kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Карлос Марин

Карлос Марин (; 13 қазан 1968 дүниеге келген, Рюссельсхайм, Гессен, ГФР) — испан баритон, опералық және танымал орындаушы,II Divo атты тобының төрт солистарының бірі. Il Divo құрамында Жеке өмірі 1994 жылы Жеральдина Ларросе атты испандық биші және әншіге үйленді, бірақ олар бірге 15 жыл тұрмыстық өмір өткзгеннен кейін 2009 жылы ажырасты. Ұлыбританияның Лондон қаласында тұрады. Испандық тілден өзге ағылшын және итальян тілдерін жақсы меңгерген. Дискографиясы * Little Caruso — соло (1976) * Mijn Mama (My Dear Mother) — соло (1978) * Jekyll & Hyde, The Musical: Promo (2000) Il Divo құрамында Студиялық альбомдар # 2004 — Il Divo # 2005 — Ancora # 2006 — Siempre # 2008 — The Promise # 2011 — Wicked Game # 2013 — A Musical Affair # 2015 — # 2018 — Жинақтар # 2012 — The Greatest Hits Концерттік альбомдар # 2009 — An Evening with Il Divo Live in Barcelona # 2014 — Арнайы шығарылымдары # 2005 — Il Divo. Gift Edition # 2006 — Christmas Collection. The Yule Log # 2008 — The Promise. Luxury Edition # 2011 — Wicked Game. Gift Edition # 2011 — Wicked Game. Limited Edition Deluxe Box Set # 2012 — The Greatest Hits. Gift Edition # 2012 — The Greatest Hits Deluxe Edition # 2014 — A Musical Affair. Exclusive Gift Edition # 2014 — A Musical Affair. French Versión Синглдар * (2005) * Un-Break My Heart (2005) * O Holy Night (2005) * (2006) * (2006) * Nights in White Satin (2006) * Amazing Grace (2008) * Wicked Game (Melanchonia) (2011) * Por una cabeza (2015) * (Don ' t wanna lose you) (2015) * Bésame mucho (2015) * (2015) * Quizás, quizás, quizás (2015)
Дани Мартин

Даниэль Мартин Гарсия (, 19 ақпан 1997 жылы дүниеге келген, Мадрид) - испандық музыкант және актер. El Canto del Loco атты панк-поп-рок-тобының бұрыңғы фронтмены. Дискографиясы Альбомдар * Pequeño (2010) * Dani Martín (2013) * La Montaña Rusa (2016) Синглдар * 16 añitos (2010) * Mira la vida (2010) * Mi lamento (2011) * Cuestión de prioridades por el cuerno de África (2012) * Fight for Life (2012) * Cero (2013) * Caminar (2013) * Qué house la vida (2013) * Emocional (2014) Фильмография ; Кино * Сиреналар / Sirenas (1994) * Perdón, Perdón (1998) * Sobreviviré (1999) * Жоқ ұят / Sin vergüenza (2001) * I Love You Baby (2001) * Escuela de Rock (2003) * Sinfín (2005) * Torrente 3: El protector (2005) * Менің атым Хуани / Yo Соя La Juani (2006) * El Canto del Loco: la película (2009) * Mosquitos comen foskitos (2009) * Разомкнутые құшақтау / Los abrazos rotos (2009) ; Теледидар * Ponte las pilas (1991-1992) * El 92 Cava Con Todo (1991) * ¡Ay, Señor, Señor! (1 эпизод, 1995) * Al salir de clase (2 эпизод, 1998) * El comisario (1 episode, 1999) * Policías, en el corazón de la calle (1 episode, 2000) * Орталық ауруханасы / Hospital Central (1 episode, 2000) * Ракель іздейді, өз орнына / Raquel busca su sitio (15 эпизод, 2000) * 7 жизней / 7 vidas (1 episode, 2004) * Latrelevisión (1 эпизод, 2005) * Кері есепті / Cuenta atrás (2007-2008) * Los hombres de Paco (2009) * Mi hermano Juan (2019)
Лайош Тихи

Лайош Тихи (; 21 наурыз 1935, Будапешт, Мажарстан — 6 қаңтар 1999, сонда) — мажар футболшысы, шабуылшы, кейін бапкерлікпен айналысқан. Бүкіл карьерасында бір ғана клубта — "Гонвед" командасында және Мажарстан Ұлттық футбол құрамасында ойнаған. Ұлттық құрамада Ұлттық құрамада 1955-71 жылдары ойнады. 1955 жылы 5 мамыр күні Норвегияға қарсы жолдастық кездесуде алаңға ойын барысында қосылып, 11 минуттан соң гол соқты. Бұл кездесуде Мажарстан 5:0 есебімен жеңіске жетті. 1958 жылғы әлем біріншілігінде Тихи төрт кездесуде 4 гол соқты, бірақ құрама топтық турнирден өте алмады. 1962 жылы әлемдік додада Мажарстан ширек финалға дейін жетті. Бұл жолы Тихи 3 гол соқты. 1966 жылғы әлем чемпионатына барғанымен, алаңға шыққан жоқ. Жетістіктері Командалық * Мажарстан чемпионы: 1954, 1955 * Мажарстан кубогы: 1964 * Митропа кубогы: 1959 Жеке * Мажарстандағы жыл футболшысы: 1959 * Мажарстан чемпионатының үздік мергені (5): 1959, 1961, 1962, 1963, 1964 * Орталық Еуропаның үздік мергені: 1955–1960 Бапкер ретінде * Мажарстан чемпионы: 1980 Дереккөздер Сілтемелер * [http://www.rsssf.com/miscellaneous/tichy-intlg.html Профилі] * [http://www.weltfussball.de/spieler_profil/lajos-tichy/4/ Профилі]
Ханс Шефер

Йоханн Ханс Шефер (; 19 қазан 1927, Кёльн — 7 қараша 2017, сонда — неміс футболшысы, шабуылшы. ГФР Ұлттық футбол құрамасында ойнаған. 1954 жылғы әлем чемпионы. 1958 жылғы әлем чемпионатына да қатысқан. Екі чемпионатта 7 гол соқты. Бүкіл карьерасында тек қана "Кельн" клубында доп тепті. Жетістіктері Командалық * Әлем чемпионы: 1954 * ГФР чемпионы (2): 1962, 1964 Жеке * ГФР жыл футболшысы: 1963 * «Батыс» оберлигасы тарихындағы үздік мерген: 223 гол * "Кельн" клубы тарихындағы үздік мерген: 304 гол Дереккөздер Сілтемелер * [http://football.comeze.com/index.php/2010-07-02-16-25-47/128-shefer Биографиясы]
Раймундо Орси

Раймундо Бибьяни Орси (; 2 желтоқсан 1901, Авельянеда — 6 сәуір 1986, Сантьяго) — аргентиналық және италиялық футболшы, шабуылшы. 1934 жылғы әлем чемпионы. Карьерасы Карьерасын тарихи отанында бастап, «Индепендьенте» (1920—1928; 1935) командасында ұзақ уақыт ойнады. Бірақ Еуропаға келген соң ғана әлемге танылды, әсіресе "Ювентуста" ойнаған жылдары көптеген табыстарға қол жеткізді. 1928-35 жылдар аралығында туриндік клубта доп теуіп, қатарынан бес жыл Италия чемпионы атанды (1931-35). Аргентина құрамасында 1924 жылы 11 тамыз күні Уругвайға қарсы ойында тұңғыш ойынын өткізді. Үш жылдан соң Аргентина сапында Америка кубогын ұтып алды. Ол кезде бір футболшының бірнеше құрамада ойнауына рұқсат берілгендіктен, 1929-35 жылдар аралығында Италия сапында ойнап, 1934 жылы әлем чемпионы атанды. 1935 жылы Аргентинаға оралды да, туған клубы "Индепендьентеде" ойнай бастады. Бір жылдан соң Аргентина құрамасында бір кездесу өткізді. Карьерасының соңғы жылдарында Уругвай, Бразилия клубтарында ойнап, 1940 жылы футболмен қоштасты. 1986 жылы 84 жасында өмірден өтті. Жетістіктері Командалық * Аргетина чемпионы (2): 1922, 1926 * Америка кубогы: 1927 * Орталық Еуропа чемпионы: 1930, 1935 * Италия чемпионы: 1931, 1932, 1933, 1934, 1935 * Әлем чемпионы: 1934 * Чемпион Уругвая: 1938 * Рио-де-Жанейро штатының чемпионы: 1939 Сілтемелер * [http://www.rsssf.com/miscellaneous/orsi-intlg.html Ұлттық құрамадағы матчтары] * [http://www.flamengo.com.br/flapedia/Raimundo_Bibiani_Orsi Профилі] * [http://www.sports-reference.com/olympics/athletes/or/raimundo-orsi-1.html Профилі] * [http://fanat.com.ua/info/people/orsi_rajmundo_bibian_2156.html fanat.com.ua сайтындағы мақала] * [https://web.archive.org/web/20090805092350/http://www.elmundorojo.com.ar/idolos.htm elmundorojo.com.ar сайтындағы мақала] * [https://web.archive.org/web/20100820081320/http://www.postadelgufo.it/campioni/orsi.html postadelgufo.it сайтындағы мақала] * [http://www.storiedicalcio.altervista.org/orsi.html storiedicalcio.altervista.org сайтындағы мақала] * [http://ilpalloneracconta.blogspot.com/2007/12/raimundo-orsi.html blogspot.com сайтындағы мақала]
Кемер

Елді мекендер: Қазақстан: * Кемер – Ақтөбе облысы Ойыл ауданындағы ауыл. * Кемер – Батыс Қазақстан облысы Теректі ауданындағы ауыл. * Кемер – Қостанай облысы Амангелді ауданындағы ауыл. * Кемер – Түркістан облысы Жетісай ауданындағы ауыл. * Кемер – Түркістан облысы Ордабасы ауданындағы ауыл. Тау: * Кемер – Қарағанды облысы Шет ауданындағы тау. Түркия: * Кемер – Түркиядағы курортты қала.
Карл Маркс (айрық)

Негізгі ұғым: * Карл Маркс – 19-шы ғасырдағы немістің экономист ғалымы, саяси экономист, революционері, философ, саясаттанушы, әлеуметтанушы, тарихшы, ғылыми коммунизм теориясының іргетасын қалаушы. Елді мекендер: * Карл Маркс ауылы – Түркістан облысы Жетісай ауданындағы Таубай ата ауылының бұрынғы атауы.
Антонин Пуч

Антонин Пуч (; 16 мамыр 1907 жыл, Йинонице (Прага), Богемия, Аустро-Мажарстан — 18 сәуір 1988 жыл, Прага, Чехословакия) — чехословакиялық футболшы, шабуылшы. 1934 жылғы әлем біріншілігінің күміс жүлдегері. Чехословакия құрамасы сапындағы алғашқы ойынын 1926 жылы өткізді. 1934 жылғы әлем чемпионатына қатысып, бес кездесуде алаңға шықты да, екі доп соқты. Соның бірін финалда Италияның қақпасына соғып, есеп ашты. Бірақ чехословактар 1:2 есебімен ұтылып қалды. 1939 жылы Чехословакияны Германия жаулап алды да, құрама 1945 жылға дейін "Богемия және Моравия құрамасы" деп аталды. Пуч осы құраманың сапында 1939 жылы бір кездесу өткізді. Карьерасын аяқтаған соң бапкерлікпен айналысты. Жетістіктері * ӘЧ-1934 күміс жүлдегері * Чехословакия чемпионы (8): 1925, 1928/29, 1929/30, 1930/31, 1932/33, 1933/34, 1934/35, 1936/37 Дереккөздер
Джино Колаусси

Луиджи Колаусиг (; 4 наурыз 1914, Градиска д'Изонцо — 27 шілде 1991, Триест), Джино Колаусси ретінде танымал — италиялық футболшы, шабуылшы. 1938 жылғы әлем чемпионы. Карьерасы Ұлттық құрамаға алғаш рет 1935 жылы шақырту алды. 1938 жылғы әлем біріншілігінің финалында Мажарстанның қақпасына екі гол соқты. Бұл ойында Италия 4:2 есебімен жеңіске жетіп, қатарынан екінші рет әлем чемпионы атанды. Карьерасында "Триестина", "Ювентус", "Виченца", "Падова" секілді италиялық клубтарда ойнап (соғыстың салдарынан 1943-45 жылдары футбол ойнаған жоқ), 1948 жылы футбол ойнауды доғарды. Кейін бапкерлікпен айналысты. Бапкерлік карьерасының соңғы жылдарында қаржылық әлеуеті нашар "Таррос" командасына жаттықтырушы болды да, жалақысын уақытында ала алмай, күн көріс жағынан қатты қиналып, әлем чемпионатында алған алтын алқасын кепілге қойып та күн көрген екен. 1963 жылдан Триест қаласына орнығып қалды да, 1991 жылы сол жерде өмірден өтті. Жетістіктері *Әлем чемпионы — 1938 Дереккөздер Сілтемелер * [https://web.archive.org/web/20081121095258/http://www.enciclopediadelcalcio.com/Colaussi.html Профилі] * [http://www.tuttotrieste.net/prsng/colaussi.htm tuttotrieste.net сайтындағы мақала] * [http://www.figc.it/nazionali/DettaglioConvocato?codiceConvocato330&squadra1 Статистикасы] * [https://web.archive.org/web/20060509021108/http://www.sptharros.it/personaggi/colaussi.htm sptharros.it сайтындағы мақала]
Сильвио Пиола

Сильвио Пиола (, 29 қыркүйек 1913 — 4 қазан 1996) — италиялық футболшы, шабуылшы. 1938 жылғы әлем чемпионы. 1935-52 жылдар аралығында Италия Ұлттық футбол құрамасында ойнаған. Кейін бапкерлікпен айналысты. 1938 жылғы әлем біріншілігіне қатысып, финалда Мажарстан қақпасына екі гол соқты да, Италия 4:2 есебімен жеңіске жетті. Жетістіктері Командалық * Әлем чемпионы: 1938. Жеке * Италия чемпионатының үздік мергені: 1936/1937 — 21 гол, 1942/1943 — 21 гол. * Италия А сериясы тарихындағы үздік мерген (274 гол) Сілтемелер * [http://www.figc.it/nazionali/DettaglioConvocato?codiceConvocato833&squadra1 Статистикасы] * [http://www.enciclopediadelcalcio.it/Piola.html Пиола enciclopediadelcalcio.it сайтында]
Жерсон

Жерсон Нунес де Оливейра (; 11 қаңтар 1941, Нитерой, Рио-де-Жанейро) — бразилиялық футболшы, жартылай қорғаушы. Бразилия ұлттық футбол құрамасында ойнаған. 1970 жылғы әлем чемпионы. Жетістіктері Командалық * Әлем чемпионы 1970 * Рио — Сан-Паулу турнирінің чемпионы: 1961, 1964, 1966 * Рио-де-Жанейро штатының чемпионы: 1963, 1967, 1968, 1973 * Бразилия кубогы: 1968 * Сан-Паулу штатының чемпионы: 1970, 1971 * «Октагональ» 1961 Қатысқан турнирлері * Әлем чемпионаты: 1966, 1970 * Жазғы Олимпиада ойындары: 1960 Жеке өмірі Әкесі — Кловис Нунес, анасы — Деолинда де Оливейра. Әйелі — Мария Элена де Оливейра, қыздары — Патрисиу және Кристина. Әдебиет * Жерсон. Краеугольный камень «трикампеонов» // Игорь Гольдес. Әлем футболының 100 аңызы. 2 шығарылым. — М., 2003. — 11-14 беттер. Сілтемелер * [https://web.archive.org/web/20080610044537/http://torcida.com.ru/stars/gerson/ Бразилия футболы сайтында]
Карлос Алберто Торрес

Карлос Алберто Торрес (, o Capitão do Tri, немесе жәй ғана Карлос Алберто; 17 шілде 1944, Рио-де-Жанейро — 25 қазан 2016, сонда) — бразилиялық футболшы, қорғаушы. Карьерасы Бразилия Ұлттық футбол құрамасы сапында 1970 жылы әлем чемпионы атанды. Кейін көптеген жылдар бойы бапкерлікпен айналысып, көптеген клубтық командалармен бірге Әзірбайжан және Оман ұлттық құрамаларын жаттықтырды. 1970 жылғы әлем біріншілігінің финалында Италияның қақпасына шешуші соңғы голды соқты (4:1). 1970 жылғы әлем біріншілігінің символикалық құрамы мен 2004 жылы ФИФА-ның 100 жылдығына орай Пеле анықтаған ФИФА 100 тізіміне қосылды. Кейін саясатқа да араласып, 1989-93 жылдары Рио-де-Жанейродағы Муниципальды кеңесте жұмысшылар демократиялық партиясының вице-меңгерушісі және бірінші хатшысы болды. Жеке өмірі Ұлы — Карлос Алешандре Торрес те футболшы, 1992 жылы Бразилия құрамасы сапында бір ойын өткізген. Жетістіктері Ойыншы ретінде * Әлем чемпионы (1): 1970 * Бразилия чемпионы (Робертан) (1): 1968 * Сан-Паулу штатының чемпионы (4): 1967, 1968, 1969, 1973 * Рио-де-Жанейро штатының чемпионы (3): 1964, 1975, 1976 * АҚШ чемпионы (NASL) (3): 1977, 1978, 1982 * Континентаралық суперкубок жеңімпазы (1): 1968 Бапкер ретінде * Бразилия чемпионы (2): 1983, 1995 * Рио-де-Жанейро штатының чемпионы (2): 1996, 1997 * Рио-Сан-Паулу турнирінің чемпионы (1): 1998 * КОНМЕБОЛ кубогы (1): 1993 Қатысқан турнирлері * Әлем чемпионаты: 1970 Дереккөздер Сілтемелер * [http://www.sambafoot.com/pt/treinadores/239_Carlos_Alberto.html sambafoot.com.br] * [http://www.santosfc.com.br/historia/idolos/detalhes.asp?i=142 Профилі] * [http://nasljerseys.com/Players/A/Alberto.Carlos.htm Статистикасы]
Габриэл Жезус

Габриэл Фернанду де Жезус (; 1997 жылы 3 сәуірде туған, Сан-Паулу, Бразилия) — бразилиялық футболшы, "Арсенал" клубы мен Бразилия құрамасының шабуылшысы. 2016 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының жеңімпазы. 2018 жылғы әлем чемпионатына қатысқан. Карьерасы Жетістіктері Командалық «Палмейрас» * Бразилия чемпионы — 2016 * Бразилия кубогы — 2015 «Манчестер Сити» * Англия чемпионы — 2017/18 Халықаралық Бразилия * Олимпиада чемпионы — 2016 *Fvthbrf e,jus& 2019 Дереккөздер Сілтемелер * [https://www.sports.ru/tags/161021454/ Профиль (sports.ru)] * [https://www.mancity.com/gabriel-jesus Профиль] * [http://www.palmeiras.com.br/futebol/elenco/604-G.%20Jesus Gabriel Jesus]
Роберто Бонинсенья

Роберто Бонинсенья (; 13 қараша 1943 жыл, Мантуя) — италиялық футболшы, шабуылшы. Италия Ұлттық футбол құрамасында ойнаған. 1970 жылғы әлем чемпионатының күміс жүлдегері. Италияның үш дүркін чемпионы. Кейін бапкерлікпен айналысып, Италияның бірнеше жастағы құрамаларын басқарды. 1970 жылғы әлем біріншілігінің финалында Бразилияның қақпасына 37-минутта гол соғып, есепті теңестірді. Бірақ Италия 1:4 есебімен ұтылып қалды. 1974 жылғы әлем чемпионатына да қатысты, бірақ бір ғана ойында алаңға шығып, гол соға алмады. Сол жылдың соңында құрамадағы карьерасын аяқтады. Жетістіктері Командалық * Италия чемпионы: 1971, 1977, 1978 * УЕФА кубогы: 1977 * Италия кубогы: 1979 Жеке * Италия чемпионатының үздік мергені: 1971 (24 гол), 1972 (22 гол) * Италия кубогының үздік мергені: 1972 (8 гол) Сілтемелер * [http://www.footballplayers.ru/players/Boninsegna-_Roberto-.html Профилі] * [http://www.myjuve.it/players-juventus/roberto-boninsegna-127.aspx Профилі] * [https://web.archive.org/web/20090321234338/http://www.interfc.it/BONINSEGNA.asp Профилі] * [http://www.calciatori-online.com/calcio/20090221-roberto-boninsegna-unicita-del-derby-d-italia.php calciatori-online.com сайтындағы мақала] * [http://www.storiedicalcio.altervista.org/roberto_boninsegna.html altervista.org сайтындағы мақала]
Аламүдін ауданы

Аламүдін ауданы — Қырғызстанның Шу облысы құрамындағы әкімшілік бірлік. Ел астанасы — Бішкек аудан аумағымен қоршалған, бірақ оның құрамына кірмейді. Әкімшілік орталығы — Лебединовка ауылы. Тарихы 1937 жылы Ворошилов ауданы болып құрылды. 1958 жылы атауы Аламедин ауданы болып ауысқан. 1990-шы жылдары аудан атауының жазылуы қазіргісіне өзгертілді. Халқы 2009 жылғы Қырғызстан халық санағы деректері бойынша 148 032 аудан тұрғындарының ішінен қырғыздар 86 550 адамды құрайды (58,5 %), орыстар — 37 312 адам (25,2 %), ұйғырлар — 5503 адам (3,7 %), қазақтар — 2161 адам (1,5 %), өзбектер — 2032 адам (1,4 %), күрдтер — 1907 адам (1,3 %), әзербайжандар — 1852 адам (1,2 %), түріктер — 1810 адам (1,2 %), татарлар — 1751 адам (1,2 %), украиндар — 1668 адам (1,1 %), корейлер — 1261 адам (0,8 %), немістер — 1141 адам (0,8 %). Әкімшілік бөлінісі Аламүдін ауданы құрамына 17 ауылдық округ пен 51 ауыл кіреді: * Ақтөбе ауылдық округі: Қайырма (әкімшілік орталығы), Молдовановка ауылдары * Алаарша ауылдық округі: Мраморное (әкімшілік орталығы), Рассвет ауылдары * Аламүдін ауылдық округі: Аламүдін (әкімшілік орталығы), Садовое ауылдары * Арасан ауылдық округі: Арасан (әкімшілік орталығы), Татыр ауылдары * Бәйтік ауылдық округі: Бәйтік (әкімшілік орталығы), Аршалы, Байгелді, Басқарасу, Қасқасу ауылдары * Васильевка ауылдық округі: Виноградное (әкімшілік орталығы), Васильевка, Полевое, Привольное ауылдары * Гроздь ауылдық округі: Гроздь (әкімшілік орталығы), Атбасы, Бірлік, Вторая Пятилетка, Лесное ауылдары * Көкжар ауылдық округі: Көкжар (әкімшілік орталығы) ауылы * Қараағаш ауылдық округі: Қараағаш (әкімшілік орталығы), Бектау ауылдары * Лебединовка ауылдық округі: Лебединовка (әкімшілік орталығы), Восток, Дачное ауылдары * Ленин ауылдық округі: Ленинское (әкімшілік орталығы), Константиновка, Мықан ауылдары * Маёвка ауылдық округі: Маёвка (әкімшілік орталығы) ауылы * Октябрь ауылдық округі: Октябрьское (әкімшілік орталығы), Лубяное, Чуйское ауылдары * Пригородное ауылдық округі: Пригородное (әкімшілік орталығы), Озёрное, Степное, Достық ауылдары * Тасмойнақ ауылдық округі: Қойтас (әкімшілік орталығы), Бескүнгей, Горная Маёвка, Қызылбірлік, Подгорное, Прохладное, Тасмойнақ ауылдары * Тастөбе ауылдық округі: Тастөбе (әкімшілік орталығы), Заречное, Малиновка, Сүйменқұл Шоқпаров ауылдары * Төменгі Алаарша ауылдық округі: Төменгі Алаарша (әкімшілік орталығы) ауылы Елді мекендер Ірі елді мекендері: Лебединовка, Ленинское, Молдовановка, Байтик . Атақты адамдары Ауданда дүниеге келгендер * Ишембай Әбдірайымов (1914-2001) — ұшқыш, КСРО еңбек сіңірген ұшқышы. * Алмазбек Атамбаев (1956 д.к.) — Қырғыз Республикасының Президенті (2011-2017), Премьер-министрі (2010) * Иван Александрович Гришин (1918-1960) — Кеңес Одағының Батыры * Бәкен Қыдыкеева (1923-1994) — театр актрисасы, КСРО халық әртісі (1970) * Сайра Киізбаева (1917-1988) — опера әншісі, КСРО халық әртісі (1958) * Дәркүл Күйікова (1919-1997) — театр және кино актрисасы, КСРО халық әртісі (1967) * Исмаилбек Таранчиев (1923-1944) — Кеңес Одағының Батыры * Сүйменқұл Чокморов (1939-1992) — кино актері, КСРО халық әртісі (1981) Дереккөздер
Шу ауданы (Қырғызстан)

Шу ауданы — Қырғызстанның Шу облысы құрамындағы әкімшілік бірлік. Солтүстігінде Қазақстанмен, шығысында Шу облысының — Кемин, батысында — Ыстықата ауданымен, оңтүстігінде — Нарын облысының Қошқар ауданымен шектеседі. Әкімшілік орталығы — Тоқмақ қаласы, Шу ауданы құрамына кірмейді. Ауданның жер көлемі 1592 км². Халқы 2009 жылғы Қырғызстан халық санағы деректері бойынша 47 017 аудан тұрғындарының ішінен қырғыздар 39, 116 адам (83,2 %) құрайды, орыстар — 3225 адам (6,9 %), дүнгендер — 2201 адам (4,7 %), әзербайжандар — 828 адам (1,8 %), қазақтар — 522 адам (1,1 %). Ауданда дүниеге келгендер * Михаил Денисович Афанасьев (1923-1986) — Кеңес Одағының Батыры. * Насирдин Байтеміров (1916-1996) — қырғыз және кеңес ақыны, прозашы, драматург. Қырғызстанның Халық жазушысы (1986). Қырғыз КСР Халық ағарту ісінің үздігі. Тоқтоғұл Сатылғанов атындағы Қырғыз КСР Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (1984). * Исмаил Борончиев (1910-1978) — айтыскер ақын, Қырғыз КСР-інің халық әртісі (1958). * Ашыраалы Боталиев — опера және драма актері, Қырғыз КСР халық әртісі. * Жаманқұл Женчураев, — қырғыз совет жазушысы, шекарашы. * Үсенқұл Жұмабаев (1923-1976) — қырғыз кеңес мемлекеттік, саяси және қоғам қайраткері, ақын. * Сұлтан Ыбырайымов — КСРО мемлекеттік және партия қайраткері, Қырғыз КСР Министрлер Кеңесінің төрағасы, (1978-1980). * Қалмырза Сарпек ұлы — ақын. * Жайнақ Саадаев — КСРО мемлекеттік және партия қайраткері, Қырғызстан аудандық партия комитетінің 1-ші хатшысы. 1937 жылы "халық жауы" деп айыпталып, қамауға алынып, ату жазасына кесілді, қайтыс болғаннан кейін ақталды. (1893-1937) * Келдіке Қарымшақов (1919-2003) — КСРО мемлекеттік және партия қайраткері, Ұлы Отан соғысының ардагері. Дереккөздер Сілтемелер * [http://tokmok.org/ Тоқмақ қаласының сайты] — Шу ауданы мен Тоқмақ қаласының жаңалықтар сайты. * [https://web.archive.org/web/20150404104920/http://meria.tokmok.org/ Облыстық Тоқмақ қаласының әкімшілік сайты]
Пал Титкош

Пал Титкош (; 8 қаңтар 1908 жыл, Келенвёдьдь — 8 қазан 1988 жыл, Будапешт), негізгі аты-жөні Пал Титшка — мажар футболшысы, шабуылшы. Кейін бапкерлікпен айналысқан. 1934 жылғы әлем біріншілігінің күміс жүлдегері. Футболшы жайлы фактілер * 1938 жылғы әлем біріншілігінің финалында Италияның қақпасына бір гол соқты. Бірақ Мажарстан 2:4 есебімен ұтылып қалды. * 1950-55 жылдары Мажарстан футбол қауымдастығының бас хатшысы қызметін атқарды. * 1959 жылы бапкер ретінде Мысыр құрамасымен бірге Африка Ұлттары кубогының жеңімпазы атанды. Жетістіктері Ойыншы ретінде Командалық * Мажарстан чемпионы: 1936, 1937 * ӘЧ вице-чемпионы: 1938 * Мажарстан кубогы: 1932 Жеке * Мажарстанның жыл футболшысы: 1937 Бапкер ретінде * Африка чемпионы: 1959 Сілтемелер * [http://www.ujbuda.hu/hirek.php?articleid1901&refvarosreszek Titkos Pál emléktábláját avatták - a testvérvárosok is jelen voltak]
Дьорд Шароши

Дьордь Шароши (; 16 қыркүйек 1912, Будапешт — 20 маусым 1993, Генуя) — мажар футболшысы, шабуылшы. Кейін бапкерлікпен айналысқан. Мажарстан Ұлттық футбол құрамасы сапында ойнап, 1934 жылы әлем біріншілігінің күміс жүлдегері атанды. Бапкерлік карьерасында көбіне Италия клубтарын жаттықтырды да, Италияда орнығып қалды. 1993 жылы Италияның Генуя қаласында өмірден өтті. Жетістіктері Ойыншы ретінде Командалық * Мажарстан чемпионы (5): 1932, 1934, 1938, 1940, 1941 * Мажарстан кубогы (5): 1933, 1935, 1942, 1943, 1944 * Митропа кубогы: 1937 * ӘЧ күміс жүлдегері: 1938 * Орталық Еуропа кубогы: 1938 Жеке * Мажарстандағы жыл футболшысы: 1941 * Мажарстан бірінші дивизионының үздік мергені (4): 1936, 1940, 1941, 1944 (күз) * Митропа кубогының үздік мергені (3): 1935, 1937, 1940 * Орталық Еуропа кубогының үздік мергені (2): 1935, 1938 * Митропа кубогы тарихындағы үздік мерген: 49 голов * «Ференцварош» клубы тарихындағы үздік мерген: 420 гол Бапкер ретінде * Италия чемпионы: 1952
Хуан Скьяффино

Хуан Альберто Скьяффино (исп/ит. Juan Alberto Schiaffino; 28 шілде 1925, Монтевидео — 13 қараша 2002) — уругвайлық футболшы, шабуылшы. 1950 жылғы әлем біріншілігінің басты жұлдыздарының бірі. 1950 жылғы әлем чемпионы. 1954 жылғы әлем чемпионатынан кейін Италия клубтарында ойнады. Италия құрамасы сапында да төрт кездесуде алаңға шықты. 1950 жылғы әлем біріншілігі 1950 жылғы әлем біріншілігінің қарсаңында ешкім Скьяффиноны құраманың жетекшісі санай қоймады. Боливиямен болған алғашқы ойында-ақ Скьяффино өзін танытып үлгерді: екі гол соқты (бірақ көп жылдардан кейін ФИФА есепшілері ӘЧ статистикаларын қайта дұрыстап қарап шыққаннан соң Хуан ол ойында 4 немесе 5 гол соққан болуы мүмкін деген әңгімелер қозғалды). Бұл ойында Уругвай 8:0 есебімен жеңіске жетті. Екінші әрі шешуші топтық турнирде соңғы ойын алдында Уругвай 3 ұпаймен екінші орында тұрды да, соңғы кездесуде Бразилияны қалайда ұтуы тиіс болды. Матчта Бразилия есеп ашты. Бірақ 67-минутта Скьяффино есепті теңестіріп, уругвайлықтардың жеңіске деген үмітін қайта оятты. 79-минутта Алсидес Хиггия екінші голды соғып, Уругвай чемпион атанды. Осы жетістік пен керемет ойынының арқасында Скьяффино Уругвай футболы тарихындағы ең үздік ойыншы атанды. Жетістіктері * Әлем чемпионы (1): 1950 * Уругвай чемпионы (6): 1944, 1945, 1949, 1951, 1953, 1954 * Италия чемпионы (3): 1954/55, 1956/57, 1958/59 * Жәрмеңкелер кубогы (1): 1960/61 * Уругвай жыл футболшысы (2): 1949, 1950 Дереккөздер Сілтемелер *[http://www.sovsport.ru/gazeta/article-item/72664 Қос отан, қос құрама]
Алсидес Хиггия

Альсидес Эдгардо Хиггия (исп. Alcides Edgardo Ghiggia); 22 желтоқсан 1926 жыл, Монтевидео, Уругвай — 16 шілде 2015 жыл, сонда) — уругвайлық футболшы, шабуылшы, 1950 жылғы әлем чемпионы. Өмірбаяны Кәсіпқой карьерасын 1946 жылы "Суд Америка" клубында бастады. Келесі жылы аргентиналық "Атланта Буэнос-Айрес" клубына ауысты. Тағы да бір жыл ғана ойнап, "Пеньярольға" өтті. "Пеньяроль" сапында жүріп ұлттық құрамаға шақырту алды. 1953 жылы Италияға, "Рома" клубына ауысты. Римдік клубта ұзақ жылдар ойнап, Италия құрамасы сапында да өнер көрсетті. 1961 жылы "Миланға" ауысқанымен, жасы ұлғайып қалған шабуылшы гол соға алмады, соған қарамастан алғашқы маусымда-ақ Италия чемпионы атанды. 1962 жылы отанына оралды да, "Данубио" клубында 40-тан асқанша ойнады. 1950 жылғы әлем біріншілігі Хиггия 1950 жылғы әлем чемпионатының қаһарманы атанды. Екінші топтық кезеңнің соңғы ойынында Уругвай құрамасы Бразилиядан 0:1 есебімен ұтылып тұрып екі гол соғып кетті де, әлем чемпионы атанды. Екінші голды 79-минутта Хиггия енгізді. Хиггия гол соққан сәтте 200 мың адамдық "Маракана" стадионы тым-тырыс бола қалған екен. :Міне, ойынның шарықтау шегі! 79-минут. Радиодан кәнігі комментатор Жоржи Кури қылғына қырылдайды: «Біздің Данило доптан айрылып қалды. Оны Хулио Перес іліп әкетті… Ол алға, Хиггияға тастады! Хиггия оң қапталмен зулап келеді! Бразилияның қақпасына жақындап қалды! Тепті! Гол! Хиггия екінші допты соқты. 2:1! Алда – өкінішке қарай, Уругвай».Фотодеректер мен кинокадрлар мынаны көрсетеді: Хиггия бұл жолы да Бигодені сан соқтырып кеткен. Қақпашы Барбоза тағы да ортадағы Скьяффиноға пас беріледі деп ойласа керек, сәл алға ұмсына бастапты. Қақпаның бергі бұрышы ашық қалғанын көрген Хиггия қиғаштап тұрып өзі тепкен ғой. Соққы әлсіздеу болғанымен, ортаға ойыса бастаған Барбоза жандәрмен қайта ұмтылса да, допқа жете алмаған… Осы қасіретті өз көзімен көрген журналист Жоао Максимо: «Хиггияның голы онсыз да мүлгіген стадионда өлі тыныштық орнатты, – деп еске алады. – Бірақ мұның әсерінің күшті болғаны сондай, осы гол, қарапайым ғана гол әрбір бразилиялықтың өмірін екіге қақ бөлді: голға дейінгі өмір және одан кейінгі өмір». :(Сәкен Сыбанбайдың "Ала доптың аламаны" кітабынан). Алсидес Хиггия арада 65 жыл өткен соң, дәл сол датада, 2015 жылы 16 шілдеде 89 жасында өмірден өтті. Жетістіктері * Уругвай чемпионы (2): 1949, 1951 * Италия чемпионы (1): 1961/62 * Жәрмеңкелер кубогы (1): 1960/61 * Әлем чемпионы (1): 1950 Дереккөздер Сілтемелер
Победа

Елді мекендер: Қазақстан: * Победа – Қостанай облысы Қарабалық ауданындағы ауыл. * Победа – Түркістан облысы Жетісай ауданындағы ауыл. Ресей: * Победа – Башқұртстанның Архангель ауданындағы ауыл. * Победа – Башқұртстанның Гафурий ауданындағы ауыл. Болгария: * Победа – Болгариядағы ауыл. Добрич облысына қарасты Добричка қауымының құрамына кіреді. * Победа – Болгариядағы ауыл. Плевен облысына қарасты Долна-Митрополия қауымының құрамына кіреді. * Победа – Болгариядағы ауыл. Ямбол облысына қарасты Тунджа қауымының құрамына кіреді.
Ақниет (айрық)

Негізгі ұғым: * Ақниет – көңілі таза, пейілі ақ, адал адамның мінезіндегі құнды қасиет. Елді мекендер: * Ақниет – Түркістан облысы Жетісай ауданындағы ауыл. * Ақниет – Түркістан облысы Сарыағаш ауданы, Қабланбек ауылдық округі құрамындағы ауыл. * Ақниет – Түркістан облысы Сарыағаш ауданы, Құркелес ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Қараөзек

Елді мекендер: * Қараөзек – Ақмола облысы Ақкөл ауданындағы ауыл. * Қараөзек – Ақмола облысы Бұланды ауданындағы ауыл. * Қараөзек – Ақмола облысы Зеренді ауданындағы ауыл. * Қараөзек – Алматы облысы Балқаш ауданындағы ауыл. * Қараөзек – Қызылорда облысы Қызылорда қалалық әкімдігіне қарасты ауыл. * Қараөзек – Қызылорда облысы Қызылорда қалалық әкімдігіне қарасты темір жол бекеті. * Қараөзек – Түркістан облысы Жетісай ауданындағы ауыл. Өзендер: * Қараөзек – Ойыл алабындағы өзен. * Қараөзек – Сырдария алабындағы өзен (тармақ).
Педро Энрике да Силва

Педро Энрике Конзен Медина да Силва (; 16 маусым 1990, Санта-Крус-ду-Сул, Бразилия) — бразилиялық футболшы, "Кайсериспор" клубының жартылай қорғаушысы. Карьерасы Карьерасын 2009 жылы Бразилияның "Авенида" клубында бастады. 2010 жылы тағы бір бразилиялық клуб — СЭР Кашиспен келісім шарт жасасты. Екі жылдан соң Швейцарияның "Цюрих" клубына ауысты. Кейін "Ренн" (Франция), ПАОК (Грекия) клубтарында ойнады. 2017 жылдан бері Әзірбайжанның "Карабах", Қазақстанның "Астана" клубтарында жалда ойнап, екеуінде де ел чемпионы атанды. Жетістіктері Командалық ; «Цюрих» * Швейцария кубогы (1): 2013/2014 ; «ПАОК» * Грекия кубогы (1): 2016/2017 ; «Карабах» * Әзірбайжан чемпионы (1): 2017/2018 ; «Астана» * Қазақстан чемпионы (1): 2018 Сілтемелер *[https://www.transfermarkt.com/transfermarkt/profil/spieler/213368 Профилі]
Альбино Фриаса

Албино Фриаса Кардосо (; 24 қазан 1924 жыл, Порсиункула — 12 қаңтар 2009 жыл, Итаперуна, Рио-де-Жанейро) — бразилиялық футболшы, шабуылшы. Бразилия Ұлттық футбол құрамасы сапында 1950 жылғы әлем чемпионатына қатысқан. 1950 жылғы әлем біріншілігінің шешуші ойынында Уругвайдың қақпасына гол соғып есеп ашты. Бірақ бразилиялықтар 1:2 есебімен ұтылып қалды да, чемпиондыққа қол жеткізе алмады. Бұл ойын Бразилия футболы тарихындағы ең қасіретті матч саналып, бұл кездесу жайлы Бразилияда мүлдем айтылмады да, Фриаса жанкүйерлер жадынан тез ұмытылды. Жетістіктері Командалық * Рио-де-Жанейро штатының чемпионы: 1947, 1952 * Клубтық командалар арасындағы Оңт. Америка чемпионы: 1948 * Сан-Паулу штатының чемпионы: 1949 * Рио-Бранко кубогы: 1950 * Освалдо Крус кубогы: 1950 Жеке * Паулиста турнирінің үздік мергені: 1949 (24 мяча) Сілтемелер * [http://en.sambafoot.com/players/249_Friaca.html Профилц] * [http://globoesporte.globo.com/ESP/Noticia/Futebol/Vasco/0,,MUL350293-4283,00.html globo.com] * [http://www.netvasco.com.br/news/noticias14/49960.shtml Естеліктері] * [http://www.conteudoesportivo.com.br/html/futebol/jogadores/jog_ficha.asp?id_jogador=3761 Статистикасы]
Жайыл ауданы

Жайыл ауданы — Қырғызстанның Шу облысы құрамындағы әкімшілік-аумақтық бірлік. 1992 жылға дейін Калинин ауданы деп аталып келді. Әкімшілік орталығы — Қарабалта қаласы (1976 жылға дейін Калинин кенті). Ауданның жер көлемі 3028 км², тұрғындар саны 92 645 адам (2009 ж.). Халқы 2009 жылғы Қырғызстан халық санағы деректері бойынша қырғыздар 92 645 аудан тұрғындарының ішінен 56 542 адамды құрайды (61,0 %), орыстар — 23 100 адам (24,9 %), украиндар — 2441 адам (2,6 %), ұйғырлар — 1646 адамды (1,8 %), өзбектер — 1602 адам (1,7 %), қазақтар — 1409 адам (1,5 %), әзербайжандар — 1208 адам, корейлер — 1164 адам (1,3 %). Атақты адамдар Ауданда дүниеге келгендер * Сабырбек Ақылбеков (1914-1968) — қырғыз живопись шебері. * Тоқтоналы Сейтәлиев (1937 д.к.) — опера әншісі, КСРО халық әртісі (1984) Дереккөздер
Золтан Цибор

Золтан Цибор Шухаи (; 23 тамыз 1929, Капошвар, Мажарстан — 1 қыркүйек 1997, Комаром, Мажарстан) — мажар футболшысы, шабуылшы. Мажарстан Ұлттық құрамасының 50-жылдардағы үздік футболшыларының бірі. 1952 жылғы Олимпиада чемпионы. 1954 жылғы әлем біріншілігінің күміс жүлдегері. Карьерасы Туған қаласындағы "Комаром" клубының түлегі. Одан бөлек Мажарстан, Испания, Италия, Швейцария, Аустрия, Канада клубтарында ойнап, 1965 жылы карьерасын аяқтады. Мажарстан құрамасының 50-жылдардың бірінші жартысындағы алтын буын өкілдерінің бірі. 1952 жылы Олимпиада чемпионы атанды. Сол кезеңде Мажарстан қатарынан 32 ойынды жеңіліссіз аяқтаған болатын. 1954 жылғы әлем біріншілігінің финалында ГФР құрамасын 2:0 есебімен ұтып тұрып, (екінші голды Золтан Цибор 8-минутта соқты) 2:3 есебімен ұтылып қалды да, алтын буын өкілдері әлем чемпионы атана алмады. Екі жыл өткен соң Цибор құрамадағы карьерасын аяқтады. Жетістіктері Командалық * Мажарстан чемпионы: 1949, 1954, 1955 * Олимпиада чемпионы: 1952 * Орталық Еуропа кубогының жеңімпазы: 1953 * ӘЧ күміс жүлдегері: 1954 * Испания кубогы: 1959 * Испания чемпионы: 1959, 1960 * Жәрмеңкелер кубогы: 1960 Жеке * Мажарстан чемпионатының үздік мергені: 1955 (20 гол) Сілтемелер *[http://www.national-football-teams.com/player/21554.html Профилі] *[http://www.myfootballfacts.com/Zoltan_Czibor.html myfootballfacts.com]
Агне Симонссон

Туре Клас Агне Симонссон (; 19 қазан 1935 жыл, Гётеборг) — швед футболшысы, шабуылшы. 1958 жылғы әлем біріншілігінің күміс жүлдегері. "Эргрюте" футбол клубының түлегі. 1960 жылға дейін осы клубта ойнап, "Реал Мадридке" ауысты. Бірақ мадридтік клубта бір жыл ғана ойнап, келесі жылы "Реал Сосьедадқа" жалға берілді. 1963 жылы туған клубы "Эргрютеге" ауысты. Бұдан соң ешқайда кетпей, 70-жылдардың басында осы клубта карьерасын аяқтады. Кейін бапкерлікпен айналысып, Швеция, Грекия клубтарын жаттықтырды. Жетістіктері Ойыншы ретінде * Швеция жыл футболшысы: 1959 * ӘЧ күміс жүлдегері: 1958 Бапкер ретінде * Швеция чемпионы: 1985 Дереккөздер Сілтемелер * [http://www.fotbollsweden.se/588%29%20Agne%20Simonsson%201.htm Профилі] * [http://svenskfotboll.se/landslag/landslagsdatabas/landslagsspelare/?fplid=658373 Профилі] * [http://www.bdfutbol.com/es/j/j8216.html Профилі]
Амарилдо

Амарилдо Таварес да Силвейра (; 29 шілде 1939, Кампус-дус-Гойтаказис, Рио-де-Жанейро штаты) — бразилиялық футболшы, шабуылшы. 1962 жылғы әлем чемпионы. Кейін бапкерлікпен айналысты. Клубтық статистикасы Жетістіктері Ойыншы ретінде Командалық * Рио-де-Жанейро штаты чемпионы 1961, 1962 * О’Хиггинс кубогы: 1961 * Освалдо Круз кубогы: 1962, 1963 * Рио-Сан-Паулу турнирінің жеңімпазы: 1962 * Әлем чемпионы: 1962 * Рока кубогы: 1963 * Италия кубогы: 1966/67 * Италия чемпионы: 1968/69 Жеке * Рио-де-Жанейро штаты чемпионатының үздік мергені: 1961 (18 гол) * Рио-Сан-Паулу турнирінің үздік мергені: 1962 (8 гол) Бапкер ретінде * Тунис чемпионы: 1984/85 * Тунис кубогы: 1986 * БАӘ чемпионы: 1993 Бапкер болған командалары Сілтемелер *[http://bdfa.com.ar/jugadores-TAVARES-DE-SILVEIRA-AMARILDO-70885.html Профилі]
Goodreads

Goodreads — пайдаланушыларына кітаптар базасын, аннотациялар мен рецензияларды еркін іздеуге мүмкіндік беретін "әлеуметтік каталогтау" уебсайты. Қолданушылар өз аккаунтарымен кіріп, кітаптарды тіркеп, сосын кітапхана каталогтары мен оқу тізімдерін құра алады. Сондай-ақ олар өз топтары, кітап ұсыныстар, сауалнама, дауыс беру, блогтар және талқылаулар құра алады. Сайт кеңселері Сан-Францискода орналасқан. Компания Амазон онлайн-ритейлеріне тиесілі. Goodreads-ты 2006 жылдың желтоқсанында инженер-программист әрі кәсіпкер Отис Чендлер және Элизабет Хури құрды. Сайт іске қосылған сәттен бастап тез танымал бола бастады. 2007 жылдың желтоқсанында сайттың 650 000-нан астам мүшесі болды және 10,000,000-нан астам кітап қосылды. 2012 жылдың шілдесінде сайт әкімшілігі 10 миллион қолданушы, айына 20 млн адам кіретінін және 30 қызметкер барын мәлімдеді. 2013 жылы 23 шілдеде олардың сайтында пайдаланушылар базасы бар-жоғы 11 ай ішінде 2 есе көбейіп, 20 миллион мүшеге дейін жеткенін жарияланған болатын. 2013 жылы 28 наурызда Amazon өзінің Goodreads-ты қосып алғаны туралы жариялады. Ерекшеліктері Кітаптарды анықтау Goodreads сайтында пайдаланушылар өздерінің жеке кітап сөрелеріне кітап қосып, кітаптарды бағалап, рецензия жаза алады, достары мен кітап авторларының не оқып жатқанын көре алады, форумдар мен топтарда түрлі тақырыптағы талқылауларға қатыса алады, сондай-ақ олардың бұрын оқыған кітаптарына берген рецензияларына сүйене отырып алдағы уақытта оқуға кітап таңдауда ұсыныстар ала алады. Пайдаланушылар өз профилдеріне достар қосқаннан кейін ол достарының сөрелері мен рецензияларын көре алады және достарының парақшаларына пікір қалдыра алады. Goodreads бірден бес жұлдызға дейінгі бағалау жүйесін қолданады, және ол бағалауға жазбаша пікір де қоса алады. Сайт әдепкі күйінде "оқылған" (read), "оқылуда" (currently-reading) "оқу керек" (to-read) деген сөрелер ұсынады, сонымен қатар қолданушыға каталогтау үшін өзіне ыңғайластырылған сөрелер жасауына да мүмкіндік береді. Дереккөздер
Зито

Жозе Эли де Миранда «Зито» (; 8 тамыз 1932, Розейра, Сан-Паулу — 14 маусым 2015, Сантус) — бразилиялық футболшы, жартылай қорғаушы. 1958, 1962 жылдары әлем чемпионы атанды. Спорттық мансабын «Таубате» командасында бастаған. 1952 жылдан бастап «Сантос» сапында ойнап, 1955 жылы Бразилия құрамасында дебют жасап, онымен екі әлем чемпионатын жеңіп алды. Ойын мәнері, алаңдағы сенімді әрекеттері және көшбасшылық қасиеттері үшін ол «Жеренти», яғни «Хост» деген лақап атқа ие болды. Аңызға айналған 1960 жылғы «Балықтар» командасының бас жаттықтырушысы Лула көбінесе Зитоға команданың ойынын және ішінара тактикасын анықтауға сеніп тапсырды. Зито әрдайым серіктестерді гол соғуды жалғастыруға итермелейтіндігімен ерекшеленді, тіпті команда өз есебінде сенімді болған және матчтың тағдыры айқын болған жағдайларда да. Көшбасшылық қасиеттерінен басқа, Зито керемет техникаға ие болды. Көбінесе Пеле мен Коутиньоны оның нәтижелі хабарлары тапты, ал олар үшін әдемі гол соғу техниканың ісі болды. Барлығы Зито «Сантоста 15 жыл бойы өнер көрсетті. Ол Сан-Паулу штатының тоғыз чемпионатын, Бразилияның бес чемпионатын (сол кезде турнир деп аталды) Бразилия Кубогы, екі Либертадорес Кубогы, екі құрлықаралық кубок және 4 Рио-Сан-Паулу турнирін жеңіп алды. 1962 жылы Чехословакияға қарсы әлем чемпионатының екінші финалында Зито голдардың бірінің авторы болды. Футболшы мансабын аяқтағаннан кейін Зито «Сантоста» қалды. Сантос үшін 733 матч өткізіп, оларда 57 гол соқты. Көптеген жылдар бойы клуб әкімшілігінде жұмыс істеді. 2015 жылы 14 маусымда Зито инсультпен ауырып, Сантустағы ауруханада қайтыс болды. Жетістіктері Командалық * Әлем чемпионы (2): 1958, 1962 * Бразилия кубогы (5): 1961, 1962, 1963, 1964, 1965 * Либертадорес (2): 1962, 1963 * Құрлықаралық кубок (2): 1962, 1963 * Сан-Паулу штатының чемпионы (10): 1955, 1956, 1958, 1960, 1961, 1962, 1964, 1965, 1967, 1968 * Рио — Сан-Паулу турнирі (4): 1959, 1963, 1964, 1965 * Освалдо Круз кубогы (3): 1955, 1961, 1962 * O’Higgins Cup (2): 1955, 1959 * Рока кубогы (2): 1957, 1963 * «Theresa Herrera» (1): 1959 * «Colombino Huelva» турнирінің жеңімпазы (1): 1959 * Paris Tournament (2): 1960, 1961 * Buenos Aires Tournament (1): 1965 Дереккөздер Сілтемелер *[http://www.national-football-teams.com/player/17966.html Профилі]
Қосқұдық

* Қосқұдық – Алматы облысы Қонаев қалалық әкімдігіне бағынысты ауыл. * Қосқұдық – Қостанай облысы Алтынсарин ауданындағы ауыл. * Қосқұдық – Павлодар облысы Шарбақты ауданындағы ауыл. * Қосқұдық – Түркістан облысы Жетісай ауданындағы ауыл. Басқа мағыналар: * Қосқұдық — Сағыз алабындағы құдық.
Гагарин

Адамдар: * Юрий Алексеевич Гагарин Елді мекендер: * Гагарин – Түркістан облысы Жетісай ауданындағы Ақжайлау ауылының бұрынғы атауы. * Гагарино – Шығыс Қазақстан облысы Ұлан ауданындағы ауыл. Басқа мағыналар: * Гагарин – Жетісу (Жоңғар) Алатауының солтүстік беткейіндегі аңғарлық мұздық. * Гагарин – Іле Алатауының солтүстік бөлігіндегі Қарғалы тау сілемінде орналасқан шың.
Тығырықтан жол тапқан

«Тығырықтан жол тапқан» — толық метражды көркем фильм. 2014 ж. Қазақфильм киностудиясы шығарған. «Көшбасшы жолы» медиафраншизасының үшінші фильмі. Сюжеті Бұл фильмде Назарбаевтың Орталық Азиядағы ең ірі металлургиялық комбинат - Теміртау қаласының Карметкомбинатта партиялық ұйым басшысы ретіндегі қызметі туралы сөз болады. Рөлдерде *Нұрсұлтан Назарбаев — Нұрлан Әлімжанов *Аркадий Преображенский — Валентин Гафт *Владимир Долгих — Евгений Сидихин *Олег Тищенко — Владимир Стеклов *Николай Давыдов — Сергей Шакуров *автобус жүргізушісі — Мария Голубкина *Михаил Суслов — Игорь Ясулович *Хәкім — Төлепберген Байсақалов *Қабдол — Еслям Нұртазин *Арқалық — Азамат Әшімов Дереккөздер
Біздің сүйікті дәрігер

«Біздің сүйікті дәрігер» — толық метражды көркем фильм. 1957 ж. Алматы көркем және хроника фильмдер студиясы шығарған. Сюжет Қазақстанның шипажайларының бірінде дәрігер Лавров қызмет етеді. Ақ халатты абзал жаннан ем қабылдаған кез келген азамат оның адамгершілігі мен өз ісінің шебері екенін мәңгілік жадында сақтайды. Дәрігер Лавровтың алпыс жылдық мерейтойының қарсаңында мәдениет қызметкері Бибігүл мен шипажай басшысының хатшысы Ксения Павловна концерттік кеш ұйымдастыруға дайындалады. Бірақ, шипажай басшысы Филькин кешті ұйымдастыру үшін кететін шығынмен келіспей, қаражат беруден бас тартады. Сонда Бибігүл жанына шипажайға демалуға келген суретші Мұрат пен оның әнші досы Тәкенді ертіп, әншілерді кешке қатысуға шақырады. Алайда, әншілер дәл сол кеште басқа жаққа барулары керектігін айтып, шақыруды қабылдамайды. Амалдары таусылған Бибігүл, Тәкен және Мұрат шипажайға келгенде, шақырған қонақтарын көріп, аң-таң болады. Барлық өнерпаздар қандай кешке баратындарын айтпаған соң, ұйымдастырушылар мен кеш қонақтары бір-бірлерін дұрыс түсінбеген екен. Рөлдерде *Анатолий Николаевич — Юрий Померанцев *Бибігүл Тұрсынова — Роза Ысмайылова *Спиридон Филькин — Евгений Диордиев *Тәкен — Ермек Серкебаев *Мұрат — Мүлік Сүртібаев *Ксения Павловна — Валентина Старжинская *драма актері — Шәкен Айманов *актриса — Лидия Ашрапова *драма актрисасы — Хадиша Бөкеева *балетмейстер — Шара Жиенқұлова *Серке — Серке Қожамқұлов *аға лейтенант — Рахия Қойшыбаева *әнші — Бибігүл Төлегенова *секретарь — Мұхтар Бақтыгереев *биші — Дина Жанғозина *шаштараз — Таңат Жәйлібеков *Қасабаев — Камал Қармысов *сыпырушы — Зинаида Морская *милиционер — Евгений Попов Марапаттары «Біздің сүйікті дәрігер» фильмі үшін 1958 жылы Ташкент қаласында өткен Азия мен Африка мемлекеттерінің Халықаралық Кинофестивалінде Шәкен Аймановқа естелік диплом табысталды. Ал 1959 жылы Киев қаласында өткен Бүкілодақтық кинофестивальде Шәкен Айманов ынталандыру сыйлығын иеленді. Дереккөздер
Бадам (өзен)

Бадам – Арыс алабындағы өзен. Географиялық орны Түркістан облысының Сайрам, Ордабасы аудандары аумағында. Ұзындығы 141 км, су жиналатын алабы 4329 км 2 . Бастауы Қаржан (Қоржын) тауынан бастау алып, Арыс өзеніне құяды. Гидрологиясы Қар, жаңбыр суымен толығады. Көктемде тасиды. Жылдық орташа ағыны 4,51 м 3 /с. (Қараспан каналы тұсында). Өзен бойындағы Бадам бөгені мен каналдар арқылы Сайрам, Ордабасы аудандарының егістігі мен бау-бақшалары суғарылады, Шымкент қаласының кәсіпорындары сумен қамтамасыз етіледі. Өзеннің пайдалануға болатын энергет. қоры мол. Дереккөздер
Көкбұлақ

Елді мекендер: * Көкбұлақ – Ақтөбе облысы Байғанин ауданындағы ауыл. * Көкбұлақ – Түркістан облысы Келес ауданындағы ауыл. * Көкбұлақ – Түркістан облысы Ордабасы ауданындағы ауыл. * Көкбұлақ – Түркістан облысы Түлкібас ауданындағы ауыл. Басқа мағыналар: * Көкбұлақ – Сарыарқаның оңтүстігіндегі тау.
Қарабастау

Елді мекендер: * Қарабастау – Алматы облысы Жамбыл ауданындағы ауыл. * Қарабастау – Жамбыл облысы Жуалы ауданындағы ауыл. * Қарабастау – Түркістан облысы Қазығұрт ауданындағы ауыл. * Қарабастау – Түркістан облысы Ордабасы ауданындағы ауыл. * Қарабастау – Түркістан облысы Сайрам ауданындағы ауыл. * Қарабастау – Түркістан облысы Түлкібас ауданындағы ауыл. Басқа мағыналар: * Қарабастау – Қарағанды облысындағы Жарлы мен Жарым өзендерінің аралығындағы тау.
Мамыр (айрық)

Елді мекендер: * Мамыр – Ақтөбе облысы Ырғыз ауданындағы ауыл. * Мамыр – Түркістан облысы Ордабасы ауданындағы ауыл. Басқа мағыналар: * Мамыр – Григориан күнтізбесіндегі 5-ші келетін май айына сай қазақша атауы.
Бөген (айрық)

Негізгі ұғым: * Бөген — арнасын бөгетпен бөгеу немесе жер бедерінің көлемді ойыстарына су толтыру арқылы құрылатын жасанды су қоймасы. Елді мекендер: * Бөген – Қызылорда облысы Арал ауданындағы ауыл. * Бөген – Түркістан облысы Ордабасы ауданындағы ауыл.
Елбасы жолы

«Елбасы жолы» — толық метражды көркем фильм, «Көшбасшы жолы» медиафраншизасының екінші фильмі. 2013 ж. Қазақфильм киностудиясы шығарған. Сюжеті "Елбасы жолы" киноэпопеясында Қазақстан Президенті Н. Назарбаевтың студенттік жылдары, алғашқы еңбек жолы баяндалады. Киноэпопеяға "Отты өзен", "Теміртау" атты екі бөлім еніп отыр. Фильмде басты кейіпкер Теміртауға келіп, металлургтар қаласының құрылысына атсалысады, кейін Украинаның Днепродзерджинск қаласына оқуға аттанады. Ол жаңа достар табады, жаңа ұстаздармен танысады. Дипломды қолына алғаннан кейін Отанға оралып, кәсіби еңбек жолын бастайды. Рөлдерде *Нұрсұлтан Назарбаев — Нұрлан Әлімжанов *Әбіш — Нұржұман Ықтымбаев *Әлжан — Наталья Арынбасарова *Сара — Мадина Есманова *Дмитрий Погорелов — Виктор Сухоруков *Аркадий Преображенский — Валентин Гафт *Николай Давыдов — Сергей Шакуров *Қаныш Сәтбаев — Бақытжан Әлпейісов *Бәйкен Әшімов — Тілектес Мейрамов *Юрий Гагарин — Валентин Кузнецов Дереккөздер
Теспе

Елді мекендер: Қазақстан: * Теспе – Түркістан облысы Ордабасы ауданындағы ауыл. * Теспе – Түркістан облысы Сайрам ауданындағы ауыл. Германия: * Теспе (нем. Tespe) – Германия Федеративтік Республикасының Төменгі Саксония жерінде орналасқан муниципалитет.
Дихан (оба)

Дихан – қола дәуірінен сақталған обалар тобы, Алматы облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енген археология ескерткіші. Орналасқан жері Еңбекшіқазақ ауданы, Диқан ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 0,75 км, Шелек өзенінің сол жағалауында орналасқан. Сипаты 1956 жылы Орта Азия археологиялық экспедициясы (жетекші Е.И. Агеева) зерттеген. Д-1 обалар тобында тас араласқан топырықтан үйілген 15 оба бар. Олардың диаметрі 4-10 м, биіктігі 0,1-0,3 м. Қазылған бір обаның астынан адам сүйегі шыққан. Мәйітті батыстан шығысқа қарата жерлеген. Д-2 обалар тобында солтүстіктен оңтүстікке қарай тізбектелген 189 оба бар. Бәрі де тас аралас топырақтан үйілген. Олардың диаметрі 8-50 м, биіктігі 1-2,5 м. I-III ғасырларға жататын бұл обалардың үшеуі зерттелген. Обаның астындағы қабірден адам сүйегі шыққан. Мәйіт басы батыстан шығысқа қаратылып қойылған. Қабірден саз ыдыстар, қола сырғалар, темір жүзіктер, қойдың сүйектері табылған. Әдебиет * Акишев К.А., Агеева Е.И., Археологические работы 1956 года, "Из-вестия АН КазССР, Серия историческая, археологическая и этнографическая", в.1, 1958; * Максимова А.Г., Усуньские курганы Левобережья реки Или, "Изве-стия АН КазССР, Серия историческая, археологическая и этнографическая", в.1, 1959. Дереккөздер
Төрткөл (көне қала орны)

Төрткөл – көне қала орны, Жамбыл облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енген археологиялық ескерткіш. Орналасқан жері Талас ауданы, Бостандық ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 6 км қашықтықта, Тараз – Бостандық автомобиль жолының сол жағында орналасқан. Сипаты Қалашыққа 1980 жылы Жамбыл облыстық тарихи-өлкетану мұражайының экспедициясы (жетекшісі К. Байбосынов) тауып, алғашқы зерттеу жұмыстарын жүргізген. Қаланың қазіргі орны биіктігі 2,5 м болатын төртбұрышты төбе. Әрбір сыртқы қабырғасының ұзындығы 80 м. Қаланың орталық бөлігінде күзет мұнараларының орындары сақталып қалған. Мұнаралардың диаметрі 5 м. Қала үш жағынан терең ормен қоршалған. Ордың ені 8 м, қазіргі тереңдігі 1,5 м. Қала орнынан керамикалық ыдыстардың, әйнектердің сынығы, қоладан жасалған бұйымдар табылды. Қала VIII-XII ғасырларда ірі сауда орталығы болған. Дереккөздер
Туид (өзен)

Туид (ағыл. River Tweed, шотл. Uisge Thuaidh) — Англия мен Шотландия арасындағы шекаралас аймақта ағып жатқан және олардың арасында сағаға 27 км-ге дейінгі әкімшілік шекараны қалыптастыратын өзен. Ұлыбританияда ұзындығы бойынша 11-ші орында. Өзеннің бастауы Туидсмюир ауылының маңындағы төбелерде орналасқан және солтүстік-батысқа қарай ағып жатқан Клайд өзенінің бастауы мен оңтүстікке қарай ағып жатқан Аннан өзенінің бастауынан алыс емес. Осы үш маңызды өзендердің қайнар көзін қамтып, көрсететін мәтел бар: «ағыл. Annan, Tweed and Clyde rise oot the ae hillside»(« Аннан, Туид және Клайд бұл төбелерден басталады»). Өзен Берик-апон-Туид қаласында Солтүстік теңізге құяды. Өзенінде Пиблс, Галашилс, Мелроуз, Келсо, Колдстрим және Берик-апон-Туид қалалары орналасқан. Онда сондай-ақ Вальтер Скотт Эбботсфордтың жер иелігі (поместье) де орналасқан. Туид - Ұлыбританиядағы албыртқа ең бай өзендерінің бірі. Өзеннің аңғары мұз дәуірінің тарихы тұрғысынан үлкен қызығушылық тудырады, өйткені қазіргі заманғы өзеннің арнасы соңғы мұз дәуірінің ежелгі мұзы түбінде өтеді.
Мирослав Блажевич

Мирослав «Чиро» Блажевич (; 10 ақпан 1935, Травник) — хорватиялық футболшы, футбол бапкері. Карьерасы 1968 жылға дейін "Траник" (Югославия), "Сараево" (Югославия), "Риека" (Югославия), "Динамо Загреб", "Мутье" (Швейцария), "Веве" (Швейцария), "Сьон" (Швейцария) клубтарында доп теуіп, бапкерлікке ауысты. 1994-2000 жылдары Хорватия құрамасын жаттықтырды да, 1998 жылғы әлем чемпионатының қола жүлдегері атанды. Турнирде Румыния, Германия, Нидерланд секілді мықты құрамаларды ұтты. Одан басқа бапкер ретінде Швейцария, Югославия және Югославия тарап кеткен соң Хорватия чемпионы атанды. Хорватиядан бөлек ұлттық құрамалардан 1971-76 жылдары Швейцарияны, 2001-02 жылдары Иранды (Иран құрамасын 2002 жылғы әлем біріншілігіне алып шыға алмады), 2008-09 жылдары Босния және Герцеговина құрамаларын жаттықтырды. Жетістіктері Бапкер ретінде * Швейцария кубогы: 1973/74 («Сьон») * Югославия чемпионы : 1981/82 («Динамо» Загреб) * Югославия кубогы: 1982/83 («Динамо» Загреб) * Швейцария чемпионы: 1983/84 («Грассхопперс») * Хорватия чемпионы (2): 1992/93, 2002/03 («Кроация», «Динамо» Загреб) * Хорватия кубогы: 1993/94 («Кроация») * Хорватия суперкубогы: 2005 («Хайдук») * Босния және Герцеговина бірінші лигасының жеңімпазы: 2013/14 («Слобода Тузла») * ӘЧ-1998 күміс жүлдегері. Бапкер болған клубтары Сілтемелер * [https://web.archive.org/web/20070929083135/http://weltfussball.de/spieler_profil.php?id=14246 Профилі]