kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Аккра

Аккра — Гана Республикасының астанасы (1957 жылдан), маңызды сауда, өнеркәсіп, мәдениет орталығы. Батыс Африкадағы Гвинея шығанағының жағалауында. Халқы - 2 291 352 (2012 ж.). Үлкен Аккраның халқы 4 млн-ға жақыдап келе жатыр. Үлкедігінен Аккра - Африкадағы 11-ші мегаполис. Халықының 99,9 % — негрлер. Аккра - өте "жас" қала, 56 % адамдарының жасы 24-тен кіші. 16 ғасырдан кейін салынған. 1600 жылда га тайпалары федерациясының астанасы болды. Африкада европалық саудагерлерінің келуіне байланысты Аккра маңызды сауда орталығына айналды. 1850 ж. ағылшыдықтардың Алтын Жаға отарына қосылып, 1876-1957 ж. осы отардың резиденциясы болды. Сонымен бірге Аккра - өнеркәсіптік-энергетикалық Акосомба-Тема аудандық орталығы. Теңіз порты, темір жол, автожол және халықаралық әуе жолдарының торабы. Металл өңдеу, тоқыма, ағаш тілу, тамақ (жеміс және балық косервілеу), құрылыс материалдары мен электр құрал-жабдықтарын шығаратын өнеркәсіптік орындары бар. Қолөнер кәсіпшілігі (алтын мен күміс бұйымдарын жасау) дамыған. Аккра арқылы шетке алмас, какао шығарылады. Қаланың назар аударарлық орындары * Университет (1948), * Абуриботаника бағы (қаладан 30 шақырымда), * Ғылым академиясы (1961), * Африкалық керамика мен ағаш, сүйектен жасалған бұйымдардың ұлттық мұражайы (1957) * Драма театры «Гана-Плейхаус» бар. * «Макола» базары * Форттар: :* Ушер (1605) :* Джеймс (1673) :* Кристиансборг (1661—1680) Галерея Сыртқы сілтемелер * http://www.ama.ghanadistricts.gov.gh/
Қошқарлық тағанақ

Қошқарлық тағанақ – қызылқұйрық тағанаққа ұқсас, алайда аздап солғындау реңді құс, тіпті құйрығы да – қызғылт сарыемес, саз түстес болып келеді. Негізінде Қашқарияда ұялайды. Азияның оңтүстігінде және шығыс Африкада қыстайды. Қазақстанның оңтүстік облыстарының аумағынан жылына екі рет: осында қызылқұйрық тағанақ ұялау орындарында пайда пайда болғанға дейін – наурызда, осы орынды қызылқұйрық тағанақтар негізінде тастап кеткеннен кейін – қазанда ұшып өтеді.
Лексикалық талдау

Лексикалық талдау Талдау реті: # Сөйлемді оқы, ондағы өзің қалаған сөздің қандай мағынаны білдіріп тұрғанын анықта. # Сол сөздің сөйлемде кандай мағынада жұмсалып тұрғанын анықта (тура ма, әлде ауыспалы ма) # Мүмкіндігіне қарай, сөздің синонимін, антонимін, омонимін тап # Сөздің қазақ тілі сөздік құрамының қай тармағына жататынын дәлелде. Талдау үлгісі: Аманның жылы сөздері ерекше әсер етті. жылы — жағымды, мейірімге толы деген мағынада, ауыспалы мағынада. жылы, шуақты, ыстық, мейірлі — синоним; жылы — суық — антоним: жылы — жалпылама қолданылатын сөз. Сөз мағыналарының шартты белгілері: омоним синоним антоним Дереккөздер
Достас сандар

Достас сандар — әрқайсысы өзге санның өзінен басқа барлық меншікті (немесе дұрыс) бөлгіштерінің қосындысына тең болатын натурал сандар жұбы. және сандарының сәйкес меншікті бөлгіштерінің қосындысы және санының меншікті бөлгіштерінің қосындысы -ке тең, ал санынікі - - ға тең. Осы сандарға алғаш назар аударған ежелгі грек ойшылы Самостық Пифагор (б.з.б. 570 - 500) болған. Сондықтан бұл сандар Пифагордың жұп сандары деп аталған. IX ғасырда өмір сүрген араб математигі Сәбит ибн Курра (836–901) достас санддарды анықтауға арналған тәсіл тапқан. Дереккөздер
Кая (тайпалық одақ)

Кая — Кореяның оңтүстік бөлігіндегі Нактонган өзенінің алабында орналасқан корей тайпаларының одағы. Кая Пёнхан конфедеренциясынан шығып кетіп, уақыт өте келе Силла құрамына енген. Атауы Корей тілінің Қытай тіліне әр түрлі транскрипциясы болғандықтан, кейбір тарихи жәдігерлерде бұл одақтың Кая (가야; 加耶, 伽耶, 伽倻) деген атауынан бөлек Карак (가락; 駕洛, 迦落), Кара (가라; 加羅, 伽羅, 迦羅, 柯羅), Карян (가량,加良) и Куя (구야, 狗耶) деп аталуы мүмкін. . Тарихы Самгук Юсадағы аңызға сүйенетін болсақ, 42 жылы аспаннан 6 жұмыртқа түсіп, одан жарып шықан 6 ұл бала 12 күн ішінде ерейген деседй. Олардың бірі Суро (Кая), Кымгван Каяның негізін салушы королі болса, қалған бесеуі Кая одағын құраған бе басқа мемлекет құрған: Тэкая, Сонсан Кая, Ара Кая, Корён Кая және Сокая. Тарих бойынша Кая Пёнхан конфедеренциясы деп аталған он екі тайпалық одақтан шыққан. Саяси құрылысы Әр түрлі тарихи жәдігерлер Каяның құрам бөліктері туралы әр түрлі мәліметтер жазады. Мысалға «Корё Сарякта» (고려사략; 高麗史略) бесеуі аталған: Кымгван Кая, Корён Кая, Пихва Кая, Ара Кая және Сонсан Кая. Конфедерецияның негізгі қаласы қазіргі Кимхэ болған. Алты-жетінші ғасырларды одақ орталығы Тэкаяға (Корён уездінің ауданы) көшіріледі. Тэкаяны 562 жылы Силла мемлекеті басып алады. Конфедерация Жапониядағы Кисю аралының патшаларымен тығыз байланыста болды. Сыртқы сілтемелер * [http://www.vostlit.info/Texts/Dokumenty/Korea/VI/580-600/Kim_Jusin/frametext.htm Ким Юсиннің өмірбаны ] * [http://kennedy.byu.edu/research/korea/eval.php Korea in American Encyclopedia]
Евклидтік геометрия

Евклидтік геометрия - алғаш рет Евклидтің (б.з.б. 330 - 275) "Негіздерінде" мазмұндалған аксиомалар жүйесіне негізделген геометриялық теория. Осы геометрияның аксиомалары 5 топтан (postulates), 6 негізгі (анықтама берілмейтін) түсініктерден құралған. Бұлар — үш түрлі объектілер: нүкте, түзу сызық, жазықтық және үш түрлі қатынастар "тиісті", "аралығында", "қозғалыс". Тиістілік аксиомалары # Әрбір екі нүкте арқылы тек бір ғана түзу сызық сызуға болады. # Бір түзу сызықтың бойында жатпайтын ең кемі үш нүкте болғанмен, әрбір түзу сызықтың бойында ең кемі екі нүкте жатады. # Бір түзу сызықтың бойында жатпайтын үш нүкте арқылы тек бір ғана жазықтық жүргізіледі. # Бір жазықтықта жатпайтын төрт нүкте болғанмен әрбір жазықтықта үш нүкте жатады. # Егер берілген түзу сызықтың екі нүктесі берілген жазықтықта жататын болса, онда түзу сызықтың өзі де осы жазықтықта жатады. # Егер екі жазықтықтың ортақ нүктесі болса, онда олардың тағы бір ортақ нүктесі болады (олай болса, ортақ түзу сызығы болады). Реттілік аксиомалары # Егер нүктесі және нүктелері аралығында жатса, онда осы үш нүкте бір түзу сызықтың бойында жатады. # Әрбір , нүктелері үшін мынадай нүктесі болады, нүктесі мен нүктелері аралығында жатады. # Түзу сызықтың үш нүктесінің тек біреуі ғана екі нүкте аралығында жатады. # Паш аксиомасы: егер түзу сызық үшбұрыштың бір қабырғасын қиып өтетін болса, онда ол түзу сызық әлгі үшбұрыштың екінші қабырғасын да қиып өтеді немесе оның төбесі арқылы өтеді ( кесіндісі және нүктелері аралығындағы нүктелердің жиыны ретінде анықталады; үшбұрыштың кабырғалары да осылайша анықталады). Жылжыту аксиомалары # Жылжыту (қозғалту) нүктелердің түзу сызықтарға және жазықтықтарға тиесілігін (тиістілігін) сақтай отырып нүктелерді нүктелерге, түзу сызықтарды түзу сызықтарға, жазықтықтарды жазықтықтарға сәйкес қояды. # Бірінен соң екіншісі кайталанатын екі жылжыту (қозғалту) тағы бір жылжыту тудырады және әрбір жылжытуға кері жылжыту болады. # Егер мен нүктелері және осы нүктелер басталатын бір шеті шектелген және жарты түзу сызықтар орналасқан (альфа) және (бета) жарты жазықтықтары берілген болса, онда -ны -ға ауыстыратын жылжыту да болады. Үздіксіздік аксиомалары * Архимед аксиомасы: Кез келген кесіндіні оның үстіне одан қысқа болатын кесіндісін кажет болғанша қайталап салып, әлгі кесіндісінен артып кететін (ұзын) кесінді салуға болады (,) кесіндіні қайталап салу жылжыту (немесе қозғалту) арқылы жүзеге асырылады. * Кантор аксиомасы. Егер шексіз рет кайталанып беттестіре салынған кесінділер тізбегі берілсе, онда бүкіл кесінділеріне тиесілі (тиісті) бір ғана нүктесі болады. Параллелдік аксиомасы Жазықтықта берілген түзуден тысқары жатқан нүкте арқылы әлгі түзумен қиылысатын бір ғана түзу сызуға болады, яғни берілген түзуге параллель болатын бір ғана түзу сызылады. Евклид геометриясының өзге түсініктері осы негізгі ұғымдар арқылы анықталған. Егер Евклидтік геометрияның параллелдік аксиомасы ауыстырылатын болса, онда жаңадан пайда болған аксиомалар жүйесі (Лобачевскийдің геометриясының аксиомалар жүйесі) қайшылыққа ұшырамайды. Өйткені параллелдік аксиомасы өзге аксиомаларға тәуелсіз. Дереккөздер Тағы қараңыз Евклид
Еселік

Еселік, a натурал санның еселігі — - ға қалдықсыз бөлінетін натурал сан. сандарының әрқайсысына бөлінетін саны осы сандардың ортақ еселігі деп аталады. Екі немесе бірнеше сандардың ортақ еселігінің біреуі (нөлге тең емес) ең кіші ортақ еселік, ал саны. Егер екімүше - ға бөлінетін, ал - ге бөлінбейтін болса, осы жағдайда және еселікті түбірі делінеді. көпмүшесінің еселік түбірі — теңдеуінің де еселік түбірі деп аталады. Дереккөздер
Сұхбат әдісі

Cұхбат әдісі - әлеуметтік психологияны зеттеу әдістерінің бірі. Мұнда зерттеуші (сұхбаттасушы) сыналушымен (респондент) әңгімелеседі, жол-жөнекей оның сөз саптауына, түрлі реакцияларына, ілтипатына зер салып отырады. Әңгіме белгілі сұрақтың айналасында, зерттеуші көздеген мақсатқа орай, арнаулы жоспар бойынша жүргізіледі. Зерттеуші сыналушының ниетін қас-қабағынан біле алатындай әдісқой тәсілшіл, білгір кісі болуы қажет. Сөйлеу әдісінде анкета арқылы анықталуы қиын, ұсақ-түйек детальдармен мәселенің түп-төркінін аша түсуге мүмкіндік туады. Осы әдіс арқылы жиналған материалдың объективтілігіне ерекше мән бермейінше болмайды, өйткені зерттеушінің әнгімесіне ықыластанған адам кейде жаңсақ, екі ұшты мәліметтер беріп қоюы да ықтимал. Зерттеудің нақтылы талап-тілегіне орай сұхбат бірнеше түрге бөлінеді. Ол жеке адамдармен (жеке сұхбат), сондай-ақ арнайы ұйымастырылған топтармен де (отбасы әулеті,дос-жарандар тобы т.б ) жүргізіледі. Сұхбаттың стандарттық (алдын ала жасалған нақты бағдарлама бойынша), үлкен тақырыптық төңірегінде құрылған түрлері де бар.
Жарты аралық

Жарты аралық —- (сол жағы ашық ) немесе (оң жағы ашық) теңсіздіктерін қанағаттандыратын x сандарының жиыны; сол жағы ашық жарты аралық — белгісімен, оң жағы ашық аралық белгісімен бейнеленген. Дереккөздер
Жергонн нүктесі

Жергонн нүктесі — үшбұрыштың төбелерін осы үшбұрышқа іштей сызылған шеңбердің әлгі төбелерге қарсы жатқан қабырғалармен жанасатын нүктелерін өзара қосатын түзулердің қиылысу нүктесі. Мұны дәлелдеген француз астрономы Жозеф Жергонн (1771 - 1859) болған. Дереккөздер
Сөз әдебі

Сөз әдебі - тіл қатудың, сөз жұмсаудың қоғам қабылдаған, жұртшылық ұйғарған, ұлттық сипатқа ие ережелері мен тәртібі. Тіл қатудың тәртібі қарым-қатынас жағдайына қарай жұмсалатын арнайы сөздер мен тұрақты сөз орамдарының жүйесі арқылы жүзеге асады. Қоғам мүшелерінің арасындағы әрбір қарым-қатынас жағдайын қамтамасыз ететін тілдік құралдар ақылы жүзеге асады. Қоғам мүшелерінің арасындағы әрбір қатынас жағдайын қамтамасыз ететін тілдік құралдар және олардың синрнимдік қатарлары болады.Тілдесуші жақтардың білім, тәрбие деңгейін, мекенін, жыныс, жас айырмасын тұрақты, тұрақты емес т.б әлеуметтік рөлдеріне тән белгілерін есепке алып отыру cөз әдебінің әлеуметтік қырлары болып табылады. Құрылымдық және функционалдық қасиеті Сөз әдебінің өзіне тән лингвистикалық табиғаты олардың құрылымдық және функционалдық қасиетіне тығыз байланысты. Сөз әдебінің бірліктері таңбалары - байланыс жасау мақсатында тыңдаушы жаққа берілген белгі, олай болса, бұл белгі коммуникативтік бірлікке жатады. Ал кез келген коммуникативтік бірліктің предикативтік мазмұны (жақ, шақ,рай т.б) болуға тиіс. Функциялары Сөз әдебінің коммуникативтік және одан басқа да байланыс орнату (фатикалық), тыңдаушының назарын аудару (апеллятивтік), сыпайылық таныту (конативтік), тыңдаушының көңілін аулау, көтеру (эмотивтік) т.б тәрізді функциялары бар. Тағы қараңыз * Қазақ тілі Дереккөздер Сыртқы сілтемелер
Аконкагуа

Аконкагуа тауы — Оңтүстік Америкадағы Анд тауларының орталығындағы шың, әлемдегі ең биік батолит. Географиялық орны Аргентина жерінде. Чили шекарасына таяу. Солтүстігінде және шығыс жағынан Валье-де-лас-Вакас, ал оңтүстігі мен батысында Валье-де-лос-Орконес-Инфериор тау жоталарымен шектелген. Биіктігі - 6960 м (Оңтүстік Америкадағы, Батыс және Оңтүстік жарты шардағы ең биік шың). Геологиялық құрылымы Шөгінді жыныстарды жауып жатқан андезиттен құралған. Сондықтан алғашқы кезде жанартау деп қате аталып жүрді. Жер бедері Аконкагуа тауының беткейлері тік, құзды келеді. Басын көп жылдық қар алып жатыр. Төменгі жағында ұзындығы 6 км 7 мұздық бар, ең үлекені - солтүстік-шығыс (поляк мұздығы) және шығыс мұздығы. Дереккөздер
The Independent

The Independent ( — «тәуелсіз») — Британияның таңғы ұлттық газеті. 2010 жылдан бастап Александр Лебедевке тиесілі. Никнеймі Indy. 1986 жылдан бері басылып келетін газет Ұлыбританияда ең жас газеттердің қатарына кіреді. Газеттің редакторы 2013 жылы тағайындалған Амол Раджан, ал редактордың орынбасары 2012 жылдан бері Арчи Блэнд. 28 жасқа келген Блэнд Британияда газет индустриясында жұмыс істейтін жоғары қызметке тағайындалған ең жас азаматтардың бірі. Бастапқыда газет үлкен форматты болып шыққан, кейін, 2003 жылдан бастап кіші форматқа ауысты. 2013 жылдың тамыз айында газеттің таралымы 68 мыңға жетті, ал жексенбілік газеттің таралымы 110 мыңды құрады. Тарихы Independent газеті 1986 жылдың 7 қазанында кең көлемді болып шықты. Газетті Андреас Смит, Стивен Гловер, Мэтью Симондс шығарды. Олардың үшеуі де кезінде The Daily Telegraph-та журналист болып қызмет атқарған. Газет Британиядағы газеттер басылымының түпкілікті өзгеруі кезінде шыққан болатын. 1990 жылдары газетте қаржы жағынан проблемалары болды. Кейбір 1980 жылдары шыққан газеттер, оқырмандардың көңілдерінен шыға алмай жабылып қалып жатты. Олардың арасында Sunday Correspondent болды. Independent те осы мәселелені шешті. Бірнеше компаниялар газетті басқаруға мүдделі болды. Tony O'Reilly's медиа тобы және Mirror Group Newspapers 1994 жылдың ортасында газеттің бірталай бөлігін сатып алды. 1995 жылдың наурызында газеттің акциялары әртүрлі компанияларға тиесілі болды. Independent News & Media-ға 43% пайыз, MGN-ге 43% пайыз және Prisa-ға 12% пайыз. 1996 жылдың сәуір айында тағы да өзгерістер болады. Ал 1998 жылдың наурызында O'Reilly компанияның қалған 54%-ын £30 миллионға сатып алады да, компанияның қарыздарын өзі көтереді. Independent News-ті Бренден Хопкинс басқарды. Сол уақытта Эндрю Марр The Independent-тің, ал Рози Байкот жексенбілік газеттің редакторы болып тағайындалды. 1998 жылдың сәуірінде Рози Байкот The Daily Express-ке ауысады, ал осы жылдың мамыр айында Марр BBC-ге саяси редактор болып қызметке орналасады. Оның орнына Саймон Кельнер тағайындалады. Газеттің тиражы 200'000-нан төмендеп кетеді. Газет тиражын көбейту мақсатында бірнеше өзгертулер еңгізді. Басылымның айналымы көтерілгенімен ол 1989 жылғы деңгейге жете алмады. Жұмыс орындарының және қаржының төмендеуі журналистердің рухын түсірді. 2004 жылдың ортасына қарай газет 5 миллион фунт жоғалтты. 2010 жылдың 25 наурызында Independent News & Media газетті Александр Лебедевке сатты. 2009 жылы Лебедев Британиялық Evening Standard-ті сатып алған болатын. Екі аптадан соң редактор Роджер Алтон орнынан кетеді. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.independent.co.uk/ Ресми сайты]
Жіктеу (математика)

Жіктеу, көбейткіштерге жіктеу— алгебралық өрнекті бастапқы дәрежесінен төменгі дәрежелі бірнеше көбейткіштердің көбейтінділеріне теңбе-тең түрлендіру (ажырату). Мысалы, * * * Жіктеудің қарапайым тәсілдері: * 1) ортақ көбейткішті жақша сыртына шығару; * 2) дайын формулаларды қолдану: * 3) топтастыру тәсілі; * 4) -дәрежелі көпмүшелерді түбірлерінің айырымы бойынша жіктеу. Дереккөздер Тағы қараңыз Көпмүшелік
Иррационал теңдеу

Иррационал теңдеу — белгісізі, яғни айнымалы шамасы радикал таңбасының астында болатын теңдеу, мысалы, Мұны шешу үшін тендеудің екі жағын үшінші дәрежеге шығарамыз, сонда Иррационал теңдеулерді әдетте радикалдардан арылту тәсілімен шешеді. Бұл үшін тендеудің екі жақ бөлігінде тендеу рационал өрнек пайда болатындай тәсілмен дәрежелеу керек. Кейде бұл жайтты бірнеше рет қайталауға тура келеді. Осы түрлендірулер нәтижесінде алгебралық теңдеу (бүтін немесе бөлшек), жалпы алғанда, бастапқы берілген теңдеуге мәндес (эквивалентті) болмай қалады. Көбінесе берілген теңдеудің салдары пайда болады. Тендеуді канағаттандырмайтын шешімді бөгде шешім ретінде ескермейтін боламыз. Бірақ та теңдеудің екі жақ бөлігі тақ дәрежеге дәрежеленген болса, онда жаңа теңдеу бастапқы теңдеуге мәндес (эквивалентті) болады. Мына тендеулер жүбы мәндес болмайды: # және : # және ; # және ; Осы өрнектердің оң жағындағы теңдеулерінің бір мезгілде және болған жағдайдағы шешімдері сол жақгағы тендеулердің шешімдері болмайды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Иррационал сан
Келтірілмейтін көпмүше

Келтірілмейтін көпмүше - едәуір төменгі дәрежелі көбейткіштерге жіктелмейтін көпмүше. Көпмүшенің көбейткіштерге жіктелу мүмкіңдігі осы көпмүшенің кандай сан аймағында (облысында) карастырылатындығына тәуелді. Мысалы, көпмүшесі, егер коэффициентгеріретінде тек рационал сандар ғана алынған болса, онда ол келтірілмейтін екі көбейткішке жіктелмейді. Егер коэффициенттері ретінде кез келген нақты сандар алынатын болса: және көбейткіштеріне жіктеледі, ал егер коэффициентгері комплекс саңдар болса, мынадай үш көбейткішке жіктеледі: * Жалпы жағдайда көпмүшелерге катысты келтірілмейтіндік кез келген өріс үшін анықгалады. Дереккөздер
Кесінді

Кесінді — # Түзудің екі нүктесі аралығында жатқан және әлгі екі нүктені де қамтитын бөлігі. Екі нүктенің арасын қосатын қысқа түзу. Кесінді тұйық аралық болып есептеледі. # теңсіздігінТеңсіздігін қанағаттандыратын нақты сан сандар жиыны, болып белгіленген. және сандары кесіндінің ұштары деп аталады. Кесіндінің ұштары кесіндіге тиісті болады. Дереккөздер
Мамырбай би Қалқайұлы

Қалқай ишанұлы Мамырбай — (шамамен 1822–1824, Қарабдал-Абыла, – өлген жылы белгісіз, сол жерде). Бұл қазіргі Қызылорда облысы Қармақша ауданының Қармақшы ауылында. Осы маңда Марал ишан қорымы бар. Мамырбай Марал ишанның немересі, Қалқай ишанның екінші ұлы. 1850–1851 жылдары ел билігіне араласа бастады. Елдің бірлігіне мен тірлігіне басшылық жасаған. Уезд бастығы да Мамырбайдың жұртшылық алдындағы беделін ескеріп, оны өз ауыл-аймағынан түтінпұл жинайтын жергілікті бастық етіп тағайындайды. Мұрағат құжаттарында оның 1863–1866 жылдары 180 түтінді басқарып, түтінпұл жинағаны және оны өткізгені туралы Мамырбай Қалқаевтың қолын қойып, мөрін басқан құжаты сақтаулы. Марал баба аталатын қорымды сәнді салынған Қалқай ишан үй-тамы бар. Оны салғызған Мамырбай екен. Мамырбай әкесі Қалқайдың арықтарын тазалатып, су жүруін үнемі қадағалап, егін егуге де елді бейімдеген екен. Марал, Қалқай ишан балаларының ішінде орыс қызметіне араласқан Мамырбай болса да, Мамырбайға баба қасиеті қонған деседі. Бірде қырдан күзге Сырға оралған Мамырбай Қараөзектен өтуге келсе, қайық арғы бетте болыпты. Арғы жағадағыларға Мамырбай ишан: «Қайықты бері әкеліңдер»,-дейді. Олар: «Қатты жел болып тұр, қайықты аударып аламыз»,- дегесін, атын тебініп жіберіп, толқындап жатқан Қараөзек суына салып жібереді. Не болғаны белгісіз, Мамырбай аман-есен дариядан өте шығыпты. Мамырбайдың үлкен ағасы Алдажар ишан өзінен кейінгі ұрпақтарының мінезі мен басқа жағдайларын өлеңмен айта отырып: ...«Біз Мамырбай екеуміз кәріппіз», - деп өздерінің қарттығын білдірсе керек. Ишанның басқа ұлдары сияқты Мамырбай балалары да қудалауға түскен. Ол мұрағат құжаттарында 1902–1905 жылдары сайлаушылар бетінен жиналысқа қатысып қол қойған. Сонда Мамырбай ишан 1902 жылы өмірде бар болған. Дереккөздер
Көбейту

Көбейту — көбейткіштер ( және) деп аталатын екі объектіден көбейтінді деп аталатын үшінші объекті құру. Көбейту"" белгісімен [мұны 1631 жылы ағылшьн математигі Уильям Отред (1574 — 1680)] ұсынған немесе " " белгісімен [мұны 1698 жылы неміс математигі Готфрид Лейбниц (1646 — 1716) ұсынған] белгіленеді. Жалпы алғанда көбейту — әр түрлі бинарлық (латынша — қос, екі деген сөз) амалдардың (сандарды, матрицаларды, векторларды, топтардың элементтерін, сақиналарды көбейту) атауы болып табылады. Әріптік көбейту жазылғанда бұл белгілер жазылмайды, мысалы немесе болып жазылмайды, ол қойылмай-ақ болып жазылады. Сандар көбейтілгенде бұл белгілер міндетті түрде қойылуы шарт, өйткені көбейтінді бір тұтас сан болып кетеді, мысалы, (егер көбейту белгісі жазылмаса 1213 болып "тұтасып" санды бейнелейтін болады). Көбейту жалпы түрде былай өрнектеледі: , мұндағы — көбейгіш (көбейтілгіш), — көбейткіш, — көбейтінді. Кейдеөрнегін де кебейтінді деп атай береді. Сандарды көбейту барлық сан аймағында шектеусіз әрі бір мәнді орывдалады. Мына зандылықтар орындалады: # — (ауыстырымдылық заңы); # — (терімділік заңы); # — (үлестірімділік заңы). Бұларға қосымша: (рет қайталанады); . Көбейтінді мына жағдайда ғана нөлге тең болады: ең болмағанда бір көбейткіші (немесе екеуі де) нөлге тең болуы шарт. Дереккөздер
Андорра туы

Андорра туы — Андорраның мемлекеттік туы. 1866 жылы қабылдандаған көк, сары және қызыл түсті тігінен орналасқан үш жолақтан құралады. Бір қарағанда барлық үш жолақтың ені бірдей секілді, алайда Андорра елтаң өз басы орналасқан ортанғы жолақ азғана кеңірек орналасқан. Жолақтардың пропорциясы 8:9:8 болса, ал жалпы тудың пропорциясы 7:10. Тудың дизайны кішкентай мемлекеттің тәуелсіздігін қорғаған Франция және Испания туларымен байланысты. Тудың үш жолағын Франция туынан, ал ортаңғы жолақтың кеңірек болуын Испания туынан байқауға болады. Андорра туындағы қызыл және сары түс Франция туының, ал қызыл және сары түс Испания туының негізгі түстері. 1806 және 1866 жылдар арасында Андорраның туы сары және қызыл екі жолақтан құралған. Ортаңғы жолақтағы әнұранның ұраны Vitus Unit Fortior, Күш бірлікте мағынасын білдіреді. Тудың дизайны Румыния, Молдова және Чад елдерінің туларына ұқсас келеді. Аталған елдердің Андорра туынан айырмашылығы - барлығының тулары көк, сары және қызыл түсті бірдей жолақтардан құралады. Басқа тулар Ұқсас тулар Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * *http://www.ompa.ad/images/stories/Documents/Normes_Grafiques.pdf
Алжир туы

Алжирдың мемлекеттік туы(, ) жасыл және ақ түсті екі бірдей тік жолақтардан және қызыл түсті жұлдыз бен жарты айдан құралады.Ақ түс тыныштықтың, жасыл түс табиғаттың әсемдігін, қызыл түс Алжир соғысында(1954-1962) қаза тапқан адамдарың канын білдірсе, ал жұлдыз және жарты ай Исламды көрсетеді Ту 1962 жылдың 3 шілдесінде қабылданған болатын.1958–1962 жылдардағы қуғындағы Алжир үкіметінің туы да осыған ұқсас келді. Тудың дизайны бір деректерде 19 ғасырда Абд әл-Қадыр қолданған жасыл және ақ түсті тік жолақтардан құралған тудан алынған болса, бір деректерде 16-19 ғасырлар аралығында Османдық Алжирдың ақ түсті жарты ай және жұлдыздан құралған қызыл тудан алынған.Тағы бір деректерде туды 1928 жылы ұлтшыл көшбасшы Мессали Хадж жасаған делінеді. Алжир әскери-теңіз күштерінің туының сол жақ жоғарында ақ түсті айқасқан зәкір орналасқан. Сыртқы сілтемелер *
Ангола туы

Ангола туы — 1975 жылдың 11 қарашасында тәуелсіздік алғаннан кейін қолданысқа енгізілген Ангола мемлекеттік байрағы. Ту жоғарғы жағы қызыл, ал төменгі жағы қара екі бөліктен құралады. Тарихы Африканың басқа да елдерінің туы секілді Ангола туы басқарған партияның туының түрлендуінен пайда болған.Партизан қозғалысы, содан кейін Анголаның тәуелсіздігі жолындағы ұлттық қозғалысы (МПЛА) ортасында алтын жұлдыз орналасқан тудың дизайнын қолданды.Қызыл түс социализды, қара түс Африканы білдірсе, ал жұлдыз МПЛА-ға демеу көрсеткен Кеңес одағының жүлдызының үлгісі болып табылады. Кейінірек 2010 жылдың 5 ақпанында Ангола конституцяиясында ту төмендегідей суреттелді: «Мемлекеттік ту жоғарғы жолағы қызыл түсті, төменгі жолағы қара түсті екі жолақтан құралған алтын түстес тіктісті доңғалақ, мачете және жұлдыз орналаслуы тиіс. *қызыл түс — отаршылық қысым, азаттық жолындағы күрес және отанды қорғау кезінде анголалықтардың қанын; *қара түс — Африка құрлығын білдіреді. *тіктісті доңғалақ — жұмысшылардың және өнеркәсіп өндірісінің нышаны. *мачете — ауыл шаруашылық және қарулы күштің нышаны. *жұлдыз — халықаралық ынтымастақтық пен ілгеріліктің бейнесі. *алтын түстес — мемлекет байлыығын көрсетеді. Жаңа тудың жобасы 2003 жылы Ангола парламенті жаңа тудың жобасын қабылдауға ұсыныс жасады.Пропорциясы 2:3 жаңа тудың жобасы көлденең орналасқан бес жолақтан құралады.Жоғарғы және төменгі қою көк түсті жолақ бейбітшілік, әділдік және ынтымақтастықты білдіреді.Аралықтағы ақ түсті жолақтар татулық және бірліктің нышаны.Ал ортадағы қызыл жолақ тұрақтылық, ерлік және азаттық жолында қаза тапқан құрбандарды білдіреді. Ортаңғы қызыл жолақтың ортасында тарихи және мәдени ерекшеліктің белгісі — 15 сәуле таралған, үш шоғырлас шеңберлерден құралған сары күн бейнеленген.Анголадағы Намибе ауданында, Читундо-Хулу үңгірінде орналасқан неолит дәуірнің жартасқа салынған суретінің көшірмесі еді. Алайда, Конституциялық ассамблея және Конституциялық трибунал 1975 жылғы туды өзгеріссіз қалдырды. Gallery Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * *http://www.angola.org/referenc/proposed_flag.html
Ауғанстан туы

Ауғанстан туын (, ) Ауғанстан Ислам Әмірлігі 2021 жылдың 15 тамызда қабылдады. Ауғанстанның туы – бір құдай Аллаға куәлік ететін ортасында шаһадасы бар ақ ту. Ауғанстан 20 ғасырда мемлекеттік туына ең көп өзгерту еңгізген мемлекет болып табылады.Хотаки династиясы кезіннен яғни 1709 жылдан бастап Ауғанстан тарихында 20 әртүрлі ту болыпты. Тарихи тулар Үкіметтік тулар Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * *http://www.afghantribes.com/flags *[http://www.iranica.com/newsite/articles/unicode/v10f1/v10f103b.html Encyclopedia Iranica: Ауғанстан тулары ] *[http://www.vexilla-mundi.com/afghanistan_flag.html Ауғанстан туы] *[http://www.afghandesk.com/gallery/afghan_flags.html Ауғанстан тулары]
Жайық шұғыласы

Жайық шұғыласы – Атырау облысы, Махамбет аудандық қоғамдық-саяси газет. Алғашқы саны 1941 жылы 19 наурызда «Ленин жолы» деген атпен жарық көрді. Бұған облыста тұңғыш құрылған «Бақсай» кеңшарында (осы аудан аумағында) 30-жылдар ортасында шығып тұрған «Қой шаруашылығы» деп аталатын көп тиражды газет негіз болған. Бірінші редакторы Мақсот Жалмұхатов. Аудандық газеттердің жабылуына байланысты «Ленин жолы» да 1962 жылы өз қызметін тоқтатып, 1963 жылы «Малды өңір» деген атпен қайта шықты, 1978 жылдан «Жайық шұғыласы» деген атпен шығып келеді. «Жайық шұғыласы» аудан өміріндегі жаңалықтарға үн қосады. Қоғамдық тілші-авторлар көмегіне сүйеніп, егіншілік пен мал шаруашылығын тиімді жүргізудің өзекті мәселелерін, әлеуметтік, мәдени салалардағы өркенді істерді ұдайы көтеріп жазады. 100-ден астам қоғамдық тілшілер газет жұмысына қатысып тұрады. Әр жылдарда А.Ыбыраев, К.Дошанов, Д,Шененов, Ғ.Қожықов, К.Кенжалиев, І.Көпбаев, Н.Тағанбаев, С.Хасанов, Т.Жауыров, К.Бекбаев редакторлық қызмет атқарды. 1978 жылғы редакторы - С.Тәжбентаев. Ақындар М.Неталиев, Қ.Сағиев, З.Дабылов осы газетте жұмыс істеген. Құрылтайшылары – аудан әкімшілігі, аудандық мәслихат және редакция ұжымы. Аптасына 1 рет шығады.
Актиния

Актиния немесе теңіз анемондары — ішек қуыстылар отрядына жататын теңіз жануары. Дене сипаттамасы Актиниялардың пішіндері әр түрлі болып келеді. Ең кіші актинияның диаметрі небәрі 0,38 см, ал биіктігі 0,4 см болады, ең үлкенінің диаметрі 1,8 м, ал биіктігі 1,2 м-ге жетеді. Олардың көбінің реңдері көк, жасыл, күлгін, қызыл немесе қызыл-сары болса, кейбіреулері өздерінің айналасындағы түспен бірдей болу үшін басқа түске ауысуы мүмкін. Актиниялардың милары болмайды. Жүйке жүйелері қарапайым болып келеді. Таралуы Көбінесе тропикалық және субтропикалық суларда кездеседі. Қара теңізде, Баренц теңізінде және Қиыр Шығыс теңіздерінде көп болады. Қоректері Актиниялар – етқоректі. Олар балықтармен, мидиялармен, зоопланктондармен және шұбалшаңдармен қоректенеді. Олар өздерінің тілдерімен құрбанына уын дарытып, оны сал қылады. Кейін мұрттарымен құрбанды аузына алып келеді. Актиниялардың асқазандарында мықты қорытқыш шырын болады, ол қорегін жылдам қорытуға көмектеседі. Көбеюі Актиниялар жыныстық жолмен де, жыныссыз жолмен де көбейеді. Ұрғашы актиниялар жұмыртқа өндіріп, оларды ауыздары арқылы суға жібереді. Еркек актиния аталық ұрықтарды өндіріп, суға жібергенде олар жұмыртқаларды ұрықтандырады. Ұрықтанғаннан соң жұмыртқа дернәсілге айналып, маржанға немесе басқа да бір қатты затқа бекініп, әрі қарай жетіледі. Актиниялардың кейбір түрлері – гермафродиттер, яғни бір ғана организмде еркек және ұрғашы дараның көбею мүшелері бар. Актиниялар, сонымен қатар, бүршіктену арқылы да көбейеді. Актинияның денесінде қалыптасқан кішкентай полиптер бөлініп, дамып, ересек актинияға айналуы мүмкін. Актиниялар мен клоун балықтар Актиниялар мен клоун-балықтардың арасында симбиозды қатынас дамыған. Актиниялардың 100 түрінің ішінде 10 түрі клоун-балықтармен екі жаққа да пайдалы қатынас түзеді. Клоун-балықтардың ұялары актиниялар болады. Актиниялар оларды жауларынан қорғайды, әрі сол балықтардың қоректерінің қалдықтарымен қоректенеді. Сонымен қатар, клоун-балықтар актинияларды паразиттер және олардың мұрттарына кіріп кетуінен, басқа да заттардан тазартады. Актиниялар мен теңіз шаяндары Кейбір актиниялар көптеген жануарлармен симбиозды қатынас түзеді. Олар теңіз шаяндарының сауыттарына жабысып алады. Олар шаяндарға қорғаныс болса, ал актиниялар шаянның арқасында жүріп оның қоректерінің қалдықтарымен қоректене береді. Диуана шаян мен актиниялардың қатынастары симбиозды қатынастардың мысалы бола алады. Бұл шаяндар ұлулардың ескі жабындарын мекендейді. Олар өздерінің жабындарын жаңа жабынға ауыстырған кезде сол актиниямен бірге жаңа жабынға көшеді. Дереккөздер * “Қазақстан”: Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998
Актиноморфты гүл

Актиноморфты гүл - (грек. "actis" - сәуле, "morfe" - пішін) - құрылысы симметриялы гүл. Мысалы, қалампыр, наурызгүл, итмұрын, қызғалдақ, алма, т.б. өсімдіктердің гүлдері осыған жатады. Мұндай өсімдіктердің гүлдерін кейде көп симметриялық немесе радиальды гүл деп айтады. Актиноморфты гүлдер белгілі бір бұнақденелер арқылы тозаңдануға онша бейімделмеген, оның себебі гүл құрылысының қарапайымдылығында. "Актиноморфты" деген термин өсімдіктердің осындай құрылысы бар басқа органдарына да қолданылады. Дереккөздер * “Қазақстан”: Ұлттық энциклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998
Ақтас (Солтүстік Қазақстан облысы)

Ақтас — Солтүстік Қазақстан облысы Есіл ауданы, Бұлақ ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы – Явленка ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 55 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 443 адам (222 ер адам және 221 әйел адам) болса, 2009 жылы 323 адамды (165 ер адам және 158 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Қарағай (Солтүстік Қазақстан облысы)

Қарағай — Солтүстік Қазақстан облысы Есіл ауданы, Бұлақ ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы – Явленка ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 50 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 313 адам (167 ер адам және 146 әйел адам) болса, 2009 жылы 231 адамды (122 ер адам және 109 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Көрсеткіштік теңдеу

Көрсеткіштік теңдеу — дәреже көрсеткіші белгісіз болатын теңдеу. Қарапайым көрсекткіш теңдеулердің түрі: мұндағы . Көрсеткіштік теңдеулерді шешу үшін теңдеудің екі жақ бөлігін логарифмдеу, айнымалыларды алмастыру, негіздері бірдей дәрежелерді теңестіру, графиктік шешу, т. б. тәсілдер қолданылады. Көрсеткіштік теңдеулерді шешу кезінде негізгі екі әдіс қолданылады: # түріндегі теңдеуден түріндегі теңдеуге ауысу; # жаңа айнымалылар енгізу. Кейде жасанды әдістерді қолдануға тура келеді Дереккөздер
Шасси (айрық)

* Шасси — трансмиссия агрегаттарынан, жүріс бөлімінің агрегаттарынан және басқару механизмдерінен құралған жиынтық * Шасси — Франциядағы коммуна, Йонна департаменті * Шасси — Франциядағы коммуна, Сона және Луара департаменті * Шасси — Франциядағы коммуна, Шер департаменті Тағы қараңыз * Өздігінен қозғалатын шасси * Шасси (ұшақ)
Еуропа мемлекеттерінің және тәуелді аймақтарының тізімі

Еуропа — Азиямен бірігіп жер аумағы бойынша ірі құрлық болып табылатын Еуразияны құрайтын, алты дүние бөліктерінің бірі. Еуропаның жер аумағы — 10&nbsp;млн км², халқы — 730&nbsp;млн адам. Еуропа елдері төрт аймаққа бөлінеді: Батыс, Шығыс, Солтүстік және Оңтүстік. Кейбір географтар бесінші аймақты бөледі — Орталық Еуропа. Қырғи Қабақ Соғыс кезінде Батыс аймаққа капиталисттік, ал Шығысқа — социалисттік мемлекеттерді кіргізген. Жалпы Еуропада 65 ел: олардың ішінде 50&nbsp;тәуелсіз мемлекет, 9&nbsp;тәуелді аймақ және 6&nbsp;танылмаған республикалар енеді. 14&nbsp;мемлекет аралдық, 19 — құрлық ішілік және 32-сі теңіздер мен мұхиттарға шығуға мүмкіндіктері бар ел. Үш мемлекет — Қазақстан, Түркия және Ресей шекарасы көптеген деректер бойынша Еуропаға да Азияға да кіреді; сондай-ақ екі мемлекет (Әзірбайжан және Грузия) көптеген деректер бойынша, соның ішінде ресейлік және батыстық, деректер бойынша Азия аумағына да Еуропа аумағына да енеді\, сондай-ақ Закавказья және Кипрдың шекарасы Еуропамен тығыз байланыста.. Сондай-ақ Еуропаға барлық Жерортатеңіздік мемлекеттер де кіреді. 27 мемлекет Еуроодақтың, 25 НАТО блогының мүшесі, ал Еуропа кеңесіне 47&nbsp;мемлекет енеді. Еуропа шекарасында дүние жүзіндегі ең алып мемлекет — Ресей, сондай-ақ ең кіші мемлекет (Ватикан) орналасқан. Түсініктемелер * Елдер БҰҰ-ның номенклатурасы бойынша аймақтарға бөлінген. * Елдердің сорттамасы әліпбилік ретпен орналасқан. * Жер аумағы шаршы километр, халық тығыздығы адам/км², ЖІӨ $US миллиард бойынша көрсетілген. * Елдердің түсі географиялық орналасуына сай: ** аралдық , ** құрлықішілік , ** жағалаулық көрсетілген. * Елдердің басқару формасы бойынша түстері: ** конституциялы , ** парламенттік монархиялар, ** президенттік , ** парламенттік , ** аралас республикалар. Негізгі аймақтар Батыс Еуропа Батыс Еуропа — негізінен латын тілді мемлекеттерді біріктіріп отырған, геосаяси аймақ. Аймақта латын әліпбиі басым. Негізгі дін католицизм және протестантизм болып табылады. Танылмаған немесе жартылай танылған елдер Дереккөздер Сілтемелер * [http://www.coe.int/ Ресми сайт] Еуропа кеңесі * [http://europa.eu/ Ресми сайт] Еуропалық одақ және басқа тілдер ЕС * [http://www.osce.org/ Ресми сайт] ЕҚЫҰ
Жангелді ауданы

Жангелді ауданы (1928–1956 жылдары Торғай ауданы) — Қостанай облысының оңтүстік-батыс бөлігіндегі әкімшілік бөлініс. Жер аумағы 37,6 мың км². Аудан орталығы – Торғай ауылы. Географиялық орны, жер бедері Солтүстігінде Қамысты, Науырзым аудандарымен, шығысында Амангелді ауданымен, батысында Ақтөбе облысының Ырғыз, Әйтеке би аудандарымен, оңтүстігінде Ұлытау облысының Ұлытау ауданымен шектеседі. Жангелді ауылының жері негізінен Торғай даласы деп аталатын шөлейт даланы алып жатыр. Солтүстік-батысы теңіз деңгейінен биіктігі 210 – 310 метр бойлық бағыттағы Теке, Қызбел, Жыланды және Қарғалы таулары орналасқан Торғай үстіртінің оңтүстік-батыс шетін қамтиды. Жер бедерінің жалпы еңісі оңтүстікке және оңтүстік-батысқа қарай бағытталған. Торғай мен Ұлы Жыланшық өзендерін бойлай Айғырқұм, Тосын және Аққұм құмдары жатыр. Кен байлықтарынан құрылыс материалдары кен орындары бар. Климаты, өсімдігі мен жануарлар дүниесі Климаты тым континенттік, қысы біршама суық, жазы ыстық. Қаңтардағы орташа ауа температурасы –16 – 17°С, шілдеде 22 – 25°С. Жылдық жауын-шашынның орташа мөлшері 225 – 275 мм. Жерінің топырағы негізінен қызғылт қоңыр, бозғылт қоңыр, оңтүстігінде сортаң және құмдақ келеді. Дала өсімдігінен далада қау, шағыр, жусан, сүтемген, бидайық, өзен бойлары мен сай-салаларда тал, жиде, жүзгін, қамыс, құрақ өседі. Жануарлардан қасқыр, түлкі, қарсақ, қоян, жабайы шошқа, ақ бөкен, сарышұнақ, ондатр кездеседі; құстардан қаз, үйрек, аққу, бүркіт, кезқұйрық, шағала, қызғыш бар. Су торабы Жер беті сулары Торғай, Өлкейек, Ұлы Жыланшық және Теке өзендерінің салаларынан және ащылы-тұщылы көлдерден тұрады. Торғайдың Қабырға тармағы жаз бойы суалмайды. Ірі көлдері: Ақкөл, Жаман Ақкөл, Сарықопа, Жаркөл, Ащытастысор. Халқы Тұрғындар саны – 12 251 адам (2019). Ұлттық құрамы: қазақтар – 99,71%, татарлар – 0,12%, орыстар – 0,09%, басқа ұлт өкілдері – 0,07%. Әкімшілік бөлінісі 22 елді мекен 5 ауылдық әкімдік пен 7 ауылдық округке біріктірілген: Ірі елді мекендері Ауыл шаруашылығы Ауыл шаруашылығына жарамды жері 3759,7 мың га (2008), оның ішінде 27,8 мың га жері егістік, 90,2 мың га шабындық, 338 мың га жайылым. Жангелді ауданында жолаушылар мен жүк тасымалы республикалық маңызы бар Арал – Ырғыз – Торғай – Амангелді – Арқалық автомобиль жолдары арқылы жүзеге асырылады. Жангелді ауданы – тарихи өлке. Ә. Жангелдиннің революция қызметі, Амангелді Иманов бастаған 1916 жылғы патша үкіметіне қарсы азаттық көтеріліс Торғай даласымен байланысты. Ыбырай Алтынсарин қазақ еліндегі тұңғыш қазақ-орыс мектебін осы ауданда ашты. Дереккөздер
Мишель Бачелет

Вероника Мишель Бачелет Хериа ( ; 29 қыркүйек 1951, Сантьяго, Чили) — Чилидің президенті. 2006 жылы Чили тарихындағы алғашқы болып әйел мемлекет басшысы ретінде таңдалды. Дипломды дәрігер-хирург және эпидемиолог. 2013 жылдың 15 желтоқсанында президент ретінде екінші рет сайланды.
Сейсенбі

Сейсенбі — аптадағы дүйсенбі мен сәрсенбі аралығындағы күн. Халықаралық ISO 8601 стандартына сәйкес, бұл аптаның екінші күні. Кейбір дәстүрлі (иудей және христиан діндері) стандарттар бойынша аптаның үшінші күні. Бұл күннің өзге тілдердегі атауы Орыс тілінде "сейсенбі" - "вторник", аптаның екінші күні деп аталады. Хорват тілінде және украин тілінде utorak, вівторок Армян тілінде (Երեքշաբթի — ерекшабти́), грузин тілінде (სამშაბათი — самшабати) және тәжік тілінде (сешанбе) - барлығында да "сенбіден кейінгі үшінші күн" мағынасын білдіреді. Латын тілінде сейсенбі атауы - dies Martis («Марс (құдай) күні]]»). "Сейсенбі" сөзбе-сөз жапон тіліне аударғанда - «от күні» (火曜日). Сейсенбіге қатысты оқиғалар 1929 жылы 29 қазан - АҚШ-та "Қара сейсенбі" атанды, себебі бұл күні қор нарығында үлкен даурығу туып, бұның аяғы Ұлы дағдарысқа апарып соқты. Microsoft компаниясы әр айдың екінші сейсенбісінде өзінің түгелге жуық бағдарламалары бойынша жаңартулар жүргізеді. Бірқатар жүйелік Админдер әзіл ретінде бұл күнді "қара сейсенбі" деп те атайды. Сейсенбі есімдер мен атауларда * «Ruby Tuesday» (Жақұт сейсенбі) — "The Rolling Stones" тобының әні.
Қарауылтөбе ауылдық округі (Қызылорда облысы)

Қарауылтөбе ауылдық округі – Қызылорда қалалық әкімдігіне қарасты әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Қарауылтөбе ауылы кіреді. Орталығы – Қарауылтөбе ауылы. Халқы 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 2538 адамды (1313 ер адам және 1225 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Қарауылтөбе ауылдық округі

Қарауылтөбе ауылдық округі: * Қарауылтөбе ауылдық округі – Батыс Қазақстан облысы, Ақжайық ауданындағы әкімшілік бірлік. * Қарауылтөбе ауылдық округі – Қызылорда облысы, Қызылорда қалалық әкімдігіне қарасты әкімшілік бірлік.
Бұлақ (Солтүстік Қазақстан облысы)

Бұлақ — Солтүстік Қазақстан облысы Есіл ауданындағы ауыл, Бұлақ ауылдық округі орталығы. Географиялық орны Аудан орталығы – Явленка ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 55 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 902 адам (462 ер адам және 440 әйел адам) болса, 2009 жылы 577 адамды (300 ер адам және 277 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Тамамбай

Тамамбай — Солтүстік Қазақстан облысы Есіл ауданы, Бесқұдық ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2024 жылы таратылған. Географиялық орны Аудан орталығы – Явленка ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 34 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 229 адам (113 ер адам және 116 әйел адам) болса, 2009 жылы 68 адамды (38 ер адам және 30 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Сүлеймен сұлтан (телехикая)

Сүлеймен сұлтан — османлы сұлтаны I Сүлеймен тұсындағы Ұлы Османлы Мемлекеті жайлы тарихи түрік телехикаясы. Тұсаукесері 5 қаңтар 2011 жылы Түркияның Star TV телеарнасында болды. Желісі Сүлеймен сұлтан телехикаясының авторы Марал Оқайдың айтуы бойынша хикая о бастан авторлардың қиялы мен тарихи дәлелдердің бірігуінен туындаған, I Сүлейменнің өмірі жайлы әлемге аты таралған ұлы хикая еді. Хикаяда I Сүлейменнің билігі кезіндегі тарихи жайттар мен оның Қырым хандығынан әкелінген украин күңі Хүррем сұлтанмен қарым-қатынасы көрсетіледі. Хан сарайына оны Паргалы Ибраһим паша алып келген болатын. Дегенмен өзінің билігін жүргізу мақсатында Хүррем сұлтан барлық жауларын жояды. Көрсетілімі Түсірілімі Телесериал үшін 50000 м² ауданы бар павильон салынды, онда телехикаяға қажетті көптеген декорациялар сыйды. Кейіпкерлері Дереккөздер Сілтемелер * * [http://www.startv.com.tr/muhtesemyuzyil/muhtesem-yuzyil-136.html www.startv.com.tr // Star TV арнасының беттері] * [http://www.showtvnet.com/dizi/muhtesem-yuzyil/ www.showtvnet.com // Show TV сайтының беті]
Мехмет Гүнсүр

Мехмет Гүнсүр ( , 1975 жылы 8 мамырда Ыстанбұлда дүниеге келген) — түрік актеры. Сүлеймен сұлтан телехикаясындағы Шехзаде Мустафаның рөлімен танымал. Өмірбаяны Мехмет Гүнсүр 1975 жылы 8 мамырда Ыстанбұлда дүниеге келді. Экранда 14 жасында пайда болды. Алғашқы оның танымал рөлі 1997 жылы «Хамам Мехмет» (Hamam Mehmet) фильмы болды. Мехмет мектепті Италиядан оқыған, сосын Мармар университетінде, үлкен құбыр факультетінде оқыған. Кинодан басқа Мехмет «Dawn» тобында ән салып, өзін мейрамхана бизнесінде сынап көрген. Және жиі-жиі өзін модель ретінде көрсетіп, Түркияның атақты журналдарының басты беттерінде, атақты тауарлы белгілерді жарнамалайды. Жеке өмірі Мехмет Гүнсүр 2006 жылы итальяндық Катерина Моджио (итальяндық деректі фильмдер режиссеры) атты қызға үйленген. Қазіргі таңда Мехмет пен Катерина Үрімде тұрып жатыр, олар екі бала: Али атты ұл мен Майя атты қыз тәрбиелеп отыр. Марапаттар * Анкаралық халықаралық кинофестивалі, «Хамам Мехмет» атты фильмі үшін 1998 жылы марапатталды. * Алтын апельсин (кинофестиваль), «О сымды әскер» фильмі үшін 2003 жылы марапатталды. Фильмографиясы * «Master Plan» (2011) * «Сүйсіну байқаусыздықтарды сүйеді» (2011) * «Сүлеймен сұлтан» (2011) — Шехзаде Мустафа * «Үйлену тойы мен басқа да сұмдықтар» (2010) * «Дыбыс» (2010) * «Қауіпті» (2007) * «Рухты келіншек» (2005—2007) * «Айтшы, Ыстанбұл» (2005) * «Non ci sarebbe niente da fare!» (2004) * «Stregeria» (2003) * «О сымды әскер» (2003) * «Мейірімді әке» (ТВ) (2003) * «Итальяндық» (2002) * «Иса пайғамбардың достары» — Фома (ТВ) (2001) * «Інжіл әдебиеті: Иуда» (2001) * «Дон Маттео» (2000) * «Hayal kurma oyunlari» (1999) * «Хамам Мехмет» (1997)
Филиз Аһмет

Өмірбаяны Филиз Аһмет 1981 жылдың 15 сәуірінде Македонияның астанасында туған. Босниялық соғыс кезінде ол отбасымен бірге Швецияға көшіп барады. Ол елде Филиз медицина лицейіне түсіп, мамандық алады. Скопиеге қайтып оралғаннан соң ол өзінің әйгілі атасы Лүтфү Сейфуллаһтың ізімен барып, театрға еңбек сіңіруге бет алады. Ол Ғажайып Өнерлер Академиясына түсіп, онда 2003 жылға дейін оқып жүріп, ең дарынды оқушы атағын алады. Одан басқа актриса Түрік театр Консерваториясында білім алып, онда осы күнге шейін қызмет етеді. Филиз Аһмет өзінің 31 жасында түрікше, македонша, албанша, шведше, ағылшынша, сербше және болгарша таза біледі. Ғажайып ғасырды тек қана Түркия емес, әлем көрермендері көргеннен кейін әртіс әйелдің сүйікті көрермендерінің саны арта түсті. Мансабы Филиздің кино әлеміндегі тұсаукесері Македонияның мини сериалы “Заведени” болды. Түркиядағы атағын 2007 жылы Star TV арнасынан жүріп өткен “Қош бол, Румелия” телехикаясы арқылы алды. Жәнеде ол мынандай фильмдерде ойнады: “Менің өмірімнің голы”, Басқа ауданның балалары”, “Газел”, “Кішкентай қыз”, “Сахна арты”. “Балкандық үйлену тойы” атты танымал телехикаяда Галинаның рөлін сомдағанан кейін Филизге “Ғажайып ғасыр” хикаясында Нигяр Калфа рөлін сомдауға ұсыныс келді. Ол киноэпопеяда Филиз Аһмет өзінің кейіпкерін толығымен ашқаннан кейін, сериалдың ең басты кейіпкерлерінің біріне айналды. “Ғажайып ғасырдан” кеткеннен кейін ол “Бақытты отбасы кітабы” фильмінде ойнады. Қазіргі таңда Филиз ешқайда түсіп жатқан жоқ, бірақ-та 2013 жылы қыркүйек айында Ыстамбұл қаласында өтетін үлкен театр қойылымына дайындық жүргізуде. Марапаттары * 2003 жылы «Кішкентай қыз» фильмінде ең үздік рөл сомдаған үшін, Жас актерлердік үздігі деген марапатпен марапатталған. * 2005 жылы Болашағы жарқын актриса атығын алды. * 2007 жылы «Сахна арты» фильмінде екінші қатарлы үздік әйел рөлін сомдағаны үшін марапатталды.
Вахиде Перчин

Вахиде Перчин (1965 жылы 13 маусымда Измирде, Түркияда дүниеге келген) – театрдың және киноның саласындағы түрік актрисасы. Өмірбаяны Вахиде 1965 жылы XX ғасырдың басында Грекиядан келген босқындардың отбасында дүниге келген. Әкесі – ауыр жүк көлігінің жүргізушісі, анасы – үй қожалығымен айналысады. Орта мектепті тәмамдағанан кейін бейнелеу өнері факультетіне (театр бөлімшесіне) түсті. Мансабы Алғашқы уақытта жергілікті театрда қызмет етті. 2003 жылы Ыстамбұлға көшіп келді де, жақын арада «Ыстамбұл жайлы ертегілер» атты телехикаядан рөл алды. Оның үлкен жетістігі «Мен оны Фериха деп атадым» атты телехикаяда Зехраның рөлін сомдау болды. 2013 жылы «Тамаша ғасыр» атты телехикаяда Мәриям Үзерліні алмастырып Хүррем сұлтанның рөлін орындады. Жеке өмірі Студенттік кезінде Вахиде Алтан Гөрдүм атты актерге күйеуге тиеді. Олар алдымен Измирде бір театрда жұмыс істейді, ал кейіннен бір түсірілім алаңында кездеседі. Ыстанбұлға көшіп келген шақта-ақ жұбайлардың актерлік мансаптары кеңейе берді. Алтан Гөрдүм Отандың көрермендерге «Ғажайып ғасыр» телехикаясындағы Бекир-аға рөлімен танымал. 1994 жылы ерлі-зайыптылардың Алези атты қызы дүниеге келді. 2013 жылы жұп айырылысып кетті. Қатерлі ісікпен күресуі “Мен оны Фериха деп атадым» атты телехикая түсіріліп жатқан кезде, актрисаға қорқынышты диагноз қойылды – сүт безінің қатерлі ісігі. Жобаны тастап, Вахиде аурумен күресуге кірісті. Оны жұбайы, қызы, қызметтестері мен көрерменде қолдап, көмек берді. Қауіпті аурудан айығып, актриса қайтадан жұмысқа кірісті. Фильмографиясы Марапаттары Дереккөздер
Арас Булут Ийнемли

Арас Булут Ийнемли (, 1990 жылы 25 тамызда Ыстанбұлда дүниеге келген) – түрік актеры. Отандық көрермендерге Ғажайып ғасыр телехикаясындағы Шехзаде Баязидтің, Құнжетпес уақыт телехикаясындағы Мете Акарсудың рөлімен танымал. Өмірбаяны Арас 1990 жылы Ыстанбұлда тулған. Лицейді тәмамдағанан кейін, Ыстанбұл техникалық университетіне оқуға түсіп, 5 жылдан соң әуе техника факультеті бойынша диплом алып шықты. 16 жасында Арас алғаш рет өзінің актерлік шеберлігін көрсетеді. Оның алғашқы танымал рөлі әлі күнге шейін эфирге шығарылатын «Қайтып оралу жолы» телехикаясында орын тапты. Алайда расымен де танымал рөлі Құнжетпес уақыт телехикаясында болды. Онда Арас Акарсудың ұлдарының бірі – Метенің рөлін сомдады. Қойылымның бас-режиссеры Зейнеп Гүнай болған. Ол Арасты алғаш рет бір жарнамалық бейне-баяннан байқаған екен, содан соң оны кинобайқауға шақырыпты. Бұл рөл оған танымалдық пен үлкен атақ алып келді. Метенің рөлі үшін Арас Түркияның екінші қатарлы рөлі үшін ең үздік актер деген даңққа ие болды (марапат Antalya Televizyon Odulleri жиынында тапсырылды). Осыдан кейін оны бұдан көрлі ауыр және жауапты жобаларға шақыра бастады. Арастың отбасы да өзі тәрізді бетке ұстар өнер майталмандары. Ағасы – Түркияда аса танымал жазушы, көптеген киносценарилердің ауторы. Апайы – танымал әнші. Арастың өзі әзірге үйленбеген, және әзірге ондай жауапты іс істейтіндей, қазіргі таңда өзінің кейіпкерлері секілді сезімдерді сезінбейтінін айтты. Арас «Ғажайып ғасыр» телехикаясының төртінші маусымында Шехзаде Байезидтің үлкен кезіндегісін ойнайды. Фильмографиясы
Алексей Анатольевич Гаврилов

Алексей Анатольевич Гаврилов (6 тамыз 1983 жылы туған) — ресейлік киноактёр. Өмірбаяны Магнитогорск қаласында 1983 жылы 6 шілдеде әскеридің отбасында дүниеге келген. 1994 жылы Мәскеуге көшіп келген. 2003-2007 жылдар аралығында С.А. Герасимов атындағы Бүкілресейлік мемлекеттік кинематография институтында, Алексей Владимирович Баталовтың тобында оқыған. 2007 — «Жабық кеңістік кинокартинасының екінші режиссеры. 2007 —СТС арнасындағы «Қоңырау» шынайы-шоуының продюссеры.. Кинодағы рөлдері * 2004 — Соғысқа аяқ басқандар — Коля Писарев * 2005 — Махаббатым менің — Лобан * 2006—2009— Махаббат махаббат сияқты — Рафаэль Мячиков * 2007 — Теңіз жаны — Эдик * 2007 — Мустанг — Лёша * 2007 — Путешествие с домашними животными — солдат * 2007 — Құдаша — Алексей * 2007 — Эльза * 2008 — Түннің өсиетхаты — фашист * 2008 — Із — наша делдалы Изуверов ("Ажал формуласы" бөлімі) * 2008—2009— Сары қыз — Николай * 2008—2009, 2010-2011 — Универ — Гоша Рудковский * 2010 — Крапивиндердің ісі — Лёша Суслов (Суслик) * 2011 — Тыңшы * 2011 — Мишка Япончиктың өмірі мен хикаялары — қарақшы Пиндос * 2012 — МЕТРО — Мародер * 2013 — САШАТАНЯ — Гоша Рудковский * 2013 — Универ. Жаңа жатақхана - Гоша Рудковский * 2014-Спортта тек қана қыздар - Кирилл * 2014 -АРХИ - Дилер Жарнамадағы рөлдері 2009 жылдың қарашасында ол Универ бойынша жолдастары Виталий Евгеньевич Гогунский және Мария Кожевниковамен бірге Samsung-ты жарнамалады. Дереккөздер