kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Хуан Боскан

Хуан Боскан Альмогавер (, каталон тілінде: Joan Boscà i Almogàver, 1490 ж., Барселона — 1542 ж. 21 қыркүйек, Перпиньян) — испандық жаңашыл ақын. Өмірбаяны Бай отбасыдан шыққан, әкесінен ерте айырылған (1492 ж.). Жоғарғы білім алған. 1507 жылдан бастап Католиктік патшалар сарайында, кейінірек Карлос I сарайында қызмет етті. 1522 жылдан бастап Альб герцоктің тәлімгері болып кызмет етті. Сарайда Диего Уртадо де Мендосоймен достасты. Олар достық жолдаумен айырбастасты, екеуі де испандық поэзияның маңызды тұлғалары болды. 1530 жылы Родос аралында түріктермен соғысты, 1532 жылы Венада соғысты. Италияда испан елшісі болды, ол жерде Гарсиласо де ла Вегамен танысты. Шығармашылығы Аузиаса Марканың поэзиясы Босканға бедел мен бағдар берді. Венецияның испандық сарайындағы атақты елшісі Адре Наваджераның әсерімен Боскан италияндық лирика мен Петрарка дәстүрлеріне бет бұрды. Испандық поэзияны күрделі өлеңмен байытты, ол өлең сонетта, терцина, октава формасымен жасалды. «Геро және Леандр» поэмасында Боскан ежелгі грек сюжеттерінен үлгі алды. Бальдассар Кастильонің «Сарай жайлы» деген диалогын аударды (1534 ж.). Ол басылым өте үлкен табыс алып келді. Боскан Гарсиласоның шығармасын өнімге дайындады, бірақ ойлағанын соңына дейін жеткізе алмады. Оның бастағанын жоғары білім алған әйелі Ана Хирон де Ребольедо аяқтады. Ол Барселонада екі автордын да шығармалар жинағын басып шығарды (1534 ж.). Орыс тіліндегі шығарылымдары * Поэзия испанского Возрождения/ Сост. и коммент. В. С. Столбова. М.: Художественная литература, 1990, с.66-77 * Сонет в переводе Валерия Перелешина. Дереккөздер
Желтау (тау, Ақтоғай ауданы)

Желтау – Қызыларай тау жүйесінің оңтүстігіндегі оқшауланған тау жүйесі. Географиялық орны Қарағанды облысы Ақтоғай ауданы жерінде, Тоқырау өзенінің сол жағасында. Солтүстіктен оңтүстікке қарай 11 км-ге созылып жатыр, ені 6 км. Ең биік жері 1016 м. Желтау өңірі қоғам қайраткері, ғалым Ә.Бөкейхановтың мекені болған. Жер бедері, геологиялық құрылымы Сай-жыралармен тілімденген бірнеше ұсақ шоқылардан тұрады. Тас көмір жүйесінің төменгі жыныстарынан түзілген. Өсімдігі Қиыршықтасты қоңыр топырақ жамылғысында жусан, селеу, бетеге, қараған, арша өседі. Дереккөздер
Алыстан будандастыру

Алыстан будандастыру. Алыстан будандастыру әдісі тек өсімдіктерде ғана емес, жануарлар селекциясында да қолданылады. Жануарларда да өсімдіктердегідей түраралық будандар көбінесе ұрпақсыз болады. Мұндай жағдайда, олардың ұрпақ беру қабілетін қалпына келтіру өте күрделі. Себебі жануарларда хромосомалар санын екі еселеу арқылы полиплоидтерді алу мүмкін емес. Алайда алыстан будандастыру арқылы алынған будандардың ұрпақсыз болса да шаруашылықтық маңызы бар. Мысалы, бие мен есекті будандастыру арқылы алынған қашырды адам баласы ертеден пайдаланып келеді. Қашырларда гетерозис құбылысы байқалады: олар өте төзімді, күш қуаты мол әрі ата-енесіне қарағанда ұзақ тіршілік етеді. Бірақ олар ұрпақ бермейді. Сол сияқты қос өркешті түйе мен нарды будандастырғанда да гетерозис көрініс береді. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://bilimdiler.kz/biologia/6786-zhanuarlar-selekciyasy.html Жануарлар селекциясы] * [http://nis.edu.kz/site/nis/repository/file/Kontrolnye izmetiteli/Биология каз 10-класс.doc Қазақстан Республикасы Тұңғыш Президенттің ...]
Арқарлы (тау, Ақтоғай ауданы)

Арқарлы – Тоқырау өзенінің оң жағасындағы тау. Географиялық орны Қарағанды облысы Ақтоғай ауданы жерінде. Солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 30 км-ге созылып жатыр, ені 8 – 10 км, ең биік жері 1114 м. Жер бедері Сай, шатқал, қырқааралық аңғарларға бөлінген, беткейлері бірнеше ұсақ шоқылардан тұрады. Таудың солтүстік және батыс етегінде көп мөлшерде қорымтас жиналған. Геологиялық құрылымы Тас көмір жүйесінің орта және жоғарғы бөліміндегі тау жыныстарынан түзілген. Өсімдігі Қоңыр топырақ жамылғысында жусан, бетеге, селеу, аңғарларда бидайықты шалғын өседі. Жазғы, қысқы мал жайылымы. Дереккөздер
Арқарлы (тау, Шет ауданы)

Арқарлы – Сарыарқаның оңтүстігіндегі тау. Географиялық орны Қарағанды облысы Шет ауданы жерінде, Мойынты темір жол стансасының солтүстік-батысында 7 км жерде. Солтүстіктен оңтүстікке қарай 7 км-ге созылып жатыр, ені 3 – 4 км. Ең биік жері 927 м. Жер бедері, геологиялық құрылымы Оқшауланған тау массивінен тұрады. Девон жүйесінің төменгі және ортаңғы бөлігінің жыныстарынан түзілген. Тау баурайында бұлақ (Қараүңгір) кездеседі. Өсімдігі Сортаңдау қоңыр топырағында жусан, сұлыбас, боз, шығыс беткейлерінде бұталар өседі. Кең аңғарлары қыстық мал жайылымы. Дереккөздер
Радиациялық және химиялық мутагенез

Радиациялық және химиялық мутагенез. Тұқым қуалайтын қасиетті радиацияның көмегімен өзгертуге болатындығын тұңғыш рет 1925 жылы орыс ғалымдары Г.А.Надсон мен Г.С.Филиппов дәлелдеді. Олар радий сәулелерімен әсер ету арқылы саңырауқұлақтардың жаңа мутантты формаларын алды. Одан кейін америкалық ғалымдар С.Миллер 1927 жылы дрозофила шыбынынан, ал Дж.Стадлер 1928 жылы жүгері өсімдігінен рентген сәулелерінің мутагендік әсерін байқады. Радиоактивті сәулелердің әсерінен пайда болатын мутациялар, организм үшін көбінесе зиянды. Мысалы, адамда тұқым қуалайтын аурулар мен кемістіктерді тудырады. Сонымен қатар олар организмдерде, әсіресе өсімдіктер мен микроорганизмдерде пайдалы өзгерістер тудыра алады.Осыған байланысты радиоактивті сәулелердің әсерінен пайда болатын мутациялар селекцияда кеңінен қолданылады.
Ноксвилл

Ноксвилл — АҚШ-тың Теннесси штатындағы қала. Теннеси штатының үшінші ірі қаласы және бірінші астанасы. Қала 1786 жылы құрылып Джордж Вашингтонның кабинетінде әскери министр болған Генри Нокстың құрметіне аталған. 1797 жылдан бастап 1815 дейін Ноксвилл Теннеси астанасы болды. 1982 жылы қалада Дүниежүзілік көрме өтті. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.cityofknoxville.org/ City of Knoxville] (official web site) * [http://www.knoxville.org/ Knoxville Tourism and Sports Corporation]
Жыныспен тіркесіп тұқым қуалау

Жыныстық хромосомаларда орналасқан гендер арқылы тұқым қуалауды жыныспен тіркесіп тұқым қуалау деп атайды. Аталған тұжырымдаманы ең алғаш Томас Хант Морган ашты. Тәжірибе Ол дрозофила көзі түсінің тұқым қуалауын зерттеуге арналған тәжірибелер жасады. Бұл тәжірибеде қызыл көзді аналықты ақ көзді аталықпен, ал екіншісінде, керісінше ақ көзді аналықты ақ көзді аталықпен будандастырды. Дрозофила көзінің қызыл түсі (W+) ақ тұсіне (W) қарағанда басым болып келеді. Қызыл көзді аналықты ақ көзді аталықпен будандастырғанда, бірінші буында (F1) алынған ұрпақтың барлығы да қызыл көзділер болып шығады. F1 -дегі дараларды өзара будандастырғанда, екінші буынға (F2) алынатын ұрпақтың ішіндегі барлық аналықтар қызыл көзділер, ал аталықтардың жартысы қызыл көзділер, жартысы ақ көзділер болады.Ақ көзді аналықты қызыл көзді аталықпен будандастырғанда, бірінші буынның өзінде-ақ алынған ұрпақтың аналықтары қызыл көзді, ал аталықтары ақ көзді болып шыққан.Мұны крис-крос жолымен тұқым қуу дейді.
Цитоплазмалық аталық ұрықсыздық

Цитоплазмалық аталық ұрықсыздық. Цитоплазмалық тұқым қуалаудың ең айқын да нақты мысалдарының бірі-цитоплазмалық аталық ұрықсыздық. Мұндай құбылыс жүгері, пияз, қызылша, зығыр тәрізді өсімдіктерге тән. Жүгері өсімдігінде болатын цитоплазмалық аталық ұрықсыздықты 1930 жылы америкалық ғалым М.Родс ашты. Жүгері өсімдігінің бірүйлі екендігі белгілі, яғни аналық гүлдері собығында жинақталады да, аталықтары шашағында болады. Сол жүгерінің кейбір сорттарының шашағынан толық дамымаған, яғни ұрықтандыру қабілеті жоқ аталық тозаңдар табылған. Зерттей келе бұл қасиеттің цитоплазманың бір ерекшеліктеріне байланысты екендігі анықталды. Аталық ұрықсыздық қасиеті бар өсімдікті қалыпты өсімдіктің тозаңымен тозаңдандырғанның өзінде, олардан алынған ұрпақтың көпшілігі ұрықсыз болып шыққан және мұндай қасиет бірнеше буын бойы жойылмай қайталанып отырған. Бұл осы қасиеттің цитоплазма арқылы тұқым қуалайтындығын көрсетеді.
Бірінші ұрпақтың біркелкі болуы

Бірінші ұрпақтың біркелкі болуы. Ата-аналары бір-бірінен бір жұп белгі бойынша ажыратылатын дараларды будандастыруды моногибридті деп атайды. Мендель өз тәжірибелерінің бірінде бұршақтың тұқымдары сары және жасыл түсті екі сортын алып будандастырған. Сонда бірінші ұрпақтан алынған будандардың барлығы сары тұқымды болып, жасыл түс көрінбеген.Дәл осындай нәтиже бұршақтың қызыл гүлді және ақ гүлді формаларын алып будандастырғанда да көрініс берді. Яғни, қызыл гүлді және ақ гүлді бұршақты будандастырғанда, бірінші будандық ұрпақтың барлығы қызыл гүлді болып, ақ түс байқалмады. Осы зерттеулердің нәтижесінде, Мендельдің бірінші заңы - бірінші будандық ұрпақтың белгілерінің біркелкі болу заңы қалыптасты. Мұны бірінші ұрпақ будандарының біркелкілік заңы немесе толық доминаттылық заңы деп те атайды.
Терри Пратчетт

Теренс Дэвид Джон Пратчетт көбіне Терри Пратчетт (; атымен танымал; , Беконсфилд, Ұлыбритания – 12 наурыз 2015 жыл, Оңтүстік Англия, Ұлыбритания) — британ жазушысы, Британ империя орденінің офицері, фэнтезиялы Жазық әлемді жасаушы. Шығармалары Терри Пратчетт өзі жасаған Жазық әлемге қалыптасқан қаламгер, белгілі жазушы ретінде келді. Жазушының қаламгерінен туған алғашқы кітап – «Кілем адамдары» 1971 жылы жарыққа шықты. Оның соңынан «Күннің күңгірт беті» (1976) және «Страта» (1981) оқырманға жол тартты. Бірақ бұл романдардың бірде-бірі бетбұрысты туынды бола алмады. Пратчетт бұрынғысынша газетте жұмыс жасай жүріп, бос уақытында прозаға қол ұратын журналистердің бірі болып қала берді. Жазушы өзінің бағытын «Сиқырдың түсі» деп аталған әңгімелер жинағынан тапты. Онда сауатсыз сиқыршы Ринсвиндтің зұлым істері жайлы сыр шертетін әңгімелерден құралған хикаяттан көрінді. Кітапта «фэнтези» деген жаңа сөз қолданылып, ол дәстүрлі, салмақты жазылатын романдарға пародия түрінде шығарылған осындай туындылардың анықтамасы бола бастады. Бұл жинақ жақсы сатылып кетті. Соңынан «Сиқырдың түсі» шағын телесериал түрінде де көрінді. Ол «Би-би-си» арнасының «Әйел сағаты» деген бағдарламасы кезінде көрсетілді. Осының өзі-ақ Пратчетті жұлдызға айналдырып жіберді. Іс жүзінде жазушы оқырманның фантастика тақырыбында қалам тербеп жүрген кез келген қаламгерден күтіп жүрген нәрсесін жасады да қойды. Дереккөздер
Үш қабатты ұрықтың пайда болуы

Үш қабатты ұрықтың пайда болуы. Дамудың келесі сатысында бластула қабаты ішке қарай ойысады да одан жасушаның ішкі қабаты пайда болады. Осының нәтижесінде қос қабат қалыптасады. Мұндай қос қабатты даму сатысын гаструла деп атайды. Гаструла (грек. gaster — асқазан) - іші қуыс екі қабат жасушалардан тұратын ұрық. Бұл екі қабат ұрық жапырақшалары деп те аталады. Гаструла сатысындағы сыртқы қабатты эктодерма немесе сыртқы ұрық жапырақшасы, ішкі қабатты - энтодерма немес ішкі ұрық жапырақшасы деп атайды. Энтодерманың ішкі қуысы бірінші реттік ішектің, ал оның сыртқы ашылатын тесігі бірінші реттік ауыздың бастамасы болып есептеледі. Көпжасушалы жануарлардың ұрығының эктодерма және энтодерма қабаттарының арасынан үшінші қабат - мезодерма қалыптасады.
Қазақстан Республикасының Ұлттық музейі

Қазақстан Республикасының Ұлттық музейі — Астана қаласында Тәуелсіздік алаңында орналасқан 2014 жылы 2 шілдеде ашылған мұражай. «Мәдени мұра» мемлекеттік бағдарламасы шеңберінде табылған көптеген құнды дүниелер Қазақстан Республикасы Ұлттық музейінің баға жетпес қорын құрайды. Музей «Мәдени мұра» мемлекеттік бағдарламасын іске асыру шеңберінде Қазақстан Республикасы Тұңғыш Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың тапсырмасы бойынша құрылды. Қазақстан Республикасының Үкіметінің 2014 жылғы 2 шілдеде «Қазақстан Республикасы Мәдениет министрлігі «Қазақстан Республикасы Ұлттық музейі» республикалық мемлекеттік мекемесін құру туралы» № 675 Қаулысы шықты. Ұлттық музейдің алғашқы директоры болып Дархан Қамзабекұлы Мыңбай тағайындалды. Мұражай ғимараты Мұражай ғимараты Тәуелсіздік алаңы маңындағы «Қазақ елі» монументімен, Тәуелсіздік сарайымен, Бейбітшілік және келісім сарайымен, Әзірет Сұлтан мешітімен және Қазақ ұлттық өнер университетімен үйлесім тапқан. Музей ғимараты ерекше пішінімен алыстан көз тартады. Аса ірі бірегей музей кешені 74 000 м 2 жерді алып жатыр және тоғызыншы қабатқа дейін ауыспалы қабатты болып келетін жеті блоктан тұрады. Жалпы көлемі 14 000 м 2 асатын экспозициялық алаң 14 залды алып жатыр. Қазақстан Республикасы Ұлттық музейінде 20 зал бар, соның ішінде Ежелгі және ортағасырлар тарихы залы, Көне түркі өркениеті залы, Ұлы Даланың ежелгі өнері және технологиялары залы, XIII-XX ғғ. Қазақстан тарихы залы, Қазақтың дәстүрлі мәдениеті залы, Тәуелсіз Қазақстан залы, Астана залы, Материалдық емес мәдени мұра залы, Палеонтология залы, Қолөнершілер орталығы, Заманауи бейнелеу өнері залдары бар. Ұлттық қазынаны зерделеу жөніндегі музей құрылымы ғылыми-зерттеу институтынан тұрады. Сондай-ақ балалар музейіне, балалар шығармашылығы орталығына, екі көрме залына, қалпына келтіру шеберханасына, зертханаларға, кәсіби қор сақтауға, оқу залы бар ғылыми кітапханаға, мәжіліс залы мен кәдесый дүңгіршектеріне арналған үй-жайлар көзделген. Музей дүниежүзілік стандарттарға сәйкес жабдықтармен жарақтандырылған, экспозициялар үшін заманауи көрме технологиялары: екі залға жұмыс істейтін арнайы контенті бар бірегей иілген экран, медиа еден, қазіргі Астананың орталық бөлігінің серпінді макеті, толып жатқан медиаэкрандар, голограммалар, диодты жарық LED-техника, сенсорлық дүңгіршектер, үш тілде ақпарат беретін мультимедиялық жолсерік пайдаланылады. Музейде экскурсиялардың алуан түрлері – шолу және тақырыптық экскурсиялар, интерактивті сабақтар мен ойын экскурсиялары түрінде арнайы бағдарламалар әзірленуде. Ұлттық музей заманауи санаткерлік мәдениет мекемесі болуға, Республиканың тарихи және мәдени мұрасын талдау, салыстыру, пайымдау, талқылау, ой-пікір айту және бағалау орнына айналуға тиіс. Осы заманғы музей – бұл келушілермен әрқашан да ашық бүкпесіз сұхбаттасу. Бұл музейде оның меймандарын тарихпен тілдесудің белсенді қатысушыларына айналдыруға қолдан келгеннің бәрі жасалған. Дереккөздер
Нәруыздың үшінші реттік құрылымы

Нәруыздың үшінші реттік құрылымы. Полипептидтік тізбек екіге бүктелгенде, шар пішінді форма түзіледі. Бұл кезде құрамында S атомы бар аминқышқылы цистеин радикалдарының арасында байланысқа түседі. Бұл байланыс әлсіз (гидрофобты), бірақ молекулалардың тағы да бүктеліп шумақталуының нәтижесінде беріктігі арта түседі. Мұны нәруыз молекуласының үшінші реттік құрылымы немесе SS байланыс дейді. SS байланыс сутектің байланыспен салыстырғанда әлсіздеу, бірақ оралым көбейген сайын радикалдар бір-бірімен жабысып, молекуланың белсенділігі арта түседі де, осыдан төртінші реттік құрылым пайда болады. Дереккөздер
Портфирит

Портфирит Портфирит – аса ұсақ түйірлі, жасырын кристалды, негізгі массасында плагиоклаздың, қоңыр амфиболдың, пироксенің жай көзбен байқалатын түйірлері (порфилері) бар эффузиялық палеотиптік тау жынысы. Сипаттама Портфириттің кейде хлориттенген шыныдан тұратын негізгі массасында пироксенің, кейде амфиболдың микролиттері, кварц қоспасы болып саналады. Портфириттер көбіне бастапқы кейпі өзгерген андезит болып саналады. «Портфирит» термині палеотиптік эффузиялық жыныстарды, гипабиссальдық жыныстарды көрсетуге қолданылады. Егер андезитте кварц түйірлері ұшыраса ондай жынысты кварц портфириті деп атайды. Минералдық құрамына байланысты пироксен портфириті, уралит портфириті т. б. түрлерге ажыратылады. Таралуы және қолдануы Қазақстанда портфирит палеозойдың вулкандық, шөгінді-вулкандық жыныстарында кездеседі. Ол құрылыс материалы ретінде қолданылады. Дереккөздер
Нәруыздыӊ бірінші реттік құрылымы

Нәруыздыӊ бірінші реттік құрылымы. Нәруыздыӊ бірінші реттік құрылымында аминқышқылдары ретпен бір — бірімен берік ұзын тізбек құрап орналасады. Бірінші реттік құрылымындағы аминқышқылдарыныӊ ретпен орналасуы басқа нәруыз молекуласында қайталанбайды. Мұныӊ өзі бір нәруыз екінші нәруыздан аминқышқылдарыныӊ орналасу ретіне байланысты ажыратылатындығын дәлелдейді. Сондықтан жасушада жүздеген нәруыз молекуласы болады. Олар құрылымдары жөнінен бір — бірінен айқын ажыратылады. Бірінші реттік құрылымы толық зерттелген нәруызға мысал ретінде инсулин гормонын қарастырайық. Инсулин гормоны екі полипептидтік тізбектен — А және В-дан тұрады. А тізбегі 21 аминқышқылдарыныӊ қалдығынан, ал В тізбегі 30 аминқышқылдарыныӊ қалдығынан тұрады.Бір назар аударатын жағдай — В тізбегініӊ бірінші реттік құрылымы барлық жануарларда бірдей болады. Дереккөздер
Португал революциясы (1910)

Португал революциясы немесе көтерілісі – Португалияда монархияны құлатып, республика құрған буржуазиялық революция. 1910 жылғы 5 қазанда республика жарияланып, Т. Браганың басшылығымен уақытша үкімет құрылды, шіркеу мемлекеттен бөлінді, дворяндық лауазымдар жойылды. Сипаттама ]] 1911 жылы 11 қыркүйекте күшіне енген жаңа конституция бойынша екі палаталы (депутаттар палатасы және сенат) парламент құру ұйғарылды. 21 жасқа толған ерлер ғана дауыс беретін болды. Бірақ үстем тап басқарған революция қалыптасқан аграрлық жүйені өзгертіп, елді шетел капиталының бұғауынан құтқара алмады. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.hrono.info/sobyt/1910port.html Португальская революция 1910&nbsp;г. Основные даты и события.]
Карлов университеті

Карлов университеті — Европадағы байырғы университеттердің бірі және бірінші славян университеті. 1348 жылы Прагада император Карл IV негізін құрған. Алғашқыда университетте еркін өнер, құқық, медицина факультеттері болды. Тарихы Гусив революция қозғалысы кезінде Карлов университеті ұлт-азаттық және антикатоликтік күрестің орталығына айналды. 1526 жылы Прагада Карлов университетінің ықпалын нашарлату мақсатында иезуиттік академия құрылды, ол 1654 жылы император Фердинанд III кезінде Карлов университетімен бірктіріліп, Карл-Фердинанд университеті болды. Ұлттық қайта өркендеу кезінде (18 ғ-дың соңы, 19 ғ-дың орта шені) университет студенттері мен профессорлары Чехияны Австрия үстемдігімен азат ету күресіне, 1448-1449 жылдары революциялық қозғалысқа қатысты. 1882 жылы Карлов университеті екіге: чех және неміс университетіне бөлінді. Неміс-фашизм оккупациясы кезінде университет жұмысын тоқтатып, 1945 жылы қайта ашылды. Университет факультеттері Карлов университеті құрамында: * математика және физика * жаратылыс тану ғылымдары * жалпы медицина * медицина * философия * заң * мәдениет және журналистика * дене тәрбиесі және спорт факультеттері бар. Дереккөздер
Олег Карламович Саган-оол

Олег Карломавич Саган-оол - тува кеңес жазушысы. Иркутск педагогикалық институтында оқыған, кейін КОКП ОК-нің жанындағы Жоғарғы партия мектебін бітірді. 1944-71 ж. Тува Жазушылар одағының төрағасы. Шығармалары 1938 жылдан бастап жарияланды. Олег * "Кездесу" атты әңгімесінде революцияға дейінгі кедейлердің ауыр тұрмысын суреттесе, * "Баян-Тала кісі", * "Бақыт жұлдызы" атты әңгіме, повестері мен * "Үміттену", * "Бір сельсоветте", * "Жырлап берейін", * "Ояну", т.б. пьесаларында, * "Туысқан адамдар" романында кеңестік тувалардың психологиялық даму, өсу жолдарын суреттейді. Ол Александр Сергеевич Пушкин, Лермонтов, Шолховтың көптеген шығармаларын тува тіліне аударған. Дереккөздер
Саған Сэцэн

Саған Сэцэн - моңғол жылнамасы. Орта ғасырдағы Моңғолияны зерттеу үшін аса маңызды деректеме - "Эрденийин тобчи" жылнамасын құрастырды Саған Сэцэн - Ордос нояндарының бірі. Чахар ханы Лэгдэннің Маньчжурияға қарсы күресін қолдады, соған байланысты Ордос моңғолдарының арасында Саған Сэцэн маньчжурларға қарсылық көрсетті және маньчжур адамының қолынан қаза тапты деген аңыз пада болды. Дереккөздер
Сағалдырық

Сағалдырық - жүгеннің, ноқтаеың алқым астына келтін бауы. Сағалдырық ат басынан жүген мен ноқта сыпырылып кетпеуі үшін керек. Сағалдырық бауының бір ұшы жүгенге бекітіледі де тоға арқылы жалғастырылады. Күміс жүген Сағалдырықтың тоғасына және бірнеше жеріне күміс әшекей орнатылады. Мұны күміс Сағалдырық деп атайды. Аттың сағасына дәл келетін жүгеннің астыңғы жағынан тартып байлап қоятын қайыс бау. Сағалдырық ат басынан жүген мен ноқта сыпырылып түсіп кетпеу үшін керек. Сағалдырық бауының бір ұшы жүгенге бекітіледі де тоға арқылы жалғастырылады. Күміс жүген сағалдырықтың тоғасына және бірнеше жерінен күміс әшекей орнатылады. Дереккөздер
Джироламо Савонарола

Джироламо Савонарола - флоренция діни-саяси қайраткері. 1475 ж. Болоньдегі доминикандар орденінің монастырына кірді. 1479 жылдан Феррарада, 1482 жылдан Флоренцияда, Сан-Джиминьода, Брешияда дінді уағыздады. Уағыздарында Медичидің қатыгездігіне қарсы шықты, әлеуметтік қайшылықтарды айыптады, рим папаларының саясатын, тұрмыс-салтын сынады. Медичи тираниясы құлағаннан кейін Флоренцияда республикалық құрылысты орнатуға көмектесті. Діни саяси айыппен дарға асылып, сүйегі өртелді. Дереккөздер
Лоуренс Бендер

Лоуренс Бендер (; 17 қазан 1957, Нью-Йорк, АҚШ) — америкалық кинопродюсер. «Қоймалық иттер» шыққаннан кейін белгілі болды. Кейін «Өлімнен қорғалған» және «Азат етілген Джанго» фильмдерден басқа Квентин Тарантиноның барлық туындылардың продюссері болды. Сыртқы сілтемелер * *
Роджер Эвери

Роджер Эвери (; 23 тамыз 1965, Флин Флон, Канада) — америкалық кинорежиссёр, сценарийші және кинопродюсер. «Қойыртпақ шығарма» үшін үздік түпнұсқалық сценарий номинациясында «Оскар» сыйлығының лауреаты. Сыртқы сілтемелер *
Тони Скотт

Энтони Дэвид "Тони" Скотт (; 21 маусым, 1944, Тайнмут, Ұлыбритания — 19 тамыз , 2012, Лос Анжелес, Калифорния) — британикалық кинорежиссёр және кинопродюсер. Режиссер және продюсер Ридли Скотттың інісі. Сыртқы сілтемелер *
Оливер Стоун

Уильям Оливер Стоун (; 15 қыркүйек 1946, Нью-Йорк, АҚШ) — америкалық кинорежиссёр, сценарийші және кинопродюсер. «Оскар» марапатының үш дүркiн лауреаты. Біріншісін Түн ортасындағы экспресс (1978) фильмінің сценариі үшін алды. Екіншісін Взвод (1986) фильмінің режиссурасы үшін алды. Бұл оның Вьетнам соғысына арналған трилогиясындағы алғашқы туындысы болды, кейін Төртінші шілдеде туылған (1989) мен Жұмақ және Жер (1993) фильмдері шығады. Екінші фильмі үшін де Оскарды жеңіп алады. Сондай-ақ Стоунның АҚШ президенттеріне арналған трилогиясы да бар: JFK (1991), Никсон (1995) және W. (2008). Сілтемелер *
Харви Кейтель

Харви Кейтель (; 13 мамыр 1939, Нью-Йорк, АҚШ) — америкалық актер. Көбінесе Мартин Скорсезе және Квентин Тарантино фильмдерінде қатысқаны үшін танымал. Фильмография * Қойыртпақ шығарма (1994) Сыртқы сілтемелер *
Сэмюэл Лерой Джексон

Сэмюэл Лерой Джексон (; 21 желтоқсан 1948, Вашингтон, АҚШ) — америкалық актер. «BAFTA» және «Берлин кинофестивалінде» ең үздік ер адам рөлі үшін берілетін «Күміс аю» жүлделерінің лауреаты. Фильмография * Қойыртпақ шығарма (1994) * Азат етілген Джанго (2012) * Биллды өлтіру. Бөлім 2 (2004) * Жексұрын сегіздік (2015) Сыртқы сілтемелер *
ISTAT

Ұлттық статистика институты (, ISTAT) — итальяндық статистикалық деректерді жинау институты. Халық туралы ақпаратты жинау үшін 1926 жылы құрылды. Бұл институт Италиядаға тұрғындардың санағы үшін жауапты болып табылады. ISTAT коды ISTAT институты барлық комуналарға алты таңбалы кодтарды тағайындайды, алғашқы үш сан провинциясының коды болып табылады. Сілтеме * [http://www.istat.it/ сайт ISTAT]
Телефонды нөмірлеу жоспары

Телефонды нөмірлеу жоспары — телефон пайдаланушыларға қалааралық және халықаралық телефон қоңырауларын соғу және алуға мүмкіндік беретін жүйе.Телефонды нөмірлеу жоспарлық кодтары қалааралық байланыс желiлерiне тіркеліп, тағайындалады, осы себептен қоңырау шалушы өзінің жергілікті түйін байланысынан тыс телефонмен сөйлесе алады. Әдетте, аймақ коды белгілі бір географиялық орналасуына сәйкес қойылады. Ашық және жабық нөмірлеу жоспарлары арасындағы айырмашылық. : Жергілікті телефон қоңыраулары үшін, ашық нөмірлік жоспарымен хабарласқанда, ұлттық нөмірді термей тек жергілікті санының жиынтығын терсе жетеді. : Жабық нөмірлік жоспарымен қоңырау шалғанда кез келген қоңырау үшін, ұлттық кодты теру міндеттіледі. Дереккөздер
Қызылүй (Атырау облысы)

Қызылүй — Атырау облысы, Исатай ауданы, Тұщықұдық ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы - Аққыстау ауылынан солтүстік-батысқа қарай 28 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы тұрғындар саны 310 адам (167 ер адам және 143 әйел адам) болса, 2009 жылы 347 адамды (183 ер адам және 164 әйел адам) құрады. 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 244 адамды (132 ер адам және 112 әйел адам) құрады. Тарихы Қызылүй елді мекенінің іргетасы 1913 жылы қаланған. Патша әкімшілігінің шешімімен қызыл саз балшық тастан бекет (ғимарат) салынған. Сол жылдан бастап осы қоныс Қызыл үй атанып кеткен. Нарын құмында болған колхоздар кезінде оның бөлімшесі, ал 1957 жылы Чапаев атындағы совхоз құрылған кезінде №2 ферма орталығы болған. 1960 - 1984 жылдар аралығында ферманы басқарған Хатима Дайырова Ленин орденімен марапатталған. Фермадан малбегілер Батан Ыбыраев КСРО Мемлекеттік сыйлығының иегері, Шәріп Сыдықов Қазақстанның еңбек сіңірген ауыл шаруашылығы қызметкері атанып, ондаған шопандар орден-медальдармен марапатталды. Әлеуметтік және мәдени нысандары Ауылда негізгі мектеп, фельдшерлік пункт, клуб, кітапхана қызмет жасайды. * Қызылүй негізгі мектебі — 1986-87 оқу жылында малшы-шопан балалары жатып оқитын интернатымен қоса Қызылүй бастауыш мектебі болып ашылған. 1990-1991 жылдан бастап негізгі мектепке айналдырылды. 2019 жылы 80 орындық екі қабатты мектеп үйі пайдалануға берілді. Дереккөздер
Мыңтөбе (ауыл)

Мыңтөбе — Атырау облысы Исатай ауданы, Нарын ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы - Аққыстау ауылынан солтүстік-батысқа қарай 87 км-дей жерде. Халқы 1989 жылы елді мекенде 181 адам тұрған. 1999 жылы тұрғындар саны 254 адам (125 ер адам және 129 әйел адам) болса, 2009 жылы 156 адамды (82 ер адам және 74 әйел адам) құрады. 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 46 адамды (23 ер адам және 23 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Нарын (Атырау облысы)

Нарын — Атырау облысы Исатай ауданындағы ауыл, Нарын ауылдық округі орталығы. Географиялық орны Аудан орталығы - Аққыстау ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 50, облыс орталығынан 140 шақырым жерде орналасқан. Халқы 1989 жылы елді мекенде 395 адам тұрған. 1999 жылы тұрғындар саны 651 адам (312 ер адам және 339 әйел адам) болса, 2009 жылы 842 адамды (425 ер адам және 417 әйел адам) құрады. 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 812 адамды (454 ер адам және 358 әйел адам) құрады. Тарихы Атырау- Астрахан теміржолы іске қосылуына байланысты теміржол бойындағы Нарын (№13 бекет) 1971 ж. қаңтар айынан бастап тұрақты түрде пайдалануға берілді. 1971 ж. наурыз айынан бастап Аққыстау стансасында орналасқан №285 құрылыс-монтаж пойызының құрылысшылары құрылыс жұмыстарын бастап, 1972 ж. мамыр айында жұмыстарын тоқтатты. 1974 ж. Ганюшкино стансасында орналасқан №18 құрылыс-монтаж пойыз жұмысшылары кұрылысты бастап, 1975 ж. қыркүйек айында 22 пәтерлік 2 үй, бастауыш мектеп, су айдау стансасы, жылу беру орталығы, балабақша пайдалануға берді. Елді мекендегі көшелер * Ардагер көшесі * Болатжол көшесі * Достық көшесі * Жаңа құрылыс көшесі * Мектеп көшесі * Сазанқұрақ көшесі * Шұғыла көшесі * Ынтымақ көшесі Әлеуметтік және мәдени нысандары Нарын ауылында орта мектеп, балабақша жұмыс істеуде. Нарын дәрігерлік амбулаториясы, кітапхана, клуб, пошта, «Қазақтелеком» бөлімшесі қызмет көрсетеді. Атырау - Астрахан тас және теміржол желісі өтеді. Мектеп * "Фариза Оңғарсынова атындағы орта мектеп" — 1975 жылдың қараша айында №79 бастауыш мектебі болып ашылды. 1994 жылдан бастап жалпы білім беретін орта мектепке айналды. Мектепке дейінгі балалар мекемесі * „Нарын“ балабақшасы — 2014 жылғы қараша айынан бастап жұмыс істейді. Жобалық қуаты 25 орын. Балабақшада 20 қызметкер жұмыс жасайды. Шаруа қожалықтары Жеке тұрғындар мен шаруа қожалықтарында 01.01.2018 жылға 1441 бас мүйізді ірі қара, 5189 бас қой-ешкі, 1059 бас жылқы, 1009 бас түйе бағылып, ауы-шаруашылық өнімдерімен жергілікті халықты қамтамасыз етуде. Ауыл суреттері Дереккөздер
Өркен (Атырау облысы)

Өркен (2008 жылға дейін – Гран) — Атырау облысы Исатай ауданы, Аққыстау ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы — Аққыстау ауылының солтүстік-батыс іргесінде орналасқан. Екі ауыл теміржол арқылы бөлінген. Халқы 1989 жылы елді мекенде 306 адам тұрған. 1999 жылы тұрғындар саны 207 адам (105 ер адам және 102 әйел адам) болса, 2009 жылы 546 адам (276 ер адам және 270 әйел адам) құрады. 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1050 адамды (520 ер адам және 530 әйел адам) құрады. Елді мекен көшелері * Болашақ көшесі * Жалтыр көшесі * Қазына көшесі * Қисмет Меңдіғалиев көшесі * Шапхат Хұсынов көшесі Дереккөздер
Тұщықұдық (Атырау облысы)

Тұщықұдық (2008 ж. дейін – Чапаево) — Атырау облысы Исатай ауданындағы ауыл, Тұщықұдық ауылдық округі орталығы. Географиялық орны Аудан орталығы - Аққыстау ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 4 км-дей жерде. Халқы 1989 жылы елді мекенде 3480 адам тұрған. 1999 жылы тұрғындар саны 3600 адам (1830 ер адам және 1770 әйел адам) болса, 2009 жылы 4108 адамды (2092 ер адам және 2016 әйел адам) құрады. 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 4683 адамды (2440 ер адам және 2243 әйел адам) құрады. Елді мекендегі көшелер Ғатау Рамазанов, Оңайбай Нағиев, Жұмабай Мырзағалиев, Хұсынеден Пазылұлы, Абдолла Құрманов, Әзіржан Қаражанов, Сидеғали Нұрманұлы, Абай Құанбаев, Ізғали Сембаев, Амангелді Иманов, Мұхиден Ғалиев, Бақсай, Аққыстау, Атамекен, Болашақ, Барлаушы, Мұнайшы, Бірлік ту, Күнбатыс, Егеменді Қазақстан, Болат жол, Ақжол, Нарын, Айтан Смағұлов, Шамшиден Шәріпов, Чапаев, Жамбыл Жабаев, Тастан Башпанов, Қапизолла Каримов, Хатима Дайырова, Тасарал, Әжігерей Қалимов, Тілеген Шайхимов, Едіге Мамаев, Бәйтерек көшелері. Әлеуметтік және мәдени нысандары Ауыл тұрғындары газбен, сумен толықтай қамтылған. Ауыл орталығында 1 орта, 1 бастауыш мектеп, 1 балабақша, мәдениет үйі, емхана, 2 кітапхана, т.б. әлеуметтік нысандар халыққа қызмет жасайды. Мектептер * Ж. Мырзағалиев атындағы орта мектеп — 1918 жылы Бегайдар ауылында бастауыш мектеп болып ашылған. 1939 жылдың тамыз айына дейін Бегайдар орталау мектебі аталып келсе, осы оқу жылынан бастап М.Горький атындағы орталау мектебі деп аталды. 1944 жылғы қыркүйек айында М. Горький атындағы 7 жылдық мектебі, ал 1947 жылдың тамыз айынан бастап М.Горький атындағы орта мектебі аталған. 1948 жылы жазда мектеп Тұщықұдық ауылына көшіріліп, Бабаннан көшірілген Сталин орта мектебімен қосылды. 1957 жылы бірнеше ұсақ ұжымшарлар біріктіріліп, Чапаев атындағы кеңшар құрылғанда Тұщықұдық аталған ауылдық кеңестің орталығына айналған Чапаев (ол кезде Аққыстау деп аталды) селосына көшірілді. Осы жердегі Чапаев атындағы жеті жылдық мектебі және ауылдық Кеңеске қарайтын Есіркеп елді мекеніндегі Папанин жеті жылдық мектебі біріктіріліп М.Горький атындағы орта мектебі деп аталды. 1986 жылы мектеп 640 оқушыға арналған үш қатарлы ғимаратқа көшіріліп орналасты. 1992 жылы тамыз айында ұлағатты ұстаз, шебер ұйымдастырушы Ж.Мырзағалиев есімі берілді. * Жамбыл атындағы бастауыш мектеп — 2001 жылы жаңа ғимарат салынып жалпы білім беретін бастауыш мектеп болып құрылды. 2019 жылдың 24 қаңтарында Чапаев бастауыш мектебіне Жамбыл есімі берілді. * Балалар-жасөспірімдер спорт мектебі — 2023 жылы ақпан айында қолданысқа берілді. Спорт кешенінің бірінші қабатында үлкен ойын залы болса, ал екінші қабатындағы жаттығу бөлмесі түрлі спорт жабдықтарымен жасақталған. Кешеннің қасында кіші футбол алаңы да бар. Мектепке дейінгі балалар мекемесі * «Құлыншақ» бөбекжай-балабақшасы — Типтік 2 қабатты, жылпы көлемі 4890 ш.м., жер көлемі 1110 ш.м. 8 топта 205 бала тәрбиеленіп, бақшада 24 педагог еңбек етуде. Дереккөздер
Тим Рот

Саймон Тимоти "Тим" Рот ( ; 14 мамыр 1961, Лондон, Ұлыбритания) — британикалық актер және кинорежиссёр. Фильмография * Қойыртпақ шығарма (1994) * Жексұрын сегіздік (2015) Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *
Майкл Мэдсен

Майкл Сорен Мэдсен (; 25 қыркүйек 1957, Чикаго, Иллинойс, АҚШ) — 170-тен астам фильмдерге түскен америкалық актер. «Қоймалық иттер» (1992), «Донни Браско» (1997), Биллды өлтіру. Бөлім 2 (2004), «Күнәлар қаласы» (2005) атты фильмдерге түскеннен кейін көрермендерге танымал болған. Таңдаулы фильмографиясы Сыртқы сілтемелер * Дереккөздер
Скордисктер

Скордисктер (, , ) — Паннонияның бұрынғы тұрғындары, галл тайпаларына жатады деп есептелінеді. Скордисктер б.з.б. 279 жылы Грекия жеріне басып кіріп, бірақ талқандалып, шегініп, қазіргі Сербия жеріне орныққан кельттердің ұрпақтары деп топшылайды. Скордисктер жергілікті мез, автариат, және трибалл тайпаларымен соғысқан. Македония патшаларына қызмет еткен. Македонияны б.з.д. 148 жылы римдіктер басып алғаннан кейін скордисктер жатжерліктермен соғысып, б.з.б. 15 жылы толығымен талқандалады. Дереккөздер Сілтемелер * [http://www.world-history.ru/nations_about/41/921.html Кельты на Дунае в V—I вв. до н. э.]
Жұмсақ дәрілік формалар

Жұмсақ дәрілік формалар - теріге жағатын дәрінің бір түрі. Құрамы Оның құрамына шипалық заттар және әр түрлі майлар кіреді. Дайындалуы Май дәріні даярлау үшін вазелин, ланолин, шошқаның шарбы майы, глицерин, т.б. қолданылады. Ланолин - қой жүнін жуып, тазарту арқылы алынатын сарғыш қоңыр май тәрізді жабысқақ зат. Түрлері Май дәрінің май, паста, гекль, крем, суппозитория деген түрлері бар. Қолданылуы Май дәрілер ішке арналған болады. Ішке қабылдағаннан кейін емдік әсері 10-30 минутта байқалады. Қабылдау мөлшері 10 мл-ден аспауы қажет. Сондай-ақ, тері астына енгізетін май дәрінің түрлері де болады. Алайда, тітіркендіретін заттар болса, қолданбау керек. Емдік қасиеті Май дәрілер жасалған өсімдіктер құрамына байланысты түрлі емдік қасиеттері болады. Эфир майы мен қызыл май секілді белгілі май дәрілер қабынуға қарсы, бактерияға қарсы, жараны жазу, сергіту мақсаттарында қолданылады. Дереккөздер
Тарбеллдер

Тарбелдер — галл тайпаларының ішіндегі ірі тайпалардың бірі. Аквитанияда, Адур мен Пиреней өзендерінің арасын мекендеген. Кантабрлар тайпалар одағының құрамына кірген. Тарбелдер барлық аквитандықтар секілді баск тілінің архаикалық формасында сөйлеген. Рим империясының кезінде тарбелдердің жері Novempopulania деп аталған провинцияның құрамында болған. Дереккөздер *
Генрих Любке

{{Ambox }} Генрих Любке (; 1894 жыл 14 қазан, Энкхаузен - 1972 жыл 6 сәуір, Бонн) - Германия Федеративтік Республикасының мемлекет қайраткері. 1945 жылдан Христиан-демократия одағының мүшесі, 1959—1969 жылдары Германияның федералды президенті. 1949-1950, 1953-1959 жылдары бундестаг депутаты. 1953-1959 жылдары ГФР-дің азық-түлік, ауыл және орман шаруашылықтары министрі. 1959-1969 жылдары ГФР президенті. Социалистік елдерге «күш көрсету» саясатын қолдады. Еуропада соғыстан кейінгі шекараны мойындауға қарсы шықты. Дереккөздер
Кантабрлар

Кантабрлар — 11 тайпадан тұратын тайпалар одағы. Олар Испанияның солтүстік жағалауын, қазіргі Кантабрия провинциясын мекендеген. Страбонның айтуынша кантабрлар бұрын лузитандар деп аталған, яғни үнді-еуропалық халық болған, бірақ Юлий Цезарь оларды жергілкті халықтар деп есептеген. Кантабрлар еркін, бағынбайтын тау адамдары болып танылған. Олар ұзақ уақыт бойы римдіктер шабуылына тойтарыс берген. Рим республикасының кантабрларға алғашқы шабуылы б.з.д. 150 жылы болып өткен. Өзінің «Галл соғысы туралы жазбаларында» (iii.26) Цезарь , Красстың қалай «туыстас» кантабрлар мен аквитандардың біріккен күшін талқандағанын айта келіп, кантабрлардың кельтиберлерге жататынына күмән келтіпген. «Кантабры» — лигурларша «тау адамдары» деген мағынаны білдіреді. Кантабр тайпаларының атаулары мен салт-дәстүрлері көрші кельтибер тайпаларынан ерекшеленген. Кантабрларды тек Агриппа мен Октавиан Август қана өздері кампанияға қатыса отырып жеңген. Бұл тарихта Кантабрлар соғысы (б.з.д 29-19 жылдар)деген атаумен еніп, одан кейін кантабрлар мен оларға одақтас астурлар толықтай талқанданған . Тиберий получил первый военный опыт в войне против кантабров в 25 г. до н. э. в должности солдатского трибуна. Бұдан кейін кантабрлар жері Тарракондық Испания провинйиясының құрамына енген. Кантабрлар және олардың батыс көршілері астурлар римдіктердің көмекші әскерлері (auxilia) құрамына жалданған. Кантабрларда романизация қатты жүрмеді, бұл құбылыс тек арабтардың шапқыншылығы кезінде ғана толық аяқталды. Дереккөздер
Веттондар

Веттондар — рим жаулап алуына дейін Иберия түбегінде өмір сүрген тайпалардың бірі. Шығу тегіне байланысты кельттер немесе лузитандармен туыстас тайпалар . Веттондар Иберий түбегінің орталық биік таулы өлкесінің солтүстік-батысын мекендеген. Қазір онда Испанияның Авила мен Саламанка провинциялары Самора, Толедо, Касерес провинцияларының бір бөлігі мен Португалиямен шекаралас аймақтар орналасқан. Археологилық түрде Коготас II мәдениеті немес Верраскос (Веррако) мәдениеті ретінде белгілі. Веттондардың танымал ескерткіштеріне веррако — жануарларды сипаттайтын тас мүсіндер жатады. Веррако кальва ойыны үшін пайланылған болуы мүмкін. Сілтемелер * [http://www.celtiberia.net/verimg.asp?id=609 Mapa del territorio vettón (Map of Vettonian Territory)] * [http://www.uwm.edu/Dept/celtic/ekeltoi/volumes/vol6/6_5/alvarez_sanchis_6_5.html Jesús R. Álvarez-Sanchís, "Oppida and Celtic society in western Spain, "] in e-Celtoi: Journal of Interdisciplinary Celtic Studies, Vol. 6 (The Celts in the Iberian Peninsula) * [http://www.arqueotavira.com/Mapas/Iberia/Populi.htm Detailed map of the Pre-Roman Peoples of Iberia (around 200 BC)]
Бесстер

Бесстер (, ) — Балкан түбегін мекендеген ежелгі франк-иллирия тайпаларының бірі. Бесстер Ежелгі Македонияның Гемон жотасына жейінгі таулы аймақтарды мекендеген. Олар өздерімен туыстас мездер қарым-қатынаста болып, алайда екі тайпа да көшпелі немесе жартылай көшпелі болғандықтан, жайылымдық жерлерге таласып қалып отырған. Сонымен қатар оларға ежелгігрек, кейін ежелгірим өркениеттері де қатты ықпал еткен. Бесстер мемлекет құра алмады, бірақ олар еркін өмір сүріп, өздерінің шырқау шектеріне шамамен б.з.д. III ғасырда жеткен. Римдік Луций Лициний Лукулл әскері бесстерді б.з.д. 1 ғасырында бағындырып, олардың көп бөлігі Мезия провинциясының құрамына енген. Тағы қараңыз *Кельт тайпаларының тізімі Сыртқы сілтемелер * [http://slovari.yandex.ru/dict/lubker/article/1/lub-1028.htm/ Бесстер]
Қаратөбе (тау, Жаңаарқа ауданы)

Қаратөбе – Сарыарқаның орталық бөлігіндегі тау. Географиялық орны Ұлытау облысы Жаңаарқа ауданы Ақтау ауылынан батысқа қарай 20 км жерде орналасқан. Жер бедері, геологиялық құрылымы Солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 10 км-ге созылып жатыр, ені 5 км. Абсолюттік биіктігі 778 м. Оқшауланған тау массивінен тұрады. Ерте мезозойдың гранитоидты жыныстарынан түзілген. Етегінде Молабұлақ бұлағы, Айнабұлақ, т.б. қыстаулар бар. Өсімдігі Бозғылт қоңыр топырақ жамылғысында жусан, бетеге, бұталар өседі. Мал жайылымына қолайлы. Дереккөздер
Мира Сорвино

Мира Кэтрин Сорвино (; 28 қыркүйек 1967, Тенафлай, Нью-Джерси, АҚШ) — америкалық актриса. Вуди Алленнің «Қуатты Афродита» фильмі үшін «Оскар» және «Алтын глобус» марапаттарының лауреаты. Сыртқы сілтемелер *
София Коппола

София Кармина Коппола (; 14 мамыр 1971, Нью-Йорк, АҚШ) — америкалық кинорежиссёр, сценарийші, актриса және кинопродюсер. «Оскар» сыйлығының лауреаты (2003). Фрэнсис Форд Копполаның қызы. Сыртқы сілтемелер *
Джон Ву

Джон Ву (, шын аты Ын Ю Сам (吳宇森 ); 17 қараша 1942, Нью-Йорк, АҚШ) — гонконгтық кинорежиссёр, сценарийші және кинопродюсер. Экшн-фильмдердің танымал және ең көрнекті өкілдерінің бірі ретінде белгілі. Сыртқы сілтемелер *
Эмми

«Эмми» марапатымен (1992)]] «Эмми» — америкалық телевизиялық марапат. «Эмми» - «Оскар» (фильм үшін), «Грэмми» (музыкаға) және «Тони» (театр үшін) марапаттарының телевизиялық баламасы болып саналады. 1949 жылдан бастап жыл сайын өткізіледі. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.imdb.com/Sections/Awards/Emmy_Awards/ «Эмми» Internet Movie Database сайтында]
Алға (Құрманғазы ауданы)

Алға — Атырау облысы Құрманғазы ауданындағы ауыл, Мақаш ауылдық округінің орталығы. Географиялық орны Аудан орталығы Құрманғазы ауылынан шығысқа қарай 18 км жерде Көкарна өзені тармақтарының жағалауында орналасқан. Халқы 1999 жылы тұрғындар саны 1878 адам (955 ер адам және 923 әйел адам) болса, 2009 жылы 1972 адамды (1009 ер адам және 963 әйел адам) құрады. 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1880 адамды (969 ер адам және 911 әйел адам) құрады. Әлеуметтік және мәдени нысандары * Ә.Сәрсенбаев атындағы орта мектеп — 1928 жылы ашылды. Алғашында Ленин атындағы бастауыш, 1934 ж. жетіжылдық, 1937 жылы орта мектеп болды. 1995 ж. Ә.Сәрсенбаевтың есімі берілді. * «Ақмарал» бөбекжай-балабақшасы * Шабыт ауылдық мәдениет үйі Ауыл көшелері * Әбу Сәрсенбаев көшесі * Жандол Жаманбаев көшесі * Жұмажан Мәмбеталиев көшесі * Ләтипа Сисенова көшесі * М. Қышиқов көшесі * Мақаш әкім көшесі * Нұғыман Ақбетов көшесі * Сибағат ата көшесі * Смағұл Көшекбаев көшесі Дереккөздер
Дүйсенбі Смайылов

Дүйсенбі Смайылов - (1932 жыл, Қызылорда облысы, Шиелі ауданы, Отаршыл ауылы — 19.05.1975 жыл) — ақын, журналист, партия қызметкері. Дүйсенбі Смайылов 1932 жылы Шиелі ауданына қарасты «Ортақшыл» ауылында қарапайым шаруа отбасында дүниеге келген. Жеті жылдық мектепті осы ауылда бітіріп, Қызылорда педагогикалық училищесін, С.М.Киров атындағы Қазақтың мемлекеттік университетінің журналистика бөлімін бітірген. Еңбек жолын «Ортақшыл» жетіжылдық мектебінде мұғалімдіктен бастап университетті бітіргеннен кейін Шиелі аудандық комсомол комитетінің мектептер бөлімінің меңгерушісі, Шиелі аудандық «Стахановшы» газеті редакциясының жауапты хатшысы, «Коммунизм жолы» газеті редакторының орынбасары, Қызылорда облыстық партия комитетінің нұсқаушысы, облыстық «Ленин жолы» газеті (қазіргі «Сыр бойы» газеті) редакциясының жауапты хатшысы, жаңадан ашылған Шиелі аудандық «Өскен өңір» газетінің редакторы, Шиелі аудандық партия комитетінің хатшысы, облыстық «Ленин жолы» газеті редакторының орынбасары қызметтерін атқарды. Дүйсенбі Смайылов басқарған жылдары аудандық «Өскен өңір» газеті республикада жүлделі III орынды иеленді. Сондай-ақ, ауданның мәдени өмірінің жаңғырып, жастар арасындағы тәрбие жұмысының жақсарып, түрлі бағыттағы іс-шаралардың өтуі Дүйсенбі Смайылов есімімен сабақтасып жатыр. Мәселен, «Жас дәурен» ән-би ансамблі халық аспаптар оркестрі, Қалмахан Әбдіқадыров атындағы әдеби бірлестік, «Халықтар достығы» клубы, спорт секцияларын құрып, аудан өміріндегі жастардың мәдени өміріне атсалысты. Дүйсенбі Смайылов КСРО-ның бірнеше орден, медальдарымен, Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамотасымен марапатталған. 1975 жылдары облыстық «Ленин жолы» газеті редакторының орынбасары қызметіне тағайындалғандықтан алғашқы кезде аудан орталығынан қатынап жұмыс жасап жүрген. Сол жылдың 19 мамыр айында белгісіз жағдайда пойыздан құлап қайтыс болады. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://el.kz/blogs/entry/content-4469 Смайылов көшесі] * [http://old.aikyn.kz/index.php?optioncom_content&taskview&id=18231 Дүйім жұртқа белгілі Дүйсенбі еді...]
Амангелді (Құрманғазы ауданы)

Амангелді (2007 жылға дейін – Богатое) — Атырау облысы Құрманғазы ауданы, Бірлік ауылдық округінің құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы — Құрманғазы ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 30 км-дей жерде орналасқан. Тарихы Бұл елді мекен бұрын Богатый ауылы деп аталған. Елдің айтуы бойынша балықтың көп болуы себепті, «Богатые места», «Богатые угодья» атауларының негізінде айтылса керек. Алғашқы балықшы ұжымдары 1930 жылдары құрылған. 1940 жылдары Ботақан ауылдық кеңесінен «Екпінді құрылыс» колхозының мүшелері қоныс аударған. 1959 жылы шаруашылыққа Амангелді есімі берілген. Ауданда ұсақ шаруашылықты ірілендіру мақсатында көрші «Қызылтаң» колхозына біріктірілді. Күні бүгін Бірлік ауылдық округіне қарайды. Халқы 1999 жылы тұрғындар саны 366 адам (184 ер адам және 182 әйел адам) болса, 2009 жылы 427 адамды (212 ер адам және 215 әйел адам) құрады. 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 400 адамды (203 ер адам және 197 әйел адам) құрады. Әлеуметтік және мәдени нысандары Ауылда мектеп, балалар бақшасы, клуб, кітапхана, сауда нүктелері жұмыс жасайды. Білім беру ұйымдары * А.Иманов атындағы орта мектеп — 1944 жылы бастауыш мектеп болып ашылды. 1960 жылы мектептің жаңа үйі пайдалануға берілді. 1969 жылы мектеп 8 жылдық болды. 1986 жылы мектепке А.Иманов аты берілді. Елді мекендегі көшелер * Амангелді Иманов көшесі * Болашақ көшесі * Сарай Сүйіншәліқызы көшесі * Ұлы Жеңіске 60 жыл көшесі Дереккөздер
Арна (Атырау облысы)

Арна (2007 жылға дейін - ММС) — Атырау облысы Құрманғазы ауданы, Кудряшов ауылдық округінің құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы Құрманғазы ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 46 км жерде орналасқан. Халқы 1999 жылы тұрғындар саны 805 адам (399 ер адам және 406 әйел адам) болса, 2009 жылы 803 адамды (383 ер адам және 420 әйел адам) құрады. 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 662 адамды (340 ер адам және 322 әйел адам) құрады. Елді мекендегі көшелер * Абылай хан көшесі * Қиғаш көшесі * Құсайын Өтешқалиев (Тұңғыш) көшесі * Тәуелсіздік көшесі Дереккөздер
Асан (Атырау облысы)

Асан — Атырау облысы Құрманғазы ауданындағы ауыл, Асан ауылдық округінің орталығы. Географиялық орны Аудан орталығы Құрманғазы ауылынан солтүстікке қарай 115 км. Халқы 1989 жылы елді мекенде 500 адам тұрған. 1999 жылы тұрғындар саны 511 адам (270 ер адам және 241 әйел адам) болса, 2009 жылы 578 адамды (294 ер адам және 284 әйел адам) құрады. 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 555 адамды (295 ер адам және 260 әйел адам) құрады. Тарихы Асан атауы туралы ел әңгімесі Исатай көтерілісіне қатысып, көтеріліс жеңілген соң тығылып Таубұйратқа келген Асан есімді кісіні келтіреді. Ол көтеріліске белсене қатысқан, Исатайды жақтап халықтық билікті талап еткен көптің бірі, қарапайым кісі болған. Кезінде Исатай жасағының қоныс дайындаушысы болған адам. Өмірінің соңын бейбіт өмірмен өткізген, ол өлген соң қонысына есімі берілді. Әлеуметтік және мәдени нысандары * Б.Момышұлы атындағы орта мектеп — 1935 жылы бастауыш мектебі болып ашылды. 1954-1955 жылдары М.Горький атындағы жеті жылдық мектеп, 1981-1982 жылдары сегіз жылдық мектеп болып ірілендірілді. 1992 жылы М.Горький атындағы орталау мектебіне Бауыржан Момышұлының есімі берілді. 1999-2000 оқу жылында орта мектеп (11 жылдық) болып қайта құрылды. 2006 жылы 120 орындық жаңа үлгідегі мектеп үйі салынды. * Асан ауылдық клубы Елді мекендегі көшелер * Болашақ көшесі * Жиделі көшесі * Тұрар Рысқұлов көшесі Дереккөздер Бейнетаспалар * https://www.youtube.com/watch?v=E9oJNZLzzwU * https://yandex.kz/video/preview/?filmId9528187371944309781&fromtabbar&parent-reqid1624540941863352-12541425823192632805-balancer-knoss-search-yp-sas-11-BAL-2132&text%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%BD+%D0%B0%D1%83%D1%8B%D0%BB%D1%8B
Хосокава Тадаоки

Хосокава Тадаоки (細川 忠興?,1563 жыл 28 қазан - 1646 жыл 18 қаңтар) - Эдо дәуірінің басында, Сэнгоку дәуірінің аяғында өмір сүрген жапон даймесі. Кокура-хан (1602—1620) жерінің бірінші басшысы. Өмірбаяны Хосокава Фудзитаканың үлкен ұлы әрі мұрагер3. 15 жасында Ода Нобунага жағында болып, өзінің алғашқы шайқасына қатысқан. 1580 жылы Тадаоки Танго ауданындағы жерлерді иелігіне алған. Осыдан кейін ол Акэти Мицухидэ атты адамның Грация атты қызына үйленген. 1582 жылы Акэти Мицухидэ Ода Нобунага атты басшысына қарсы көтеріліске шығып, оны астанадағы Хонно-дзи ғибадатханасында қоршауға алған. Ода Нобунага харакири жасауға мәжбүр болған. Акэти Мицухидэ өзін сегун ретінде жариялап, билік үшін басқа да үміткер қолбасшыларға қарсы күресті бастаған. Ол Фудзитака атты адамнан және оның Тадаоки атты ұлынан көмек сұраған. Хосакава Тадаоки 1584 жылы Тоетоми Хидэеси жағында Комаки және Нагакутэ шайқастарында соғысқан. 1590 жылы Го-Ходзе тегіне қарсы өткен соғысқа қатысқан. Қазасы 1620 жылы Хосокава Тадаоки кейін Кокура-хан жерінің екінші даймесі атанған Тадатоси атты баласының пайдасына орай биліктен бас тартқан. 1623 жылдың қаңтар айында 82 жасар Хосокава Тадаоки жан тапсырған. Сыртқы сілтемелер * Sansom, George «A History of Japan», 1334—1615 Stanford 1961 * Тернбулл С. «Самурайлар», Мәскеу, «АСТ», 2008 ж. ISBN 978-5-17-040815-3
Квентин Тарантино фильмографиясы

]] Квентин Джером Тарантино (; 27 наурыз 1963, Ноксвилл, Теннесси, АҚШ) — америкалық кинорежиссёр, сценарийші, кинооператор, актер және кинопродюсер. Кинодағы постмодернизмнің ең көрнекті өкілдерінің бірі. Тарантино 1994 жылы «Қойыртпақ шығарма» (Pulp Fiction) фильмі шыққаннан кейін әлемге әйгілі болды. «Канн кинофестивалінің» «Алтын пальма бұтағы» (1994), «Оскар» (1995, 2013), «Алтын глобус» (1995, 2013), «BAFTA» (1995, 2013) және тағы басқа көптенген марапаттарының лауреаты. Режиссер Сценарийші Продюсер Актер Оператор Сыртқы сілтемелер *