kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Ғали Нұртазаұлы Кемелов

Ғали Нұртазаұлы Кемелов (1897 жылы туған, Көкшетау облысы, Арықбалық ауданы, Мәдениет ауылы - 1946 жылы дүниеден озды) - қазақ кеңес математигі, алғашқы қазақ доценттерінің бірі. 1923 жылы Н.К. Крунская атындағы Коммунисттік тәрбиие академиясын бітірген. 1934-35 жылы Семейдің геологиялық - барлау институтында (қазіргі Алматыдағы В.И. Ленин атындағы Қазақ политехнологиялық инститe), 1935-1937 жылы Абай атындағы Қазақ педагогикалық институтында жоғары математикадан сабақ берген. Қазақ тіліне тұғыш рет "Чарьлз Дарвин және оның ілімі" (1925 жылы) атты еңбегін аударған. Көптеген ғылыми еңбектердің авторы. Қазақстанда математик ғалымдарды даярлауда елеулі еңбек сіңірген. Дереккөздер
Көк гүлкекіре

Көккекіре – астралылар тұқымдасының гүлкекіре туысына жататын арам шөп. Зембілге жиналған гүлдерінің шетіндегілері үлкендеу, көгілдір түсті (өте сирек болса да ақ және қызғылт түстілері де кездеседі) келеді. Көккекіренің біржылдығы да, екіжылдығы да, болады. Биіктігі-30-60 см. Бұтақты болып өседі. Бұл республикамыздың Орал, Ақтөбе, Қостанай, Семей және Шығыс Қазақстан облыстарында кең таралған. Қай жерде кездессе де шашыранды және сирек өседі.Дәрі мақсатында бүкіл жер үстіндегі бөлігі мен гүлдері пайдаланылады. Химиялық құрамы Көккекіре гүлдерінде - бояулы заттар, цианин глюкозиттері, ащы глюкозидтер, ценаурин, немесе кницин, цикорин глюкозиді, минералды тұздар болады. Қолданылуы Көккекіре гүлдерін несеп жүргізетін, қызба ауруларыен сырқаттанғандардығ қызуын төмен түсіретін дәрі ретінде оның гүл желектерінен тұнба жасап ішеді. Несеп-жыныс органдарының қабынып ауруларына көккекіре желегін ырғай тамырына, жүгері қауызына, қайың бүрлеріне, ошаған шөбіне қосып пайдаланады. С.С. Сахобиддиновтың деректері бойынша (1948) кекіре жапырақтарынан жасалған тұнбаны безгек ауруына қарсы ішеді, ал тамырдан жасалған препаратын шеменге қарсы пайдаланады. Дереккөздер
Ford C-Max

Ford C-MAX- америикандық Ford компаниясының автомашинасы. Бірінші рет 2002 жылы Париждық автосалонда көрсетілді. Алғашқыда автомобиль Ford Focus C-Max деп аталған. Бірақ 2007 жылы жаңғыртудан соң Focus сөзі алынды.
Кеме шайқалысы

Кеме шайқалысы - кеменің әр түрлі сыртқы күш әсерінен тербелуі. Кеменің шайқалысын су толқыны, жел, кемені жұлқи тарту, реактивтік импульс (кемеден артиллериялық және торпедалық снаряд ату кезінде), су астындағы жарылыстар және т.б. әсерлер тудырады. Кеме шайқалысы бүйірлік, кильдік, тік бағыттық болып ажыратылады. Кеме шайқалысы кезінде осы үшеуінің бір мезгілде әсер етуі де мүмкін. Кеме шайқалысының сипаты мен шамасы толқынға, толқын ммен кеменіңжүзу бағытына, сондай - ақ кеменің мөлшеріне т.б. байланысты. Кеме шайқалысының зиянды жақтары бар (қатты шайқалыс кезінде кеменің аударылып кетуі, бүйір корпусының бүлінуі, басқару құрылғысы мен басты механизмдердің істен шығуы т.б.), кеме жасауда осы жайттарға қарсы шаралар ескеріледі. Кеме шайқалысын бәсеңдету үшін әр түрлі тыныштандырғыш қондырғылар пайдаланылады. Кеме шайқалысының теориясының негзін салған орыс ғалымы А.Н. Крылов, ал оның гидродинамикалық теориясын жасған Н.Е.Жуковский болды. Дереккөздер
Том Йорк

Томас Эдвард Йорк (; 7 қазан 1968, Веллингборо, Ұлыбритания) — британ музыканты, Radiohead тобының вокалисі және гитарисі. Дискографиясы Radiohead * 1993 — Pablo Honey * 1995 — The Bends * 1997 — OK Computer * 2000 — Kid A * 2001 — Amnesiac * 2003 — Hail to the Thief * 2007 — In Rainbows * 2011 — The King of Limbs * 2016 — A Moon Shaped Pool Atoms for Peace * 2013 — Amok Жеке альбомдары * 2006 — The Eraser * 2014 — Tomorrow's Modern Boxes * 2018 — Suspiria (Music for the Luca Guadagnino Film) * 2019 — Anima * 2024 — Confidenza (Original Soundtrack) The Smile * 2022 — A Light for Attracting Attention * 2024 — Wall of Eyes * 2024 — Cutouts Сыртқы сілтемелер * [http://www.radiohead.com/ Radiohead ресми веб-сайты]
Шамалау (математика)

Шамалау - есептеу нәтижесін, дөрекі бағалау. Шамалау келесі түрде жүзеге асырылады. *1)сандағы барлық цифрлар нөлден өзгеше бір цифр қалғанға дейін дөңгелектелінеді *2)дөңгелектеу арқылы алынған сандарға көрсетілген амалдарды қолданып, күткен нәтижені алу *3)дөңгелектелінбеген сандарға да крсетілген амалдарды қолданып, шыққан санды күткен нәтижемен салыстырылынады Егер бұл сандар жақын болса, онда есептеудің дұрыс болғаны, егер бұл сандар алшақ болса, есептеу қайта жүргізіледі Дереккөздер *Оқушы анықтамасы, 2 кітап,Астана, "Арман - ПВ" баспасы 2008 жыл.
Қоғажай (өсімдік)

Қоғажай - биіктігі 30 см-ге дейін өсетін бір, немесе екіжылдық, тамыры қуыс тармақты, сабағы жіңішке, үш қырлы келген бұтақты, шөп тектес өсімдік. Жапырақтары - кезекті, қысқа сағақты, жүрек пішіндес. Сәуір айынан бастап, күзге дейін гүлдейді. Химиялық құрамы Қоғажай шөбінде глюкозидтер, сапониндер, қант, ащы және бояғыш заттар, шараштар, каротин және С витамины болады. Қолданылуы Дәрі мақсатында оның гүлдеген кезіндегі жиналған шөбі пайдаланылады. Халық медицинасында қоғажайды ревмотизмге, подаграға, сары ауруға қарсы пайдаланады, тер шығаратын және қақырық түсіретін дәрі ретінде қолданады. Сондай-ақ ол несеп жүргізетін қосынды құрамына кіреді. С.А. Томилин қоғажайды қышыма қотырға және басқа да тері ауруларына қолдану жақсы нәтиже беретіндігігін аңғарған. Халық медицинасында қоғажай қайнатындысы мен тұнбасы сары ауруға, ұшыққа, қышыма қотырға және көптеген, сондай-ақ несеп және тер шығаратын, "қан тазартатын" дәрі ретінде кеңінен қолданылған. Циститпен, нефрит ауруымен сырқаттанушыларға несеп шығаратын дәрі ретінде қоғажай шөбіне шеңгел тамырын, қызылмия тамырын, қурайшөп тамырын, аршаның жемісін қосып араластыру арқылы қайнатынды жасап ішуге болады. Қоғажай препараттары бронх бездерінің секретін күшейтуге мүмкіндік беретіндіктен оны өзінен өзге дәрі өсімдіктермен қосып тыныс жолдарының ауруларына (трахеиттерде, бронхиттерде, плевриттерде, пневмонияларда), бронх демікпесіне қарсы пайдаланады.
Қияршөп

Қияршөп – айлауыктар тұқымдасына жататын тарбақ бұтақты біржылдық шөп тектес өсімдік. Жапырақтары жұмыртқа пішінді, жіңішке сабақты көгілдір гүлді келеді. Июнь - шілде айларында гүлдейді. Жапырақтарының дәмі қиярдың дәмі секілді болғандықтан оны халық арасында және 18-19 ғасырларда шыққан әдибиеттерде қияршөп деп атап кеткен. Қияршөп балды жақсы беретін өсімдік. Таралуы Қияршөптің тегі Кіші Азиядан шыққан, егіп өсіріледі, бірақ аздап жабайыланған өсімдік. Оны Орал, Ақтөбе, Шымкент, Семей, Шығыс Қазақстан облыстарының кей жерлерінен сирек те болса кездестіруге болады. Химиялық құрамы Е. Залесова мен О.Петровскаяның деректері бойынша қияршөп құрамында құрамында селитраның барлығы бұдан бір ғасырға жуық уақыт белгілі болған. Сондай-ақ оның бойында май қышқылдары, сапониндер, пентоздар, аздап эфир майы кездеседі. Дәрі мақсатында оның жер үстіндегі бөлігі мен гүлдері пайдаланылады. Қияршөп шөбін қазанақпен, көкпекпен қосып қайнатынды жасап созылмалы бронхитпен, өкпе демікпесімен, шемен ауруымен сырқаттанушыларға емге қолданады. Дереккөздер
Қадау жарық

Қадау жарық, немесе жарық діңгегі — күн шыққан, не батқан кезде түзу діңгек пішінді жарық құбылысы. Күн, не ай Қоралануының бір түрі. Бірақ ол әсіресе жоғары биіктен бақылағанда күндіз де пайда бола береді. 6 бұрышты жалпақ, немесе жұмыр пішінді мұз кристалдары және су тамшылары осы құбылыс пайда болуының себебі есептеледі. Жұмыр таяқ пішінді мұз кристалдары күн көкжиектен 20° биік болғанда осындай қадау жарық пайда қылады. Мұз кристалдары ауада пайда болғанда, көбінесе бірдей жазыққа орналасатындықтан, Қадау жарықтың кеңдігі мен көріну деңгейі мұз кристалдарының орналасуына байланысты болады. Ай және көше шырақтарының жарығы да Қадау жарық пайда қылуы мүмкін. Жердегі жарық көзінен пайда болған Қадау жарық күн мен айдікінен де биік болуы мүмкін. Әдетте, күзетуші жарық көзіне жақындаған сайын, кристалдың Қадау жарық пайда қылу шамасы да әлсірей түседі.
Джеймс Хэтфилд

Джеймс Алан Хетфилд (; 3 тамыз 1963, Дауни, Калифорния, АҚШ) — америкалық музыкант, Metallica тобының әншіci, әндердің авторы және гитаристi. Дискографиясы Metallica * 1983 — Kill 'em All * 1984 — Ride the Lightning * 1986 — Master of Puppets * 1988 — …And Justice for All * 1991 — Metallica * 1996 — Load * 1997 — Reload * 2003 — St. Anger * 2008 — Death Magnetic Сыртқы сілтемелер * * [http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=4160957 NPR Interview With Metallica Guitarist and Vocalist James Hetfield (2004, audio)]
Қотыр (тау, Ақтоғай ауданы)

Қотыр тауы – Кеңтарлау аңғарының батысындағы аласа тау. Географиялық орны Қарағанды облысы Ақтоғай ауданы Жаңаорталық ауылынан оңтүстікке қарай 23 км жерде орналасқан. Жер бедері Абсолюттік биіктігі 556 м. Солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 8 км-ге созылған, енді жері 5 км. Беткейі қатты тілімделген. Солтүстік-шығысында Сарыоба, оңтүстігінде Ақшаадыр таулары, шығысында Қаражырын құдығы орналасқан. Өсімдігі Бозғылт сұр топырақ жамылғысында баялыш, көкпек, боз, қара жусан, сораң, т.б. өсімдіктер өседі. Дереккөздер
Қотыржал тауы

Қотыржал тауы – Ақтау тауларының оңтүстік-батысындағы аласа тау. Географиялық орны Ұлытау облысы Жаңаарқа ауданы Ақтау ауылының солтүстік-шығысында 17 км жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 772 м. Солтүстіктен оңтүстікке қарай бойлық бағытта 8 км-ге созылған, енді жері 1 км. Жер бедері Тік келген беткейлері тілімденіп, эрозиялық процестерге ұшыраған. Солтүстігінде Қосшоқы таулары, батысында Ақсай, шығысында Қорған, оңтүстігінде Сауғабай қыстаулары жатыр. Өсімдігі Тауалдының қиыршықтасты бозғылт қоңыр топырағында жусан, бетеге аралас астық тұқымдас шөптесіндер, бұталар өседі. Дереккөздер
Сағым күн

Сағым күн（Sun dog）— қораланудың айырықша түрі, ерекше бір атмосфералық оптикалық құбылыс есептеледі. Кеңістікте қалқыған алты қырлы мұз кесектері ретті түрде күн сәулесін сындырып, шағылыстырғанда әуелгі күннің екі жағынан екі (не төрт) күн пайда болады. Мысалы 2013 жылы Қытайдан 5 күн бір уақытта көрінген болатын. Сағымкүн көбінесе 22° қоралануда пайда болады. Ол әлемнің кез келген түкпірінде, кез келген маусымда болуы мүмкін, бірақ ылғи да анық, көрнекі бола бермейді. Әсіресе күн батқан кезде көбірек көрінеді. Сағым күн өте мұз кристалдары өте суық ауада, ауа ағысы біршама баяу өңірде көбірек пайда болады. Сағым күндер шынайы күнге салыстырғанда қызарыңқы болады. Грек тілінде Parhelion (παρήλιον – parēlion) сөзінің мағынасы "күннің қасында" дегенді білдіреді. Ал ағылшын тіліндегі Sun dog сөзінің келіп шығуы әлі толық анық емес, көбінесе оны ежелгі Скандинавия ертегілерімен байланыстырады. Ежелгі грек философы Аристотель өзінің «Метеорология — Ауа райы туралы» кітабында былай жазған: "Күн секілді екі жасанды күн күнмен бірге туып, бірге айналып, ақыры бірге батты" деп жазады. Ол тағы "Жасанды күндер" әрқашан бірдей биікте және бірдей қашықтықта болады, көбінесе күн шыққан және батқан кезде анық көрінеді, ал түсте тым аз көрінеді деп түсіндірді. Ақын Араттың (Aratus, «Phaenomena» 880-891）жазуынша, Сағым күн оның ауа райын болжауының бір дерегі есептеледі, ол Сағым күнге қарай отырып жаңбыр мен желді, болуы мүмкін дауылды нөсерді болжай аламын деген. Артемидор (Oneirocriticaлық, «Түс жору кітабы») өз кітабында жасанды күндер арасындағы Құдайлар туралы айтады. Республикашыл шешен Цицерон Сағым күнді сенаттың екіжүзділігіне теңеу ретінде қолданады. Сенека өзінің табиғат туралы кітабында да Сағым күнді тілге алады. 1629 жылы жазда Римде көрінген Сағым күн Декарттың метафизиканы тастап, табиғат философиясын зерттеу еңбектерін жазуына түрткі болған екен. Дереккөздер
Red Hot Chili Peppers

Red Hot Chili Peppers — Лос-Анджелесте вокалшы Әнтони Кидис, бас гитарашы Майкл Балзари (Flea), гитаршы Хиллел Словак және барабаншы Джек Айронспен құрылған Америкалық рок тобы.«Грэмми» марапатының алты дүркiн иегерлерi. Топтың мүшелері * Энтони Кидис — вокал * Фли — бас-гитара * Чад Смит — барабандар * Джон Фрушанте — гитара Дискографиясы Студиялық альбомдары * 1984 — The Red Hot Chili Peppers * 1985 — Freaky Styley * 1987 — The Uplift Mofo Party Plan * 1989 — Mother’s Milk * 1991 — Blood Sugar Sex Magik * 1995 — One Hot Minute * 1999 — Californication * 2002 — By the Way * 2006 — Stadium Arcadium * 2011 — I’m with You * 2016 — The Getaway * 2022 — Unlimited Love * 2022 — Return of the Dream Canteen Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://redhotchilipeppers.com/ Ресми веб-сайт] * *
Кеурексасыр

Кеурексасыр немесе Асафетида – шатыршагүлділер тұқымдасының сасыр туысына жататын көпжылдық емдік қабілеті жоғары өсімдік. Жапырақтары өте ірі болып келеді. Гүлдері сары, шатыр секілді болып келеді де, олар бұтақты сабаққа топталып өседі. Кеурексасырдың жаңа кезінде өзіне тән усарымсақ сияқты исі болады. Тамырын қиғанда одан шырын-шайыр шығады да, олар сұр, немесе қоңыр түстеніп әр түрлі көлемде қалады. Өсімдіктің тамырынан дайындалған хош иісті шайыр. Өзіндік дәмі бар және емдік қасиеті бар. Дәмі сарымсаққа ұқсайды. Химиялық құрамы Шырышты шайырда 5-20 пайыз эфир майы болады, ал, оның құрамына органикалық сульфидтер кіреді. Демек, кеурексасырдағы жағымсыз усарымсақтың иісі осыған байланысты. Қолданылуы Кеурексасыр жалпы денсаулықты нығайтатын және истерия, неврастения, вегетаневроздар кезінде сергітетін дәрі ретінде пайдаланады. Сондай-ақ оны басқа да дәрі өсімдіктерімен қосып өкпе туберкулезін, экссудативті диатезді, лимфоаденитті (без қабынуын) және оститтерді (сүйек ауруы) емдеуге қолданады. Кеурексасыр препараттарын суық тиюге қарсы және қақырық түсіретін дәрі ретінде пайдалынуға болады. Кейбір тері ауруларына дәрі май күйінде дене сыртына қолданады. Өкпенің қақырық аз бөлінетін, ентігу және демікпе ұстамасы қосарланатын созылмалы қатары бар қарт адамдарға кеурексасыр шайыры көп көмек береді. Сонымен бірге бұл өсімдіктің шайыры етеккірі келгенде құрсақтың төменгі жағында байқалатын ауыртуларды тыныштандырады. Дереккөздер
Менделе Мойхер-Сфорим

Менделе Мойхер-Сфорим ( лақап аты; шын аты жөні - Шолом-Яков Абромович; 2. 1. 1836, Минск. облысында, Копоыль по. - 8.12.1917, Одесса) - еврей жазушысы. Шығармасын әеліә ивритше жазды. "Әлемнің соты" деген өлнңдер мен мақалалар жинағы діни фанатизмге бағытталды. Жаратылыстану ғылымын насихаттауға арналған 3 томдық "Табиғат тарихы", "Жақсы оқы" повесі, "Сыншыл көзқарас" кітабы жарияланды. М. жазбалары еврей әдебиетінің дамуына ұлкен ықпал етті. Ол - жаңа әдеби тілінің негізін салушы. Оның көптеген шығармалары дүние жүзінің тілдеріне аударылды. Дереккөздер
Тарихи фильм

Тарихи фильм — киноматографияның нақты тарихи кезеңдерді және өткен ғасырдың тұлғаларын сипаттайтын жанры. Бұл фильмдер нақты тарихта болған тарихи қайраткерлер мен олардың өмір жолын суреттейтін биографиялық болып («Спартак», «Аманат»)» және кейіпкерлері тарихта болмаған ойдан шығарылған («Граф Монте-Кристо», Индиан Джонс жайлы фильмдер) болып бөлінеді. Тарихи фильмдер көбінесе тарихи романдарды экранизациялаудың нәтижесі болып табылады. Сипаттамасы Тарихи жанрдағы фильмдер үнемі атыс-шабыс жанрымен бірге жүреді. Себебі, мұндай фильмдерде тарихтағы ұлы шайқастар, төңкерістер бейнеленеді. Уақыты мен сипаттамасына қарай бірнеше түрлерге бөлінеді: * Пеплум — жоғары бюджетті ежелгі әлем жайлы баяндайтын фильмдер. Жанр Италияда дүниеге келген, алайда гүлдену кезеңі 1950-1960 жылдары Голливудта («Бен-Гур», «Спартак», «Клеопатра») болды. * Вестерн — Америкада пайда болған тарихи кино жанры, бұл фильмдердің оқиғасы Жабайы Батыста XIX ғасырда болады. Кейіннен вестерндер ұлттық ерекшеліктерге сай адаптацияға ұшырап, басқа елдерде де түсіріле бастады. * Тямбара — самурайлар жайлы түсірілген жапон фильмдері, бұл жанрдың атақты шебері - Акира Куросава («Семь самураев», «Трон в крови») болды. * Уся — қытайлық фантастикалық тарихи фильмдер. Сыртқы сілтемелер * [http://istoriya-kino.ru/kinematograf/item/f00/s01/e0001162/index.shtml Козлов Л.К. Исторический фильм // Кино: Энциклопедический словарь / Отв. ред. С.И. Юткевич. - Москва: Советская энциклопедия, 1987.]
Манам-Чао-Прая

Манам-Чао-Прая — Менам - Үнді Қытай түбегіндегі ең үлкен өзен. Ұзындығы 1200 км (негізгі саласы Пинг өзенімен 1500км), алабының ауданы 150 мың км². Кхунтхан жотасы мен Фипаннам тау қыратынан басталып, Менам ойпаты үстімен ағып, Оңтүстік Қытай теңізіің Сиам шығанағына ке атырау жасай құяды (өзен суымен келетін тасқындардың мөлшерінің көптігі жылына теңізге қарай 30-60 см жылжуда). Жаңбыр суымен қоректенеді, режимі муссондық. Май Мамыр айынан Қарашаға дейін мол сулы (деңгейінің төмен түсетін кезеңі Сәуір айы). Орташа су шығыны төменгі ағысында 2700 м3/сек. Кең көлемде егін суғарылады (негізінен күріш егісі). Ағаш отырғызу, балық аулау кәсібі дамыған. 400 км - ге дейін кеме жүзеді. Атырауында Бангок, Аюттхан қалалары бар. Дереккөздер
Қараермен

Қараермен – астралылар тұқымдасының жусан туысына жататын көпжылдық өсімдік. Шілде айынан бастап, қыркүйекке дейін гүлдейді. Қазақстанның барлық жерінде өседі. Қараерменнің шөбі мен тамырында эфир майы, холин, адонин, инсулин, шайыр, қант, май, каротин, А, В, және С витаминдері, шырышты және илік заттар болады. Қараерменді халық медицинасында ыстықты төмен түсіретін , тыныштандыратын, құрысуды, әртүрлі ауыртуларды басатын әлдендіретін, асқазан жараларын жазып, глистерден (ішек құртынан) тазартатын, босануды тездететін дәрі деп біледі. Көптеген елдердің халық медицинасында қараермен етек кірінен тазаруды, сондай-ақ қояншық ауруын, истерияны, неврастенияны, шаншуды, жүйке ауруына байланысты ұйқысыздықты, сол сияқты астың дұрыс қорытылуын реттейтін дәрі ретінде талай замандардан бері пайдаланып келеді. Тіптен оны кейде шемен ауруы мен жатырдан қан кеткенде де қолданады. Шығыста токсикозға, невралгияяға, терінің іріңді ауруларына қарсы қолданылады. Қояншық ауруын емдеу үшін қараермен тамырын көкшешек шөбіне, түймешетен гүлдеріне, арыстанқұйрық шөбіне араластырып пайдаланады. Дереккөздер
Шаянмойын таран

Шаянмойын таран, Жылантаран – тарандар тұқымдасының жылан таран туысына жататын көп жылдық шөп тектес өсімдік. Биіктігі 50-80 см. Тамырға жақын орналасқан жапырақтары ұзын, қанатты, қандауырлы-сопақша сағақты болып келеді. Сабақтары қысқа сағақты болады. Жапырақтарының бәрі қымыздық сияқты. Гүлдері-қалың масақ. Жемісі- жаңғақ. Шілде-тамыз айларында гүлдейді. Қолданылуы КСРО-ның Еуропалық бөлігінің барлық жерлерінде, дымқыл жайылымдарында, орман шетінде өседі. Химиялық құрамы Тамыр сабағында илі заттар, крахмал, глюкоза, С витамині кездеседі. Дәрі мақсатында тамыр сабағы пайдаланылады. Жылантаран өте күшті қан тоқтататын, несеп жүргізетін және ас қорыту жолының функциялық қызметін реттейтін дәрі. Бұл өсімдіктің препаратын халық медицинасында қуық ауруларын мен өт тасы ауруларына, ішкі органдардан қан кеткенде, қарын мен ұлтабар жарасында, іш өту, дизентерия ауруларына (ішкізу арқылы) пайдаланылады. Дене сырт жарақаттанып, қан аққанда, шиқан шыққанға, қызылиек қабынғанға, ақ етеккір келуіне қарсы пайдаланды. Жылантаранды тек қайнатынды немесе сығынды түрінде ғана емес, сонымен қатар ұнтақ түрінде (қан аралас іш өту кезінде) де ішеді. Егер деректерге сүйенетін болсақ, жылантаран препараттарын жаңадан пайда болған қатерлі ісікке қолдануға болатын көрінеді. Дереккөздер
АҚШ мемлекеттік департаменті

АҚШ мемлекеттік департаменті — АҚШ–тағы Сыртқы істер министірлігінің қызметін атқарушы, сыртқы саясат жөніндегі негізгі бөлім (1789 жылдан). 1789 жылы АҚШ-тың алғашқы атқарушы әкімшілік бөлімшесі ретінде құрылған мемлекеттік департамент ең ықпалды және беделді атқарушы органдардың бірі болып саналады. Оны Президент тағайындайтын және Сенат бекітетін Мемлекеттік хатшы, Министрлер Кабинетінің мүшесі басқарады. Сыртқы істер министріне ұқсас, Мемлекеттік хатшы-бас дипломат және федералды үкіметтің Шетелдегі өкілі және Министрлер Кабинетінің бірінші лауазымды тұлғасы және президенттік мұрагерлік жолында. Қазіргі уақытта бұл лауазымды Энтони Блинкен атқарады, оны президент Джо Байден тағайындайды және Сенат 2021 жылғы 26 қаңтарда 78-22 дауыспен бекітеді. Оны мемлекеттік хатшы басқарады. Заң жүзінде мемлекеттік департамент кеңесші орган болып саналады (АҚШ конституциясы сыртқы саясат мәселелерін президентке жүктейді). Шындығында мемлекеттік департамент Сыртқы саясат жөніндегі президент пен конгресс белгілеп берген бағытты жүзеге асырады. Сонымен қатар ішкі жұмыстарға қатысты кейбір міндеттерді де (атап айтақанда, заңдар жариялау) атқарады. Дереккөздер
U2

U2 — 1976 жылы Ирландияның Дублин қаласында құрылған рок тобы. U2 бүкіл әлем бойынша сатылған альбомдар көшірмелерінін саны 180 миллион асты. «Грэмми» марапатынын жиырма екі дүркiн иегерлерi (әлемнің кез келген басқа топқа қарағанда көп). Топтың мүшелері * Боно — вокал, гитара, клавиштiк аспаптар * Эдж — соло-гитара, клавиштiк аспаптар * Адам Клейтон — бас-гитара * Ларри Маллен — барабандар, перкуссия Дискографиясы Студиялық альбомдары * 1980 — Boy * 1981 — October * 1983 — War * 1984 — The Unforgettable Fire * 1987 — The Joshua Tree * 1988 — Rattle and Hum * 1991 — Achtung Baby * 1993 — Zooropa * 1997 — Pop * 2000 — All That You Can't Leave Behind * 2004 — How to Dismantle an Atomic Bomb * 2009 — No Line on the Horizon * 2014 — Songs of Innocence * 2017 — Songs of Experience * 2023 — Songs of Surrender Концерттік альбомдары * 1983 — Under a Blood Red Sky Шағын-альбомдар * 1979 — Three * 1983 — Wide Awake in America * 1997 — Please: PopHeart Live EP * 2002 — 7 * 2003 — Exclusive * 2004 — Early Demos * 2004 — Live from Under the Brooklyn Bridge * 2010 — Wide Awake in Europe Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.u2.com/ U2 ресми веб сайты ] * *
Мұрат Жолдыбайұлы Қосыбаев

Мұрат Жолдыбайұлы Қосыбаев ( Орал - 1990 жыл Алматы) - режиссер. Алматыдағы киноактрелер мектебін (1947 жылы), Ташкент театр институтын бітірген (1954 жылы). 1954-1959 жылдары Қазақ академиялық балалар мен жасөспірімдер таетрында, 60-64 жылдары Қарағанды облыстық драма театрында бас режиссер қызметтерін атқарды. Ол аталмыш театр сахналарында "Есірткен ерке" (Ш. Құсайынов, 1954 жыл), "Әпенде" (Н. Хикмет, 1957 жыл), "Ыбырай Алтынсарин" (М. Ақынжанов), "Бүліншілік" (Д. АФурмановтың романы бойынша, 1957), "Үйлену" (Н.В.Гоголь), "Қара қыпшақ қобыланды" (М.Әуезов), "Беу,қыздар - ай!" (Қ.Шаңғытбаев пен Қ.Байсейітов), "Ақан сері - Ақтоқты" (Ғ.Мүсірепов), т.б. спектакльдерді сахналады. Дереккөздер
Қуыр-қуыр-қуырмаш

Қуыр-қуыр-қуырмаш - ұлттық ойын. Көбінесе бүлдіршін балалар ойнайды. Ойын ережесі Ойынға екі бала қатысады: бір бала қолының бес саусағын түйістіреді де, бір қолымен оны бүркемелеп, екінші балаға ортаңғы саусағымды тап дейді. Егер ол тапса ұпай алады. Бірақ ұтқан ойыншы ұпай алу үшін мына ережелер мен сөздерді жақсы білуі шарт: бас бармақтан бастап саусақтар атын: бас бармақ, балаң үйрек, ортан терек, шылдыр шүмек, кішкетай бөбек деп түгел айтып береді. Сөйтіп, бес саусақты түгел жұмады. Тағы да бас бармақтан бастап, бес саусақты түгел ашып:"сен тұр - қойыңа бар, сен тұр - түйеңе бар, сен тұр - жылқыа бар", - деп санап шығуы керек. Содан кейін "қуыр- қуыр - қуырмаш, Балапанға бидай шаш, Әжең келсе есік аш, Қасқыр келсе мықтап бас, Ұры бөрі сұғанақ, Мұның бәрі малға қас" деп ұпай таратушының алақанын қытықтайды.Сөйтіп, ойын бірнеше рет қайталанады. Балаларға пайдасы Бұл ойын, алдымен, шабан қимылдайтын бүлдіршіндердің қимылын тездетуге септігін тигізеді, тілін жаттықтырады, есте сақтау қабілетін жетілдіре түседі. Ұяң, жасқаншақ балаларды топтасып жұмыс істеуге дағдыландырады, балалардыың мінез - құлқын шыңдайды. Дереккөздер
Кетбұқа

Кетбұқа - Орта жүз Найман тайпасынынң руы. Ол көбінесе "бағаналы" деген атпен мәлім, өйткені кетбұқаның рулқ таңбасы бақан болған. Сондай - ақ қарақалпақтардың Қоңырат тайпасының құрамында Бақанлы деген кетбұқаға жақын ру бар. Тарихи деректерге қарағанда, Шыңғысхан наймандарды талқылағаннан кейін, кетбұқа жоғары Ертіс пен Алтайдағы өз қоныстарын тастап, батысқа қарай жылжыған. Кетбұқа қыста Сарысу, Шу өзендерінің төменгі сағасын, Қаратаудың батыс бөктері мен Сырдария жағасын мекендеп, жазда Ұлытау, Арғанаты таулары мен Қаракеңгір, Сарыкеңгір, Жезді зендерінің алқаптарын жайлаған. Кетбұқа Ақтаз, Байназар, Жырық, Бадана, Бекболат, Сарғалдақ, Көкжарлы, Төртқара, Қожас, Ибеске, Жұртшы, Қоқан болып бөлінеді. Кетбұқаның таңбалары: Y, Z т.б. Дереккөздер
Кетондар

Кетондар - құрамында екі көмірсутек радикалымен байланысқан карбонил тобы >C=O бар органикалық қосылыстар класы. Жалпы формуласы RCOR^1. Кетондар алифатты, алициклді, ароматты немесе гетероциклді қатарларға бөлінеді. Алифатты қатардағы ең қарапайым кетондар - ацетон CH3COCH3, ароматты қатарда - бензофенон C6H5COC6H5. Кетондар органикалық еріткіштерде жақсы ериді. Кетондар реакцияларын екі түрге бөледі:карбонилге қосылу реакциялары (сутектің, көгерткіш қышқылдың т.б. қосылуы); карбонил топтағы оттектің орнын басу реакциялары (галогендермен, гидроксил амимен т.б. алмастыру). Кеттондарды алу әдістері альдегидтерге ұқсас. Оны екіншілік спирттерді тотықтыру, карбон қышқыл тұздарын құрғақ айдау т.б. әдістермен алады. Кетондар еріткіштер ретінде және түрлі органикалық синтезде кеңінен қолданылады. Дереккөздер
Вириат

Вириат (, , ) (? — 139 б. э. б.) – Лузитан тайпасының көсемі (Көне Испания), бақташы. Лузитандардың Римге қарсы көтерілісін басқарған (147-139). Вириатты жеңе алмаған Рим қолбасшылары оның әріптестерінің бірнешеуін сатып алып, соларға өлтірітті. Дереккөздер
Роберт Юрьевич Виппер

Роберт Юрьевич Виппер – кеңес тарихшысы. КСРО Ғылыми академиясының академигі (1943). Мәскеу университетінің профессоры. ХХI ғасырда кальвинизм дәуірінде Женевадағы шіркеу мен мемлекет деген докторлық дессертациясынан кейін (1984) көпшілікке әйгілі бола бастады. Виппер сонымен қатар – ежелгі тарих, орта ғасырлар тарихы, жаңа тарих бойынша әлеуметтік-экономикалық факторларға едәуір мән бере отырып, буржуазия-либералдық бағытта жазылған көптеген оқулықтардың авторы. Ол өзінің еңбектерінде орыс мемлекетін құруда және феодалдық бытыраңқылықты жоюда Иван Грозныйды көп еңбек сіңірген мемлекет қайраткері етіп көрсетті. Христиан әдебиетінің дамуы(1946) және Орта ғасырлар тарихы(1947) атты зерттеулер жазып қалдырды. Дереккөздер
Ян де Витт

Ян де Витт (Johan de Witt; , Дордрехт — , Гаага) – Голландияның мемлекет қайраткері. 1960-1972 жылдарарғы Құрама провинцияларды іс жүзінде билеп тұрған республика үкіметінің басшысы. Саудагерлер олигархиясының мүддесін көздеп, Голландия басшылығын қамтамасыз ету, отаршылдықты күшейту саясатын жүргізді. Соғыстағы сәтсіздіктер, елге француз армиясының баса көктеп кіруі Гаагада көтеріліс шығуына себепші болды. Витт көтеріліс үстінде азаптап өлтірілді. Дереккөздер
Владислав I Локетек

Владислав I Локетек (; -) – поляк королі (1320-1333). Феодалдық бытыраңқылықта болған Польша халқының басын қосып, біріктіруде зор рөл атқарды. 1275 жылдан бастап брест-куявтік князь. 1296 жылы Кіші Польшаны, Поморье мен Ұлы Польшаны өзіне бағындырды. 1316-1317, 1926-1929 Бранденбургке , 1727-1732 Тевтон орденіне қарсы соғысты, 1331 жылы орден әскерін талқандады. Дереккөздер
Порфирий Иванович Войноральский

Порфирий Иванович Войноральский (1844 — 1898) – орыс революционері, халықшыл. Пенза губерниясында дворян тегінен шыққан. 1874 жылы көктемде халық арасында үгіт жүргізу ұйымын құрушылардың бірі. Оның қаржысына Мәскеуде ‘’халық арасына барып’’ үгіт жүргізушілерді қолүйірмелеріне үйрететін егіншілік және ағаш өңдейтін шеберханалар ашылды. Порфирий сонымен қатар Саратов, Пенза және Самара губернияларында бірнеше революциялық уірмелер құрды. 1847 жылы тұтқынға алынып, 193 адам процесі бойынша 10 жыл айдауға кесілді. Дереккөздер
Андрей Андреевич Вознесенский

Андрей Андреевич Вознесенский (, Мәскеу — ) – орыс кеңес ақыны. Ғылыми қызметкер отбасында дүниеге келген. Мәскеу архитектура университетін бітірген. Алғашқы өлеңдері 1957 жылы жарық көрген. Оның поэзиясында қызу қандылық, сөздік және дыбыстық ассоциациялар көптеп кездеседі. Доға сызық(1960), Өрнек (1962) жинақтарында өмір шындығы және замандастарымыздың жасампаз ісі, ал Лонжюмо(1963) поэмасында Лениннің Францияда эмиграцияда жүрген кезі суреттеледі. Дереккөздер
Вильгельм Вольф

Вильгельм Вольф – неміс пролетариат революционері, К.Маркс, Ф.Энгелсьтің жақын досы, Комунистер одағының белсенді қайраткері. Бреслау университетінде оқыды. 1834-1838 жылдары студенттердің демократиялық қимылына қатысқаны және поляк революциялық қозғалысымен байланыс жасағаны үшін тұтқында болды. 1845 жылы Силезия тоқымашыларының көтерілісі(1844) жөнінде еңбегін жарыққа шығарды. 1846 жылы Лондонды паналап, Неміс жұмысшы-ағарту одағына кірді. 1846 жылы Брюссельге келіп, К.Маркс және Ф.Энгелсьпен танысты. Жұмысшы және демократия қозғалысына белсене қытысты. Комунистер одаған құруға белсене ат салысты. ОК мүшелігіне сайланды. 1848 жылы Жаңа Рейн газетінде қызмет етті. 1854 жылдан бастап Манчестерде тұрды. Дереккөздер
Каспар Фридрих Вольф

Каспар Фридрих Вольф (, 18 қаңтар 1734, Берлин — 22 ақпан 1794, Санкт-Петербург) – табиғат зерттеуші, жеке организмнің дамуы туралы ілімнің негізін салушылардың бірі. 1767 жылдан Петербург Ғылым академисының академигі. 1759 жылы ‘’Теория зарождения’’ деген тақырыпта диссертация қорғаған. 1768 жылы Германиядан Петербургке келген. Сол жылы жазылған Об образовании кишечнника у цыпленка деген еңбегінде органдардың ұрық қабатынан эмбирионалдық даму жолдарын айқындап берді. Дереккөздер
Конрад Вольф

Конрад Вольф (; , Хехинген, Германия — , Берлин, Германия) – неміс кинорежиссері. Жазушы Вольфтың баласы. 1934 жылдан бастап КСРО-да тұрды . 1748 жылы ГДР-дің Дефа киностудиясында қызмет етті. 1955 жылы Мәскеуде Бүкіл Одақтық мемлекеттік кинография институтының режиссерлік факультетін бітірді. Ол көбінесе фашизмнің дәуірлеп тұрған кезіндегі неміс халқының қайғылы тағдыры жайлы фильмдер қойды. Конрад 1956-1961 жылдары қойған ‘‘Махаббат пен борыш’’ , “Жұлдыздар және ’’Профессор Мамлок” фильмінде жеке адамдар тағдыры арқылы гитлеризмге алданған халық трагедиясын ашты. Дереккөздер
Йост ван ден Вондел

Йост ван ден Вондел (; 1587, Кёльн — 1679, Амстердам) – Голландия ақыны, драматург. Буржуазия қоғамының сұрқия моралына қарсы бола тұрып, өмір қайшылықтарын шешуде католик ережелеріне жүгінді. Оның творчествосы Голландияда әлеуметтік-тарихи өзгерістер пайда болған кезде өркен жайып қалыптасты. Ол өзінің тұңғыш Пасха атты еңбегінде өз елінің Испан үстемдігіне қарсы күресін бейнеледі. Ал “Люцифер” (1954) трагедиясында екі жүзді буржуазия саясатшысының бенесін жасады, азаттық аңсаған халық өкілдерінің тұлғасын берді. Дереккөздер
Роберт Бёрнс Вудворд

Роберт Бёрнс Вудворд (; 10 сәуір 1917, Бостон, Массачусетс — 8 шілде 1979, Кембридж, Массачусетс) – америкалық химик-органигі. 1936 жылы Массачусетс технологиялық институтын бітіріп, 1937 жылдан бастап Гарвард университетінде қызмет атқарды, профессор(1950). Ол күрделі және биологиялқ маңызды органикалық қосылыстарды – хинин (1944), кортизон(1951), резерпин(1956), хлорофилл (1960), тетрациклинді (1962) синтездеді, сонымен қатар табиғи маңызды қосылыстар қатарының құрылысын анықтады. Дереккөздер
Вирион

Вирион – вирустың жетілген, ең қарапайым бөлігі. Вирион нуклеин қышқылдарынан (РНҚ немесе ДНҚ) – тұқым қуалаушы (генетикалық) материалдардан тұрады. Оның сыртында белокты заттан құралған қабығы, ал кейбір құрылысы күрделі вирустар вирионының сыртында белоктан, липидтен және углеводтан құралған қабығы болады. Дереккөздер
Вифиния

дар шамасы]] Вифиния (, ) – тарихи аймақ. Кіші Азияның солтүстік-батысында, Риндак (қазіргі Коджачай, Түркия) пен Фракиялық фини немесе вифин тайпасының атынан шыққан. Б.з.б. 8-7 ғасырларда Вифиния жағалауында грек қоныстары болды, 7-6 ғасырларда Вифиния Лидияға, 6-4 ғасырларда Ахемен әулетіне қарады. Б.з.б. 297 жылы Вифиния тәуелсіз мемлекет болып жарияланды. Виния дәуірі осыдан басталды Никомед I (278-255 жылыдары) Вифиния жерін кеңейті, елдің астанасы Никомедияны салдырды. 3-1 ғасырларда Вифиния құд иеленуші эллинстік мемлекет. Б.з.б. 64жылы Рим провинсиясына айналды. Римде, кейінрек Византияда Вифиния экрнрмиктік мәдени роль атқарды. Дереккөздер
ВОАПП

ВОАПП – Пролетар жазушылары ассоциацияларының бүкіл одақтық бірлестігі. 1928 жылы пролетар жазушыларының Мәскеуде өткен Бүкіл доақтық бірінші съезінде құрылды, оған 30 ұлттың өкілі қатысты. Бұл бірлестікке КазАПП(Қазақтың пролетар жазушыларының ассоциациясы) мүше болды. Оның негізгі ұйымдастырушысы және жетекші ұйымы РАПП болды. ВОАПП пролетариат әдебиетінің иедялық-жетекшілік ролін арттыруда, жас күштерді ұйымдастыруда, буржуазиялық-ұлтшылдық бағыттаға жазушыларға қарсы күрес жүргізуде айтарлықтай роль атқарды. Дереккөздер
Этель Лилиан Войнич

Этель Лилиан Войнич (; 11 мамыр 1864, Корк, Ирландия — 27 шілде 1960, Нью-Йорк, АҚШ) – ағылшын жазушысы. Поляк революцинері. Математик Буьдің қызы. М. Войчтің әйелі. 1887-1889 жылы Ресейде тұрған. Ф. Энгельспен, Г.В. Плехановпен таныс болған. 1920 жылдан Нью-Йоркте тұрды. Этель Лилиан Войнич орыс әдебитенің аудармашысы ретінде де белгілі. Этель Лилиан аса көрнекті шығармасы – италиянь халқының азаттық күресін бейнеленген «Бөгелек» романы (1897 жылы орысшаға аударды) совет жастарының сүйікті кітабына айналды. Бұл романынан кейін театр, кино үшін инсценаровкалар жазды. Этель Лилианнің «Джек Реймонд»(1901), «Оливия Летам»(1904) т.б. романдар бар. Дереккөздер
Иржи Волькер

Иржи Волькер (; 29 наурыз 1900, Просниц (қазіргі Простеёв, Чехия) — 3 қаңтар 1924, сол жерде) – чех ақыны. 1921 жылдан Чехославакия Компартиясының мүшес. Прага университетінің заң фокультетінде оқып жүріп марксизммен танысады. Волькердің алғашқы өлеңдері патриоттық, пейжаздық тақырыптарға арнады. «Туу сағаты» (1921) атты өлеңдер жинағында жаңа өмірді жырлайды. Жұмысшы табының ауыр тұрмысын суреттейді, дүниеде револютциялық жолмен өзгертуді үндейді. Оның «Пролетариат өнері», «Творчество бостандығын қорғаушылар» т.б. мақалалары чехославия әдебиетінде социалистік реализм қалыптасуына елеулі үлес қосты. Дереккөздер
Выг

Выг – Карел АССР-ндегі өзен. Верхонтинное көлінен ағып шығады. Выг көліне құяр жеріне дейіегі Жоғарғы Выг, Выг көлінен шыққан кейін Төмен Выг деп аталады. Жоғарғы Выгтың ұзындығы 135 км, Төменгі Вынтың ұзындығы 102 км. Алабы 27100 км². Жоғарғы Выгтың жағасы жалпақ, батпақты, Төменгі Выгтығ арнасы тар және шоңғалды келеді. Су деңгейі көктемде көтеріледі. Жылдық орташа су шығыны Ворожгора суының тұсында 267 м³/сек. Дереккөздер
Ариана Гранде

Ариана Гранде Бутера (; 26 маусым 1993, Бока Ратон, Флорида, АҚШ) — америкалық актриса және әнші. Төрт октавалық вокалдық диапазонына, соның ішінде ысқырық регистріне ие бола отырып, ол қазіргі заманғы поп-музыканың ең көрнекті тұлғаларының бірі саналады. Rolling Stone және Billboard басылымдары Грандені музыка тарихындағы ең ұлы әртістердің қатарына қосады, ал Time журналы оны 2016 және 2019 жылдары әлемдегі ең ықпалды 100 адамның тізіміне енгізді. Өмірбаян Ариана Гранде Бока Ратон (Флорида) қаласында, Джоан Гранде мен Эдвард Бутер отбасында туған. Ариананың әрі актер, әрі продюсер Фрэнки Гранде деген үлкен ағасы бар. Ариана вокалды Эрик Ветродан үйренген. Бала кезінде Ариана балаларға арналған «Little Palm Theatre» театрында өнер көрсетіп жүрді. 2008 жылда Ариана Бродвейде Мюзикл «13»те Шарлоттаның рөлін ойнады. Кейін бірнеше жылдан кейін ол «Fort Lauderdale» балалар театрында ойнады; сол жерде Ариана Ұлттық жастар театрлық ассоцияцияның премиясын алды. Мюзиклге қатысқаннан Гранде мектепке баруды қойды. Ол мектеп құралдарын алып, жеке мұғаліммен оқыды. Ариана Десмонд Чайлдпен жазылған «Cuba Libre» мюзиклінде Мириам рөлін ойнады. Жыл сайын «Broadway in South Africa» мүшесі болғандықтан, Ариана Гранде Оңтүстік Африканың балаларына ән мен биді үйретті. 2010 жылда «Виктория-жеңуші» сериалында ол Кэт Валентайн рөлін ойнады. Осы рөл үшін Ариана өз шашын қызылға бояды . 2009 мен 2010 жылда Гранде Нью Йоркта орналасқан Birdland клубында Миранда Сингспен бірге ән айтып жүрді. 2011 жылда Гранде «Unfriend You» синглға арналған Грейсон Ченс клипінде болды. 2013 жылы ол Кэт Валентайн рөлін қайтадан ойнады, бірақ содан соң ол «Сэм және Кэт» сериалында басты рөлді ойнады. Осы сериал «АйКарли» мен «Виктория - жеңуші» сериалдардың жалғасы деп табылды. Дискографиясы Студиялық альбомдары Рождестволық мини-альбомдары Дереккөздер
Кермексабын

Кермексабын - кермек туысының бір түрі. Биіктігі 20-120 см, сабағы түксіз, тамыры жуан, жапырағы ерте түсетн көп жылдық өсімдік. Жапырағы сопақша пішіндес. Тұқымы қызғылт қоңыр, ұзындығы 1,1 мм, ені 0,6 мм. Мамыр - тамыз айларында гұлдейді, маусым - қыркүйек айларында жеміс береді. Кермексабын Солтүстік Ауғанстан, Батыс Қытайда, Орта Азияда таралған. Қазақстанда Ембі, Қарқаралы, Арал маңы , Қызылорда облысы, Бетпақдала, Мойынқұм, Қызылқұмда, Түркістан төңірегінде, Шу-Іле тауында, Қаратау, Батыс Тянь-Шяньда өседі. Кермексабынның тамырында 6-21 %-ға дейін илік зт - танин болады. Дереккөздер
Дания коммунистік партиясы

Дания коммунистік партиясы (ДКП) (, DKP) – 1919 жылы 9 қарашада жастардың социалистік одағы мен социалистік жұмысшы партиясы (1918 жылы сәуірде негізі қаланды). Солшыл күштерінің бірлесіп, солшыл социалистік партияға бірігуі нәтижесінде негізі қаланды. Солшыл социалистік партия 1920 жылы қарашада Халықаралық коммунизмге (коминтерн) қосылу туралы қаулы алды да, ДКП деп атала бастады. 1920 жылдары Дания коммунистік партиясы жұмысшылардың таптық сана – сезмін арттыру және халыққаралық пролетарлық ынтымақты нығайту мақсатында, өз қатарындағы социал – реформистік және анархиялық синдикалистік бағыттарға қарсы зор күрес жүргізді. Екінші дүние жүзілік соғыс қарсаңында Дания коммунистік партиясы Данияның билеуші топтарының фашистік Германиямен ынтымақ жасау саясатын тынбастан әшкерелеп, елдің дамушы күгтерін фашистік қауіпке қарсы күреске шақырды. Неміс – фашист әскерлері Данияны басып алған кезде (1940 жылы сәуір – 1945 жылы мамыр) ДКП астыртын жағдайда көшті. Дания коммунистік партиясының көптеген мүшелерінің тұтқынға алғанына қарамастан коммунистік партия қарсыласу қозғалысын ұйымдастырушы және басқарушы күшке айналды. Дания коммунистік партиясы өкілдері қарсыласу қозғалысының басшы мүшесі – бостандық одағынығ құрамына кірді. Екінші дүниежүзілік соғыс аяталғаннан кейін Дания коммунистік партиясы жұмысшы табының қатарындағы және еңбекшілердің қалың бұқарасы арасындағы орнын едәуір нығайтты. Дереккөздер
Фрэнсис Форд Коппола

Фрэнсис Форд Коппола (; 7 сәуір 1963, Детройт, Мичиган, АҚШ) — америкалық кинорежиссёр, сценарийші және кинопродюсер. Көбінесе «Өкіл әке» кинотрилогиясының авторы ретiнде танымал. «Оскар» марапатының алты дүркiн лауреаты. Фильмографиясы * Tonight for Sure (1962) * The Bellboy and the Playgirls (1962) * Dementia 13 (1963) * You're a Big Boy Now (1966) * Finian's Rainbow (1968) * The Rain People (1969) * Өкіл әке (1972) * The Conversation (1974) * Өкіл әке 2 (1974) * Apocalypse Now (1979) * One from the Heart (1982) * The Outsiders (1983) * Rumble Fish (1983) * The Cotton Club (1984) * Peggy Sue Got Married (1986) * Gardens of Stone (1987) * Tucker: The Man and His Dream (1988) * New York Stories (1989) * Өкіл әке 3 (1990) * Bram Stoker's Dracula (1992) * Jack (1996) * The Rainmaker (1997) * Youth Without Youth (2007) * Tetro (2009) * Twixt (2011) Сыртқы сілтемелер * [http://www.lib.berkeley.edu/MRC/CoppolaBib.html Библиография] *
Жапония коммунистік партиясы

Жапония коммунистік партиясы (ЖКП) – 1922 жылы 15 шілдеде Токиода астыртын съезде негізі қаланған партия. Жапония коммунистік партиясын құрып, нығайтуға С. Катаяма, С. Итикава, К. Токуда, М. Ватанабэ, Г. Кокуре т.б. белсене қатысты. 1945 жылы қазанға дейін астыртын жұмыс жүргізді. Жапония коммунистік партиясы ның Құрылтай съезі партияның күнделікті жұмысы бағдарламасын, уақытша жарғысын және Коминтернге кіру туралы шешім қабылдады. Партия 2 – дүние жүзілік соғыс алдындағы кезеңде абсолюттік императорлық өкіметті құлатып, жартылай феодалдық жүйені жою жолымен елде буржуазиялық – демократиялық революцияны жүзеге асыру үшін күресті, еңбекшілердің саяси-экономикалық құқықтары жолындағы қозғалысқа басшылық етті, Совет Қиыр Шығыстағы жапон интервенцисына қарсы шығып, Совет Ресейді қолдады, Қытайдағы және басқа елдердегі жапон империализмінің агрессиясын әшкереледі. Жапония коммунистік партиясының Бағдарламасын қабылдау және оны пағыз маркстік – лениндік партияға айналдыру жолындағы күресте партия 1923 – 1927 жылдары жойымпаздық бағытты және солшыл оппортунистік бағытты жеңіп шықты. Коммунистік Интернационал Атқару комитетінің 1927 жылы шілдеде жапон мәслесі жөнінде басылған тезистері ЖКП қызметінің нақты бағдарламасын жасауға, партияның бұқара және еңбекшілердің ұйымдары арасында ықпалын күшейтуге жәрдемдесті. Дереккөздер
Өскенбай мазары

Өскенбай мазары - архитектуралық ескерткіш. Атырау облысы, Махамбет ауданында Жайық өзенінің сол жағында, 15-ауылдан солтүстік - шығысқа қарай 35 шақырым жерде, Атырау қаласынан 100 км қашықтықта, Сары деген жерде. Осы өңірдегі белгілі Өскенбай деген ауқатты адамның басына тұрғызылған. Мазар жылқының қылы араластырылып, сүтке илеген шикі кірпіштен салынған. Ішінде он шақты адам жерленген. Ертеде іші сәнді безендіріліп, түрлі әшекейлер болған, бұйым-мүліктер, ыдыс- аяқтар қойылған. Жаздың ыстығында да, қыстың суығында да әрлі-берлі өткен жолаушыларға пана боп, тынығып кетуіне мүмкіндік жасалынған. Биіктігі — 8,8 м. Мазар шамамен 19 ғ-дың бас кезінде ежелгі архитектуралық әдіспен салынған. Композициялық құрылысы 8—9 ғ-да Сарыарқада салынған Домбауыл мазарына ұқсайды. Дереккөздер
Хулио Антонио Мелья

Хулио Антонио Мелья (; , Гавана, Куба — , Мехико, Мексика) - Куба жастар мен коммунистік қозғалысының қайраткері. 1924 ж. Гавана коммунистерінің бірлестігіне кірді. 1925 ж. Куба антиимпериалистік лигасының негізін қалады. Сол жылғы Куба коммунистік партиясының (ККП) Құрылтай съезінде ККП ОК құрамына сайланды. 1929 ж. Мексика коммунистік партиясына кіріп, оның ОК-нің құрамына сайланды. 1927 ж. КСРО-да болды. Мексикаға қайтып оралып, Куба эмигранттарының жаңа революциялық ассоциациясын, 1928 ж. Пролитариат студенттері ассоциациясын құрды. Куба диктаторы Х. Мачадо жендеттерінің оғынан қаза тапты. Дереккөздер
Кермине

Кермине - Самарқан мен Бұхара аралығындағы жол бойына орналасқан орта ғасырдағы сілен. Қазіргі Кермине стансиасы. Наршаһи Бұхарадан Керминеге дейін 14, ал Самани мен Яхкутхамади 18 фарсах деп есептеді. Бұхар тарихшысы Наршаһи жайында айтылатын аңыздарға қарағанда, қала алғашқыда Бадия - и хурдек (сөзбе - сөз аударғанда "Құмырашық") деп аталған. Араб тарихшысы Саманидің деректері бойынша, қала өзінің жаңа атын арабтардан алған. Өйткені арабтар осында келгенде жердің құнарлылығы мен суының молдығына қарап, "Арменияға ұқсайды" (қаарминийа) деп қайран қалады,содан былай қала осылай аталып кеткен. Самани қаланы қираған шағында көрген. Ол қала 1158 жылы қираған деп есептейді. Бірақ 14- ғасырда Кермине ірі қала болған. Дерек көздер * Қазақ Совет Энциклопедиясы, Алматы 1974 жыл,5 том, бас редакторы М.Қ.Қаратаев
Меларен

Меларен - Швецияның орталық бөлігіндегі көл. Ауданы 1163 км² (кейбір деректерде -1140 км²). Ұзындығы 150 км. Тектоникалық және мұз әрекетінен пайда болған. Тереңдігі 60 м. Меларен күрделі конфигурациялы; көптеген шығанақтары мен қойнаулары бар. 1200 аралдар кездеседі. Каналдар арқылы Балтық теңізімен және Ельмарен көлімен байланыстырылған. Кеме жүзеді, балық ауланады. Меларен жағалауларында Стокгольм, Чепинг, Аестерос қалалары орналасқан. Дереккөздер
Меланезиялықтар

Меланезиялық - Меланезияның негізгі тұрғындарынан құралған бір тектес халықтар тобы. Саны 1,1 млн-дай (1970 ж. санақ). Меланезия тілдерінде сөйлейді. Антропологиялық жағынан меленезий нәсіліне жатады. Меланезиялық формальды түрде христиандар болғанымен, оларда жергілікті діни сенім қалдықтары көп сақталған. Негізгі кәсібі - тропикалық егіншілік және балық аулау. 1939-45 жылдардағы 2-дүние жүзі соғысынан кейін меланезиялықтар арасында отаршыларға қарсы ұлт-азаттық қозғалыс етек алды; ірі қалаларда жұмысшы табы қалыптасты; бұрын жеке дара жүрген тайпалар біріге бастады. Дереккөздер
Мелвилл шығанағы

Мелвилл шығанағы — Баффин теңізінің Гренландияның батыс жағалауындағы шығанақ. Кіре берістегі ені 300 км. Ең терең жері 4000 м-ден астам. Жағалауның үштен бірі көптеген айсбергті құрайтын материктік мұздардан құралған. Дереккөздер
Ф-1 (граната)

Ф-1 — жаяу әскерлерге қарсы қолданатын қорғаныс қол гранатасы. Қорғаныс ұрыстарында жауынгерлерге қарсы қолдануға арналған. Жан-жаққа жарылу радиусының көптігінен тек қана окоптан немесе бронетранспортерлерден, танктен лақтыруға болады. «Ф-1» атауы Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ресейді қамтамасыз еткен 600 грамдық F-1 француз жарқыншақты гранатасының 1915 жылғы үлгісінен шыққан болатын. "Лимонка" атты жалпақ тілдегі атауының шығуы туралы көптеген нұсқалар бар. Кейбір мәліметтерде, граната мен атақты жемістің пішіндерінің ұқсастығынан десе, басқа жерлерде ағылшындық Лемон жүйесімен ұқсастығынан шыққан делінеді, бірақ та қазіргі таңда біріңғай ой жоқ. Бастапқыда Ф-1 гранатасы Ф. В. Ковешниковтың тұтандырғышымен жабдықталған болатын. Кейіннен Кошевников тұтандырғышының орнына Ф-1 гранатасын жабдықтауға Е. М. Вицени мен А. А. Бедняковтың ҚГБТ («қол гранаталарының біріңғай тұтандырғышы») тұтандырғышы қолданылатын болды. Дереккөздер
Мекленбург қойнауы

Мекленбург қойнауы (, ) — Балтық теңізінің Германия жағалауындағы шығанағы. Ұзындығы 80 км, кіре берістегі ені 50 км, тереңдігі 27 м. Қатаң қыста суы қатады. Су деңгейі жарты тәлікке бір (0,2 м) көтеріліп отырады. Жағалауында Варнемюнде, Росток, Висмар, Любек, Нёйштадт порттары бар. Дереккөздер
Мезопитек

Мезопитек - қазбадан табылған төменгі сатыдағы тар танау маймылдардың қалдықтары. Төменгі плиоцен қабатынан Оңт. Еуропа мен Алдыңғы Азияда табылған. Мезопитектің қаңқасы қазіргі маймылдарға ұқсас ғылыми зерттеулер жүргізуде маңызы бар. Дереккөздер
Ата-аналық құқық

Ата-аналық құқық – ата-ананың өз балаларын тәрбиелеу құқығы. Ата-аналық құқық балалардың мүдделеріне сай жүзеге асырылуға тиіс. Ата-ана баласын коммунизм құрылысшының моральдық кодексі рухында тәрбиелеуге, баланың шынығып өсуіне, оқуына, қоғамға пайдалы қызметке әзірленуіне қамқорлық жасауға міндетті. Әке мен шеше бала тәрбиелеуде тең құқылы, олардың арасында бала тәрбиелеуде туған даулы мәселелерді балаларға қамқорлық жасайтын ұйымдар шешеді. Ата-ана ажырасып кеткенде де, балалары жөніндегі мәселеде тең құқылы болып қала береді. Бір-бірінен бөлек тұратын ата-ананың балалары қайсысының қолында қалатыны туралы дауды сот шешеді. Балалардан бөлек тұратын әке не шеше баланы тәрбиелеу ісіне қатысуға міндетті, сондықтан баламен бірге тұратын әке не шеше бұл іске қарсылық жасамауы керек. Некеде тұрған ата-ана ғана баланы тәрбиелеу жөнінде тең құқылы болып саналады. Ата-ана өзара некеге тіркелмесе, әкесі заңда қаралған тәртіппен танылмаса, Ата-аналық құқықны баланың анасы ғана жүзеге асырады. Ата-ана өз баласын заңсыз ұстап отырған адамдардан өз тәрбиесіне қайтарып алуды сот арқылы талап етуге құқылы. Ата-ана өздерінің кәмелетке толмаған балаларына заң бойынша қамқоршы белгілей алады. Қамқоршы адам баланың өзіндік және мүліктік мүдделерін қорғауға міндетті. Ата-аналық құқық бала кәмелетке толғанша жүзеге асыралады. Дереккөздер
Әзірбайжан коммунистік партиясы

Әзірбайжан коммунистік партиясы - КОКП-ның Әзірбайжандағы бөлігі. Жұмысшылардың астыртын революциялық тұңғыш үйірмелері Бакуде 19 ғасырдың соңғы жылдарында ұйымдаса бастады. 1898 жылы жер ауып келген орыс социал-демократтарының күшеюі салдарынан Бакуде марксистік үйірмелердің негізі қаланды, бұларға механикалық шеберханалар мен мұнай өңдеу кәсіпорындарының алдыңғы қатардағы жұмысшылары бірікті. 1900 жылы Бакуде социал-демократының басқарушы орталығы құрылды. Оған А. С. Енукидзе, В. З. Кецховели (Ладо) тағы басқа кірді. Азербайжан партия ұйымының жұмысына 1901 жылы көктемнен бастап Баку социал-демократтарының «Искра» редакциясымен, Ленинмен байланыс жасауының маңызы зор болды. Бакудегі жасырын «Нина» баспаханасы РСДЖП-нің негізгі баспа орындарының бірі болды. Марксистік әдебиет осында басылып, Закавказьенің, Ресейдің көптеген қаларына таратылды. 1902 жылы сәуірдің аяғында РСДЖП Баку комитеті ең алғаш саяси сипаты бар 1-Мамыр демонстарциясын ойдағыдай өткізді, үндеулер шығарды. Бакудің социал-демократтар ұйымы Лениндік «Искра» позициясында біржола қосылды да, РСДЖП 2-съезін әзірлеуге белсене кірісті. 1903 жылы наурызда Тбилисиде Кавказ социал-демократ ұйымдарының 1-съезі болды. Ол РСДЖП Кавказ одақтық комитеті басқаратын РСДЖП Кавказ одағын құрды. Дереккөздер
Боно

Боно (, шын аты Пол Дэвид Хьюсон, ; 10 мамыр 1960, Дублин, Ирландия) — ирландиялық музыкант, U2 рок-тобының әншіci, әндердің авторы. Музыкадан басқа Боно Африкада белсендi гуманитарлық қызмет етуiмен белгiлi. 2007 жылы Ұлыбритания патшайымы II Елизавета оған Cері атағын бердi. Дискографиясы U2 * 1980 — Boy * 1981 — October * 1983 — War * 1984 — The Unforgettable Fire * 1987 — The Joshua Tree * 1988 — Rattle and Hum * 1991 — Achtung Baby * 1993 — Zooropa * 1997 — Pop * 2000 — All That You Can't Leave Behind * 2004 — How to Dismantle an Atomic Bomb * 2009 — No Line on the Horizon * 2014 — Songs of Innocence Сыртқы сілтемелер * [http://www.U2.com/ U2 Ресми веб-сайты] *