kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Авангард (Стиль)

Авангард- бұл стильдің отаны 20-ғасырда Жапония болған. Бұл сөздің мағынасы (фр. avant — алдында, garde — күзет) — негізгі әскери күшті қорғау мақсатында жорықта алдыңғы шепте жүретін әскери бөлімше дегенді білдіреді. Алғашында "Авангард" стилі архитектурада және мәдениетте қолданылған болатын. Біртіндей келе ол сән әлеміне де жол аша бастады. Стильдің ерекшеліктері Бұл сән үлгісі басқа стильдерден өзінің ерекшеліктерімен ерекшеленеді. Мысалы, бояудың және сызықтың оғаш уйлесуі, киімге көлемді алқалар мен бажыр аксесуарларды пайдалануымен ерекшеленеді. Бұл күнделікті киюге арналмаған стиль. Көпшілікті жерде бұл үлгідегі киім арқылы тез-ақ көзге түсіп, ерекшеленуге болады. Тіпті атауының өзі де ерекше әрі батылдықты білдіреді. Тарихы "Авангард" стилінің шыққан уақыты белгісіз, әтсе де кейбір деректерге қарасақ, бұл стильдің фэйшн-индустрияға кірген уақыты 20-ғасырдың 60-жылдары деп болжап айтуға болады. Бұл стильдің дүниеге шығуы ең бірінші француз дизайнері Пьер Карденмен байланысты. Карден көптеген сән әлемінде эксперименттер жасағанды ұнататын. Ол өзінің киімдерді оғаш әрі ерекше уйлесулерімен дүйім жұртты таң қалдыратын. Оның коллекциялары ашық экзотикалық бояулармен және көлемді аксесуарлармен ерекшеленіп тұратын. Бұл стильдің шығу тарихын тағы да бір әйгілі тұлғалардың бірі Вивьен Вествудпен байланыстыруға болады. Бұл әрекше әйел өзінің сәл әлеміне ешкімге ұқсамайтын, басқа бір көз қарасымен қарады. Қазіргі уақытта "Авангард" стилі сәннің бір бөлшегі болып саналады. Оның тенденциялары Сан-Франциско (АҚШ) қаласындағы Сән мектебінің жас дизайнерлірі мен басқа да дизайнерлік мектептердің студенттері зерттеуде. Авангард суретшілерінің бірі ірі дизайнер Гарет Пью (Gareth Pugh) "Авнгард" стиліне қызығушылығын танытып, соған өз өмірін арнаған. Дереккөздер *Айбын. Энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. - 880 бет.ISBN 9965-893-73-Х *Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: Әскери іс. Алматы:"Мектеп" ААҚ , 2001 Дереккөздер
Байдаркада және каноэде есуден әлем чемпионаты

Байдаркада және каноэде есуден әлем чемпионаты Халықаралық каноэ федерациясымен (ICF ) 1938 жылдан бастап өткізіледі. Чемпионат Олимпиада ойындары өткізілетін жылдардан басқа жыл сайын ұйымдастырылады. Чемпионаттар тізімі Жалпы медальдық есеп Тағы қараңыз * Байдарка * Каноэ Сыртқы сілтемелер *[http://www.canoeicf.com/ Халықаралыө каноэ федерациясының ресми сайты]
Uzi

Uzi (Узи) — Израильдің тапанша-пулемет. 1948 жылы Узиел Гал құрастырған және 1954 жылы Израиль қарулы күштеріне қабылданған автомат. Uzi көптеген мемлекеттерде өз қызметін атқарып келеді: оның ішінде Израиль, Алжир, Қытай, Иран.
Монстрлар университеті

Монстрлар университеті — Pixar компаниясының компьютерлік мультфильмі, «Монстрлар корпорациясы» комедиялық мультфильмінің приквелы. Жұмыстың дистрибьюторы Walt Disney Studios Motion Pictures компаниясы болып табылады. Мультфильмнің көрсетілуі алдында «Көгілдір қолшатыр» атты қысқа метражды мультфильм көрсетіледі. Сюжет Салли және Майк бірінші курс студенттері Монстрлар университетіндегі «Үрейі факультетінде» танысты. Екеуінің бір ғана арманы бар: бұл әлемдегі ең қорқынышты құбыжық болу. Екі бақталас бұл арманды қудалау нәтижесінде жан қияр айырылмас достарға айналды. DVD, Blu-Ray басылымдары 2013 жылғы 8 қарашадан бастап "Монстрлар университеті" ("Monsters University" / "Университет монстров") мультфильмі DVD, Blu-Ray және Blu-Ray 3D басылымдармен жарыққа шықты. Disney/Pixar өндірген анимациялық фильмнің лицензиялық дисктерін "Меломан" компаниясының дүкендер желісінен немесе интернет-дүкенінен сатып алуға болады. Рөлдерді дыбыстағандар Қазақша дыбыстаған *Дубляж режиссері — Айжан Жамшитова *Аудармашы — Диана Сабазова *Мәтінді үйлестірушілер — Тұрысбек Сәукетаев, Салтанат Дунгенбаева *Жоба менеджерлері — Юлия Бисерова, Илья Бисеров *Шығармашылык кеңесші — Сергей Пасов Музыка * «Кармауыштар мен жыланның ирелеңдеген денесі » — орындаушы: Мәулен Әміров *Вокал жетекшілері — Айнаш Уәлиханова, Денис Коноплев *Вокал аудармашысы — Диана Сабазова *Вокал мәтінін үйлестіруші — Тұрысбек Сәукетаев *Дыбыс режиссерлері — Елена Кударова, Андрей Резинкин, Денис Коноплев *Дубляж студиясы — «Cinema Tone Production» *Сәйкестендіру студиясы — «Shepperton International» *Қазақша нүсқасын шығарған — Disney Character Voices International, Inc. Басқа рөлдерде *Жасұлан Симонов — Брок Пирсон, төреші, эпизод *Бейбіт Қамаранов — Чет *Самат Андреев — Кішкентай Майк *Бауыржан Қаңтарбаев — Ұлу Тәрізді Құбыжық *Ақнүр Азаматова — Кэрри *Айжан Жамшитова — Роуз *Азамат Қанапия — Кар адамы *Ерсұлтан Адырбеков *Талғат Келімбетов *Күнсұлу Шаяхметова *Серікбол Қиялов *Дарын Шыныбек Қосымша балакар дауысы *Самат Андреев *Самал Андреева *Диана Ефименко *Ақжолтай Әріпжанов *Аорнат Сахан *Аида Ефименко *Айдана Сәрсенбиева *Лұқпан Кабылбеков *Рано Тоқтыбай Сыртқы сілтемелер *
Хуашань тауы

Хуашань тауы(қыт.華山 Huàshān) — Қытайдағы даосизмнің бес ұлы тауларының бірі. Шэньси қаласының шекарасындағы Циньлин жотасында орналасқан. Шыңдары Хуашань тауының бес шыңы бар. Олар: Күннің Шығысы шыңы (шығыс), Лотос Гүлінің шыңы (батыс), Құлдыраушы Үйрек шыңы (оңтүсік), Нефритты Қыз шыңы, Бұлттар шыңы. Күннің Шығысы шыңы, аты айтып тұрғандай, — таңның атуын бақылауға арналған ең әдемі жер. Құлдыраушы Үйрек шыңы — бұл таудың ең биік шыңы (2 160 м). Нефритты Қыз шыңы — Хуашаньның ортаншы шыңы. Аңыз бойынша, Қытай ертегісінің кейіпкері осы жерден ақ атпен шауып өткен. Бұлттар шыңы — Хуашань тауының теріскей жағында орналасқан. Бұл жерде бұлттар тоқтайды. Шыңға арқанды жол алып келеді, сондықтан бұлттарды метрлік биіктіктен оңай көруге болады. Таудың батыс бөлігінен тауларға әсем көрініс ашылады. Сонымен қоса, бұл жерде қуаттанып, тамақ ішіп алуға болады. Үңгірлері Сол жер табиғатының тағы бір назар аударарлық орны — Хуашань үңгірлері. Басқа үңгірлеге қарағанда бұл үңгірлер адамның қолымен жасалған, сондықтан жерасты сарайына ұқсайды. Бұл үңгір пирамидалар, Бермудтық үшбұрыш, Гималай таулары сияқты 30 градус солтүстік ендікте орналасқан. Соның әсерінен, бұл үңгір туралы көптеген аңыздар мен болжамдар айтылады. Хуашань атының шығу тарихы Аңызға сәйкес, Хуашань атауы осы тауда ажалсыздар әлеміне көшпестен бұрын әртүрлі рәсімдер жүргізген Сары императордың құрметіне қойылған. Хуашань қытай тілінен аударғанда "Гүлді тау" деген мағынаны білдіреді. Сілтемелер 1.http:/http:///www.china.su/city/sian/1216 2.clubs.ya.ru/4611686018427398066/replies.xml?item_no=425512
Жасырын кешкілік (Леонардо да Винчи)

«Жасырын кешкілік» ( немесе ) — Леонардо да Винчидің аяқталған жалғыз үлкен туындысы. Бұнда Иса Мәсіхтің өзінің оқушыларымен қабылдап жатқан соңғы кешкі асы бейнеленген. «Жасырын кешкілік» Миландағы доминикандық Санта-Мария-делле-Грацие монастырында 1495–1498 жылдары жасалған. Жасалу тарихы Леонардо «Жасырын кешкілік» 1495 жылы миландық герцог Лодовико Сфорц пен оның әйелі Беатриче д'Эстеның тапсырысымен жасап бастады. 1498 жылы сурет толығымен аяқталды. Мағынасы Бұл фрескада Исаның осылардың біреуі мені сатып кетеді деп айтып жатқан кезі кескінделген. Леонардо барлық апостолдарды көрермендерге беті көрінетіндей етіп, бір қатарда орналастырған. Және де апостолдар үш-үштен төрт топқа бөлініп отыр. Сонымен қоса Леонардо Яһуданы алғаш рет кескінін бейнеледі. Осыған дейін ол көрерменге тек арқасымен қарап тұратын. Иуда бұл фрескада сатқындықтың белгісі, қолына кішкене дорба ұстаған. Құранда сатқын тамаққа қолын Исамен бір уақытта созады. Фрескада Иуда мен Иса бір тамаққа бір уақытта қолдарын созып жатыр. Сонымен қоса, Иса жазасыз дене мен төгілген қанның белгісі, нан мен виноға қолын созып жатыр. Иса сұлбасының пішіні үшбұрышты елестетеді. Жаңартулар Екі француздық король суретті қабырғасымен бірге Парижге алып кетуге тырысты, бірақ олардың ойы іске аспады. Наполеон да бұл ойды қайталап көрді, бірақ бұл оның қолынан келмеді. Екінші Дүниежүлік соғыс кезінде Миланға бомба тасталғанда бұл ғимараттың үш қабырғасы мен төбесі толығымен қиратылды, бірақ тек қана осы сурет орналасқан қабырға ғана өз орнында қалды. Осылай «Жасырын кешкілік» суреті басынан бірнеше қиындықтар басынан кешіріп, 300 жылда 8 рет жаңартылған. Ең бірінші жаңарту 1726 жылы Микеланджело Белоттимен жасалды. Ол жетіспейтін жерлерді майлы бояумен толтырды. Ал кейін фресканы лакпен бояды. Келесі жаңартуды 1770 жылы Джузеппе Мацца жасады. Ол Белотти жұмысын кетіріп, үшеуінен басқа адамдардың суреттерін қайта салды. Кейін жұртшылықтың қарсылығы әсерінен жұмысын тоқтатуға мәжбүр болды. 1951—1954 жылдары Мауро Пелличоли тағы бір жаңарту жасады. 1978 жылы Пинин Брамбилла Барсилон ең үлкен жаңартулардың бірін бастады, ол 21 жылға созылып. 1999 жылы 21 мамырда көрермендерге ашық болды. Апостолдар Апостолдар Исаның жанында үш-үштен топ-топ болып отыр. Апостол топтары солдан оңға қарай: * Барталмай, Әлпейұлы Жақып және Әндір; * Яһуда Исқариот, Петір және Жохан; * Тома, Зебедейұлы Жақып пен Філіп; * Матай, Яһудай Тадей және Шимон. Осыған дейін тек Яһуда, Петір, Жохан мен Исаның белгілі болды. XIX ғасырда Леонардо да Винчидің жазба кітаптары табылды, онда барлық апостолдардың аттары берілген. Сыртқы сілтемелер *http://lurkmore.to/%D0%A2%D0%B0%D0%B9%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D0%B2%D0%B5%D1%87%D0%B5%D1%80%D1%8F#.D0.93.D0.B0.D0.BB.D0.B5.D1.80.D0.B5.D1.8F *[http://www.abc-people.com/data/leonardov/supper1-txt.htm Тайная вечеря: шедевр кисти Леонардо да Винчи] *[http://www.world-art.ru/painting/painting.php?id=464 Леонардо да Винчи]
Ақтөбе энциклопедиясы

"Ақтөбе" энциклопедиясы (тұңғыш ғылыми- тариха анықтама) - Ақтөбе өңірінің тарихи-танымдық, мәдени- әлеуметтік, шаруашылық- эконимикалық тұтас келбетін тұжырымдап баяндауға тырысудың облыстағы тұңғыш мысалы. Ел тәуелсіздігінің он жылдығына арналып өткізілетін елдік шаралардың аясында облыстың кешегі және бүгінгі жарқын беттерін жан-жақты көрсететіндей дербес анықтама-жинақ шығарудың қажеттігі туды. Кітапта өңірдің жер-су, елді мекендерін, табиғи қазба байлықтарын, олардың сипаттарын, облыс экономикасында елеулі маңызы бар өндіріс, шаруашылық орындарын, оқу-ағарту, мәдени салалар жүйелерін, мүмкіндігінше, толық қамту қарастырылды.Бұл энциклопедияда тек Ақтөбе өңірінің географиясы, тарихы, экономикасы ғана емес осы жерде дүниеге келіп, осы жер үшін еңбек сіңірген көптеген тұлғалар туралы да жазылған. Алғаш 2001 жылы ЖШС баспаханасында шықты. Одан кейін 2002 жылы тағы да жаңартылып шығарылған болатын. Бас редакторы - М. Қ. Тәжібаев. Бұл энциклопедия қазақ және орыс тілінде де жарық көрді. Энциклопедия 748 беттен тұратын, көлемді энциклопедия. Бұл энциклопедияда Ақтөбе облысының тарихы, экономикасы, географиясы толық қамтылған. Энциклопедияның шығуына өз үлесін қосып, белсенді атсалысқан авторлардың саны - 180. "Ақтөбе" энциклопедиясының салалық редакциялары * "Ақтөбе қаласы" редакциясы. Жетекшісі - Е.Н. Сағындықов - Ақтөбе қаласының әкімі. * "Демография редакциясы. Жетекшісі - Д.А.Мұқаев - облыстық статистика және талдау басқармасының бастығы. * "Қызыл кітап" редакциясы. Жетекшісі - С. Ә. Айпейісова -Қ. Жұбанов атындағы Ақтөбе университетінің проректоры, биология ғылымдарының кандидаты, доцент. * "Әдебиет. Мәдениет. Өнер" редакциясы. Жетекшісі- И.М.Асқар-журналист * "Тарих" редакциясы * "Халық ағарту ісі" * "Әскери" редакциясы * " Сән-сәулет" редакциясы * "Қоршаған орта" редакциясы. Дереккөздер
Наужан Дидарбекова

Наужан Дидарбекова — Социалистік Еңбек Ері (1948), қызылша өсіруші, колхоз құрылысына белсене қатысушылардың бірі. 1907 жылы қазіргі Жамбыл облысы, Свердлов ауданы (қазір Байзақ ауданы), Көкөзек аулында туған. Еңбек жолы * Еңбек жолын 1930 жылы жаңадан құрылып жатқан туған колхозы "Көкөзекте" колхозшы болудан бастап, оны ұйымдастыруға белсене қатысты. * 1940 жылдан КОКП мүшесі болды. * 1936-1959 жылдары А.Сухамбаев атындағы колхозда қант қызылшасы звеносының жетекшісі болып еңбек етті. 1946 жылы өзіне бекітілген 6 га қант қызылшасының әр гектарынан 325 ц, 1947 жылы 6 га-дан 630 ц, ал 3 га жерден 600 ц өнім жинады. Жетістігі * 1-2-ші сайлауларда ҚазССР Жоғарғы Советінің депутаты болды. Наградалары * 2 мәрте Ленин ордені * Социалистік Еңбек Ері (1948) * Медальдар Дереккөздер
Баян (Айыртау ауданы)

Баян (2009 жылға дейін – Наследниковка) — Солтүстік Қазақстан облысы Айыртау ауданы, Арықбалық ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы - Саумалкөл ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 32 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 305 адам (156 ер адам және 149 әйел адам) болса, 2009 жылы 219 адамды (107 ер адам және 112 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Де Хан Кан

Кан Де Хан - Социалистік Еңбек Ері (1957 жыл), ауыл шаруашылығының озаты. 1912 жылы Ресейдің Приморье өлкесі, Надеждин ауданы, Речное селосында туған. Еңбек жолы * 1939 жылдан КОКП мүшесі. * Қазақстанға 1942 жылы келген. * 1944-1976 жылдары Целиноград облысы (қазіргі Ақмола облысы), Шортанды ауданына қарасты "Қазақстанның 18 жылдығы" атындағы колхозды басқарды. Колхозды жоғары рентабельді үлгілі шаруашылыққа айналдырып, экономикалық жағынан дамытуға көп еңбек сіңірді. Жетістігі * 7-ші сайлауда ҚазССР Жоғарғы Советінің депутаты болды. * ауыл шаруашылығының озаты. * Ақмола облысы, Шортанды ауданы, Новокубанка ауылының бір көшесі Кан Де Хан есімімен аталады. * Кан Де Хан туралы "Имя в памяти потомков..." атты деректі фильм түсірілген. Наградалары * 2 мәрте Ленин ордені * Октябрь революциясы ордені * Социалистік Еңбек Ері (1957) * Медальдар Дереккөздер
Айгөлек (журнал)

"Айгөлек журналы- республикалық балалар журналы. Қазақстан Республикасында 2000 жылдың күзінде 22 беттік журнал болып бастап шығарылған. Бас редакторы- Қымбат Әбілдәқызы. 2010 жылдан бастап 10 бет қосылып, қазір 32 беттен тұратын журнал болып саналады. Журнал "Лидер офсет" баспаханасында басылады.
Him & Her

Him & Her британдық жас және жалқау жұп туралы комедия. Алғашқы рет Ұлыбританиялық BBC Three телеарнасында 2010 жылдың 6 қыркүйегінде көрсетілді. Сериалдың сценаристі Стефан Голазевски. Басты рөлдерді Рассел Тови және Сара Солемани сомдаған. Сериалдың саундтрегі Лулудың "Boom Bang-a-Bang" әні болып табылады. Сериалдың бірінші маусымы 2010 жылдың 6 қыркүйегінен 11 қазанына дейін көрсетілді және 6 эпизодтан тұрды, 7 эпизодтан тұратын екінші маусым 2011 жылдың 1 қарашасынан 13 желтоқсанына дейін көрсетілді және 2012 жылдың 18 қарашасынан 23 желтоқсанына дейін көрсетілген үшінші маусымы сондай-ақ 7 эпизодтан тұрды. Эпизодтар тізімі 1 маусым 2 маусым 3 маусым 4 маусым TBA 2013 Дереккөздер
Орал (футбол клубы)

Орал футбол клубы — Ресей Премьер Лигасында ойнайтын Екатеринбург қаласындағы футбол клубы. Өз алаңындағы ойындарын "Екатеринбург Аренада" өткізеді. КСРО дәуірінде бір маусым ғана, 1969 жылы жоғары лигада ойнады да, соңғы орында қалды. Одақ тараған соң Ресейдің тұңғыш чемпионатында (1992) жоғары дивизионда ойнады. 1996 жылғы маусым қорытындысында бірінші лигаға түсіп қалды, келесі маусымда тіпті екінші лигаға төмендеп кетті. Тек 2013/14 жылғы маусымда ғана элитаға орала алды. Жетістіктері Ұлттық КСРО / Ресей чемпионаты * 8-орын (3): 1993, 1995, 2015/16 * 20-орын (1): 1969 КСРО / Ресей кубогы * Финалист (2): 2016/17, 2018/19 Бірінші лига (КСРО) / ФНЛ. * Чемпион (2): 1968, 2012/13 * 3-ОРЫН (2): 1991, 2006 Еурокубоктер Интертото * 1/2 финала (1): 1996 Клуб атауларының тарихы * Команда «Уралмашстроя» (1930—1932) * Команда «Уралмашзавода» (1933—1946) * ФК «Авангард» (1947—1957) * ФК «Машиностроитель» (1958—1959) * ФК «Уралмаш» (1960—2002) * ФК «Урал» (2003—о.у.) Клубi түстерi Экипировка және демеушiлер Форма Сiлтемелер * [http://www.fc-ural.ru/ Ресми сайты]
Вертинская Анна Павловна

Анна Павловна Вертинская 1921жылы 19 желтоқсанда Қостанай қаласында туған. 1938 жылы Қостанай облыстық кітапханасына қабылданды.Облыстық кітапханада қызмет істей жүріп, кітапханашылар курсын оқып шықты және оқу залының кітапханашысы болып жұмысқа қабылданды. 1939-1941 жылдар аралығында абонемент бөлімінің кітапханашысы, 1941-1942 жылдар аралығында абонемент және кітап қорын сақтау бөлімдерінің меңгерушісі болып істеді. 1942 жылы Анна Павловна теміржол көлігі саласына Еңбек армиясына шақырылып (Сенарская станциясы), осы жерде партия кабинеті кітапханасының меңгерушісі болып істеді. 1943 жылы облыстық кітапхананың директоры болып тағайындалды. 1951 жылы Уфим кітапхана істері техникумын, ал 1957 жылы Ленинград мәдениет институтын сырттай оқып бітіреді. 1975-1980 жылдар аралығында Анна Павловнаның басшылығымен облыстың кітапхана жүйесін орталықтандыру іске асырылды, қалада мәдениет училищесінің, соның ішінде кітапхана бөлімінің ашылуы туралы бастама көтергендердің бірі болды және осы бастаманың арқасында 1977 жылы алғашқы кітапхана мамандығы бар түлектер өмірге жол тартты. 1961 жылы 21 маусымда Анна Павловна Вертинскаяға «Қаз КСР еңбек сіңірген кітапханашысы» құрметті атағы берілді. Қостанай облысы еңбеккерлері депутаттарының атқару комитеті кеңесінің 1977 ж. 11 қарашадағы № 91 шешімімен оған жергілікті көлемдегі дербес зейнетақы тағайындалды. Кітапхана директоры қызыметінен кеткеніне қарамастан Анна Павловна жас қызметкерлерге өз тәжірибесін үйрету арқылы қызмет етуін тоқтатқан жоқ. Ол облыс кітапханашыларының бірнеше толқындарын тәрбиелеп шығарды. Дереккөздер * Костанайская область: энциклопедия [Текст] : 70-летию посвящается / З. А. Алдамжар [и др.] ; Костанайский социально-технический ун-т. - Алматы: Арыс, 2006. - 732, [4] с.: ил. - ISBN 9965-17-331-1.
The Doors

The Doors (ағыл. Есіктер) — өз музыкасымен 60-жылдардағы американдық мәдениет пен өнерге қатты әсер еткен американдық рок топ. Топ 1965 жылы Лос-Анджелесте құрылды. Бас вокалист — Джим Морисонның құпияға толы ән шумақтары оны сол кездегі ең танымал әрі қайшылыққа толы топтардің бірі етті. Тіпті 1971 жылғы уақытша ыдырауға қарамастан топ танымалдылығы бәсеңдемеді. Барлығы АҚШ-та топтың 32 500 500 дана альбомдары сатылды. Әлем бойынша топтың 100 миллион альбомы сатылған болатын. The Doors қатарынан 8 алтын альбомы болған алғашқы американдық топ болды. 1993 жылы топ «рок-н-ролл атақтылары залына» қосылды. Құрамы * Джим Моррисон — басты вокал, перкуссия, пернелі (клавишты) (1965—1971) † * Рэй Манзарек — пернелі (клавишты), перкуссия, бэк-вокал (1965—1973, 1978, 1993, 1997, 2000, 2011) † * Робби Кригер — гитара, бэк-вокал (1965—1973, 1978, 1993, 1997, 2000, 2011) * Джон Денсмор — ұрмалы, перкуссия, бэк-вокал (1965—1973, 1978, 1993, 1997, 2000, 2011) Дискографиясы Студиялық альбомдары # The Doors (1967 жыл қаңтар) # Strange Days (1967 жыл қазан) # Waiting for the Sun (1968 жыл шілде) # The Soft Parade (1969 жыл шілде) # Morrison Hotel (1970 жыл ақпан) # L.A. Woman (1971 жыл сәуір) # Other Voices (1971 жыл қазан) – Джима Моррисонсіз # Full Circle (1972 жыл шілде) – Джима Моррисонсіз # An American Prayer (1978 жыл қараша) – Джима Моррисон поэмасының өлгеннен кейінгі басылымы Концерттері және концерттік жинақтары # Absolutely Live (1970 жыл шілде) # Alive, She Cried (1983 жыл қараша) # Live at the Hollywood Bowl (1987 жыл шілде) # In Concert (1991 жыл шілде) # Live in Detroit (2001 жыл маусым) # Bright Midnight: Live in America (2002 жыл ақпан) # Live in Hollywood (2002 жыл мамыр) # Live at The Bowl ’68 (Remastered) (2012 жыл) Синглдары Фильмография * Break On Through (түрлі-түсті промо), 1967 * The Unknown Soldier (түрлі-түсті промо), 1968 * Feast of Friends (қара-ақ бөліктері бар түрлі-түсті деректі фильм, барлық музыка алдын-ала жазылып қойылған, 40 минут), 1968 * HWY (түрлі-түсті фильм, 50 минут), 1968 * The Doors Are Open (қ/а, 60 минут), 1968 * No One Here Gets Out Alive (Feast of Friends, түрлі өнер көрсетулер, ТВ-шоу фрагменттері, Джон, Робби, Рэй, Ротшильд, Хопкинс, Шугерменмен болған интервьюлер, Джимнің түсіргендері — түрлі-түсті және қ/а), 1980 * When You’re Strange режиссёр — Том ДиЧилло (деректі фильм), 2010 Тағы қараңыз The Rolling Stones Дереккөздер
Ю. Либихтың минимум ережесі

1840 жылы Ю.Либих (1803-1873) ағзалардың төзімділігі оның экологиялық қажеттіліктерінің тізбегіндегі ең әлсіз звеносымен анықталатынын дәлелдеді. Ол ауыл шаруашылық дақылдарының өнімділігін анықтауда қоректік заттарға деген сұранысын зерттеуге бағытталған тәжірибелер жүргізді. Ю. Либих бидайдың өнімділігі оған көп мөлшерде қажет (СО2 Н2О және т.б.) жеткілікті мөлшерде бар қоректік заттарға емес, оған аз мөлшерде қажет және топырақта жеткіліксіз болатын (мысалы, бор) заттарға тәуелді екенін анықтайды. Қазір Либих ережесі шектеуші факторлар заңы немесе Либихтің минимум заңы деп аталады. Бұл заңды былай тұжырымдауға болады: экологиялық факторлар жиынтығында төзімділік шегіне ең жақын фактор күшті әсер етеді. Экологиялық фактордың тек жетіспеуі (минимум) ғана емес, оның артық мөлшері де (максимум) шектеуші әсер ете алады. Миниммумен қатар максимумның де шектеуші әсері туралы түсінікті дамытқан 1913 жылы В.Шелфорд болды. Шелфодтың толеранттық заңы: Экологиялық фактордың минимумы ғана емес, оның максимумы да шектеуші фактор бола алады, ал олардың арасындағы ауытқуы диапазоны толеранттылық шамасын (латын тілінен аударған tolerantia - шыдау, төзім) яғни ағзаның белгілі бір факторға төзімділігін анықтайды.
Король и Шут

Король и Шут — ресейлiк панк-тобы. Ал 1988 жылдан бастап атын Король и Шут өзгертіп. Оның құрамына 6 жігіт кіреді, олар: Михаил Горшенёв, Александр Щиголев, Яков Цвиркунов, Сергей Захаров, Павел Сажинов, Александр Леонтьев. Құрамы * Михаил Горшенёв (горшок) — вокал * Александр Щиголев (Поручик) — екпінді * Яков Цвиркунов (Яков) — гитара * Сергей Захаров (Захар) — гитара * Павел Сажинов — клавиштік * Александр Леонтьев (ренегат) — гитара Дискография Студиялық альбомдары * 1996 — Камнем по голове * 1997 — Король и Шут * 1998 — Акустический альбом * 2000 — Герои и Злодеи * 2001 — Как в старой сказке * 2002 — Жаль, нет ружья * 2004 — Бунт на корабле * 2006 — Продавец кошмаров * 2008 — Тень клоуна * 2010 — Театр демона * 2011 — TODD. Акт 1. Праздник крови * 2012 — TODD. Акт 2. На краю * 1996 — Камнем по голове * 1997 — Король и Шут * 1998 — Акустический альбом * 2000 — Герои и Злодеи * 2001 — Как в старой сказке * 2002 — Жаль, нет ружья * 2004 — Бунт на корабле * 2006 — Продавец кошмаров * 2008 — Тень клоуна * 2010 — Театр демона * 2011 — TODD. Акт 1. Праздник крови * 2012 — TODD. Акт 2. На краю Басқадай альбомдары * 1990 — Демо * 1992 — В долине болот * 1994 — Будь как дома, путник… * 1995 — Любовь негодяя * 1999 — Ели мясо мужики * 2002 — Мёртвый анархист * 2001 — Собрание * 2007 — Страшные сказки Синглдер * 2005 — Я алкоголик, я анархист * 2005 — Любовь негодяя
Баян

Елді мекендер: * Баян – Солтүстік Қазақстан облысы Айыртау ауданындағы ауыл. * Баян – Солтүстік Қазақстан облысы Жамбыл ауданындағы ауыл. Басқа мағыналар: * Баян – Юань патшалығының қарлұқ тайпасынан шыққан ғалымы. * Баян – Алтын Орда құрамындағы Шығыс Дешті - Қыпшақ немесе Орда-Ежен ұлысының билеушісі. * Баян – тарихи дастан. * Баян – орыс халқының музыкалық аспабы. * Баян – Есіл алабындағы тұзды көл.
Үстел теннисінен әлем чемпионаты

Үстел теннисінен Әлем Чемпионаты — Халықаралық үстел теннисі федерациясымен (ITTF) бұл спорт түрінен ең мықты шеберлерге арнайы ұйымдастырылатын жарыс. Чемпионаттар тізімі Командалық жарыс Жеңімпаздары және жүлдегерлері Жеке жарыстар Командалық жарыстар Жалпы медальдар саны Тағы қараңыз * Үстел теннисі Сыртқы сілтемелер *[http://tabletennis.guide/medalcount.php?level=world Үстел теннис чемпионаттын статистикасы] *[http://www.ittf.com/ittf_stats/stats_by_event.htm ITTF сайтындағы статистика] *[http://www.ittf.com/museum/ ITTF Мұражайы] Дереккөздер
Валентина Монетта

Валентина Монетта (, 1 наурыз 1974; Сан-Марино, Сан-Марино) — танымал санмариналық джаз және поп жанрларында ән айтатын әнші. «Eurovision 2012», «Eurovision 2013», «Eurovision 2014» және «Eurovision 2017» ән байқауларында Сан-Мариноның өкілі.
Аңсар Тұрсынханұлы Мұсаханов

Аңсар Тұрсынханұлы Мұсаханов (31 шілде 1966 жыл, Алматы облысы – 19 ақпан 2025 жыл) — қазақстандық мемлекеттік қайраткер, 2011 және 2014 жылдары аралығында Алматы облысының әкімі, одан кейін — Сенатор, ауыл шаруашылығы ғылымдарының кандидаты. Білімі Шапырашты руынан. Алматы мал дәрігерлік институтын, Қазақ ұлттық аграрлық университетін бітірген, мамандығы бойынша - мал дәрігері, мемлекеттік және жергілікті басқару менеджері. Ауыл шаруашылығы ғылымының кандидаты. Еңбек жолы Еңбек жолын Күрті ауданындағы «Құйған» совхозында жұмысшы болып бастады. Жоғары оқу орнын бітіргеннен кейін әр жылдары «КСРО-ның 60 жылдығы» атындағы кеңшарда мал дәрігері, Күрті ауданының бас мал дәрігері, Жамбыл ауданы Ұзынағаш станциясы мал учаскесінің меңгерушісі, Теміржол ауылдық округінің әкімі, Ақсеңгір тәжірибелік шаруашылығының директоры, «Қазыбек бек» ЖШС директоры болып жұмыс істеді. Алматы облысының мемлекеттік басқару органдарында басшы лауазымдарда қызмет атқарды. ҚР Ауыл шаруашылығы министрлігі Қарасай аудандық аумақтық басқармасының бастығы, Іле ауданы әкімінің орынбасары, Жамбыл және Қарасай аудандарының әкімі, Қазақстан Республикасы Президенті Әкімшілігінің мемлекеттік инспекторы, Алматы облысы әкімінің орынбасары қызметтерін атқарды. Дереккөздер Қолданылған әдебиет *Тарихы терең Талдықорған (Облысты басқарғандар, 35 бет): кітап *http://blog.zhetysu-gov.kz/content-view-1.html
DR Byen

дегі DR Byen ғимараты.]] DR Byen (дәлме-дәл аудармасы: DR (Дания радиосы) Қаласы) Копенгаген қаласында орналасқан Данияның ұлттық теле-радио хабар тарату корпорациясының штаб-пәтері. Ғимарат аумағында француз сәулетшісі Жан Нувельдің жобасы бойынша салынған Копенгагенның концерт залы орналасқан. Сонымен қатар DR Byen Копенгагенде орналасқан метро бекеттерінің бірі болып табылады. Тағы қараңыз * Danmarks Radio Сыртқы сілтемелер * [http://www.dr.dk/OmDR/Besoeg_DR/DR%20Byen%20Fakta/20070108104721.htm DR Byen] Danmarks Radio сайтында (датша) Дереккөздер
DR концерт залы

DR концерт залы Данияның астанасы Копенгаген қаласында орналасқан жаңа концерт залы. Француз сәулетшісі Жан Нувельдің жобасы бойынша құрастырылған кешен төрт залдан тұрады (ең үлкен залдың сыйымдылығы 1800 адам және тағы екі зал 600 көрерменге арналған). Кешеннің ашылу салтанаты 2009 жылдың 17 қаңтарында өткізілді. Лондондық The Telegraph ғазетінің мәліметі бойынша кешеннің жалпы құны 360 миллион долларды құрады. Әзірше бұл әлемдегі ең қымбат концерт залы болып табылады. Сыртқы сілтемелер *[http://www.dr.dk/Koncerthuset/english/the-best-modern-acoustics.htm Кешеннің ресми сайты] *[http://www.arcspace.com/architects/nouvel/dk_concert/dk_concert.html arcspace.com feature on the Koncerthuset]
Акт (құжаттама)

Акт ( - «әрекет») - заңды күші бар ресми құжат. Ол іс-әрекетті, тұрмыс тіршілікті растайтын ресми құжат және лауазымды адамдармен бекітіледі. Мағынасы # Заңды күш бар ресми құжат.Актінің кіммен және басқарманың қандай деңгейінде шығарылғанын(қабылданғанын) және оның мазмұнына - мемлекеттік, ведомстволық, нормативтік, аймақтық және басқа актілер екенін айыруға болады. # Деректі тіркейтін хаттама. Айталық, тексеру актісі, тауардың жеткіліксіздігі туралы акті, қазына-мүлік беріліс туралы акт. # Лауазымды адамдардың, ұйымдардың азаматтардың - және құқықтықтың шамасының бұзушылығында соттайтын әрекеттер. # Болған құбылысты мазмұндайтын және іске қатысушылардың қолы қойылған ресми құжат. Актінің реквизиттері # ұйымның атауы # құжаттың көрінісінің атауы # күні және тіркеген нөмірі # басылымның жері немесе таралымы # мәтінге тақырыптама # қолдар # бекіту белгісі ( бекітуді сұрайтын актілер, құжаттың тізбесіне алынуы қажет) Дереккөздер
Туристік кластер

Туристік кластер– бұл туристік өнімді жасау, өндіру, ілгерілету және сатумен, сондай-ақ туризм индустриясымен және рекреациялық қызметтермен сабақтас қызметпен айналысатын өзара байланысқан кәсіпорындар мен ұйымдардың бір шектелген аумақ аясында шоғырлануы. Дереккөздер
Жан Нувель

Жан Нувель (; 12 тамыз 1945; Фюмель, Ло және Гаронна, Франция) танымал француз сәулетшісі. Өмірбаяны 1972 жылы Жан Нувель Париж қаласындағы Ұлттық бейнелеу өнері академиясын (École nationale supérieure des beaux-arts) бітірді. Академияны бітірер алдында ол Франсуа Сеньормен бірге өзінің алғашқы сәулеттік бюросын ашады. 1976 жылы құрылған «Марс 1976» және «Сәулеттік синдикат» сәулет өнері қозғалыстарының негіздеушісі болып табылады. Нувель «Architecture Studio» сәулеттік бюросымен бірлесіп жасалған Париждегі Араб әлемінің институты (Institut du monde arabe) жобасынан кейін әлемге танымал болды. 1994 жылы ол Франциядағы ең ірі (2006 жылдың дерегі бойынша 140 қызметкер жұмыс істейді) сәулеттік бюроларының қатарына кіретін "Жан Нувельдің ательесі" атты студиясын ашты. Қазіргі кезде ол Францияда және шетел елдерінде 40-тан астам жобалармен айналысады. Бюроның орталық бөлімі Париж қаласында, ал филиалдары Лондонда, Копенгагенде, Миннеаполисте, Римде, Мадридте және Барселонада орналасқан. 1991 жылы ол Франциядағы Сәулет институтының вице-президенті ретінде тағайындалды, ал 1993 жылы американдық Сәулетшілер институтының құрметті мүшесі атағына ие болды. Нувельдың бірінші некеден екі үлкен баласы және екінші некеден бір қызы бар. Оның үшінші әйелі — швед сәулетшісі Миа Хагг. Жобалары және сәулет құрылыстары * Араб әлемінің институты, Париж, 1981-87 * Галери Лафайет сауда орталығы, Берлин, 1991-95 * «Алтын періште», Прага * Фонд Картье, Париж, 1994 * Люцерндегі мәдени-қоғамдық орталығы, 1993-99 * Әділет сарайы, Нант * Бранли жағасындағы мұражай, Париж, 2006 * DR концерт залы, Копенгаген, 2003-09 * Рио-де-Жанейро және Токио қалаларындағы Гуггенхайм мұражайы * Торре Агбар, Барселона * Абу-Дабидегі «Лувр» (жоба) Сыртқы сілтемелер * [http://www.jeannouvel.fr/ Ateliers Jean Nouvel], «Жан Нувельдің ательесі» (ағыл., фр.)
Торре Агбар

Торре Агбар немесе Торре Айгуас да Барселона &nbsp;— Испанияның Барселона (Каталония) қаласында орналасқан көк тіреген 33 қабатты үй. Ғимараттың жалпы биіктігі 144,4 м. Құрылыс жұмыстары 1999 жылы басталып, 2004 жылы аяқталды. Ғимарат ресми түрде Испания патшасы Хуан Карлос I 2005 жылдың 16 қырқүйегінде ашылған еді. Жобаның авторы француз сәулетшісі Жан Нувель. Галерея Сыртқы сілтемелер * [http://www.torreagbar.com/home.asp Торре Агбар] ресми сайты
Қазақтың ең алғашқы туы

Тарихшы Берекет Кәрібаевтың айтуынша, бізде тудың түсі түрліше болған екен. Алтын Орда, Ақ Орда кезінде туымыздың түсі ақ болыпты. Туда Шыңғыс әулетінің таңбасы – тарақтың белгісі бейнеленген (2-сурет). Aнжелино Дулцерт деген итальян картографы 1339 жылы құрастырған картасында осы туды көрсеткен екен. 1375 жылы Абраам Крескес құрастырған каталандық атласта да осы жалау жүр. Білуімізше, Абылай хан заманында да жауынгерлерді ерлік пен өрлікке бастаған тудың түсі – ақ. Байрақ ұзындығы үш құлаш найзаға сапталыпты. Биіктігі – 150 сантиметр, ені – 70 сантиметр. Абылай заманындағы ту 1930 жылға дейін Арыс қаласы маңындағы «Хан қорған» мекенінде сақталып келген деген дерек бар. Шығыс Түркістандағы Оспан батырдың да туының түсі ақ көрінеді. Сhttp://fotohost.kz/images/2013/06/21/f8rCq.png/gallery>
Араб әлемінің институты

Париждегі Араб әлемінің институты 1987 жылы Францияның және жиырма екі араб мемлекетінің (Алжир, Бахрейн, Джибути, Иордания, Ирак, Йемен, Катар, Комор аралдары, Кувейт, Ливан, Ливия, Мавритания, Марокко, Мысыр, Біріккен Араб Әмірліктері, Оман, Палестина, Сауд Арабиясы, Сирия, Сомали, Судан және Тунис) ынтымақтастығы нәтижесінде құрылды. Ғимарат Ғимараттың оңтүстік қасбеті қазіргі технологиялармен аралас дәстүрлі ою-өрнектермен безендірілген. Жобаның авторы француз сәулетшісі Жан Нувель болып табылады. Көрмелер бөлімі Бұл бөлім 2007 жылдың жазында негізделген. Бөлімде уақытша және тұрақты көрмелер өткізіледі. Тұрақты экспозициялар үш қабатта орналасқан: *7-ші қабат: Хижраға дейінгі араб әлемі; *5-ші қабат: араб-ислам әлемі; *4-ші қабат: исламның Үндістанда, Иранда және Түркияда таратылуы. Келушілерге арналған уақытша көрмелер араб мемлекеттерінің ежелгі уаққыттан қазіргі уақытқа дейін келе жатқан мұрасы тақырыптарына өткізіледі. Ең ірі көрме жыл сайын күз мезгілінде, ал тақырыптық көрмелер (қазіргі көркемөнер, жаңалықтар, фотографиялар т.б.) жыл бойы ұйымдастырылады. Көрмелердің басты мақсаты келушілерді араб мәдениетімен және өркениетімен көркемдік жетістіктер арқылы таныстыру. Қызмет көрсетулер Институтта келесі қызметтер көрсетіледі: *жастарға арналған шаралар; *кітап дүкені; *темекі шегушілерге арналған бөлме; *араб әлемінің жаңалықтарын және фильмдерін көруге болатын аудиовизуалды бөлме; *араб тілін оқуға арналған орталық; *мейрамхана; *қолөнер бұйымдары сатылатын дүкен. Сыртқы сілтемелер * [http://www.imarabe.org/ Араб әлемінің институты]
Galeries Lafayette Haussmann

«Галери Лафайет» (Galeries Lafayette) — 1893 жылы негізделген француз әмбебап дүкендер желісі. 2009 жылы желінің айналымы 1 млрд еуроны құрады. Иелері — Galeries Lafayette компаниялар тобы. Ең ірі және басты дүкені 1912 жылы Париж қаласындағы Гранд-Операдан қарама-қарсы жатқан Осман желекжолында ашылған. Әрбір Рождествода дүкеннің ортасында үлкен шырша орнатылады. Берлин қаласындағы Фридрихштрассе көшесінде ашылған дүкенді 1990-шы жылдары әлемге аты шыққан сәулетші Жан Нувель жобалаған. Тағы екі ірі дүкендері Дубайдағы Dubai Mall (әлемдегі ең ірі сауда орталығы) сауда орталығында және Касабланкадағы Morocco Mall (Африкадағы ең ірі сауда орталығы) сауда орталығында жұмыс істейді. Сыртқы сілтемелер * [http://www.galerieslafayette.com/ Ресми сайты] *
Бранли жағасындағы мұражай

Бранли жағасындағы мұражай &nbsp; Париждегі орналасқан мұражай. Африка, Азия, Океания және Америка құрлықтарында тұратын халықтарының «қарапайым көркемөрен» үлгілері жиналған. Франция президенті Жак Ширактың бастамасымен негізделген және Францияның астанасында 2006 жылы ашылған. Мұражайдың құрылуы жобадан құрылыстың аяғына дейін 10 жыл уақыт алды. Ресми топографиялық атауы — Бранли жағасындағы мұражай. Бранли жағасы Париждегі Сена өзенінің сол жақ жағалауында орналасқан. Көршілес ғимараттар арасында: Лувр, Орсе мұражайы, Үлкен және Кіші сарайлар, Токио сарайы. Мұражай жобасының авторы француз сәулетшісі Жан Нувель болып табылады. Мұражай қорларында көркемөнердің 300 мыңнан астам бұйымдары жиналған, бірақ орталық мұражай ғимаратында тек қана 3500-ге жуық экспонаттар шығарылған. Олардың барлығы географиялық қағидаты бойынша орналасқан: Африка, Азия, Океания және Америка. Сыртқы сілтемелер * [http://www.quaibranly.fr/ Мұражайдың ресми сайты]
Көктіреген

»]] Көктіреген, көктіреу — өте биік ғимарат. Тұрғын үй, жұмыс кеңсесі, қонақ үйі сияқты алуан-түрлі мақсаттарды атқаруы мүмкін. Көктіреген ғимараттардың минималды биіктігі даулы болып келеді. АҚШ пен Еуропада көктіреген ретінде 150 метрден (500 фут) аласа емес ғимараттарды атайды . Дереккөздер
Сағыз

Сағыз — жеуге жарамсыз эластиктің негізінде жасалған, әртүрлі дәм және иіс беретін қосымшалардан тұратын, ауызбен шайнауға арналған, жұтуға арналмаған кулинарлық өнім. Пайдасы мен зияны Сағызды шайнау кезінде сілекей бөлінуі күшейеді, бұл тістердің реминерализациясы мен тазартылуына ықпал етеді; шайнау бұлшықеттері сағыздың пластикалық және физикалық-механикалық қасиеттеріне байланысты біркелкі, теңдестірілген жүктеме алады; тіс массажы белгілі бір дәрежеде пародонт ауруларының алдын алу болып табылады. Сарапшылар сағызды тамақтан кейін бірден және күніне бес минуттан артық емес қолдануға кеңес береді. Әйтпесе, асқазан сөлінің аш қарынға шығарылуына ықпал етеді, бұл асқазан жарасы мен гастриттің дамуына ықпал етеді. Дегенмен, қыжылдаумен ауыратын адамдарда тамақ ішкеннен кейін, сағыз оның белгілерін жеңілдетуге көмектеседі. Сілтілі реакциясы бар босатылған сілекей жұтылады. Өңештің төменгі үштен бір бөлігінің қышқылдық құрамы бейтараптандырылады. Бұл ретте сілекейдің тұрақты ағуы өңештің төменгі үштен бір бөлігін тазалауды қамтамасыз етеді. Сағыздың кейбір еритін компоненттері, егер олар оған көп мөлшерде енсе, денеге зиянды. Мысалы, сағыздағы кең таралған қант алмастырғыш сорбит іштің өтуін тудыруы мүмкін, бұл туралы өндірушілер қаптамада ескертеді.
Шанхай (айрық)

Шанхай: * Шанхай — Қытай қаласы. * Шанхай — шанхайлық Пудун ауданында орналасқан гонкалық трасса. * Шанхай — Шанхайдағы (Қытай) Формула-1 трассасы. 2004 жылдан бастап Қытайдың гран-приі өткізілетін орын. * Шанхай — режиссер Александр Барановтың фильмі, 1996. * Шанхай — режиссер Микаел Хафстремнің фильмі, 2010. * Шанхай — кеңестік рок-топ.
Он аяқты ұлу

Бас аяқты ұлулардың бір отряды. Олардың сегізаяқтылардан айырмашылығы: қармалауыштарының саны - 10; қармалауыштарындағы сорғыштары сабақша арқылы бекінген; сорғыштарының айналасын мүйізденген шеңбер қоршайды. Сипаттама Он аяқты ұлулардың сорғыштары қармалауышқа айналған. Денесінің артқы жағындағы жүзбеқанаттары ромб, жүрек, ескек тәрізді. Өкілдері Кальмар Каракатица Дереккөздер Қызықты биология. 2-бөлім: Жануарлар дүниесі (омыртқасыздар). - Алматы:"Таймас" баспа үйі, 2007. -136 бет. Сәтімбеков Р., Әлімқұлова Р.
Фотофор

Фотофор - суда тіршілік ететін басаяқты ұлулардың жарық шығаратын мүшесі. Ұлулардың жарық шығаратын мүшесі олардың денесіндегі көгілдір нүкте. Судың терең қабатын мекендейтін кальмарлардың денесінде 200-ге жуық фотофорларды байқауға болады. Фотофордың сыртқа қараған жағынан басқа жері жарық өтпейтін қара қабатпен қапталған, ал түп жағында жарқырауық ұлпа орналасқан. Осы фотофорда түрлі түсті жасушалардан тұратын жарық фильтрі болады. Басаяқты ұлулардың көзінде және көз алмасында жарық шығаратын мүше орналасқан. Көзде орналасқан фотофор тек қана бас аяқты ұлуларда ғана емес, су тереңіндегі шаяндар мен балықтарда да кездеседі. Дереккөздер Қызықты биология. 2-бөлім: Жануарлар дүниесі (омыртқасыздар). - Алматы: "Таймас" баспа үйі, 2007. - 136 бет. Сәтімбеков Р., Әлімқұлова Р.
Циклоп

Циклоптар – ескекаяқты шаянтәрізділер отрядының циклоптар отряд тармағына жатады. Олар тоқтау суларда, ірі көлдерде, судың беткі және ортаңғы қабаттарында тіршілік етеді. Сипаттамасы Денесі баскөкірек пен құрсаққа айқын бөлінген. Көкірек бөлімі 5 бунаққа, құрсақ бөлімі 4 бунаққа бөлінген. Көкірек бөлімінде 4 жұп аяқтары бар. Бесінші жұбы түрөзгеріске ұшырап, жойылып кеткен. Аяқтарының көмегімен қозғалады: артқа, алға, бір бүйіріне қарай. Бұл қозғалыстар қорек аулауын жеңілдетеді. Желбезектер болмағандықтан, бүкіл денесімен тыныс алады. Көбеюі Циклоптар дара жынысты. Аналық циклоптың құрсағының екі жағында жұмыртқа қалталары болады. Осы қалталарда жұмыртқалар дамиды. 6 аяқты дернәсілдер дамығанша ересек циклоптың денесіне жабысып тұрады. Таралауы Циклоптардың ішінде жыртқыштары да, өсімдікпен қоректенетіндері де бар. Қазақстанда өсімдікпен қоректенетіндері кең таралған. Олар жасыл және көк-жасыл балдырлармен қоректенеді. Жыртқыш циклоптар паразит құрттардың дернәсілдерімен және ұсақ шаяндармен қоректенеді. Су тартылып қалғанда, мұз қатқан жағдайда циклоп бездерінен бөлінген сұйықтыққа оранып, қатты қорғаныштық қабық түзеді. 3 жылға дейін тіршілігін сақтап қалады. Суда оттек азайса да, күкіртті сутек көбейіп кетсе де тіршілігін жоймайды. Осы қасиеттеріне байланысты циклоптар кең таралған. Дереккөздер Қызықты биология. 2-бөлім: Жануарлар дүниесі (омыртқасыздар). - Алматы: "Таймас" баспа үйі, 2007. - 136 бет. Сәтімбеков Р., Әлімқұлова Р.
Мұртаяқты шаяндар

Мұртаяқты шаяндар – максиллоподалар табына жататын шаянтәрізділер. Мұртаяқты шаяндардың денесі қатты бақалшақпен қапталған, осы белгісіне қарай ұлулар типіне жатқызылады. Олардың аяқтары бунақты мұрташаларға ұқсағандықтан мұртаяқты шаяндар деп атайды. Олар теңіздерде ғана тіршілік етеді. Ересектері су түбіндегі заттарға (тастар, кеменің асты, теңіз жануарларының денесі т.б.) жабысып, бір орынынан қозғалмайды. Сипаттамасы Бақалшақтары бір-бірімен қозғалмалы байланысқан тақташалардан құралған. Қоректенген кезде шаян тақташалардың арасынан көкірек аяқтарын шығарады да, бақалшақтың ішіне су кіреді. Бұл шаяндар сумен бірге ілесіп келген ұсақ ағзалармен қоректенеді. Қозғалмай тіршілік ететіндіктен олардың денесі көптеген өзгерістерге ұшыраған: # олардың денесінің сыртындағы бунақтары мен хитинді қабаты жойылған; # басы өзгерген, себебі олар қандай да бір басқа затқа басы арқылы бекінеді; #құрсақ бөлімі қысқарып, жойылған; #аяқтарының қызметі өзгерген, су кіргізуге ғана бейімделген. Кейбір түрлері паразиттік жолмен тіршілік етеді. Құрылысы Денесі екі қабат мантия қаптарынан тұрады. Денесі жұмсақ, екі бөлімнен тұрады: бас және көкірек. Басының алдында орналасқан мұрташалары қысқа. Олар безді болып келеді. Мұртшаларының қызметі: затқа бекіну. Артқы мұрташалры болмайды. Көкірек бөлімінде 6 жұп аяғы бар. Маңызы Мұртаяқты шаяндардың зияны көп. Кемелердің астына миллиондап жабысып, кеменің жүзуін баяулатады. Кит, акулалардың терісіне де жабысады. 700-ге жуық түрі бар. Мысалы, теңіз жаңғағы. Дереккөздер Қызықты биология. 2-бөлім: Жануарлар дүниесі (омыртқасыздар). - Алматы: "Таймас" баспа үйі, 2007. - 136 бет. Сәтімбеков Р., Әлімқұлова Р.
Ойын ұзақтығы (футбол)

Негізгі уақыты Футбол матчы өзара тең 45 минуттан тұратын екі таймнан құралады. Үзіліс Екі тайм арасындағы үзіліс 15 минуттан аспайды. Қосымша уақыт Әрбір таймның ұзақтығына ойын барысында келесі әрекеттерге ентірілген уақыт қосылады: * ойыншы алмастыру * ойыншы жарақатының қауіптілігін анықтау * жарақаттанған ойыншыға көмек көрсету үшін алаңнан тасымалдау * ойын қайтадан басталынуның ойыншылар тарапынан қасақана создырылуы Максималды қосымша уақыт - 15 минут. 11-метрлік соққы Егер матч уақыты аяақталса, ал 11-метрлік соққы орындалуы немесе қайта орындалуы керек болса, онда ойын ұзақтығына соққыны жасап бітіруге қажетті уақытқа созылады.
Қазақтың ет тағамдары

Қазақша ет асқанда ең алдымен жіліктен бұзылған етті адам санына қарай мөлшерлейді. Көбінесе тойға қой сойылады. Қой еті жіліктенгенде 13 мүшеге бөлінеді. Олар: 2 жамбас, 2 ортан жілік, 2 асықты жілік, бел омыртқа, 2 сүбе, 2 қабырға, төс, омыртқа, 2 жауырын, 2 тоқпан жілік, 2 кәрі жілік, бұғана, мойын. Бас Қойдың, ешкінің, сиырдың басын үйтіп, қырып жылы суға бірнеше рет қайталап, мұқият жуып тазартады. Қой, ешкінің басы тұтас күйінде, ал жылқының, түйенің басын бөліп асады. Сиырдың әр шекесі бір бастың орнына жүреді. Жылқының шекесін кәдеге жүрмейтіндіктен сый қонақтарға тартпайды. Бас асқан етпен бірге беріледі. Борша Көбінесе ірі қара етінен дайындалады. Кәуәптің бір түрі. Санның, қолдың, жауырынның, қара кесек еттерін ұзыншалап кесіп алады. Етті темір тордың үстіне салып, жалындатпай шоққа қақатап пісіреді. Шоққа қақталып қызыл-күрең тартқан борша өте дәмдә болады. Жал Жылқы етінің ең кәделі мүшелерінің бірі. Ол жылқының шоқтығы мен ауыз омыртқасының арасында, мойын омыртқаны ұстап тұратын желкемен жымдаса бітеді. Жалдың шоқтыққа тақау ұшы жуан болып, екінші ұшына қарай біртіндеп жіңішкере береді. Соғымға сойған жылқының жалын арша ағашқа іліп, ыстап 1-2 сағат сүрлейді. Қазіргі кезде жал қазы, қарта, шұжық сияқты салқын дәм орнында да көп қолданылады. Қарта Жылқы етінің ең кәделі мүшелерінің бірі. Қартаны асқан етке қосып береді. Жая Жылқы етінің аса кәделі мүшелерінің бірі. Жылқының терісін сыпырып алғаннан кейін жаяның етін тұтастай бөлек сылып алады. Жаяны сыйлы қонақтарға асылған етке қосып береді, яғнм оын бас табаққа, қос табаққа, сондай-ақ сый табаққа салады. Жөргем Малдың ащы ішегі мен тоқ ішегінен өріп жасалады. Ащы ішек жіңішке, әрі өте ұзын болғандықтан, оны тоқ ішек секілді жалаңқабат өре салмай бірнеше еселеп шумақтайды да, одан соң әлгі шумақтың белінен айналдыра, шандып орап, ішектің ұшын бекітеді. Жөргемді қонақ табақтарына салмайды. Қазы Жылқы етінің ең кәделі мүшелерінің бірі. Ол жылқының қабырғалары мен белдемелерінің етегіне жиналатын аса шұрайлы, майлы ет, Қазы жасау үшін екі бұғана қабырға, екі тілше қабырғадан басқа қабырғалар алынады. Қазыны ішекке тығады. Қазыны сыйлы қонақтарға басқа асқан етке қосып береді. Шұжық Сан, қол, жон еттерін алады, мойын еті жарамайды. Туралған ет пен пен майға араластырып, содан кейін ішекке салып толтырады. Ішектің екі ұшын жіппен байлайды.
Жыл қайыру

Жыл қайыру — халықтың тапқырлық есебінің бірі-жыл қайыру. Бұл әсіресе, адам жасын есептеуге келгенде бірден-бір ұтымды жол. Ескіше жыл қайыру әдісімен өзінің қазақша қай жылы туғаның, неше мүшелге толғанын білгісі келсе, ол өз туған жылын он екіге бөлу керек. Қалдықсыз бөлінсе-мешін, қалдық біреу болса-тауық, екеу болса-ит, үшеу бола-доңыз, төртеу болса-тышқан, бесеу болса-сиыр, алтау болса-барыс, т.с.с болып, әрі қарай есептеле береді. Жыл басы Жыл басы-наурыз айынан басталады.Жыл санау мен жыл қайыруда осы наурыз айынан басталатынын ұмытпау керек.Жыл басы тышқан.Жыл қайыру да осы тышқаннан басталады және оның реттік кезегі мынадай: # Тышқан # Сиыр # Барыс # Қоян # Ұлу # Жылан # Жылқы # Қой # Мешін # Тауық # Ит # Доңыз Түсініктемелер * "Көне түріктер", 1994 ж. Дереккөздер
Күн санау

Күн санау - халықтың ертеден келе жатқан күн жүйесіндегі есептік қағидасы. Шығыстық ежелгі ғылымдық тәсілге сәйкес қазақ халқы да күн санауды сенбіден бастайды. Күн санау жеті күннен есептеліп оны бір жұма,жеті немесе апта деп атайды. Ұлттық ұғымда әр күннің өзіндік ерекшелігі,қасиеті немесе ғұрыптық қағидасы бар. Сәрсенбе сәтті күн,бұл күн сапарға шығады,игілікті іс бастайды. Сейсенбі сәтсіз күн. Бейсенбі,жұма,инабат,имандылық,қасиетті күн.Бұл күні әр адам таза киініп,әдепті сөйлеп,әруақты еске алады.Өмірден өткендердің әруағына бағыштап дұға оқиды. Күн санау жүйесінде әр күнге дүйсенбі, сейсенбі т.с.с атаулар берілген. Күндік есеп қағидасында әр күннің қадір-қасиет, жаратылысқа байланысты танымдық тағылымдық болжаулары бар.
Ринат Рифхатұлы Зайыт

Ринат Рифхатұлы Зайыт (туған тегі — Зайытов; 17 қараша 1983 жыл, Аягөз, Абай облысы) — қазақстандық айтыскер, суырып-салма және жазбаша ақын, актёр, филолог, мемлекеттік қайраткер, 2023 жылдан бастап Қазақстан Мәжілісі VII-шақырылымының депутаты. Өмірбаяны Шыққан тегі Орта жүз құрамындағы Найман тайпасының Қаракерей руының Мұрын бөлімі. М. Төлебаев атындағы музыка колледжінің «Драмалық театр актері» мамандығы бойынша тәмамдаған. Семей Мемлекеттік педагогикалық институтында филолог мамандығын алып шықты. «Тазша бала» атты жас сықақшылар республикалық конкурсының жеңімпазы (2001 жыл). Телевизиядағы алғашқы қадамы Семей қаласының жергілікті каналындағы «ТТТ» әзіл-сықақ бағдарламасымен басталған. Ол 2001-2008 жылдар арасындағы аймақтық, республикалық және халықаралық айтыс додаларының жеңімпазы. 2008-2010 жылдар аралығында республикалык айтыстағы дүлдүл жеңімпазы. Аягөз ауданының құрметті азаматы; «Астана қаласының дамуына қосқан үлесі үшін» медалінің иегері. Бос уақытында бильярд, футбол ойнап, аңшылыққа шыққанды ұнатады. Сүйікті фильмі - «Однажды в Мексике» болса, Мұхтар Әуезовтың «Абай жолы» роман-эпопеясы – сүйіп оқыр кітабы болып табылады. Дереккөздер
Көрісудің түрлері

Көрісу - әдет-ғұрыптың бір бөлігі. Көрісудің үш түрі бар. Бірінші түрі Бұрынғы дәстүр бойынша ұзатылған қыздар жыл толмай жұртына баруына болмайды. Бұл ұзатылған қыз жаңа қауымға алаңсыз үйренсін деген мақсатпен жасалған. Және келін болғаннан кейінгі биологиялық өзгеріске ұшырауы кезінде өзінің еліне көрінбеуге тырысқан. Елін, бауырын сағынып жүрген осындай кездерде қыздың аға інісі іздеп келгенде қыз оларға өлең, жырымен көрісіп, жылап, өзінің сағынышын, өкпе - назын, қуанышын білдіреді. Мұндай сәтте қыз туыстарына басындағы жаулығын көрсетуге ұялып, оны алып тастап, орамал тартып алады. Қыздың бұл көрісуі өте жарасымды әдет-ғұрып қатарына жатады. Екінші түрі Кейде бауырларын көптен көрмеген сыртта жүрген әйелдер де туыс-туғанын көргенде көрісіп жылап, мұңын шағады. Мұның да еш ерсілігі жоқ. Өйткені, ел жұртын, туған жерді, ағайынды сағынудың белгісі. Үшінші түрі «Кімдер екенін айырып болатын емеспін, кезек-кезек келіп мені құшақтап көрісіп жатыр» (Т.Әбдіков). Туыс-тұғандары, ет жақындары қайтпас сапар шеккенде артта қалған ағайын, іліктері көрісіп, жылайды дауыс қылады. Еркектер де көріседі, бірақ әйелдердей жоқтау айтып, дауыс қылмайды.
Ақшоқы (Солтүстік Қазақстан облысы)

Ақшоқы — Солтүстік Қазақстан облысы Айыртау ауданы, Константинов ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы - Саумалкөл ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 66 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 270 адам (158 ер адам және 112 әйел адам) болса, 2009 жылы 135 адамды (73 ер адам және 62 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Береславка (Солтүстік Қазақстан облысы)

Береславка — Солтүстік Қазақстан облысы Айыртау ауданы, Гусаков ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы - Саумалкөл ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 79 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 409 адам (204 ер адам және 205 әйел адам) болса, 2009 жылы 241 адамды (119 ер адам және 122 әйел адам) құрады. Дереккөздер