Израильдің Батыс жағалаудағы әскери операциясы (2025)

2025 жылғы Израильдің Батыс жағалаудағы әскери операциясы (Израильде «Темір қабырға» деп аталады) — Израиль Қорғаныс күштері (ЦАХАЛ) тарапынан Иордан өзенінің Батыс жағалауында ХАМАС және одақтас қарулы топтарға қарсы жүргізіліп жатырған әскери операция. Операция бастапқыда Джениндегі қарулы топтарға қарсы бағытталғанымен, кейіннен басқа қалаларға да тарады. Сондай-ақ операцияға Палестина әкімшілігінің қауіпсіздік күштері (ПӘ) де қатысты. Мақсаттары Израиль премьер-министрі Биньямин Нетаньяху операцияның «қауіпсіздік кабинеті нұсқауы бойынша» басталғанын мәлімдеді. Оны Израиль қорғаныс армиясы, Шин-Бет және Израиль полициясы «Иудея мен Самариядағы қауіпсіздікті нығайту» мақсатында жүргізуде. Операцияның басталуын Таяу Шығыстағы соғыс (2023 жылдан) барысында Иранның Батыс жағалауда қарулы топтарды қолдап, тұрақсыздық тудыру әрекеттерімен байланыстырады. Нетаньяху Израильдің Иранмен байланысты қарулы топтарға қарсы күресін жалғастыратынын айтып, бұл әрекеттер Газа, Ливан, Сирия, Йемен, Иудея мен Самарияда жүргізілетінін мәлімдеді. Барысы Қаңтар 21 қаңтар: Операция басталғаннан кейін Израиль күштері Дженин мен оның айналасындағы жасақталған топтардың жасырынған орындарына әуеден және құрлықтан соққы жасады. Нәтижесінде кемінде 15 қарулы содыр, оның ішінде 6 қаңтарда Әл-Фундук ауылында еврейлерді өлтіруге қатысы бар екі лаңкес жойылды. Сонымен қатар, 30-дан астам іздеуде жүрген адам қамауға алынып, көп мөлшерде қару-жарақ пен оқ-дәрі тәркіленді. 27 қаңтар: Операция Тулькармға дейін кеңейтілді, онда әуе соққысы арқылы ХАМАС-тың жергілікті бөлімшесінің басшысы жойылды. Палестиналық дереккөздерге сәйкес, әуе соққысы автокөлікке де бағытталып, екі адам қаза тапқан. Израиль күштері Ицхар елді мекенінің маңында жарылғыш зат орнатылған ұшқышсыз ұшақтың көзін жойды. Сонымен қатар, палестиналық ақпарат көздері Палестина әкімшілігінің қауіпсіздік күштері Дженин мен оның маңында бірқатар тұтқындау операцияларын жүргізгенін хабарлады. Ұсталғандар арасында «Наблус» батальонының командирі (Әл-ақса азап шегушілер бригадасы құрамына кіреді), сондай-ақ «Дженин» батальонының командирі мен өкілі бар. Келесі апта ішінде Израиль қауіпсіздік күштері Дженин мен Тулькармдағы операциясын жалғастырып, оны Тубас пен Тамун қалаларына дейін кеңейтті. 21 қаңтардан бері қаза тапқан содырлардың саны 50-ге жетті, ал қамауға алынған іздеудегі адамдар саны 100-ге өсті. Қауіпсіздік күштері жүздеген жарылғыш құрылғыны, бомба жасау зертханаларын және үлкен қару-жарақ қоймаларын залалсыздандырды. Сондай-ақ содырлар пайдаланған бірнеше ғимарат жойылды. Дженинде қақтығыстар кезінде бір израильдік сарбаз қаза тапты. Ақпан 4 ақпан: Тайасир бақылау-өткізу бекетінің жанында палестиналық содыр израильдік әскерилерге оқ жаудырып, екі сарбазды өлтіріп, бесеуін жаралады. Шабуыл жасаған адам атып өлтірілді. Палестина әкімшілігінің қауіпсіздік күштері Тамун, Тубас, Дженин және Дженин босқындар лагерінде бірнеше содырды тұтқындап, Израиль күштеріне қарсы қолдануға дайындалған жарылғыш құрылғыларды залалсыздандырды. 9 ақпан: Израиль қауіпсіздік күштерінің әрекеті Нур-Шамс босқындар лагеріне де таралды. Сонымен қатар, Дженин босқындар лагерінде теракт ұйымдастыруды жоспарлаған ХАМАС командирі тұтқындалды. Палестина әкімшілігінің қауіпсіздік күштері де Дженин мен оның айналасында екі содырды қамауға алды. 20 ақпан: Тель-Авивтің оңтүстігіндегі Бат-Ям қаласында үш бос израильдік автобус жарылды, бірақ ешкім зардап шеккен жоқ. Израиль полициясының бастығы Хаим Саргароф жарылыстарда қолданылған құрылғылардың Батыс жағалаудағы содырлар пайдаланған құрылғыларға ұқсас екенін мәлімдеді. Жарылмаған құрылғылардың бірінде «Тулкармнан кек» деген жазу болды. «Тулкарм» бригадасы мәлімдеме жариялап, «Қаза тапқандар үшін кек алынбайынша, оккупант біздің жерімізде отырғанша, бұл ұмытылмайды» деп жазды, бірақ шабуылға жауапкершілік алған жоқ. Израильдің Жалпы қауіпсіздік қызметі бұл шабуылды Иран ұйымдастырып, ХАМАС жүзеге асырғанын мәлімдеді. 21 ақпан: Премьер-министр Биньямин Нетаньяху Батыс жағалаудағы операцияны күшейтуді бұйырды, ал Израиль қорғаныс армиясы (ИҚА) қосымша үш батальон жіберетінін мәлімдеді. Реакция : : БҰҰ Бас хатшысы Антониу Гутерриш барлық тараптарды «максималды ұстамдылыққа» шақырды. : : Француз үкіметі операцияға алаңдаушылық білдіріп, Израильден ұстамдылық танытуды талап етті. : : Иордания билігі жағдайдың қауіпті екенін мәлімдеп, «бүкіл әлемнің болып жатқан оқиғаларды мұқият зерттеуі қажет» және «Батыс жағалаудағы шиеленістің ушығуын болдырмау үшін шұғыл шаралар қабылдау керек» деп мәлімдеді. : Палестина ұлттық әкімшілігі: Палестина ұлттық әкімшілігі қақтығыста Израильмен қауіпсіздік саласындағы ынтымақтастығына қарамастан, Израильді Батыс жағалауды біртіндеп аннексиялауға тырысты деп айыптады. : ХАМАС: ХАМАС Израиль армиясына қарсы күреске шақырып, Палестина ұлттық әкімшілігінің операцияға қатысуын қатаң айыптады. Ұйым өкілдері ПҰӘ-нің Израильмен қауіпсіздік саласындағы ынтымақтастығы «апатты деңгейге жетті» деп мәлімдеді. Дереккөздер