kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Бактериологиялық (биологиялық) зақым ошағы

Бактериологиялық (биологиялық) зақым ошағы — адамдар мен жан-жануарларды зақымдайтын бактериологиялық (биологиялық) құралдардың әсеріне ұшыраған аумақ. Бактериологиялық зақым ошағы бактериологиялық құралдарды колданғаннан кейін бірден пайда бола қоймайды, әрбір жұқпалы аурудың жасырын өтетін (инкубациялық) кезеңіне тең болатын біршама уақыттан кейін пайда болады. Бактериологиялық (биологиялық) зақым ошағы микробтар мен олардың сыртқы ортаға орнықтылығының жоғары дәрежеде болуына, жұктырушылардың организмінде көп уақыт сақталу қабілетіне орай ұзақ уақыт жойылмауы мүмкін. Бактериологиялық (биологиялық) зақым ошағының көлемдері Қолданылған бактериологиялық қарудың түріне, биологиялык рецептураның сипатына, олардың қолданыну әдісіне, сол жердегі халықтың тығыздығына, адамдардың жұқпалы ауруларды қабылдағыштығына, сондай-ақ метеорологиялык жағдайлар мен жер бедеріне байланысты. Бактериялық құралдардың қолданылуы немесе жұқпалы аурулардың пайда болуы анықталған кезде АҚ бастығының шешімі бойынша зақымданған аумакка карантин немесе обсервация енгізіледі, бүкіл халықтың белсене катысуымен басқа да қызметтерді, арнайы жасақтарды тарта отырып медициналық кызметтің, жануарлар мен өсімдіктерді қорғау қызметінің күш-құралдарымен індетке қарсы және емдік-профилактикалык шаралар жүргізу ұйымдастырылады. Дереккөздер
Дескриптивті лингвистика

Дескриптивті лингвистика ( - сипаттама) — жалпы структуралық тіл білімі аясында XX ғасырдың 30—50 жылдары пайда болып, жедел дамыған Америка тіл біліміндегі бағыттардың бірі, бірақ оның еуропалық структуралық тіл білімінен бірқатар айырмашылығы бар. Дескриптивті лингвистика Америка жеріндегі үндістердің тілін зерттеу қажетінен туған, оның негізін салған Леонард Блумфилд. Жазуы, грамматикасы, сөздігі, тарихи жазба мұралары жоқ, тілдік тұлғаларының мәні құпия код сияқты мүлде белгісіз, бұрын ғылымда танымал емес тілдерді дала жағдайында зерттеу үшін, салыстырмалы-тарихи әдістен мүлде бөлек жана әдіс қолдану қажет болды. Бұл әдіс тіл бірліктерінің өзара тіркесімділігі мен олардың сөйлеу үстінде осы сияқты басқа тіл бірліктеріне қатыстылығының формалды шарттарын белгілеп анықтайтын дистрибуциялық (бөлу, жіктеу, айыру) әдіс деп аталады. Дескриптивті лингвистиканың зерттеу нысаны — сөйлеу үзіндісі, бірінен сон бірі тізбектеліп келетін физикалық сөйлеу құбылысы, сондағы тіл бірліктерінің нақты мазмұнын емес, олардың формалды құрылымын дистрибуция әдісімен талдауды мақсат етті. Дескриптивті лингвистика тіл бірліктерінің мәнін бірлікте алып түсіндіретін тіл теориясын жасауды көздеген жоқ. Тілді синхрониялық тұрғыда сипаттап, оның формалды моделін жасады. Тілдің структуралық денгейі, онын негізгі тілдік бірліктері — фонемалар мен морфемалардың, кейбір сейлемдердің өзара тіркесімділігі, орналасу жайы жете талданды. Тілдің негізгі бірлігі болып табылатын сөз жеке дара талданбады, ол тек сөйлем (сөйлеу) ішінде біріккен морфемалардың тізбегі түрінде қаралды, ал сөйлемнен көлемді тілдік құрылымдар тіл структурасына жатпайтын құбылыстар деп есептелді. Дескриптивті лингвистика пайда болған кезден бастап-ақ бірыңғай бағытта болған жоқ. Оны жақтаушылар Блумфилдтін Йель университетіндегі шәкірттері, жолын қуушылар болды (Блок, Харрис, Хоккет т. б.). Дескриптивті лингвистика тіл табиғатына тым жеңіл қарағаны, механикалық дистрибутивтік әдісті бірден-бір дұрыс әдіс деп жоғары бағалағаны, "мағынасыз лингвистика" жасағандары үшін 20 ғасырдың 60 жылдары қатты сынға алынды. Дереккөздер
Аутоагрессия

Аутоагрессия - афессиві мінез-құлықтың әртүрлілігі, адамның өшпенділік әрекеті өз-өзіне бағытталган жағдай. Өз-өзін кемсіту түрінде байқалады. Ал ауыр жағдайда өз-өзіне қол салу-суицизм байқалады. Аутоагрессия жүйке-жүйесі тозған адамдарға тән. Дереккөздер
Токамак

Токамак - жоғары температуралы плазманы жасауға және ұстап тұруға арналған тура қалпындағы тұйық магнитті қармауыш. Плазманы ұстап қалу үшін магнит өрісін қолданатын басқа қондырғыларға қарағанда, электр тогын қолдану токамактың басты ерекшелігі болып табылады. Плазмадағы ток плазманың жылытуын қамтамасыз етеді және вакуумдық камерадағы плазмалық шнурдың тепе-теңдігін ұстайды. Токамак бұл тороидальды вакуумдық камера, яғни тороидальды магнит өрісін өндіру үшін оған катушкалар оралған. Вакуумды камерадан алдымен ауаны сорып алады, кейін дейтерий және тритий қоспасымен толтырады. Содан соң камерадағы индуктор көмегімен құйын тәрізді электр өрісін тудырады. Индуктор үлкен трансформатордың бірінші орамы болады да, ал токамактың камерасы оның екінші орамы болып табылады. Электр өрісі ток ағынын және плазманың жануын тудырады. Плазма арқылы өтетін ток екі міндет атқарады: Плазманы басқа өткізгіштер сияқты қыздырады (омический нагрев); Айналасында магнит өрісін тудырады. Дереккөздер
Бактериологиялық қару

Бактериологиялық (биологиялық) қару — жаппай зақымдаушы қару. Оның әсер етуі адамдарда, жануарлар мен өсімдіктерде жаппай әр түрлі ауру туғызатын микроорганизмдер мен уларды пайдалануға негізделген. Бактериологиялық қарудың негізі ауру туғызатын микроорганизмдер мен улардан тұрады: вирустар, бактериялар, риккетсиялар, саңырауқұлақтар, ботулизм уы, т.б. Адамдарды зақымдайтын микроорганизмдер: обаның, тырысқақтың, түйнеме, туляремия, бөртпе және іш сүзегінің, пситтакозаның қоздырғыштары т.б. Малдарды зақымдау үшін түйнеме мен маңқа (сапа) қоздырғыштарымен катар ірі қара, шошқаның және т.б. аусыл, обаларының вирустары да колданылуы мүмкін. Өсімдіктерді ауруға ұшырататын бірқатар микроорганизмдер белгілі. Дәңді дақылдарда масақтың қараюы, картоп фитофторозасы, күріш пирикулярнозы, т.б. Адам бактериялық заттармен тыныс мүшелері, асқазан-ішек жолдары, шырышты қабықтары аркылы, сондай-ақ осы вирустармен зақымданған таратушылар шаққан кездерде закымданады. Атмосфераның жерге жақын қабаттарын аэрозольмен зақымдау үшін бактериялық заттар сұйық немесе құрғақ рецептуралар түрінде қолданылады. Сонымен қатар олар зақымданған жәндіктер, кенелер мен кеміргіштер арқылы да тарайды. Ауаның жерге жақын қабатын закымдау және ауру таратушыларды тарату үшін: жарылу арқылы әсер ететін (ракеталардың биологиялық жарылыс бөліктері, авиациялык бомбалар мен кассеталар, артиллериялық снарядтар. миналар мен фугастар), механикалық жолмен ашылатын (вирус тараткыштар салынған энтомологиялық бомбалар, контейнерлер) биологиялык қару-жарақтар мен аспаптар қолданылады. бактерологиялық қаруды зымыран, ұшақ, т.б. жеткізуші техниканы қолданады. Бактериологиялық қару қолдану Aдамзатқа қарсы жасалатын ең ауыр қылмыс. Ол өзінің зардабы жағынан соғыстың ең қатал да қатыгез құралдарының бірі. Дереккөздер
Афористикалық педагогика

Афористикалық педагогика - мақалдардан, мәтелдерден, жұмбақтардан, анттардан, қарғыстардан, веллеризмдерден, нақты этникалық қоғамдастық өкілдерінің халықтық нақылдарынын басқа түрлерінен де көрінетін фольклорлы педагогика бөлімінің атауы. Дереккөздер
Бактериологиялық қарудан қорғану

Бактериологиялық қарудан қорғану — жаппай қырып-жою қаруынан қорғанудың құрама бөлігі, адамдарға, жануарларға және тыл объектілеріне бактериологиялық (биологиялық) қару әсерін жібермеу немесе әлсірету мақсатында жүргізілетін арнайы шаралар кешені. Ол қарсыластың бактериологиялық (биологиялық) қару қолдану қатері туралы дәл уақытында ескертуді, бактериологиялық (биологиялық) жағдайды білуді, зақымданған жерлерде әрекет ету кезіндегі жеке құрамның қауіпсіздігін, індетке қарсы, санитариялық-гигиеналық және арнайы сақтандыру шараларын және қарсыластардың бактериологиялык (биологиялық) қаруды қолдануының салдарын жоюды қамтамасыз етеді. Бактериологиялық (биологиялық) қарудың әсерін әлсірету мақсатында жүргізілетін шараларға: биологиялық барлау, жеке және ұжымдық, қорғаныс құралдарын қолдану, емдік және санитариялық гигиенаны, ал қажет болған жағдайда әскерлер мен халық арасында емдеу шараларын жүргізу, жарақат алғандарға алғашқы медициналық көмек көрсету, бактериологиялық (биологиялық) қару қолданылуының зардаптарын жою жатады. Дереккөздер
Жак Лакан

Жак Лакан (13.04.1901, Париж - 9.09.1981, Париж) - француз ғалымы және құрылымдық психоталдаудың тәжірибелік маманы. «Париждік фрейдизм мектебінің» негізін калаушы. Лакан өзінің мақсаты қылып «Фрейдке қайта оралуды» жариялайды және өзінің ілімінің негізіне Фрейдтің психикалық ауруларды диагностикалау және емдеу үшін сөйлеу кемшіліктерінің аса маңызды екендігі туралы ойларын салады. Лакан өзінің "Психологиялық талдау барысындағы тіл мен сөйлеудің қызметі" атты бағдарламалық мақаласында Фрейдтің (Ол — Мен — Жоғарғы Мен) үштік схемасына "реальды — қиялдағы — символдық" үндес схеманы ұсынады. Лаканның байқауынша, бұл үлгіде қиялдағы мен символдықтың байланысы ерекше орын алады. Жалпы, Лакан өзінің психологиялық талдауында құрылымдық лингвистика, антропология, риторика, т.б. ғылымдардың жетістіктерін үндестіре пайдаланады. Лаканның көзқарасы Ф.Де Соссюр, кейде З.Фрейд көзқарасынан алшақ түсіп жатады. Лаканның теориясы бойынша, "форма мазмұннан ажырайды және адамның психикасына, сол арқылы оның тағдырына ықпал етіп абсолюттенеді". Алайда Лакан психологиялық талдауында адамның "бейсанасыз" іс-әрекетін әлеуметтік жағдайдан бөліп алып қарастырады. Лакан ғылыми ізденістері нәтижесінде психологиялық талдау Францияда қоғамдық ой-сананың калыптасуына ықпалды әсері болды. Дереккөздер
Бактериологиялық қарудың ұрыстық қасиеттері

Бактериологиялық қарудың ұрыстық қасиеттері — бактериялық құралдардың адам организміне немесе жануарларға әсер ету ерекшеліктерінің жиынтығы. Ол ерекшеліктер мыналар: организмге өте аз мөлшердегі ауру тудырғыш микробтар мен уыттардың түсуінен жаппай жұқпалы ауру тудыруы, кейбір аурулардың ауру адамнан сау адамға беріліп, халық арасына кең тарауы, зақымдану мен аурудың алғашқы белгілері пайда болғанға дейінгі аралықта бірнеше сағаттан бірнеше күнге, тіпті бірнеше аптаға созылуы мүмкін жасырын (инкубациялық) кезеңнің болуы, бактериялық карудың ауаға тарауға қабілеттілігінен ауамен бірге әр түрлі герметикалық емес ғимараттарға. Ұрыс машиналарына кіріп, адамдарды закымдауы, сырт белгілерінің (түсі, иісі) жоқтығы себепті сыртқы ортада оларды анықтаудың қиындығы мен ұзаққа созылатындығы. Дереккөздер
Бактериялық бұлт

Бактериялық бұлт — бактериялық қару жарылған кезде пайда болатын өте ұсақ бөлшектерден құралған бұлт. Бактериялық бұлт жерді, суды, азық-түлікті улап, ұзақ уақыт бойы орман, жыра, ойпаттарда сақталады. Ауру жұқтырғыш бактериялар шаңмен бірге көтеріліп, арнаулы киім-кешексіз, баспанасыз әскерлерді улайды. Бактериялық каруға инфекциялық ауруларды таратушылар: шыбын, кене, бүрге, маса пайдаланылады. Бұлар өте тез өседі және өз бойында ауру таратушы микробтарды ұзақ уақыт сактайды. Мысалы, оба ауруының бактериясы төменгі температурадағы суда 40 тәулікке дейін, топырақта 60 тәулікке дейін, ал бүрге мен кеміргіш жәндіктерде бірнеше айға дейін сақталады. Бактериялык ауру тері, көз, мұрын арқылы және уланған азык-түлік, су аркылы жұғады. Дереккөздер
Детерминант

Детерминант ( - анықтау, айқындау) — сөйлем мүшелерімен байланысы жоқ, бірақ бүкіл сөйлем құрамына қатысы бар сөйлем мүшесі. Детерминант қашанда сөйлемнің семантикадық құрылымын жасауға қатысады және сөйлемнің барлық түрлерінде кездеседі. "Детерминант" терминін орыс тіл біліміне енгізген [http://ru.wikipedia.org/wiki/Шведова,_Наталия_Юльевна Н. Ю. Шведова]. Тағы қараныз: * Лингвистика * Детерминатив Дереккөздер
Имре Лакатос

Имре Лакатос (1922-1974) - ағылшын ғылым тарихшысы, ғылыми білімнің дамуының заңдылыктарына бағытталған, ғылымның методологиясы және философиясындағы тарихи мектептің көшбасшыларының бірі. Өзінің зерттеулерінің мақсаты деп, білімнің өзгеру үрдісінің логика- нормативті қайта құрылуын және ғылыми теориялардың даму логикасын құру деп білген. Дереккөздер
Аффилиация

Аффилиация ( - қосу, қосылу) - адамның басқа адамдардың қоғамында болуға ұмтылуы. Аффилиацияға бейімдік субъект ықтимал қауіптілігі бар стресс жағдаятына ұшырағанда байқалады. Бұл орайда басқа адамдармен қоғамдастық оның күрделі де қауіпті жағдайда өзін ұстауы мен реакцияларының сипатын тексеріп сынап алуына мүмкіндік береді. Адамның топпен бірге болуға мотивациялық, эмоциялық қажеттілігін білдіретін ұғым. Адамның басқа адамдармен бір ортада болуға, олармен өзара әрекеттесіп, біреуге көмек беруге, қолдау көрсетуге, және сонымен қатар, басқалар тарапынан да сондай көмекті алуға талпыныс түрінде көрініс табады. Ол әсіресе адамның қатты стреске, депрессияға, қорқыныш пен үрейге душар болғанда, өзіне-өзі сенімсіздіктің арту жағдайында қырқынды көрінеді. Себебі аффилиация психиканы мобилизациялап, сезімдік- эмотивті күйзедістерді бәсеңдетеді. Аффилиация адамның басқа адамдардың қоғамына болуға ұмытылуы. Адамның айналадағы адамдармен жағымды эмоционалды: достық, жолдастық жайларды сақтауға және бекітуге қажетсінуі. Аффилиацияға бейімділік, субъект ықтимал қауіптілігі бар стресс жағдайына ұшырағанда байқалады. Аффилиация – адамның айналадағылармен жаңымды эмоциялық, достық жолдастық қатынастарды сақтап және бекітуге бағытталған адамның қажеттілігі. Адамдармен дара эмоционалды жақын болуға ұмтылысы Дереккөздер Психология энциклопедиялық сөздік Дереккөздер
Бактериялық құралдар

Бактериялық құралдар — ауру туғызушы микробтар (бактериялар, вирустар, риккетсиялар, саңырауқұлақтар) және микробтың кейбір түрлерінен бөлінетін уыттар (улар). Бактериялық құралдар бактериялық (биологиялық) карудың закымдау осерінің негізін құрайды. Бактериялык құралдарды қарсылас бір немесе бірнеше ауру туғызушысы бар сұйық немесе ұнтақ түріндегі рецептура, сонымен бірге зақымданған таратушыларды (жәндік, кене, кемірушілер) тарату жолымен қолдануы мүмкін. Ұрыс жағдайында адамдардың бактериялык құралдармен зақымдалған ауамен демалу, зақымдалған су мен азық-түлікті пайдалану, зақымдалған жәндіктер, кене және кеміргіштердің шағуы, бактериялык бомба, снаряд, мина жарыкшақтарымен жаралану, зақымдалған тұрмыс заттарын қолданғанда немесе жұқпалы аурумен ауырған адамдармен және жан-жануарлармен тікелей қарымқатынасқа түсуі кезінде зақымдалуы мүмкін. Бактериялық құралдарды индикациялау Қоршаған ортадағы объектілерде жұқпалы ауруларды қоздырғыштардың түрін табу және анықтау. Бактериялық құралдарды индикациялау жануарларға тәжірибе жасау арқылы немесе қоректік ортаға бактерияны себу нәтижелерінің қорытындылары бойынша жүргізіледі. Бактериялық құралдарды индикациялау бірнеше сағаттан бірнеше тәулікке дейін ұзақ уакытқа созылады. Дереккөздер
Жан Лакруа

Жан Лакруа (1900-1986)- француздық философ-идеалист, персонализмнің өкілі. Марксизм адамды оның әлеуметтік мәнің ғана қарастырады, ал экзистенциализм адамның ішкі өмірінің анализімен шектеледі деп, Лакруа оларды персонализмде ассимиляциялау және қайта өңдеуді уағыздаған. Дереккөздер
Бактериялық рецептуралар

Бактериялық рецептуралар — сақтау және қолдану кезінде сыртқы факторлар әсеріне уыттардың тұрақтылығын немесе микробтардың өміршеңдігін арттыратын, құрамына ауру туғызатын микробтар немесе уыттар (улар), сонымен бірге әр түрлі бейтарап заттар енетін заттар кешені. Ұрыс жағдайыңда жұқпалы ауру туғызушылар құрғақ немесе сұйық бактериялық рецептура түрінде әр түрлі оқ-дәрілерде қолданынады. Дереккөздер
Бактериялық токсиндер

Бактериялық токсиндер — тіршілік ету процесінде кейбір ауру тудырғыш бактериялардың (ботулизм, сіреспе, түйнеме, іш сүзегі) бөлетін улары. Белгілі бактериялық улардың ішіндегі ең күштіcі — ботулизм уы. Бактериялық токсиндер адам организміне түскен жағдайда өзіне тән белгілері білініп катты уланады. Зақымданушының жалпы жағдайының нашарлауымен қатар, көз алдындағы зат екеу болып көрінеді, көздің қарашығы үлкейеді, жұтыну қиындайды, естуі нашарлайды. Улану кебінесе бірнеше сағаттан кейін-ақ білінеді. Зақымданғандарды дер кезінде анықтап, емдеу керек. Дереккөздер
Негізгі білім

Негізгі білім - әрі қарай өсіп және байытылуы ұшін негіз құрайтын мақсат, білім және іскерліктер жиыны. Термин бірнеше мағынада қолданылады: * қоғамда толыққанды өмір сүру үшін минимум қажетті білім мен іскерлікті меңгеруге бағдарланған білім; * кемелденген жаста білім алуды жалғастырудың бастапқы пункті ретінде қарастырылатын, ақылы еңбек сферасына бастамастан бұрын алынған білім; * жеке адамның әр жақты дамуы мен тұтас - этикалық бағдарының болуын, әрі қарай білім алу үшін жалпы мәдениеттілік негізін қалыптастыруды, азаматтық және кәсіптік қалыптасуын көздейтін жалпы білімдік дайындығының қоғамдық қажетті деңгейі. Дереккөздер
Негізгі дайындық

Негізгі дайындық - балалар мен жасөспірімдерге білім беру жүйесінде қол жеткізілген және ересектерге білім беру жүйесінде оны арттыру үшін негіз ретінде қабылдайтын кәсіптік және әлеуметтік біліктілік деңгейі. Дереккөздер
Жюльен Офре Де Ламетри

Жюльен Офре Де Ламетри (; ; 25 желтоқсан 1709, Сен-Мало, Бретань — 11 қараша 1751, Берлин)) - француздық философ-материалист. Ламетри алғашқы болып Францияда механистикалық материализмге жүйелі мазмұн берген. Ламетри өзінің мақсатын Эпикур жүйесін қайта жаңғырту деп білген. Ламетри түсінігі бойынша тек бірыңғай материалдық субстанция бар. Ламетри адамзаттың ағзасын сағат механизімі сияқты, өздігінен оталатын машина деп қарастырған. Әйгілі шығармалары * «Жанның табиғи тарихы», 1745; * «Эпикур жүйесі»; * «Адам – өсімдік»; * «Адам – машина», 1748; Дереккөздер
Педагогикалық мәліметтер банкі (ПМБ)

Педагогикалық мәліметтер банкі (ПМБ) - ақпараттық қызмет нарығына кіруге және ақпарат алмасудың кең мүмкіндігіне ие фактографиялық типтегі ақпараттық жүйе. ПМБ педагогикалық зерттеулерді сертификациялау және басқару шешімдерін ақпараттық қолдау, ақпараттық қорлар мен сұраныстарға талдау, педагогикалық теория мен тәжірибенің зерттеу деңгейін бағалау құралы, алдыңғы қатарлы педагогикалық тәжірибені еңгізудің амалдары арқылы жүзеге асырылады. Дереккөздер
Психологиялық бөгеттер

Психологиялық бөгеттер - белгілі бір кұбылыстарға қатысты теріс эмоцияның күшеюі нәтижесінде бара-бар болмаған енжарлық, өзін-өзі төмен бағамдау нәтижесінде белсенділіктің тежелуі. Әлеуметтік қарым-қатынастағы бөгеттер байланыс жасудың дамымауының нәтижесінде болуы мүмкін. Дереккөздер
Люсьен Леви-Брюль

Люсьен Леви-Брюль (1857 ж. 10 сәуір – 1939 ж. 13 наурыз) - француздық этнолог және философ. Оның ғылыми зерттеуінің басты бағыты - алғашкы қауымдық санамен (жабайы) қазіргі еуропалық рационализмге тән, ойлау жүйесінің айырмашылығын зерттеу. Ол алғашқы қауымдық сана негізінен ұрпақтан ұрпаққа жеткізілетін «ұжымдық түсінікке» дәстүрге бағытталғандығын айтқан. Отбасы Әйелі-Элис Луиза-Брюль (1859-1935) — интеллектуалды отбасынан шыққан. Оның ағасы, әлеуметтанушы Анри Брюль (1858-1927), Францияның Бас раввині Цадок Канның (1839-1905) қызы Берте канға үйленген (олардың археолог және шығыстанушы қызы Одетта Моно — Брюль (1906-1972), биохимик Жак Моноға үйленген); Бертаның әпкесі Хелен Кан Париждің бас раввиніне үйленген (1933-1939) және Франция (1939-1950) Джулиен Вайл (1873-1950); Аннаның тағы бір әпкесі Францияның Бас раввині (1920-1939) Израиль Левидің (1856-1939) әйелі болды. өнертанушы және археолог жиен Адриен Дэвид Брюль (1902-1973); тарихшы және ғылым философы жиен Хелен Мецгер (1889-1944, Освенцимде қайтыс болды). Ұлы-заңгер және әлеуметтанушы Исаак Анри Леви-Брюль (1884-1964), заң профессоры. Дәрігер ұлы Леон Марсель Леви-Брюль (1883-1944), Освенцимде отбасымен бірге қайтыс болды. Ұлы-инженер-химик Жан-Пол Леви-Брюль (1890-1960). Өмірбаяны Люсиен Леви Парижде, Лотарингиядан шыққан еврей отбасында дүниеге келген (Меца және Сен-Дье-де-Вож). Оның әкесі Сильван Леви (1830-1915) саудагер болған; анасы Эрнестина Леви (Бернард; 1832-1939) үй шаруасындағы әйел болған. Бай зергер Дэвид Брюльдің (1822-1901) отбасынан шыққан Элис Луиза Брюльге үйленіп, екінші фамилиясын алды. Жоғары қалыпты мектепті философия бойынша агрегат дәрежесімен бітірген. Сорбоннада қазіргі философия тарихы кафедрасын атқарды. Париж университетінің этнология институтының негізін қалаушы. Ол философ ретінде бастады, алғашқы еңбектері неміс философиясының даму тарихына арналған, Джеймс Фрейзердің еңбегімен танысқаннан кейін "Алтын тармақ" антропологияға қызығушылық танытты. Әдістеме, проблемаларды қою принциптері бойынша әлеуметтанушы Эмиль Дюркгеймнің шәкірті болды. Позитивист. Ол сондай-ақ "жауапкершілік идеясы" трактатында (l ' idee de responsabilite; 1884) сілтеме жасай отырып, жауапкершілік ұғымының философиялық дамуын бастады. Дереккөздер
Николай Николаевич Бахтин

Бахтин Николай Николаевич (5.17.1866, қазіргі Шешенстан Республикасында -2.4.1940, Ленинград) - педагог, театр қайраткері. Өмірбаяны * Орел әскери гимназиясын және 2-ші Константин әскери училищесінде окыған. * 1891 жылдан бастап Орел кадет корпусында тәрбиеші болып істеді. * Демалысқа шыққаннан соң 1910 жылы Санкт-Петербургте тұрды. Аударма, библиографиялық жұмыстармен айналысты. * Ұлы Қазан революциясынан кейін РКФСР Халкомпростың театр бөліміндегі балалар театр қойылымдарын басқару жөніндегі курсты ұйымдастырды. * 1921 жылы бастап АА. Брянцев пен бірге Ленинград ТЮЗ-ының негізін қалаушысы, өмірінің соңына дейін онын педагогикалық бөлімін басқарды. Еңбектері * 1886 жылы педагогикалық тақырыпқа арналған рецензияларын (Русский филологический вестник», ЖМНП.т.б.), мақалаларын жариялады. * Бахтин - Н. Нович псевдонимымен шыққан эстетикалық шығармалары тәрбиеге арналды. * «Мектеп мейрамдары» (1-4,1902-17, орыс мектептеріне арналған әндер мен өлеңдер,), (Пед. Білім) балалар театрына арналған пьесаларға аннатация тізімдер, шолу жасады. Дереккөздер
Детерминатив

Детерминатив ( - аныктаймын) — # Идеографиялық жазуда негізгі фонетикалық танбаға қосымша ретінде қолданылатын танба. Детерминативтің сөзде фонетикалық сәйкестігі болмайды. Детерминатив алғашында омонимдер мен омографтарды ажырату үшін қосымша танба ретінде қолданылып, кейін ұғымдық (категориялық) топтарды жіктейтін классификатор танбаға айналған. " Детерминатив " терминің ұсынған Ж. Ф. Шампольон (Франция); # Шыккан тегі де, мағынасы да белгісіз, сөздің жіктелмейтін бөлігіне (негізгі түбірге) қосылатын элемент. Осы мағынада негізінде үндіеуропа тіл білімінде тараған, оны ұсынған Г. Курциус (Германия). Тағы қараныз: * Детерминант * Фонетика Дереккөздер
Танкіге қарсы гранататқыш

Танкіге қарсы гранататқыш — танкілерді, әзі жүретін артиллериялық қондырғыларды, бронетранспортерлар мен басқа да сауытты нысаналарды жоюга арналған мотоатқыштар бөлімшесінің күшті атыс құралы. Сонымен бірге, Танкіге қарсы гранататқыш жеңіл қорғаныс қондырғылары арқылы атыс жүргізу үшін және қарсыластардың ашық орналасқан атыс құралдары мен жанды күшін жою үшін қолданылады. Дереккөздер
Балалардың қараусыз қалуы

Балалардың қараусыз қалуы - ата-аналарың немесе олардың орынындағы адамдардың тарапынан балаларға керекті байқаудың жоқтығынан болатын балалардың отбасын, балалар ұжымын бөтенсуі және мұнымен бірге ата-аналар мен тәрбиешілердің балаларға немкұрайлылығы қамтылатын қоғамдық құбылыс. Балалардың қараусыз қалуы шектен шыққан көрінісі - панасыздық. Дереккөздер
Қараусыз қалған балалар

Қараусыз қалған балалар - ата-аналардың немесе олардың орынындағы адамдар тарапынан күтімнен, ықыластан, қамқорлықтан, жағымды ықпалдан айырылған балалар. Қараусыз қалған балалар ата-аналарымен бір баспанада өмір сүреді, отбасымен байланысы болады, оның отбасы мүшелерінің біреуіне эмоциялық үйірлігінің сақталуы мүмкін, бірақ бұл байланыстар нәзік және көбінесе атрофия мен бұзылу қалпында қалады. Дереккөздер en:Street children
Дефис

Дефис ( - бөлу, — тире) — кішкене сызықша, емле белгісі. Оның қойылатын орындары: * а) Лексикалық мағынасын сақтаған сөздерден жасалған күрделі сөздер арасында: инженер-технолог, батыр-ұшқыш; * ә) Қос сөздердің арасында: ел-жұрт, алай-дүлей; * б) Сөзді тасымалдағанда; * в) Реттік сан есімдерді қолданған жағдайда: 3-жыл, 5-рет; * г) -ақ, -ау, -мыс, -ды демеуліктері тіркескен жағдайда: айтады-мыс, келмеді-ау; * д) Қосымшаларды ерекшелеп көрсетуде: -ған, -ген, -мын, -мін; * е) Екі сөзден тұратын фамилияларда, адам аттарында: Тұрсын-заде, Салтыков-Щедрин т. б. Тағы қараныз: * Грамматика * Орфаграфия Дереккөздер
Балалардың панасыздығы

Балалардың панасыздығы - ата-анасын жоғалту, отбасынан кету, тәрбие мекемесінен қашу немесе әлеуметтік апаттардың бірі - соғыс, аштық, жұмыссыздық, эпидемия, ата-аналардың аса мұқтаждығы нәтижесінде балалар мен жеткіншектерде тұрақты мекен жайының, отбасылық немесе мемлекеттік қамқордың, педагогикалық бақылау мен жүйелі тәрбиелік ықпалдың жоқтығынан көрінетін әлеуметтік кұбылыс. Дереккөздер
Танкіге қарсы зеңбірек

Танкіге қарсы зеңбірек — танкілер мен басқа сауытталған техниканы жоюға арналған артиллериялық зеңбірек. Танкіге қарсы зеңбірек танкілер мен басқа сауытталған нысаналарды жоюды дәлдеу атысы арқылы сауыт бұзар (калибрден кіші, кумулятивті) снарядтармен жүзеге асырады. Қазіргі Танкіге қарсы зеңбіректің тиімді атыс қашықтығы 2000 м. Танкіге қарсы зеңбіректін маңызды ұрыстық қасиеттері сауыт бүзғыштық, ол зенбіректің калибрінің көтерілуімен, сауыт бұзар (калибрден кіші) снарядтардың бастанкы жылдамдықтарының ұлғайтылуымен, кумулятивтік оқ-дәрілерді қолданумен қамтамасыз етіледі. Қазіргі Танкіге қарсы зеңбіректің кагіибрі 90-120 мм. Калибрден кіші снарядтардың бастапқы жылдамдығы 1500 м/сек. және одан да жоғары. Калибрден кіші снарядтардың 500 м қашықтықтағы норма бойынша сауыт бұзғыштығы 350 мм, 1000 м қашықтықта 200 мм шамасында болады. Кумулятивтік снарядтардың сауыт бұзғыштығы 400 мм-ге дейін. Дереккөздер de:Panzerabwehrkanone en:Anti-tank warfare#Anti-tank guns pt:Arma anti-carro ru:Противотанковое орудие
Панасыз балалар

Панасыз балалар - ата-ана немесе мемлекет қамқорлығысыз, тұрақты мекен жайы, жасына сәйкес шұғылданатын позитивті ісі болмаған, қажетті күтім, тәрбиеден айрылған, жұйелі оқуы жоқ балалар. Панасыз балалар қылмыстық ортада жиі болып қалатындықтан, панасыздық құқыққа қарсы мінез-құлықпен ерекшеленеді. Әлеуметтік жұмыста өзара әрекет - дұрыс бейімделмеген балалар мен жеткіншектердің әлеуметтік реабилитациясына қатысушы әртүрлі салалық мамандардың іс-әрекеті арасында байланыс кұру. Бұл байланыстардың формасы әртүрлі: өзара ақпарат, келісім, бірлескен іс-әрекет, өзара көмек, бала жөнінде ақпаратты пайдалану, бір маманның басқасына сұраныс жасауы, өзара оқыту. Дереккөздер
Иван Иванович Бецкой

Бецкой Иван Иванович (1704-1795) - Ресейдің ағартушылық саласына, білім өлкесіне үлес қосқан көрнекті өкілі. Оның катысуымен Москвада, Петербургте туған балаларға госпиталі бар тәрбие үйлерге, өнер академиясының жанындағы комерциялық училищеге әр сословиеден шыққан (крепостнойдан басқалары) ер балаларды қабылдады, кыздарға арнап Смольный институт ашылды. Тәрбие арқылы мемлекетті әділ басқарып, шаруаларға парасатты қарайтын дворяндар мен басқа сословиелерден Бецкой - "Адамдардың жаңа тегін" құруды ойлады. Бецкой ойынша жан-жақты білім алған, ескілік нормаларымен уланбаған бұл адамдар, өз ұрпақтарына адамгершілік пен қоғамдағы оң өзгерістерге жеткізетін ізгілік сенімін ұялатады. Бецкой физикалық күш көрсетуге қарсы болды. Дереккөздер
Танкіге қарсы инженерлік мина

Танкіге қарсы инженерлік мина — танкілерді, жаяу әскердің ұрыс машинасы ЖҰМ, БТР және т.б. сауытты машиналарды жоюға арналған мина. Міндетіне қарай шынжыр табанды танкіге қарсы, борты бар танкіге қарсы, түбі бар танкіге қарсы, ал зарядының тииіне (түріне) қарай қонармалы және кумулятивті болып бөлінеді. Кен тараған түрі — объектілер үстінен жүргенде жарылатын шыншыр табанды танкіге қарсы қопармалы мина. Оның салмағы — 9—13 кг, жарылғыш заттар заряд салмағы 5,5 — 10 кг. Түбі бар танкіге қарсы жоюға арналған мина, әдетте, кумулятивті болып табылады. Мина салмағы 3,2—10 кг, жарылғыш заттар заряд салмагы 1,5—6 кг. Бортқа қарсы минаның кумулятивті заряды қуатты болады немесе ол мақсатқа қарай бағытталған түтіктен автоматты түрде атылатын кумулятивті гранатадан тұрады. Танкіге қарсы инженерлік мина танкіге қарсы мина алқабын жасау үшін қолданылады. Дереккөздер
Елтаңба алымы

Елтаңба алымы / Елтаңбалық алым / Герб алымы — #үкімет мекемелеріне жүгіну, азаматтық-құқықтық мәмілелерді рәсімдеу, құжаттар, т. б. беру кезінде мемлекет өндіріп алатын төлемақы, барлық елдерде кеңінен таралған, негізінен мүліктік құқықтардың бір тұлғадан екінші тұлғаға ауысуымен,борышқорлық міндеттемелер, түбіртектер, қол- хаттар, т.с.с. берумен байланысты мәмілелер бойынша алынатын баж түрі, якни азаматтар мен ұйымдардак азаматтық құқықтық мәмілелер жөніндегі құжаттарды рәсімдеу кезінде алынатын ерекше мемлекетгік алым. Құжаттарды толтыру үшін дайындалған гербілі бланкілерді немесе арнаулы гербілі маркаларды сату жолымен алынады. Елтаңба алымы не құжаттың әрбір түрінен тұрақты сомамен төленеді, не құжатта көрсетілген мәміле сомасына қарай төленеді; #аударма және жай вексельдерді толтыру, елдің аумағына әкелінетін вексельдер бойынша құқықтар мен міндеттемелердің пайда болуына, өзгеруіне немесе тоқтатылуына бағытталған алғашқы әрекетті жасау (индоссолау, авальдау, акцептеу, инкассоға беру және басқалар) кезінде, сондай-ақ елдің аумағында вексель қағазын сатып алу кезінде мемлекет өндіріп алатын төлемақы. Дереккөздер
Қайырымдылық, филантропия

Қайырымдылық, филантропия - ( - адамды сүю) - мұқтажы бар адамдарға (ең бірінші материалдық мұқтажы бар) жәрдем көрсетуге бағытталған мемлекеттік емес іс-әрекет. Дереккөздер cs:Charita de:Wohltätigkeit en:Charity (practice) hi:दान it:Carità ml:ദാനം ru:Благотворительность sk:Charita sv:Välgörenhet sw:Upendo uk:Благодійна діяльність zh:慈善
Танкіге қарсы кедергі

Танкіге қарсы кедергі — ұрыс кезінде жау танкілерін уақытша тоқтату, қирату үшін немесе қарқының бәсендету үшін жасалатын кедергі. Екі түрлі болады * біріншісі — миналы алқап пен фугастар (ішінде жарылғыш заты бар миналар), * екіншісі — шұңқырлар мен орлар (бөгеулер, бағаналар, орман үйінділері, су бөгеулері, ми батпақты жерлер, қар үйінділері, мұз басқан құламалар). Кедергілер жау көзінен жасырылады және артиллерия, минаатар пен пулеметтің атысымен бүркемеленеді. Дереккөздер
Блонский Павел Петрович

Блонский Павел Петрович (1884-1941) - орыс және кеңес педагогы, психологы, философия бойынша 200-ден астам ғылыми еңбек жазған. Психология, педагогика («Еңбек мектебі», «Педагогика», «Халық мектептерінің мәселелері мен әдістері», «Балалар жынысы туралы очерк» және т.б.), еңбектері жарық көрді. Блонский байырғы мектептерді сынады, еңбек және өздік білім алуға бағытталған жаңа мектептер құрудың негізін дәйектеді. Жеке тұлғаны қалыптастыруда ой еңбегінің, эстетикалық, адамгершілік және атеистік тәрбиенің ерекеше рөлі бар деп санады. Мұғалімдерді даярлау, педагогиканы оқыту әдістері мәселелерін жазды. Блонский көптеген психологиялық еңбектері педагогикалық бағытта болды. Дереккөздер
Лидия Ильинична Божович

Божович Лидия Ильинична - [15(28). 10.1908,Курск- 21.7. 1981, Москва], психолог, педагогика ғылымдарының докторы (1966), профессор (1967), МГУ-дің педагогика ф-н бітірді (1930). Л.С.Выготскийдің шәкірті. 1929 жылдан психология бойынша тәжірибелік және ғылыми (Н.К. Крупская атындағы АКМ, Харковтегі Украина психо.неврология академиясында) жұмыстарды атқарған. 1948-81 жылдарда ОПП НИИ-да (1978 жылға дейін жеке тұлғаны қалыптастыру психологиялық лабораториясында) қызмет етті. Балалар және педагогикалық психологиясы саласының маманы. Жеке тұлғаның әлеуметтік қалыптасуы және дамуы мәселелері жөнінде еңбек жазды. Божович қабілеттілік мақсатты қызметке жеткізеді деп санады. Осыған орай тәртіпті ерікті реттеу және мотивтің механизмдерін зерттеді, баланың тұлғалық даму кезеңдерін айнықтады. Дереккөздер
Достастық мектептер

Достастық мектептер - XVI-XV1I ғасырларда Украина, Беларусь, Чехия және басқа елдердегі православие дінін ұстаушылардың ұлттық-діни достық бірлестіктерінің жанындағы оқу орындары. Достық мектептер сол елдердің ұлтық сана-сезімін сақтауға және мәдени өмірлерін көтеруге ықпал жасады. Достастық мектептер мектеп тарихында алғаш рет чех педагогы Я.А.Коминскийдің еңбектерінде жазылған және теориялық негізделген кластық-сабақ жүйесі пайда болды. Дереккөздер
Бреинсторминг

Бреинсторминг - күрделі шығармышылық міндеттерді шешуде ақыл ой іс-әрекетінің сапасы мен өнімін арттыруға есептелген, адамдардың бірлескен шығармашылық жұмысын тәжірибелік ұйымдастыру әдісі. Бреинсторминг топқа қатысушылар арасында міндеттерді нақты бөлісуді, бірлескен іс барысында өзара әрекет ережесін енгізуді және оны қатал сақтауды көздейді. Дереккөздер
Бригадалық-лабораториялық әдіс

Бригадалық-лабораториялық әдіс - 20-30 жж. КСРО оқу орындарында оқушылардың жеке зерттеу жұмысы бастауларына негізделген дальтон-жоспар ықпалымен қалыптасқан оқытуды ұйымдастыру формаларының бірі. Дереккөздер
Диакритикалық белгі

Диакритикалық белгі ( - жаратушы) — белгілі бір дыбыстың қосымша артикуляциялық мағынасын білдіру үшін әріпке қосылатын шартты көмекші белгі. Мысалы: у, қ, г, ң, ё, й әріптерінің қосымша белгілері олардын қалай айтылуы керектігін айқындап тұр. * Лингвистикада - жазудың әріптік косонанттарында, буындық жүйелерінде жеке әріп белгілері ретінде емес, басқа белгілердің айқындығы, дәлдігі үшін қолданылатын әр-түрлі қатар астылық, қатар үстілік, не қатар аралық белгілер. * Типографикада - жеке терілетін белгілерді модификацияландыратын жазу элементтері. Дереккөздер
Танкіге қарсы қару

Танкіге қарсы қару — танкілерді және баска сауытты нысаналарды жоюға арналған қару түрлері және оларды қолдануды қамтамасыз ететін жабдықтар. Танкіге қарсы қару кажет болған жағдайда қарсыластың жанды күшіне және түрлі жанғыш атыс құралдарына қарсы күрес жүргізу үшін де қолданылуы мүмкін. Танкіге қарсы қаруға: танкіге қарсы гранататқыштар және таяу ұрыстың басқа да танкіге қарсы құралдары, танкіге қарсы зеңбіректер және шегінбейтін зеңбіректер, танкіге қарсы ракеталық, кешендер, танкіге қарсы (кумулятивті) авиациялық бомбалар, танкіге қарсы авиациялық миналармен жарақталған бір реттік бомбалық кассеталар, авиациялық танкіге қарсы ракеталар, танкіге карсы миналар жатады. Қазіргі Танкіге қарсы қару тиімді атыс қашықтығы: танкіге қарсы гранататқыштар үшін 500 м-ге дейін, шегінбейтін зеңбіректер үшін 1500 м-ге дейінгі, танкіге қарсы зеңбіректер үшін 2000 м-ге дейінгі, танкіге қарсы ракеталық кешендер үшін 8000 м-ге дейінгі ауқымды құрайды. Алыс қашыктыктардағы сауытты нысаналар: ұңғылы артиллериямен (әдетте, жабық атыс бекіністерінен), дүркінді атыстың реактивті жуйелерімен (кумулятивті элементі бар белсенді әрекетті және танкіге қарсы жергілікті жерді кенеттен қашықтықтап миналайтын элементтері бар енжар әрекетті кассета түріндегі реактивті снарядтармен), авиациялық құралдармен (танкіге қарсы басқарылатын және басқарылмайтын ракеталар, бомбалар, бір реттік бомбалық кассеталармен), сондайақ тактикалық және оперативтік-тактикалық мақсаттағы ракеталық кешендермен жойылады. Кез келген Танкіге қарсы қарудың маңызды ұрыстық касиеті — оның әқдәрісінің сауыт бұзу мүмкіндігінде. Ол әр түрлі әдістермен немесе олардың қосындысымен: қарудың калибрін үлкейтумен, сауыт бұзғыш (кіші калибрлі) снарядтардың бастапқы жылдамдығын өсірумен қатар, кумулятивті оқ-дәріні колданумен де және т.б. қамтамасыз етіледі. Дереккөздер
Оқытудағы вербализм

Оқытудағы вербализм - білімді берудің сөзді тәсілінің көп орын алынуынан көрінетін оқытудағы кемшілік. Оқытудағы вербализм көрнекілік, саналылық және белсенділік принциптерін іске асыруды, теория мен тәжірибені байланыстыруды қиындатады, нәтижесінде оқушылардың білімі шала, формальды болып қалады. Дереккөздер
Асқын инфляция

Асқын инфляция (грек. hyper — үстінде, үстінен + inflatio — желбуаз) - ерекше ірі ауқымдағы инфляция, ол айналыстағы ақша көлемінің және тауар бағасының айрықша тез өсуімен сипатталады, мұның өзі ақша өлшемінің күрт құнсыздануына, төлем айналымының қожырауына және қалыпты шаруашылық байланыстарының бұзылуына апарып соқтырады. Дереккөздер }
Жеке тұлғалар арасындағы өзара әрекет

Жеке тұлғалар арасындағы өзара әрекет - салдары жеке тұлғалардың іс-әрекеттеріндегі, мінез-құлықтарындағы, көзқарастарындағы және беталыстарындағы өзгерістер болып табылатын екі немесе бірнеше адамдардың жеке байланысы; әр қатысушының мінез-құлқын ынталандырушы ретінде де және басқалардың мінез-құлқына реакция ретінде де байқалатын өзара байланысты әрекеттер жүйесі. Жеке тұлғалар арасындағы өзара әрекет әлеуметтік функцияларды бөлістіру және кооперациялаумен байланысты, күш жұмсауды керек ететін пәні бар, нақты шарттармен шектелген, интеракция (әлеуметтік өзара әрекет) нормалары мен ережелеріне бағынышты. Қарама-қарсы бағытталған мүдделердің ынтымақтастығы немесе бәсекелестігі, қақтығысы түрінде іске асады. Дереккөздер
Жеке тұлға мен іс-әрекеттің өзара байланысы

Жеке тұлға мен іс-әрекеттің өзара байланысы - психологияның заңы ретінде С.Л. Рубинштейн (1889- 1960) құрастырды «Жеке тұлғаның психологиялық мінез-құлқындағы, әрекеттеріндегі және қылықтарындағы оның әрі қарай жетілдіретін психикалық қасиеттері, сонымен бірге, бір сәтте байқалады және қалыптасады». Дереккөздер
Ықпал

Ықпал - индивидтің немесе әлеуметтік топтың басқа адамдардың мінез-құлығын, олардың ұстанымын, бағамын және беталысын өзгерту процесі және нәтижесі. Бағытталған ықпалдың механизмі болып сендіру және иландыру табылады. Бағытталған ықпалдың механизмі еліктеу және еліту. Ықпал тура және жанама болуы мүмкін. Дереккөздер
Бухгалтерлік бас кітап

Бухгалтерлік бас кітап — жыл бойына жинақтамалы есеп жүргізуге арналған бухгалтерлік есеп тізбесі. Бұл кітапта кәсіпорында қолданылатын барлық бухгалтерлік жинақтамалы шоттар ашылады. Шоттарда 1 қаңтардағы сальдо жазылады, ай сайын ордер-журналдардың қорытынды деректерін тіркеу жүргізіледі, бір ай ішіндегі айналымдар және айдың аяғындағы сальдо (қалдық) шығарылады. Дереккөздер de:Buchführung#Hauptbuch
Кластан тыс жұмыс

Кластан тыс жұмыс - мектепкен тыс мекемелердің – оқушылар үйлері мен сарайларының, жас натуралистер мен техниктер станцияларының, балалар кітапханаларының, жас көрермендер театрларының, т.б. оқушылармен жүргізетін тәрбиелік және білім беру сипаттағы ұйымдастырылған және мақсатты бағыттағы сабақтары. Дереккөздер
Сабақтан тыс жұмыс

Сабақтан тыс жұмыс - мектептің сабақтан тыс уақытта оқушылардың білімін, іскерлігін, дағдысын, кеңейту және тереңдету үшін, дербестігін, дара кабілеттерін дамыту үшін, соны мен бірге олардың қызығушылықтарын қанағаттандыру және бос уақытын белсенді, саналы өткізуді қамтамасыз ету үшін оқушылармен жүргізілетін ұйымдастырылған және мақсатты бағыттағы сабақтар. Дереккөздер
Жария сауда-саттық

Жария сауда-саттық - халықаралық сауда-саттық, бұл сауда-саттықты өткізу кезінде тендер комитеті сауда-саттыққа қатысушы фирмалар мен консорциумдарың көз алдында ұсыныстарды ашып, олардың негізгі шартгарын қиды және тапсырысты қандай фирмалар консорциумының алғаны туралы мәліметтерді ашық баспасөзде жариялайды, бұл орайда оның көлемі және қол қойылған келісімшарттың жалпы мөлшері көрсетіледі. Дереккөздер
Мектептен тыс жұмыс

Мектептен тыс жұмыс - мектептен тыс мекемелерде оқушылардың әр жақты мәдени қызығушылықтары мен сұраныстарын қанағаттандыру, олардың дербестігі мен шығармашылық қабілетін дамыту, бос уақытын саналы ұйымдастыру мақсатымен жүргізетін білім беру - тәрбие сабақтары және мәдени- ағартушылық бұқаралық шаралар. Дереккөздер
Танкіге қарсы қор

Танкіге қарсы қор — командирдің тікелей басшылығында болатын, сондай-ақ ұрыстық қимылдар кезінде маңызды бағыттарда танкіге қарсы корғанысты күшейтуге арналған танкіге карсы артиллерия және басқа танкіге қарсы құралдардың бәлімдері (бәлімшелері). Бәлімдер мен құрамаларда және бірлестіктерде құрылады, олардың міндеттеріне мыналар жатады: қарсыластың қорғаныс терендігіне өткен танкілерін жою, басты бағытта бірінші эшелондағы бәлімдердің (құрамалардың, бірлестіктердің) танкіге қарсы қорғанысын күшейту, киылыстарды, қапталдарды және қарсы шабуыл (шешуші соққы) үшін әскерлерді жаяу шептерде тасалау, сонымен қатар шабуылда — қарсылас танкілерінің шабуылын (шешуші соққысын) тойтару, топтардың қапталдарын тасалау, екінші эшелонның үрыска кіруін қамтамасыз ету, басып алынған шептерді бекіту. Танкіге қарсы қордың құрамы әскерлердің ұрыстағы міндеттеріне, қарсыластың танкідік топтастығы құрамына, жергілікті жер жағдайын және қолда бар күш пен құралдарға байланысты болады. Қорғаныста Танкіге қарсы қор қарсыластың танкілері бұзып өту қаупі бар деген бағыттарда маневрге дайындалып, бәлімнің (құраманың, бірлестіктің) бірінші эшелонынан соң қарсыластың танкілері қимылының ең ықтимал бағытында орналастырылады. Танкіге қарсы қор қорғаныстың дер кезіндегі маневрін қамтамасыз ету үшін карсыластың танк шабуылының ықтимал багыттарында ұйымдастырылған жағдайда жазылу шептері ауқымы мен жолдары көрсетіледі, егер мүмкін болған жағдайда олар жабдықталады. Шабуыл кезінде Танкіге қарсы қор қарсыластың танкілері бұзып өту қаупі бар бағытта маневрға дайындалуына, бөлімнің (құраманың, бірлестіктің) бірінші эшелоны артына кәшіріледі. Танкіге қарсы қор өзінің жауынгерлік міндеттерін, әдетте, жылжымалы бөгеу жасағымен, жалпы әскери қор арқылы, сондай-ақ бірінші немесе екінші эшелон әскерлерімен тығыз байланыста орындайды. Дереккөздер
Жексенбілік мектеп

Жексенбілік мектеп - қандай да бір білім берушілік, өндіріс, мәдени, діни ұйымдардың, қорлардың, мекемелердің балалар мен ересектер үшін кұрған мектебі. Сабақтар жексенбі сайын жүргізіледі. Олар ақысыз да, ақылы да болуы мүмкін. Дереккөздер
Қаламақы

Қаламақы (латын. honorarium - сыйақы) - ғылым, әдебиет, өнер туындыларын басып шығару (пайдалану, таралымын көбейту, т. б.) үшін авторға (немесе оның мұрагеріне) төленетін сыйақы. Қаламақының мөлшерлемесін таңдау тараптардың келісімімен айқындалады және шартта тіркеледі. Пайдаланудың басқа түрлері үшін қаламақы төленгеніне қарамастан пайдаланудың әрбір түрі үшін ерекше қаламақы белгіленеді. Авторластардың арасында қаламақы тараптардың келісімі бойынша бөлінеді. Жеке тұлғаның жалақы ретінде салық салынуга тиіс жылдық жиынтық табысынын құрамдас бөлігі болып табылады. Дереккөздер
Азаматтық тәрбие

Азаматтық тәрбие - азаматтықты адамға өзін-өзі заңды, әлеуметтік, ізгі және саяси әрекетке қабілетті сезіну мүмкіндігін беретін тұлғалық интегративтік қасиет ретінде қалыптастыру. Азаматтықтың негізгі элементтеріне мыналар жатады: ар-намыс сезімінде, тұлғалық ішкі еркіндікте, тәртіптілікте, басқа адамдарға және мемлекеттік билікке құрмет және сенім білдіруде, өзінің міндеттерін орындау, патриоттық, ұлттық және ұлтаралық сезімдерін үйлесімді қиюластыру қабілетінде керінетін адамгершілік, құқықтық және саяси мәдениет. Азаматтық тәрбие негізгі мақсаты - адамда қоғамдық ізгі мұраттарды, отансүйгіштік сезімін бейбітшілікке ұмтылысын, қоғам игілігіне еңбек ету қажеттілігін тәрбиелеу. Дереккөздер
Танкіге қарсы қорғаныс

Танкіге қарсы қорғаныс (ТҚҚ) — танкілер шабуылы мен қарсыластың басқа сауытталған машина 12-630 ларына тойтарыс беру және оларды жою бойынша ұйымдастырылған шаралар жиынтығы мен әскерлердің ұрыс әрекеттері. Танкіге қарсы қорғаныс жүйесі авиацияның, ракеталық әскерлердің дайындалған соққылары мен қарсыластың танкілік топтастықтары бойынша жабық атыс позицияларынан, артиллерияның атысынан, бөлімдер мен құрамалардың танкіге қарсы құралдарынан, алғы шеп, каптал, түйісулер алдындағы және қорғаныс терендігіндегі танкіге қарсы атыс түрінің барлық, жүйесінен, танкіге қарсы бөгеттер жүйесінен, танкіге қарсы қорлар мен жылжымалы бөгетгер жасағынан тұрады. Дереккөздер
Рухани - адамгершілік тәрбиесі

Рухани - адамгершілік тәрбиесі - өмірге адамның тұрақты және үйлесімді дамуын қамтамасыз ететін құндылықты қатынасты қалыптастыру. Рухани тәрбие - борыш, әділеттік, шындық, жауапкершілік, т.с.с. адамның ісі мен ойына жоғары мән бере алатын қасиеттерді тәрбиелеу. Дереккөздер
Мемлекеттік кепілдік

Мемлекеттік кепілдік — азаматтық-құқықтық міндеттемелерді қамтамасыз ету тәсілі. Ол бойынша мемлекет кепілгер ретінде мемлекеттік кепілдік берген тұлғаның үшінші тұлғалар алдындағы міндеттемесін орындауы үшін толық немесе ішінара жауап беруге жазбаша міндеттеме береді. Дереккөздер
Ақкөл көтерілісі

Ақкөл көтерілісі - 1930 жылғы сәуірде Балқаш ауданында Кеңес өкіметінің асыра сілтеу саясатына қарсы халық наразылығы. Көтерілісті ұйымдастырушы 11 адам сотсыз тергеусіз атылған. Ақкөл көтерілісі әлі тиянақты зерттелмеген. Дереккөздер
Жыныстық тәрбие

Жыныстық тәрбие - балалардың жыныстық сана-сезімі мен тәртібін қалыптастыруға жүйелі, саналы жоспарланып жүзеге асырылатын ықпал, оларды отбасылық өмірге дайындау. Жыныстық тәрбие - өнегелі, физикалық, эстетикалық көз-қарастары тұрғысынан жастарды жыныстық дамуының дұрыс бағдары. Дереккөздер cs:Rodičovství da:Forælder en:Sex education eo:Parenceco fi:Kasvatus fr:Éducation familiale he:הורות ja:子育て nn:Barneoppseding pl:Wychowanie pt:Cuidados parentais ru:Половое воспитание sv:Barnuppfostran uk:Виховання
Танкіге қарсы миналар

Танкіге қарсы миналар — қарсыластың танкілерін, өздігінен жүретін артиллериялық қондырғыларын, сауытты көлік тасығыштарын қатардан шығару мақсатына арналган миналар. Олар танкінің шынжыр табанын және төменгі бөлігін талқандауға арналған. Шынжыр табанды танкіге қарсы мина танкінің салмағымен іске қосылып, жүретін бөлігін талқандайды. Дереккөздер ja:地雷#対戦車地雷
Диалект (айрық)

Диалект: ( - говор, сөйленіс) # Диалект — белгілі бір аймақ, облыс тұрғындары қолданатын тіл ерекшеліктері бар халық тілінің бөлігі. Диалект халық тілінің құрамына кіре отырып, өзіне тән лексикалық, дыбыстық, грамматикалық ерекшеліктерге ие болады. Ұлттардың қалыптасу кезенінде ұлт тілдерінің негізіне жатуы мүмкін. Адамдардың аз ғана тобы қолданатын, жеке тіл дәрежесінде дами алмайтын жаргондардан Диалектті айыра білу қажет. Әдеби тіл мен Диалекттің өзара қарым-қатынасы өте күрделі. Әдеби тіл Диалектке эсер ете отырып, өзі де олардың есебінен байып отырады. # Диалект — негізгі тілдік ерекшеліктері бірынғай говорлардың жиынтығы. Диалект термині "говор", "говорлар тобы" және "наречие" мағыналарында да қолданылады. Тағы қараныз: * Диалектизм * Диалектография * Диалектология * Диалог * Лексика Дереккөздер
Еңбек тәрбиесі

Еңбек тәрбиесі - тәрбиеленушілердің жалпы еңбектік біліктері мен қабілеттерін, еңбекке психологиялық дайындығын дамытуға, еңбекке және оның өнімдеріне жауапкершілікті қатынасты қалыптастыруға, мамандықты саналы таңдауға бағытталған тәрбиеші мен тәрбиеленушілердің бірлескен іс-әрекеті. Еңбек тәрбиесі — жасөспірімдерді еңбекқорлыққа , еңбекті құрметтеуге, еңбек мәдениетін үйренуге бейімдеп, олардың еңбек ету шеберлігі мен дағдысын қалыптастыруға бағытталған тәрбиенің бір саласы. Е. т. барлық халықтар мен ұлттардың дәстүрлі халықтың педагогикасының негізгі құрамдас бөлігі ретінде дамыған. Мыс., қазақ халқының дәстүрлі тәлім-тәрбие беру жүйесінде жас кезінен бастап еңбекке, белгілі бір кәсіпке баулынған әрбір жас сәби “Еңбек етсең ерінбей, тояды қарның тіленбей” деген мақал рухында тәрбиеленген (қ. Халықтық педагогика). 18 ғ-дың ағартушылары (Ж.Ж. Руссо, И.Г. Пестолоций) оқыту мен Е. т-н ұштастыру мәселесін алғаш рет ғыл. тұрғыдан талдады. Қазақстанның халыққа білім беру жүйесінде Е. т. отбасында, мектепте, мектептен тыс мекемелерде жүзеге асады. Отбасында бала кішкене кезінен еңбек тапсырмаларын орындауға, еңбекқорлыққа, төзімділікке баулынады. Е. т. мектепте білім берумен тығыз байланыста жүзеге асады. Оқу еңбегінің барысында балада ұқыптылық, еңбекқорлық, еңбек ету дағдысы қалыптасады. Оқушылардың жас ерекшеліктеріне қарай оқу процесінде өзіне-өзі қызмет ету, оқу құралдарын дайындау, мектеп үйін жөндеу, табиғатты қорғау, т.б. қоғамдық пайдалы жұмысқа қатысуы олардың ой-өрісінің кеңеюіне, қабілеттіліктерінің, бейімділіктерінің дамуына мүмкіндік жасайды. Педагогика ғылымы Е. т-н жас ұрпақты отбасы мен мектепте тәрбиелеудің жалпы үрдісінің бір бөлігі ретінде қарастырады. Оқушыларды еңбек етуге, еңбекқорлыққа баулу, оларға кәсіптік бағдар беру қазіргі таңда барлық оқу жүйесінде оқушы әрекетінің белсенділігін қамтамасыз етудің бір тәсілі болып табылады. Дереккөздер
Дене тәрбиесі

Дене тәрбиесі - дене дамуына, денсаулықты нығайтуға, жұмыс қабілеттілігін жоғарылатуға және ұдайы өзін-өзі, оның ішінде сыртқы, дене пішінін, жетілдіруге қажеттілікті қалыптастыруға бағытталған тұлғаны жетілдіру жүйесі. Дереккөздер
Танкіге қарсы opлap

Танкіге қарсы opлap — тегіс жерлерде және жайпақ ылдиларға трапеция және үшбұрыш тәріздес ор түрінде жасалған танкіге қарсы жер бөгеттері. Трапеция формасындағы ор барлық танкілерге, соның ішінде ауыр танкілерге кедергі ретінде қызмет етеді. Үшбұрыш формасындағы ор (толық ашылмаған трапециялы ор) тек жеңіл және орташа танкілерді бөгей алады. Танкіге қарсы opлapдың екі түрі де 2 м-ге жуық терендікте, ал үстіңгі 5,5-7 м ұзындықта қазылады. Дереккөздер ru:Противотанковый ров
Көркем тәрбие

Көркем тәрбие – тәрбиеленушілерде өнерді түйсіну, түсіну, бағалау, сүю, одан ләззат алу кабілетін қалыптастыру, көркем-шығармашылық іс-әрекетке және эстетикалық құндылықтарды өндіруге қажеттілікті дамыту. Дереккөздер
Танкіге қарсы резерв

Танкіге қарсы резерв — роталық тірек пункттеріне кірмейтін, қарсыластың танкілерімен күресуге арналған және бөлім (құрама) командирінің тікелей қол астында болатын танкіге қарсы құралдардың бір бөлігі, танкіге қарсы басқармалы ракеталар жүйесі және т.б. Дереккөздер
Мемлекеттік тәртіп

Мемлекеттік тәртіп — қарым-қатынастардың мемлекет белгілеген тәртібі, бұл тәртіпке сәйкес оның барлық өкімет пен басқару органдары, кәсіпорындар мен ұйымдар, лауазымды адамдар мен азаматтар өздеріне жүктелген міндеттер мен қызметтерді уақытылы әрі дәл орындауға тиіс. Қаржы, жоспар, шарт, өндіріс, еңбек тәртібі түрлеріне бөлінеді. Дереккөздер