kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Жұлдызды түн

«Жұлдызды түн» — голланд суретшісі Винсент Ван Гогтың суреті. 1889 жылдың маусымында салынған. Суретте таң атар алдындағы мезгілдегі қала көрінісі бейнеленген. Суретші бейнелеуде өзінің Сен-Реми-де-Прованс қаласындағы үйінің шығыс әйнегінен қала көрінісін қолданған. Сурет 1941 жылдан бастап қазіргі уақытқа дейін Нью-Йорк қаласында Заманауи өнер мұражайында сақталады. Салыну тарихы «Жұлдызды түн» Ван Гогтың түнгі аспанды алғаш бейнелеуі болған жоқ. Оның алдында суретші 1888 жылы ақпанда Арль қаласына көшіп, сол қалада «Рона үстіндегі жұлдызды түн» суретін салды. Ван Гог біз түнде бақылайтын аспаннан ерекше, қиялғажайып жұлдызды түнді көрсеткісі келген. Хаттардың біреуінде ол болашақ суреттің көрінісін сипаттаған – кипаристер мен жұлдызды түн, мүмкін піскен бидай алқабының үстінде. Өз ойын ол тек Сен-Ремиде жүзеге асырды. Кейбір зерттеушілердің пайымдауынша бұл кезеңде суретші қатты күйзелістерге ұшырап, осы және тағы біраз суретін борау пішінді оюлармен, сызықтармен салған. Дереккөздер
Қайыңды ауылдық округі (Мұғалжар ауданы)

Қайыңды ауылдық округі — Ақтөбе облысы Мұғалжар ауданына қарасты әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Қайыңды, Алтынды ауылдары кіреді. Орталығы – Қайыңды ауылы. Халқы 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1186 адамды (630 ер адам және 556 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Мұғалжар ауылдық округі

Мұғалжар ауылдық округі — Ақтөбе облысы Мұғалжар ауданына қарасты әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Мұғалжар ауылы кіреді. Орталығы – Мұғалжар ауылы. Халқы 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1623 адамды (848 ер адам және 775 әйел адам) құрады. Дереккөздер
№57-темір жол айрығы

№57-темір жол айрығы — Ақтөбе облысы Мұғалжар ауданы, Ембі қалалық әкімдігі құрамында болған темір жол айрығы, 2019-жылы таратылған. Географиялық орны Аудан орталығы - Қандыағаш қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 97 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы тұрғындар саны 260 адам (132 ер адам және 128 әйел адам) болса, 2009 жылы 39 адамды (19 ер адам және 20 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Ринопитектер

Ринопитек (латынша Rhinopithecus) - маймылдар тұқымдасының маймылдары. Кейбір жіктелімдерде оларлы Pigatrix (Pygathrix) түрімен біріктіріледі.Ринопитектер Азияда өмір сүреді, оның ішінде оңтүстік Қытай (Тибет, Сычуань, Юньнань және Гуйчжоу), сондай-ақ Вьетнамның солтүстігі мен Мьянмада. Сипаттамасы Атауы грек тілінен алынған. «Мұрын», оның ерекше формасы: бұл маймылдардың мұрыны «ұсақталған» сияқты көрінеді және алға ұмтылаған. Жүніәр түрлі түстерден тұрады, әсіресе иығында және артында. Ринопитексиндердің ұзындығы 51-83 см, құйрығы 55-97 см. Өмір сүруі Теңіз деңгейінен 4000 м биіктікте кездесетін таулы ормандарда тұрады. Олар көбіне ағаштарға жұмсайды. 600-ге жуық адамға дейін үлкен топтармен біріктірілді, бірақ азық-түліктің жоқтығынан, мысалы қысқы уақытта, кішігірім топтарды қалыптастыруға бейім. Топтағы ер адамдар саны әйелдердің санынан асып түседі. Әрбір топ өз алаңдарын айқайлап қорғайды. Диета негізінен қарағай инелерінен, бамбук қашуынан, жемістер мен жапырақтардан тұрады. Өсімдіктерге арналған құрылғы көп қабатты асқазанға ие.
Самат Базарбайұлы Мұсабаев

Самат Базарбайұлы Мұсабаев (1 қаңтар 1969 жыл, Шайыр ауылы, Маңғыстау облысы) — қазақстандық кәсіпкер, құрылысшы, меценат, елдің саяси және қоғам қайраткері, 2021 жылдан бері Қазақстан Мәжiлiсі VII, VIII-сайланымдарының депутаты. Бұрын «Корпорация Каспий Строй-Сервис» ЖШС Бас директоры (2012 бері) және «Ajar Foundation» руханиятты қолдау қорының президенті (2007 бастап) болған. Өмірбаяны 1969 жылы 1 қаңтарда күні Маңғыстау облысының Маңғыстау ауданында, Шайыр ауылында көпбалалы мұғалімдер отбасында дүниеге келген. Байұлы тайпасының Адай руының Тобыш бөлімінен шыққан. Шетпе селосындағы №5 КТУ-ды бітіргеннен кейін 1987 жылы Ы. Жақаев атындағы Қызылорда Агроөнеркәсіп өндірісі инженерлері институтына түседі. Институтты 1994 жылы «өндірістік және азаматтық құрылыс» мамандығы бойынша бітіріп, «құрылыс инженері» біліктілігін алды. 1988 – 1989 жж. – Кеңес Армиясы қатарында әскери қызметін өтеді. Еңбек жолы Еңбек қызметін 1994 жылы «Өзенмұнайгазқұрылыс» АҚ-да шебер болып бастап, прораб, учаске бастығы, осы қоғамның басқарма бастығының орынбасары қызметтерін атқарды. 2004 жылы – «СМК-4» ЖШС-гін құрып, құрылыс саласында жеке бизнесін бастады. 2012 жылдан бастап құрамында 13 компанияны біріктірген «Корпорация Каспий Строй-Сервис» ЖШС-нің бас директоры. Соңғы 15 жылда оның басшылығындағы құрылыс компаниялары мемлекеттік тапсырыспен және NCPOC, «Қазақстан темір жолы» АҚ-ның тапсырыстарымен, сондай-ақ, өзінің жеке инвестициялық қаржысына 100-ден астам әлеуметтік маңызды нысандарды пайдалануға берді. «Қолжетімді баспана -2020» бағдарламасы бойынша 2012-2015 жылдар аралығында оның компаниялары жеке және несиелік қаржы есебінен Ақтау қаласының 29, 31а, 31б, «Шығыс-2» шағынаудандарында жалпы ауданы 75000 шаршы метрді құрайтын 1500 пәтерді пайдалануға берген. Қоғамдық қызметі Маңғыстау облыстық мәслихатының депутаты. Самат Мұсабаев «Нұр Отан» партиясының қалалық бөлімі саяси кеңесінің мүшесі. 2007 жылдан бері «Маңғыстау Құрылыс» қоғамдық бірлестігін басқарып келеді. Маңғыстау облыстық «Дзюдо» федерациясының президенті. 2016 жылы Самат Мұсабаевтың Маңғыстау облысының әлеуметтік дамуы мен инфрақұрылымына бөлген қаражат соммасы 220 млн теңгені құрады. Марапаттары * Мемлекеттік және қоғамдық қызметіндегі жетістіктері, еліміздің әлеуметтік-экономикалық және мәдени дамуына, халықтар достығы мен ынтымақтастығының нығаюына қосқан үлесі үшін ҚР Президентінің Жарлығымен "Құрмет" орденімен марапатталған; * Қазақстан Республикасының «Құрметті құрылысшы»; * «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл» медалімен марапатталған; * Маңғыстау облысының «Үздік құрылысшысы»; * Бизнестегі мінсіз қызметі мен жоғары қызмет сапасын үшін «Алтын Ягуар» халықаралық марапатының иегері. Дереккөздер http://7292info.kz/filantrop/ http://7292info.kz/mecenet-mugalimderdi-merekesimen-quttyqtady/
Көңіл шай

Көңіл шай - үйінен өлік шыққан отбасы мүшелерінің, қиыншылыққа тап болған жандардың көңілін аулау мақсатында жайылатын дастархан жаю, қонақ күту дәстүрі. Адам өмірінде қуанышты да, ренішті де жайлар болады. Басына іс түскенде, тұрмыста кездесетін қиын жағдайда, ренішті, күйінішті кездерде адамдар бір-біріне көңіл білдіріп, қиыншылыққа ортақтасып, ақыл-кеңес береді. Ашулы сәтте басу айтады. Міне, осындай кездерде ауылы аралас ағайын-туыс көңіл білдіріп, дастарқан жаяды. Аталған жағдайларда жайылған дастарқан " көңіл шай" деп аталады. Осы жерде көңіл білдіру мен көңіл айтудың арасын ажырата білу керек. Көңіл білдіру жоғарыдағыдай. Ал көңіл айту - қазалы жағдайда қолданылатын ғұрып. Дереккөздер
Амангелді (Ойыл ауданы)

Амангелді — Ақтөбе облысы Ойыл ауданы, Көптоғай ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы – Ойыл ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 18 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы тұрғындар саны 630 адам (330 ер адам және 300 әйел адам) болса, 2009 жылы 596 адамды (301 ер адам және 295 әйел адам) құрады. 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 613 адамды (317 ер адам және 296 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Қарасу (Көптоғай ауылдық округі)

Қарасу — Ақтөбе облысы Ойыл ауданы, Көптоғай ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы – Ойыл ауылынан оңтүстікке қарай 22 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы тұрғындар саны 467 адам (223 ер адам және 244 әйел адам) болса, 2009 жылы 232 адамды (106 ер адам және 126 әйел адам) құрады. 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 234 адамды (121 ер адам және 113 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Көптоғай ауылдық округі (Ақтөбе облысы)

Көптоғай ауылдық округі – Ақтөбе облысы Ойыл ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Көптоғай, Амангелді, Қарасу, Шұбарши ауылдары кіреді. Орталығы – Көптоғай ауылы. Халқы 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 2041 адамды (1053 ер адам және 988 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Ақжар (Ойыл ауданы)

Ақжар — Ақтөбе облысы Ойыл ауданындағы ауыл, Қайыңды ауылдық округі орталығы. Географиялық орны Аудан орталығы – Ойыл ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 66 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы тұрғындар саны 1550 адам (821 ер адам және 729 әйел адам) болса, 2009 жылы 1018 адамды (513 ер адам және 505 әйел адам) құрады. 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 610 адамды (321 ер адам және 289 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Қайыңды ауылдық округі (Ойыл ауданы)

Қайыңды ауылдық округі – Ақтөбе облысы Ойыл ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Ақжар, Көсембай ауылдары кіреді. Орталығы – Ақжар ауылы. Халқы 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1006 адамды (528 ер адам және 478 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Ақкемер (Ойыл ауданы)

Ақкемер — Ақтөбе облысы Ойыл ауданы, Саралжын ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы – Ойыл ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 66 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы тұрғындар саны 628 адам (323 ер адам және 305 әйел адам) болса, 2009 жылы 517 адамды (282 ер адам және 235 әйел адам) құрады. 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 369 адамды (201 ер адам және 168 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Саралжын ауылдық округі (Ақтөбе облысы)

Саралжын ауылдық округі – Ақтөбе облысы Ойыл ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Кемер, Ақкемер, Бестамақ, Қоңырат, Шиқұдық ауылдары кіреді. Орталығы – Кемер ауылы. Халқы 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1682 адамды (877 ер адам және 805 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Ойыл ауылдық округі (Ақтөбе облысы)

Ойыл ауылдық округі – Ақтөбе облысы Ойыл ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Ойыл, Ақшатау, Қаракемер ауылдары кіреді. Орталығы – Ойыл ауылы. Округ құрамында болған Екпетал ауылы 2024 жылы таратылған. Халқы 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 7408 адамды (3798 ер адам және 3610 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Стратклайд патшаларының тізімі

Стратклайд патшаларының тізімі Альт Клут патшалығының билеушілерін, кейінірек, бриттердің патшалығы Стратклайдты қамтиды. Альт Клут патшалары *Конфор Дамнондық *Фер ап Конфор *Курсол ап Фер *Клум ап Курсол *Кинхил ап Клум *Кинлоп ап Кинхил ( - 410) *Керетик ап Кинлоп (410-440) *Кинуит ап Керетик (440-470) *Думнагуал ап Кинуит (470-490) *Клинох ап Думнагуал (490-?) *Тутагуал ап Клинох (?-580) *Ридерх ап Тутагуал (580-613) *Кустеннин ап Ридерх (613-617) *Нехтон ап Гвидно (617-621) *Бели ап Нехтон (621-640) *Эугейн ап Бели (640-645) *Гурет ап Бели (645-658) *Эльфвин ап Эугейн (658-693) *Думнагуал ап Эугейн (693-694) *Бели ап Эльфвин (694-722) *Теудебур ап Бели (722-752) *Ротри (752-754) *Думнагуал ап Теудебур (754-760) *Эугейн ап Думнагуал (760-780) *Ридерх ап Эугейн (780-798) *Кинан ап Ридерх (798-816) *Думнагуал ап Кинан (816-850) *Артгал ап Думнагуал (850-872) *Рун ап Артгал (872-878) Стратклайд немесе Кумбрия патшалары *Эохейд ап Рин (878-889), 889 бастап — Алба патшасы *I Дональд ап Эохейд (889?-908) *II Дональд макЭд (908-934) *I Эоган макДональд II (934-937) *III Дональд макЭоган (937-971) *Амдарх макДональд III (971-973) *I Малкольм макДональд III (973-997) *II Эоган макДональд III (997-1018) *I Дункан (1018-1034) *II Малькольм ( 1034-1093) *I Эдмунд (1093-1097) *II Донхэд (1097-1107) Дунканның ұлы *I Дәуіт - David, (1107-1124), 1124 бастап Шотландия патшасы Тағы қараңыз *Британ монархтарының тізімі *Дал Риада патшаларының тізімі *Селковия
Екпетал

Екпетал — Ақтөбе облысы Ойыл ауданы, Ойыл ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2024 жылы таратылған.. 2024 жылғы су тасқынының салдарынан тұрғындары аудан орталығына көшірілді. Географиялық орны Аудан орталығы – Ойыл ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 10 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы тұрғындар саны 588 адам (307 ер адам және 281 әйел адам) болса, 2009 жылы 350 адамды (169 ер адам және 181 әйел адам) құрады. 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 355 адамды (195 ер адам және 160 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Сарыбие ауылдық округі

Сарыбие ауылдық округі – Ақтөбе облысы Ойыл ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Сарыбие, Қаракөл ауылдары кіреді. Орталығы – Сарыбие ауылы. Халқы 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1093 адамды (571 ер адам және 522 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Қараой ауылдық округі (Ақтөбе облысы)

Қараой ауылдық округі – Ақтөбе облысы Ойыл ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Қараой, Құбасай ауылдары кіреді. Орталығы – Қараой ауылы. Округ құрамында болған Жақсыкөл ауылы 2012 жылы таратылған. Халқы 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1058 адамды (574 ер адам және 484 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Қарасу (Шығанақ Берсиев ауылдық округі)

Қарасу — Ақтөбе облысы Ойыл ауданы, Шығанақ Берсиев ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы – Ойыл ауылынан оңтүстікке қарай 24 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы тұрғындар саны 215 адам (118 ер адам және 97 әйел адам) болса, 2009 жылы 251 адамды (135 ер адам және 116 әйел адам) құрады. 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 106 адамды (62 ер адам және 44 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Қаратал (Ойыл ауданы)

Қаратал — Ақтөбе облысы Ойыл ауданындағы ауыл, Шығанақ Берсиев ауылдық округі орталығы. Географиялық орны Аудан орталығы – Ойыл ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 16 км-дей жерде, Барқын құмының оңтүстік-батысында орналасқан. Халқы 1999 жылы тұрғындар саны 1513 адам (757 ер адам және 756 әйел адам) болса, 2009 жылы 1343 адамды (679 ер адам және 664 әйел адам) құрады. 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1174 адамды (604 ер адам және 570 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Шығанақ Берсиев атындағы ауылдық округі

Шығанақ Берсиев атындағы ауылдық округі (2009 жылға дейін – Қаратал ауылдық округі) – Ақтөбе облысы Ойыл ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Қаратал, Қарасу, Құмжарған ауылдары кіреді. Орталығы – Қаратал ауылы. Халқы 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1770 адамды (928 ер адам және 842 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Құмжарған (Ойыл ауданы)

Құмжарған — Ақтөбе облысы Ойыл ауданы, Шығанақ Берсиев ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы – Ойыл ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 19 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы тұрғындар саны 619 адам (330 ер адам және 289 әйел адам) болса, 2009 жылы 550 адамды (275 ер адам және 275 әйел адам) құрады. 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 490 адамды (262 ер адам және 228 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Сыралғы

Сыралғы (дәстүр). "Батырдан - сауға, аңшыдан - сыралғы" (мәтел). Олжалы, қанжығасы қанданып келе жатқан аңшыдан немесе саятшыдан кездескенде сұралатын дәстүрлі, кәделі жол әрі ырым. Мәрт аңшылар мұндайда " сыралғы " сұрағанның сөзін жерге тастамайды. Есте болатын бір әдет-ғұрып - міндет. Бірақ атып алған аң сыйлыққа жатпайды. Дереккөздер Кенжеахметұлы С. Қазақ халқының салт-дәстүрлері. Алматы:ТОО "Алматыкітап баспасы", 2014
Алтықарасу ауылдық округі

Алтықарасу ауылдық округі – Ақтөбе облысы Темір ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Алтықарасу, Еңбекші, Сарытоғай ауылдары кіреді. Орталығы – Алтықарасу ауылы. Халқы 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1148 адамды (597 ер адам және 551 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Ақсай ауылдық округі (Ақтөбе облысы)

Ақсай ауылдық округі – Ақтөбе облысы Темір ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Ақсай, Бірлік, Шығырлы, Ащысай ауылдары кіреді. Орталығы – Ақсай ауылы. Тарихы Кеңес заманында Перелюбов ауылдық кеңесі деп аталған. 1997 жылы Ақсай ауылдық округі (орталығы Ақсай а.) таратылып, Бородинов ауылдық округіне (орталығы Бородиновка а.) қосылды. Кейін Бородинов ауылдық округі Шығырлы ауылдық округі болып өзгертіліп, Ақсай ауылдық округі қайта бөлініп шықты. 2019 жылы Шығырлы ауылдық округі таратылып, Ақсай ауылдық округіне қосылды. Халқы 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1168 адамды (630 ер адам және 538 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Ащысай (Темір ауданы)

Ащысай — Ақтөбе облысы Темір ауданы, Ақсай ауылдық округі құрамындағы ауыл. Бұрынғы «Дружба» кеңшары бөлімшесі. Бірнеше аудан аралық көтерме жолдары бар. Бөлімшеде мектеп, интернат, аурухана, бала бақша болған. Жаңа экономикалық реформаларға байланысты әртүрлі ауыл шаруашылық құрылымдары пайда болды. Географиялық орны Бадамша өзені бойында, аудан орталығы - Шұбарқұдық кентінен солтүстікке қарай 56 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы тұрғындар саны 360 адам (189 ер адам және 171 әйел адам) болса, 2009 жылы 252 адамды (126 ер адам және 126 әйел адам) құрады. 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 78 адамды (46 ер адам және 32 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Байцзэ

ның сиқырлы жыртқышы Бьюджи (Хакутаку) ортағасырлық жапон бейнесі. ]] Байцзэ (қыт. 白 澤, 白 泽, pinyin: Baí Zé) немесе Хакутаку (қ., 白 沢) — қытай лық және жапондық мифологиялық пантеонның керемет жаратылысы. Қытайда Қытайдың аңыздарына сәйкес, сиқырлы аңдар Байде теңіз жағалауында жүрген кезде кездеседі. Көктегі лорд (Сары император) Хуан-ди. Сырттай, Бьюз мүйізді арыстанға ұқсас болды, адам тілінде сөйледі және өте ақылды болды. Ол Хуанди-ди-ге барлық таулар, ормандар, өзендер мен көлдерде тұратын аспан империясының барлық 11 520 түрі туралы айтып берді. Ешкім, соның ішінде Көктегі Рождество, ешқандай демондар, монстрлар, рухтар, жын-перілер мен керемет Beizze жыртқышы сияқты басқа да табиғаттан тыс адамдардың өкілдері туралы толық мәліметке ие болмады. Хуан-ди басқарғандай, барлық 11 520 құбыжықтарды аспан кеңсесі ретінде сурет жасады. Жапонияда Бұл елде қытайлық Байизге ұқсайтын заттар Кужабе және хакутаку деп аталады. Кутабе, аңызға сәйкес, Татэ тауында,Тояма префектурасында өмір сүреді және алдағы бірнеше жылда қорқынышты құрғақшылықты және өсімдік жамылғыларын алдын-ала болжап отырады. Хакутаку буффалға ұқсайды, бірақ 9 көзімен және 6 мүйізді ағаштың астында отырады. Кейде ол 8 көзді арыстанның көрінісі. Хакутаку өте ақылды, түсінеді және адамның сөйлеуіне жауап береді.
Акселератор

Акселератор (латын. accelerare - жеделдету) — экономикалық дамудың еселену (жеделдеу) нәтижесін өлшеу үшін пайдаланылатын көрсеткіш. Ұлттық табыстың өсіміне жұмсалатын өткен жылғы инвестициялар сомасының ұлттық табыстың келесі жылы алынған өсіміне қатынасымен айқындалады¹. Дереккөздер 1.↑Экономика: Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы:"Таймас", 2010 ж.-21 б.
Кенжәлі (ауыл)

Кенжәлі, Кенжалы — Ақтөбе облысы Байғанин ауданы, Қарауылкелді ауылдық округі құрамындағы ауыл, темір жол стансасы. 2021 жылға дейін Темір ауданы, Шұбарқұдық ауылдық округі құрамында болған. Географиялық орны Аудан орталығы - Шұбарқұдық кентінен оңтүстік-батысқа қарай 29 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы тұрғындар саны 146 адам (74 ер адам және 72 әйел адам) болса, 2009 жылы 175 адамды (95 ер адам және 80 әйел адам) құрады. 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 68 адамды (51 ер адам және 17 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Шұбарқұдық ауылдық округі

Шұбарқұдық ауылдық округі — Ақтөбе облысы Темір ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Шұбарқұдық кенті кіреді. Орталығы - Шұбарқұдық кенті. Тарихы 2019 жылы Жақсымай ауылдық округі құрылып, құрамына Шұбарқұдық ауылдық округінің Шұбарқұдық кәсіпшілігі ауылы мен Жақсымай станциясы берілді. 2021 жылы Кенжәлі станциясы Байғанин ауданы Қарауылкелді ауылдық округінің құрамына берілді. Халқы 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 14125 адамды (7050 ер адам және 7075 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Кенжәлі (өзен)

Кенжәлі – Ойыл алабындағы өзен. Географиялық орны Ақтөбе облысының Байғанин, Ойыл аудандары арқылы ағады. Бастауы Өзен Қараоба тауының оңтүстік беткейінен бастау алып, Сарытоғай ауылынан шығысқа қарай 9 км жердегі Ойыл өзеніне құяды. Гидрологиясы Ұзындығы 64 км, су жиналатын алабының ауданы 1500 км 2 . Жоғары бөлігінде өзен арнасы тар әрі тік жар болып келеді. Жазда иірім суларға бөлініп қалады. Көп жылдық орташа су ағымы 0,35 м 3 /с шамасында. Өзен негізінен, қар және жер асты суымен толығады. Суы мал суаруға, алабы мал жайылымына пайдаланылады. Дереккөздер
Қараоба (тау, Құмсағыз құмы)

Қараоба – Құмсағыз құмының солтүстік-шығысындағы тау. Географиялық орны Ақтөбе облысы Байғанин ауданы Қосарал ауылының шығысында 15 км жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 279 м. Солтүстіктен оңтүстікке қарай 8-9 км-ге созылып жатыр, енді жері 3,5-4 км шамасында. Жер бедері Беткейлері жайпақталып, жазыққа ұласады. Шығысында Төрткүл төбесі мен Құмсай қыстаулары, оңтүстігінде Жайылма, Дауыл, батысында Көкбұлақ қыстаулары орналасқан. Өсімдігі Бозғылт қоңыр топырақ жамылғысында жусан, жантақ, ши, өлеңшөп, т.б. бұталар өседі. Беткейі мал жайылымына пайдаланылады. Дереккөздер
Қараоба (тау, Теріскен құмы)

Қараоба – Теріскен құмының солтүстік-батысындағы тау. Географиялық орны Ақтөбе облысы Байғанин ауданы Оймауыт ауылының оңтүстік-шығысында 25 км жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 165 м. Солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай 3 км-ге созылып жатыр, енді жері 1 км. Жер бедері Солтүстігінде Шырқала қырқасы, батысында Ақкөл тақыры, оңтүстігінде Шайтаншағыл, Шілікқараоба, Қарашбай, шығысында Шет Аққұдық, Шатай, Орта Аққұдық, Құмқұдық қыстаулары орналасқан. Өсімдігі Сортаң топырақ жамылғысында жусан, жантақ, өлеңшөп, т.б. бұталар өседі. Дереккөздер
Джеймс Стюарт (Яков V-нің ұлы)

Джеймс Стюарт, Ротсей герцогы (ағыл. James Stewart, Duke of Rothesay; 22 мамыр 1540 — 21 сәуір 1541) — шотланд ханзадасы, Шотландия королі Яков V мен Мария де Гиздің ұлы, туғаннан өлгенге дейін Шотландия тағының мұрагері (Ротсей герцогы атағын алды). Ол 1541 жылы 21 сәуірде Сент-Эндрус қаласында қайтыс болды.
Жамбыл (Темір ауданы)

Жамбыл (2010 жылға дейін – Ленинское)— Ақтөбе облысы Темір ауданы, Темір қаласына қарасты ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы - Шұбарқұдық кентінен оңтүстік-шығысқа қарай 57 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы тұрғындар саны 449 адам (237 ер адам және 212 әйел адам) болса, 2009 жылы 307 адамды (142 ер адам және 165 әйел адам) құрады. 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 257 адамды (137 ер адам және 120 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Қайыңды ауылдық округі (Темір ауданы)

Қайынды ауылдық округі – Ақтөбе облысы Темір ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Бабатай, Құмқұдық, Шибұлақ ауылдары кіреді. Орталығы – Құмқұдық ауылы. Халқы 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 789 адамды (416 ер адам және 373 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Шклов

Шклов (белор. Шклоў) — Беларусь Республикасының Могилев облысында орналасқан. Могилевтен 35 км солтүстікке қарай Днепрдің бойында орналасқан; Могилев - Шклов - Орша автожолының қиылысында. Шкловта 16 425 адам тұрады (2016). Тарихы * 1520 ж. Алғаш рет Мәскеудегі дипломатиялық сапары кезінде Польша Корольдігінің елшісінің құжаттарында айтылады. * 1535 ж. Шуйский князі Шкловты өртеп жіберді. * 1762 ж. Шклов қала құқығын алды. Көрнекті орындар * 2007 жылы орыс генералы Семен Зоричке ескерткіш ашылды. * 2007 жылы Шкловта қияр ескерткіші орнатылды. Жергілікті тұрғындар өз қаласын Беларуссияның «қияр астанасы» деп есептейді. * Қалалық саябақ. * Әулие апостолдар Петр мен Павел Костёлі — 1849 жылы салынған. * «Лысая гора» — туристік-экскурсиялық кешені. Өнеркәсібі * ААҚ «Бумажная фабрика „Спартак“» * ААҚ «Шкловский маслодельный завод» * ААҚ «Шкловский комбикормовый завод» * РУК «Завод газетной бумаги» * РУК «Завод газетной бумаги» филиал «Домостроение» * ЖУК «Комбинат кооперативной промышленности» БАҚ Аудандық газет «Ударны фронт». «Шклов» телекомпаниясы. Спорт «Спартак» (Шклов) футбол клубы. Ойындар «Спартак» стадионында өтеді. Дереккөздер
Кеңесту ауылдық округі

Кеңесту ауылдық округі – Ақтөбе облысы Темір ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Қопа, Қалмаққырған, Шитүбек ауылдары кіреді. Орталығы – Қопа ауылы. Тарихы 1997 жылы Кеңесту ауылдық округі таратылып, елді мекендері тікелей ауданға бағынды. Кейін бұрынғы атауымен жеке ауылдық округ болып қайта құрылды. 2013 жылы округ құрамында болған Ақжар ауылы таратылды. Халқы 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1671 адамды (876 ер адам және 795 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Тасқопа ауылдық округі

Тасқопа ауылдық округі – Ақтөбе облысы Темір ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Тасқопа ауылы кіреді. Орталығы – Тасқопа ауылы. Округ құрамында болған Теректі ауылы 2013 жылы таратылған. Халқы 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 676 адамды (353 ер адам және 323 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Гүлжанат Жанатбек

Гүлжанат Жанатбек-халықаралық дәрежедегі спорт шебері, Қазақстан жеңіл атлеттерінің танымалдарының бірі. Алматы облысының тумасы Талдықорған қаласында 1991 жылы 30 қарашада дүниеге келген.Жеңіл атлетикадан 2018 жылғы ұлттық құрамаға кандидат спортшы. Ол 2016 жылы Шанхай ынтымақтастық ұйымының 15 жылдығына байланысты өткізілген Қытайдағы марафонда 21 шақырымға жүгіріп, жеңіске жеткен еді. Гонгонгте өткен Азия чемпионатының қола жүлдегері. 2016 жылы Олимпиада ойындарына қатысқан. 2017 жыл маусымда Шымкенттегі қысқы чемпионатта жартылай марафоннан бірінгі орын алды. Сәуір айында Душанбедегі дәстүрлі халықаралық жарыста алтыншы орыннан көрінді. Ал соңғы рет Алматыдағы ел чемпионатын ұтып алды Қазіргі кезде ресейлік Лилия Шобухованың қарамағында жаттығып жүр. Бойы 170см. Салмағы 55 келі.Бағдарламасы жартылай марафон, марафон. • Қатысушы Олимпиада ойындары (Рио-де-Жанейро 2016) • Қатысушы Әлем чемпонаты (Пекин, 2015) • Қатысушы Азия ойындары (Инчхон, 2014) Қыздар арасындағы ШЫҰ марафонында (42 км) бас жүлде қырғызстандық Виктория Полюдинаға бұйырды. Екінші орынды Өзбекстаннан келген желаяқ қыз Марина Хмелевская еншілесе, үздік үштікті жерлесіміз Гүлжанат Жанатбек қорытындылады. Гүлжанат Жанатбек (Қазақстан) – 2:42:21,20 Жетістіктері Жеке рекорды Дереккөздер http://www.kazinform.kz/kz/zhenil-atletter-sporttyk-zhetistikterine-baylanysty-kategoriyaga-bolinbek_a3082224 https://kazathletics.kz/kz/national-team-kazakhstan/running-on-the-highway/gliant-zhanatbek/?sphrase_id=7349
Тоқылдақ (аспап)

Тоқылдақ аспабы – дәстүрлі, ұрмалы және жаңғырықты, қазақ аспабы. Ол басқа аспаптар сияқты, 19 ғасыр шамамен қолданылуын бастады және қазір де жасалып, қолданылуда. Құрылысы және қолданылуы Тоқылдақ көбіне ағаштан және көркемдеуіш қазақ оюларымен безендіріліп жасалады. Оның беті тегіс әрі жалпақ, пішіні көлемді тіктөртбұрышқа, ромбқа, шаршыға ұқсас түрлері кездеседі. Оның ұшын сүйрелете жасайды және оның ернеуі неғұрлым жұқа болса, дауыстың әсерлілігі де арта түседі деген ұғым бар. Аспаптың ішіне немесе сыртына ілулі тұрған - металл, дөңгелек шарлар арқылы дыбыс одан әрі әсемірек шығарылады. Шарларды құралдың ішіне енгізу үшін арнайы саңылаулар ойып алынады. Осы аспапқа жақсы дауыс беру үшін оны тек жай қолмен емес, арнайы ағаш балғасымен немесе тоқылдаққа ілінген допшасымен ұру қажет. Шертпешілер мен жасалыну тарихы Осы аспап көмегімен Нұрғиса Тілендиев, Дина сияқты шертпешілердің кейбір әуендері орындалған. Жалпы, Музыкалық аспап жасау шеберлері Оразғазы Бейсембаев пен Абузар Аухадиев көне аспаптардың біраз түрлерін жаңартып жасап шығарды. Шеберлер Қ.Қасымов, А.Ермеков, Э.И.Романенко, О.Бейсенбаев, А.Ауқадиев, т.б. музыкалық аспаптардың алғашқы үлгілерін жасады, яғни олар тоқылдақтың біраз дамуына және түрленуіне үлес қосқан деп айтуға болады.
UTC−10:00

UTC-10 дүние жүзі сағаттық белдеулер картасында: көк — UTC-10 Солтүстік жартышарда қыс мезгіліндегі (қараша-наурыз) — Алеут аралдары — (жазда (сәуір-қазан) — UTC-9) және UTC-10 жаз мезгілінде (қараша-наурыз) Оңтүстік жарты шарда — [[Самоа — (қыста (сәуір-қазан) — UTC-11) ; көгілдір — UTC-10 мұхиттардағы зонасы; ашық-сары — UTC-10 жыл бойғы зонасы; қызғылт сары — UTC-10 Солтүстік жарты шарда жаз мезгіліндегі (сәуір-қазан) зонасы мен UTC-10 Оңтүстік жарты шарда қыс мезгіліндегі (сәуір-қазан) зонасы]] UTC−10 — келесі мемлекеттер мен аймақтарда қолданылатын уақыт белдеуі: Жыл бойы * Джонстон атоллы (АҚШ) * Кук аралдары (Жаңа Зеландия) * Токелау (Жаңа Зеландия) — 2011 жылдың 31 желтоқсанына дейін * &nbsp; АҚШ (Гавайи-алеуттық стандартты уақыт): :* &nbsp; Гавайи * &nbsp; Француз Полинезиясы (Франция): :* Қоғам аралдары (оның ішінде Таити) :* Туамоту :* Тубуаи (оның ішінде Маротири аралдары) Қыста Солтүстік жарты шарда * &nbsp; АҚШ (Гавай-алеуттық стандартты уақыт): :* &nbsp; Аляска ::* Алеут аралдары (Умнак аралдарынан батысқа қарай) Жазда Оңтүстік жарты шарда * &nbsp; Самоа (2010 жылдың қыркүйегінен 2011 жылдың 31 желтоқсанына дейін Сілтемелер * [http://www.timegenie.com/utc.time/UTC-10 UTC−10 қалалары]
Тассай (Абай ауылдық округі)

Тассай — Ақтөбе облысы Хромтау ауданы, Абай ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы - Хромтау қаласынан солтүстік-батысқа қарай 9 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы тұрғындар саны 114 адам (63 ер адам және 51 әйел адам) болса, 2009 жылы 80 адамды (41 ер адам және 39 әйел адам) құрады. 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 32 адамды (18 ер адам және 14 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Қарашығанақ Петролеум Оперейтинг Б.В.

«Қарашығанақ Петролеум Оперейтинг Б.В.» — Қазақстандағы мұнай өнеркәсібін дамыту үшін Қарашығанақ жобасын жүзеге асыру бойынша біріккен компаниялар консорциумы. Қазақстандық ұлттық компания акцияларының бір бөлігін беруден кейін акциялар келесі түрде бөлінеді: * «Royal Dutch Shell plc» (Нидерланды, Ұлыбритания) — 29,25 %; * «Eni» (Италия) — 29,25 %; * «Шеврон» (АҚШ) — 18 %; * «Лукойл» (Ресей) — 13,5 %; * «ҚазМұнайГаз» (Қазақстан) — 10 %. «Қарашығанақ Петролиум Оперейтинг» әлемдегі ірі мұнайгазконденсат кен орындарының бірі болып табылады. КПО (1997 жылғы қарашада) Қазақстан Үкіметімен халықаралық консорциумда серіктестер қол қойған Ақырғы Өнім Бөлісу Келісіміне (АӨБК) сәйкес жұмыс істейді. Келісім шарттарына сәйкес ҚПО Қарашығанақ жобасын 2038 жылға дейін басқарады. 1997 жылы қол қойылған АӨБК шарттарына сәйкес оның қатысушыларына жаңа салықтар мен алымдар салынбаған. ҚПО - Қарашығанақ-Атырау мұнай құбырының иесі. 2007 жылы «Қарашығанақ Петролиум Оперейтинг» компаниясы Қазақстанда 5,7 млн. тонна мұнайды (9%) және 14,2 млрд. текше метр газды (47%) өндірді (Қазақстандағы өндірілген газдың және мұнайдың жалпы көлемінен пайызбен көрсетілген). Болған оқиғалар * 1997 жылы «Қарашығанақ Петролиум Оперейтинг Б.В.» компаниясы барлық дерлік өндірістік жаңа нысандарды қалпына келтіруді мақсатына алды. * 2008 жылы 9 қазанда КПО қауіпсіздік үшін «DuPont Safety Award» халықаралық марапатын алған алғашқы қазақстандық компания болды. * 2009 жылы OHSAS 18001 сертификатын алды. * 2009 жылдың 11 желтоқсанында «British Gas Group plc» мен итальяндық «En»i Қазақстанға елдің батысында Қарашығанақ мұнай-газ саласындағы «Қарашығанақ Петролиум Оперейтинг» компанияның 10% сату туралы келіссөздер жүргізеді. Мәміленің бағасы 1 миллиард долларға бағаланған. СК «Финам» эксперті - Александр Еремин мәміле құнын $ 300-500 млн-ға бағалап, бағаның тым асыра сілтеп жібергенін атап өтті. Дереккөздер
Ақжар ауылдық округі (Ақтөбе облысы)

Ақжар ауылдық округі — Ақтөбе облысы Хромтау ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Ақжар, Жазық ауылдары кіреді. Орталығы – Ақжар ауылы. Тарихы 1997 жылы Мағаджан ауылдық округі (орталығы Табантал а.) таратылып, Новороссийск ауылдық округіне (орталығы Новороссийское а.) қосылды. 1999 жылы Новороссийск ауылдық округі мен Новороссийское ауылы Ақжар ауылдық округі және Ақжар ауылы болып өзгертілді. 2000 жылы Ақжар ауылдық округінен Табантал ауылдық округі қайта бөлініп шықты. Халқы 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 2566 адамды (1316 ер адам және 1250 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Тассай

Елді мекендер: * Тассай – Абай облысы Көкпекті ауданындағы ауыл * Тассай – Ақтөбе облысы Хромтау ауданы, Абай ауылдық округі құрамындағы ауыл. * Тассай – Ақтөбе облысы Хромтау ауданы, Тассай ауылдық округі құрамындағы ауыл. * Тассай – Түркістан облысы Сайрам ауданындағы ауыл.
Аққұдық ауылдық округі (Хромтау ауданы)

Аққұдық ауылдық округі — Ақтөбе облысы Хромтау ауданына қарасты әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Аққұдық ауылы кіреді. Орталығы – Аққұдық ауылы. Тарихы 1999 жылы Көктөбе ауылдық округінің Көктау, Қарабаз ауылдары Кредиков ауылдық округіне берілді. Сол жылы Кредиков ауылдық округі Аққұдық ауылдық округі болып өзгертілді. 2006 жылы Аққұдық ауылдық округінен Көктау ауылдық округі бөлініп шығып, құрамына Көктау, Көшенсай, Қарабаз ауылдары берілді. 2012 жылы округ құрамында болған Қарасу ауылы, 2019 жылы Қатынадыр ауылы таратылды. Халқы 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 675 адамды (337 ер адам және 338 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Аққұдық ауылдық округі (Мәртөк ауданы)

Аққұдық ауылдық округі — Ақтөбе облысы Мәртөк ауданына қарасты әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Вознесеновка, Достық, Жаңажол, Қарабұлақ, Первомайка ауылдары кіреді. Орталығы – Вознесеновка ауылы. Тарихы 1997 жылы Құмшоқат ауылдық округі (орталығы Веренка а.) таратылып, Первомай ауылдық округіне (орталығы Вознесеновка а.) қосылды. Кейін Первомай ауылдық округі Аққұдық ауылдық округі болып өзгертілді. 2009 жылы Рыбаковка ауылы Жаңажол, 2011 жылы Степь ауылы Қарабұлақ, 2016 жылы Веренка ауылы Достық ауылы болып өзгертілді. Халқы 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 993 адамды (497 ер адам және 496 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Ақтасты (Хромтау ауданы)

Ақтасты — Ақтөбе облысы Хромтау ауданы, Тасөткел ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы - Хромтаудан шығысқа қарай 95 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы тұрғындар саны 255 адам (133 ер адам және 122 әйел адам) болса, 2009 жылы 145 адамды (69 ер адам және 76 әйел адам) құрады. 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 48 адамды (25 ер адам және 23 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Тасөткел ауылдық округі (Ақтөбе облысы)

Тасөткел ауылдық округі — Ақтөбе облысы Хромтау ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Тасөткел, Ақбұлақ, Ақтасты ауылдары кіреді. Орталығы – Тасөткел ауылы. Округ құрамында болған Үйтас ауылы 2012 жылы таратылған. Халқы 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 517 адамды (288 ер адам және 229 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Қопа ауылдық округі (Хромтау ауданы)

Қопа ауылдық округі — Ақтөбе облысы Хромтау ауданына қарасты әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Қопа, Тамды ауылдары кіреді. Орталығы – Қопа ауылы. Округ құрамында болған Амангелді ауылы 2012 жылы таратылған. Халқы 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1263 адамды (644 ер адам және 619 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Қопа ауылдық округі (Байғанин ауданы)

Қопа ауылдық округі — Ақтөбе облысы Байғанин ауданына қарасты әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Ебейті, Айырық, Көптоғай, Қопа ауылдары кіреді. Орталығы – Ебейті ауылы. Халқы 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1102 адамды (582 ер адам және 520 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Бақай (Ақтөбе облысы)

Бақай — Ақтөбе облысы Хромтау ауданы, Табантал ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2019 жылы таратылған. Географиялық орны Аудан орталығы - Хромтау қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 31 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы тұрғындар саны 305 адам (161 ер адам және 144 әйел адам) болса, 2009 жылы 117 адамды (63 ер адам және 54 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Табантал ауылдық округі

Табантал ауылдық округі — Ақтөбе облысы Хромтау ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Табантал, Жайлаусай, Көптоғай ауылдары кіреді. Орталығы – Табантал ауылы. Тарихы 1997 жылы Мағаджан ауылдық округі (орталығы Табантал а.) таратылып, Новороссийск ауылдық округіне (орталығы Новороссийское а.) қосылды. 1999 жылы Новороссийск ауылдық округі мен Новороссийское ауылы Ақжар ауылдық округі және Ақжар ауылы болып өзгертілді. 2000 жылы Ақжар ауылдық округінен Табантал ауылдық округі болып қайта бөлініп шықты. 2019 жылы округ құрамында болған Бақай ауылы таратылды. Халқы 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 540 адамды (276 ер адам және 264 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Табантал (өзен)

Табантал – Жайық алабындағы өзен. Географиялық орны Ақтөбе облысының Алға, Хромтау аудандары жерімен ағады. Бастауы Табантал ауылының шығысындағы қыраттан басталып, Бестамақ ауылы тұсында Елек өзеніне құяды. Гидрологиясы Ұзындығы 56 км, су жинайтын алқабы 1840 км 2 . Арнасы тік жарлы, жайылмасы жайпақ (0.5 км). Қар суымен қоректенеді. Басты саласы - Тамды өзені. Жылдық орташа су шығыны 3,7 м 3 /сек. Негізінен мал шаруашылығында пайдаланылады. Дереккөздер
Дербісалы батыр

Дербісалы (Деріпсалы) батыр Айдаболұлы (1707-1794 ) -- Арғын тайпасының Қаракесек руының Сарым бұтағынан шыққан жоңғарлармен шайқасқан қазақ батыры. Естелік Батыр құрметіне Қарағанды облысы Шет ауданында өзі жерленген Деріпсал ауылына аты берілген. Ал балалары мен немерелерінің атымен Құттыбай, Қармыс, Шопа елді мекендері аталған. 2007 жылы батырдың туғанының үш жүз жыл толуына ас беріліп, кітап шығарылды. Ол кісінің қылышы әлі күнге дейін сақталған және ұрпақтарының қолында. Батыр атымен Шет ауданы орталығы Ақсу-Аюлыда бір көшенің аты берілген және сол көшеде 2018 жылы жазда Ескерткіш бюст қойылды. Ауыз әдебиетте * ...Жекпе-жекте жауына дес бермеген, * Дебем-ай, жолбарыс ең сескенбеген... Пірі жолбарыс болған. Ұрпақтарына әруақ болып қонып отырған. Соңғы рет аруағы Төлеуқызы Бағияға қонған және емші, көріпкел болуына септігін тигізген. Семьясы Ұрпақтары Қарқаралы уезінің Нұра болысында, кейіннен Шет ауданында. Балалары: # Марқабай: # Еркебай: # Серкебай: # Қараш: # Есен: # Қармыс: # Қыдырәлі: Жолбарыс, Иман # Мүсірәлі: Нысанбай, Несіпбек, Өмірбек, Нұрбек Әдебиеттер * Шет ауданы : [Мәтін] энциклопедия – Алматы: Қазақпарат, 2011- 32-34 б. * Айдаболұлы Дербісалы батыр: тарихи танымдық оқу құралы. Қарағанды, 2013.- 230 б. Сілтемелер * [http://shet-muzey.ggc.kz/index.php?optioncom_content&viewarticle&id34%3Aaty-ayza-ajnalan-derbsaly-batyr&catid3%3Aregionalnye-novosti&lang=kz Аты аңызға айналған Дербісалы батыр] * [http://www.shetlibrary.gov.kz/kk/page/166.html Дербісалы Айдаболұлы (1707-1794жж.)]
Қарлау

Қарлау — Ақтөбе облысының Хромтау ауданы, Бөгетсай ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы - Хромтау қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 47 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы тұрғындар саны 188 адам (99 ер адам және 89 әйел адам) болса, 2009 жылы 236 адамды (125 ер адам және 111 әйел адам) құрады. 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 108 адамды (65 ер адам және 43 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Бөгетсай ауылдық округі

Бөгетсай ауылдық округі — Ақтөбе облысы Хромтау ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Бөгетсай, Қарлау ауылдары кіреді. Орталығы – Бөгетсай ауылы. Округ құрамында болған Талдыбұлақ, Шіліктісай ауылдары 2019 жылы таратылған. Халқы 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1538 адамды (776 ер адам және 762 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Дөң ауылдық округі

Дөң ауылдық округі — Ақтөбе облысы Хромтау ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Дөң, Оңғар ауылдары кіреді. Орталығы – Дөң ауылы. Тарихы Ауылдық округ Облыстық мәслихаттың жиырма төртiншi сессиясы мен облыс әкiмiнiң 1999 жылғы 21 cәуірдегі N 8 шешімімен құрылды. Округ құрамына Хромтау қаласының бөлігінен құрылған Дөң ауылы мен Абай ауылдық округінің Сусановка, Қызылжар ауылдары енді. Кейін Сусановка ауылы Оңғар ауылы болып өзгертіліп, Қызылжар ауылы таратылды. Халқы 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 3468 адамды (1766 ер адам және 1702 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Қызылсу ауылдық округі

Қызылсу ауылдық округі — Ақтөбе облысы Хромтау ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Сарысай, Қызылсу ауылдары кіреді. Орталығы – Сарысай ауылы. Тарихы 1997 жылы Сарысай ауылдық округі (орталығы Сарысай а.) таратылып, Қызылсу ауылдық округіне (орталығы Қызылсу а.) қосылды. Кейін округ орталығы Сарысай ауылына көшірілді. 2012 жылы округ құрамында болған Еңбекшіқазақ ауылы таратылды. Халқы 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 856 адамды (435 ер адам және 421 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Тассай ауылдық округі (Ақтөбе облысы)

Тассай ауылдық округі — Ақтөбе облысы Хромтау ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Тассай, Көкпекті ауылдары кіреді. Орталығы – Тассай ауылы. Тарихы 1999 жылы Новотроицк ауылдық округі мен Троицкое ауылы Тассай ауылдық округі және Тассай ауылы болып өзгертілді. 2005 жылы Тассай ауылдық округінен Некілтау ауылдық округі бөлініп шығып, құрамына Некілтау ауылы берілді. 2007 жылы Степное ауылы Көкпекті ауылы болып өзгертілді. Халқы 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 555 адамды (293 ер адам және 262 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Бастық боламын (фильм)

Бастық боламын — 2016 жылы түсірілген қазақ тіліндегі көп сериялы фильм . Продюсері — Ерлан Қасымжанұлы. Сценариін жазғандар: Ерлан Қасымжанұлы, Бауыржан Орда, Тағай Нұралиев. Ұзақтығы 18 серия, әр сериясы 40-45 минуттан. Жанры — комедия. Мазмұны Арман қалада өскен жігіт. Оқу бітірген соң біраз уақыт бос жүреді. Бір күні құмар ойындарына барады да, Төбет деген адамның ойынына кесірі тиіп, ол жерден қашып кетеді. Төбеттің мұны таппай қоймайтынын білген ол оның қаһарынан қаймығып, "Бүлдірген" деген ауылға келіп паналайды. Ауылға келген соң әкесінің інісі Мансұр дейтін кісінің үйінде тұрып, ауыл әкімінің орынбасары болып жұмыс істей бастайды. Ә дегенде тегіс жолы, байланыс қызметі, интернеті жоқ ауылға көндіге алмай, қалаға қашып кеткісі кеп, амалсыз ауылда жүреді. "Жаман ауыл екен" дегені үшін ауыл бұзақыларынан таяқ жейді. Бірақ уақыт өте келе оның белсенділігімен ауылда біраз өзгерістер болады. "Бүлдірген" аулына телефон байланысы орнатылады. Оның үстіне ауылдан жақсы достар тауып алады, әкімнің қызы Алтынайға ғашық болады, сондықтан да ауылдан кеткісі келмей, бауыр басып қалады. Бір күні баяғы бұған тіс қайраған Төбет газеттен Арманның хабарын біледі де, дереу соңынан кісі жібереді, алдына әкелдіреді. Бұл жолы да амалын тауып, Арман одан құтылып кетеді. Енді Төбет оның соңына шындап түседі. Абырой болғанда, Мансұр ағасы Төбеттің әскердегі досы болып шығады да, соның арқасында одан біржола құтылады. Рөлдерде * Ерлан Қасымжанұлы — Арман * Уәлибек Әбдірайымов — ауыл әкімі * Жүсіп Ақшораев — агроном * Асқар Наймантаев — Мансұр * Рабиға Ағманова — Арманның жеңгесі * Дәнекер Оразбаев — Сикош * Нұрбол Айтулов — Қайрош * Шыңғыс Әбдібек — Сазан * Болат Әбділманов — Төбет Басқа да деректер * Фильм Алматы қаласында және Алматы облысы Еңбекшіқазақ ауданындағы Қаракемер ауылында түсірілген. * Ерлан Қасымжанұлы бұл еңбегін өзінің кино саласындағы ұстазы Нұртас Адамбайға арнаған екен. * Фильмге Қазақстандағы әзіл-сықақ театрларының тәжірибелі актерлері көптеп шақырылған. Сол себепті де кино басқа заманауи қазақстандық фильмдердің көбінен жақсы түсірілген. * 2017 жылы телехикаяның жалғасы ретінде екінші маусымы түсірілді. Сыртқы сілтемелер Телехикаяны тамашалау
Жүйрік болсаң, озып көр! (фильм)

«Жүйрік болсаң, озып көр!» — толық метражды көркем фильм. 1974 ж. Қазақфильм студиялары шығарған. Мазмұны Фильм оқиғалары бас кейіпкер — Гүлидің баяндауымен алға жылжып отырады. Фильмде алыстағы, таулы ауылдың оқушыларының колхозаралық спорт жарысына дайындықтары суреттеледі. Жүйрік қыздар — Бибі мен Гүлидің бақталастығы соңында Гүлидің пайдасына шешіледі. Одан бөлек, екі құрдастың жарасымды қалжыңдары да сәтті көрініс тапқан. Рөлдерде *Гули — Шынара Берсүгірова *Ұзақ ата — Қанабек Байсейітов *Дәулет — Алдаберген Нұрбеков *Бапкер — Мәкіл Құланбаев *Ұзынтөре — Бақыт Шәрденов *Алаң — Еркін Кенжебаев *Бөрібай — Арыстан Шәрденов *Тайыр — Марат Ботабаев *Мәдеш — Алдан Байсейітов *Бамбора — Асқар Сейітқазин Сыртқы сілтемелер * [https://www.youtube.com/watch?vpPeWAMy94iQ&t45s|Фильмді тамашалау]
Көшенсай

Көшенсай — Ақтөбе облысының Хромтау ауданы, Көктау ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2006-жылы таратылған. Географиялық орны Аудан орталығы - Хромтау қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 83 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы тұрғындар саны 141 адам (72 ер адам және 69 әйел адам) болса, 2009 жылы тұрғылықты тұрғындары болмады. Дереккөздер
Көктау ауылдық округі (Ақтөбе облысы)

Көктау ауылдық округі — Ақтөбе облысы Хромтау ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Көктау ауылы кіреді. Орталығы – Көктау ауылы. Тарихы Ауылдық округ Ақтөбе облысы әкімдігінің 2006 жылғы 21 маусымдағы N 200 қаулысы және Ақтөбе облыстық мәслихатының 2006 жылғы 21 маусымдағы № 272 бірлескен шешімімен Аққұдық ауылдық округінің бір бөлігінен құрылды. 2012 жылы округ құрамында болған Көшенсай ауылы, 2019 жылы Қарабаз ауылы таратылды. Халқы 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 2174 адамды (1069 ер адам және 1105 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Көктау ауылдық округі (Қостанай облысы)

Көктау ауылдық округі – Қостанай облысы Арқалық қалалық әкімдігіне қарасты әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Көктау ауылы кіреді. Орталығы – Көктау ауылы. Халқы 2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 272 адамды құрады. Дереккөздер
Көктөбе ауылдық округі (Хромтау ауданы)

Көктөбе ауылдық округі — Ақтөбе облысы Хромтау ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Майтөбе, Көктерек ауылдары кіреді. Орталығы – Майтөбе ауылы. Халқы 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 484 адамды (246 ер адам және 238 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Ойсылқара (ауыл)

Ойсылқара — Ақтөбе облысы Хромтау ауданы, Құдықсай ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы - Хромтаудан оңтүстік-шығысқа қарай 31 км жерде. Халқы 1999 жылы тұрғындар саны 519 адам (259 ер адам және 260 әйел адам) болса, 2009 жылы 109 адамды (61 ер адам және 48 әйел адам) құрады. 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 64 адамды (29 ер адам және 35 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Құдықсай ауылдық округі

Құдықсай ауылдық округі — Ақтөбе облысы Хромтау ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Құдықсай, Ойсылқара ауылдары кіреді. Орталығы – Құдықсай ауылы. Округ құрамында болған Кеңой ауылы 2007 жылы таратылған. Халқы 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 322 адамды (154 ер адам және 168 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Мезгілсіз махаббат (фильм)

«Мезгілсіз махаббат» — 2017 жылы түсірілген қазақша телехикая. Продюсері — Толқын Сейдоллақызы. Қоюшы режиссер — Әнуар Мәтжанов, Сценарий авторлары: Жәмет Көшербаев, Асқар Дүйсенбі. 2017 жылы қараша айында "Хабар" телеарнасында көрсетіле бастады. Жанры — отбасылық комедия. Мазмұны Негізгі кейіпкерлер — егде адамдар, олар өмірдегі басты нәрсе артта қалады. Бірақ тек бір кездесу өздерінің әлемін айналдырады. Алматылық ішкі қаланың ақсақалы Астанадан сәнді зейнеткерге деген сүйіспеншілігін білдіреді — жол алғашқы минуттардан шығады. Сценарий күтпеген сюжеттер мен толыққанды диалогтарға толы. Фильмнің бас кейіпкері — Демесін ақсақалдың (Айдос Бектемір сомдаған) екі ұлы бар. Әйелі өмірден өтіп кеткен. Үлкен ұлы Сағи ауылда, өз қолында. Кіші ұлы Әли қалада, Астанада. Кіші ұлын ауылға көшіріп әкетпек ниетпен қалаға барады. Бірақ қалада ұзақтап тұрақтап қалуға тура келеді, себебі, күтпеген жерде қалалық жалғысбасты әйел Ғалиямен танысып қалады да, ол таныстық сезімге ұласады. Ғалияны қимаған ақсақал енді ауылға қайтуға асықпайды. Ал, ауылға қайтпақ болып жұмысынан шығып кеткен Әли қайтадан жұмыс іздеуге мәжбүр болады. Оқиға желісі қала мен мен ауылда қатар өрбіп отырады. Сағидың келіншегі Қарлығаш өзі ашқан дүкенде сатушы. Бір күні жүртқа берген қарыз ақшаларының тізімі жазылған дәптерді жоғалтып алады да, "дүкенге ұры түсті" деп, милицияға арызданады. Сөйтсе, ол дәптер пештің астынан жартылай жанған күйі табылып, біраз күлкіге ұшырайды. Ал ақсақалдың өмірінде де, көңіл-күйінде де ерекше серпіліс пайда болып, жақсы жағына қарай өзгереді. Бұл өзгерістің мәнін ұқпаған Әли мен келіншегі Гауһар ақсақалдың ізіне түспек болып, ақсақалдың қалтасына қайда жүргенін анықтай алатын гибридтік қондырғы салып қойып, ноутбук арқылы бақылап отырады. Бірақ ақсақал ол қондырғыны лифтіде жылап, анасына көнбей тұрған балақайға бере салады да, бұлардың із кеспек болған әрекеті еш кетеді. Рөлдерде Айдос Бектемір — Демесін Гүлнар Сейтімбет — Ғалия Жалғас Толғанбай — Сағи Дариға Бадықова — Қарлығаш Елдар Отарбаев — Әли Айым Сейітметова — Гауһар Мәлік Әбдіраманов — милиция Аман Әлихан Ыдырысова — Моншақ құдағи, Қарлығаштың анасы Айгүл Кәден — Бағила, Қарлығаштың құрбысы Басқа да деректер Фильмнің әр сериясы әр түрлі хикаяларды баяндайды. Яғни, әр сериясы бір бірімен сабақтасып жатпайды, әр сериясының өз тақырыбы бар. Сыртқы сілтемелер * [https://www.youtube.com/watch?vDh8MXKgugZ4&t24s|Фильмді тамашалау]
Алматы граммофондық жазу студиясы

Алматы граммофондық жазу студиясы - Қазақстан өнер шеберлері орындаған ұлттық, классик. музыка шығармалардың озық үлгілерін магнитофон таспасына жазу, бұрын жазылып алынғандарын қайта қалпына келтіру, музыка мен әдебиет саласынан антология жасау жұмысымен айналысатын мәдени мекемесі. Студия Р. Абдуллиннің орындауында «Қор болды жаным», «Көзімнің қарасы», «Абай» операсынан ақынның әні мен ариясын, Е. Серкебаевтың, М. Мұсабаевтың орындауында «Айттым сәлем, Қаламқас», Қ.Байбосыновтың орындауында «Қараңғы түнде тау қалғып», А. Сембиннің орындауында «Жарқ етпес қара көңлім не қылса да» әндерін күйтабаққа жазып шығарды. Құрманғазы атындағы академиялық ұлт-аспаптар оркестрінің орындауында А. Жұбановтың «Абай» сюитасы, Мұхтар Омарханұлы Әуезов атындағы драма театрында қойылған «Абай» спектаклі, Ғ. Мүсірепов атыңд. жастар мен балалар театрының «Жас Абай» пьесасынан үзінділер күйтабаққа жазылған. Дереккөздер