kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Мадияр Дүйсенбайұлы Қожахмет

Мадияр Дүйсенбайұлы Қожахмет 1984 жылы 13 ақпанда Қарағанды қаласында туған. Қазақ. Әкесі - Қожахметов Дүйсенбай Тұрлыбекұлы, зейнеткер, қаржы полициясында жұмыс істеген, майор. Анасы - Қожахметова Тойбала Қасенқызы, «ҚТЖ» ¥К» АҚ бухгалтері. Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық мемлекеттік университетінің халықаралық құқық факультетін (2005) халықаралық құқық бакалавры мамандығы бойынша; Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетін (2007) халықаралық құқық магистрі мамандығы бойынша; «Болашақ» бағдарламасы бойынша Чех мемлекеттік қоғамдық ғылымдар университетін (2008) экономика және менеджмент магистрі мамандығы бойынша бітірген. Қазақ, орыс, ағылшын және түрік тілдерін біледі. «Нұр Отан» ХДП мүшесі (2009 жылдан). 2003 жылдың наурызынан - «Қазақстанның жастар конгресі» ЗТБ әлеуметтік-экономикалық бағдарламалар басқармасының бастығы, 2005 жылдан - атқарушы директордың м.а., 2006 жылдан - атқарушы директоры. 2006 жылдың қыркүйегінен 2008 жылдың шілдесіне дейін - «Қазақстанныңжастар конгресі» ЗТБ Чехиядағы екілі. 2008 жылдың қазанынан - ҚР Білім және ғылым министрлігінің Тәрбие жұмысы және жастар саясат департаменті директорының орынбасары. 2010 жылдың шілдесінен бері - ҚР Білім және ғылым министрлігі Тәрбие жұмысы және жастар саясат департаментінің директоры. ҚР Президенті жанындағы Жастар саясат кеңесінің мүшесі, «Болашақ» стипендиаттар қауымдастығы» АБ мүшесі. «Қазақстан Парламентіне 10 жыл» медалімен, «Құрмет» грамотасымен марапатталған. Әскери атағы - лейтенант. Діни көзқарасы - ислам. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев. Хоббиі - тау шаңғысы, футбол. Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи романдар. Үйленген. Жұбайы - Түсіпбекова Дана Кәрімқызы, «Сәулет» ЖШС менеджері. ¥лы - Қожахмет Мәулен Мадиярұлы. Дереккөздер
Рахметолла Сайфоллаұлы Хайруллин

Рахметолла Сайфоллаұлы Хайруллин 1957 жылы 9 мамырда Ақтөбе қаласында туған. Қазақ. Әкесі - Хайруллин Сайфолла (1928-1996), партия-кеңес органдарында қызмет атқарған. Анасы - Хайруллина Роза Жақсылыққызы (1935 жылы туған), зейнеткер. С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің заң факультетін бітірген (1979), заңгер. 1979 жылдан Ақтөбе қаласы Пролетар ауданының прокуратурасында сынақ мерзімінен өтуші. 1980 жылдан Ақтөбе қаласы Фрунзе ауданының прокуратурасында тергеуші, аға тергеуші. 1982 жылдан Ақтөбе облысының прокуратурасында тергеу бөлімінің прокуроры, аға тергеушісі, облыстық прокуратураның АМІ жөніндегі тергеушісі, тергеу бөлімінің бастығы. 1992 жылдан - ҚР Бас прокуратурасының Құқықтық қамтамасыз ету басқармасының аға прокуроры, бас прокурордың халықаралық-құқықтық мәселелер жөніндегі аға көмекшісі. 1993 жылдан - ҚР Бас прокуратурасының Жалпы қадағалау басқармасы бастығының орынбасары. 1994 жылдан - ҚР мемлекеттік кеңесшісінің консультанты, ҚР Президенті Аппаратының заңдылықты, құқық тәртібін жене сот реформасын қамтамасыз ету бөлімінің консультанты. 1995 жылдан - ҚР Бас прокуратурасының Сот актілерінің заңдылығын қадағалау басқармасының бастығы, Қылмыстық істер бойынша сот қаулыларының және жаза орындалуының заңдылығын қадағалау басқармасының бастығы, жедел іздестіру қызметінің заңдылығын қадағалау бөлімінің бастығы. 1997 жылдан Батыс Қазақстан көлік прокуроры. 2001 жылдан батыс аймақтық көлік прокуроры (Ақтөбе қаласы). 2002 жылдан - ІЛІҚО прокуроры. 2003 жылдан ҚР Бас прокуратурасының Қүқықтық статистика және арнайы есептер жүргізу комитетінің төрағасы. 2004 жылдан ҚР Бас прокуратурасының Қуқықтық статистика және арнайы есептер жүргізу комитеті төрағасының бірінші орынбасары. 2005 жылдан Алматы қаласы прокурорының орынбасары. 2006 жылдан Оңтүстік-Шығыс аймақты көлік прокурорының орынбасары. 2007 жылдан - Ақтөбе облыстық сотының қылмыстық істер жөніндегі алқасының төрағасы. 2010 жылдың ақпан айынан бері - Ақтөбе облыстық сотының апелляциялық сот алқасының төрағасы. «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл » мерейтой медалімен марапатталған. Үйленген. Жұбайы - Хайруллина Тюльпан Сапарғалиқызы (1955 жылы туған). Қызы - Индира (1986 жылы туған); ұлы - Арман (1990 жылы туған). Дереккөздер
Оразғали Шәріпұлы Құлсарин

Оразғали Шәріпұлы Құлсарин 1958 жылы 29 наурызда Ақтөбе облысының Ақтөбе ауданының Благодатный кентінде туған. Ресейдің П. Лумумба атындағы Халықттар достығы университетін (1992) инженер-геолог-мұнайшы мамандығы бойынша бітірген. «Каспий маңы ойпатының шығыс белігі тұз шөгінділерінің геологиялық үлгісі» мақаласының серіктес авторы (2004). 1976 жылдан- Орталық Азия әскери округінің 75443-ә/б-де әскери қ ұрылысшы. 1979-1981 жылдары - «Ақтөберентген» зауытында тасымалдаушы. 1984-1986 жылдары - Ақтөбе мұнай барлау экспедициясында бұрғылау қондырғыларының слесары. 1992 жылдан - бұрғылау қондырғыларына қызмет көрсету геологы. 1996 жылдан - Жаңажол мұнай барлау экспедициясында геология бөлімінің бастығы. 1998 жылдан - Жер қойнауын қорғау басқармасында Жер қойнауының көмірсутекті шикізатын қорғау бөлімінің бас маманы. 1999 жылдан - ҚР Геология және жер қойнауын қорғау комитетінде Пайдалы қазбалар қорлары жөніндегі мемлекеттік комиссияның бас маманы, басқарма бастығы м.а. 2000 жыладн - ҚР Геология және жер қойнауын қорғау комитетінің Пайдалы қазбалар қорлары жөніндегі мемлекеттік комиссия басқармасының бастығы. 2001 жылдан - ҚР Геология және жер қойнауын қорғау комитетінің Геологиялық зерттеу және көмірсутек шикізаты мониторингі басқармасының бастығы. 2004 жылдан - Геология және жер қойнауын пайдалану комитеті Пайдалы қазбалар қорлары женіндегі мемлекеттік комиссиясының төрағасы; ҚР Энергетика және минералды ресурстар министрлігінің (қазір - ҚР ИЖТМ) Геология және жер қойнауын пайдалану комитеті бастығының орынбасары. «Жер қойнауын барлау ісінің үздігі», «Қазақстан мұнайына 100 жыл» белгілерімен; «Қазақстан Конституциясына 10 жыл» медалімен марапатталған. Дереккөздер
Нұрғожа Қыдырханұлы Чиняев

Нұрғожа Қыдырханұлы Чиняев 1950 жылы 4 мамырда Түрікмен КСР Марый облысы Мургаб ауданының Сухты-1 ауылында туған. Қазақ. Әкесі - Чиняев Қыдырхан (1924-1977), сот органдарында қызмет еткен, ҚазКСР еңбек сіңірген заңгері. Анасы - Чиняева Асыл (1930 жылы туған), зейнеткер. М. Горький атындағы Түрікмен мемлекеттік университетінің заң факультетін бітірген (1974), заңгер. Қазақ, орыс және түрікмен тілдерін біледі. 1974 жылдан - Ашхабад облыстық атқару комитетінің әділет бөлімінің аға консультанты. 1975 жылдан - Ашхабад қаласы Совет аудандық халық сотының судьясы қызметіне сынақ мерзімінен өтуші, Ашхабад облыстық сотының судьясы қызметіне сынақ мерзімінен өтуші. 1976 жылдан - Ашхабад облыстық сотының мүшесі. 1978 жылдан - Марый облыстық сотының мүшесі. 1986 жылдан - Марый облысы прокурорының көмекшісі, қылмыстық істердің соттарда қаралуын қадағалау жөніндегі аға көмекшісі. 1988 жылдан - Түркімен КСР прокуратурасының қылмыстық істердің соттарда қаралуын қадағалау бөлімінің аға прокуроры. 1990 жылдан - Түрікмен КСР прокуратурасының қылмыстық істердің соттарда қаралуын қадағалау жөніндегі басқармасы бастығының орынбасары, 2-ші бөлімнің бастығы. 1992 жылдан - Түрікмен КСР Бас прокуратурасының Сот қаулыларының заңдылығын қадағалау жөніндегі басқармасының 2-ші бөлімінің прокуроры; ҚР Бас прокуратурасының қылмыстық істер бойынша сот актілерінің заңдылығын қадағалау басқармасының бөлім бастығы, басқарма бастығының орынбасары. 1995 жылдан - Маңғыстау облыстық сотының төрағасы. 2002 жылдан - Батыс Қазақстан облыстық сотының төрағасы. 2007 жылдан - Жамбыл облыстық сотының төрағасы. 2010 жылдың қарашасынан бері - Атырау облысы апелляциялық сот алқасының төрағасы. «Құрмет» орденімен (2005), «Астана» (1999); «Қазақстан Конституциясына 10 жыл» (2005), «Астананың 10 жылдығы» (2008) медальдарымен; ҚР Судьялар одағының «Үш би» құрмет белгісімен; «Қазақстан мұнайына 100 жыл» төс белгісімен; көптеген құрмет грамоталарымен және мадақтауларымен марапатталған. *Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Ш. де Голль. *Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Оптимистік». *Хоббиі - қазақтардың тарихы. *Сүйіп оқитын әдебиеті - «Уақыт жоқ». *Үйленген. Жұбайы - Чиняева Сәуле (1952 жылы туған), бұрын прокуратура және нотариат органдарында қызмет еткен. Ұлдары - Нұржан (1974 жылы туған), Ағарыс (1985 жылы туған). Дереккөздер
Арман Азатұлы Құмашев

Арман Азатұлы Құмашев - 1975 жылы 13 қаңтарда Өскемен қаласында туған. Қазақ. Әкесі - Кұмашев Азат Ілиясұлы (1951-1995), Торғай облыстық автокөлік жолдары басқармасының бастығы болған. Анасы - Құмашева Гаухар Шәріпқызы (1953 ж. т.), «Қазақавтожол» РМК смета-келісім бөлімінің бастығы. Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің сәулет-құрылыс факультетін үздік (1998) инженер-құрылысшы мамандығы бойынша; Д. Серікбаев атындағы Шығыс Қазақстан техникалық университетінің құрылыс факультетін (2002) «Автокөлік жолдары мен аэродромдар құрылысы» мамандығы бойынша бітірген. Қазақ, орыс және ағылшын тілдерін біледі. 1998 жылдан - «Тыңжолқұрылыс» АҚ №32 Жол-көпір құрылысы басқармасының жол жұмысшысы, жол шебері, прорабы (Ақмола қ.). 2000 жылдан - ҚР Көлік және коммуникация министрлігі Автокөлік жолдары және автокөлік тасымалы комитетінің жетекші, бас маманы, бөлім бастығы, ҚР Көлік және коммуникация министрінің кеңесшісі. 2005 жылдан - Жолаушылар көлігі және автокөлік жолда- ры департаменті директорының орынбасары(Астана қ.). 2010 жылдың қазанынан бері - ҚР Ауыл шаруашылығы министрлігі Су ресурстары комитеті терағасының орыміы сары. ҚР Құрметті жол салушысы (2006). Діни көзқарасы - дінге сенеді. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - У . Черчилль, Д. Қонин Хоббиі - спорт. Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи әдебиет. Үйленген. Жұбайы - Құмашева Гүлсара Жақсылыққызы - үй шаруасымен айналысады. Қыздары - Азат Арманқызы, Азат Анажанханым Арманқызы; ұлы Мұхаммедәлі Арманұлы. Дереккөздер
Әсет Қабиұлы Құрманғалиев

Әсет Қабиұлы Құрманғалиев 1965 жылы 1 желтоқсанда Қарағанды облысы Бұхаржырау ауданының Үміткер ауылында туған. Қарағанды мемлекеттік университетінің заң факультетін бітірген (1990). 1984-1986 жылдары - Кеңес Әскері қатарында қызметте. 1990 жылдан - Қарағанды қаласы халық шаруашылығы саласында жұмыс істеген. 1993 жылдан - шағын жеке кәсіпорынының заңгері. 1998 жылдың ақпанынан - ҚР Бас штабы бөлімінің бас маманы. Дереккөздер
Аида Дәденқызы Құрманғалиева

Аида Дәденқызы Құрманғалиева 1970 жылы 30 желтоқсанда туған. Қазақ мемлекеттік басқару академиясын (1993) бітірген, мамандығы -«Экономикалық және әлеуметтік жоспарлау». Экономика ғылымдарының кандидаты (2009). Кандидаттық диссертациясының тақырыбы: «Қазақстанның институционалдық денсаұлық сақтау жүйесі». 1993 жылдан - ҚР Қаржы министрлігінің экономисі. 1997 жылдан - ҚР Қаржы министрлігі басқармасының бастығы, директордың орынбасары. 2002 жылдан - ҚР Экономика және бюджеттік жоспарлау министрлігі Әлеуметтік сала шығыстарын жоспарлау департаментінің , әлеуметтік саланы дамыту департаментінің директоры. 2009 жылдың желтоқсанынан бері - ҚР денсаұлық сақтау вице-министрі. «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл», «Қазақстан Парламентіне 10 жыл» «Астананың 10 жылдығы» медальдарымен; ҚР Құрмет грамотасымен марапатталған. ҚР Премьер-министрінің Алғыс хатымен ескерілген. Дереккөздер
Айсұлу Аманғалиқызы Шайкенова

Айсұлу Аманғалиқызы Шайкенова 1955 жылы 7 қаңтарда РКФСР Орынбор облысы Новоорск ауданының Гранитный кентінде туған. Қазақ. Әкесі - Шәйкенов Аманғали Бәймешұлы, марқұм, теміржол жұмысшысы болған. Анасы - Шәйкенова Атыш Ғұмарқызы, марқұм, теміржол жұмысшысы болған. Адамовск ауылшаруашылық техникумының экономика факультетін бітірген (1973), мамандануы - «Бухгалтерлік есеп»; Свердловск заң институтының заң факультетін бітірген (1977), құқықтанушы. 7 жарияланымның авторы. Қазақ, орыс және ағылшын (сөздіктің кемегімен) тілдерін біледі. 1973 жылдан - Свердловск заң институтының ғылыми- зерттеу секторының і. 1974 жылдан -Свердловск заң институтының студенті. 1977 жылдан - Ақтөбе қаласы Фрунзе аудандық прокуратурасында сынақ мерзімінен өтуші, 1978 жылдан - прокурордың көмекшісі, аға көмекшісі. 1988 жылдан - Ақтөбе қалалық прокурорының аға көмекшісі. 1992 жылдан - Ақтөбе қалалық прокурорының орынбасары. 1995 жылдан - Ақтөбе облыстық сотының шаруашылық істер жөніндегі алқасының төрайымы. 2002 жылдан - Ақтөбе облыстық сотының азаматтық істер жөніндегі алқасының төрайымы. 2005 жылдан бері - ҚР Жоғарғы сотының судьясы. «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001), «Қазақстан Конституциясына 10 жыл» (2005), «Астананың 10 жылдығы» (2008) мерейтой медальдарымен марапатталған. *Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев. *Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Ең қуатты 50 мемлекеттің қатарына қосылған, экономикасы дамыған ел, ЕҚЫҰ төрағалық жасайды». *Хоббиі - кітап оқу, отбасымен бірге демалу. *Сүйіп оқитын әдебиеті - А. Құнанбаев, О. Хайям, А.С. Пушкин. *Тұрмыс құрған. Жұбайы - Айтасов Есболат Айтасұлы, кәсіпкер. Ұлы - Айтасов Ғани Есболатұлы, студент. Дереккөздер
Жанна Дулатқызы Құрманғалиева

Жанна Дулатқызы Құрманғалиева (24 наурыз 1969 жыл, Ақжал кенті, Жарма ауданы, Семипалатинск облысы) — қазақстандық саясаткер, саясаттанушы, 2022 жылдан бері Басқарма мүшесі – Л.Гумилёв атындағы Еуразия ұлттық университетінің ғылым, коммерцияландыру және интернационалдандыру жөніндегі проректоры. Өмірбаяны 1993 жылы М.В. Ломоносов атындағы Мәскеу мемлекеттік университеті пәлсапа факультетін саясаттану мамандығы бойынша үздік бітірген. «Қазіргі заманғы ақпараттық технологиялар және масс-медиа» бағдарламасы бойынша маманданудан өтті (Жапония, 2004). 1993 жылдан ШҚО әкімі аппаратының ішкі саясат бөлімі қоғамдық-саяси жағдайларды болжау секторының бас маманы, 1996 жылдың мамырынан ішкі саясат және әлеуметтік сала белімінің кеңес берушісі. 1996 жылдан ШҚО әкімінің баспасөз хатшысы. 1998 жылдан ШҚО бойынша Ақпарат және қоғамдық келісім басқармасының бөлім бастығы. 2000 жылдан Қазақстан Мәдениет, ақпарат және қоғамдық келісім министрлігі электрондық БАҚ бөлімінің бастығы. 2002 жылдан Мәдениет және ақпарат министрлігі БАҚ департаментінің директоры. 2004 жылдан Қазақстан президенті баспасез қызметінің сектор меңгерушісі, бас инспекторы, 2005 жылдан басшысының орынбасары. 2008 жылдан Президент баспасөз хатшысының орынбасары. 2008 жылдың мамырынан Мәдениет және ақпарат министрлігінің жауапты хатшысы. 2010 жылдан 2012 жылға дейін Мәдениет министрлігінің жауапты хатшысы болған. Мемлекет басшысының akorda.kz ресми сайты веб-тобының жетекшісі. 2012–2014 жылдары Мәдениет және ақпарат министрлігінің жауапты хатшысы, 2014–2016 жылдары Мәжіліс Аппаратының Ақпараттық-талдау орталығының меңгерушісі болған. 2016–2018 жылдары «Нұр Отан » партиясы төрағасы бірінші орынбасарының кеңесшісі және 2018–2019 жылдары Қазақстан Президенті Әкімшілігі Ішкі саясат бөлімі меңгерушісінің орынбасары, Қазақстан Республикасы Мемлекеттік хатшысы хатшылығының меңгерушісі. 2019–2022 жылдары Білім және ғылым министрлігі Ғылым комитетінің төрағасы болған. Жеке өмірі Әкесі — Құрманғалиев Дулат және Анасы — Құрманғалиева Күлжан (1939 ж. т.), зейнеткер, үйленген. Фильмографиясы 20-дан астам деректі фильмдер сценарийінің авторы. Марапаттары * Қазақстанның Еңбек сіңірген қайраткері (2006) Дереккөздер
Болат Елтайұлы Шайманов

Болат Елтайұлы Шайманов (6 тамыз, 1953 жыл, Ақтөбе облысы Октябрь ауданы Димитровка кенті) - генерал-майор. Өмірбаяны Әкесі - Сатаев Елтай Шайманұлы, марқұм. Анасы - Сатаева Түкен, марқұм. * Қарағанды политехникалық институтының автомеханика факультетін бітірген (1976), автомобиль көлігінің инженер-механигі. * 1976 жылдан - «Ақтөбеауырқұрылыс» бірлестігінде ага механик, автоколонна бастыгы; * ҚазКСР (ҚР) МҚК-ҰҚК органдарында қызметте. * 1998 жылдан - Атырау облысы ҰҚКД бастығы. * 1999 жылдан - Ақтөбе облысы ҰҚКД бастығы. * 2000 жылдан - ҚР ҰҚК төрағасының орынбасары. * 2001 жылдан - Ақтөбе облысы ҰҚКД бастығы. * 2006 жылдан бері - Маңғыстау облысы ҰҚКД бастығы. Мақалалары * «Отан күзетінде» кітабында жарияланған «Мемлекеттің аймақтық қауіпсіздігі күзетінде» мақаласының авторы. Марапаттары * Медальдармен марапатталған. * ҚР ҰҚК органдарының Құрметті қызметкері. * Генерал-майор. Отбасы * Үйленген. Жұбайы - Балтенова Роза Қамажанқызы (1953 жылы туған), экономист-құрылысшы. * Ұлы - Әнуар (1978 жылы туған), банкир; * қызы - Әлия (1984 жылы туған). Дереккөздер
Владимир Михайлович Шакун

Владимир Михайлович Шакун 1955 жылы 29 сәуірде РКФСР Мурманск облысы Саам ауданының Гремиха ауылында туған. Орыс-заң ғылымдарының кандидаты. Әкесі — Шакун Михаил Иванович (1927-1996), ҚазКСР ІІМ тергеушісі болып еңбек еткен. В.В. Куйбышев атындағы Томск мемлекеттік университетінің заң факультетін бітірген (1980), заңгер. Заң ғылымдарының кандидаты (2005). Кандидаттық диссертациясының тақырыбы: «Ресей Федерациясының конституциялық құқығындағы коллизиялар». Челябі мемлекеттік университеті Қостанай филиалының құқық кафедрасының доценті. Кандидаттық диссертацияның тақырыбы бойынша 6 мақаланың авторы (2005-2006). 1972 жылдан - Қостанай облысы Жетіқара асбест тау-кен байыту комбинатының БӨАжА слесарі. 1973 жылдан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. 1975 жылдан — В.В. Куйбышев атындағы Томск мемлекеттік университетінің студенті. 1980 жылдан — Қостанай қаласының прокуратурасында тергеуші қызметіне сынақ мерзімінен етуші, аға тергеуші. 1982 жылдан — Қостанай облысының прокуратурасында аға тергеуші. 1983 жылдан- Қостанай облыстық прокуратурасының Тергеу басқармасында аға тергеуші 1984 жылдан - Қостанай облыстық сотының мүшесі 1996 жылдан - Қостанай облыстық сотының судьясы 2002 жылдан - Қостанай облысының мамандандырылған ауданаралық экономикалық сотының төрағасы. 2005 жылдың тамыз айынан - Қостанай облыстық сотының қылмыстық істер жөніндегі алқасының төрағасы. 2010 жылдың ақпан айынан бері - Ақмола облыстық сотының апелляциялық сот алқасының төрағасы. «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001) мерейтой медалімен марапатталған. *Үйленген. Жұбайы - Шакун Татьяна (1962 жылы туған), қорғаушы Қызы - Шакун Наталья Владимировна (1984 жылы туған), заңгер. Дереккөздер
Арғын Мықтыбайұлы Қыпшақов

Арғын Мықтыбайұлы Қыпшақов - 1967 жылы 18 мамырда туған. Қазақ. Мәскеу станок-инструменталдық институтын (1992); Қазақ мемлекеттік басқару академиясы жанындағы Нарық институтын (1996) бітірген. 1994 жылдан - Алматы қаласы бойынша Салық комитетінің маманы, салық инспекторы, аға, бас салық инспекторы. 1999 жылдан - ҚР Мемлекеттік кіріс министрлігінің Салық төлемшілермен жұмыс департаменті ішкі аудит бөлімінің бастығы. 2000 жылдың наурызынан - ҚР Мемлекеттік кіріс министрлігі Салық төлемшілермен жумыс департаментінің ішкі аудит және өндіріп алу басқармасы бастығының орынбасары. 2001 жылдан - ҚР Мемлекеттік кіріс министрлігінің Салық төлемшілермен жумыс департаменті директорының орынбасары. 2002 жылдан - ҚР Қаржы министрлігі Салық комитетінің Салықты әкімшілендіру басқармасы бастығының орынбасары. 2003 жылдан - ҚР Қаржы министрлігінің Салық комитеті Салықты әкімшілендіру қармасының бастығы. Дереккөздер
Әсет Маратұлы Мағауов

Әсет Маратұлы Мағауов - 1972 жылы 28 қарашада Атырау облысының Құлсары кентінде туған. Қазақ. Әкесі - Шайхиев Марат Мағауұлы, дәрігер. Анасы - Мәтешева Тыныштық Мәтешқызы, дәрігер. И.М. Губкин атындағы Мемлекеттік мұнай және газ академиясын (1994) инженер-экономист мамандығы бойынша бітірген. Қазақ, орыс және ағылшын тілдерін біледі. 1994 жылдан - «Теңізмұнайгаз» АҚ экономисі, бөлім бастығының орынбасары. 1998 жылдан - ҚР Энергетика, индустрия және сауда министрлігінің Экономикалық талдау және мониторинг басқармасы бастығының орынбасары, Мемлекеттік активтерді басқару департаментінің директорының орынбасары. 2001 жылдан - «Қазақ ¥МК ЖАҚ Теңіз жобасы департаментінің қаржылы» экономикалық мәселелер жөніндегі бас менеджері. жылдан - «Мұнай және газ көлігі» ¥К» ЖАҚ Сервистік департаменті директорының орынбасары. 2002 жылдан - «ҚазМұнайГаз» ¥К» АҚ ТШО-дағы үлестерді басқарді , жөніндегі департаменті директорының орынбасары. жылдан - «Теңізшевройл» ЖШС бас директорының басары. 2006 жылдан - «ҚазМұнайГаз» ¥Қ» АҚ ді басқару женіндегі басқарушы директоры. 2008 жылдың желтоқсанынан - ҚР Энергетика және минералдық ресурстар вице-министрі. 2010 жылдан бері - ҚР Мұнай және газ вице-министрі Дереккөздер
Мұрат Жәлелұлы Майкеев

{{Мемлекеттік қайраткер } { - - - } { } }} Мұрат Жәлелұлы Майкеев (9 қараша 1959, Ақтөбе, Ақтөбе облысы, Қазақ КСР) — Алматы жоғары жалпы әскери командалық училищесін (1980); М.В. Фрунзе атындағы Әскери академияны (1994) бітірген. Қызметін мотоатқыштар полкі мотоатқыштар взводының командирі болып бастаған. 1983 жылдан - мотоатқыштар ротасының командирі. 1987-1991 жылдары - мотоатқыштар батальоны штабының бастығы - командирдің орынбасары, командирі. 1994 жылдан - ҚР Республикалық гвардиясының батальон командирі, бригада командирінің орынбасары, полк командирі. 1998 жылдан - мотоатқыштар дивизиясы командирінің орынбасары, командирі.2000 жылдан - ҚР ҚМ Тәрбиелік және әлеуметтік-құқық жұмыс департаментінің бастығы. 2003 жылдан - Аэромобиль әскерлерінің қолбасшысы. 2009 жылдан ҚМ Штаб бастықтары комитеті төрағасының орынбасары 2010 жылдан бері - ҚР ҚК Құрлықтағы әскерлерінің., қолбасшысы. III дәрежелі «Отанға қызметі үшін», II дәрежелі «Айбым. ордендерімен; медальдармен марапатталған. Әскери атағы - генерал-лейтенант. Дереккөздер
Нығметжан Қойшыбайұлы Мақажанов

Нығметжан Қойшыбайұлы Мақажанов - 1960 жылы 11 мамырда Павлодар қаласында туған. Павлодар индустриалдық институтын (1982), өнеркәсіп энергетикасының инженері; Қазақ мемлекеттік басқару академиясын (2002) бітірген, экономист. Экономика ғылымдарының кандидаты (2002). Кандидаттық диссертациясының тақырыбы: «Әлеуметтік нарықтық шаруашылықтың қалыптасу тетігінде өтпелі экономиканың ресми емес секторы». 1982 жылдан - «Казгипрокоммунстрой» МЖИ инженері. 1983 жылдан - Павлодар қ. энергетика жобалау ғылыми-зерттеу институтының инженері. 1984 жылдан - «Алмаатаэнергоремонт» ӨЖК ұстасы, шебері. 1989 жылдан - ЛКЖО ОК жанындағы Республикалық жастар тұрғын уй кешені орталығының нұсқаушысы. 1990 жылдан - Жастар тұрғын үй кешені ұжымдары қауымдастығының бөлім меңгерушісі, терағасының орынбасары. 1996 жылдан -«Аманат» АҚ төрағасының орынбасары, сауда өкілі. 1999 жылдан - «Кәсіпорындарды қайта ұйымдастыру және тарату агенттігі» АҚ бөлім бастығы, филиалы директорының орынбасары, төрағасының орынбасары. 2001 жылдан - Астана қаласы ҚР Қаржы министрлігі Дәрменсіз борышкерлермен жұмыс комитеті терағасының орынбасары, төрағасы. 2006 жылдан - «КЕGОС» АҚ вице-президенті. 2008 жылдың наурызынан бері - ҚР Жер ресурстарын басқару агенттігі төрағасының орынбасары. Үйленген. Жұбайы - Ахметова Әлия Жұмабайқызы. Ұлдары - Нұрлан (1983 ж. т.), Бақытжан (1990 ж. т.). Дереккөздер
Қалидолла Әділұлы Шаухаров

Қалидолла Әділұлы Шаухаров 1953 жылы 5 қазанда РКФСР Астрахан облысының Кривой Бузан ауылында туған. Қазақ. Әкесі - Шаухаров Әділ Мұташұлы, марқұм. Анасы - Шаухарова Манат Өтегенқызы, марқұм. Д.И. Курский атындағы «Құрмет белгісі» орденді Саратов заң институтын бітірген (1980), құқықтанушы. «1991-2001 жылдардағы рақымшылықтар жинағының» авторы (2001). Заң басылымдарындағы 28 мақала мен жарияланымның авторы, оның ішінде «Жемқорлық жегі- құрт, ол - ұлттық қауіпсіздігімізге мін» (2006), «Апқабилер институты - сот реформасындағы соңғы жаңалық» (2007), «Ертеңін ойлаған ел есірткімен күреседі» (2007), «Алқабилер институты сот» (2007), «Тәртіпке бас иген құл болмайды» (2007), «Туғанына тартқаннан тура би шықпайды», «Істі алдын-ала тыңдау барысында қылмыстық істерді тоқтату» (2008), «Біз «Антикоррупционный вестникті» қолдамаймыз (2008) және т.б. Қазақ және орыс тілдерін біледі. 1971 жылдан - Кривой Бузан сегіз жылдық мектебінде іс қағаздарын жүргізуші. 1973 жылдан - «Октябрь» Астрахан машина жасау зауытында токарьдің шәкірті. 1973 жылдан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. 1975 жылдан - Д.И. Курский атындағы «Құрмет белгісі» орденді Саратов заң институтының дайындық бөлімінің тыңдаушысы, институт студенті. 1980 жылдан - Гурьев облыстық қорғаушылар алқасында сынақ мерзімінен өтуші-қорғаушы; Гурьев облыстық сотында сынақ мерзімінен өтуші. 1981 жылдан - Гурьев облыстық сотының мүшесі. 1983 жылдан - Гурьев облыстық атқару комитетінің әділет бөлімі бастығының орынбасары. 1986 жылдан - Қазақстан Компартиясы Гурьев обкомының әкімшілік органдар бөлімінің нұсқаушысы. 1987 жылдан - Гурьев облыстық соты төрағасының қылмыстық істер жөніндегі орынбасары. 1990 жылдан - Гурьев облыстық сотының төрағасы. 1995 жылдан - Атырау облыстық сотының судьясы. 1996 жылдан - Атырау облыстық сотының қылмыстық істер жөніндегі алқасының төрағасы. 1999 жылдан - ҚР Жоғарғы сотының судьясы. 2006 жылдан - Қызылорда облыстық сотының төрағасы. 2009 жылдың сәуір айынан бері - ҚР Жоғарғы сотының судьясы. ҚР Жоғарғы Сот пленумының хатшысы (2001-2003). Судьялардың Республикалық тәртіптік-біліктілік алқасының төрағасы (2004-2006). ҚР Судьялар одағының «Жоғарғы сот» филиалының сот әдебі жөніндегі комиссиясының төрағасы. «Қазақстан Конституциясына 10 жыл», «Астананың 10 жылдығы» (2008) мерейтой медальдарымен; ҚР Судьялар одағының «Үш би» құрмет белгісімен (2006) марапатталған; ҚР Президентінің Апғыс хатымен ескеілген (2003). ҚР құрметті судьясы. *Әскери атағы - аға лейтенант. *Діни кезқарасы - атеист. *Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев. *Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Қуатты мемлекет». *Хоббиі - спорт. *Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи әдебиет. *Үйленген. Жұбайы - Шаухарова Шолпан Қайырқызы (1968 жылы туған). Ұлдары - Шаухаров Әнуар (1981 жылы туған), Шаухаров Еділ (1998 жылы туған); қызы - Шаухарова Марина (1987 жылы туған). Дереккөздер
Афро-Азия ойындары

Афро-Азия ойындары - Африка, Азия мемлекеттерінің бірінші ойындары 2003 жылы Үндістанда Хайдарабад қаласында өтті. Осы ойындарда Қазақстан Республикасының құрама командасы 19 медальмен ресми емес жалпықомандалық есепте 10-шы орынға ие болды. Дереккөздер
Асылжан Сарыбайұлы Мамытбеков

Асылжан Сарыбайұлы Мамытбеков (1968 жылы 17 қыркүйекте Шымкент қаласында туған) - мемлекет және қоғам қайраткері, ҚР Ауылшаруашылық министрі (11 сәуір 2011 - 6 мамыр 2016). Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің заң факультетін (1992) білікті заңгер мамандығы бойынша; Қазақ мемлекеттік басқару академиясының экономикалық факультетін (1996) экономист мамандығы бойынша бітірген. Қазақ, орыс және ағылшын тілдерін біледі. 1992 жылдан - ҚР ҒА Құқық және мемлекет институтының кіші ғылыми қызметкері. 1998 жылдан - Қостанай облыстық жер ресурстары комитеті терағасының орынбасары. 1999 жылдың сәуірінен қыркүйегіне дейін - Қостанай облыстық қаржы басқармасы бастығының орынбасары. 1999 жылдан - Қостанай облысы қаржы Департаменті директорының орынбасары. 2000 жылдан - Қостанай облыстық Қазынашылық басқармасының бастығы. 2003 жылдан - Қостанай облысы әкімінің орынбасары. 2004 жылдан - Астана қаласы әкімінің орынбасары. 2006 жылдан - ОҚО әкімінің орынбасары. 2008 жылдың қарашасынан бері - «ҚазАгро» ¥лттық холдингі» АҚ басқармасының төрағасы. Үйленген. Жұбайы - Жапарова Апмагүл Ермекқызы, үй шаруасымен айналысады. Қыздары - Мамытбекова Айнұр Асылжанқызы, Мамытбекова Нәзира Асылжанқызы. Дереккөздер
Хроматография (жалпы түсінік)

Хроматографиялық әдістің негізін салушы орыс ботанигі М.С.Цвет (1872-1919). Ол 1903 жылы күрделі зат қоспасын бөліп алудың хроматография ( - түс деген сөзі) деп аталатын жаңа әдісін ұсынды. Бұл әдіспен хлорофилл өсімдігінің біртекті деп есептеліп келген жасыл пигментін бірнеше түстегі өнімдерге жіктеді. Ол үшін жасыл жапырақты езіп, органикалық еріткішпен шаймалап алынған затты диаметрі 10-60 мм, ішіне бор ұнтағы толтырылған тік шыны түтікшеге құяды. Мұндай шыны түтіктерді хроматографиялық бағана деп атайды. Түтіктің төменгі ұшында шүмек бар. Бағанадағы шайма үстіне петролейн әтрирін (бензиннің жеңіл ұшатын таза түрін) қосқанда, шаймаланған зат құрамындағы әрбір жеке қосылыс бор ұнтағында әр түрлі жылдамдықпен төмен қарай жылжиды. Олар бағана бойымен әр түрлі сақиналы буындарға бөлінеді. Шүмекті әлсін-әлі ашу арқылы оларды жеке-жеке бөліп алады. Бұл хроматографиядағы әрі негізгі, әрі бірінші зерттеу болды. Ол хроматография түрлерге біртұтас теориямен байланыстырады. Зат - сорбент - еріткіш жүйесіндегі бөлінудің күрделі сипатын ашып берді. Әйтсе де бұл әдіс органикалық, әсіресе, табиғи органикалық қосылыстарды зерттеуге ғана пайдаланылып, өзге салаға еркін енбей келеді. Брандт (1927 ж.) сорбент ретінде сульфат ионын анықтау үшін цеолитті пайдаланады. Хроматографияны жаңа сапалық деңгейге көтерген бұл жаңалық та әуелде ескерусіз қалып, жасанды жаңа ион алмастырғыштар тобының пайда болуымен кайта дамыды. 1938 жылы Н.А.Измаилов пен М.С.Шрайбер аналитикалық мақсатқа арнап жұқа қабатты хроматографияны пайдалануды ұсынды. Олар сорбент ретінде әйнекке жалатылған алюминий тотығының ұнтағын пайдаланады. Бұл әдіспен олар түрлі дәрі-дәрмектік шөптерден экстрлеу (шаймалау) жолымен алкалоидтарды бөліп алады. А. Мартин мен Р. Синдж (1941) тарату хроматографиялық әдісін енгізді, осы еңбектері үшін олар Нобель сыйлығына ие болды. Олар бұрыннан белгілі дистилляция теориясындағы теориялық табақша үлгісін хроматофамма негізін түсіндіру үшін пайдаланады. 1946 ж. Р. Синдж липофильді қозгалыссыз фазасы бар сұйықтық хроматография әдісін ұсынды. Сөйтіп бұл қазіргі сұйықтық хроматографияның негізін қалады. А. Мартин мен Л. Джеймсон (1952 ж.) - газ-сұйық хроматографияның негізін салушылар. Бұл әдіс өте қысқа мерзімнің өзінде қолданатын жабдықтарды жақсы жетілдіріп, қолдану аясын кеңейтті. Газ-сұйық хроматофафия әдісі бірінші болып өндіріске ене бастады. Капилляр бағаналарды пайдалану газ және газ-сұйық хроматофафияның тиімділігін арттырды. Голей (1956 ж.) қоспаны бөлуде тұңғыш рет капиллярлы бағаналарды колданды. Дереккөздер Қазіргі сұйық бағаналы газ хроматографы қоспадан құрамдас бөліктерді детектрлеуге мүмкіндік беретін масс-спектрометрмен жақсы үйлестірілген.
Әмбебагі боксшылар

Әмбебап боксшылар - жекпе- жектерді өткізудің барлық тәсілдерінің түрлері бойынан табатын айла-шарғылы боксшы. Олар әрқилы шабуыл, қарсы шабуыл, сол сияқты қорғаныс кезінде де барлық қашықтықтарда бірдей жұмыс істей алады. Дереккөздер
Әділ Шаяхметұлы Шаяхметов

{{Мемлекеттік қайраткер { - } }} Әділ Шаяхметұлы Шаяхметов (20 қаңтар 1956, Каганович ауылы, Жамбыл ауданы, Алматы облысы) — Қазақстан Ұлттық қауіпсіздік комитетінің бұрынғы төрағасы, генерал-майор. Өмірбаяны Шапырашты руынан шыққан. 1956 жылы 20 қаңтарда Алматы облысы Жамбыл ауданының Каганович ауылында туған. Әкесі - Ғайнанов Шаяхмет, марқұм, ҰОС ардагері, ветеринар-техник болып еңбек еткен. Анасы - Ғайнанова Сонымбүбі, зейнеткер, ардақты ана, Алматы облысы Жамбыл ауданы «Ұзынағаш» кеңшарының жұмысшысы болған. В.И. Ленин атындағы Қазақ политехникалық институтының тау-кен факультетін бітірген (1978), тау-кен инженер-электригі; КСРО МҚК Жоғары курстарын (Минск, 1982) бітірген. * 1978 жылдан - ҚазКСР Арнайы монтаждық құрылыс министрлігінің «Қазақ жарылыс өнеркәсіп» тресінің Жезқазған облыстық мамандандырылған басқармасында энергетик, учаске шебері. * 1981 жылдан - КСРО МҚК Жоғары курстарының тыңдаушысы. * 1982 жылдан - Жезқазған облысы бойынша ҚазКСР МҚКБ Қаражал қалалық бөлімшесінің жедел өкілі, аға жедел өкілі, Ағадыр аудандық бөлімшесінің аға жедел өкілі. * 1992 жылдан - Жезқазған облысы бойынша ҚРҰҚКБ Ағадыр аудандық бөлімшесінің бастығы. * 1994 жылдан - Шонжы және Жаркент шекара отрядтары бойынша ҚР ҰҚК әскери қарсы барлау бөлімдерінің бастығы, ҚР ҰҚК Әскери қарсы барлау басқармасы бастығының кадрлар жөніндегі орынбасары, ҚР ҚК жалпы арналымдағы күштері бойынша ҚР ҰҚК Әскери қарсы барлау басқармасының бастығы, ҚР ҰҚК Жедел-техникалық департаменті бастығының бірінші орынбасары. * 1999 жылдан - ҚР Қорғаныс министрлігінің Кадрлар және әскери білім беру департаментінің бастығы, бас әскери инспекцияның генерал-инспекторы. * 2002 жылдан - Павлодар облысы бойынша ҚРҰҚКД бастығы. * 2006 жылдан - Алматы облысы бойынша ҰҚКД бастығы. * 2007 жылдан - ҚРҰҚК төрағасының бірінші орынбасары. * 2009 жылдың желтоқсан айынан - ҚРҰҚК төрағасы. * 2010 жылдың қыркүйек айынан бері - ҚРҰҚК Академиясы ның бастығы. Марапаттары Орденмен; «КСРО Қарулы Күштеріне 70 жыл» (1988), 3-ші дәрежелі «Мінсіз қызметі үшін» (1991), «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001), «Ұлттық қауіпсіздікті қамтамасыз етудегі үлесі үшін» (2002), «Қазақстан Республикасының Қарулы күштеріне 10 жыл» (2002), 3-ші дәрежелі «Мінсіз қызметі үшін» (2002), «Қазақстан Конституциясына 10 жыл» (2005) медальдарымен, 3-ші дәрежелі «ҰҚК-КНБ-Қазақстан» (1997), 1-ші дәрежелі «Қайсар» (2001) белгілерімен, құрмет грамоталарымен және алғыстармен марапатталған. ҚР ҰҚК Құрметті қызметкері. Отбасы *Үйленген. Жұбайы - Шаяхметова Гүлнәр Ізтілеуқызы (1955 жылы туған), ҚР ҰҚК Шекара қызметінде әскери қызметкер. Ұлы - Әлен (1981 жылы туған); қыздары - Анель (1983 жылы туған), Әсел (1988 жылы туған). Дереккөздер
Әуеде қалықтау спорты

Әуеде қалықтау спорты – ең алыс қашықтыққа, биіктікке, уақыттың ұзақтығына ұшуда үздік көрсеткіштерге жету мақсатында моторсыз аэростаттармен (әуе шарларымен), басқарылатын аэростаттармен (дирижабльдер) ауадан жеңіл аппараттармен жарысу. Дереккөздер
Динар Жүсіпәліқызы Нөкетаева

Динар Жүсіпәліқызы Нөкетаева (4 қараша 1964, Талдықорған облысы) — қазақстандық мемлекеттік қайраткер, педагог, заңгер және педагогика ғылымдарының кандидаты. 2017—2023 жылдары Сенатор. Білімі С.М. Киров атындағы Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің химия]факультетін (1985) химия пәнінің мұғалімі мамандығы бойынша; Өмірбек Арысланұлы Жолдасбеков атындағы заң институтын бітірген, юриспруденция бакалавры. Қызмет жолы * 1986 жылдан - Алматы облысының Түймебаев атындағы кеңшар бала бақшасында тәрбиеші. * 1988 жылдан - Алматы облысы Іле ауданы Ащыбұлақ ауылындағы орта мектепте химия пәнінің мұғалімі. * 1990 жылдан - Алматы облысы Жамбыл ауданы Ұзынағаш ауылында химия пәнінің мұғалімі. * 1991 жылдан - Алматы облысы Іле ауданы Ащыбұлақ ауылындағы орта мектепте ұзартылған күн тобында тәрбиеші. * 1992 жылдан - аудандық атқару комитеті жанындағы Жамбыл аудандық жастар ісі жөніндегі комитеттің инспекторы, Алматы облысы Жамбыл аудандық Халық депутаттары кеңесінің аға референті. * 1994 жылдан -Жамбыл аудандық әкімшілігінің референті. * 1994 жылдан - Алматы облысы Жамбыл аудандық мәслихатының аға маманы. * 1999 жылдан - Алматы облысы Жамбыл аудандық мәслихатының хатшысы. * 2004 жылдың қазан айынан - ҚР Парламенті Мәжілісі 3-ші шақырылымының депутаты, №1 бір мандатты сайлау округы бойынша ұсынылған. * 2007 жылдан бері - ҚР Парламенті Мәжілісі 4-ші шақырылымының депутаты, * 2009 жылдың қаңтар айынан бері Әлеуметтік-мәдени даму комитетінің төрайымы. «Нұр Отан» ХДП парламенттік фракциясының, «Аймақ» депутаттық тобының мүшесі. *2011 жылдан Қазақ мемлекеттік қыздар педагогикалық университетінің ректоры *2017 жылдан тамыз айынан Қазақстан Республикасы Парламентінің Сенат депутаты болып, Алматы қаласынан сайланған. Әлеуметтік-мәдени даму және ғылым комитетінің мүшесі Марапаттары * «Құрмет» (2007) орденімен; * «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» (2001) * «Қазақстан Парламентіне 10 жыл» (2006) медальдарымен марапатталған. * Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл» (2011 ж.) мерекелік медалдармен марапатталды Отбасы Ұлдары - Түймебаев Дінмүхамед Бақытжанұлы (1986 жылы туған), Түймебаев Нұржан Бақытжанұлы (1989 жылы туған). Дереккөздер
Талғат Амангелдіұлы Момышев

Талғат Амангелдіұлы Момышев - 1968 жылы 4 тамызда Көкшетау облысының Щучинск қаласында туған. Әкесі - Момышев Амангелді Аршабайұлы, ҚР Парламенті Мәжілісінің депутаты. Анасы - Момышева Оңпасын Сыздыққызы, үй шаруасымен айналысады. Жамбыл гидромелиоративтік-құрылыс институтының өнер-кәсіптік-азаматтық құрылыс факультетін (1990) инженер-құрылысшы мамандығы бойынша; Алматы экономика және статистика институтының «Бухгалтерлік есеп және аудит» факультетін (2000) экономист мамандығы бойынша; Лондонның экономика және саяси ғылымдар мектебінде (2007) біліктілік арттыру курстарын бітірген. Қазақ, орыс және ағылшын (сөздікпен) тілдерін біледі. «Нұр Отан» ХДП мүшесі (2007 жылдан). 1990 жылдан - Жамбыл спирт-арақ комбинаты сату бөлімінің маманы. 1994 жылдан - «Қарахан» БК атқарушы директоры. 1997 жылдан - Жамбыл Стандарттау, метрология және сертификаттау орталығы директорының орынбасары. 1998 жылдан - Жамбыл облысы әкімі аппаратының жалпы бөлімініңаға референті. 1999 жылдан -Жамбыл облысы әкімінің Инвестициялар және сыртқы экономикалық байланыстар жөніндегі комитетінің төрағасы. 2000 жылдың қаңтарынан - «Метрология» РМК (Алматы к.) басшысы. 2000 жылдың шілдесінен - «Қазсертико» РМК (Астана қ.) директорының бірінші орынбасары. 2000 жылдың қарашасынан - ҚР Индустрия және сауда министрлігінің «¥лттық Сараптау және сертификаттау орталығы» ААҚ Астана қаласы бойынша өндірістік басқармасының бастығы. 2005 жылдан - Қазақстан Республикасы Индустрия және сауда министрлігінің Техникалық реттеу және метрология комитеті төрағасының орынбасары. 2010 жылдың желтоқсанынан бері - ҚР Мұнай және газ министрлігі Мұнайгаз кешеніндегі мемлекеттік инспекция комитетінің терағасы. «Қазақстан Конституциясына 10 жыл» (2005) медалімен марапатталған. Әскери атағы - запастағы аға лейтенант. Хоббиі - спорт. Сүйіп оқитын әдебиеті - тарихи романдар. Үйленген. Жүбайы - Момышева А.А., жеке кәсіпкер. 3 ұлы бар. Дереккөздер
Қобланды Нұрғалиұлы Мусин

Қобланды Нұрғалиұлы Мусин - 1962 жылы 12 қарашада Қарағанды қаласында туған. Қазақ. Әкесі - Мусин Нұрғали, марқұм. Анасы - Мусина Күлпәш, зейнеткер. Қарағанды мемлекеттік университетінің қаржы және несие факультетін бітірген (1984), экономист. География ғылымдарының кандидаты (1998). Кандидаттық диссертациясының тақырыбы: «Халықаралық туризм: Қазақстанда дамуының беталысы мен болашағы». ҚР туризм және авиацияның даму тақырыбына жазылған 8 мақала мен жарияланымдардың авторы. Қазақ, орыс және ағылшын (ауызекі) тілдерін біледі. «Нұр Отан» ХДП мүшесі (2007 жылдан). 1984 жылдан - ҚазКСР Қаржы министрлігінің тексерушісі, аға экономисі. 1989 жылдан - Қарағанды қаласы Ленин аудандық атқару комитеті төрағасының орынбасары. 1990 жылдан - Алматы мемлекеттік мекеме қызметкерлері кәсіподағы обкомының бөлім бастығы. 1992 жылдан - «Интурист-Қазақстан» ұлттық компанияның вице-президенті. 1996 жылдан - ҚР жастар, туризм және спорт жұмысы бойынша министрініңорынбасары. 1998 жылдан - ҚР Президентінің Іс басқармасының «База МТО» РМК директоры. 1999жылдан - ҚР Көлікжәне қатынас министрлігінің азаматтық авиация Комитеті төрағасының орынбасары. 2003 жылдан - Астана қаласы Қаржы департаментініц шысы. 2004 жылдан - ҚР Президентінің Іс басқармасың бағынышты ұйымдарды басқару бөлімінің 2005 жылдан - ҚР Президентінің ісін меңгерушінің сары. 2006 жылдан - ҚР туризм және спорт вице-миниі 2007 жылдың қазанынан бері - ҚР Туризм және министрлігінің жауапты хатшысы. «Құрмет» орденімен; «Қазақстан Конституциясына 10 жыл (2005), «Астананың 10 жылдығы» (2008) медальдар» «ҚР туризмін дамытуға қосқан үлесі үшін» төс белгісім марапатталған. Әскери атағы - запастағы лейтенант. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев» В.В. Путин. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Тұрпын демократиялық мемлекет» Хоббиі - музыка, футбол, саяхат. Сүйіп оқитын әдебиеті - А.С. Пушкин, Н.В. Гоголь, У. ІІІекспир. Үйленген. Жұбайы - Мусина Оксана Дмитрипин (1973 ж. т.), уй шаруасымен айналысады. Балалары Дамир (1989 ж. т.); Дайана (1993 ж. т.), Әлнұр (2000 жыл Амани (2009 ж. т.). Дереккөздер
Әуесқойлар спорты

Әуесқойлар спорты - Олимпиялық хартияға сәйкес, өзінің тілегі бойынша бос уақытында дене бітімін жетілдіру үшін спортпен айналысатын және бұл үшін тікелей де, жанама да пайда таппайтын әуесқойлардың спорты. Дереккөздер
Брасс

орындауындағы брасс]] Брасс (, — былғау, араластыру) — қолды судан шығармай су ішінде кеудемен ұзыннан жатқан қалпында қол және аяқпен симметриялы есіп жүзудің түрі (әдісі). Жүзу техникасы Дереккөздер
Лилия Сәкенқызы Мусина

Лилия Сәкенқызы Мусина - 1956 жылы 31 шілдеде Павлодар қаласында туған. Қазақ. Уақ тайпасынан шыққан. Мәскеу экономикалық-статистикалық институтын (1978) экономист мамандығы бойынша; Ресей мемлекеттік қызмет академиясының аспирантурасын (1991); Абай атындағы Алматы мемлекеттік университетін (1999) мамандығы бойынша бітірген. Экономика ғылымдарының кандидаты (1991). Диссертация тақырыбы: «Басқару қызметкерлерін кадрлар жүйесін қамсыздандыруды қалыптастыру». 40 мақала мен жарияланым авторы. 1 кітаптың тең авторы. 1 авторлық куәлік иегері. Орыс және ағылшын (ауызекі) тілдерін біледі. «Нұр Отан» ХДП мүшесі. 1978 жылдан - Павлодар облыстық статистика басқармасының экономисі. 1980 жылдан - Павлодар қаласының Қазақ еңбек ғылыми-зерттеу институт филиалының белім экономисі. 1982 жылдан - Павлодар облыстық атқару комитетінің бас маманы, еңбек женіндегі бөлім бастығының орынбасары. 1986 жылдан - Қазақстан Компартиясының Павлодар облыстық комитетінің нұсқаушысы. 1988 жылдан - КОКП ОК жанындағы Қоғамдық ғылымдар академиясының аспиранты. 1991 жылдан - Павлодар облыстық экономика басқармасының нарықтық қатынастарды дамыту бөлімінің бастығы. 1993 жылдан - «Октябрь» АҚ экономика және қаржы жөніндегі вице-президенті. 1995 жылдан - Павлодар облыстық экономика басқармасы бастығының орынбасары. 1997 жылдың ақпанынан - ҚР Парламент Сенаты 1-ші шақырылымының депутаты, Өңірлік даму және жергілікті өзін-өзі басқару мәселелері комитетінің мүшесі. 1999 жылдың сәуірінен - ҚР Президент Әкімшілігінің әлеуметтік-экономикалық талдау белім меңгерушісінің орынбасары. 1999 жылдың тамызынан - ҚР ауыл шаруашылығы вице-министрі. 2007 жылдан бері - «ҚазАгро» ұлттық холдингінің басқарушы директоры, басқарма төрағасының орынбасары. «Құрмет» орденімен (2003), 5 мерейтойлық медальмен марапатталған. Әскери атағы - запастағы майор. Діни көзқарасы - «Барлық діндерге төзімділікпен қараймын, ал өзімді мұсылмандықпен тұтастандырамын». Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев, М.С. Горбачев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Оптимистік». Хоббиі - бейнелеу, гүл өсіру, керкем және ғылыми-көпшілікті әдебиет. Сүйіп оқитын әдебиеті - қанатты сездер, психологиялық проза, хайку поэзиясы. Дереккөздер
Алма Тұрсынғазықызы Мұйтұнова

Алма Тұрсынғазықызы Мұйтұнова 1964 жылы 11 маусымда Шығыс Қазақстан облысында туған. Қазақ. Әкесі - Мұйтұнов Тұрсынғазы Бақырбекұлы, марқұм, бухгалтер болып жумыс істеген. Анасы - Мұйтұнова Бизағи Омарбекқызы, зейнеткер, машина-көлік шеберханасыны қызметкері болған. Өскемен педагогикалық институтының жаратылыстану -география факультетін бітірген (1986), химик және биолог. Педагогикағылымдарының кандидаты (1996). Кандидаттық диссертациясының тақырыбы: «Орта мектепте химияны зерделеудің қорытынды кезеңінде оқушылардың экологиялық әлемді түсінуін қалыптастыру». Химия, экология және білім саласында 30-дан астам жарияланымдардың авторы. Қазақ, орыс және ағылшын (сөздікпен) тілдерін біледі. 1986 жылдан - №22 орта мектебінің химия және биология мұғалімі (Өскемен қ.). 1988 жылдан - Өскемен педагогикалық институты химия кафедрасының кіші ғылыми қызметкері. 1990 жылдан - А. Герцен атындағы Ресей мемлекеттік педагогикалық университетінде тәжірибеден өтуші, тәжірибеден етуші-зерттеуші, 1991 жылдан - химиядан сабақ беру әдістемесі кафедрасының аспиранты. 1994 жылдан - Санкт-Петербург қаласы Тәжірибелі психология және әлеуметтік жұмыс институтының оқытушысы. 1996 жылдың қыркүйегінен - Шығыс Қазақстан мемлекеттік университеті органикалық және физикалық химия кафедрасының аға оқытушысы. 1998 жылдан - Шығыс Қазақстан мемлекеттік университеті органикалық және физикалық химия кафедрасының меңгерушісі, Шығыс Қазақстан мемлекеттік университеті Таза су және жаңа технологиялар ҒЗИ директоры. 2001 жылдан - ҚР Білім және ғылым министрлігінің бас маманы, 2004 жылдан - білім стандарттары бөлімінің бастығы - білім стандарттары және ұйымдық-әдістемелік қамтамасыз ету басқармасы бастығының орынбасары, 2005 жылдың қаңтарынан - жоғары және ЖОО кейінгі білім департаменті мемтапсы- рыс және ЖОО кейінгі білім департаменті басқармасының бастығы, 2007 жылдан - техникалық және кәсіби білім басқармасының бастығы. 2008 жылдың маусымынан бері - ҚР Білім және ғылым министрлігінің техникалық және кәсіби білім департаменті директорының орынбасары. «ҚР БҒМ құрметті қызметкері» (2007), «Астананың 10 жылдығы» (2008) белгілерімен; ҚР (2009), ҚР БҒМ (2003, 2005) құрмет грамоталарымен марапатталған. Әскери атағы - сержант. Діни көзқарасы - төзімді. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - М. Ганди. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Оптимистік көзқарас». Хоббиі - кітап оқу. Сүйіп оқитын әдебиеті - философия, (М. Хайдеггер), поэзия (Ф. Тютчев). Тұрмыс құрмаған. Дереккөздер
Нагорный көшесі (Астана)

Нагорный көшесі Дулыға көшесінен басталады. Ұзындығы - 574,4 м. Нагорный қорымы - б.з.д. V-ІV ғасырлардан сақталған ғұрыптық жерлеу орындары. Ақтөбе облысы, Мәртөк ауданы, Нагорное ауылының оңтүстігінде 9-10 шақырым жерде орналасқан. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Гипогликемия

Гипогликемия — тиісті мөлшермен салыстырғанда қанның құрамындағы қанттын азаюы (80 мг% тен аз). Клиникалық көрініс Глюкозаның қандағы концентрациясы 70 мг%-ға дейін кемісе, шаршау, әлсіздік, аштық сезімі, аяқ-қолдың дірілдеуі пайда болуы мүмкін. Айқын симптомдар глюкоза концентрациясы 50-40 мг%-ға кеміген кезде байқалады. Кезеңдері Гипогликемиялық синдром төрт стадияға бөлінуі мүмкін. Алайда аралық стадиялар олардың нақты белгіленуінсіз болуы мүмкін. Бірінші кезең жеңіл физикалық шаршау, стресс, сәл төмендеген қан қысымы арқылы көрінеді. Екінші кезең терінің бозаруымен, салқын термен сипатталады, кейде қолдың дірілі, қорқыныш сезімі, жүрек соғуының қаттылығы байқалады. Үшінші кезеңде аталған симптомдарға сезімталдықтың төмендеуі қосылады. Осы кезеңдегі субъективті жағдай көбінесе алкогольдік мас күйге ұқсайды: жақындаған шабуылдан қорқудың жойылуы, қантты жеуге қарсы болу және т.б.; кейде галлюцинация пайда болады. Төртінші кезеңде діріл күшейіп, эпилепсия түріндегі конвульсияға айналады; медициналық көмек болмаған кезде науқас біртіндеп комаға түседі. Дереккөздер
Нұрсерік Кәрімұлы Шәріпов

Нұрсерік Кәрімұлы Шәріпов (13 қазан 1965 жыл, Ертіс қаласы, Павлодар облысы) — қазақстандық заңгер, 2022 жылдан бастап Қазақстан Жоғарғы Сотының Азаматтық істер жөніндегі сот алқасының төрағасы. Білімі С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің заң факультетін (1990) заңгер мамандығы бойынша; М.Х. Дулати атындағы Тараз мемлекеттік университетінің экономика факультетін (2006) экономика бакалавры дәрежесімен бітірген. Қазақ, орыс және неміс (сөздіктің көмегімен) тілдерін біледі. Еңбек жолы 1988 жылдан - С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің заң факультетінде комсомол котитетінің хатшысы. 1990 жылдан - С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің әкімшілік құқық кафедрасының ассистенті. 1992 жылдан - ҚР Президенті Аппаратының және Министрлер кабинетінің азаматтық және рақымшылық жасау жөніндегі бөлімінің референті. 1995 жылдың наурыз айынан - ҚР Президенті Аппаратында рақымшылық жасау бөлімінің аға референті болды. 1995 жылдан 2007 жылға дейін Алматы қаласының Медеу ауданы (бұрынғы Фрунзе ауданы) сотының судьясы қызметін атқарды. 2007 жылдан 2008 жылға дейін Алматы қаласының мамандандырылған ауданаралық әкімшілік сотының төрағасы болды. 2008 жылдан 2010 жылға дейін Маңғыстау облысының мамандандырылған ауданаралық экономикалық сотының төрағасы болды. 2010 жылдан 2012 жылға дейін Маңғыстау облыстық сотының апелляциялық сот алқасының төрағасы болды. 2012 жылдан 2017 жылға дейін Оңтүстік Қазақстан облыстық сотының төрағасы болды. 2017 жылдан 2018 жылға дейін ҚР Жоғарғы Сотының жанындағы Соттардың қызметін қамтамасыз ету департаментінің басшысы қызметін атқарды. 2018 жылдан 2021 жылға дейін Қарағанды облыстық сотының төрағасы болды. 2021 жылғы желтоқсаннан бастап ҚР Жоғарғы Сотының судьясы болып қызмет атқарады. 2022 жылғы 31 қаңтардағы ҚР Президенті Жарлығымен Жоғарғы соттың азаматтық істер жөніндегі сот алқасының төрағасы қызметіне тағайындалды. Марапаттары «Ерен еңбегі үшін», «Мінсіз қызметі үшін» медальдарымен, «Құрмет» орденімен және бірқатар мерекелік медальдармен марапатталған. Жеке өмірі Ұлты — қазақ. Әкесі - Шәріпов Кәрім (1934 жылы туған), зейнеткер, кеңшар бөлімшесінің бастығы қызметін атқарған. Анасы - Әбдірахманова Ағиша Құсайынқызы (1937 жылы туған), зейнеткер, кеңшар жұмысшысы болған. Үйленген. Жұбайы - Арыстанова Райхан Өсімбайқызы (1968 жылы туған), жеке кесіпкер. Қызы - Шәріпова Әсел Нұрсерікқызы (1988 жылы туған). Дереккөздер
Найзақара көшесі (Астана)

Бұрынғы атауы Совхозный көшесі. Найзақара көшесі Мәскеу көшесінен басталып, Қарауыл көшесінде аяқталады. Керегетас, Ә.Молдағұлова көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 601,2 м. Найзақара - Қарағанды облысы, Ақтоғай ауданындағы тау мен Алатаудың бір биігі «Найзақара» деп аталады. «Найза сияқты тіп-тік, биік тау» дегенді білдіреді. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]