kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Ақтоты Рахметоллақызы Райымқұлова

Ақтоты Рахметоллақызы Райымқұлова (1964 жылы 2 мамырда Алматы қаласында туған) — білім беру ісінің құрметті қызметкері, мәдениет саласының үздігі, мәдениет және спорт министрі (2019-2022), өнертану кандидаты докторы. Ұлты қазақ. Қара қаңлы руынан шыққан. Әкесі - Рахметолла Райымқұлов, жазушы. Анасы - Райымқұлова Мәкиза Дайырбайқызы, зейнеткер, Қазақ кеңес энциклопедиясының бөлім мөңгерушісі болып жұмыс істеген. Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясының тарих-теория факультетін (1987) композитор, пианист, музыкалық-теориялық пәндер педагогы, пианист, концертмейстер, камералық ансамбльдің солисі мамандығы бойынша; Халықаралық бизнес академиясын (2007) МВА дәрежесімен бітірген. Өнертану кандидаты (2007), докторы (2010). Докторлық диссертациясының тақырыбы: «Музыкалық өнер объектісі нарық қатынастарының объектісі ретінде». Доцент (2008 жылдан). «Аспанкөші» балетінің, «Толғау», «Дала сыры», «Жәмиля», «Асар» симфониялық поэмаларының; 20 спектакль мен кинофильмнің музыкасының авторы, оның ішінде «Періштеге хаттар», «Астана-махаббатым менің»; 3 кантатаның, «Ежелгі тұран» симфониеттасының; 300-ден астам әннің; мерзімді басылымдарда жарияланған көптеген мақаланың авторы. Қазақ, орыс және ағылшын тілдерін біледі. 1988 жылдан - Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясының концертмейстері, педагогы. 2000 жылдан бері - Құрманғазы атындағы Қазақ ұлттық консерваториясының проректоры, кафедра меңгерушісі. КСРО Композиторлар одағының мүшесі (1990). Қазақстан Композиторлар одағының мүшесі. Қазақстан Жастар одағы сыйлығының лауреаты (1990). ҚР Мәдениет министрлігінің Құрмет грамотасымен марапатталған (2004). Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Өркендеген Қазақстан». Хоббиі - жүзу. Тұрмыс құрған. Жұбайы - Қараманов Нұрлан Ұзақбайұлы, заңгер. Ұлдары - Қараманов Оспан Нұрланұлы, Қараманов Әлім Нұрланұлы. Дереккөздер
Сараланған кеден тарифі

Сараланған кеден тарифі - бір түрлі тауарға немесе өнімге оның қай елден экелгендігіне, кеден шекарасына, кеменің қай ұлттыкі екеніне, т.б. байланысты кеден алымының әр түрлі мөлшерлеме бойынша алынуы. Дереккөздер
Ғылыми сыйымды салалар

Ғылыми сыйымды салалар ғылыми-техникалық тұрғыдан алғанда озық өндірістік аппараты; зерттеушілер мен қызметкерлердің жоғары білікті кадр әлеуеті бар; ғылыми зерттеулерге бөлінетін салыстырмалы түрдегі шығындары жоғары салалар. Мұндай салалардың өнімі ғылым мен техниканың соңғы жетістіктерінің негізінде жасалып, жоғары бәсекелестік қабілетке ие болады. Экономикалық лексикада «ғылыми сыйымды өнім» деген ұғым қолданылады — бұл өз құнында ғылыми-зерттеу және тәжірибелік-конструкторлық талдамалар (ҒЗТКЖ) шығындары кемінде 10% алатын өнім. Дереккөздер
Байкенже Әбекұлы Белбаев

Байкенже Әбекұлы Белбаев (1951 жылы 19 қазанда Аягөз қаласында дүниеге келген) — театр және кино актері, каскадер, ҚР еңбек сіңірген қайраткері (2003). Өмірбаяны Алматы эстрада-цирк студиясының акробатика-гимнастика бөлімінде білім алған. Щепкин атындағы Мәскеу театр училишесінің актерлік факультетін бітірген (1974). 1974 жылдан Ш.Айманов атындағы «Қазақфильм» киностудиясының актері. ҚазКСР Кинематографистері одағының мүшесі (1987 жылдан). Рөлдері Актердің режиссер М.Кәрібозовтың «Сағым» фильміндегі бас кейіпкер, Б.Қалымбетовтің «Сардар» картинасындағы қалмақ колбасшысы, Р.Әбдірашевтің «Балалық шағымның аспаны» фильміндегі есепші Тойбай, С.Тәуекелдің «Махамбеттің семсері» картинасындағы хорунжий Ықылас, ресейлік режиссерлер Е.Кончаловскийдің «А»-ға қайта оралу», Э.Оразбаевтың «Афалинаның қарғуы» фильмдеріндегі кейіпкерлері экраннан жарқырай көрініп, көрермен көңілін баурап алған бейнелер. «Афалинаның қарғуы» фильмінде бас кейіпкерлердің бірінің бейнесін сомдап, қос қанатты қырандай актерлік шеберлік пен каскадерлік өнерді қатар меңгергенін көрермен қауымға паш етті. Бұл туынды 2010 жылы сәуір айында Мәскеуде өткізілген детективті фильмдердің XII фестивалінде «Көркем детектив фильм» саласы бойынша бас жүлдеге ие болып, сол жылы желтоқсан айында Киевте өткізілген «Алтын Георгий» фестивалінде «Үздік сценарий үшін» санаты бойынша жеңімпаз атанды. Байкалдың өнерін ресейлік режиссерлер жоғары бағалайды. Қазір ол Семей полигонында сутегі бомбасын сынақтан өткізудің зардабы туралы Павел Чухрайдың «Мәскеу-400» деп аталатын картинасына түсіп жатыр. Отбасы Әкесі - Белбаев Әбек, марқұм, қызметкер болған. Анасы -Белбаева Мүкім, марқұм, үй шаруасымен айналысқан. Үйленген. Жұбайы - Белбаева Гүлзия, актриса, дубляж және дыбыстау режиссері. Қызы - Маржан (1974 жылы туған); ұлы - Біржан (1979 жылы туған). Жеке өмірі *Қазақ және орыс тілдерін біледі. *Әскери атағы - сержант. *Діни көзқарасы - атеист. *Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә.Назарбаев. *Хоббиі - спорт, музыка. *Сүйіп оқитын әдебиеті - мемуарлар. Дереккөздер
Халықаралық валюталық өтімділік

Халықаралық валюталық өтімділік - халықаралық сауда-экономикалық және несие-қаржы қатыныстарының әріптес елдер үшін өзара тиімді төлем қаражатымен қамтамасыз етілуі; ол валюта жүйесінің елдер арасындағы есеп айырысуды халықаралық төлем қаражатының көмегімен жүзеге асыру қабілетін сипаттайды. Кең мағынада халықаралық валюталық өтімділік дегеніміз - дүние жүзілік төлем айналымын қаржыландыру мен несиелеудің мүмкін болатын көздерінің жиынтығы; жекелеген елдер немесе бір топ елдер жөнінде халықаралық валюталық өтімділік ол ардың ағымдағы төлем қабілетінің синонимы ретінде айтылады. Дереккөздер
Жұмағаным Әбілхалыққызы Рахимова

Жұмағаным Әбілхалыққызы Рахимова 1954 жылы 19 наурызда РКФСР Саратов облысының Новоросляевка ауылында туған. Қазақ. Рақымова Жұмағаным (19.3.1954 ж.т., Ресей, Саратов обл. Дергачев с.) – әнші, Қазақстанның еңб. сің. артисі (1998). 1979 ж. Алматы консерваториясын ( қазіргі Қазақ ұлттық консерваториясы) бітірген. Сол жылы Қазақ ұлт аспаптар оркестрінің, "Отырар сазы" фолькл.-этногр. оркестрінің әнші-солисі болды. Қазір Бат. Қазақстан филармониясында әнші әрі Бат. Қазақстан ун-тінде доцент. Рақымованың репертуарында 300-ден астас қазақ, орыс және шет ел композиторларының әндері, ариялары, романстары, вальстарі, т.б. бар. Рақымованың орындауындағы бірнеше ән, респ. теле-радионың "Алтын қорына" жазылған. 1981 ж. Бүкілодақтық М. Глинка атынд. вокалистер байқауының дипломанты атанды. Әкесі - Рахимов Әбілхалық Мұсаұлы (1926 ж. т.). Анасы - Рахимова Мәрия Мұхамедиярқызы (1933 ж. т.), зейнеткер. Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясының вокалды-хор факультетін бітірген (1979), әнші, оқытушы. Батыс Қазақстан мемлекеттік университетінің доценті (1993 жылдан). Қазақ, орыс, ағылшын және итальян тілдерін біледі. 1979 жылдан - Құрманғазы атындағы Қазақ мемлекеттік ұлттық оркестрінің жетекші солисі. 1980 жылдан - Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясының оқытушысы. 1986 жылдан - Республикалық филармонияның жетекші солисі (Алматы қ.). 1993 жылдан бері - Ғ. Құрманғалиев атындағы Батыс Қазақстан облыстық филармониясының солист-вокалисі. ҚазКСР Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамотасымен марапатталған (1984). Республикалық әншілер конкурсында К. Байсейітова атындағы I сыйлықтың лауреаты (1980). ҚР Еңбек сіңірген әртісі (1998). Ұлы - Молдағайынов Аспандияр (1984 ж. т.); қызы - Молдағайынова Ақбота (1996 ж. т.). Дереккөздер
Шайзат Сапарғажықызы Бахтинова

{{Кинематограф { } }} Шайзат Сапарғажықызы Бахтинова (1940 жылы 10 желтоқсанда Шығыс Қазақстан облысы Көкпекті ауданы - 2015 жылы Семейде) — актриса. Қазақ КСР Еңбегі сіңген артисі (1987). Толығырақ * Шайзат Сапарғажықызы 1940 жылы 10 желтоқсанда Шығыс Қазақстан облысы Көкпекті ауданы, Комсомол ауылында дүниеге келген. Ұлты - Қазақ. * 1960 жылы Абай атындағы Семей облыстық қазақ музыкалық-драма театры жанындағы театр студиясын драма актері мамандығы бойынша бітірген. * 1971 жылы М. Төлебаев атындағы Семей музыкалық училищесінің жеке ән орындау факультетін хор және ансамбль әртісі мамандығы бойынша бітірген. * Қазақ және орыс тілдерін біледі. * 1958 жылдан өмірінің соңына дейін Абай атындағы Семей облыстық қазақ музыкалық-драма театрының сахнасында өтті. * 2015 жылы қайтыс болды. Шығармашылығы 200-денастам рөлдеойнаған. Келесіспектакльдердеойнай- ды: Т. Ибрагимовтың «Жас Абай» (Зере), О. Боранбаевтың «Сотанайдың соңғы үйленуі» (Шеше), С. Тұрғынбекұлының «Абай - Біржан» (Айғыз), Б. Әлімжановтың «Қайран кемпір шалдар-ай» (Aпa), С. Кенжеахметұлының «Жарысқазан» (Дариға), О. Бөкейдің «Өз отыңды өшірме» (Нұрке), Р Отарбайдың «Ғасыр қасіреті» (Ана), С. Ахмадтың «Келіндер көтерілісі» (Формон), М. Әуезовтың «Қаракөз» (Мөржан), У. Гаджибековтың «Аршын - Мал-Алан» (Жахан), А. Тілеуханның «Мұзбалақ» (Мәрзия) спектакльдері. Қазақ театр қоғамының қазынашысы (1970-1990). Жеке қасиеттері * Діни көзқарасы - мұсылман. * Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев. * Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Тұрақты, дамыған мемлекет». * Хоббиі - жас актерлерді оқыту. * Сүйіп оқитын әдебиеті - классикалық әдебиет (оның ішіндө қазақ әдебиеті), драматургия, поэзия. Марапаттары * 1987 жылы Қазақ КСР Еңбек сіңірген әртісі құрметті атағымен марапатталған. * 1988 жылы "Еңбек ардагер" медалі * 2011 жылы "Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл" медалімен марапатталған. Дереккөздер
Сатып алу қабілетінің тепе-теңдігі

Сатып алу қабілетінің тепе-теңдігі - екі (немесе бірнеше) валютаның белгілі бір тауарлар тобын жөне көрсетілегін қызметті сатып алу қабілеті жөніндегі арақатынасы. Тауарлар тобының түр-түріне қарай сатып алу қабілетінің тепе-теңдігі жеке (белгілі бір тауар бойынша) немесе жалпы (белгілі бір тауар топтары бойынша) болып ажыратылады. Сатып алу қабілетінің тепе-тендігі, әдетте, валюталардың ресми бағамымен сәйкес келмейді. Тұрақты валюталық бағам болмаған жағдайда, сатып алу қабілетінің тепе-тендігін халықаралық салыстырымдар мақсаттарына қолдану үшін валюталық бағамнан гөрі валюталарды салыстыра қарау артығырақ. Дереккөздер Аларман қабілет тепетендігі
Нұғыман Әбішев

Нұғыман Әбішев (15.01.1906, Қарқаралы ауданы - 4.02.1988, Алматы), әнші. Қазақ КСР-інің халық артисі (1968). Алғаш 1934 ж. Бүкілқазақстандық халық өнерпаздары слетінде жүлдегер атанған. 1935-1960 ж. Қазақ мемлекеттік филармониясында, 1960-1970 ж. «Қазақконцертте» әнші болды. Абай, Біржан сал, Ақан сері, Жаяу Мұса және басқа халық композиторларының әндерін насихаттауда елеулі еңбек етті. «Құрмет Белгісі» орденімен марапатталған. Орындауындағы әндер қазақ радиосының алтын қорында сақтаулы. Дереккөздер
Масса (көлік)

Масса - 1. денеге әсер ететін күшке қатысты оның инерттілігі, заттың саны; 2. электртізбектің екінші сымы ретінде пайдалынылатын көлік құрылғысының шанағы, қаңқасы және басқа металл бөлшектері. * Жүктемелемейтін масса - аспаның серпімді элементтеріне берілмейтін автомобиль бөлшектерінің массасы. * Нормативті масса - пайдалануы бойынша бекітіліп белгіленген көліктің массасы. * Тасымалдайтын жүктің массасы - номиналды жүк көтергіштік. * Рессорға әсері бар масса - автомобиль бөліктерінің аспаның серпімді элементтеріне беріліетін массасы. * Пайдалы масса - жүктің жолаушылардың, жүргізушінің және жарақтардың массасы. * Көліктің толық массасы - транспортты құрылғылар өзінің массасы және жүк пен жолаушылардың массасы, номиналды жүк көтергіш пен жолаушылардың берілген көлікке сыйымдылығына сәйкес келетін. * Көлік құралының өзіндік массасы - көлік құралының өзінің массасының және жарақтар массасының қосындысы. * Көлік құралының құрғақ массасы - жүксіз, жолаушысыз және жарақсыз көлік құралының массасы. * Шассидің құрғақ массасы - дайындаушы көрсеткен, қозғалысқа керек агрегаттардан ғана тұратын шасси массасы. * Кабинасы бар шассидің құрғақ массасы - шассидің құрғақ массасы мен қозғалыс үшін толық жарақтандырылған кабинаның массасының қосындысы. Тағы қараңыз: Қозғағыштың массасы Дереккөздер
Арман Тілектесұлы Бердалин

Арман Тілектесұлы Бердалин (10 желтоқсан 1983 жылы, Айсары ауылында туды) — айтыскер, ақын, жазушы, саясаттанушы. Ұлты — қазақ, діні — ислам. Өмірбаяны Арман Тілектесұлы Бердалин 10 желтоқсан 1983 жылы, қазіргі Солтүстік Қазақстан облысы, Ақжар ауданы, Айсары ауылында туды. Көкшетау университетінің саясаттану факультетін бітірген (2004). Красный Яр кентіндегі Мәдениет үйінің директоры (2007). 1992 жылы өткен «Әнші балапан» конкурсының жеңімпазы. Абайдың 150-жылдығына (1995), Қарасай батырдың 400 жылдығына (1998), Сұлтанмахмұт Торайғыровтың 110-жылдығына (2003), Мағжан Жұмабаевтың 110-жылдығына (2003, 2-ші орын), Сейтен Сауытбаевтың 95-жылдығына (Гран-при), Көкен Шәкеевтің 80 жылдығына (Гран-при, 2004), Шығанақ Берсиевтың 125-жылдығына (Гран-при, 2006), Қостанай облысының 70-жылдығына (Гран-при, 2006), Қарағанды облысының 70-жылдығына (2007), Ақмола облысының 70-жылдығына (2009) арналып өткізілген көптеген өңірлік, республикалық айтыстардың жеңімпазы. Махамбет Өтемісұлының 200 жылдығына арналған «Жас толқын» фестивалінде 1-орын алды. Ресейдегі Қазақстан жылына (Мәскеу, 2004) арналып өткізілген халықаралық ақындар айтысына қатысқан. 2001 жылдан бастап «Реквизит» ЖШС «Бұқпа» газетінің тілшісі. 2002 жылдан бастап «Камирас» ЖШС «Алаш үні» республикалық газетінің тілшісі. 2006 жылдан бастап «Көкшетау» МС фольклорлық ансамблінің жетекшісі. 2007 жылдан бері Көкшетау қаласының мәдениет пен тілдерді дамыту бөлімінің «Көкше» МС директоры. С. Сауытбековтың 95-жылдығына орай Республикалық ақындар айтысының бас жүлдегері (СҚО) (2003); К. Шәкеевтың 80-жылдығына орай Республикалық ақындар айтысының бас лауреаты (2004), сондай-ақ Қарағанды облысындағы, Атырау, Ақтөбе, Павлодар және т.б. қалалардағы республикалық жас ақындар сайыстарының бірнеше мәрте лауреаты. Қазақстанның болашағы туралы болжамы — «Гүлденген мемлекет». Хоббиі — бильярд ойыны, кітап оқу, өлең жазу. Еңбектері * «Айсары» кітабы (2004). * «Қазақ пен арақ» кітабы (2008). * «Жоқ іздеп жүрмін...» кітабы (2023). Отбасысы * Әкесі — Бердалин Тілектес Ибраһимұлы — 2012 жылы қайтыс болған. Қойшы. * Анасы — Бердалина Гаухар Ахмерқызы — зейнеткер, түрлі жұмыстарды атқарған. * Жұбайы — Бердалина Алуа Жамбылқызы (1984 жылы туған), * Ұлы — Тілектес Темірұлан Арманұлы (2004 жылы туған). * Ұлы — Тілектес Марғұлан Арманұлы (2007 жылы туған). * Қызы — Тілектес Мөлдір Арманқызы (2009 жылы туған). * Ұлы — Тілектес Әмірұлан Арманұлы (2010 жылы туған). * Ұлы — Тілектес Науан Арманұлы (2015 жылы туған). * Ұлы — Тілектес Хазірет-Сұлтан Арманұлы (2019 жылы туған). * Ұлы — Тілектес Сұлтан-Бейбарыс Арманұлы (2022 жылы туған). Дереккөздер
Халықаралық жәрмеңкелер мен көрмелер

Халықаралық жәрмеңкелер мен көрмелер - біршама аз шығынға шағын аландарда мәмілелер жасау және ақпарат алмасу үшін әріптестер арасында байланыстар орнатуға мүмкіндік беретін рыноктың ерекше формасы. Жәрмеңкенің бірнеше түрі бар. Олар - әмбебап, көп салалық, салалық, мамандандырылған жәрмеңкелер. Жәрмеңкелер тұрақты бір орында және нақты мерзімге арналып, жылдың белгілі бір уақытында ауық-ауық ұйымдастарылып тұрады. Халықаралық сауда-өнеркәсіп көрмелері - әр түрлі жерлерде және бір рет өткізілетін шаралар. Дереккөздер
Игорь Марксович Гонопольский

Игорь Марксович Гонопольский (1949 жылы 16 мамырда Қызылорда қаласы) - кинорежиссер. Ұлты - еврей. Әкесі - Гонопольский Маркс Хаймович, зейнеткер, атақты кеңес ғалымы, профессор, дәрігер болып жұмыс істеген. Анасы - Гонопольская Мира Наумовна, марқұм, дәрігер болып жұмыс істеген. С.М.Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің журналистика факультетін (1971) журналист мамандығы бойынша; Ленинград мемлекеттік театр, музыка және кинематография институтының режиссерлік факультетін (1978), кино мен телевизияның режиссері мамандығы бойынша бітірген. Еуразиялық телевизия мен радио академиясының академигі (2001 жылдан). Орыс және ағылшын тілдерін біледі. 1978 жылдан - «Қазақтелефильм» киностудиясында (қазіргi - «Ш.Айманов атындағы Қазақфильм» АҚ), Тәуелсіз продюсерлік орталықтың кинорежиссері. Қазіргі уақытта - «VG Company» продюсерлік студиясының көркемдік жетекшісі. «Бірінші станса» (1980), «Есімде жоқ» (1982), «Түнгі нан» (1982), «Газ қаупі бар жұмыстар» (1983), «Көгілдір алтын» (1984), «Марқумдар туралы жаман айтпайды» (1987),«Ақырғы сөз» (1989), «Бірінші күн» (1990), «Се ля ви» (1991),«Эйзенштейн Алматыда (1941-1944)» (1998), «Ұлы дала астаналары» (1998), «Түс тазалығы» (1999), Келешек тарихы» (2001) жәнө тағы басқа деректі фильмдердің режиссері.ҚР Еңбек сіңірген өнер қайраткері (2007). КСРО, ҚР Кинематографистер одақтарының мүшесі. Әскери атағы - запастағы капитан. Діни көзқарасы - атеист. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә.Назарбаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Демократия мен өнеркәсіптік әл-ауқаттың ұлғаюы». Хоббиі - балық аулау. Сүйіп оқитын әдебиеті - Э.Е.Севела, М.Кундера. Үйленген. Жұбайы - Балақаева Гүлжан Бектұрқызы, продюсер. Ұлдары - Антон (1974 жылы туған), Аркадий (1969 жылы туған);қызы - Мария (1979 жылы туған). Дереккөздер
Герман Михайлович Богданов

Герман Михайлович Богданов 1939 жылы 3 тамызда Ленинград облысының Любань қаласында туған. Орыс. Хабаровск өнер училищесінің театр және кино факультетін бітірген (1962), актер. 1970 жылдан - Алматы жас көрермен театрының актері. 1995 жылдан бері - Н. Сац атындағы Мемлекеттік академиялық балалар мен жасөспірімдерге арналған орыс театрының актері. Ф.М. Достоевскийдің «Униженные и оскорбленные» (князь Волконский, 1970); Ж.Б. Мольердің «Тартюф» (Валер, 1970); «Робин Гуд» (Гай Гинсборн, 1971); А. Фадеевтің «Молодая гвардия» (Иван Туркенич, 1974); Д.И. Фонвизиннің «Недоросль» (Простаков, 1975); С. Лунгиннің, И. Нусиновтың «Пеппи Длинныйчулок» (Капитан Үзыншұлық, 1977); У. Шекспирдің «Двенадцатая ночь» (Таби Белч, 1978); А.Н. Островскийдің «Женитьба Бальзаминова» (Чебаков, 1981); С. Михалковтың «Принц и нищий» (Лорд Сент-Джон, Гек, 1986); Л. Филатовтың «То, чаво на белом свете вообче не может быть» (Генерал, 1987); А. Дюманың «Мадемуазель де Бель-Иль» (Жермен, Герцог д'Омон, 1996); И. Бабельдің «Закат» (Никифор, 2007); Лопе де Веганың «Дурочка» (Педро, 2008) спектакльдерінде ойнайды. «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» медалімен (2001), «Бүкілресейлік театрлар байқауындағы көрнекті жетістіктері үшін» дипломымен (1968) марапатталған. Қазақстанның Еңбек сіңірген қайраткері (2006). Үйленген. Жұбайы - Богданова Людмила Ивановна, дәрігер. Қызы - Богданова Эльвира Германовна, химик. Дереккөздер
Қаныбек Бекболатұлы Жұмашев

Қаныбек Бекболатұлы Жұмашев (1970 жылы 10 қазанда Маңғышлақ облысы Ералы ауданының Ералы кентінде туған) - мемлекеттік қайраткер. Өмірбаяны *Әл-Фараби атындағы Қазақ мемлекеттік университетін (1992) химик-дәріскер мамандығы бойынша; *Ш. Есенов атындағы Ақтау мемлекеттік университетін (2006) экономист мамандығы бойынша үздік бітірген. *Дарынды балалар мәселелері, білім беру жүйесін басқарудың нысандары, қазақ тілін оқытатын мектептердің мәселелері бойынша 4 мақаланың авторы. *1987 жылдан - С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің студенті. *1992 жылдан - «Қаражанбас- мұнай» ААҚ инженері (Ақтау қ.). *1993 жылдан - Ақтау қалалық политехникалық колледжінің дәріскері. *1995 жылдан - ҚР Қарулы Күштерінде қызметте. *1997 жылдан - №5 ОМ биология мүғалімі (Ақтау қ.). *1997 жылдың желтоқсанынан - Маңғыстау облыстық білім беру басқармасының жетекші маманы. *2000 жылдан - облыстық дарынды балаларға арналған мектеп-интернаттың директоры (Ақтау қ.). *2004 жылдан - Маңғыстау облыстық білім беру басқармасы бастығының орынбасары, бастығы м.а. *2005 жылдың қаңтарынан - Маңғыстау облыстық Білім беру департаменті директорының м.а., *2005 жылдың маусымынан - директорының орынбасары. *2005 жылдың қазанынан - Маңғыстау облысы әкімінің әлеуметтік мәселелер жөніндегі кеңесшісі. *2006 жылдан - Маңғыстау облыстық Білім беру департаменті директорының міндетін уақытша атқарушы, департамент директорының орынбасары, директоры. *2008 жылдан - Маңғыстау облыстық Еңбекпен қамтуды үйлестіру және әлеуметтік бағдарламалар басқармасының бастығы. *2010 жылдың сәуірінен бері - Маңғыстау облысы әкімінің орынбасары. Жеке өмірі *Ұлты - Қазақ. Қазақ, орыс және ағылшын (сөздікпен) тілдерін біледі. Хоббиі - спорт, музыка, поэзия. Сүйіп оқитын әдебиеті - шытырман оқиғалы романдар, тарихи повестер, ойшылдардың философиялық толғамдары. *Әкесі - Жұмашев Бекболат, зейнеткер, инженер-механик болған. Анасы - Есдәулетова Дилан, зейнеткер, медбике болған. *Үйленген. Жұбайы - Байноверова Ардақ Ғабдоллақызы (1971 жылы туған).Ұлдары - Бекболатов Есенәлі Қаныбекұлы (1992 жылы туған), Бекболат Әлисұлтан Қаныбекұлы (2010 жылы туған), Бекболат Әлинұр Қаныбекұлы (2010 жылы туған); қызы - Бекболатова Аида Қаныбекқызы (2000 жылы туған). Жетістіктері *ҚР білім беру ісінің үздігі (2006). *Әскери атағы - запастағы аға лейтенант. *Діни көзқарасы - ислам. *Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Т. Рысқұлов. Дереккөздер
Сәкен Әбішев

Сәкен Әбішев (1941 жылы туған), зоотехник. Еңбек жолын 1959 жылы жұмыскер болып бастады. Алматы зоотехникалық мал дәрігерлік институтын зоотехник мамандығы бойынша бітірген (1964). 1964-1992 жылдары «Қазқойөнеркәсібі» асыл тұқымды мал шаруашылығының жетекші маманы, Қазақ КСР Ауыл шаруашылығы министрлігінің қой шаруашылығы бас басқармасы бастығының орынбасары, ВАСХНИЛ президиумының ғалым-хатшысы, Қазақстан Компартиясы ауыл шаруашылығы және тамақ өнеркәсібі, партиялық ұйымдастыру бөлімінің нұсқаушысы, Жаңаарқа аудандық партия комитетінің бірінші хатшысы болды. 1992-94 жылдары халық депутаттары Жаңаарқа аудандық Кеңесінің төрағасы қызметін атқарды. Дереккөздер
Азамат Қайратұлы Жылтыркөзов

Жылтыркөзов Азамат Қайратұлы - 1986 жылы 29 маусымда Талдықорған қаласында туған. Қазақ. Анасы - Жылтыркөзова Әсия Мұхаметбайқызы, «ҚР Ауыл шаруашылығы министрлігі РӨБ» РМҚК кадрлар бөлімінің бастығы. Қазақ ұлттық музыка академиясын бітірген (2009), опера әншісі, концерттік орындаушы. Қазіргі уақытта профессор Е.Е. Нестеренкода машықтанудан өтуде (Австрия). 2006 жылдан - Астана қаласы Мемлекеттік филармониясының солисі. 2007 жылдан бері - К. Байсейітова атындағы ұлттық опера және балет театрының солисі. Орындайтын опералық рөлдері (партиялары): Онегин (П.И. Чайковский, «Евгений Онегин»), Роберто (П.И. Чайковский, «Иоланта»), Жермон (Дж. Верди, «Травиата»), Алеко (С.В. Рахманинов, «Алеко»). Алда орындайтын рөлдері: Фигаро (Д. Россини, «Севилья шаштаразы»), Сильвио (Р. Леонкавалло, «Паяцы»), Родриго (Дж. Верди, «Дон Карло»). Ресей, Беларусь, Қытай, Жапония, Польша, Оңтүстік Корея, Сауд Арабиясы, Біріккен Араб Әмірліктері, Иордания, Швейцария, Австрия, АҚШ, Моңғолияда концерттермен гастрольдер өткізген. «Шабыт» IX халықаралық конкурсындағы 1-ші сыйлықтың (Астана, 2006), «Жас дарындар» XXIII халықаралық конкурсындағы 1-ші сыйлықтың (Сан-Бартоломео, 2008), Н. Сәбитов атындағы VII халықаралық орындаушылар конкурсындағы 2-ші сыйлықтың (Уфа, 2008), Мирьям Хелин атындағы VI халықаралық вокалшылар конкурсындағы 4-ші сыйлықтың (Хельсинки, 2009), П.И. Чайковскийдің «Евгений Онегин» операсынан Онегин ариясын орындағаны үшін «Голоса под Плесом» Ф. Шаляпин I халықаралық конкурсындағы дипломның (Плес, 2010), Бибігүл Төлегенованың IV Халықаралық вокалшылар конкурсындағы бас жүлденің және Мариямгүл Төлегенованың арнайы сыйлығының (Алматы, 2010) лауреаты. ТМД қатысушы мемлекеттердің IV Халықаралық дельфиялық ойындарының алтын медалінің (Астана, 2006), С. Монюшко атындағы VI Халықаралық вокалшылар конкурсындағы Польша музыка академиясының арнайы сыйлығының (Варшава, 2007), П.Г. Лисициан атындағы I Халықаралық баритондар конкурсындағы диплом мен «Бастау» сыйлығының (Мәскеу, 2008), Н. Тілендиев атындағы I Халықаралық конкурстағы бас жүлденің және Астана қаласы әкімінің арнайы жүлдесінің (Астана, 2008) иегері. Діни көзқарасы - мұсылман. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев, Қ.К. Тоқаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Тәуелсіз, бейбітшілік сүйгіш, экономикалық еркін, мәдени деңгейі жоғары мемлекет». Хоббиі - нумизматика, түрлі елдердің кәдесыйларын жинау. Сүйіп оқитын әдебиеті - романтикалық әдебиет. Дереккөздер
Сауда комиссиясының шарты

Сауда комиссиясының шарты - бұл шарт бойынша бір адам немесе заңды тұлға (комиссионер) басқа біреудің(комитенттің) тапсыруымен көтермелеу ақысы үшін өзінің атынан, бірақ тапсырыс берушінің есебінен бір немесе бірнеше келісім жасауға міндеттенеді. Дереккөздер
Лариса Ивановна Романовская

Лариса Ивановна Романовская 1956 жылы 15 мамырда РКФСР Свердловск қаласында туған. Орыс. Анасы - Такунцева Валентина Алексеевна, зейнеткер, «Елім-ай» балалар музыкалық-хор мектебінде жұмыс істейді. Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясының вокал-хор факультетін (1986), хор дирижері, хор пәндерінің оқытушысы; Абылай хан атындағы Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университетінің шетел тілдері факультетін (2010) бітірген, ағылшын және неміс тілдерінің оқытушысы. Орыс, ағылшын, неміс (базалық) және чех (бастауыш деңгей) тілдерін біледі. Халықаралық кластағы дирижер. 1990 жылдан - ҚР Музыка қайраткерлері одағының Алматы қаласы хор секциясының меңгерушісі, Балалар музыкалық мектептерінің, гимназиялардың, эстетикалық бағыттағы мектептердің қалалық хормейстерлер секциясының жетекшісі. 2010 жылдан бері - алыс және жуық шетелдердің өнер форумдары, конкурстары, фестивальдары мәселелері бойынша халықаралық үйлестіруші. «Елім-ай» балалар хорын құрушы, көркемдік жетекшісі және дирижері (1990), «Елім-ай» балалар музыкалық-хор мектебін құрушы (1998). ҚР Музыкалық қайраткерлер одағының, Intercultur халықаралық ұйымының, IFCM, FOMGED халықаралық ұйымдарының мүшесі. Болгарияда, Словакияда өткен Халықаралық конкурстардың әділқазы төрайымы, Чехияда, Ресейде, Украинада өткен Халықаралық конкурстардың әділқазыларының мүшесі. ҚР Еңбек сіңірген әртісі (1998). М. Әуезов атындағы медальмен; Халықаралық Музыкалық қайраткерлер одағының, ҚР Музыкалық қайраткерлер одағының, қалалық Педагогика кадрларының біліктілігін арттыру және қайта даярлау институтының, ҚР Ағарту министрлігінің, Алматы қаласы әкімшілігінің, Алматы қаласы Медеу ауданы әкімшілігінің құрмет грамоталарымен марапатталған. Халықаралық Музыкалық қайраткерлер одағының, ТМД қатысушы мемлекеттердің Парламентаралық Ассамблеясының, ҚР Музыкалық қайраткерлер одағының, ҚР Мәдениет министрлігінің, қалалық кадрларды қайта даярлау институтының алғыстарын алған және алғыс хаттарымен ескерілген. Халықаралық музыкалық қайраткерлер одағының (Мәскеу, Новосібір, Санкт-Петербург қалалары), Халықаралық конкурстар мен фестивальдердің (Грекия, Германия, Қазақстан, Оңтүстік Корея, Ресей, Литва, Түркия, Австрия, Қырғызстан, Франция, Канада, Чехия, Украина, Испания, Болгария, Италия, Словакия, 1993-2010) дипломанты. Діни көзқарасы - атеист. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - «Саясат мені толғандырмайды». Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Әзірге қазақстандықтардың жан жүрегінде мәдениетсіздік пен адамгершіліктің болмауы орын алған - ал болашақ Қазақстан жайлы айту әлі ерте». Хоббиі - әдебиетті түпнүсқа тілде оқу, шет тілдерін меңгеру, автомобиль айдау, суда жүзу, саяхат жасау, шығармашылық жобалар құру. Сүйіп оқитын әдебиеті - классикалық әдебиет, дүние- жүзіндегі танымал адамдар туралы очерктер. Ажырасқан. Ұлы - Сергей (1989 ж. т.), Нью-Йорк университетінің студенті (Прага қ.), «Тосла» корпорациясының қызметкері (Прага қ.). Дереккөздер
Халықаралық төлем құралдары

Халықаралық төлем құралдары - халықаралық несие міндеттемелерін өтеу қаражаты. Алтын стандарты жағдайында бұл рөлді алтын мен соған баланатын жекелеген ұлттық валюталар атқарады. Төлемге алтын жұмсалған жағдайда міндеттеме толық өтеледі, ал ұлттық валюта жұмсалса-халықаралық қарыздың формасы ғана өзгертілді деп есептеледі, өйткені ұлттық валюталар эмитент елдерге қойылатын толем талабы деп саналады. Дереккөздер
Свитч

Свитч: # бағалы қағаздардың немесе валюталардың кейбіреулеріне байланысты міндеттемелерді жойып, басқалары бойынша келісімге отыру; # клирингтік немесе басқа екі жақты есепшоттағы қалдықты ресми бағамдағыдан гөрі жеңілдікті бағам бойынша үшінші жаққа беру; # жабылған есепшотты пайдалану жөніңдегі операция. Дереккөздер
Талды Бейіт

Талды Бейіт Ақтоғай ауданы жерінде,Тоқырауынға кұятын Жіңішке өзені қабағына таяу жерде орналасқан. Сыртын айналдыра шикі биік қоршау жасаған бұл қорымды жергілікті халық Талды Бейіт деп атайды. Себебі бейіт ішіндегі жайқалып тұрған жалғыз тал өзінің ерекшелігімен ел көңілін аулайды. Ол өңірде мұндай ағаш бұрын-сонды болмаған. Жергілікті халық аузында ол ерекше ағаш тұкымын кезінде әкесі Нұрмұхамедтің кабірінің басына Әлихан Нұрмұхамедұлы Бөкейхановтың отырғызғаны айтылады. 80-нің сеңгірінен асқан немере інісі Райымжан ақсақал бұл сөзді растаған. Санкт - Петербург орман шаруашылығы институтының экономика факультетін бітірген Әлихан 1905 жылында Санкт-Петербургтен бразилия ағашының бірнеше жас шыбығын арнайы әкеліп, әкесінің бейітіне отырғызады. Сол жас шыбықтардың біреуі ғана зәулім ағашқа айналған. Қалғанын ашаршылық жылдарында Қарқаралыдан Балқашқа қарай шұбырған халық отынға пайдаланса керек. Әлиханның туған інісі Сымахан да осы бейітке жерленген. Ол кісі сексенінші жылдары қайтыс болған. Ұзақ жылдар Балқаш к қаласында тұрған.Көзі тірісінде Сымахан ақсақал Талды Бейітнің қабырғасына тағы бір құлпытас орнатқан. Құлпытас мұнда жерленбесе де Әлихан Нұрмұхамедұлы Бөкейхановқа арналып, арыстың аты-жөні және қысқаша ғұмырбаяны жазылған. Дереккөздер
Сыздық Жұматайұлы Әбішев

Сыздық Жұматайұлы Әбішев (1936-1998), мемлекет қайраткері. Экономика ғылым кандидаты. Қарағанды қаласының түлегі. Мәскеудегі Кеңес шаруашылығы институтын экономист мамандығы бойынша бітірген. Еңбек жолын 1957 ж. «Қарағандыкөмір» комбинатының шахтасында слесарь болып бастады. 1963 жылдан Қарағанды қаласындағы сауда орындарында әр түрлі басшылық қызметтерді атқарып, 1977 ж. Жезқазған облыстық атқару комитетінде сауда басқармасының басшысы болып тағайындалды. 1979-1990 ж. Республикалық «Ет және сүт саудасы» кеңсесінің басшысы, ҚазКСР Сауда министрінің 1-ші орынбасары, ҚазКСР Министрлер Кеңесінің жанындағы республикалық шаруашылық есептегі бірлестігінің бас директоры, 1900- 1994 ж. ҚазКСР Сыртқы экономикалық байланыс министрі, Премьер-Министр орынбасары, 1994 жылдан ҚР Министрлер Кабинетінің іс басқарушысы, ҚР-ның Германиядағы бас консулы, ҚР Президентінің іс басқарушысы, ҚР Президенті Әкімшілігінің наградалар бөлімінің меңгерушісі болды. «Құрмет» орденімен, медальдармен марапатталған. Дереккөздер
Бегімше Бексұлтанұлы Жүзенов

Бегімше Бексұлтанұлы Жүзенов (12 мамыр, 1949 жыл, Түркістан облысы Келес ауданы, Чапаев атындағы кеңшар) - Кентау қаласының әкімі (2001-2003), Техника ғылымдарының кандидаты (1990). Өмірбаяны * Ташкент автомобиль-жол институтын бітірген (1975), инженер-механик. * 1966 жылдан - Шымкент облысы Шардара ауданының Т. Бигелдинов атындағы ОМ электрслесарі. * 1968 жылдан - Ташкент автомобиль-жол институтының студенті. * 1973 жылдан - Ташкент тәжірибелік жобалау аймақтық ғылыми зерттеу институтының инженер-механигі. * 1976 жылдан- №2 Шымкент автокомбинаты гаражының бастығы. * 1979 - 1981 жылдары - №1 Шымкент автокөлік кәсіпорнының бас инженері. * 1982 жылдың наурызынан - №2 Шымкент автокомбинатының бас инженері. * 1982 жылдың желтоқсанынан - №2580 Шымкент автоколоннасының бас инженері. * 1984 жылдан - №4 Шымкент автокомбинатының бастығы. * 1990 жылдан - «Чимкар» БК (Шымкент қ.) бас директоры. * 1998 жылдан - ОҚО әкімінің орынбасары. * 2001 жылдан - ОҚО Кентау қаласының әкімі. * 2003 жылдың маусымынан - ОҚО бойынша Индустрия, сауда және шағын бизнесті қолдау департаментінің директоры. * 2003 жылдың қыркүйегінен - ОҚО бойынша Мемлекеттік қадағалау басқармасының бастығы. * 2005 жылдан - ОҚО бойынша ҚР Индустрия және сауда министрлігінің Техникалық реттеу және метрология жөніндегі комитеті басқармасының бастығы. * 2008 жылдың мамырынан бері - ҚР Индустрия және сауда министрлігі Техникалық реттеу жәнеи метрология комитетінің Түркістан облысы бойынша департаментінің директоры. Ғылыми еңбектері Техника ғылымдарының кандидаты (1990). Кандидаттық диссертациясының тақырыбы: * «Автомобиль көлігі қызметінің пайдалануын және экологиялық тиімділігін бағалау әдістерін зерттеу және жетілдіру». * «Автомобиль көлігі шығарылымын есептеу әдістемесі» (1989) * «Дизельдердің өндірілген газдарының канцерогенділігіне отынның фракциондық құрамының тигізетін әcepi» (1989) * «Автокөлік кәсіпорындарының тасымалдау мүмкіндіктерінің қалыптасу заңдылықтары және оларды зерттеу әдістері» (1989) * «Автокөлік кәсіпорындарының тасымалдау мүмкіндіктері және оларды зерттеу әдістері» (1989) * «Автомобиль автокөлігіне толассыз есеп айырысуды енгізу үшін әдістемелік ұсынымдар» (1987) еңбектерінің авторы. * «Қысқы уақытта түрақтау аймағында күш агрегатының температуралық режимін сақтауға арналған құрылғы» өнертабысының (1988) иегері. Жетістіктері * «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» медалімен марапатталған. * Кентау қаласының құрметті азаматы. Дереккөздер
Нышанбек Мұсабекұлы

Нышанбек Мұсабекұлы 1957 жылы 14 қыркүйекте Шымкент облысы Байжансай кентінде туған. қазақ. Әкесі - Төлегенов Мұсабек, марқұм, Байжансай кентінде шахтер болып жұмыс істеген. Анасы - Төлегенова Қалдыкүл, марқұм, үй шаруасымен айналысқан. М. Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан гуманитарлық университетінің мәдени-тынығу жұмысы факультетін бітірген ( 2007), мәдени-тынығу жұмыстарын ұйымдастырушы. қазақ және орыс тілдерін біледі. 1977 жылдан -Шымкент облысы Алғабас ауданы «Красная Нива» шаруашылық есептегі дүкенінде наубайханашы. 1978-1979 жылдары - Облыстық тұтынушылар одағы өндірістік бірлестігінің Алғабас көлік-пайдалану колоннасының диспетчері. 1982 жылдан - Алғабас аудандық мәдениет бөлімі автоклубының меңгерушісі. 1995 жылдан -Төле би АМБ автоклубының меңгерушісі. 2002 жылдан -Түркістан облысы әкімшілігі жанындағы Шәмші Қалдаяқов атындағы концерттік бірлестігінің әртісі. 2007 жылдан бері - Шәмші Қалдаяқов атындағы Облыстық филармония әртісі. Алғабас аудандық мәслихатының депутаты (1994 - 1999). қазақстанның Еңбек сіңірген қайраткері (1996). Діни көзқарасы - ислам. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Өркендеген, қуатты, бейбітшілік сүйгіш». Хоббиі - шахмат, кітап оқу, әндер мен өлеңдер шығару. Сүйіп оқитын әдебиеті - классикалық әдебиет. Үйленген. Жұбайы - Төлегенова Жақсыгүл Айтбекқызы (1963 жылы туған), үй шаруасымен айналысады. Қыздары - Гаухарай (1990 жылы туған.), Жамалай (1993 жылы туған]); ұлы - Сәкен (1991 жылы туған]). Дереккөздер
Холдинг компаниясы

Холдинг компаниясы — басқа фирмаларды бақылап, басқарылуын қадағалап отыру мақсатымен олардың акцияларының бақылау пакеттеріне иелік ететін компания. Оның мынадай түрлері бар: таза холдинг-бақылау және басқару үшін арнайы құрылады; сондай-ақ кәсіикерлік қызметпен айналысатын аралас холдинг (өнеркәсіпте, саудада, көлікте, несие-қаржы жүйесінде және т.б.). Дереккөздер
Нұрбақыт Әбдіғалиұлы Бөкебаев

Нұрбақыт Әбдіғалиұлы Бөкебаев 1963 жылдың 9 мамырында Алматы облысы Шелек ауданы Ащысай ауылында туған. Қазақ. Әкесі - Бөкебаев Әбдіғали, марқұм, мемлекеттік қызметкер болған. Анасы - Жұбанышева Сара, марқұм, қоғамдық асханада еңбек еткен. Республикалық эстрада-цирк өнері студиясын (1987); Т. Жүргенов атындағы Алматы мемлекеттік театралды- көркем өнер институтын (1991), драма және кино әртісі; Д.А. Қонаев атындағы Университеттің заң факультетін (2007) бітірген, заңгер. Саяси және ұлтаралық тақырыптардағы мақалалардың авторы. Қазақ, орыс, түрік және ағылшын (сөздікпен) тілдерін біледі. «Нұр Отан» ХДП мүшесі (2000 жылдан). 1991 жылдан - концерттік ұжымдардың әкімшісі, жетекшісі. 1993 жылдан - ҚР Мәдениет министрлігінің бас маманы. 1996 жылдан - Ж. Елебеков атындағы Республикалық эстрада-цирк колледжініңжәне Т. Жүргенов атындағы Қазақ мемлекеттік театр және кино институтының оқытушысы, «Дастан» балалар театрының жетекшісі. 1998 жылдан - Т. Жүргенов атындағы Қазақ мемлекеттік театр және кино институтының проректоры. 2000 жылдан - Алматы қаласы Бостандық ауданының ішкі саясат бөлімінің бастығы. 2004 жылдан - Қазақстан халықтарының кіші ассамблеясы хатшылығының меңгерушісі (Алматы қаласы). 2005 жылдан - Алматы қаласы Ішкі саясат департаментінің бөлім бастығы. 2008 жылдың ақпан айынан - «Нұр Отан» ХДП Алматы қалалық филиалының ұйымдастырушылық-партиялық жұмыстарының меңгерушісі. 2008 жылдың қыркүйек айынан - ҚР Мәдениет және ақпарат министрлігі өнер басқармасының бастығы. 2010 жылдан бері - М. Әуезов атындағы Мемлекеттік академиялық драма театры директорының орынбасары, Ғ. Мүсірепов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық балалар мен жасөспірімдер театрының реттеуші директоры. Мәдениет қайраткері. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Қ.К. Тоқаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Қазақстанның гүлденуі». Хоббиі - музыка, саяхатқа шығу, бильярд, волейбол, суда жүзу. Сүйіп оқитын әдебиеті - отандық және шетелдік әдебиеттер. Үйленген. Жұбайы - Қаржаубаева Дәру Қомысбайқызы (1970 жылы туған). 3 баласы бар. Дереккөздер
Материал

Материал - қажетті жағдайда пайдаланылатын зат немесе заттар қоспасы. * Лак бояушы материал - сұйықтық, паста тәрізді немесе құрамы ұнтақ тәрізді қабыршақ тәріздес зат; сыртына жаққанда және құрғату кезінде лак бояушы қаптауға айналады. * Сүртетін материал - тоқыма өндірісінің керексіз өнімі; көліктік құрылымдарды, жабдықтарды т.т. сүртуге пайдаланылады. Дереккөздер
Жылжымалы бағалар

Жылжымалы бағалар — шарттың онда белгіленген жағдайға байланысты келешекте берілетін тауардың бағасын анықтау көзделген жағдайы. Мұндай ескертпе болған жағдайда, шартта көрсетілген баға түпкілікті болып табылмайды. Әдетте, түпкілікті баға тауардың рыноктағы белгілі бір күнгі бағасына қарай (мысалы, тауар жеткізілген күнгі) белгіленеді. Дереккөздер
Маховик

Маховик- салмақты делегей немесе тоғыны салмақты сақина; бір қалыпты айналымды қамтамасыз етеді немесе механикалық энергияның жинаушысы. Қозғауыштың маховигі - иінді біліктің айналуын бір қалыпты және шекті нүктеден өтуін қамтамасыз ететін салмақты делегей. Дереккөздер
Машина (көлік)

Машина- энергияны, материалды, ақпаратты өзерту үшін механикалық қозғалысты орындайтын құрылғы. * Жүк көтергіш машина - атқарылатын іс-әрекеті цикл бойынша жекеленген жүк көтеріп жылжытуға арналған (мысалы: көтергіш, кран, шығыр) жүк көтергіш-көліктік машина. * Ақпараттық машина - ақпаратты өндеуге қолданатын машина. * Жүк тиеуші түсіруші машина- жүкті қысқа арақашықтықка тасымалдап, жүкті тиеп, жүкті түсіретін жұмыстарды орындайтын көтергіш-көліктік машина (мысалы: автотиегіш, көп шөмішті жүк тиегіш, темір жол вагондарының жүгін түсіру машинасы). * Көтергіш-көлік машина - көлік көлбеу және тік участкелерден туратын жол бойынша адамдарды және жүктерді тасуды іске асыратын көліктік машина. * Жұмыс машинасы - материалдарды түрлендіру үшін механикалық қозғалыстарды орындайтын және материалдарды түрлендіретін машина. * Өздігінен жүретін машина - қозалып жылжу үшін жетегі, өз қозғалтқышы бар кез келген машина. * Технологиялық машина - бұйымдар мен материалдардың өлшемдерін, пішіндерін қасиеттерін, өзгертетін жұмыс машинасы. * Тасымалдағыш машина - көп жүкті үздіксіз ағынмен жылытатын көтергіш көлік машинасы (мысалы: пневмо көлікті құрылым, фавитациялық құрылым, тасымалдағыш). * Көліктік машина- адамдардың, материалдар мен бұйымдардың орын ауыстыруын қамтамасыз ететін жұмыс машинасы. * Энергетикалық машина - энергияны түрлендіретін машина. Дереккөздер
Девиз саясаты

Девиз саясаты орталық банкілердің шетел валютасын сатып алу немесе сату (тратта, чек немесе төлем талап девизі түрлерінде) арқылы ұлттық валютаның бағамын реттеуге бағытталған саясаты.Девиз саясаты қысқа мерзiмдi курс тербелiстерi тегiстеуге тиiмдi мүмкiндiк бередi, бiрақ арқасында нақты жағдай пайда болатын курстық тренд өзгерте алмайды. Дереккөздер
Талдыеспе

Талдыеспе – Сарысу алабындағы өзен. Географиялық орны Қарағанды облысы Шет ауданындағы өзен. Ұзындығы 54 км, алабының ауданы 310 км 2 . Бастауы Қосмұрын тауының оңтүстік-шығыс етегінен басталып, Тағалы ауылынан 7 км шығысқа карай Жаман Сарысу өзеніне құяды. Гидрологиясы Аңғары кең, 4 км-ге жетеді. Жайылмасы 300-400 м. Жағасы түйетайлы. Қар, жер асты суымен толысады. Сәуірде тасып, жазда қарасуларға бөлініп қалады. Алабы — жайылым. Дереккөздер
Гүлдана Ғалымқызы Сапарғалиева

Гүлдана Ғалымқызы Сапарғалиева (6.11.1951 жыл, Қарағанды облысы, Балқаш қаласы) - әнші, проофессор. Арғын тайпасының Тобықты руының Тастемір бөлімінен шыққан. Н.А. Римский-Корсаков атындағы Ленинград мемлекеттік консерваториясының вокал бөлімшесін бітірген (1978), операның солисі, концерттік-камералық орындаушы, оқытушы. Т. Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясының профессоры (2007 жылдан). «Актерлік өнер бойынша жоғары және орта буынға арналған стандарттар», «Дауыс қою» оқу құралдарының авторы. Қазақ, орыс және итальян (сөздікпен) тілдерін біледі. «Нұр Отан» ХДП мүшесі (2009 жылдан). 1978 жылдан - Жамбыл атындағы Қазақ мемлекеттік филармониясының солисі. 1996 жылдан - ҚР Мәдениет министрлігі музыкалық басқармасының бас маманы. 2000 жылдан бері - Т. Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясының жеке ән орындау кафедрасының профөссоры. 2007 жылдан бері - Т. Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясының мектеп-интернаты мен колледжінің директоры. ҚР Еңбек сіңірген қайраткері (2009). Тұрмыс құрған. Жұбайы - Байімбет Көжабаев, Абай атындағы Мемлекеттік академиялық опера және балет театрының солисі. Ұлы - Көжабаев Амангелді. Немерелері-Дана, Мәдина, Әлихан. Дереккөздер
Девиздер

Девиздер шетел валютасымен көрсетілген борыш талабы мен қолхаты, халықаралық есеп айырысулар солардың көмегімен жүзеге асырылады. Девизге ақша аударылымдары, шетел банкілеріне ұсынылған чектер мен аккредитивтер, төлем талапттары, төлем тапсырыстары, шетелде төленетін вексельдер, сондай-ақ шетелдік банк билеттері (банкноттар) мен монеталар жатады. Әлемнің жетекші валюталарымен көрсетілген девиздер орталық банкілер мен қазынашылықтардың валюта резервтерінің бір бөлігі болып табылады. Девиздің ұлттық валютаға балағандағы бағасы валюта бағамымен белгіленеді. Дереккөздер
Николай Алексеевич Иванов

Николай Алексеевич Иванов - 1934 жылы 3 маусымда РКФСР Курск облысының Ильинка ауылында туған. Орыс. Әкесі - Иванов Алексей Михайлович, марқүм. Анасы - Иванова Екатерина Павловна, марқұм. Петропавл музыкалық училищесінің дирижерлік ету факультетін бітірген (1967), хор дирижері, ән мүғалімі. 1954 жылдан - «Металлист» Харьков әскери зауытының токарі. 1958 жылдан - Көкшетау механикалық зауытының токарі. 1960 жылдан - Көкшетау механикалық зауыты Мәдениет үйінің хормейстері. 1992 жылдан - Теміржолшылар мәдениет үйінің ардагерлер хорының жетекшісі. 1998 жылдан бері - «Көкшетау» облыстық Мәдениет үйі ардагерлер хорының жетекшісі. Бүкілодақтық көркемөнерпаздар шығармашылық байқауының лауреаты (1981); 2-ші Бүкілодақтық халық шығармашылығы байқауының лауреаты (1987). «Ерен өңбегі үшін» (1970), «Еңбек ардагері» (1988) медальдарымен; «Кәсіподақтардың мәдени-ағарту мөкемелеріндөгі үздік жұмысы үшін» белгісімен (1981) марапатталған. ҚазКСР Еңбек сіңірген мәдениет қайраткері (1982). Діни көзқарасы - атеист. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - «Саяси көшбасшыда шыншылдық, адалдық, бірбеткейлік, риясыздық секілді қасиеттерді бағалаймын». Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Мемлекеттің қуатты өркендеуіне үміттенемін». Хоббиі - бау-бақша өсіру. Сүйіп оқитын әдебиеті - әскери тақырыптағы көркем әдебиет. Үйленген. Жұбайы - Иванова Лилия Семеновна (1940 ж.т.), зейнеткер. Қызы - Щербак Светлана Николаевна (1961 ж.т.); ұлы - Иванов Николай Николаевич (1962 ж.т.). Дереккөздер
Ғалия Ысмайылқызы Бөрібаева

Ғалия Ысмайылқызы Бөрібаева 1950 жылы 17 қаңтарда Жамбыл қаласында туған. Кеңес және қазақ балет әртісі, балетмейстер, хореограф, балет педагогы. Қазақстан Республикасына еңбек сіңірген қайраткер (2009).Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев, Ш. де Голль. Өмірбаяны * Ғалия Ысмайлқызы Бөрібаева 1950 жылы 17 қаңтарда Жамбыл қаласында туған. * Әкесі – Бөрібаев Ысмайыл, анасы – Күлбаева Роза. * А. Селезнев атындағы Алматы хореографиялық училищесінің (1970) балет әртісі мамандығы бойынша бітірген * Мәскеу мемлекеттік мәдениет институтының хореография факультетін бітірген (1975), «хореограф». * Т. Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясының сценография факультетін бітірген (2004), қоюшы суретші мамандығы бойынша бітірген. * Ла Скала театрынан педагог-балетмейстер ретінде тәжірибеден өтті (2007). * Қазақ, орыс және ағылшын тілідерін біледі. * Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Экономикасы тұрақты, дамыған демократиялық қоғам. Қазақстандағы жоғары тіршілік деңгейі». Жеке өмірі * Тұрмыс құрған. Жолдасы – Нұрқалиев Тұрсынбек Әбдібайұлы (1951 ж.т.), «Astana Opera» Мемлекеттік опера және балет театрының балет труппасының директоры, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері, профессор. * Қызы — Нұрқалиева Жамилә Тұрсынбекқызы (1978 ж.т.). Мансабы * 1970-1992 жж. – Абай атындағы Мемлекеттік академиялық опера және балет театрының балет солисті (Алматы). * 1998-2002 жж. — М.О. Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық театрының балетмейстрі. * 2002 жыл — К. Байсейітова атындағы Ұлттық опера және балет театрының бас балетмейстері. * 2005 жыл — Қарағанды музыкалық комедия театрының бас балетмейстері. * 2008-2010 жылдары — Астананың балет компаниясының бас балетмейстері. * 2008-2013 жылдары — К. Байсейітова атындағы Ұлттық опера және балет театрының балеттік труппа меңгерушісі. * 2010 жылдан — Рим ұлттық би академиясының классикалық биден шақыртылған оқытушысы. * 2013 жылы — «Astana Opera» Мемлекеттік опера және балет театрының балетмейстері Шығармашылығы * Т. Нұрқалиевпен бірлесіп балеттік қойылымдар ұйымдастырған: Б. Асафьев «Бахчисарайский фонтан», П. Чайковский «Лебединое озеро» және «Щелкунчик», Минкус «Баядерка». * Е. Рахмадиевтің «Қамар сұлу» операсындағы би, А. Жұбановтың, Л. Хамидидің «Абай», сонымен қатар үкіметтік концерттерге және балет әртістерінің халықаралық байқауларының бірқатар нөмерлерінде би қойылымдарын қойған: К. Күмісбеков «Биші қайың», Н. Тлендиев «Аққу», Д. Шостакович «Жол», Г. Форе «Павана», Д. Лигети «көңіл-күй қорқынышы», А. Хегерти «Бір тарих» және т.б. * Оқытушы-тәлімгер ретінде Ғалия Бөрібаева халықаралық байқаулардың лауреаттарын, қазақстандық балеттің жұлдыздарын, оның ішінде Мадина Басбаева, Әйгерім Бекетаева, Балқия Жанбурчинова және т.б. тәрбиелеген. Мемлекеттік сыйлықтары * 2009 — «Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері» (қазақ хореографиялық өнерінің дамуына үлкен үлес қосқаны үшін) атағы берілді (15.12.2009). * 2017 — «Еңбек ардагері» медалі (Қазақстан) Дереккөздер
Заем

Заем - мемлекетгің қарыз (заемшы) немесе несие беру рөлін атқаруына байланысты несиелік қарым-қатынастардың бір түрі. Заем қысқа мерзімді және ұзақ мерзімді, пайызды, ұтыс заемдары болып ажыратылады. Дереккөздер
Рахмет Кәкімбекұлы Сексенбаев

Рахмет Кәкімбекұлы Сексенбаев 1963 жылы 10 тамызда Қарағанды облысы Жезқазған қаласында туған. Қазақ. Әкесі - Сексенбаев Кәкімбек, марқұм. Анасы - Дүйсембаева Күлбайрам, марқұм. Жезқазған музыкалық колледжінің халық бөлімшесін (1988) артист, өз күшімен құрылған оркестрдің жетекшісі, оқытушы мамандығы бойынша; Орталық Азия университетінің пе- дагогикалық факультетін (2004) педагог-психолог мамандығы бойынша бітірген. Қазақ, орыс және ағылшын (сөздікпен) тілдерін біледі. 1981 жылдан - Жезқазған қаласы қалалық коммуналдық шаруашылығының электригі. 1981 жылдан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. 1983 жылдан - қалалық коммуналдық шаруашылығының электригі (Жезқазған қ.). 1984 жылдан - Жезқазған музыкалық колледжінің студенті. 1988 жылдан - «Металлург» MY халық оркестрінің жетекшісі (Жезқазған қ.). 1989 жылдан - Жезқазған асхана және мейрамханалар тресінің музыканты. 1991 жылдан - Жезқазған қаласы Салтанат залының музыканты. 1992 жылдан - «Колорит» кооперативінің жабдықтаушысы (Жезқазған қ.). 1993 жылдан - «Ралли» ЖК жабдықтаушысы (Жезқазған қ.). 1996 жылдан - қалалық мәдениет бөлімінің бас маманы (Жезқазған қ.). 2000 жылдан бері - Т. Қалмағамбетов атындағы Жезқазған филармониясының директоры. Жезқазған мәдениет бөлімінің «Мәдениет шамшырағы» Құрмет белгісімен (2004); Жезқазған қаласы әкімінің (2004, 2010), Қарағанды облысы әкімінің (2008) құрмет грамоталарымен марапатталған. Әскери атағы - сержант. Діни көзқарасы - атеист. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Дүниежүзілік сауда ұйымына және әлемнің дамыған 50 елінің қатарына кіру». Хоббиі - автомобильдер. Сүйіп оқитын әдебиеті - детектив жанры, проза. Үйленген. Жұбайы - Сексенбаева Бағила Сабыржанқызы (1963 ж. т.), стоматолог дәрігер. Қызы - Сексенбаева Гүлнар Рахметқызы (1986 ж. т.); ұлы - Сексенбаев Олжас Рахметұлы (1990 ж. т.). Дереккөздер
Жылтырауық маяк

Жылтырауық маяк - көбінесе автомобильдің төбесіндегі, басқа жүргізушілерге белгі беруге арналған жарық сигнал, түсі жүргізушілерге жақсы көрінеді. * Сарғыш түсті жылтырауық маяк- жол қозғалысының ережесін сақтамауға кейбір жағдайларда құқық беретін, бірақ қозғалыс кезінде артықшылық бермейтін, жылтырауық маяк. * Жылтырауық көк түсті маяк - жол ережесін сақтаумаға құқық береді, сондай-ақ, қызметтік тапсырмаларды орындауда еркіндік беретін жылтырауық маяк. Дереккөздер