, әскери бөлімдер, аудандар, қалалар және басқа да елді мекендер – «өндірістік, ғылыми және қоғамдық-саяси қызметтегі, әлеуметтік-мәдени құрылыстағы және еңбекшілерді коммунистік тәрбиелеудегі, Кеңес мемлекетінің қауіпсіздігі мен қорғанысын қамтамасыз етудегі ерекше сіңірген еңбегі, бейбітшілік пен халықтар арасындағы достықты нығайтудағы үлесі үшін» марапатталды. 1990-1992 жылдары Татар КСР Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен марапатталды. Татар КСР-і Татарстан Республикасы болып өзгертілуімен, бір мезгілде, Татарстан Республикасы Жоғарғы Кеңесінің 1992 жылғы 7 ақпандағы қаулысымен Татар АКСР Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Мақтау грамотасы Татарстан Республикасының Мақтау грамотасы деген атауға ие болды. Марапатты Татарстан Республикасының Президенті тағайындады. Татарстан Республикасының Мақтау грамотасымен Ресей Федерациясының азаматтары, шетел азаматтары мен азаматтығы жоқ адамдар, сондай-ақ кәсіпорындар, ұйымдар мен мекемелер - «өндіріс тиімділігін арттырудағы, өндірілетін жұмыстардың және шығарылатын өнімдердің сапасын жақсартудағы жоғарғы жетістіктері үшін, өндірістік, ғылыми және қоғамдық-саяси қызметіндегі игіліктігі үшін, денсаулық сақтау, білім беру, мәдениет, өнер мен әдебиет, дене шынықтыру мен спорт саласындағы қызметтері үшін және мемлекеттік, экономикалық, әлеуметтік және мәдени құрылыстағы басқа да қызметтері үшін, құқықтық тәртіпті, бейбітшілік пен халықтар арасындағы достықты нығайтуға зор үлес қосқаны үшін» марапатталатын. Татарстан Республикасының 2011 жылғы 11 қазандағы Заңымен Татарстан Республикасының Мақтау грамотасы жойылып, Татарстанның мемлекеттік марапаттарының тізімінен алынып тасталды. Қазіргі уақытта берілмейді, бұл шешім марапатқа сұраныстың жоқтығынан туындады. Барлығы төрт жүзден астам ұжым және жеті мыңға жуық адам Татарстан Республикасының Мақтау грамотасымен барлық жылдар бойы марапатталған. Татарстан Республикасының Мақтау грамотасымен марапатталғандарға тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық, телефон, радио, ұжымдық антеннаға ақы төлеу шығындарының 50 пайызы мөлшерінде ай сайынғы көмекқаржы, 322 рубль мөлшерінде ай сайынғы төлем беріліп, сонымен қатар тегін тіс және есту протездерін жасау қызметтері көрсетілген. Дереккөздер
Татарстан Республикасының мемлекеттік марапаттары

Татарстан Республикасының мемлекеттік марапаттары — «Татарстан Республикасының мемлекеттік марапаттары туралы» Татарстан Республикасының 2004 жылғы 24 наурыздағы № 25-ЗРТ Заңына сәйкес Татарстан Республикасының Үкіметі белгілеген Ресей Федерациясы субъектісінің марапаттары. Марапаттар Татарстан Республикасының мекемелерінің, ұйымдарының және кәсіпорындарының қызметкерлерін, әскери қызметшілерді, құқық қорғау органдарының қызметкерлерін, сондай-ақ Ресей Федерациясының басқа да азаматтарын және шет мемлекеттердің азаматтарын Татарстан Республикасына сіңірген еңбегі үшін мадақтауға арналған. Марапаттардың тізімі Ордендері Медалдары Басқа марапаттары Қазан қаласының марапаттары Қазан қаласының марапаттары – Ресей Федерациясының мемлекеттік марапаттарына қатысы жоқ Татарстан Республикасының (Ресей Федерациясының құрамындағы) әкімшілік орталығының марапаттары. Тағы қараңыз * Қазақстанның мемлекеттік марапаттары * Қырғызстан Республикасының мемлекеттік марапаттары * Өзбекстан Республикасының мемлекеттік марапаттары * Башқұртстан Республикасының мемлекеттік марапаттары Дереккөздер
Мұхаммед Мохбер

Мұхаммед Мохбер (кейде Мұхбар, , ; 26 маусым 1955 жыл, Дизфуль) — ирандық саясаткер, 2024 жылғы 20 мамырдан шілдеге дейін Иран президентінің міндетін атқарушысы және 2021 жылғы 8 тамыздан 2024 жылғы шілдеге дейін елдің Бірінші вице-президенті. Уақытша президент қызметіне Мохбер 2024 жылғы мамырда орын алған Варзақандағы тікұшақ апатында президент Ибраһим Раисидің өлімінен кейін тағайындалған еді. Президент міндетін атқарушысы лауазымынан басқа Мохбер, оған қоса, — 2022 жылғы қыркүйектен бері Нысаналылық кеңесінің мүшесі. Бұрын ол сонымен қатар Имам Хомейнидің бұйрығын орындау комитетінің басшысы, Sina Bank басқармасының төрағасы және Хузестан останы губернаторының орынбасары болды. Жастық шағы және білімі Мохаммад Мохбер 1955 жылғы 1 қыркүйекте Иранның Дизфуль қаласында діни қызметкерлер отбасында дүниеге келген. Оның екі түрлі докторлық дәрежесі бар; халықаралық құқық бойынша докторлық ғылыми жұмыс (және магистратура) және менеджмент бойынша докторлық дәрежесі бар. Оның сонымен қатар менеджмент бойынша магистр дәрежесі бар. Мансабы Мохбер Иран-Ирак соғысы кезінде Ислам төңкерісі қорғаушылары корпусының (ИТҚК) медициналық бөлімшесінде офицер болған. 1990 жылдары Мохбер туған қаласындағы Dezful Telecommunications компаниясының бас директоры, кейін Хузестан останы басшысының орынбасары болған. 2000 жылдардан бастап он жылдай Sina Bank төрағасы болды. Кейін ол Мостазафан қорының жоғары лауазымды қызметкері болды да, 2007 жылы Имам Хомейнидің бұйрығын орындау басшысы ретінде тағайындалды. 2021 жылғы 8 тамызда президент Ибраһим Раиси Мохберді Иранның бірінші вице-президенті етіп тағайындады да, Мохбер бұл лауазымды атқаратын жетінші адам болды. Президент міндетін атқарушысы (2024) 2024 жылғы 19 мамырда президент Ибраһим Раиси өлімінен кейін Мохбер Иран президенті міндетінінің атқарушы рөлін атқарып кетті және оны 20 мамырда жаңа президенттік сайлау өткізілгенге дейін Жоғарғы көсем Әли Хаменеи бекітті. Мохбер 22 мамырда Тегерандағы Раисидің жерлеу рәсіміне қатысты. Мохбер президент ретінде 27 мамырда 2024 жылғы Иранның парламент сайлауынан кейін шақырылған жаңа Исламдық ақылдастық кеңестің отырысында алғаш рет көпшілік алдында сөз сөйлеп, Раисидің президенттігін жоғары бағалады. Сол жылғы 28 шілдеде жаңа сайланған президент Масуд Пезешкианның ұлықтау рәсімінен кейін Мохбердің президент өкілеттігі аяқталды. Санкциялануы 2010 жылғы шілдеде Еуропа Одағы сол кезде Сетад президенті болған Мохберді «ядролық немесе баллистикалық зымыран қызметі» мәселесіне қатысы бар деген айыппен санкция беретін тұлғалар мен ұйымдардың тізіміне енгізді. 2012 жылы Мохбер тізімнен шығарылды. 2021 жылы Мохберге Америка Құрама Штаттары Сетадтың «биліктің қарсыластарынан жер мен мүлікті тәркілеу арқылы диссиденттердің құқықтарын бұзудағы рөліне» және адам құқықтарын бұзғанына қатысты санкция салынды. Дереккөздер
Қайрақ (құлпытас)

Қайрақтар – 19 ғасырдың аяғында Жетісу мен Шығыс Түркістанда табылған эпиграфиялық ескерткіштер. Ерте 20-ші ғасыр мұнда несториандық, исламдық және буддалық жазулар мен символизмі бар құлпытастар бар. Қайрақтар тау өзені ағып жатқан тастардан жасалған, оларға таңбалар мен эпитафиялар қашалған. Кейбір зерттеушілер қайрақтарды тек несториандық крест және түркі-сирия жазулары бар құлпытас деп атайды . Олар осы бөліктерде христиан дінінің пайда болуынан 14 ғасырдың аяғына дейінгі кезеңдегі Орталық Азия христиан түріктерінің көрнекті діни өнері мен діни символика туындыларына жатады. Дереккөздер
Жеміс мұзы

Жеміс мұзы — мұздатылған шырынға, шайға немесе басқа жеміс сусындарына негізделген салқын десерт. Таяқшаны жасау үшін таяқшаның айналасында сұйықтық мұздатады. Бояғыштар жиі қосылады. Жеміс мұзының кейбір түрлері таяқсыз шыныаяқтарға салынады. Тарихы Жеміс мұзы алғаш рет 1905 жылы жасалды. Сан-Франциско қаласының тұрғыны 11 жасар Фрэнк Эпперсон өз ауласында бір стақан сода мен ағаш қасық қалдырды. Сол түні температура мұздан төмен түсті, ал келесі күні таңертең Эпперсон сусынды тапқанда, стақандағы газдалған судың қатып қалғанын көрді. Бала сусынды ағынды ыстық судың астына салып, еріткісі келген. Ол қасықты сүйреп, қатып қалған сусынды суырып алып жеді. Жеміс мұзы 1922 жылы Окленд өрт сөндірушілер балында көпшілікке таныстырылды. 1923 жылы балаларының өтініші бойынша Popsicle деп атаған «мұздатылған мұз лолипопына» патент алуға өтініш берді. Бірнеше жылдан кейін Эпперсон бренд атауына құқықтарды Нью-Йорктегі Джо Лоу компаниясына сатты. Тағы қараңыз * Итальяндық мұз * Гранита * Балмұздақ * Шербет Дереккөздер
Иран президенті

Иран президенті (, Rayis Jomhur-e Irān) — Иран Ислам Республикасының үкімет басшысы және Жоғарғы көсемнен кейінгі екінші ең жоғарғы лауазымы. Тұңғыш президент, Әбілхасан Банисадр, 1980 жылы сайланды. Қазіргі президент — Масуд Пезешкиан, ол 2024 жылғы шілдеде сайланғалы қызметте. Өкілеттіктері және міндеттері ]] Президент Парламентте ант бергенге дейін Жоғарғы көсемнің ресми мақұлдауын алуы қажет, ал Жоғарғы көсем сайланған президентті парламент импичмент жариялаған немесе Жоғарғы Сот конституциялық құқық бұзушылыққа кінәлі деп таныған жағдайда қызметінен босатуға құқылы. Президент елдің мемлекет басшысы қызметін атқаратын Жоғарғы Көшбасшыға жауап береді және оның жарлықтарын орындайды. Басқа елдердегі атқарушы биліктен айырмашылығы, Иран президенті үкіметті басқармайды, ол түптеп келгенде Жоғарғы көсемнің тікелей қарамағында. Иран президенті тікелей дауыс беру арқылы төрт жылдық мерзімге сайланады және қатарынан екі мерзімнен артық сайлауға түсуге рұқсат етілмейді. Президенттің міндеттеріне Жоғарғы көсем бақылауы мен бекітуіне жататын мыналар кіреді: * Үкіметтің атқарушы тармағының екінші қолбасшысы (Жоғарғы көсемнен кейін) және министрлер кабинетінің төрағасы * Иран армиясы бас қолбасшысының орынбасары * Парламент қабылдағаннан кейін елде төтенше жағдай жариялайды (Соғыс жағдайын жариялауға тыйым салынады) * Ұлттық қауіпсіздік жоғарғы кеңесін басқарады * Мәдени төңкерістің жоғарғы кеңесіне басшылық етеді * Иран Бірінші вице-президентін және басқа да вице-президенттерді тағайындайды * Министрлер кабинетінің мүшелерін Парламент депутаттығына ұсына алады * Барлық шетел елшілерін жібереді және қабылдайды * Жарлық шығарады * Елге сіңірген еңбегі үшін медаль наградтайды * Парламент бекіткеннен кейін шарттарға, хаттамаларға, келісім-шарттарға қол қояды * Референдум нәтижелеріне және парламент пен сот органдары бекіткен заңнамаға қол қояды Президенттер тізімі Бірінші Конституциясы (1979–1989) Екінші Конституциясы (1989 жылдан бері) Дереккөздер
Жамбыл облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізімі

Жамбыл облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің тізімі Қазақстан Республикасының 2016 жылғы 6 сәуірдегі "Құқықтық актілер туралы» Заңының 27-бабына және Қазақстан Республикасының 2019 жылғы 26 желтоқсандағы "Тарихи-мәдени мұра объектілерін қорғау және пайдалану туралы" Заңының 21-бабына сәйкес, Жамбыл облысы әкімдігінің 2010 жылғы 14 сәуірдегі №90 қаулысымен бекітілген. 2020 жылы 1 шілде айында Жамбыл облысы әкімдігінің №148 қаулысымен тізімге өзгерістер мен толықтырулар енгізілген. Байзақ ауданы Жамбыл ауданы Жуалы ауданы Қордай ауданы Меркі ауданы Мойынқұм ауданы Тұрар Рысқұлов ауданы Сарысу ауданы Талас ауданы Шу ауданы Тараз қаласы Дереккөздер
Қазақстан медальдары

Қазақстан Республикасының ордендері, құрмет атақтары мен медальдар жүйесі «Қазақстан Республикасының Мемлекеттік наградалары туралы» Қазақстан Республикасының 1995 жылғы 12 желтоқсандағы № 2676 заңынан бастау алады. Марапаттар уақыт өте келе өзгертіліп, толықтырылды. Медальдар Мерекелік медальдар Сыртқы сілтемелер * [https://adilet.zan.kz/kaz/ Қазақстан Республикасы нормативтік құқықтық актілерінің ақпараттық-құқықтық жүйесі]
Иран вице-президенті

Иран вице-президенттері (, Rayis Jomhur-e Irān) — Иран үкімет басшысының орынбасарлары. Иран Конституциясының 124-бабы бойынша вице-президент болып Иран президенті тағайындаған кез келген адам бола алады. Вице-президент Ирандағы президенттік істермен байланысты ұйымды басқаруға жауапты және 2019 жылғы тамыздағы жағдай бойынша елде он екі вице-президент бар. Бірінші вице-президент президент болмаған кезде кабинет отырыстарын басқарады. Бірінші вице-президент Бірінші вице-президенттің лауазымы 1989 жылғы Конституцияны қайта қарау кезінде құрылды. Ол премьер-министрдің кейбір міндеттерін өз мойнына алды. 124-бапқа сүйенсек, бірінші вице-президент министрлер кеңесін басқарады және президент бекіткен басқа вице-президенттіктерді үйлестіреді. 131-бапқа сәйкес, президенттік орын бос болғанда немесе президент өз міндеттерін атқара алмаса, жоғарғы көсемнің мақұлдауынан кейін бірінші вице-президент бұл рөлге кіріседі. Сол бапқа сәйкес, бірінші вице-президенттен (немесе президенттің міндетін атқарушы кез келген адамнан), Парламент спикерінен және сот билігінің басшысынан тұратын кеңес елу күн ішінде жаңа президенттің сайлануын қамтамасыз етуі керек. 132-бапқа сүйенсек, президент міндетін атқарушы (әдетте бірінші вице-президент) қызмет ететін уақыт ішінде Парламент министрлерге импичмент жариялай алмайды, жаңадан енгізілген министрлерді мақұлдамайды, Конституцияны қайта қарауға және ұлттық референдумдарды өткізуге болмайды. Бірінші вице-президенттер тізімі Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.fvpresident.ir/ Бірінші вице-президенттің ресми сайты]
Исламдық Иран қатысу майданы

{{Партия Жасыл қозғалыстың наразылығынан кейін ол лицензиясынан айырылды да, партияның сайлануына тыйым салынды. Тарихы 1998 жылдың соңында негізі қаланған Исламдық Иран қатысу майданының негізгі ұраны «Барлық ирандық үшін Иран» . 2004 жылы Сақшылар кеңесі Мұхаммед-Реза Хатамиге Елахе Кулаи, Моһсен Мирдамади және Әли Шакури-Рад сияқты басқа да танымал мүшелермен бірге парламент сайлауына қатысуға тыйым салды. 2009 жылғы сайлаудан кейінгі наразылықтардан кейін үкімет 2010 жылғы сәуірде партияның жұмысын тоқтатты. 2010 жылғы 27 қыркүйекте Бас прокурор баспасөзге партияның таратылғанын және ешқандай қызметпен айналысуға рұқсат етілмегенін хабарлады. Партия мұндай сот үкімі туралы хабарлама алмағанын, сондықтан оны орындау мүмкін еместігін жариялады да, аппеляция жариялайтынын айтты. 2011 жылғы қарашада Ішкі істер министрлігі партияның лицензиясынан айырылғандықтан 2012 жылы сайлана алмайтынын мәлімдеді. Белгілі мүшелері * Мұхаммед-Реза Хатами * Сейіт Хаджджариян * Дереккөздер
Шолаққарғалы (өзен)

Шолаққарғалы өзені — Күрті алабындағы өзен. Алматы облысы, Жамбыл ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 27 шақырым. Сипаттамасы Географиясы Қарғалы ауылы жанында Ұзынқарғалы өзенінен бөлініп шығып, солтүстік шығысқа қарай ағады. Алматы-Бішкек жолына жақын жерде тоған орналасқан. Балғабек Қыдырбекұлы ауылы жанындағы Қарасу өзенінің бойына орналасқан Таран су қоймасына құяды. Осы жерден ары қарай Ақсеңгір аталады. Ірілі-ұсақты бірнеше саласы бар. Өзен суы ауылшаруашылығын суландыруға пайдаланады. Жағалауында Шолаққарғалы, Үмбетәлі Кәрібаев ауылдары бар. Дереккөздер Сілтемелер * [https://ziatker.kz/docx/tarihi_soly_solaqqargaly_ayylynyng_tarihy_66332.html Тарихи шолу. Шолаққарғалы ауылының тарихы]
Хуанбай Әскерхан

Хуанбай Әскерхан (Әскерхан Ақтай) (1974 жылы 22 қарашада Моңғолияның Баян-Өлгий аймағы Қызылқайың өлкесінде туған) — ақын, драматург, Қазақстан жазушылар одағының мүшесі, мәдениет саласының үздігі, Қызылқайың өлкесінің құрметті азаматы. Өмірбаяны 1983-1993 жылдары М. Зайсанов атындағы Қызылқайың орта мектебін бітірген. Қазақстан және Моңғолияның жоғарғы оқу орындарында білім алған. Орта мектепте оқып жүргенде әдебиетке құштар болды. Оның туындылары «Егемен Қазақстан», «Қазақ әдебиеті» газеттерінде, «Айтұмар», «Ақжүніс», «Дарабоз», «Иман», «Отыкен» журналдарында жарияланған. Сонымен қатар республикалық «БАҚ кз», «Абай кз», «Ұлт порталы», «Қамшы», «Күлтөбе» және басқада сайттарда жарық көріп, оқырмандардан лайықты бағасын алды. Шығармалары * «Зүбаржаттың жарқылы» (2016), * «Сүмбіле» (2017), * «Жүрегіңді аяла» (2023); * «Отың өшпейді», «Әке», «Жылқышы бидің аманаты», «Жатбауыр», «Көшім хан-Сүзге сұлу» т.б. драмалардың авторы: Марапаттары * 2012 жылы «Ер жеңісі — Ел жеңісі» республикалық жыр сайысының бас жүлдегері; * 2013 жылы Шәкәрім Құдайбердіұлының туғанына 155 жыл толуына арналған жыр сайысының жеңімпазы; * 2014 жылы Қазақстан мұсылмандары діни басқармасы Қостанай облыстық «Марал Ишан» мешіті өткізген республикалық «Дінім-діңгегім» жыр мүшәйрасының бас жүлдегері; * 2015 жылы Ер Жәнібектің туғанына 300 жыл толуына арналған халықаралық «Ел қорғаны — Ер Жәнібек» жыр бәйгесінің үшінші жүлде жеңімпазы; * 2015 жылы Қазақ хандығының 550 жылдығына арналған «Қамшы» қоры ұйымдастырған республикалық шығармашылық бәйгесінің «Үздік поэзия» номинациясының 2-орын иегері; * 2015 жылы «Дарабоз» байқауының арнайы сыйлығынның иегері; * 2015 жылы Қазақ хандығының 550 жылдығына арналған республикалық «Ұлытау ұлағаты — ұлт мұраты» бас жыр мүшәйрасының бас жүлдегері; * 2015 жылы Қызылқайың өлкесінің мәртебелі азаматы; * 2015 жылы Қазақ хандығының 550 жылдығына арналған медальмен марапатталған; * 2016 жылы Зуқа батырдың туғанына 150 жылдығына арналған республикалық мүшәйра жүлдесіннің иегері; * 2016 жылы Қазақстан мұсылмандары діни басқармасының Өскемен өкілдігі жариялаған «Бағытым — Ислам, Бақытым — Тәуелсіздік» жыр бәйгесінің бас жүлдесін жеңіп алған; * 2021 жылы Қазақстан Жазушылар одағының мүшесі; * 2021 жылы Қазақстан Жазушылар одағының мүшесі.
Саломе Зурабишвили

Саломе Нино Зурабишвили (18 наурыз 1952 жыл, Париж) — франциялық туған грузиялық саясаткер және бұрынғы дипломат, 5-Грузия президенті, лауазымдағы тұңғыш әйел. 2024 жылы күшке енген конституциялық өзгерістер нәтижесінде ол — тікелей сайланған елдің соңғы президенті. Зурабишвили Парижде, грузиялық саяси босқындар отбасында дүниеге келген. 1970 жылдары ол Франция дипломатиялық қызметіне жұмыс істейтін болды, үш онжылдық бойы ол жерде түрлі лауазымдарға ие болды. 2003 жылдан 2004 жылға дейін ол Францияның Грузиядағы елшісі болды. 2004 жылғы Франция және Грузия президенттерінің ортақ келісімі бойынша ол Грузия азаматтығын алды да, Грузия Сыртқы істер министрі болып тағайындалды. Министрліктегі қызметі кезінде ол Грузия мемлекетінің даулы емес бөліктерінен ресейлік күштердің шығуына әкелген шартты келіссөздер жүргізді. Грузияның сол кезде билікте болған Біртұтас ұлттық қозғалысымен келіспеушіліктен 2006 жылы Зурабишвили өз саяси партиясын құрды, оған 2010 жылға дейін басшылық етті. 2016 жылы ол партиясыз үміткер ретінде Грузия парламентіне сайланды. 2018 жылы ол президенттікке үміткерлігін ұсынды да, Григол Вашадзеге қарсы жеңді. Сайлауалды кампаниясы кезінде Зурабишвилині Грузин арманы билік партиясы қолдады; алайда 2020–2021 жылдардағы саяси дағдарыстан кейін Зурабишвили үкіметтен алшақтады да, 2023–2024 жылдардағы наразылық шараларынан кейін екеудің арасындағы қатынастар мүлдем нашарлады. Институтаралық қақтығыс себебінен 2023 жылғы қыркүйекте үкімет Зурабишвилиге импичмент жасамақ болды, алайда импичмент әрекеті сәтсіз болды. Зурабишвилидің ізбасары болып 2024 жылы Михаил Кавелашвили сайланғанда бұл өзгерісті бәрі де мойындамай қойды, Зурабишвили мен оның қолдаушылары оны әлі де заңды президент деп мойындайды. Ескертпелер Дереккөздер
Нұрбанк

Нұрбанк — қазақстандық бөлшек банкі. 2018 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша 17 аймақтық филиалы және 89 әмбебап банктік қызмет көрсету орталығы бар. Меншік иелері және басшылық 2018 жылғы 1 желтоқсандағы жағдай бойынша 84,4% қатысу үлесі бар ірі акционер «JP Finance Group» ЖШС болды. Соңғы акционері Эльдар Сәрсенов. Директорлар кеңесінің төрайымы — Раушан Зейноллақызы Ержанова. Басқарма төрайымы — Гүлнара Абайқызы Мұсатаева. Басшылары # Әбілмәжін Ғилымов (1995—2007) # Гүлмира Жұмаділлаева (2007) # Нұрмұхамед Бектемісов (2007—2009) # Марат Заиров (2009—2011) # Мұхтар Идрисов (2012—2013) # Қаңтар Орынбаев (2013—2015) # Эльдар Сәрсенов (2015—2021) # Гүлнар Мұсатаева (2021—) Тарихы 1992 жылы 3 тамызда Нұрбанк Атырауда қаржылық қызметін бастады және сол қалада 2003 жылға дейін қызмет етті. 11 жылдан кейін бас филиал Алматыға көшті. 2007 жылы 4 қыркүйекте басқарманың жаңа төрағасы болып Нұрмұхамед Бектемісов сайланды. 2007 жылдың 22 қаңтарында басқарманың жаңа төрайымы болып Гүлмира Джумадиллаева сайланды. 2007 жылдың қаңтар айының соңында Нұрбанк топ-менеджерлері Жолдас Тимралиев пен Айбар Хасенов жоғалып кетті. Нұрбанк ірі акционері Рахат Әлиев мүлікті бопсалау мақсатында ұрлау ісі бойынша күдікке ілінді. 2007 жылы 9 қарашада сот басталды, нәтижесінде Рахат Әлиев сырттай 20 жылға бас бостандығынан айырылды. Бірнеше жылдан кейін Тимралиев пен Хасеновтің мәйіттері табылды. 2009 жылдың 2 наурызында басқарманың жаңа төрағасы болып Марат Заиров сайланды. 2012 жылдың 13 ақпанында Нұрбанк басқарма төрағасы болып Мұхтар Ыдырысов сайланды. 2013 жылдың 20 наурызында Нұрбанк басқарма төрағасы болып Қаңтар Бекаралұлы Орынбаев сайланды. 2015 жылғы 4 тамызда банктің басқарма төрағасының міндетін атқарушы Сәкен Ахметовке жүктелді. 2015 жылдың 30 қарашасында Эльдар Сәрсенов Нұрбанк басқарма төрағасы болып сайланды. 2021 жылдың соңында банкті Гүлнар Мұсатаева басқарды. Ол банктің ірі акционері мәртебесін алуына байланысты қызметінен кеткен Эльдар Сәрсеновті ауыстырды. Дереккөздер Сілтемелер * * [https://kase.kz/kz/issuers/NRBN/Нурбанк Нұрбанк Қазақстан қор биржасында]
Жетісу облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізімі

Жетісу облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері тізімі Алматы облысы әкімдігінің 2020 жылғы 22 желтоқсандағы № 498 қаулысымен бекітілген Ақсу ауданы Алакөл ауданы Ескелді ауданы Кербұлақ ауданы Көксу ауданы Қаратал ауданы Панфилов ауданы Сарқан ауданы Талдықорған қаласы Текелі қаласы Дереккөздер
Сайранбай Әліқұлұлы

Сайранбай Әліқұлұлы Дөненбаев (3.3.1965 ж. Жамбыл облысы Тұрар Рысқұлов ауданы Жарлысу ауылында туған, Қазақстанның Еңбек Ері. Өмірбаяны Сайранбай Әліқұлұлы – 1965 жылы шаруа отбасында дүниеге келген. Білімі жоғары, зоотехник, экономист-менеджер. Еңбек жолын 1987 жылдан бастап «Алғабас» қой савхозында шопан, ферма және бөлімше меңгерушісінен бастаған. 1996 жылы Жарлысу ауылында «Шәушен» шаруа қожалығын құрады. Сайранбай Дөненбаев осы мерзімге дейін шаруа қожалықтың төрағасы. Республикаға белгілі «Шәушен» шаруа қожалығы 3000 бас қой, 500 бас жылқы және 200 бас мүйізді ірі қара малын бордақылау кешенін іске қосып, бұл табысты саланы дамытуда өзгелерге үлгі-өнеге көрсетіп отыр. Қожалық асыл тұқымды «Еділбай» қойын өсірумен, текті тұяқты тұлпарлар өсірумен және элита тұқымды егін шаруашылығымен тұрақты түрде айналысып келеді. Егіншілікті ғылыми негізде жүргізе білген қожалық өрендері жыл өткен сайын табысқа кенелуде. Асыл тұқымды мал өсіретін шаруашылыққа мемлекет тарапынан да үлкен қолдау көрсетіліп жатыр. Шаруа қожалықтың техникалық паркі де жыл сайын кеңейіп, жаңа техникалармен толығып келеді.Бүгінгі таңда шаруа қожалығының иелігінде сүт бағытындағы 200-ге таяу, ет бағытындағы «Алатау» тұқымды 500-дей ірі қара, 857 бас жылқы және «Еділбай» тұқымды 15 мыңға жуық қой бар.Сонымен бірге, 4000 гектар жерге дәнді-дақылдар өсіруде.Қожалық бүгінгі таңда 110 адамды тұрақты түрде жұмыспен қамтамасыз етіп отыр. Олардың орташа жалақысы 45 000 теңгені құрайды. «Шәушен» шаруа қожалығының басшысы Сайранбай Дөненбаев ауылын дамытып, көркейтуді де назарынан тыс қалдырған емес. Жарлысу ауылы осыдан он жыл бұрыңғы ауылмен салыстыруға келмейді. Алыстан көз тартатын еңселі де әсем мешіт, жұмыртқадай тізілген екі пәтерлік жаңа үлгідегі он тұрғын үй, 40 орындық интернат үйі және осы интернат алдында ҰОС-ның ардагерлері және Ашаршылық құрбандарына арналып соғылған саябақ, 100 балалық балабақша. Осы көз тартар ғимараттар ауыл көркін ерекше ажарландыра түсуде. Сайранбай Дөненбаев Жарлысу ауылының тауынан қымызбен емдейтін шипажай орнын ашты. Осының барлығы да шаруа қожалықтың жеке қаражатына салынып, ел игілігіне берілген бүгінгі күннің зәулім ғимараттары. Кәсіпкер Сайранбай Әліқұлұлы Дөненбаевтің еселі еңбегі елеусіз емес. Ол «Құрмет» орденімен, Елордамыз – Астана қаласында өткен «Алтын сапа» республикалық конкурсында ІІ орынды жеңіп алып, күміс медальмен марапатталды. «Жыл патриоты» атағы, «Тәуелсіздікке 10 жыл» медалі, «Тәуелсіздікке 20 жыл» медалі, «Еңбек даңқы 2012» медалі», «Парыз 2012» медалі берілді. «Жомарт жүрек» сыйлығының лаураты «Жыл тұлғасы» аталымының иегері атынды. Тәуелсіздіктің 27 жылдығы қарсаңында Қазақстанның Еңбек Ері атағын иеленді. Дереккөз
Азаматхан Сайлауұлы Әміртай

Азаматхан Сайлауұлы Әміртай 1978 жылы Жамбыл облысы Тұрар Рысқұлов ауданы – қазақстандық саяси қайраткер, «Байтақ» партиясы төрағасы. Өмірбаяны 1978 жылы Жамбыл облысы, Тұрар Рысқұлов ауданы, Жақсылық ауылында туған. 2000 жылы Алматы энергетика және байланыс институтын үздік аяқтаған, 2005 жылы Қазақ ұлттық аграрлық университетін ұздік аяқтаған, Executive MBA, «СКОЛКОВО» Мәскеу басқару мектебі Мамандығы: компьютерлік телекоммуникация инженері, жергілікті мемлекеттік басқару 1995-2000 ж. – жеке компьютерлер мен техника сату саласында жеке кәсіпкерлік қызмет; 1999-2000 ж. — «Пейджинг компаниясының» Алматыдағы филиалы, директор; 2001-2005 ж. — «Kaznewtech Ltd» и «Kaz Com Net» ЖШС, директор; 2005-2006 ж. — «Қазақстан Темір Жолы» ҰК» АҚ, ақпараттандыру бойынша бірінші вице-президенттің кеңесшісі; 2007-2008 ж. -«Қазақстан Темір Жолы» ҰК» АҚ, ақпараттандыру бойынша президенттің кеңесшісі; 2005-2008 ж. — софтверлік компаниялар бірлестігі, вице-президент; 2008-2014 ж. – «Қазақстандық софтверлік компания ассоциациясы» заңды тұлғалар бірлестігі, президент; 2014- 2016 ж. — «Инвесторлер альянсы» жергілікті қоғамдық бірлестік, президент; 2016 – әлі күнге дейін — «Байтақ болашақ» экологиялық альянсы» Республикалық қоғамдық бірлестігі, президент; 2017 – –Алматы энергетика және байланыс университетінің директорлар кеңесінде төраға кеңесшісі. 2022 – «Байтақ болашақ» партиясы төрағасы. Отбасылық жағдайы: отбасы құрған, төрт баласы бар Екі рет Меккеге қажылық өтеді Марапаттары: «Жыл меценаты» номинациясында «Халық сүйіктісі-2014» ұлттық премиясы Хобби: шахмат, велоспорт, жүзу. Дереккөз
Қыдырәлі Исалыұлы Қойтай

Қыдырәлі Исалыұлы Қойтай (19.10.1951 ж. Жамбыл облысы Тұрар Рысқұлов ауданы Көкдөнен ауылында туған. Журналист, ҚР Мәдениет қайраткері. Өмірбаяны Қыдырәлі Исалыұлы Қойтай 1951 жылы 19 қазанда Жамбыл облысы Тұрар Рысқұлов ауданы (бұрынғы Луговой ауданы) Көкдөнен ауылында дүниеге келген. ҚазМУ-дің журналистика факультетін тәмамдаған. Еңбек жолын аудандық газеттен бастап, кейін әр жылдары республикалық қоғамдық-саяси «Халық кеңесі» газетінде жауапты хатшы орынбасары, жауапты хатшы болып қызмет істеді. 1996 жылы «Ақиқат» ұлттық қоғамдық-саяси журналына ауысып бөлім меңгерушісі, жауапты хатшы, бас редактордың орынбасары болды. Сонымен қатар балаларға арналған «Алақай-Балақай» журналының және «Бас қатырғыш» газетінің бас редакторы болды. Дереккөз
Жаңбыршы Үсейінов

Жаңбыршы Үсейінов - 1947 жылы 9 мамырда Жамбыл облысы, Тұрар Рысқұлов ауданындағы Көкдөнен ауылында туған. Өнер қайраткері, композитор. Өмірбаян Жаңбыршы (Жаңбырбай) Үсейінұлы 1947 жылы 9 мамырда Жамбыл облысы, Т.Рысқұлов ауданы Көкдөнен ауылында дүниеге келген. 20 жылға жуық өзі білім алған Ахмет Байтұрсынов атындағы орта мектеп оқушыларына бастапқыда математикадан, кейіннен ән-күй пәнінен сабақ берді. Көз жанары нашарлап, І топтағы мүгедектігі бойынша зейнетке шығып, 25 жыл үйде отырды. Жаңбыршы Үсейінов алғашқы «Жігіт сыры» әнін 17 жасында жазды. Бірқатар әндерінің сөзі – автордікі. Патриоттық әндер – Байзақ Датқа Мәмбетұлына арнаған «Батыр бабам», «Әбілқайыр», «Соғыстан қайтқан әкелер», «Боксшы», «Сені іздеймін», «Жан сәулем», «Жігіт сыры», «Қайдасың, Қарлығашым» әндерінің сөзі – ақын Кәріпжан Нүсіптікі. «Немерем – балам» әнінің сөзін ақын Бердіш Шахаров жазған. «Қайдасың, армандастарым», «Құдаша», «Сағыныш» (өлеңі Жаңбыршы Үсейіновтікі) және басқа лирикалық әндерін әнсүйер қауым жылы қабылдады. 40-қа жуық әндердің авторы. "Соғыстан қайтқан әкелер" әні Қазақ радосында беріліп тұрады. Радионың Алтын қорына енген. "Сағыныш" атты ән жинағы жарық көрген. Дереккөз
Гүлнұр Шәкенқызы Өмірбаева

Гүлнұр Шәкенқызы Өмірбаева - 1975 жылы Жамбыл облысы, Тұрар Рысқұлов ауданындағы Көкдөнен ауылында туған. ҚР Мәдениет қайраткері, педагог-ғалым, педагогика ғылымдарының кандидаты, әнші, композитор. Өмірбаяны Гүлнұр Шәкенқызы 1992 жылы орта мектепті бітірген соң, 1997 жылы Қазақ мемлекеттік қыздар педагогика институтының Музыка педагогика факультетін тәмәмдаған. 1997 жылы осы институттың Музыкалық оқыту теориясы мен әдістемесі кафедрасының ізденуші–стажеры болып қабылданды. 1998 жылы өндірістен қол үзіп, аспирантураға қабылданды. 2002 жылдан бастап еңбек жолын вокал және хор дирижерлау кафедрасының оқытушысы қызметінен бастады. 2008 жылы Мәдени бұқаралық жұмыстардың теориясы мен әдістемесі кафедрасының доцент міндетін атқарушы қызметіне ауыстырылды. 2009 жылы осы кафедраның уақытша кафедра меңгерушісі қызметін атқарды. 2009 жылдан бастап Музыкалық білім және мәдениет факультетінің деканы қызметін атқарып келеді. 2010 жылы ғылыми диссертациясын сәтті қорғап, педагогика ғылымдарының кандидаты ғылыми дәрежесін иеленді. Ғылыми еңбектері *«Ән салу өнері» оқу құралы (2007 ж.); *«Мектеп оқушыларының сыныптан тыс жұмыс барысында қазақ әндері арқылы патриоттық құндылықтарын қалыптастыру» оқу құралы (2010 ж.); - *«Патриоттық әндер» хрестоматия (2013 ж.). Жетістігі, марапаты *2000 жылы Республикалық «Жаңа ғасырға – жаңа ән» әндер байқауының лауреаты; *2002 жылы халықаралық «Азия даусы» фестивалі аясында өткен Қазақстан әндері байқауында Елбасы тағайындаған «Алтын домбыра» жүлдесінің иегері; *2007 жылы «Арман» продюсерлік орталығынан «Ән еркесі» және «Қыздар, қыздар...» атты әндер жинағы жарыққа шықты; *2009 жылы «ҚР Мәдениет қайраткері» атағы; *2010 жылы Республикалық «Елім менің!» патриоттық әндер байқауының лауреаты; *2014 жылы ҚР Білім және ғылым министрілігінің «Ы. Алтынсарин» төсбелгісі. Дереккөз
Тахмина Әшімбекова

Тахмина Талғатқызы Әшімбекова - 1979 жылы 11 қарашада Жамбыл облысы, Тұрар Рысқұлов ауданындағы Жаңатұрмыс ауылында туған. ҚР Мәдениет қайраткері, эстрада әншісі, халықаралық ән байқаулары лауреаты. Өмірбаяны Тұрар Рысқұлов ауданындағы Тұрар Рысқұлов атындағы мектеп-лицейінің және Тараз қаласындағы Абай атындағы Жамбыл гуманитарлық колледжінің түлегі. 2000 жылы Тараз мемлекеттік университетінің музыка факультетін бітірді. Жастайынан әнге құмар болған Тахмина Талғатқызы мектеп қабырғасында көркемөнерпаздар үйірмесіне қатысып, белсенді мүшесі болды. 1997 жылы Тараз қаласында өткен Шәмші Қалдаяқов атындағы «Менің Қазақстаным» халықаралық ән байқауына қатысып, жүлделі 2 орынға ие болды. 1998 жылы Алматыда өткен Республикалық «Жас қанат» байқауы лауреаты, 1999 жылы Ақтау қаласында өткен «Жаһан дала» халықаралық ән байқауында 1-жүлдегер атанған. 2001 жылы Мальтада және Эстонияның Вильнюста өткен халықаралық ән байқаулары бас жүлдегері. 2002 жылы «Азия даусы» халықаралық ән байқауында жүлделі 2 орынды иеленді. 2003 жылдан Алматы қаласында «Қазақконцертте» жұмыс істейді. Алматы қаласында тұрады. Мемлекеттік «Гүлдер» ән-би ансамблінде жұмыс атқарады. Ұстазы өнер және мәдениет қайраткері, ҚР Білім беру ісінің құрметті қызметкері Әуесбай Бақбергенұлы. Марапаты *Қазақстан Республикасының Мәдениет қайраткері (2008 ж.); *Мәдениет саласының үздігі. Дереккөз
Гүлмира Ақүрпекова

Гүлмира Ақүрпекова - 1965 жылы 20 қаңтарда Жамбыл облысы, Тұрар Рысқұлов ауданындағы Әбжаппар ауылында туған. ҚР Мәдениет қайраткері, эстрада әншісі. Өмірбаяны Гүлмира Ақүрпекова Абай атындағы Қазақ педагогикалық институтының химия-биология факультетін бітірген. Институт қабырғасында оқып жүргенде көркемөнерпаз үйірмесінің белсенді мүшесі болды. Сол кездің өзінде ол қазақ теледидарының "Көкпар", "Шашу", "Көңілашар" бағдарламаларында өнер көрсетіп, республика халқына танымал болды. Ол Германия, Норвегия, Швеция, Түркия елдерінде гастрольдік сапармен болып, концерттер берді. Өнер жолындағы жетістіктері үшін 2002 жылы Қазақстан Жастар одағы сыйлығының лауреаты атағына ие болды. Марапаты *Қазақстан жастар одағы сыйлығының лауреаты (2002 ж.); *ҚР Мәдениет қайраткері; *«Құрмет» ордені (2021 ж.). Дереккөз
Қайрат Әшірәліұлы Бисембаев

Қайрат Әшірәліұлы Бисембаев (22.04.1965 ж. Жамбыл облысы Тұрар Рысқұлов ауданы Бірлес ауылында (қазіргі Сәлімбай Пірманов ауылы) туған. Мемлекет және қоғам қайраткері, ақын, композитор. Өмірбаяны Қайрат Әшірәліұлы 1965 жылы 22 сәуірде ұстаздар отбасында дүниеге келді. 1972 жылы Бірлес орта мектебіне барып, 1982 жылы Алғабас орта мектебін «Алтын медальмен» бітірген. Сол жылы Жамбыл гидромелиорациялық-құрылыс институтына түсіп, 1987 жылы құрылыс инженері маманыдығы бойынша бітірген. 2003 жылы «Тұран» университетін «Заңгер» мамандығы бойынша, 2004 жылы «Құрылыс және бағалау» академиясын «Бағалаушы" мамандығы бойынша оқып, бітірген. Еңбек жолын 1987 жылы Торғай қаласында «Тургай-селхозводопровод» АҚБ-де шебер, аға инженер болып бастаған. 1988-1993 жылдар аралығында Өрнек ауылдық кулубының меңгерушісі, Алғабас совхозының комсомол ұйымының жетекшісі болған. 1993-1997 жылдары Өрнек ауылдық Кеңес төрағасы және әкім болды. 1997-1999 жылдары комбикорм зауыт директоры, «Подгорный» агрокорпорациясы президентінің көмекшісі болды. 1999 - 2000 жылдары Жамбыл облысы әкімдігінде бас маман, 2000-2005 РГП «Мемлекеттік құрылыс лицензия» мемлекеттік мекеменің Алматы облысы филиалының директоры болды. 2005 - 2009 жылдары Алматы облысының Қаратал ауданы әкімінің орынбасары, 2009 - 2015 жылдары ҚР Құрылыс агенттігінің Мемлекеттік сәулет - құрылыс бақылау басқармасының басшысы, Астана қаласы мемлекеттік сәулет - құрылыс бақылау департаментінің басшысы болып еңбек етті.2015-2018 жылдары Алматы облысы Қаратал ауданының әкімі,Алматы облысы жер басқармасының басшысы, «Nur Otan» партиясының Алматы қалалық филиалы төрағасының орынбасары болды.Қазірде Жамбыл облысы бойынша мемлекеттік сәулет-құрылыс бақылау басқармасы басшысы. Кітаптары *«Әкені аңсау» ән жинағы; *«Берекелі бірлес» кітабы. Отбасы Екі қыз, екі ұлдың әкесі. Марапаты *«Құрмет» ордені; *ҚР Құрметті құрылысшысы; *ҚР Архитекторлар одағының, қала құрылысшылары одағының мүшесі; *Қаратал ауданының құрметті азаматы, *Мәскеуде өткен «Бүкілдүниежүзілік жастар мен студенттердің ХІІ-фестивалінің диплом анты; *Ауған соғысының ардагерлерінің республикалық штабының «Сауап» және ҚР Контитутциясына, Тәуелсіздігіне байланысты бірнеше юбилейлік медальдар иегері; *Қазақстан Республикасының тұңғыш Президенті - Елбасының Алғыс хатымен жәнем 5 - рет Алматы облысы әкімінің «Құрмет грамотасымен" марапатталған. Дереккөз
RCN Televisión

RCN Televisión (сонымен қатар Canal RCN немесе жай RCN ретінде белгілі) — Organización Ardila Lülle-ге тиесілі колумбиялық теледидар желісі. Ол 1967 жылы 23 наурызда телевизиялық продюсерлік компания ретінде құрылды және 1998 жылы 10 шілдеде тәуелсіз арна ретінде ресми түрде іске қосылды. Ол ең сәтті теленовеллалардың бірі «Мен Беттимін, ұсқынсыз» шығарды. Телеарналары * Canal RCN * RCN HD2 * RCN Novelas * RCN Nuestra Tele Internacional * NTN24 * Win Sports * Win Sports+ Телебағдарламалар * Noticias RCN * Reportajes RCN * Mañana express * Buen día, Colombia * Deportes RCN * Fútbol RCN * La casa de los famosos Colombia Сыртқы сілтемелер * [http://www.canalrcn.com/ RCN Televisión] Дереккөздер
Татарстан әнұраны

Татарстан Республикасының мемлекеттік әнұраны — Татарстан Республикасының мемлекеттік рәміздерінің бірі. Мәтіні 2013 жылдың 21 ақпанында Татарстан Парламенті Татарстан Республикасы Әнұранының мәтінін бірауыздан бекітті. Әнұранның соңғы мәтіні тарихтан белгілі Рамазан Байтимеровтың 1970 жылдары жазған «Туган ягым» («Туған жағым») өлеңіне негізделген. Өлеңдерді қайта қарауға көптеген белгісіз авторлар қатысты. Рамазанның өлеңдері композитор Рүстем Жаһинді ән жазуға шабыттандырды, оның әуені 1993 жылы Татарстанның мемлекеттік әнұраны атанды. Әнұранның жаңа мәтіні татар тілінде 8, орыс тілінде 8 жолдан тұрады. Мәтінді орыс тіліне орыс ақыны Филипп Пираев (шығу тегі ассириялық) аударған. Алғышарты Татарстан Республикасының мемлекеттік әнұраны 2013 жылға дейін Татарстан Республикасы Жоғарғы Кеңесінің 1994 жылғы 14 шілдедегі «Татарстан Республикасының мемлекеттік әнұраны туралы» қаулысымен бекітілген әнұранның музыкалық нұсқасына қатаң сәйкес орындалды. Рамазан Бәтімовтың «Туган ягым» әнінің мәтіні пайдаланылмады. Қазіргі уақытта Татарстан Республикасының Мемлекеттік Әнұраны «Татарстан Республикасының Мемлекеттік рәміздері туралы» Заңымен бекітілген ережелерге сәйкес орындалады. : Кириллица әліпбиінде : Күпме юллар йөрдем, дөнья күрдем, : Назлы җилләр йөзем сыйпады. : Сиңа кайткач кына, туган ягым, : Күкрәгемә шатлык сыймады. : Тик бер генә көнгә аерылсам да : Ямансулап сине юксынам. : Синнән башка миңа, туган ягым, : Бу дөньяда тормыш юк сыман. : Тик бер генә көнгә аерылсам да : Ятим калган кебек буламын! : Тик син генә яшәү матурлыгы, : Гүзәллеге якты дөньяның! : Латын әліпбиінде : Küpme yullar yördem, dönya kürdem, : Nazlı cillär yözem sıypadı. : Siña qaytqaç qına, tuğan yağım, : Kükrägemä şatlıq sıymadı. : Tik ber genä köngä ayırılsam da : Yamansulap sine yuqsınam. : Sinnän başqa miña, tuğan yağım, : Bu dönyada tormış yuq sıman. : Tik ber genä köngä ayırılsam da : Yätim qalğan kebeq bulamın! : Tik sin genä yäşäw maturlığı, : Güzällege yaqtı dönyanıñ! : Бейресми қазақша : Көп жолдар жүрдім, дүние көрдім : Назды желдер жүзімді сипады. : Саған қайтқанда ғана, туған жағым, : Көкірегіме шаттық симайды. : Тек бір ғана күнге айырылсам да, : Уайымдап сені жоқсынам. : Сеннен басқа менде, туған жағым, : Бұл дүниеде тұрмыс жоқ сияқты. : Тек бір ғана күнге айырылсам да : Жетім қалған сияқты боламын! : Тек сен ғана өмірдің мәнісі, : Әдемілігі жарқын дүниенің! Дереккөздер
Қарағанды облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізімі

Қарағанды облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізімі Қарағанды облысының әкімдігінің 2020 жылғы 17 қарашадағы № 73/01 қаулысымен бекітілген. Абай ауданы Ақтоғай ауданы Бұқар жырау ауданы Қарқаралы ауданы Нұра ауданы Осакаров ауданы Шет ауданы Балқаш қаласы Қарағанды қаласы Саран қаласы Теміртау қаласы Шахтинск қаласы Дереккөздер
Eurovision ән байқауы 2026

Eurovision ән байқауы 2026 (, , ) — жыл сайын өткізілетін Eurovision ән байқауының өткізілуі жоспарланған 70-шығарылымы. Байқау Аустрияның Вена қаласындағы Винер-Штадтхалле стадионында 2026 жылғы 12–16 мамырда өтпек. Eurovision ән байқауының 2026 жылғы шығарылымын ұйымдастырушы Еуропалық хабар тарату одағы (ЕХТО) және Österreichischer Rundfunk (ORF) телекомпаниясы болады. Байқаудың жартылай финалдары мен финал 2026 жылғы мамырда өткізілуі жоспарланған. Өткізілу орны Алдыңғы жылы өткен Eurovision 2025 ән байқауындағы «Wasted Love» әнімен JJ жеңісінен кейін 2026 жылғы Eurovision ән байқауы Аустрияда өтетін болды. Eurovision ән байқауы Венада үшінші рет өтпек; өткен екеуі 1967 жылы және 2015 жылдары өткен болатын. Таңдалған арена — 2015 жылғы шығарылым өткізген, 16 152 адам сыйдыратын Винер-Штадтхалле. Байқау астанада 2018 жылғы байқаудан бері бірінші рет өтпек. Іріктеу Белгілер: Өткізуші қала Жеребеге өтінім берген Қатысушы елдер Eurovision ән байқауына қатысу құқығына ие болу үшін Eurovision жүйесі арқылы байқауды қабылдауға және оны бүкіл ел бойынша тікелей таратуға қабілетті Еуропалық хабар тарату одағының (ЕХТО) белсенді мүшесі болып табылатын ұлттық телерадио хабарын таратушысы қажет. ЕХТО барлық белсенді мүшелерін байқауға қатысуға шақырады. «Үлкен бестікке» кіретін елдер мен қабылдаушы ел Аустрия байқаудың финалына автоматты түрде өтеді деп, ал қалған барлық елдер екі жартылай финалдың біріне орналасады деп күтілуде. 2025 жылғы желтоқсанындағы жағдай бойынша келесі елдер Eurovision 2026 ән байқауына қатысуға ниетті екенін мәлімдеді: } Қосымша ақпарат Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *
Бақаты

Бақаты, (түпкі атауы Бақа ата) — Қазақстандағы өзен. Жамбыл облысы, Жуалы ауданы аумағымен ағады. Теріс өзенінің сол жақ саласы. Сипаттамасы Географиясы Ұзындығы 32 шақырым. Қаратаудың батысындағы Қоңыртөбе жоталарынан бастау алып, Теріс-Ащыбұлақ су қоймасына құяды. Шымкент - Тараз тас жолына дейін Үлкен Бақаты және Кіші Бақаты боп екі бөлініп ағып келеді. Арнасы үнемі толып аға бермейді, құрғақшылық жылдары суы мүлде азайып кетеді. Қар және жаңбыр суларымен, жер астынан шыққан қайнарлармен толығады. Жағасында бірнеше мал жайылымы аумақтары бар. Өзен суы мал және егін шаруашылығына пайдаланылады. Өзен бойында бөгеттер орналасқан. Дереккөздер Сілтемелер