kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Бірінші оферта туралы келісім

Бірінші оферта туралы келісім - тауар сатушы мен оны сатып алушылардың біреуінің арасындағы сатуға тиіс тауардың әрбір жаңа тобына алғашқы ұсынылым ең алдымен осы сатып алушыға жасалатыны, тек ол бас тартса ғана тауардың басқа тұлғаларға, бірақ бұрынғы жағдайлар бойынша ұсынылатыны жөніндегі келісім. Алғашқы жағдайлар өзгерген болса, сатушы ол жайында өзі бірінші оферта туралы келісімге отырған сатып алушыға хабарлауға міндетті. Дереккөздер
Роза Рысханқызы Белғұжанова

Роза Рысханқызы Белғұжанова (1937 жылы туған), кітапханшы. Қазақ қыздар педагогикалық институтын бітірген. Еңбек жолын Н. В. Гоголь атыңдағы облыстық кітапханада бастайды. Одан кейін кәсіподақтары облыстық кеңесінде нұсқаушы, «Қарағанды көмір» ОБ орталык ғылыми-техникалық кітапханасынын бөлім меңгерушісі, Жезқазған облыстық кітапханасының директоры болады, 1976-1997 ж. Қарағанды облыстық жасөспірімдер кітапханасының директоры. Оның басқаруымен кітапхана жастармен жұмыс істеу жөніндегі республикалық озық тәжірибе мектебіне айналды. Дереккөздер
Буденный атындағы көше (Алматы)

Көшеге Азамат соғысының батыры, орыс атты әскерлерінің тұңғыш қолбасшысы Семей Михайлович Буденныйдың есімі берілген. Буденный Семей Михайлович (1883-1973) Ресейдің Ростов облысында дүниеге келген. Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Сүйінбай даңғылынан бастылып Кассина көшесіне дейін созылып жатыр. Париж Комунасы, Ақан сері көшелері мен Сейфуллин даңғылын қиып өтеді. Кешенін ұзындығы - 1300 метр. Дереккөздер
Газ қалыптасуының басты фазасы

Газ қалыптасуының басты фазасы. Шөгінді таужыныстардағы шашыранды органикалық заттар есебінен көмірсутекті газдардың (көбінесе метанның) ең қарқынды қалыптасу сатысы. Бұл процесс мезокатагенездің соңғы — апокатагенездің алғашқы сәттерінде аталған органикалық заттардың термикалық деструкцияға ұшырауы салдарынан, теммпература мөлшері шамамен 180-200°С-тан 250°С-қа дейінгі аралықта болғанда жүзеге асады. - Газ қалыптасуының басты фазасы газдардың түпнегіз таужыныстардан жинауыш таужыныстарға қарай жаппай жылыстауымен сипатталады. Дереккөздер
Әнуар Серікұлы Райбаев

Әнуар Серікұлы Райбаев (1971 жылы 30 маусымда РКФСР Мәскеу қаласы) - режиссер. Өмірбаяны Бүкілодақтық мемлекеттік кинематография институтының қойылым факультетін (1993) деректі кино және ТВ режиссері мамандығы бойынша; А. Митта шеберханасының сценаристтер мен режиссерлердің жоғары курстарын (Мәскеу қаласы, 1999) ойындық кино және ТВ режиссері мамандығы бойынша бітірген. 1993 жылдан - Ш. Айманов атындағы «Қазақфильм» Республикалық шығармашылық-өндірістік бірлестігінің режиссері. 1999 жылдан - «Жаңаша қара» Студенттік және дебюттік фильмдер байқауы ұйымдастыру комитетінің ұйымдастырушыларының бірі, басшысы. 2001 жылдан - «Жаңаша қала» Орталық Азия Халықаралық жас режиссерлер мен киномектептер кинобайқауының директоры. Режиссерлік еңбектері «Братья-табунщики» (1991), «Текемет» (1994), «Светить неотраженным свөтом» (С. Жандосов туралы) және тағы басқа деректі фильмдердің; «Салават пен Зухра», «Бараниада» және тағы басқа ойындық фильмдердің режиссері. «Рахмет» (Башқұртстан, 2005), «Лавө» («Қазақфильм», 2008) көркем фильмдерінің қоюшы режиссері. «Жеңіс семсері» кинофильмі сценарийінің авторы (А. Сүлеевамен тең авторлықта, 2009). Отбасы Әкесі - Райбаев Серік Кенжеғалиұлы, қоюшы режиссер.Анасы - Сүлеева Әсия Қалиқызы, қоюшы режиссер. Үйленген. Жұбайы - Байрамғұлова Айгүл Азаматқызы (1971 жылы туған), педагог-суретші. Ұлы - Райбаев Айтуар Әнуарұлы (2002 жылы туған). Дереккөздер
Жантөрин атындағы көше (Алматы)

Жантөрин атындағы көше. Көшеге аса дарынды актер, қазақ кино өнерінің жарық жұлдызы, театр тарланы, Қазақстанның халық артисі - Нұрмахан Сейтахметұлы Жантөриннің есімі (Алматы қаласы мәслихатының 24.12.2003 №26 шешімі мен Алматы қаласы әкімшілігінің 26.12.2003 №5/764 қаулысы) берілген. Жантөрин Нұрмахан Сейтахметұлы (1928-1990) Батыс Қазақстанда дүниеге келген. Ол 30-ға тарта кинофильмдегі, ондаған спектакльдердегі басты кейіпкерлерді сомдаған. Көше Әуезов ауданында орналасқан. Әділов көшесінен басталып Саттарханов кшесіне дейін созылып жатыр. Мырзағалиев, Мұхамеджанов, Шайкенов, Сұлтан Бейбарыс көшелерін қиып өтеді. Бұрынғы атауы - 18-ші линия көшесі. Көшенің ұзындығы - 937 метр. Дереккөздер
Бродский атындағы көше (Алматы)

Көшеге орыстың ұлы суретшісі Исаак Израйлевич Бродскийдің есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 12.12.1956 жылы Мезі шешімі) берілген. Бродский Исаак Израйлевич (1884-1939) Ресейде туған. Көше Алмалы ауданында орналасқан. Кешенін ұзындығы - 1400 метр. Дереккөздер
Изохоралар картасы

Изохоралар картасы - Екі горизонт аралығындағы, яғни төменгі тіректі горизонт және жоғарғы картаға түсірілуі тиіс горизонт аралығындағы стратиграфиялық деңгей қалыңдығының өзгерістерін кескіндейтін карта. Дереккөздер ﻿
Ақылбек Жүрсінұлы Тұрмұхамбетов

Ақылбек Жүрсінұлы Тұрмұхамбетов (1946 жылы туған), жылу физикасы, күрделі жүйелер турбуленттілігі теориясы саласы маманы, физика-математика ғылым докторы (2002). КазМУ-ді бітірген (1968). 1973-2004 жылдары ҚарМУ-дің физика, жылу физикасы, жалпы және теориялйк физика қафедраларының менгерушісі, деканның орынбасары, сырткы-кешкі физика-математика факультетінің деканы, физика факультетінің деканы болды. 2004 жылдан КазҮТУ-інде кызметаткарады. Ғылыми жұмысының негізгі бағыты: теориялық және тәжірибелік түрғыдан тұткыр ортада козғалған дененің жылу алмасуын, ығыскдн ағыстардағы турбуленттік тасымалдаудың кұрылымдық зандылықтарын зертгеу. 70-тен аса басылымдардың, оның ішінде 2 оку кұралының, 2 монографияның, казак тіліндегі «Механика» окулығының авторы. Дереккөздер
Жаңа ғасыр көшесі (Алматы)

Жаңа ғасыр көшесі. Көшеге Жаңа ғасыр атауы (Алматы қаласы мәслихатының 24.03.2005 №138 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 4.04.2005 №2/184 қаулысы) берілген. Жаңа ғасыр - "жаңа дәуір", "жүзжылдық" мағынасындағы сөз. Көше Әуезов ауданында орналасқан. Бұрынғы атауы - 10-шы көше. Кешенін ұзындығы - 750 метр. Дереккөздер
Бурабай көшесі (Алматы)

Көшеге қазақ жері көркемдігінің тоқтығы саналатын Көкшетаудағы (Солтүстік Қазақстан облысындағы) қазақтың «Швейцариясы» деп аталған демалыс орны Бурабай тауының атауы (Алматы қаласы мәслихатының 4.04.2001 № 200 шешімі мен Алматы қаласы әкімінің 9.04.2001 № 200 қаулысы) берілген. Көше Медеу ауданында орналасқан. Бұрынғы атауы - 2-ші көшесі. Кешенін ұзындығы - 2020 метр. Дереккөздер
Литологиялық карта

Литологиялық карта - географиялық негіз бетінде геологиялық көнелігі нақтылы анықталған әр түрлі шөгінді тау жынысы типтерінің таралу алқаптарын кескіндейтін карта. Мұндай карталарда тау жынысытардың құрамы, оның кірікпелері, тау жынысытардың өздеріне тән бітім ерекшеліктері, өзге де сипаттары нақты шартты белгілер көмегімен көрсетіледі. Дереккөздер ﻿
Жаңарқа көшесі (Алматы)

Жаңарқа көшесі. Шартты атау. Көшеге Қарағанды облысындағы ауданның атауы (Алматы қаласы мәслихаттың 2.07.2008 №115 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 14.07.2008 №3/552 қаулысы) берілген. Көше Әуезов ауданындағы «Құрылысшы» шағынауданында орналасқан. Кешенін ұзындығы - 800 метр. Дереккөздер
Бутлеров атындағы көше (Алматы)

Көшеге орыс ғалымы, органикалық химияның негізін салушы Александр Михайлович Бутлеровтың есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 14.11. 1956 №28 шешімі) берілген. Александр Михайлович Бутлеров (1828-1886) Қазан губерниясының Чистополь қаласында дүниеге келген. Әскери-медицина академиясының құрметті мүшесі болған. Көше «Тастақ» шағынауданында орналасқан. Құлымбетов көшесінен басталып Мыңбаев көшесіне дейін созылып жатыр. Қаланың Шәкарім, Есжанов көшелерімен Абай дaңғылдарын қиып өтеді. Бұрынғы атаулары: * а)Сталин; * ә)2-ші линия көшелері. Кешенін ұзындығы - 2250 метр. Дереккөздер
Қатпарлы жүйе

Қатпарлы жүйе - геосинклиндік жүйе орнында қалыптасатын өте күрделі қатпарлы (қатпарлы-жақпартасты) тектопыкалық құрылым; ең басты қатпарлану уақытына қарай бірнеше түрлерге бөлінеді, олар — беломор, карелия, байкал, каледон, герцин, мезозой және әлпі қатпарлы жүйелері. Дереккөздер
Басып озу

Басып озу, қуып жетіп озу - ЖЖЕ-не сәйкес-көлік құралының өз жылдамдығының жоғарлығының арқасында қарсы жолақты пайдаланып бір бағытта келе жатқан бір немесе бірнеше көлік құралдарын айналып өтіп сол бағытта өз жолағымен жүрісін әрі қарай жалғастыруы. Дереккөздер
Мұнай қалыптасуының басты фазасы

Мұнай қалыптасуының басты фазасы. Шөгінді таужыныстардағы шашыранды органикалық заттар есебінен мұнай көмірсутектерінің ең қарқынды қалыптасу сатысы. Бұл процесс протокатогенездің соңғы - мезокатагенездің алғашқы сәттерінде температура мөлшері 80-90°С- пен 150-170°С аралығында болған жағдайда аталған органикалық заттардың термикалық деструкцияға ұшырауы салдарынан жүзеге асады. Мұнай қалыптасуының басты фазасы микромұнайдың түпнегіз таужыныстардан жинауыш таужыныстарға қарай жаппай жылыстауымен сипатталады. Дереккөздер
Кәрғұл Аманбекұлы Тұрсынов

Кәрғұл Аманбекұлы Тұрсынов(1946 жылы туған), құрылыс саласының маманы, техника ғылыми докторы (РФ, 1994), техника ғылым докторы (КР, 1996), профессор (1997). С. М. Киров атындағы КазМУ-ді бітірген (1968). 1968-1996 жылдары ҚарМТУ-да окытушыдан кафедра меңгерушісіне дейін қызмет аткарды. 1997 жылдан Е. А. Бөкетов атындағы КарМУ-де механика кафедрасының меңгерушісі. 85 ғылыми еңбек оның ішінде 4 оку құралының авторы. Дереккөздер
Литологиялық-палеогеографиялық карта

Литологиялық-палеогеографиялық карта - Нақтылы стратиграфиялық горизонтқа, геологиялық уақытқа, жікқабатқа тиесілі фациялық кешендердің құрам ерекшеліктері мен таралу ауқымын кескіндейтін карта. Дереккөздер ﻿
Бутин атындағы көше (Алматы)

Көшеге көрнекті мемлекет қайраткері, экономика ғылымдарының докторы, профессор, ҚР еңбек сіңірген экономисі Мажекен Бутиннің есімі (Алматы қаласы мәслихаттың 24.12.2003 № 26 шешімі мен Алматы қаласы әкімшілігінің 26.12.2003 Ме 5/764 қаулысы) берілген. Бутин Мажекен Қазақ КСР-нің азық-тұлік өнеркәсібінің министрі қызметін атқарған. Көше Әуезов ауданындағы «Таугүл-3» шағынауданда орналасқан. Жандосов көшесінен басталып Әділов көшесіне дейін созылып жатыр. Мырзағұлұлы, Мырзағалиев көшелерін қиып өтеді. Кешенін ұзындығы - 680 метр. Дереккөздер
Жароков көшесі (Алматы)

Жароков атындағы көше — Көше Төле би көшесінен басталып әл Фараби даңғылына дейін созылып жатыр. Көше Бостандық және Алмалы аудандарын қиып өтеді. Жароков көшесі көгалдандырылып, абаттандырылған. Бұрынғы атауы - 9-линия көшесі. Кешенін ұзындығы - 3900 метр. Көше бойында «Құрылыс Академиясының» құрылыс-монтаждау басқармасы және канал басқармасы, т.б. әкімшілік мекемелер бар. Атауы Алматы қаласындағы көше. Көшеге қазақтың ақыны Тайыр Жароковтың есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 14.04. 1966 №134 шешімі) берілген. Тайыр Жароков (1908-1965) Орал облысы Жәнібек ауданы (қазіргі Батыс Қазақстан облысы) Орда ауылында дүниеге келген. «Қазақ әдебиеті» газеті редакторының орынбасары, Жамбылдың әдеби хатшысы болды. Ақынның неғұрлым танымал туындылары қатарында «Мұнайстан», «Мұз тұтқыны», «Тасқын», «Балабас» т.б. шығармаларын атауға болады. Ол орыс классиктерінің бірқатар туындыларын: «Цыгандарды», «Кавказ тұтқынын», «Ағайынды қарақшыларды», «Граф Нулинді», Руставелидің «Жолбарыс Терісін жайылған батыр» поэмасын қазақ тіліне аударған. Дереккөздер
Бұзырбаев атындағы көше (Алматы)

Көшеге мемлекет қайраткері, көрнекті журналист Ғабдолла Оразбайұлы Бұзырбаевтың есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 26.06.1957 №12 шешімі) берілген. Бұзырбаев Ғабдолла Оразбайұлы (1908-1941) Новосібір облысы Утеч селосында дүниеге келген. 1941 ж. Қазақстан Компартиясы ОК хатшысы міндетін атқарған. Көше Медеу ауданында Орталық демалыс паркінің шетін жағалай орналасқан. Мақатаев көшесінен Гоголь көшесіне дейін созылып жатыр. Бұрынғы атаулары: * а) Побережная; * ә) Медицинская көшесі. Көшенің ұзындығы - 800 метр. Дереккөздер
Мәміле валютасы

Мәміле валютасы сыртқы сауда келісімшартында тауардың бағасын белгілейтін немесе берілген халықаралық несиенің сомасын көрсететін валюта. Экспорттаушының немесе несие берушінің валютасы да, импорттаушының немесе қарыз берушінің валютасы да, сондай-ақ үшінші бір елдің немесе жасанды есеп бірлігі де келісім валютасы бола алады. Әдетте, халықаралық есеп айырысу құралы ретінде пайдаланылатын салыстырмалы түрде тұрақты валюталар келісім валютасы болып табылады. Шартқа төлем валютасынан өзгеше келісім валютасының енгізілуі валюталық тәуекелден сақтану әдістерінің бірі ретінде қызмет етеді. Дереккөздер
Мыңбай Берденов

Мыңбай Берденов (1930-1985), озат шопан. Ұлытаудың түлегі. Социалистік Еңбек Ері (1981). Еңбек жолын Жігерлі ұжымшарыңда есепші (1947-1952) болудан бастады. 1952-1976 жылдары ферма меңгерушісі, Сарыкеңгір, Алғабас кеңшарларынын аға шопаны болып еңбек етті. Берденов қой бағудың қыр-сырын жетік меңгеріп, жылма-жыл әр жүз саулықтан 110-150-ге дейін қозы алып, Ұлытау ауданы шопаңдарының алдына шықты. Үш мәрте Ленин орденімен марапатталған. Дереккөздер
Жарылғасов атындағы көше (Алматы)

Жарылғасов атындағы көше. Көшеге Исатай Тайманов бастаған ұлт-азаттық қозғалысқа қатысқан ақын әрі батыр Шернияз Жарылғасовтың есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 27.11. 1963 №402 шешімі) берілген. Шернияз Жарылғасұлы (1806-1867) Ақтөбе облысының Орал ауданында дүниеге келген. Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Бұрынғы атауы - Чапаев көшесі. Көшенің ұзындығы - 1550 метр. Дереккөздер
Медио

Медио - биржалық келісімдерді орындаудың айдың ортасына (15-і күніне) дәл келетін мерзімі. Медиомен қатар биржаларда келісімдер бойынша есеп айырысудың айдың соңғы күніне дәл келетін мерзімі де (ультимо) қолданылады. Дереккөздер
Бұқар жырау бульвары (Алматы)

Көшеге Х\/Ш ғасырдағы қазақ әдебиетінің көрнекті өкілі, өлең сөздің хас шебері, атақты жырау, Абылай ханның кеңесшісі Бұқар Қалқаманұлының есімі (Алматы қаласы әкімінің 05.05.1993 № 198 қаулысы) берілген. Бұқар Жырау Қалқаманұлы (1668—1781) Қарағанды облысында дүниеге келген. Өзінің толғау-жырларында сол дәуірдің зәру мәселелерін көтеріп, қалың елінің мүддесін жырлаған. Көше Бостандық ауданының шығыс жағында Байтұрсынұлы көшесінен басталып, Байзақов көшесіне дейінгі аралықта созылып жатыр. Қаланың Әуезов, Манас, Байзақов, Марков көшелерін қиып өтеді. Көше екі бағытты жол болып есептеледі, жол ортасын декоративтік ағаштар отырғызылған алаңқай бөліп жатыр. Көшенің бұрынғы атауы - Бульвар. Көшенің ұзындығы - 2400 метр. Дереккөздер
Жас пионерлер көшесі (Алматы)

Жас пионерлер көшесі. Көшеге кеңестік кезеңдегі оқушылар ұйымының атауы берілген. "Жас пионерлер" деп Кеңес дәуірінде В.И.Ленин атындағы Бүкілодақтық балалар ұйымының мүшелері аталған. Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Кешенін узындығы - 1020 метр. Дереккөздер
Қалыңдықтар картасы

Қалыңдықтар картасы - Нақтылы геологиялық бірлік (қабатша, қойнауқат, горизднт, игеру нысаны) қалыңдығының өзгеру заңдылықтарын изопахиталар көмегімен ашып көрсететін карта. Синонимдері — «изопахиталар картасы»; «теңдес қалыңдықтар картасы». Дереккөздер ﻿
Бұлқышев атындағы көше (Алматы)

Көшеге көрнекті жазушы, жалынды публицист, Ұлы Отан соғысы жылдарында қаруымен де, қаламымен де ел қорғаған батыр Баубек Бұлқышевтың есімі (Алматы қаласы мәслихаты мен Алматы қаласы әкімінің 20.03.2000 № 279 қаулысы) берілген. Баубек Бұлқышевтың (1916-1944) «Өмір сүргім келеді»,»«Адамзатқа хат», «Шығыс ұлына хат» атты шағын жанрдағы шығармалары шынайылығымен ерекшеленеді. Олар Ұлы Отан соғысы кезінде жауынгерлерді рухтандырып отырған. «Алматы - менің туған қалам» деген бітпей қалған романы және «Айсұлу» деген поэмасы бар. Көше Жетісу ауданында орналасқан. Қазыбаев көшесінен басталып Сейфуллин даңғылына дейін созылып жатыр. Көшенің ұзындығы - 500 метр. Дереккөздер
Көргіштік

Көргіштік- жүргізушіге жұмыс орнында отырып, көлік құралынан тысқары, көз жетер жердегі кеңістікті айқындауға мүмкіндік беретін көлік құралының қасиеті. Айнала көргіштік- көріну аймағының алдыңғы, артқы және бүйір горизонтал бұрыштарымен тегістіктегі көріну аймағы. Дереккөздер
Мұнайдың (газдың) шомбал жатыны

Мұнайдың (газдың) шомбал жатыны Мұнай (газ) жатынының тұтқышы рөлін құрамы жағынан әр түрлі және әр текті, бірақ мұнай (газ) массаларын өз бойынан өткізуге қабілетті таужыныстардың жиынтығы атқарған, бірақ аталған жиынтықтың беткі өңірі мұнай (газ) өткізбейтін түзілімдермен көмкерілген жағдайда қалыптасатын жатын түрі. Мұнайдың (газдың) шомбал жатынында газ, мұнай және су қабаттарының бір-бірімен жапсарласу жазықтықтары көлбей бағытталған, олардың тұтқыш таужыныстарға тиесілі қат-қабатталу жазықтықтарына сәйкес келуі шарт емес. Сөз болып отырған шоғырлардың мұнайдың (газдың) қойнауқаттық жатынынан айырмашылығы да осында. Дереккөздер
Параклаздар

Өз бойымен өзі бөлшектеген тау жынысы блоктары қозғалыстарға ұшыраған техникакалық бұзылыстардың жалпылама атауы, яғни әр түрлі жыртылу құрылымымдары - қаусырмалар, ығыспалар, лықсымалар, тектоникалық жамылғылар, тәжербиелер, т.с.с. Терминінің антонимі — диаклаздар. Дереккөздер
Білге қаған көшесі (Алматы)

Көшеге Шығыс Түркі қағанатының ұлы билеушісі, елжандылықтың шынайы үлгісі, тарихта аты аңызға айналған Күлтегін мен Тоныкөктің тұстасы, түркі елінің абыройын асырып, даңқын аспандатқан Ұлы қаған - Білте қағанның есімі (Алматы қаласы мәслихаттың 16.01.2006 № 222 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 18.01.2006 № 1/ 37 қаулысы) берілген. Білте қаған шамамен 685-734 жылдары өмір сүрген. 720 жылы Білте қаған Шығыс Түрік қағанатының тағына отырып, «қаған» лауазымын алады. Көше Алатау ауданындағы «Шаңырақ-2» шағынауданда орналасқан. Көшенің ұзындығы - 500 метр. Дереккөздер
Мұнайлы газды кенорын

Мұнайлы газды кенорын — газдың жиынтық қоры мұнайдың геологиялық қорынан артығырақ болып келетін кенорын. Кенорын қимасында мұнай-газ жатындарымен қатар газ-мұнай, мұнай, газконденсат жатындары да болуы ықтимал. Дереккөздер
Қасіретті жылдар

Тоталитарлық жүйенің орнауы. 1930-1950 жылдары кеңестік қоғамда орнаған саяси режим кезінде мемлекеттің жеке адам үстінен абсолюттік билігі орнады. Қазақстанда да барлық одақтағы сияқты, мемлекеттік билік бір партияның қолына жинақталды. Тоталитарлық режімнің өзіне тән белгісі экономикада мемлекеттік-партиялық билік белең алды. Меншіктің мемлекеттік формасы Коммунистік партияға республиканың экономикалық, өмірін алдымен одақ мүддесіне сай құруға мүмкіндік әперді. Өнеркәсіпті құру және ауыл шаруашылығындағы ұжымшар-кеңшар жүйесі халық шаруашылығы жоспарының есебі бойынша жүргізілді. Тоталитарлық мемлекеттік жүйеге тән рухани сала құндылықтарын қалыптастыру үшін Кеңес өкіметі алғашқы күндерден бастап мәдени революция міндеттерін шешумен айналысты. Халықтың сана сезімін Коммунистік партия белгілеген идеологиялық ұстанымдармен сәйкестендіру әрекеті үздіксіз жүргізілді. Қазақстандағы білім беру жүйесі, ғылым және мәдениет мекемелері мемлекет пен партия тарапынан қатаң бақылауға алынды. Тоталитарлық жуйе халықтың қоғамдық, экономикалық және саяси өмірін ұжымдастырады. Қазақстанда коғамдық құрылыстың тоталитарлық моделін бекіте түсу 20-30-жылдары үзіліссіз жүргізілген саяси қуғын-сүргін шараларына ұласты. Еңбекпен түзету лагерьлері мен колониялары Бас басқармасы (ГУЛАГ) сол кездегі мемлекеттік жүйенің ажырағысыз бөлігіне айналды. Қазақстандағы лагерьлер жүйесі 1930 ж. 25 сәуірде лагерьлерді басқаратын ОГПУ құрылып, бір жылдан кейін ГУЛАГ ОГПУ деп атала бастады. Қазақстанда 30-жылдардың басынан лагерьлер жүйесі құрылды. Дереккөздер
Жасыбай көшесі (Алматы)

Жасыбай көшесі. Көшеге ХVIII ғасырда өмір сүрген атақты батыр Жасыбайдың есімі (Алматы қаласы мәслихаттың 24.03.2005 №138 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 4.04.2005 №2/185 қаулысы) берілген. Жасыбай Орта жүз құрамындағы арғын тайпасының бәсентин руынан шыққан. Халық арасында сақталған бір аңызда Ер Жасыбайдың жоңғар шапқыншылығына қарсы ұрыста жау оғынан қапылыста қаза тапқаны туралы айтылады. Ә.Марғұлан 1939 жылы Павлодар облысындағы Екібастұз қаласының тұрғынынан «Ер Жасыбай» жырын жазып алған. Көше Медеу ауданындағы «Думан-1» шағынауданында орналасқан. Кешенін ұзындығы - 600 метр. Дереккөздер
Біржан сал көшесі (Алматы)

Көшеге қазақ даласын әнімен тербеген өнерпаз, ақын әрі композитор Біржан сал Қожағұл Тұрлыбайұлының есімі (1982 жылы) берілген. Біржан сал Қожағұл Тұрлыбайұлы (1832-1897) Солтүстік Қазақстан облысында дүниеге келген. Біржанның «Жанбота», «Көкек», «Ләйлім» т.б. әндердің халық арасына кең тараған. Ақынның Сара Тастамбекқызымен айтысы - қазақ айтыс өнерінің шыңы саналады. Көше Бостандық ауданындағы Орбита-1, Орбита-2, Орбита-3, Орбита-4 шағынаудандары аралығында созылып жатыр. Көшенің ұзындығы - 1000 метр. Дереккөздер
Крип

Крип - еңіс бөктерлер өңіріне орналасқан грунт массалары көлемінің мезгіл-мезгіл өзгерістерге ұшырауы салдарынан оларға тән борпылдақта босаң бүркеме тау жыныстарының ылдиларға карай жылжуы; сөз болып отырған массалардың көлемдік өзгерістерінің табиғаты температура өзгерістеріне, тоңдану және еру, немесе ылғалдану және кебу процестерінің алмасуына тәуелді болуы мүмкін. Дереккөздер
Жинақталған су алымдары мен су айдамдарының картасы

Жинақталған су алымдары мен су айдамдарының картасы - кенорынды игерудің алғашқы сәтінен бастап өндірілген сұйық пен мұнай мөлшері және ұңғыма оқпанына айдалған жұмысшы агенттің мөлшері, сол сияқты мұнайлылықтың бастапқы және ішкі шектемелері әрбір ұңғыма бойынша белгілі бір мерзімге шартты белгілер көмегімен көрсетілген арнаулы карта. Синонимі — «жиынтық су алымдары мен су айдамдарының картасы». Дереккөздер ﻿
Барлау ұңғымасы

Барлау ұңғымасы - мұнай мен газдың барланған қорларын C 1 категориясы бойынша дайындау және кенорынды игеру жобасын (технологиялық сызбаны) жасақтауға қажетті мәліметтерді алу мақсатында кенорындар мен жатындарды зерттеу шараларын жүзеге асыруға мүмкіндік беретін бұрғылау ұңғымасы. Барлау ұңғымасы мұнай мен газдың өндірістік қорлары бар екендігі дәлелденген және игеруге берілген кенорындар өңірінде ғана жасақталады. Әрбір барлау ұңғымасы атқаруы тиіс мүдделер жиынтығы геологиялық барлау жұмыстарының сатылылығы тұрғысынан және зерттеліп жатқан кенорынның немесе жатынның барлану дәрежесі тұрғысынан анықталады. Барлау жұмыстарының нәтижелері мен әдістемелерін саралау барысында барлау ұңғымаларын түрлі-түрлі топтарға жіктеу мүмкіндігі жүзеге асады, бұл орайда олар өздерінің мақсат-мүддесі, кеңістіктегі орны, өнімділігі т.с.с. белгілері тұрғысынан өнімді және өнімсіз ұңғымаларға, шектеусырттық және шектеуіштік ұңғымаларға, шектеуші және бағалаушы ұңғымаларға, т.с.с. түрлерге жіктеледі. Барлау ұңғымаларын жасақтау терең бұрғылауға бөлінген қаржы есебінен жүргізіледі. Дереккөздер
Жүргізіп жаттықтыру

Жүргізіп жаттықтыру - тетіктердің үйкелістегі беттерін қалпына келтіру үшін жеңіл түрдегі жағдайда көлік құралын пайдаланудың алғашқы кезеңі. Зауыттық жүргізіп жаттықтыру - көлік құралының жүйелері мен тораптарының функцияларының дұрыстығын анықтау үшін зауыт-дайындаушысы жүргізетін көліктік құралды жаттықтыру. Дереккөздер
Жәнібеков атындағы көше (Алматы)

Жәнібеков атындағы көше — Алматыдағы көше, Медеу ауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы — 1300 метр. 2008 жылғы 2 шілдедегі Алматы қаласы мәслихатының №126 шешімі мен 2008 жылғы 14 шілдедегі Алматы қаласы әкімдігінің №3/555 қаулысы бойынша көше кеңестік саясаткер Өзбекәлі Жәнібеков құрметіне аталған. Дереккөздер
Мұнайдың қанықпаған жатыны

Мұнайдың қанықпаған жатыны Өзіндік қойнауқаттық жағдаймен, яғни өзінің температурасы, қысымы және мұнай мен газдың құрамы жағынан нақтылы көрсеткіштермен сипатталатын, бірақ өз бойындағы газ массаларының еру процесі әлі де тоқтала қоймаған мұнай жатыны. Дереккөздер
Жексенбаев атындағы көше (Алматы)

Жексенбаев атындағы көше. Көшеге көрнекті қоғам қайраткері, Ұлы Отан соғысының ардагері, техникалық қарулы күштердің тұңғыш генералы - Шәкір Жексенбаевтың есімі (Алматы қаласы мәслихатының 20.11.2006 №292 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 29.11.2006 №7/1448 қаулысы) берілген. Көше Әуезов ауданындағы «Алтын бесік» шағынауданында орналасқан. Кешенін ұзындығы - 1700 метр. Дереккөздер
Семен Матвеевич Сидорков

Семен Матвеевич Сидорков (1908-1950), гвардия кіші сержанты, Кеңес Одағының Батыры (1944). Ұлы Отан соғысына дейін Қарағандының № 1 шахтасында жұмыс істеді. 1942 жылдан Қызыл Армия қатарында. 1943 ж. 26 қыркүйекте Сидоровка ауылы түбіндегі (Орталық майдан) ұрыста 61- армияның 12 гвардиялық атқыштар дивизиясы, 37-ші гвардиялық атқыштар полкының, 76 мм-лік зеңбірек расчетінің командирі. Сидорков танкті , 2 броне машинаны, оқ-дәрілі автомашинаны қиратты, 30-дан астам неміс автоматшысын жойды, ал 1943 ж. 29 қыркүйекте Днепр өзенінен өтіп, зеңбірегімен жаудың бірнеше атыс ұясын жойды, сөйтіп Днепрдің жағалауындағы плацдармды басып алуды қамтамасыз етті. Қарағандыда Сидорковтың құрметіне көше аталған.. Дереккөздер
Тау-кен шахта жабдықтарын жөндеу зауыты

Тау-кен шахта жабдықтарын жөндеу зауыты (Қарағанды қаласы, Қазыбек би ауданы). 1941 жылында құрылған (1941-1948 жылдарында «Қарағанды шахта құрылысы» трестінің жөңдеу - жобалау базасы, 1948- 1956 жылдарында жөндеу механикалық зауыты, 1956 жылында № 2 Қарағанды руда жөңдеу зауыты, 1956 № 2 машина жөндеу зауыты; 1966 жыдан № 94 және № 7 орталық электро - механикалық шебер ханалар қосылғаннан бері осы атымен аталды). 1941-1966 жылдарында зауыт проходкалау жабдықтарын және құрылыс механизмдерін жендеу, стансалық, уақытша жабдықтарды қондыру және монтаждау, электрикалық аппаратуралар металл конструкцияларын, шахта құрылысына қажетті түрлі бұйымдар жасаумен шұғылдаңды. 1997 жылында АҚ болып құрылып, Қарағанды құю - машина жасау зауаты аталды, 2000 жылдан «Қазақмыс» корпорациясының кұрылымдық бө лімшесі. 3ауыт кен-өндіру техникасы мен БелАЗ автомашиналарына, кен өндіру құрал-жабдығына (скип, торлар, дозаторлар, қауғалар, вагонеткалар ), металл құрастырғыштарға (бағандар, фермалар т. б.), жылыту қабырғасы панельдеріне қосалқы бөлшектер шығару; болат шарлар т. б. қосалқы бөлшектерін құю ; өздігінен жүретін кен техникасын жасау және күрделі жөндеуден откізу жұмыстарымен айналысады. Дереккөздер
Арнаулы ұңғыма

Арнаулы ұңғыма - әдейі жүргізілетін қосымша жұмыстарды (өндірістік суларды ағызып жіберу, мұнай мен газдың бұрқақтарын тоқтату, басты өндірісті сумен жабдықтау, газды жер астында сақтау т.с.с.) жүзеге асыру мақсатында геологиялық барлау процесінің және мұнай мен газ кенорындарын игерудің қалыпты технологиясын қамтамасыз ететін бұрғылау ұңғымаларының түрі. Дереккөздер
Мұнайгаздылық картасы

Мұнайгаздылық картасы - Әуел бастан-ақ әр түрлі геологиялық жағдайлардағы мұнай, немесе газ массаларын кіріктіруге, немесе оларды өзге өңірлерден сіңіріп алуға қабілетті тау жынысытардың барша мүмкіндіктерін саралай отырып, мұнай, немесе газ жатындарының қалыптасу және орналасу заңдылықтарын анықтау мақсатында жасақталатын карта. Бұл карталар әдетте стратиграфиялық шкаланың бір ғана бөлімі көлемінде жасақталады, сирегірек тау жынысы қимасының бөлімінен қомақтырақ немесе кішірек бөліктерін де қамтуы мүмкін. Қалай болғанда да, сөз болып отырған картада қамтылған қима бөлігі мұнай және газ геологиясы тұрғысынан дербес те бірегей литологиялық-стратиграфиялық кешен дәрежесінде оқшаулануы тиіс. Картаның масштабы оны жасақтауға кажетті материалдардың жеткіліктілігімен және толықтығымен анықталады. Дереккөздер ﻿
Сәулелену

Сәулелену - сәулешығарудың кез келген түрінің обьектіге әсері. Дереккөздер Сәулелену Атом сәуле шығара бастауы үшін, оған белгілі мөлшерде энергия берілуі керек • Сәуле шығару түрлері: – Жылулық сәуле шығару – Электролюминесценция – Катодолюминесценция – Хемилюминесценция – Фотолюминесценция Жылулық сәуле шығару - жарық шығаруға жұмсалған атом энергиясы сәуле шығарушы дене атомдарының жылулық қозғалысының энергиясы есебінен компенсацияланады. Электролюминесценция - атомдар жарық шығаруы үшін қажетті энергияны жылу көздері болып табылмайтын денелерден алады. Катодолюминесценция - қатты денелерді электрондармен атқылағанда жарық шығаруы. Хемилюминесценция - энергия бөліп шығару арқылы жүретін химиялық реакцияларда энергияның жарты бөлігі жарық энергиясына айналады. Фотолюминесценция - түскен жарық әсерінен дененің жарық шығаруы. Қосымша *Бета-сәулелену *Өздігінен сәулелену *Жылулық сәулелену *Сәулелену ауруы *Сәулелену мөлшері
Железняк атындағы көше (Алматы)

Железняк атындағы көше. Кешеге Украинада 1768 жылы болған шаруалар көтерілісін ұйымдастырушылардың бірі - Максим Железняктың есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 08.10. 1958 №27 шешімі) берілген. Максим Железняк (Зализняк) Чигирин қаласына жақын Медведкова селосында дүниеге келген. Орыс әскерлеріне тұтқынға түсіп, Сібірге жер аударылып жіберілген. Көше Жетісу, Түрксіб аудандарында орналасқан. Бұрынғы атауы - Гастелло 2-ші көшесі. Көшенің ұзындығы - 750 метр. Дереккөздер
Мена

Мена екі жақтың бір мүлікті екінші мүлікке айырбастауы жөніндегі шарты. Мена шарты бойынша, сатып алу және сату шартындағы сияқты, белгілі бір эквивалентке есептеліп, меншік құқығы бір жақтан екінші жаққа көшеді. Бұл жерде сатып алу және сату жөніндегі шарттан айырмашылығы эквивалент ретінде ақша емес, шартта көрсетілген басқа мүлік қолданылады. Сондықтан мена деген ұғымда қолданалатын бартерлік операциялар деп аталатын ұғым сәйкес келеді. Дереккөздер ca:Mena (desambiguació) es:Mena pt:Mena
Сағынбек Тоқабайұлы Тұрсынов

Сағынбек Тоқабайұлы Тұрсынов (1946 жылы туған), дипломатиялык қызметкер. Қарқаралы ауданының түлегі. Қарқаралы зооветеринарлык техникумын (1967), Целиноград ауыл шаруашылығы институтын (1975), Алматы Жоғары партия мектебін (1985) бітірген. Еңбек жолын кеңшар зоотехнигі болып бастаған. Карағанды облысы ДОСААФ комитетінің техника даярлау мектебі бастығының орынбасары, Молодежный аудандық партия комитетінің нұсқаушысы, «Кектал» кеңшарында партком хатшысы, директор, Карағанды облыстык партия комитетінде бөлім меңгерушісінің орынбасары, Қазақстан Көмпартиясы ОК-нің сектор менгерушісі, бөлім меңгерушісінің орынбасары болады. 1988-1993 жылдары Талдықорған облыстык партия комитетінің хатшысы, облатком төрағасы, обкомның 1-хатшысы, облыстык кеңесінің төрағасы, облыс әкімі болып жұмыс аткарған. 1995-96 жылдары Қазақстан Республикасы Президенті аппаратының басшысы. Республикамыздың Германия, Австрия мемлекеттеріндегі елшісі кызметтерін аткарған. Венгрия мемлекегінде Қазақстанның Төтенше және өкілетті елшісі (2006). Төтенше және өкілетті елші дипломатиялык рангі (1994) бар. Ғылым докторы. 12-шакырылған КазКСР Жоғарғы Кеңесінің депутаты. «Кұрмет Белгісі» т.б. ордеңдермен марапатталған. «Казахстан: рынок в АПК» (1964), «Елдестірмек елшіден» (1996) т. б. кітаптардың авторы. Төтенше және Өкілетті Елші (1994 жылдан). Әскери атағы - запастағы полковник. Дінге көзқарасы - діншіл. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Абылай хан, Н.Ә. Назарбаев, Дж. Вашингтон, У. Черчилль, Ш. де Голль, Дэм Сяопин. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Нарықтық әлеуметтік экономикаға бағытталған демократиялық мемлекет». Хоббиі - кітап оқу, музыка, спорт (волейбол ойнау, үлкен теннис, шаңғы, атпен серуендеу, жаяу жүру). Сүйіп оқитын әдебиеті-лирика, тарихи романдар, ғылыми публицистикалық шығармалар. Үйленген. Жұбайы - Тұрсынова Мамық Қасенғазықызы Қыздары - Әмина (1980 жылы туған), Әлия (1982 жылы туған); ұлдары Арман (1982 жылы туған), Ерлан (1989 жылы туған), Сұлтан (1993 жылы туған), Нұрсұлтан (2000 жылы туған). Дереккөздер
Бішкек көшесі (Алматы)

Көшеге көршілес Қырғыз еліндегі ең ірі қаланың атауы (Алматы қаласы мәслихаттың 4.04.2001 № 200 шешімі мен Алматы қаласы әкімінің 9.04.2001 № 200 қаулысы) берілді. Бішкек - Қырғыз Республикасының астанасы. Көше Медеу ауданы "Думан 1" шағынауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 900 метр. Дереккөздер
Варламов атындағы көше (Алматы)

Көшеге орыс композиторы, романстың шебері, әнші Александр Егорович Варламовтың есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 12.12. 1956 №ЗІ шешімі) берілген. Варламов Александр Егорович (1801-1848) Ресейде туған. Ол - «Вдоль по улице метелица метет», «На зәре ты ее не буди» т.б. романстардың авторы. Оның көптеген шығармалары халық әндеріне айналды. Көше Турксіб ауданында орналасқан. Төле би көшесінен басталып Абай даңғылына дейін созылып жатыр. Қарасай батыр, Шәкәрім, Есжанов атындағы көшелерді қиып өтеді. Кешенін ұзындығы - 1650 метр. Дереккөздер
Палеогеологиялық карта

Палеогеологиялық карта - Өткен геологиялық дәуірлердің біреуі тұрғысынан таңдала отырып, белгілі бір аумақтың немесе бүкіл жер шары бетінің геологиялық құрылыс ерекшелігі кескінделетін карта. Дереккөздер ﻿
Тоғын (көлік)

*Доңғалақ тоғыны- шинаны орналастыратын дөңгелек бөлігі. *Маховик тоғыны - ІЖҚ иінді білігіне айналу берілісін стартердан тасымалдау үшін маховикке құрсау ретінде бекітілген тісті дөңгелек. *Тұтас құрсаулы тоғын - құрсау ернеуі арқылы созу кезінде шинаның ернеуін созып дөңгелекке отырғызу үшін тұтастай жасалған тетік; шинаны орнату ыңғайлы болу үшін дөңгелектің орта шенінде терең ойықтар жасалған; велосипед, мотоцикл, жеңіл автомобильдердің доңғалақтарында қолданылады. *Жалпақ тоғын - бір ернеулік сақинасымен біртұтас етіп жасалған және шешілмелі кесілмеген немесе кесілген басқа ернеуінің сақинасы бар, шинаны құрастырып жинауға арналған цилиндрлі бетті бұзылмалы тоғын. *Бұзылмалы тоғын - шинаны жинау және бөлектеу жұмыстарын жеңілдету үшін жеке-жеке етіп жасалынған дөңгелек құрсауы; жүк машиналары мен автобустардың дөңгелектерінде қолданылады. *Рөл дөңгелегінің тоғыны - рөл білігіне отырғызылған шабақ арқылы түбекпен жалғасқан тор түріндегі автомобиль рөлі дөңгелегінің бөлігі. *Алмалы-салмалы тоғын - ернеу сақинасымен бірге шабақты доңғалактің орталықтандыру бетіне бекітілген құрсау. *«Трилекс» тоғыны- көлденең жазықтықта ажырамалы делегейсіз құрсау; үш бірдей секторлардан тұрады. Дереккөздер
Васнецов атындағы көше (Алматы)

Көшеге орыс суретшісі Виктор Михайлович Васнецовтың есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 14.11. 1956 №28 шешімі) берілген. Васнецов Виктор Михайлович (1848-1926) Киров облысының Лопьял селосында дүниеге келген. Ол - «Аленушка», «Иван Царевич на сером волке», «Богатыри», «Царь Иван Васильевич Грозный» т.б. картиналарының авторы. Көше Алмалы ауданында орналасқан. Гайдаров көшесінен басталып Тілендеев көшесіне дейін созылып жатыр. Қаланың Тұрғұт Озал, Түркебаев көшелерін қиып өтеді. Бұрынғы атауы - Литейный қиылысы. Кешенін ұзындығы - 1200 метр Дереккөздер
Мұнайгаздконденсатты кенорын

Мұнайгаздконденсатты кенорын - өз құрамына дербес түрдегі газ-мұнай (мұнай-газ) және газконденсат (конденсат) жатындарын кіріктіретін, иә болмаса кем дегенде бір ғана мұнайгазконденсат (газконденсат) жатынынан тұратын кенорын. Кенорын қимасында бқлармен қатар газконденсатмұнай, газ, мұнай, газконденсатгаз жатындары да ұшырасуы ықтимал. Дереккөздер
Қойнаукдттарды Зерттеудің Гидродинамикалық Әдістері

Қойнаукдттарды Зерттеудің Гидродинамикалық Әдістері - Қойнауқаттардың жинауықтық қабілетін, яғни ұңғымаларын игерудің әр түрлі режимдері жағдайында олардағы қысым дебиттің өзгеру мәліметтері негізінде мұнай мен газ жинауыштарын анықтау терінің кешені. Жекелеген тау жынысы үлгіяерінің ғана жинауыштық кабілетін қгайтын зертханалық әдістерден айырмашьшығы — ұңғыма оқпанына бойлас (жекелеген ұңғымаларды зерттеу) немесе қойнауқаттардың біршаалмды ауданына (бірнеше ұңғымалардың өзара карым-қатынасын зерттеу) :ілі қойнауқаттардың жинауыштық қабілеттерін жалпылама сипаттауға кіндік береді. Сөз болып отырған әдістер екі топқа бөлінеді, оның біріншісі орындалған сүзбелену заңдылықтарына негізделсе, екіншісі тағайындалмаған еленуге негізделген. Бірінші топқа кіретін әдістердің бірі - индикаторлық ық сызықтар тұрғызу әдісі (сынамалық сорып шығару әдісі, немесе йындалған ағып келу әдісі). бұл әдіс көмегімен ұңғыма дебиті мен муқаттық және оқпандық қысымдардың айырмашылығы арасындағы іаныстар негізінде оқпан бойына тиесілі белдемнің өтімділігі Дюпюи муласымен анықгалады. Әдістердің екінші тобы зерттеліп жатқан ұңғыманың сымды қалыпқа келтіру әдісі) немесе оған көршілес ұңғыманың ымалардың өзара қарым-қатынас әдісі) жұмыс режимін өзгерткендегі телген ұңғымалардағы қысым өзгерістері жайлы деректерді саралауға негізделген. бұл әдістер көмегімен пьезоөтімділік коэффицент мөлшері орындалады. Методы контроля качества цементирования скважины — ұңғыманы керіштеу сын кадағалау әдістері. Керішті шегендеу тізбегіне ілестіре көтеру биіктігін ктау және қойнауқаттардың бір-бірінен дербестелу сапасын бағалау әдістері; юметрлік, акустикалық әдістер және гамма-гамма каротаж қолданылады. Геометрлік әдіс керіштік ерітіндінің қатаю процесінде көрініс беретін термалық реакциялар барысындағы температура өзгерістерін тіркеп отыруға зделген. Осы өзгерістер көмегімен оқпанның сыртқы өңірдегі керіштің рілу биіктігі анықгалады. Акустикалық әдіс шегендеу тізбегінде, керіште тау жынысыта таралған кума серпінді толқындардың бірте-бірте толастауын еге негізделген. Шегендеу тізбегіндегі және тау жынысытағы қума амплитудасы, сол сияқты кума толқынның тау жынысыта таралу іты тіркеліп алынады. Керіштің шегендеу тізбегімен және тау жынысыпен байланысы амплитуда көрсеткішінің ең аз мағынасымен және толқынның бірте толастау көрсеткішінің ең жоғары мағынасымен сипатталатын болады. сыртында керіш болмаған жағдайда бәрі де керісінше сипат алады. ійған керіштің және онымен жапсарласқан сүйықтың (қойнауқаттық іқтың немесе жуғыіитау сүйығының) тығыздықтарындағы айырмашылық гамма каротаж әдісін пайдалануға мұмкіндік береді. Аспап периметріне тылған бірнеше детекторлар көмегімен гамма-сәулелердің нақтылы мезеттегі қоңырау қарқындылықтары тіркеліп алынады. Осы қарқындылықгарды тайтын қисық сызықтардың бір-біріне дәл келуі (ұқсас болуы) ұңғыманының сапалы керіштелгендігін көрсетеді. Дереккөздер
Палеоқұрылымдық карта

Палеоқұрылымдық карта - Нақтылы геологиялық дәуірге қатысты әдейі таңдалып алынған қойнауқат немесе горизонт жабынын немесе табанын горизонталдар көмегімен кескіндейтін құрылымдық карта. Дереккөздер ﻿
Желтоқсан көшесі (Алматы)

Желтоқсан көшесі. Көшеге әлемдік маңызы зор оқиға - алып империя - КСРО-ның ыдырауына себеп болған Қазақстандағы демократиялық қозғалыстың басы - Желтоқсан оқиғасының атауы (Алматы қаласы әкімінің 23.10.1991 №15/398 шешімі) берілген. Бұл саяси оқиға 1986 жылдың 16-18 желтоқсанында осы көшемен жалғасып жатқан Жаңа алаңда (қазіргі Астана алаңы) болған. Желтоқсан көтерілісіне түрткі болған жағдай ұзақ жылдар Қазақстанды басқарған Дінмұхамед Қонаевтың орнына Орталықтың өкілі - Геннадий Колбиннің келуі болды. Көше қаланың солтүстігінен оңтүстігіне қарай 2-Алматы темір жол станциясынан басталып, әл-Фараби даңғылына дейінгі аралықта созылып жатыр. Көше Алмалы және Медеу аудандарын қиып өтеді. Бұрынғы атаулары: : Ыстықкөл көшесі → Бейбітшілік көшесі Кешенін ұзындығы - 6400 метр. Дереккөздер
Бесберен

Бесберен - Тоқа-Айтқожадан тарайтын Тәңірбергеннен туған бес ұлдың (Қорысбай, Қопа, Сапақ, Жарқын, Мықы) халық аузындағы аты. Бақ қонған, бай болған Қорысбайдың асы ерекше өткен. Сапаққа 17 мың (Сәйділ Талжановтың архивтен тапқан деректері бойынша 22 мың) жылқы біткен. Дереккөздер
Еркеш Таушкин

Еркеш Таушкин (1924-1991), кенші, еңбек озаты. Өмірбаяны * № 31 шахтада (кейін Горбачев атындағы шахта) көмір құлатушы * 1946-1962 жылдарында көмір комбайнының машинисі, бригадир * 1962-1974 жылдарында учаске бастығының орынбасары. Жетістіктері * 1957 жылында Таушкиннің, В.Кимнің және И.Сованың бригадалары «Донбасс» комбайнымен айына 28025 т көмір өндіріп, бүкіл одақтық рекорд жасады. Осы шахтадағы әріптестері 1957 және 1961 жылында бұл нәтижені 30524 және 48415 т деңгейіне көтеріп, әлемдік рекордты жаңартты. * Таушкин 1972 жылында атақты шахтер А.Стахановпен жарысқа түсіп, тәжірибе алмасты. * 5-шақырылған ҚазКСР Жоғарғы Кеңесінің (1958-1962) депутаты. Марапаттары * ҚазКСР-інің еңбек сініргенкеншісі (1961) * КСРО құрметті шахтері. * «Құрмет Белгісі» орденімен марапатталған. * БХШЖ көрмесінің алтын медалімен марапатталған. Дереккөздер
Великолук кешесі (Алматы)

Көшеге Ресейдегі қаланың атауы (Алматы қаласы атқару комитетінің 08.06. 1966 №27 шешімі) берілген. Великие Луки - Ресейдің Псков облысындағы қала. Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Сейфуллин даңғылынан басталып Хожамияров көшесіне дейін созылып жатыр. Кассин, Егоров көшелерін қиып өтеді. Кешенін ұзындығы - 950 метр. Дереккөздер
Серікбай Құспанұлы Тұтанов

Серікбай Құспанұлы Тұтанов (1946 жылы туған), геомеханика және нысаны өзгеретін қатты дене механикасы саласындағы маман, техника ғылымының докторы атағын 2002 жылы, профессор 2005 атағын жылы иеленген. ҚазМҰУ-ді 1969 жылы бітірген. 1978-2002 жылдары Қарағанды мемлекеттік техникалық университеті ассистенті, аға оқытушы, доцент, профессор атағына 2003 жылы ие болған, теориялық механика кафедраның меңгерушісі, ал 2004-ші жылдан жоғары математика кафедра меңгерушісі. 69 ғылыми еңбектің, 1 монографияның авторы. Дереккөздер
Жемчужная көшесі (Алматы)

Жемчужная көшесі. Көшеге поэтикалық атау (Алматы қаласы атқару комитетінің 14.11. 1956 №28 шешімімен берілген. Көше Алмалы ауданында орналасқан. Бұрынғы атаулары: # 2-ші көше көше # Алматы көше # Красина көше Көшенін ұзындығы - 800 метр. Дереккөздер
Фара құрсауы

*Ішкі фара құрсауы - көлік құралының оптикалық элементін реттеу және бекітуге қажетті құрсау. *Сыртқы фара құрсауы - ылғал мен шаңнан көлік құралының фарасын қорғауға арналған декоративтік, қаптамалық құрсау. Дереккөздер
Мұнайдың (газдың) жең тұрқылас жатыны

Мұнайдың (газдың) жең тұрқылас жатыны Көне өзен аңғарларының линза пішінді құмтасты түзілімдеріне жинақталған мұнай (газ) жатыны. Бұл атау жатынның пішіндік ерекшелігінен туындайды, мұндай жатыңдар Америка Құрама Штаттарыңда "бау тәрізді шоғыр" деген атауға ие. Дереккөздер
Жеңіс көшесі (Алматы)

Жеңіс көшесі. Көшеге бұл атау 1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысы аяқталған Жеңіс күні құрметіне 1966 жылы берілген. Көше Медеу ауданында орналасқан. Абай атындағы даңғылдан басталып, Құлымбетов көшесіне дейін созылып жатыр. Шәкәрім, Есжанов көшелерін қиып өтеді. Көшенің ұзындығы - 1250 метр. Дереккөздер
Кіріктіруші таужыны

Кіріктіруші таужыны - Кен жатынын, кенді желіні немесе өзге де геологиялық денелерді (мәселен, интрузия шоғырлары, мұнай немесе газ жатындары т.с.с.) өз бойына кіріктіретін тау жынысы; аталған денелер еңістене астасқан жағдайда оларды кіріктіретін тау жынысытарды "бүйірлік тау жынысытар" деп те атайды. Дереккөздер
Жерұйық көшесі (Алматы)

Жерұйық көшесі. Көшеге «Жерұйық» атауы (Алматы қаласы мәслихаттың 24.03.2005 №138 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 4.04.2005 №2/184 қаулысы) берілген. Жерұйық сөзі «Жер жаннаты», "жайлы өлке" деген мағынаны білдіреді. Көше Алатау ауданындағы, "Шаңырақ - 4" шағынауданында орналасқан. Бұрынғы атауы - 13-ші көше. Кешенін ұзындығы - 750 метр. Дереккөздер
Верещагин атындағы кеше (Алматы)

Көшеге қазақ, қырғыз халықтарының тұрмысын бейнелеген қылқалам шебері, орыс суретші Василий Васильевич Верещагиннің есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 14.11. 1956 №28 шешімі) берілген. Верещагин Василий Васильевич (1842-1904) Ресейдегі Череповец қаласында дүниеге келген. Көше Алмалы ауданында орналасқан. Төле би көшесінен басталып Шәкәрім көшесіне дейін созылып жатыр. Қаланың Қарасай батыр, Құлымбетов, Қарасу көшелерін қиып өтеді. Бұрынғы атауы - Пионерская көшесі. Кешенін ұзындығы - 950 метр. Дереккөздер
Жетбаев атындағы көше (Алматы)

Жетбаев атындағы көше. Көшеге белгілі ғалым, физика-математика ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстан Ғылым академиясының корреспондент-мүшесі, Қазақстанға еңбек сіңірген ғылым қайраткері - Әбіл Қуанғалиұлы Жетбаевтың есімі (Алматы қаласы әкімінің 17.09.1999 №853 шешімі) берілген. Жетбаев Әбіл Қуанғалиұлы Ресей Федерациясы Астрахан облысы Волгоград ауданы Қарабүйрек ауылында дүниеге келген. Ғалымның негізгі ғылыми еңбектері мен өнертабыстары қатты денелердегі радиациялық құбылыстардың ядролық гамма-резонанстық спектроскопиясын зерттеуге, сондай-ақ нейтронография мен радиография мәселелеріне арналған. Үш өнертабыстың авторы. Көше Медеу ауданында орналасқан. Кешенін ұзындығы - 600 метр. Дереккөздер
Верный көшесі (Алматы)

Көшеге Алматы қаласының байырғы атауы (Алматы қаласы атқару комитетінің 26.12. 1962 №453/26 шешімі) берілген. Көше Медеу ауданында XIX ғасырдың орта шенінде Верный қамалы салынған аумақта орналасқан. Саттаров көшесінен басталып Көрімбаев көшесіне дейін созылып жатыр. Қаланың Истомин, Сабыр Шәріпов көшелерін қиып өтеді. Кешенін ұзындығы - 850 метр. Дереккөздер
Бекбосын Сиқымбаев

Бекбосын Сиқымбаев (1870-1959) - шахтер, Қарағанды құрылысының алғашқы екпінділерінің бірі, КСРО-ның кұрметті шахтері (1947). Өмірбаяны * Қарағанды шахталарында 1886 жылдан шанашы, ат айдаушы болып істеді. * Қарағанды көмір кеніндегі шахтерлер ереуілін ұйымдастырышулардың бірі (1903). * 1916 ж. патша самодержавасына қарсы Ұлт-азаттық қозғалысқа қатысушы. * 1917-1931 ж. Екібастұздың көмір шахталарында жұмыс істеді. * 1931-1934 ж. Қарағандының № 12 шахтасында қайлашы. * 1934-1939 ж. № 31 шахтада тіреуші. * Ұлы Отан соғысы басталғанда өз еркімен шахтаға оралды. 1941-1948 ж. тіреуші. * 1949-1959 ж. № 31 динамит қоймасында күзетші. Марапаттары * 2 мәрте Ленин орденімен марапатталған. Есте қалдыру * І. Манкиннің «Бекбосын » атты поэмасы Сиқымбаевтың еңбек және революция қызметіне арналған. * Сиқымбаев құрметіне Қарағандыда көше аталады. Дереккөздер
Жетіген көшесі (Алматы)

Жетіген көшесі. Көшеге Жетіген атауы (Алматы қаласы мәслихаттың 2.07.2008 №113 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 14.07.2008 №3/550 қаулысы) берілген. Жетіген - қазақтың ұлттық саз аспабының атауы. Көше Түрксіб аүданындағы «Шуақты» шағынауданында орналасқан. Кешенін ұзындығы - 800 метр. Дереккөздер
Вильямс атындағы көше (Алматы)

Көшөге КСРО Ғылым Академиясының академигі, жер шаруашылығының зерттеушісі Василий Робертович Вильямстің есімі (1956 жылы) берілген. Вильямс Василий Робертович (1863-1939) Мәскеуде дүниеге келген. Ол - жер игеру саласындағы ашылымдарымен белгілі ғалым. Көше Әуезов ауданында орналасқан. Кешенін ұзындығы - 2000 метр. Дереккөздер
Құрылымдық ұңғыма

Құрылымдық ұңғыма - геологиялық іздеу мақсаттарын геофизикалық әдістермен шешу мәселесі қиындықтар туғызғанда, бұл әдістер өте тиімсіз болған жағдайда, немесе экономикалық тұрғыдан қажетсіз болған жағдайда мұнай мен газға деген мүмкіндіктері бар жергілікті құрылымдармен және тұтқыштармен сипатталатын алқаптар өңірін анықтау және іздеу-барлау бұрғыларын дайындау мақсатында жасақталатын бұрғылау ұңғымасы. Құрылымдар мен тұтқыштарды тиянақты карталау мақсатында жүргізілген зерттеулер барысында құрылымдық ұңғымалар белгілі бір танымал горизонттарға (әдетте, 2000 м шамасындағы тереңдіктер) шейін бұрғыланады. Күрделі геологиялық жағдайлармен сипатталатын аймақтарда құрылымдық ұңғымалар әдетте геофизикалық әдістермен кешенді түрде жасақталады. Бұл жағдайда бұрғылау жұмыстары аймақтың құрылыс ерекшеліктері жайлы қосымша деректер алуға көмектеседі, яғни бұзылыстарды саралауға, геологиялық қимадағы үзілістерді тап басуға, тау жынысы қабаттарының геологиялық көнелігін анықтауға, олардың физикалық параметрлері жайлы деректер алуға, жоғарғы тіректі горизонттарды нақтылауға, өзге де құрылымдық-параметрлік ерекшеліктерді танып-білуге мүмкіндік береді. Дереккөздер
Бентонит сазы

Бентонит сазы. Коллоидтық қасиетпен, оның ішінде сорбциялық қаблетпен сипатталатын монтмориллонитті саз, сирегірек сазтас. Сілтілі бентонит саздары аққыштық және көмпигіштік қасиеттерді иемденген. Бентонит сазы құрамында бентонит минералынан өзге гидрослюдалар, араласқабатты минералдар, каолонит, сепидолит, палигорскит, кристобалит, цеолиттер т.б. минералдар ұшырасады. Дереккөздер
Витебск көшесі (Алматы)

Көшеге Беларусьның облыс орталығының атауы (Алматы қаласы атқару комитетінің 08.10. 1958 №27 шешімімен берілген. Көше Бостандық ауданында орналасқан. Жароков көшесінен басталып Алатау ауылына дейін созылып жатыр. Кешенін ұзындығы - 1350 метр. Дереккөздер
Жетісу көшесі (Алматы)

Жетісу көшесі. Көшеге Қазақстанның оңтүстік-шығыс еңірінің атауы берілген. Жетісу - Алматы облысындағы қатар жатқан жеті өзеннің болуына байланысты қойылған. Көше Жетісу және Медеу аудандарын қиып өтеді. Мақатаев көшесінен басталып Абаканская көшесіне дейін созылып жатыр. Бұрынғы атауы - Николаевская көшесі. Кешенін ұзындығы - 900 метр. Дереккөздер
Войков атындағы көше (Алматы)

Көшеге Ресейдегі төңкеріске қатысушы, дипломат Петр Лазаревич Войковтың есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 17.12. 1958 №ЗЗ шешімі) берілген. Войков Петр Лазаревич (1888- 1927) Керчь қаласында дүниеге келген. 1924 жылы Польшада елші қызметін атқарған. Көше Әуезов ауданында орналасқан. Левско көшесінен басталып Загоскин көшесіне дейін созылып жатыр. Кешенін ұзындығы - 1050 метр. Дереккөздер
Тереңсулық сұрғылт саз

Тереңсулық сұрғылт саз. Сұрғылт түсті, қат – қабатталмаған, әктілігі біршама төмен (СаС03=14%) сазды үйықтар. Әдетте Қара теңіздің тереңсулық қазанойпатының орта шенінен көрініс беретін, органикалық заттарды біршама мол кіріктіретін (1,5-2 %) саздар хақында қолданылады. Бұл мағынасында ескірген термин деуге болады, алайда соңғы кезде бүкіл сұрғылт түсті тереңсулық теңіз саздарының (үйықтарының) жиынтық атауы ретінде қолданылып жүр. Дереккөздер
Волгоград көшесі (Алматы)

Көшеге Ресейдегі облыс орталықтың, батыр қаланың атауы (1958 жылы) берілген. Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Алматы-1 вокзалының солтүстігімен өтеді. Бұрынғы атауы - Сталинградская көшесі. Кешенін ұзындығы - 1450 метр. Дереккөздер