Сениха Бедри Гёкнил

Сениха Бедри Гёкнил (1901, Стамбул – 4 маусым 1973, Стамбул) түрік жазушысы, аудармашы және Гете медалінің иегері. Ол түрік ойынының алғашқы аудармашыларының бірі. Сондай-ақ көптеген неміс және француз пьесаларын түрік тіліне аударған. Мұхсин Ертуғрулмен жақын достығы арқасында аударма жасауды бастағаннан кейін ойын саласындағы аудармаларды жалғастырды. Сениха Бедри Гёкнил Фридрих Шиллер, Хенрик Ибсен, Питер Вайсс, Людвиг Фульда, Густав Фрейтаг, Эдмунд Моррис, Герман Судерман, Герхарт Гауптман, Уильям Шекспир, Гете сияқты көптеген авторлардың шығармаларын түрік тіліне аударған. Гетенің «Стелла» пьесасын аударған соң Гете орденімен марапатталды. Рухани өмірін бала кезінен ұстанған Мевлевилік тәртіппен жалғастырды. Сениха – министрдің қызы, кейіннен оның немерелері де жазушы, академик және парламентте жұмыс істеген. Өмірі Сениха Бедри Гёкнил 1901 жылы Ыстанбұлда белгілі және діндар ақсүйектер отбасында дүниеге келген. Оның әкесі Қоғамдық жұмыстар министрі және премьер-министрдің кеңесшісі Гиритли Зия-бей, ал анасы Дилистан Ханимефенди. Сениха Нотр-Дам де Сион орта мектебін бітіргеннен кейін мектептен алған шет тілі білімі мен әдебиетке деген қызығушылығының арқасында аудармамен айналыса бастады. Шетелге талай рет саяхаттаған. 60 жастан кейін Шабан-ы Велидің (Пір) ғазалдарының түпнұсқасын оқу үшін Шефик Джанның ақыл-кеңесі мен талпынысымен парсы тілін үйренді. Мансабы Гетенің «Стелла» пьесасын аударудағы еңбегі мен табысы үшін 1933 жылы Гете орденімен марапатталды. 1932 жылы аударылып, сахнаға қойылған пьесаның кітабы 1946 жылы жарық көрді. Мухсин Ертуғрулмен жақын достығының нәтижесінде аудармаларына көптеген театр туындыларын қосты. Ол аударған пьесалар 1923-1971 жылдар аралығында, әсіресе Ыстанбұл қалалық театрларында, мемлекеттік театрда, Кент актерлерінде және Оралоғлу театрында қойылды. Сениха Түрік ­ театрының құрылған жылдарында түрік тіліне аударған пьесаларымен, әсіресе неміс және скандинавия әдебиетінен, жазған мақалаларымен түрік театрының дамуында маңызды рөл атқарды. Фауст Мухсин Ертуғрул қойған «Фауст» пьесасын түрік тіліне аударған. 1935 жылы Медеров сахнаға лайықтап жазған шығарманың мәтінін аударған. Бірінші нұсқасын тым ұзақ тапқан Мухсин Ертуғрулдың ұсыныстарымен пьеса алдында аударманы қайта өңдеді. Отбасы Олар отбасын құрған кезде темекі сатушысы болып жұмыс істеген Бедри Недим Гёкнил кейін Демократиялық партияның 4-ші кандидаты болды. Ол Ыстанбұл парламентінің депутаты болды. Үйленгеннен кейін олар Аязпаша ауданына көшті. Сениха қарапайым және рухани өмір сүрді. Осы некеден олардың Назан мен Улья атты екі қызы болды, олар кейін өнертанушы болады. Одан кейінгі жылдары Назан өнертанушы Мажар Шевкет Ипшироглуға тұрмысқа шықты. Ол 2015 жылы қайтыс болды. Осы некеден жазушы, театр сыншысы Зехра дүниеге келді. Оның екінші қызы – 1921 жылы туған Улья Фогт Гёкнил. Оқуын аяқтағаннан кейін Улья өнер және сәулет тарихшысы ретінде Швейцарияда тұрақты тұрақтады және Цюрих өнер тарихшысы Адольф Макс Фогтқа тұрмысқа шықты. Ол 2014 жылы қайтыс болды. Олардың осы некедегі ұлы Недим Питер Фогт швейцариялық заңгер және жазушы болды. Гёкнил 1973 жылы 4 маусымда қайтыс болды. 1973 жылы 6 маусымда Тешвикиедегі жаназа намазынан кейін ол Бүйүкададағы отбасы зиратына жерленді. Аудармалары * Фауст (Гете, 1935) * Король лирасы (Шекспир 1937, 3-ші басылым 1967 ж.) * Әлем әдебиеті &#xAD; Таңдамалы пьесалар (1938) * Дон Карлос (Шиллер, 1943) * Бренд (Ибсен, 1945) * Стелла (Гёте, 1946) * Уолластайнның трилогиясы I. Уолланштейннің штаб-пәтері (Шиллер, 1946) * II. Пиколоминис (Шиллер, 1947) * Вильгельм Телл ( Шиллер, 1949) * Құрметті (Судерман, 1950) * Уолланштейннің өлімі (Шиллер, 1952) * Италияға саяхат (Гёте, 1953) * Журналистер (Фрейтаг, 1956) * Пир Гинт (Ибсен, 1956) * Қарақшылар (Шиллер, 1958) * Өтірікшіге қасірет (Гриллпарцер, 1958) * Күн батқанда (Хауптман, 1959) * Мара (Вейс, 1968) Дереккөздер