kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Беттер кестесі

Беттер кестесі (таблица страниц; page table) — виртуаль жадтың қадағалауышы (виртуаль адрестерді физикалық адрестерге немесе дискідегі адрестерге бейнелеу үшін) пайдаланатын кесте. Әрбір процестің осындай ерекше кестесі болады. Дереккөздер *[http://en.wikipedia.org/wiki/Page_table page table]
Мононуклеотидтер

Мононуклеотидтер(нуклеозидмонофосфаттар ) - азот негізінен (пуриндік немесе пиримидиндік), углеводтан (рибозалар немесе дезоксирибозалар) және фосфор қышқылының бір калдығынан тұратын құрам. Нуклеин қышқылының құрылымдық элементі. Гендегі мәліметтерді сақтауда өте маңызды орын алады, зат және энергия алмасуына катысады, коферменттердің құрамына кіреді, энергия жинайды. Дереккөздер
Аймақтық желі

Аймақтық желі (Региональная сеть; regional computer network) — алдын ала анықталған әкімшілік-экономикалық (географиялық) аудандағы абоненттерді немесе осы аудандағы белгілі бір санаттағы абоненттер ауқымын қамтитын есептеу желісі. Егер желі тұтас қаланы немесе қала ішіндегі бірнеше ғимаратты қамтитын болса, онда оны кейде аймақтық есептеу желісі деп атайды. Аймақтық пен жергілікті есептеу желісінің біраз ортақтығы бар. Бірақ аймақтық есептеу желісінің көп параметрі күрделірек. Ол жергілікті есептеу желісіне қараганда үлкен қашықтықтарда қолдану үшін жасалған. Аймақтық желі бірнеше жергілікті есептеу желілерін жоғары жылдамдықты желілік жүйелерге біріктіру үшін қолданылады. Дереккөздер
Мазмұн

Мазмұн (Оглавление; table of Contents) — 1) мәтіндік құжаттың құрылымдық элементі. Беттердің нөмірі көрсетілген тақырыптардың тізімінен тұрады; 2) объектілердің атауы мен беттік нөмірі тұратын кесте. Мазмұн - басылып жатқан басылымдағы (жинақтағы, шығармалар жинағындағы, журналдағы т.б.) шығармалардың бас тақырып тізбесі немесе авторлардың аты-жөні мен жарияланатын шығармалардың бас тақырыптары, сондай-ақ, шығарма немесе тармақ басталатын беттері керсетіліп, топтастырылған шығармалардың тармақ бас тақырыптары болып келетін басылым аппаратының элементі. Дереккөздер
Гипостратотип

Гипостратотип — екінші немесе қосымша стратотип, яғни бұыннан белгілі стратиграфиялық бөлімше қимасының мейлінше толық, барынша анық және палеонтологиялық тұрғыдан да толығырақ сипатталған жаңа түрі. Дереккөздер
Жад дампы

Жад дампы (Дамп памяти; memory element) — программаның апаттық жағдаймен тоқтауына байланысты және тағы да басқа жағдайларда жасалатын негізгі жадтағы ақпараттар дампы. Апаттық тоқтау себептерін анықтау үшін қолданылады. Өзгеріс дампы (Дамп изменений; change dump) — белгілі бір оқиганың салдарынан, әдетте, көмекші жөндеуіш программаның орындалу нәтижесінде, өзгерген жад ұяшықтарындағы ақпараттарды шығару. Лериодты дамп (Дамп периодический; periodic dump) — белгілі бір уақыт сайын жасалатын негізгі жадтағы ақпараттар дампы. Дереккөздер
Гликозидтер

Гликозидтер — бірқатар моно- немесе олигосахаридтердің спирттермен, аминдермен, фенолдармен, меркаптандармен қосындысынан туатын зат. Түзілуі гликозилтрансферазалардың, ал ыдырауы — гликозидазалар әсерімен өтеді.Гликозидтердің бір түрі — нуклеозидтер. Олар гетероциклді азот негізі бар рибозалар мен дезоксирибозалардан тұрады. Нуклеин қышқылдарының құрамына кіреді. Дереккөздер
Самай-шықшыт буыны

Самай-шықшыт буыны — самай сүйегіндегі кішкене шұңқырдан және астыңғы жақ сүйегінің буын басынан тұрады. Әрбір буын құрамында: буын қалтасы, шырышы, буын арасындағы дөңгелек шеміршегі және буын сіңірі бар. Дереккөздер
Антиклиндік көтерілім

Антиклиндік көтерілім - геосинклиннің ішкі өңірінде немесе оның геоантиклиндермен жапсарласу аймағында көрініс беретін антиклин пішінді тектоникалық қүрылым. Мөлшері, сырт пішіні, амплитудасы, өзін қүрайтын шөгінді және жанартаутекті таужыныстар түрі түрғысынан сан алуан болуы ықтимал. Бүлар геосинклиндік жүйені әр түрлі ойысымдар мен ойпаттарға оқшаулайды. Дереккөздер
Айналдыру сызғышы

Айналдыру сызғышы (Линейка прокрутки; scroll bar) — Windows жүйесінің графикалық интерфейсінде — экрандағы құжат беттерін, бейнелерді жоғары-төмен немесе оңға-солға жылжытуга мүмкіндік беретін терезенің шет жақтарына орналасқан басқару элементі. Дереккөздер
Гиппабиссалдық таужыныс

Гиппабиссалдық тау жынысы— Жер қыртысының онша терең емес өңірлерінде қалыптасқан магмалық тау жынысы; түзілу жағдайы және құрылым ерекшеліктері түрғысынан гиппабиссалдық тау жынысы абиссалдық тау жынысытар мен төгілген (эффузиялық) тау жынысытардың аралығына сәйкес келеді. Дереккөздер
Енгізуге дейінгі жүктеуіш

Енгізуге дейінгі жүктеуіш (Загрузчик предввода; bootstrap loader) — енгізуге дейінгі программаларын жүктеуге қолданылатын машиналық амалдарды қамтитын стандарттық программа. Жүйелік жүктеуіш (Системный загрузчик; system loader) — бастапқы жүктеуіш программасы ұғымымен пара-пар. Жылжытқыш жүктеуіш (Перемещающий загрузчик; relocatable loader) — программаны жүктеумен қатар компьютер жадында оны басқа орынға ауыстыруды орындайтын жүктеуіш. Операциялык, жүйені жүктеуіш (Загрузчик операционной системы; operating system loader) — системалық дискінің boot- секторында орналасқан операциялык жүйені жүктеу программасы. Семантикалық жүктеуіш (Семантический загрузчик; semantic loader) — кіру тілінің семантикасы сипаттамасын семантикалық кестеге түрлендіруге арналған гипотетикалық әмбебап компилятордың компоненты. Дереккөздер
Висфат

«Висфат». Тұрақты пломба материалы. Ұнтақ құрамына 3% висмут тотығы кіретін үш түсті материал. Жасанды тіс сауытын, фасетканы, қосымшаны, өзекті тістерді, көпірлі тіс протезін отырғызу үшін тіс түтіктерін пломбаларда және тұрақты пломба астына бәлетін төсеніш ретінде пайдаланады. Дереккөздер
Кәмшат Байғазықызы Дөненбаева

{{Тұлға { КСРО } { } { } { } { Қазақстан } { } { } }} Кәмшат Байғазықызы Дөненбаева (1943 жылы 15 қыркүйек Қостанай облысы Ұзынкөл ауданы Ленин совхозы - 2017 жылы 9 қараша Қостанай) — ауыл шаруашылығын дамытуға үлес қосқан атақты механизатор, тың игеруші, еңбек ардагері, қоғам қайраткері. Социалистік Еңбек Ері (1975). КСРО Мемлекеттік сыйлығының иегері (1976). Қазақстан Республикасының Құрметті азаматы. Толығырақ * Руы — Уақ. * Камшат Байғазықызы 1943 жылы 15 қыркүйекте Қостанай облысы Ұзынкөл ауданы Ленин совхозында дүниеге келген. * Еңбек жолын Ұзынкөл элеваторында жұмыс істеуден бастаған. * 1961 жылдан Қостанай облысы, Боровский ауданы "Харьковский" совхозында механизатор болып еңбек еткен. Қостанай облысының Меңдіқара ауданындағы "Каменьск-Уральский" кеңшарында механизаторлар дайындайтын курсты, Қостанай ауыл шаруашылык техникумын сырттай оқып бітірген. * 1972 жылы қайырмасыз соқамен жер жыртуда әйел механизаторлар арасында өткізілген облыстық жарыста бірінші орынға, республикалық жарыста үшінші орынға, 1973 жылы Ростов облысындағы Зерноградта бүкілодақтық жарыста жүлделі орынға ие болған. * 1973 жылы 26579 га, 1974 жылы 38158 га, 1975 жылы 37199 га жер жыртып, жылдық міндеттемелерін асыра орындаған. * Қазақ қыздарының ауыл шаруашылық техникаларын меңгеруіне үлгі өнеге болды. * Камшат Дөненбаеваға Бүкілодақтық халық шаруашылығы жетістіктері көрмесінің Құрмет дипломы жөне "Москвич" автомашинасы берілді. * СОКП XXV съезінің делегаты, IX сайланған КСРО Жоғары Кеңесінің депутаты (1974). * 1990-1993 жылдары осы кеңшарда қауіпсіздік техникасының инженері * 1993 жылдан шаруа қожалығын басқарады. * 1980-1985 жылдары КСРО Жоғарығы Кеңесінің Ұлттар Кеңесі төрағасының орынбасары болды. * 2017 жылы 9 қарашада Қостанайда дүниеден озды. Марапаттары * КСРО * 1975 - Социалистік Еңбек Ері алтын жұлдызымен жоғарғы "Ленин" Орденімен марапатталған. * 1976 - КСРОның Мемлекеттік сыйлығының лауреаты * КСРОның екі мәрте жоғарғы "Ленин" ордені, "Құрмет Белгісі" ордендерімен марапатталған. * КСРОның "Еңбек ардагері" (2 мәрте), "Тың жерлерді игергені үшін" және т.б көптеген медалдармен құрмет грамоталарымен марапатталған. * Қазақстан * 2001 - "Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 10 жыл" медалі * 2008 - "Астанаға 10 жыл" медалі * 2011 - "Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 20 жыл" медалі * 2016 - "Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 25 жыл" медалі * ҚР "Еңбек ардагері" медалі * Қазақстан Республикасының Ауыл шаруашылығы саласының үздігі (атағы); * Қазақстан Республикасының Құрметті азаматы * Қостанай облысының Құрметті азаматы Дереккөздер
Бадампішіндер

Бадампішіндер - эффузиялық таужыныстардағы шағын (бадам доні шамалас) кеуектерді толтыратын минерал- дық агрегаттар; бүл қуыстар кейде гидро- термалық минералдармен — циолиттер- мен, хлоритпен, опалмен, халцедонмен, кальцитпен жоне т.б. бітелген күйде де үшырасады. Дереккөздер
Дара арналы есептеу желісі

ДАРА АРНАЛЫ ЕСЕПТЕУ ЖЕЛІСІ (Моноканальная вычислительная сеть; the monochannel computer network) — ақпаратты сұрыптау параллель жүзеге асырылатын есептеу желісі, яғни бір мезгілде барлық қолданбалы жүйелерде жүзеге асырылады. Дереккөздер
Айнымалы

Айнымалы — * әріп түрінде немесе әріптер тобы түрінде программаға енгізілетін және уақыт, ұзындық, баға, түс және т.б. әр түрлі мәндерді қабылдайтын программадагы сандық шама; * белгілі бір мәліметтер типін сақтай алатын және программаны атқару барысында мәнін өзгертуге болатын атауы белгілі объект. * Айнымалылар әдетте кіші латын немесе грек әріптерімен (индекстерімен болуы мүмкін) белгіленеді: . * Өзгеру облысы айнымалылардың сәйкес әріптермен, бірақ ирек жақшамен алынып белгіленеді: . Айнымалы және тұрақты шама Айнымалы шама — әр түрлі сан мәндерін қабылдайтын шама. Ал сан мәні өзгеріссіз қалатын шама тұрақты шама деп аталады. Дегенмен айнымалы шама мен тұрақты шаманың арасындағы айырмашылық салыстырмалы түрде болады. Өйткені кейбір мәселедегі тұрақты шама, басқа бір жағдайда айнымалы шама болуы мүмкін. Айнымалы шаманы математикаға енгізіп, оны жүйелі түрде зерттеуді бастаған француз ғалымы Рене Декарт (1596 — 1650) болды. Айнымалы шаманың негізінде өзгеріс пен қозғалыс жатыр. Сондықтан тұрақты шама математикасынан айнымалы шама математикасына көшу ғылыми ойлаудағы үлкен төңкеріс болды. Сөйтіп, интегралдық және дифференциалдық есептеу әдістері арқылы процестер мен өзгерістерді зерттеуге мүмкіндік жасалды. Кейде айнымалы шамалар арасындағы байланысты функция деп те атайды. Математика онан әрі дамыған сайын зерттелетін функциялар саны да көбеюде. Тәуелсіз және тәуелді Зерттелетін мәселелерде бірден артық айнымалылар болса тәуелсіз және тәуелді айнымалыларға ажыратылады.Тәуелді айнымалылар тәуелсіз айнымалылардың(аргументтердің) функциясы ретінде қарастырылады.Жоғарыда мысалға келтірілген қозғалыста, егер h биіктіктің t уақытқа тәуелділігі зерттелетін болса, онда тәуелсіз айнымалы - t уақыт болып есептеледі, ал тәуелді айнымалы t-ның функциясы - h биіктік болады; егер жылдамдықтың биіктікке тәуелділігі зерттелетін болса, онда биіктік тәуелсіз айнымалы, ал жылдамдық h-тың функциясы болады.Сонымен, айнымалы тек бір-біріне ғана қатысты тәуелді немесе тәуелсіз болады, бұлардың айырмашылығы есептің шарттарында анықталады Дереккөздер
Геогенерация

Геогенерация - ортақ климат жағдайымен және ұқсас тектоникалық белсенділігімен сипатталатын нақты геологиялық құрылым дамуының нақтылы сатысында қалыптасқан, құрамдық, құрылымдық және таралу ерекшеліктері де ортақ бір свитадан тұратын немесе бірнеше свиталар жиынтығын құрайтын таужыныстар бірлестігі. f> Дереккөздер
Термостат

Термостат — белгілі бір қалыпты жылулықты ұстап тұратын аппарат. Вирусологияда торша өсіндісін, тауық эмбриондарын өсіру, биохимиялық және иммунологиялық реакцияларды қою үшін пайдаланады. Дереккөздер
Флюороз

Флюороз. Организмде фтор қосылыстарының қалыптан тыс көбеюінен болатын созылмалы ауру. Оның негізгі белгілері остеосклероз бен тіс эмалінің жетіспеуі. Әсіресе, тіс тканьдері түзілер кезде фтордың әсерінен тіс беті әр түрлі өзгеріске ұшырайды. Дереккөздер
Синтактикалық жүктеуіш

Синтактикалық жүктеуіш (Синтактический загрузчик; syntactic loader) — кірісте кіру тілі синтаксис інің сипаттамасын белгілі бір стандарт™ пішімде алып, оны синтаксистік кестеге түрлендіретін гипотетикалық әмбебап компилятор дың компоненті. Дереккөздер
Гликолипидтер

]] Гликолипидтер — Гликолипидтер - бұл липидтердің көмірсулармен қосылуы нәтижесінде пайда болатын күрделі липидтер түрі. Гликолипидтердің полярлы бастары және полярлы емес құйрықтары болады. Осыған байланысты гликолипидтер жасуша мембраналарының бөлігі болып табылады. Гликолипидтер-жүйке ұлпасының құрамында көптеп кездседі Дереккөздер
Дара (жеке, дербес, жекеше) байланыс желісі

ДАРА (ЖЕКЕ, ДЕРБЕС, ЖЕКЕШЕ) БАЙЛАНЫС ЖЕЛІСІ (Индивидуальная (отдельная, персональная, частная) линия связи; private line) — пайдаланушы терминалын компьютермен жалғастыратын жөне оған дара пайдалануға бөлінген, ауыстырылмайтын байланыс желісі. Дереккөздер
Атрибут (объетінің қасиеті)

Атрибут немесе объектінің қасиеті — объект белгілерінің бірін (мысалы: көлемі, түсі, жасалған мерзімі) немесе жұмыс істеу ерекшеліктерін анықтайтын сол объект элементінің сипаты, яғни атрибуты. Мысалы, Windows жүйесінде — терезе тақырыбы жолының түсін немесе модемнің қалып-күйін сипаттай алады. Windows ортасында — объект сипаттарын көру үшін тышқанның оң жақ батырмасын басып, атрибуттар жолын тандау қажет. Дереккөздер
Визуалдық бағдарламалау

Визуалдық бағдарламалау (ООП, Визуальное программирование; visual programming, латынша visualis — көрнекі) — көрнекі құралдар арқылы қолданбалы бағдарламалар жазылатын бағдарламалау саласы. Мұндай жағдайда бағдарламашы бағдарлама мәтінін жазбайды, тек қана нәтижесінде не шығу қажеттігін көрсетеді. Бағдарлама мәтіні визуалды прототип көмегімен автоматты түрде құрастырылып шығады. Визуалдық бағдарламалау объектілік икемделген бағдарламалауға және OLE-технологияға немесе осыған ұқсас технологияларға негізделеді. Визуалдық бағдарламалау элементтері Visual С++, Delphi сияқты нақтылы бағдарламалау тілдерінде және қолданбалы бағдарламалар жасау құралдарында кеңінен пайдаланылады. Ішкі сілтемелер *Бағдарламалау Сыртқы сілтемелер Дереккөздер
Вкладка

Вкладка. Әр алуан себептермен бұзылған тістердітіс сауытының анатомиялық пішінін қалпына келтіру үшін тістердіпломба орнына қолданылатын тістердімикропротез. Оны металдан, пластмассадан істеуге болады. Вкладканы дайындау үшін тістің ішіне қабырғалары бірімен-бірі толық бұрышпен түйісетін қуыс жасайды. Дайындалған вкладканы цементпен бекітеді. Дереккөздер
Бластомилонт

Бластомилонт (blastos, грек. mylon — диірмен) — тектоникалық жанышталулар нәтижесінде, бір жағынан, пішін өзгерістеріне ұшыраған, яки уатыла-ұсақталған, ал екінші жағынан, қайтадан кристалдану және түзілімдер қалыптасу процестерімен сипатталатын тектоно-бластикалық немесе өзгерген тау жынысы. Сөз болған өте күрделі процестер жиынтығы нәтижесінде уатылмалы тау жынысытарға тән милонитті құрылымдар осы тау жынысытардың түгелімен қайта кристалдану процесіне ұшырағандығын дәлелдейтін бластомилонитті құрылымдарға ауысады. Дереккөздер
Автохтондық гранитоидтер

Автохтондық гранитоидтер - жатқан жерінде қалыптасқан гранитоидтер. Автохтондық гранитоидтерге метасоматоздық, палингендік-метасоматоздық, анатексистік, палингендік, метаморфогендік генетикалық типтер жатады. Дереккөздер
Қабыну

Қабыну (талаурау). Ағзалар мен ұлпаларда болған зақымға ұлпа-қан тамырларының қорғанысын көрсететін реакциясы. Негізгі белгілері: ісіну, қызу, қызару, ауыру және т. б. Қабыну деп ағзаның эволюция барысынада толық дамыған, патогенді әсерлерді жоюға және зақымдалған ағзалардың, тіндердің, жасушалардың құрылымдық өзгерістерін қайта қалыптастыруға бағытталған, қан айналымының ерекше бұзылуымен, қан тамырлары өткізгіштігінің асып кетуімен және жасушалардың пролиферациясымен (көбею) сипатталатын жергелікті реакциясын айтады.
Гипсометрия

Гипсометрия *жер бетінің нақты және салыстырмалы биіктіктерін өлшеумен, анықталған деректерді карталар мен сызбалар бетінде өрнектеумен айналысатын геодезия тарауы; *нақтылы аймақтың биіктік көрсеткіштерін салыстыра саралау. Дереккөздер
Атрибуттар контроллері

Атрибуттар контроллері (Контроллер атрибутов; attribute contraller) - пиксельдер экранына шығарылатын атрибуттарды түс, жарықтық және жыпылықтау арқылы анықтайтын дисплейлік адаптердің құрауышы. Дереккөздер
Айнымалы-кортеждері бар хабарлamалық есептеу

Айнымалы-кортеждері бар хабарлamалық есептеу (Реляционное исчисление с переменными-кортежами; relation calculus on tuples) — формулаларында айнымалылар ретінде қатынастар кортежі пайдаланылатын хабарламалық есептеу. Дереккөздер
Гликопротеидтер

]] Гликопротеидтер — құрамында көмірсутегі бар белоктар. Күрделі құрылысты вирустардың ең маңызды құрамдары. Вириондардың торша рецепторларымен байланысып, екеуінің сырт қабықтарының қосылуына қатынасады. Вирустардың антигендерінің қатарына жатқандықтан, вируспен зақымдалған организмде вирус байлайтын антиденелер туғызады. Антиденелермен қарым-қатынасқа түседі. Дереккөздер
Айнымалыларды нөлге келтіру

Айнымалыларды нөлге келтіру (Обнуление переменных; clear variable) — айнымалыға нөл мәнін беру. Компьютердің қалыпты жұмыс істеуі кезінде барлық айнымалылар программаны іске қосуда нөлдік мәнді қабылдайды. Осындай программаларды орындау кезінде, тізбектік іздестіру сияқты, айнымалылар мәні басқа программага өткенде нөлденбейді, өйткені бұл программа олардың мәнін пайдалана алады. Осындай программаны жүктеу кезінде айнымалылардың алдыңғы программада тағайындалған мәндері қалып қояды. Тек бағыныңқы программаларда ғана пайдаланылатын жергілікті айнымалылар бұл ережеге бағынбайды, бағыныңқы программалардың орындалуы аяқталысымен айнымалылар бірден нөлдік мәнді қабылдайды. Дереккөздер
Ысқылап сылау

Ысқылап сылау . Белгілі бір дәріні тіс кіреукесіне ысқылап сылау. Тісжегі ауруына қарсы фторид натрий осындай әдіспен енгізіледі, фторлак жалпы тістің шектен тыс сезімталдығын төмендетеді. Дереккөздер
Аты бойынша мәлімдеу

Аты бойынша мәлімдеу (Объявление по имени) — әдетте "алғашқы" әріп ережесі бойынша идентификатормен қызмет ететін литерлік тізбекшенің құрамындағы тілдің процессорымен колданылатын мәлімдеме. Дереккөздер
Дауысты тану

ДАУЫСТЫ ТАНУ (СӨЗ ЕНГІЗУ) (Распознавание голоса (речевой ввод); voice recognition) — сөз құрылымын ажырату мақсатымен компьютердің кіру тетігінде дыбыстауды талдау; сөзді синтездеуден өлдеқайда күрделі процесс. Дереккөздер
Вакцина егілгеннен кейінгі реакциялар

Вакцина егілгеннен кейінгі реакциялар — егуге байланысты организмнің жергілікті немесе жалпы реакциялары. Бұл құбылыс вакцина әсерлілігіне байланысты, бірақ оның иммуногендік қасиетімен байланысты емес, сондықтан бұл реакция бойынша вакцинаның әсерлігін бағалауға болмайды. Дереккөздер
Жүргізу

Жүргізу (Ведение; maintenance) — дұрыс жұмыс істеуді сүйемелдеу. Мысалы, мәліметтер қорын жүргізу, классификаторларды жүргізу, тезаурусты жүргізу, файлды жүргізу. Жүргізу - көліктік құралды жұргізу. Қала қозғалысы жағдайында жүргізу Қала қозғалысы жағдайында жүргізу - қала қозғалысы жағдайында маршрут бойынша жұру дәлдігіне арналған автомобиль жарысы. Мәнерлі жүргізу Мәнерлі жүргізу - күрделілігі әртүрлі мәнерлерді орындау үшін жабдықталған трассаларда автомобильмен немесе мотоциклмен тез жылдамдықпен жүріп өту дәлдігіне арналған жарыс. Үнемді жүргізу Үнемді жүргізу - жанар-жағар майдың ең аз шығыны сынакты нәтижені анықтайтын негізгі фактор болып табылатын автомобиль жарысы. Дереккөздер
Беттер супервизоры

Беттер супервизоры (беттік алмасу) (супервизор страниц (страничного обмена); supervisor of pages (page exchange) — сыртқы беттер мен компьютердің негізгі жадының арасында мәліметтердің беттік алмасуын үйымдастыратын операциялық жүйені басқаратын бағдарлама. Дереккөздер Сілтемелер: *[http://www.google.kz/url?sat&sourceweb&cd7&ved0CEQQFjAG&urlhttp%3A%2F%2Fwww.electriz.ru%2Foperacionnye-sistemy%2Fsupervizor-stranic.html&eiLPkKTuLNBomcOvfClWU&usg=AFQjCNH3aW20T0jPs3nDSALjj1_8ftiD5Q Супервизор страниц - Схемотехника, электроника и электротехника]
Базальт ағымы

Базальт ағымы — жанартау әре кеті барысында ағымдар түрінде дараланатын базальт лаваларының жалпылама массасы; үзындығы, пішіні мен қалыңдығы лаваның түтқырлығы мен аққыштығына жоне жанартау беткейінің еңістігіне байланысты. Дереккөздер
Антраксолиттер

Антраксолиттер — ең жоғары дәрежеде метаморфталған антрацит тәрізді битумдардың топтастырылған жіктеулік атауы. Терминді канадалық ғалым Э.Чэпмен (1871) енгізген. Антраксолиттер майда желіше қоспалар мен ұяшықтар түрінде кездеседі; төменгі және жоғарғы дәрежелі болып ажыратылады. Антраксолиттердің айрықша топтарына кискеиттер мен тухолиттер кіреді. Дереккөздер
Айтылым

Айтылым (Высказывание; proposi¬tion) — 1) кейбір пікірлер жүйесінде — тек ақиқаттығына ғана байланысты қарастырылатын, бірақ осы жүйеден тыс тағайындалған пайымдау. Пайымдау ақиқат та, жалған да болуы мүмкін; 2) айтылымды білдіретін сөйлем. Дереккөздер
Ақиқат айтылым

Ақиқат айтылым (Истинное высказывание; true proposition) — мәні ақиқат болып табылатын айтылым. Құрамды (күрделі) айтылым (Составное (сложное) высказывание; compound proposition) — логикалық операторлармен (байламмен) қосылған бірнеше қарапайым айтылымдардан тұратын айтылым. Дереккөздер
Даярлықтың қалып-күйі

‘’’ДАЯРЛЫҚТЫҢ ҚАЛЫП-КҮЙІ’’’ (Состояние готовности; ready condition) 1.мәселені активті қалып-күйге ауыстыру талабы қанағаттандырылғанда орталық процессордың пайдалануына даярлығы мен сипатталатын мәселенің қалып-күйі; 2.өз міндетін орындауға дайын болған кездегі құрылғының қалып-күйі. Дереккөздер
Фотоплетизмография

Фотоплетизмография — қан айналысының өзгеруін, тканьдердің оптикалық жарық өткізуінің, сондай-ақ жарық шыгарудың ауытқуына қарай белгілі бір қорытынды жасауга негіз болатын тәсіл. Тіс ұлпасында, қызыл иекте, Филатов бұтақшасында (пластикалық операция кезіпде болатын) пайда болатын функционалдық қызметті бақылауга мүмкіндік береді. Дереккөздер
Винчестер

Винчестер, винчестерлік диск (Винчестерский диск, винчестер; Winchester disk) — қатты магниттік дискідегі десте; бастиектер мен жетектер бөлігі және дискілер дестесі бірігіп біртұтас (ауа кірмейтіндей етіліп) жабылған модуль құрайтын сақтау құрылғысы. Дербес компьютердің сыртқы жады болып табылады. Атау винчестерді жасаған Винчестер қаласындағы IBM фирмасы филиалының шарт белгісінен туындайды. Ішкі сілтемелер *Диск Сыртқы сілтемелер *[http://en.wikipedia.org/wiki/Winchester_(disambiguation) Winchester (disambiguation)] *[http://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BD%D1%87%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 Винчестер] Дереккөздер
Жылжымалы желі

Жылжымалы желі (Сеть мобильная) — сөзбе-сөз айтса — қозғала білетін желі. Әдетте, ол ашық ортада жеткізу техникасын қолдана отырып бір-бірімен немесе орталық (қозғалмайтын) компьютермен әрекеттесе алатын жылжымалы станциялардан тұрады. Дереккөздер
Айыру қабілеті (экранның, принтердің)

Айыру қабілеті (экранның, принтердің) (Разрешающая способность (экрана, принтера); resolutin) — 1) экрандағы бейненің көрсетілу сапасын санмен сипаттау тәсілі; ол M*N өрнегімен беріледі, мүндағы: М — экранның көлденең жолындағы нүктелер (пиксельдер) саны, N — экранның тік жолындағы нүктелер (пиксельдер) саны; 2) нүктелі-матрицалық және лазерлік принтерлердің қағазға басу жолының ұзындық бірлігіне түсетін нүктелер саны. Дереккөздер
Дәл келу схемасы

ДӘЛ КЕЛУ СХЕМАСЫ (Схема совпадения; the circuit of concurrence) — логикалық операцияны жүзеге асыратын логикалық элемент. Дәл келу схемасы барлық кіріске бір мезгілде сигнал берген жағдайда шығысқа сигнал беріледі. Егер кірістерінің ең болмағанда бірі жұмыс бабында болмаса, онда шығыстық сигнал берілмейді. Дереккөздер
Глицин

]] Глицин — амин сірке қышқылы, ең қарапайым алмасатын амин қышқылы. Барлық ақуыздардың құрамына кіреді, тірі организмде боста кездеседі. Глицин — көптеген протеиндер мен биологиялық белсенді қосылыстардың (глутатион, креатин т.б.) құрамына кіреді. Тірі жасушаларда глициннен порфириндер және пурин негіздері түзіледі. Дереккөздер
Дәлдік

Дәлдік (Точность; precision) — жылжымалы нүктелі санның машиналық түрінің разрядтылық сипаттамасы; Дәлдік (Точность) — процестің, бұйымның және заттың қарастырылған параметрлерінің ақиқат мендерінің олардың теориялық номиналдық мәндеріне жақындық дәрежесі. Дереккөздер
Агломерат ағымы

Агломерат ағымы — тұтқыр лавалар қопарған жанартау ернеулерінде қалыптасып, жанартау қапталдарына қарай жаппай ағылатын, лава жақпартастары мен кесектерінен, жанартау құмдары мен күлдерінен, басқа да кесектер мен газдардан тұратын масса. Дереккөздер
Айыру қабілеті аса жоғары графикалық тақша (бейне-адаптер)

Айыру қабілеті аса жоғары графикалық тақша (бейне-адаптер) (Графическая плата (видео-адаптер) сверхвысокой разрешающей способности; super high resolution card) - экрандағы мүмкіндік 1200x800 және одан да жоғары нүктелік шамада болғанда бейнелер айыру қабілеттілігін қамту; мультимедиалық программалармен жұмыс істеу үшін, автоматтандырылған жобалау жүйесі мен шағын баспа жүйелері үшін арнайы жасалады. Дереккөздер
Айыру қабілеті жоғары графика

Айыру қабілеті жоғары графика (Графика высокой разрешающей способности; high resolution graphics) — кескінді құру кезінде ерекше ажырату қабілеті бар экран элементтерінің өте көп мөлшерін пайдалану. Дереккөздер
Атырап

Атырап (Область; area, domain) - 1) мәліметтерді енгізу, жою және қатынас құру механизмдері қарастырылған кеңістік; 2) программалар немесе мәліметер орналастырылатын компьютер жадының бөлігі. Дереккөздер
Екі еселі дәлдік

‘’’ЕКІ ЕСЕЛІ ДӘЛДІК’’’ (Двойная точность; double precision) — әдеттегіден екі есе көп разряд берілетін сандардың өрнектелу түрі. Даралык, долдік (Одинарная точность; single prcision) — машиналық сөзбен берілген санның дәлдігі. Кеңейтілген дәлдік (Расширенная точность; extended precision) — санның дәлдігін, екі еселік дәлдікке қарағанда, қатар төрт машиналық сөзде орналастыру арқылы арттыру. Дереккөздер
Базальтты қабат

Базальтты қабат - қума сейсмикалық толқындардың өту жылдамдығы 6,4-7,4 км/с-ке, көлденең сейсмикалық толқындардың өту жылдамдығы 3,7- 4 км/с-ке, орташа тығыздығы 2,75-3,0 г/см2 шамасына сойкес келетін жер қыртысының төменгі қабаты; Конрад шекарасы мен Мохоровичич шекарасының аралығында орналасқан. Габбродан тұрады деп есептеледі. Ол кристалды ауырлау таужыныстардан тұрады. Олар қасиеттері бойынша базальттарға - магмалық таужыныстарға жақын. Қойнауқат әртүрлі дәрежеде метаморфталған магмалық таужыныстардан тұрады. Кей жерлерде базальтті қойнауқат пен мантия аралығында базальттан тығыздығы жоғары таужыныстар орналасады, олар эклогит қабаты деп аталады. Базальтті қойнауқат таужыныстарының орташа тығыздығы 2,9 г/см 3 ал тығыздық мәнінің өзгеруі 2,8-3,2 г/см 3 аралығында. Сейсмикалық толқындардың (V p ) таралу жылдамдығы 6 км/с-ден 7,5 км/с-ке дейін. Толқындар таралуының ерекшеліктері базальтті қойнауқаттың тік бағыттағы қимасында петрографиялық құрамы әркелкі комплекстер болуымен сипатталады. ТМД аумағының континенттік бөлігі аукымында базальтті қойнауқаттың орташа қалыңдығы 20 км шамасында болады. Ал жекелеген аудандарда (тау жоталарының астында) оның қалындығы 30-40 км-ге жетуі мүмкін. Сонымен қатар базальтты қойнауқаттың калыңдығы 12-13 км, тіпті кейде 5—7 км-ге дейін азаятын бөлікшелер де бар (Каспий маңы синеклизасы, Днепровск-Донецк ойпаңы, т.б.). Дереккөздер
Тіс шығуы

Тіс шығуы (тістің орнынан таюы). Тіс адамның бетімен жығылып жарақаттанғанда немесе тиген соққыдан зақымданып орнынан жылжиды. Астыңғы тістерге қарағанда үстіңгі, алдыңғы тістері (күрек, сүйір) жиі орнынан тайып кетеді. Толық шығу: тіс ұясынан шығып жұмсақ тканьдерге ілініп немесе мүлдем түсіп қалады. Жартылай шығу: тіс ұясынан шығып қалмағанымен босап, қисаяды. Тістің шаншыла буыннан шығуы да жиі кездеседі. Дереккөздер
Агломератты туф

Агломератты туф - жанартау өнімдерініц ірі-ірі кесектерінен тұратын жанартау туфы; жекелеген кесектерінің не түйірлерінің мөлшеріне қарай бірнеше түрлерге бөлінеді; а) жақпартасты агломератты туф (200 мм); о) ірі кесекті агломератты туф (30—200 мм); б) ірі түйірлі агломератты туф (1—30 мм). Синонимдері: жанартаулық брекчия; эксплозиялық брекчия. Дереккөздер
Жылжымалы нүктелі регистр

Жылжымалы нүктелі регистр (Регистр с плавающей точкой; floating-point register) — программаларға қолайлы және жылжымалы нүктелермен арифметикалық операциялар орындау кезінде жылжымалы нүктесі бар сандарды сақтауға пайдаланылатын регистр. Компьютерлердің бірыңгай жүйесінде мұндай регистрлер төртеу. Дереккөздер
Одонтогенді гайморит

Одонтогенді гайморит . Гаймор қуысының қабынуы, кұрт жеген тіс зардабынан бет сүйегі қуысының жедел немесе созылмалы қабынуы. Ұрт және бет сүйек тұсын қысып, кернеп, сыздап ауырады. Маңдай, самай ауыруы күшейеді. Қабынған куыс жақтағы мұрыннан ірің ағады. Ұрт, қабақ асты ісіп, температура көтеріледі. Емі: антибиотик, сульфаниламид, ыстықты түсіретін дәрілер беру. Физиотерапия: ауру тісті дереу жұлу. Дереккөздер
VGA ағытпасы

VGA ағытпасы — бейнеграфикалық матрицаны (VGA) микропроцессорге қосатын ағытпа. Ағытпаның бұл стандартын IBM компаниясы 1987 жылы ұсынды. 15 қосатын нүктесі бар бұл порт түрі көптеген компьютерлерге орнатыла бастады. Алайда бүгіндері оның орнын DVI, HDMI және DisplayPort стандарттары басып отыр. Дереккөздер Тағы қараңыз * Super VGA
Антитүрлі глобулин

Антитүрлі глобулин —жануарлар организмінде пайда болатын антиденелердің бір түрі. Ол бір жануарға екінші түрлі жануардың қан сарысуын еккенде, бөгде белокқа жауап ретінде пайда болады. Антитүрлі глобулин иммуноферменттік талдау әдісінде пайдаланады. Дереккөздер
Галлодент М

«Галлодент М»— галлий негізінде металдан пломба жасау үшін қолданатын материал. Құрамына ұнтақ пен сұйықтық кіреді. Ұнтақ: мыс-қалайы қорытпасы, сұйықтық — галлий-қалайы. Тіс ауруларып емдеуге қолданылады. Ауыз қуысында галлодент пломба 10—15 минутта қатаяды. Дереккөздер
Гитлиннің айыршық без алимфоплазиясы

Гитлиннің айыршық без алимфоплазиясы(Лимфоциттер саны азайған туа біткен Аггаммаглобулинемия) — өте ауыр, тұкым куалайтын көпжақты иммунды тапшылык. Ауру организмінде антиденелер жетіспейді және торшалық иммунитет тумайды. Бұл жағдайда барлық лимфоидты ағзалардыц толық жетілмеуі (гипоплазия), лимфа фолликулаларының, ақ кан туйіршіктерінін және плазма торшаларының кемшілігі байқалады да, орталық лимфа ағзаларының дамуы бұзылады. Ауру туғаннан кейін білініп, 1—3 айдан кейін нәрестенің өлімімен аякталады. Дереккөздер
Беттерді сипаттау тілі

Беттерді сипаттау тілі (язык описания страницы; page description lanuage) — шығару құрылғысын өндірушілердің осы құрылғыны жасақтау үшін ойлап тапқан компьютерлік тілі. Осы тілдердің ең әйгілісі — adobe фирмасының postscript тілі. Дереккөздер Сілтемелер: *[http://www.google.kz/url?sat&sourceweb&cd2&ved0CB0QFjAB&urlhttp%3A%2F%2Fwww.itsolutions.ru%2Fits_std.htm&eiV_sKTqqSDoqUOszfzJMB&usg=AFQjCNEgkO9v-RmoFeSTeRMjosSOJte2qg Языки описания страниц - ITSolutions!]
Айыруы төмен қабiлеттілiк (төменгі ажырату)

Айыруы төмен қабiлеттілiк (төменгі ажырату) (Низкая разрешающая способность (низкое разрешение); low resolution) — мәтіннің немесе түстің салыстырмалы ірі блоктарының көмегімен бейнелер қүрастыру. Дереккөздер
Базальттық мүйізалдамыш

Базальттық мүйізалдамыш - силикаттар класының амфиболдар тобының минералы. Химиялық формуласы: Са2(№,К) (Мё,Ғе2+) (Ғе3+,А1) [(5і,А1)4Оп]2 (0,0Н,Ғ)2. Түсі — қоңырдан қараға дейін, шлифте қоңыр. Эффузиялық таужыныстарда кездеседі. Басқа амфиболдардан көбірек Ғе203 пен Ті02 мөлшерімен ерекшеленеді. Дереккөздер
Айырымдық схема

Айырымдық схема (Разностная схема; the difference circuit) — дифференциалдық тендеулер мен белгілі бір нүктелердегі туынды функциялар мәндерінің ақырғы саны арқылы жуықталып ұсынылған айырымдық теңдеулер жүйесінің қосымша шарттарының аппроксимациясы. Дереккөздер
Мақала

Мақала — белгілі бір тақырыпты тереңірек зерттеп, оны ғылыми, қоғамдық немесе әдеби тұрғыдан талқылайтын жазбаша жұмыс. Мақалада автор өзінің пікірін, көзқарасын білдіріп, әр түрлі деректер мен мысалдар арқылы дәлелдер келтіреді. Мақалада нақты мәселеге талдау жасалып, оны шешудің жолдары немесе ұсыныстар берілуі мүмкін. Мақала жазудың басты мақсаты — оқырманға белгілі бір тақырып туралы ақпарат ұсыну немесе сол тақырыпты тереңірек түсіндіру. Мақала — бұл ғылыми немесе қоғамдық мәні бар тақырыпты қарастыратын, жүйелі және логикалық құрылымға негізделген жазбаша еңбек. Осыған қоса, ол көбіне кең аудиторияға арналады. Ол белгілі бір мәселені зерттеуге, түсіндіруге немесе оның шешімін ұсынуға арналған. # Интернет желісінде — жаңалықтар тобының (newsgroup) хабарламасы; # Мәліметтер объектілерін сипаттау формасы. #Мақала — қоғамдық-әлеуметтік мәселелер туралы жазылған публицистикалық жанрдағы шығарма. Мақала 4 түрге бөлінеді: ## Бас мақала — заманның негізгі бағытын айқындап, үкіметтің алға қойған саяси, шаруашылық және мәдени міндеттерін түсіндіреді, сондай-ақ оларды іске асыруға бағыт береді. ## Проблемалық мақала — шешуді, тексеруді, зерттеуді қажет ететін теориялық және практикалық мәселелерді көтереді; ## Насихаттық мақала — ғылым, техника, өнер жаңалықтары заман талабына сай бүгінгі өмірдің практикалық міндеттерімен байланыстырып отырады; ## Публицистикалық мақала —қоғамдық-әлеуметтік және саяси маңызы зор оқиғалар мен құбылыстарды, дәуір тынысын көтеріңкі үнмен, көркем тілмен баяндайды. Дереккөздер
Богхед

Богхед (ағылш. boghcad) — балдырлардың қалдықтарынан түзілген қазба сапропель көмірлердің бір түрі. Сутек мөлшері — 9-11%. Жанғыш массаның жану жылуы — 33,5—37,7 МДж/кг. Сипаттамасы Олар балдыр қалдықтарының жинақталады - таломоальгинит немесе колоальгинит (> 50%), біртекті витриниттің (колинит, детринит) біркелкі цементтелген массасында, минералды қоспаларсыз немесе ұсақ сазды заттармен азды-көпті таралған. Шұңқырлар қоңыр көмір сатысында күңгірт, жартылай күңгірт, ашық, қою қоңыр, көмір сатысында сұр-қара; біртекті, монолитті, конкоидты, өте күшті, тұтқыр, сіріңкемен жағылады және күйген каучук иісімен күйеді. Дереккөздер
Аударғыш

Аударғыш (Транслятор; translator) - 1) бір тілде берілген (жазылған) алгоритмді екінші тіл түріне ауыстыратын программа. Жүзеге асыру тәсілдеріне байланысты аударғыш-компилятор және аударғыш-интерпретатор болып екіге бөлінеді; 2) программаны аударатын программа немесе техникалық құрылғы; бастапқы программаны объекті модульге айналдыратын өңдеуіш программа. Аударғыш - автомобильді бекітіп қажет деңгейге көтеріп, қисайтып бұрып оның төменгі жағын қарап тексеруге мүмкіндік беретін көтергіш жабдық. Түрлері *Меншікті аударғыш (Родной транслятор; native-mode compiler) — объектілік модуль аударылатын машинаның командалар жүйесінде генерациялайтын аударғыш. *Тиімділеуіш аударғыш (Оптимизирующий транслятор; optimizing) — жасалған объектілік модульді тиімдеуші аударғыш. Сипаттамасы Аударғыш сипаттамасы (Описание транслятора) — әмбебап програмалау тілдерінде пайдаланылатын ұғым. Switch p: = L; р — аударғыш идентификаторы, L — аударғыш тізімі түрінде беріледі Дереккөздер en:Translator
Праймирлейтін антиген

Праймирлейтін антиген — молекула салмағы төмен (әдетте пептид) антиген. Ол организмде антидене туғызбайды, бірақ одан кейін егілген жоғары молекулалық антигендерге немесе толық вирусқа карсы иммундық жауаптың дамуына әсерін тигізеді. Дереккөздер
Шиқан

Шиқан не сыздауық - түк түбі қалтасының және онымен байланысты май бездерінің (айналасындағы терісімен қоса) қабынып, іріңдеуі. Іріндеткіш микробтардан пайда болады. Шиқанның пайда болуына терінің үнемі кір болуы, жарақаттануы (кесіп алу, терінің сыдырылып қалуы, қажалуы), майлылығы, тершендік т.б әсер етеді. Шиқан көбіне терінің түкті жеріне, мойынға, бетке, белге шығады. Шиқанды ихтиол майы жағылған стерилденген дәкемен таңып қою керек. Зақымданған жердің айналасын камфора немесе салицил спиртімен сүрту қажет. Шиқан біліне бастағанда-ақ дәрігерге көріну керек, өйткені кей жағдайда хирургиялық көмек қажет болады. Шиқанды қолмен сығып немесе жаруға, қыздыратын компресс қоюға болмайды, мұндайда ол асқынып кетуі мүмкін. Дереккөздер simple:Boil
Гемофилия

Гемофилия . Ұдайы қан ағып, тоқтатуы қиынға соғатын, көбінесе еркектерге тән тұқым қуалайтын ауру. Аурудың негізгі себебі қан ұюына қатысты фактордың жетіспеушілігі. Гемофилия белгілері балалық шақта анықталғанмен есейе келе бәсеңсиді. Дегенмен, гемофилияның кейбір түрлері еркектер арасында кездеседі. Соғылған кезде тері асты, ет арасы т. б. жерлерден қан кетеді. Тісті жұлғанда адам өміріне қауіп туарлықтай қан тоқтамай ағуы мүмкін. Дереккөздер
Дедуктивтік мәлеметтер базасы

ДЕДУКТИВТІК МӘЛІМЕТТЕР БАЗАСЫ (Дедуктивная база данных; deductive datdbase) — сақталатын мәліметтер жиынтығы және семантикалық желі түріндегі жалпы ереже болып саналатын білімдерді ұсынудың дедуктивтік моделінің интегралдық бөлігі. Дереккөздер
Мақсаттан түсініктеме беру

"Мақсаттан" түсініктеме беру (Интерпретация "от цели"; goal- invoked interpretation) — логикалық программалау бұйымдық жүйелерде — «егер А, онда В" түрі ережесінің процедуралық түсініктемесі. Дереккөздер
Дезинформация

Дезинформация - [ - теріс, - ақпарат] - қоғамдық сананы жаңылыстырып, онда қандай да бір реакция тудыру мақсатын көздеп, ақиқат ретінде таратылатын жалған ақпарат. Бұл шара алғаш рет I дүниежүзілік соғыс кезінде қарсыластарды адастыру, шатастыру, жаңылыстыру мақсатында пайдаланылды. Ол тәсіл қарсыласты тікелей алдауға, жалған, өтірік, фактілерді бұрмалау арқылы қолданылады. Қазіргі саяси ғылымда жалған хабар тарату арбау технологияларының құрамдас бөлігі болып табылады. Ол ерекше ақпар арқылы реципиенттер (ақпаратты қабылдаушы, тұтынушы) санасында коммуникатордың (ақпаратты таратушы) өз мақсатымен сәйкес келіп, үндесетін ниет туғызуды көздейді. Дереккөздер
Морбиливирустар

Морбиливирустар - парамиксовирустар тұқымдастығына кіретін туыстық. М. иттіц және сиырдыц оба ауруыныц және қызылша вирустары жатады. Парамиксовирустар туыстығынан өзгешелігі — М. вириондарының кұрамында нейраминидаза болмайды. М. тыныс алу жолдарының шырышты қабатының эпителий торшасында өсіп-өнеді. Қызылша вирусы орталық жүйке жүйесінің торшасына енгенде ми қабынып нерв тканьдері қатаяды. Дереккөздер
Глауберит

Глауберит — сульфаттар класына жататын минерал. *Химиялық формуласы: СaNa 2 [SO 4 ] 2 . *Сингониясы — моноклиндік, кристалдары тақта, призма пішінді. Түсі — сұр, сарғыш, қызыл, жылтырлығы — шыныдай, қаттылығы — 3, жіктілігі (001) жетілген, меншікті салмағы — 2,85 Дереккөздер
Бетті алдын ала қарап шығу

Бетті алдын ала қарап шығу (предварительный просмотр страницы; page preview) — мәтін процессорларында қағазға басылуға тиіс беттерді экранда алдын ала қарап шыгу тәсілі. Ол мәтіннің, кестелердің, суреттердің, қағаздың шеткі бос әрістерінің қалай орналасқанын алдын ала бақылау үшін керек. Кейде мәтінді толыктыру, өзгерту барысында суреттер, схемалар, кестелер бет шекараларында екіге бөлініп қалып жатады. Осындай келеңсіз жағдайды болдырмай, қағазды үнемдеп пайдалану мақсатында колданылатын мәтін редакторларының командасы. Дереккөздер Сілтемелер: *[http://www.google.kz/url?sat&sourceweb&cd4&ved0CDQQFjAD&urlhttp%3A%2F%2Foffice.microsoft.com%2Fru-ru%2Fexcel-help%2FHA010074236.aspx&eiMPwKTvfkOdCWOpG4kZMB&usg=AFQjCNFDpX2RzvAKJYa4YD3qhLxtpMicEw Предварительный просмотр страниц листа перед печатью - Excel ...] *[http://www.google.kz/url?sat&sourceweb&cd6&ved0CEkQFjAF&urlhttp%3A%2F%2Fshopsite.com%2Fpopups%2Fpagepreview.html&eiZfwKTv27Ec-ZOrnD9I8B&usg=AFQjCNGaqMu3v8fP9SwG5z3JR0mp5cqSzw Page Preview]
Хейлит

Хейлит. Еріп қызыл жиегінің шырышты қабығы мен терісінің кабынуы. Еріннің желініп қауіпті қабынуы Бүл кезде қай кернеп ісінген төменгі еріңде дөңеслек немесе сопақтау келген жолақ пайда болады. Жолақ астында қабынудан инфильтрат пайда болады. Жиі қайталаныи түратын созылмалы ауру. Еріннің актиндік қабынуы Күнге күюден болатын ерін жиегінің өзгеруі. Құрғақ және экссудативті түрі бар. Экссудативті түрінде ерінді қан кернеп ісінгені байқалса, құрғақ түрінде ерін жиегінде бозылттау келген қабыршақтар пайда болады. Бірте-бірте ерін қатты құрғап бүдырланып, жара болады. Езудің инфекциядан қабынуы Стрепто-стафилококк, грибок инфекциясы, рибофлавин витаминінің жетіспеуі, ауыздағы инфекции оіпақтары, тістесу ауытқулары осы аурудың пайда болуына бірден-бір себеп болады. Езуде, тілде жалақ пайда болып оған инфекция қосылады. Бұл ерін терісіне, иек астына, азу тұсына дейін жайылып ауыртады. Еріннің апостематозды қабынуы Ерінді қан кернеп ісінеді, шырышты қабық үстінде ұсақ сілекей бездері қалыптан тыс үлғайып іріңдейді. Еріннің арибофлавинозды қабынуы Организмге В2 витаминінің жетіспеуінен болады. Езу ерін шырышты қабығы мен қызыл жиегі бозарып жалақ болып түлейді. Еріндегі тіке тілінген жер тереңдеген сайын ауыз ашқанда ауырады. Еріннің грибокты қабынуы Бүл ауыз шырышты қабығы зақымданғанда кездеседі. Көбінесе жасы келген адамдардың езуінде байқалады. Тері беті қызарып, домбығып, ерін жарылып ашып ауырады. Ерін бетіндегі бездің іріңдеп қабынуы Үсақ сілекей бездері шоғырланып қабынады, іріңді бактерия әсерінен жара пайда болып, ауру көп жағдайда созылмалы сипат алады. Еріннің түлеп қабынуы Қалқан безі қызметінің бүзылуы аурудың пайда болуына тікелей әсер етеді. Ерінді түгелдей жүқа қабыршақ басады. Шымшуырмен жайлап алғанда тегіс немесе түйіршектенген қабаты көрінеді. Бөртпе еріннің сырт жағынан аспайды. Еріннің қышып қабынуы Табиғаты аллергия ауруына жақын. Еріп помадасы, протездер, түрлі дәрі-дәрмектер аллерген бола алады. Ерінді қан кернеп қызарып ісінеді, ерін бет кеуіп қабыршықтанып, жалақ пайда болады. Дереккөздер
Мақсаттар базасы

Мақсаттар базасы (База целей; goal base) — сараптау жүйесінің ретін анықтайтын, жүйені әрекетке итермелейтін түрткі қасиеттерін іске асыруды жасақтайтын және пәндік саланың мақсаттық сипаты туралы ақпараты бар сараптау жүйесінің құраушысы. Дереккөздер
Активті артықтық

Активті артықтық (Активная избыточность) — жаңылысудың алдын алу немесе одан қорғануды жасақтау үшін бір мезгілде жұмыс істейтін алмастырушы элементтерді қалтқыға тұрақты жүйелерде пайдалану. Дереккөздер
Дейтаграмма

Дейтаграмма (кейде дейтаграмма; ) — қабылдаушы компьютерге алдын ала хабарлаусыз жіберілетін ақпарат дестесі. Теориялық тұрғыда дейтаграмма жеделхатқа ұқсайтын нәрсе, кез келген уақытта ескертусіз келіп түсуі мүмкін дербес мәлімдеме. Дейтаграммалар таратылатын ақпарат шағын әрі сирек таратылатын қолданбалы бағдарламаларда пайдаланылады. Дереккөздер
Градиент

Градиент ( — адымдаушы) — қандай да бір кеңістік сипаттамасы шамасының ұзындық бірлігінде өзгеруінің көрсеткіші. Градиент ұғымы мұхиттануда, метеорологияда және т.б. кеңінен пайдаланылады. Мысалы, тұздылық градиенті, теңіз суының тығыздық градиенті, қысым градиенті, температуралық градиент, ылғалдылық градиент, жел жылдамдығының градиенті және т.б. кеңістіктің әрбір нүктесінде мәні өзгеріп отыратын шаманың ең шапшаң өзгеру бағытын көрсететін вектор. Егер шама функциясымен өрнектелсе, оның градиентінің координаталары: :болады да, градиенттің өзі gradu таңбасымен белгіленеді. Берілген беттің кез келген нүктесіндегі градиенті сол нүктедегі нормаль бойынша бағытталады, ал градиенттің ұзындығы: : түрінде өрнектелген формула бойынша анықталады. Физика, метеорология, мұхиттану, гидрология салаларында кеңістіктегі кейбір шаманың ұзындық бірлігіне орын ауыстырғанда өзгеруін көрсету үшін градиент ұғымы кеңінен қолданылады; қысым градиенті, температура градиенті, ылғалдық градиенті, жел жылдамдығының градиенті, тұздылық градиенті, теңіз суы тығыздығының градиенті және т.б. Вирусологияда градиент деп ерітіндінің концентрациясы мен иондық күшінің өзгеруін айтады. Мысалы, сахарозаның, цезийдің, глицериннің тығыздық градиентінде вирустар мен олардың бөлшектерін тазартады, акриламид концентрациясының градиентінде электрофорезбен вирус белоктарын ажыратады, ион күшінің градиентінде белоктарды хроматографиялайды. Дереккөздер
Ануфриев диаграммасы

Ануфриев диаграммасы - атомдық-көлемдік есептеуге (10 000 Е 3 көлемдегі атом саны) негізделген сегіз құрамбөліктік ұшбұрыштық петро-химиялық диаграмма (Ануфриев 1969). Диаграммада таужыныстың химиялық құрамы екі нүктемен: оңы А1:Sі, соңы Sі:Мg қатынастарымен көрсетіледі. Sі-дің мөлшері ордината бойынша абсциссадан төмен көрсетіледі. К, Nа, Са-дің мөлшері оң нүктеден кететін, Ғе2+ мен Ғе3+-тің мөлшері сол нүктеден кететін векторлар бойынша көрсетіледі. Ануфриев диаграммасы магмалық та, метасоматоздық та таужыныстар үшін қолданылады. Дереккөздер
Дек

ДЕК (Deque) — элементтерді тізбектің соңына да, алдына да қосуға мүмкіндік беретін, яғни кезек пен кезек қасиеттерін иемденген тізім түріндегі жад қүрылымы; екі шетгі кезек. Кезек пен кезекке қолдануға болатын барлық мүмкін операциялар декке де таратылады. Дереккөздер
Базиттену

Базиттену — қүрамы ор түрлі болып келетін түп таужыныстардың белгілі бір термодинамикалық көрсеткіштер жағдайында кремний элементінен арыла бастауы және магний, темір, азырақ мөлшерде титан, фосфор, марганец, кальций элементтерімен қаныға түсуі нотижесінде базит тектес жаңа таужыныстардың пайда болу процесі. Дереккөздер
Активті бет, парақ

Активті бет, парақ ('Активная страница; active page) — Windows жүйесіндегі қолданбалы программаларды басқаруға арналған экран бетінің ең үстінде орналасып, жұмыс істеуге дайын түрған парақ. Дереккөздер
Активті жазба

Активті жазба (Активная запись; active record) - мәліметтер базасымен жұмыс істеу барысында программаны орындауға немесе тұтынушының сұраныс процесіне қатынасатын файл жазбасы. Қатынас жасалмайтын жазба активті болып саналмайды. Дереккөздер
Бетті ентаңбалау режімі

Бетті ентаңбалау режімі(режим разметки страницы; page layout) — word редакторында — құжат қағазға басылғанда қандай болса, экранда дәл солай кескінделетін рекім. Мүнда тақырыптар, нұсқамалар, бағаналар мен объектілер парақ бетінде өз орындарында кескіңделеді. Бетті ентаңбалау режімінде мәтінді түзетуге, пішімдеуге болады; мысалы, жақтау ішінде объектілерді басқа орынға тасуға болады. Бетті ентаңбалау режіміне ауысу үшін тур (вид)-бетті ентаңбалау (разметка страницы) командасын таңдап алу қажет немесе көлденең оралту сызығының сол жақ шетіндегі белгілеу режімі батырмасын басу керек. Дереккөздер * [http://www.google.kz/url?sat&sourceweb&cd2&ved0CB4QFjAB&urlhttp%3A%2F%2Fwww.pkgid.ru%2Findex.php%3Fname%3DHtml_Content%26op%3Dpage%26folder%3DWord%26contentsite%3Dregim_ob_web_razmet.html&ei4PwKTtmaEYaXOu2q9bIB&usg=AFQjCNEVC9_0ohdhHySpJpISqoGyVeUX8A документ, разметка - Режимы отображения документа: обычный, веб ...]
Бокка

Бокка – жанартау тостағаны түбінде немесе жанартау биіктерінің өзге өңірлерінде пайда болып, мезгіл-мезгіл жанартау атқылауының болмашы белгілерін байқатып отыратын тесік. Бокка белсенділігі нәтижесінде оның ернеуінде шағын қосалқы жанартау конусы қалыптасуы мүмкін. Дереккөздер
Айыршық без тәуелді аймақтар

Айыршық без тәуелді аймақтар — Т-лимфоциттер орын алган екінші сөлді ағзалар аймақтары. Ұзақ өмір сүретін кіші лимфоциттіердің қайта алмасуына қатынасы бар. Тимус тәуелді аймақтарға ми заттары мен кыртыс қабатының арасындағы паракортикальды лимфа түйіндері, талақтың артерия тамырларының сырты және ішек лимфоидты тканьнін, фолликула аралық аймақтары жатады. Дереккөздер
Мақсаттағы тізім

Мақсаттағы тізім (Целевой список; target list) — қатынастық санауда — жаңа қатынасты бейнелейтін атрибуттар тізімін анықтайтын, альфа-өрнек түрінде үсынылған сұраныс құрылмасының бірінші бөлігі. Дереккөздер
Активті (ағымдағы) жинақтауыш

Активті (ағымдағы) жинақтауыш (; ) — 1) компьютерде жұмыс істеп отырған адам сол сәтте мәліметтер оқуға/жазуға болатын магниттік дискідегі жинақтауыш; 2) нақты уақыт сәтінде жүйенің және пайдаланушының қолы жететін иілгіш магниттік дискідегі жинақтауыш. Дереккөздер
Жылжымалы үтірмен операция

Жылжымалы үтірмен операция (Операция с плавающей запятой; Floating-point operation) — таңбасы бар және таңбалы реттік мәнге ие тұрақты ондық сан пішімінде ұсынылған мәліметтермен арифметикалық әрекеттерді орындайтын операция. Мысалы, 2147483 саны мына түрде болады: 2,147 483+Е6. Жылжымалы үтірмен есептеу жүргізу электрондық кестелерде және автоматтандырылған жобалау процедураларында пайдаланылады. Бұл термин, сондай-ақ компьютердің өнімділігін бағалауда қолданылады. Әдетте, компьютерлер секундына жылжымалы үтірмен орындалатын миллиондаған операциялар санымен бағаланады. Дереккөздер
Маман пайдаланушы

Маман пайдаланушы (Квалифицированный пользователь; qualified user) — программалау тілін (тілдерін) білетін және әр түрлі мәселелерді шешу программасын өз бетімен әзірлеуді білетін пайдаланушы. Дереккөздер
Көпплоидты вирустар

Көпплоидты вирустар - қүрамында бірнеше геномы бар вирустар. Олар вирустар жинақталуында болған қателіктердің нәтижесінен пайда болады. Мұндай жағдай тек кабыкты вирустарда болады. Ал сырт кабығы жок вирустарда жинақталу кезіндегі құрылымдық шектелу бір капсидке бірнеше геннің түсуіне мүмкіндік бермеуі мүмкін. Дереккөздер
Аңғарлық шашылымдар

Аңғарлық шашылымдар - аңғардың табанында орналасады. Аңғар бойымен және кейде оған қиғаш орналасқан созылған жолақтар пішінді. Көбінесе аллювийдің төменгі арна түбі бөліктерінде жинақталады, кейде түпнүсқа таужыныстардың қираған жоғарғы жағында шоғырланады (алтынды шашылымдар). Шайылған кезде арналық және террасалық шашылымдарға айналады. Дереккөздер