kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Майкон Перейра ди Соуза

Майкон Тиаго Перейра ди Соза (; 14 қыркүйек 1985, Рио-де-Жанейро) — бразилиялық футболшы, жартылай қорғаушы. Карьерасында тек 2007-09 жылдары ғана Германияның "Дуйсбург" клубында өнер көрсетті, қалған уақытта тек бразилиялық клубтарда доп тепті. 2017 жылы "Гремио" сапында Либертадорес кубогын жеңіп алды. Сол жылғы желтоқсанда Клубтар арасындағы әлем біріншілігінің финалына шықты, бірақ "Гремио" 0:1 есебімен "Реалдан" жеңіліп қалды. Майкон сол ойында екінші таймда алаңға шықты. Жүлделері Командалық * Рио-де-Жанейро штатының чемпионы (1): 2005 * Бразилияның вице-чемпионы (1): 2014 * Бразилия кубогы (1): 2016 * Оңтүстік Америка кубогы (1): 2012 * Либертадорес кубогы (1): 2017 Дереккөздер Сілтемелер *[https://www.thefinalball.com/player.php?id=5262 Профилі]
Жозеф Боннель

Жозеф Боннель (Joseph Bonnel; 4 ақпан 1939, Флорансак — 13 ақпан 2018, Пезенас) — француз футболшысы, жартылай қорғаушы. Клубтық мансабы Ересек футбол алаңдары сертификаттаудан өтетін болады-1957 жылы өнер клубы "Монпелье", "екі маусымына , 76 чемпионаттың матчтарында қатысты. 1959-1967 жылдары "Валансьен" клуб командасының түсін қорғады. Өз ойын соңғы команданы назарын өкілдерінің жаттықтырушылар штабының клубы бар"Олимпик" (Марсель), оның құрамына қосылды 1967 жылы. "Маккаби" командасына келген Марсельдің мынадай алты мінсіз өз ойын өткізді. Аяқтады кәсіби ойын мансабын "клубында Безье", сөйледі ол 1973 жылдан 1977 жылға дейін. Жаңалықтар құрама Франция құрамасы сапында 1962 жылы тұңғыш рет алаңға шықты. Құрама сапында сегіз жыл бойы ойнап, 25 матчта алаңға шығып, 1 гол соқты. Құрама сапында 1966 жылғы әлем біріншілігіне қатысты. Жетістіктер "Олимпик" * Франция Кубогы: 1968/69, 1971/72 * Франция Чемпионы: 1970/71, 1971/72 Дереккөздер Сілтемелер * [https://www.national-football-teams.com/player/18805.html Профиль сайтында National Football Teams](ағыл.) * [http://www.footballdatabase.eu/football.joueurs.joseph.bonnel.36758.en.html Статистика сайтында www.footballdatabase.eu](ағылш.)
Жуантөбе (Қарағанды облысы)

Жуантөбе — Қарағанды облысы Осакаров ауданы, Жансары ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы – Осакаровка кентінен солтүстік-шығысқа қарай 100 км-дей жерде. Халқы Дереккөздер
Қызылтас (ауыл)

Қызылтас — Қарағанды облысы Осакаров ауданы, Жансары ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы – Осакаровка кентінен солтүстік-шығысқа қарай 105 км-дей жерде. Халқы Дереккөздер
Басқорық

Басқорық (2015 жылға дейін – Лиманное) — Қарағанды облысы Осакаров ауданы, Жансары ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы – Осакаровка кентінен солтүстік-шығысқа қарай 97 км-дей жерде. Халқы Дереккөздер
Футболдан Азия Кубогы 1980

Футболдан Азия Кубогы 1980 — Футболдан Азияның жетінші чемпионаты. 15-30 қыркүйек күндері Кувейтте өткізілді. Алаң иелері турнир жеңімпазы атанды. Топтық турнир А тобы ---- ---- ---- ---- ---- ---- ---- ---- ---- В тобы ---- ---- ---- ---- ---- ---- ---- ---- ---- Жартылай финал ---- 3-орын Финал
Футболдан Азия Кубогы 1976

Футболдан Азия Кубогы 1976 — Футболдан алтыншы Азия чемпионаты. 3-13 маусым аралығында Иранда өткізіліп, алаң иелері турнир жеңімпазы атанды. Топтық турнир А тобы ---- ---- ---- В тобы ---- ---- ---- Жартылай финал ---- 3-орын Финал
Футболдан Азия Кубогы 1972

Футболдан Азия Кубогы 1972 — Футболдан Азияның бесінші чемпионаты. 1972 жылы Тайландта өтіп, Иран құрамасы чемпион атанды. Топтық турнир 1 топ ---- ---- ---- 2 топ ---- ---- ---- Жартылай финал 3 орын Матч Детальдар Дереккөздер Сілтемелер
Футболдан Азия Кубогы 1964

Футболдан Азия Кубогы 1964 — Футболдан үшінші Азия чемпионаты. 26 мамыр-9 маусым күндері Израильде өтіп, алаң иелері жеңімпаз атанды. Финалдық турнир ;Ескерту: * Әр ойын 80 минуттан ойналды. ---- ---- ---- ---- ---- ----
Футболдан Азия Кубогы 2015 (финал)

Футболдан Азия Кубогы 2015 (финал) (ағыл. 2015 AFC Asian Cup Final) — 2015 жылғы футболдан Азия чемпионатының шешуші ойыны. 2015 жылы 31 қаңтар күні Аустралияның Сидней қаласында өтіп, алаң иелері Оңтүстік Корея құрамасын 2:1 есебімен ұтты. Осылайша Аустралия құрамасы екі бірдей құрлықта чемпион болған жалғыз команда атанды. Аустралия бұған дейін де 2004 жылғы ОФК Ұлттар кубогында Океания чемпионы атанған-ды. Матч Протокол Дереккөздер Сілтемелер *[http://www.the-afc.com/afcasfeeds?fixtureid8270&stageid327&tModeC&viewajax&show=matchsummary Есептеме]
Африка Ұлттары Кубогы 2019

Африка Ұлттары Кубогы 2019 (фр. Coupe d'Afrique des Nations 2019/ағыл. 2019 Africa Cup of Nations) — Футболдан Африка чемпионатының 32-ші турнирі. Финалдық кезеңі 2018 жылы 21 маусым - 19 шілде аралығында Мысырда өтті. Турнирге тұңғыш рет 24 құрама қатысты. Алжир құрамасы екінші рет турнир жеңімпазы атанды. Турнир әу баста Камерунда өткізілетін болған. Алайда стадиондардың мерзімінде салынып бітпеуі салдарынан 2018 жылы қараша айында Камерун бас тартты. 2019 жылы қаңтар айында Мысырда өткізілетін боп белгіленді. Финалдық турнирдің жеребесі 2019 жылы 4 сәуір күні Каирде тасталды. Топтық турнир А тобы ---- ---- ---- ---- ---- В тобы ---- ---- ---- ---- ---- С тобы ---- ---- ---- ---- ---- D тобы ---- ---- ---- ---- ---- ---- Е тобы ---- ---- ---- ---- ---- ---- F тобы ---- ---- ---- ---- ---- ---- Үшінші орын алғандар Плей-офф 1/8 финал ---- ---- ---- ---- ---- ---- ---- Ширек финал ---- ---- ---- Жартылай финал ---- 3 орын үшін Финал
Африка Ұлттары Кубогы 2017

Африка Ұлттары Кубогы 2017 (араб. كأس الأمم الأفريقية لكرة القد2017‎ / фр. Coupe d'Afrique des nations de football 2017 / ағыл. 2017 Africa Cup of Nations) — Футболдан Африка чемпионатының 31-ші турнирі. 2017 жылы 14 қаңтар және 5 ақпан аралығында Габонда өтті. Әу баста турнир Ливияда өтеді деп белгіленгенімен, ондағы азамат соғысы салдарынан Габонға ауыстырылды. Турнирде Камерун құрамасы чемпион атанды. "Астана" футбол клубының шабуылшысы Жуниор Кабананга үш гол соғып турнир мергені атанды. Бұл турнирде Африка Ұлттары кубогының 60 жылдығы тойланды. Топтық турнир А тобы Барлық матчтар Габонда өтті В тобы С тобы Д тобы Плей-офф Ширек финал Жартылай финал 3 орын Финал
Джон Карью

Джон Алью Карью (; 5 қыркүйек 1979 жыл, Лёренског, Акерсхус) — норвег футболшысы, шабуылшы. Карьерасы Карьюдің әкесі гамбиялық, анасы норвег. Норвегия Ұлттық құрамасында ойнаған тұңғыш қара нәсілді футболшы. 2000 жылғы дейін Норвегияның "Волеренга", "Русенбург" клубтарында өнер көрсетті. 2000 жылғы Еуропа чемпионатынан соң "Валенсияға" ауысты. "Валенсияда" ойнаған үш маусымның ішінде клубтың белді ойыншыларының бірі болды. 2002 жылы "Валенсия" Испания чемпионы атанғанда Карью бұл жетістікке өлшеусіз үлес қосты. "Валенсиядан" кеткен соң ешбір клубта тұрақты ойнай алмай, жиі команда ауыстырумен болды. 2005-07 жылдары "Лионда" ойнап Франция чемпионы атанды. Бірақ алаңға тұрақты шыға алмай, Жуниньо Пернамбуканоның көлеңкесінде қап кете берген соң басқа клуб іздеуге мәжбүр болды. Карьерасының соңғы жылдарында тек Англия клубтарында ойнады. Карьерасын 2013 жылы аяқтады да, киноактерлік жолына түсті. Жетістіктері ; «Волеренга» * Норвегия кубогы: 1997 ; «Русенборг» * Норвегия чемпионы: 1999 * Норвегия кубогы: 1999 ; «Валенсия» * Испания чемпионы: 2002 * Чемпиондар Лигасының финалисі: 2001 ; «Олимпик Лион» * Франция чемпионы: 2006 Дереккөздер Сілтемелер * [https://web.archive.org/web/20101031090600/http://www.avfc.co.uk/page/PlayerProfiles/0,,10265~28715,00.html Профилі]
Маркус Берг

Маркус Берг (; 17 тамыз 1986 жыл, Турсбю, Швеция) — швед футболшысы, Швеция Ұлттық футбол құрамасы мен Краснодар клубының шабуылшысы. Жетістіктері Командалық Гётеборг * Швеция чемпионы: 2007 Панатинаикос * Грекия кубогы: 2014 Жеке * Швеция чемпионатының үздік мергені: 2007 * Грекия чемпионатының үздік мерген: 2017 * Жастар арасындағы Еуропа чемпионатының үздік мергені: 2009 (7 гол) * Жастар арасындағы Еуропа чемпионатының үздік ойыншысы: 2009 Қатысқан турнирлері * Жастар арасындағы Еуропа чемпионаты: 2009 * Еуропа чемпионаты: 2016 * Әлем чемпионаты: 2018 Сілтемелер *[http://www.fussballdaten.de/person/bergmarcus/ Профилі] *[http://www.worldfootball.net/player_summary/marcus-berg/ Профилі]
Norwegian Air Shuttle

Norwegian Air Shuttle (euronext|NO0010196140|DY) — IAGнің елшілес әуе компаниясы. KLM мен біріккенге дейін Франция ауекомпаниясының басшысы болған. 9 500 жұмыскерлер штаты (қаңтар айының жағдайы бойынша 2018) бар. Авиакомпанияда тораптық және аймақтық ұшақтарды қолданылады. Мемлекеттік Airlines for Europe альянсына кіреді. Қазіргі күндері 153 бағытта ұшақтар ұшады. Авиакомпания флоты
Еуразия тілдері

Еуразия — лингвогенетикалық континентте ең көп зерттелген, оған 21 отбасы, 4 изолят және 12-ге жуық жіктелмеген тілдер бар. Еуразия тілдерінің тізімі * Баск әулеті {3} * Үнді-Еуропа {449} Келесі 2 отбасы әдетте Кавказ тілдері деп аталады. (генетикалық емес бірлестіктер): * Солтүстік кавказ тілдері {34}, жалпылай қабылданбаған бірлік , құрамына: ** Абхаз-адығ тілдері ** Нах-Дағыстан тілдері * Картвель әулеті {4} * Орал әулеті {39} * Алтай әулеті {79} Барлық зерттеушілермен мойындалмаған. Әдетте кіреді ** Моңғол тілдері ** Түркі тілдері ** Тұңғыс-маньчжур тілдері; бірақ максималды нұсқада да ** Корей тілі мен ** Жапон-рюкю тілдері (жапон тілі мен рюкю тілі) * Дравиди әулеті {66} * Бурушаски тілі (изолят) {1} Келесі 5 әулет шартты түрде «палеоазиялық тілдер» (генетикалық емес бірлестіктер) деп аталады:: * Енисей әулеті {1} * Юкагир (юкагир-чуван) әулеті{2} * Чукот-камчатка әулеті {5}, сонымен қоса: чукот тілі, коряк тілі, ительмен тілі және т.б. * Нивх тілі (изолят) {1} * Айн әулеті † {3} * Сино-тибет әулеті {363}, сонымен қоса қытай тілі, немесе * тай-кадай әулеті {70} * мяо-яо әулеті {22} * австроазиалық әулет үсті тілдер тобы ** Шын мәнінде австроазиялық әулеті {163}, сонымен қоса вьетнам тілі ** никобар әулеті {6} * Аустронезия әулет үсті {1268} ** малай-полинезия әулеті {1248} ** тайвань әулеті {20} * андаман әулеті {13} ;Ежелгі тілдер (қазір өмір сүрмейді): * тиррен әулеті {2} † (этрус тілін қоса) * Хуррито-урарт әулеті † {2} * Шумер тілі (изолят) † {1} * Элам тілі (изолят) † {1} * Жіктелмеген тілдер {12}, сонымен қоса ибер тілі †, кипр-миной тілі†, этеокрит тілі †, хатт тілі †, кассит тілі † мен Батыс Еуразияның басқа да реликтік тілдері. Тілдік әулеттер саны 1980 жылдардың ортасына қарай. Еуропа тілдері Еуропа халқының 94% -нан астамы Үнді-Еуропа әулет тілдерінде сөйлейді. Азия тілдері Азия халқының шамамен 40% -ы сино-тибет тілдерінде сөйлейді, ал 30% -ы үндіеуропаның макроәулетіндегі тілдермен сөйлейді. 1980 жылдардың ортасына қарай (мың адам).
Батпақты

Елді мекендер: * Батпақты – Абай облысы Үржар ауданындағы ауыл. * Батпақты – Қарағанды облысы Осакаров ауданындағы ауыл. Өзендер: * Батпақты – Ойыл алабындағы өзен. * Батпақты – Жайық алабындағы өзен.
Қаракөл (Осакаров ауданы)

Қаракөл (2023 жылға дейін — Тельманское) — Қарағанды облысы Осакаров ауданындағы ауыл, Нияз ауылдық округі орталығы. Географиялық орны Аудан орталығы – Осакаровка кентінен солтүстік-шығысқа қарай 59 км-дей жерде. Халқы Дереккөздер
Каспийлер

Каспийлер (грек. Κάσπιοι Kaspioi, арам. kspy, груз. კასპიელები kaspielebiʿ, грабар կասպք kaspkʿ, парс. کاسپین‎ Kāspiān) — б.з.д. І мыңжылдықта Каспий теңізінің оңтүстік және оңтүстік-батыс далалы аймақтарында мекендеген көшпелі тайпалар. Алғаш рет б.з.д. V ғасырда сақтардың жанында тұратын XI және XV аудандарында Ахеменидтердің алым-салық төлеуші ретінде (сатрапия) Геродот айтып кеткен. Б.з.д. I ғасырда басқа елдермен тұтасып кетті. Каспийлердің атауы бойынша Каспий теңізі, сондай-ақ Каспийдің тарихи аймақтарының бірі - Каспиана өзінің атын алды. Каспийлердің шығу тегі әлі де бір тоқтамға келген жоқ. Каспий үндіеуропалық тайпаларға дейінгілер деп саналады; Эрнст Герцфельд белгілі тілдерге қатысы жоқ тілде сөйлейтін б.з.д. 2-ші мыңжылдықтағы Иранның таулы аймағының касситтеріне ұқсатады. И.М. Дьяконов каспийлерді каситтерге туыстас деп санаған. Дегенмен, Р. Фрай касситтер пен каспийлерді бірдей деп санауға қарсы болды. 1971 жылы Пьер Гэло (фр. Pierre Grelot) каспийлерге қатысты Мысырдан шыққан арамей папирусындағы ономастикалық ақпаратты жариялады. Бұл ақпаратқа негізделе отырып каспийлерді не иран тектес немесе иранның күшті ықпалында деп қорытынды жасауға болады. Олар туралы ақпарат ежелгі және армян дереккөздерінде сақталған.
Футболдан Оңтүстік Америка кубогы 1916

Футболдан Оңтүстік Америка кубогы 1916 (Campeonato Sudamericano de Selecciones 1916) — Футболдан Америка чемпионатының бірінші турнирі. Турнир Аргентинада өтті. Төрт құрама қатысып, бәрі бір-бірімен бір айналым ойнап шықты да, Уругвай чемпион атанды. Матчтар ---- ---- ---- ---- ----
Футболдан Оңтүстік Америка кубогы 1917

Футболдан 1917 жылғы Оңтүстік Америка кубогы 30 қыркүйек - 14 қазан аралығында Уругвайда өтіп, алаң иелері қатарынан екінші рет чемпион атанды. Матчтар *Уругвай - Чили - 4:0 *Аргентина - Бразилия - 4:2 *Аргентина - Чили - 1:0 *Уругвай - Бразилия - 4:0 *Бразилия - Чили - 5:0 *Аргентина - Уругвай - 0:1 30 қыркүйек 3 қазан 6 қазан 7 қазан 12 қазан 14 қазан Турнир кестесі
Фемто-

Фемто- (белгілеу: қазақ «ф», халықаралық «f») — квадриллион есе кішірейгендікті көрсететін қосымша. Атауы даттың femten — он бес сөзінен шыққан. СИ қосымшасы ретінде 1964 жылы XII Салмақтар мен шаралар бойынша бас конференцияда қабылданды. Тағы қараңыз * Өлшем бірліктерінің халықаралық жүйесі Дереккөздер
Альберто Марковеккио

Альберто Андреас Марковеккьо (; 6 наурыз 1893 жыл — 28 ақпан 1958 жыл, Авельянеда, Аргентина) — аргентиналық футболшы, шабуылшы. Карьерасы Аргентиннаның ХХ ғасыр басындағы үздік шабуылшыларының бірі. Карьерасында 200-ден аса гол соққан. Бүкіл футболшылық ғұмырында тек "Расинг" клубында ғана доп тепті. 1913-21 жылдары "Расинг" қатарынан жеті рет Аргентина чемпионы атанғанда Марковеккио клубтың белді ойыншыларының бірі болды. 1921 жылы ауыр жарақатының кесірінен футболмен ерте қоштасты. Ұлттық құрама сапында 11 кездесуде алаңға шықты. 1916 жылы тұңғыш Америка кубогына қатысып, күмс жүлдені еншілері. Бұл турнирде бір гол соқты. Жетістіктері Командалық * Аргентина чемпионы (8): 1913, 1914, 1915, 1916, 1917, 1918, 1919, 1921 * Буэнос-Айрес Мниципалитеті кубогының жеңімпазы (3): 1913, 1915, 1917 * Альберто Ибаргурен кубогы (5): 1913, 1914, 1916, 1917, 1918 * Коусиньер кубогы (1): 1913 * Альдао кубогы (2): 1917, 1918 Дереккөздер Сілтемелер
Авесталық тіл

Авесталық тіл (𐬎𐬞𐬀𐬯𐬙𐬀𐬎𐬎𐬀𐬐𐬀𐬉𐬥𐬀) — Иран тілдерінің көне жазбаша ескерткіштерінің бірі. Заратуштраның діни мәтіндерінің жинағы болып табылатын «Авеста» жазба монументінің тілі (орта. парс. «avastak» жинақ). IV ғ. аяғы және VI-ғасырдың басында авесталық тіл жойылды және тек құдайға құлшылық ету тілі ретінде қолданылды; сонымен қатар қазіргі зороастриялықтармен - Үндістандағы парсилар және Ирандағы гебралар қолданады. Генетикалық-диалектикалық ақпарат Авесталық тілге негіз болған ежелгі ирандық диалектің пайда болу уақыты шамамен б.з.д. II мыңжылдықтың 2 жартысы - I мыңжылдықтың 1 жартысы аралығында анықталуы мүмкін. Ол пайда болған аймақтар - Дрангиана, Ареи, Маргиана және Бактрия болуы мүмкін. «Авестадағы» қоғамның бейнесі тілдің спикерлері Каспийдің шығысында көшпенділер болғанын көрсетеді. Археологиялық тұрғыдан язс мәдениеті осы қоғамға сәйкес келуі мүмкін.
Еуропа чемпиондары кубогының финалы 1957

1957 жылғы Еуропа чемпиондар кубогының финалы 30 мамыр күні Мадридтегі "Сантьяго Бернабеу" стадионында өтті. Мадридтің "Реалы" 2:0 есебімен Италияның "Фиорентина" клубын ұтып, қатарынан екінші рет турнир жеңімпазы атанды. Матч Протокол Сілтемелер * [http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season1956/matches/round899/match=61219/postmatch/lineups/index.html (Хаттама)]
Пета-

Пета- (белгілеу: қазақ «П», халықаралық «P») — мәннің 10 15 санына немесе квадриллион есе көбейтілгендікті көрсететін қосымша. Атауы гректің πέντε (пенте) — бес сөзінен шыққан, өйткені ол 1000 5 санына эквивалентті. СИ қосымшасы ретінде 1975 жылы XV Салмақтар мен шаралар бойынша бас конференцияда қабылданды. Тағы қараңыз * Өлшем бірліктерінің халықаралық жүйесі * Петабайт Дереккөздер
Квадриллион

Квадриллион (қысқаша квадрлн) — натурал сан, * 15 нөлмен (1 000 000 000 000 000 = 10 15 , мың триллион немесе миллион миллиард), сандарды қысқа ауқыммен атау жүйесі бойынша (ТМД елдері, АҚШ, Аустралия және т.б. елдерде); * 24 нөлмен (1 000 000 000 000 000 000 000 000 10 24 10 6 * 10 6 * 10 6 * 10 6 = (10 6 ) 4 , миллионның төрт дәрежесі), сандарды ұзын ауқыммен атау жүйесі бойынша (Еуропа елдері, Аргентина, Мексика және т.б. елдерде) жазылады. СИ қосымшалары * Квадриллион (10 15 ) — пета; * Квадриллионнан бір (10 -15 ) — фемто; * ISO: peta — (P). Басқа салаларда * 1946 жылдың мамырында Мажар ұлттық банкі бағасы айдың соңында 2,4 АҚШ центі болған, құны 1 миллиард милпенгё (1 квадриллион пенгё) банкнотаны шығарды. * 2013 жылдың 24 маусымында PayPal электрондық төлем жүйесі өзінің бір пайдаланушысына — Крис Рейнолдсқа 92 233 720 368 547 800 доллар соммасын жіберді. Осылай Крис бірнеше сағат бойы әлемдегі ең бай адамнан миллион есе бай болды. Тағы қараңыз * Сандар тізімі * Миллион * Миллиард Дереккөздер
Плантагенеттер

Плантагенеттер (фр. Plantagenêt, ағыл. Plantagenets) — француз тектес патшалық әулет, негізгі байлығы (Анжуй графтығы) бастапқыда Францияда орналасқан Гатине-Анжу үйінің иеліктерінің бірі, кейінірек айтарлықтай кеңейе түсті. Нәтижесінде Англия (1154-1399), Нормандия (1144-1204, 1346-1360 және 1415-1450), сондай-ақ Гаскони және Гиени (1153-1453) билеушілері болды. Алайда француз патшаларымен қақтығыс кезінде, Плантагенеттер 1206 жылы Анжуй графтығын Францияға беруге мәжбүр болды. Тарихы «Плантагенет» атауы лат. алынған planta («өсімдік») және латынша бекіш (Genista) - Анжуй графы, Жоффруа V-нің эмблемасында салынған гүл. Англия королі, Генрих I-нің қызы Матильдамен тиімді үйленудің арқасында Жоффруа ағылшын тағын иеленуге мүмкіндік алды. Жоффруа мен Матильданың ұлы Генрих II тиісті патша әулетінің негізін қалаушы, Англияның патшасы (1154-1189) болған алғашқы Плантагенет. Тікелей осы әулеттен тарайтын соңғы патша Ричард II болды. Олардан кейін елді басқарған Ланкастерлер мен Йорктер Эдуард III-нің кіші ұлдарынан тарайтын Плантагенет үйінің бүйір тармағының өкілдері болды. Қазіргі Бофорт герцогтары Плантагенеттердің ерлер желісінен тарайтын тікелей ұрпақтары, бірақ заңсыз туылған екі балалары кейін заңды болып танылған Джон Бофорт пен Генри Бофорттан тарайды. Әулеттің әйгілі өкілдері Англия королдері: *Генрих II (1154—1189); *Ричард I Арыстан жүректі (1189—1199), алдыңғының ұлы; *Иоанн Жерсіз (1199—1216), алдыңғының бауыры; *Генрих III (1216—1272), алдыңғының ұлы; *Эдуард I (1272—1307), алдыңғының ұлы; *Эдуард II (1307—1327), алдыңғының ұлы; *Эдуард III (1327—1377), алдыңғының ұлы; *Ричард II (1377—1399), алдыңғының немересі, Эдуард Қара Ханзаданың ұлы. Әулеттік ағаш Кейбір ағылшын ақсүйектер Плантагенет тегін әйелдер жағынан тараған ұрпақ екенін көрсететін белгі ретінде пайдаланады. Мысалы: *Френсис Джон Кларенс Вестенра Плантагенет Гастингс, 16-шы Хантингдон графы (ағыл. Francis John Clarence Westenra Plantagenet Hastings, 16th Earl of Huntingdon; 1901—1990); *Люциус Эдвард Вильям Плантагенет Кэри, 15-ші Фолкленд виконты (ағыл. Lucius Edward William Plantagenet Cary, 15th Viscount Falkland; род. 1935); *Алан Плантагенет Стюарт, 10-шы Гэллоуэй графы (ағыл. Alan Plantagenet Stewart, 10th Earl of Galloway; 1835—1901). Тағы қараңыз *Гатине-Анжу *Анжуй династиясы Сілтеме *[https://web.archive.org/web/20060517154228/http://wikitree.org/index.php?title=Henry_II_FitzEmpress Плантагенеттердің отбасылық байланыстары]
Бордер-колли

Бордер-колли — ит тұқымы. Шопан иттеріне жатады. Брэнк Колумбия университетінің ғалымдары Стэнли Корен басқарған зерттеулерге сәйкес Border Collie барлық тұқымдар арасында ең ақылды ит болып табылады. Тарихы 1881 жылы осы иттер үшін тұқымның сипаттамасы және рейтинг жүйесі жасалды. Ең алғаш рет 1915 жылы Джеймс Рейд «Бордер колли» деп аталатын алғашқы қойларды күзететін итті тіркеді. Тұқым Шотландия мен Англия арасындағы шекара аймағында пайда болды. Бордер-колли - өте ескі тұқым, оның қалыптасуы 1570 жылдан басталған. Осы иттерді бұрынғы аттары: колли, коллий, ағылшын колли, фермер колли. Сыртқы түрі Бордер- колли - грациозды, пропорционалды түрде салынған, күшті және мықты ит. Бас сүйегіні кең, беті мұрынға қарай кішірейеді. Мұрыны қара, мұрын тесіктері ашық. Маңдайдың және бетінің ұзындығы бірдей, бұл тұқымның айрықша белгісі. Жүннің екі түрі болуы мүмкін: орташа ұзындық және қысқа. Қалай болғанда да жақсы дамыған , кез-келген ауа райынан жақсы қорғайды. Иісі жоқ. Түсі әртүрлі болуы мүмкін, бірақ ақ түсті басым болмауы керек. Құйрық қалыпты ұзындықта, төмен орналасқан, құйрықтың ұшы сәл көтерілген. Табаны сопақ, саусақтары орташа. Қозғалысы жеңіл, оңай. Оның табандары жерден көтерілмейді дерлік, Бордер-колли үлкен жылдамдықты дамытқан. Көздерінің ара қашықтығы кең, сопақша, орташа, қоңыр. Көздің көрінісі сабырлы, өткір, мұқият. Орташа өлшемдегі құлақтары, жеткілікті кең. Мойыны ұзын, күшті, бұлшықетті, сәл қисық, иығына қарай кеңейеді. Мықты сүйектері бар аяқтар параллельде орнатылған. Жауырындары көлбеу, шынтақтар денеге тартылған. Дене атлетикалық дамыған,терең және бұлшықетті. Темперамент Жылдам, жігерлі, сезімтал ит және елгезек. Осы тұқымның иттері өте ақылды, бірақ тұрақты физикалық және психикалық жүктемені талап етеді. Кез-келген тіршілік ортасына тез бейімделе алады. Қоршаған ортаны мұқият бақылауға және өз бетімен шешім қабылдауға үйренген.
Есіл (Қарағанды облысы)

Есіл (2004 жылға дейін - Литвинское) — Қарағанды облысы Осакаров ауданындағы ауыл, Есіл ауылдық округі орталығы. Географиялық орны Аудан орталығы – Осакаровка кентінен солтүстік-шығысқа қарай 15 км-дей жерде. Халқы Дереккөздер
Ертіс (айрық)

Негізгі ұғым: * Ертіс – Солтүстік Мұзды мұхит алабында жатқан өзен, Обь өзенінің сол жақ саласы. Елді мекендер: * Ертіс – Қарағанды облысы Осакаров ауданындағы ауыл. * Ертіс – Павлодар облысы Ертіс ауданындағы ауыл. Басқа мағыналар: * Ертіс – Ертіс өзенінің екі жағын және Батыс Сібір ойпатының оңтүстік-шығыс бөлігін алып жатқан жазық. * Ертіс – Павлодар облысының солтүстік-батыс жағында, Ертіс өзенінің сол жағасында орналасқан әкімшілік бірлік.
Коллективное

Коллективное — Қарағанды облысы Осакаров ауданы, Қарағайлы ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы – Осакаровка кентінен солтүстік-шығысқа қарай 37 км-дей жерде. Халқы Дереккөздер
Крещеновка (Қарағанды облысы)

Крещеновка — Қарағанды облысы Осакаров ауданы, Қарағайлы ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы – Осакаровка кентінен солтүстік-шығысқа қарай 37 км-дей жерде. Халқы Дереккөздер
Окольное

Окольное — Қарағанды облысы Осакаров ауданы, Қарағайлы ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы – Осакаровка кентінен солтүстік-шығысқа қарай 32 км-дей жерде. Халқы Дереккөздер
Святогоровка

Святогоровка — Қарағанды облысы Осакаров ауданы, Қарағайлы ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы – Осакаровка кентінен солтүстік-шығысқа қарай 42 км-дей жерде. Халқы Дереккөздер
Қайыңды (Қарағанды облысы)

Қайыңды (2023 жылға дейін — Комсомольское) — Қарағанды облысы Осакаров ауданы, Николаев ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы – Осакаровка кентінен оңтүстік-батысқа қарай 16 км-дей жерде. Халқы Дереккөздер
Айтматов ауданы

Айтматов ауданы — Қырғызстандағы Талас облысының батыс, таулы бөлігінде орналасқан әкімшілік бірлік. 2023 жылға дейін Қарабура ауданы, 1992 жылға дейін — Киров ауданы, 1930 жылдары — Рыков ауданы деп аталған. Аудан орталығы — Қызыладыр айылы. Аумағы — 4216 км 2 . Халқы 2009 жылы халық саны 56&#x20;442 адамды құрады, соның ішінде 55&#x20;555 адам - ауыл тұрғыны. 2009 жылғы Қырғызстан халық санағы деректері бойынша 58&#x20;056 тұрғынның ішінен қырғыздар 51&#x20;243 адамды құрайды, немесе 88,3 %, күрдтер — 3338 адам немесе 5,7 %, қазақтар — 1157 адам немесе 2,0 %, түріктер — 792 адам немесе 1,4 %, орыстар — 773 адам немесе 1,3 %, өзбектер — 361 адам немесе 0,6 % және басқалары — 392 адам (0,7 %). Географиясы мен экономикасы Аудан аумағында 2005 ж. бірегей орта жоталы саванноидтарды, альпілік және субальпілік шалғындар мен Батыс Тянь-шаньның биологиялық әртүрлілігін сақтау үшін Қарабура мемлекеттік қорығы құрылды. Ауданда 10 569 үй шаруашылығы бар. Негізінен ауыл шаруашылығы дамыған. Жыртылатын егін шаруашылығанан бидай, картоп, көкөніс, қант қызылшасы, үрме бұршақ басым болып келеді. Сондай-ақ, мал шаруашылығы да дамыған. Елді мекендер Ауданда 10 айыл аймағы және оған қарасты 24 айыл бар: * Ақши айыл аймағы: Жуантөбе (орталығы), Жиде айылдары; * Аманбаев айыл аймағы: Аманбаев (орталығы), Ақжар, Құрғақ Маймақ, Сулы Маймақ айылдары; * Бақайыр айыл аймағы: Ақбасат (орталығы), Қарасай айылдары; * Бақиян айыл аймағы: Бақиян (орталығы), Тамшыбұлақ, Қамаш айылдары; * Бейсеке айыл аймағы: Бейсеке (орталығы), Қарабура, Қарасу айылдары; * Көксай айыл аймағы: Көксай (орталығы), Қайнар айылдары; * Қарабура айыл аймағы: Қызыладыр (орталығы), Үлкен Қарабура, Үшбұлақ айылдары; * Маймақ айыл аймағы: Маймақ ауылы (орталығы); * Шекер айыл аймағы: Шекер (орталығы), Аршағұл айылдары; * Шолпанбай айыл аймағы: Шолпанбай (орталығы), Көктөбе айылдары. Дереккөздер Сілтемелер * [http://www.spr.kg/kiziladir-i-kara-buurinskiy-rayon/#karta Карта пгт.] [http://www.spr.kg/kiziladir-i-kara-buurinskiy-rayon/#karta Кызыладыр және Қара-Бура ауданы]
Ыстықкөл ауданы

Ыстықкөл ауданы — Қырғызстандағы Ыстықкөл облысының солтүстігінде орналасқан әкімшілік бірлік. Әкімшілік орталығы — Шолпаната қаласы. Халқы 2009 жылғы Қырғызстанның халық санағы деректері бойынша аудандағы барлығы 75 533 тұрғынның ішінен қырғыздар 63 580 адамды құрайды (84,2 %), орыстар — 8777 адам (11,6 %), қазақтар — 1715 адам (2,3 %), өзбектер — 237 адам (0,3 %), татарлар — 231 адам (0,3 %), украиндар — 229 адам (0,3 %), ұйғырлар — 149 адам (0,2 %), немістер — 146 адам (0,2 %). Елді мекендері Ыстықкөл ауданы құрамына 12 айылдық (ауылдық) округ, 30 айыл (ауыл), 1 қала кіреді: * Шолпаната қаласы * Ананьево айылдық округі: Ананьево ауылы (орталығы), Кек-Дебе, Чет-Байсоорун * Бостері айылдық округі: Бостері ауылы (орталығы), Бақтуу-Долоноту * Садыр-Әке айылдық округі: Григорьевка, Григорьевская Пристань * Қара-Ой айылдық округі: Қара-Ой ауылы (орталығы) * Құм-Бел айылдық округі: Қорымды ауылы (орталығы), Бұлан-Сегеттю * Семеновка айылдық округі: Семеновка ауылы (орталығы), Қоджояр * Тамчы айылдық округі: Тамчы ауылы (орталығы), Қош-Қол, Чырпықты * Абдрахман айылдық округі: Жарқынбаев ауылы (орталығы), Қароол-Дебе * Теміровка айылдық округі: Теміровка ауылы (орталығы), Қашат * Торы-Айғыр айылдық округі: Торы-Айғыр ауылы (орталығы), Қызыл-Өрік, Сары-Қамыс * Өрікті айылдық округі: Чоң-Өрікті ауылы (орталығы), Орто-Өрікті, Өрікті-Хутор * Чоң-Сары-Ой айылдық округі: Чоң-Сары-Ой ауылы (орталығы), Бает, Өрнек, Сары-Ой, Чоқ-Тал. Тарихы 1962 жылы Ыстықкөл ауданы құрамына Балықшы ауданы қосылды. Әйгілі тұлғалары Ауданда дүниеге келгендер Қарике Абдрайұлы Абдраев (1929 жылы туған) — совет және қырғыз мемлекеттік және партиялық қайраткері. Қасымалы Баялинов (1902-1979) — Қырғызстанның халық жазушысы. Болат Абдоллаұлы Мыңжылқиев (1940-1997) — опера әншісі, КСРО халық әртісі (1976). Жамал Сейдақматова (1938 жылы туған) — кеңестік және қырғызстандық театр мен кино актрисасы. Қырғыз КСР-ның халық әртісі (1976). Дереккөздер
Ақсу ауданы (Қырғызстан)

Ақсу ауданы — Қырғызстандағы Ыстықкөл облысының шығысында орналасқан әкімшілік бірлік. Әкімшілік орталығы — Ақсу ауылы (Қарақол қаласының маңында). Халқы 2009 жылғы Қырғызстан халық санағының деректері бойынша 63686 аудан тұрғындарының ішінде қырғыздар 56369 адамды құрайды (немесе 88,5 %), орыстар — 2884 адам немесе 4,5 %, қалмақтар — 2805 адам немесе 4,4 %, қазақтар — 916 адам немесе 1,5 %, ұйғырлар — 201 адам немесе 0,3 %, татарлар — 146 адам немесе 0,2 %, украиндар — 125 адам немесе 0,2 %, өзбектер — 110 адам немесе 0,2 %. Елді мекендері Ақсу ауданы құрамына 13 айылдық (ауылдық) округ, 45 айыл (ауыл), 1 қала типтес кент кіреді: * Жырғалаң Қала типтес кенті * Ақбұлың айылдық округі: Ақбұлың а. (орталығы), Ақбұлақ, Тоқтағұл, Түрген * Ақши айылдық округі: Ақши (орталығы), Қашыбек, Көкжайық, Қызылжар, Қызылқия (Советское) * Бөрібас айылдық округі: Бөрібас а.(орталығы), Шерік * Қаражал айылдық округі: Тегісшіл (орталығы), Жаңаарық, Қаражал, Бозбұлың * Қарақол айылдық округі: Қарақол (орталығы), Шолпан * Керегетас айылдық округі: Сарықамыс а. (орталығы), Қайырмаарық, Керегетас, Жергез (Новоконстантиновка), Қарақыз (Пионер) * Бозұшық айылдық округі: Еншілес (Нововознесеновка) а.(орталығы), Бозұшық, Ішке-Жергез * Октябрь айылдық округі: Маман (Октябрьское) (орталығы), Жолқолат, Отызұл, Үшқайнар * Отрадное айылдық округі: Отрадное а. (орталығы), Орлиное, Шапақ * Тепке айылдық округі: Тепке а. (орталығы), Жұлдыз, Құрбы * Теплоключенка айылдық округі: Ақсу а. (Теплоключенка) (орталығы), Лесное * Шелпек айлдық округі: Шелпек а. (орталығы), Бұрмасу, Тасқия * Еңілшек айылдық округі: Еңілшек а. (орталығы), Кеңсу, Қойлы, Құрғақ, Майсаз, Тасқорау, Ешкілітас Дереккөздер
Ирландия (феодалды иеліктер)

Ирландия маноры (ирл. Tiarnas na hÉireann; ағыл. Lordship of Ireland) — ортағасырлық ирландық мемлекет. Мемлекет 1169-1171 жылдардағы нормандардың Ирландияны жаулап алуынан кейін пайда болды және 1541 жылы Ирландия патшалығы сол аумақта пайда болған кезге дейін өмір сүрді. Мемлекетті пейл аумағында орналасқан (Анжуй әулетінің бақылауында) парламент басқарған болатын, ал Ирландия билеушілері Англия монархтары болды. Ирландия лорды Англия патшасы болғандықтан, оның өкілі Ирландия наменгері болды. Гэльдік патшалар сияқты көптеген құқықтарға ие болатын гибер-норман асыл тектілер автономиясына айтарлықтай ықпал еткен - феодалдық жүйе. Дегенімен де, бұл мемлекет бүкіл аралды қамтығанымен, оның кейбір бөліктерін нормандарға басып алу мүмкін болмады және олар Тюдар дәуіріне дейін тәуелсіз болды. (сұрмен боялған) 1450 жылы]] Әдебиет *Norman Davies (1999), The Isles: A History, Palgrave-Macmillan. *Robin Frame (1982), English Lordship in Ireland 1318–1361, Clarendon Press. Сілтеме *[http://www.historyireland.com/volume-23/free-gaelic-people-in-english-ireland-c-1250-c-1327 Free Gaelic people in English Ireland, c. 1250–c. 1327] at History Ireland
Ирландия патшалығы

Ирландия патшалығы (ирл. Ríocht na hÉireann; ағылш. Kingdom of Ireland) — 1541 жылдан 1800 жылға дейін өмір сүрген және бүкіл Ирландия аралында орналасқан ирландық мемлекет. 1801 жылы 1 қаңтарда Ирландия мен Ұлыбритания бірігіп, Ұлыбритания және Ирландия Біріккен Патшалығын құрды. Патшалықты жариялау Ирландия парламенті 1542 жылы бекіткен Ирландия Королі Актіне сәйкес, Ирландия патшалыққа айналды және бұғанға Ирландия билеушісі титулымен атанған Англия патшасы Генрих VIII, 1169 жылдан бері бірінші болып Ирландия патшасы деп жарияланды. 1171 жылы Ирландияны Генрих II басып алғаннан кейін, 1155 жылы Рим Папасы Адриан IV жариялаған папалық булла Laudabiliter-ді алған Ирландия Лордтығы өмір сүруін тоқтатылды. Мемлекеттік басқару Мемлекет басшысы ағылшын монархы болды. Атқарушы биліктің басшысы және ағылшын патшасының өкілі Лорд-Өкіл, одан кейін Лорд-Лейтенант болды. Әдетте, бұл лауазымға асыл текті ағылшындар тағайындалды, дегенмен ирландықтар бұл лауазымды бірнеше рет иеленді. XVIII ғасырда бұл лауазымның мәні төмендей бастады және атқарушы қызметті Ирландия Бас хатшысы атқарды. Ирландия патшалығының заң шығарушы органы ағылшындық үлгіге сәйкес құрылған және Лордтар палатасынан және Қауымдастық палатасынан құралған екі палаталы парламент болды. Ирландия парламентінің өкілеттіктері бірқатар заң актілерімен, негізінен, 1492 жылы Алқызыл мен Ақ раушан соғыстарының аяқталуынан кейін Лорд-Өкіл Эдуард Пойнинг ұсынған Пойнинг Актісімен шектелді. 1693 жылдан бастап католиктер, сондай-ақ протестантизм, пресвитерианизм және методизм сияқты тармақтың өкілдері парламенттің құрамына кіруге жол берілмеді және олар 1728 жылдан 1793 жылға дейін дауыс беру құқығына ие болмаған бірқатар заңдармен шектелді. Тағы қараңыз *Ирландия парламентінің ғимараты *Ирландияның патшалық регалиялары *Солтүстік Ирландия Сілтеме *[http://www.british-values.com/index-to-articles/massacre The English in Ireland and the Practice of Massacre] by John Minahane
Жетіөгіз ауданы

Жетіөгіз ауданы — Қырғызстан Республикасындағы Ыстықкөл облысының оңтүстік-шығысында орналасқан әкімшілік бірлік. Әкімшілік орталығы — Қызылсу ауылы. Халқы 2009 жылғы Қырғызстан халық санағы деректері бойынша қырғыздар 82&#x20;085 аудан тұрғындарының ішінен 74&#x20;852 адамды құрайды (немесе 91,2 %), орыстар — 3660 адам немесе 4,5 %, дүнгендер — 1953 адам немесе 2,4 %, ұйғырлар — 744 адам, немесе 0,9 %, татарлар — 259 адам немесе 0,3 %, қазақтар — 253 адам немесе 0,3 %. Елді мекендері Жеті-Өгіз ауданының құрамына 13 айылдық (ауылдық) округ, 51 айыл (ауыл) кіреді: * Ақ-Дебе айылдық округі: Мундуз а. (орталығы), Ақ-Дебе, Аң-Өстен, Тілекмат * Ак-Ширақ айылдық округі: Ақ-Ширақ а. (орталығы), Культцентр, Ыштық * Алдашев айылдық округі: Саруу а. (орталығы), Жууку, Ыстық-Көл * Барсқоон айылдық округі: Барсқоон а. (орталығы), Қарақол, Қара-Сай, Сеок * Дарқан айылдық округі: Дарқан а. (орталығы) * Жарғылчақ айылдық округі: Ақ-Терек а. (орталығы), Женіш, Кіші-Жарғылчақ, Чоң-Жарғылчақ * Жеті-Өгіз айылдық округі: Жеті-Өгіз а. (орталығы), Ақ-Қошқар, Желе-Дөбө, Жеті-Өгіз (курорт), Қабақ, Талды-Бұлақ, Чырақ * Қызыл-Су айылдық округі: Қызыл-Су а.(орталығы), Жалғыз-Өрік, Қайнар, Покровская Пристань * Липенка айылдық округі: Липенка а. (орталығы), Богатыровка, Зеленый Гай, Ішкі-Бұлұн * Оргочор айылдық округі: Оргочор а. (орталығы), Боз-Бешік, Құрғақ-Айрық, Подгорное * Светлая Поляна айылдық округі: Светлая Поляна а. (орталығы), Чоң-Қызыл-Су * Тамға айылдық округі: Тамға а. (орталығы), Тосор * Ырдық айылдық округі: Балтабай а. (орталығы), Жон-Бұлақ, Қытай, Конкино, Ырдық Әйгілі тумалары * Жәлил Әбдіқадыров (1932-1984) — қырғыз совет театр режиссері, прозашы, драматург, аудармашы, Қырғыз КСР еңбек сіңірген өнер қайраткері, Тоқтоғұл Сатылғанов атындағы Қырғыз КСР мемлекеттік сыйлығының лауреаты. Дереккөздер
Сұңқар (Қарағанды облысы)

Сұңқар (2002 жылға дейін - Скобелевка) — Қарағанды облысы Осакаров ауданындағы ауыл, Сұңқар ауылдық округі орталығы. Географиялық орны Аудан орталығы – Осакаровка кентінен оңтүстік-батысқа қарай 32 км-дей жерде. Халқы Дереккөздер
Тоң ауданы

Тоң ауданы — Қырғыз Республикасындағы Ыстықкөл облысының батысында орналасқан әкімшілік бірлік. Әкімшілік орталығы — Боқонбаев ауылы. Халқы 2009 жылғы Қырғызстан халық санағы деректері бойынша қырғыздар 49130 аудан тұрғындарының ішінен 48136 адамды құрайды (немесе 98,0 %), орыстар — 838 адам (1,7 %), басқалары — 156 адам (0,3 %). Елді мекендері Тоң ауданының құрамына 9 айылдық (селолық) округ, 30 айыл (ауыл) кіреді: * Ақ-Терек айылдық округі: Қара-Қау а. (орталығы), Ала-Баш, Бар-Бұлақ, Ден-Талаа, Комсомол (Қалқағар), Қызыл-Ту * Кел-Тер айылдық округі: Тоғыз-Бұлақ а. (орталығы), Кел-Тер, Коңыр-Өлең * Көк-Мойноқ айылдық округі: Ақ-Өлең а. (орталығы), Көк-Мойноқ-Бірінші, Көк-Мойноқ-Екінші * Болот Мамбетов айылдық округі: Эшперово а. (орталығы), Жер-Үй, Ақ-Сай, Кек-Сай * Күн-Чығыш айылдық округі: Боқонбаева. (орталығы), Арчалы * Тоң айылдық округі: Тоң а. (орталығы), Ақ-Сай, Қажы-Саз * Терт Көл айылдық округі: Төрт-Көл а. (орталығы), Темір Қанат, Тура-Су * Ұлакөл айылдық округі: Оттық а. (орталығы), Қара-Тала, Қара-Шаар, Тура-Су, Шор-Бұлақ * Қажы-Сай айылдық округі: Қажы-Сай а. Белгілі тумалары * Саяқбай Қаралаев (1894-1971) — қырғыз ақыны және манасшы. * Жүсіп Тұрұсбеков (1910-1944) — қырғыз ақыны, драматург, қырғыз поэзиясы мен драматургиясының негізін салушылардың бірі. Ұлы Отан соғысы фронтында қаза тапты. * Азиз Салиев (1924-2012) - Академик, Профессор, Қырғыз Республикасының еңбек сіңірген ғылым қайраткері. * Толомуш Океев (1935-2001) — кинорежиссер, КСРО халық әртісі (1985). * Жұмаш Эшперов (1938-2003) — еңбек сіңірген ауыл шаруашылығы қызметкері, ҚР ЖК депутаты (1991-1994). * Таштанбек Акматов (1937) — екі мәрте Социалистік Еңбек Ері, Қырғыз КСР Жоғарғы Кеңес Президиумының Төрағасы. * Социалистік Еңбек Ерлері Қайыр Мұқашева, Үміткер Рысмамбетова, Макеш Саяқбаев, Сүйімқан Қожобекова. * Бексұлтан Жақиев (1936 ж. д.к.) — драматург, ҚР халық жазушысы. Дереккөздер
Түп ауданы

Түп ауданы — Қырғызстан Республикасының Ыстықкөл облысының солтүстік-шығысында орналасқан әкімшілік бірлік. Әкімшілік орталығы — Түп ауылы. Халқы 2009 жылғы Қырғызстан халық санағы деректері бойынша 58786 аудан тұрғындарының ішінен қырғыздар 51578 адамды құрайды (немесе 87,7 %), қазақтар — 3624 адам немесе 6,2 %, орыстар — 2571 адам немесе 4,4 % - ға, балқарлар — 209 адам немесе 0,4 %, украиндар — 174 адам немесе 0,3 %, қалмақтар — 171 адам немесе 0,3 %, өзбектер — 139 адам немесе 0,2 %, басқалары — 320 адам (0,5 %). Елді мекендері Түп ауданы құрамына 12 айылдық (ауылдық) округ, 35 айыл (ауыл), 1 қала типтес кент кіреді: * Ақ-Бұлақ қала типтес кенті * Арал айылдық округі: Мың-Бұлақ а. (орталығы), Арал, Долон, Көш-Дебе, Сары-Дебе * Ыстықкөл айылдық округі: Ыстықкөл а. (орталығы), Ынтымақ * Құтұрғы айылдық округі: Құтұрғы а.(орталығы), Кіші-Өрікті, Ой-Бұлақ, Ой-Тал * Михайловка айылдық округі: Михайловка а. (орталығы) * Тоғыз-Бұлақ айылдық округі: Тоғыз-Бұлақ а. (орталығы), Сары-Бұлұн * Сан-Таш айылдық округі: Байзақ а. (орталығы), Қарқыра, Кең-Су, Сан-Таш, Сары-Телегей * Сары-Бұлақ айылдық округі: Балбай а. (орталығы), Күрментү * Ақ-Бұлұн айылдық округі: Ақ-Бұлұн а. (орталығы), Беловодское, Фрунзенское * Талды-Су айылдық округі: Талды-Су (орталығы), Ичке-Су, Кеочю, Қорымды * Қарасай айылдық округі: Тасма а. (орталығы), Тоқтоян, Чоң-Тоғыз-Бай * Түп айылдық округі: Түп а. (орталығы), Бірлік, Шаты. * Чоң-Таш айылдық округі: Чоң-Таш а. (орталығы), Жылу-Бұлақ Тарихы 1962 жылы Түп ауданына Қарақол (Пржевальский) ауданы қосылды. Дереккөздер
Полиакрилаттар

Полиакрилаттар — акрил және метакрил қышқылдары және олардың туындыларының полимерлері мен сополимерлері. Әдетте қабыршақтүзуші ретінде акрил мономерлерінің сополимерлері қолданылады, ал сомономер ретінде сан алуан олефиндер қолданыла береді. Полиакрилаттардың алынуы және қасиеттері Полиакрилаттар радикалдық сополимерлеу арқылы алынады. Акрил мономерлерінің ішінен акрил қышқылы CH 2 CH–COOH мен метакрил қышқылы CH 2 C(CH 3 )–COOH және де олардың туындылары: эфирлері, амидтері, нитрилдері, мысалы, метилметакрилат CH 2 C(CH 3 )–COOСH 3 ; 2-этилгексилакрилат CH 2 CH–COOСH 2 –CH(C 2 H 5 )–C 4 H 9 ; акриламид CH 2 =CH–CONH 2; бутилметакрилат; акрилонитрил пайдаланылады. Сонымен қатар алкилді орынбасарларында R функционалды (гидроксил, эпоксид) топтары болатын метакрил (акрил) қышқылының эфирлері, гликольдердің моноакрил эфирлері, акрил қышқылдарының глицидил эфирлері. Акрил мономерлері өзара және басқа олефиндермен оңай сополимерленеді. Сондықтан да акрил мономерлерінің стиролмен сополимерлері кең таралған. Сомономер ретінде моноакрил эфирлері де (мысалы винилбутил эфирлері CH 2 =CH–O–С 4 H 9 ) қолдану табады. Сополимерлердің құрамындағы акрил қышқылының туындыларының буындары қабыршаққа эластикалық қасиет береді және бұл эффект акрил радикалының ұзындығы артқан сайын өсе түседі. Метакрил қышқылының туындылары, керісінше сополимерге қаттылық пен қаталдық береді; R ұзындығы С 1 -ден С 14 -ке дейін және оның тармақтылығы артқан сайын акрилат пластификациялаушы сомономерге айнала береді. Акрил емес компоненттер де қабыршақтүзушінің қасиеттерін кең аралықта өзгертеді. Мысалы, стирол оған қатаңдық, ал винилбутил эфирлері – эластикалық қасиет береді. Полиакрилаттардың түрлері Қабыршақтүзуші ретінде қолданылатын полиакрилаттарды термопластикалық және термореактивті деп екіге бөледі. Термопластикалық полиакрилаттар қос байланыстан басқа функционалды топтары болмайтын мономерлердің сополимерлену өнімдері. Мұндай өнімдерге негізінен метилметакрилаттың метил- және бутилакрилатпен, бутилметакрилатпен ж.б. сополимерлері жатады. Термопластикалық полиакрилаттардан қаптамалар қалыптасқанда химиялық түрлену жүрмейді.
Питер Лоример

Питер Патрик Лоример (; 14 желтоқсан 1946, Данди, Шотландия — 20 наурыз 2021) — шотландиялық футболшы, жартылай қорғаушы және шабуыл шебінде өнер көрсеткен. Карьерасы Шотландия Ұлттық құрамасы сапында 1974 жылғы әлем біріншілігіне қатысып, бірінші турда Заир құрамасының қақпасына гол соқты. Бұл ойында Шотландия 2:0 есебімен жеңіске жетті. Карьерасында Англия, АҚШ, ОАР, Ирландия клубтарында ойнаған. Жетістіктері Командалық * Англия чемпионы (2): 1968/69, 1973/74 * Англия кубогы: 1971/72 * Англия лига кубогы: 1967/68 * Англия суперкубогы: 1969 * Жәрсеңкелер кубогы (2): 1967/68, 1970/71 * Кубок иелері кубогының финалисі: 1972/73 * Еуропа чемпиондар кубогының финалисі: 1974/75 Жеке * Жәрмеңкелер кубогының үздік мергені: 1967/68 * «Лидс Юнайтед» тарихындағы үздік мерген: 254 гол Дереккөздер Сілтемелер * [http://www.weltfussball.de/spieler_profil/peter-lorimer/ Профилі]
Драган Джаич

Драган Джаич (; 30 мамыр 1946 жыл, Уб, Югославия) — югославиялық футболшы, шабуылшы. Югославия футболы тарихындағы ең үздік футболшылардың бірі. Карьерасы Ұзақ жылдар бойы "Црвена Звезда" клубында доп тепкен. Тек 1975-77 жылдары ғана Францияның "Бастия" кмоандасында ойнады. 1977 жылы туған командасына оралып, бір жылдай доп тепті де, 1978 жылы 32 жасында карьерасына нүкте қойды. 1968 жылы Еуропа чемпионатына қатысып, финалға дейін жетті. Финалда Югославия екі ойын қорытысында Италияға жол берді. 1974 жылы әлем чемпионатына қатысқан. Екінші турда Заирдің қақпасына бір гол соқты. Бұл ойында Югославия өзінің ӘЧ тарихындағы ең ірі жеңісіне қол жеткізді — 9:0. 1976 жылы да Өз елінде өткен Еуропа чемпионатына қатысты. Бұл жолы құрама жартылай финалға дейін жетті. Футбол ойнауды доғарған соң ұзақ жылдар бойы "Црвена Звезда" клубының техникалық директоры боп қызмет атқарды. 2004 жылы денсаулығына байланысты бұл жұмыстан босатылды. Жетістіктері Командалық ; Югославия * Еуропа чемпионатының күміс жүлдегері: 1968 ; Црвена Звезда * Югославия чемпионы (5): 1964, 1968, 1969, 1970, 1973 * Югославия чемпионатының күміс жүлдегері (2): 1972, 1978 * Югославия чемпионатының қола жүлдегері (3): 1965, 1974, 1975 * Югославия кубогы (4): 1964, 1968, 1970, 1971 * Югославия кубогының финалисі: 1973 ; Бастия * Франция чемпионатының қола жүлдегері: 1977 Жеке * 1954—2003 жж Югославия және Сербияның үздік ойыншысы * Еуропа чемпионатының үздік мергені: 1968 (2 гол) * Қола доп иегері: 1968 * Алтын допқа үміткер (6): 1969, 1970, 1971, 1972, 1973, 1975 * Югосалвия құрамасы тарихындағы мергендер қатарында 11-ші орын: 113 гол * Югославиядағы жыл спортшысы: 1969 Қатысқан турнирлері * Жазғы Олимпиада ойындары: 1964 * Еуропа чемпионаты: 1968, 1976 * Әлем чемпионаты: 1978 Сілтемелер * [http://www.worldfootball.net/spieler_profil/dragan-dzajic/ Профилі] * [http://www.reprezentacija.rs/dzajic-dragan/ Биографиясы мен статистикасы] (серб.) * [http://www.rsssf.com/miscellaneous/cubillas-intlg.html Статистикасы]
Приишимское

Приишимское — Қарағанды облысы Осакаров ауданы, Пионер ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы – Осакаровка кентінің солтүстік-шығысында 28 км-дей жерде, Жақсы Нияз тауларынан басталатын Есіл өзенінің сол жағалауында орналасқан. Ауылдан оңтүстікке қарай 24 шақырымдай жерде Шоқай теміржол бекеті, солтүстік-шығысқа қарай 38 шақырым жерде Молодёжный кенті орналасқан. Ауыл арқылы P-197 автомобиль жолы өтеді. Халқы Дереккөздер
Шоқай

* Шоқай – Жамбыл облысы Жамбыл ауданындағы ауыл. * Шоқай – Қарағанды облысы Осакаров ауданындағы ауыл. * Шоқай – Қарағанды облысы Осакаров ауданындағы темір жол бекеті. * Шоқай – Қостанай облысы Алтынсарин ауданындағы ауыл.
Франк-прусс соғысы

{{Қарулы қақтығыс Пруссия мен оның одақтастарының жеңісі : * Версаль бітімі; * Франкфурт бітімі * Екінші Француз империясының Құлауы; * Үшінші француз республикасының пайда болуы; * Германдық империяның пайда болуы; * Францияның Эльзас пен Лотарингияны Пруссияға беруі * Француз империясы (1870 жылдың 4 қыркүйегіне дейін) * Француз республикасы (1870 жылдың 4 қыркүйегінен) * Солтүстік Германдық одақ (до 18 января 1871) * Бавария корольдігі * Вюртемберг корольдігі: * Соғыстың басында 909 951 адам: ** Тұрақты әскерде 492 585 адам, резервте 300 000 адам ** : * 138 871 қайтыс болды, * 143 000 жараланды, * 474 414 тұтқындалған және интернирлендірілді * 144 642 адам Германдық империяның жариялануы. Бисмарк (суреттің ақ ортасында) Пруссияның қол астындағы консервативті мемлекетті құру үшін қастастықтағы неміс княжестволарын біріктіргісі келді.]] Дереккөздер
Йоахим Штрайх

Йоахим Штрайх (; 13 сәуір 1951, Висмар - 16 сәуір 2022) — германиялық футболшы, шабуылшы. ГДР Ұлттық құрамасы сапында 1974 жылғы әлем чемпионатына қатысты. 1972 жылғы Мюнхен Олимпиадасына қатысып, қола жүлдегер атанды. Футбол ойнауды доғарған соң бапкерлікпен айналысты. Ұлттық құрама сапында 100-ге тарта кездесуде алаңға шықты. Карьерасында "Ганза", "Магдебург" клубтарында ойнады. Бапкерлік карьерасын 1985 жылы "Магдебургті" жаттықтырудан бастады. Кейін де бірнеше германиялық клубтарға бапкерлік жасады. ГДР футболы тарихындағы ең үздік ойыншылардың бірі. Жетістіктері Командалық * ОСНП кубогы иегері (3): 1978, 1979, 1983 * Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегері: 1972 Жеке * ГДР жыл футболшысы (2): 1979, 1983 * Алтын доп номинанты: 1976 * ГДР чемпионатының үздік мергені (4): 1977, 1979, 1981, 1983 * ГДР чемпионаттары тарихындағы үздік мерген: 229 гол * «Магдебург» тарихындағы үздік мерген: 215 гол * ГДР құрамасы сапындағы үздік мерген: 53 гол Сілтемелер * [http://www.rsssf.com/miscellaneous/streich-intl.html Статистикасы]
Трудовое (Осакаров ауданы)

Трудовое — Қарағанды облысы Осакаров ауданындағы ауыл, Трудовой ауылдық округі орталығы. Географиялық орны Аудан орталығы – Осакаровка кентінен оңтүстік-шығысқа қарай 52 км-дей жерде. Халқы Дереккөздер
Жаңатоған (Осакаров ауданы)

Жаңатоған (2023 жылға дейін — Чапаево) — Қарағанды облысы Осакаров ауданы, Садовый ауылдық округі құрамындағы ауыл. Бұрынғы Чапаев ауылдық округі орталығы. Географиялық орны Аудан орталығы – Осакаровка кентінен оңтүстік-батысқа қарай 65 км-дей жерде. Халқы Дереккөздер
Әл-Иттихад (футбол клубы, Жидда)

«Әл-Иттихад» — Сауд Арабиясындағы кәсіпқой футбол клубы. 1927 жылы құрылған. Сауд Арабиясы чемпионатының Про-Лигасында ойнайды. Өз алаңындағы ойынларын ПАФ Стэиумде өткізеді. Сегіз дүркін мемлекет чемпионы. Екі рет АФК Чемпиондар Лигасында топ жарған. Жетістіктері Ұлттық Сауд Арабиясы чемпионы: (10) * 1981/82, 1996/97, 1998/99, 1999/00, 2000/01, 2002/03, 2006/07, 2008/09, 2022/23, 2024/25 Сауд Арабиясы королі кубогы: (6) * 1957/58, 1958/59, 1959/60, 1962/63, 1966/67, 1987/88 Сауд Арабиясы мұрагер ханзадасы кубогы: (7) * 1957/58, 1958/59, 1962/63, 1990/91, 1996/97, 2000/01, 2003/04 Футбол федерациясы кубогы: (3) * 1985/86, 1996/97, 1998/99 Сауд чемпиондары кубогы: (2) * 2008, 2009 Халықаралық АФК Чемпиондар лигасы: (2) * 2004, 2005 Азия кубок иелері кубогы: (1) * 1999 Араб чемпиондар лигасы: (1) * 2004/05 Сауд-Мысыр кубогы: (2) * 2001, 2003 Парсы шығанағы клубтар кубогы: (1) * 1999 Чемпиондар лигасының финалисі: * 2009 Атақты футболшылары * Мабрук Заид * Ромариньо * Салли Мунтари Сілтемелер * [http://www.alittihadfc.com Ресми сайты] * [https://web.archive.org/web/20070930231625/http://www.the-afc.com/english/national/default_club.asp?nationalID99&clubID67 АФК сайтында]
Қазақстан парламенті төрағалары

1991 жылдан бастап сайланған Қазақстан парламенті төрағаларының тізімі. Қазақстан Республикасы Жоғарғы Кеңесінің төрағалары Сенат төрағалары Мәжіліс төрағалары Тағы қараңыз * Қазақстан парламенті мәжілісінің депутаттары * Қазақстан парламент сенатының депутаттары * Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі Төралқасының төрағалары Дереккөздер
Boeing CH-47 Chinook

Boeing-Vertol CH-47 «Chinook» — американдық екі ГТҚ, еківинтті бойлық схемасы бар орташа әскери-көліктік тікұшақ. Тарихы 1956 жылы Boeing-Vertol фирмасы АҚШ әскерімен келісім-шарт бойынша екі ГТҚ, еківинтті бойлық схемасы бар орта әскери-көлік тікұшағын әзірлеуді бастады. 1640кВт қуатты Lycoming T55-L-5 ГТҚ бар бес тәжірибелі YCH-47A тікұшақтардың, бірінші ұшуы 1961 жылдың 21 қыркүйегінде болды, СН-47 тікұшақтардың сериялық өндірісі 1962 жылы басталды. Модификациялары CH-47F]] * CH-47A «Chinook» - АҚШ әскерінің базалық орта әскери-көліктік тікұшағы * CH-47B - CH-47A тікұшағының өзгертлген модификациясы. * CH-47C - CH-47A тікұшағының жетілдірілген модификациясы. * CH-47D «International Chinook» - АҚШ әскерінің СН-47А, В және С тікұшақтарын жаңғырту бағдарламасы бойынша 1976 жылы әзірленген жетілдірілген әскери-көліктік тікұшақ. * HC.Mk.1 және HC.Mk.1B - 44 тікұшаққа тапсырыс берген Англияның ӘӘК үшін СН-47 тікұшағын белгілеу. * С/МН-47Е - армияның арнайы бөлімдері үшін үлкейтілген қашықтығы бар көп мақсатты нұсқа * Boeing-Vertol 347 - СН-47А тікұшағының дамуы болып табылатын эксперименттік тікұшақ * Boeing-Vertol 234 - 44 жолаушыларды немесе жүкті тасымалдауға арналған азаматтық нұсқа * Boeing-Vertol 414 - СН-47С және СН-471 әскери-көлік тікұшақтарының экспорттық нұсқасы * CH-47J - Жапонияның өзін-өзі қорғау күштеріне арналған СН-47D тікұшағын модификациясы * «Advanced Chinook» - «Chinook» тікұшағының жетілдірілген нұсқасы» Дереккөздер