kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Финляндиядағы швед тілі

Финляндиядағы швед тілі (, ) — фин шведтерінің тілі, Финляндияның кейбір аймақтарында таралған. Бұл тіл елге IX ғасырда енген, ал ресми салада XII ғасырдан бастап қолданылады, XIX ғасырдан бастап байырғы фин тілімен және 1900—1917 жылдары орыс тілімен қатар қолданылған. Қазіргі уақытта Финляндияның екі ресми тілінің бірі болып табылады (Аланд аралдарында — жалғыз ресми тіл). Диалектілер Финляндиядағы швед тілі үш негізгі диалектімен ұсынылған: батыс (Остроботния), оңтүстік (Хельсинки аймағы) және аланд (Аланд аралдары). Құрлықтағы алғашқы екі диалект біртіндеп әлсіреуде, өйткені олардың барлық тасымалдаушылары екітілді және біртіндеп фин тіліне көшуде. Сондай-ақ көптеген жергілікті диалектілер бар (Остроботнияда балалар үш диалектіде сөйлей алады: үй диалекті, мектеп диалекті және өңірлік диалект). XX ғасырдың басында швед тілінің тасымалдаушылары өздерін фин шведтері деп санаса, қазіргі уақытта олар өздерін «шведтілді финдер» деп атауды жөн көреді. Финляндиядағы швед тілінің ерекшеліктері Финляндиядағы швед тілінің ерекшеліктерінің бірі — тональды екпіннің ығысуы немесе жойылуы. Тағы бір ерекшелік — сөйлеуде архаизмдердің болуы. Әдеби финляндиялық швед тілі стандартты швед тіліне жақын. Тілдің қазіргі жағдайы Елдегі барлық мектептерде швед тілі, «міндетті швед» деп аталатын пән, 7-сыныптан 9-сыныпқа дейін үш жыл оқытылады. Алайда, оның танымалдығы төмендеуде, себебі басқа тілдерді — неміс, ағылшын, орыс тілдерін оқыту экономикалық тұрғыдан тиімдірек саналады. Оның үстіне, Швецияның өзінде көпшілік ағылшын тілін жақсы меңгерген. Қазіргі уақытта Финляндияда швед тілінің таралуы елдің кейбір жағалау аймақтарындағы екітілді отбасылармен шектелген. Бұл аймақтар швед тілінің мәртебесін оның тасымалдаушыларының үлесі мен санына қарай реттейді (әдетте 6%-дық шек немесе 3000 адам). Бүгінде Финляндияда швед тілінде сөйлейтіндер саны 290 мың адамнан аз және ассимиляция нәтижесінде үнемі азайып келеді. Еуропа Кеңесі 2011 жылдың сәуір айында азшылық тілдеріне арналған есебінде Финляндиядағы швед тілінің екінші мемлекеттік тіл ретіндегі мәртебесі ұзақ мерзімді перспективада қауіп-қатерде екенін атап өтті. Себебі заңнамалық актілерде бекітілген ережелерді жүзеге асыруда және тілді оқытуда айтарлықтай кемшіліктер бар. Швед тілінде сөйлейтін азаматтардың қолданыстағы заңға сәйкес мемлекеттік және муниципалды мекемелерде (мысалы, полиция немесе емхана) ана тілінде қызмет алу құқығы бар. Алайда, екітілді деп танылған кейбір муниципалды аймақтарда да бұл құқықты іс жүзінде жүзеге асыру мүмкін емес, өйткені көптеген мекемелердің қызметкерлері швед тілін жеткілікті деңгейде білмейді. Еуропа Кеңесі Финляндияға швед тілін оқыту деңгейін жақсартуды және көлемін ұлғайтуды ұсынды. Швед тілін оқыту мәселесін шешу үшін Финляндия Әділет Министрлігінің тіл департаменті жанынан арнайы жұмыс тобы құрылды. Дереккөздер
Эммелин Панкхёрст

Эммелин Панкхёрст (ағылш. Emmeline Pankhurst; 15 шілде 1858, Манчестер, Англия – 14 маусым 1928) – британдық қоғам және саяси қайраткер, әйелдер құқығын қорғаушы, британдық суфражистер қозғалысының көшбасшысы, әйелдердің сайлау құқығы үшін күресте маңызды рөл атқарған тұлға. Оның қыздары Сильвия, Адела және Кристабель анасының ісін жалғастырды. 1999 жылы «Тайм » журналы Панкхёрсті ХХ ғасырдағы ең көрнекті жүз адамның қатарына қосып: «Ол біздің заманымыздың әйел бейнесін қалыптастырып, қоғамды жаңа өлшемге алып келді, бұл жерден кері қайту мүмкін емес» деп атап өтті. Ол өзінің агрессивті, жауынгерлік стиліне байланысты жиі сынға ұшырағанымен, оның өмірлік жетістіктері Ұлыбританиядағы әйелдердің сайлау құқығын кеңейту ісіндегі негізгі факторлардың бірі ретінде мойындалды. Дегенмен, оның қызметінің қоғамдағы сайлау құқығы үшін күреске нақты ықпалы туралы тарихшылар арасында бірыңғай пікір жоқ. Эммелин Панкхёрст Манчестерде дүниеге келіп, сол жерде өсті. Оның ата-анасы Ұлыбританиядағы саяси белсенді топтардың қатарынан болған, сондықтан Эммелин суфражистік қозғалыспен алғаш рет сегіз жасында танысты. Ата-анасы оны тыныш отбасылық өмірге, жұбайы мен анасының рөліне дайындады, бірақ бұл оған Париждегі педагогикалық мектепте білім алуға кедергі болмады. 1878 жылы ол әйелдердің сайлау құқығы үшін күресті қолдайтын белгілі барристер Ричард Панкхёрстке тұрмысқа шықты; бұл некеден ол бес бала сүйді. Панкхёрст әйелдердің қоғамдық өмірге араласуын белсенді түрде қолдап, 1889 жылы ерлі-зайыптылар Әйелдердің сайлау құқығы лигасын құрды. Ұйым тарағаннан кейін Эммелин солшыл Тәуелсіз лейбористік партияға кіруге тырысты, бірақ социалист К. Харди сияқты достық байланыстарына қарамастан, жергілікті партия бөлімшелерінің бірі оны жынысына байланысты қабылдаудан бас тартты. Сонымен қатар, ол кедейлер ісі жөніндегі қамқоршылық кеңесінде жұмыс істеп, Манчестердегі жұмыс үйіндегі қорқынышты жағдайларды көріп, таңғалды. Әйелдердің сайлау құқығы лигасы 1888 жылы Ұлыбританиядағы алғашқы жалпыұлттық әлеуметтік топтар коалициясы (Әйелдердің сайлау құқығы жөніндегі ұлттық қоғам) оның мүшелерінің көпшілігі бар партияларға кіруге шешім қабылдағаннан кейін ыдырады. Осыған ашуланған кейбір мүшелер, соның ішінде Лидия Беккер мен Миллисент Фосетт, жиналыстан шығып, «ескі ережелерді» жақтаушылардан тұратын балама ұйым құрды. Панкхёрст өзін «жаңа тәртіп» деп аталатын топтың айналасында қалыптастырды, ол өз штаб-пәтері орналасқан көше атауына байланысты «Парламент-стрит қоғамы» (ағылш. Parliament Street Society (PSS)) деп аталды. Ұйым мүшелерінің кейбірі әйелдердің сайлау құқығы үшін күресте біртіндеп қадам жасауды жақтады. Сол кездегі британдық қоғамның көпшілігі үшін үйленген әйелдерге сайлауға қатысудың қажеті жоқ болып көрінді, өйткені олардың атынан күйеулері «дауыс береді». Сондықтан PSS-тің кейбір мүшелері ең болмағанда бойдақ әйелдер мен жесірлерге дауыс беру құқығын беру – шынайы әрі практикалық қадам деп санады. PSS ішінде барлық ересек әйелдер үшін сайлау құқығы үшін күресуге дайындықтың жоқтығы айқын болған кезде, Панкхёрст пен оның күйеуі жалпыға бірдей сайлау құқығын орнатуға шақырған жаңа топ құруға көмектесті. Дереккөздер
Интернетте қолданылатын тілдер

Дүниежүзілік Желіде ең көп кіретін веб-сайттардың басты беттерінің жартысынан астамы ағылшын тілінде, ал басқа тілдерде әртүрлі көлемде ақпарат қолжетімді. Басқа кең таралған тілдер қатарына қытай, испан, орыс, парсы, француз, неміс және жапон тілдері жатады. Барлық 7 000-нан астам тілдің ішінде тек бірнеше жүздегені Дүниежүзілік Желіде веб-беттер үшін қолданылатыны мойындалған. Қолданылатын тілдер Интернетте ең көп қолданылатын тілдер туралы пікірталастар бар. 2009 жылғы ЮНЕСКО-ның 12 жыл бойы, 1996 жылдан 2008 жылға дейін, веб-сайттардағы тілдерді бақылау жөніндегі есебі ағылшын тіліндегі веб-беттердің үлесі жыл сайын тұрақты түрде төмендегенін көрсетті: 1998 жылы 75 пайыздан 2005 жылы 45 пайызға дейін азайды. 2000 жылғы зерттеуге сәйкес, халықаралық көмекші тіл – эсперанто барлық тілдер арасында іздеу жүйелеріндегі сұраныс бойынша 40-орынды иеленді, ал латын әліпбиіне негізделген тілдер арасында 27-орында болды. YouTube-тағы контент тілдері YouTube-тағы ең танымал 250 арнаның ішінде контенттің 66%-ы ағылшын тілінде, 15%-ы испан тілінде, 7%-ы португал тілінде, 5%-ы хинди тілінде, 2%-ы корей тілінде, ал басқа тілдер 5%-ды құрайды. Дегенмен, басқа дереккөздер әртүрлі пайыздарды көрсетеді. YouTube 80-ден астам тілде қолжетімді және оның жүзден астам жергілікті нұсқалары бар. 2019 жылдың алғашқы аптасында видео жариялаған танымал YouTube арналарының жартысынан астамы ағылшын тілінен басқа тілде қандай да бір контент ұсынған. Дереккөздер
Ассимиляция (тілдік ығысу)

Ассимиляция, немесе тілдік ығысу — бұл белгілі бір тілдік қауымдастықтың өзінің ана тілін қолдануды тоқтатып, әдетте беделдірек басқа тілге көшу процесі. Көп жағдайда тілдік ассимиляция тілдік қауым азшылық болып, этникалық өзге ортаның ішінде өмір сүргенде орын алады. Ассимиляцияның екі түрі бар: өз ана тілін білуін сақтай отырып жүргізілетін және толықтай ұмыту арқылы жүзеге асатын түрі. Басқа тілді меңгеру халықтың жаулап алынуы, жердің отарлануы, эмиграция және басқа да жағдайлар нәтижесінде пайда болуы мүмкін. Жергілікті халық бағындырылғаннан кейін, біраз уақыт екі тіл қатар қолданылып, кейіннен жеңімпаз тараптың тілі жалпыға ортақ және жалғыз тілге айналады. Бұл кезде бұрынғы тіл жойылып, оның орнына келген тіл оған біршама әсер етуі мүмкін. Тілдік ассимиляция көбінесе тілдік шовинизммен байланысты және мәдени әрі этникалық ассимиляцияның тиімді құралдарының бірі болып табылады. Жаулап алушы немесе рухани-мәдени экспансия жүргізуші тараптың тілі сауда, әкімшілік қарым-қатынас, құжат жүргізу, білім беру және басқа да арналар арқылы ассимиляцияланатын халықтың өміріне еніп кетеді. Кейде тілдік ассимиляция күштеп, кейде белгілі бір тілдің аймақта сұранысқа ие болуына байланысты, немесе саяси элитаның қысымымен жүзеге асады. Алайда Карл Дойчтің зерттеулеріне сәйкес, тілдік ассимиляция өте баяу жүреді: табиғи жолмен — жылына шамамен 0,1 %, ал жасанды түрде жеделдетілген жағдайда — жылына шамамен 0,5 % этносты қамтиды. Бұрын қолданылған, кейін мүлде жойылып кеткен тілге қайта оралу, яғни кері тілдік ығысу өте сирек кездеседі. Мұндай жағдайдың сирек мысалы — XX ғасырда Израильде иврит тілінің қайта жандануын атауға болады. Дереккөздер
Морске - Око (көл, Словакия)

Морске Око — Словакиядағы Вигорлат тауларындағы табиғи көл. Тау жыныстарының көшкіні нәтижесінде пайда болған. Гидрографиясы Бұл көлдің пайда болуы Вигорлат төбелеріндегі жанартаулық белсенділік кезеңімен байланысты. Мотрогон тауының шығыс беткейінен (1017,9 м) тастың жаппай көшкіні Окно өзенінің аңғарын жауып тастап, Морские Око табиғи көлі осылай пайда болды. Ол өзінің физикалық, химиялық және биологиялық сипаттамалары бойынша ерекшеліктері бар. Теңіз деңгейінен 618 метр биіктікте Снинский Камен (1006 м) жартасының астында орналасқан және тереңдігі 25,1 метрге жетеді. Көлдің қазіргі ұзынша пішіні (ұзындығы – 750 м, ені – 312 м) 1880 жылдары бөгет салынғаннан кейін қалыптасқан. Көлдің бастапқы ауданы 7 гектарды құрады. Ол тереңдегеннен кейін су деңгейі 5 метрге көтеріліп, су беті қазір 13,8 гектарға жетті. Сипаттама Морске-Око, бұрын Велке Вигорлат көлі деп аталған, Вигорлат төбелеріндегі ең үлкен су айдыны, Карпаттағы ең үлкен карст емес көл және Словакиядағы (Штрбск-Плесо мен Велкий Гинцовтан кейінгі) үшінші үлкен табиғи көл. Морске-Око-Словакиядағы ең әдемі бұрыштардың бірі. Морске Око Вигорлат табиғи саябағында орналасқан және жүздеген жылдар бойы шамшат ормандарымен қоршалған. Көл пайда болатын және кейде жоғалып кететін алты тұрақты және бірнеше мерзімді бұлақтармен қоректенеді. Морские Оконың артық суы Окно ағысы арқылы ағып кетеді. Су қоймасының батыс және солтүстік жағалауы жұмсақ беткейлі және ұсақ құммен жабылған. Шығыс жағалауы тік және жартасты. Морске-Око көлі балық аулау (форель) және қайықпен жүзу үшін пайдаланылады. Галерея Дереккөздер
Бір метр арақашықтықта

«Бір метр арақашықтықта» (ағылш. Five Feet Apart) — режиссер Джастин Бальдонидің 2019 жылғы америкалық мелодрамасы. Сюжет Жасөспірімдер Стелла Грант пен Уилл Ньюман муковисцидоз атты — ішкі мүшелерді зақымдап, иммундық жүйені әлсірететін және науқастарды инфекцияларға осал ететін генетикалық аурумен ауырады. Аурудың ерекшелігіне байланысты мұндай науқастар бір-бірінен екі метр қашықтықта жүруі керек. Уилл емделу режимін сақтамайтындықтан, Стелла оны арақашықтықты сақтауға көндіреді. Уилл мен Стелла бір-біріне ғашық болып, жасырын түрде алғашқы кездесуге шығады. Кейін Уиллдің туған күні келеді. Бұл мерекені Стелланың ең жақын досы және өзі де муковисцидозбен ауыратын По ұйымдастырады. Араға біраз уақыт салып, По қайтыс болады. Қайғыға батқан Стелла Уиллді ауруханадан кетуге көндіреді. Сол уақытта ауруханада Стеллаға өкпе трансплантациясын жасауға болатыны хабарланады. Мұны естіген Уилл Стелланы ауруханаға қайта оралуға үгіттейді, бірақ Стелла бас тартады және кейін мұз астына түсіп кетеді. Уилл оны құтқарып, жұқтыру қаупіне қарамастан, жасанды тыныс береді. Стелла есін жияды. Оларды қайтадан ауруханаға жеткізеді. Уиллдің өтінішімен Стелла трансплантацияға келіседі. Дәрігер Уилл мен оның анасына емнің нәтиже бермей жатқанын, оның өмірінде бір ай ғана қалғанын хабарлайды. Трансплантация сәтті өтеді және Стелла жұқпағаны белгілі болады. Отадан кейін Стелла оянып, палата терезесінің ар жағында тұрған Уиллді көреді. Ол Стеллаға сүйіспеншілігін білдіріп, оған көзін жұмуын сұрайды, себебі оның көз қарасын көріп тұрып, кетіп қалуға батылы жетпейді. Стелла көзін жұмады, ал Уилл кетіп қалады. Актерлік құрам * Хейли Лу Ричардсон - Стелла Грант * ﻿﻿Коул Спраус - Уилл Ньюман * ﻿﻿Мойзес Ариас - По Рамирес * ﻿﻿Кимберли Хеберт Грегори - медбике Барб * ﻿﻿Клэр Форлани - Мередит Ньюман * ﻿﻿Парминдер Награ - доктор Нур Хамид * ﻿﻿Эмили Бальдони - медбике Джули * ﻿﻿Синтия Эванс - Эрин Грант * ﻿﻿Гэри Уикс|англ - Джефф Грант * ﻿﻿София Бернард - Эбби Грант * ﻿﻿Сесилия Лил - Камила Өндіріс 2017 жылдың қаңтарында Тобиас Иаконис пен Микки Доутри сол кезде әлі атауы жоқ сценарийлерін CBS Films компаниясына сатады, ол арқылы Джастин Бальдони жобаның продюсері әрі режиссері ретінде тағайындалады. 2018 жылдың қаңтарында "Бір метр арақашықтықта" деп аталатын фильмнің басты рөлін Коул Спраус орындайтыны жарияланады. 2018 жылдың сәуірінде актерлік құрамға Хейли Лу Ричардсон мен Мойзес Ариас қосылады. Фильм түсірілімі 2018 жылдың 25 мамырында Луизиана штатының Жаңа Орлеан қаласында басталып, бір айдан кейін, 26 маусымда аяқталады. "Бір метр арақашықтықта" фильмінің алғашқы трейлері желіде 2018 жылдың 2 қарашасында жарық көреді, ал оның локализацияланған нұсқасы 23 қарашада шығады. Дереккөздер
Ескі мешіт (Едирне)

Ескі мешіт (түр. Eski Camii) — XV ғасырдың басында Осман мемлекеті дәуірінде салынған мешіт. Түркияның Едирне қаласында (бұрынғы Адрианополь) орналасқан. Тарихы Ескі мешіт Әмір Сүлейман Челебидің бұйрығымен салынып, оның інісі Сұлтан І Мехмедтің басқаруымен аяқталған. Мешіт тарихи қала орталығында, базардың жанында және Селимие мен Үш Шерефелі мешіттері сияқты әйгілі тарихи мешіттерге жақын орналасқан. Ғимарат 9 күмбезбен жабылған, оларды төрт бағана тіреп тұр. Алғашында бір ғана мұнарасы болған, кейінірек Сұлтан ІІ Мұрад екінші, биік мұнараны салдырды. Мешіт ішіндегі үлкен каллиграфиялық жазбалар ерекше көркемдікке ие. Галерея Сілтемелер * [http://archnet.org/sites/1934 Ескі мешіт - Archnet] * [http://www.pbase.com/dosseman/oldmosque Ескі мешіттің суреттері, авторы Дик Осеман]
Трифосген

Трифосген (C₃Cl₆O₃), сондай-ақ гексахлордиметилкарбонат — бұл химиялық қосылыс, фосгенге қарағанда қауіпсіздеу балама ретінде қолданылады, өйткені бөлме температурасында қатты зат болып табылады, ал фосген — газ. Трифосген 200 °C жоғары температурада ыдырайды. Алынуы Бұл қосылыс коммерциялық қолжетімді. Оны диметилкарбонатты еркін радикалды хлорлау арқылы алады: CH₃OC(O)OC₂H₅ + 6 Cl₂ → CCl₃OC(O)OCCl₃ + 6 HCl. Бұл зат жануарлар үшін канцероген болып табылады. Қолданылуы Трифосген органикалық синтезде реагент ретінде қолданылады Дереккөздер
Пол Робертс

Пол Робертс (ағылш. Paul Roberts, 1959 жылғы 31 желтоқсанда Лондонда, Англия) — британдық рок-музыкант, ең көп танылған кезеңі «The Stranglers» рок-тобындағы вокалист ретіндегі жұмысы (1990–2006). Өмірбаяны Пол Робертс The Stranglers тобына 1990 жылы Хью Корнуэллдің орнына вокалист ретінде қосылды. Ол топпен бірге студиялық альбомдардың жазылуына қатысты: Stranglers In the Night, About Time, Written in Red, Coup de Grace, Norfolk Coast және Suite 16. Осы альбомдардың бірқатар композицияларының авторы болды. Робертс The Stranglers тобынан 2006 жылғы мамырда кетті, ал топтан кету «достықпен» жүзеге асқан деп жарияланды. Оның кеткенінен кейін топ квартет болып қалды: Баз Уорн негізгі вокалистке айналды, ал Жан-Жак Бёрнел бұрынғы әндерді түпнұсқалық нұсқада өзі орындауға оралды. The Stranglers құрамында жүріп-ақ, Пол Робертс жеке жобасы ретінде Soulsec тобын құрды. 2006 жылдан кейін ол осы топтағы жұмысына толықтай көңіл бөліп, келесі альбомдарды шығарды: FAITH?, Self Discovery, The Pressure Sensitive, End Games. Робертс актер ретінде де белгілі: ол The Darling Buds of May-Perfick мюзиклінде Поп Ларкиннің рөлін ойнады. Сондай-ақ, оны осы атаумен шыққан суретшімен жиі шатастырады, ол 1978–1993 жылдары Sniff 'n' the Tears тобының гитаристі болған. Робертс театр сахнасында да бірнеше рөлді сомдаған, соның ішінде Овидий рөлін «Махаббат өнері» (The Art of Love) пьесасында ойнаған. Дереккөздер
Степан Разинге арналған ескерткіш (Ростов-на-Дону)

Степан Разинге арналған ескерткіш — Ростов-на-Дону қаласындағы ескерткіштердің бірі. 1670–1671 жылдардағы шаруалар көтерілісінің басшысы Степан Тимофеевич Разинге арналған. Мәдени мұраның анықталған нысаны болып табылады. Тарих Степан Разин — XVII ғасырдың ортасындағы ең ірі шаруалар мен казактардың көтерілісін басқарған, Донда дүниеге келіп, сол жерде тәрбиеленген. Дәл осы жерден ол патшаға қарсы өзіне адал адамдарымен жорыққа аттанған. Дон өңірінде аты аңызға айналған дондық атаманмен байланысты көптеген тарихи орындар бар. Старочеркасск станицасында Степан Разин дүниеге келген үй сақталған. Бірнеше жыл бойы тарихшылар мен археологтар Кагальницкий казак қалашығын іздеп қазба жұмыстарын жүргізіп келеді, бұл қалашықта атаман өз әскерімен тұрған. Новочеркасск музейінде С. Разиннің Е. В. Вучетич жасаған мүсіні қойылған. Атақты атаманның бейнесін көптеген мәдениет қайраткерлері өз шығармаларында қолданған. Солардың бірі — КСРО халық суретшісі С. Т. Конёнков, ол ескерткіш орнатылғанға дейін қайтыс болған, ескерткіштің ағаш макетін жасаған. Сондай-ақ, мүсіннің жобасын архитектормен бірге Л. М. Лобак жасаған. Барлық мүсіндер жергілікті зауытта бетоннан құйылған. 1972 жылғы 5 маусымда Ростов-на-Донудың теңіз училищесіне жақын жағалауында Степан Разин мен оның серіктеріне арналған ескерткіш орнатылды. Сыртқы көрінісі Ескерткіш жеті мүсіннен тұратын композицияны бейнелейді: олардың ішінде Степан Разиннің өзі, парсы ханшайымы, және оған адал бес серігі бар. Олар қайықта (ладья) тұрған күйде бейнеленген. Дереккөздер
Тира (Израиль)

Эт-Тира (ивритше: טִירָה‎, арабша: الطّيرة) — Израильдегі қала, Орталық округте орналасқан, т.н. «үшбұрыш» аймағының бір бөлігі. Тарих Тира шамамен 400 жыл бұрын негізі қаланған. 1952 жылдан бастап Тираға жергілікті кеңес мәртебесі берілді, ал 1991 жылдан бастап — қала мәртебесіне ие болды. Халқы Израильдің Орталық статистикалық бюросының мәліметінше, 2020 жылдың басында Тира халқы 26 552 адамды құрады. Халықтың құрамы іс жүзінде толықтай арабтардан тұрады, тұрғындардың 99,5%-ы — мұсылмандар. 2001 жылы халық өсімі — 2,8%, 2008 жылы — 2% болған. Жалпы алғанда, 1983 жылдан 2004 жылға дейін қала халқы екі есеге өсті. 1994 жылы тұрғындардың орташа жасы — 23 жас, ал халықтың 40%-дан астамы — кәмелетке толмағандар болған. 2004 жылғы халық санағы бойынша, ерлер мен әйелдердің 10%-ы жоғары білім алған; шамамен 60% ерлер және 50% әйелдер орта білімді (12 сынып) аяқтаған; 3% ерлер және 10% әйелдер мүлде ресми білім алмаған. Жұмысқа жарамды ерлердің 60%-ы және әйелдердің 24%-ы жұмыс істеген, олардың ішінде 82%-ы — жалдамалы қызметкерлер. 2019 жылы қала тұрғындарының орташа айлық жалақысы — 6348 шекель (ел бойынша орташа жалақы — 9745 шекель). Қала-бауырластары * Магдебург, Саксония-Анхальт, Германия Дереккөздер
Панфилов ескерткіші (Алматы)

Панфилов ескерткіші – Алматы қаласының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енген монументтік өнер құрылысы ескерткіші. Орналасқан жері Алматы қаласы, 28 гвардияшы-панфиловшылар атындағы саябағының Достық даңғылы мен Қазыбек би көшесінің қиылысы. Сипаты Ескерткіш Кеңес Одағының Батыры Иван Васильевич Панфиловқа 1968 жылы қойылған. Мүсіншісі Б.А. Төлеков, сәулетшісі Т.Қ. Бәсенов. Мүсіндік портретте бейне кеудеден жоғары тұлғаланған. Биіктігі - 2 м. Тұғыры сұр граниттен жасалып, етегі өрнекпен әшекейленген. Дереккөздер
Сабыр Шәріпов ескерткіш-мүсіні

Сабыр Шәріпов ескерткіш-мүсіні – Алматы қаласының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енген монументтік өнер құрылысы ескерткіші. Орналасқан жері Алматы қаласы, Қарасай батыр көшесі мен Сейфуллин даңғылының қиылысы. Сипаты Жазушы, қоғам қайраткері Сабыр Шәріповтің мүсіндік портреті 1980 жылы орнатылған . Мүсіншісі П.И. Шорохов. Бюст қоладан құйылғын, тұғыры - гранит. Биіктігі - 3,8 м. Дереккөздер
Отырар қонақ үйі

"Отырар" қонақ үйі – Алматы қаласының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енген сәулет өнері ескерткіші. Орналасқан жері Алматы қаласы, Гоголь көшесі, 75. Сипаты Қонақ үй 1981 жылы ірге көтерді. Сәулетшілері – С.В. Коханович, М.Р. Қабылбаев. Негізінен шетел туристерін қабылдауға арналған, 5 қабатты мейманхананың 186 қонақ бөлмесі (363 орын), кинозалы (70 орынды), базарлық дүкені, бильярд бөлмесі, хауызды моншасы бар. Ғимараттың солтүстік жағынан жалғастыра салған киіз үй іспетті 3 қабатты құрылыста қоғамдық тамақтандыру орындары – ресторан (156 орынды), 2 банкет залы (20 және 50 орынды), 2 ұлттық тағамдар кафесі (әрқайсысы 50 орынды) орналасқан. Ғимарат 28 гвардияшы-панфиловшылар атындағы саябақтың сәулеттік ансамблі құрамына енеді. Композициялық құрылымына негізгі шаршы және қосымша шеңбер көлемдік бөліктер алынған. Кіреберістегі портал арка ұлттық сәулет өнеріне тән үлгіде жасалған. Осы жебе үлгі ғимарат қабырғасын әсемдеудегі бедер-жосықтан да айқын аңғарылады. Ғимарат интерьерін нақыштау ісінде қазақтың ою-өрнек үлгілері кеңінен қолданылды. Көркем керамика, ақ мәрмәр, қызғылт ұлутас, қошқыл гранит қонақ үй кескінін ажарландыра түскен. Дереккөздер
Кванттық байланым

Кванттық байланым – топтағы әрбір бөлшектің кванттық күйін басқаларының күйінен тәуелсіз басқаша сипаттау мүмкін болмайтын құбылыс болып, тіпті бөлшектер аса алыс қашықтықта жайласқан кезде де өзара сәйкестіліктің сол беті сақталуы. Кванттық байланым классикалық физика мен кванттық физика арасындағы айырмашылықтың түйінді тақырыптарының бірі: байланым кванттық механиканың басты ерекшелігі болып табылады және ол классикалық механикада кездеспейді. Байланған бөлшектерге олардың орны, импульсі, спині және поляризациясы секілді физикалық қасиеттері бойынша өлшеу кейбір жағдайларда керемет дәрежеде корреляцияланған болып табылады. Мысалы, егер байланған бөлшектер жұбы олардың жалпы спині нөлге тең болатындай етіп жасалса және бір бөлшектің бірінші осьте сағат тілінің бағытымен айналатын спині анықталса, онда дәл сол осьте өлшенген басқа бөлшектің спині сағат тіліне қарсы бағытта айналатын болып табылады. Алайда, бұл әрекет парадоксалды әсерлерге әкеледі: бөлшектің қасиеттерін кез келген өлшеу сол бөлшектің көрінетін және қайтымсыз толқындық функциясының күйреуіне әкеледі және бастапқы кванттық күйді өзгертеді. Байланысқан бөлшектермен мұндай өлшеулер байланған жүйеге тұтастай әсер етеді. Дереккөздер
Анкира монументі

Анкира монументі (лат. Monumentum Ancyranum) — ежелгі Рим архитектурасы мен әдебиетінің ескерткіші, I ғасырдың басында салынған; Галатия (Галация) провинциясындағы Анкира қаласында (қазіргі Анкара, Түркия) орналасқан Август пен Рома ғибадатханасының қабырғасына жазылған билингвальды жазба. Храм периптер түрінде салынған коринф ордеріндегі ғимарат, б.з.д. I ғасырдың соңында салынған. Октавиан Августың қайтыс болғаннан кейін, б.з. 14 жылы храмның қабырғаларына императордың өсиеті — «Құдай Августың іс-әрекеттері» (лат. Res gestae divi Augusti) жазылды. Бұл жазба латын тілінде (ішкі қабырғаларда) және грек тілінде (сыртқы қабырғаларда) жазылған. Кейінірек, Август пен Романың храмы мешітке айналды. Еуропада бұл жазба 1555 жылы австриялық дипломат Ожье де Бусбек арқылы танымал болды. Ол император I Фердинандтың елшісі ретінде Сұлтан Сүлейманға жіберілген еді. Бусбек жазба көшірмелерін жасаған немесе жасаған серіктерінен көшірмелерді А. Шотту мен И. Липсиусқа тапсырды. Бұдан кейін француз саяхатшысы Г. Перро бұл жазбаның толық көшірмесін жасап, жариялады. Осы көшірмеге сүйене отырып, Теодор Моммзен мен Теодор Бергк бұл ескерткішті жариялап, түсіндірді. Галерея Дереккөздер Сілтемелер * [http://classics.mit.edu/Augustus/deeds.html Ағылшынша аударма]
Словакияның ауыл шаруашылығы университеті

Словакияның ауыл шаруашылығы университеті — Словак ауылшаруашылық университеті Словакияның батыс бөлігінде – Нитра қаласында орналасқан. Бұл ауыл шаруашылығы, экология, биотехнология және басқа да байланысты салаларға маманданған Словакиядағы жетекші оқу орындарының бірі. Сипаттама Словакиядағы жоғары ауылшаруашылық білімінің бастауы Братиславадағы Словакия техникалық университетімен тығыз байланысты, онда орман шаруашылығы және ауылшаруашылық инженерия кафедрасы құрылып, 1941/42 оқу жылында ауыл шаруашылығы бойынша лекциялар оқыла бастады. 1946 жылы Словакияның Ұлттық кеңесі орман шаруашылығы және агроинженерия факультеті негізінде Кошицеде тәуелсіз ауыл шаруашылығы және орман шаруашылығы университетін құрды. Словакияның ауылшаруашылық жоғары білімі тарихындағы маңызды кезең 1952 жыл болды, ол кезде университеттерді қайта құру аясында Кошицедегі университет жойылып, оның факультеттерінен екі тәуелсіз университет - Нитрадағы ауылшаруашылық университеті және Зволендегі орман және ағаштану университеті құрылды. Нитра ауылшаруашылық университеті — Словакияның Нитра қаласында орналасқан жетекші мемлекеттік университет. 1952 жылы негізі қаланған университет ауыл шаруашылығы, тамақтану, биотехнология, бау-бақша және экология бойынша бакалавриат, магистратура және аспирантура бағдарламаларын ұсынады. Заманауи жабдықтармен, тәжірибелі оқытушылар құрамымен және ғылыми-зерттеу мен инновацияларға назар аударатын университет студенттерге жоғары сапалы білім мен практикалық дайындықты қамтамасыз етеді, бұл оларды тиісті салаларда табысты мансапқа дайындайды. Университет көптеген ұлттық және халықаралық институттармен серіктестік орнатып, студенттерге оқу мен дамудың кең мүмкіндіктерін ұсынады. Нитра ауылшаруашылық университеті белсенді қоғамдастығымен және көптеген сабақтан тыс іс-шараларымен студенттерге жан-жақты білім алуға мүмкіндік береді. Халықаралық келісімдердің арқасында Нитра ауылшаруашылық университетінің студенттері көптеген басқа шетелдік университеттерде алмасу негізінде оқи алады. Факультеттері Университет мамандықтарының жалпы саны – 58, оның 31-і бакалавр, 27-і магистратура, білім беретін 6 факультет бар. *Агробиология және азық-түлік ресурстары факультеті, *Тамақ өнеркәсібіндегі биотехнология, *Экономика және менеджмент факультеті, *Еуропалық зерттеулер және аймақтық даму факультеті, *Бау-бақша және ландшафттық инженерия факультеті, *Техникалық факультет. Дереккөздер
Асланхан мешіті

Асланхан мешіті (тур. Arslanhane Camisi) — XIII ғасырда салынған мешіт, Түркияның астанасы Анкарада орналасқан. Орналасуы Асланхан мешіті Анкаранның ескі ауданында, Анкара қамалынан жақын орналасқан, 947 метр биіктікте, Түркия астанасына көрініс береді. Тарихы Мешіт 1290 жылы Рум Селжұқ султаны II Масуд кезінде салынған. Бұл Түркиядағы сақталған ең көне мешіттердің бірі болып табылады. Оның сәулетшісі Эбубекир Мехмет болған. Жобаны ахийлік бауырластықтың екі жетекшісі, Хюсаметтин мен Хасанеддин, тапсырған. 1330 жылы мешітті тағы бір ахий жетекшісі Шерафеттин қайта жаңартқан, және оның есімі мешітке берілген. Мешіт бірнеше ұсақ жөндеулерден өткеннен кейін, 2010–2013 жылдары үкіметтің Бас қоры басқармасының қайта жаңғыртуы арқылы қайта қалпына келтірілген. Ғимарат Ғимараттың жалпы алаңы 400 м² құрайды, ал оның жоспары квадратты формада жасалған. Құрылыста негізінен ертерек ғимараттардан алынған материалдар, яғни сполиа пайдаланылады. Мешітте бір минарет, үш қақпа мен 12 терезе бар. Мешіттің алдындағы Шерафеттиннің мазарынан басқа, ғимараттың қабырғасында арыстанның мүсіні де бар, ол халық арасында Асланхан («арыстан үйі») деген атауға ие болуына себеп болды. Галерея Дереккөздер
Шишли мешіті

Шишли мешіті (түр. Şişli Camii) — Ыстанбұл қаласының Шишли ауданында орналасқан мешіт. Мешіт Шишли алаңында, Бююкдере даңғылы мен Халаскаргази және Абиде-и Хюрриет көшелері арасындағы жерде орналасқан. Есікке кіретін жердің үстінде Хамид Айтач (1891–1982) жасаған араб жазуындағы каллиграфиялық жазба орналасқан. Аула ортасында вуду, ғұсыл алу рәсіміне арналған су сақталатын он екі бұрышты шадирван орналасқан. Аулада имамға, мүэззинге, басқа да мешіт қызметкерлеріне арналған бөлмелер мен кітапхана бар. Мешітке кіреберіс баспалдақпен өтеді. Ішінде ортасында мәрмәрдан жасалған фонтан орналасқан. Кітаптардың екі жағында орындықтар бар. Еден қызғылт кілеммен жабылған және жылытылады. Мешіттің төбесі Шшили стилінде безендірілген. Ішкі қабырғалар каллиграфиялық жазулармен безендірілген. Мәрмәр михрабтың үстіндегі терезелер түрлі-түсті әйнектен жасалған. Дереккөздер Сілтемелер *
Леонора Гевесслер

Леонора Гевесслер (; 15 қазан 1977 жыл, Грац) — аустриялық Жасылдар саясаткері, 2020 жылдан 2025 жылға дейін Климат үшін әрекет, қоршаған орта, энергетика, ұтқырлық, инновация және технология министрі. Білімі Гевесслер Вена университетінен саясаттану бакалавриатын алған. Саяси мансабы 2014 жылдан 2019 жылға дейін Гевесслер Global 2000 атты Аустрияның ең ірі экологиялық қайырымдылық және лоббилік тобының басшысы болды. Бұл лауазымда ол көршілес Словакиядағы Моховце АЭС-ке қарсы кампанияға жетекшілік етті. 2019 жылғы парламент сайлауынан кейінгі коалиция үкіметі жайлы келіссөздерде Гевесслер Жасылдар партиясы делегациясының өкілі еді. қарамастан Гевесслер заң жобасын қолдады. Оның бұндай шешімі күрделі жағдайға әкелді, өйткені Аустрия жерлері де, Жасылдар әріптесі Аустрия Халықтық партиясы (ÖVP) да оған қарсы еді. Гевесслердің дауыс беруінен кейін ÖVP оған қарсы қылмыстық сот ісін қозғады, оған тәртіпсіздік жасады деген айып тақты, Еуропалық соттың Гевесслер даусын санамағанын сұрады. Бұндай қылмыстық іс Гевесслердің 10 жылға сотталуына әкеле алатын еді. 2022 жылы Еуропа Одағы ядролық энергияны жасыл инвестициялар санатына қосты. Бұған Аустрия үкіметі қарсы шықса, Гевесслер бұл шешімді қолдады. Дереккөздер
Эмилия Флёге

Эмилия Луиза Флёге (; 30 тамыз 1874 жыл, Вена – 26 мамыр 1952 жыл, Вена) — аустриялық сәнгер және кәсіпкер. Суретші Густав Климттің серігі болған. Өмірбаяны Флёге — жонушы Германн Флёгенің (1837–1897) төртінші баласы. Эмилия Флёгенің екі әпкесі Полин мен Хелен және ағасы Германн болған. Флёге өз еңбек жолын тігінші болып бастаған. Кейін ол жоғары сәнмен айналысатын болды. 1894 жылы оның әпкесі Полин киім тігу мектебін ашты да, Эмилия сол жерде жұмыс істейтін болды. 1899 жылы екі ағайынды сайыста жеңді де, көрмеге батист көйлегін тігуге тапсырма алды. Сол жылы Эмилия қолмен Мария Альтман анасының қалыңдық көйлегін жасады. Хелен әпкесі мен Флёге 1904 жылдан табысты кәсіпкерлер атанды, Schwestern Flöge (Флёге сіңлілер) сән салонын ашты. Флёге киім стилін Венадағы феминистік қозғалыс алға тартты. Киім жоғары кеудешелермен, бос силуэтпен және иілген жеңдермен ерекшеленетін. Көйлектердің бұл түрі әйелдердің денсаулығына жақсырақ болады және қозғалыс ауқымын кеңейтуге мүмкіндік береді деп есептелді. 1938 жылдан кейін ол 39 Ungargasse көшесіндегі үйінің жоғарғы қабатында жұмыс істейтін болды. Флёге веналық богема мен fin de siècle топтарының мүшесі болды. Ол Густав Климттің өмірбақи серігі де еді. 1891 жылы Флёгенің Хелен әпкесі Климттің бауыры Эрнст Климтке үйленді. 1892 жылғы желтоқсанда Эрнст Климт қайтыс болды да, Густав Климт Хеленнің қамқоршысы болды. Сол кезде 18 жаста болған Эмилиямен Густав осылайша жиі көрісіп жататын да, Аттерзе көлінің маңында Флёге отбасымен демалатын. пікірінше, Климттің әйгілі Сүйіс суретінде Флёгенің өзі салынған. Климт Вена қоғамындағы жоғарғы тап әйелдердің біразын танитын, олармен жұмыс істейтін да, Флёге осылайша біраз клиентке қол жеткізе алды. 1981 жылғы 11 қаңтарда Климт инсульттен қайтыс болды. Оның соңғы сөздері «Эмилия келсін» еді деген хабарлар бар. Флёге оның жеке меншігінің жартысына ие болды. Қалған жартысы суретшінің отбасына берілді. Флёге 1952 жылғы 26 мамырда, Венада, 77 жасында қайтыс болды. Ол Флёге–Доннер отбасылық қабірінде, Зиммерингтегі Протестант зиратында жерленген. Галерея Дереккөздер
Дунджерскийлердің отбасылық сарайы (Челарево)

Дунджерскийлердің отбасылық сарайы — Челарево елді мекенінде (Бака-Паланка қоғамдастығы, Оңтүстік Бачска округі) орналасқан Сербияның ерекше маңызы бар мәдени ескерткіші. 1946 жылға дейін дейін Дунджерский отбасына тиесілі болды. Тарихы 1834-1837 жылдары Никола Безереди салған Челареводағы Дунджерский сарайы маңызды орын алады. Ол республикалық мәдениет ескерткіштерін қорғау институты қамқорлық жасайтын ең маңызды ұлттық мұра ғимараттары санатына жатады. Бірақ бұл жерде орналасқан бірінші сарай емес. Алғашқы сарайды Липот (Леопольд) Марфи салған және ол 18 ғасырдың аяғында салынған кішірек сарай болды. Оның сарайы тікбұрышты негізі бар, бағандармен бекітілген аула кіреберісі бар бір қабаттағы ғимарат болды. Кейінірек бұл сарай қайта салынып, ол ішкі жағынан да, сыртында да өзінің шынайылығын жоғалтты. Бірақ содан кейін 1819 жылы бұл меншікті Белградтық жер иесі Йозеф Полимбергер сатып алды және оның қызы Каролина Шарлотта Никола Безередиге тұрмысқа шықты. Безереди өзінің шағын сарайын тым кішкене деп шешіп, ағылшын бақтары принципі бойынша салынған кең саябақта үлкен сарай салды. Бұл 1834-1837 жылдар аралығында веналық сәулетшінің жобасы бойынша орын алды. Құрылысты екі жергілікті неміс Аман мен Гофман басқарды, мұнда жұмысшылар жергілікті немістер болды. Никола Безереди 1865 жылы қайтыс болды, оның ұлы Бела мен қызы Гермина бұл кешенді басқара алмады. 1882 жылы жер иесі және кәсіпкер Лазарь Дунджерски сарайды сатып алып, кейіннен көптеген танымал адамдармен осында кездесулерін өткізді. 1946 жылы сарай Дунджерскийлер отбасынан тәркіленді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін, 1947 жылдан 1952 жылдың ортасына дейін, сарай ғимараты сол кездегі Югославия Федеративті Халық Республикасы Үкіметінің төрағасына тиесілі болды. 1967 жылы бұрынғы Югославиядағы бірегей антикварлық жиһаз мұражайына айналды, экспонаттар арасында Дунджерский мен президент Титоның жиһаздары болды. 2002 жылы қанағаттанарлықсыз жағдайға байланысты қайта жөндеуден өту үшін мұражай келушілер үшін жабылды. Сипаттама Сарай классицизмнің үлгілерінің бірі, тікбұрышты негізі бар бірінші қабаттағы ғимарат түрінде, жалпақ консольдермен және төменгі жағында балюстрадамен бекітілген жалпақ профильді терезе төсеніштері бар терезелер топтамасы. Шығыс жағында төрт дорикалық бағандармен, баспалдақпен және көлікке кіруге арналған көлбеу пандустармен бекітілген портик бар. Төбесі төрт еңісті, қарапайым жабынқышпен жабылған, мыс қаңылтырдан жасалған сәндік элементтермен (қардан қорғаушылар, су жинағыштар, жатақхана терезелері және т.б.) тұрады. Галерея Дереккөздер
Измир Ататүрік

Измир Ататүрк (түр. İzmir Atatürk Stadyumu) — Измир қаласындағы көпфункционалды стадион. Ол 1964 жылы салынған, ал 2005 жылы жөндеуден өтті. Стадионда «Каршияка» футбол клубы өз үй матчтарын өткізеді. Мұнда 1971 жылғы Жерорта теңізі ойындары мен 2005 жылғы Жазғы Универсиада өтті. Сонымен қатар, 2009 жылы Түркия кубогының финалы өтті, онда «Бешікташ» «Фенербахчені» 4:2 есебімен жеңіп, сегізінші рет кубок иегері атанды. Стадион Түркия Республикасының негізін қалаушы Мұстафа Кемал Ататүріктің құрметіне аталған. Дереккөздер Сілтемелер * [http://www.google.com/maps?fq&sources_q&hlen&geocode&q%C4%B0zmir+Atat%C3%BCrk+Stadyumu&sll41.021096,29.004443&sspn0.003578,0.006824&ieUTF8&ll38.434993,27.17803&spn0.003715,0.006824&th&z17 Измир Ататүрік стадионының Google картасы] * [http://footballfacts.ru/stadiums/145253-stadion-atatyurk Ататүрік стадионы туралы мәлімет (FootballFacts)]
Көк медресе (Сивас)

Гёк медресе (түр. Gök Medrese; тікелей мағынасы: «аспан медресесі» немесе «көк медресе»), сондай-ақ Сахибие медресесі (түр. Sahibiye Medresesi) ретінде танымал, — XIII ғасырдағы Сивас (Түркия) қаласындағы медресе. Көк медресе Сахиб Ата тапсырысы бойынша салынған. Ол 1277 жылы Перване қайтыс болғаннан кейін Кония сұлтанатының уәзірі және іс жүзіндегі билеушісі болды. 1271 жылға дейін ол Перванемен жақсы қарым-қатынаста болған. Сахиб Ата бұйрығымен Анадолы аймағында көптеген ғимараттар салынды, олардың ішінде ең әсерлілерінің бірі – Көк медресе. Медресенің бастапқы атауы – Сахибие, ол Сахиб Ата есімінен шыққан. Алайда ғимарат өзінің безендірілуінде көгілдір («аспан түстес») қыш өрнектердің қолданылуына байланысты Көк медресе атауымен кеңінен танымал болды. Тарихы Көк медресе Конялық Калоян атты сәулетшінің жобасы бойынша салынған. Бастапқыда бұл екі қабатты ғимарат болған. Оның құрамына хаммам (түрік моншасы) және 30 адамға арналған асхана кірген. Қазіргі уақытқа дейін бірінші қабаттағы 13 бөлме ғана сақталған. Көк медресе 1823 жылы қайта жөндеуден өтіп, 1926 жылға дейін бастапқы мақсатына сай пайдаланылды. Сипаттама Көк медресенің екі жағында биіктігі 25 метр болатын екі мұнара орналасқан. Ғимараттың ені – 31,25 метр. Ішкі ауланың өлшемдері – 24,25 × 14,40 метр. Ғимарат мешіт (намаз залы) және оқу бөлмелері болып екіге бөлінген. Вакуф Орта ғасырларда ислам елдерінде вакуф мұсылмандық культтік мекемелер үшін табыс көзі болып, олардың қорларын пайдалану мен күтіп ұстау үшін қажетті барлық нәрселермен қамтамасыз етілген, сондай-ақ қызметкерлерін ұстап тұруға да қаражат бөлінген. Көк медресе үшін осындай табыс көздері 85 базар, тоғыз ауыл, екі фермалар және басқа да көздер болған. Галерея Дереккөздер
Расина (өзен)

Расина — Сербиядағы өзен, Батыс Мораваның оң жағалауындағы негізгі салаларының бірі, елдің орталық бөлігінде ағып жатыр. Сипаттама Ұзындығы – 92 км, Расина ауданы арқылы ағып, Крусевац қаласының маңындағы Батыс Мораваға құяды. Расина Гоч тауының оңтүстік беткейінде, Рашовка ауылының маңында, Сербияның ең әйгілі Врнячка Баня курортының оңтүстік-батысында орналасқан. Бастапқыда өзен оңтүстік-шығысқа қарай, Жельин және Копаоник тауларының айналасында, Митрово Поле, Бзеница, Плеш, Ябланица, Грчак, Тоскичи, Будиловина және Милентия ауылдарының маңында ағып жатыр.Өзен Брус қаласына жеткенде, ол Расинаның жоғарғы аймағына кіреді және Тршановцы, Лепенец және Разбойна ауылдарының жанынан өтеді. Бұл жерде өзен Велики Ястребац тауының батыс беткейіне жетеді және солтүстікке қарай кең бұрылыс жасайды. Расина трассасының осы бөлігінде Александровачка Жупа аймағының оңтүстік-шығыс шекарасы арқылы өтеді. Богише мен Златари ауылдарынан кейін Расина Челие ауылында жасанды Челие көлімен қоршалған (ауданы 4,16 км², көлемі 51 миллион м³). Төменгі Расина аймағы тығыз қоныстанған (Сувая, Майдево, Штитаре, Гркляне, Шоголь, Шавране, Горни Степош, Буковица, Дони Степош, Липовац, Мало Головоде, Донье Головоде ауылдары). Оның төменгі ағысында Расинадан кейін Батыс Мораваға бөлек құятын Пепелюша өзенінің параллель ағысы өтеді. Крушевецтен кейін жеті шақырым жерде өзен Макрешане ауылының жанындағы Батыс Мораваға құяды. Гидрологиясы Расинаның су жинау алаңы 981 шаршы шақырымды құрайды. Ол терең аңғар арқылы өтеді, ол біртіндеп төмен қарай кеңейіп, ені 3 шақырымға жетеді. Брус муниципалитеті тұсында ол шағын эрозиялы кеңеюі бар шатқал аңғарымен ағып өтеді. Златар шатқалына кірер алдында Добролюбачка ойпаты арқылы таяз және кең ойықпен ағып өтеді, онда бірнеше тар меандрлар (ирелең) түзеді. Майдево ауылынан төмен қарай Расина аңғары кең әрі бұралаң болып келетін Крушавец бассейніне кіреді. Батыс Мораваға құятын жерде өзеннің ені шамамен 40 метр, ең терең жері бір метрге жетеді. Ең үлкен салалары - ұзындығы 22 шақырым болатын Грашевачка және жалпы ұзындығы 18 шақырымды құрайтын Блаташница өзені. Расина Батыс Мораваға секундына орта есеппен 9 текше метр су береді. Сәуірде тамызға қарағанда су шамамен 5 есе көп болады. Кейбір деректерге қарағанда, суға ең мол ай 1958 жылдың сәуір айы болды, ол кезде Западна Мораваға орта есеппен секундына 342 текше метр су құйылды. Ағынның осындай үлкен айырмашылықтарын жеңілдету және өзен әкелген шөгінділерді тоқтату үшін 1979 жылы Златар шатқалында биіктігі 55 метр бөгет салынып, Челие көлі пайда болды. Галерея Дереккөздер
Гүл пасажы

Гүл пасажы (түр. Çiçek Pasajı), бастапқыда Cité de Péra деп аталған, — Ыстанбұлдың Бейоғлы ауданындағы Истикляль көшесінде орналасқан әйгілі тарихи пасаж (галерея немесе аркада). Ол Истикляль мен Сахне көшелерін байланыстырады. ) Истикляль көшесіндегі бас кіреберісі]] Тарихы 1876 жылы ашылған Гүлді пасаж – тарихи кафелер, шарап барлары мен мейрамханалар қатары орналасқан жабық галерея. Қазіргі Гүлді пасаждың орнында бұрын Наум бауырлардың театры орналасқан болатын. 1870 жылы Перада болған өрт кезінде театр қатты зардап шекті. Бұл театрға Сұлтан Абдул-Азиз бен II Абдул-Хамид жиі барып тұрған. Сондай-ақ мұнда Джузеппе Вердидің Трубадур операсы Париждің опера театрларынан бұрын қойылған. 1870 жылғы өрттен кейін театр жергілікті грек банкирі Христаки Зографостың иелігіне өтті. Оның орнында архитектор Клеантис Заннос жобалаған қазіргі Гүл пасажы салынды, алғашқы жылдары ол Cité de Péra немесе Hristaki Pasajı (Христаки пасажы) деп аталды. Yorgo'nun Meyhanesi Гүл пасажында ашылған алғашқы шарап бары болды. 1908 жылы ұлы уәзір Мехмед Саид-паша ғимаратты сатып алып, ол Sait Paşa Pasajı (Саид-паша өткелі) деп аталды. 1917 жылғы Ресей революциясынан кейін көптеген кедейленген орыс ақсүйектері, оның ішінде баронессалар, осы өткелде гүл сатумен айналысты. 1940 жылдарға қарай ғимарат негізінен гүл дүкендерімен толтырылды, осыған байланысты ол қазіргі түрікше атауы Гүл пасажы деп аталды. 1988 жылғы ғимаратты қайта қалпына келтіруден кейін Гүл пасажы барлар мен мейрамханалар галереясы ретінде ашылды. Гүл пасажының соңғы рет қалпына келтірілуі 2005 жылдың желтоқсанында жүзеге асырылды. Дереккөздер Сілтемелер * [http://www.tarihicicekpasaji.com Гүлді пасаждың ресми сайты]
Франсуа Байру

Франсуа Байру — Францияның мемлекеттік қайраткері және саясаткер. Францияның Премьер-министрі. Франсуа Байру Демократиялық қозғалыс партиясының жетекшісі, Францияның Әділет министрі (2017-2019) және бір кезде Францияның Ұлттық білім министрі (1993-1997) қызметтерін атқарған. Өмірбаяны 1951 жылы 17 шілдеде Францияда Атлант Пиренейінің Шекара коммунасы департаменті дүниеге келді. Бордо университетінде классикалық әдебиетті оқып, оны 23 жасында бітіреді. 1982 жылы француз демократиясы үшін оңшыл либералдық одақ партиясына кірді, одан Пиреней-Атлантик департаментінің Бас кеңесінің мүшесі болып сайланды. Байрукс христиан-демократиялық көзқарастарын ұстанады және өзін католиктік деп санайды, бірақ дінді мемлекеттен бөліп алудың жақтаушысы болып табылады. 1979-1981 жылдар аралығында Ауыл шаруашылығы министрлігінде жоғары деңгейдегі шенеунік. Сенат төрағасы Ален Поэрде жұмыс істеді. 1984-1986 жылдар аралығында Пьер Пфлимленнің кеңесшісі, Еуропа Парламентінің президенті. 1993 жылға дейін сауатсыздықпен күрес жөніндегі Парламенттік топты басқарды. 2017 жылдың 17 мамырында Эдуард Филипптің бірінші үкіметінде (2017-2020) Әділет министрінің портфелін алды, бірақ екінші үкіметтен отставкаға кетті. 2024 жылы 13 желтоқсанда Франция премьер-министрі болып тағайындалып, 23 желтоқсанда үкімет құрды. Тағы қараңыз * Эммануэль Макрон
Михаэла Камбей

Михаэла Камбей ( 18 қараша 2002 жылы туған, Дофтяна, Бакэу) — Румыниялық ауыр атлет, 2023 жылғы Еуропа чемпионы, 2021 жылғы Еуропа чемпионатының қола жүлдегері, 2018 жылғы жасөспірімдер арасындағы жазғы Олимпиада ойындарының жүлдегері. Жасөспірімдер мен қыздар арасында Еуропаның үш дүркін чемпионы. Мансабы 2018 жылы Камбей Аргентина астанасы Буэнос-Айресте өткен жасөспірімдер арасындағы жазғы Олимпиада ойындарында 48 келі салмақ дәрежесінде қола медаль жеңіп алды. Румынияның Бухарест қаласында өткен 2019 жылғы ауыр атлетикадан жасөспірімдер және 23 жасқа дейінгі Еуропа чемпионатында ол жұлқа көтеру, серпе көтеруде және жалпы есепте әйелдер арасында 49 келі салмақта күміс медаль жеңіп алды. 2021 жылы Ресейдің Мәскеу қаласында өткен ауыр атлетикадан Еуропа чемпионатында Камбей 49 келі салмақ дәрежесінде қола жүлдегер атанды. Ол Өзбекстанның Ташкент қаласында өткен ауыр атлетикадан жасөспірімдер арасындағы әлем чемпионатында да күміс жүлдегер атанды. Камбай 2022 жылы Албанияның Дуррес қаласында өткен ауыр атлетикадан жасөспірімдер және 23 жасқа дейінгі Еуропа чемпионатында алтын медаль, осы жылы Колумбияның Богота қаласында өткен ауыр атлетикадан әлем чемпионатында әйелдер арасында 49 келі салмақта күміс медаль жеңіп алды. 2023 жылы Арменияның Ереван қаласында ауыр атлетикадан өткен Еуропа чемпионатында әйелдер арасында 49 келі салмақ дәрежесінде алтын медаль жеңіп алды. Ол сондай-ақ жұлқа көтеру және серпе көтеруде алтын медальға ие болды. 2023 жылы Сауд Арабиясының Эр-Рияд қаласында ауыр атлетикадан өткен әлем чемпионатында әйелдер арасында 49 келі салмақта жұлқа көтеруде қола жүлдегер атанды. 2024 жылдың тамыз айында Камбей 2024 жылы Парижде (Франция) өткен жазғы Олимпиада ойындарында әйелдер арасында 49 келі салмақ дәрежесінде өнер көрсетті. Жұлқа көтеруде ол 93 келіні көтеріп, бірінші орын алды. Ол кейін серпе көтеруде 112 келіні көтеріп, жалпы есепте 1 келіге озған қытайлық Хоу Чжихуйден кейін екінші орынға тұрақтады. Дереккөздер
Беларусьтегі саяси партиялар

Бұл — Беларусь саяси партияларының тізімі. Беларусьтің де-юре көппартиялы жүйе болғанына қарамастан ол де-факто бірпартиялы жүйесі бар авторитар мемлекет саналады. Ресми тіркелген партиялар Беларусь президентінің баспасөз қызметі хабарлауынша, бұл — елдегі ресми тіркелген саяси партиялар: Ешқашан тіркелмеген партиялар Тіркелуін жоғалтқан партиялар Кеңестік партиялар (1918–1991) Тәуелсіздік партиялары (1917–1918) Дереккөздер
Виталий Алексеевич Брынкин

Виталий Алексеевич Брынкин (1 ақпан 1944, Зерноград, Ростов облысы, Ресей КФСР, КСРО) — кеңестік, қазақстандық және ресейлік саясаткер. Ленинск (қазіргі Байқоңыр) қаласы мен Торғай облысының бұрынғы әкімі. Білімі 1968 жылы Азов — Қара теңіз ауыл шаруашылығын механизациялау институтын, 1983 жылы КОКП ОК жанындағы Қоғамдық ғылымдар академиясын, 2003 жылы Ресей Федерациясының Үкіметі жанындағы Халық шаруашылығы академиясын тәмамдаған. Мамандығы — инженер-механик, саясаттанушы. Еңбек жолы 1960-1963 жж. - «Зерноградсельмаш» зауытының фрезеровщигі, Ростов обл. Зерноград қ. 1968-1969 жж. - Көкшетау облысы Октябрь аудандық СПТУ-130 оқытушысы, директордың орынбасары. 1969-1978 жж. - Целиноград облысы Красноармейск аудандық партия комитетінің екінші, бірінші хатшысы, Көкшетау облыстық партия комитетінің хатшысы, Қазақстан ЛКЖО ОК хатшысы. 1978-1979 жж. – ҚазКСР Ауыл шаруашылығы министрлігі Тәжірибелік және оқу шаруашылықтары бас өндірістік басқармасы бастығының орынбасары. 1979-1984 жж. - Торғай облыстық партия комитетінің Ауыл шаруашылығы және тамақ өнеркәсібі бөлімінің меңгерушісі. 1984-1985 жж. – Торғай облыстық ауыл шаруашылығы басқармасының бастығы. 1985-1987 жж. - Торғай облысы Жаңадала аудандық партия комитетінің бірінші хатшысы. 1987-1989 жж. - Қызылорда облыстық партия комитетінің екінші хатшысы. 1989-1992 жж. – Қызылорда облыстық атқару комитетінің төрағасы. 1992-1994 жж. – Ленинск қаласының әкімі. 1994-1995 гг. – ҚР Президентінің Семей облысындағы өкілі. 1995 ж. – ҚР Президенті Әкімшілігінің ұйымдастыру бақылау басқармасы бастығының орынбасары. 1995-1997 жж. – Торғай облысының әкімі. 1997-1998 жж. – ҚР Дисциплиналық кеңесінің мемлекеттік инспекторы. 1998-2000 жж. – Павлодар облысы әкімінің орынбасары. 2000-2002 жж. – РФ Президентінің Бас аумақтық басқармасының кеңесшісі, Мәскеу қ. 2002-2003 жж. – РФ Есеп палатасының Мемлекеттік бюджеттен тыс қорлардың бюджетін бақылау жөніндегі инспекция бастығының орынбасары, Мәскеу қ. 2003-2005 жж. – РФ Есеп палатасының Қоршаған ортаны қорғау мен табиғи ресурстарға, гидрометеорологияға, картографияға және геодезияға федералдық бюджет шығындарын бақылау жөніндегі инспекция бастығы. 2005 ж. бастап – РФ Есеп палатасының Табиғат пайдалану мен агроөнеркәсіп кешеніне федералдық бюджет шығындарын бақылау бөлімі директорының орынбасары, Мәскеу қ. Байқоңыр ғарыш айлағының Орталық ардагерлер кеңесінің төраға орынбасары. Мәскеу қаласында тұрады (2016 жылы). Дереккөздер