kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Варберг (Швеция)

Варберг – Швецияның оңтүстігіндегі Халланд ленде орналасқан қала. Халқының саны – 26,041 адам (2005), қала маңын қосқанда – 56,673 (2009). Варберг Халландтың басқа да провинциялары секілді, мемлекеттің батыс жағалауында қоныс тепкен. Ол құмды жағажайларымен танымал. Қаланың солтүстігіне қарай жағалаудың құмды жағажайлары тас террасаларға ауысып, ары қарай Бохуслэн (Bohuslän) архипелагын да көруге болады. Варберг қаласы – жаздық сауықтыру орындарымен де танымал. Өндіріс қалаларының мысалы, оның ішінде Буростың (Borås) көптеген тұрғындары жаз айында Варбергке демалуға бірнеше күнге келеді. Қала маңына жуық жерде ЮНЕСКО-ның әлемдік мұралар қорына кіретін Гриметондағы радиостанция орналасқан. Дереккөздер
Браганса қаласы

Браганса қаласы (Португалия) — Португалия қаласы. Халық саны 34 628 адам (2006 жылғы халық санағы бойынша). Жалпы ауданы 1173,93 км². Қаланың негізі 1187 жылы қаланған. Қалада роман сәулет өнеріне жататын – Домус муниципалис (ратуша) ескерткіші бар. Қала елордасы Лиссабонның солтүстк-шығысынан 400 км қашықтықта орналасқан. Муниципалитет *Солтүстігінде – Испания *Оңтүстік-шығысында –Вимиозу муниципалитеті *Оңтүстік-батысында –Маседу-де-Кавалейруш муниципалитеті *Батысында –Виньяйш муниципалитетімен шектеседі. Құрамына кіретін аудандар *Алфайан *Авеледа *Бабе *Басал *Калвелье *Каррагоза *Карразеду *Каштрелуш *Каштру-де-Авеланш *Коэльозу *Дейлан *Донаи *Эшпиньозела *Фаилде *Франса *Жимонде *Гондезенде *Гуадрамил *Гоштей *Грижо-де-Парада *Изеда *Маседу-ду-Мату *Мейшеду *Мильян *Мош *Ногейра *Отейру *Парада *Парадинья-Нова *Парамиу *Пинела *Помбареш *Кинтанилья *Кинтела-де-Лампасаш *Рабал *Ребордайньюш *Реборданш *Риу-Фриу *Риу-де-Онор *Салсаш *Самил *Санта-Комба-де-Россаш *Санта-Мария *Сан-Жулиан-де-Паласиуш *Сан-Педру-де-Саррасенуш *Се *Сендаш *Серапикуш *Сортеш *Зойю Дереккөздер
Рюрик Ивнев

Рюрик Ивнев (шын есімі Михаил Александрович Ковалёв) – орыс ақыны, аудармашы. Өмірі 1891 жылы 11 (23) ақпанда дворяндар отбасында дүниеге келген. Тифиллис кадет корпусында (1901-1908 жылдары) оқыған. 1912 жылы Мәскеу университетінің заң факультетінде оқыған. Қызметі Революциядан кейін Луначарскийдің хатшысы болып жұмыс істеген. Одан кейінгі уақытта Кавказ халқының тілдерінен аударма жасап өмір сүрген. Шығармалары *• Самосожжение. В 3-х кн., 1913-15 *• Пламя пышет, 1913 *• Рюрик Ивнев и Пётр Эсс, «У Пяти углов», типография "Рекорд", загородный 36, СПБ, 1913. *• «Золото смерти» Изд. Центрифуга, Москва, 1916. Отпечатано в типографии «Автомобилист». *• Самосожжение, 1917 *• Солнце во гробе, 1921 — 25 стихотворений, отобранных Есениным *• Осада монастыря, 1925 *• Избранные стихи, 1965 *• Память и время, 1969 *• Избранные стихотворения, 1974 *• Часы и голоса. Стихи, воспоминания, 1978 *• Тёплые листья, 1978 *• Стихотворения, 1982 *• Избранное. Стихотворения и поэмы. 1907—1981, 1988 Прозалары *• Несчастный ангел. Роман, 1917 *• Четыре выстрела в Есенина, Кусикова, Мариенгофа, Шершеневича. Статьи, 1921 *• Любовь без любви. Роман, 1925 *• Открытый дом. Роман, 1927 *• Герой романа. Роман, 1928 *• У подножия Мтацминды. Мемуары. Новеллы разных лет, 1973 Дереккөздер
ВЕК

ВЕК − 2002 жылдың 19 мауысымында құрылған көпсалалы компания. . Тарихы Компания қызметінің негізгі бағыты − құрылыс. «Эксклюзив» және «National Business» сараптамалық журналдарының cарапшы мамандарының мәліметтері бойынша ВЕК корпорациясы алматылық ірі құрылыс компанияларының бестігіне және Қазақстанның жүзден астам ең ірі компанияларының қатарында. 2003 жылдың наурыз айынан бері ВЕК корпорациясы Қазақстан құрылысшылар қауымдастығының мүшесі. Қызмет көрсетуі ВЕК корпорациясы компаниясының жұмысшылар тобы сонымен қатар Қазақстанның қаржы және мәдениет орталығы – Алматының сыртқы келбетіне, де көңіл бөлуде. Көне құрылыс орындарын көшіру және Наурызбай батыр көшесі мен Сейфуллин даңғылдарын қалпына келтіру шығындарын көтерді. Компания қала үшін маңыздылығын Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев бағалаған жаңа жол айырықтарының құрылысына қатысты. Компанияның стратегиялық мақсаты Қазақстанда және басқа елдерде жылжымайтын мүлік құрылысының көлемін арттыру; тұрғындардың әр түрлі талап-тілектерін қанағаттандыру; құрылыс саласында және баспаналарды сатуда жаңа технологиялар енгізу болып табылады. Марапаттары мен сыйлықтары Компанияның құрылыс саласындағы жетістіктері халықаралық ұйымдармен бағаланды. 2006 жылдың 26 желтоқсанында «ВЕК корпорациясы» ЖШС-гіне құрылыс саласындағы жаңа технологияларды дамытуға қосқан үлестері үшін Ұлы Петр атындағы ІІ дәрежелі ордені табыс етілді. *2006 жылдың қыркүйек айында «ВЕК корпорациясы» 2003-2006 жылдардағы екінші республикалық үздік архитектуралық туындылар байқауында Халықаралық архитектура академиясының «Үздік құрылыс компаниясы» номинациясы бойынша хрусталь сыйлығын иеленді. *2007 жылдың қазанында «ВЕК корпорациясы» «Жылдың үздік компаниясы» танылып, «Хрустальді пирамида» бірінші қоғамдық құрылыс премиясымен мараптталды. Дереккөздер
Валпасуш қаласы

Валпасуш қаласы (Португалия) — Португалиядағы Вила-Реал аймағына кіретін қала. Халық саны 190512 адам (2001 жылғы халық санағы бойынша). Жалпы ауданы 553,06 км². Әулие Мария қаланың желеп-жебеушісі (Nossa Senhora da Saúde) болып саналады. Қала күні – 6 қараша. Қаланың негізі 1836 жылы қаланған. Муниципалитет *Шығысында –Виньяйш, Мирандела муниципалитеттері *Оңтүстігінде –Мурса муниципалитеті *Батысында –Вила-Пока-де-Агиар муниципалитеті *Солтүстік-батысында –Шавеш муниципалитетімен шектеседі. Құрамына кіретін аудандар *Алжериш *Алварельюш *Баррейруш *Босоайнш *Канавезеш *Карразеду-де-Монтенегру *Курруш *Эрвойнш *Фиайнш *Форнуш-ду-Пиньял *Фриойнш *Лебусан *Нозелуш *Падрела-и-Тазен *Поссакуш *Риу-Торту *Санфинш *Санта-Мария-де-Эмереш *Санта-Валья *Сантьягу-да-Рибейра-де-Альяриш *Серапикуш *Сонин *Сан-Жуан-да-Корвейра *Сан-Педру-де-Вейга-де-Лила *Тиньела *Валеш *Валпасуш *Вассал *Вейга-де-Лила *Виларанделу *Агуа-Ревеш-и-Крашту Дереккөздер
Үнді қорғанысы

Үнді қорғанысы — шахмат дебюті, келесі жүрістермен басталады: 1. d2-d4 Kg8-f6 2. c2-c4 d7-d6. жабық бастамаларға жатады. Бұл дебютте қаралар не қараөрісті пілді g7ге дамытуға асықпайды, не оған е7-е5 және Cf8-e7 ден соң мүлдем басқа келешек көздейді. Негізгі нұсқалар: * 3. Kb1-c3 e7-e5 * 3. Kg1-f3 Cc8-f5 - Яновский нұсқасы. ** 3...Cc8-g4 ** 3...Kb8-d7 4. Kb1-c3 c7-c6 5. e2-e4 e7-e5 6. Cf1-e2 Cf8-e7 7. 0-0 - Басты сызығы. *** 4...е7-е5 5. g2-g3 Cf8-e7 6. Cf1-g2 0-0 7. 0-0
Виана-ду-Каштелу қаласы

Виана-ду-Каштелу қаласы (Португалия) — Португалиядағы қала және теңіз порты. Халық саны 88 628 адам (2001 жылғы халық санағы бойынша). Жалпы ауданы 314,36 км². Португалияның королі ΙΙΙ Афонсу қаланың негізін 1253 жылы қалап, оны «Виана» деп атады. 16 ғасырда қалада маңызды портқа айналды. Осы порттан көптеген португал зерттеушілері жаңа жерлерді ашу үшін кеткен болатын. Сонымен қатар қаладағы көрікті ғимараттар осы ғасырға жатады. 2009 жылы 1қаңтарда қаладағы Республика алаңында осында туған саяхатшы Диого Альваресу Коррей (Карамуру) мен оның жұбайы Екатерина Парагвассқа арналған ескерткіш қойылды. Монументтің авторы – Жозе Родригес (Jose Rodrigues). Қала Лиссабонның солтүстігінен 335 км қашықтықта Атлант мұхитының жағалауында орналасқан. Муниципалитет *Солтүстігінде –Каминья муниципалитеті *Шығысында –Понте-де-Лима муниципалитеті *Оңтүстігінде–Барселуш, Эшпозенде муниципалитеттері *Батысында – Атлант мұхитымен шектеседі. Құрамына кіретін аудандар *Афифе *Алварайнш *Амонде *Вила-Нова-де-Анья *Ареоза *Баррозелаш *Кардиелуш *Карресу *Карвоейру *Каштелу-ду-Нейва *Шафе *Дарке *Деокриште *Деан *Фрейшиейру-де-Сотелу *Ланьезеш *Мазарефеш *Меадела *Мейшеду *Монсеррате *Монтария *Морейра-де-Жераш-ду-Лима *Мужайнш *Нейва *Ногейра *Отейру *Перре *Портела-Сузан *Санта-Леокадия-де-Жераш-ду-Лима *Санта-Марта-де-Портузелу *Санта-Мария-де-Жераш-ду-Лима *Санта-Мария-Майор *Серрелейш *Субпортела *Торре *Вила-де-Пунье *Вила-Франка *Вила-Фрия *Вила-Мо *Вилар-де-Муртеда Дереккөздер
Всеволод Александрович Блюменталь-Тамарин

Всеволод Александрович Блюменталь-Тамарин (16.06.1881, Санкт-Петербург -10.056.1945, Баден-Вюртемберг) – актёр, режиссёр, танымал актер М. М.Блюменталь-Тамариннің ұлы. Биографиясы Әртіс отбасында дүниеге келеді. Әкесі – танымал режиссер және актер Александр Эдуардович Блюменталь-Тамарин (1911 жылы 1 (14) желтоқсанда дүниеден өткен), анасы – актриса Мария Михайловна Блюменталь-Тамарина (1859-1938). Атасы неміс болған. Ата-анасының ажырасуынан кейін терең қайғыға батады. Блюмента́ль-Тама́рин көп жылдар бойы анасымен жақсы қарым-қатынаста болады және анасы туралы «Блюменталь-Тамарина және оның уақыты» атты мемуарлар жазады. 1939 жылы «Театр» журналына басылып шығады. Кәсіптік сахнаға 1901 жылдан бастап шығады. 1917-1918 жылдары Харьков қаласында өмір сүреді. Үлкен театрда Эдип патша рөлін сомдайды. 1941 жылы 60 жасқа толады. Мамыр айында М.Ю. Лермонтовтың дүниеден өткеннен кейінгі 100 жылдығына арналған бағдарламасы бойынша гастрольдік сапарға барады. Киевте орыс драма театрын басқарады. Дереккөздер
Визeу қаласы

Визeу қаласы (Португалия) — Португалия қаласы. Халық саны 98 167 адам (2006 жылғы халық санағы бойынша). Жалпы ауданы 507,20 км². Қаланың атауы римдік «Viso» сөзінен шыққан, ол «әдемі көрініс» деген мағына береді. Рим империясының кезінде қала жол қиылысында орналасып, бұл жерде әскери гарнизон болатын. Кейін 5-6 ғасырларда римдіктерді свебтер тайпалары ығыстырған болатын. Ал бұларды 7 ғасырда вестготтар басып алады. Қазіргі қаланың негізі 1123 жылы қаланған. Визеу – теміржол бекеті жоқ Еуропаның ірі қалаларының бірі. Қалада 830 жылы салынған собор, шіркеулер және епископтың сарайы бар. Елдің астанасы Лиссабонның солтүстік-шығысынан 240 км қашықтықта орналасқан. Муниципалитет *Солтүстігінде –Каштру-Дайре муниципалитеті *Солтүстік-шығысында –Вила-Нова-де-Пайва муниципалитеті *Шығысында –Сатан , Пеналва-ду-Каштелу муниципалитеттері *Оңтүстік-шығысында –Мангуалде, Нелаш муниципалитеттері *Оңтүстігінде –Каррегал-ду-Сал муниципалитеті *Оңтүстік-батысында –Тондела муниципалитеті *Батысында –Возела муниципалитеті *Солтүстік-батысында –Сан-Педру-ду-Сул муниципалитетімен шектеседі. Дереккөздер
Вила-Нова-ди-Гая қаласы

Вила-Нова-ди-Гая қаласы (Португалия) — Португалия қаласы. Халық саны 307 444 адам (2006 жылғы халық санағы бойынша). Жалпы ауданы 170,82 км². Бұл жерлерде қоныс көне заманнан бері бар. Араб әскерінің жаулап алу соғыстарының кезінде Иберияның шекарасы (1000 жылға дейін) Дору өзеніне дейін жеткен. Дегенмен 1035 жылы христиандар қонысты қайтарып алады. Қонысты «Портус Кале» деп атады, осыдан елдің аты «Португалия» шыққан. Қазіргі Вила-Нова-ди-Гая қаласының негізі 1255 жылы қаланған. Қала Дору өзенінің сол жақ жағалауында орналасқан, ал қарама-қарсы жағалауда Порту қаласының әкімшілік орталығы орналасқан. Муниципалитет *Солтүстігінде –Порту муниципалитеті *Солтүстік-шығысында –Гондомар муниципалитеті *Оңтүстігінде –Санта-Мария-да-Фейра, Эшпинью муниципалитеттері *Батысында – Атлант мұхитымен шектеседі. Құрамына кіретін аудандар *Аркозелу *Авинтеш *Канелаш *Каниделу *Крештума *Грижо *Гулпильяреш *Левер *Мадалена *Мафамуде *Оливал *Оливейра-ду-Дору *Педрозу *Перозинью *Сандин *Санта-Маринья *Сан-Фелиш-да-Маринья *Сан-Педру-да-Афурада *Сейшезелу *Сермонде *Серзеду *Вилар-де-Андоринью *Вилар-ду-Параизу *Валадареш Дереккөздер
Вестервик

Вестервик — Кальмар ленінде орналасқан Швеция қаласы. Вестервикдік коммунаның орталығы. Халқының саны – 20 694 адам. Қала Балтық теңізі жағалауында қоныс тепкен. 1996 жылдан бастап әр жаз мезгілінде Стегехольм қорғанында әндер фестивалі өтеді. 1275 жылы қала санатында кірген. Сол уақытта ол заманауи Гамлебюнің орнында болған. Ал бұрынғы орнына тек 1433 жылы ғана көшірілген. 1517 жылы қала даттықтардың жойқын соғысынан кейін күйреген. Швед король Густав Васа Вестервикті барлық жағынан қолдап, 1548 жылы қалада верфь тұрғызған. Стапельді қала дәрежесіне ие болған Вестервик, даттармен жаңа соғысына қармастан гүлдене берген. «Бостандық дәуірі» уақытында қалада бірнеше жаңа мануфактуралар мен тағы да бір верфь пайда болған.
Вила-Франка-ди-Шира қаласы

Вила-Франка-ди-Шира қаласы (Португалия) — Португалия қаласы. Халық саны 122 908 адам (2001 жылғы халық санағы бойынша). Жалпы ауданы 317, 68 км². Қаланың негізін 1212 жылы Португалияның королі Афонсу Энрикешаны қолдаған француздықтар қалаған. Қалада шілді мен қазан айларында болатын коррида фестивальдарымен танымал. Қала маңында корридаға қатысатын бұқаларға арналған тәлімбақтар бар. Сонымен қатар жылдамдығы мен ептілігімен танымал лузитандық жүйрік аттарымен танымал. Корридаға арналған көптеген португалдық киімдерді Praça de Toiros Palha Blanco аймағында орналасқан этнографиялық мұражайда көрсетіледі. Жақын жерде 18 ғасырға жататын Мисерикордия шіркеуі бар. Қала Лиссабонның солтүстігінен 30 км қашықтықта, Тежу өзенінің оң жақ жағалауында орналасқан. Муниципалитет. *Солтүстігінде –Аленкер және Азамбужа муниципалитеттері *Шығысында –Бенавенте муниципалитеті *Оңтүстігінде –Лореш муниципалитет және Тежу өзенінің сағасы *Батысында –Лореш муниципалитеті *Солтүстік-батысында –Арруда-душ-Виньюш муниципалитетімен шектеседі Құрамына кіретін аудандар *Алверка-ду-Рибатежу *Альяндра *Виалонга *Вила-Франка-де-Шира *Кальяндриш *Кашоейраш *Каштаньейра-ду-Рибатежу *Повуа-де-Санта-Ирия *Сан-Жуан-душ-Монтеш *Собралинью *Форте-да-Каза Дереккөздер
Гимарайнш қаласы

Гимарайнш қаласы — Португалиядағы қала. Халық саны 162 572 адам (2006 жылғы халық санағы бойынша). Қаланың негізі 1069 жылы қаланған. Гимарайнш Португалияның отаны болып саналады. Осы жерде 1128 жылы 24 маусымда болған Сан-Мамедегі шайқаста Афонсу Энрикеш өзінің анасы Тереза Леонскаяның әскерін жеңіп, португалдық графства Леон королдігінен тәуелсіздігін алады. 2001 жылы қаланың тарихи бөлігі ЮНЕСКОНЫҢ әлемдік мұралар қорына №1031 нысан болып енгізіледі. 2008 жылы Гимарайнш 2012 жылы Еуропаның Мәдени астанасы болып жарияланады. Қалада Минью Университетінің (Universidade do Minho) бір кампусы орналасқан. ЖОО негізі 1973 жылы қаланған. Екінші кампус Брага қаласында. Муниципалитет *Солтүстігінде –Повуа-де-Ланьозу муниципалитеті *Шығысында –Фафе муниципалитеті *Оңтүстігінде –Фелгейраш, Визела, Санту-Тирсу муниципалитеттері *Батысында –Вила-Нова-де-Фамаликан муниципалитеті *Солтүстік-батысында –Брага муниципалитетімен шектеседі. Құрамына кіретін аудандар *Алдан *Ароза *Атайнш *Азурен *Балазар *Барку *Бриту *Калделаш *Калвуш *Каштелойнш *Конде *Корвите *Кошта *Крейшомил *Донин *Ферментойнш *Фигейреду *Гандарела *Жемеуш *Гоминьяйнш *Гонса *Гондар *Гондомар *Гуардизела *Инфанташ *Лейтойнш *Лонгуш *Лорделу *Машкотелуш *Мезан-Фриу *Морейра-де-Конегуш *Нешперейра *Олейруш *Оливейра-ду-Каштелу *Пенселу *Пиньейру *Полворейра *Понте *Рендуфе *Ронфе *Салвадор-де-Бритейруш *Санта-Эуфемия-де-Празинс *Санта-Леокадия-де-Бритейруш *Санта-Мария-де-Айран *Санта-Мария-де-Соту *Сантьягу-де-Кандозу *Санту-Эштеван-де-Бритейруш *Санту-Тирсу-де-Празинс *Сан-Клементе-де-Санде *Сан-Криштован-де-Селью *Сан-Фауштину *Сан-Жуан-Батишта-де-Айран *Сан-Жорже-де-Селью *Сан-Лоренсу-де-Санде *Сан-Лоренсу-де-Селью *Сан-Мартинью-де-Кандозу *Сан-Мартинью-де-Санде *Сан-Пайю *Сан-Салвадор-де-Соту *Сан-Себаштиан *Сан-Томе-де-Абасан *Сан-Торкату *Серзеделу *Серзеду *Силвареш *Табуаделу *Уржезеш *Вермил *Вила-Нова-де-Санде Дереккөздер
Бағдарламалар аннотациясы

Бағдарламалар аннотациясы (ТВК-6 телеарнасы, Семей қаласы, 1.1.2009). Бағдарлама атауы, мазмұны, уақыты және эфирге берілу мерзімі: *"Әдебиетке құштарлық" (қазақ) - жастарға арналған ток-шоу. Тікелей эфирде оқушылар, студенттер және жас жұмысшылар проблемасы әңгіме арқауына айналады. Хабар барысында студияда жастар көшбасшылары, ЖОО-ның оқытушылары, кәсіпкерлер, социалогтар мен психологтардан құралған эксперттер құрамы көтерілген мәселеге орнықты әрі пайымды жауап берген катысушыны анықтайды. Авторы – Әлия Ыбыраева. 45 мин. Апта сайын, сәрсенбі, 18.00 *"Айтарым бар..." (қазақ) - тікелей эфир бағдарламасы. Хабарда білім, денсаулық, мәдениет және діни құрылымдар жайлы мәселелер көтеріліп, әңгіме өзегіне айналады. Әңгімеге көрермендер және өмірдің алуан саласының мамандары катысады. 30 мин. Аптасына 5 рет, 19.20 *"Музей әлемі" ("Мир музея", қазақ, орыс)- мәдени танымдық бағдарлама. Циклды хабарда Семей музейінің қорындағы кәделік және ескі жәдігер туындыларымен катар осы заманғы өнер құндылықтары әңгіме өзегіне айналады. Жүргізушілері музейдің ғылыми қызметкерлері. 30 мин. Апта сайын, 20.30 *"Атқан таңға ақ тілек" (қазақша)- тікелей эфирдегі ақпараттық көңіл-көтерушілік бағыттағы бағдарламауылы Таңертеңгілік бағдарламада айдар жанрына орай саналуан мәселелер көтерілді. 120 мин. Күн сайын, 7.30 -9.30 *"Шапағат шуағы" (қазақша)- тікелей эфирдегі ақпараттық-көңіл көтерушілік бағыттағы бағдарлама. Айдарлар аясында алуан бағыттағы проблысыемалар тілге тиек болып, аудиторияға ұсынылды. 60 мин. Күн сайын, сағат 12.00-13.00 *"Апта жаңалықтары" ("Тема недели", орысша)- аналитикалық бағдарламада – аймақ экономикасы, өңірдің аса маңызды салаларының көкейтесті проблемалары, денсаулық саласы, халықты әлеуметтік жағынан қорғау мәселелері көтерілді. Авторы – Вера Кропачева. 60 мин. Апта сайын (сейсенбіде қайталанады) *Жұмадағы жүздесу (қазақша)- көңіл көтерушілік, танымдық бағыттағы бағдарлама. Хабарда өңірдің шығармашылық саладағы серкелерімен (актерлер, суретшілер, әншілер) көрермендер жүздесіп отырады. 60 мин. Айына 1 рет, жұма күні 20.30 Дереккөздер
Коимбра қаласы

Коимбра қаласы (Португалия) — Португалия қаласы. Халық саны 168 000 адам (2006 жылғы халық санағы бойынша). Жалпы ауданы 316,83 км². Қаланың негізі 1111 жылы қаланған. 2004 жылы болған футболдан Еуропа чемпионатын Сидаде-де-Коимбра алаңында қабылдады. Коимбра Португалияның алғашқы астанасы. Қазіргі таңда өзінің университетінің арқасында танымал. Ол Еуропадағы ең көне ЖОО-ның бірі. Университет мәдени және дәстүрлі мұраларға бай. Қала тұрғындарының ⅓ -і университетпен байланысты (мұғалім, студент, қызметкерлер). Елдің астанасы Лиссабонның солтүстігінен 182 км қашықтықта Мондегу өзенінің бойында орналасқан. Муниципалитет *Солтүстігінде –Меальяда муниципалитеті *Шығысында –Пенакова, Вила-Нова-де-Пойареш, Миранда-ду-Корву муниципалитеттері *Оңтүстігінде –Кондейша-а-Нова муниципалитеті *Батысында –Монтемор-у-Велью муниципалитеті *Солтүстік-батысында –Кантаньеде муниципалитетімен шектеседі. Құрамына кіретін аудандар *Алмалагеш *Алмедина *Амеал *Антаньол *Антузеде *Арзила *Ассафарже *Ботан *Брашфемеш *Каштелу-Вьегаш *Сейра *Сернаше *Эйраш *Ламароза *Рибейра-де-Фрадеш *Санта-Клара *Санта-Круш *Санту-Антониу-душ-Оливайш *Сан-Бартоломеу *Сан-Жуан-ду-Кампу *Сан-Мартинью-де-Арворе *Сан-Мартинью-ду-Бишпу *Сан-Паулу-де-Фрадеш *Сан-Силвештре *Се-Нова *Созелаш *Тавейру *Торре-де-Вилела *Торреш-ду-Мондегу *Трошемил *Вил-де-Матуш Дереккөздер
Бағдарлама қызықтылығы мен кейіпкер бейнесі

Бағдарлама қызықтылығы мен кейіпкер бейнесі – бар қырынан ашылуында операторлық топтың орны ерекше. Оператор камера көзіне ілінгенді талғаусыз түсіре берсе, оның аудиторияға берері де аз болмақ. Оған монтаж кезіндегі ретсіздік пен жүйесіздік қосылса, көрерменге берері шамалы. Автор ойының мәнділігі көрерменнің ойын оятса, өзіне жүктелген міндет пен уақыт үдесінен шыққан болады. Керісінше, көрермен оны немқұрайлы қабылдап, әсері төмен болса, онда бүл теледидар қабырғасынан ұзап шыға алмаған қажетсіз әрі арзанқол дүние болып шығады. Дереккөздер
Бағдарлама режиссері

Бағдарлама режиссері – эфирге шығатын барлық дүниелерге жауапты; жеке тұлға хабар тарату бағдарламасының санатын айқындайды және оларды іріктейді; Бағдарлама режиссері хабар тарату станциясының директорына немесе бас басқарушыға бағынады. Дереккөздер
Бағдарлама, программа

Бағдарлама, программа (грек, programma – хабарландыру, нұсқау) – 1) белгілі бір қызметтің (не әрекеттің), жұмыстың, т.б. мазмұны мен жоспары; 2) саяси партиялар, ұйымдар және жеке қайраткерлер қызметінің негізгі қағидалары мен мақсатының тұжырымдамасы; 3) оқу пәнінің қысқаша тұжырымдамасы; 4) театр, концерт, цирк қойылымдарының радио және телехабарлардың мазмұны және берілу реті; 5) бағдарламашы тілінде берілген амалдарды орындау алгоритмінің сипаттамасы; 6) таратылуға арналған көріністен, дыбыстан тұратын, жазу жолымен алынған материалдар жиынтығы. Дереккөздер
Лагуш қаласы

Лагуш қаласы (Португалия) — Португалия қаласы және теңіз порты. Халық саны 27 040 адам (2004 жылғы халық санағы бойынша). Жалпы ауданы 213,92 км². Ла́гуш – көне теңіз порты. Оның 2000 жылдық тарихы бар. Қаланың атауы көне кельт «Лакобрига» сөзінен шыққан. Кейінірек аймақты римдіктер отарлап, Лузитания римдік облыстың аймағының бір бөлігі болады. Лакобрига бұл уақытта маңызды айлақ болатын. 6 ғасырда қаланы вестготтар, кейінірек византиялықтар иемденген. Ал 8 ғасырда Маврлар жаулап алып, қаланың атауын «Zawaia» («көл») деп өзгертеді. Олар қаланы қорғанын бекітіп, маңызды сауда байланысын орнатады. 1174 жылы жергілікті басшылар шіркеу салуға келісімдерін береді. Бұл қаладағы ең көне шіркеу. Король Афонсу Энрикес Португалияны қайта жаулағанымен қаланың оңтүстік бөлігі мавритандықтардың билігінде болады. Құрамына кіретін аудандар *Баран-де-Сан-Жуан *Бенсафрин *Луш *Одиашере *Сан-Себаштиан *Санта-Мария Дереккөздер
Бағдарламаларда тақырыптың жүйелі таңдалмауы

Бағдарламаларда тақырыптың жүйелі таңдалмауы – а) мемлекеттік не тәуелсіз телеарналардың күнделікті, апталық көрсетілімдерін жүйелеп, салыстырып, бағыт-бағдар сілтейтін тұрақты орталық жоқ; ә) ойын-сауық, думан түріндегі бағдарламаларда қайталаушылық, шашырандылық, тақырыптың не кейіпкерлердің ұқсастығы, жүйесіздік мол; б)тақырыптағы деректер өмір шындығынан алшақ, әрі көтеріліп отырған мәселелер көрерменге кеш жетеді; в)эфирдегі журналистердің жанр табиғатынан хабарсыздығы, пішіндегі көркемдіктің кемшіндігі материалдардың жүйесіздігіне алып келеді. Дереккөздер
Бағдарламалау эстетикасы

Бағдарламалау эстетикасы – хабар тарату күнінің ерекшелігін жасау және оның көмегі арқылы көрерменмен қажетті қатынас орнатудың әдісі ретіндегі бағдарламалау процесін игеру түсініледі. Кандай да бір күндегі хабар таратудың бұл ерекшелігі хабарлардың бүкіл тізбегін біртұтас қабылдаумен анықталады. Бағдарламалау процесінде қабылдау объектісін көрерменмен байланыстыратын эмоциялық қабылдау заңдарын есепке алу қажет. Бағдарламалау араласудың күнделіктілігі, көру ақпаратын қабылдаудың жеңілдігі мен болмай қоймайтын жағдайларында таңдау жасау мүмкіндігі жататын теледидар хабарларын таратудың ерекшеліктерін есепке алады. Бағдарламалау бағдарламада көрерменді бағыттаудан, көрудің үй жағдайларын есепке алудан, хабарлардың арнаулы жіктелуінен қабылдаудың әр түрлі деңгейлерінен, аудиторияның әлеуметтік-демографиялық сипаттамасынан, бағдарламаның бос уақытқұрылымына сәйкестігінен келіп шығады. Теледидардағы бағдарламалау эстетикасы аудиториямен қарым-қатынас жасаудың жалпы сипатына өз табын қалдырады, көркемдік құралдарды пайдалану шекараларын анықтайды, кадрдағы сөз сөйлеушіге, бағдарламаны жүргізушіге ерекше талаптар қояды. Дереккөздер
Иван Тимофеевич Бобылёв

Иван Тимофеевич Бобылёв – совет және орыс театр режиссері. 1990 жылы КСРО-ның халық әртісі атағын алады. Биографиясы И. Т. Бобылёв 1925 жылы 14 қаңтарда Новоселье аулында дүниеге келеді. 1950 жылы Щукин атындағы театр училищесін тәмамдайды. Иван Бобылев шығармашылық қызметін 1950-1957 жылдары Челябинскі театрында актер және режиссер болып бастайды. 1957-1960 жылдары Воронеж театрында, 1966-1967 жылдары Ивановский театрында, 1969-1972 жылдары К.С. Станиславский атындағы Мәскеу драма театр академиясында режиссер болады. 1967-1969 жылдары және 1972 жылдан бастап Перма драма театрында көркемдік жетекші болады. 37 жыл Перма драма театр академиясында жұмыс істейді. Шығармашылығы Иван Тимофеевич 150 спектакль құрастырған. *1967 — А. К. Толстойдың «Царь Фёдор Иоаннович», М. Горькийдің «На дне» *1968 — Дж. Патриктің «Странная миссис Сэвидж» А. В. Сухово-Кобылиннің «Свадьба Кречинского» *1972 — Р. Нэштің «Продавец дождя» *1973 — А. Н. Островскийдің «Доходное место» М. Горькийдің «Васса Железнова» *1975 — А. В. Вампиловтің «Прошлым летом в Чулимске» *1976 — А. П. Чеховтің «Три сестры» *1978 — В. Г. Распутиннің «Последний срок» Е. И. Носовтың «Усвятскиешлемоносцы» *1980 — М. Горькийдің «Егор Булычов и другие» *1987 — Л. Н. Толстойдың «Власть тьмы» *1988 — М. А. Булгакова бойынша «Собачье сердце» *1989 — С. Мрожектің «Танго» 81992 — Б. Брехттің «Трёхгрошовая опера» Дереккөздер
Бағдарламалық сұрақ

Бағдарламалық сұрақ – экраннан өтіп жатқан тақырыпқа байланысты әңгіме. Сұхбатқа қатысушылар үш категорияға бөлінеді: 1) саяси және мемлекеттік қайраткерлер, белгілі бір саладан арнайы білімі бар мамандар; олардан қоғамдағы келелі мәселелер туралы әңгіме қозғалады; 2) танымал тұлға, оның өмірі мен қызметі жайлы көпшілікке кең түрде мәлімет беру; 3) үйде, көшеде, қызметте кездесетін қарапайым, жай адамдар; олармен қандай да бір оқиға туралы пікірлерін білу үшін сұхбат алынады. Дереккөздер
Бағдарламалық топтама

Бағдарламалық топтама – # Аудиторияның бәріне немесе оның белгілі бір тобына арналған, толық біткен бағдарламалық бірлік; # Сатып алынатын және сатуға болатын радио немесе телебағдарламалар жиынтығы. Дереккөздер
Бағдарламалық топтамаларды үйлестіру

Бағдарламалық топтамаларды үйлестіру – телекөрермендердің белгілі бір тобына немесе аудиторияның барлық көрермендеріне арналған ұзақ мерзімдік хабарларды топтастыру. Мысалы, балаларға арналған бағдарламалық топтама 6 сағатқа, спорт топтамасы екінші жарты күндікке немесе кеш бойына жоспарлануы мүмкін. Дереккөздер
Бағдарламаны лицензиялау

Бағдарламаны лицензиялау – стандартты келісімге сәйкес, тележүйе тапсырыстағы бағдарламаны эфирге екі рет көрсетуге ғана құқық ала алады. Бағдарлама әрқашанда компанияның меншігі болып есептеледі. Алайда компания қандай да бір шетелдік ұйымға бұл бағдарламаны пайдалану құқығының лицензиясын бере алады; дегенмен, тележүйе осы бағдарламаны толық көрсетуді аяқтамайынша оны күтуі тиіс. Себебі, компания жергілікті телестудиялардың жазуына байланысты бағдарламаны өзге де арналарға таратуды бастауы ықтимал. Сондықтан жекелеген тәуелсіз студиялар қандай да бір айқындалған нарықта тек қана бағдарламаны қайталап көрсету лицензиясын алуы мүмкін. Дереккөздер
Бағдарламаның журналдық нұсқасы

Бағдарламаның журналдық нұсқасы – ұзақтығы түрлі көлемдегі әртүрлі эпизодтардан, негізінен ақпараттық үлгідегі проблы схемалардан құралатын бағдарлама. 70-ші жылдың соңына қарай жергілікті телестудиялар, көңіл көтеру фрагменттері қамтылған журнал нұсқасындағы бағдарламаларды эфирде қолдана бастады. Дереккөздер
Бадырайта көрсеткенде

"Бадырайта көрсеткенде" – Қарағандылықтар өздерінің сын хабарларын тележаңалықтардағы қысқа сюжеттерден бастаған, одан телефельетондарға, сонан соң телерейдтердің материалдарын тілге тиек ете отырып, дөңгелек үстел айналасындағы өзекті әңгімелерге көшкен. Алғашқы хабарлардағы сын жадағайлау болса, кейінірек телеэкраннан айтылар сын қажеттілігі іс жүзінде тексерістен өткен соң қарағандылықтар мұндай өткір материалдар өрісін кеңейтіп отыратын болды. Қарағандылық тележурналистердің сыни шығармасындағы кезекті қадам – көрерменмен тікелей әңгімеге шығу, оларды қойылған проблысыеманы шешу ісіне тікелей араластыру болды. Сыни хабарлардың жанрлары мен формалары жетіп артылады. Олардың ішінде алдыңғы орын телефельетонның үлесіне тие бастады. Фельетон сынның ен өткір қаруларының бірі екені белгілі. Телевизияда ол одан әрі күшейе түспесе, әлсіремейтіні анық. Газеттегі әріптесіне қарағанда телефельетон кемшіліктерді тек айтып қана қоймайды, сонымен қатар орын алған кереғар фактіні тура орнынан тапжылтпай көрсете де алады. Дереккөздер
Жүкен Базарбаев

Жүкен Базарбаев (1.1.1938. Семей облысы, Мақаншы ауданы Жидебай ауылы) – тележурналист, заңгер. ҚазМУ-ды бітірген (1963). 1959-69 жылдары Мақаншы аудандық "Қызыл жұлдыз" газетінде әдеби қызметкер, бөлім меңгерушісі, редакцияның жауапты хатшысы, бас редактордың орынбасары. 1970 жылы Семей облысының телерадио комитетінде аға редактор, 1971-77 жылдары КазТАГ-тің Семей облысы бойынша меншікті тілшісі, Павлодар облысыысыныңқоғамдық-саяси білімдер тарату жөніндегі "Білім" қоғамының референті, 1979 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін Қазақ теледидарыныңқоғамдық-саяси хабарлар бас редакциясында редактор, бөлім меңгерушісі, бас редакциясын орынбасары қызметтерін атқарды. Насихат редакциясында түрлі салалар бойынша бағдарламалар даярлап, эфирге берді. Атап айтқанда "Коммунист жәнеуақыт", "Ауыл тынысы", "Жұмысшы экраны", "Халықаралық шолу", "Бетпе-бет", "Адам, қоғам, заң", "Жебе" сатиралық тележурналдары республикалық экраннан тұрақты беріліп келді. Республика тұрғындарының құқықтық мәселелерін, елімізде алғаш қабылданған Тіл туралы заңды насихаттауды, құқық қорғау – сот, проқуратура, адвокатура салалары бойынша қоғамымыздағы дамып келе жатқан демократиялық үрдістерді тиянақты түрде тұрақты беріп отырған, ай сайын шығатын "Адам, қоғам, заң" тележурналын 15 жыл бойы үздіксіз жүргізді. 1995 жылы референдум бойынша қабылданған ҚР-ның Конституциясы еліміздің азаматтарыныңқұқықтарын одан әрі негіздей түсті. Осы Ата заңымыздың мән-мағынасын бүкілхалықтық талқылауға, конституцияның әр баптарын насихаттауда "Адам, қоғам, заң" циклды хабары көгілдір экран арқылы елеулі үлес қосты. Отанымыздың Конституциясының қабылданған күні 30 тамыз еліміздің тарихына алтын әріппен жазылды. Қазақстан Журналистер Одағының С.Әшімбаев атындағы сыйлығының лауреаты (1993). 1989 жылы КСРО Ішкі істер министрінің "Үздік насихатшы" белгісімен, ҚР ІІМ-ніңжәне Бас проқуратураның Құрмет грамотасымен марапатталған. КСРО және Қазақстан Журналистер Одағының мүшесі (1970). Дереккөздер
Мейрам Байғазин

Мейрам Байғазин (1941. Павлодар облысы) – журналист. ҚазМУ-ді бітірген. Шығармашылық жұмысын Қазақ радиосының кіші редакторлығынан бастап, бағдарлама директорының орынбасарына дейін көтерілді. "Ауыл өмірі" радиостанциясының насихат және ақпарат редакциясында қызмет ете жүріп мерекелік күндерге арналғансериялы радиофильмдер мен радиоқойылымдар дайындауға қатысты. Автордың кейбір хабарлары мен спектакльдері Қазақ радиосының Алтын қорына қабылданған. Қазақ КСР-інің, КСРО Жоғары Кеңесінің жанындағы алғашқы Парламенттік тілшісінің бірі. КСРО Халық депутаттарының I, II, III съездерініңжұмысынан хабар жүргізген. Байғазин көптеген одақтық республикалардың саяси көшбасшыларынан, қоғам қайраткерлерінен сұхбат алған. Дереккөздер
Байғали Досымжанов ән шырқайды

"Байғали Досымжанов ән шырқайды"– "Қазақтелефильм" студиясының 1 бөлімді, қазақ тіліндегі, ақ-қара түсті фильм-концерті (1967). Қазақ КСР-інің Халық артисі Байғали Досымжановтын шығармашылығы туралы түсірілімде, "Қыз-Жібек" операсындагы сахналық көріністер экранга шығады. Ондағы басты – Бекежан рөлінде Б.Досымжанов ойнап, жетекші партияны орындайды. Дереккөздер
Шолпан Байғалина

Шолпан Байғалина (20.8.1948. Павлодар облысы, Қашыр ауданы "Қызылтан" ауылы) – теле-журналист. ҚазМУ-ді бітірген (1974). Облыстық "Қызыл ту" газетінде корректор (1967-69),облыстық телевидениеде редактор (1969-85). Ол жүргізген "Құрдастар" бағдарламасы республикалық "Жолдас" телефестивалінде жүлделі орын алды. "Өркен", "Мектеп және семья", "Майра" әдеби-музыкалы телехабарларын дайындап жүргізді. "Көктем тынысы", (1972); "Айнұрым менің", (2000); "Еркелеймін, Ертіске", (2004) кітаптарының авторы. Облыстық, республикалық ақындар айтысына қатысқан айтыскер ақын. Дереккөздер
Жұбаныш Байғұрынов

Жұбаныш Байғұрынов (21.11.1957. Ақтөбе қаласы) – журналист. ҚазМУ-ді бітірген. Алға ауданы "Жұлдыз-Звезда" газетінде тілші, "Болат жол" аймақтық газетінде, кейінірек КСРО Мұнай және газ өнеркәсібі министрлігі жанындағы "Мұнайгаз құрылысы" институтының филиалында баспасөз қызметінде істеді. Ақтобе облыстық "Путь к коммунизму" газетінде аға тілші, бөлім меңгерушісі, бас редактордың орынбасары, бірінші орынбасары, бас редакторы, "Казахстанская правда" газетінің Актөбе облысы бойынша меншікті тілшісі қызметтерін атқарды. "Актөбе" ғылыми-тарихи анықтамалық-энциклопедиясын шығаруға қатысты. Мәдениет және ақпарат министрлігінің Құрмет грамотасымен, "Қазақстан Конституциясына 10 жыл" мерекелік медалімен марапатталды. Дереккөздер
Ахмет Левендоғлы

Ahmet Levendoğlu – кино және театр актері, режиссер, жазушы және аудармашы . Биографиясы Ұлыбританиядағы "Royal Academy of Dramatic Art" академиясының театр бөлімін бітіргеннен кейін, шығармашылық карьерасына Ұлыбританияда бастайды. Түркиядағы Gen-Ar театрында бірінші рет сахна төріне аяқ басады. Өзінің театр студиясын ашады. Бұл студияда қойылымдарды тамашалаумен қатар театр саласынан білім де берілетін. Рөл сомдаған телехикаялары *Küçük Kadınlar - 2008 жылы *Binbir Gece - 2007 жылы *Sağır Oda - 2006 жылы *Yaz Yağmuru - 1993 жылы *Baharın Bittiği Yer - 1989 жылы *Ateşten Günler - 1987 жылы *Kırık Hayatlar - 1985 жылы *Young indiana Jones - 1999 жылы Дереккөздер
Сәбит Байдалы

Сәбит Байдалы (28.2. 1947. Қарағанды облысы, Ұлытау ауданы, Қарсақбай ауылы) – телерадио-журналист, отандық телерадио-индустрия саласындағы танымал топ-менеджер. ҚазМУ-ді бітіртен (1972). Еңбек жолын Жезказған қалалық телевизия студиясында диктор болып бастады (1965-67), Қазақ радиосында диктор (1971-73), Жезқазған облыстық телерадио комитетінде редактор, аға редактор, бас редактор (1973-80), Алматы Жоғары партия мектебінің тыңдаушысы (1978-80), Жезқазғаноблыстық партиялық комитетінің насихат және үгіт бөлімінде дәріскер (1980-84), Жезқазғаноблыстық телерадио комитеті төрағасының орынбасары, Жезқазғаноблыстық телерадиокомпаниясы, Қарағанды облыстық телерадиокомпаниясының төрағалары (1984-2000), "Қазақстан" ТРК-ның телерадиобағдарламаларды жоспарлау және үйлестіру басқармасының бастығы, Аймақтық телерадиохабарлар бөлімінің бастығы, бас маманы (2000-2003), "Парасат" қоғамдық қорының үйлестірушісі, вице-президенті, президенті (2003-2007), 2007 жылы Қазақ радиосының бас редакторы, бағдарламалар директоры. Қазір Қазақ радиосы директорының бірінші орынбасары. Жезқазғаноблыстық Кеңесінің, Жезқазғанжәне Қарағанды облыстық Мәслихаттарының депутаты (1993-99). Республика және аймақтардағы теледидардың дамуы туралы "Өлке өмірін – өз көзімізбен. Летопись края: камерой и словом" кітабының авторы. КР Мәдениет қайраткері. Жезқазған қаласының құрметті азаматы. Дереккөздер
Қази Байділдинов

Қази Байділдинов (1940. Жезказған облысы, Қарсақпай кенті) – инженер-байланысшы. Алматы электротехника техникумын бітірген (1963). Жезқазған, Балқаш қалалық телерадиохабарлар тарату орталықтарының бас инженері, директоры, Жезқазған қалалық телекоммуникация кәсіпорнының бастығы, кейін облыстық телекоммуникация кәсіпорны директорының орынбасары. Жезқазған облысында радиореле жүйесін салуға, "Орбита" телехабарларын беру және қабылдау кешенін іске қосуға елеулі үлес қосқан. Жезқазған облыстық Кеңесінің Құрмет грамотасымен марапатталған (1984). КСРО-нын құрметті радисі. Дереккөздер
Владимир Александрович Богатырёв

Владимир Александрович Богатырёв – совет және орыс режиссері, ұстаз. Биографиясы Владимир Александрович Богатырёв 1951 жылы 9 наурызда Ленинградта дүниеге келеді. 1957 жылы ЛГИТМиК-ті тәмамдайды. Оның ұстаздары М. Шмойлов, В.Фильштинский, Л.Додин, О.Оборина болады. Дипломдық практикасын Ленинград Жас көрермендер театрында өткізеді. Ленинград Жас көрермендер театрында «Наш, только наш», «Шёл парнишке 13-ый год», «Наш цирк», «Открытый урок» және басқа да спектакльдеріне актер ретінде қатысады. Владимира Богатыревтің дипломдық спектаклі «Прощание в июне» пьесасы болады. Ұзақ жыл бойы Ресейдің әр түрлі қалаларында, Астрахань, Тула, Тверь, Санкт-Петербург, Новгород, Омбы, Киров, Норильск және Новосибирскіде режиссер болып жұмыс істейді. Қазіргі уақытта Мәскеуде жұмыс істейді. Дереккөздер
Нағима Байділова

Нағима Байділова (21.4. 1939. Павлодар облысы, Железинка ауданы – 2000. Павлодар қаласы) – теледиктор. Павлодар педучилищесін бітірген (1959). Облыстық "Қызыл ту" газетінде корректор (1964-65), Павлодарда телевидение студиясы ашылып, дикторлыққа конкурс жарияланған кезде іріктеу турынан өтіп, облыстағы алғашқы дикторлардың бірі атанды. Ширек ғасырға жуық (1965-88) бұл жұмысты тындырымды атқарды. Облыс көрермендерінің сүйікті дикторы ғана емес, ол жүргізген телехабарлар республикалық эфирден көрсетіліп, көрермендер тарапынан тәуір бағасын алды. Дереккөздер
Байжанбаев Әнуарбек дикторлық мектебі

Байжанбаев Әнуарбек дикторлық мектебі – телерадиоға жаңадан қабылданған жастарға эфирден оқу, экранная талғаммен сөйлеу өнерінің тамаша үлгісі болды. Қазақтың қара сөзін қастерлеп өскен ортада тәрбие алғанӘнағаң сөздің жөн-жобасын, жосық-жүйесін жетік білтен, өрнекті өлең өрнегін, салмақты сөз сүлейін қадірлеген. Марқұм әкесі Нығметжан "Топ жарып шешен сөйлеу – үлкен өнер, өз ойыңды, сөзіңді кемел айта білу де өнер. Шешеннің сөзі – мерген, шебердің көзі – мерген, олақтың сөзі орынсыз жамау тәрізді, орынды айтылған сөз орнына қағылған шеге сияқты", – деп отыратын. Әнағаң Әміренің асқақ үнін естіп, Кенекеңнін төкпе жырын тыңдаған, Исаның тасқынды желдірмесін ұғып, Қалыбек пен Құрманбектің театрдағы ғажап ойынын көріп өсті. Өсті де, осы бір дидарлы тұлғалардың әрбір қимылынан өзгеше қылық, үндерінен биязы саздылық, ойын өрнектерінен пенде бойына ұя салған ым мен қимылдың да аудиторияға әсер-қуатының толассыз екендігіне көз жеткізді. Халық сөзінен нәр алған, соның тумасына терең бойлаған, зерек ойлауы мен ділмар сөйлеуі қатар жетілген, терең ойлап, шешен сөйлейтін, дауылпаз дауысты, қазақ топырағындағы болмыс-бітімі өзгеше теле-радио саласындағы оқу өнерінің корифейі атанған Әнағаң:"Сөйлегенде дауыстың құбылуы, қатты, орташа не ақырын шығуы, толас табуы, дауыс екпінінің мағынасын арнайы ерекшелеп айтатын сөзте түсуі, қуаныш пен реніш, жақтыру мен жақтырмау сияқты жайттерді білдіруге қосымша реңк үстейтін дауыс сарыны, мәнерлеп оқу тәсілдеріне орай өзгеріп отырады. Болашақ әріптестер – дикторларға күнделікті ма-териалдарды оқу жайын, көркемсөз оқу өнерінен кейбір теориялық пікірлерді айта отырып, мәнерлеп оқу мен нақышына келтіре әңгімелеудің әдісі мен тәсіліне төселдіру, сөйлеу техникасын – дұрыс дем алу, үнді күшейту, дауыс сапасын дамыту жайында тиянақты әңгіме етеміз" – деуден, өмір жолында бір жалықпады. Сонымен бірге дауыс сарыны, сөйлеу сазы мен оныңқұрылымы, өлең окығанда тыныс алу, кідіру, ырғақты кідіріс, өлеңоқудың шеберлігі, дауыс күші, сөйлеу әуені, дауыс бояуы да тележүргізушілер үшін аса қажетті әрі мәнді екендігін жастарға ұғындырып отырды. Дереккөздер
Ахмет Мүмтаз Тайлан

Ahmet Mümtaz Taylan (1965 жылы 12 қыркүйекте Анкара қаласында дүниеге келген) – түрік театр және кино актері, режиссер . Биографиясы 1989 жылы Hacettepe университеті Анкара мемлекеттік консерваторияның театр бөлімін бітірген. 1989-1993 жылдар аралығында Диярбакыр Мемлекеттік театрында қызмет атқарды. Мемлекеттік театрларда көркемдік режиссер көмекшісі, көркемдік режиссер, бас директордың кеңесшісі қызметтерінде жұмыс істеген. 1996 жылдан бастап түрлі фильмдер мен телехикаяларда ойнай бастаған. Devlet Tiyatroları Sanatçıları Derneği одағын құрушылардың бірі. Осы одақ құрылғаннан кейін бас хатшы қызметін атқарып, кейін басқарушысы болған. 2007 жылы Ayçin İnci мен неке құрған. Рөл сомдаған телехикаялары *Leyla ile Mecnun : Onur Ünlü - 2011 жылы *Güneydoğu'dan öyküler önce Vatan : Our Ta - 2010 жылы *Ateşe Yürümek : Cankat Ergin - 2010 жылы *Son Bahar : Nihat Durak - 2008 жылы *Hayat Apartmanı : Hüdaverdi Yavuz\Attila Cengiz - 2007 жылы *Ezo Gelin : Onur Tan - 2006 жылы *Daha Neler : Birkan Uz - 2006 жылы *Kınalı Kuzular- (Nişanlıya Verilen Söz) : Tunç Davut - 2006 жылы *Çapkın : Bora Onur - 2005 жылы *Kayıp Aşıklar : Veli Çelik - 2004 жылы *Sahra : Volkan Kocatürk - 2004 жылы *Arapsaçı : Davut Coşkun - 2004 жылы *Kurşun Yarası : Özer Kızıltan\Sadullah Celen - 2003 жылы *Çaylak : Nihat Durak - 2002 жылы *Kumsaldaki İzler : veli Çelik - 2002 жылы *Zeybek Ateşi : Veli Çelik - 2002 жылы *Baba : Taylan Biraderler - 2002 жылы *Yılan Hikayesi : Niat Durak - 2000 жылы *Barbunya Nuri Дереккөздер
Ахмет Уз

Ahmet Uz (1945 жылы Анкара қаласында дүниеге келген) – түрік театр және кино актері . Биографиясы Музыкант отбасынан шыққан Ahmet Uz 1970 жылы Ыстамбұл Әкімшілік консерваториясында театр бөлімін бітіреді. Шығармашылық өмірге Мемлекеттік театрдағы қызметінен бастайды. 1977 жылдан бастап қалалық театрда жұмыс істей бастайды. Театр сахнасында жүзден астам рөл сомдаған. Фильмдерді дыбыстаушы және бірнеше фильмдердің режиссері болған. Фильмографиясы *Unutulmaz-2010-2011 жылдары *Mahşer - 2007 жылы *Peri Tozu - 2007 жылы *Küçük Hanımefendinin Şoförü - 2006 жылы *Küçük Hanımefendi - 2006 жылы *Eylül - Hamdi 2006 жылы *Yeniden Çalıkuşu - 2005 жылы *Zeytin Dalı - 2005 жылы *Yadigar - 2004 жылы *Yabancı Damat - 2004 жылы *Şarkılar Seni Söyler - 2003 жылы *Mühürlü Güller - 2003 жылы *Zehirli Çiçek - 2000 жылы *Cadı Ağacı - 1994 жылы *Üç İstanbul - 1983 жылы *Bir Yudum Mutluluk - 1982 жылы *Erkek Fatma - 1969 жылы Дереккөздер
Марат Байқанов

Марат Байқанов (22.1. 1939. Петропавл қаласы) – кино-телережиссер. ҚазМУ-ді бітірді (1974). Еңбек жолын дыбыс операторы ретінде бастап, кейін радио мен телестудияда режиссердің ассистенті болып істеді (1959-69). 1970 жылдан бастап "Қазақтелефильм" студиясында телевизиялық деректі киноның таңдаулы режиссерлерінің бірі болды. 1990-99 жылдары "Оқжетпес" кинотобын ұйымдастырушы балықшылары және Ақтөбе ферросплав зауыты т.б. өндіріс орындары туралы қызғылықты фильмдерді өмірге әкелді. "Әлия, біз сені есте сақтаймыз", "Би образы", "Әкелер жолы-мен", "Биіктік" (М. Әуезовтің туғанына 90 жыл толуына орай) және т.б. фильмдерінің режиссері. Оның картиналары таңдаған тақырыбының акту-альділігі, монтаж жасау кезіндегі сауаттылығы, алға қойған мақсатының айқындылығымен де өзгелерден ерекшелініп отырды. Бүгінде оқытушылыққызметте КСРО Кинематографистер Одағының мүшесі (1976). Дереккөздер
Байқау шарттары

Байқау шарттары – 1) Байқаудың ұзақ уақыт бойына жүргізілуін және бір дәлелдің өзі бірнеше рет қайталанып зерттелінуін қамтамасыз ету; 2) Зерттелетін объектіні айқын белгілеу және байқаудың мақсатын түсіну білу қажет. Мысалы, байқау объектісі ретінде сабаққа нашар оқушыны алатын болсақ, мақсатымыз оның сабақ дайындау кезіндегі ой жұмысының кейбір ерекшеліктерін білу; 3) Байқалған фактілерді сол сәтте жазып отыру, зерттелушінің сөзін стенографиялап отыру, кейін отан мұқият талдау жасау, басты фактілерді іріктеп алу – осы әдіске қойылатын негізгі талаптардың бірі. Байқау әдісінің кейбір кемшіліктері де бар. Біріншіден, зерттеуші мұнда өзіне керек құбылыстарды әп-сәтте зерттей алмайды да, көп уақытын жіберіп алады, екіншіден, байқауды әр уақытта тыңғылықты, ойлағандай ұйымдастыруға жағдай болмай да қалады. Байқау әдісіне қарағанда психикалық құбылыстарды эксперименттік жолмен зерттеудің біраз артықшылығы бар. И.Павлов: "Байқау табиғаттың ұсынғанын жинайды, ал тәжірибе табиғаттан өзінің тілегенін алады" – деп тегін айтпаған. Дереккөздер
Аху Түркпенче

Аху Түркпенче (1977 жылы 2 қаңтар) – түрік актрисасы . Биографиясы Балалық шағынан бастап театр өнеріне қызығушылық танытқан Аху 18 жасында Yıldız Teknik университетіндегі физика бөлімінен шығып кетіп, досының көмегімен Müjdat Gezen көркемөнер орталығында білім ала бастайды. Осы орталықта оқып жүргенде, Yedi Numara және Azad телехикаяларында рөлдер сомдайды. Bir Istanbul Masali атты телехикаясынан кейін танымалдыққа қол жеткізеді. Şöhret телехикаясы да көрермен назарын өзіне аударады. Neredesin Firuze атты фильмде ойнаған. 2010 жылы Kaybedenler Kulübü атты фильмде басты рөлдердің бірін сомдаған. Рөл сомдаған телехикаялары *Bir İstanbul Masalı (Esma Kozan Arhan) *Karamel (Zehra) *Elveda Rumeli (Bihter Hemşire) *Yedi Numara (Seher Menekşe) *Azad Dilan *Güzel Günler *Şöhret (Gülşen Özer Işıl Türker) Дереккөздер
Ақшолпан Байқұтова

Ақшолпан Байқұтова (22.8.1968. Атырау облысы, Мақат ауданы, Ескене ауылы) – телережиссер. Атырау политехникумын бітірген (1988). "Прорва-нефть" кен орнында оператор, 1991 жылы Атырау облыстық теледидарында бейнемонтаждаушы, 2001-2007 жылдары бас режиссері, режиссері болып жұмыс істеді. Мәдениет және ақпарат министрлігінің Құрмет грамотасымен марапатталған. Облыстық әкімінің Т.Амандосов атындағы сыйлықтың иегері. Дереккөздер
Байланыс болашағы

Байланыс болашағы – каналды лазерлі теледидарлармен бірден 10-12 бағдарлама қабылдауға болады; түрлі-түсті теледидарлар тұрмысқа түгелдей тұтас енген; теледидардың экраны үлкейіп, үйдің қабырғасын тұтас алатын болған, соған қарай оның корпусы әлдеқайда жұқарған; қолға ұстап, машинаға салып жүретін батареялы қол теледидарлар бар және олар бірнеше бағдарламаны қабылдай алады; теледидарға қосылған арнайы аспаптың көмегімен берілген хабарды кез келген тілден қолма-қол аударып отыруға болады; үйде тұрған теледидарлар аспанда ұшып жүрген телевизиялық байланыс спутниктері арқылы берілген хабарда арнайы антеннасымен бір-ден, тікелей (аралық қабылдау станцияларынсыз) қабылдай алады; голография телевизияға да келеді, соның нәтижесінде теледидардағы бейнелер жан-жағынан аумақты да қомақты қабылданады; теледидарлар арқылы сабақоқу, білім беру кеңінен өрістетіледі, телевизия арқасында әркім үйде отырып оқи алатын болады. Соның ішінде ерекше атап өтер бір жаналық – бүкіл әлемдік телевизия, яғни мировидение. Хабарды тікелей теледидарға бірден беретін спутниктер ұшырылатын болады. Олар өзінің даму, қолдану барысында үш кезең– үш сатыдан өтеді. Ең алдымен, ол спутниктер хабарды жердегі шағын қарапайым қабылдау станцияларына беретін болады. Олар көбінесе ауылдық жерлерде орналасады да, спутник-тен қабылданған хабарларды маңайындағы теледидарларға беріп тұрады. Содан кейін спутниктерден тікелей берілген хабарларды арнайы антеннамен жабдықталған теледидарлар қабылдап алатын болады. Ең соңында барып, үйде тұрған теледидарлар сол өздерінің үйреншікті (ешқандай жабдықсыз-ақ) антеннасы арқылы спутниктерден берілген хабарларды тікелей қабылдайды. Бұл ғажайып жаналық. Онда телевизия үшін бүкіл әлемді бір үй секілді, шекаралар мен межелер жоғалады. Ол үшін елдер өзара келісім жасауы тиіс. Ешкім біреуге жарамсыз хабарлар бермейтін болу керек! XXI ғасырдың басында осы заманғы басты байланыс құралы – телевизия осылай дамитын болады. Радио арқылы дыбысты, телевизия арқылы суретті жер шарының кез келген бұрышына екі секунд ішінде жеткізуге болады. Байланыстың ертеңгі қуаты мен глобальдық ауқымы, міне осындай! Дереккөздер
Байланыс жасау, қарым-қатынаста болу

Байланыс жасау, қарым-қатынаста болу – қарым-қатынас жасау, ой, мағлұматтар алмасу; танымдық-еңбек қызметіндегі адамдардың бір-бірімен қарым-қатынасын танытатын ерекше форма. Коммуникативтік қызметте тіл танымдық-белгілік мәнге ие болады да, адамдарды әлеуметтік тұлға дәрежесіне көтерудің маңызды тетігіне айналады. Әлеуметтік үрдіске айналғандықтан, коммуникативтік жеке тұлғалардың ғана емес, қоғам мен қоғам мүшелерінің арасындағы байланыстырушылық қызметінің арасында түгелдей қоғамның қалыптасуына елеулі әсер етеді. Дереккөздер
Алев Сезер

Alev Sezer (1945 жыл 23 сәуір Ыстамбұл – 1997 жыл 3 қыркүйек Ыстамбұл) – театр және кино актері, дыбыстаушы . Биографиясы Анкара мемлекеттік университетін бітіріп, сол жылы Анкара мемлекеттік театрында қызмет істей бастайды. Театрдағы қойылымдарда ойын ойнап, бірнеше қойылымдарға режиссер болды. Театр ойынан басқа фильмдер мен телехикаяларда да рөлдер сомдаған. Американ актері Брюс Уиллисті дыбыстауы арқылы танымал болған. Фильмографиясы *Yasemin - 1997 жыл *Bir Umut - 1997 жыл *Gölgeler Uzarken - 1996 жыл *Kurtuluş - 1996 жыл *Şehnaz Tango - 1996 жыл *Şişeler - 1993 жыл *Son Söz Sevginin - 1993 жыл *Bir Yalnız Melek - 1990 жыл *Cahide - 1989 жыл *Ağlıyorum - 1988 жыл *Aşkın Gözü Kördür - 1987 жыл *Bir Muharririn Ölümü - 1987 жыл *Afife Jale - 1987 жыл *Kırık Hayatlar - 1985 жыл *Tohum ve Toprak - 1982 жыл *El Bebek Gül Bebek - 1978 жыл *Kalp Kalbe Karşıdır - 1978 жыл *Kimin Eli Kimin Cebinde - 1977 жыл *Aşk Dönemeci - 1977 жыл *Tavşan Kızlar - 1976 жыл *Unutamam Seni - 1976 жыл *Üç Yaman Bakire - 1975 жыл *Gerdek Gecesi - 1975 жыл *Kaynanalar - 1974 жыл *Damdaki Kemancı - 1972 жыл *Tuzsuz Deli Bekir - 1972 жыл *Tatlı Dillim - 1972 жыл Дереккөздер
Кальмар қаласы

Кальмар (қала) — Швецияның көне қалаларының бірі. Кальмар леннің астанасы. Кальмар қаласы Эланд аралын Скандинавия түбегімен байланыстыратын Швециядағы ең ұзын Эланд көпірінің қақпасы. Орта ғасырда көлемі жағынан мемлекеттер арасында үшінші болып, сауда-саттық орталығы болған. Бұл жерде Германиядан келген саудагерлер темір экспортымен айналысқан. Мемлекеттің оңтүстік - батысында, Балтық теңізі жағалауында орналасқан. Қала Кальмар қамалының маңына тұрғызылған. Қамал XII ғасырда пираттар мен даттардан қорғану мақсатында салынған мұнараның айналасына қоныс тепкен. Шаһардағы көрікті жерлердің ішінде ерекше көзге түсетіні Тессин жобасы бойынша бой көтерген кафедральды Кальмар соборы. Дереккөздер
Байланыстың бөлінген желілері

Байланыстың бөлінген желілері – жалпы пайдаланыстағы телекоммуникациялар желісіне шыға алмайтын, оларды пайдаланушылар тобын сол желінің иелері белгілейтін жеке және заңды тұлғалардың телекоммуникациялар желілері. Дереккөздер
Байланыстың ведомстволық желілері

Байланыстың ведомстволық желілері – өндірістік және арнайы мұқтаждарды қамтамасыз ету үшін құрылатын, жалпы пайдаланымдағы телекоммуникациялар желісіне шыға алатын мемлекеттік органдардың телекоммуникациялар желілері. Дереккөздер