kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Молебой

Молебой - қаракүйені жоюға арналған дәрі-дәрмектін, ішіндегі ең күшті әсер ететіні. Ол қаракүйені ғана емес, сонымен бірге оның көбелегін де, көбелек құртын да жолды. Бұл препараттың 3-4 таблеткасын дәкеге түйіп, шкафтағы киім-кешектің арасына тастаса болғаны. Дереккөздер
Супромит

Супромит - исі ұнамды сұйық зат. Оны пульверизатордың көмегімен шкафтың қабырғаларына, киімге, кілемге бүркеді. Мұның әсері бірнеше ай бойы жойылмайды, қаракүйені, оның көбелегін, құртын, жұмыртқасын және кілем қоңызының кішкене құрттарын да жонды. Дереккөздер
Ылғал ұстау

Ылғал ұстау - ылғал дене құрамындағы су массасының осы дененің құрғақ күйдегі массасына процентпен берілген қатынасы. Тағы қараныз: * Ылғал қоры * Ылғал сыйымдылық * Ылғал өткізбеушілік * Ылғалдандыру * Ылғалдандыру әдісі * Топырақты ылғалдандыру * Ылғалдылық Дереккөздер
Репеллент

Репеллент – [http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B0%D1%81%D0%B0 маса],[http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%A8%D1%96%D1%80%D0%BA%D0%B5%D0%B9 шіркей],қара сона сияқты кісі шағатын [http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%9D%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%BC%D0%B4%D0%B0%D1%80 насекомдарды] жолатпайтын препараттар. Бұл препаратпен дәріленген киімге, жалбағай немесе масаханаға қан сорғыш насекомдар жоламайды. Репеллентті дененің ашық жеріне де жағуға болады. Мұндай репелленттік препараттар сұйық ([http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%9B%D0%BE%D1%81%D1%8C%D0%BE%D0%BD лосьон],[http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%AD%D0%BC%D1%83%D0%BB%D1%8C%D1%81%D0%B8%D1%8F эмульсия]) крем, [http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D1%8D%D1%80%D0%BE%D0%B7%D0%BE%D0%BB%D1%8C аэрозоль] және салфетка түрінде шығарылады. Олардың құрамындағы диэтилтолуамид, диметилфталат, бензоилпиперидин және басқа активті заттардың қорғаушылық қасиеті бар әрі [http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%9E%D1%80%D0%B3%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%BC организмге] зиянын тигізбейді. Дереккөздер # Шаңырақ : Үй-тұрмыстық энциклопедиясы. Алматы : Қаз.Сов.энцикл.Бас ред. Р.Н.Нұрғалиев, 1991. Сілтеме * [http://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A0%D0%B5%D0%BF%D0%B5%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%8B Репелленты] (орысша)
Люминесцентті шам

Электр разрядының ультракүлгін сәуле шығаруы әсерінен кейбір заттардың (люминофорлардың) жарқырау қабілетін пайдаланатын газ разрядты жарық көзінің бірі. Ол екі металл цоколі бар қысымы төмен сынап буымен толтырылған шыны түтік түрінде жасалады. Люминесцентті шам 8 Вт-тан 150 Вт-қа дейінгі қуатқа арналып шығарылады. Люминофор құрамына қарай жарқырау реңіне сәйкес: ЛД — күндізгі жарық шамы, ЛБ — ақ жарық шамы, ЛХБ — суық ақ жарық Шамы және ЛТБ — жылы ақ жарық шамдары болып бөлінеді. Сонымен бірге түс беруі жақсартылған табиғи (ЛЕЦ), жылы ақ жарық (ЛТБЦ) және күндізгідей жарық (ЛДЦ) шамдарының сериясы шығарылады: Таңбалаудан кейінгі цифрлар люминесцентті шамның Вт-пен белгіленген қуатын көрсетеді (мысалы, ЛХБ 20 таңбасы — суық ақ жарықты люминесцентті шам, қуаты 20 Вт). Қызу шамдарымен салыстырғанда люминесцентті иіамдардың жарық беруі 7—8 есе артық (тұтынылған 1 Вт қуатқа сәйкес жарық ағыны), ұзақ мерзімге шыдайды, сондай-ақ ол көз қарықтырмайтын, шаршат пайтын жұмсақтау жарық береді. Люминесцентті шамдардың жарығы (әсіресе, ЛЕЦ, ЛДЦ типті) күндізгі жарыққа ұқсас болып, түстерді табиғи жарықтағыдай дәл ажыратуға мүмкіндік береді. Люминесцентті шамдардың тиімсіз жері де бар. Оған тым көп жер алатындығы, арнайы қосу-реттеу құрылғысының қажеттігі, ауа температурасын өте сезгіштігі (-|-10оС-тан төмен температурада шам жанбауы мүмкін) және стробоскоптық әсерге бейімдігі жатады. Соңғы құбылыс жарық желісіндегі айнымалы токтың тербеліс ырғағына сәйкес, люминесцентті тампық көзге байқалмайтын жиі жыпылықтауы (секундына 100 рет) салдарынан болады. Мұның өзі заттардың қозғалыс жылдамдығын адамның дұрыс түйсінуін қателестіріп, кері әсер тудырады. Стробоскоптық әсерлі шамдардың біреуін сыйымдылығы үлкен (2,5 мкф-ға дейін) қосымша конденсатор арқылы басқасымен қосарлан жалғастыру нәтижесінде толық жоюға.болады. Жалғастырудың мұндай схемасы өнеркәсіп шығаратын қос шамды жарық түсіргіштерге пайдала нылады, оны маман тұрмыстық жағдайда да құрастыра алады. Дұрыс қосылмаған кезде люминесцентті шамдар радиоқабылдағыш пен телевизор жұмысына кедергі келтіреді. Кемшіліктеріне қарамастан, люминесцентті ліамдар неғұрлым жетілдірілген жарық көзі болып табылады. Тұрмыста негізінен қа бырғаға орнатылатын және столға қоятын люстраларда қуаты 13 Вт-тан 65 Вт-қа дейін жететін люминесценттік шамдар пайдаланылады. Көзді қарықтырмайтын табиғи және жұмсақ ақ жарық шамдарын пайдаланған абзал. Люминесцентті шамдар тек үй ішіне ғана жарамды. Оған 20 0 С-тан 25 0 С-қа дейінгі ауа температура қолайлы. Басқаша температура да шамның жарық беруі бәсеңдейді, ал температура төмен болған жағдайда оның істен шығуы тездейді. Шамды орнату кезінде қосу-реттеу құрылғысының қосылған тұстарын (қорапта көрсетілген схема бойынша) тексеріп шығу қажет. Дереккөздер
Магниторадиола

Радиоқабылдағыш, магнитофондық қосымша және электройнатқыш біріктірілген құрылғы немесе жеке блоктардан: тюнерден, электройнатқыштан, магнитофон қосымшасынан, күшейткіштен, эквалайзерден (әр каналдың амплитудалық жиілік сипаттамасын реттеу блогы), қуат күшейткішінен және екі акустикалық жүйелен құралған комплекс (немесе стереофондық комплекс). Бірінші құрылғы магниторадиола, ал екіншісі стереокомплекс деп аталады. Магниторадиола мен стереокомплекс радиохабарды тікелей жазуға ыңғайлы, әрі граммофон табағынан магниттік лентаға бірден қайта жаза алады. Ортақ тораптарды (дыбыс жиілігін күшейткіш^, айнымалы ток түзетуші мен акустикалық жүйені) пайдалану аппаратты басқаруды жеңілдетеді және ол арзанға түседі. Магниторадиола мен стереокомплекс айнымалы ток желісінен қоректенеді. Магниторадиоланы кейде музыкалық орталық (мысалы, «Ресей 101 — стерео») деп те атайды. Дереккөздер
Магнитофильм

Жазуы бар магнитті лента. Халықаралық стандартқа сәйкес магнитофильмдер 6,25 мм лентада 19,05 не 9,52 см/сек жылдамдықпен барлық магнитофондарға қайта жаңғыртуға жарамды 4 жолды стереофонды жазумен шығарылады. Сауда орындарында сатылатын магнитофильмдердің диаметрі 127 мм келетін №13 (дыбыс жаңғырту ұзақтығы 25—30 минут) және диаметрі 178 мм келетін , №18 (дыбыс жаңғырту ұзақтығы 55—60 минут) катушкалары бар. Олардың жұмыстың қабаты ішіне қарай оралып, екі ұшына ракорд (түрлі түсті магнитті емес ленталардың қиындылары) желімде ле ді. Ракордтар магнитофильмнің жұмыстың бөлігін лента тартқыш механизмге орау кезінде бүлінуден сақтап, жазудың (фонограмманың) басын табуға мүмкіндік береді. Дереккөздер
Упсала

Упсала — Швецияның ежелгі астанасы. Стокгольмнің солтүстік-батысында Швецияның бұрынғы астанасы — Упсала қаласы орналасқан. Ол астана мәртебесін 1523 жылға дейін сақтады, қазіргі уақытта — Упсала елдің әкімшілік орталығы. Қаланың негізі XII ғасырдың бас кезінде қаланды, оның орнында Эстра-Арос аталған (швед тілінен аударғанда "Өзеннің шығыс сағасы" деген мағынаны білдіреді) шағын коныс болған. 1273 жылы Эстра-Ароста архиепископтың резиденциясы орналасты. 1280 жылы қала қазіргі атауын алды, Упсала шамамен "саладағы жоғарғы қоныс" деген мағынаны білдірді. ("сала" — "таулы" деген сөз). XIII ғасырдың соңынан XVIII ғасырдың бас кезіне дейін Упсалада мемлекеттік маңызы бар көптеген шаралар: Швеция билеуші топтарының жиналыстары, швед монархтарының таққа отыру салтанаттары, т.б. өткізілді. Қазіргі қаладан сәл солтүстікке қарай орналасқан ескі Упсала ежелгі діни әдет-ғұрып орталығы болды. Мұнда XII ғасырдың бас кезінде салынған ескі швед соборының құландылары әлі күнге дейін бар. Қаланың бұл бөлігінде Швед корольдерінің ежелгі сарайлары орналасқан. 1945 жылы Ескі Упсала күшті өрттің нәтижесінде жойылды. XIV ғасырдың өзінде қалада сауда тез қарқынмен дами бастады, тура осы Упсалада бүкіл Швециядан саудагерлер келетін жәрмеңкелер өткізіліп тұрды. 1477 жылы бұрынғы швед астанасында елдегі бірінші университет ашылды. 1620 жылы барокко стилінде орындалған және "Густавианум" деген атақ алған университеттің орталық ғимараты пайда болды (қазір мұнда мұражай орналасқан). Ампир стиліндегі ғимараттар салу XIX ғасырда кең құлаш жайды. Упсаладағы мұндай архитектуралық құрылыстардың неғұрлым жарқын өкілі 1819—1826 жылдары архитектор К. Сунвалльдың жобасы бойынша салынған университет кітапханасының ғимараты болып табылады. Упсаланың архитектуралық бет-бейнесінде осы уақытқа дейін ескі қалалық жобалау элементтері жақсы сақталған. XIX ғасырдың соңы XX ғасырдың бас кезінде Упсала Швециядағы консерваторлық саяси топтардың тірегі болды. XX ғасырда қала өнеркәсібі жедел қарқынмен дами бастады. Мұнда машина жасау, тамақ, дәрі-дәрмек жасау кәсіпорындары салынды. Осы уақытқа дейін қыш бүйымдар өндірісі көпке танылып отыр. Бүгінгі күні Упсала қазіргі заманғы Швецияның ірі өнеркәсіп, мәдени және университеттік орталығы болып табылады. Қалада этнографиялық және өлкетану мүра- жайлары, Дисагорден архитектуралық мүражайы, Упсалада түрып, еңбек еткен белгілі ғалым Карл Линнейдің үй- мұражайы (бұл қалада оның мазары да бар), ботаникалық бақ, астрономиялық обсерватория ашылды. Университет кітапханасында 250 мыңнан аса баспасөз басылымдары мен 7000-нан астам көне қолжазбалар бар. Дереккөздер
Аспалы өсімдіктер

Аспалы өсімдіктер, Ампель өсімдіктері — ампельдерде яғни аспалы вазалар мен құмыраларда т. б. өсірілетін өсімдіктер тобы, олардың сабақтары жайылып, салбырап немесе өрмелеп өседі. Бұлар — әдетте мәңгі жасыл, көпжылдық, сәндік жапырақ жаятын немесе әдемі гүл шашатын өсімдіктер. Аспалы өсімдіктерді терезе алдына немесе қабырғаға бекітілген тіреуіштер арқылы сәндік құмыраларға, аспалы кашполарға, ағаш немесе тоқыма кәрзеңкелерге отырғызып, іліп қояды. Гулдейтін аспалы өсімдіктер: 1. Қалампыр тектес эписция. 2. Әдемі эсхинантус. 3. Боз шырмауық-хы хойя. 4. Жалаң хипоцирта. 5. Геспериев ту қым дасына жататын аспалы өсімдіктер. 6. Әсем колумнея. Аспалы өсімдіктерді (құрғақ сүйгіш суккуленттерден басқасын) күн сайын суарады, қоңыр салқын су бүркіп тұрады; топырақ түгел ылғалдануы үшін құмыраларды аптасына бір рет суға толық батырып алын отырады. Жыл сайын көктемде жаңа топырақ ауыстырыл салады. Бөлмені сәндеу үшін мына өсімдіктерді өсіру керек. Сәндік жапырақ жаятындар: * өрмелеп өсетін фуксия тәрізді бегония, * кәдімгі шырмауық, * аспарагус, * көкшіл селагинелла, * аспалы зебрина, * тау фикусы және кішкене фикус, * айдарлы хлорофитум т. б. түрлері, * әсем эсхинантус, * шырайгүл, * шырмауық жапырақты пеларгония. Суккуленттер: * қалың жапырақты оттона, * кассит рипеалисі, * Зибольд пен Морган очитогі, * Вуд церопегиясы, * зигокактус. Жасанды тіректі қажет ететін аспалы немесе шырмауық сабақты кейбір өсімдіктерді лиана сияқты өсірген дұрыс. Тіректің ен қарапайым түрі — тік қазықшалар немесе бамбук таяқшалар. Тік қазықшаларға көлденеңінен таяқшалар немесе жіп байлап торкөз жасауға болады. Бөлме лианасының күтімі де жалпы бөлме өсімдіктеріңің күтіміне ұқсас. Дереккөздер
Фудзи-Хаконе-Идзу ұлттық саябағы

Фудзи-Хаконе-Идзу ұлттық саябағы - 1232 км 2 аумақты алып жатқан бұл ұлттық саябақтың негізгі назар аударар нысаны — Фудзияма тауы. Саябақ, сондай-ақ жапондардың діни және мәдини өмірінің орталығы болып табылады. Ыстық бұлақтар, қатқан лавалардан пайда болған жартастар мен каскадтар бұл өлкедегі геотермальды белсенділікке дәлел болады. Идзу түбегінің жанында 7 белсенді жанартаутекті аралдар орналасқан. Адамдар мұнда кактустың 2500-ден астам түрлерін алып келген, олар саябақтың арнайы бөлінген жерінде өсіріледі. Саябақты, сондай-ақ құстардың көптеген түрлері мен жапон кеміргіші — сони мекендейді. Дереккөздер
Брекон-Биконс ұлттық саябағы

Брекон-Биконс ұлттық саябағы — Негізі 1957 жылы қаланған бұл ұлттық саябақтағы таулар, ормандар, шымтезектер, батпақтар мен көлдер Оңтүстік Уэльстегі Дайорид және Поуйс тау тізбектерінің арасында жатыр. Саябақтан батысқа карай Қаратау көтеріледі. Шығысқа қарай Қаратаудың тізбегі созылып жатыр. Ең биік жері — Пен-и-Фен (886 м) саябақтың ортасында орналасқан. Соңғы мұздану кезінде мұздықтар тау шыңдарының арасында жатқан адырлардан төмен түсті, пайда болған ойыстарды кумали деп атайды. Кейбір ойыстарда қазіргі уақытта терең көлдер пайда болды. Олардың ішінде егер аңызға сенетін болсақ, Пен-и-Феннің етегінде түпсіз Кум-Илч көлі жатыр. Оңтүстігіне таман, көптеген үңгірлер мен орманды шатқалдар орналасқан. Саябақтың флорасы мен фаунасы алуан түрлі: таулардың биік солтүстік беткейлері альпілік өсімдіктермен жабылған, аласа төбелерде борсықтар мен қара күзендер өз қоректерін тауып жейді, көлдерінде шортандар мен жыланбалықтар кездеседі. Дереккөздер
Қан донорлығы

Қан донорлығы ( donare [http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%9B%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D1%82%D1%96%D0%BB%D1%96 лат]. — «беру») – өзінің [http://kk.wikipedia.org/wiki/%D2%9A%D0%B0%D0%BD қан] ын басқа адамға құюға тапсыратын [http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC адам]. Жасы 18-ге толған және тиісті [http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%86%D0%B8%D0%BD%D0%B0 медицина] лық тексеруден өткен азаматтар донор бола алады. [http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%97%D0%B0%D2%A3 Заң] донорлардың еңбегі жөнінде бірқатар жеңілдіктер белгілеген. Кәсіпорындарының, мекемелердің, ұйымдардың әкімшіліктері жұмысшы және қызметшілерді тексерілетін күні және қан тапсыратын күні денсаулық сақтау мекемелеріне бөгетсіз жіберуге және олардың сол күндердегі орташа еңбек ақысын сақтауға міндетті. Қан тапсыратын күні донор қандай уақыт (жұмыс күні немесе бос уақыт) болмасын жұмыстан босатылады. Жұмысшы және қызметші донорларға қан тапсырылған күнен кейін орташа жалақысы сақталып, демалыс беріледі. Дереккөздер # Шаңырақ : Үй-тұрмыстық энциклопедиясы. Алматы : Қаз.Сов.энцикл.Бас ред. Р.Н.Нұрғалиев, 1991. Сілтеме * [http://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%BB%D0%BC%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D0%9E%D0%B1%D0%BB%D1%8B%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%9B_%D2%9B%D0%B0%D0%BD_%D2%9B%D2%B1%D1%8E_%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%93%D1%8B Алматы Облыстық қан құю орталығы] * [http://kk.wikipedia.org/wiki/%D2%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B4%D1%8B%D2%9B Қан аздық]
Банф ұлттық саябағы

Банф ұлттық саябағы — Канада провинциясы Альбертаның оңтүстігінде, Сеңгір тауларына орналасқан. Аумағы 6641 км 2 . Оған солтүстігінен Джаспер, батысынан Йохо ұлттық саябақтары жапсарласады. Банфтың құрамына Солтүстік Америкадағы Солтүстік полюс шеңберінен тыс жерлердегі неғұрлым аумақты мұздықтар аймағы — Колумбия мұзды алаңының бір бөлігі енген. Саябақ өзінің айбынды ландшафтыларымен, әсіресе мұздықтардағы көлдермен, сонымен бірге күкіртті таудың ыстық бұлақтарымен әйгілі. Банф ормандары шыршалардан, самырсындардан, қарағайлардан, көктеректерден, америка қайыңдарынан құралады. Саябақтың аса бай жануарлар дүниесінде алтын бүркіт, ақ құр, канадалық шұбар торғай, ементұмсық тәрізді құстар кең тараған. Сүтқоректілердің ішіндегі ең ірілері гризли (солтүстік америкалық сүр аю), қара аю, америкалық бұлан, солтүстік америкалық тау бұғысы — карибу, тауешкі, қар қойы. Дереккөздер
Везувий

Везувий — Неапольден оңтүстік-шығысқа қарай 15 км жерде, Кампанияда, Неаполь шығанағынан 1277 м биіктікке дейін көтерілетін Везувий тауы орналасқан. Геогрфиясы Везувий — құрлықтық Еуропадағы әрекеттегі жалғыз жанартау: кратерінің шеңбері 1400 м және тереңдігі 216 м. Координаты: Сипаттамасы Монте- Солма деп аталған бұрынғы жанартаудың қалдықтары қазіргі кездегі неғұрлым жас конустың айналасында жартылай шеңбер тәрізді тау қырқасын құраған. Везувийдің неғұрлым әйгілі атқылауы (ол жөнінде алғашқы деректі Үлкен Плиний жазып қалдырған) 79 жылы болып, жанартаутекті жыныстардың сынықтары Помпей, Стабчя мен Геркуланум қалаларын тұтастай басып қалды. Везувий соңғы рет 1944 жылы атқылады. Везувийдің атқылауы көптеген адамдардың өмірін қиды, бірақ ол сонымен қатар тарих пен геология үшін маңызды мұра болып қалды. Везувий ұлттық саябағына кіреді және туристер арасында танымал. Дереккөздер Сілтемелер * https://volcano.si.edu/volcano.cfm?vn=211020
Ас үй

Асүй. Қазіргі пәтерлердің асүйі көптеген шаруашылық жұмыс түрлерін атқаруға пайдаланылады. Негізінен ас дайындауға арналғанымен, кейде кір үтіктеу, киім тігу сияқты үйдің басқа да ұсақ-түйек істері сол бөлмеле атқарылады. Ас үй мақсатына, жабдықталуы мен пайдаланылуына қарай тамақ әзірленетін асүй, тамақ ішетін асүй, яғни асхана деп бөлінеді. Тамақ әзірлейтін асүй негізінен тамақ әзірлеуге және шаруашылық жұмыстарын істеуге есептелген. Мұндай асүйде отбасы мүшелері тамақты әр кезде, бөлініп-бөлініп ішеді. Тамақ ішетін асүйде, яғни асханада отбасының барлық мүшесі бір мезгілде тамақ ішуге арналған үстел тұруға тиіс. Асүйде атқарылатын барлық жұмыс түрінің ішіндегі ең негізгісі — уақытты көп алып, күштің де көбірек жұмсалатыны — тамақ әзірлеу және ыдыс-аяқты жинау. Тамақ әзірлеуге әйел күніне орта есеішен 4 сағат уақыт жұмсап, бірнеше км жер жүреді екен. Оның үстіне асүйдегі жұмыс жағдайынық қолайсыздығымен бірге (ыстық, ылғал, булану, шу, ауа құрамының өзгеруі) әйелдің тамақты негізінен тік тұрып әзірлейтінін де естен шығармау керек. Асүйдегі жұмыстар тиімді түрде ұйымдастырылса, үй шаруашылығын жүргізуге жұмсалатын уақытты қысқартып, еңбекті жеңілдетуге әбден болады. Асүй жабдықтарын қолайлы топтастыру және орналастыру, барлық қажетті затқа әйелдің қолы еркін жететіндей болуы, тұрмыстық , техниканы кеңінен пайдалану жұмысты жеңілдетуге, дене еңбегін азайтуға мүмкіндік береді. Жұмысты тиімді ұйымдастыру, мақсаттылық принципін сақтау және тұрмыстық техниканы кеңінен қолдану тамақ әзірлеуге жұмсалатын уақытты 1,2—1,5 есе қысқартыл әйелдің еңбегін азайтады және оның көп шаршамауына септігі тиеді. Әрбір асүйде қажетті жабдықтарды дұрыс орналастырудың маңызы зор. Асүйдегі жабдықтың жиынтығы пәтердегі бөлмелердін орналасуына және отбасы құрамына байланысты болуға тиіс. Ал олардың қайсысын қай жерге қою керектік асүйдегі шаруашылық жұмыстарының қандай кезекпен атқарылатынына сәйкес келуі керек. Дереккөздер
Лиссабон

Лиссабон — Португалияның астанасы. Географиялық сипаттама Атлант мұхитынан 15 км жерде, Тежу өзенінің кең сағасында, Пиреней түбегінің оңтүстік-батыс жағалауындағы қолайлы жерде тұр. Қала аудандары өзен сағасынан Алентежу жағажайларына дейін созылып жатқан Лиссабон жағалауларында орналасқан. Астаналық мегаполистің қазіргі заманғы көп қабатты үйлері шеткі аймақтардағы табиғаты әсем, шағын кенттерге біріккен балықшылар мекендерімен алмасады. Лиссабонның төңірегіндегі табиғи жағдайлар тіршілік үшін өте қолайлы. Атлант мұхитынан ылғалды ауа ағынының тұрақты келіп тұруы климатты жеткілікті дәрежеде жұмсақ етеді, мұнда қыста жылы (ауа температурасы +9°С белгіден төмен түспейді), ал жазда шамалы ыстық (тамыздағы орташа температура + 24 °С-тан аспайды) болады. Өсімдіктер дүниесі Жағалаудагы аудандарда ормандардың аяусыз жойылуына қарамастан, Лиссабонның айналасы өсімдіктер дүниесі бай теңіз жағалауында өсетін қарағай, эвкалипттер, мәңгі жасыл бұталар (маквистер) сақталған. Биік әрі қалың болып өсетін массивтер ландшафтыға қайталанбас әсемдік береді. Халқы ]] Лиссабон — Португалияның ең ірі қаласы, оның 678 мыңнан аса тұрғыны бар, ал Үлкен Лиссабон агломерациясында 2,1 млн-ға жуық адам тұрады. Португалияның астанасы — бір ұлтты қала, оның халқының 97%-ын португалдықтар, тек 3%-ын шетелдік азаматтар құрайды. Солай болса да дәстүрлері мен мәдениеті тек жергілікті тұрғындардың ғана емес Жапония, Үндістан, Африка мен тағы да бірқатар елдер саяхатшыларының ықпалымен қалыптасқан Лиссабонның көп ғасырлық тарихы оған, "қарама-қарсылықтар қаласы" аталуына құқық береді. Лиссабон тұрғындарының көпшілік бөлігінің тілі белгілі бір дәрежеде испан тіліне ұқсас, бірақ сөздердің айтылуы, жазу ережелерімен ерекшеленетін португал тілінде сөйлейді. Лиссабонды Португалия қалаларының інжу-маржаны деп атайды. Ол көптеген туристерді өзінің тамаша шіркеулері, замоктары, ортағасырлық көшелері және мұрайжайларымен тартады. Дереккөздер
Байришер ұлттық саябағы

Байришер ұлттық саябағы - Саябақ Германия мен Чехия прасындағы таулы шекарадағы 120 км 2 аумақты алып жатыр, гранит жартастардың биіктігі 730—1450 м. Неғұрлым биік беткейлерінде шыршалы ормандар, одан төменде үйеңкі, шамшат, самырсыннан тұратын аралас ормандар өседі. Саябақтың шекараларында шағын жаңа Шенау қорығы орналасқан. Онда аюлар, жабайы мысықтар, бизондар, сілеусіндер, қасқырлар қорғауға алынған. Дереккөздер
Мұздатылған көкөніс және жеміс - жидектер

Мұздатылған көкөніс және жеміс - жидектер - арнайы дайындалған (картон қағазға салынған, целофанға оралған, бос төгілген) төменгі температурада (18°—35&nbsp;°C) жиналған бетте мұздатылған көкөністер мен жеміс-жидектер. Тез мұздату оның ұлпа құрылымының, дәмдік қасиетінің және сыртқы түрінің жақсы сақталуын қамтамасыз етеді. Сондай-ақ мұздату — тез бұзылатын көкөніс, жеміс-жидектердің пайдалану мерзімін ұзартады. Дәмділік, хош иісі, түрі, сіңімділігі және витаминдерінің құрамы жағынан мұздатылған түрінің жаңа алынған өнімдерден айырмашылығы аз, оларды тамаққа жылдың барлық мезгілінде пайдалануға болады, әсіресе, көкөністер және жеміс жидектер аз кезде, көктемде және жаздық бас кезінде пайдалы әрі құнды. Жиналған бетте мұздатылған көкөністер Жиналған бетте мұздатылған көкөністер үй жағдайында қосымша өңдеуді қажет етпейді (жуу, тазалау, кесу), бұл түрлі тағамдарды дайындауда уақытты үнемдейді. Жиналған бетте мұздатылған көкөністерді міндетті түрде тоңазытқышта (немесе мұздықта) ерітпей (еріген көкөністі сақтауға болмайды) сақтау керек. Мұздатылғал көкөністерді ерімей тұрып бірден ыстық суға салып, дайын болғанша қайнатады. Жас көкөністерге қарағанда мұздатылған көкөністер 3 есе тез піседі. Бұлай тез пісіру арқылы көкөністің табиғи дәмін, иісін, түсін және витаминін сақтауға болады. Мұздатылған көкөністердің ішінде ең көп таралғаны — көк бұршақ, бұршаққынды үрме бұршақ, сұйық тағамға берілетін көкөністер жиынтығы; сондай-ақ «Гювеч» атты көкеністер қоспасы. Бұның құрамына томат, тәтті бұршаққынды бұрыш, көк бұршақ, бұршаққынды үрме бұршақ, дәмді көктер т.б. Бұл қоспаларлан тез арада сұйық тағам, картоп қосу арқылы қою тағамға гарнир дайындауға болады. Жиналған бетте мұздатылған жеміс - жидек. Жоғары сапалы, жақсы піскен, іріктелген жеміс-жидектерді, қой бүлдірген, өрік, шие, қарақат, т.б. сондай-ақ жемістер қоспасын мұздатады. Мұздатылған жеміс-жидектерді дастарқанға толық ерімей тұрғанда, жартылай ерітіп берген дұрыс (0°С). Жеміс-жидектерді үй температурасында (2—4 сағ.) еріту керек, еш уақытта отта немесе ыстық суда ерітпеген дұрыс, өйткені тез ерісе, жеміс-жидек езіліп, шырының, түсін жоғалтады, солып қалады. Еріген жеміс 1 тәуліктен артық шыдамайды,сондықтан оны жылы бөлмеле сақтауға болмайды, ашыған жеміс-жидектерді (көпіршісе, спирт иісі болса) пайдалануға болмайды. Мұздатылған жеміс-жидектен компот, салат, мусс, джем, кисель, т.б. дайындауға болады. Дереккөздер
Дәулет Кавазұлы Тәжмакин

Дәулет Кавазұлы Тәжмакин (3.11.1964 жыл, Қостанай) - Экономика ғылымының кандидаты (1993). ҚР бадминтон федерациясының вице-президенті. Бадминтон бойынша КСРО спорт шебері (1984). * 1988 жылы Қостанай ауыл шаруашылығы институтын, 1993 жылы Целиноград ауыл шаруашылығы институтының аспирантурасын бітірген, экономист - ауыл шаруашылығы өндірісін ұйымдастырушы. * 1984-86 жылдары - Кеңес Армиясының қатарында азаматтық борышын өтеген. * 1989-90 жылдары - Қостанай ауыл шаруашылығы институты кафедрасының ассистенті. * 1993-94 жылдары - «Аспект» инвестициялық-қаржы компаниясы» АҚ маркетинг жөніндегі директоры. * 1994-96 жылдары - «Биржалық есеп айырысу папатасы» АҚ Басқарма төрағасы. * 1996-97 жылдары - Қостанай облысы әкімі орынбасарының кеңесшісі. * 1997-98 жылдары - Қостанай облысы Ішкі істер басқармасы қаржымен қамсыздандыру басқармасының бастығы. * 1998-99 жылдары - Қостанай облысы ауыл шаруашылығы және азық-түлік департаменті директорының орынбасары. * 1999-2002 жылдары - ҚР Ауыл шаруашылығы министрлігінің стратегия және мемлекеттік реттеу департаментінің директоры. * 2002-03 жылдары - «Азық-түлік келісімшарт корпорациясы» ЖАҚ департаментінің директоры, президентінің кеңесшісі. * 2003 жылы - «Қазақстан Астық Одағы» ЗТБ вице-президенті. * 2003 жылдан - «Астық сақтандыру компаниясы» АҚ Басқарма төрағасы. «Шаруашылықты жүргізудің жаңа формалары» (1993) кітабінің авторы. Дереккөздер
Пастерлеу

Пастерлеу —100°С-ға дейінгі температурада (бірақ 63°С-ден төмен болмауы тиіс) қыздыру арқылы азық-түліктегі зиянды микробтарды жою әдістерінің бірі. Ол осы әдісті алғаш рет ұсынған француз микробиологі Л. Пастердің есімімен аталған. Пастерлеу әдісі азық-түлікті (сүт, кілегей, жеміс-жидек шығындары, желе т.б.) консервілеуде кеңінен қолданылады. Мұндай тағамдарды 100°С-ден жоғары температурада қыздырса, олардың өзіндік қасиеттері әжептәуір өзгеріске ұшырайды. Дереккөздер
Эрик Ғабдрахимұлы Жұмағазиев

Эрик Ғабдрахимұлы Жұмағазиев - 1964 жылы 10 қазанда Батыс Қазақстан облысында туған. 1986 жылы Батыс Қазақстан ауыл шаруашылығы институтын бітірген, экономист - ауыл шаруашылығы өндірісін ұйымдастырушы. *2002 жылы ҚР Президенті жанындағы Мемлекеттік қызмет академиясын бітірген, мемлекеттік қызмет менеджері; *2006 жылы ОАУ-ді бітірген, заңгер. *1986-88 жылдары - Батыс Қазақстан облысы қаржы бөлімінің аға экономисі, аға тексеруші-инспекторы. *1988-91 жылдары - Батыс Қазақстан облысы Бас жоспарлау-экономикалық басқармасының аға маманы. *1991-95 жылдары - «КРАМДС-Феникс» акционерлік сақтандыру компаниясының сақтандыру жөніндегі вице-президенті. *1997-2000 жылдары - «Мұнай сақтандыру компаниясы» ААҚ Орал филиалының директоры. *2000-01 жылдары - Батыс Қазақстан облысы әкімі аппаратының ұйымдастыру-бақылау және кадр жұмысы бөлімінің бас маманы, бас инспекторы. 2006 жылы - «Алиби Секьюритиз» АҚ бас директоры. *2004 жылдан - «Астық сақтандыру компаниясы» АҚ Басқарма төрағасының орынбасары. Егіншілік шаруашылығындағы сақтандыру бойынша мақалалардың, әдіснамалық және оқыту бағдарламаларының авторы. Егіншілік шаруашылығындағы міндетті сақтандыру тұжырымдамасын әзірлеуге қатысқан. Жұмыстағы негізгі ұстанымы: «Жалғыздың үні шықпас». Іскер адамның бойындағы құнды қасиеттер: «Берген уәденді орында!». Қазақстан қаржы аясына талдау: «Қазіргі кезеңде Қазақстанның қаржы секторы жаңа сапалы даму деңгейіне шықты. Заңанаманы және қаржы ұйымдарының қызметін реттеуді жетілдіру бойынша үлкен жұмыстар атқарылды. Қазақстанның кредиттік рейтингісінің инвестициялық деңгейге дейін жақсарылуы да ҚР қаржы секторының табысты дамуының нәтижесі». Дереккөздер
Паштет

Көбінесе еттен (ірі және ұсақ малдың бауырынан, үй және жабайы құстың бауыры мен етінен) дайындалатын тағам. Кейде балық (судактан, гресканың бауырынан, баклажаннан, жасымық т.б.) көкөністен де дайындалады. Паштет салқын тағам немесе басытқы ретінде беріледі; қамырға орап пісірілген паштетті дастарқанға ыстық күйінде қояды. Паштетті суық жерде фольгаға, жылтыр қағаз немесе целлофанға орап сақтайды, өйткені ол тез кеуіл, қарайып, бұзылып кетеді. Дайын паштеттер басқа да кулинариялық тағамдар сияқты сатылады. Бауырдан жасалған паштет Сәбізді, пиязды майдалап турап, оларды майға қуырып, жартылай дайын күйіне жеткізеді, содан соң пісірілмеген бауырлы төртбұрыштап кесіп қосады, оған тұз, бұрыш салып, дайын болғанша қуырады. Дайын болған бауырды қосымша үстемелерімен бірге 2—3 рет ет тартқыштан өткізеді, содан кейін ағаш таяқшамені немесе ағаш қасықпен жақсылап араластырады, сол сәт оған аздап сары май мен еттің болмаса тауықтың суық сорпасын қосып тұру керек. Дастарқанға берер алдында алдымен суытылған паштетке піскен, майда тур алған жұмыртқа, петрушка, қосу қажет. 500 г сиырдың бауырына: 100 г туралған іш май, 100 г сары май, 1 сәбіз, 1 тал петрушка, 1 бас пияз, 1—2 ас қасық суық сорпа керек. Дереккөздер
Серік Сапарбекұлы Темірғалиев

Серік Сапарбекұлы Темірғалиев - 1969 жылы 1 қаңтарда Жезқазған қаласында туған. 1994 жылы Мәскеу физикалы-техникалы институтын (МФТИ) бітірген. *1994-95 жылдары «Ремком» АОЗТ (Мәскеу қаласы) бөлімінің бастығы. 1995-96 жылдары - «KBS» ЖШС апаратты-талдау бөлімінің менеджері. *1996-98 жылдары - «KBS Garant» СК» ЖАҚ президенті. *1998-2000 жылдары - ҚР Ұлтты банкінің Сақтандыруды қадағалау департаментінің басқарма бастығы, бас сарапшысы. *2000-04 жылдары - «БТА Страхование Жизни» АҚ Басқарма төрағасы. *2004 жылдан - «Тұран Әлем Банкі» АҚ атқарушы директоры, «БТА Страхование Жизни» АҚ, «БТА Страхование» АҚ, «БТА Забота» СК» АҚ, «Лондон - Алматы» СК» АҚ БК, «ОРАНТА» HACK және «Оранта Жизнь» ЖА (Киев қаласы) Директорлар кеңесінің мүшесі. Қазақстан актуарийлері оғамының мүшесі. Жұмыстағы негізгі ұстанымы: «Өз ісіңді сүю керек». Іскер адамның бойындағы құнды қасиеттер: «Іскерлік, масаткерлік,көшбасшылы, жауапкершілік, жаңашылды». Қазастан қаржы аясына талдау: «Бүгінгі таңдағы Қазақстанның қаржы саласында қарқынды даму мен бәсекелестіктің артуы, түрлі қаржы қызметтері (жинақталған қаржылар, несиелер, сақтандыру, инвестициялар) мен институттарының ықпалдасуы, сондай-ақ жаңа технологиялардың енгізілуі, айқындылыққа беталыс, мемлекеттік даму институттары рөлінің артуы және бөлшек саудаға көңіл бөлу байқалуда». Дереккөздер
Айман Әбдіғаппарқызы Мұхтыбаева

{{Ambox }} Айман Әбдіғаппарқызы Мұхтыбаева - 1967 жылы 16 шілдеде Жамбыл облысы Михайловка селосында туған. 1990 жылы Алматы мемлекеттік медициналық университетін бітірген, дәрігер-терапевт. *2006 жылы - Еуразия нарық институтын бітірген, қаржы бакалавры. *1990-98 жылдары - жедел медициналық көмек ауруханасының дәрігері. *2001 жылы «Династия» өмірді сақтандыру жөніндегі компаниясы» АҚ бас андеррайтері, андеррайтинг және талаптарды реттеу басқармасының бастығы. *2004 жылдан - «ТұранӘлем Банкінің еншілес ұйымы өмірді сақтандыру компаниясы «БТА Өмір» АҚ Басқарма төрайымы. Жұмыстағы негізгі ұстанымы: «Кәсіби шеберлік». Іскер адамның бойындағы құнды қасиеттер: «Жауапкершілікті сезіну, ұқыптылық, командамен жүмыс істей білу». Дереккөздер
Гүлшара Наушақызы Әбдіқалықова

Гүлшара Наушақызы Әбдіқалықова (15 мамыр 1965, Сұлу-Төбе ауылы, Сырдария ауданы, Қызылорда облысы) — мемлекет және қоғам қайраткері, Қызылорда облысының бұрынғы әкімі (2020—2022). 15-тен астам ғылыми мақалалар мен жарияланымдардың авторы. Өмірбаяны * 1987 жылы Жамбыл жеңіл және тамақ өнеркәсібі технологиялық институтын бітірген, экономист-сарапшы, Экономика ғылымдарының кандидаты. * Еңбек жолын 1987 жылы Қызылорда облыстық әлеуметтік қамсыздандыру басқармасының бас инспекторы қызметінен бастаған. * 1995-2003 жылдары Қазақстан Республикасының Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінде жауапты қызметтер атқарған. * 2003 - 2005 жж. - Қазақстан Республикасының Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау вице-министрі. * 2005 - 2006 жж. - "Өмірді сақтандыру компаниясы" АҚ Басқарма төрағасы. * 2006 - 2007 жж. - Қазақстан Республикасының Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау вице-министрі. * 2007 - 2008 жж. - Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің Жауапты хатшысы. * 2008 - 2009 жж. – Қазақстан Республикасы Президентінің кеңесшісі. * 2009 - 2012 жж. - Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі. * 2012 - 2013 жж. – Қазақстан Республикасы Президентінің кеңесшісі. * 2013 - 2014 жж. - Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің Орынбасары. * 2014 - 2019 жж. - Қазақстан Республикасының Мемлекеттік хатшысы. *2019 жылдың ақпанынан 2019 жылдың тамызына дейін – Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары. *2019 жылдың тамызынан бастап Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің депутаты. *2019 жылы 4 қыркүйектен бастап Қазақстан Парламенті Мәжілісінің Әлеуметтік-мәдени даму жөніндегі палатасы комитетінің төрайымы болып сайланды. *2008-2020 жылдар аралығында Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Әйелдер істері және отбасылық-демографиялық саясат жөніндегі ұлттық комиссияның төрағасы болды. *Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығымен 2020 жылдың 28 наурызынан бастап Қызылорда облысы әкімі лауазымына тағайындалды. 2022 жылғы 7 сәуірде лауазымынан босатылды. Наградалар * «Астана" медалі (1998) * "Ерен еңбегі үшін" медалі (2001) * "Қазақстан Конституциясына 10 жыл" мерейтойлық медалі (2005) * "Астанаға 10 жыл" мерейтойлық медалі (2008) * "Парасат" ордені (2009) * "Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл" медалі (2015) * "Қазақстан Конституциясына 20 жыл" мерейтойлық медалі (2015) * "Қазақстан Республикасының Тәуелсіздігіне 25 жыл" мерейтойлық медалі (2016) * "Астанаға 20 жыл" мерейтойлық медалі (2018) * Ресей Федерациясы Президентінің Құрмет грамотасы — ғарыш кеңістігін зерттеу және пайдалану саласындағы халықаралық ынтымақтастықты дамытуға, халықтар арасындағы достықты нығайтуға қосқан зор үлесі үшін. (2021) Дереккөздер
Жарқын Қабыкенұлы Әлжанов

Жарқын Қабыкенұлы Әлжанов 1968 жылы 1 маусымда Абай облысы Жарма ауданы Шалабай ауылында туған. Қазақ. Жеке басты мағлұмат Әкесі - Әлжанов Қабыкен Құсайынұлы. Анасы - Еңсенова Үмітқия Заманбекқызы.Жұбайы - Тоқтарова Шынар Тәңірбергенқызы (1974 ж. т.). ¥лы - Қабыкен Жалын Жарқынұлы (2001 ж)Хоббиі - тау шаңғысы, футбол.Сүйіп оқитын әдебиеті - детективтер. Білімі *(1992) Өскемен жол-құрылыс институтының жол қозғалысын ұйымдастыру факультетін жол қозғалысының инженері мамандығы бойынша; *(1997 )Қазақ мемлекеттік басқару академиясы жанындағы Нарық институтының қаржы және несие факультетін экономист мамандығы бойынша; *(2002) Халықаралық бизнес академиясының экономика және менеджмент факультетін (Мааstricht school of Managment Master of Buisiness Administration,specializing in General and Strategic Management) МВА мамандығ бойынша; *(2008) Халықаралық бизнес академиясын MВА мамандығы бойынша бітірген оқиды.Қазақ, орыс және ағылшын тілдерін біледі. Жұмысы *1992 жылдан - «Орталықбанк» акционерлік банкісінің сарапшы-экономисі (Семей қ.). *1993 жылдан - «Орталықбанк» Қазақ орталық акционерлік банкі директорының орынбасары (Семей қ.). * 1996 жылдан - «Орталықбанк»Қазақ орталық акционерлік банкісінің («ОрталықІНесие банкі» ААҚ, Семей) директоры. *1998 жылдан бері - «Мунай сақтандыру компаниясы» ААҚ («Мұнай сақтандыру компа ниясы» АҚ) басқармасының терағасы. *(2003 жылдан).Спорт гимнастикасы федерациясының президеніі Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - М.Ганди, Дэн Смомии. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Белгілі бір жағдайларда Қазақстан Орталық Азияның қаржылыи, орталығына айналады». Дереккөздер
Үскі

Үскі — ағаш тесу үшін қолданылатын құрал. Үскінің ұшы біз тәрізді етіп, қатты темірден ұштап жасалады да, ұзын жұмыр ар атпен сапталады. Үскі алымды болу үшін шебер оның ұшын үш қырлы, төрт қырлы етіп жасайды. Үйші кереге саған ағы мен уықтың көзін тескенде үскінің сабына таспа не жіңішке жіп шалып алып оның үйіт арын екі қолымен ұстап алма-кезек саумал антартады. Үскінің шүйдесінен бір адам басып тұрады. Сонда үскінің дүзі қарама-қарсы бағытта бұрылып, біртіндеп ілгері жылжиды. Дереккөздер
Тырнауыш

тырнауыш]] Тырнауыш — жер өңдеу үшін, не шөп жинау үшін пайдаланылатын құрал. Тырнауыштың басы ағаштан да, темірден де жасалады. Темір тырнауыш заводта шығарылады. Оның он, он беске дейін темір тісі болады. Тырнауышты ағаш салқа салтайды. Ағаш тырнауыш төрт қырлап жойылған ағашқа қатты ағаштан жіңішке тіс өткіз ілін жасалады. Ол да жұмыр ағашпен сапталады. Дереккөздер
Тоқпақ

Тоқпақ — қазық қағу үшін қолданылатын құрал. Тоқпақ көбіне сабымен бірге алынған қайыңның безінен жасалады. Тоқпақ неғұрлым салмақты болса, қазық жерге солғұрлым оңай кіреді. Тоқпақ жасалатын ағаттық қабығы аршылып, көлеңкеле кептіріледі. Сабы қолға ұстауға лайықтап жіңішкертіледі. Тоқпақ басының бұтақтары тазартылып тегістеледі. Тоқпақпен қаққан ағаш қазық жарылмайды. Дереккөздер
Серу

Серу — өрмек тоқығанда астыңғы жіп пен үстіңгі жіпті жұптап тізу үшін пайдаланылатын жіңішке ағаш. Ол жіңішке ағаштан жұмырланып жасалады. Бас қазықтан шалып алынған өрмек жіптерін қазықтан бір метрдей қашықта екі-екіден жұптап (бір астыңғы, бір үстіңгі жіпті) серу ағашқа жіппен шалып бекітеді. Бұл жіптердің орнының ауысып кетпеуі үшін қажет. Өрмек әбден тоқылып болған соң серу жіпті шешіп алып, серу ағашқа орап қояды. Ол келесі өрмек үшін тағы айдаланылады. Дереккөздер
Асқар Ғаниұлы Қалиев

Асқар Ғаниұлы Қалиев - 1972 жылы 12 мамырда Алматы қаласында туған. 1994 жылы әл-Фараби атындағы ҚазМҰУ-ді бітірген, социолог, социология оқытушысы. Э.ғ.к.(1999). *1994-95 жылдары - «Айтим» фирмасы» ЖШС менеджері. 1995 жылы - ҚР Экспорттық-импорттық банкінің шетелдік несиелерге қызмет көрсетудің бірінші департаменті басқармасының маманы, ҚР СІМ Еуропа елдерінің жетекші басқармасының референті. *1995-98 жылдары - Қазақстан Республикасының Австрия Республикасындағы Елшілігінде (Вена қаласы) атташе, үшінші хатшы. *1998-99 жылдары - Қазақстан Республикасы СІМ бірінші департаментінің халықаралық қауіпсіздік және қару-жарақты бақылау басқармасының үшінші хатшысы. *1999-2000 жылдары - Қазақстан Республикасы СІМ халықаралық экономикалық ынтымақтастық департаментінің үшінші хатшысы. *2000-01 жылдары - Қазақстан Республикасы көлік және коммуникациялар министрлігі сыртқы байланыстар департаментінің көпжаты ынтымақтастық басқармасының бастығы. *2001-06 жылдары - ҚР Президенті Әкімшілігінің ұйымдастыру-бақылау бөлімінің бас инспекторы. *2006 жылдан - «Экспортты кредиттерді және инвестицияларды сақтандыру жөніндегі мемлекеттік сақтандыру корпорациясы» АҚ Басқарма төрағасы. «ҚР-ның Тәуелсіздігіне 10 жыл» күніне орай (2001), «Тәуелсіз Қазақстанның дамуына қосқан үлесі үшін» (2005) ҚР Президентінің Алғыс хаттарын алған. Жұмыстағы негізгі ұстанымы: «Ақылдылық». Іскер адамның бойындағы құнды қасиеттер: «Жауапкершілік». Қазақстан қаржы аясына талдау: «қаржы нарығы серпінді дамып, қазіргі заманғы қаржы құралдары енгізілуде. Бұл жалпы экономиканың өсуіне мүмкіндік бермек». Дереккөздер
Амандық Баймаханұлы Құлахмет

Амандық Баймаханұлы Құлахмет - 1954 жылы 21 тамызда Қызылорда облысы Шиелі ауданы Авангард совхозында туған. *1982 жылы АХШИ-ды бітірген, экономист. *1975-76 жылдары - ҚТЖ Қызылорда сигнал беру және байланыс дистанциясының электромонтері. *1976-79 жылдары - Қызылорда облысы Шиелі ауданы «Авангард» совхозында құрылыс жөніндегі жұмысшы, «Поршень» Алматы зауытында гильза цехының токарі мен мастері. *1979-83 жылдары Алматы қаласы Совет ауданы Мемлекеттік сақтандыру инспекциясының инспекторы, бастығының орынбасары, бастығы. *1983-89 жылдары - ҚазКСР Мемлекеттік сақтандыру Бас басқармасының тексерушісі, бөлім бастығының орынбасары, бастығы. *1989-91 жылдары ҚазКСР Мемлекеттік сақтандырудың бөлім бастығы, Басқарма мүшесі, Басқарма төрағасының орынбасары. *1991-95 жылдары - «Демеушілік» акционерлік-коммерциялы сақтандыру корпорациясының төрағасы, президенті. *2003 жылдары - ҚР Шетелдік сатандыру жөніндегі «Казахинстрах» мемлекеттік компаниясының вице-президенті, Басқарма төрағасының орынбасары, 1-ші орынбасары. *2003 жылдан - «Алтын Полис» СК» АҚ Басқарма төрағасының орынбасары, төрағасы. ЖБЛКО ОК құрмет грамотасымен (1978), «Мемлекеттік сатандыруға 70 жыл» құрмет грамотасымен (1991) марапатталған. Сақтандыру проблемалары бойынша 3 мааланың авторы. Жұмыстағы негізгі ұстанымы: «Компания қызметіне басшылы етудің стилі мен әдісін үнемі және әрдайым жетілдіріп отыру». Іскер адамның бойындағы үнды асиеттер: «Масаткерлік, біліктілік, жанасышты және жаңашылды». Қазақстанның қаржы аясына талдау: «қаржы жүйесі траты даму үсті нде, біра сонымен бірге бәсекелестіктің айшыласуымен, тәуекелдіктің өсуімен және мемлекеттік реттеу шараларының күшеюімен байланысты шиеленісу сезінуде». Дереккөздер
Сергей Петрович Лаврентьев

Сергей Петрович Лаврентьев - 1951 жылы 5 сәуірде Алматы қаласында туған. Инженер-гидротехник. Техникалық ғылым кандидаты, «British PhD standard» атағын растады. «Казгипроводхоз» жобалау институтында бас инженер болып, Калинин ауданы атару комитетінде, «АСКО» сақтандыру компаниясында жұмыс істеген. *2003 жылдан - «Альянс Полис» СК» АҚ Басқарма төрағасы. Дереккөздер
Ақ сыр

Ақ СЫР — олифа, май және басқа біріктіргіш заттармен қосылып ақ түсті бояу құрайтын ақ пигменттер. Ақ сырдың титан, күкірт, қалайы, қорғасын ерітінділері қосылып жасалатын түрлері бар. Титан ерітінділері қ осылған ақ сыр — қос қышқылды титан — ішкі және сыртқы өңдеу (сырлау) жұмыстарына қолданылатын, атмосфералық әсерге төзімді эмальдарды әзірлеуге кеңінен пайдаланылады. Бұл сырдың өзінің сіңімділігі жағынан (сырланатын 1 м2 ауданға жұмсалатын материал) басқа ақ пигменттерден артықшылығы бар. Дайындалған ақ сырдың сіңімділік — 1 м2ауданға 50—70 г. Жалтырау коэффициенті 98,9%. Күкірт ерітіндісі қосылған ақ сыр (литопол)— ішкі өңдеу жұмыстарына қажетті эмаль және жай сырларды әзірлеуге қолданылатын ұнтақ порошок. Атмосфералық әсерге төзімсіз, жарықтық әсерінен қоңырқай тартып кетеді. Литопонның сіңімділігі — 1 м2ауданға 110 г., жалтырау коэффициенті 97,8%. Қалайы ерітінділері Қалайы ерітінділері қосылған ақ сыр ішкі және сыртқы өңдеу жұмыстарына қажетті эмаль мен жай сырларды әзірлеуге қолданылады. Атмосфералық әсерге және жарыққа өте төзімді. Қалайылы ақ сырдың сіңімділігі— 1 м2ауданға 100—110 г., жалтырау коэффициенті 99,7%. Бұл сырды құрамында қышқылы көп лакпен араластыруға болмайды, мұндайда ол тым қоюланып кетуі мүмкін. Литопон және қалайылы ақ сыр қою не пайдалануға дайын күйінде сатылады. Қою ақ сырға олифа («оксоль») араластыруға да болмайды. Өйткені сырдың түсі сарғыш тартып, өзгеріп кетеді. Сұйылту Оны сұйылту үшін майлы лак немесе табиғи олифа қосу керек. Қалайылы ақ сыр жағылған заттық беті қоңырқай тартса, ол жерді сугегінің асқын тотығымен сүртіл ағартуға болады. Қорғасын ерітіндісі қосылған ақ сыр улы болғандықтан сауда орнына түспейді. Дереккөздер
Қабыланбай Қалдыбайұлы

Қабыланбай Қалдыбайұлы, Қапланбай (т. — ө.ж.б.) — батыр, Кіші жүздегі Исатай мен Махамбет бастаған шаруалар көтерілісі (1836-37) басшыларының бірі. 12 ата Байұлы тайпа бірлестігінің ысық руынан. Алым-салық төлеуден бас тартып қана қоймай, қолына қару алып, ірі байлардың мүлкін тартып алып, кедейлерге үлестірген. Геке бастаған жазалаушылар Қабыланбайды Исатай мен Махамбеттен кейінгі көтерілісшілер арасында беделі күшті үшінші тұлға деп есептеген. Қабыланбай інілері Иманбай, Есмайыл, Қали, Құспан, Жапалақпен бірге 1836 ж. Қарауылқожаның ауылын талқандады. 1837 ж 28 қарашада шайқаста қолға түсіп, Оралда сотталып, Сібірге айдалды. Дереккөздер
Италия өнері

XVI ғасырда қалыптасқан өнердегі жаңа бағыт "барокконың" өркендеу орталығы Рим қаласы еді. Мұндағы XVII ғасырдан қалған сәулет өнерінің белгілері барокко дәуіріне дәлме-дәл. Осы белгілерге мысал ретінде қасиетті Петр соборы, Римдегі Иль Джезу шіркеуі, Ватикандағы патшалық баспалдақ және Римдегі фонтанды айтуға болады. ]] Рим бароккосының көрнекті өкілі — сәулетші, мүсінші Франческо Барромини (1599—1667). Оның Римдегі Сан Карло Алле Куатро Фонтане шіркеуі барокко стиліне сай және өзінің ерекшелігімен көзге түседі. Бұл ғимарат элементтері ірі және жылжымалы тәрізді. Ондағы періште бейнелері қабырғадағы сопақша гербті ұстап тұр. Барокко сәулетшілерінің ең ұнамды элементтерінің бірі — сопақша еді. Сан Карло шіркеуінің бұрышы кесілген және алдында фонтаны бар төрт мүсін орналасқан. Сондықтанда ғимарат атауы — Алле куатро Фонтане. Ф.Барроминидің екінші құрылысы — Сант Иво алла Сапиенда шіркеуі. ]] Барокко тамаша көріністерге бай болды. Римдегі барокко көрермендердің негізгі ансамблі ретінде қалыптасты. Ол готика дәуіріндегідей сәулет өнерін, мүсін мен кескіндемені біріктірді. Барокко шеберлері өнерді табиғатпен байланыстырумен қатар театр құрды. Үлкен сарайларды — саябақтармен, демалыс орындарымен және су бұрқактармен әшекейледі. Барокконың көрнекті мүсіншісі — Лоренцо Бернини.Ол ұзақ өмір сүрді, сарайда патша қарамағында қызмет істеді, көптеген тапсырыстарды асқан шеберлікпен орындады. Лоренцо Бернини — қасиетті Петр Соборын әрі қарай жалғастырып, әшекейледі. Жалғыз ғана үлкен мүсіндер тобы Санта-Мария делла Виктория атты шағын шіркеуде орналасқан. Бұл мүсін Бернини шығармашылығын тереңінен ашады, ол мәрмәрден спектакль ретінде жасалды. Оның “Давид”, “Аполлон мен Дафна” атты шығармалары белгілі. XVII ғасырдағы Италия кескіндемесінде көрнекті суретшілер орын алды. Солардың бірі — Римде, Испанияда жұмыс істеген Микеланджело да Караваджо (1573—1610). Оның шығармалары: "Савлдың өзгеруі" (1600—1601). Мұндағы Савл — римдік әскери басшы, қасиетті христиан Павелге айналды. Метафоризммен катар мифологиялық, библиялық (діни) көріністің көмегімен бейнеленген. Сызықтық композиция мен тұрмыстық жанр қолданылған. "Мария Құдай-апа әлімі" (1605—1606) — мұнда негізгі көрініс Мария өлімі."Табытқа салу" (1602—1604) — батырлық көрініс көтеріңкі бейнеленген. "Қасиетті Матвей" шығармасында алғаш рет қасиетті адамды қарапайым етіп бейнелейді. Дереккөздер
Сергей Федорович Бондарчук

Сергей Федорович Бондарчук (1920 жылы туған) — актер, режиссер. . 1952 жылдан КСРО Халық артисі. 1948 жылы Бүкілодақтың мемлекеттік кинематография институтының актерлік факультетін С.А.Герасимовтың шеберханасы бойынша бітірді. Кинодағы тұңғыш рөлі — "Жас гвардия" (1948, Фадеевтің романы бойынша) фильміндегі Валько. Драмалық қиыншылықтарға мойымай, қайсар табандылығымен таңғалдырған күшті, батыл ерлер тұлғасы — оның актерлік өнер ерекшелігіне жақын тұрған бейнелер. 1959 жылдан бастап кинорежиссурамен шұғылданады. М.А.Шолоховтың "Адам тағдыры" әңгімесі бойынша қойған фильмі (1959) мен Соколов рөлін орындағаны үшін Бондарчук Лениндік сыйлық (1960) алды. Осы фильмге 1959 жылы I Халықаралық кинофестивальдің үлкен Алтын жүлдесі берілді. Бұдан басқа Л.Н.Толстойдың романы бойынша монументті 4 сериялы "Соғыс және бейбітшілік" (1965—1967)”Андрей Болкопский”,"Наташа Ростова", “1812 жыл”, "Пъер Безухов", “Вотерлоо” (1970), тағы басқа фильмдер қойылды. Таңдаулы рөлдері арасында — Тарас Шевченко Отелло, Дымов (А.П.Чеховтың "Үшқұлақ" әңгімесі бойынша) және тағы басқа бар. 50-жылдардан бастап Ресей киностудияларының өндірістік базалары кеңейтіліп, түрлі түсті, кең экранды, кең форматты фильмдер көптеп шығарыла бастады. Мультипликациялық фильм жасау шеберлігі артып, ғылыми-көпшілік кино кинематографияның ірі саласына айналды. 50-жылдардың ортасынан көркем фильм шығару мен прокаттау ісі жедел өркендеген Литва, Латвия, Эстония, Молдавия, Қазақстан республикаларында киностудиялар салынды. Кино өнеріне кинопанорамма, стерео-дыбыс енгізілді. Қазіргі замандас бейнесін шынайы бейнелей отырып, өмірдің алуан сырын терең ұғындыруға ауқымды тақырыпқа ден қойған туындылар санатына И.Е.Хейфицтің "Үлкен отбасы" (1954), М.К.Калатозовтың “Тырналар ұшып барады” (1957), Г.Н.Чухрайдың “Солдат туралы баллада” (1959), С.Ф.Бондарчуктың "Адам тағыдыры" (1959, М.А.Шолоховтың шығармасы бойынша) фильмдері қосылды. Халықтың тарих алдындағы шешуші рөлі, қаһарман мен дәуір арақатынасы таңдаулы тарихи-революцияның киноленталардың негізгі тақырыбына айналды Режиссёрлік қызметі * 1959 — Судьба человека * 1968 — Война и мир * 1970 — Ватерлоо * 1975 — Они сражались за Родину * 1977— Степь * 1982 — Красные колокола. 1 фильмі. Мексика в огне * 1983 — Красные колокола. 2 фильмі. Я видел рождение нового мира * 1986 — Борис Годунов * 1994 — Тихий Дон (аяқталмаған) Сценариі * 1968 — Война и мир * 1970 — Ватерлоо * 1975 — Они сражались за Родину * 1977 — Степь * 1982 — Красные колокола. 1 фильмі. Мексика в огне * 1983 — Красные колокола. 2 фильмі. Я видел рождение нового мира *1986 — Борис Годунов Отбасы Бірінші некесі: *Әйелі – Евгения Белоусова. *Ұлы — Алексей Бондарчук. Екінші некесі: *Әйелі — Инна Макарова —кино актрисасы. *Қызы — Наталья Бондарчук — актриса және кинорежиссёр. Үшінші некесі: *Әйелі (с 1959) — Ирина Скобцева —кино актрисасы. *Қызы — Алёна Бондарчук — актриса. *Немересі — Константин Крюков — актёр. *Ұлы — Фёдор Бондарчук — актёр, кинорежиссёр, клипмейкер. Дереккөздер Энциклопедия Таганрога. — Ростов-на-Дону: Ростиздат, 2003. — 512 б. — ISBN 5-7509-0662-0. Дереккөздер
Михаил Константинович Калатозов

Михаил Константинович Калатозов (1903—1973) — кинорежиссер. 1969 жылдан КСРО Халық артисі. Кинодағы қызметің 1923 жылы бастады. 1928 жылы "Олардың патшалығы" атты тұнғыш фильмін койды. Басқа қойған фильмдері: "Сванетия тұзы", “Ерлік”, ”Валерий Чкалов” "Айнымас достар", “Тұнғыш эшелон”, “Тырналар үшін барады”, “Жөнелтілмеген хат”, "Мен - Куба", "Қызыл шатыр". Дереккөздер
Юрий Владимирович Никулин

Юрий Владимирович Никулин (-) — , цирк артисі, клоун, киноактер. 1950 жылы Мәскеу циркінің Сөз жанры студиясын бітірді. 1947 жылдан клоун ретінде танылды. Киноға 1958 жылдан бастап түсе бастады. Кеалаң секілді комедиялық рөлмен ( “Самогон қайнатушыларда”, "Ы операциясы" және "Шуриктің одан да басқа бастан кешкендерінде", "Кавказ тұтқынында", 1962—1967) қатар 1962 жылы түсірілген "Ұзарып ағаш өскендегі" Кузъма Иорданов, 1965 жылғы "Кел бері, Мұхтарда", Глазычев, 1972 жылғы "Қарақшы карттарда" Мячиков, тағы басқа драмалық рөлдерді де орындады. Ол актерлік өнерімен аңғырт, сылбыр мінезді, қарапайым жанның кескін-кейпін тұлғалады. 1973 жылдан КСРО Халық артисі. Дереккөздер