kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Фил Невилл

Филип Джон Невилл (; 21 қаңтар 1977 жыл, Бери, Үлкен Манчестер, Англия) — англиялық футболшы, жартылай қорғаушы (қорғаныс шебінде де ойнайған), футбол жаттықтырушысы, Гари Невиллдің туған інісі. Карьерасы 1994-2005 жылдары "Манчестер Юнайтедте" ағасы Гаримен бірге доп тепті. Осы аралықта 400-ге жуық ресми ойын өткізді. 2005 жылы "Эвертонға" ауысты. Жаңа клубындағы тұңғыш ойынын "Манчестер Юнайтедке" қарсы өткізді. Бір жылдан соң "Эвертонның" капитаны боп тағайындалды. 2013 жылы клубпен келісім шарт уақыты біткен соң карьерасын аяқтады. Кейін біраз уақыт "Манчестер Юнайтедтің" бапкерлер штабында қызмет жасады. 2015 жылы ағасы Гаримен бірге "Валенсияның" бапкер ассистенті болды, ұзамай ол жерден босады. 2018 жылы Англия қыздар футбол құрамасының бапкері боп тағайындалды. Ұлттық құрама сапында 1996, 2000, 2004 жылғы Еуропа чемпионаттарына барды. Жетістіктері Манчестер Юнайтед * Англия чемпионы (6): 1995/96, 1996/97, 1998/99, 1999/2000, 2000/01, 2002/03 * Англия кубогы (3): 1996, 1999, 2004 * Англия суперкубогы (3): 1996, 1997, 2003 * УЕФА Чемпиондар Лигасы: 1999 * Құрлықаралық кубок: 1999 Англия * Еуропа чемпионатының қола жүлдегері: 1996 Дереккөздер Сілтемелер *[https://web.archive.org/web/20110822150830/http://www.evertonfc.com/player-profile/philip-neville Профилі]
Тедди Шерингем

Эдвард Пол Шерингем (; 2 сәуір 1966, Лондон, Англия), Тедди Шерингем ( ретінде көбірек танымал) — англиялық футболшы, шабуылшы, футбол жаттықтырушысы. Карьерасы 1996 жылғы Еуропа біріншілігінің қола жүлдегері, 1998, 2002 жылдары әлем чемпионатына қатысқан. 1996 жылғы Еуропа чемпионатында Нидерландының қақпасына екі гол соқты. Бұл ойында Англия 4:1 есебімен жеңіске жетті. 1998 жылғы әлем чемпионатында екі кездесуде алаңға шықты, бірақ гол соға алмады. 2002 жылғы әлем чемпионатынан құрамадағы карьерасын аяқтады. Карьерасында "Тоттенхэм Хотспур", "Манчестер Юнайтед" секілді ірі клубтарда доп тепті. 2007/08 жылғы маусымнан соң "Колчестер" сапында ойнап жүріп карьерасын аяқтады да, 2014 жылы бапкерлік жолын бастады. Әуелі "Вест Хэм Юнайтед" клубында (2004-07 жылдары осы клубта доп тепкен) жаттықтырушының көмекшісі ретінде қызмет атқарды, 2015 жылы Англияның төменгі лигаларында ойнайтын "Стивэндж" клубын жаттықтырды. 2017-18 жылдары Үндістанның "Атлетико Калькутта" клубынының бас бапкері болды. Ұлы Чарли Шерингем (1988 ж) де футболшы. Жетістіктері Командалық * Англия суперкубогы: 1997 * Англия чемпионы: 1998/1999, 1999/2000, 2000/2001 * Англия кубогы: 1998/1999 * УЕФА Чемпиондар лигасы: 1998/1999 * Құрлықаралық кубок: 1999 Жеке * Спорт журналистерінің сауалнамасы бойынша 2001 жылғы Англияның үздік футболшысы. * Англия чемпионатының үздік мергені: 1993 (21) * «Миллуолл» клубы тарихындағы үздік мерген: 111 гол * Англия футболының құрмет залы: 2009. Дереккөздер Сілтемелер * [http://www.stretfordend.co.uk/playermenu/sheringham.html Профилі] (StretfordEnd.co.uk)
Bek Air ұшақ апаты (2019)

Bek Air ұшақ апаты (2019) - 2019 жылғы 27 желтоқсан күні Bek Air әуе компаниясының Алматы-Астана бағыты бойынша Z9 2100 нөмірлі рейсін орындайтын Fokker-100 ұшағы Алматы қаласы маңындағы Қызылту елді-мекеніне апатқа ұшырады. Соңғы деректерге сәйкес ұшақ бортында 93 жолаушы және 5 экипаж мүшесі болған. Қазіргі уақытқа 12 жолаушы қайтыс болғандығы белгілі. Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Алматы маңында ұшақ апатынан адамдардың қаза болуына байланысты 2019 жылдың 28 желтоқсанын жалпыұлттық аза тұту күні деп жариялайтындығы мәлімденді. Ұшақ Fokker 100 маркалы ұшағы 1996 жылы құрастырылған. 2013 жылдан бері Bek Air компаниясының флотилиясында UP-F1007 нөмерімен тіркелген. Жолаушылары Апат себептері Апаттың себебі ретінде бірнеше нұсқа ұсынылды. ҚР Ішкі істер министрінің мәлімдеуінше Bek Air әуе компаниясына тиесілі Fokker-100 ұшақ апатының болуы мүмкіндігі ретінде экипаждың қателігі, ұшақтың техникалық ақауы немесе навигация қызметінің қателігі. Өз кезегінде Bek Air компаниясының басшылығы апат себебі ретінде Z92100 рейс ұшағынан бір минут бұрын әуеге көтерілген ұшақ қалдырған әуе ізі деп мәлімдеді. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [https://www.gov.kz/uploads/2022/4/29/62c1f275b6c99d882b56b7322d737fde_original.1909287.pdf Final accident report] - AIID Kazakhstan (Russian) [https://www.youtube.com/watch?v=ECyR-p1T3Kc Апат орны мен ұшақ қалдықтарының видеосы]
ОФК Чемпиондар Лигасы 2017

2017 жылғы ОФК Чемпиондар Лигасы 28 қаңтар - 6 мамыр күндері ойналып, Жаңа Зеландияның "Окленд Сити" клубы өз тарихында тоғызыншы рет жеңімпаз атанды. Іріктеу кезеңі Топтық турнир А тобы В тобы С тобы D тобы Плей-офф Жартылай финал Финал
Қазақстан футбол клубтары Азия кубоктарында 2000/01

2000/01 жылғы Азия кубоктерінің маусымына қазақстандық клубтардан "Ертіс" Чемпиондар кубогына, "Қайрат" кубок иелері кубогына қатысты. Екі клуб та көктемгі турнирлерге дейін жетті, ал "Ертіс" қазақстандық клубтар арасында Азия Чемпиондар кубогының жартылай финалына жеткен жалғыз клуб боп тарихта қалды. Бұл — Қазақстан клубтары қатысқан соңғы Азия кубоктарының маусымы болатын. 2002 жылы Қазақстан футбол федерациясы УЕФА-ға өтті де, командаларымыз еуротурнирлерге қатыса бастады. Азия чемпиондар кубогы 2000/01 Іріктеу раундтары Бірінші кезең. Батыс аймақ --------------- Екінші кезең. Батыс аймақ Топтық кезең. Батыс аймақ Жартылай финал 3 орын үшін Азия кубок иелері кубогы 1 раунд * Голдарды 31, 77 минуттарда Олег Литвиненко соқты * Голды 27 минутта Константин Горовенко соқты 2 раунд * Голдарды 63 минатта Олег Литвиненко, 88-минутта Сергей Иванов, 89-минутта Дмитрий Бяков соқты 3 раунд Дереккөздер
Сергей Александрович Козюлин

Сергей Александрович Козюлин (9 қыркүйек 1980, Тараз) — қазақстандық футболшы, қорғаушы, Қазақстан Ұлттық футбол құрамасында ойнаған. Карьерасы Клубтық Тараз футболының түлегі. 1996 жылы "Тараз" клубы сапында кәсіпқой карьерасын бастады. Екі маусымда 25 кездесуде алаңға шығып, 1996 жылы Қазақстан чемпионы атанды. 1999-2000 жылдары Шымкенттің "Синтез" (кейін "Ордабасы" боп өзгерді) клубында доп тепті. 2000 жылдың ортасында "Достық" пен "Жігер" клубтары бірікті де, көптеген футболшылары басқа клуб іздеуге мәжбүр болып, Козулин Астанадан бір-ақ шықты. Маусым соңында "Жеңіс" сапында Қазақстан чемпионы атанды. 2004 жылы қайтадан Шымкентке, "Ордабасыға" оралды. 2006 жылы азырақ уақыт "Таразда" ойнағаны болмаса, 2010 жылға дейін "Ордабасыдан" ешқайда ауыспады. Кейінгі жылдары бір маусым "Шахтерда", төрт маусым "Қыранда" өнер көрсетті. 2015 жылы "Қыран" сапында жүріп карьерасын аяқтады. Ұлттық құрама Ұлттық құрамадағы тұңғыш ойынын 2000 жылы 28 мамырда Палестинаға қарсы өткізді. 2003 жылға дейін тек жолдастық кездесулерге қатысып жүрді де, 2004 жылы 9 қазанда Ыстанбұлда Түркияға қарсы өткен ӘЧ-2006 іріктеуінде алаңға шықты. Қазақстан бұл ойында 0:4 есебімен ұтылды. Осы сәтсіз матчтан соң құрама бапкері Сергей Тимофеев қайтадан Козулинді құрамаға шақырмады. Жетістіктері «Тараз» * Қазақстан чемпионы: 1996 «Жеңіс» * Қазақстан чемпионы: 2000, 2001 * Қазақстан кубогы: 2002 Ескертпелер Сілтемелер * [http://sports.kz/news/sergey-kozyulin-hochetsya-igrat-v-sostave-komandyi-boryuscheysya-za-medali Сергей Козюлин: «Хочется играть в составе команды, борющейся за медали»] * [http://sports.kz/news/sergey-kozyulin-izuchayu-variantyi Сергей Козюлин: «Изучаю варианты»]
Муслим Байрамович Агаев

Муслим Агаев (29 сәуір 1974) — түрікменстандық және қазақстандық футболшы, Түрікменстан Ұлттық футбол құрамасында ойнаған. Карьерасы Карьерасында Түрікменстан, Қазақстан, Украина клубтарында доп тепті. "Ертіс" клубының еурокубоктердегі тұңғыыш голының авторы. 2003/04 жылғы Чемпиондар лигасының бірінші іріктеуінде өз алаңында "Омонияның" қақпасына гол соғып есеп ашты, бірақ клуб 1:2 есебімен ұтылып қалды да, келесі сатыға өте алмады. 2004 Қазақстан Ұлттық құрамасында ойнау мақсатында Қазақстан азаматтығын алды, бірақ ұлттық құрамаға шақырылмады. Жетістіктері * Түрікменстан чемпионы (1994/1995, 1998). * Қазақстан чемпионы: 2003 * Түрңкменстан кубогы: 1996, 1997 Дереккөздер Сілтемелер *[https://www.national-football-teams.com/player/6834.html Профилі]
Андрей Николаевич Шкурин

Андрей Николаевич Шкурин (3 наурыз 1972, Мәскеу) — ресейлік және қазақстандық футболшы, қорғаушы. Карьерасы 2002 жылға дейін түрлі Ресей клубтарында ойнап, 2002 жылы Қазақстанға келді. Сол жылы "Кубаннан" "Тобылға" ауысты. 2003 жылы Қазақстан азаматтығын алып, Қазақстан Ұлттық құрамасында ойнады. 2003 жылы 20 тамызда сырт алаңда Португалияға қарсы ойында тұңғыш кездесуін өткізді. Матчта 83 минут ойнап, орнын Қайрат Нұрдәулетовке босатты. 2004 жылы ақпан айында Кпирдегі халықаралық турнирде Латвия және Армения құрамаларына қарсы ойындарда алаңға шықты. 2004 жылы құрама бапкерлігінен Леонид Пахомов кеткен соң құрамаға шақырылмады. 2006 жылы "Ақтөбеге" ауысты. 2007 жылы Қазақстан чемпионы атанды. Жетістіктері * Қазақстан чемпионы: 2007 * Қазақстан чемпионатының күміс жүлдегері: 2003, 2005, 2006 * Қазақстан чемпионатының қола жүлдегері: 2002, 2004 * Қазақстан кубогы: 2003 Дереккөздер Сілтемелер *[https://www.national-football-teams.com/player/7497.html Профилі]
Файзулла Бейсенұлы Ордабаев

Файзулла Бейсенұлы Ордабаев (10 қараша 1966 жыл) — қазақстандық футболшы, футбол жаттықтырушысы, шабуыл және жартылай қорғаныс шебінде ойнаған. Карьерасы Клубтық 1992 жылға дейін Өзбек КСР-інің түрлі клубтарында ойнады да, 1992 жылы Шымкенттің "Жігер" клубына қабылданып, Қазақстан азаматтығын алды. Ұлттық құрама Қазақстан Ұлттық құрамасында екі кездесу өткізді. 1994 жылы 11 сәуірде Тәжікстанға қарсы ойында тұңғыш рет алаңға шықты. 1997 жылы 6 маусымда ӘЧ-1998 іріктеуіндегі Иракка қарсы кездесуде соңғы рет алаңға шықты. Бапкерлік 2004 жылы "Ордабасы" клубының бас бапкері қызметін атқарды. 2013 жылы "Астана-1964" клубының бас жаттықтырушысы болды. 2018 жылы "Оңтүстік Академия" командасының бас жаттықтырушысы қызметіне тағайындалды. Дереккөздер Сілтемелер *[http://kazfootball.kz/news/24313 Файзулла Ордабаев "Оңтүстік Академияның" бас бапкері]
УЕФА кубогының финалы 2007

2006/07 жылғы УЕФА кубогының финалы 16 мамырда Глазгодағы "Хэмпден Парк" стадионында өтті. Испанияның қос клубы — "Эспаньол" мен "Севилья" өзара кездесіп, негізгі уақыт 1:1 есебімен аяқталды. Экстра-таймдарда клубтар тағы да бір-бір голдан соқты. Пенальтилер сериясында "Севилья" 3:1 есебіімен басым түсті де, қатарынан екінші жыл УЕФА кубогының жеңімпазы атанды. Матч Детальдар Дереккөздер Сілтемелер *[http://www.uefa.com/uefaeuropaleague/season=2006/overview/index.html УЕФА сайтында]
УЕФА кубогы 2001/02

УЕФА кубогы 2001/02 (ағыл. 2001–02 UEFA Cup) — УЕФА Кубогының 31-ші маусымы, 2001 жылы 9 тамызда басталып, 2002 жылы 8 мамырда мәресіне жетті. Нидерландтың "Фейеноорд" клубы жеңімпаз атанды. Бірінші раунд Екінші раунд Үшінші раунд Үшінші раунд ойындарына екінші раундта жеңген 24 клуб пен УЕФА Чемпиондар лигасының бірінші топтық турнирінде үшінші орын алған сегіз клуб қатысады. Төртінші раунд Ширек финал Жартылай финал Финал
Прогрес (футбол клубы)

«Прогрес» — Люксембургтің Нидеркорн қаласындағы футбол клубы, 1919 жылы құрылған. Қазіргі күнде Люксембург Ұлттық дивизионында (жоғары лига) өнер көрсетеді. Өз алаңындағы ойындары "Йос Хауперт" стадионында өткізеді. Біпнеше рет еурокубоктерге қатысқан. 2018/19 жылғы маусымда ғана УЕФА Еуропа лигасының үшінші іріктеу кезеңіне дейін жетті. Осы маусымда Әзірбайжанның "Габала", Мажарстанның "Гонвед" секілді азулы клубтарын тізе бүктірді. Жетістіктері Ұлттық дивизион * Чемпион (3): 1952/53, 1977/78, 1980/81 * Вице-чемпион (6): 1931/32, 1936/37, 1976/77, 1978/79, 1981/82, 2017/18 * 3-орын (8): 1930/31, 1932/33, 1939/40, 1945/46, 1953/54, 1955/56, 1979/80, 1983/84 Екінші дивизион * Чемпион (3): 1967, 1974, 1989/90 Люксембург кубогы * Жеңімпаз (4): 1932/33, 1944/45, 1976/77, 1977/78 * Финалист (3): 1945/46, 1955/56, 1979/80 Сілтемелер * [https://www.progres.lu/ Ресми сайт] * [http://rus.worldfootball.net/teams/progres-niedercorn/ worldfootball.net] * [https://www.transfermarkt.com/fc-progres-niederkorn/startseite/verein/12346 transfermarkt.com] * [http://www.footballdatabase.eu/football.club.progres-niedercorn.2016-2017.3557..en.html footballdatabase.eu] * [https://www.soccerpunter.com/soccer-statistics/Luxembourg/National-Division-2016-2017/team_info_overall/6943_FC_Progr%C3%A8s_Niederkorn soccerpunter.com] * [http://int.soccerway.com/teams/luxembourg/fc-progres-niedercorn/6943/ soccerway.com] * [http://soccer365.ru/clubs/9279/ soccer365.ru] * [http://www.ceroacero.es/equipa.php?id9356&search1 ceroacero.es]
Габала (футбол клубы)

«Габала» — Әзірбайжанның Габала қаласындағы футбол клубы, қазіргі күнде Әзірбайжан премьер лигасында ойнайды. 2005 жылы "Гилан" деген атаумен «Гёй-Гёль» клубының орнына (1995 жылы құрылған) қайта құрылды. 2013/14 жылғы маусымда Әзірбайжанның қола жүлдегері атанды да, УЕФА Еуропа Лигасына қатысуға мүмкіндік алды. Клубта әр жылдары Марат Измаилов, Камран Агаев, Бранимир Субашич секілді атақты футболшылар ойнады, сондай-ақ Юрий Семин, Тони Адамс секілді әйгілі жаттықтырушылар да бапкерлік етті. Жетістіктері * Әзірбайжан кубогы (2): 2018/19, 2022/23 * Әзірбайжан кубогы (3): 2013/14, 2016/17, 2017/2018 * Әзірбайжан чемпионатының күміс жүлдегері (2): 2016/17, 2017/2018 * Әзірбайжан чемпионатының қола жүлдегері (3): 2013/14, 2014/15, 2015/16 Сілтемелер * [http://www.playmakerstats.com/equipa.php?id=12654 Playmakersts] * [https://youtube.com/channel/UCoZ1rMERfpvGeaYMtGZGR3A YouTube channel] * [https://int.soccerway.com/teams/azerbaijan/fk-qabala/7023/ SOCCERWAY] * [https://globalsportsarchive.com/team/soccer/qabala-ik/15716/ Globalsportsarchive]
Хазар-Ленкорань

«Хазар-Ленкорань» — Әзірбайжанның Ленкорань қаласындағы футбол клубы. 2016 жылы жабылып қалған. 2007 жылғы Әзірбайжан чемпионы. Жетістіктері Ұлттық * Әзірбайжан чемпионы: 2006/07 * Әзірбайжан чемпионатының күміс жүлдегері: 2004/05, 2010/11, 2011/12 * Әзірбайжан кубогы: 2006/07, 2007/08, 2010/11 * Әзірбайжан кубогының финалисі: 1993/94, 2009/10, 2012/13 * Әзірбайжан суперкубогы: 2013 Халықаралық * Достастық кубогы: 2008 Сілтемелер *http://www.lankaranfc.com/ *http://www.uefa.com/footballeurope/club=88567/domestic.html *http://www.affa.az/index.php?r62&langaz
Баку (футбол клубы)

«Баку» футбол клубы — Әзірбайжанның Баку қаласындағы футбол клубы. 1997 жылы құрылған. 2016 жылы кәсіпқой статусынан айрылды да, аймақтық лигаларда ғана ойнап жүр. Тарихы 1997 жылы "Шынар полицей академиясы" және "Гарта-95" клубтарының бірігуімен "Полицей академиясы" деген атаумен құрылды. 1997-2004 жылдары "Динамо Баку" деп аталды. 2004 жылы атауы "Баку" боп өзгерді. Жетістіктері * Әзірбайжан чемпионы: 2005/06, 2008/09 * Әзірбайжан чемпионатының күміс жүлдегері: 1997/98, 2009/10 * Әзірбайжан чемпионатының қола жүлдегері: 2006/07 * Әзірбайжан кубогы: 2004/05, 2009/10, 2011/12 Сілтемелер * https://web.archive.org/web/20110902042439/http://www.fcbaku.com/
Кешля (футбол клубы)

«Кешля» (Кешлэ; ) — Әзірбайжанның Баку қаласындағы футбол клубы, 1997 жылы "Хазар Университети" деген атаумен құрылды. 2004 жылы "Интер" деп өзгертілді. 2017 жылдан бері "Кешля" деп аталады. Клуб қазіргі күнде Әзірбайжан премьер-лигасында ойнайды. Өз алаңындағы ойындарын "Шафа" стадионында өткізеді. Сыйымдылығы 8000 адам. Әзірбайжанның екі дүркін чемпионы. Жетістіктері * Әзірбайжан чемпионы: 2007/08, 2009/10. * Әзірбайжан кубогы: 2017/18 * Әзірбайжан кубогының финалисі: 2004/05, 2007/08, 2008/09. * Достастық кубогы: 2011. Сілтемелер * SOCCERWAY
Футболдан Әзербайжан чемпионаты

Әзірбайжан Премьер лигасы — Әзірбайжан футболының ең күшті чемпионаты, 1992 жылдан бері өткізіліп келеді. 2009 жылға дейін "Жоғары лига" деп аталды. Жүлдегерлер Клубтар бойынша Чемпионаттың үздік мергендері Сілтемелер * [https://www.flashscore.com/football/azerbaijan/premier-league/archive/ FLASHSCORE]
Қапаз (футбол клубы)

«Қапаз» — Әзербайжанның Гәнжә қаласындағы футбол клубы. 1959 жылы «Текстильщик» деген атаумен құрылды. Өз алаңындағы ойындарын қалалық стадионда өткізеді, сыйымдылығы 27 мың адамдай. 2017/18 жылғы маусым қорытындысында Әзірбайжан премьер лигасында соңғы орында қалды да, бірінші дивизионға түсіп кетті. Атаулары * 1959–1962 — «Текстильщик» (Кировабад) * 1962–1974 — «Динамо» (Кировабад) * 1975–1981 — «Прогресс» (Кировабад) * 1982–1988 — «Динамо» (Гәнжә) * 1989–2005 — «Қапаз» (Гәнжә) * 2005–2011 — «Гәнжә» * 2011 — «Қапаз» Жетістіктері * Әзірбайжан чемпионы: 1994/95, 1997/98, 1998/99 * Әзірбайжан чемпионатының күміс жүлдегері: 1999/00 * Әзірбайжан чемпионатының қола жүлдегері: 1993/94, 1995/96 * Әзірбайжан кубогы: 1993/94, 1996/97, 1997/98, 1999/00 Сілтемелер * https://web.archive.org/web/20150916224703/http://pfckapaz.com/ * https://web.archive.org/web/20121213015733/http://www.weltfussball.de/teams/fk-kapaz-ganja/
Тұран (футбол клубы, Тобуз)

«Тұран» — Әзірбайжанның Тобуз қаласындағы футбол клубы, 1992 жылы құрылған. 2013 жылдан бері бірінші дивизионда ойнайды. Оған дейін тек Премьер лигада ойнап келген. 1994 жылғы Әзірбайжан чемпионы. Өз алаңындағы ойындарын Тобуз қалалық стадионында өткізеді. Жетістіктері Ұлттық * Әзірбайжан чемпионы: 1993/94 * Әзірбайжан чемпионатының қола жүлдегері: 1992, 1993 * Әзірбайжан чемпионатының күміс жүлдегері: 1994/95 Еурокубоктерде Сілтемелер *https://facebook.com/TuranTovuzFC
Шамкир (футбол клубы)

«Шамкир» — 2017 жылға дейін Әзірбайжан чемпионаттарында ойнаған Шамкир қаласындағы футбол клубы. Әзірбайжанның бірнеше дүркін чемпионы. Клубтың тарихынан 2006 жылы Әзірбайжан чемпионатында 13-орында қалды да, жылы клуб жабылды. 2011 жылы қайта құрылып, бірінші дивизионда ойнай бастады. Бірақ 2015/16 жылғы маусымнан соң тағы да өмір сүруін тоқтатты. Әзірбайжан чемпионаттарында * 1997/98 — 3 орын. * 1998/99 — 2 орын. * 1999/2000, 2000/01, 2001/02 — чемпион. * 2003/04 — 2 орын. Сілтемелер *[http://www.eufo.de/football/aze/fc_smkir.htm www.eufo.de] * [http://int.soccerway.com/teams/azerbaijan/fk-shamkir/ soccerway.com]
Футболдан Армения чемпионаты

Армения Премьер лигасы — Армениядағы ең күшті футбол лигасы, 1992 жылы құрылған. 1992-95, 1997-2011 жылдары "көктем-күз" жүйесімен ойнатылған. Жүлдегерлер Кклубтар бойынша Чемпионат мергендері Сілтемелер * http://www.ffa.am/ru/
Ширак (футбол клубы)

«Ширак» — Арменияның Гюмри қаласындағы футбол клубы, Армения чемпионаттарындағы ең жүлделі клубтардың бірі. 1958 жылы құрылған. Өз алаңындағы ойындарын Қалалық стадионда өткізеді, сыйымдылығы 2000 адам. Атаулары * 1958—1986 және 1989—1991: «Ширак» Ленинакан * 1987—1988: «Олимпия» Ленинакан * 1991 — «Ширак» Кумайри * 1991 — «Ширак» Гюмри Жетістіктері Ұлттық КСРО ;* КСРО кубогында ширек финал: 1959/60 Армения ;* Армения чемпионы: 1992, 1994, 1999, 2012/2013 ;* Армения кубогы: 2011/12 ;* Армения суперкубогы: 1996, 1999, 2003, 2013 Сілтемелер *http://www.eufo.de/football/arm/shirumri.htm *http://www.footballdatabase.eu/football.club.shirak-gyumri..2455..en.html
Спартак (футбол клубы, Ереван)

«Спартак» — Арменияның Ереван қаласындағы футбол клубы, 2002 жылы жабылып қалған. Арменияның екі дүркін чемпионы. Жетістіктері * Армения чемпионы: 1998, 2000 * Армения кубогы: 1998, 1999 * Армения суперкубогы: 1999 * Армения чемпионатында 2-орын: 1995 Атаулары * 1960—1992: «Арарат» Арарат * 1993—1999: «Цемент» Арарат * 2000—2001: «Аракс» Арарат * 2001 — «Аракс-Импекс» Ереван * 2001—2003: «Спартак» Ереван Атақты ойыншылары * Арутюн Абраамян * Ара Акопян * Арам Акопян * Артур Восканян * Карен Дохоян * Артур Кочарян * Егише Меликян * Артур Мкртчян * Ромик Хачатрян * Феликс Ходжоян Сілтемелер * [http://www.weltfussballarchiv.com/Vereinsprofilnew.php?ID=4169 www.weltfussballarchiv.com] * [https://web.archive.org/web/20091119063033/http://www.klisf.info/tourns/arm/ klisf.info (1)] * [http://www.klisf.info/numeric/index.app?cmdcomm&langru&id=759613421765783940874824751754 klisf.info (2)] * [http://www.playerhistory.com/Default.aspx?pageseasons&seasonID2110&relSeasonID-1&sectionteams&teamID=8039 playerhistory.com] * [http://www.national-football-teams.com/v2/club.php?id=99 national-football-teams.com] * [http://stats.fussball-forum.de/?Spartak%20Erevan www.stats.fussball-forum.de]
Киликия (футбол клубы)

«Киликия» — Арменияның Ереван қаласындағы футбол клубы, 2011 жылы жабылып қалды. Арменияның үш дүркін чемпионы. Жетістіктері * Армения чемпионы: 1992, 1995/96, 1996/97 * Армения кубогы: 1996 * Армения суперкубогы: 1997 Тарихы Атаулары * 1992—1995: АОСС Ереван * 1995—1999: «Пюник» Ереван * 1999 — «Киликия» Ереван Сілтемелер * [http://www.ffa.am/ru/teams/fckilikia/ Профилі] * [http://ru.uefa.com/footballeurope/club=60602/domestic.html ru.uefa.com] * [http://www.klisf.info/numeric/index.app?cmdcomm_tst&langru&id=639584621953781484529804201976 klisf.info] * [http://www.eufo.de/football/arm/kilievan.htm eufo.de] * [http://www.weltfussballarchiv.com/Vereinsprofilnew.php?ID=1291 www.weltfussballarchiv.com] * [http://int.soccerway.com/teams/armenia/fc-kilikia/ int.soccerway.com] * [http://www.footballdatabase.eu/football.club.kilikia-erevan..2456..en.html www.footballdatabase.eu] * [http://www.playerhistory.com/club/8479/ playerhistory.com] * [http://www.national-football-teams.com/v2/club.php?id86&year_rythm2009%3A%3A2 national-football-teams.com] * [http://stats.fussball-forum.de/?Kilikia%20Erevan www.stats.fussball-forum.de]
Урарту (футбол клубы)

«Урарту» — 1992 жылы Абовян қаласында "Бананц" деген атаумен құрылған Арменияның футбол клубы. 1995 жылы "Котайк" клубымен бірікті. 2001 жылы Ереванда "Бананц" атауымен қайта құрылды. 2003 жылы тағы бір Еревандық клуб "Спартакпен" бірікті, бірақ "Бананц" атауын сақтап қалды. 2019 жылы атауы "Урарту" боп өзгертілді. Жетістіктері * Армения чемпионы: 2013/14, 2022/23 * Армения кубогы: 1992, 1997, 2015/16 * Армения суперкубогы: 2014 Танымал тұлғалары Жаттықтырушылары Атақты ойыншылары Бәрі де армениялықтар * Самвел Мелконян * Арарат Аракелян * Арсен Балабекян * Карен Симонян * Ромео Дженебян * Арам Барегамян * Саркис Карапетян * Ваан Арзуманян * Арам Акопян * Ашот Барсегян * Гагик Дагбашян * Карен Микаелян * Эдуард Какосян * Оганес Григорян Сілтемелер *http://www.fcbanants.am/?lang=ru
Ереван (футбол клубы)

«Ереван» — 1995-99 жылдары Армения чемпионаттарында ойнаған футбол клубы. 1995 жылы "Котайк" командасының фарм клубы ретінде құрылды. Көп ұзамай базасы Ереванға көшірілді де, "Ереван" деп аталды. 1997 жылғы Армения чемпионы. 1999 жылғы маусымнан соң таратылды. Жетістіктері Ұлттық * Армения чемпионы: 1997 * Армения чемпионатының қола жүлдегері: 1995/96, 1996/97, 1998 Атаулары * 1995 — «Котайк-2» Абовян * 1995—1999: «Ереван» Ереван Сілтемелер * [http://www.weltfussballarchiv.com/Vereinsprofilnew.php?ID=4807 www.weltfussballarchiv.com] * [http://www.national-football-teams.com/v2/club.php?id=95 national-football-teams.com] * [http://stats.fussball-forum.de/?FK%20Erevan www.stats.fussball-forum.de] * [http://www.european-football-statistics.co.uk/coun/counarm.htm www.european-football-statistics.co.uk] * [http://www.rsssf.com/tablesa/armefound.html www.rsssf.com]
Улисс (футбол клубы)

«Улисс» — 2000-16 жылдары Армения чемпионаттарында ойнаған футбол клубы. 2016 жылы қаржы тапшылығынан жабылып қалды. Жетістіктері * Армения чемпионы: 2011 * Армения чемпионатының қола жүлдегері: 2009, 2010 Ойыншыларының жетістігі * Маусымның үздік мергені: ** 2009 — Артур Кочарян (15) * Үздік қақпашы: ** 2011 — Владимир Малков Атаулары * 2000—2003: «Динамо-2000» * 2004—2005: «Динамо-Зенит» * 2006 — «Улисс» Сілтемелер * [https://web.archive.org/web/20150713183736/http://www.fculisses.am/ru Ресми веб сайты] * [http://www.ffa.am/ru/teams/ulissesfc/ Профилі] * [http://www.eufo.de/football/arm/ulisevan.htm eufo.de] * [http://www.weltfussballarchiv.com/Vereinsprofilnew.php?ID=8856 weltfussballarchiv.com] * [http://www.footballdatabase.eu/football.club.uliss-erevan..5046..en.html footballdatabase.eu] * [http://www.national-football-teams.com/v2/club.php?id=1005 national-football-teams.com] * [http://int.soccerway.com/teams/armenia/ulisses-yerevan/ soccerway.com]
Арарат-Армения

«Арарат-Армения» — 2017 жылы құрылған Ереван қаласындағы футбол клубы. Ереван футбол академиясы мен "Пюник" клубының түлектерінен "Аван Академия" деген атаумен құрылған. Жыл соңында ресейлік Самвел Карапетян жетекшілік етті де, "Арарат Мәскеу" деп аталды. 2018 жылы жазда "Арарат Армения" командасымен біріктіріліп, атауы "Арарат-Армения" боп тағы өзгертілді де, Армения премьер лигасына қатысты. Маусым қорытындысында Армения чемпионы атанды. 2019/20 жылғы УЕФА Еуропа Лигасында үшінші іріктеу раундына дейін жетті. Сілтемелер * [https://www.sport-express.ru/football/foreign/news/v-erevane-poyavitsya-klub-ararat-moskva-1354854/ В Ереване появится клуб "Арарат Москва"]
Мика (футбол клубы)

«Мика» — Армения футбол клубы, 2015 жылы жабылып қалған. 1985 жылы Аштарак қаласында "Олимпия" деген атаумен құрылды. 2007 жылы базасы Ереванға көшірілді. Атаулары * 1985—1990 — «Олимпия» Аштарак * 1990—1996 — «Касах» Аштарак * 1996—1997 — «Арагац» Аштарак * 1998 — «Касах» Аштарак * 1999 — «Мика-Касах» Аштарак * 2000—2007 — «Мика» Аштарак * 2007—2015 — «Мика» Ереван Жетістіктері * Армения чемпионатының күміс жүлдегері: 2004, 2005, 2009, 2012/13 * Армения чемпионатының қола жүлдегері: 2006, 2007, 2013/14 * Армения кубогы (6): 2000, 2001, 2003, 2005, 2006, 2011 * Армения суперкубогы: 2006, 2012 Еурокубоктерде Сілтемелер * [http://www.ffa.am/ru/teams/fcmika/ Профилі] * [http://www.klisf.info/numeric/index.app?cmdcomm_tst&langru&id=124499859101409808006569434324 Профилі] * [http://de.eufo.de/fussball/verein/mika-ashtarak Профилі] * [http://www.weltfussballarchiv.com/Vereinsprofilnew.php?ID=2004 Профилі] * [http://www.footballdatabase.eu/football.club.mika-erevan..1966..en.html Профиі] * [http://www.national-football-teams.com/v2/club.php?id=87 Профилі] * [http://www.football-lineups.com/team/FC_MIKA/All/Players/ Профилі]
Гандзасар (футбол клубы, Капан)

«Гандзасар» — Арменияның Капан қаласындағы футбол клубы, 1963 жылы "Лернагорц" деген атаумен құрылған. Қазіргі күнде Армения Премьер лигасында ойнайды. Жетістіктері Армян КСР чемпионаты * Чемпион (2): 1989, 1991 Армян КСР кубогы * Жеңімпаз (1): 1963 Армения чемпионаты * Вице-чемпион (1): 2016/17 * -орын2 (3): 2008, 2011, 2012/13 Армения кубогы * Жеңімпаз (1): 2017/18 * Финалист (1): 2013/14 Сілтемелер * [https://web.archive.org/web/20110607185228/http://fcgandzasar.info/ Ресми сайты] * [http://www.ffa.am/ru/clubs Профилі] * [http://ru.uefa.com/teamsandplayers/teams/club=92219/domestic/ Профилі]
Ягодина (футбол клубы)

«Ягодина» — Сербияның Ягодина қаласындағы футбол клубы, 1962 жылы «Морава», «Единство», «Каблови» клубтарының бірігуімен құрылды. Жетістіктері Сербия чемпионаты * 3-орын: 2013/14 Кубок Сербия кубогы * Жеңімпаз: 2012/13 * Финалист: 2013/14 Еурокубоктарда Атақты футболшыллары * Милош Живкович * Перица Огненович * Марко Симич * Саша Цилиншек * Ненад Шливич * Фредди Аду Сілтемелер * [https://web.archive.org/web/20090311024218/http://www.fkjagodina.org.rs/ Ресми сайт] * Евгений Лешкович. [http://www.footballtop.ru/news/znakomtes-yagodina-top-7-faktov-o-pervom-sopernike-rubina-v-lige-evropy-2013-14 "Ягодина жайлы жеті фактор] // FootballTop.ru. — 17 шілде, 2013
Милсами

«Милсами» — Молдованың Оргеев қаласындағы футбол клубы, 2005 жылы Степь-Сочь қаласында құрылған. 2008 жылы базасы Оргеевке көшірілді. 2014/15 жылғы Молдова чемпионы. 2009 жылдан бері Ұлттық дивизионда ойнап келеді. Атаулары * 2005—2010 — «Вииторул» * 2010 — «Милсами» Жетістіктері * Молдова чемпионы (2): 2014/15, 2024/25 ** Күміс жүлдегер (2): 2017, 2018 ** Қолла жүлдегер (2): 2010/11, 2016/17 * Молдова кубогы (2): 2011/12, 2017/18 ** Финалист (1): 2015/16 * Молдова суперкубогы (2): 2012, 2019 ** Финалист (1): 2015 Сілтемелер * [http://www.milsami.md/ru/ Ресми сайт сайт] * [http://moldova.sports.md/team/fc_viitorul/ moldova.sports.md]
Атлантас

«Атлантас» — Литваның Клайпеда қаласындағы футбол клубы. 1996 жылы Клайпеданың жабылып қалған бірнеше клубтарының орнына құрылды. Жетістіктері Литва чемпионаты * 2-орын (3): 2001, 2002, 2013 * 3-орын (5): 1999, 2000, 2004, 2014, 2015 Литва кубогы * Жеңімпаз (2): 2000/01, 2002/03 * Финалист (2): 2004, 2014/15 Атақты футболшылары * / Римантас Жвингилас * / Вальдас Каспаравичюс * / Вальдемарас Мартинкенас * / Овидиюс Мозурайтис * / Викторас Ольшанскис * Александр Оринко * Робертас Пошкус * / Кястутис Рузгис * / Александр Фокин Сілтемелер * [http://www.atlantas.lt/naujienos/ Ресми сайты]
Хёдд

«Хедд» — Норвегияның Ульстейвник қаласындағы футбол клубы. 1919 жылы құрылған. Өз алаңындағы ойындарын "Ходдволл" стадионында өткізеді. Тарихы Осы күнге дейінгі ірі табысы — 2012 жылғы Норвегия кубогы. Осы табысынан соң 2013/14 жылғы УЕФА Еуропа лигасына қатысып, бірінші іріктеу кезеңінде "Ақтөбеден" жеңіліп қалды (1:0, 0:2). 6 рет Норвегия жоғары дивизионында ойнаған. Қазір бірінші дивизионында ойнайды. Атақты ойыншылары * Поль Андре Хелланд * Орьян Ниланд * Саймон Томас Сілтемелер * [http://www.hodd.no Ресми сайты]
Эсбьерг (футбол клубы)

«Эсбьерг» — Данияның Эсбьерг қаласындағы футбол клубы. Дания суперлигасында ойнайды. Данияның бес дүркін чемпионы. Жетістіктері * Дания чемпионы (5): 1961, 1962, 1963, 1965, 1979. * Дания кубогы (3): 1963/64, 1975/76, 2012/13 * Дания кубогының финалисі (6): 1956/57, 1961/62, 1977/78, 1984/85, 2005/06, 2007/08. Атақты ойыншылары * Игорь Степанов * Гуннар Торвальдссон Сілтемелер * [http://www.efb.dk/fodbold/ Ресми сайты]
Брейдаблик

Брейдаблик — Исландияның Коупавогюр қаласындағы футбол клубы, 1950 жылы құрылған. Қазір Исландияның таңдаулы лигасында ойнайды. Жетістіктері * 1 дивизион жеңімпазы: 1970, 1975, 1979, 1993, 1998, 2005. * Исландия чемпионы: 2010. * Исландия вице-чемпионы: 2012, 2015, 2018, 2019. * Исландия кубогы: 2009. * Исландия кубогының финалисі: 1971, 2018. * Лига кубогы: 2013, 2015. Атақты ойыншылары * Альвред Финнбогасон * Виллюм Тор Виллюмсон * Гильфи Сигурдссон * Гюннлейфюр Вигнир Гюннлейфссон * Дамир Муминович Дереккөздер Сілтемелер * [http://www.breidablik.is Ресми сайт] * [http://www.blikar.is Жанкүйерлер сайты]
АИК (футбол клубы)

АИК — Швецияның Стокгольм қаласындағы футбол клубы, Аллсвенскан лигасында (жоғары дивизион) ойнайды. 1891 жылы 15 ақпанда құрылған. Жетістіктері * Аллсвенскан ** Чемпион (13): 1900, 1901, 1911, 1914, 1916, 1923, 1931/32, 1936/37, 1983, 1992, 1998, 2009, 2018 ** Вице-чемпион (14): 1930/31, 1934/35, 1935/36, 1938/39, 1946/47, 1972, 1974, 1984, 1999, 2006, 2011, 2013, 2016, 2017 * Суперэттан (2 див) ** Чемпион (1): 2005 * Швеция кубогы ** Жеңімпаз (8): 1949, 1950, 1975/76, 1984/85, 1995/96, 1996/97, 1998/99, 2009 ** Финалист (8): 1943, 1947, 1968/69, 1991, 1994/95, 1999/00, 2000/01, 2002 * Суперкубок ** Жеңімпаз (1): 2010 ** Финалист: 2012 Сілтемелер * [http://www.aikfotboll.se/ Ресми сайт] * [http://www.svenskfotboll.se/t3allla.aspx?p152184&flid66036 Швеция футбол қауымдастығы сайтында] * [http://www.blackarmy.se/ «Black Army»] * [http://www.supporterklubben.com/ «Smokinglirarna»]
Абердин (футбол клубы)

«Абердин» (; , ; ; ) — Шотландияның Абердин қаласындағы футбол клубы. 1903 жылы «Абердин», «Виктория Юнайтед» және «Орион» клубтарының бірігуінен құрылған. Жетістіктері Ұлттық * Шотландия Футбол лигасы: ** Чемпион (4): 1954/55, 1979/80, 1983/84, 1984/85 ** Вице-чемпион (16): 1910/11, 1936/37, 1955/56, 1970/71, 1971/72, 1977/78, 1980/81, 1981/82, 1988/89, 1989/90, 1990/91, 1992/93, 1993/94, 2014/15, 2015/16, 2016/17 * Шотландия кубогы: ** Жеңімпаз (7): 1946/47, 1969/70, 1981/82, 1982/83, 1983/84, 1985/86, 1989/90 ** Финалист (9): 1936/37, 1952/53, 1953/54, 1958/59, 1966/67, 1977/78, 1992/93, 1999/00, 2016/17 * Лига кубогы: ** Жеңімпаз (6): 1955/56, 1976/77, 1985/86, 1989/90, 1995/96, 2013/14 ** Финалист (9): 1946/47, 1978/79, 1979/80, 1987/88, 1988/89, 1992/93, 1999/00, 2016/17, 2018/19 Халықаралық * Кубок иелерінің кубогы: ** Жеңімпаз: 1982/83 * УЕФА кубогы: ** Жеңімпаз: 1983 Жыл ойыншылары * Мартин Бьюкен (1971) * Гордон Стракан (1980) * Вилли Миллер (1984) * Алекс Маклиш (1990) Сілтемелер * https://www.afc.co.uk/
Теута (футбол клубы)

«Теута» (алб. KS Teuta) — Албанияның Дуррес қаласындағы футбол клубы, 1920 жылы "Урани" деген атаумен құрылған. Жетістіктері * Албания чемпионы (1): 1993/94 * Албания кубогы (3): 1994/95, 1999/00, 2004/05 Еурокубоктерде Дереккөздер Сілтемелер * https://www.footballdatabase.eu/en/club/team/695
Чукарички

«Чукарички» — Сербияның Белград қаласындағы футбол клубы, 1926 жылы құрылған. Жетістіктері * Сербия чемпионатының қола жүлдегері: 2015, 2016 * Сербия кубогы: 2014/15 Атақты ойыншылары Бәрі де сербиялықтар * Милан Вилотич * Горан Гавранчич * Милан Дудич * Боян Исаилович * Александар Коларов * Альберт Надь * Павле Нинков * Милош Нинкович Дереккөздер Сілтемелер * [http://www.footballsquads.co.uk/serbia/2010-2011/superl/cukar.htm www.footballsquads.co.uk] * [http://www.fkcukaricki.rs/ Ресми сайты]
Дунав (футбол клубы)

«Дунав» — Болгарияның Русе қаласындағы футол клубы, қазіргі күнде Болгария бірінші лигасында ойнайды. 1949 жылы «Русенец» және «Локомотив» клубтарының бірігуімен құрылды. 1951 жылы «Торпедо» және «Локомотив» боп екіге бөлінді, 1953 жылы "Строитель" клубымен бірікті. 1959 жылы қайтадан бірігулер мен бөлінулерді бастан кешіріп, "Дунав" деген атқа ие болды. 1997 жылы "Раковский" клубымен бірігіп, 1998 жылы қайта бөлінді. 2016 жылы жазда 25 жылдық үзілістен соң бірінші лигаға оралды. Сілтемелер * [http://www.fcdunav.eu/ Ресми сайты]
Бейтар (футбол клубы, Иерусалим)

«Бейтар» (; Moadon hAkaduregel Beitar Yerushalayim) — Израильдің Иерусалим қаласындағы футбол клубы. 1936 жылы құрылған. Жетістіктері * Израиль чемпионы: 1986/87, 1992/93, 1996/97, 1997/98, 2006/07, 2007/08 * Израиль кубогы: 1975/1976, 1978/1979, 1984/1985, 1985/1986, 1988/1989, 2007/2008, 2008/2009, 2022/23 * Лига кубогы 1997/1998, 2009/2010 * Израиль суперкубогы: 1976, 1986 Сілтемелер * [https://web.archive.org/web/20071028121255/http://www.bjerusalem.co.il/BJHome.aspx Ресми сайт] * [http://www.israelfootball.com Израиль футболы]
Виола (футболшы)

Пауло Сержио Роза (; 1 қаңтар 1969 жыл, Сан-Паулу) — бразилиялық футболшы, шабуылшы, 1994 жылғы әлем чемпионы. Карьерасы Карьерасында көптеген бразилиялық клубтарда ойнады. Тек 1995/96 жылғы маусымды Испанияның "Валенсиясында" өткізіп, 30 кездесуде алаңға шықты. Бірақ үш рет қана гол соғып, Испания чемпионатында жарқырай алмай, отанына оралды. 2002/03 жылғы маусымда Түркияның "Газиантепспор" клубында ойнады. 2004 жылы қайтадан Бразилияға кетті. 1994 жылғы әлем чемпионатына қатысып, бір ғана кездесуде алаңға шықты. Финалда Италиямен ойында 106 минутта Зиньоны алмастырды. Осы турнирде әлем чемпионы атанды. Жетістіктері * Сан-Паулу штатының чемпионы: 1988, 1995 * Әлем чемпионы: 1994 * Бразилия кубогы: 1995 * КОНМЕБОЛ кубогы: 1998 * Рио-Сан-Паулу турнирі: 1999 * Бразилия чемпионы: 2000 * Меркосур кубогы: 2000 Дереккөздер Сілтемелер * [http://www.sambafoot.com/en/players/415_Viola.html Профилі] * [http://futpedia.globo.com/jogadores/viola Профилі]
Карлос Альберто Паррейра

Карлос Алберто Гомес Паррейра (; 27 ақпан 1943 жыл, Рио-де-Жанейро) — бразилялық футбол, футбол жаттықтырушысы. Карьерасы 1994 жылы бапкер ретінде әлем чемпионы атанған. Әлем чемпионатына бапкер ретінде алты рет қатысқан жалғыз бапкер (1982 — Кувейт, 1990 — БАӘ, 1994 — Бразилия, 1998 — Сауд Арабиясы, 2006 — Бразилия, 2010 — ОАР. Жетістіктері Клубтық * 1984 — «Флуминенсе» (Бразилия чемпионы) * 1995/96 — «Фенербахче» (Түркия чемпионы) * 2002—2003 — «Коринтианс» (Рио — Сан-Паулу турнирі, Бразилия кубогы) Халықаралық * 1994 — Бразилия (әлем чемпионы) * 1980 — Африка-Азия кубогы * 1988 — Африка-Азия кубогы * 2004 — Америка кубогы * 2005 — Конфедерациялар кубогы Жеке * 1994 — Жылдың үздік бапкері Дереккөздер Сілтемелер * [http://terceirotempo.bol.uol.com.br/que-fim-levou/carlos-alberto-parreira-4081 Профилі (terceirotempo.com)]
Түрген (өзен)

Түрген – Іле өзенінің сол саласы. Географиялық орны Алматы облысы Еңбекшіқазақ ауданы жерімен ағады. Бастауы Бастауын Іле Алатауының мұздықтарынан алып, Іле өзенінің қазіргі Қапшағай су қоймасына құяды. Гидрологиясы Түрген өзені мореннен ағатын мұздықтардан және сулардан алады. Өзен Шың түрген, Түрген (Ортатүрген) және Кіші Түрген өзендерінің қосылуынан пайда болады. Олардың әр қайсысы көптеген тармақтардан тұрады. Өзеннің жалпы ұзындығы 116 км. Этимологиясы Түргэн моңғол тілінен енген географиялық термин және "шапшаң", "жылдам", "тез" мәнді үстеу сөзден жасалған. Топонимикада "ағынды", "ағысты" (су, өзен) мағынасында қолданылады. Тілімізге ертерек еніп, бейімделіп кеткендіктен, түрген географиялық терминін топонимжасамда кеңінен пайдалануға болады. Түрген, Таутүрген, Тұрғысын<Түргэнүс (н) жер-су аттары бар. Жағалау сипаты Өзеннің жоғарғы ағысында Алматы қорығы және Іле Алатауы ұлттық паркі, ал төменгі ағысында Қарашенгел қорықшасы орналасқан. Ауыз су мен егіншілікке пайдаланғандықтан өзен суы Ілеге көбіне жетпей қалады. Өзен жағасында Таутүрген минералды суының бассейны бар. Түрген өзенінің аңғары - еліміздің белгілі демалыс аймағы. Түрген, Қаракемер, Ақши ауылдарының маңында көптеген Сақ қорғандары орналасқан. Өзен аңғарында Таутүрген, Түрген, Қаракемер, Балтабай, Ақши, Қайрат, Күш елді мекендері орналасқан. Дереккөздер
Джанлука Пальюка

Джанлука Пальюка (; 18 желтоқсан 1966 жыл, Болонья, Италия) — италиялық футболшы, қақпашы. Карьерасы Клубтық "Болонья" клубының түлегі. 1986 жылы "Сапмдорияға" ауысты. "Сампдория" сапында көптеген жүлделерге қол жеткізді, УЕФА кубок иелері кубогы, Италия чемпиондығы, Италия кубогы, Италия суперкубогы секілді титулдар иесі атанды. 1994-99 жылдары "Интернационале" қақпасын қорғап, 1999 жылы туған клубы "Болоньяға" қайта оралды. 2006/07 жылғы маусымды "Асколи" сапында өткізді. 2008 жылы "Ювентус" жетекшілері жарақат алған Джанлуиджи Буффонның орнына қосалқы қақпашы ретінде Палюканы шақыруды жоспарлады, бірақ ол трансфер іске аспады. 2017 жылдан бері "Болоньяның" жастар клубын жаттықтырады. Ұлттық құрама 1990 жылғы әлем чемпионатына барғанымен, бір кездесуде де алаңға шықпады. 1991 жылы 16 маусымда КСРО-ға қарсы ЕУРО-1992 іріктеу ойынында тұңғыш рет Италия құрамасы сапында алаңға шықты. 1994 жылғы әлем чемпионатына қатысып, күміс жүлдегер атанды. Осы турнирдің топтық кезеңіндегі Норвегияға қарсы ойында алаңнан қуылып, ӘЧ тарихында алаңнан қуылған тұңғыш қақпашы ретінде жылнамаға тіркелді. 1998 жылғы әлем чемпионатына қатысып, бес кездесуде алаңға шықты. Ширек финалда Италия пенальтилер сериясы арқылы Франциядан жеңілді де, жарыстан шығып қалды, осы ойын Пальюканың құрама сапында соңғы матчы еді. Жетістіктері * Әлем чемпионатының күміс жүлдегері: 1994 * Кубок иелері кубогы: 1990 * УЕФА кубогы: 1998 * УЕФА Чемпиондар кубогының финалисі: 1992 * Италия чемпионы: 1991 * Италия кубогы: 1988, 1989, 1994 * Италия суперкубогы: 1991 Дереккөздер Сілтемелер *[https://www.soccerbase.com/players/player.sd?player_id=6071 Профилі]
Роберто Мусси

Роберто Мусси (; 25 тамыз 1963 жыл, Маска, Тоскана, Италия) — италиялық футболшы, қорғаушы. Италия Ұлттық футбол ққрамасында ойнаған. 1994 жылғы әлем чемпионатының күміс жүлдегері. 1994 жылғы әлем чемпионатына қатысып, үш кездесуде алаңға шықты (1/8 финал — Нигерия, 1/2 финал — Болгария, финал — Бразилия). Нигериямен ойынның 88-минутында Роберто Баджоға нәтижелі пас шығарып, командасын жеңілістен құтқарып қалды. 1996 жылғы Еуропа чемпионатына да қатысты, бұл турнирде Италия топтық кезеңнен өте алмады, Мусси топтық турнирдегі үш кездесуде де алаңға шықты. Осы турнирден соң құрамада қайта ойнамады. Жетістіктері «Милан» * Италия чемпионы: 1987/88 * Италия суперкубогы: 1988 * Еуропа чемпиондар кубогы: 1988/89 «Торино» * Италия кубогы: 1992/93 «Парма» * Италия кубогы: 1998/99 * УЕФА кубогы: 1994/95, 1998/99 Сілтемелер * http://www.magliarossonera.it/protagonisti/Gioc-Mussi.html * https://static.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=91393/index.html * http://www.tuttotoro.com/toro-torinofc/8/23532/AMARCORD-GRANATA--ROBERTO-MUSSI-E-MARCO-OSIO.html
Франко Барези

Франко Барези (; 8 мамыр 1960 жыл, Травальято, Италия) — италиялық футболшы, қорғаушы. 1982 жылғы әлем чемпионы. Карьерасы Бүкіл карьерасын "Миланда" өткізіп, 6-нөмірде ойнады. 1997 жылы карьерасын аяқтаған соң клуб 6-нөмірді Барезидің құрметіне мәңгіге бекітті. Балалық шағында "Интернационале" клубының жанкүйері болған, алайда ол клубқа қабылданбады. "Интерге" қабылданбағасын футболды мүлде тастап кету ойында да болған, бірақ Итало Гальбьяти балақайдың бойындағы талантты бірінші боп байқап, "Милан" академиясына алып келеді. 1977 жылы клубтың негізгі құрамына қабылданды, 1978/79 жылғы маусымнан бастап негізгі құрамға толық орнығып алды. 1982 жылы жастығына қарамастан клубтың капитаны боп тағайындалды. Кейін Паоло Мальдини — Алессандро Костакурта — Франко Барези үштігі футбол тарихындағы тасқамал қорғанысқа айналды. Бұл үшеуіне әйгілі "нидерланд үштігі" Райкаард, Гуллит, ван Бастен қосылып, "Милан" 80 жылдардың соңында ең күшті клубқа айналды. Барези 1980 жылы Еуропа чемпионатына, 1982 жылы әлем чемпионатына қатысты, бірақ алаңға шықпады. 1994 жылғы әлем чемпионатында Италия финалда Бразилиядан пенальтилер арқылы ұтылды, осы серияда Барези өз соққысын дарыта алмады. Бұл ойын оның құрама сапындағы ең соңғы матчы еді. Жетістіктері Командалық ; «Милан» * Италия чемпионы (6): 1978/79, 1987/88, 1991/92, 1992/93, 1993/94, 1995/96 * Италия суперкубогы (4): 1988, 1992, 1993, 1994 * Чемпиондар лигасы (3): 1988/89, 1989/90, 1993/94 * УЕФА суперкубогы (3): 1989, 1990, 1994 * Құрлықаралық кубок (2): 1989, 1990 ; Италия * Әлем чемпионы: 1982 * Әлемнің Вице-чемпионы: 1994 * Әлемнің қола жүлдегері: 1990 * Еуропа чемпионатының қола жүлдегері: 1988 Жеке * Әлем чемпионатының символикалық құрамы: 1990 * ФИФА-100 * Италия футболының құрмет залы: 2013 * «Милан» клубының құрмет залы Дереккөздер Сілтемелер *[http://www.spanglefish.com/francobaresi/ unofficial site] *[http://fourfourtwo.com/interviews/one-on-one/337/article.aspx 2009 Interview]
Антонио Бенарриво

Антонио Бенарриво (; 21 тамыз 1968 жыл, Бриндизи) — италиялық футболшы, қорғаушы. 1994 жылғы әлем чемпионатының күміс жүлдегері. Карьерасында тек Италиялық клубтарда ойнаған. Ең ұзақ ойнаған клубы — "Парма". Бұл командада 13 жыл бойы доп тепті. Ұлттық құрамада Ұлттық құрамада онша көп ойнаған жоқ, 1993 жылы 22 қыркүйекте Эстонияға қарсы ойында тұңғыш рет алаңға шықты, ірі турнирерден тек 1994 жылғы әлем біріншілігіне қатысты. 1997 жылдан соң құрамада ойнамады. Жетістіктері * Италия кубогы: 1992, 1999, 2002 * Кубок иелері кубогы: 1993 * УЕФА суперкубогы: 1993 * УЕФА кубогы: 1995, 1999 * Италия спуеркубогы: 1999 Дереккөздер Сілтемелер * [https://web.archive.org/web/20090303223104/http://www.123football.com/players/b/antonio-benarrivo/index.htm Профилі (123football.com)]
Никола Берти

Никола Берти (; 14 сәуір 1967, Сальсомаджоре-Терме) — италиялық футболшы, жартылай қорғаушы. 1994 жылғы әлем чемпионатының күміс жүлдегері, 1990 жылғы әлем чемпионатының қола жүлдегері. Карьерасында Италия, Англия, Испания, Аустралия клубтарында ойнаған. 1988-98 жылдары "Интернационале" сапында ойнап, клубтық деңгейдегі жүлделерінің бәрін осы команда сапында ұтып алды. 1991 жылы Италия Республикасына сіңірген еңбегі үшін орденінің кавалері атанды. Жетістіктері * Италия чемпионы: 1989 * Италия суперкубогы: 1989 * УЕФА кубогы: 1991, 1994, 1998 Дереккөздер Сілтемелер * [http://www.footballplayers.ru/players/Berti_Nicola-.html footballplayers.ru] * [https://web.archive.org/web/20081211065857/http://www.interfc.it/Berti.asp interfc.it] * [http://archivio.inter.it/cgi-bin/giocatori-scheda?codiceG0061&Lit archivio.inter.it] * [http://www.mehstg.com/berti.htm mehstg.com]
Дино Баджо

Дино Баджо (; 24 шілде 1971 жыл, Кампозампьеро, Италия) — италиялық футболшы, жартылай қорғаушы. 1994, 1998 жылдары әлем чемпионатына, 1996 жылы Еуропа чемпионатына, 1992 жылы жазғы Олимпиада ойындарына қатысқан. 1994 жылғы әлем чемпионатының күміс жүлдегері. Карьерасы 1994 жылғы әлем біріншігінде екінші турдда Норвегияның қақпасына ойын тағдырын шешкен жалғыз голды соқты. Сосын ширек финалда Испаниямен кездесуде есеп ашты, бұл ойында Италия 2:1 есебімен жеңіске жетті. Дино чемпионаттағы барлық кездесуде алаңға шықты. 1998/99 жылғы УЕФА кубогындағы "Висла" — "Парма" кездесуінде трибунадан лақтырылған пышақ Диноның басына тиіп, нәтижесінде польшалық клуб УЕФА тарапынан бір жылдық дисквалификацияға ұшырады. 1992 жылы жастар арасындағы Еуропа чемпионатының жеңімпазы атанды. Италиялық тағы бір футболшы — Роберто Баджоға ешқандай туыстық қатысы жоқ, тегі ғана бірдей. Жетістіктері * Италия кубогы: 1998/99 * Италия суперкубогы: 1999 * УЕФА кубогы: 1992/93, 1994/95, 1998/99 *Әлем чемпионатының күміс жүлдегері: 1994 *Жастар арасындағы Еуропа чемпионы: 1992 *Италия чемпионатының күміс жүлдегері: 1993/94, 1996/97 Жеке өмірі Актриса Тереза Маттеиге үйленген. Екі ұлы бар — Алессандро және Леонардо. Қазір балалық шағы өткен Томболо қаласында тұрады. Дереккөздер Сілтемелер * [https://www.figc.it/it/nazionali/nazionali-in-cifre/dettaglio-convocato/?calciatoreId43221&squadraId12 National Stats. at FIGC] * [http://www.italia1910.com/giocatori-scheda.asp?idgiocatore=35 Profile at Italia1910.com]
Роберто Донадони

Роберто Донадони (; 9 қыркүйек 1963, Чизано-Бергамаско, Бергамо, Ломбардия) — италиялық футболшы, жартылай қорғаушы, футбол жаттықтырушысы. 1994 жылғы әлем біріншілігінің күміс жүлдегері, 1990 жылғы әлем біріншілігінің қола жүлдегері. 2001 жылдан бері бапкерлікпен айналысады. Бапкер ретінде Италия құрамасын 2008 жылғы Еуропа чемпионатына бастап барды, бірақ ол турнирде құрама 1/4 финалдан аса алмады. Жетістіктері Командалық Милан * Италия чемпионы (6):1988, 1992, 1993, 1994, 1996, 1999 * Италия кубогы (4):1988, 1992, 1993, 1994 * Италия суперкубогы (4):1989, 1992, 1993, 1994 * Чемпиондар лигасы (3):1989, 1990, 1994 * УЕФА суперкубогы (3):1989, 1990, 1994 * Құрлықаралық кубок (2):1989, 1990 * Италия суперкубогы (4):1989, 1992, 1993, 1994 Әл-Иттихад (Жидда) * Сауд Арабия чемпионы: 1999/00 Италия * Еуропа чемпионатының қола жүлдегері:1988 * Әлем чемпионатының қола жүлдегері:1990 * Әлем чемпионатының күміс жүлдегері:1994 Жеке * Гаэтано Ширеа жүлдесінің лауреаты (1998) Дереккөздер Сілтемелер *[http://www.figc.it/nazionali/DettaglioConvocato?codiceConvocato21&squadra1 Ұлттық құрамадағы матчтары] *[https://www.fifa.com/worldfootball/statisticsandrecords/players/player=91368/index.html Әлем чемпионатындағы матчтары]
Даниеле Массаро

Даниеле Массаро (; 23 мамыр 1961, Монца, Ломбардия) — Италиялық футболшы, шабуылшы. Италия Ұлттық футбол құрамасында ойнаған. Ұлттық құрамада 1981 жылы тұңғыш рет Италия құрамасы сапында алаңға шықты. 1982 жылғы әлем біріншілігіне барғанымен, бір кездесуде де алаңға шықпады, есесіне әлем чемпионы атанды. 1994 жылғы әлем чемпионатында алты кездесуде алаңға шықты. Финалда Бразилиямен ойынның соң пенальтилер сериясына дейін жетіп, Массаро соққысын дарыта алмады, Италия күміс жүлдені қанағат тұтты. Массаро бұл чемпионаттың топтық кезеңінде Мексиканың қақпасына бір гол соқты, ойын 1:1 есебімен тең аяқталды. 1994 жылғы әлем чемпионатынан соң құрамадағы карьерасын аяқтады. Жетістіктері «Милан» * Италия чемпионы: 1988, 1992, 1993, 1994 * Италия чемпионатының күміс жүлдегері: 1990, 1991 * Италия кубогы: 1990 * Италия суперкубогы: 1988, 1992 * Чемпиондар лигасы: 1990, 1994 * Чемпиондар лигасының финалисі: 1993, 1995 * УЕФА Суперкубогы: 1989, 1990, 1994 * УЕФА Суперкубогының финалисі: 1993 * Құрлықаралық кубок: 1989, 1990 * Құрлықаралық кубоктың финалисі: 1993, 1994 Италия * Әлем чемпионы: 1982 * Әлем чемпионатының финалисі: 1994 Дереккөздер Сілтемелер *[https://web.archive.org/web/20080531003225/http://www.acmilan.com/infopage.aspx?id=42758 Профилі мен статистикасы]
Луиджи Аполлони

Луиджи Аполлони (; 2 мамыр 1967 жыл, Фраскати) — италиялық футболшы, қорғаушы, футбол жаттықтырушысы. 1994 жылы әлем чемпионатына, 1996 жылы Еуропа чемпионатына қатысты. Жетістіктері Командалық * Италия кубогы (2): 1992, 1999 * Италия суперкубогы (1): 1999 * Кубок иелерінің кубогы (1): 1993 * УЕФА суперкубогы (1): 1993 * УЕФА кубогы (2): 1995, 1999 * Әлем чемпионатының финалисі (1): 1994 Дереккөздер Сілтемелер *[https://web.archive.org/web/20171107011747/http://www.figc.it/nazionali/DettaglioConvocato?codiceConvocato1100&squadra1 Ұлттық құрамадағы статистикасы] *[https://www.worldfootball.net/player_summary/luigi-apolloni/ Профилі]
Альбериго Эвани

Альберико Эвани (; 1 қаңтар 1963 жыл, Масса, Тоскана) — италиялық футболшы, жартылай қорғаушы, футбол жаттықтырушысы. 1994 жылғы әлем біріншілігінің күміс жүлдегері. Жетістіктері Командалық ; «Милан» * Италия чемпионы: 1988, 1992, 1993 годов * Италия кубогы: 1994 года * Италия суперкубогы: 1988, 1992, 1993 * УЕФА Чемпиондар лигасы: 1989, 1990 * Құрлықаралық кубок: 1989, 1990 * УЕФАсуперкубогы: 1989, 1990 ; Италия * ӘЧ күміс жүлдегері: 1994 Жеке * Құрлықаралық кубоктың үздік ойыншысы: 1989 Дереккөздер Сілтемелер *[http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/ev/alberigo-evani-1.html Профилі]