kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Вивекананда

ВИВЕКАНАНДА (шын есімі - Нарендранатх Датта) (1863-1902) - үнді идеалист-философы, Рамакришнаның шәкірті. 1880-84 жылдары Калькутта университетінде философияны зерттеді. 1893 жылы діннің және веданта идеяларын насихаттаудың дүниежүзілік конгресіне қатысу үшін АҚШ-қа барды. 1897 жылы діни "Рамакришна миссиясының" негізін салды. Вивекананда адвайта-неданта идеяларын өз замандағы ғылым қағидаларымен "жақындастыруға" тырысты. Рамакришна сияқты, ол да ведентаға негізделген "біртұтас дінді" қорғады. Алайда Вивекананданың қызметі діни жаңартулардың тар өрісінен шығып кетті. Ол ірі қоғам қайраткері ретінде көрінді, ұлт-азаттық жолындағы күреске шақырды, үнді либералдары жүргізген британ өкімет орындарына жүгіну саясатын айыптады. Осының бәрі оны 20 - ғасырдың бас кезіндегі үнді ұлт-азаттық қозғалысының барып тұрған солшыл қанатының идеялық лидерлерінің ізашары етті. Вивекананда қоғамдық прогрестің үстемдік етуші варнаға (сословиеге) байланысты брахмандар, кшатрийлер, вайшьелер және шудралар болып бөлінетін төрт сатылы теориясын қорғады. Вивекананда өз заманындағы буржуазиялық қоғамды "вайшьелер патшалығы", болашақ "социалистік қоғамды" "шудралар патшалығы" деп атады. Ол ұлттарды империалистік езгіге салуды, нәсілшікті, милитаризмді айыптады. Дереккөздер
Майк Бейли

Майк Бейли (ағыл. Mike Bailey; туылғ. 6 сәуір 1988 жыл Бристоль, Ұлыбритания) -британдық актер.Жасөспірімдердің сүйікті телехикаясындағы Сид атты рөлімен танымал. Карьерасы Майк өз карьерасын 2007 жылдан бастаған болатын.Ең алғаш рет Сид атты қарапайым Британияның жасөспірімнің рөлін сомдады.Кейін скинс телехикаясында ол Николас Холт атты әріптесімен "Wild World" атты әнді дуэтта орындады. Фильмографиясы *2007—2008 — «Молокососы» / Skins — Сид *2009 — «1066» / 1066: The Battle for Middle Earth — Тофи *2013 — «We Are the Freaks» — Парсонс [http://www.imdb.com/name/nm2354239/] Майк Бейли
Лили Лавлесс

Лили Лавлесс (ағыл. Lily May Loveless; туған. 16 сәуір 1990 жыл [Лондон], [Ұлыбритания]) -британдық актриса Скинс телехикаясындағы Наоми Кэмпбеллдың рөлімен атақты. Жеке өмірі Кардинал Полдың римдық-католикалық мектебін бітірген.Кейін ол бимен айналысқан.Оның кәсіби шеберлігі жоғары деңгейге ие.Лилидің сүйікті группасы [Arctic Monkeys] және [RedHot Chili Peppers]. Арсенал футбол құрамасының жан күйері.Кездесетін адамы бар.Лилидің сол жақ қолында гүдің татуировка-сы бар. Фильмография *2009—2010 Skins Наоми Кэмпбелл *2009 Seven PM Фокс *2010 Thorne: Sleepyhead Хлоя *2010 The Fades Анна Робертс *2010 Hit and Run Шелли *2010 Combat Kids Бекс Клейтон *2011 Bedlam Сэди Новак *2011 Sket Анна *2011 The Fades Анна Робертс *2011 The Sarah Jane Adventures Элли Фабер *2012 Wallander Маргарета Харкала *2012 Good Cop Люси *2012 Candle to Water Крисси *2013 The Crash Эшли Уэйнрайт *2013 Skins Наоми Кэмпбелл *2013 Fire - Part One, Part Two Naomi Campbell *2014 Fear of Water Алексия *2014 Bad Boy (1), (2) Tracy Banks *2014 Piece of My Heart (2) Tracy Banks *2014 Reg, Alan, James and Dorothy Dorothy Lloyd *2015 Set the Thames on Fire Emily Дереккөздер [http://www.kinopoisk.ru/name/1751219/]
Вольф Христиан

ВОЛЬФ Христиан (1679-1754) - неміс философы, ағартушы, Лейбниц философиясын жүйеге келтіріп, таратушы. Галле университетінің профессоры. Лейбниц ілімінің диалект. элементтерінің өрісін тарылта отырып ол жалпыға бірдей ортақ байланыс, болмыстық үйлесімдер тек тәңірі белгі мақсатта ғана жүзеге асады дегенді уағыздайтын метафиз. телеологизмді дамытуға күш салды. Сонымен бірге Вольф схоластиканы жаңартшы ретінде көрінді. Өз системасын құрудың ірге тасы етіп, ұтымды дедукция тәсілін қалады, мұның көмегімен ол формальді - логикалық қарама-қайшылық заңынан философияның барша ақиқатын ығыстырып шағаруға бой ұрды. Вольф қоғамдық көзқараста зиялы абсолютизм пиғылын жақтады. Негізгі шығармашылығы: "Логика немесе адамның пайымдаушылық қабілеті туралы парасатты ойлар" (1712) Дереккөздер
Александр Иванович Галич

ГАЛИЧ Александр Иванович (шын тегі Гинсбург; 19 қазан (басқа мәліметтер бойынша 20 қазан) 1918, Екатеринослав, украин державасы — 15 желтоқсан 1977, Париж, Франция) — орыс ақыны, сценарист, драматург, өз әндерінің авторы және орындаушысы. Үшеуінің бірі (Владимир Высоцкий және Болат Окуджавамен бірге) Кеңес дәуіріндегі авторлық ән жанрының ең ірі өкілдері. Галичтің өткір әлеуметтік әндері мен өлеңдері бүкіл Кеңес Одағындағы магнитофон жазбаларында әр түрлі болып, ең алдымен зиялы қауым арасында танымал болды. Галич поэзиясының кеңестік жүйенің мәнін қайта түсіндіруге әсері Александр Солженицын, Юрий Трифонов және Надежда Мандельштамның шығармаларымен салыстыруға болады. Галичтің бірнеше өлеңдерін қамтитын шығармашылығы музыкалық сүйемелдеуді қажет етпейтін "таза" поэзияға жақын. Саяси қуғын-сүргінге байланысты Галич 1974 жылы КСРО-дан қоныс аударуға мәжбүр болды. Ресей солидаристерінің халықтық-еңбек Одағының (ҒТК) мүшесі, "Свобода" радиосының жүргізушісі, халықаралық ПЕН-клубтың мүшесі. Дереккөздер
Елена Валерьевна Плаксина

Елена Валериевна Плаксина (ру. 1982) - орыс әртісі. Елена Плаксина 1982 жылдың 22 маусымының Дрезденде туды. 2005 жылда бітіп РАТИ (А. В. Бородина) ара дипломдық қойылымдарда Лулы рөлдерін в "үш сандуғашқа орындады, 17" үй Д. Добричанина, Жанины ара К. Гольдони "қызық уақиғасында", Дунянің Бабуринамен ара "ол Галич А. Таймыр" шақырт-, Ксения Қанаева демалыс Кондратьев В. жарала-". Баяғы жылдан "замандас" деген театрда жұмыс істейді. Белгілі рөлдердің арасында а ер төлеуге керекке деген фильмде Валя, Мәскеуге және кездестір- оның бұрынғы әйелін жәмпейге деген кел- из провинциядан деген қыз болды, кеңінен атақ-даңқты оған жас қыздың Леонидтың Брежнев рөлі - Галинаның ара режиссердің Виталийдың Павлов ғұмырнаманың телесериалында - "Галина" әкеліпті. Дереккөздер 1. "https://ru.wikipedia.org/wiki/Плаксина _Елена_Валерьевна"
Ана Ортис

Ана Ортис (ағыл. Ana Ortiz; 25 қаңтар 1971, Манхэттен, Нью-Йорк, АҚШ) — американдық актриса, әлемге көбінесе "Дурнушка"(2006-2010) атты комедиялық сериалындағы Хильда Суарес рөлімен әйгілі. 2013 жылдан бастап «Коварные горничные» атты сериалда басты рөлге ие. Ерте өмірі Ана Ортис 1971 жылы 25 қаңтар күні Нью-Йорк штатындағы Манхэттенда өмірге келді. Әкесі Анхель Л. Ортис бұрынғы филадельфиялық қала кеңесінің мүшесі. Ортис 8 жыл бойы балетке қатысып, балерина болуды армандаған. Кейін ән айтумен қызығып кеткен. Мансап Ортис 1995 жылы «Экстремальная ситуация» фильмінде дебютқа шығып, кейін «Все любят Рэймонда», «Полиция Нью-Йорка» және «Скорая помощь» сияқты телешоуларда ойнай бастады. Ортистің алғашқы негізгі рөлі 2001 жылы "Кристин" атты ситкомында болған. Бұнда Ана Кристин Ченовет атты кейіпкердің жан досын ойнаған. Кейін тағыда бір ситкомда түсіп, "Юристы Бостона" атты сериалда екінші пландық рөлге ие болды. 2006 жылы Ана Ортис "Дурнушка" атты сериалда басты кейіпкердің апайы-Ильда Суарес рөлін иеленді. Бұл рөл үшін Ортис Imagen Awards және ALMA (2007) сияқты сыйлармен марапатталған. Шоу төрт сезоннан кейін 2010 жылы жабылды. Кейін Ортис теледидарға "Жеребец" атты сериалының үшінші сезонында оралды. 2012 жылдан бастап Ана Ортис «Коварные горничные» атты сериалда ойнап жатыр. Сериалдың тұсайкесері 2013 жылының маусым айында Lifetime телеканалында болған. Жеке өмірі 2007 жылы 9 маусым күні Ана Ортис музыкант Ноа Лебензонмен неке құрған. Ерлі зайыптыларда екі бала бар: қыз Палома Луиз Лебензон (27.06.09) және ұл Рафаэль Лебензон (24.09.11). Дереккөздер # http://www.imdb.com/name/nm0651067/ Ана Ортис Internet Movie Database сайтында # https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9E%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%81,_%D0%90%D0%BD%D0%B0 Ана Ортис
Иоганн Георг Гаман

ГАМАН Иоганн Георг (1730-88) - неміс философы, тікелей білім туралы ілімнің жақтаушысы, "Дауыл мен тегеуірін" әдеби қозғалысына ықпал жасады. Гаман ағартушылық және рационализм идеяларына қарсы шықты. Ол бұл идеяларға мистикалық интуицияның шығармашылық күшіне сенуді қарама-қарсы қойды. Сонымен бірге Гаман жалпыға бірдей болмыс заңы ретіндегі қарама-қарсылықтардың бірлігі туралы терең идея ұсынды, сол арқылы Фихтенің, Шеллингтің және Гегельдің идеалистік диалектикасына ықпал жасады. Негізгі шығармашылығы: "Филологтың крест жорықтары" (1762) Дереккөздер
Гера

Гера (еж.-грек тілінде Ἥρα, микен. e-ra[1][2]; таб. 'қорғаушысы, ханым') - ежелгі грек мифологиясында неке қиюдың құдайы және әйел босанатын кезде қорғап тұрады. Олимптің он екі құдайының бірі, Зевстің әйелі мен қарындасы. Мифтер бойынша, Гера билеушілік, қаталдық және қызғаншақтық мінезімен ерекшеленеді. Гераны римдіктер – Юнона құдайы деп атаған. Мифтар Гера, Кронос пен Реяның үшінші қызы, Зевстің әйелі, Деметраның, Гестияның сіңілісі, Аидтың және Посейдонның қарындасы. Неке мен балалар Өзінің ағасы Зевстің әйелі – Метида мен Фемидадан кейінгі үшініші әйелі. Бірақ, олардың жасырын байланысы той болмастан бұрын басталды және Гераның өзі оның ішінде белсенді роль атқарды. Зевс, Гераны қыз болған кезде сүйіп қалған. Зевс, Гера ұстап алған кішкентай құсқа айналды. Коккигион тауында, Арголидта Зевстің ғибадатханасы бар, оның жанында Прон тауында Гераның ғибадатханасы бар. Зевс пен Гераның некесі 300 жылға дейін құпия болды. Зевс пен Гераның неке қию салтанатты кеші Кносс жерінде, ғибадатхана тұрған, Ферена өзенінен алыс емес жерде рәсімделген. Балалары - Аргу мен Ангелу. Оленнің Гераға арнап жазған өлеңінде, Гераның Орлар тәрбиелеген балалары - Арес пен Геба туралы айтылады. Дереккөздер
Сергей Гармаш

Серге́й Леони́дович Гарма́ш (1958 жылы 1 қыркүйекте, Херсон, Украиниялық КСР, КСРО) - совет және орыс актері. Роосиялық Федерацияға еңбегі сінген әртістердің бірі (2004), халық әртісі (2006). Сергей Леонидович Гармаш 1958 жылдың 1 қыркүйегінің Херсонда туды. Анасы - Людмила Ипполитовна (1935) Гармаш. шағын ауылдан батысшыл Украинада, 7 класстың аяғымен және өмір бақи автобустық бекетте диспетчермен қызметін атқарды.Әкесі- Леонид Трофимович Гармаш (1933) алғаш жүргізушімен болды, кейін институтты бітірді және басқа- лауазымдарда жұмыс істеді.Әйелі "замандас" деген Инна Германовна ( 1963 15 майдың), мектептің-студиянің МХАТа түлегі, театрдың актрисасының Тимофеевтің актрисасы. Қызы Дарья (1988). Ұл - Иван Гармаш (2006). Дереккөздері "https://ru.wikipedia.org/wiki/Серге́й_Леони́дович_Гарма́ш"
Светлана Колпакова

Светлана Николаевна Қалпақова (1985 г. 30 наурызының ) - театрдың және киноның россиялық әртісі.2001 жылы түсіп және 2005 жылы жоғарғы театрлық училищені Б. В. Щукинның (Борисовтың М. курсы) бітірді. Островскийдың А. "табысты жерін" дипломдық қойылымдарда ойнады, "12 Шекспир У. түні", Достоевскийдің Ф. "ақ түндері", "ханшайым Греза" Э. Ростанның, " осы жанның кәрі үй".Училищенің жалғауының есегінде труппаға деген қабылда- МХТ Чеховтің болды. Дебют - " Өзен аспа-жалап ағыспен" қойылым қойды. 2005 - Шекспир және түсте көрмеді... (деректі). 2006 - ленинградтық - эпизод 2013 - халықтың әкесінің ұлы[ 2013 - көңілге деген тексеріс 2014 - аспанды (телесериал) аймалай Дереккөздері "http://www.viprutv.com/people/19190/Svetlana-Kolpakova Светлана_Колпакова"
Гамильтон Уильям

Уильям Гамильтон (; 8 наурыз 1788, Глазго – 6 мамыр 1856, Эдинбург) — ағылшын философы және логигі. Зерттеліп отырған заттың өмір сүру "жағдайын анықтау" ретінде танымды түсіне отырып, агностицизммен жақындасты және дәлелді шындықты теріске шығарды; "абсолютті нәрсе", яғни материалдық ақиқат, Гамильтон бойынша, әдеттен тыс жаңалық ашу арқылы ғана танылады. Канттан кейін априоризмді мойындады. Моральдік постулаттарды діни сенімнің негізі деп есептеді. Предикатты (Болжамды нәрсені сан жағынан анықтау) (квантификациялау) туралы ілімді логикаға еңгізіп, ойлануды теңестіруге, ал логиканы – есептеуге әрекет жасады; қазіргі математикалық логиканың ізашарларының бірі болды. Негізгі шығармашылығы «Метафизика мен логика жөніндегі лекциялар» (4 томдық, 1859–1860) Дереккөздер
Хәрмиона Грейнджер

Хәрмиона Грейнжер — британ жазушысы Дж. К. Роулинг жазған 7 томдық қиял-ғажайып Хәрри Поттер, сиқыршы ұл туралы шығармалардағы басты кейіпкерлерінің бірі. Хәрмиона маггл отбасынан шыққан, сондықтан оны Драко Малфой ласқан деп атайды. Алайда ол маггл отбасынан шықса да, сабақты жақсы оқып, барлық арбауды біледі, ол бізге бірінші кітаптан бастап мәлім. Ол Хәрри Поттер мен Рон Уизлидің жақсы досы, келешекте Ронмен бірге отбасы құрады. Бұл үшеуі мектепте оқып жүргенде әрдайым шытырман оқиғаларға тап болып жүреді. Олар Роулингтің кітаптарында шынайы достықтың белгісі. Хәрмиона Грейнжердің рөлін фильмде сомдаған — белгілі актриса Эмма Уотсон.
Гедель Курт

ГЕДЕЛЬ Курт (1906-78) - австрия математигі және логигі. Мета-математика және матемматикалық логика проблемаларын зерттеді. Гегельдің қолы жеткен ең негізгі нәтиже жеткілікті түрде бай формальді жүйелердің толық еместігін (оның ішінде жиындардың аксиоматикалық теориясын және натурал сандар арифметикасын) дәлелдеуде (1931) болды: мұндай жүйелерде олардың шеңберінде дәлелденбейтін және жоққа шығаруға болмайтын ақиқат сөйлемдер бар. Гегельдің ашқан бұл жаңалығы шектелген формальдық жүйелерді зерттеуді тездетті (А. Черчтің, С. Клинидің, Тарскийдің, Т. Московскийдің, П. Новиковтың және т. б. жұмыстары), ал философиялық тұрғыда ғылыми ілімнің толық формалдануының принципті түрде мүмкін еместігін тұжырымдады. Сондай-ақ, Гедель модельдер теориясындағы (пікірлердің тар есептелуінің толықтығы туралы теорема), конструкциялық логика саласындағы, рекурсивті функциялар теориясындағы және т. б. маңызды нәтижелерге ие. 30-жылдары Гедель өзінің философиялық көзқарастарында неопозитивизмнің ықпалын басынан кешірді, кейіннен субъективизмді сынады. Дереккөздер
Михаил Иванович Васильев-Южин

Михаил Иванович Васильев-Южин (10 қараша 1876 (29 қазаан) — 8 қараша 1937)— Кеңес Одағының Жоғарғы сотының төрағасының орынбасары, Ресейде революциялық қозғалысқа белсене қатысушы, партия, совет қайраткері.1937 жылдың 8 ұарашасында ату жазасын алған. Сталин қайтыс болғаннан кейін ақталған. Пятигорскіде жұмысшы отбасында туған. 1898 жылдан Компартия мүшесі. 1896 жылдан революциялық қозғалысқа қатысып, Ресейдің оңтүстік аудандарында партия жұмысын жүргізді. 1905-1907 ж. революцияға белсене араласты, РСДЖП Мәскеу комитетінің мүшесі болды. 1906-1907 Баку, Петербург, Саратов қалаларында революциялық партия жұмысын ұйымдастырды. Патша өкіметі оны бірнеше рет түрмеге отырғызды. Қазан революциясынан кейін Ішкі істер халкомы коллегиясының және армия революциялық соғыс советінің мүшесі. 1924-1937 ж. КСРО Жоғарғы соты председателінің орынбасары. Михайл - РСДЖП 6- съезінің делегаты. Дереккөздер
Василий Григорьевич Васильевский

Василий Григорьевич Васильевский (1838—1899) — орыс тарихшысы. Санкт-Петербург Ғылым Академиясының акадимегі, (1890;1876 жылдан корр. мүшесі). 8-9 ғасырларда Византияда ерікті шаруалар қауымының едәуір таралғаннын дәлелдеп, бұл құбылысты славяндардың Балқан түбегін отарлап алумен байланыстыра білді. Бірақ саяси көзқарасындағы кертартпалық Василийді аграрлық мәселелерді тап күресінен бөліп қарауына әкеліп соқтырады: монархиялық мемлекетті дәріптеді. Феодализмді заң категорияларының кейбір жиынтығы деп бағалады. 10-12 ғасырдағы орыс-византия қатынасын зерттеуге Василийдің еңбегі зор. Василий - "Византия временнигі" редакторларының бірі Дереккөздер
ІІІ Василий

{{Ambox }} ІІІ Василий — 1505 жылдан Мәскеудің ұлы князі. ІІІ Ұлы Иванның және София Палеологтың ұлы, Иван Грозныйдың әкесі. Мемлекетті бір орталыққа бағындыру жолында қажырлы күрес жүргізді. Оның тұсында Псков (1510), Волоцкий дербес княздығы (1513), Рязань (1521), Новгород-Северск (1522) княздықтары Мәскеуге қосылды. Василий ІІІ Иванович ішкі саясатта шіркеуге сүйенді. Ол билік жүргізген кезде жергілікті дворяндардың жерге иелігі күшейді; жалпы орыс мәдениеті дәуірлеп өсті. Сыртқы саясатта Батыс және Оңтүстік-Батыстағы орыс жерлерін қосуға күш салды. Қырым, Қазан хандықтарына қарсы күресті. 1507-1508, 1512-22 жылдардағы орыс-литва соғыстарының нәтижесінде Смоленск Ресейге қосылды(1514). Дереккөздер
Понтиялық Гераклид

ГЕРАКЛИД Понтийский (Б. з. б. 4-ғ.) - Платонның ең жақын шәкірті. Көзқарастарының өзегі атомистикалық тенденция болды. Гераклидтің топшылауы бойынша әлемге ортақ ақыл-ой - "нус" атомдарды реттеп, бағыттап отырады. Оның ойынша адам жаны да атомистикалық тұрғыда пайымдалады, бұнда пифагорлік әсер ашық көрініп тұр. Гераклид астрономияда гелиоцентрлік тенденция сарынын байқатса, музыкалық теорияда - Аристотельдің ықпалы басым болды. Оның сансыз еңбектері бізге дейін жетпеді. Дерекөздер
Аналитикалық психология

Аналитикалық психология — 1913 жылы Карл Густав Юнг негізін салған тереңдік психологияның бағыты. Бұл бағыт психиканың автономды өзіндік реттелуші жүйе ретіндегі идеалистік түсінікке негізделеді. Бұл бағыттың теориялық тұжырымы бойынша адам психикасы саналы мен санасыздықтың өзара компенсациясына негізделеді. Ал олардың интеграциясы – тұлғаның тұтастылығына, оның жеке даралуына жетудің жолы. Аналитикалық психология психопатология және психотерапияға, сонымен қатар, философия, антропология, мәдениет тарихы, этнология, мифологияға ықпал етеді. . Дереккөздер
Бейнелеу теориясы

Бейнелеу теориясы — организмнің ми қызметі сыртқы әсерлердің бәрін қабылдауға, бейнелеуге қабілетті. Мидағы бейне, образ сол бейнеленген зат пен құбылыстың тірі суреті деуге болады. Неорганикалық материяның (өлі табиғат) өзінде де түрлі нәрселер бейнелейді. Мәселен, заттың айнадағы сәулесінен біз оның суретін көреміз. Ал егер оны алып кетсек, оның суреті де айна бетінен жоғалып кететіндігі мәлім. Психикалық бейне де осы іспеттес, яғни сыртқы орта әсер етпейінше, мида ешқандай психикалық құбылыс пайда болмайды. Айна бетіндегі бейне де, адам миындағы бейне де «бейнелену» деген бір сөзбен аталғанымен бұл екеуінің арасындағы айырмашылық жер мен көктей. Айна бетіндегі сәуле «жансыз» сәуле болып табылады. Ал адам миында болатын бейнелеу процесінің айга бетіндегі сәуледен бір ерекшілігі – соңғы бейне өте күрделі, ол жүйке процестері жұмысынан туады. Адам миындағы бейненің тағы бір ерекшілігі оның сөздің әсерінен бейнеленуі. Бейнелену мәселесі кезінде Аристотель, әл-Фараби еңбектерінде де елеулі орын алды.. Дереккөздер
Альфред Бине

{{Ambox }} Альфред Бине (1857-1911) — француз психологі, Францияда эксперименталды психологиялық зертзананы тұңғыш құрушы (1889),. Зерделі даму, иландыру, сана паталогиясы және тағы басқа мәселелер бойынша көптеген еңбектердің авторы. Тестологияның негізін қалаушылардың бірі, зияткерлік, зерделі дамудың тесттерін жасап, бұған интеллект жасы зерделі ұғымын енгізген. Негізгі еңбектері * «Ой қорытындысының психологиясы» (1886) * «Экспериментадық психологияға кіріспе» (1894) * «Ақыл-ой дамуын зерттеудің әдістемесі» (1922). Дереккөздер
Жас ерекшіліктеріне байланысты кезеңге бөлу

Жас ерекшіліктеріне байланысты кезеңге бөлу — адамның жасына сәйкес даму заңдылықтарына байланысты өмірін кезеңдерге бөлу. Адамның жас кезеңдерінің мазмұны белгілі физикалық, психофизиологиялық, психологиялық, әлеуметтік өлшемдермен белгіленеді. Бұлар арнайы жүргізілген зерттеулер нәтижесінде дәлелденген. Мәселен, жас мөлшерінің деңгейі, басында әрекет, ойын, оқу, еңбек т.б. түріне байланысты келесі теориялар бар. Эльконинның концепциясы Даниил Борисович Эльконин адам өмірін мынадай кезеңдерге бөлінеді: Балалық шақ 0-18 жас аралығы. * нәрестелік немесе бал бөбектік жас – 1 жасқа дейін; * бөбектік жас - 1 жастан 3 жасқа дейін; * мектеп жасына дейінгі кезең - 3 жастан 6 (7) жасқа дейін; * төменгі сынып жасындағы балалар – 7 жастан 10-11 жас аралығы; * жасөспірім – 13-16 жас; * балаң жас 16-18 жасқа дейін. Жастық кезең - 18-21 жас арасы. Оның өзі екіге бөлінеді: * алғашқы жастық (18-21); * ортаңғы жастық (21-25); Кемелдену жасы (25-60); Егде жас (60-70); Қарттық, кәрілік жас (70-тен әрмен қарай).. Лев Семенович Выготскийдің кезеңдерге бөлуі - нәрестелік дағдарыс (2 айға дейін); - сәбилік жас (1 жасқа дейін); - бір жас дағдарысы; - ерте балалық (1-3жас); - үш жас дағдарысы; - мектепке дейінгі шақ (3-7жас); - жеті жас дағдарысы; - мектеп жасы (7-13жас); - он үш жас дағдарысы; - пубертатты жас (13-17 жас); - он жеті жас дағдарысы; Эрик Эриксонның психологиялық-әлеуметтік даму теориясы Дереккөздер
Зәузат (психология)

Зәузат – адамның өз кіндігінен өсіп-өрбіген ұрпағы. Қазақ ұғымында ол жеті буынға дейінгі ұрпақтардың жиынтығын білдіреді. Сонда нақты адамның зәузатына оның баласы, немересі , шөбересі, шөпшегі, туажаты, жұрағаты жатады. Зәузаттың психологиясы оған енетін жеке адамдардың бір-біріне туыстық байланыстарының бар екенін сезуімен ерекшелінеді. Зәузат құрамына енетіндерді туыстық сана басым болады. Сондықтан олардың арасында үйленуге рұқсат етілмейді, а енетіндерді туыстық сана басым болады. Сондықтан олардың арасында үйленуге рұқсат етілмейді, бір-бірін туыс деп қорғауға, қамқорлыққа алуға дайын тұрады.
Гердер Иогани Готфрид

ГЕРДЕР Иогани Готфрид (1744-1803) - неміс ағартушы-философы, жазушы, әдебиет зерттеушісі. 1762-64 жылдары Кенигсбергте оқыды және Канттан дәріс алды. Канттың ақыл-парасатқа "сынын" жоққа шығара отырып, оған өзінің адамның таным қабілетінің "физиологиясын" және тілдесудің "ақыл-парасаттан" бұрын болғандығы турасындағы ілімін қарсы қойды. Гердер тәжірибелерді қорытындылай отырып, кеңістік пен уақыт туралы түсінікті тұжырымдады, таным формасы мен материяның бұлжымас бірлігін дәріптеді. Табиғаттағы дамудың заңдылықтарына сүйене отырып, тарихи прогресс туралы ("Адамзат тарихы философиясына көзқарас", 1784-91) және қоғамның гуманизмге қарай ойысуы туралы ілімді дамытты. Гердер түрлі халықтардың рухани мәдениетінің өзіндік ерекшеліктерін ерекше атап көрсетті. Ол өңдіріс (қолөнер) мен ғылымның қоғам дамуындағы атқаратын ролі туралы маңызды пікір айтты. Гердер және адамның субъективті мақсаты мен оның объективті тарихи нәтижесінің бір арнаға сыймайтындығы туралы Шеллинг пен Гегельдің болашақ ілімін алдын ала болжай білді. Дереккөздер
Импринтинг

Импринтинг (ағылш. Imprint - есте сақтау) – жоғары сатыдағы омыртқалылардағы үйренудің айрықша түрі. Импринтинг туыла салып дамудың ерте сатысында өтеді, өте шектелген белгілі бір уақытта ғана болуы мүмкін. Импринтинг процессі өте жылдам (көбінесе объектімен бірінші кездескенде-ақ) жасалады. Импринтинг нәтижесі, әдетте, қайтымсыз процесс, жануарларға ұрпақтарын қорғауын қамтамасыз етеді (балапандардың ата-аналарын тануы, тұған жерін тануы т.б.). сонымен, импринтинг тәжірибе алудың түрі. Туыла берілетін және үйренетін рекциялар арасында орын алады. Импринтинг жағдайында қандайда бір сыртқы стимулдың ықпалымен туыла берілген қылық формасы әрекетте жалғасады. Сонда туыла берілген мүмкіндіктерді стимулдар туғызады деп тұжырым жасауға болады. Импринтинг – туған сәттен бастап қандайда бір стимулдың ықпалымен тікелей іске асырылатын немесе генетикалық бағдарламада жетіліп кодталған дайын күйінде берілген қылықтың қанадайда бір формасының арнайы үйретулерсіз-ақ , қызметін атқаруы.
Интеллект тестілері

Интеллект тестілері –индивидтің ақыл-ой әлеуетін анықтауға арналған психологиялық диагностика әдістемелері. Интеллект тестілерінің көпшілігінде сыналушыға арнауыл бланкте тестінің міндеттері солардан құрастырылған терминдер мен ұғымдар арасындағы нұсқауда көрсетілген логикалық топтастыру, ұқсастыру, қорыту және т.б. қатынастарды анықтап белгілеу ұсынылады. Сыналушы өзінің шешімдерін жазбаша түрде, не бланкіде бар бірнеше варианттың біреуіне белгі қояды. Есептер кейде суреттерден, геометриялық фигуралардан және т.б. тұрады. Тестілер есептеріндегі дұрыс орындалғандарының санына қарап сыналушының ойдағыдай өткені анықталады, зияткерлік коэффициенті шығарылады. Алайда тестілеу нәтижелерінің сыналушының ақыл-ой әлеуетін анықтаудан гөрі оның бұған дейінгі тәжірибесінің, оқытылғандығының ерекшіліктерін анықтауға ғана себеп болатын жағдайлар мен қиыншылықтар бар. Сондықтан бұл нәтижелерді «тестілік» немесе «психометриялық» зият деп есептеуге де негіз бар. Шын мәнінде «тестілік» зият индивидтің ақыл-ойы дамуының деңгейін көрсетеді, ал мұның критерийі нақты зият тестілерінің авторлары ұсынған ұғымдар мен терминдердің және олардың арасындағы логикалық қатынастардағы жинағы болып шығады. Әртүрлі мәдениеттердің өкілдері болып болып табылатын индивидтер үшін бұл жинақтың критерий бола алмайтыны түсінікті. Интеллект тестілерінің әртүрлі үлгілері теориялық зерттеулерде және дефектолгия пркатикасында қолданылады, тестілеу нәтижелері үшін өңдеудің ерекше әдістері талдап белгіленген. Дереккөздер
Кесепаттылық

Кесепаттылық – адам мінезіндегі кесірлі, зиянкес, қаскүнем ірекеттері арқылы ерекшелінетін сипаттар. Кесепаттылық қырсық, пәле ретінде де мінездің жағымсыз, жексұрын ерекшеліктерімен де көрініс береді. Кесепаттылықты Ұлы Абай Құнанбайұлы балый анықтайды : «Қазақстың малын сыпырып, Көп пәлеге шатылып, Кесепатқа жолықты, Өзінен шыққан жақсылар, Түзей алмай зорықты». Мінез-құлқы мен іс-әрекетіндегі кесапаттылық бар адамды әлеуметтік өмірде мінеп, сынап өзгелерді олардан қорғаған кесапаттылық көрсеткен адамды жөнге салу үшін оны дұрыс жолға салып қайта тәрбиелеу шараларын қолданған. Адам баласы мен қағамға жауыздық әрекет жасағндарды кесепатты деп санаған. Кесапаттылық мінездегі зиянкестік, жексұрындық сипат болғандықтан, ондай қылықты жойып, қайта тәрбиелеу ісіне қоғамдық өмірде ерекше көңіл аударылады.
Таным психологиясы

Таным психологиясы (Кейде Когнитивті психология, ) – қазіргі психологиядағы адамның танымдық әрекеттерін зерттейтін жетекші бағыттардың бірі. Әуел баста Таным психологиясының басты міндеті - сенсорлық ақпараттың стимулдың рецепторлық бетке түскен сәтінен жауап алынғанға дейінгі өзгермелерін зерттеу болды. Таным психологиясы бихевиоризм мен психоанализді интеллектуалистік немесе менталистік позициялардан сынайтын барлық бағыттарды қамтиды. Таным психологиясы – білімдер негізінде адамның қимылы мен қылықтарын түсіндіретін және сол білімдердің үрдістері мен қалыптасу динамикасын зерттейтін психологиядағы зерттеу бағыттарының бірі.
Черкасск қорғанысы мемориалы

Черкасск қорғанысы мемориалы — 1973 жылы Сарқант ауданындағы Черкасск селосында салынған ескерткіш. Архитекторлары — Т.Б.Сүлейменов, А.Ордабаев; мүсіншісі — В.Ю.Рахманов. Черкасск қорғанысы мемориалы Кеңес өкіметін қорғау жолында ақ гвардияшылармен бір жарым жыл айқасып (1918 жыл шілде-1919 жыл қазан), ақыры мерт болған жауынгерлердің рухына бағышталып қойылған. Бетоннан құйылған еңселі іргеге тұрғызылған үш қырлы металл пирамида ескерткіштің негізі болып саналады. Ескерткіштің іргетасы металға ойып салынған бедерлі композициялық мүсіндермен безендірілген. Тас блоктардан құрастырылып,жасыл желекпен көмкерілген баспалдақтар мемориалың мағыналық өзегі-мәңгілік отқа алып барады. Мемориал құрылысынан авторлар ұжымының салтанатты-конструктивтә тәсілдә сюжетті-бейнелі әдіспен сәтті ұштастыра білгені айқын көрінеді. Дереккөздер Жетісу энциклопедиясы
Герметизм

ГЕРМЕТИЗМ - көне діни-философиялық ілім. Әдетте оны Гермес Трисмегистің (яғни "Үш мәрте данышпанның") есімімен байланыстрады. Қазіргі ғылым тұрғысынан алғанда Герметизм - эллинизм мен кейінгі заманның перзенті. Ұзақ уақыт бойы ол құпия ("саңлаусыз") сипатта болып, хабардар адамдардың шағын тобы ғана уағыздады. Герметизмнің негізгі ілімі "Бітеу корпустың" екі кітабында және басқа да кейбір текстерде (мәс. "Асыл тасты тақтада") баяндалған. Герметизм доктрина формасында ғана емес, сондай-ақ "герметизм өнерлері" дейтіндер - алхимия, астрология, сиқыр өнері формасында да орын алды. Ресми католик діні Герметизмді қудалады, алайда Қайта өркендеу тұсында ол кеңінен тарап, тіпті Жаңа заман ғылымын қалыптастыруға ықпал етті. Дереккөздер
Жүйелеу (психология)

Жүйелеу - ретімен тұтастастықты құрайтын элементтердің жиыньығы, ойлау операцияларының бірі. Жүйелеудің белгілері: екеуден шексіздікке дейінгі құрылымы, элементтердің қатынасы, жүйелікті түзуші факторлардың тұтастық байланыстығы. Психологиялық жүйенің комнпоненттері мен мақсаттар, үрдістер, жағдаяттардан тұрады. Жүйелеу - жалпылау арқылы шындықтағы заттар мен құбылыстарды белгілі бір принципке орналастырудан тұратын ойлау операциясы. Жүйелеудің жоғары түрі топтастыру (классификациялау). Жүйелі талдау - құбылыстар мен ебъектілерді, әр түрлі құрылымдарды бөліп көрсету арқылы, оның тұастығын көрсету тәсілін іздестіру.
Мозес Гесс

Гесс Моисей (1812-75) - неміс ұсақ буржуазия публицисі және философы. Бастапқыда жас гегельшілдерге қосылды ("Еуропа триархиясы", 1841). Философиялық коммунизмнің қалыптасуында үлкен роль атқарды. Гегельдің және ең алдымен Фейербахтың іліміне, франциялық утопиялық социализміне сүйене отырып, Гесс өз тұсындағы қоғамды сынады, оның негізгі кеселі адамның "шын мәнін" мансұқ етуде деп білді. Жекеменшікпен, еңбектің күштеу сипатымен жіне т. б. жаттанулардан арылу үшін әлеуметтік рев. қажет. Алайда Гесс оны пролет-тің таптық күресімен байланыстырмай қарады, түптеп келгенде ол адамдарды рухани азат етуге, абстрактілік гуманизм принциптері мен альтруизмді орнықтыруға сайды. "Материяның динамикалық теориясы" (1877) деген соңғы, аяқталмаған еңбегінде Гесс өзінің социалистік көзқарастарына табиғи-ғылыми түсінік беруге тырысты. Дереккөздер
Идеал (психологияда)

Идеал - мұрат. Идеал - адамның өмірден өзіне өнеге іздеуінен, біреуді үлгі, ардақ тұтып, қастерлеуінен туындайды. Идеал (мұрат) - адамның алдына қойған аса ардақты, ең асыл мақсаты. Адам осыған ету үшін қолдан келгеннің бәрін пайдаланады. Мұратқа жету үшін, қолдан келетін әдіс -тәсілдің бәрін сарқа пайдаланып, оған күшті ерік-жігер және қажыр қайратты жолдас етіп өін тәрбиелеуге кірісу керек. Идеал- жақсыға жетуді арман етіп, сол үшіе әрекет жасау. Идеал дүниетаным, айқын сенім, сөз ен істің байланысы бар жерде ғана болады. Балаларды асыл мұраттар рухында тәрбиелеу - ата-аналармен педагогтардың және әлеуметтің міндеттерінің бірі.
Гогоцкий Сильвестр Сильвестрович

Гогоцкий Сильвестр Сильвестрович (1813-89) - орыс идеалист-философы. Гогоцкий философиялық көзқарастары православиені қорғауға баланды. Материализмді атеизмге апарып соғатын ілім деп кемсітті. Философияның міндеті Құдайдың құдіретін табиғат және адамгершілік дүниесінің парасатты да шығармашылық негізі ретінде бейнелеуде деп білді. Гогоцкий бойынша Құдайды тану туа бітеді және оған нанымның көмегімен қол жетеді. Құдайдың құдіретін адам танымынан ажыратып, алуға болмайды, ол екінші және ішкі тәжірибеден, тікелей көзқарастан, яғни нанымнан туады. Ресейде философиялық энциклопедия жасау жөніндегі алғашқы әрекеттедің бірі болған Гогоцкийдің "Философиялық лексиконының" (4-т., 1857-73) бірсыпыра танымдық маңызы болды. Дереккөздер
Іле үшқаты

Іле үшқаты ( Іле ұшқаты) - үшқаттар тұқымдасына жататын бұта.Іле өзенінің аңғарында кездеседі.Биіктігі 1,5 м-ге жетеді.Ескі бұталары сұр,қатпарлы қабықты;жас өркендері алқызыл сұр түсті,барқыт тәрізді түк басқан.Жапырқтары сопақтау,қандырау пішінді,орташа ұзындығы 2,5см,ені 5-7 мм.Гүлсидамы орташа жапырақ қолтығынан шығады,күлтесі сарғыш түсті,түбек тәрізді,ұзындығы 10мм.Мамыр-маусымда гүлдеп,маусым-шілдеде жеміс салады.Жемісі қара көк түсті,ұзындығы 6-7 мм.Сәндік үшін өсіріледі.Сирек кездесетін эндемик.Қазақстанның "Қызыл кітабына" енгізілген. Дереккөздер Жетісу энциклопедиясы
Идентификация (психологияда)

Идентификация (психологияда) (лат.identificatio - ұқсас, бірдей деп санау, теңестіру). *бір нәрсені, біреуді тану *бір нәрсемен, біреумен ұқсастыру, теңдестіру. Бірінше мағынасында идентификация термині танымдық процестер психологиясында, сондай-ақ инженерлік психология мен заң психологиясында қолданылады; идентификация екінші мағынасында субъекттің өзін басқа субъектпен, топпен, үлгімен ұғынбай теңестірунің эмоциялы когнитивті процесі; әлеуметтік психологияда индивидтің өзін басқа адаммен ұқсастыру, өзін басқаның орнына қоюы, оның жке бастық мағналарын игеруі. Соған сәйкес мінез-құлық нысандары (альтроизм, импатия т.б.) пайда болады. Идентификация нәтижесі баұылау арқылы объектіні үйренуі және оған еліктеуі. Идентификация барысында субъект объекттің сыртқы мінез-құлық нысандар, басқа адамның ойларын, сезімдерін, әрекетін өзіне көшіреді. Идентификация барысында басқа адамның идеалдары, құндылықтары, нормалары, өнеге сапалары, рөлдері меңгеріледі, игеріледі. Идентификация даму психологиясында баланың асқа адамдардың психологиясы мен қылықтарына өзін теңестіруінен көрінеді. Идентификацияда бала өзі үлгі тұтқан басқа адамдардың қасиеттері мен қылықтарын қабылдайды (қ.ұқсастыру).
Гомеомерия

ГОМЕОМЕРИЯ (гр. homoiomereia - ұқсас бөлшектер немесе ұқсас бөлшектері бар нәрсе) - Анаксагор философиясының термині, алайда ол бізге дейін сақталған фрагменттерде жоқ және оны бізге Анаксагордың ең кейінгі түсініктемешілері жеткізген. Анаксагор барлық мәнді нәрселерді сапасы алуан түрлі бөлшектердің шексіз көп мөлшеріне бөлінген деп санады, бұл ретте оның ұғымынша, әрбір бөлшек те өзінің шексіз көп бөлшектеріне бөлінді. Анаксагор бойынша, Гомеомерия дегеніміз өз бойында неғұрлым ұсақ бөлшектері шексіз көп болатын сапасы жағынан біртекті және бірегей бөлшек. Оның өзу сияқты немесе өзара ұқсас бөлшектері бар деп аталатыны сондықтан. Қазіргі математикалық тілімен айтқанда, Гомеомерия дегеніміз өзінің кез келен бөлігі жөнінен шексіздік болып табылатын, бірақ осындай әрбір бөлігі өзінің үздіксіз қалыптасуы себепті шексіз бөліне беретін шексіздік. Дереккөздер
Горгий

Горгий (, , бдд. 483-бдд. 375 жж. ш.) - Леонтиндік ежелгі грекиялық софис, құл иеленушілік демократияны жақтаушы. Протагордың Релятивизмін рационалды Агностицизммен толықтырды. Оны кейде нигилист дейтіндер де бар. Оның шығармалары бізге Платон және басқа авторлардың баяндауында жетті. "Жалғандық туралы, акиқат табиғат туралы" деген шығармасында Горгий элеаттарға сүйене отырып, үш ережені ұсынады, олар: бірінші, ештеңе де өмір сүрмейді; екінші, тіпті бірдеңе өмір сүрген күнде де оны тану мүмкін емес болар еді; тіпті бірдеңені танылған күнінің өзінде де оны айтып жеткізу мүмкін емес. Дереккөздер
Майқара

Майқара – астралылар тұқымдасының жусан туысына жататын шала бұта.Биіктігі 35(50)-75(180) см,тамыры жуан,түбінен бұтақтанып өседі,сабағы тік,сары жасыл не қоңыр.Жапырағы сағақты,ұзындығы 2-5 см,ені 3 см.Гүл шоңы-масақша.Майқара шөл,шөлейт,сирек те болса далалы жерлерде өседі.Жетісуда,Балқаш-Алакөл алабында таралған.Майқараның құм тоқтауда үлкен маңызы бар.Отқа жағылады. Осыған қоса *Майқара атты ашаршылық жылдары (1921-1922 жж.) болыс болған адам бар. *Майқара жусан түрлерін құрайды Дереккөздер Жетісу энциклопедиясы
Жекен Үмбетқұлұлы Мамытов

Мамытов Жекен Үмбетқұлұлы 1939 жылы 9 мамырда Жамбыл ауданы,Қаскелең ауылында туды.Ол-ғалым,биология ғылымдарының докторы (1978),профессоры(1956).1957 жылы Ұзынағаш ауданындағы Н.К.Крупская атындағы орта мектепті,1962 жылы ҚазПИ-ді,1967 жылы ҚР ҰҒА Топырақтану институтының аспирантурасын бітірген.1967-1989 жылдары осы институтта аға лаборант,кіші,аға ғылыми қызметкер,лаборотория меңгерушісі,1989-1991 жылдарв "Дархан" кооперативінің төрағасы,1991-1995 жылдары бас ғылыми қызметкер болды.1996-1999 жылдары ҚХР-ның "Жасыл индустрия" ҒЗИ-ның директоры және Қытай ауылшаруашылығын дамыту компаниясының бас ғылыми кеңесшісі.1999-2002 жылдары Қазақ мемлекеттік қыздар педагогикалық институында,2002 жылыдан ҚазМУ-де профессор.Оның 200-ге жуық ғылыми еңбегі,соның ішінде 2 монографиясы жарияланған. Дереккөздер Жетісу энциклопедиясы
Мамышов Марат

Мамышов Марат 18939 жылы 17 мамырда Балқаш ауданы,Қарой ауылында туған.Ол-ғалым,ауылшаруашылық ғылымдарының докторы (1998),профессоры (1999).1955 жылы Бақанас атындағы орта мектепті,1962 жылы Қазақ мемлекеттік ауылшаруашылық институын,1967 жылы осы институттың аспирантурасын бітірді.1962-1964 жылдары Балқаш ауданында,1968-1971 жылы Қазақ мемлекеттік ауылшаруашылық институында,1971-1986 жылдары Қазақ картоп және көкеніс ҒЗИ-да,1986-1991 жылдары Бүкілодақтыұ агрохимиялық қызмет көрсету институында,1991-1995 жылдары Қазақ мемлекеттік ауылшаруашылық институтында кафедра меңгерушісі,1995 жылдан сон осы оқу орнының профессоры,1990 жылы тұңғыш рет елімізде агроэкология мамандығының негізін қалап,арнаулы оқулықтар жазды. Дереккөздер Жетісу энциклопедиясы
Манапбаева Жамал

Манапбаева Жамал (1927 жылы туды,Райымбек ауданы,Күрметті ауылы)-шопан,КСРО мемлекеттік сыйлығының лауреты(1950).Қаз. Алматы облысының Таушелек тауының етегіндегі Күрметті қыстағындағы Қазақстан ҒА Эксперименттік биология институтының базасында 1949 жылы шопан болды.Қазақтың арқар-мериносының жаңа тұқымын өсіріп,бағудағы еңбегі үшін Манапбаеваға КСРО Мемлекеттік сыйлығы берілді.1965 жылы Кеген ауданындағы "Алғабас" жылқы зауытында жұмыс істеді.Күрметті ауданында Манапбаева атындағы көше бар. Дереккөздер Жетісу энциклопедиясы
Америкалық ақ көбелек

Америкалық ақ көбелек — Arctiidae тұқымдасына жататын көбелек. Сипаттамасы Денесі мен қанаты ақшыл, кейбіреуінің кейбіреуінің бауырында ұсақ қара дақтар бар; ұрғашысының мұрты - жіп тәрізді; еркегінікі - қауырсын тәрізді. Қанаттары жайылғанда 25-36 мм-ге жетеді. Жұлдыз құртының үстіңгі жағы күңгірт, ұзын түктері бар, бүйір жағының сарғыш өңірлері айқын байқалады; басы мен аяқтары қара. Бұл - обыр, жергілікті жағдайға бейімделгіш, өте қауіпті зиянкес. Жұлдыз құрттары өсімдіктің 200 түрін, әсіресе тұт, үйеңкі, алма, алмұрт, шие, өрік ағаштарының жапырағын жейді, кейде түгелдей құртып жібереді. Бұл зиянкеске қарсы күресу үшін, оның жүкпен және транспортпен бірге келуіне мүмкіндік бермеу үшін сақтандыру шараларын қолдану, ДДТ ерітіндісін бүрку қажет. Таралуы Бұл көбелектің отаны - Солтүстік Америка: Канададан Мексикаға дейін. Сол жерден басқа аймақтарға таралған. 1990-шы жылдары Орта Азияға да келген. Осы көбелектің түрі Қазақстанның Қарқаралы, Зайсан аймақтарында кездеседі. Дереккөздер
Марал түбірі

Марал түбірі-күрделігүлділер тұқымдасына жататын көп жылдық шөптесін өсімдік.Жетісу Алатауының далалы,шалғынды,орманды жерлерінде,өзен жағалауында өседі.Биіктігі 70-120 см,сабағы тік,іші қуыс.Жапырақтарының жиектері қауырсын тәрізді тілімделген,ірі,сағақтары ұзын.Өркен бойына кезектесіп орналасыады.Көкшіл түсті гүлдері шар тәрізді тостағанша жасап өркеннің басында жекедара орналасады.Жемісі-қоңыр түсті,төрт қырлы дәнек.Шілде-тамыз айларында гүлдейді.Тамыз-қыркүйекте жеміс береді.Марал түбірі-дәрілік өсімдік. Дереккөздер Жетісу энциклопедиясы
Гхош Ауробиндо

ГХОШ Ауробиндо (1872-1950) - үнді философы, "интегралдық веданта" дейтіннің негізін қалаушы. 20-ғасырдың басында үнді ұлт-азаттық қозғалысының радикал қанатының көсендерінің бірі болды. 1922 жылы діни қауым ұйымдастырды (Ашрам). Гхоштың басты философиялық еңбектері - "Құдіретті өмір", "Адма тарихының циклі", "Адам бірлігінің мұраты". Оларда ведантаның әртүрлі бағыттарының элементтері (адвайта, вишишта, двайта) Батыстың идеалистік философияның идеяларымен (Гегель, Ф. Брэдли, Берксон) астасады. Адамзат тарихында, Гхоштың пікірінше, "Парықсыздықтан" санаға және "құдыретті сананың" жетістіктерінде жатыр. Қоғамдық дамудың капитализм мен социализммен өзгеше "үшінші жолын" ашуға талаптанды. Дереккөздер
Марков

Марков — Жетісу Алатауының солтүстік беткейідегі аңғарлық мұздық.Үлкен Басқан өзенінің саласы - Кеңсайдың бастауында.1974 жылы мұздыққа белгілі географ К.К.Марков есімі берілді. Мұздықтың ұзындығы 5,4 км ,ашық жатқан тілі 1,8 км²,борпылдақ жыныстармен жабылған бөлігі 1,1 км². Фирн сызығы 3515 м биіктікте өседі. Мұздық үш камерадан тұрады;үлкені-орталық камера,кішірек екі камера Марков шыңының беткейнде. Моренаның төменгі етегінен өзен бастауы шығады. Дереккөздер Жетісу энциклопедиясы
Давид Анахт

Давид Анахт (Жеңімпаз) (5-ғасырдың аяғы - 6-ғасырдың 1-жартысы) - армян философы, неоплатонизмнің өкілі. Көне философия (Платон, Аристотель, неоплатоншыл Порфирий (233-304 ж. ш.)) мұрасын дамыта келіп, логика өзіндік жүйеін жасады, астрономия мен математика саласында бірқатар құнды идеялар айтты, скептицизм мен релятивизмге қарсы шықты. Философияны алмакезек қарастыра отырып, оны мән - мағына туралы ғылым, Құдайлық және адамзаттық нәрселер туралы ғылым ретінде, ажалға қамқорлық, "адамның өз мүмкіндігіне қарай Құдайға еліктеу" ретінде өнер мен ғылымның шыңы ретінде, даналыққа сүйіспеншілік ретінде қарастыра келіп, Давид оның мақсаты жанды дененің "қапасынан" азат етіп, рухани асқақтыққа жету деп білді. Дереккөздер
Интегралды-оптикалық схема

Интегралды-оптикалық схема (Интегрально-оптическая схема) - элементтері арасындағы байланыс сәуле сигналдары көмегімен жүзеге асырылатын интегралдық схема. Біртұтас және гибридті интегралды-оптикалық схема бірегей технологиялық циклде бір төсеніш үстінде жасайды. Біртұтас интегралды-оптикалық схема жасау үшін AIII BV (мысалы, GaAs) типтегі ШӨ қосылыстыр және олардың негізіндегі қатты ерітінділер, сондай-ақ электро, акустика немесе мгнитооптикалық қасиеттері бар диэлекриктер монокристалдарды пайдаланады. Жекелеген оптикалық элементтерді дәл құрастыру арқылы гибридті интегралды-оптикалық схеманы жасайды. Интегралды-оптикалық схемада оптикалық жарық шығару көзі ретінде ШӨ лазерлер, ал оптикалық жарықты қабылдағыштар ретінде фотодиодтар, фототранзисторлар және фоторезисторлар қолданылады. Интегралды-оптикалық схеманы талшықты оптикалық байланыс жолдарында, ақпаратты оптикалық өңдеу жүйелерінде, шекті радиосигналдар анализаторларында, логикалық құрылғыларда, аналогті сандық түрлендіргіштерде, жарық күшейткіштері мен генераторларында қолданылады.
Мәмесейітов Тұрлыбек

Мәмесейітов Тұрлыбек Ілиясұлы (17.02.1949 жылы туан.Райымбек ауданы,Байынқол ауылы)-жазушы,Қазақстан Жазушылар одағының мүшесі,1975 жылы Қаз-МУ--ді бітірді.1975-1977 жылы облыстық "Жетісу" газетінде,1977-1995 жвлдары "Жазушы",1995-1998 жылдары "Рауан",1999-2001 жылдары "Атамұра" баспаларында қызмет істеді.2000 жылдан "Елорда" баспасында редактор.Жамбыл атындағы сыйлық (1996),"Әулиешоқы" кітабы үшін халықаралық "Алаш" әдеби сыйлығын (2000) лауреаты атанды."Тоғысқан толқын" (1982),"Зерделілік айнасы" (1984) атты әдеби сынының,повестьтер мен әңгімелер авторы. Дереккөздер Жетісу энциклопедиясы
Иван Иванович Давыдов

ДАВЫДОВ Иван Иванович (1794-1863) - орыстың идеалист-философы және филолог. Мәскеу университетін бітіріп, 1822-1847 жылдың соныңда сабақ берді. Қызметінің бастапқы кезенінде сенсуализм және шеллингшілдік идеализм идеяларын эклетикалық тұрғыдан ұштастырды, мұның өзі оның "Логиканың бастапқы негіздері..." деген еңбегінде (1819-1820) көрініс тапты; оның "Философияның ғылымдық мүмкіндіктері туралы кіріспе сөзі" де (1826) шеллингшілдік-идеалистік еңбек болды. Давыдов "Герман философиясы бізде мүмкін бе?" (1841) деген мақаласында Вегельдің философиясын "сыңға" алып, орыс философиялық дамуының ұлттық өзіндік ерекшеліктері идеясын славяншылдық тұрғыдан түсіндірді. Дереккөздер
Жиіліктік тығыздалу

Жиіліктік тығыздалу (Частотное уплотнение). Байланыс жолдарын жиілік бойынша тығыздау үшін ондағы әрбір арнаға жиілік спектрінің бір бөлігі бекітіліп беріледі. Арналарды жиілік бойынша бөлектеу үшін, алдымен, олардың жиілік спектрлерінің әрқайсысы әртүрлі жиілілк жолағына орналасатын етіп ығыстырылуы керек. Қабылдау орнында олар өздерінің бастапқы жиіліктік спектріне қайтадан ығыстырылады. Мұндай ығыстыру модуляциялау деп аталады. Ал қабылдау орнында қайтадан ығыстыруды модуляциядан шығару немесе демодуляциялау деп атайды. Алыс қашықтыққа мәлімет тарату жүйесіндегі байланыс жолдарын арналармен тығыздау белгілі бір стандартталған сатымен жүргізіледі. Олардың бірінші сатысы 12 арнадан , екіншісі 60 арнадан, үшіншісі 300 арнадан тұрады. Үшінші топтан жоғарғы жиілікте құрылатын жүйеде белгілі бір стандарт болмайды. Мысалы, олар бірнеше үшінші топтан және оған қоса басқа да бір топтардан құрылуы мүмкін.
Әлнұр Мейірбеков

Әлнұр Мейірбеков (15 мамыр, 1921 жыл, Райымбек ауданы, Қақпақ ауылы) - өлкетанушы, журналист. 7 жылдық мектепті бітірген соң аудандық тұтынущшылар одағында еңбек етті. 1941-1944 жылдары Ұлы Отан соғысына қатысқан. 1945-1949 жылдары Нарынқол ауданындағы "Советтік шекара" газетінде бөлім меңгерушісі, жауапты хатшы болды. 1949-1976 жылдары осы газеттің бас редакторы қызметін атқарды. Осы жылдар ішінде М.Мақатттаев, С.Әшімбаев, Е.Ібітанов сияқты қазақ сөз өнерінде өзіндік орны бар көптеген шәкірттер тәрбиеледі. 1998 жылы Райымбек ауданы тұрғындарының Қазақстан Президенті Н.Назарбаевпен кездесіуінде ауыл ақсақалы ретінде бата берді. Отан соғысы орденімен, бірнеше медальмен марапатталды. Дереккөздер
Шаңқылдақ қыранша

Шаңқылдақ қыранша ( Aquila clang a) - әдетте қошқыл ( 1,6-3,2 кг, қанатының алымы -180см шамасында) бүркіт түрі. Ецразиярың орманда және орман далалы белдеуінде орын тепкен. Қазақстанда Қияр солтүстікте – қайынды орманды және орманды далада ұялайды, алайда бүкіл аумақтан ұшып өткен кезде кездеседі, Қазақстандағы ұялау дағдысы з ерттелмеген. Қорғауды қажет ететін осал құс ретінде Халықаралық табиғатты қорғау одағының Қызыл тізіміне тіркелген. Дереккөздер
Аққанат қарқылдақ

Аққанат қырқылдақ – дене мөлшері қара қырқылдақа шамалас, дегенмен ашық сұр қанаты және ақ құйрығы арқылы одан жақсы ажыратылатын құс. Аяғы - қызыл. Еуропаның оңтүстік – шығыс өңіріне , Кіші және Солтүстік Қазақстанға орын тепкен. Шығыста тек қана Байкал сыртында, Монғолдия және Приморьеде пайда болады. Қазақстанда солтүстіктегі батпақты жерлерде сансыз көп. Өмір сүру дағдысы қара қырқылдақтіуіндей , алайда, таяз сулы жерге көбірек дағдыланған. Қазақстанда мамырдың басынан қыркүйектің басталуына дейін болады. Дереккөздер
Бүркеме-буфер

Бүркеме-буфер (Кэш-буфер, cache buffer) - Novell NetWare жүйесіне қатты диск бүркемесін орналастыру , Бүркеме - буфер сервердегі дискімен қаитынас құруды жеделдетеді, осылайша мәліметтерді дискіге қарағанда бүркемеден оқу едәуір жылдамрық болғандықтан, жұмыс бекеттеріне мәліметтерді жылдам алмасуды жасақтайды. Novell NetWare жүйесінде бүркеме - буфер мынадай мақстаттар үшін пайдаланылады: *жергілікті желі драйаері, мәліметтер базасының серверлері, қарым-қатынастық серверлер және баспа серверлері сияқты NLM (NetWare lowadable module) модульдерін пайдалану; *файлдардың әрбір томын (file allocation table) орналастыру кестесін бүркемелеу; *дәл сол мезетт қолданылып тұрған файлдарды бүркемелеу; *каталогтар туралы ақпараттары бар бүркеме кестесін құру.
Өзен қарқылдағы

Өзен қырқылдақ немесе Кәдімгі қырқылдақ — қанаты алымы 80 см шамасында болатын үшкір, орташа денелі (100-130 г) Қырқылдақтар тұқымдасына жататын құс. Өзен қырқылдағаның жоны - ашық көкшіл, бауыры - ақшылдау, оның қара телпегі, қызыл тұмсығы және аяғы болады. Еуразия, Солтүстік Американың үлкен бөлігінде және Солтүстік Американың шығыс бөлігінде мекендейді. Қазақстанда биік таулар және сусыз шөлден басқа жерлердің барлығында өмір сүреді. Кейде кәдімгі қырқылдақ деп аталатын бұл құс едәуір көп таралған. Өзен қарқылдағын ұшып жүріп судан олжасын – ұсақ балықтарды жасырын қараған кезде жиірек көруге болады. Ол әуелеп ұшып ірі бунақденелілерді құрлықтан да аулап жейді. Көбінесе басқа су маңындағы құстар шоғырында бүкіл Қазақстанның су маныңда ұялайды. Құрғақ жерлерде жай ғана шұңқыр қазып, салындыға 1-3 шұбар жұмыртқа салады, ал ылғалды жерде ұяны өткен жылғы құрғақ шөптер мен қамыс сабағынан тағы бір айға жуық балапандарына қамқорлық етеді. Қазақстанда сәуірдің аяғынан қыркүйектің соңына дейін кездеседі. Дереккөздер
Азия-Тынық мұхит туристік ассоциациясы

Азия-Тынық мұхит туристік ассоциациясы (ПАТА; ) — 1951 жылы азиаттық-тынық мұхиттық бағыттарды алға жылжыту және әрекеттесуді дамыту үшін құрылды. Бұл ассоциацияға Азиаттық-Тынық мұхит аймақтағы 34 ел кіреді. Олар бір мақсатқа жету үшін бірікті: бұл үлкен аймақты туризм және саяхатты дамытуда жетістіктерге жету. Бұл ұйыммымен жүргізілетін жұмыстар, зерттеулер, даму, білім, және маркетинг бағдарламалары арқылы туризмді жылжытуға бағытталған. АТМТА ұқсас халықаралық ұйымдар арасында ең жақсы орындаушы репутациясына жетті. Ұйым мүшелері идеялармен алмасады, мәселелерді шешу жолдарын іздейді, Азиаттық және Тынық мухит аймақтарында туризм болашағының жұмысына қатысады. Ассоциациядағы мүшелер саны 2 мыңға жуық. Құралғаннан бастап Ассоциация туризммен байланысты маркетинг, зерттеу, өңдеу, білім беру және басқа қызмет түрлері саласынан өзінің мүшелері үшін нақтылы және уақытылы ақпараттың маңызды бір көзі болып табылды. АТМТА қызметі және оның ұзақ мерзімді жоспарлары жыл сайынғы Ассоциация конференциясында тексеріледі және бағаланады. Менеджмент, маркетинг, өңдеу және зерттеу бойынша ұйымдасқан комитеттер Ассоциациялық бағдарламаларын жүзеге асырады. Баспа бөлімі көптеген есеп берулерді, зерттеу материалдарын және кезекті басылымдарды жариялайды. Негізгі басылым – «Тынық мухиттық туристтік жаңалықтар» — 58 мың дана тиражымен шығатын 3 аймақтық басылымдары бар ай сайын шығатын журнал. Баспа материалдарының арасында 80 % аналитикалық цифрлі мәліметтер және фотосүреттер құрайды. АТМТА Секретариаты Сан-Францискода (Калифорния) орналасқан. Қызмет көрсетудің негізгі кеңселері Азиаттық аймақтың – Сингапурде; Тынық мұхиттық аймақтың – Сиднейде; Америка – Еуропалық бөлікте – Сан-Францискода.
Франсуа Огюст Мари Минье

Франсуа Огюст Мари Минье (8. 5. 1796, Экс-ан-Прованс,— 24. 3. 1884, Париж) — француз тарихшысы, Мораль және саяси ғылымдар академиясының мүшесі (1833). Франсуа — буржуазиялық тарихнамада таптар күресін тарихи оқиғалардың негізгі өзегі деп таныған жаңа бағыт негізін салушылардың бірі. Француз революциясы заңды құбылыс деп бағалады. Бірақ ол буржуазиялық идеологы болды. Якобин диктатурасын революцияның маңызды кезеңі деп білді. Ол 1830 жылғы шілде революциясына қатысып, консультациялық буржуазиялық монархияны жақтады. Франсуа орта ғасыр тарихына байланысты көптеген еңбек жазды. Дереккөздер