Сантьяго мен оның тұрғындары

Сантьяго мен оның тұрғындары Сантьягода елдегі 15 млн халықтың 5 млн-нан астамы тұрады. Қала қарлы таулардың сақинасы ішінде орналасқан, бұнысымен Алматыны еске салады. Сантьягодан шығу үшін тауларда салынған ұзын туннельдерден жүріп өту керек. Чили астанасын көмкеріп жатқан таулар сақинасы мұнар проблемасын тудырды. Қыста газдану деңгейі 92—95%-ға дейін жетеді. Біздің түсінігіміз бойынша қыс жеткілікті түрде шартты құбылыс. Қыстағы температура +5°С-тан сирек төмен түседі. Наурыз болса, бұл Күздің бірінші айы, балалар қаңтардағы демалыстан кейін мектепке барады. Қадам басқан сайын сықасқан жеміс сөрелері кездеседі, мұнда қойылған жемістердің нақ жартысын қалай жеу керек екенін білмейсің. Қаланың орталығында Санта-Лючия төбесі орналасқан. Дәл осы жерде Педро де Вальдиния әдемі жерді көріп, найзасын жерге шаншып, осында қаланың негізін қалады. Қазір бұл көптеген окушылар мен ғашықтар жиналатын ашық аспан астындағы мұражай. "Ла-Монеда" президенттік сарайы Сантьягоның тура орталығында орналасқан, өз атауын бір заманда осында орналасқан монеталық сарайдан алған. Қазіргі заманғы биік кеңселер мен қонақүйлердің қоршауында орналасқан сарғыш сұр екі қабатты сарай тұнжыраңқы көрінеді. Сарайды қарауылдық жандармерияның екі взводы тұрақты күзетеді. Күн сайын мұнда таңертеңгі сағат 10-нан 11-ге дейін көптеген халықтың назарын аударатын өте әдемі және патриоттық рәсім қараудың алмасуы болып өтеді. Өскери үрлемелі музыканың сүйемелдеуімен қадамдар жасаған жандармдарға қызыға қараған балалар өз ойларында әскери форма киіп, президент сарайының алдындағы алаңда қадамдарын жетілдірген де болар. Қоғам жалпы әскери адамдарға, ішінара жандармерияға құрметпен қарайды. Мен қорқыныштың шамалы үлесі араласқан бұл көзқарас та дұрыс шығар деп айткан болар едім. Мемлекетті танытатын жандармдардың өзі сенімді және байсалды қалпымен, мінсіз сыртқы бейнесімен басқаша ойлауға негіз бермейді. Сарай ішіндегі ұзын дәліздердің бірінде уақыттың ретіне қарай, ақ каррар мәрмәрінен жасалган Чилидің барлық президенттерінің бюсттері тұр. Олардың ішінде Сальвадор Альендо ғана кара мәрмардан жасалған. "Here бұлай?" — деген сұрауымызға: "Бізге бұл Чили тарихындағы үш кара жылдар болды, оны қандай да тілек білдірген жағдайда да, өмірден лақтырып тастауға болмайды", — деп жауап берді. Бізді бастап жүрген және мұнда Альенде кезінен бері жүмыс істейтін сарай хатшысы, чилиліктердің коммунистермси одақтасудың ұзаққа созылмағанына қуанышты екендігін және олардың қателіктерін дер кезінде түзегенін айтты. Чили котоликтік ел, мұндағы католиктік шіркеудің позициясы өте күшті. Елде ажырасу мен аборттарға тыйым салынған. Аборттарға немесе ажырасуларға немкұрайды қараған саясатшы кез келген, тіпті болашағы бар саясй мансабын жойып алуы мүмкін. Ажырасуларға тыйым салынуға қарамастан, адамдар, әрине, бұл жағдайдан шығар жолды тауып алған, ал мемлекет өз азаматтарына бұл мәселеде кешірімділік танытады. Әңгіме егер отбасы иесі үйден заңды жұбайы атанған жұбайынан кетіп, заң бойынша тіркелмеген, азаматтық жаңа некеге тұрса, заң оның өлімі жағдайында барлық әйелінен қалған балалары мұрагерлікке бірдей құқылы болатындығы жөнінде болып отыр. Әйелдерінен мұрагерлік құқына тек бірінші заңды әйел ғана ие болады. Мемлекет пен шіркеу, осылайша бұл нәзік мәселеде қақтығыссыз тепе-теңдікті сақтауы екі жақты да қанағаттандырады деу керек. Жалпы, чилиліктер өте жағымды әсер қалдырады. Ашық, көпшіл, көңілді және әдемі адамдар кез келген мезетте сіздермен араласып, сіздердің кез келген сұрақтарыңызға жауап беруге әзір тұрады. Әдемі ер адамдар әйелдер мен балалар көп кездеседі. Ел экономикалық өрлеу жағдайында, бұл адамдардың көңіл күйінен де байқалады. Барлығы қайдағы бір жаққа асығулы, күлкілер көп, машиналар гуілдейді, оқушылар мен студенттер топтанып алған, айқайшылар дәмханалар мен мейрамханаларға шақырады, дүкендер сатып алушыларға толы — бұлардың бәрі адамдарға өмір сүрудің ұнайтынын және олар бұны рақат сезіммен атқаратынын, олардың ертеңгі күннен де қандай да бір жақсылық күтетіндерін білдіреді. Түнде ашық дәмханаларда, ештеңеден қауіптенбестен, біздің құлаққа өте үйреншікті емес музыканы тыңдап, шексіз ұзақ отыруға болады. Күні бойы жақсы көңіл күйде боласың, қонақ үйге қайтқың келмейді. Дереккөздер