kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
(542) Сусанна

(542) Сусанна — Негізгі белдеудегі астероид. Оны 1904 жылы 15 тамызда Август Копфф пен Пауль Гёц Гейдельберг обсерваториясында бірлесіп ашқан. Солардың досы болған қыздың атымен аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (501—600)
(544) Йетта

(544) Йетта — Негізгі белдеудегі астероид. Оны 1904 жылы 11 қыркүйекте Пауль Гёц Гейдельберг обсерваториясында ашты. Аңыздарда кездесетін кейіпкердің атымен атады. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (501—600)
(545) Мессалина

(545) Мессалина — Негізгі белдеуде айналып жатқан ірі астероид. Оны 1904 жылы 3 қазанда Пауль Гёц Гейдельберг обсерваториясында ашты. Рим императоры Клавдийдің үшінші әйелінің есімімен аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (501—600)
(546) Геродиада

(546) Геродиада — Негізгі белдеудегі астероид. Оны 1904 жылы 10 қазанда Пауль Гёц Гейдельберг обсерваториясында ашты. Иродтың немересі болған Евангелиядағы кейіпкер есімімен аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (501—600)
(547) Пракседида

(547) Пракседида — Негізгі белдеудегі астероид. Оны 1904 жылы 14 қазанда Пауль Гёц Гейдельберг обсерваториясында ашты. Йозеф Виктор фон Шеффель жазған романдағы кейіпкердің атымен аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (501—600)
(548) Крессида

(548) Крессида — Негізгі белдеудегі астероид. Оны 1904 жылы 14 қазанда Пауль Гёц Гейдельберг обсерваториясында ашты. Уильям Шекспир жазған Троил мен Крессида пьесасындағы кейіпкердің атымен аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (501—600)
(549) Джессонда

(549) Джессонда — Негізгі белдеудегі астероид. Оны 1904 жылы 15 қарашада Макс Вольф Гейдельберг обсерваториясында ашты. Луи Шпордың сол аттас операсындағы кейіпкердің атымен аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (501—600)
(600) Муза

(600) Муза — Негізгі белдеудегі астероид. Оны 1906 жылы 14 маусымда Джоэл Меткалф Тонтон обсерваториясында ашты. Ежелгі гректердің мифологиясындағы музалардың құрметіне орай аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (501—600)
(616) Элли

(616) Элли — Негізгі белдеудегі астероид. Оны 1906 жылы 17 қазанда Август Копфф Гейдельберг обсерваториясында ашты. Неміс аудармашысы Элли Бёмнің есімімен аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (601—700)
Раззақов (қала)

Раззақов ( 2022 жылдың 18 наурызына дейін - Исфана) — Қырғызстанның оңтүстік-батысындағы Баткен облысының батыс бөлігінің шетінде орналасқан шағын қала. Лейлек ауданының әкімшілік орталығы. 2025 жылдың 1 қазанындағы жағдай бойынша Раззақов халқының саны 22 139 адамды құрады. Географиялық сипаттама Раззақов — Ферғана алқабының оңтүстік бөлігінде, облыс орталығы Баткенге дейін 150 шақырым жерде орналасқан. Тар табанды теміржол қаланы Сүлікті қаласымен байланыстырады. Ең жақын теміржол стансасы 45 шақырым жерде орналасқан. Қаладағы қыс салыстырмалы түрде қысқа және жылы, ал жаз ыстық және көбінесе құрғақ. Көктем мен жазда қатты жаңбыр жауады. Тарихы Ескі Исфана қаласы XVI ғасырда шағын елді мекен ретінде құрылған. Ғасырлар бойы елді мекен өсіп, дамыды. 2021 жылдың желтоқсанында президент Садыр Жапаров көршілес Тәжікстанмен шекарадағы шиеленіс кезінде қаланы Раззақовтың құрметіне қайта атау туралы шешімін жариялады. Экономикасы және инфрақұрылымы 2002 жылы қалада әртүрлі мүлікке иелік ететін 54 кәсіпорын, мекеме және ұйым болды. Халқы негізінен ауыл шаруашылығымен, темекі, көкөніс және жеміс өсірумен, қой мен ешкі өсірумен айналысады. Қалада 13 мемлекеттік мектеп (оның ішінде төрт жалпы білім беретін мектеп және екі гимназия), екі балабақша, бір кәсіптік мектеп, бір жоғары білім беру орны филиалы, қоғамдық орталық, екі клуб, төрт кітапхана, өлкетану мұражайы, қонақ үй, аудандық аурухана, санитарлық-эпидемиологиялық станция, отбасылық дәрігерлік кабинет және төрт алғашқы медициналық көмек пункті бар. Галерея Дереккөздер
Қант (қала)

Қант — Қырғызстанның Шу облысындағы Бішкек қаласының серіктес қаласы, Ыстықата ауданының орталығы. 2025 жылдың 1 қазанындағы жағдай бойынша Қант халқының саны 21 985 адамды құрады. Географиялық сипаттама Ол республика астанасы Бішкектен шығысқа қарай 20 шақырым және Тоқмақ қаласынан батысқа қарай 40 шақырым жерде, Бішкек-Балықшы тас жолы мен теміржолының бойында орналасқан. Қала мен оның айналасындағы табиғи сұлулық әдемі және тартымды. Жергілікті көрікті жерлерді тамашалауға туристер әрқашан толы. Қыс мезгілінде шаңғы тебу, көктемде ерте гүлдейтін өсімдіктердің молдығын, ал жазда көшелер мен аллеяларда серуендеуге мүмкіндік беретін шуақты ауа-райымен қуантады. Тарихы Қала көпұлтты болып саналады, онда 22-ден астам этникалық топтың өкілдері тұрады. Олардың көпшілігі қырғыздар, өзбектер, қазақтар және орыстар. Аз ғана пайызы басқа этникалық топтардан. Бұл қалашық басқа елді мекендермен салыстырғанда республикада салыстырмалы түрде жаңа қоныс болып табылады, өйткені оның тарихы 20 ғасырда, дәлірек айтқанда 1934 жылы басталады. Бастапқыда ауыл болған ол өмір сүрген кезеңінде жаңа ғимараттармен дамып, айналасындағы бос жерлерді алып жатты. 1985 жылы қала мәртебесін алды. Қырғыз тілінен аударғанда оның атауы «қант» дегенді білдіреді. Ол осындай топонимді бір кездері ірі өндірістік қуаты бар, үлкен көлемде өнім шығаратын ең ірі қант зауытының құрметіне алды. Экономикасы және инфрақұрылымы Бүгінгі таңда жергілікті экономиканың негізін қалаушы Канттың негізгі кәсіпорындарына гофрленген тақтатас, цемент, асбест-цемент құбырлары, алкогольсіз сусындар, кондитерлік өнімдер, сыра, матрацтар және макарон өндірушілері кіреді. Баспаханалар кітаптар мен журналдарды, газеттерді, бланктерді, брошюраларды және басқа да жарнамалық материалдарды басып шығаруға маманданған. Қалада тоғыз өнеркәсіптік кәсіпорын жұмыс істейді. Олардың қатарында «Қант цемент шифер зауыты», «Қант баспаханасы», «Құмшағыл», «Дан-Азық» АҚ, «Әбдіш Ата», «Кант-Милк», «Блиц-1», «Қырғызмұнайзат» ЖШС, тәжірибелік зауыт, механикалық жөндеу зауыты және наубайхана бар. Қалада кәсіптік-техникалық қызметтер бар. Сондай-ақ университет, лицей, бес орта мектеп және мұз айдыны бар. Мектеп, кітапханалар, бес балабақша, эстетикалық тәрбие орталығы, қоғамдық орталық, клуб, стадион, отбасылық дәрігер кабинеті, теміржол вокзалы, балалар кардиологиясы және ревматологиясы санаторийі, аурухана, емхана, экоферма, дәріханалар, моншалар, сауналар, тұтынушыларға қызмет көрсету бөлімдері, базарлар, мейрамханалар, кафелер мен барлар және т.б. қызмет істейді. Дереккөздер
Домалақ асар қалашығы

Домалақ асар қалашығы (б.д. VІ-ІХ ғғ.) – Қызылорда облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енген археологиялық ескерткіш. Орналасқан жері Жалағаш ауданы, Таң ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 11,7 км жерде орналасқан. Сипаты, деректер Ескерткішті 2006 жылы Шірік Рабат археологиялық экспедициясы (жетекшісі Ж.Қ. Құрманқұлов) барлау жүргізіп, географиялық координаттарын анықтаған. Ескерткіш дөңгелек пішінді, диаметрі 20 м, биіктігі – 8-10 м. Төбенің айналасында ордың, маңайында суландыру жүйесінің іздері бар. Дереккөздер
(618) Эльфрида

(618) Эльфрида — Негізгі белдеуде айналып жатқан ірі астероид. Оны 1906 жылы 17 қазанда Карл Лонерт Гейдельберг обсерваториясында ашты. Кімнің есімімен аталғаны белгісіз. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (601—700)
(637) Хрисофемида

(637) Хрисофемида — Негізгі белдеудегі астероид. Оны 1907 жылы 11 наурызда Джоэл Меткалф Тонтон обсерваториясында ашты. Ежелгі Грекия аңыздарындағы Агамемнонның қызы есімімен аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (601—700)
(617) Патрокл

(617) Патрокл — Юпитердің орбитасы бойымен айналып жүрген троян астероиды, қосарлы астероид. Оны 1906 жылы 17 қазанда Август Копфф Гейдельберг обсерваториясында ашты. Бұл (588) Ахиллестен кейін жаңа ашылған екінші троян астероиды болды, сондай-ақ L 5 Лагранж нүктесінде (Юпитердің соңынан) айналған алғашқы ашылған дене еді. Көп уақыт бойы ол (624) Гектордан кейін екінші ең үлкен троян астероиды болып саналды, диаметрі 140 шақырымға тең деп бағаланды. 2001 жылдың қыркүйегінде бұл арасы 680±20 шақырымға тең бірін-бірі айналып жатқан екі астероидтан тұратыны белгілі болды. Алғашқы ашылған қосарлы троян астероиды болды. 2006 жылдың ақпанында серігіне Менетий деген атау берілді. Серіктің өлшемдері 117 × 108 × 90 шақырымға тең деп бағаланады. Яғни екеуінің өлшемдері өзара жақын келеді. Астероид атауы Ежелгі Грекия аңыздарынан белгілі болған қаһарманның есіміне байланысты. Патрокл Троя соғысына қатысқан Ахиллестің досы болған. Ал Менетий Патроклдың әкесі еді. Зерттелуі Lucy ғарыш кемесінің бұл астроидқа жақындауы 2033 жылға жоспарланған. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (601—700)
Accs-market

Accs-market — әлеуметтік желілер, электрондық пошта, бейнеойын платформалары және басқа да сандық қызметтер үшін тексерілген сандық аккаунттарды сатып алу және сату бойынша жаһандық онлайн нарық. 2017 жылы іске қосылған бұл платформа маркетинг және автоматтандыру топтарына жарнама, қатысу және цифрлық операциялар үшін алдын ала бапталған аккаунттарға қол жеткізуге мүмкіндік береді. Тарихы Accs-market 2017 жылы құрылды. Кейбір деректерге сәйкес компанияның бас кеңсесі Ұлыбританияның Лондонда орналасқанымен, ол Сейшел аралдарында тіркелген Carfax Commerce Inc. заңды тұлғасы арқылы жұмыс істейді. 2020 жылдан бастап Accs-Market өз каталогын айтарлықтай кеңейтіп, Twitter, TikTok, Reddit, Discord, Steam және Telegram сияқты платформалардағы аккаунттарды қамти бастады. Сондай-ақ, Facebook-тегі жарнамалық аккаунттар, жоғары шығын лимиттері бар Business Manager тіркелгілері және үлкен тәуліктік жарнама шектеулері енгізілді. 2023–2025 жылдары компания орта деңгейлі жаһандық бәсекелеске айналып, халықаралық пайдаланушылар базасын кеңейтті. Дереккөздер
(624) Гектор

(624) Гектор — Юпитердің орбитасы бойымен айналып жүрген троян астероидтарының ішіндегі ең үлкені. Ол L 4 Лагранж нүктесінде орналасады, яғни Юпитердің алдынан жүріп қозғалады. Астероидты 1907 жылы 10 ақпанда Август Копфф Гейдельберг обсерваториясында ашты. Бұл (588) Ахиллес пен (617) Патроклдан кейін ашылған үшінші троян астероиды болды. (624) Гектордың ұзындығы басқа өлшемдерінен гөрі анағұрлым артық екені бұрыннан белгілі болды. 2006 жылдың шілдесінде ол тоқайласқан қосарлы дене болуы мүмкін деген деректер тарады. 2011 жылдың қарашасында бұл, шын мәнінде, кішігірім серігі бар астероид екені анықталды. Серіктің өлшемдері 12±3 шақырымға тең деп бағаланады. Ол (624) Гекторды үш күнде бір айналып, одан орташа есеппен 623 шақырым қашықтықта орналасады. 2017 жылы оған Скамандр деген атау қойылды. Астероид атауы Ежелгі Грекия аңыздарынан белгілі болған Трояның бас батыры есіміне байланысты. Троя соғысында ханзада Гектор гректерге қарсы тұрған. Ал Скамандр оның баласы болған. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (601—700)
(659) Нестор

(659) Нестор — Юпитердің орбитасы бойымен айналып жүрген троян астероиды. Ол L 4 Лагранж нүктесінде орналасады, яғни Юпитердің алдынан жүріп қозғалады. Оны 1908 жылы 23 наурызда Макс Вольф Гейдельберг обсерваториясында ашты. Ең үлкен троян астероидтары тізімінде 12-ші орында тұр. Астероид атауы Ежелгі Грекия аңыздарынан белгілі болған Пилостың патшасы әрі аргонавтардың бірі есімімен аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (601—700)
Қарашы бек

Қарашы бек немесе қараушы бек – XIV-XVIII ғасырлардағы кейбір түркі халықтары арасында ең жоғары феодалдық атақтардың бірі. Қарашы бек шені XIII ғасырдың басында Моңғол империясында пайда болды. Кейінірек Жошы ұлысы, Қырым хандығы, Сібір хандығы, Қазан хандығы және Қасым хандықтарында елдегі ең маңызды лауазымдардың бірі болды. «Қарашы» атағын хандар өз ұлысы бар, ең беделді, ықпалды және күшті рубасылары мен ұлысбасыларына, әдетте хан отбасының туыстарына берген. Тарихы Қарашы бек лауазымының пайда болуы туралы мәліметтер «Моңғолдың құпия шежіресі » деп аталатын тарихи деректерде сақталған. Ондағы бір әңгімеде Шыңғыс ханның он сарай лауазымын құруы туралы айтылған. Солардың бірі садақ пен жебе алып жүруге міндетті төрт адам туралы, және бұлар алғашқы қарашы-бектерге (қарача) айналған садақшылар немесе хорчилер болды делінген. Кейінгі Шыңғыс ұрпақтары өздерінің аңызға айналған атасының әрекеттерін үлгі тұтып, бұл лауазымға өз айналасынан ең адал төрт адамды тағайындады. Уақыт өте келе бұл Шырын, Арғын, Барын, Қыпшақ, Маңғыт, Найман, Қият және Сиджут сияқты үлкен рулар арасында мұрагерлік жолмен берілетін мемлекеттік шен болып кетті. Қарашыбектер ең маңызды мемлекеттік істерге жауапты болды, оның ішінде қаржылық және әкімшілік қызметтер, жер дауы, сот төрелігі, сыртқы саясат, әскери істер және басқа да мәселелерді бақылау. Олардың мемлекеттік жарғыларға қол қою құқығы болды. Әдетте елдің ұлысбектерінен төрт қарашыбек сайланған (Өзбек және Жәнібек хандар тұсында – Қият, Коңырат, Қыпшақ, Найман немесе Сиджиут). Қарашыбектердің арасынан беклербегі (қазіргі премьер-министрге тең қарашыбектердің басшысы) және уәзір (ханның жеке кеңесшісі) сайланатын. Бектер мен хан арасындағы билік тепе-теңдігіне байланысты қарашыбектердің елді басқарудағы рөлі мен маңызы әртүрлі болды. XIV ғасырдың ортасында бектердің жағдайы күшейіп, хандардың билігі әлсіреген сайын, Алтын Ордадағы қарашыбектердің ықпалы артты. Қарашыбектердің лауазымдары біртіндеп сайланатын емес, мұрагерлік жолмен берілетін деңгейге ие болды. Алтын Орданың кейбір беклербектерінің күшейгені соншалық, елді жеке дара басқарып, өздері хандарды тағайындап, тақтан тайдыратын (мысалы Мамай, Едіге). XV және XVI ғасырлардағы Қазан, Қырым және Сібір хандықтарында қарашыбектер арасында Шырын руының өкілдері жетекші рөл атқарды; беклербектер әдетте солардың арасынан тағайындалатын болды. Дереккөздер
(611) Валерия

(611) Валерия — Негізгі белдеудегі астероид. Оны 1906 жылы 24 қыркүйекте Джоэл Меткалф Тонтон обсерваториясында ашты. Астероидтың атауы оның 1906 VL деген уақытша белгілеуінен пайда болған болуы мүмкін. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (601—700)
(700) Ауравиктрикс

(700) Ауравиктрикс — Негізгі белдеудегі астероид. Оны 1910 жылы 5 маусымда Йозеф Хелффрих Гейдельберг обсерваториясында ашты. Schütte-Lanz фирмасы шығарған дирижабльдің сәтті ұшуына байланысты аты латыншалап «әуені жеңген» деп қойылды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (601—700)
Grokipedia

Grokipedia — xAI компаниясы әзірлеген жасанды интеллект арқылы жасалған онлайн энциклопедия. Жобаның бета-нұсқасы 2025 жылғы 27 қазанда іске қосылды. Grokipedia-дағы мақалаларды Grok тілдік моделі жасайды, өңдейді және фактологиялық тексеруден өткізеді. Көптеген беттердің төменгі жағында мазмұнның Уикипедиядан алынғаны және Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 лицензиясы бойынша бейімделгені көрсетілген. 2025 жылдың 28 қазаны жағдайы бойынша сайтта жасанды интеллект арқылы жасалған шамамен 900 000 мақала бар. Grokipedia-дағы мақалаларда олардың Grok моделі арқылы фактологиялық тексеруден өткені көрсетілген. Жобаның идеясы мен атауы сол жылдың басында All-In подкасты конференциясында Дэвид О. Сакс тарапынан ұсынылған. Масктың айтуынша, Grokipedia — жасанды интеллект негізіндегі білім қоры болып, Уикипедиямен бәсекеге түсе алатын әрі ондағы болжамды қателіктер мен идеологиялық көзқарастарды жоятын жоба ретінде жоспарланған. Gizmodo басылымы бұл бастаманы 2006 жылғы Conservapedia жобасымен салыстырды. 2025 жылғы 6 қазанда Маск Grokipedia-ның ерте бета-нұсқасы айдың соңында іске қосылатынын хабарлады. Кейінірек мазмұн сапасына қатысты мәселелерді түзету мақсатында жоба іске қосылуы уақытша кейінге қалдырылды. Іске қосылуы Grokipedia 27 қазан күні grokipedia.com сайтында іске қосылды және шамамен 900 000 мақаланы қамтыды. Сайт «0.1» нұсқасындағы ерте нұсқа ретінде таныстырылды Реакция туралы мақала]] Grokipedia іске қосылғаннан кейін әртүрлі пікірлер тудырды, кейбір сарапшылар жасанды интеллект автордың жеке көзқарасын бейсаналы түрде қайталауы мүмкін екенін айтып, жобаның бейтараптығына күмән келтірді, Time журналы жазғандай, Маск туралы мақала кейде оны «әсірелеулі түрде сипаттап, оның даулы әрекеттерінің бірқатарын жұмсартып көрсетеді немесе мүлде аттап өтеді». Журнал сонымен қатар «Grokipedia Масктың көзқарастарын неғұрлым егжей-тегжейлі сипаттайды, оның ішінде Маск өзінің тірі жүрген трансгендер қызының өліміне себеп болды деп мәлімдеген “ояу сана вирусы” туралы идеясын да қамтиды» деп жазды. Time сондай-ақ Масктың денсаулығы мен өмір салты туралы бөлімді сынға алды, онда энциклопедияларда әдетте кездеспейтін, оның күнделікті тәртібі туралы жеке мәліметтер берілген. Кейбір материалдар Масктың жеке көзқарастарына, соның ішінде жынысын ауыстыру тақырыбы мен бұрынғы Twitter бас директоры Параг Агравалға қатысты пікірлеріне сай етіп өңделгені атап өтілді. Уикипедияның негізін қалаушы Ларри Сэнгер Grokipedia-дағы өзіне арналған мақалада Уикипедияда жоқ кейбір қызықты әрі дұрыс мәліметтер бар екенін, бірақ сонымен қатар «негізсіз бос сөздер» де кездесетінін айтты. Wikimedia Foundation өкілі бұл жөнінде түсініктеме беріп, «Уикипедияның білімі — әрдайым да адам еңбегінің нәтижесі... дәл осы адам жасаған білімге жасанды интеллект компаниялары өз мазмұнын құру үшін сүйенеді; тіпті Grokipedia-ның өзі өмір сүру үшін Уикипедияға мұқтаж» деп мәлімдеді. Дереккөздер
Футзалдан Қазақстан U-19 чемпионаты 2026

Футзалдан 19 жасқа дейінгі Қазақстан чемпионаты 2026 — қазақстандық кәсіби футзал клубтарының арасындағы жастар лигасы. Чемпионат 2025 жыл дың 5 қыркүйегінен бастап 2026 жылдың 17 мамыр аралығында өтеді. Чемпионатқа Қазақстанның 11 қаласынан 12 команда қатысты. Қазақстан футзал қауымдастығының талаптарына сәйкес жоғары лиганың барлық кәсіби командалары барлық жастағы командаларын дайындауы міндетті. Қатысушылар Тағы қараңыз * Футзалдан Қазақстан ұлттық құрамасы * Футзалдан Қазақстан чемпионаты 2025-26 * Футзалдан Қазақстан U-19 чемпионаты 2026 * Футзалдан Қазақстан U-17 чемпионаты 2026 * Футзалдан Қазақстан U-15 чемпионаты 2026 * Футзалдан Қазақстан U-13 чемпионаты 2026 Дереккөздер
Футзалдан Қазақстан U-17 чемпионаты 2026

Футзалдан 17 жасқа дейінгі Қазақстан чемпионаты 2026 — қазақстандық кәсіби футзал клубтарының арасындағы жастар лигасы. Чемпионат 2025 жыл дың 5 қыркүйегінен бастап 2026 жылдың 17 мамыр аралығында өтеді. Чемпионатқа Қазақстанның 11 қаласынан 12 команда қатысты. Қазақстан футзал қауымдастығының талаптарына сәйкес жоғары лиганың барлық кәсіби командалары барлық жастағы командаларын дайындауы міндетті. Қатысушылар Тағы қараңыз * Футзалдан Қазақстан ұлттық құрамасы * Футзалдан Қазақстан чемпионаты 2025-26 * Футзалдан Қазақстан U-19 чемпионаты 2026 * Футзалдан Қазақстан U-17 чемпионаты 2026 * Футзалдан Қазақстан U-15 чемпионаты 2026 * Футзалдан Қазақстан U-13 чемпионаты 2026 Дереккөздер
Футзалдан Қазақстан U-15 чемпионаты 2026

Футзалдан 15 жасқа дейінгі Қазақстан чемпионаты 2026 — қазақстандық кәсіби футзал клубтары мен балалар академияларының арасындағы футзал лигасы. 2025-26 маусымына 2011 және 2012 жылы туған балалар қатысады. Чемпионат 2025 жыл дың 29 қазанынан бастап 2026 жылдың 17 мамыр аралығында өтеді. Чемпионатқа Қазақстанның 19 қаласынан 30 команда қатысады. Турнир турлары каникул кездерінде өтеді. Әр топтағы командалар бір бірімен ойнайды, содан кейін әр топтан плейофф кезеңіне жолдама алады. Қазақстан футзал қауымдастығының талаптарына сәйкес жоғары лиганың барлық кәсіби командалары барлық жастағы командаларын дайындауы міндетті. Қатысушылар Тағы қараңыз * Футзалдан Қазақстан ұлттық құрамасы * Футзалдан Қазақстан чемпионаты 2025-26 * Футзалдан Қазақстан U-19 чемпионаты 2026 * Футзалдан Қазақстан U-17 чемпионаты 2026 * Футзалдан Қазақстан U-15 чемпионаты 2026 * Футзалдан Қазақстан U-13 чемпионаты 2026 Дереккөздер
Бустон (қала)

Бустон ( 2016 жылға дейін — Чка́ловск, ) — Тәжікстанның Соғды облысындағы қала. Бустон халқының саны 2025 жылдың қазан айындағы жағдай бойынша 35 000 адамды құрады. Географиялық сипаттама Ол Курамин жотасының батыс сілемдеріне жақын жазықта орналасқан. Бустон Хожанттан солтүстік-батысқа қарай 52 шақырым жерде, Өзбекстан шекарасына апаратын жолда (ол 6 шақырым жерде) орналасқан. Тарихы Қала құрылысы Чкаловск деген атпен 1949 жылы Соғды облысындағы Хожант қаласының маңында басталды. Кеңес дәуірінде қала құпия қала болып саналды, себебі онда КСРО жаппай ядролық энергияны дамыту үшін пайдаланған уран өңдеу зауыты орналасқан. Бастапқыда қала Соцгород (социалистік қала) деп аталды, ал жаңа қаланың құрылысы уран өңдеу зауытының жанында басталды. Кейін қала Курчатовтың құрметіне аталып, бірақ қала құпия болып саналғандықтан, ол кеңес ұшқышы Чкаловтың құрметіне өзгертілді. 2016 жылдың 3 наурызында Тәжікстан Ұлттық жиналысы қаланы Бустон деп атады. Экономикасы және инфрақұрылымы Бустон және оның айналасы толығымен дерлік жыртылған және мелиорациялық каналдармен көмкерілген аграрлық аймақ. Шығыста көтерілген таулар дала және шөлейт өсімдіктермен жабылған. Ауылда көптеген шаруа қожалықтары бар, шағын бизнес дамыған. Дереккөздер
Футзалдан Қазақстан U-13 чемпионаты 2026

Футзалдан 13 жасқа дейінгі Қазақстан чемпионаты 2026 — қазақстандық кәсіби футзал клубтарының арасындағы жастар лигасы. Чемпионат 2025 жыл дың 5 қыркүйегінен бастап 2026 жылдың 17 мамыр аралығында өтеді. Чемпионатқа Қазақстанның 11 қаласынан 12 команда қатысты. Қазақстан футзал қауымдастығының талаптарына сәйкес жоғары лиганың барлық кәсіби командалары барлық жастағы командаларын дайындауы міндетті. Қатысушылар Тағы қараңыз * Футзалдан Қазақстан ұлттық құрамасы * Футзалдан Қазақстан чемпионаты 2025-26 * Футзалдан Қазақстан U-19 чемпионаты 2026 * Футзалдан Қазақстан U-17 чемпионаты 2026 * Футзалдан Қазақстан U-15 чемпионаты 2026 * Футзалдан Қазақстан U-13 чемпионаты 2026 Дереккөздер
Григорий Шамро

Григорий Шамро (; 31 мамыр 1984 жыл, Рудный, Қостанай облысы, Қазақстан) — қазақстандық футзалшы, қақпашы және жаттықтырушы. Қазақстан футзалының танымал өкілі, ел чемпионатының бірнеше дүркін қатысушысы және ұлттық құраманың мүшесі. Өмірбаяны Григорий Шамро 1984 жылы 31 мамырда Қостанай облысының Рудный қаласында дүниеге келген. Балалық шағынан-ақ спортқа бейім болып, жасөспірім шағында футзалға қызығушылық танытты. Кәсіби мансабын ерте бастап, Қазақстанның бірқатар клубтарында ойнады. Оның қатарында «Витязь», «Цементник», «Аят» (Рудный), БТА Банк және «Ақтөбе» командалары бар. Құрамадағы мансабы Шамро ұзақ жылдар бойы Қазақстан құрамасының сапында өнер көрсетті. 2016 жылы Еуропа чемпионатында құрамамен бірге қола жүлдеге қол жеткізіп, ел тарихындағы ең ірі жетістіктердің біріне үлес қосты. Жаттықтырушылық мансабы Ойыншылық мансабын аяқтаған соң жаттықтырушылыққа ауысты. Қазіргі уақытта қақпашыларды дайындау бойынша маманданған жаттықтырушы ретінде жұмыс істейді. 2020-2023 жылдар аралығында Аят командасында жаттықтырушы. 2023 жылдан бастап Семей клубында жаттықтырушы. Жетістіктері * Еуропа чемпионатының қола жүлдегері (2016, Сербия) 🥉 * Қазақстан чемпионатының қатысушысы (бірнеше маусым) * Қазақстан Кубогының ойыншысы Дереккөздер
Рауан Атантаев

Рауан Рашидұлы Атантаев (22 қыркүйек 1990 жыл, Георгиевка, Семей облысы, Қазақстан) — қазақстандық футзалшы, «Семей» футзал клубының қақпашысы және вице-капитаны. Қазақстан ұлттық құрамасының мүшесі. Өмірбаяны Рауан Атантаев спорттық мансабын үлкен футболда бастады. 2009 жылы Семейдің «Спартак» клубының сапында өнер көрсетті. Кейін 2010 жылы «Ақ Бұлақ» (Талғар), 2011 жылы «Қайрат» және 2012 жылы «Қайрат-Академия» командаларында ойнады. 2013 жылдан бастап футзалға ауысып, «ЦСКА (Алматы)» клубының қақпашысы ретінде кәсіби мансабын жалғастырды. Кейін 2020–2021 жылдары «Атырау» футзал клубының құрамында өнер көрсетті. 2023 жылдан бері «Семей» футзал клубында ойнап келеді. Қысқа уақыт ішінде командадағы негізгі қақпашылардың біріне айналып, вице-капитан мәртебесіне ие болды. Ұлттық құрама Рауан Атантаев Қазақстан ұлттық футзал құрамасында ойнап, бірқатар халықаралық жарыстарға қатысты. Жетістіктері Дереккөздер
Вахдат (қала)

Вахдат (, 1936 жылға дейін — Янгибазар, 1992 жылға дейін — Орджоникидзеабад, 2003 жылға дейін — Кофарнихон) — Тәжікстандағы қала (1965 жылдан бастап). Вахдат ауданының әкімшілік орталығы, республикалық бағыныстағы қала мәртебесіне ие. 2025 жылдың 1 қазанындағы жағдай бойынша Вахдат қаласының халқы 40 198 адамды құрады. Географиялық сипаттама Вахдат қаласы Кофарнихон өзенінің бойында, Гиссар тауларының оңтүстігіндегі Ромит шатқалында орналасқан. Географиялық тұрғыдан қала бірнеше бөлікке бөлінген: қаланың өзі, айналасындағы ауылдар және бірнеше ауылдық кеңестер. Вахдат арқылы қаланы Душанбемен байланыстыратын автомобиль және теміржол өтеді. Қала географиялық орналасуына байланысты туристер үшін тартымды. Ромит шатқалы емдік бұлақтарымен, ормандарымен және тау өзендерімен танымал. Түрлі құстар мен жануарлардың мекені және ерекше тау флорасы бар Рамит табиғи қорығы да танымал. Тарихы Вахдат қаласы 1927 жылы құрылған. 1936 жылға дейін ол Янги-Базар деп аталып, Янги-Базар ауданының орталығы болды. Кейін қала Орджоникидзеабад, ал 1992 жылы Кофарнихон болып өзгертілді. 1965 жылдан бастап ол Вахдат ауданының орталығы болып, ресми түрде қала мәртебесін алды. Вахдат қазіргі атауын 2003 жылы алған. Экономикасы және инфрақұрылымы Қала экономикасы негізінен айналадағы ауыл шаруашылығы қызметінен: мақта, мал шаруашылығы, астық және көкөніс өсіруден және жүзім шаруашылығынан тұрады, ал мақта тазалау қаланың негізгі өнеркәсіптік қызметі болып табылады. Қалада Исмаил Сомони атындағы мәдениет және демалыс саябағы, мәдениет сарайы, өлкетану мұражайы және амфитеатр, 8000 жанкүйерге дейін сыйдыра алатын стадион бар. Сонымен қатар статистикалық, медициналық колледждер, кәсіптік мектеп, жалпы білім беру мектептер, мектепке дейінгі мекемелер, дарынды балаларға арналған лицей, музыка мектебі жұмыс жасайды. Дереккөздер
Аққорған кесенесі

Аққорған кесенесі – Қызылорда облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енген ХVІІІ-ХІХ ғасырлардың сәулет өнері ескерткіші. Орналасқан жері Жаңақорған ауданы, Түгіскен ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 1 км жерде орналасқан. Сипаты Ескерткіш Аққорған қалашығының маңында, қалың қамыс өскен және қам кесектерден тұрғызылған жерлеу құрылыстары – қоршаулардан тұратын, сондай-ақ сағана (сыпа) типті жаңартылған құрылыстары бар үлкен қорымда орналасқан. Кесене қам кесектерден тұрғызылған. Өлшемдері 8,20х8,0 м. Кесене бір камералы. Шаршы пішінді болып келген ескерткіштің негізгі аумағы сфероконустық формадағы күмбезбен жабылған. Оңтүстік бөлікке бағытталған кіреберісі дәліз іспетті болып қабырғаға жалғастырыла салынған. Негізгі аумақтың барлық төрт бұрышы жауырыншалармен бөлінген. Батыс қабырғада ағашпен торланған ойық бар. Кесененің камерасы шаршы пішіндес, қабырғаларында (әр қабырғада бір-бірден) арка тәрізді төрт үлкен ойық бар. Камера ішіне екі құлпытас-сағана (биіктігі жарты метрден астам), сондай-ақ "алам" (ақ мата байланған бақан) және арқардың мүйізі қойылған. Осылардың барлығы осы жерде жерленген әулиеге деген құрметті көрсетеді. Кесененің архитектурасында осы өңірдің ескерткіштеріне тән – камерадағы қабырғалық ойықтар (Қарасопы кесенесі, Қорасан ата кесенесі, Ақтас мешіті), дәліз іспетті кіреберіс (Жалаңаш ата кесенесі) және т.с.с. дәстүрлер байқалады. Қазіргі уақытта кесене өзінің алғашқы келбетін жоғалтқан. Оның орнында архитектуралық көркемдік құндылығы жоқ жаңа ескерткіш бой көтерген. Кесене архитектура тақырыбындағы камералары Т-тәрізді болып орналасқан екі камералы кесенелердің сирек нұсқасы болып табылады. Тікбұрышты және дөңгелек болып келген камералары үйлескен бұл кесене – Тілеулес ишан кесенесі секілді үш күмбезді кіреберіс бөлігі бар (кейіннен Сырдария өзенінің сағасында кең тараған) алғашқы кесенелердің бірі. Дереккөздер
(612) Вероника

(612) Вероника — Негізгі белдеудегі астероид. Оны 1906 жылы 8 қазанда Август Копфф Гейдельберг обсерваториясында ашты. Астероидтың атауы оның 1906 VN деген уақытша белгілеуінен пайда болған болуы тиіс. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (601—700)
(613) Джиневра

(613) Гвиневра — Негізгі белдеудегі астероид. Оны 1906 жылы 11 қазанда Август Копфф Гейдельберг обсерваториясында ашты. Аңыздардағы патша Артурдың әйелі болған Гвиневраның есімімен аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (601—700)
(614) Пиа

(614) Пиа — Негізгі белдеудегі астероид. Оны 1906 жылы 11 қазанда Август Копфф Гейдельберг обсерваториясында ашты. Италиядағы обсерваторияның атымен аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (601—700)
(615) Росвита

(615) Росвита — Негізгі белдеудегі астероид. Оны 1906 жылы 11 қазанда Август Копфф Гейдельберг обсерваториясында ашты. Көне германиялық әулие Хросвитаның есімімен аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (601—700)
(623) Химера

(623) Химера — Негізгі белдеудегі астероид. Оны 1907 жылы 22 қаңтарда Карл Лонерт Гейдельберг обсерваториясында ашты. Астероид аты ежелгі грек мифологиясындағы құбыжықтың аталуына байланысты. Зерттелуі Арабтардың MBR Explorer астероидтарды зерттеу миссиясы осы астероидқа 2030 жылы жақындайды деп жоспарлануда. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (601—700)
(620) Дракония

(620) Дракония — Негізгі белдеудегі астероид. Оны 1906 жылы 26 қазанда Джоэл Меткалф Тонтон обсерваториясында ашты. Америкадағы Дрейк университетінің құрметіне орай аталған болуы тиіс. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (601—700)
(619) Триберга

(619) Триберга — Негізгі белдеудегі астероид. Оны 1906 жылы 22 қазанда Август Копфф Гейдельберг обсерваториясында ашты. Германиядағы қаланың атымен аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (601—700)
(621) Верданди

(621) Верданди — Негізгі белдеудегі астероид. Оны 1906 жылы 11 қарашада Август Копфф Гейдельберг обсерваториясында ашты. Скандинавия мифологиясындағы норналардардың бірі атымен аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (601—700)
(622) Эсфирь

(622) Эсфирь — Негізгі белдеудегі астероид. Оны 1906 жылы 13 қарашада Джоэл Меткалф Тонтон обсерваториясында ашты. Библиядағы кейіпкердің атымен аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (601—700)
(682) Агарь

(682) Агарь — Негізгі белдеудегі астероид. Оны 1909 жылы 17 маусымда Август Копфф Гейдельберг обсерваториясында ашты. Библиядағы кейіпкердің атымен аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (601—700)
(664) Юдифь

(664) Юдифь — Негізгі белдеудегі астероид. Оны 1908 жылы 24 маусымда Август Копфф Гейдельберг обсерваториясында ашты. Библиядағы кейіпкердің атымен аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (601—700)
(663) Герлинда

(663) Герлинда — Негізгі белдеуде айналып жатқан ірі астероид. Оны 1908 жылы 24 маусымда Август Копфф Гейдельберг обсерваториясында ашты. Немістерде біршама таралған қыздардың есімімен аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (601—700)
(662) Ньютония

(662) Ньютония — Негізгі белдеудегі астероид. Оны 1908 жылы 30 наурызда Джоэл Меткалф Тонтон обсерваториясында ашты. Массачусетс штатындағы қаланың атымен аталды. Бұл қаланың Исаак Ньютонға қатысы жоқ. Әйгілі ғалымның құрметіне орай көп жылдан кейін басқа астероид аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (601—700)
(8000) Исаак Ньютон

(8000) Исаак Ньютон — Негізгі белдеудегі астероид. Оны 1986 жылы 5 қыркүйекте бельгиялық астроном Анри Дебеонь Чилидегі Ла-Силья обсерваториясында ашты. Әйгілі ағылшын ғалымы Исаак Ньютонның құрметіне орай аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (7901—8000)
Noize MC

Noize MC (толық есімі – Иван Александрович Алексеев, туған күні - 9 наурыз 1985, Ярцево, Ресей Федерациясы) — ресейлік әнші, рэп-рок-орындаушы. Музыкамен 10 жасынан айналыса бастады, 13 жасында алғашқы тобын құрды. Топ мүшелері ;Қазіргі мүшелер: * Иван Алексеев — лид-вокал, гитара * Александр Кислинский — бас-гитара, бэк-вокал * Ашот Петросян — сэмплинг, битбоксинг, тамбурин * Владимир Зиновьев — барабандар ;Бұрынғы мүшелер: * Андрей Пих — барабандар * Станислав Амосов — сэмплинг * Павел Тетерин — гитара, барабаны * Михаил Козодоев — барабандар * Максим Крамар — гитара, бэк-вокал Альбомдар ;Студия альбомдары * 2008 — The Greatest Hits Vol. 1 * 2010 — The Greatest Hits Vol. 2 * 2010 — Последний альбом * 2012 — Новый альбом * 2013 — Protivo Gunz * 2013 — Неразбериха * 2014 — Hard Reboot * 2015 — Hard Reboot 3.0 * 2016 — Царь горы * 2018 — Хипхопера: Орфей & Эвридика * 2021 — Выход в город * 2025 — Не все дома ;Саундтрек-альбом * 2009 — Розыгрыш ;Мини-альбом * 2018 — No Comments ;Концерттік альбомдар * 2008 — Заполняйте зал, я сказал! * 2009 — Точка (3 ноября 2008) * 2011 — Жечь электричество! * 2012 — Живой Zвук * 2015 — *кустик* * 2019 — XV * 2022 — Voyager-2 (Live at Stadium) Галерея Интервью * (Youtube-канал «вДудь», 27 қазан 2022) * (Youtube-канал «ШАЦ», 19 қазан 2023) * [https://web.archive.org/web/20150608222858/http://mol-express.com/index.php/2011-11-07-13-52-56/2011-11-07-13-58-21/129----noize-mc Простые истины от Noize MC — в проекте «Молодёжный экспресс»] Дереккөздер
Мыңтөбе қалашығы

Мыңтөбе қалашығы (ХІІ-ХV ғғ.) – Қызылорда облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енген археологиялық ескерткіш. Орналасқан жері Қазалы ауданы, Жанкент ауылынан солтүстік-батысқа қарай 1 км жерде орналасқан. Сипаты Жер телімдерін қарқынды игеруге байланысты ескерткіштің шекарасын анықтау мүмкін емес. Жекелеген төбешіктер түрінде сақталған қалашықтың аумағы 300х400 м. Қалашықтан оңтүстік-батысқа қарай жерде бірнеше төбешіктер бар, шамасы олар жекелеген үй-жайлар болса керек. Ескерткіштің үстінен жиналып алынған материалдардың негізін қыш ыдыстардың сынықтары, нумизматикалық материалдар, көгілдір тақта тастар құрайды. Нумизматикалық материалдардың дені XIV-XVII ғасырларға жататын мыс теңгелер. Дереккөздер
Кэтрин Коннолли

Кэтрин Коннолли — Ирландияның тәуелсіз саясаткері, 2025 жылдан бастап мемлекет президенті. Осы лауазымдағы үшінші әйел. 2016 жылдан бері ол Ирландия парламентіндегі төменгі палаттың депутаты болып келеді. Ал 2020-2024 жылдары оның спикеріне орынбасар ретінде жұмыс істеді. Саяси мансабын Лейбор партиясында бастады. 1999 жылдан бастап туған қаланың мәслихатына кіреді. 2004-2005 жылдары Голуэйдің әкімі болады. 2025 жылдың 24 қазанында өткен президент сайлауында ол 63.4% жинап, жеңіске жетті. Дереккөздер
(698) Эрнестина

(698) Эрнестина — Негізгі белдеудегі астероид. Оны 1910 жылы 5 наурызда Йозеф Хелффрих Гейдельберг обсерваториясында ашты. Сол обсерваторияның астрономы Макс Вольфтың баласының атымен аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (601—700)
(697) Галилея

(697) Галилея — Негізгі белдеудегі астероид. Оны 1910 жылы 14 ақпанда Йозеф Хелффрих Гейдельберг обсерваториясында ашты. Ол кезде Галилей серіктерінің ашылуына 300 жыл толғандықтан, астероидқа Галилео Галилейдің есімі берілді. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (601—700)
(696) Леонора

(696) Леонора — Негізгі белдеудегі астероид. Оны 1910 жылы 10 қаңтарда Джоэл Меткалф Тонтон обсерваториясында ашты. Астероидтың орбитасын есептеген астроном Артур Сноу оған өз әйелінің есімін берген. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (601—700)
(695) Белла

(695) Белла — Негізгі белдеудегі астероид. Оны 1909 жылы 7 қарашада Джоэл Меткалф Тонтон обсерваториясында ашты. Кейбір зерттеулер бойынша, бұл (6) Геба астероидының сынығы болуы мүмкін. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (601—700)
(694) Экард

(694) Экард — Негізгі белдеуде айналып жатқан ірі астероид. Оны 1909 жылы 7 қарашада Джоэл Меткалф Тонтон обсерваториясында ашты. Дрейк университетінің құрметіне орай аталды, бірақ Drake сөзі кері ретімен жазылды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (601—700)
(693) Зербинетта

(693) Зербинетта — Негізгі белдеудегі астероид. Оны 1909 жылы 21 қыркүйекте Август Копфф Гейдельберг обсерваториясында ашты. Рихард Штраустың операсындағы кейіпкердің атымен аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (601—700)
(692) Гипподамия

(692) Гипподамия — Кибела тобындағы астероид. Оны 1901 жылы 5 қарашада Макс Вольф пен Август Копфф Гейдельберг обсерваториясында бірлесіп ашқан. Ежелгі грек мифологиясындағы кейіпкердің атымен аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (601—700)
(690) Вратиславия

(690) Вратиславия — Негізгі белдеуде айналып жатқан ірі астероид. Оны 1909 жылы 16 қазанда Джоэл Меткалф Тонтон обсерваториясында ашты. Польшадағы Вроцлав қаласының латынша атымен аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (601—700)
(691) Лихай

(691) Лихай — Негізгі белдеудегі астероид. Оны 1909 жылы 11 желтоқсанда Джоэл Меткалф Тонтон обсерваториясында ашты. Пенсильваниядағы Лихай университетінің құрметіне орай аталды. Ондағы қызметкерлер астероидтың орбитасын есептеп шығарған. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (601—700)
Ыстықлол

Ыстықлол ( 2012 жылға дейін - Табошар) — Тәжікстанның Соғды облысындағы қала. Қала халқы: 17 600 адам. Географиялық сипаттама Хожанттан солтүстікке қарай 50 шақырым жерде. Құрама жотасының етегінде, Қарамазор сілемінің батысында орналасқан. Тарихы Ыстықлол қаласы 19 ғасырдың соңында Жызақ-Куляб теміржолының құрылысы кезінде пайда болды. Салыстырмалы түрде қысқа мерзім ішінде ол маңызды теміржол торабына және облыстағы екінші ірі қалаға айналды. Ыстықлолдың басты символдарының бірі — бір кездері тек Орта Азияда ғана емес, сонымен қатар Кеңес Социалистік Республикалар Одағындағы ең ірі зауыттардың бірі болған алмаз бұрғылау фабрикасы, ол өз уақытында тек Орта Азиядағы ғана емес, сонымен қатар Кеңестік Социалистік Республикалар Одағындағы ең ірі зауыттардың бірі болды. Бұрынғы Табошар 1993 жылы қала мәртебесін алды. 2012 жылы қаланың атауы Ыстықлол болып өзгертілді. Экономикасы және инфрақұрылымы 1968 жылы қалада қорғаныс өнеркәсібі мен атом энергетикасына арналған тапсырыстарды орындайтын «Заря Востока» зауыты іске қосылды. Компания стратегиялық зымырандар мен оқ-дәрілерге арналған бөлшектер шығарды. 1991 жылдан бастап «Заря Востока» өнеркәсіптік және техникалық тауарларды (жоғары қысымды шлангілер, ПВХ оқшаулағыш таспа, респираторлар, дәнекерлеу және металл кесу шлангілері және тағы басқалар) және тұтыну тауарларын (резеңке галоштар, линолеум, бақша шлангілері және тағы басқалар) шығарады. Зауыт тастан жасалған кәдесыйлар (вазалар, шамдалдар және тағы басқалар), сондай-ақ зергерлік бұйымдар шығарады. Компанияда тігін шеберханасы да бар. Дереккөздер
(699) Хела

(699) Хела — Марс орбитасын қиып өтетін астероид. Оны 1910 жылы 5 маусымда Йозеф Хелффрих Гейдельберг обсерваториясында ашты. Скандинавия мифологиясындағы өлілер әлемінің құдайы есімімен аталған болуы тиіс. Бірақ оның құрметіне орай (949) Хель астероиды да аталғаны белгілі. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (601—700)
(689) Зита

(689) Зита — Негізгі белдеудегі астероид. Оны 1909 жылы 12 қыркүйекте Иоганн Пализа Вена обсерваториясында ашты. Аустрия-Мажарстанның соңғы патшайымы құрметіне орай аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (601—700)
(679) Пакс

(679) Пакс — Негізгі белдеудегі астероид. Оны 1909 жылы 28 қаңтарда Август Копфф Гейдельберг обсерваториясында ашты. Көнеримдік бейбітшілік құдайы атымен аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (601—700)
Гримсби энд Дистрикт

«Гримсби энд Дистрикт» (;) — Англияның Гримсби қаласында орналасқан футбол клубы болды. Тарихы Гримсби энд Дистрикт клубы 1882 жылы құрылды. 1883–84 маусымының басында клуб 1878 жылы құрылған Уайт Стар клубын өз құрамына қосты. Біріккен жаңа клуб Уайт Стар құрамынан келген жетекші ойыншылар Дж. Эллис пен Р. Фанторптің қосылуы арқасында күшейе түсті. Екеуі де кейін команда капитандары атанды. Біріккен клубтың алғашқы ойыны 1883 жылдың қазанында Халл қаласының Блю Стар командасына қарсы өтті. Көп ұзамай клуб ең ірі жеңісіне қол жеткізді. 1883 жылы қараша айында Лаут Тринити Рекреейшн командасын 13:0 есебімен ойсырата жеңді, ал Рейнс сол ойында 8 гол соқты. Маусым соңында клуб өзінің жалғыз трофейін — Hospital Cup жеңіп алды, кейін оны Линкольншир Футбол қауымдастығына жыл сайын жасөспірімдер командалары арасында сарапқа салынатын жүлде ретінде қайтарды. Гримсби энд Дистрикт 1886–87 маусымынан кейін тарады, клуб жайлы соңғы мәлімет сол маусымдағы Линкольншир аға кубогының бірінші кезеңіне қатысуы болды. Гримсби Таун кәсіби клубқа айналып, 1888–89 маусымында Футбол Комбинациясына қабылданғандықтан, қаланың ішінде екінші кәсіби клубтың дамуына мүмкіндік болмады. Жетістіктері Дереккөздер
Аслан Смақов

Аслан Смақов (13 қыркүйек 1990 жыл, Семей, Қазақстан) — қазақстандық футзал шебері, «Семей» футзал клубының бас бапкері, бұрынғы футзалшы. Бұрын «Қайрат» және «СКА-Юг» клубтарының ойыншысы болған. Қазақстан футзалының жаңа буын жаттықтырушыларының бірі. Өмірбаяны Аслан Смаков 1990 жылы 13 қыркүйекте Семей қаласында дүниеге келген. Футзалдағы кәсіби мансабын «Қайрат» және «СКА-Юг» командаларында бастады. «Қайрат» сапында ол Қазақстан кубогы мен халықаралық турнирлерге, соның ішінде Суперкубок әлеміне қатысқан. 2013/14 маусымында Смақов «СКА-Юг» құрамында 37 матч өткізді, ал 2014/15 маусымында «Қайрат» сапында 30 ойынға қатысты. Ойын кезінде әмбебап позицияда ойнап, тактикалық тәртіптілігімен ерекшеленді. Жаттықтырушылық мансабы Аслан Смаков 2021 жылы «Каспий» (Ақтау) футзал клубында жаттықтырушы көмекшісі ретінде өз мансабын бастады. Бұл — оның кәсіби жаттықтырушылық қызметтегі алғашқы тәжірибесі болды. 2023 жылы ол жаңа құрылған «Семей» футзал клубының спорт директоры қызметін атқара бастады және клубтың құрылу мен дамуына бастамашы болды. 2025 жылдың қаңтарында бас бапкер Дави Мендонса клубтан кеткен соң, Смаков уақытша бас бапкер міндетін атқарушы болып тағайындалды. Наурыз айында ресми түрде клубтың бас бапкері болып бекітілді. Жетістіктері Смаковтың басшылығымен «Семей» клубы айтарлықтай жетістіктерге жетті: * Кубок Казахстана (2025) — финалда «Қайратты» 5:1 есебімен жеңді; * Қазақстан чемпионаты (2025) — тұрақты маусымда 103 ұпай жинап, бірінші орынға ие болды. * «Семей» клубының құрылуы мен стратегиялық бағыттарының бастамашысы. * Команданың кадр саясаты мен жастар құрамын дамыту жүйесін қалыптастырды. * Заманауи футзал аналитикасын және бейнеталдау жүйесін енгізген қазақстандық бапкерлердің бірі. Сыртқы сілтемелер * [https://fcsemey.com/team/player/aslan-smakov/ FC Semey ресми беті] * [https://instagram.com/fcsemey/ Клубтың Instagram парақшасы] Дереккөздер * [https://fcsemey.com/team/player/aslan-smakov/ FC Semey ресми сайты — Смаков Асланның профайлы] * [https://kff.kz/ Қазақстан футбол федерациясы — футзал бөлімшесі] * [https://uefa.com/ UEFA ресми сайты — UEFA Futsal Champions League деректері]
Исфара

Исфара (, ) — Тәжікстанның солтүстігіндегі қала. Соғды облысының Исфара ауданының әкімшілік орталығы. Исфара қаласының халқы 51 700 адамды құрайды. Географиялық сипаттама Түркістан жотасының етегіндегі Исфара өзенінің жағасында орналасқан. Тәжікстанның солтүстігінде орналасқан қала елдің жеміс-жидек және көкөніс өсіру аймағының орталығы болып табылады. Облыстың оңтүстік-шығысындағы биік таулармен қоршалған Исфара Түркістан жотасының құрамына кіреді. Ежелгі заманда қала Ұлы Жібек жолы кесіп өтетін аумақта болған. Тарихы Исфара Орта Азияның ежелгі қалаларының бірі болып саналады. Қала өз атауын X ғасырда алған, бұл туралы «Табари тарихы» кітабында айтылады. Оның экономикалық және мәдени дамуы Саманидтер империясына қосылуымен басталды. 19 ғасырдың аяғынан бастап қала Ресей империясына қарады. Көп ұзамай ол ауыл шаруашылығы дамыған ірі орталыққа айналды. Кеңес Одағының құрылуымен қала Тәжік Кеңестік Республикасының құрамына кірді және 1929 жылдың қазан айында Ходжант ауданына қарады. 1977 жылдың қаңтарында жер сілкінісі қалаға айтарлықтай зиян келтірді. Экономикасы және инфрақұрылымы Исфарада электр жабдықтарын, химиялық және металлургиялық өнімдерді, құрылыс материалдарын, азық-түлік өнімдерін және басқа да өнімдерді шығаратын шамамен 20 өнеркәсіптік кәсіпорын орналасқан. Ең ірі өңдеу зауыттары — «Баракат Исфара», «ОРО Исфара» ЖШС және «Исфарафуд» ЖШС. 2012 жылы сыйымдылығы 18 000 көрерменге арналған орталық стадионын ашылды. Исфара халық қолөнерінің орталығы ретінде ежелден бері танымал. Мұнда ағаш ою, ұсталық және қыш өнері дамыған. Ганч (гипс) және ағаш ою өнері ерекше танымал. Исфара өрік бақтарымен әйгілі. Танымал адамдары Ферғана алқабының мәдени орталығы ретінде қала осында туып, өмір сүрген мәдениет қайраткерлерімен әйгілі. Олардың арасында Пифагор кестесін құрастырған XVII ғасырдағы ғалым Ибраһим Риязидан; талантты ақын Надирабегім; драматург Сұлтон Саидмуродов; жазушы Лутфи Саид; X-XII ғасырлардағы ақындар Саиф Исфаранги, Мехри және Бехжад Исфаранги; жазушылар Хабаб Саид пен Субхон Йодгори; және ақын Хабиб Ибрагимов бар. Исфара классикалық және қазіргі заманғы әндерді орындаушы Исраил Файзидинов; актер Шухрат Халимов және экономика ғылымдарының кандидаты Хусейнбой Киёмидинов сияқты танымал тұлғалардың туған жері болды. Кеңес Одағының ең жас министрі Абдулахай Вохидов Исфарада дүниеге келген. Кеңес дәуірінде ол республиканың Азық-түлік өнеркәсібі министрлігін басқарды. Дереккөздер
Ғиссар

Ғиссар — Тәжікстандағы республикалық бағыныстағы қала. 2016 жылға дейін Ғиссар ауданының әкімшілік орталығы болды. Ғиссар қаласының халқы: 29 100 адамды құрайды. Географиялық сипаттама Ғиссар Тәжікстанның батысында, Душанбе-Термез тас жолы мен теміржолдан 30 шақырым жерде орналасқан. Ғиссар Ханака мен Кафирниган өзендерінің (Әмудария бассейнінің бөлігі) қосылуынан пайда болған аттас аңғарда, Ғиссар жотасының оңтүстік сілемдері мен Бабатаг тауларының түйіскен жерінде орналасқан. Ауылдың ортасынан Үлкен Хисор каналы өтеді. Тарихы Ғиссар — ұзақ тарихы бар елді мекен. Кейбір деректерге сүйенсек, ол біздің заманымызға дейінгі 1-мыңжылдықтың ортасында немесе одан да ертерек құрылған. Дегенмен, археологиялық зерттеулер бұл аймақта одан да ежелгі адам іздерін көрсетеді. Ғиссар бекіністің айналасында пайда болып, өсті, оның құрылысы аңызға айналған Афросиаб патшамен байланысты. Ғиссар орта ғасырларда ең үлкен гүлденуіне жетті, ал Бұхара әмірлігі кезінде ол бектің орталығы болды, ал бекініс губернатордың резиденциясы қызметін атқарды. Кейінірек қала құлдырап, қазір тек үлкен ауыл мен аудан орталығына айналды. 1953 жылы Ғиссар ауылы қалалық типтегі елді мекен мәртебесін алды, 1993 жыл 26 мамырда қала болып өзгертілді. Экономикасы және инфрақұрылымы Ғиссар етті-майлы құйрықты қойларымен әйгілі. Ғиссар қойы барлық қолға үйретілген қой тұқымдарының ішіндегі ең ірісі. Бұл тұқым негізінен Тәжікстанда кең таралған. Өнеркәсібі: Машина жасау (гидравликалық сорғы өндірісі), құрылыс материалдары (әктас, карбид, асфальт, линолеум), жеңіл өнеркәсіп, азық-түлік өнімдері (минералды су, алкогольсіз сусындар, нан-тоқаш және кондитерлік өнімдер, сары май, ұн). Ғиссарда орталық аурухана, емхана және бірқатар медициналық мекемелер бар. Көрнекі жерлері Ауылдың тарихи орындары жалпы ауданы 86 гектарды алып жатқан ашық аспан астындағы мұражай — Ғиссар тарихи-мәдени қорығында біріктірілген. Қорықтың ең көне ескерткіші - Сангин мешіті (құрылысы XII ғасырда басталған). Бекіністің қарсысында бір кездері Құран оқылатын кітапханасы бар үлкен медресе - Медресеи Кухна (XVI-XVII ғасырлар) болған. Жаңа медресенің екі қабатты қасбеті ғана қалған (XVII-XVIII ғасырлар). Медресеи Кухнасының жанында теолог Қожа Мұхаммед Хайвоки жерленген Махдуми Азам немесе «Ең ұлы Мырза» кесенесі орналасқан. Қалпына келтірілген қонақ үй - Хиштин керуен сарайы бұрынғы базар алаңында орналасқан, дегенмен бастапқы ғимараттың тек іргетасы мен биіктігі шамамен бір метр болатын қабырғалары ғана қалған. Дереккөздер
Тоқтықара кесенесі

Тоқтықара кесенесі – Қызылорда облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енген ХІХ ғасырдың сәулет өнері ескерткіші. Орналасқан жері Қазалы ауданы, Мұратбаев ауылынан солтүстік-батысқа қарай 7 км жерде, каналдың сол жағалауында орналасқан. Сипаты Кесене тікбұрышты қам кесектерден тұрғызылған, жоспарындағы аумақтық өлшемдері – 8,92х8,59 м, сақталған биіктігі – 4,84 м, қабырғасының қалыңдығы – 1,1 м. Ескерткіш бір бөлмелі, орталықтанған типтегі кесенелердің бір түріне жатады. Шаршы пішінді болып келген жерлеу камерасының негізгі аумағы цилиндрлі күмбез асты барабанына қондырылған күмбезбен (қазіргі уақытта қираған) көмкерілген. Кіреберіс ойығы оңтүстік-батыс қабырғаның ортасында орналасқан. Ескерткіштің тартымды ерекшелігі – оның бүйірлік қасбеттерінің аркалық қуысты кең жауырыншалар түрінде болуы. Камераның шаршы пішінді негізінен күмбезге өту жергілікті құрылыстарға тән дәстүрде – камераның бұрыштарындағы қаландыдан шығарылған парустар арқылы іске асырылған. Қабір үсті ескерткішінің қалдығы, сірә, күмбездің құлап түскен үйіндісінің астында жатса керек. Ескерткішті 1986 жылы "Қазжобақалпынакелтіру" институтының экспедициясы зерттеген. Дереккөздер