Медимн

Медимн (грекше: μέδιμνος, médimnos, көпше түрде μέδιμνοι, médimnoi) — көне Грекияда көлем бірлігі, әдетте құрғақ астық өнімдерін өлшеу үшін қолданылған. Аттикада бір медимн шамамен 51,84 литрге тең болған, дегенмен бұл көлем аймаққа байланысты өзгеріп отырған. Мысалы, Спартадағы медимн шамамен 71,16 литрге тең болған. Бір медимн келесі ұсақ өлшем бірліктеріне бөлінген: * Тритайос — үштен бірі * Гектейос — алтыншы бөлігі * Гемиектос — он екінші бөлігі * Хеник — қырық сегізден бірі * Котил — 0,27 литр. Тарихы Медимн алғаш рет Коринфте пайда болған және кейінірек Классикалық Афина, Мегара, сондай-ақ басқа да бірқатар грек полистерінде өлшем бірлігі ретінде қабылданған. Бұл өлшем бірлігі б.з.д. шамамен 595 жылы Солон Афинада тимократиялық конституция орнатқанда қолданылған. Осы конституцияға сәйкес, белгілі бір әлеуметтік мәртебеге немесе шенге қол жеткізу үшін салық ретінде түрлі мөлшерде астық төлеу керек болған (мысалы, әскери қолбасшы болу үшін — 500 медимн, ал ауыл шаруашылығы жұмысшысы болу үшін — 200 немесе одан аз медимн жеткілікті болған). Салық кез келген азық-түлік өнімімен (астық, шарап, ет, балық және т.б.) төлене алатын болғандықтан, төлем уақытындағы өнімнің салыстырмалы құнына қарай нақты төленетін көлем түзетіліп отырған. Б.з.д. II ғасырда енгізілген реформалардан кейін, медимннің көлемі 58,92 литр деп бекітілді. Бөлуге арналған ұсақ өлшем бірліктері бұрынғысынша сақталды, тек котил ғана өзгеріске ұшырап, 1 медимннің 1/238 бөлігіне тең болып белгіленді. Бір медимн қанша салмаққа тең болғанын нақты анықтау қиын. Қазіргі есептеулер бойынша, бір медимн бидай — шамамен 40 килограммға, ал арпа — 31 килограммға тең болған. Бұл айырмашылық өте маңызды, себебі ол кезеңдегі алым-салықтың нақты мөлшерін бағалауға тікелей әсер етеді. Болжам бойынша, б.з.д. VI ғасырда еңбекке қабілетті ересек ер адам жылына шамамен сегіз медимн өнім тұтынған, ал әйелдер — сәл азырақ мөлшерде тұтынған. Осы деректерге сүйене отырып, әкесі, анасы және үш баласы бар жас отбасы жылына шамамен 25 медимн өнім тұтынған деп есептеуге болады. Сондықтан өте жоғары шен алу үшін төленетін салық шамамен 20 отбасын бір жыл асырауға жететін азыққа тең болған. Ежелгі дереккөздер Геродоттың айтуынша, Парсы патшасы Ксеркс II-нің билігі кезінде, Ассирияның сатрапы (Тритантехм — Фригия билеушісі Артабаз І-нің ұлы) күн сайын бір медимннен сәл асатын мөлшерде күміс кіріс алып отырған. Бұл шамамен 55 литрге тең болған. Полибийдің жазуынша, Пун соғыстары кезінде Рим әскерінде: жаяу әскерге ай сайын екі үштен бірі Аттикалық медимн көлемінде бидай берілген; атты әскерге жеті медимн арпа және екі медимн бидай берілген. Одақтас әскер қатарында: жаяу әскерге дәл сондай мөлшерде азық берілген, ал атты әскерге — бір бүтін және үштен бір медимн бидай және бес медимн арпа бөлінген. Тарихшы Иосиф Флавийдің айтуынша, Ұлы Ирод билігінің он үшінші жылы елде ұзаққа созылған қуаңшылық болып, жер жеміс бере алмаған. Осыған байланысты Ирод Цезарь тағайындаған Мысыр префектіне өтініш білдіріп, өз отандастарына астық сатып алуға және оны елге әкелуге рұқсат алған. Осылайша, шетелдіктерге берілген бидай көлемі — әрқайсысы он аттикалық медимннан тұратын 10 000 кори, ал өз патшалығының ішінде таратылғаны — 80 000 кори болған. Саламиндік Епифаний де медимн туралы былай деп жазады: «Менасис пен медимн ұғымдары, меніңше, латын тілінен алынған, өйткені латын тілінде medium — "орта" дегенді білдіреді... Бірақ медимн Кипр тұрғындарында әртүрлі: Саламин (яғни Констанция) тұрғындарының медимні — 5 модий, ал Пафос пен Сицилия тұрғындарында ол — 4½ модий» деп көрсетеді. Дереккөздер