kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Қазақ тіліне аударылған контент тізімі

Қазақ тіліне аударма жасалған контент тізімі, ресми және әуесқой аудармаларын қоса. Фильмдердің аудармалары Ресми аударылған фильмдер тізімі: Келесі аудармаларды ресми түрде кинотеатрларда, телеарналарда және стримиң платформаларында көрсету үшін жасаған. Тізімге кинотеатрларда шыққан субтитрлер кірмейді, себебі 2019 жылдан бері кем дегенде 1500 фильм қазақ тіліндегі субтитрмен шықты. Әуесқой аудармалар тізімі: Келесі аудармаларды бір немесе бірнеше адамдардан тұратын топтар жасаған. Телехикаялардың аудармасы Ресми аударылған телехикаялар тізімі: Келесі аудармаларды ресми түрде телеарналарда және онлайн-кинотеатрларда көрсету үшін жасаған. Әуесқой аудармалар тізімі: Келесі аудармаларды бір немесе бірнеше адамдардан тұратын топтар жасаған. Бейнеойындардың аудармасы Ресми аударылған бейнеойындар тізімі: Келесі аудармаларды ресми түрде шығарған. Әуесқой аудармалар тізімі: Келесі аудармаларды бір немесе бірнеше адамдардан тұратын топтар жасаған. Қолданбалар аудармасы Ресми аударылған қолданбалар тізімі: Келесі аудармаларды ресми түрде шығарған. Дереккөздер
Биралар

Биралар (бабира, бабуру, бабила, бавира) – Конго Демократиялық Республикасында тұратын ұлт. Жалпы саны 120 мың адам. Тілі Олар банту тілінде сөйлейді. Діні Дәстүрлі нанымдар мен культтер сақталған, кейбіреулері католиктер. Кәсібі Дәстүрлі кәсібі қолмен қолмен атқарылатын егіншілік (маниок, тәтті картоп, таро, күнжіт, банан, майлы пальма), терушілік, жабайы пальма жемістерін жинау, аңшылық, орман шаруашылығымен айналысады. Әйелдер мен балалар балық аулауға барады. Биралар боялған сабаннан қыш және ағаш ыдыстар, металл бұйымдар жасайды, қоржын, төсеніш тоқиды. Өмір салты Үлкен отбасылық қауымдастықтар тән. Жерге коммуналдық меншік сақталған. Туыстық есеп патрилинейлік болып табылады. Әйелдер киімі - күртеше және жамбасқа оралған матаның бір бөлігі, ер адамдар еуропалық киім киеді. Дәстүрлі тағамы - май немесе сүт қосылған маниок ұнынан жасалған ботқа, балық, көкөністер, жемістер. Дереккөздер
Терминал (фильм)

«Терминал» — Стивен Спилбергтің 2004 жылы шыққан трагикомедиялық фильмі. Сюжеті Виктор Наворски Кракожиядан Нью-Йоркке ұшып келгенде туған елінде мемлекеттік төңкеріс орын алады. Виктордың визасының күші жойылды және ол АҚШ-қа кіре алмайтын болды. Рейстер жүрмейтін болған соң Отанына да орала алмайды. Енді әуежайдың терминалында тұрып қалады және әртүрлі жағдаяттарға тап болады. Рөлдерде
Биром

Биром (буром, бурумава, кибо, кибьен, киббун, акуут) — Нигериядағы Джосс өзенінің батысында, оңтүстік-батысында орналасқан халық. Шамамен 500 мың адам (1967, бағалау). Тілі Тілі - биром тілі. Хауса тілі кең таралған. Діні Биромдардың көпшілігі ислам дінін ұстанады, кейбіреулері дәстүрлі нанымдарды сақтайды. Өмір салты Негізгі кәсіптері қолмен атқарылатын егіншілік (тары, жержаңғақ) және мал шаруашылығы. Қолөнерден – ұсталық, қыш жасау, тоқу, төсеніш жасау дамыған. Өмір салты Әлеуметтік ұйымның негізін көпбалалы қауымдар мен патрилинейлік рулар құрайды. Неке патрилокальды. Ауылдық қауымдарды діни басшылар (да-гвом) басқарады. Бақсы дәрігерлердің ықпалы зор. Сиқырлық пен бақсылық кең таралған. Фольклордан ертегілер мен космогониялық аңыздар ең танымал. Елді мекендердің көлемі әртүрлі. Әр шаруашылық 5-6 саз балшықтан жасалған лашықтардан тұрады. Сондай-ақ, ата-баба культімен байланысты арнайы ғимарат бар. Киімдері – ерлерге арналған кең жейделер мен шалбарлар, әйелдер үшін бір-біріне тігілген, жамбасқа оралып, тобыққа дейін жететін жолақ мата. Олар дәстүрлі хауса киімдерін киеді. Негізгі тағамдары – көкөністер (жарма) және сүт өнімдері. Дереккөздер
Шавкат Рахмонов

Шавкат Бақтыбайұлы Рахмонов (23 қазан 1994 жыл дүниеге келген, Шурчи, Өзбекстан) — жартылай орта салмақта UFC демеушілігімен өнер көрсететін қазақ аралас жекпе-жек шебері. Кіші жүздің Алшын руының Шекті руынан шыққан. Бұрынғы жартылай орта салмақтағы M-1 чемпионы. Ол UFC жартылай орта салмақтағы ресми рейтингінде 2-ші орында тұр. Өмірбаяны Өзбекстанда туған Рахмонов Қазақстан азаматтығын алған. Әкесі екеуі үлкен Алшын руының Әлімұлы тармағының Шекті руының Алтынбай руынан, шешесі қоңырат руынан шыққан. Мансабы Әуесқой бола отырып, Рахмонов WMMAA әлем чемпионы мен Азия чемпионы атағын жеңіп алды. Рахмоновтың кәсіпқой мансабы 2014 жылдың қазан айында басталды, онда Шавхат M-1 Challenge 52 турнирінде Адам Цуровпен бірінші раундта тұншықтыру әдісімен жеңіске жетті. Ол негізінен М-1 туының астында өнер көрсетуді жалғастырды, оның жеті кәсіби жекпе-жегі осы промоушенде өтті, ал қалған бес жеңісі Қазақстан Аралас жекпе-жек Федерациясында (KZMMAF) өтті. Ол осы екі ұйымда кезектесе бола отырып, жартылай орта салмақтағы KZMMAF белбеуі үшін Фаридун Одиловқа қарсы күресте өзінің алғашқы кәсіби атағын алды. Ол үшінші раундта техникалық нокаутпен титулды жеңіп алды. 2013 жылы Рахмонов WMMAA нұсқасы бойынша әуесқой MMA-де әлем чемпионы болды. Жетістіктері * Әлемдік аралас жекпе-жек ассоциациясы (WMMAA) ** Жартылай орта салмақтағы әлем чемпионы (2013) ** Жартылай орта салмақтағы азия чемпионы (2014) ** Жартылай орта салмақтағы әлем чемпионы (2015) * Ultimate Fighting Championship ** Кеш қойылымы (екі рет) Карлстон Харрис және Нил Мэгниге қарсы ** Кеш шайқасы (бір рет) Джефф Нилге қарсы ** UFC жартылай орта салмақ дивизиясындағы ең ұзын жеңіс сериясы (7 рет) * M-1 Global ** M-1 жартылай орта салмақтағы чемпионы (бір рет) *** Титулды бір рет қорғау *** Титулды бір рет қорғау Статистикасы Әуесқой аралас жекпе-жектегі статистикасы Дереккөздер
Линкольн

Ли́нкольн : * Авраам Линкольн (1809—1865) — АҚШ-ң 16-шы президенті. ** Мэри Тодд Линкольн (1818—1882) — Авраам Линкольнның әйелі. ** Роберт Тодд Линкольн (1843—1926) — олардың баласы, заңгер, соғыс министрі. Басқа адамдар * Линкольн Корреа дос Сантос — бразилиялық футболшы. * Линкольн Стеффенс — америкалық журналист, жазушы. * Линкольн Чайлд — америкалық жазушы. * Эндрю Линкольн — ағылшын әртісі. Географиялық атаулар * Линкольн (Айова) * Линкольн (Иллинойс) * Линкольн (Миссури) * Линкольн (Мичиган) * Линкольн (Мэн) * Линкольн (Небраска) * Линкольн (Нью-Гэмпшир) * Линкольн (Аргентина) * Линкольн (Жаңа Зеландия) * Линкольн теңізі * Линкольнвилл (Мэн) * Линкольн Сити (Орегон) * Линкольн Парк (Колорадо) * Линкольн Парк (Нью-Джерси) Тағы басқа * «Линкольн» — Стивен Спилбергтің 2012 жылғы фильмі * Линкольн Лауд — Менің шулы үйім мультсериалындағы басты кейіпкер * Lincoln (автомобиль) — Ford шығарған автомобиль маркасы * Линкольн Ред Импс — Гибралтардағы футбол клубы
Терминатор

Терминатор ( — шектеу, аяқтау): Ғылымда * Терминатор (астрономия) — ғаламшардың күндізгі және түнгі жақтарының арасындағы шекараны көрсететін дерексіз сызық. * Терминатор (генетика) — геннің немесе оперонның транскрипциясына шек қоятын нуклеин қышқылының бөлігі. * Терминатор (электроника) — бүлдіргіш (шағылыскан) сигналдардың пайда болмауы үшін дара арналардың шеттерінде орналасқан жөне кедергілерді келістіруге арналған кұрылғы. Мәдениетте * Терминатор, Терминатор 2: Ғарасат күні, т.с.с. фильмдердегі роботтар * Terminaator — Эстонияның музыкалық тобы
Биса

Биса (буса, бусава, бусано) — Африканың солтүстік-батыс елдерінде тұратын халық. Жалпы саны 400 мың адам. Негізгі қоныстанған елдері: Буркина-Фасо – 150 мың адам, Гана – 150 мың адам, Нигерия – 70 мың адам, Бенин – 30 мың адам. Тілі Тілі - нигер-кордофан отбасының манде тобының биса тілі, диалектілері: биса (Гаранго ауданы) және лебир (оңтүстік-батыс). Көптеген бисалар море тілінде екінші тіл ретінде сөйлейді. Жазуы латын әліпбиіне негізделген. Діні Дінге сенушілердің діни байланысы: сүнниттік мұсылмандар. Кәсібі Шаруашылықтың негізі - қолмен атқарылатын егіншілік (күріш, жержаңғақ, тары, бұршақ, жүгері, ямс, карите жаңғағы, бұршақ дақылдары), ірі қара мал фулбені бағады. Көркем қолөнерден — қола және күміс құю, зергерлік бұйымдар, тоқу, қыш өнері дамыған. Өмір салты Негізгі әлеуметтік бірлік – үлкен патриархалдық отбасы. Туыстас рулық топтармен сипатталады (ду). Неке патрилокальды. Биліктің дәстүрлі институттары – ауыл, аудан басшысы. Үйлері төртбұрышты, жеке ғимараттар - көп балалы отбасы тұратын дөңгелек ауланы құрайды. Ерлер киімі – кең жейде мен шалбар, әйелдердікі - ұзын, тігілмеген белдемше. Негізгі тағам -дәмдеуіштер қосылған пісірілген күріш, тары ботқасы, бұршақ тағамдары, тары сырасы. Дереккөздер
Өзбекстандағы дін

Өзбекстандағы дін – Өзбекстанда әртүрлі дін өкілдері тұрады. Халықтың басым бөлігі, яғни 95 пайызға жуығы ислам дінін ұстанады. Халықтың қалған бөлігі христиан, иудаизм, басқа діндер мен секталарға сенеді. Мұсылмандар Халықтың басым бөлігі сенетін ислам дінін «Өзбекстан мұсылмандары діни басқармасы» басқарады. Бұл бөлімге мүфти жетекшілік етеді. Ташкент пен Бұхарада ислам мектептері бар. Негізінен исламның ханафи мәзһабы халық арасында кең тараған. Сондай-ақ шиіттерді ұстанатындардың саны аз. Христиандар Негізінен христиандықтың орыс православие сектасы ахолилер арасында кең таралған. Сондай-ақ христиандық конфессияларға сенушілер бар: католиктер, протестанттар, баптистер, адвентистер және Иегова куәгерлері. Зороастризм Өзбекстанның исламға дейінгі көне діні – зороастризм бүгінге дейін сақталып, Өзбекстанда 7 мың адам ұстанады. Зороастрлар ғибадатхана мен қасиетті оттың «лас демімен» ластануына жол бермеу үшін отты тазарту рәсімі, белгілі бір дәрежеде өзгертілсе де, кейбір өзбектерде әлі де бар. Неке қию рәсімінен кейін қалыңдықты жас күйеуінің үйіне әкелгенде, жаңадан үйленгендер тазартылғандай отты 3 рет айналады. Осы рәсімнен кейін ғана күйеу жігіт қалыңдықты қолына алып, өз бөлмесіне апарады. Басқа діндер Сондай-ақ халық арасында иудаизм, буддист, кришнайт және басқа да діндердің өкілдері бар. Өзбекстанда 2010 жылдың 1 маусымындағы жағдай бойынша 2225 діни ұйым тіркелген. Бұлар: * Ислам – 2050 * Корей христиан шіркеуі – 52 * Орыс православие шіркеуі – 37 * Баптистер – 23 * Елуінші - 21 * Жетінші күн адвентистері - 10 * Иудаизм - 8 * Бахаилер - 6 * Рим-католик шіркеуі - 5 * Жаңа Апостолдар - 4 * Лютерандар — 2 * Армян апостолдық шіркеуі — 2 * Иегова куәгерлері - 1 * Кришнайшылар - 1 * Буддистер - 1 * Құдайдың дауысы шіркеуі - 1 * Киелі кітап қоғамы — 1 Дереккөздер Сілтемелер * [http://www.tashkent-hotels.com/rus/tashkent/religion.htm Религия в Узбекистане] * [http://www.anons.uz/article/society/3123 В Узбекистане действуют 2226 религиозных организаций] * [https://globalconnect.uz/uzbekistan/religion Религия в Узбекистане/Religion in Uzbekistan]
Боа (халық)

Боа (бабоа, абабуа) — Конго Демократиялық Республикасындағы этникалық топ. Баолар Конго Демократиялық Республикасының солтүстігіндегі саванна аймағында тұрады. Олар Жбету, Занде халықтарымен тығыз байланыста. Жалпы саны 900 000 адам. (2007 ж.). Тілі Тілі — либаоа тілі, диалектілері бар. Діні Дәстүрлі нанымдарды ұстанады. Кәсібі Негізгі кәсібі – қолмен атқарылатын егіншілік (элевсина, құмай, күнжіт, ямс, тәтті картоп, таро, маниок, бұршақ, банан). Кейбір топтар балық аулаумен айналысады. Какао және каучук плантацияларында, шахталарда жұмыс жасайды. Негізгі қолөнерден - ағаш өңдеу, тоқу, тоқыма және музыкалық аспаптар жасау, әйелдер арасында керамика жасау дәстүрлері сақталған. Өмір салты Тайпалық бөлінудің қалдықтары қалды. Туыстық есеп патрилинейлік, неке вирилокальды, көп әйел алушылық кездеседі. Рухтарға, ата-бабаларға табыну, сиқыршылыққа деген сенімдерін сақталған. Фольклорға бай, (оның ішінде музыка). Елді мекендері өзендер бойында ықшам орналасқан. Тұрғын үйлері – цилиндр тәріздес, биік конустық төбесі шөп пен пальма жапырақтарынан жасалған, бір қатарда орналасқан, олардың артында қосалқы құрылыстар орналасқан. Дәстүрлі киімдері сақталмаған, фабрика маталарынан жасалған еуропалық киімдер таралуда. Негізгі тағамы - пальма майы мен бұрыш қосылған көкөністер. Олар пальма шараптарын пайдаланады. Дереккөздер
Бобо (халық)

Бобо — Буркина-Фасо (600 мың адам), сондай-ақ Мали (220 мың адам) және Кот-д’Ивуарда (100 мың адам) тұратын халық. Жалпы саны 920 мың адам. Тілі Тілі - бобо тілі. Көптеген боболар екінші тіл ретінде дьула немесе марка-дафин тілінде сөйлейді. Діні Дәстүрлі наным-сенімдерді ұстанады, католиктік христиандар бар, зара субэтникалық тобы сүнниттік мұсылмандар. Кәсібі Негізгі кәсібі қолмен атқарылатын егіншілік (тары, құмай, бұршақ, жүгері, күнжіт, ши ағашы, жержаңғақ, тәтті картоп, маниок). Ұсақ мал, тауық, теңіз құстары, шошқа өсіріледі. Өмір салты Отбасы үлкен, патрилинейлік негізінде матрилинейлік элементтері бар құрылым қалыптасқан (әпкесінің баласына мұраға қалған мал, қару-жарақ, киім-кешек). Неке патрилокальды, маңызды рөлді анасының ағасы атқарады. Көп әйел алу жиі кездеседі. Үлкен туыстас топтар тән - мүшелері ортақ тотемдік тыйымдармен біріктірілген рулар. Құпия қоғамдар, инициациялар (маска билері бар жыл сайынғы мерекелер), мифтік жаратылыстарға уйя (аяғы ашылған ергежейлі), зини (алып рух - жын), зио дьамбире (су перісі) сену сақталған. Үйлері тікбұрышты, екі қабатты, сыртқы немесе бүйірлік баспалдақтары бар, бірінші қабаттың едені көбінесе жер деңгейінен төмен. Құрметті отбасы мүшелері еденнің астына жерленген. Үлкен отбасылардың үйлері ретсіз орналасқан бірнеші ғимараттардан тұрады. Некеге дейінгі жастар киім кимейді, тұрмысқа шыққан әйелдер жапырақтан жасалған жеңіл алжапқышты немесе соңғы онжылдықтарда матаның бір бөлігін киеді, жас жігіттер жамбасты жауып тұратын мата кесіндісін киеді. Соңғы онжылдықтарда еуропалық киім элементтерінің енуі байқалуда. Әдеттегі тағам — көкөніс соусы, құрғақ балық және т.б. қосылған қою тары ботқасы. Дереккөздер
Бозо (халық)

Бозо (баман тілінде – «бамбук үйі», өз атауы - сорко) — Малидегі халық, Нигер өзенінің бойында шашыраңқы тұрады. Сонинкаға жақын, жалпы саны 143 мың адам. (2005). Тілі Бозо тілі манде (нигер-конго) кіші тобына жатады. Діні Дінге сенушілердің діни наным-сенімдері: дәстүрлі наным-сенімдер, ислам діні таралуда. Тарихы Бозолар 6000 жыл бұрын салынған жартастағы суреттермен белгілі. Дегенмен, олардың қазіргі тарихы 10 ғасырда Гана империясының Нигер жағалауын басып алуынан басталады. Бозолар Малидегі Дженне және Мопти қалаларының негізін салушылар болды. Бозо халқы Нигер жағалауында отырықшы өмір салтын жүргізе бастаған және бірте-бірте балық аулау үшін аңшылықты ауыстырған ежелгі аңшылық топтардан пайда болған деген болжам бар. Кәсібі Қазір негізгі кәсібі - балық аулау. Ұзындығы 10 метрдей ағаш қайықтар жасайды. Балық аулау және өзенде аң аулау құралдары: бұл әртүрлі торлар, қармақ, гарпун, садақ пен жебе. Балықтарды көрші халықтарға пияз, фульбе, сүт пен ет, дәнді дақылдар, және көкөністерге алмастырады. Өмір салты Көп балалы отбасылар балық аулайтын жерлерді бөлісетін топтар құрады. Патрилинейлік құрылымдар бар. Бозоларға әйелдердің жоғары әлеуметтік рөлі тән, олар өмірді ұйымдастырып қана қоймайды, сонымен қатар ерлер қызметінің жеке өндірістік салаларын басқара алады, балық өнімдерін айырбастау қатынастарына түседі және т.б. Кейбір бозо топтары басқа этникалық қоныстарда квартал құрады, басқалары этникалық ерекшелігін сақтай отырып, уақытша қоныстарда тұрады. Тұрғын үйлері жылжымалы дөңгелек саман үйшік болып табылады. Дереккөздер
Бекдәулет Салқынбекұлы Ибраһимов

Бекдәулет Салқынбекұлы Ибраһимов (16 қазан 1995 жылы) — қазақстандық боксшы. Қазақстанның екі дүркін чемпионы (2016-2017). 2017 жылғы бокстан Азия чемпионатының қола жүлдегері. Мансабы Шымкентте тұрады және жаттығады. Жаттықтырушысы — Нұркен Андасов. 64 келі салмақта Павлодарда өткен 2016 жылғы Қазақстан чемпионы. 64 келі салмақта Шымкентте өткен 2017 жылғы Қазақстан чемпионы. 2017 жылы Ташкентте өткен Азия чемпионатында 64 келі салмақта жартылай финалда өзбекстандық Икболжан Холдаров есе жіберіп, қола жүлдегер атанды. 2018 жылдың сәуір айында қазақстандық жартылай кәсіпқой «Astana Arlans» командасында өнер көрсетіп Гуйянда Куи Чинзені сенімді түрде жеңіп, қытайлық «China Dragons» командасына есе бермей, мерзімінен бұрын жеңіске (3:0) жеткізді. 2018 жылдың маусым айында Астанада өткен Қазақстан Республикасы Президентінің Кубогын финалда 2017 жылғы Азия чемпионы Икболжон Холдаровтан есесін қайтарды. Дереккөздер
2017 жылғы бокстан Азия чемпионаты

2017 жылғы бокстан Азия чемпионаты 30 сәуір мен 7 мамыр аралығында Ташкент қаласында (Өзбекстан) өтті. Оған 29 елден 183 боксшы қатысты. 2017 жылғы бокстан әлем чемпионатының 10 марапат жиынтығы мен 60 лицензия ұтыс ойыны ойнатылды. Басты жүлдегерлер Медалдық есеп Сілтеме * [http://amateur-boxing.strefa.pl/Championships/AsianChampionships2017.html Толық нәтижесі]
2015 жылғы бокстан Азия чемпионаты

2015 жылғы бокстан Азия чемпионаты 26 тамыз бен 5 қыркүйек аралығында Бангкок қаласында (Тайланд) Тхаммасат университетінің аренасында өтті. Жүлделер 10 салмақ дәрежесі бойынша берілді. Басты жүлдегерлер Медалдық есеп Сілтеме * [http://amateur-boxing.strefa.pl/Championships/AsianChampionships2015.html Нәтижелері]
Боки

Боки (өз атаулары: нки, дама, осиком, веанероки) — Нигериядағы жалпы саны 140 мың адамнан тұратын ұлт. Тілі Тілі - боки тілі-окии (мфуа). Диалектлері: басуа, бойе, ирруан, нсадип, оку, абонтакон, бурум, бибо, беби, бавоп, каньянг, оримекпанг, вула, батерико, абу, осоком. Діні Дінге сенушілердің діни наным-сенімдері: дәстүрлі сенімдер. Кәсібі Негізгі кәсіптері қолмен атқарылатын егіншілік (маниок, тәтті картоп, ямс, таро, банан), аңшылық. Қолөнерден – керамика, тоқу, ағаш ою (маскалар, ата-баба мүсіндері) дамыған. Өмір салты Дәстүрлі қоғамдық ұйымның негізін ауыл қауымдары, көп балалы отбасылар, рулар, ерлер мен әйелдердің жасырын одақтары, жас мекемелері, бас аулаушылар бірлестіктері құрайды. Неке вирилокалды, туысқандық есеп патрилинейлік болып табылады. Тұрғын үйлері – төбесі конустық дөңгелек үйшіктер. Киімдері жамбасты жауып тұратын мата кесіндісі. Негізгі тағамдары - өсімдік тектестер (жарма, бұқтырылған тағамдар, ащы дәмдеуіштермен пісірілген түйнектер). Дереккөздер
Расул Қыдыралиұлы Көшербаев

Расул Қыдырәлиұлы Көшербаев (; 12 қаңтар 1987, Жаңажол ауданы, Ташкент облысы) — өзбекстандық саясаткер, редактор және журналис, Олий Мәжілісі Заң шығару палатасының бұрынғы депутаты. Өмірбаяны Шанышқылы тайпасы Қарақалпақ руынан шыққан. 1987 жылы 12 қаңтарда Жаңажол ауданы, Қушяғоч ауылында қазақ отбасында дүниеге келген. Өзбекстан мемлекеттік әлем тілдері университетін халықаралық журналистика мамандығы бойынша бітірген. Еңбек жолын 2007 жылы Либерал-демократиялық партиясының Ташкент облыстық әкімшілігінің жастар бөлімінің меңгерушісі болып бастаған. 2012-2014 жылдар аралығында «Янгийол» (Жаңа жол) газетінің бас редакторы қызметін атқарған. Өзбекстан либералдық-демократиялық партиясының мүшесі. 2014 жылдан Өзбекстан парламентінің төменгі палатасының депутаты. 2020 жылға дейін Инновация, ақпараттық саясат және АКТ-ны дамыту комитетінің мүшесі болды. 2020 жылдың қаңтар айынан бастап Олий Мәжлістің Заң шығару палатасының сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес және сот-құқықтық мәселелер жөніндегі комитетінің мүшесі. Ол ашықтықты, сөз бостандығын, соттардың тәуелсіздігін, жеке меншікке қол сұғылмаушылықты және т.б. қамтамасыз етудің белсенді жақтаушысы. Ол сондай-ақ еліміздегі бұқаралық ақпарат құралдарының қызметін ырықтандыру мен нарықтық тетіктерді енгізуді жақтаушы. Соңғы жылдары ол бұқаралық ақпарат құралдарында университеттерде студенттермен оқу келісім-шарттарын қысқарту, жеке тұлғаларға монополияны жою, халықтың орта және төменгі топтарын қолжетімді баспанамен қамтамасыз ету, соттардың тәуелсіздігі және т.б. 2022 жыл 23 желтоқсан күні Расул Көшербаев депутаттық қызметін аяқтауын айтты және 26 желтоқсанда Орталық сайлау комиссиясы Олий Мәжліс заң шығару палатасының депутаты Расул Көшербаевтың өкілеттігін мерзімінен бұрын тоқтату туралы мәселені қарады. Комиссия мүшелері оның өкілеттігін тоқтатуды бірауыздан қолдады. 2023 жылдың 1 ақпанынан бастап Өзбекстан Республикасы Табиғи ресурстар министрлігінде министрдің кеңесшісі қызметіне тағайындалды. 2023 жыл 31 шілде ӨзЛиДеп партия мүшелігінен шықты. Дереккөздер
2019 жылғы бокстан Азия чемпионаты

2019 жылы өткен бокстан ХХХ Азия чемпионаты 16 мен 27 сәуір аралығында Бангкок қаласында (Тайланд) өтті. Бокстан Азия чемпионаты тарихында тұңғыш рет ерлер мен әйелдер арасындағы жарыстар біріктірілді. Марапаттар ерлер мен әйелдер арасында 10 салмақ дәрежесінде ойналды. Жарысқа Азияның 34 елінен барлығы 304 спортшы қатысты, оның ішінде 112 әйел және 192 ер адам болды. Ерлер арасындағы басты жүлдегерлер Әйелдер арасындағы басты жүлдегерлер Марапаттарды үлестіру Төрешілер * Мәжит Аббасзаде * Вадивел Арнагиренатхан * Анар Бабанлы * Жәмилә Бөркеева * Ганболдын Бадрах * Сейди Даффи * Берікбол Қасымханов * Ким Чон Сам * Ишанқұлы Меретниязов * Мансұр Мухиддинов * Карн Наклам * Тина Полетан * Рави Радж Рай * Ясутака Сасаки * Мухсин Суильми * Максим Сулеймани * Вероника Сюч * Нелка Широмала Тхампу * Сұлтан Фарадж * Рохелио Форталеза * Хассан Хагаг * Александр Хамидов * Чжан Го * Чо Чон Сук * Хамдан Шерфауи * Набил Юнис * Берна Юртсевер * Фархад Энджинир Кавасджи Сілтеме * [http://amateur-boxing.strefa.pl/Championships/AsianChampionships2019.pdf#page=44 Asian Championships 2019] Дереккөздер
Болева

Болева (болава, боле) — Нигерияның солтүстік-шығысындағы халық (Баучи, Гомбе, Йобе және Плато штаттары). Жалпы саны 133 мың адам. (2005). Тілі Олар чад тілдері отбасының батыс чад тармағының боле (боланчи) тілінде сөйлейді. Жазуы латын әліпбиіне негізделген. Хауса тілі де кең тараған. Діні Діни сенімдері – мұсылмандар (негізінен сунниттер, шииттер де бар), 20%-ы христиандар (Батыс Африканың евангелиялық шіркеуінің ізбасарлары және т.б.), 20%-ы дәстүрлі наным-сенімдерді ұстанушылар. Тарихы Ауызша деректер бойынша болеваларды Борнудың астанасы Кукава қаласының төңірегінде тұратын тұрғындарына байланыстырады. XV ғасырда олар Исламды қабылдап, Даниска қаласының негізін қалап, қазіргі аумаққа көшті. XVI ғасырда Фика әмірлігі құрылды, оның билеушісі (мой) болеваның басшысы болып саналады. Өмір салты Негізгі кәсібі – қолмен атқарылатын егіншілік (тары, құмай, жүгері, бұршақ, көкөністер), мал шаруашылығы (ірі қара және ұсақ мал, құс шаруашылығы). Тоқу, керамика, зергерлік өнер дамыған. Патрилинейлік руларға бөліну сақталған. Ата-бабалар культі мен табиғат күштері, магия, бақсылық кең таралған. Фольклордың барлық негізгі жанрлары бар. Елді мекендер жинақы, бұталы қоршаулармен қоршалған. Тұрғын үйлері дөңгелек, конустық шатырлары мен сазды қабырғалары бар. Үлкен отбасына тиесілі шаруашылықтар бірнеше үйшіктерден, мал қораларынан және астық қоймаларынан тұрады. Ерлерге арналған киім - кең ақ көйлек пен шалбар, әйелдер үшін - түрлі-түсті көйлектер, жеңіл блузкалар, ашық түсті қалпақтар. Азық-түліктері негізінен өсімдік тектес: құмай мен жүгері ұнынан ащы дәмдеуіштермен немесе жапырақтардың қайнатпасымен жасалған қою жармалар, қышқыл сүт қосылған тары нандары, сирек ет пен балық сорпалары. Дереккөздер
Азамат Тұрарұлы Исақұлов

Азамат Тұрарұлы Исақұлов (26 қазан 1991 жылы) — қазақстандық боксшы, Қазақстан Республикасының спорт шебері. Өмірбаяны Ақтауда тұрады және жаттығады. Жаттықтырушысы – Марат Жәкиев. 2016 жылғы Қазақстан чемпионы. 2017 жылғы Азия чемпионатында 52 келі салмақ дәрежесінде қола жүлдегер атанды. Сілтеме * [http://www.kfb.kz/rus/nskrkpoboksu Бокстан Қазақстан Республикасының ұлттық құрамасы] Дереккөздер
Ерік Мәлікұлы Әлжанов

Ерік Мәлікұлы Әлжанов (2 қазан 1991 жылы) — қазақстандық боксшы. Өмірбаяны 75 келіге дейінгі салмақ дәрежесінде өнер көрсетеді. Бокстан Қазақстан ұлттық құрамасының мүшесі. Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген жаттықтырушысы Марат Жәкиевтің жетекшілігімен 2015 жылғы маусымның жеңімпазы атанған «Astana Arlans» кәсіпқой бокс клубының құрамында жаттығады. 2017 жылғы Азия чемпионатының финалында өзбек боксшы Бектемір Меликузиевтен ұтылды. Сілтеме [http://www.asbcnews.org/kazakhstan-is-hunting-for-a-title-in-the-hamburg-2017-aiba-world-boxing-championships/ Kazakhstan is hunting for a title in the Hamburg 2017 AIBA World Boxing Championships]
Елнұр Нұрғалиұлы Әбдірайымов

Елнұр Нұрғалиұлы Әбдірайымов (10 маусым 1994, Ғазалкент, Бостандық ауданы, Ташкент облысы, Өзбекстан) — Екінші жеңіл салмақта, жеңіл салмақта және бірінші жартылай орта салмақта өнер көрсететін қазақ текті өзбекстандық кәсіпқой боксшы. Бокстан Өзбекстан құрамасының сапында өнер көрсеткен, 2020 жылғы Олимпиада ойындарының қатысушысы, әлем чемпионатының қола жүлдегері (2015), Азия чемпионы (2017), әуесқойлар арасындағы Азия чемпионатының екі дүркін қола жүлдегері (2015, 2021). Өмірбаяны 1994 жылы 10 маусымда Өзбекстан, Ташкент облысы, Бостанлық ауданы, Ғазалкент қаласында дүниеге келген. Ұлы Жүздің Дулат руынан шыққан. Әуесқойлық мансабы Бокстан Азия чемпионатының жеңімпазы, бокстан әлем чемпионаты мен Азия чемпионатының бокстан ерлер арасында 60 келіге дейінгі салмақ дәрежесінде қола жүлдегері. Сондай-ақ бокстан бірқатар республикалық және халықаралық турнирлердің жеңімпазы және жүлдегері. Әлем чемпионатындағы қола боксшыға Рио-де-Жанейродағы Олимпиада ойындарына қатысу құқығын берді. Бірақ Өзбекстаннан тағы бір боксшы — APB чемпионы Хуршид Тәжібаев жалғыз Олимпиада лицензиясын алды. Нәтижесінде Өзбекстан ҰОК Тәжібаевтың пайдасына шешім шығарды. Қол жеткізген нәтижелері Сілтеме * * [https://news.sportbox.ru/Vidy_sporta/Boks/Elnur_Abduraimov_Boks_10061994 Әбдірайымов Елнұр] — Sportbox.ru сайтындағы бейіні * * Дереккөздер
Жаңадала ауданы

Жаңадала ауданы — 1966-1997 жылдары Целиноград және Торғай облысының құрамында болған әкімшілік-аумақтық бірлік. Орталығы — Тасты-Талды ауылы. Тарихы Аудан 1966 жылы 28 мамырда Целиноград облысының құрамында Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Президиумының Жарлығымен әкімшілік орталығы Тасты-Талды ауылында құрылды. 1970 жылғы 23 қарашадағы Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Президиумының Жарлығымен Жаңадала ауданы жаңадан құрылған Торғай облысының құрамына енді. 1988 жылғы 2 маусымдағы Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Президиумының Жарлығымен Торғай облысы таратылды. Аудан Целиноград облысының құрамына енді. 1990 жылғы 17 тамыздағы Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Президиумының «Қазақ КСР құрамында Торғай облысын қалпына келтіру туралы» Жарлығымен қайтадан Торғай облысының құрамына енді. Қазақстан Республикасы Президентiнiң 1997 жылғы 22 сәуiрдегi N 3466 «Қазақстан Республикасының әкiмшiлiк-аумақтық құрылысын оңтайлы ету жөнiндегi шаралар туралы» Жарлығымен Торғай облысы таратылды. Аудан Ақмола облысының құрамына енгізілді. Қазақстан Республикасы Президентiнiң 1997 жылғы 23 шiлдедегi N 3604 «Ақмола облысының Жаңадала және Қима аудандарын тарату туралы» Жарлығымен аудан таратылып, аумағы Державин ауданының құрамына енді. Әкімшілік бөлінісі 1986 жылғы мәлімет бойынша аудан құрамында 11 ауылдық кеңес пен 13 елді мекен болған: Халқы Дереккөздер
Қима ауданы

Қима ауданы — 1970-1997 жылдары Целиноград және Торғай облысының құрамында болған әкімшілік-аумақтық бірлік. Орталығы — Жаңақима ауылы. Тарихы Аудан 1970 жылы 4 желтоқсанда Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Президиумының Жарлығымен әкімшілік орталығы Қима ауылында құрылды. 1988 жылғы 2 маусымдағы Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Президиумының Жарлығымен Торғай облысы таратылды. Аудан Целиноград облысының құрамына енді. 1990 жылғы 17 тамыздағы Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Президиумының «Қазақ КСР құрамында Торғай облысын қалпына келтіру туралы» Жарлығымен қайтадан Торғай облысының құрамына енді. Қазақстан Республикасы Президентiнiң 1997 жылғы 22 сәуiрдегi N 3466 «Қазақстан Республикасының әкiмшiлiк-аумақтық құрылысын оңтайлы ету жөнiндегi шаралар туралы» Жарлығымен Торғай облысы таратылды. Аудан Ақмола облысының құрамына енгізілді. Қазақстан Республикасы Президентiнiң 1997 жылғы 23 шiлдедегi N 3604 «Ақмола облысының Жаңадала және Қима аудандарын тарату туралы» Жарлығымен Қима ауданы таратылып, аумағы Жақсы ауданының құрамына енді. Әкімшілік бөлінісі 1986 жылғы мәлімет бойынша аудан құрамында 11 ауылдық кеңес пен 27 елді мекен болған: Халқы Дереккөздер
Октябрь ауданы (Торғай облысы)

Октябрь ауданы — 1955-1997 жылдары Қостанай және Торғай облысының құрамында болған әкімшілік-аумақтық бірлік. Орталығы — Октябрьское ауылы. Тарихы Октябрь ауданы 1955 жылы 22 қазанда Қостанай облысының құрамында құрылды. Құрамына Семиозёр ауданының Жаркөл, Октябрь, Шолақсай ауылдық кеңестері, Герцен, «Айдарлы», «Железнодорожный» кеңшарлары, Науырзым ауылдық кеңесінің Жамбыл ұжымшары, Қарасу ауданының Кошевой, «Молодёжный», Чкалов, «Октябрь», «Искра» кеңшарлары, Амангелді ауданының Ушаков, Панфилов кеңшарларының аумағы еніп, аудан орталығы «Железнодорожный» кеңшарының орталығы болды. 1956 жылы аудан орталығына Октябрьский атауы берілді. 1963 жылы 2 қаңтарда ауылдық аудан мәртебесін алып, 1965 жылы қаңтарда жай ауданға өзгерді. 1970 жылы 23 қарашада жаңадан құрылған Торғай облысының құрамына берілді. 1988 жылы 2 маусымда Торғай облысының таратылуына байланысты Октябрь ауданы Қостанай облысының құрамына енді, алайда 1990 жылы 17 тамызда Торғай облысы қалпына келтіріліп, құрамына кері қайтарылды. 1997 жылғы 22 сәуiрде Торғай облысы таратылып, аудан қайтадан Қостанай облысының құрамына енді. 1997 жылғы 17 маусымда Октябрь ауданы таратылып, аумағы Қарасу ауданының құрамына енді. Әкімшілік бөлінісі 1986 жылғы мәлімет бойынша аудан құрамында 16 ауылдық кеңес пен 26 елді мекен болған: Халқы Дереккөздер
Бонго (халық)

Бонго (обонг, бунго, абунга, мунга) — Судан аумағында тұратын халық, Бахр-эль-Газал аймағының оңтүстік бөлігінде (Тондж ауданы), жекелеген топтар Экваторлық аймақта тұрады. Бонгоға туысқан халықтар: бака, лори, митту, бели, нямуса. Жалпы саны 170 мың адамды құрайды. Тілі Нил-Сахара отбасының Шари-Нил тобының бонго тілі. Сонымен қатар занде мен динка тілі де таралған. Діні Дінге сенушілердің діни байланысы: дәстүрлі наным-сенімдер, бір бөлігі – католиктер. Кәсібі Негізгі кәсібі – қолмен атқарылатын егіншілік (құмай, күнжіт, дурра, темекі), аңшылық, балық аулау, мал шаруашылығы (қой, ешкі, т.б.), темір бұйымдарының саудасы. Қолөнердің ішінде ең көп тарағаны – ұсталық, ағаш ою, балық аулау торы мен қақпан жасау, қыш бұйымдар. Өмір салты Дәстүрлі әлеуметтік ұйымның негізін рулар, ауыл қауымдастықтары және үлкен отбасылар құрайды. Неке қонысы вирилокалды, көп әйелділік жиі кездеседі. Туысқандық есеп патрилинейлік. Билер мен музыкалық аспаптар алуан түрлі: барабандар, флейталар, сыбызғылар, ішектілер және т.б. Бонголардың көпшілігі ата-бабалары мен табиғат рухтарына табынады, ал сиқыршылық пен бақсылыққа сену кең таралған. Фольклор жанрлары – әндер, ертегілер, мақал-мәтелдер. Бонго қоныстары - үлкен ағаштың (інжір немесе тамаринд) айналасында шашыраңқы орналасқан лашықтар. Үйшіктері дөңгелек пішінді, төбесі конустық сабан немесе шөптен жасалған, қабырғалары бұтақтардан, бамбуктан жасалған, ішінен балшықпен сыланған. Астық қоймалары қадаларда орналасқан. Ерлер киімі - теріден тігілген белге орайтын таңғыш, әйелдердікі - жамбас айналасына ағаштың қабығынан, шөптен, жапырақтардан буылған түйін шоғыры. Қазіргі кезде олар көйлек ретінде көбіне мақта маталарын пайдаланады. Негізгі тағамдары - өсімдік тектес тағамдар (жарма, ботқа). Дереккөздер
Хасанбай Досматов

Хасанбай Маруфжанұлы Досматов (; 24 маусым 1993, Әндіжан, Әндіжан облысы, Өзбекстан) — Бірінші аса жеңіл салмақта өнер көрсететін өзбек кәсіпқой боксшысы (49 келі). 2016 жылғы Олимпиада чемпионы, Әлем чемпионатының күміс жүлдегері (2017), Азия ойындарының күміс жүлдегері (2018), Азияның екі дүркін чемпионы (2015, 2017), Универсиаданың жеңімпазы (2013). 2013-2014 жылдары «Украина атамандары» бокстан Украинаның жартылай кәсіпқой командасының мүшесі болды. Әуесқойлар арасындағы 2016 жылғы Уел Баркер кубогының иегері. Кәсіпқойлар арасында 1-аса жеңіл салмақтағы қазіргі WBA International чемпионы. Өмірбаяны Хасанбай Досматов 1993 жылы 24 маусымда Әндіжан облысында дүниеге келген. Тұрақты түрде Әндіжан қаласында тұрады. Жаттықтырушысы — Зиятдинбек Тойгонбаев. Әуесқойлық мансабы Ол 2009 жылы Қазақстанда өткен Қазақстан Республикасының чемпионы Ф.Шоназаровты еске алуға арналған халықаралық турнирде бірінші орын алып, алғашқы үлкен жетістікке жетті. 2011 жылы 49 келіге дейінгі салмақ дәрежесінде жастар арасындағы ел біріншілігінде жеңімпаз атанды. 2013 жылы Алматыда (Қазақстан) өткен AIBA әлем чемпионатында тоғызыншы болды. 2014 жылы «Украина атамандары» құрамында ресейлік Давид Айрапетянға қарсы ширек финалдық жекпе-жекте жеңіске жетті. Сол жылы Өзбекстан ел чемпионатында екінші, Инчхондағы Азия ойындарында жетінші орын алды. 2015 жылы Бүкіләлемдік бокс сериясында 7 жекпе-жек өткізіп, жеті жекпе-жектің барлығында жеңіске жетті. 2016 жылдың 17 ақпанында AIBA рейтингінде 11-орында болды. Әуесқойдағы нәтижелері * 2009 — Қазақстан Республикасының чемпионы Ф.Шоназаровты еске алуға арналған халықаралық турнир (Орал, Қазақстан) — 1-орын. * 2011 — Жастар арасындағы Өзбекстан чемпионаты – 1-орын * 2012 — Макар Мазаиды еске алуға арналған «А» сыныбының 46-халықаралық турнирі (Мариуполь, Украина) – 1-орын * 2012 — Шешенстан Республикасының Президенті А.Х.Қадыровты еске алуға арналған IV халықаралық турнир (Ресей) – 1-орын * 2012 — Өзбекстан чемпионаты – 1-орын * 2013 — Өзбекстан ұлттық кубогы – 1-орын * 2013 — Жазғы Универсиада (Қазан, Ресей) – 1-орын * 2013 — Өзбекстан чемпионаты – 1-орын * 2013 — Төрт ұлт турнирі (Астана, Қазақстан) – 1-орын * 2013 — Николай Мангерді еске алуға арналған халықаралық турнир (Херсон, Украина) – 1-орын * 2014 — Шешенстан Республикасының Президенті А.Х.Қадыровты еске алуға арналған VI халықаралық турнир (Ресей) — 1-орын * 2014 — Сидней Джексонды еске алуға арналған халықаралық турнир (Ташкент, Өзбекстан) – 1-орын * 2015 — Chemistry Cup (Һалле, Германия) — 1-орын * 2015 — Бокстан Азия чемпионаты (Бангкок, Тайланд) — 1-орын * 2016 — Жазғы Олимпиада ойындары (Рио-де-Жанейро, Бразилия) — 1-орын * 2017 — бокстан Азия чемпионаты (Ташкент, Өзбекстан) — 1-орын Кәсіби мансабы 2019 жылдың 16 қарашасында кәсіби мансабын бастады. Кәсіпқой жекпе-жектерінің статистикасы Дереккөздер
Асықата ауданы

Асықата ауданы — 1940-1997 жылдары Оңтүстік Қазақстан (Шымкент) облысының құрамында болған әкімшілік-аумақтық бірлік. Орталығы — Асықата кенті. Тарихы Киров ауданы Мырзашөл өңірін игеру мақсатында 1940 жылы 29 шілдеде Қазақ КСР-інің Оңтүстік Қазақстан облысы құрамында құрылды. Аудан орталығы Бағара ауылы болып, Мақтаарал және Қызылқұм ауданы жерлерінің бір бөлігі енді. 1944 жылы 8 мамырда Амангелді, Калинин ауылдық кеңестері мен Ильич кенттік кеңесі Ильич ауданына берілді. 1951 жылғы мәлімет бойынша ауданда 4 ауылдық кеңес болды: Жамбыл, Интернационал, Киров, Фрунзе. 1951 жылы Жаңадала, Андреев ауылдық кеңестері құрылды. 1952 жылы Октябрь ауылдық кеңесі құрылды. 1956 жылы 27 сәуірде Киров ауданына таратылған Қызылқұм ауданы қосылды. 1956 жылы 27 тамызда Жаңадала ауылдық кеңесі Октябрь ауылдық кеңесіне қосылды. 1957 жылы Шардара ауылдық кеңесі құрылды. Фрунзе ауылдық кеңесі Интернационал ауылдық кеңесіне, Киров ауылдық кеңесі Жамбыл ауылдық кеңесіне қосылды. Интернационал ауылдық кеңесі Киров ауылдық кеңесі болып өзгертілді. 1959 жылы аудан құрамында 9 ауылдық кеңес болды: Абай, Жамбыл, Жаңа Шардара, Қызылқұм, Киров, Мақталы, Октябрь, Шардара, Шымқорған. 1962 жылы 9 шілдеде аудан орталығы Кировское болып өзгертілді. 1963 жылы 26 қаңтарда Киров ауданы Өзбек КСР-інің Сырдария облысына берілді. 1971 жылы 28 маусымда Киров ауданы Шымкент облысына қайтарылды. 1986 жылғы мәлімет бойынша ауданда 1 кенттік кеңес (Киров) және 8 ауылдық кеңес (Абай, Жамбыл, Қоғалы, Куйбышев, Мақталы, Октябрь, Первомай, Победа) болған. 1996 жылы 9 қазанда Киров ауданы Асықата ауданы болып қайта аталды. 1997 жылы 24 сәуірде Асықата ауданы таратылып, аумағы Мақтаарал ауданына берілді. Халқы Дереккөздер
Боз ат мінген адам

«Боз ат мінген адам» — Клинт Иствудтың басты рөлді өзі ойнап, өзі түсірген көркем фильмісі. 41 миллион доллардан астам түсім жинап, 1980-жылдардың вестерн фильмдері арасында ең табыстысы болып келеді. Фильмнің атауы Библияның бір үзіндісіне сілтейді: «ал боз аттың үстінде отырған шабандоздың есімі Өлім». Сюжет Калифорнияда алтын іздеушілердің шағын тобы Лахуд бандысының жортуылдарынан зардап шегіп жүреді. Ірі бай Кой Лахуд олардың жерін тартып алғысы және сондағы қорларды өзі игергісі келеді. Соңғы шапқыннан кейін 14 жасар Меган дұға оқып, құтқарылу жолын көрсетуді тілейді. Осы кезде өңірге Уағызшы деп аталып кеткен салт атты келеді. Рөлдерде * Клинт Иствуд — Уағызшы * Майкл Мориарти — Халл Баррет * Кэрри Снодгресс — Сара Уилер * Крис Пенн — Джош Лахуд * Ричард Дисарт — Кой Лахуд * Даг Макграт — Спайдер * Сидни Пенни — Меган Уилер * Джон Расселл — маршал Стокбёрн * Ричард Кил — Клаб Дереккөздер
Изабель де Шаррьер

Изабель де Шаррьер немесе Белль ван Зёйлен — голландиялық және швейцариялық жазушы әрі композитор. Өмірбаяны 1740 жылы Нидерландыдағы Зёйлендердің қамалында туған. Жанұядағы жеті баланың үлкені болды. 1750 жылы франциялық ұстазымен Швейцария мен Францияға саяхаттады. Осы кезден бастап француз тілі оның негізгі қолданатын тіліне айналады. Әке-шешесінің әсерімен басқа тілдерді де, сондай-ақ математика мен физиканы да оқып үйрене бастайды. Сол замандағы қыздардың көбі оқуға мүмкіндігі болмай жүрген білімдерді меңгереді. Голландиялық сарай маңы ақсүйектері арасында жүріп, әртүрлі сауатты адамдармен хат жазысқан (мысалы, Джеймс Босуэлл, Бенжамен Констан, Моцарт). Сондықтан шығармаларының көбісі эпистолярлық жанрға жатқызылады. Алғашқы романы Le Noble 1763 жылы анонимді түрде жарияланды. Бұл аристократияны сынайтын сатиралық шығарма болды. Оның негізінде опера да қойылды. 1764 жылы оның Мысалдары және Жюстин, Жас кездегі мадам Хасселардың портреті деген шығармалары жарық көреді. 1771 жылы Изабель швейцариялық Шарль-Эммануэль де Шаррьерге (1735–1808) тұрмысқа шығады. Олар Нёвшатель кантонында тұратын болады. 1784 жылы Изабель де Шаррьер тағы екі шығарманы жариялайды: Нёвшатель хаттары, Досы жариялаған Миссис Хенлидің хаттары. 1788 жылы оның Нидерланд, Франция, Швейцарияның саяси жағдайына арналған памфлеттері шығады. 1789 жылы өзі қастерлеп жүрген философ Жан-Жак Руссоның Confessions атты шығармасын шығарысуға зор үлес қосты. Оған арнап бірнеше памфлет те жазды. Музыкалық шығармалардан біздің күнге тек тоғыз пианино сонатасы, он романс және квартетке арналған үзінді жеткен. Есімінің ұлықталуы * 1991 жылы оның есімімен (9604) Белльванзёйлен астероиды аталды. * 1993 жылы «Белль ван Зёйлен — мадам де Шаррьер» атты көркем фильм шықты. * Утрехт университетінде оның есімімен аталған кафедра жұмыс істейді. Сілтемелер * [http://www.belle-van-zuylen.eu/site-charriere/index.htm Ресми сайты] * [http://www.belle-van-zuylen.eu/site-charriere/articles/biblsec.htm Библиографиясы]
Бони (халық)

Бони (вабони, валангуло) — кушиттер тобының халқы. Кения және Сомали республикаларының шекаралас аудандарында тұрады. Жалпы саны 9 мың 200 адам. Тілі Тілі - бони тілі. Діні Дәстүрлі нанымдарды ұстанады. Ата-бабалар культі, табиғат күштері, тотемизм кең тараған. Тарихы Бони - Шығыс Африканың ежелгі бушменоид тұрғындарының қалдықтары, олардың негізгі бөлігі көші-қон процесінде Африканың оңтүстігіне ығыстырылды. Кәсібі Бонилар дәстүрлі түрде аңшылықпен, жинаумен айналысады. Олар найза, сойыл, уланған жебемен балық, аң аулайды. Басқа тайпалармен араласу нәтижесінде мал шаруашылығын игерді. Тоқу, тері өңдеу және киім тігу және тұрғын үйлердің шатырын жабу сияқты қолөнер кеңінен таралған. Өмір салты Қоғамдық ұйымның негізі рулық құрылым. Отбасы патрилокальды, кейбір бони топтарында көп әйелділік кездеседі. Елді мекендері шағын шашыраңқы орналасқан. Тұрғын үйлері – құрастырмалыв күмбезді үйшік – шөп, жапырақ, бұтақтармен тоқылып, терілермен жабылған. Дәстүрлі киімдері - былғарыдан жасалған денені орайтын кесінді немесе өсімдік талшықтарынан жасалған қысқа белдемше. Тамағы әр түрлі, негізінен жинау арқылы алынады. Олар балық, жабайы аңдардың қайнатылған еті, бәліш, қызыл бұрыш дәмдеуіштерін пайдаланады. Дереккөздер
Икболжан Баһадүржанұлы Холдаров

Икболжан Баһадүржанұлы Холдаров (; 8 наурыз 1997 жылы) — өзбекстандық боксшы, 64 келіге дейінгі салмақта өнер көрсетеді. Бокстан Өзбекстан ұлттық құрамасының мүшесі. Ол «Uzbek Tigers» жартылай кәсіпқой бокс клубының құрамында жаттығады. 2017 жылы Ташкентте өткен ерлер арасындағы бокстан Азия чемпионатының чемпионы. Фарман Салмановты еске алуға арналған мұнайлы елдердің бокстан XIV әлем кубогының жеңімпазы. Сондай-ақ бокстан бірқатар республикалық және халықаралық турнирлердің жеңімпазы және жүлдегері. 2017 жылы Гамбургте өткен бокстан әлем чемпионатының күміс жүлдегері. Ссылки * [http://amateur-boxing.strefa.pl/Championships/AsianChampionships2017.html 2017 жылғы бокстан Азия чемпионатының қорытындысы] * [http://amateur-boxing.strefa.pl/Championships/WorldChamps2017.html 2017 жылғы бокстан әлем чемпионатының қорытындысы] * [https://www.gazeta.uz/ru/2016/12/19/boxing/ XIV әлем чемпионатының жарысына қатысуы]
Буби (халық)

Буби (өз атауы - бубе, буби) — Экваторлық Гвинеядағы банту тобының халқы. Биоко аралының байырғы халқы. Саны 49 мың адам. (2005). Олар солтүстік (ней, сакато) және оңтүстік (абба, локето, биом, тете т.б.) болып бөлінеді. Тілі Буби тілі банту отбасының солтүстік-батыс тілдер тобына жатады және туыстық дуала тіліне өте жақын. Діні Діні – христиандық (католиктер). Тарихы Биоко аралын бубилар 13 ғасырда басқа банту халықтары құрлықтан қуылғаннан кейін қоныстанды. 1968 жылы ел Испаниядан толық тәуелсіздік алған кезде Франсиско Маиас Нгема президент болды. Бубидің Испанияға және басқа елдерге үлкен эмиграциясынан кейін олардың Экваторлық Гвинеядағы саны 300 мыңға жуық адамды құрады. Нгема режимі кезінде адамдардың 2/3-ден астамы өлім жазасына кесілді, түрмеде өлді немесе эмиграцияға кетті (80 мың адам қалды) Кәсібі Негізгі дәстүрлі кәсіптері - тауарлық дақылдар (кофе, какао және т.б.) қолмен атқарылатын егіншілік (ямс, банан, тары, күріш), майлы пальма жинау, аңшылық, балық аулау. Қолөнердің ең дамығаны ағаш ою. Өмір салты Әлеуметтік ұйымның негізін ауыл қауымдары, көп балалы отбасылар, матрилинейлік рулар және жасырын қоғамдар құрайды. Негізгі фольклорлық жанрларға ән, ертегі, мақал-мәтелдер жатады. Елді мекендері жинақы. Олар қабырғалары ағаш діңінен, төбесі құрғақ папоротниктермен жабылған төртбұрышты үйшіктерде тұрады. Дәстүрлі киімдері еуропалық киімдермен ауыстырылған. Тағамдарының негізі - өсімдік тектес (жарма, бұқтырылған тағамдар, пісірілген және қайнатылған тамыр дақылдары, ащы дәмдеуіштер). Дереккөздер
Зәкір Наилұлы Сафиуллин

Зәкір Наилұлы Сафиуллин (11 қараша 1986 жылы) — қазақстандық боксшы. Мансабы Шымкентте тұрады және жаттығады. Жаттықтырушысы — Заңғар Қасқаев. 2013 жылғы Қазақстан чемпионы. 2015 жылғы Азия чемпионатында 60 келі салмақта күміс жүлдегер атанды. Сілтеме * [https://www.kfb.kz/kaz/nskrkpoboksu/ Бокстан Қазақстан Республикасының ұлттық құрамасы] * [https://www.olympedia.org/athletes/144771 Olympedia сайтында] * [https://www.business-gazeta.ru/article/516768 Токиодағы 27 татар-олимпиадашылар: Ғалымжан Ибраһимовтың шөбересінен АҚШ әскерінің сержантына дейін.]
Снигириха

Снигириха – Үбі жотасының солтүстік-батыс бөлігіндегітау. Географиялық орны Шығыс Қазақстан облысы Шемонаиха жəне Глубокое аудандары аумағында орналасқан. Жер бедері Абсолюттік биіктігі 1293 м. Солтүстік-батыстан шығысқа қарай 6 км-ге созылған, енді жері 3–4 км. Беткейі тіктеу, өзен, тау аңғарларымен тілімденген. Биік белдеуі жалаңаштанған. 1000 м-ден төмен бөлігін түгелдей аралас жапырақты орман көмкерген. Таудың солтүстік-батыс, батыс беткейлерінен Үбі өзенінің салалары бастау алады. Дереккөздер
Сливное көлі

Сливное – Обаған алабындағы ағынды көл. Географиялық орны Қостанай облысы Алтынсарин ауданы Жаңасу ауылының оңтүстік-шығысында 7 км жерде орналасқан. Гидрографикасы Теңіз деңгейінен 95 м биіктікте жатыр. Аумағы 5,8 км 2 , ұзындығы 5,7 км, енді жері 1,7 км, жағалау бойының ұзындығы 14,4 км. Көлемі əр жылдары өзеннің құюына байланысты болып отырады. Жағасы тегіс, түбі аздап лайлы, қамыс, құрақ өседі. Жерасты, жауын-шашын суларымен толысады. Қараша айының аяғында суы қатып, сəуірде ериді. Суы тұщы. Алабы шабындық. Мал суаруға пайдаланылады. Солтүстігінде Алтыбай, оңтүстігінде Ақсуат көлмен Обаған өзені арқылы байланысып жатыр. Дереккөздер
Буллом

Буллом (булом, болом, булун, амампа, шербро, будем) — Сьерра-Леонедегі, Фритауннан Либерия шекарасына дейінгі мұхит жағалауындағы және Шербро аралындағы халық. Сьерра-Леонеде 155 мың адам, 15 мың адам Гвинеяда тұрады. Темне, кисси, бага, налу, ландума, лимба халықтарына туыс. Тілі Олар атлантикалық тілдердің буллом тобындағы тілдерде сөйлейді: буллом тілі (диалектілері - ммани, кафу), шербро, бом, крим. Темне және менде тілдері кең таралған. Діні Сенушілердің діни байланысы: дәстүрлі нанымдар, католиктер мен протестанттар бар. Кәсібі Негізгі кәсіптері – балық аулау (ерлер арасында – теңізде, әйелдер арасында – өзенде, кептірілген балықты дайындау және сату), қолмен атқарылатын егіншілік (маниок, күріш, майлы пальма), теңіз суынан тұзды буландыр, қайықтар жасау, тоқу, тоқымашылық, керамика өнері дамыған. Өмір салты Дәстүрлі әлеуметтік ұйымның негізін көпбалалы қауымдар, матрилинейлік рулар, құпия одақтар (еркектер Поро, әйелдер Бунду, Тунту, Тома), жас ерекшелік институттары құрайды. Неке вирилокальды, полигиния, сорорат, левират қолданылады. Олар ата-бабаларды және су рухтарын қастерлейді, ең жоғарғы аспан рухы - демиург Хобаток туралы ұғым бар. Фольклордың барлық негізгі жанрлары кең тараған. Елді мекендері жинақы, қарапайым. Шатыры пальма жапырақтарымен жабылған, бөрене жақтауы бар дөңгелек немесе төртбұрышты үйшіктерде тұрады. Дәстүрлі киімдер еуропалық киімдерге ауыстырылуда. Негізгі тағам - балық және өсімдік тектестер (жарма, бұқтырылған тағамдар, пальма майы қосылған пісірілген және қайнатылған тамыр көкөністері, ащы дәмдеуіштер). Дереккөздер
Бура (халық)

Бура (кводжеффа, хуве, хувийа; өз атауы — bura «адамдар») — Нигерия-Камерун шекарасының екі жағындағы Эдсерам өзендерінің жоғарғы бөлігінде тұратын халық. Марги, тера (өз аты – нямаши) және бата (муби, капсика, хиги, холм және т.б.) этникалық топтарымен бірге – 1 миллионға жуық халық тұрады. (1967). Олар жазықтық және таулық буралар болып бөлінеді. Тілі Бура тілі афроазиялық макроотбасының чад тілдеріне жатады. Диалектілері бура, буракокра. Хауса және канури тілдерінде сөйлейді. Діні Буралар негізінен сүнниттік мұсылмандар, Кәсібі Негізгі дәстүрлі кәсіптері егіншілік (тары, жержаңғақ), мал шаруашылығы, ұсталық, қыш жасау. Өмір салты Неке патрилокальды. Патрилинейлік рулар, көп балалы отбасылар, жастар бірлестіктері (ерлер мен әйелдер одақтары) сақталған. Ата-баба, ай, қолтырауын культтері кең тараған. Дәстүрлі музыкалық аспаптардың ішінде ең танымалы - ксилофон. Елді мекендер шашыраңқы орналасқан. Үйлері дөңгелек, төбесі конустық формада шөптен жасалған, қабырғалары шөптен немесе сабаннан тоқылған және сазбен сыланған. Дәстүрлі киімдері - жамбасқа оралған мата бөлігі (белдемше тәрізді), Хаусан киімі де жиі кездеседі. Бет терісін тыртықтау қолданылады. Негізгі тағамдары - көкөністер және сүт өнімдері. Дереккөздер
Сазды (өзен)

Сазды – Жайық алабындағы өзен. Географиялық орны Ақтөбе облысы Алға ауданы мен Ақтөбе қалалық әкімдігіне қарасты аумақ арқылы ағады. Гидрологиясы Ұзындығы 40 км, су жиналатын алабы 352 км 2 . Бастауын Ақсазды (Петровка) ауылының маңындағы бұлақтардан алып, Ақтөбе қалсы тұсында Елек өзеніне құяды. Аңғары жоғарғы ағысында 0,5–1 км, қалған бөлігінде 5 км жəне одан да үлкен аралықта. Өзен бойында су бөгені салынған. Арнасында бұталы шалғын, орта ағысында орман шаруашылығы жүргізіледі. Өзімен аттас елді мекен бау-бақша, мал суаруға пайдаланады. Дереккөздер
Бурун (халық)

Бурун — Суданның солтүстік Луо тобының нилот халқы (Курмук қаласынан оңтүстікке қарай Эфиопиямен шекаралас аймақтар және Томбак және Ябус өзендерінің бассейні). Жалпы саны 68 ​​мың адамды құрайды. Тілі Негізгі тілі - Ніл-Сахара отбасының Шари-Ніл тобының бурун тілі. Араб тілі де кең тараған. Діні Дінге сенушілер: сүнниттік мұсылмандар, бір бөлігі – дәстүрлі сенімдерді ұстанады. Тарихы XVI ғасырда бурунның ата-бабалары қазіргі қоныстану аймағына батыстан, Ніл алқабынан келді. XVI-XVIII ғасырларда Сеннар мемлекетінің құрамына кірді. Кәсібі Негізгі дәстүрлі кәсіптері: қолмен атқарылатын егіншілік (тары-элевисина, теф, дурра, бұршақ тұқымдастар), мал шаруашылығы (ірі қара және ұсақ мал), балық аулау, терушілік. Ағаш ою (культтік мүсін, ыдыс жасау), қайық жасау жақсы дамыған. Өмір салты Ауыл қауымдастығын ақсақал басқаратын туысқан үлкен отбасы қауымдастығы құрайды. Неке патрилокальды, көп әйел алушылық орын алады. Елді мекендері шоғырланып орналасқан, мал қорасы қызметін атқаратын дуалы бар, су жағасында орналасқан. Судандық типтегі тұрғын үйлері цилиндрлік төбесі бар дөңгелек, қабырғалары тоқылған немесе саманнан салынған. Шаруашылық құрылыстары – қоралар, қадалардағы астық қоймалары. Дәстүрлі киімдері - былғары алжапқыш, шөп немесе жапырақтар шоғырын таңады. Қазір ерлер жеңі кең ақ жейде, әйелдер ақ жамылғы, ұзын мақта көйлек киеді. Азық-түліктері - жарма, бәліш, сүт, жаңбырлы кезеңде - балық, жабайы құстар жейді. Дереккөздер