kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Қазақстан — Лихтенштейн қатынастары

Қазақстан — Лихтенштейн қатынастары — Қазақстан Республикасы мен Лихтенштейн Князьдігі арасындағы дипломатиялық байланыстар Дипломатия Саяси ынтымақтастық Сауда-экономикалық ынтымақтастық ҚР СЖРА ҰСБ және ҚМ МКК деректеріне сәйкес Қазақстан мен Лихтенштейн арасындағы екіжақты тауар айналымы 2018 жылы 1,012 мың АҚШ долларын құрады (экспорт – 37,4 мың, импорт – 974,6 мың). 2019 жылы – 891,3 мың (119,7 мыңға аз), ҚР экспорты – 30,9 мың, ал Лихтенштейннен импорт – 860,4 мың 2020 жылы тауар айналымы 1,304 млн., экспорт – 14,5 мың, импорт-1,290 млн. ҚР Ұлттық Банкінің статистикасы бойынша 2005-2020 жылдары Лихтенштейннен Қазақстанға ТШИ жалпы ағыны 175,9 млн.АҚШ долл. құрады ҚР ҰЭМ Статистика комитетінің 2021 жылғы тамыздағы статистикалық деректері бойынша ҚР – да Лихтенштейн капиталының қатысуымен 29 заңды тұлға, филиал / өкілдік тіркелген (жұмыс істеп тұрғандары – 7) және 3 – БК (жұмыс істеп тұрғандары-2). Дереккөздер
Қазақстан — Мальта қатынастары

Қазақстан — Мальта қатынастары — Қазақстан Республикасы мен Мальта Республикасы арасындағы қатынастар Жалпы мәліметтер 1993 жылғы 4 ақпанда дипломатиялық қарым-қатынастар орнатылды. 2021 жылғы 26 ақпанда ҚР Президенті Қ.К.Тоқаевтың Жарлығымен Ерболат Сембаев ҚР-дың Италиядағы Төтенше және Өкілетті Елшісі болып тағайындалды. 2021 жылғы қазаннан бастап Е.Сембаев ҚР-ның Мальта Республикасындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі қызметін қоса атқарушы болып тағайындалды. 2013 жылғы тамыздан бастап Мальтаның ҚР-дағы Елшісі Дж.Дебоно. Саяси қарым-қатынастар Екі елдің ынтымақтастығы негізінен Қазақстанның Италиядағы және Мальтадағы Елшілігінің (қоса атқарушы) Мальта СІМ-мен тұрақты саяси байланыстары мен консультацияларында, сондай-ақ халықаралық ұйымдар шеңберіндегі байланыстарда көрініс табады. 2018 жылғы 28 наурызда Мальта Сыртқы істер және сауданы ілгерілету министрлігі Елшілікті ҚР-ЕО Кеңейтілген серіктестігі мен ынтымақтастығы туралы келісімнің ратификацияланғаны туралы ресми түрде хабардар етті. Тиісті ратификациялау грамотасы 2018 жылғы 20 наурызда Брюссельге жолданды. Сауда-экономикалық ынтымақтастық Қазақстан мен Мальта арасындағы сауда-экономикалық қатынастар бүгінгі күнге дейін бірқатар себептер бойынша айтарлықтай дами алмады, олардың арасында географиялық алыстау және Мальтадағы байланыстарды дамыту артықшылықтары мен инвестициялық мүмкіндіктерді туралы білімнің салыстырмалы түрде болмауы бар. Екі ел арасындағы тауар айналымы 2021 жылы 294,1 млн АҚШ долларын құрады, оның ішінде Қазақстаннан экспорт 293,7 млн АҚШ долларын, импорт – 0,4 млн АҚШ долларын құрады. Іс жүзінде сауданың барлық көлемі Қазақстан экспорттайтын мұнай битумына тиесілі. Сонымен бірге, елдер арасындағы сауданы әртараптандыру бірқатар себептермен, соның ішінде географиялық қашықтық және Мальта нарығының салыстырмалы түрде шағын көлемімен қиындауда. 2020 жылы тауар айналымы 31,1 млн АҚШ долларын құрады, оның ішінде Қазақстаннан экспорт 30,7 млн АҚШ долларын, импорт 0,4 млн АҚШ долларын құрады. Ресми Валлетта визалық режимді жеңілдету мәселесі бойынша Қазақстан мен Еуропалық Одақ арасындағы келіссөздер төңірегіндегі жағдайды мұқият қадағалап, бірқатар еуропалық елдер үшін 2014 жылы визасыз режим енгізу туралы қазақстандық бастаманы оң бағалайды. Мальта СІМ-і Қазақстанда Еуропа елдері үшін көші-қон қаупін көрмейді және қазақстандық тарапты сенімді және тұрақты әріптес ретінде бағалайды. Мальта тарапы ҚР мен ЕО арасындағы визалық режимді ырықтандыру мәселесін одан әрі ілгерілетуге түбегейлі қарсылықтардың жоқтығын мәлімдейді. Дереккөздер
Конго Республикасы Ұлттық футбол құрамасы

Конго Ұлттық футбол құрамасы — халықаралық футбол жарыстарында Конго Республикасының атынан сынға түсетін ұлттық құрама. ФИФА және КАФ мүшесі. Басқарушы орган - Конго Футбол Федерациясы. Тарихы Құрама әзірше әлем чемпионатына қатысқан жоқ. Ал құрлықтың басты турниріне алты рет қатысты. Ең жоғарғы жетістігіне 1972 жылы қол жеткізді. Камерунде өткен Африка Ұлттарының кубогінде тоттық турнирде екінші орын алды да, жартылай финалда алаң иелерін 1:0 есебімен ұтты. Финалда Мали құрамасымен ойнады. Матчта малиліктер есеп ашқанымен, 57-63 минуттар арасында конголықтар үстін-үстін үш гол соғып, нәтижесінде 3:2 есебімен жеңіске жетіп, құрлық чемпионы атанды. Арада екі жыл өткен соң жартылай финалға дейін жетті, бірақ Замбиядан 2:4 есебімен жеңілді. Үшінші орын үшін ойында да 0:4 есебімен Мысырдан ұтылып, төртінші орынға табан тіреді. Мұнан соң құрама ол турнирде онша жарқырай алмады. Тек 1992, 2015 жылдары ғана 1/4 финалға шықты. Құрама одан бөлек аймақтық турнирлерге қатысып тұрады. Жетістіктері *Африка Ұлттары кубогының чемпионы: 1972 *СЕМАК кубогы (Орталық Африка) — Чемпион (2007) * УДЕАК чемпионаты (Орталық Африка) — Чемпион (1990) Дереккөздер Сілтемелер * [http://diablesrougescongo.com/ Ресми сайты]
Қазақстан — Сан-Марино қатынастары

Қазақстан — Сан-Марино қатынастары — Қазақстан Республикасы мен Сан-Марино арасындағы қатынастар Дипломатия 2004 ж. 14 сәуірде дипломатиялық қарым-қатынастар орнатылды. 2019 ж. қыркүйектен бастап Сан-Мариноның Қазақстандағы Елшісі Дж.Мацца (Сан-Маринодағы резиденцияда). 2021 ж. қазаннан бастап Қазақстанның Сан-Маринодағы Елшісі Е.Сембаев (Римдегі резияденцияда). Саяси қарым-қатынастар ЕҚЫҰ бейресми СІМК-да Сан-Мариноның Халықаралық істер, көлік және коммуникация жөніндегі Мемлекеттік хатшысы A.Муларони (2010 ж. 16-17 шілде, Алматы), ал ЕҚЫҰ Саммитінде Сан-Мариноның Білім беру, мәдениет, университеттік және жастар саясаты жөніндегі Мемлекеттік хатшысы Р.Морри (2010 ж. 1-2 желтоқсан, Астана) өкілдік етті. 2015 ж. 14 қазанда 2017-2018 жылдарға БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің тұрақты емес мүшелігіне Қазақстанның кандидатурасын ілгерілету жөніндегі ҚР Президентінің арнайы уәкілі ретінде ҚР Сыртқы істер министрінің орынбасары А.Волков Сан-Маринода болды. 2017 ж. 4-5 желтоқсанда сенім грамоталарын тапсыру рәсіміне қатысу аясында ҚР Елшісі С.Нұртаевтың СМР Капитан-Регенттері М.Фиорини және Э.Караттонимен, сондай-ақ Сыртқы істер, саясат және әділет мемлекеттік хатшысы Н.Ренцимен екіжақты кездесулері өтті. 2019 ж. 2-3 қыркүйекте Қазақстан Республикасының Президенті Қ.Тоқаевқа сенім грамоталарын тапсыру рәсіміне қатысу үшін Сан-Мариноның Қазақстан Республикасындағы жаңа Елшісі Дж.Маццаның Нұр-Сұлтан қаласына жұмыс сапары өтті. Сапар аясында Дж.Маццаның Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрінің орынбасары Р.Василенкомен және «Астана» халықаралық қаржы орталығының басшысы Қ.Келімбетовпен кездесулері болды. 2019 ж. 16 қарашада Елшіліктің бастамасымен Қазақстанның Елшісі С.Нұртаевтың Сан-Марино Үлкен Бас Кеңесі төрағасының орынбасары және ЕКПА-ғы Әлеуметтік саясат және денсаулық сақтау комитетінің мүшесі Р.Заволимен кездесуі ұйымдастырылды. 2021 ж. 27 мамырда сан-марино тарапының бастамасымен Қазақстанның Сан-Маринодағы Елшісі Е.Сембаев Сан-Мариноның Қазақстандағы Елшісі Дж.Маццамен кездесті. 2021 ж. 30 қыркүйек – 1 қазан аралығында сан-марино тарапының шақыруымен Қазақстанның Сан-Маринодағы Елшісі Е.Сембаев 2021 жылғы 1 қазаннан бастап 2022 жылғы 1 сәуірге дейінгі кезеңге сайланған Сан-Марино Республикасының Капитан-регенттері Ф.Муссони мен Дж.Симончинидің ресми ұлықтау рәсіміне қатысты. Сауда-экономикалық ынтымақтастық 2014 ж. қазанда Сан-Мариноның Өнеркәсіп және сауда жөніндегі Мемлекеттік хатшысы М.Ардзилли бастаған делегация Қазақстанда болды. 2016 ж. ақпанда «Астана ЭКСПО-2017» көрмесіне қатысу мүмкіндіктерін зерделеу мақсатында СМ Туризм Мемлекеттік хатшысы Т.Лонфернини бастаған сан-маринолық делегация Қазақстанға келді. 2017 ж. 16-19 шілдеде Сан-Мариноның Аумақ, табиғат, ауыл шаруашылығы және туризм жөніндегі мемлекеттік хатшысы А.Микелотти бастаған делегацияның Қазақстанға сапары, оның аясында ҚР Мәдениет және спорт вице-министрі А.Баталовпен кездесуі өтті. Аталған сапар Сан-Марино Ғылыми-технологиялық паркінің «ЭКСПО-2017» көрмесінде итальян ұлттық павильонының аясындағы жұмысына қатысу мақсатында жүзеге асырылды. Дереккөздер
Қазақстан — Солтүстік Македония қатынастары

Қазақстан — Солтүстік Македония қатынастары — Қазақстан Республикасы мен Солтүстік Македония Республикасы арасындағы қарым-қатынастар Дипломатия 1995 ж. – Қазақстан Республикасы мен Солтүстік Македония Республикасы арасында дипломатиялық қарым-қатынастар орнатылды. 2014 ж. қазан айында Қазақстан Республикасында Солтүстік Македония Республикасының Елшілігі (Астана қаласы) ашылды. 2020 жылғы қыркүйектен бастап ҚР-дың СМР-дағы қоса атқарушы Төтенше және Өкілетті Елшісі Жәнібек Әбдірашов (Будапешт қаласындағы резиденциясымен) болып табылады. 2020 жылғы қарашадан бастап СМР-ның ҚР-дағы Төтенше және Өкілетті Елшісі Сали Лиманы болып табылады. Алматы қаласында 2018 ж. қазаннан бастап Солтүстік Македонияның Құрметті Консулдығы жұмыс істейді. Саяси қатынастар 2010 ж. 1-2 желтоқсанда Астана қаласында өткен ЕҚЫҰ Саммитіне СМР Президенті Георге Иванов қатысты. 2012 ж. 1-3 шілдеде СМР Президенті Г.Ивановтың Қазақстанға мемлекеттік сапары өтті. 2013 ж. 22-24 мамырда СМР Премьер-министрі Никола Груевски бастаған делегациясы VI Астана экономикалық форумының жұмысына қатысты. 2014 ж. 28 тамызда Анкара қаласында ҚР Тұңғыш Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың СМР Президенті Г.Ивановпен екіжақты кездесуі өтті. 2019 жылғы 21-23 тамыз кезеңінде ҚР Бас Прокуроры Ғизат Нұрдәулетов Скопье қаласына жұмыс сапары болды. Сапар шеңберінде, Ғ.Нұрдәулетов СМР Мемлекеттік айыптаушы Любомир Йовески және СМР Әділет министрі Рената Дескоскамен кездесті. 2021 жылғы 8-11 қыркүйекте СМР Сыртқы істер министрі Буяр Османидің Қазақстанға ресми сапары өтті, оның шеңберінде ҚР Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевпен, ҚР Премьер-Министрінің Орынбасары - Сыртқы істер министрі Мұхтар Тілеуберди және «Kazakh Invest «ҰК» АҚ Басқарма төрағасы Мейіржан Юсуповпен кездесулері өтті. 2022 жылғы 1-2 қарашада ҚР Премьер-Министрінің Орынбасары - Сыртқы істер министрі Мұхтар Тілеубердинің Солтүстік Македонияға ресми сапары өтті, оның шеңберінде СМР Президенті Стево Пендаровскимен, Ассамблеясының Төрағасы Талат Джаферимен және Сыртқы істер министрі Буяр Османимен кездесулері өтті. Сауда-экономикалық ынтымақтастық 2022 жылғы 3 қарашада Скопье қаласында Қазақстан-Македон Сауда-экономикалық ынтымақтастық жөніндегі Үкіметаралық комиссиясының бірінші отырысы өтті, оған тең төрағалар – ҚР Ұлттық экономика министрі Әлібек Қуантыров пен СМР Экономика министрі Крешник Бектеши қатысты. 2022 жылғы қаңтар-желтоқсан Қазақстан мен Солтүстік Македония арасындағы сауда айналымы 9,3 млн АҚШ долл. құрған. Дереккөздер
Кэсы

арасындағы пион бейнеленген Әндер династиясының жібек гобеленінің қаптамасы]] Кэсы (; немесе ) – өрімде шикі жібектен және өрімде түрлі-түсті жібек жіптерден шағын қол тоқыма станоктарында жасалған түрлі-түсті тоқыма кескіндемелерді жасаудың қытайлық қолөнер өнері. Жібек иірілген жіпті қолмен миниатюралық бамбук челноктарымен жіпке салып, ағаш щеткамен мықтап басады. Өрім өрнекке сәйкес түсті аймақтардың шекарасында шағын саңылаулар жасап, матаға ат берді. Бір картина жасау көп айлық еңбекті қажет етті. Шебер өзінің бүкіл ғасырында жиырмадан астам ірі туындылар жасай алмады. Кеса техникасы негізінен Хань әулетінде жүннен жасалған бұйымдарды тоқу үшін пайдаланылған Сучжоу аймағында кең таралған. Шеберлер Тан әулетінен бастап жібекке көшті. Сун және Юань әулеттері кезінде кеса техникасы билеуші тұлғалардың киімдері мен портреттерін, каллиграфия мен кескіндемелерді жасау үшін пайдаланылды. Кеса техникасы табиғат пен адам бейнелерімен ерекшеленетін Оңтүстік әулеті кезінде шыңына жетті. Мин және Цин әулеттері кезінде шеберлер ең жақсы жағдайда болды, бірақ олардың жұмыстарын тек императорға жақын адамдар ғана пайдалана алады. 2006 жылы Сучжоудың кеса техникасы Қытайдың материалдық емес мәдени мұрасының тізіміне енді. Дереккөздер Әдебиеттер * Сілтемелер * [http://abirus.ru/content/564/623/625/645/656/863.html#3 Кэсы] * [https://baike.baidu.com/item/%E7%BC%82%E4%B8%9D 缂丝] — Байдупедияден мақала
Джон Хазбрук Ван Флек

Джон Хасбрук Ван Флек (; 13 наурыз 1899, Мидлтаун — 27 қазан 1980, Кембридж, Массачусетс) — американдық физик, физика бойынша 1977 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. АҚШ Ұлттық ғылым академиясының (1935), Лондон корольдік қоғамының шетелдік мүшесі (1967), Франция ғылым академиясы мүшесі. Атом құрылысының кванттық теориясы, магнетизм, валенттілік теориясы, атомдық және молекулалық спектрлерді, ферро— және ферримагниттік резонанстарды зерттеу бойынша жұмыс істеді. Заттың магнетизмінің заманауи өкілдерін жасаушылардың бірі. Диа— және парамагнетизмнің кванттық механикалық теориясын жасады (1926—1928), ассиметриялық атомдар мен молекулалардың диамагниттік сезімталдығына ванфлектік парамагнетизм (1927) деп аталатын парамагниттік қосымша алынды. Интракристалдық (лиганды) өріс теориясын жасады. Ол антиферромагнетизмнің егжей-тегжейлі түсіндірмесін берді (1941), антиферромагнетиктерге арналған молекулалық өрістің термодинамикалық теориясы, локализацияланған спиндердің Гейзенберг моделін әзірледі және Гамильтонның тиімді спинін ұсынды. (1940—1941) кристалдардағы парамагниттік иондар үшін спин-орбиталық әрекеттесу және торлы тербеліс арқылы кристалішілік өрістің модуляциясы нәтижесінде пайда болатын спин-торлы релаксация теориясы құрылды (Крониг — Ван Флек механизмі). Төмен температурада парамагниттік иондардың спиндік-торлы релаксациясында фонондық тарбок әсерін болжап, ядролардың динамикалық поляризациясы мәселесіне спин температурасы түсінігін енгізді. Ол электрондардың спин-орбиталық әсерлесуімен байланысты анизотропты әсерлесудің жаңа түрін ашты және магниттік анизотропияның микроскопиялық теориясын құрады. Марапаттары * 1929 — Гуггенхайм стипендиясы * 1950 — Рихтмейер мемориалдық сыйлығы * 1965 — * 1966 — АҚШ Ұлттық ғылым медалі * 1971 — Эллиот Крессон медалі * 1974 — Лоренц медалі * 1977 — Филип Андерсон және Невилл Моттпен бірге физика бойынша Нобель сыйлығы, «Магниттік және ретсіз жүйелердің электрондық құрылымына іргелі теориялық зерттеулері үшін». Дереккөздер Сілтемелер * Дж. Ван Флек . [http://ufn.ru/ru/articles/1979/1/a/ «Кванттық механика — магнетизмді түсінудің кілті». Нобель дәрісі] // Физика ғылымдарының жетістіктері, 127 том, 1 шығарылым, қаңтар 1979 ж. * Храмов Ю. А. Ван Флек Джон Хасбрук // Физиктер : Өмірбаяндық анықтама / Ред. А.И. Ахиезер. — Ред. 2-ші, өңд. және тол. — М. : Наука, 1983. — Б. 55. — 400 б. — 200 000 дана. * [http://n-t.ru/nl/fz/vanvieck.htm ВАН ВЛЕК (Van Vieck), Джон X.] // Нобель сыйлығының лауреаттары: Энциклопедия: А — Л. — М.: Прогресс, 1992. — 241-244 б. * [http://nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1977/ Нобель комитетінің сайтынан ақпарат] ) * [http://photos.aip.org/quickSearch.jsp?qsearchFrederick+Seitz&group10&Submit=GO Джон ван Флек фотосуреттері] (қолжетімсіз сілтеме) Американдық физика институтының Эмилио Сегре көрнекі мұрағатының сайтында
Роберт Вудро Вильсон

Роберт Вудро Вилсон (Уилсон) (; 10 қаңтар 1936, Хьюстон, АҚШ) — американдық физик, 1978 жылы физика бойынша Нобель сыйлығының лауреаты «микротолқынды ғарыштық микротолқынды фондық сәулеленуді ашқаны үшін» (Арно Аллан Пензиаспен бірге. Петр Капица сол жылы Нобель сыйлығын басқа тақырып бойынша алды). АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшесі (1979). Өмірбаяны Магистрант ретінде Роберт Вильсон Райс университетінде оқыды. Осы университетте ол Phi Beta Kappa қоғамына қосылды. Вилсон Калифорния технологиялық институтында аспирантураны аяқтады. Нью-Джерсидегі Белл зертханаларында антеннаның жаңа түрімен жұмыс істеу кезінде Вильсон мен Пензиас атмосферада олар түсіндіре алмайтын шу сигналының көзін тапты. Шудың барлық ықтимал көздерін, соның ішінде антеннаға көгершіндердің қонуын жойғаннан кейін, шуды Вильсон — Пензиас нәтижесін теориялық түрде негіздейтін мақалада Дик пен оның студенттері жасаған микротолқынды ғарыштық микротолқынды фон сәулесі деп тануға тура келді.. Бұл ашылу Әлемнің ыстық моделін растау үшін маңызды факт болды, ол үлкен жарылыс теориясы аясында бәсекелес суық модельді жоққа шығарды. Марапаттар мен құрметтер * Генри Дрейпер медалі (1977) — Арно Аллан Пензиаспен бірге * Гершель медалі (1977) — Арно Аллан Пензиаспен бірге * Физика бойынша Нобель сыйлығы (1978) — Арно Аллан Пензиас пен Петр Леонидович Капицамен бірге * Карл Янскийдің лекциясы (1984) * Вайну Баппу мемориалдық сыйлығы, Үндістан Ұлттық ғылым академиясы (1990) Әлеуметтік белсенділік 2016 жылы ол Гринписке, Біріккен Ұлттар Ұйымына және бүкіл әлемдегі үкіметтерді генетикалық түрлендірілген организмдермен (ГМО) күресуді тоқтатуға шақыратын хатқа қол қойды. Дереккөздер Әдебиет * Колчинский И. Г., Корсунь А. А., Родригес М. Г. Астрономы: Биографический справочник. — 2-ші бас., өңд. және тол. — Киев: Наукова думка, 1986. — 512 б. Сілтемелер * Р. Вильсон . [https://ufn.ru/ru/articles/1979/12/c/ «Ғарыштық микротолқынды фондық сәулелену». Нобель дәрісі] Мұрағаттық көшірме // Физика ғылымдарының жетістіктері, 129 том, 4 шығарылым, 1979. * Храмов Ю. А. Вилсон Роберт Вудро // Физиктер : Өмірбаяндық анықтама / Ред. А.И. Ахиезер . — Ред. 2-ші, өңд. және тол. — М. : Ғылым, 1983. — Б. 64. — 400 б. — 200 000 дана. * [http://nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1978/ Нобель комитетінің сайтындағы ақпарат] 2012 жылдың маусымында мұрағатталған.
Инпань адамы

Инпань адам (қытайша ) — Тарим ойпатының солтүстік-шығысында орналасқан Инпань зиратында табылған көне мумия. Мумияның биіктігі 1,98 м (6 фут 6 дюйм) болды және біздің дәуіріміздің 4-5 ғасырларына жатады. Марқұм соғды болуы мүмкін еді және ол эллиндік өрнектермен безендірілген киім киген. Мумия Шыңжаң мұражайында орналасқан. Биоархеологтар 2022 жылы бай қорымнан шыққан адамның біздің эрамызға дейінгі 245-385 жылдар шамасында, яғни Қытай Цзинь династиясы кезінде ұзаққа созылған аурудың салдарынан қайтыс болғанын анықтады. Галерея Тағы қараңыз * Тарим мумиялары * Черчен адамы Дереккөздер Әдебиеттер *
Магнус Манске

Генрих Магнус Манске (; 24 мамыр 1974, Кёльн, Германия) — Кембридждегі Сенгер институтының аға ғылыми қызметкері және MediaWiki-дің алғашқы нұсқасын жасаушы. Өмірбаяны Магнус Манске Кельн университетінде биохимияны оқыды және 2006 жылы PhD дәрежесін алды; оның дипломдық жұмысы GENTle ашық бастапқы молекулалық биология құралы болды. Манске 2007 жылдан бері Сангер институтында жұмыс істейді, бірақ Википедия мен Викидата үшін құралдарды әзірлеуді жалғастыруда. 2012 жылы ол безгекке қарсы күрес туралы Nature журналында жарияланған мақаланың авторларының бірі болды. Бұл мақаладан басқа ол басқа мақалалардың авторы немесе бірлескен авторы болды. MediaWiki Студент кезінде ол Уикипедияның предшесі Нупедияға алғашқылардың бірі болып үлес қосып, белсенді түрде қатысқан. Бірақ оның шектеулеріне байланысты ол Perl уики-қозғалтқышының UseModWiki үшін PHP ауыстыруын әзірледі, оны II кезең деп атады, кейінірек Ли Дэниел Крокер жақсартып, МедиаУики деп аталды. Магнус Манскенің нұсқасы аттар кеңістігі мен арнайы беттерді қосты (соның ішінде бақылау тізімі мен үлес қосушылардың үлестері) Марапаттары 2002 жылдың 25 қаңтарында ағылшынша Уикипедия II кезеңге көшкен кезде Магнус Манске күні болып жарияланды. 2001 жылы мамырда жазылған бірінші Полимеразды тізбекті реакция неміс Уикипедия мақаласының авторы ретінде жазылған. 2010 жылы Магнус Манске MediaWiki негізгі әзірлеушілерінің бірі ретінде танылып, STUG сыйлығымен марапатталды. Ал 2014 жылы Уикипедияны дамытуға қосқан үлесі үшін UrEule номинациясы бойынша Wikipedia:WikiEule сыйлығын алды. Дереккөздер
Сенуфо (халық)

Сенуфо (сене, сиена) — Батыс Африкадағы халықтар тобы. Олар батыста Бауле, шығысында Қара Вольта және солтүстігінде Бани өзендерінің бастаулары арасында - Кот-д’Ивуардың солтүстігінде (1,5 миллионнан астам адам), Малидің оңтүстік-шығысында (шамамен 2 миллион адам) және Буркина-Фасоның оңтүстік-батысында (шамамен 0,5 миллион адам) тұрады. Сенуфоның субэтникалық тобы - миньянкалар. Тілі Тілі - сенуфо тілі, гур тобының тілдеріне жатады. Діні Дінге сенушілер: дәстүрлі нанымдарды ұстанады, кейбіреулері сүнниттік мұсылмандар. Кәсібі Қолмен атқарылатын егіншілік дамыған (тары, құмай, жүгері, күріш, мақта, бұршақ, жержаңғақ, бұршақ, тәтті картоп, маниок, көкөніс, асқабақ), тыңайтқыштар, ауыспалы егіс қолданылады. Күріш пен мақта тауарлық маңызға ие. Олар аздаған ірілі-ұсақты мал ұстайды. Жемістерді, тұқымдарды және түйнектерді жинау маңызды. Қолөнер дамыған. Ұсталар (фоно), мысшылар (лоро), тері өңдеушілер (диели) касталары бар. Лоро әйелдері қыш ыдыстар жасайды. Жүн мен мақтадан тоқу кең таралған. Өмір салты Әлеуметтік құрылымда үлкен отбасылық қауымдастықтар, жас ерекшеліктеріне байланысты институттар, құпия қоғамдар сақталған. Сенуфолар «қонақ неке» үлгісімен өмір сүруге дағдыланған. Оның ерекшелігі, мұнда жұбайымен бір шаңырақ астында тұрмайды. Әйелдер мен күйеулер арасындағы кездесулер тек кешке өтеді және бір қарағанда романтикалық көрінеді: ер адам әйеліне әртүрлі тәттілермен келеді, онымен біраз уақыт өткізеді, содан кейін ата-анасының үйіне барады. Себебі сенуфо қоғамы матрилокалды топқа жатады - мұндағы адамдар аналық топтарда тұруы керек. Осыған ұқсас принцип қытайлық Мосуо тайпасының өкілдері арасында байқалады - бұл жерде әке немесе күйеу деген ұғымдар жоқ. Мұнда бірде-бір ер адам әйелімен бірге тұрмайды - оның үнемі уақыт өткізуге арналған жеке үйі бар. Бұл жерде жиі кездесетін құбылыс - ер адам әйелімен кешке және түнде отырып, келесі күні таңертең оны тыныш тастап кетеді. Сенуфо елді мекендері жинақы орналасқан. Тұрғын үйлері дөңгелек, сабан немесе пальма жапырақтарынан жасалған биік конустық төбесі бар. Ерлер киімі - жамылғы, кең көйлек, әйелдер киімі - тігілмеген белдемше. Негізгі тағамдары – тары ботқасы, маниок, май және дәмдеуіштер қосылған көкөніс бұқтырмасы. Дереккөздер
Черчен адамы

Черчен адамның мумиясы — ақшыл терісі мен сұр шашы бар адамның мумиясы. Биіктігі шамамен 2 метр. Ол өз атын өзі табылған Черчен қаласының атауынан алды. Ғалымдардың айтуынша, бұл әлемдегі ең жақсы сақталған мумия. Черчен адамы шамамен 3000 жыл бұрын өмір сүрген. Кезде жасы 50-дей қайтыс болған. Түрлі түсті халат пен шалбар киген. Беті татуировкалармен жабылған. Археологтар оны өз тайпасының көсемі деп болжайды, өйткені оның жанында 10 түрлі бас киім, ер-тоқым, аттың бас сүйегі және тұяқ жерленген. Осы олжалардың көмегімен біз адамдардың қазірдің өзінде атқа мініп, ұзақ жолды жүріп өткенін білдік. Черченнің қасынан үш әйел табылды, олардың әрқайсысының ұзындығы шамамен 180 сантиметр, ер адаммен бірдей түсті киім киген. Олардың шаштары өрілген, бастары күрделі бас киімдермен безендірілген. Сондай-ақ қабірден кепенге оралған үш айлық баланың мумиясы табылды. Қойдың жастығына бала жатты, көз алдында көк тастар жатыр. Оның жанынан қойдың емшегі бар мал мүйізінен жасалған бөтелке табылды. Теріден баланы жерлеу алдында ысқылаған майдың іздері табылған. Тағы қараңыз * Тарим мумиялары * Юечжа * Инпань адамы Дереккөздер Сілтемелер * [https://salik.biz/articles/65182-zagadochnye-mumii-drevnego-kitaja.html Ежелгі Қытайдың жұмбақ мумиялары]
Серика

Серика, сонымен қатар Серес (грек тілінен аударғанда Σῆρες — шын мәнінде «жібек елі», ежелгі қытай тілінен 絲 /sjəɡ/ — «жібек») — Чжоу, Цинь патшалығы дәуіріндегі Солтүстік Қытайдың бір бөлігінің ежелгі дереккөздеріндегі атау. «Сине, Хине» топониміне (мүмкін, санскрит тілінен алынған «қытай» (चीन) /ˈt͡ɕiː.n̪ɐ/) қарсы, Ұлы Жібек жолы арқылы құрлық арқылы жетуге болатын Тан әулеттері. Ежелгі үнді эпосы «Махабхарата»), олар теңіз арқылы бет алды. Осыған ұқсас топонимикалық айырмашылық орта ғасырларда катаи (солтүстік) мен манги, хина (оңтүстік) арасында сақталды. Серікті серілер мекендеген , бұл атау да бүкіл аймақ үшін қолданылған. Хань әулеті Тарым ойпатын (қазіргі Шыңжаң-Ұйғыр автономиялық ауданы) жаулап алғаннан кейін Серікке жету жеңілдетілді. Парфия патшалығын Сасанидтер жаулап алғаннан кейін Серікке жету өте қиын болды. Сере халқы туралы ең алғашқы ескертпе біздің дәуірімізге дейінгі 4 ғасырға жатадып, және грек тарихшысы Ктесий Книдостыққа жатады. Кейбір ғалымдар серілерді қытайлық этникалық топ емес, үндіеуропалық тілдерде сөйлейтін және юечжа, сақ және тохалар сияқты үнді халықтарымен сауда жасаған тайпалар деп болжайды. Дереккөздер Әдебиеттер * . * . * Dictionary of Greek and Roman Geography, Sir William Smith (Editor), Spottiswoode and Co; London, 1873 * Oxford Classical Dictionary, Simon Hornblower and Antony Spawforth (Editors), Oxford University Press, 2003 * [https://www.99csw.com/book/4822/index.htm 何芳川，万明，古代中西文化交流史话，商務印書館，1998] Сілтемелер * [http://dsr.nii.ac.jp/toyobunko/III-2-F-b-2/V-1/page/0055.html.ja Середе «Катей және ондағы жол».] :* [http://dsr.nii.ac.jp/toyobunko/III-2-F-b-2/V-1/page/0162.html.ja Птолемейдің «Географиясынан» қосымша материал] :* [http://dsr.nii.ac.jp/toyobunko/III-2-F-b-2/V-1/page/0169.html.ja Плинийдің табиғи тарихынан қосымша материал] :* [http://dsr.nii.ac.jp/toyobunko/III-2-F-b-2/V-1/page/0169.html.ja Помпониус Меладан қосымша материалдар «De Situ Orbis»] * [http://www.perseus.tufts.edu/cgi-bin/ptext?lookup=Plin.+Nat.+6.20 Середегі Плиний]
Бутан — Қазақстан қатынастары

Бутан — Қазақстан қатынастары — Бутан Корольдігі мен Қазақстан Республикасы арасында дипломатиялық қатынастар Дипломатия Бутан Корольдігі мен Қазақстан Республикасы өз елдері мен халықтары арасындағы өзара тиімді қатынастарды нығайтуға және дамытуға ниет білдіріп, 2012 жылғы 20 қарашадан бастап күшіне енетін дипломатиялық қатынастар орнатты. Дипломатиялық қатынастар орнату туралы Бірлескен коммюникеге мәртебелі Лхату Ванчук мырза, Біріккен Ұлттар Ұйымы жанындағы Бутанның елшісі және тұрақты өкілі және Мәртебелі Бірғаным Әйтімова ханым, Біріккен Ұлттар Ұйымы жанындағы Қазақстан Республикасының Елшісі және тұрақты өкілі, Қазақстан Республикасының Нью-Йоркке Тұрақты өкілдігі арасында қол қойылды. Қазақстан - Бутан дипломатиялық қарым-қатынас орнатқан 47-ші ел. Қазақстанның Үндістандағы Елшілігі сондай-ақ Қазақстанның Бутан Королдігігіндегі өкілдігі болып табылады. Виза Қазақстан азаматтарына дипломатиялық, қызметтік, жалпыұлттық төлқұжаттарымен Бутан корольдігіне кіру үшін виза қажет. Бутан азаматтарына дипломатиялық, қызметтік, жалпыұлттық төлқұжаттарымен Қазақстан Рсепубликасына кіру үшін виза қажет. Сипаттама Дереккөздер
Қазақстан — Солтүстік Корея қатынастары

Қазақстан — Солтүстік Корея қатынастары — Қазақстан Республикасы мен Корея Халық-Демократиялық Республикасы арасындағы екіжақты қатынастар. Тарихы 1930 жылдардың аяғында Кеңес Одағында тұратын мыңдаған Солтүстік Кореялықтарды Кеңес үкіметі "жапон тыңшыларының енуіне жол бермеу" негізінде Орталық Азияға қуып жіберді. Бұл адамдар "Корео халқы" деп аталды. Қазақстанда әлі күнге дейін Корео тайпасының 100 000 адамы тұрады деп есептеледі, олардың көпшілігінде Солтүстік Кореяның қазіргі Хамген провинциясында ата-бабаларының үйі бар. Солтүстік Корея да, Оңтүстік Корея да Қазақстанды мойындап, 1992 жылы 28 қаңтарда дипломатиялық қатынастар орнатты. Оңтүстік Кореямен салыстырғанда Солтүстік Корея мен Қазақстанда сауда көп емес. Көп ұзамай Солтүстік Корея Алматыда елшілік ашты, бірақ оны 1998 жылы жапты. Содан бері Солтүстік Корея Қазақстандағы елшілігін қайта ашуға тырысты, бірақ осы уақытқа дейін Қазақстан үкіметінен оң жауап алған жоқ.。Қазақстан ешқашан Солтүстік Кореяға тұрақты елші болып тағайындалмады, ал Қазақстанның Қытай Халық Республикасындағы Елшілігі әрқашан Солтүстік Кореядағы елші қызметін атқарды. Дипломатия Қазақстан Республикасы мен Корей Халық Демократиялық Республикасы арасындағы дипломатиялық қатынастар 1992 жылы 28 қаңтарда орнатылды. 1992-1998 жылдар аралығында Алматыда КХДР Елшілігі жұмыс істеді. 2000 жылы қараша айына дейін Корей Халық Демократиялық Республикасының Сауда миссиясы Алматы қаласында жұмыс жүргізді. 2008 жылы қазанда Қазақстан Парламенті Сенатының депутаты Ю.Цхай, Қазақстанның кәрістер қауымдастығының өкілдері және қазақстандық кәсіпкерлер кірген қазақстандық делегация Солтүстік Кореяға жұмыс сапарымен барды. Делегация КХДР-ның басшылығымен келіссөздер жүргізіп, мәдени миссияны орындады. 2008 жылы қарашада Қазақстан Парламенті Сенатының төрағасы Қ.-Ж.Тоқаевтың шақыруымен Қазақстанға КХДР Жоғарғы халық Ассамблеясының төрағасы Чой Тэ Бок жұмыс сапарымен келді. Қазақстан Парламенті Сенатының төрағасы Қ.-Ж.Тоқаевпен кездесу барысында тараптар достық қарым-қатынастарды және екі ел арасындағы ынтымақтастықты дамытудың болашағын талқылады. Алматыда Чой Тэ Бок Қазақстанның кәрістер қауымдастығы (АКК) және Республикалық Ұлттық корей музыкалық комедия театрына барды. АКК Президенті Р.Ким Қауымдастық ұстанымы қазіргі саяси ахуалға байланысты еместігін, екі Корея арасындағы айырмашылықты көрмейтіндігін және ол екі жағымен де жұмыс істеуге дайын екенін атап өтті. 2015 жылы 10-11 сәуірде Пхеньянда Қазақстан-Солтүстік Корея арасындағы саяси консультациялардың 2-отырысы өтті. Қазақстан делегациясын Қазақстан СІМ Азия және Африка департаментінің директоры А.Тұматов, ал Солтүстік Корея тарапын КХДР Сыртқы істер министрлігінің Үшінші департаментінің директоры О Чол Сун басқарды. Консультациялар барысында ядролық қаруды таратпау және ядролық қарусыздану, БҰҰ және басқа да халықаралық ұйымдар аясындағы ынтымақтастық мәселелері талқыланды. КХДР Қазақстанның бірқатар сыртқы саяси бастамаларын, соның ішінде БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің тұрақты емес мүшелігіне Қазақстан Республикасының кандидатурасын және «Астана ЭКСПО-2017 » Халықаралық мамандандырылған көрмесін өткізуді қолдады. Дереккөздер
Қазақстан — Сирия қатынастары

Қазақстан — Сирия қатынастары — Қазақстан Республикасы мен Сирия Араб Республикасы арасындағы қатынастар Дипломатия Қазақстан Республикасы мен Сирия Араб Республикасы арасындағы дипломатиялық қарым-қатынастар 1992 жылғы 28 наурызда орнатылды. Қазақстан мен Сирия арасындағы өзара қатынастарға қазіргі уақытта еліміздің Иорданиядағы Елшілігі жетекшілік етеді. 2007 жылғы сәуір айынан бастап Дамаск қаласында Қазақстанның Консулдығы жұмыс істейді. Консул- А.Жабаш. Ынтымақтастық 2007 ж. қарашада Қазақстан Президенті Н.Назарбаевтың Дамаскіге жасаған алғашқы ресми сапары екі ел арасындағы түрлі салалардағы ынтымақтастықты жандандыруға елеулі серпін берді. Сапар қортындысы бойынша Қазақстан Сыртқы істер министрлігі мен САР Сыртқы істер министрлігі арасындағы саяси консультациялар жөніндегі Декларацияға, Қазақстан Үкіметі мен САР Үкіметі арасындағы Білім және ғылым саласындағы ынтымақтастық жөніндегі келісімге, Қазақстан Ауыл шаруашылығы министрлігі мен САР Ауыл шаруашылығы министрлігі арасындағы Өзара түсіністік, сондай-ақ Астана мен Дамаск арасындағы әріптестік қарым-қатынастар орнату меморандумдарына қол қойылды. Сапар шеңберінде Қазақстан-Сирия Іскерлік кеңесінің бірінші отырысы өткізілді. Қазақстанға САР бұрынғы Сыртқы істер министрі Фаруқ Шарааның (1992 ж. наурыз), САР Экономика және сауда министрі А.Лютфидің (2005 ж. тамыз), Сирияның қазіргі Сыртқы істер министрі Уалид әл-Муаллимның (2007 ж. қыркүйек) сапарлары болды. Өткен жылдары Сирияда Қазақстан Парламенті Мәжілісінің Төрағасы Ж.Тұяқбай (2004 ж. маусым), Қазақстан Мәдениет, ақпарат және қоғамдық келісім министрі М.Құл-Мұхаммед (2003 ж. мамыр), Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрі Е.Ертісбаев (2006 ж. маусым), Қазақстан Республикасы Индустрия және сауда министрі Ғ.Оразбақов (2007 ж. шілде) болып қайтты. Мәдени байланыс Екі елдің мәдени саласында Дамаскіде жерленген қазақ халқының көрнекті ұлдары – ғалым, ойшыл Әбу Наср Әл-Фараби мен Мысыр менСирияның ХІІІ ғасырдағы билеушісі Сұлтан Аз-Захир Бейбарыстың тарихи мұраларына қатысты тақырып ерекше орын алады. 2007 ж. қазанда Қазақстан Үкіметі мен САР Үкіметі арасында Дамаск қаласында Әл-Фарабидің тарихи-мәдени орталығының және кесенесінің құрылысын салу, Сұлтан Аз-Захир Бейбарыс кесенесін қалпына келтірудегі ынтымақтастық туралы келісімге қол қойылды. Келісімге сәйкес, Қазақстан Үкіметі Әл-Фарабидің тарихи-мәдени орталығының және кесенесінің құрылысын салуға 29,6 млн. теңге және Сұлтан Аз-Захир Бейбарыс кесенесін қалпына келтіру құрылысына 54,2 млн. теңге қаражат бөлді. Сауда Екі ел арасындағы тауар айналымы 2010 жылы 8,9 млн. АҚШ долл. құраса (негізінен экспорт), 2011 жылы 5,772 млн. АҚШ долларға жетті (экспорт – 3,19 млн. АҚШ долл., импорт – 2,58 млн. АҚШ долл.). Дереккөздер
Аргентина — Қазақстан қатынастары

Аргентина — Қазақстан қатынастары — Аргентина Республикасы мен Қазақстан Республикасы арасындағы дипломатиялық байланыстар. Дипломатилық қатынастар Аргентинаның Қазақстанмен екіжақты қарым-қатынасы 1993 жылы 25 Маусымда "Аргентина Республикасы мен Қазақстан Республикасы арасында дипломатиялық қатынастар орнату туралы" хаттамасына қол қою арқылы басталды. Сауда 2016 жылы Аргентина экспорты 7,5 миллион АҚШ долларын құрады, ал біздің елден импорт 3 миллион АҚШ долларын құрады. 2016 жылы Аргентинаның сауда балансының профициті 4,6 миллион АҚШ долларын құрады. Екіжақты сауда 2016 жылы шамамен 10 миллион АҚШ долларына жетті (дереккөз: argexim). Көтергіш машиналар мен құрылғылар, жылқы еті және жіксіз құбырлар — 2016 жылы Қазақстанға экспортталған негізгі аргентиналық тауарлар. Бұқаралық сала 2016 жылы Қазақстаннан Аргентина импортының жалпы көлемінің 84% - % құрады Визалық режим Қазақстан мен Аргентина арасында өзара 30 күндік визасыз режим орнатылған. Дереккөздер
Венесуэла — Қазақстан қатынастары

Венесуэла — Қазақстан қатынастары — Қазақстан Республикасы мен Венесуэла Боливариан Республикасы арасындағы қатынастар Дипломатия 1996 жылы 8 мамыр – Қазақстан мен Венесуэла арасындағы дипломатиялық қатынастың орнатылуы. 2012 жылы – Қазақстанда Венесуэла Дипломатиялық миссиясының ашылуы және 2018 жылы Елшілік мәртебесіне өзгертуі. 2018 жылы – Энрике Антонио Акунья Мендозаның Венесуэланың Қазақстандағы Елшісі болып табылады. Саяси диалог Қазақстандық-венесуэлалық диалогты дамытуға 2017 жылғы 10 қыркүйекте Ислам Ынтымақтастық Ұйымының Ғылым және технологиялар жөніндегі тұңғыш саммиті шеңберінде өткізілген ҚР Президенті Н. Назарбаевтың Венесуэла Президенті Н. Мадуромен кездесуі едәуір үлес қосты. Соңғы жылдардың ішінде Венесуэланың Сыртқы істер министрі Д. Родригес пен Венесуэланың Мұнай мен тау кен өнеркәсібі министрі А. Чавестың (2015 жылы 16 қаңтар), сондай-ақ Венесуэла Сыртқы істер министрінің орынбасары Ф. Пласенсияның Астана қаласына (2016 жылы 20 желтоқсан) сапарлары өтті. Сауда-экономикалық ынтымақтастық Екіжақты тауарайналымы көлемі 2022 жылы 4,54 мың АҚШ долл. құрады (импорт есебінен - 4,54 мың АҚШ долл.). Мәдени-гуманитарлық саладағы ынтымақтастық Диалогтың дамуына Астанада халықаралық мамандандырылған ЭКСПО-2017 Көрмесі және онда Венесуэла өзінің ұлттық павильоны арқылы ұсынылғаны өз үлесін қосты. ЭКСПО аясында Венесуэла Сыртқы істер министрінің орынбасарлары Р. Гордилс пен Ф. Пласенсия Астанада сапармен болды. Шарт-құқықтық база Қазақстандық-венесуэлалық ынтымақтастықтың шарт-құқықтық негізі Саяси консультациялар бойынша меморандумды және Дипломатиялық, ресми және қызметтік паспорттардың иелері үшін визалық талаптарды жою туралы келісімді қамтиды. Дереккөздер
Алжир — Қазақстан қатынастары

Алжир — Қазақстан қатынастары — Қазақстан Республикасы мен Алжир Халық Демократиялық Республикасы арасындағы қатынастар Дипломатия Қазақстан Республикасы мен Алжир Халық Демократиялық Республикасы арасындағы дипломатиялық қарым-қатынастар 1996 жылы 15 наурызында орнатылды. Елшілік * Қазақстанның Мысырдағы елшілігі Алжир Халық Демократиялық Республикасындағы елшілік қызметін қоса атқарады. * Алжирдің Астана қаласында елшілігі бар. Ынтымақтастық ҚР Мәдениет, ақпарат және спорт министрлігінің делегациясы 2004 жылдың 15-17 желтоқсанда Алжирде өткен Білім, ғылым және мәдениет мәселелері бойынша ислам Ұйымына (ИСЕСКО) мүше елдердің 4-ші Сессиясының жұмысына қатысты. Сапар барысында Қазақстаннан барған делегация Алжирдің Мәдениет министрі Х. Тоуми ханыммен және ИСЕСКО Бас хатшысы Ә.Әл-Туэджримен кездесулер өткізді. Тараптар ИСЕСКО басқарушы лауазымдарына Қазақстанның өкілін ұсыну бойынша және мәдениет, баспа және мұрағат істері, киноматография салаларындағы екіжақты қатынастарды жандандыруға қатысты мәселелерді талқылады. ҚР Сыртқы істер министрінің орынбасары Н.Ермекбаев АХДР-ның Қазақстандағы Елшісі міндетін қоса атқарушы лауазымына қайта сайлануына орай Сенім грамотасының көшірмесін тапсыру үшін 2009 жылдың 27 қазанында Қазақстанға келген С.Шергимен кездесті. Алжир Президентінің жеке өкілі, Мемлекеттік министр Ә.Бельхадем 2010 жылы 1-2 желтоқсанда Астана қаласында өткен ЕҚЫҰ Саммитіне қатысты. Сауда Екі ел арасындағы тауар айналымы 2011 жылы 479 мың долл. құрады (тек қана экспорт). Дереккөздер
Виша Самбхава

Виша Самбхава (хот.-сақ. аты: , , дәстүрлі түрде 尉遲僧烏波 , мысалы. 尉迟僧乌波 , пиньинь Ючи Сенгвубо, досым. Ючи Сенубо; Уэйд-Дайлс транскрипция жүйесі: Yü-ch῾ih Sêng-wu-p῾o; қытай атауы: Ли Шэнтян, пиньинь Lǐ Shengtiān, досым. Ли Шэнтян; Уэйд-Дайлс транскрипция жүйесі: Ли Шэнг-тёен; 962, 966 немесе 967 ж. өлген) – 912-962, 966 немесе 967 жылдар аралығындағы Хотан патшасы. Тақтаның ұраны — Тунцин (, жарық. «жалпыға ортақ мереке»). Ол Гуйи уезінің бірінші губернаторы Цао Ицзинь екінші қызына үйленді; олардың әкесі қайтыс болғаннан кейін Хотан патшасы болған Виша Шура деген ұл туды. Неке дипломатиясының тағы бір әрекетінде Цао Йижиннің немересі Цао Яньлу Самбхаваның үшінші қызына үйленді. Тағы қараңыз * Юйчи Исэн * Витарка-вихара Дереккөздер
Музаки кінәздігі

Музаки кінәздігі немесе Берат кінәздігі (1335-1444) құрылды деспот Андреа II Музаки 1335 ж. Оның астанасы Берат қаласы болды. Тарих 1432 жылы Герг Арианити орталығы Берат қаласында орналасқан тәуелсіз Арианити княздігін құрды. Музаки княздігі басқа албан жерлерімен бірге 1444 жылы құрылған Леж лигасының құрамына кірді. Ханзадалар * Андреа II Музаки (1335-1372) * Теодор I Музаки (1372-1389) * Теодор II Музаки (1389-1417) * Теодор III Музаки (1417-1444) Тағы қараңыз * Ахмет Курт-паша Дереккөздер
Сере-мунду

Сере-мунду (бака, мамбу, ндого, нгака) — жалпы саны 570 мың адам болатын Орталық және Шығыс Африкадағы халық. Негізгі қоныстанған елдері: Конго Демократиялық Республикасы – 260 мың адам, Орталық Африка Республикасы – 110 мың адам, Судан – 100 мың адам. Тілі Тілдері - сере, мунду тілдері, игер-кордофан отбасына жатады. Діні Дінге сенушілердің діни наным-сенімдері: дәстүрлі сенімдер. Кәсібі Негізгі дәстүрлі кәсібі -ауыспалы типтегі егіншілік (құмай, тары, жүгері, жержаңғақ, маниок, ямс, көкөністер және т.б.). Қолөнерден керамика, ағаш өңдеу, құазір өнеркәсіптік өндіріспен ығыстырылуда. Өмір салты Елді мекендері жерге дерлік жететін конустық төбелері бар дөңгелек үйшіктерден тұрады. Дәстүрлі киімдері – жамбасты жауып тұратын белдік еуропалық киіммен алмастырылуда. Музыкалық фольклор дамыған. Дереккөздер
Қазақстан — Палау қатынастары

Қазақстан — Палау қатынастары — Қазақстан мен Палау арасындағы қатынастар Орталық Азияда орналасқан Қазақстан Республикасы мен Тынық мұхитының батысында орналасқан Палау Республикасы арасындағы дипломатиялық байланыстарға жатады. Бұл екі ел географиялық қашықтыққа қарамастан, өз аймақтарында және әлемдік аренада бейбітшілікті, дамуды және ынтымақтастықты нығайтуға міндеттеме алады. Дипломатия Қазақстан мен Палау 2012 жылғы 19 қарашада осы екі ел арасындағы достық әріптестік пен ынтымақтастықтың басталуын белгілей отырып, дипломатиялық қатынастар орнатты. Визалық режим Қазақстан азаматтары Палауға визаны барған кезде тегін ала алады. Палау азаматтары Қазақстанға келу үшін виза қажет. Дереккөздер
Вал Логсден Фитч

Вал Логсдон Фитч (; 10 наурыз 1923, Мерриман, Небраска — 5 ақпан 2015, Принстон, Нью-Джерси) — американдық физик, «бейтараптар К-мезондарының ыдырауындағы симметрияның негізгі принциптеріндегі бұзылуын ашқаны үшін» Джеймс Уотсон Кронинмен бірге физика бойынша 1980 жылғы Нобель сыйлығының лауреаты. Принстон университетінің құрметті профессоры, АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшесі. Ұлттық ғылым медалімен марапатталған (1993). Өмірбаяны Макгилл университетін бітірген (бакалавриат, 1948). 1954 жылы Колумбия университетінде физика ғылымының кандидаты дәрежесін алды. Сол жылдан бастап Принстон университетінде сабақ береді, 1976—81 жылдары физика кафедрасының меңгерушісі, 1987 жылдан бастап еңбек сіңірген университетінің физика профессоры болды. 1970—73 жж. мүшесі болды. «Ғалымдардың адамзатқа ескертуіне» (1992) қол қойды. негізін қалаушы мүшесі (1981). 1988—1989 жж Американдық физикалық қоғамының президенті, оның феллосы. Американдық ғылымды дамыту қауымдастығының мүшесі. АҚШ Ұлттық ғылым академиясының (1966) және Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі. ; Марапаттары * Эрнест Лоуренс сыйлығы (1968) * Франклин институты (1976) * Физика бойынша Нобель сыйлығы (1980) * АҚШ ұлттық ғылым медалі (1993) Дереккөздер Әдебиет * Храмов Ю. А. Фитч Вал Логсдон (Fitch Val Logsdon) // Физики : Биографический справочник / Под ред. А. И. Ахиезера. — Бас. 2-ші, өңд. және тол. — М. : Наука, 1983. — Б. 278. — 400 б. — 200 000 дана. Сілтемелер * В. Л. Фитч. [http://ufn.ru/ru/articles/1981/10/a/ «Біріккен паритеттің сақталмауының ашылуы». Нобель дәрісі.] // Физика ғылымдарының жетістіктері, 135-том, 2-шығарылым, қазан 1981. * [http://n-t.ru/nl/fz/fitch.htm Fitch, Вэл Логсдон] // «Ғылым және технология» электронды кітапханасының сайтындағы өмірбаяны * [http://nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1980/ Нобель комитетінің сайтынан ақпарат] * [http://www.princeton.edu/physics/people/faculty/val-fitch/ Принстон университетінің веб-сайтындағы Val Fitch парақшасы]
Канун (Албания)

Канун ― бастапқыда ауызша берілген албан құқықтық әдет-ғұрыптарының жиынтығы. 15 ғасырда Албанияда бар құқықтық әдет-ғұрыптарды жалпылау Лека Дукаджининің Кануны (Kanuni i Lekë Dukagjinit) құрылды. Келесі кештер бірте-бірте қалыптасты: * Ескі Хауа (Kanun i vjetër ); * Мирдита түні (Kanuni i Mirditës); * Пуки түні (Kanuni i Pukës); * Черменики қарсаңы (Kanuni i Çermenikës); * Папа Юлийдің қарсаңында (Kanuni i Papa Zhulit); * Лаберия қарсаңында (Kanuni i Labërisë); * Скандербег түні (Kanuni i Skënderbeut), сондай-ақ Арберияның кеші (Kanuni i Arbërisë) ретінде белгілі. Канундар 20 ғасырға дейін албандар (мұсылман да, христиан да) көп тұратын аймақтарда кең таралған. Леки Дукаджинидің канунына ең үлкен ұқсастықты Скандербегтің кануны сақтап қалды. Этимология «Канун» термині грекше κανών (ереже, қара). Албан тілі араб және түрік арқылы алған орыс «каноны». «Канун» сөзінен басқа басқа сөздер де сол мағынада қолданылған: тюркизмдер (usull, itifak, adet, sharte), славянизмдер (закон) және жергілікті албан сөздері (rrugë немесе udhë ― жол; doke ― мораль). Тарих Кейбір авторлар үйлер Иллирия тайпаларының әдет-ғұрыптарына қайтып оралады деп санайды, басқалары бұл жалпы үнді-еуропалық құбылыс деп болжайды. 15 ғасырда князь Лека Дукаджини қолданыстағы әдет-ғұрыптарды жалпылап, біріктірді. Стефан Гечови 1913 жылы Лека Дукаджини Канунды. Мазмұны Заңның негізгі қағидалары — ар-намыс (nderi), қонақжайлылық (mikpritja), дұрыс мінез-құлық (sjellja) және руға адалдық (fis). Лёка Дукаджини қарсаңында 12 тараудан тұрды: # Шіркеу # Отбасы # Неке # Үй, мал және мүлік # Жұмыс # Мүлікті беру # Сөз # Ар-намыс # Шығындар # Қылмыс туралы заң # Қарттар туралы Хауа # Артықшылықтар мен ерекшеліктер. Дереккөздер
Қазақстан — Ямайка қатынастары

Қазақстан — Ямайка қатынастары — Қазақстан Республикасы мен Ямайка Республикасы арасындағы дипломатиялық қатынастар. Дипломатия Елдер арасындағы дипломатиялық қатынастар 1995 жылы 27 шілдеде орнады. Қазақстанның Ямайкада, Ямайканың Қазақстанда елшіліктері жоқ. Визалық саясат Ямайка азаматтарына Қазақстанға саяхаттау үшін виза қажет. Қазақстан азаматтары Ямайка мемлекетіне барған кездегі визаны ала алады Саяси байланыстар 2017 жылғы 6-9 ақпанда Қазақстан Республикасының Ямайкадағы Канададағы Елшісі Константин Жигалов Кингстонға жұмыс сапарымен барып, Ямайка үкіметі ұйымдастырған жыл сайынғы Дипломатиялық апталыққа қатысты Дипломатиялық аптаның бір бөлігі ретінде Елші Жигалов Сыртқы істер және сыртқы сауда министрі Джонсон Смитпен, туризм министрі Эдмунд Бартлеттпен және Ямайканың инвестицияларды ынталандыру агенттігінің (JAMPRO) Президенті Дайан Эдвардспен екіжақты келіссөздер жүргізді. 2019 жылы 27 маусымда Ямайканың Премьер-Министрі Эндрю Холнесс Қасым-Жомарт Тоқаевтың Қазақстан Республикасының Президенті болып сайлануына орай құттықтау хаттар мен жеделхаттар жіберді. Өз құттықтауында Мемлекет басшысының саяси тәжірибесі бай екенін атап өтіп, Қазақстанның өсіп-өркендей беруіне тілектестік білдірді. Ямайка Астанадағы ЭКСПО-2017 көрмесіне қатысты Дереккөздер
Багам аралдары — Қазақстан қатынастары

Багам аралдары — Қазақстан қатынастары — Қазақстан Республикасы мен Багам аралдары достастығының арасындағы дипломатиялық байланыстар. Дипломатия 2014 жылғы 10 желтоқсанда Қазақстан мен Багам аралдары дипломатиялық қатынастар орнатты. Қазақстанның Багам аралдарында, Багам аралдарының Қазақстанда дипломатиялық өкілдіктері жоқ Визалық саясат Қазақстан азаматтарына Багам аралдарын кіру үшін электронды виза қажет. Багам аралдары азаматтарына Қазақстанға кіру үшін виза қажет. Дереккөздер
Қазақстан — Гонконг қатынастары

Қазақстан — Гонконг қатынастары — Қазақстан Республикасы мен Қытайдың Гонконг арнайы әкімшілік ауданы арасындағы қарым-қатынас. Дипломатия Қазақстанның Гонконгте Бас консульдығы бар. Гонконг Арнайы Әкімшілік Ауданындағы (ҚХР) Қазақстан Республикасының Бас консулдығы 2003 жылы 23 қазанда ашылды (Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың «Гонконг қаласында (ҚХР) Қазақстан Республикасының Бас консулдығын ашу туралы» 2003 жылғы 6 маусымдағы №1104 Жарлығы). Бас консулдықтың консулдық округына аймағына Гонконг АӘА және Макао АӘА кіреді. Визалық саясат Қазақстан мен Гонконг арасында өзара 14 күндік визасыз режим орнатылған. Сауда байланыстары Гонконг-әлемдегі ең ірі қаржы және логистикалық орталықтардың бірі. Елде 8978 аймақтық штаб-пәтер және шетелдік компаниялардың өкілдіктері бар, олардың көпшілігі бірінші кезекте материктік Қытаймен бизнес жүргізуге бағытталған. Гонконгта 182 қаржы және банк мекемелері және 42 шетелдік банк өкілдіктері тіркелген, бұл оның Азия-Тынық мұхиты аймағындағы ең маңызды банк және қаржы орталығы мәртебесін растайды. Гонконгтың валюта нарығы Азиядағы екінші және әлемдегі төртінші болып табылады, валюталық операциялардың орташа тәуліктік айналымы 632,1 миллиард долларды құрайды. Гонконгтың қор нарығы Азияда 6-шы және нарықтық капитализациясы 4,1 трлн долларды құрайтын әлемде 9-шы орында. Гонконг қор биржасында 2601-ден астам компания бар. 2022 жылдың соңына қарай Гонконгтан 96,2 миллион доллар көлемінде тікелей шетелдік инвестициялар тартылды (2021 жылмен салыстырғанда 8,4% өсім, 88,8 миллион доллар). 2023 жылдың 1 тамызындағы жағдай бойынша Гонконг капиталымен жұмыс істейтін 119 Бірлескен кәсіпорын тіркелді -100. Қазақстан мен Гонконг арасындағы тауар айналымы 2023 жылғы қаңтар-шілдеде 45,9 млн АҚШ долларын құрады, бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен (28,7 млн АҚШ доллары) салыстырғанда 59,7% - ға артық. Қазақстаннан Гонконгқа Экспорт 2023 жылғы қаңтар-iілдеде 31% - ға ұлғайып, 26,7 млн АҚШ долларын құрады. Қазақстан мен Гонконг арасындағы тауар айналымы 2022 жылы 51,8 млн АҚШ долларын құрады, бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 91% - ға артық (27,1 млн АҚШ доллары). Дереккөздер
Таза, жарқын жер

«Таза, жарқын жер» — америкалық жазушы Эрнест Хемингуэй жазған әңгіме. Туынды оның 1933 жылы шыққан «Жеңімпазға ешнәрсе тимейді» жинағында жарияланды. Джеймс Джойс бұны бар замандағы ең мықты жазылған әңгімелер қатарына жатқызып, жоғары бағалаған. Дереккөздер
Қазақстан — Эквадор қатынастары

Қазақстан — Эквадор қатынастары — Қазақстан Республикасы мен Эквадор Республикасы арасындағы қарым-қатынастар. Дипломатия Эквадор мен Қазақстан арасындағы дипломатиялық қатынастар 2012 жылғы 23 қаңтардан бастап орнады. Қазақстанның Эквадорда, Эквадордың Қазақстанда дипломатиялық өкілдіктері жоқ. Визалық саясат Қазақстан мен Эквадор арасында өзара 30 күндік визасыз режим орнатылған. Ынтымақтастық Эквадордың сыртқы істер министрі өз елінің Қазақстанның БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінде 2017-2018 жылдарға арналған тұрақсыз орынға өтінімін қолдауы туралы айтты. Эквадор Қазақстанның ЭКСПО-2017 халықаралық мамандандырылған көрмесін өткізуге өтінімін қолдады және оған қатысуға мүдделі. Екі елде мыңжылдықтардан бастау алатын басқа байланыстар болуы мүмкін. Жақында Алматыда өткен The Spirit Of Tengri этникалық музыка фестивалі кезінде Yarik Ecuador үнділік тобы жергілікті тұрғындарға өте ұнаған жарқын және әсерлі композициялармен ерекше шу шығарды. Алғашқы адамдар Америкаға шамамен 10 000-12 000 жыл бұрын Алтай аймағынан келген деп болжайтын ғылыми теория бар, сондықтан жергілікті эквадорлықтар мен қазақтар көшпелі туыстар болуы мүмкін. Сауда Эквадор Қазақстанның Латын Америкасындағы Бразилиядан (377,1 млн доллар), Мексикадан (121,4 млн доллар) және Аргентинадан (40,1 млн доллар) кейінгі төртінші ірі сауда серіктесі болып табылады. Қазақстан мен Эквадор арасындағы сауданың жалпы көлемі 2013 жылы 3 38,9 млн-ға жетті, бұл өткен жылмен салыстырғанда 30 пайызға артық. Дереккөздер