kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Реванди Хорезми

Реванди Хорезми (ХІІІ ғ.). Реванди Хорезмидің Сырдария сағасындағы Сығанақ қаласында жазған «Мұхаббатнаме» деген шығармасы бізге жеткен. Дастан Мұхаммед Қожабеке (Алтын Орда билеушісі) арналған. Қазір оның екі нұсқасы белгілі. Біріншісі – араб, екіншісі – көне түркі тілінде жазылған. Екеуі де Лондондағы кітап қорында сақтаулы. Дастан жас жігіттің сүйген қызына жазған сүйіспеншілік хаттарынан тұрады. Махаббат мың түрлі сыр туады, ол қашып құтыла алмайтын қайғы деген түйінді өзіне арқау еткен осы шығармада дүние, малға қызықпау, азды жақсы дәстүр-салтты сақтау, ақыл-парасатты қастерлеу («Білімдіні білімі үшін мақтайды») жастық пен махаббаттың психологиясы («Жастық өз уақытын білмейді», «Екі жарық гауһарды әлемге берген, махаббат қазынасын адамға берген», тағы басқа) іспеттес көптеген тәлімдік ойлар аз кездеспейді. Дереккөздер
Көз тию синдромы

Қажу синдромы Соңғы уақытта медицинада жаңа аурудың пайда болғаны туралы жаңалық ашылды. Бұл ауру өте қауіпті, жұқпалы әрі жазылмайды. Бұны дәрігерлер синдром деп атады – созылмалы қажу синдромы. Созылмалы қажу синдромын анықтау және емдеу ерте заманнан-ақ, дәлірек айтсақ, дәстүрлі халық медицинасы пайда бола бастағаннан-ақ белгілі. Ауруды анықтау бір минуттан аспайды, ал емдеу 15 минуттан бір сағатқа дейін (1-3 емдік шара немесе емдік сеанс). Бұны синдром деп қазіргі медицина атаса, халық ішінде бұл бұрыннан белгілі – теріс биоэнергетика немесе көз тию, дуа немесе басқа да теріс әсерлер, кейіннен бұларға “зомби” – деген атау да қосылды. Егер бұл аурулардың вирустық табиғатына келетін болсақ, ол ерекше вирус: ол тыныс алу органдары арқылы да, ас қорыту органдары арқылы да, қанмен де берілмейді, алайда оның салдары адам өмірінің түрлі органдары мен жүйелерін бұзады. Көз тию, дуаға адамдар ғана емес, жан-жануарлар да, пәтерлер де, ағаштар да, қалалардың тұтастай аудандары да, жекелеген аумақтар да ұшырай алады. Бұл вирустың табиғаты – биоэнергетикалық, ал оның көзі – адам, бұл адам вирусты адамдарға да, жануарларға да, табиғатқа да, біз айтқандардың бәріне де жұқтыра алады. Бұл вирус саналы түрде де, санадан тыс та берілуі мүмкін. Одан энергетикалық түрде қорғануға болады. Дереккөздер
Жиенбет Бортағашұлы

Жиенбет Бортағашұлы – ХVII ғасырдан бізге жеткен мұралардың біразы Жиенбет есімімен байланысып жатады. Оның шығармаларынан дербес билік құруды көксеген сол заманның өктем тұлғасының үні естіледі. Мәселен, оның інісі Жолымбетке айтқан толғауында өз басының көңіл күйін, толғаныс- тебіреністердін, арман- мұңын жырлайды. Өмірінің соңғы жылдарына Жиенбет жырау ханның қуғынына ұшырап, шет жерде жүрсе керек. Осы жайт мына жолдарын жақсы аңғарылады: Азап шектім аралда, Қашырды бүйтіп өлімнен, Қайырымсыз болған хандарға, Тиер ме екен бір күні, Жолбарыстай шеңгелім! Жиенбет жырларынан әртүрлі моральдық психологиялық топшылау – пайымдаулар, педагокикалық түйіндер, яғни келер ұрпаққа тәлім берер тамаша пікірлер де ұшырасады. Осы айтылғанға орай жырау толғауларындағы мына жолдарға бір сәт назар аударып, көрелікші: Менің ерлігімді сұрасаң, Жолбарыс пенен аюдай, өрлігімді сұрасаң, жұқыдағы асау тайындай, зорлығымды сұрасаң, бекіре менен жайындай, беріктігімді сұрасаң қарағай менен қайыңдай... Дереккөздер
ЗЖБ

ЗЖБ — ЗЖБ немесе «Зертханалық Жобалау Бюросы» немесе «Арнаулы жобалау бюросы». Жаңа техникалардың үлгілерінің жобалауымен айналасысатын мекеме, Кеңес Одағында тараған арнаулы отрасілдік ұйымдардың аталуы. ЗЖБ-нің арнайы номері, бағынатын ведомстволардың атауың, өзіндік аталуы болды. Мысалы, А. И. Микояна және М. И. Гуревича атындағы МиГ (компаниясы) КСРО Авиация өнеркәсібі Министірлігі — әйгілі ұшақ жасаушы «МиГ» компаниясы. Авиация және ғарыш отрасыльдеріндегі әйгілі ЗЖБ-лар * Энергия (РКК) — Королёв, Сергей Павлович * СБ-1 (МРБ «Стрела») — Берий * СБ-1 (ЦКБ «Алмаз») * НИИ-1 ((РНИИ), Мәскеу жылу-техника институты) * ОКБ-2 — Надирадзе, Александр Давидович * ОКБ-2-155 (филиал ОКБ-155, МКБ «Радуга») — Березняк, Александр Яковлевич * ОКБ-2 (МКБ «Факел») — Грушин, Пётр Дмитриевич * ОКБ-4 (КБ «Молния») Тағы қараңыз *Туполев КБ
Лимфоцитаферез

Лимфоцитаферезді 200х109/л жоғары гиперлейкоцитозда, анемияда, тромбоцитопенияда жүргізіледі. Лейкоцитаферез қалыпты антиденелерді жояды, сондықтан оны гаммаглобулинмен қоса жасау керек. Сәулемен емдеу Сәулемен емдеуді лимфа түйіндері үлкейгенде, жайылмалы лимфаденопатияда қолданылады. Дистанционды гамма-терапия өте жақсы нәтиже береді. Жергілікті емдегенде бір берілетін сәуленің мөлшері - 1,5-2 Гр. Сәулелік терапия лимфа түйіндері мен көкбауыр көлемінің кішіреюіне алып келеді. Спленэктамия Сәулелік және цитостатикалық терапияға көнбейтін, іш қуысындағы мүшелерді қысатын спленомегалияда, көкбауырдың инфарктында, терең эритро, тромбоцито- және гранулоцитопениямен сипатталатын түкті жасушалы лейкозда, глюкокортикоидқа бағынбайтын тромбоцитопения, аутоиммундық гемолиздік анемия және сублейкемиялық лейкоцитозбен жүретін аурудың түрінде спленэктомия жасалады. Глюкокортикоидтармен емдеу Глюкокортикоидтарды қатаң көрсеткіштері бойынша, яғни аутоиммундық гемолиздік анемия және тромбоцитопения дамығанда, лейкоциттер көп болмай (сублейкемиялық түрі) лимфа түйіндері, бауыр мен көкбауырдың ұлғаюында, дерт сәулелік және цитостатикалық емге бағынбай, тұрақтылық пайда болғанда, цитостатиктермен емдегенде панцитопения, әсіресе тромбоцитопения қосылғанда (преднизолонды 60-120 мг/тәу мөлшерде) қолданылады. Инфекциялық асқынуларды емдеу Науқаста инфекциялық-қабыну үрдісі қосылғанда – кең спектрлі антибиотиктер жалпы қабылданған тәртіп бойынша тағайындалады. Дереккөздер
Ми сыңарлары

Ми сыңырлары- ми қабығы (екі бөліктен оң жақ және сол жақ сыңар деп аталатын) тұрады. Ми сыңарларының салмағы мидің жалпы салмағының 80 пайызына тең. Оның ішінде ақ зат, сыртында сұр зат бар. Сұр зат ми қабығы деп аталады. Ол қалыңдығы 3-4 мм-лік бірнеше қабаттардан тұрады. Бұл қабаттардың клеткалары типі мен қызметіне қарай бір-бірінен өзгеше болып келеді. Осы клеткалардан тарайтын жүйке талшықтардың оларды сезім мүшелерімен, бүкіл денемен, сондағы барлық клекалармен байланыстырады. Ми қабындағы осындай жүйке клеткаларының саны 16 миллиардқа жуық деп есептелінеді. Ми қабығы төртке бөлінеді. Олар: маңдай, төбе, желке және самай деп аталынады. Ми қабығы бірыңғай тұтас мүше, ол бейне қабылдағыш аспап тәрізді көптеген анализаторлардың (талғыштардың) ядросынан тұрады. Мұнда көру, есту, иіс, дәм, тері, қозғалыс тағы басқа жүйке орталықтары бар. Мәселен, мидың желке бөлігінде көру зонасы, самай бөлігінде қазғалыс орталықтары орналасқан. Осындай орталықтардың жалпы саны – 200-ге жуық. Бұлардың ми қабындағы орны бір жерге шектелмеген, нақты ми орталықтары мидың басқа бөліктеріне де таралып кетіп жатады. Ми сыңарларының (оң,сол) бірлесіп жұмыс атқарулармен қатар өз алдына дербес қызметтері бар екендігі анықталған. Мәселен, сол сыңары – логикалық ойлау мен санаудың, ал оң жарты шар кеңістікті бағдарлау мен нақты бейнелеудің (ән, музыка тағы басқа), эмоциялық әсерлердің дағды, әдет, бейсана құбылыстардың жұмысын айқын реттестіріп отыратындағы дәлелденген. Дереккөздер Психология энциклопедиялық сөздік
Мидың талдау және жинақтау қызметі

Мидың талдау және жинақтау қызметі. И. П. Павлов ми қабығының негізгі жұмысы анализдік, (талдау) және синтездік (жинақтау) қызметтен тұратындығын және бұл миды зерттеудің басты приндиптерінің бірі екендігін көрсетіп берді. Мидың анализдік қызметі түрлі тітіркендіргіштердің жеке тітіркенді бөліктерін айыруда, осы жеке тітіркендіргіштерге шарттыы рефлекстер жасауда көрініп отырады. Ал мидың синтездік қызметі жеке тітіркендіргіштерді біріктіруден, яғни ми қабығында уақытша байланыстардың жасалуынан көрінеді. Мысалы, иттің аяғын электр тогымен тітіркендірігенде (шартсыз тітіркендіргіш), мұны даусы әлсіз қоңыраумен нығайтатын болсақ (шартты тітіркендіргіш), ит одан аяғын көтеріп қорғанатын болады. Электр тогымен тітіркендіруді даусы күшті қоңыраумен нығайтсақ та осындай реакцияны байқаймыз. Бұл жерде ми қабығында екі ұқсас тітіркендіргішуке (әлсіз және күшті қоңырау) бір жауап беріліп отыр.бұдан біз мидың синтездік қызметін көреміз. Дереккөздер Психология Энциклопедиялық сөздік
Жамбыл Жабаев ескерткіші

Жамбыл Жабаев ескерткіші — Астана қаласындағы Тәшенов көшесінің бойынан тұрғызылған ескерткіш. Ол қаланың 10 жылдығына орай 2008 ж. шілдеде ашылды. Авторлары: мүсінші Нұрлан Далбай, архитекторы Қ.Ж.Жарылғапов. Мүсін ескерткіші авторлары Қазақстанның жас астанасына жыр алыбының ақ тілек тілеп тұрған бейнесін берген. Мүсін қоладан құйылған. Тұғырымен бірге ескерткіштің жалпы биіктігі 12 м, ескерткіш айналасына гранит тас төселген. Дереккөздер А 37 Астана:Энциклопедия.-Алматы: «Атамұра», 2008.-576 бет.
Гаутенг

Гаутенг — Оңтүстік Африка Республикасындағы орналасқан провинция.Әкімшілік реформа кезінде 1994 жылы құрылған.Гаутенг - ОАР-ндағы экономикалық ең дамыған аумақ.Провинцияның территориясы ел ішінде ең кішісі - 1,4%.Әкімшілік орталығы және ең ірі қаласы - Йоханнесбург. Географиясы және климат Гаутенг - теңізге шығу жолы жоқ, басқа елдермен шектеспейтін елдің жалғыз штаты.Оңтүстігінде Фри-стейт провинциясымен, батысында Солтүстік-Батыс провинциясымен, шығысында Мпумаланга, ал солтүстігінде Лимпопо провинциясымен шектеседі. Негізгі ағатын өзені - Вааль.Йоханнесбург пен Претория қалаларының арасында Магалисберг және Витватерсранд төбешіктері және жоталары орналасқан. Климаты субтропиктік.Оңтүстік аударында қысы суық.Қар сирек жауады. Провинцияның орташа жылдық жауын-шашын мөлшері - 713 мм Орташа жылдық температурасы - 15°С. Халқы Аймақтың халық саны - 10,6 миллион адам.Халық саны бойынша елде 1-ші орын. Негізгі сөйлеу тілдері: Африкаанс, Ағылшын, Зулу , Сесото, Солтүстік сото, Свана, Венда және Тсонга Экономикасы Гаутенг - елдің және Африка континентінің ең маңызды,бай экономикалық, қаржылық және сауда орталығының бірі.Кіші территориясына қарамастан, провинция елдің ЖІӨ-нің 33,9 % өндіреді.Йоханнесбург қаласында әлемдік ірі компаниялар мен өнеркәсіптер орналасқан. Дереккөздер
Өмір нүктелері

Ежелгі замандарда-ақ Қытай емшілері денедегі бір жерлерді басқанда ауру адамда ауырсыну болатынын, ал басуды әрі қарай жалғастырғанда аурудың басылатынын байқаған. Бұл жерлер «өмір нүктелері» деп аталды. Емшілер теріні осы нүктелердегі тесу аурудың сыртқа шығып, күйдіргенде оны өлтіреді деп болжаған. Өмір нүктелерін зерттеу олардың орналасу тәртібі мен бес стихияның ішкі «бітеу органдар» – жүрек, өкпе, көк бауыр, бүйрек, бауыр және бес «қуыс органдар» – асқазан, тоқ ішек, ащы ішек, өт қабымен байланысын табуға мүмкіндік берді. «Бітеу органдар» инь энергиясының басымдылығымен, «қуыс органдар» ян энергиясының басымдылығымен сипатталады. Кейіннен тағы да екі меридиан анықталды – перикарда меридианы шартты түрде инь органдарына жатқызылады, қан айналысын, тыныс алу мен жыныстық органдардың жұмысын реттеуге қатысады. Ал, «үш жылытқыш» меридианы ян жүйесіне жатқызылады, бес «бітеу» және бес «қуыс» органдардың тәннің жоғарғы, орта және төменгі бөліктерінде біріктіріп, солардың жұмысын жақсартуға қатысады. Он екі жұп меридиан ци «өмір энергиясының» өту процестеріне байланысты болады. Дереккөздер Тағы қараңыз * Акупунктура
Логотерапия

Логотерапия – психотерапияның В. Франкл талдап – тұжырымдарған теориясы мен практикасы. Логотерапия тұлғаның мінез- құлқындағы және оның дамуындағы негізгі қозғаушы күш адамның өз өмірінің мән- мағынасын іздеу мен жүзеге асыруға ұмтылысы болып табылатынын негізге алады. Өмірдің мән-мағынасынын болмауы немесе оны жузеге асырудың мүмкін еместігі адамда экзистенциялдық фрустрация күйін тудырады; бұлар селқостық, торығу, өмірге деген ықыластың болмауымен, сондай-ақ іштей ширығуды барынша азайтуға тырысушылықпен байланысты неогендік невроздар деп аталатындардыңт себебі болып шығады. Логотерапияның практикасы адамның өз өмірінің ғайып болған мән-мағынасының басты негіздерінің бірі- доготерапияда- діни сенім болып табылады. Сонымен қатар дін мән- мағынасын немесе нақ сол функцияны атқаратын жалпылама құндылықтарды пациент үш саланың біреуінен: шығармашылықтан , біз өзіміз өзгерте алмайтын жағдайларга қатысты көзқарас тұрғысынан ұғына отырып қабылдаудан және оны бастан кешіруден табуы мүмкін. Логотерапия практисында негізгі әдіс сокракттық диалог әдісі болып табылады және ол тән сипатты неогендік невроздар терепиясы кезінде қолданылады Дереккөздер Психология энциклопедиялық сөздік
Марат Әскенұлы Нәбиев

Нәбиев Марат Әскенұлы (1956 ж. дүн. келген) — кәсіпкер, «Он олжа» ЖШС-нің директоры. Астана (бұрынғы Ақмола) қаласында туған. Целиноград ауыл шаруашылығы институтын бітірген (1978). 1978 жылы Макин ауданындағы «Колоколовский» кеңшары бөлімшесінің бас агрономы, 1980-84 ж. «Заветы Ильича» кеңшарының бас агрономы, 1984-91 жылдары Қазақстан КП Целиноград обкомында ауыл шаруашылығы бөлімінің нұсқаушысы, жауапты ұйымдастырушысы, 1991 ж. мемлектеттік мүлік жөніндегі аумақтық коммитеттің аралас меншік бөлімінің бастығы, 1991 жылдан «Есіл акционерлік қоғамының президенті, «Есіл» банкі кеңесі мен «Проминвест» инвестициялық қоры құрылтайшылар кеңесінің төрағасы, 1996 ж. «Лисаков ТБК» президенті, «Ақмола вагон жөндеу зауыты» АҚ бас директоры, 2002 жылдан директоры. ҚР Шахмат федерациясының вице-президенті. Бірқатар ғылыми-көпшілік және публицистикалық кітаптардың авторы. «Шапағат»медалімен марапатталған. Дереккөздер А 37 Астана:Энциклопедия.-Алматы: «Атамұра», 2008.-576 бет.
POEMS – синдромы

POEMS-синдромы - полинейропатия (Polyneuropathy), органомегалия (Organomegaly), эндокринопатия (Endocrinopathy), көптеген миелома (Multiple myeloma) және терідегі өзгерістермен (Skin disease) көрінеді (Longo, 1998). Бұл науқастарда әдетте, ауыр үдемелі сенсомоторлық полинейропатия сүйектің миеломатоздық үрдістік зақымдануымен бірге жүреді. POEMS–синдромында спленомегалия, гепатомегалия мен лимфаденопатия байқалады. Эндокриндік бұзылыстар әйелдерде аменорея, ерлерде – импотенциямен және гинекомастиямен көрінеді. Сонымен қатар, бас-жұлын сұйықтығы қысымының жоғарылауы және ондағы протеиндердің көбеюіне байланысты пролактин секрециясының гипоталамустық бақылауы бұзылуының салдарынан гиперпролактинемия байқалады. POEMS – синдромы бар науқастардың 1/3 қантты диабеттің II түрі, өте сирек бүйрекүсті безінің жетіспеушілігі мен гипотиреоз табылады. Терідегі өзгерістер гиперпигментация, гипертрихоз және терінің қалыңдауымен көрінеді. Сондай-ақ, бұнда шеткі ісіктер, асцит, плевралық жалқық, қызба, тромбоцитоз анықталуы мүмкін. POEMS – синдромының патогенезі белгісіз. Бірақ, қанда қабыну үрдісі алдында цитокиндердің (интерлейкин-I-В, интерлейкин-6 мен некроз-α факторы) жоғарылауы және β-өсу факторының трансформирлеуші цитокин ингибиторының төмендеуі анықталған. Дереккөздер
Нейрохирургия ғылыми орталығы

Нейрохирургия ғылыми орталығы(НҒО)-ҚР Денсаулық сақтау министрлігінің Республикалық нейро-хирургия ғылыми орталығы, ҚР үкіметінің 2006 ж. «Республикалық мемлекеттік кәсіпорны шаруашылығын жүргізуге құқылы «Республикалық ғылыми нейрохирургия орталығын» ұйымдастыру туралы» атты қаулысына сәйкес ҚР Денсаулық сақтау министрлігі республикалық мемекеттік кәсіпорны шаруашылығын жүргізуге құқылы 160 төсек орындық «Республикалық ғылыми нейрохирургия орталығын» ұйымдастырды. НҒО құрамында 6 клиникалық бөлімше жұмыс істейді:нейроонкология, жалпы нейрохирургия, қан тамырлары мен функциялық нейрохирургиясы, спиналь нейрохирургиясы мен шеткі жүйке жүйесінің патологиясы, балалар нейрохирургиясы, ертелеу нейрореабилитациясы бөлімшелері. НҒО-да өз ісінің жетік маманы, жоғары медицина ғылымының докторлары мен кандидаттар еңбек етеді.НҒО-ның 30-дан астам қызметкері АҚШ, Дания, Италия, Түркия, Швейцария, Куба, Австрия, Германия, Израиль мен Ресейдің озық клиникаларында стажировкадан өтті. Балалар мен ересектердің жұлын және бас миының ісігі, қан тамырлары патологиясы, бас сүйегі мен миының зақымдану салдары, әр түрлі генез гидроцефалиясы мен экстрапирамидалық зақымдануы, сырқат синдромдары, бас сүйек пен ми дамуының кемтарлығы, шеткі жүйке жарақаттары мен жұлын паталогиясы секілді зақымданған жүйке жүйесі мен қауіпті ауруларды емдеуде сырқат жандарға жоғары дәрежеде медициналық көмек көрсетуНҒО ұжымының аса маңызды міндеттері болып табылады. НҒО оқу-әдістемелік қызметін іске асыра отырып, ғылым мен білім саласын бақылау комитетінің ұсынуымен жылына 3 рет «Нейрохирургия и неврология Казахстана» атты журналын шығарады. Қала азаматтарының денсаулығын сауықтырып, нығайтуға НҒО-ның мол тәжірибе жинақтаған жетекші қызметкерлерінің ғылыми және практикалық күш-жігері жеткілікті. Дереккөздер А 37 Астана:Энциклопедия.-Алматы: «Атамұра», 2008.-576 бет.
Николай Изотович Покотилов

Покотилов Николай Изотович(1923-1996 ж.т.)- «Даңқ» орденінің толық иегері. 1942 жылдан майданда болған. 238-атқыштар дивизиясы, 837-атқыштар полкінің кіші сержанты, миномет көздеушісі ретінде соғысқа қатысып, Польша жерін азат ету ұрыстарында ерлігімен көзге түсті.1961 жылға дейін «Путь Ленина» кеңшарында және 1961-71 жылдары Қазақ темір жолының Целиноград бөлімшесінде бухгалтер болып жұмыс істеді. 1971 жылдан Қарағанды қаласында тұрды. Дереккөздер А 37 Астана:Энциклопедия.-Алматы: «Атамұра», 2008.-576 бет.
Жүрек медитациясы

Мағынасы Рухани ғылымның ілімдеріне сәйкес жаратылыстың бәрі өзінің өлшемдерінің бірінде бір нүкте сияқты, жаратылыстағы барлық тіршілік иелері бір нүктеде өмір сүреді. Бұл бейненің кішкентай микропленкада бейнеленгені сияқты құбылыс. Дәл солай барлық тіршілік осы ғарыш нүктесінде бар. Осы ғарыш нүктесі қоғалысқа түскен кезде ол таралып, жаратылыс ретінде танылады. Бұған тағы бір мысал ретінде ағаштың кішкентай дәнін алуға болады, ол үлкен ағашты өзіне сыйдыру үшін өте кішкентай, солай бола тұрса да ағашты ағаш етіп тұрған нәрсенің бәрі, оның барлық қасиетті осы бір титтей дәнде. Бұл дәне өсе бастайды, басқаша айтқанда, қозғалысқа түседі, діңі, бұтақтары, жапырақтары, гүлдері мен дәндері бар нағыз ағашқа айналады. Ол дәндерден одан әрі да ағаштың тұқымдары өсіп шығады. Рухани ғылымға сәйкес жаратылыстың бір пішінде бір нүктеде болуы жалғыз «Мен», жүрек, ақыл-ой, ішкі «мен» деп аталады. Жүректің немесе ішкі «мен»-нің нүктесінің ең тереңіне бойлау үшін, тәлімгер ұстазыңыздың рұқсатымен көзіңізді жауып отырып, көңіліңізді жүрегіңізге аударуыңыз керек. Жүрегіңізге бір қара нүкте бар деп елестетіңіз. Біршама уақыт өткеннен кейін, осы нүктені анық елестете алағаннан кейін, бүкіл ақыл-ойыңыздың осы нүктеге ауғанын елестетуіңіз керек. Ақыл-ойыңыз бірте-бірте осы нүктеге тереңдеп енеді де, сол нүктенің ішкі дүниесі айқындалады. Дереккөздер
Гарфилд (фильм)

«Гарфилд» — Джим Дэвистың 2004 жылы түсірген, комикске негізделген американдық фильмi. «Garfield: the Movie» есімімен де танымал. Ресейдегі премьера 2004 жылдың 26 тамызында болды. Американдық киноассоциация фильмді PG рейтингіне ұсынып — балаларға ата-аналарымен көруге кеңес береді.Фильм көптеген сынға ұшыраса да, коммерциялық тұрғыдан үлкен табысқа қолы жетті. Бюджеті 50 млн доллар бола тұра, көрсетілімнен кейін 200 млн қаржы жинады. Басты рөлдерде *Билл Мюррей - Гарфилд (дауыс) *Грегг Бергер - Одди (дауыс) *Брекин Мейер- Джон Арбакл *Дженнифер Лав Хьюитт - дәрігер Лиз Уилсон *Ник Кэннон - Луи (дауыс) *Стивен Тоболовски - Хэппи Чепмен *Эван Арнольд Венделл - Хэппи Чепмен көмекшісі *Марк Кристофер Лоуренс - Кристофер Мелло *Ив Брент - миссис Бейкер *Джо Бейс Лейна Нгуен - репортёр Саундтрек *1. Baha men— «Holla» *2. James Brown— «I Got You (I Feel Good)» *3. Elton John— «Honky Cat» *4. Elvis Presley— «Hound Dog» *5. Tom Jones— «Whats New Pussycat?» *6. Cheap Trick— «Wild Thing» *7. Matthew Sweet— «Cats vs. Dogs» *8. The Stray Cats— «Stray Cat Strut» *9. Squirrel Nut Zippers— «Fat Cat Keeps Getting Fatter» *10. Sammy Davis Jr.— «Talk to the Animals» *11. Rufus Thomas— «Walking the Dog» *12. George Clinton— «Atomic Dog» *13. All Too Much— «More Than a Friend» *14. The Turtles— «Happy Together» *15. Al Green— «Youve Got a Friend» Сілтемелер *
Веналық өкше

Веналық өкше - аяқ киім түрлерінің бірі. Бұл өкшелердің ішіндегі ең кішкентайы. Биіктігі 0,5-2 см-ді құрайды. Мұндай өкшелі аяқ-киім кез келген қызға жарасады және күнделікті киімдермен жақсы келеді. Туфлидің сырт келбетіне байланысты веналық өкшені көйлектермен де, шалбарлармен де киюге болады. Аяқ киім өкшелерінің бұдан да көп түрлері бар. Мысалы, кірпіш өкше, сына тәрізді өкше, бақташылық өкше, конус тәрізді өкше, рөмке-өкше . Дереккөздер 1. Сән үлгі журналы, 2002ж, 96б
Кірпіш өкше

Кірпіш өкше - аяқ киім түрлерінің бірі.Бұл өкшенің биіктігі 2-4 см құрайды. Түр-әлпеті шағын және төртбұрышты формасының арқасында тұрақты болып келеді. Мұндай өкшелер көбіне ерлердің аяқ-киімінде пайдаланылады, бірақ әйелдердікінде де кездеседі. Туфлидің сырт келбетіне байланысты көйлектермен де, шалбарлармен де киюге болады. Аяқ киім өкшелерінің бұдан да көп түрлері бар. Мысалы, сына тәрізді өкше, бақташылық өкше, конус тәрізді өкше, рөмке-өкше . Дереккөздер 1. Сән үлгі журналы, 2002ж, 96б
Сына тәрізді өкше

Сына тәрізді өкше - аяқ киім түрлерінің бірі.Өкшелердің бұл түрі кез келген биіктікте бола береді. Бірақ басқалардан өз формасы арқылы ерекшеленеді. Сыртынан төңкерілген үшбұрыш призмаға ұқсайды. Мұндай өкшелі аяқ-киімдер бәріне жарасады әрі аяқты тартымды етіп көрсетеді.Туфлидің сырт келбетіне байланысты көйлектермен де, шалбарлармен де киюге болады. Аяқ киім өкшелерінің бұдан да көп түрлері бар. Мысалы, кірпіш өкше, бақташылық өкше, конус тәрізді өкше, рөмке-өкше . Дереккөздер 1. Сән үлгі журналы, 2002ж, 96б
Бақташылық өкше

Бақташылық өкше - аяқ киім түрлерінің бірі. Өкшенің мұндай түрінде артқы жағы кішкене шығыңқы болады. Өкшенің биіктігі 5см-ден ұзын. Мұндай өкшелі аяқ киімді киюге әркімнің батылы бара бермейді. Алайда киген қыздардың ерекше стилін айқындап тұрады. Туфлидің сырт келбетіне байланысты көйлектермен де, шалбарлармен де киюге болады. Аяқ киім өкшелерінің бұдан да көп түрлері бар. Мысалы, кірпіш өкше, сына тәрізді өкше, конус тәрізді өкше, рөмке-өкше . Дереккөздер 1. Сән үлгі журналы, 2002ж, 96б
Рөмке-өкше

Рөмке-өкше - аяқ киім түрлерінің бірі. 7 см-ден аспайтын шағын өкше. Негізінде жалпақ болып келіп, астыға қарай тарылған. Аяқтары тура рөмкені еске салады. Мұндай өкшелі аяқ-киімді биік өкшеден қашатын бойы ұзын қыздарға киюге болады. Сонымен қатар, мұндай өкшелі туфлилерді латынамерикалық би бишілері киеді. Туфлидің сырт келбетіне байланысты көйлектермен де, шалбарлармен де киюге болады. Аяқ киім өкшелерінің бұдан да көп түрлері бар. Мысалы, кірпіш өкше, сына тәрізді өкше, конус тәрізді өкше . Дереккөздер 1. Сән үлгі журналы, 2002ж, 96б
Бағаналы өкше

Бағаналы өкше - аяқ киім түрлерінің бірі. Мұндай өкшелі аяқ-киімдердің ең аласасы 5 см болып келеді. Бұлар нағыз биік өкшелер. Бағаналы өкше тік әрі жалпақ. Жерде жақсы тұрады. Мұндай өкшелі етіктер киген ыңғайлы.Мұндай өкшелі аяқ киімді киюге әркімнің батылы бара бермейді. Туфлидің сырт келбетіне байланысты көйлектермен де, шалбарлармен де киюге болады. Аяқ киім өкшелерінің бұдан да көп түрлері бар. Мысалы, кірпіш өкше, сына тәрізді өкше, конус тәрізді өкше, рөмке-өкше . Дереккөздер 1. Сән үлгі журналы, 2002ж, 97б
Танкеткалы өкше

Танкеткалы өкше - аяқ киім түрлерінің бірі. Мұндай өкшелердің биіктігі 5-30 см құрайды. Табаны жайпақтала келіп, үстіге қарай көтеріңкі болады. Көбіне платформамен біріккен. Жерге тұрақты әрі ыңғайлы болып саналады. Бірақ мұндай өкшелі аяқ киіммен көлік жүргізу қауіпті. Туфлидің сырт келбетіне байланысты көйлектермен де, шалбарлармен де киюге болады. Аяқ киім өкшелерінің бұдан да көп түрлері бар. Мысалы, кірпіш өкше, сына тәрізді өкше, конус тәрізді өкше, рөмке-өкше . Дереккөздер 1. Сән үлгі журналы, 2002ж, 97б
Зинат Ақбарова

Зинат Ақбарова (1935 жылы Алматы облысы Панфилов ауданы Жаркент қаласында туған) — өнер қайраткері, кәсіби ұйғыр театрының негізін салушылардың бірі, Қазақстанның халық артисі (1992). 1942 жылы өнерлі балалардың республикалық байқауында 1орын иеленген.1955 жылы хореографиялық училищені бітірген соң Ұйғыр музыкалық комедия театрына жұмысқа қабылданып, шығыс халықтарының билерін орындаған. Кейін осы ұжымда музыка жетекшісі, әнші,әрі актер ретінде танылған. Ол Санам "Герип пен Санам" спектаклінде Анархан ("Анархан"), Гүлшаһар ("Аршин Малалан"), Зухра ("Тахир мен Зухра") т.б басты рөлдерді шебер сахналады. Бірненше медальмен марапатталған Дереккөздер
Коммерциялық емес маркетинг

Коммерциялық емес маркетинг (нон-бизнес маркетинг) маркетингтің ізгілендіру мен ізгілік бағыттарына негізделген. Оның мақсаты пайда табу емес жəне дүниежүзілік, жалпыадамзаттық тілектер мен құндылықтарға, жоғары этикалық, адамгершілік- өнегелік қағидаларға сүйенеді. Нақты өмірде коммерциялық жəне коммерциялық емес маркетингтер бір-бірімен қиылысады. Коммерциялық емес маркетинг — қоғамдық маңызы жəне пайдасы бар институционалды маркетинг (ұйымдар маркетингі). Бұл белгілі бір ұйымдар мен олардың кəсіби белсенділігіне қатысты мақсатты аудиторияның көзқарасы мен қатынасын қалыптастыру, өзгерту немесе қолдау үшін қолданылатын қызмет. Бұған мақсатты топтарды кең ауқымда қамтыған халықаралық жəне қоғамдық ұйымдар жатады: Қызыл Крест қоғамы, діни ұйымдар, қайырымдылық қызметтер, қорлар, құқық қорғау, денсаулық сақтау, білім, ғылым, мəдениетке қатысты мемлекеттік жəне муниципалдық мекемелер, əскер, ұлттық қауіпсіздік қызметі, автоинспекция, өрт сөндіру қызметі жəне т.с.с. Қоғамдық жəне мемлекеттік ұйымдардың негізгі міндеті — өз қызметтерінің қоғамдық маңыздылығы мен тиімділігін насихаттау. Қоғамдық ұйымдар маркетингі салық төлеушілердің есебінен бюджеттік жəне демеушілік қаржыландыруға мүмкіндік беретін, қоғамның жағымды көзқарасын қалыптастыру мен ұйымның ұнамды кейпін жасауға бағытталған. Ұйым қызметінің тиімділігі оның бюджетінің көлеміне тікелей байланысты: қаражаты неғұрлым көп болса, қызметі де кəсіби, əрі ауқымды болады. Коммерциялық емес ұйымдарға байланысты қоғамдық көзқарастың қалыптасуы институционалды маркетингтің мазмұнын құрайды. Ол маркетингтік басқаруды тауарлар мен қызмет көрсетулер айналымы саласынан қоғамға тиімді қызмет деңгейіне ауыстыруды білдіреді. Мұндай маркетингті жүзеге асыру үшін мақсатты аудиторияның мұқтаждықтарын, қажеттіліктерін, талғамдарын, қалауларын, оның қоғамдық психологиясын білу қажет. Қоғамдық жəне мемлекеттік ұйымдар мен мекемелер өз мақсаттарынамаркетинг арқылы жету кезінде, пайда немесе коммерциялық табыс табуды қарастырмайды. Олардың қызметтерін қаржыландыру өздері бюджеттен қаржы алу, қатысушылардың мүшелік жарналары, салық түсімдері, жеңілдіктер, түрлі шараларға қатысу үшін жиналған алымдар, қайырымдылық жəрдемдер, т.б. болуы мүмкін. Түрлері Салалық белгісіне байланысты: өндірістік маркетинг, тұтынушылық маркетинг, сауда маркетингі, банк маркетингі, сақтандыру маркетингі, қоғамдық жəне мемлекеттік ұйымдар маркетингі, өзіндік маркетинг деп қарастырылады. Дереккөздер
Шпилька өкше

Шпилька өкше - аяқ киім түрлерінің бірі. Ең танымал және кең таралған өкшелердің бірі. Бұл өкшелердің биіктігі 8 см-ден басталады. Өте жіңішке және биік. Оның негізігі арқауы - үшбұрышты стилет. Мұндай өкшелі туфли киген қыз өзін тартымды сезініп, бейнесіне биязылық сыйлайды. Қазір танымал болғанымен, өкшенің бұл түрі тек XX ғасырдың ортасында пайда болыпты. Туфлидің сырт келбетіне байланысты көйлектермен де, шалбарлармен де киюге болады. Аяқ киім өкшелерінің бұдан да көп түрлері бар. Мысалы, кірпіш өкше, сына тәрізді өкше, конус тәрізді өкше, рөмке-өкше . Дереккөздер 1. Сән үлгі журналы, 2002ж, 96б
Әйелдің бас киімдері

Орамал - әртүрлі матадан, әр алуан үлгіде жасалған басқа тартар. Біртартар – үшкіл, кішігірім бас орамал. Түрме – түре тартатын жеңіл орамал. Шаршы – кішкене шаршы бас орамал. Байлама – басқа салатын шағын орамал. Шылауыш – кимешек үстінен байланатын үлкен ақ шаршы. Кимешек – ақ матадан тігілген, омырау мен арқаны жауып тұратын, беті ойылып жасалған әртүрлі үлгідегі бас киім. Жаулық – ақ матадан, ақ жібектен тігілген бас киім. Үлгісі көп. Бергек – жаңа түскен келіншектің әшекейлі бас киімі, той өткен соң киетін сәукеле нің жеңіл түрі. Сораба – тақия тәріздес, артында шалпыншағы бар, төңірегі шашақты қыздар киетін бас киім. Делегей – ертеде қыздардың қыста киетін бас киімі. Жырға – асыл тас, моншақ тізіп тіккен, көп салпыншақты сәнді бас киім. Тақия – қызыл, жасыл, көгілдір түсті шұға, мауыт, мақпалдан ұлттық өрнек салып тіккен қыздардың үкілі жаздық бас киімі. Айшықты, зерлі түрлері болады. Қасаба – үшкір төбесіне бір шоқы үкі қадап, маңдай тұсын алтын, күміс, асыл тастармен безендірген, оң жақ самайлығына моншақты 5-6 қатар төгілдіре қадап, ұзын салпыншақты етіп тіккен қыздар тақиясының бір түрі. Зере – ұзын, іші қуыс, сәукелемен бірге киетін бас киім. Дереккөздер 1. Сән үлгі журналы, 2002ж, 101б
Жаңа тауарларды қабылдау үрдісі

Жаңа тауарларды қабылдау үрдісі бес кезеңнен тұрады: # Хабардар болу. Тұтынушы жаңа тауар туралы біледі, бірақ ол жөнінде жеткілікті ақпараты жоқ; # Қызығушылық. Тұтынушы жаңа тауар туралы ақпарат іздеуге ынталы; # Бағалау. Тұтынушы жаңа тауарды қолданып көру қажет пе деген мəселеге байланысты шешім қабылдайды. # Сынау. Тұтынушыны жаңа тауардың құндылығы туралы толық түсінікке ие болу үшін, оны шағын мөлшерде алып көреді; # Қабылдау. Тұтынушы жаңа тауарды тұрақты түрде жəне толық көлемде пайдалану туралы шешім қабылдайды. Дереккөздер
Кәдімгі түйетабан

Кәдімгі түйетабан - биіктігі 30-80 см, бұтақтары тарбиған көпжылдық шөптесін өсімдік. Жаздың алғашқы жартысында сортаңды, төбешікті құмда, тұзды, саздақты топырақта гүлдейді. Ресейдің еуропалық бөлігінде, Орта Азиядағы Тянь-Шаньда, Жоңғар Алатауында таралған.Өсімдіктің барлық бөлігі емдік мақсатта пайдаланылады. Кәдімгі түйетабанның қабынуға қарсы, зарарсыздаушылық, жараны жазушылық қасиеттері бар. Гүл бүршіктерін маринадтап, ет тағамдарына дәмдеуіш ретінде пайдаланады. Өсімдік улы. Асқан сақтықпен қабылдау қажет. Дереккөздер "Қазақстанның керемет флорасы"
Универмаг

Универмагтар тауарлардың бірнеше ассортименттік топтарын ұсынады — əдетте киім, үй керек-жарақтары, шаруашылық тауарлар. Əрбір тауарлардың ассортименттік тобымен универмагтың арнайы бөлімі айналысады. Бөлімнің өз жабдықтаушысы жəне сатушысы болады. Кейбір универмагтар төмен бағалар дүкендері тарапынан болатын қатерге төтеп беру үшін өздерінен «тиімді сатып алу бойынша жертөлелер» ашып қойған. Келесі универмагтар ғимараттың бір бөлігін «сəнді дүкендерге» айналдырды. Ал қайсыбіреулері жіберу саудасы мен телефон арқылы сауда саласында эксперимент жасауда. Дереккөздер
Универсам

Универсам — шығын деңгейі төмен, үлесті табыс дəрежесі жоғары емес, сату көлемі үлкен, «тұтынушының азық-түлікке, жуу құралдарына, үйді күту тауарларына деген мұқтаждықтарын толық қанағаттандыруға бағытталған» өзіне-өзі қызмет көрсету бойынша салыстырмалы түрдегі ірі кəсіпорын. Универсамның жеке иелікте болуы мүмкін, бірақ олардың көпшілігі сауда тораптарының құрамына кіреді. Көлемі шамаммен 1700 шаршы метрді құрайды. Дереккөздер
Құрамдастырылған универсам

Құрамдастырылған универсам — бұл құрамына еркін сатылымдағы дəрі-дəрмектер мен рецепт бойынша берілетін дəрі-дəрмектерді енгізу арқылы ассортименті кеңейтілген универсамның бір түрі. Құрамдастырылған универсам мен дəріхананың сауда алаңы орта есеппен 5100 шаршы метрді құрайды. Мұндай кəсіпорындарды құрудың үш негізгі схемасы бар. Сауда алаңының көлемі бойынша кең профильді универсам кəдімгі универсамнан асып түседі (үйреншікті 1700 шаршы метрдің орнына шамамен 2800 шаршы метр) жəне əдетте сатып алынатын тағамдық жəне тағамдық емес тауарлар жағынан тұтынушылардың мұқтаждықтарын толығымен қанағаттандыруға тырысады. Кең профильді əмбебап дүкендер көп жағдайда кір жуу, химиялық жолмен тазарту, аяқ киім жөндеу, чектерді инкассациялау, шоттарды төлеу, арзан буфет сияқты қызметтерді ұсынады. Кең профильді əмбебап дүкендерде ауқымды ассортимент болғандықтан, кəдімгі универсамдарға қарағанда тауар бағалары 5—6 %-ға жоғары болады. Дереккөздер
Қойма-дүкен

Қойма-дүкен — бұл шектеулі қызмет түрлері бар, түрлі ыңғайлықтардан жұрдай төмендетілген бағалармен сататын сауда кəсіпорны, оның мақсаты — тауарлардың көп мөлшерін төмен бағамен сату. Кең мағынада бұған сауда кешендері де, тауарларын тікелей контейнерлерде ұсынатын төмендетілген бағалар дүкені де жатады. Бұлардың арасындағы қызықты формасы — жиһаз қойма-дүкендері. Дəстүрлі жиһаз дүкендері қоймада жатып қалған тауарларды сату керек болғанда барлық тауарларды сату əдісін қолданатын. Алайда, бұл əдіс тек 1953 жылы саудадағы жаңа тұжырымдамаға айналды. Тұтынушы өз таңдауын жасап, тапсырысты сатушыға береді. Сатып алушы ақшасын толығымен төлеп, ғимараттан шығып, жүк секциясына жеткенде, ол сатып алған тауар дайын тұрады. Салмағы ауыр заттар бірнеше күннің ішінде жеткізілуі (кəдімгі жиһаз дүкендеріндегі сияқты бірнеше аптада емес) немесе дəл сол уақытта сатып алушының көлігіне тиелуі мүмкін. Осы шаралардың барлығы төмен бағалар жəне сатып алған тауарды дереу алу қызықтыратын, бағасы орташа, маркалы жиһаз тұтынушыларын қанағаттандыруға бағытталған. Сатып алушыларға əралуан маркаларды таңдау мүмкіндігі, төмен бағалар ұнайды, алайда көп жағдайда клиенттерге арналған қызметтердің аздығы олардың көңілдерінен шықпайды. Мұндай дүкендердің табыстылығы туралы айту қиын, себебі олардың тауарлы-материалдық қорларды ұстауға кететін шығындары өте жоғары жəне тұтынушыларды жеткілікті дəрежеде тарту үшін ынталандыруға жұмсалатын шығындар жоғары, сондай-ақ көп жағдайда осы нарықтарда жұмыс атқаратын бəсекелестер саны да көп болады. Дереккөздер
Тікелей маркетинг

Тікелей маркетинг қайраткері кейде газет, журнал, радио немесе теледидар арқылы тұтынушылар пошта немесе телефон арқылы тапсырыс беріп, ала алатын белгілі бір тауардың сипаттамасы туралы хабарландыру береді. Ол осындай хабарландыруды орналастыру үшін бөлінген жарнамалық қаржының шегінде тапсырыстардың үлкен көлемін қамтамасыз ететін жарнама құралдарын таңдайды. Мұндай стратегиялық əдіс грампластинка, магнитофон лентасы, кітап пен шағын тұрмыстық электр құралдарына қатысты тиімді саналады. Дереккөздер
Телефон арқылы сату

Тікелей маркетинг қайраткерлері кез келген нəрсені — тұрғын үйді жөндеуден бастап, газеттерге жазылуға дейінгі қызметтерді сатуда телефонды жиі қолдана бастады. Телефон арқылы маркетингті қолданатын практиктер өз ұйымдарында электронды есептеуіш машинасының негізіндегі жүйелерді жасады. Бұл жүйелер нөмірді автоматты теруді жүзеге асырып, компьютердің жадына сақталған үндеуді үй шаруашылықтарына береді. Тауарға пошта немесе телефон арқылы тапсырыс беру бойынша жүргізілетін сауданың дамуына бірнеше факторлар əсер етті. Жұмыс істейтін əйелдер санының өсуіне байланысты, олардың дүкенде өткізетін уақыты күрт қысқарды. Сонымен қоса, сатып алу үрдісінің өзі бірқатар себептерге байланысты жағымсыз сипатқа ие бола бастады: автомобильде жүру шығыны ұлғайды; көлік тығындарынан өту қиындады, көлікті қоятын орын табу бұрынғыдан күрделене түсті; сатып алушылар мекен-жайларын қала орталығынан шеткерірекке ауыстырып, қылмыстылық көбейген сауда орталықтарынан алшақтай бастады; адамдар дүкендердегі сауда қызметкерлерінің жеткіліксіздігінен жəне есептесу тораптарында кезекте тұрудан шаршады. Сонымен қоса, көптеген дүкен тораптары баяу өтетін мамандандырылған өнімдерді сатудан бас тартты, осы арқылы тікелей маркетинг қайраткерлеріне аталған тауарларды сатуға мүмкіндік берді. Соңғысы, тұтынушы тегін хабарласа алатын телефондардың пайда болуы, сондай-ақ тікелей маркетинг мекемелерінің тапсырысты түнгі уақытта немесе жексенбі күндері қабылдауға дайын болуы бөлшек сауданың аталмыш түрінің дамуына əсер етті. Дереккөздер
Қасаболат

Қасаболат Мәмбетқошқарұлы (1726 жыл, Жамбыл ауданы қазіргі Жайсаң ауылы – 1812 жыл) — аға батыр, түменбасы. Шыққан тегі Найман елінің Матай руының Қарауылжасақ тармағынан шыққан, баласы Сатыпалды Қасаболатұлы жоңғар шапқыншылығы кезінде көзге түскен аға жатыр. Ол Сәмен батырмен бірге Арқалы Асуының оңтүстік батыс беткейінде сарбаздарымен жоңғар қақпасы арқылы ойрат қалмақ жолын күзеткен. Қалмақтармен соғыста неше рет жекпе жекке шығып, жеңіске жеткен. Әсіресе асқарлы асуының шығысында соғыста көзге түскен. Қасаболат батыр қайтыс болған соң Сәмен күмбезінің жанына жерленген. Ұрпақтары Жамбыл, Алматы облыстарында тұрады. Шежіресі Қарауыл Жасақ – Итемген, Итемгеннен – Есенгелді батыр, Есенгелдіден – Байқошқар, Мәмбетқошқар, Байқошқардан – Дүйсен, Мұрат, Құдас, Мәмбетқошқардан – Қасаболат батыр Дереккөздер
Сауда автоматтары

Сауда автоматтары тиындарды немесе купюраларды қабылдай алады жəне артық ақшаны қайтарып бере алады. Сауда автоматтары арқылы көптеген əралуан тауарларды сата бастады, олардың ішінде тез өтетін күнделікті сұраныс тауарлары (темекі, алкогольсіз сусындар, кəмпиттер, газеттер, ыстық жəне салқын сусындар) жəне басқа да өнімдер (косметика, қағаз мұқабалы кітаптар, грампластинка альбомдары, пленкалар, футболкалар, сақтандыру полистері, аяқ киімге арналған кремдер, тіпті балық аулауға арналған жем) бар. Сауда автоматтары зауыттарда, мекемелерде, ірі дүкендерде, бензин құю стансаларында, темір жолдағы мейрамхана вагондарда орналасады. Олар, əдетте, ең қолайлы жерлердегі сауда алаңдарын жалдайтын жəне автоматтарға қызмет көрсетумен айналысатын ерекше фирмаларға тиесілі болып келеді. Сауда автоматтары тұтынушыға тəулік бойы сауда жасау мүмкіндігін береді жəне өзіне-өзі қызмет көрсетуді ұсынады, сонымен қоса бұзылған тауарлар сатып алу мүмкіндігін азайтады. Сонымен бірге, сауда автоматтары салыстырмалы түрде алғанда тауар таратудың қымбат каналы болып есептеледі. Олар арқылы сатылатын тауарлардың бағасы көп жағдайда əдеттегі бағадан 15—20 %-ға қымбат болады. Сатушының да шығындары үлкен, себебі үлкен аумақтарға шашыраңқы орналасқан автоматтар тауарды жиі толықтырып тұруды талап етеді, кейде істен шығып қалса, ал бірқатар аудандардағы автоматтар ұсақ-үйек ұрлықтан зиян шегеді. Əдетте, тұтынушыларды автоматтардың сынып қалуы, олардың тауарлармен уақтылы толықтырылмауы жəне сатып алған тауарды қайтарып беру мүмкіндігінің жоқтығы тітіркендіреді. Дереккөздер
Жеңілдікпен тапсырыс беру қызметі

Жеңілдікпен тапсырыс беру қызметі клиенттердің ерекше тобына — əдетте, мектептер, ауруханалар, одақтар мен мемлекеттік мекемелер секілді ірі ұйымдардың қызметкерлері мен жұмысшыларына қызмет көрсетеді. Олар осы мақсатқа таңдап алынған бөлшек саудагерлерден тауарларды жеңілдікпен сатып алады. Бейнемагнитофон алғысы келетін тұтынушы тапсырыстар қызметінен арнайы бланкіні алып, осы арқылы бөлшек саудагерге барып, тауарды жеңілдікпен сатып алады. Осыдан кейін бөлшек саудагер тапсырыстар қызметіне шағын комиссиялық ақшаны төлейді. Бүгінде «əрбір есікке», əрбір мекемеге немесе сауда кездесулерін үйде ұйымдастыру қағидасы бойынша жұмыс істейтін үйді-үйге апарып сатумен 600-ден астам компания айналысады. Үйді-үйге апарып сату қолайлылық жəне олардың тұлғасына көңіл аудару тұрғысынан адамдардың мұқтаждықтарын толық қанағаттандырады. Осындай жолмен сатылатын тауарлардың бағасын арзан деуге болмайды, себебі үйді-үйге апарып сату, жалға алу, жұмысты ұйымдастыру жəне сауда қызметкерін ынталандыру бойынша шығындарды есептемегенде, қымбат шара болып табылады (комивояжердің комиссиясы сату көлемінің 20%-нан 50%-ына дейінгі мөлшерін құрайды). Дереккөздер
Дүкендер торабы

Дүкендер торабы — бұл ортақ иелік пен ортақ бақылауда болатын, ұқсас ассортименттегі тауарларды сататын, сатып алу жəне өткізу қызметтері ортақ, кейде сəулеттік безендірулері ұқсас келетін екі не одан да көп сауда мекемелері. Иелік пен бақылаудың ортақтығы — корпоративтік тораптың негізгі ерекшелігі. Тораптағы дүкендер ұқсас ассортименттегі тауарларды сатады. Штаб-пəтер дүкендердің тауарлық ассортиментін анықтауда, саны үшін жеңілдік алу мақсатында ірі тапсырыс беруде, тауарларды жекелеген дүкендерге бөлуде, баға саясатын жасауда, ынталандыруда, барлық дүкендер үшін міндетті сауда нұсқауларын əзірлеуде шешуші рөл атқарады. Сонымен қатар, əрбір дүкеннің ерекше жəне танымал бейнесін қалыптастыру үшін оларды ортақ сəулеттік стильде безендіреді. Корпоративті тораптардың табыстылығы сату көлемін ұлғайту жəне баға үстемелерін азайту арқылы тəуелсіз сатушыларға қарағанда баға бойынша артықшылықтарға жету ептілігіне негізделеді. Тораптар өздерінің рентабельділігін бірнеше əдіспен қамтамасыз етеді. Біріншіден, олардың көлемі тауарлардың үлкен партиясын сатып алуға, сол арқылы сан жағынан барынша көп жеңілдіктер алуға жəне көлік шығындарын азайтуға мүмкіндік береді. Екіншіден, олар жақсы басқарушыларды жалдап, өткізуді болжау, тауарлы-материалдық қорларды басқару, бағаны қалыптастыру, ынталандыру саласында арнайы əдістемелерді əзірлеу арқылы əрекетшіл ұйымдық құрылымдарды құруға қабілетті. Үшіншіден, тораптар көтерме жəне бөлшек сауда функцияларын біріктіре алады. Ал тəуелсіз бөлшек саудагерлерге көптеген көтерме сатушылармен жұмыс істеуге тура келетіні жасырын емес. Төртіншіден, тораптар өз дүкендері үшін тиімді жарнаманы сатып алып, оған жұмсалатын шығындарды тауарлардың үлкен партияларына жатқызу арқылы, өткізуді ынталандыру бойынша шығындарды азайтады. Бесіншіден, тораптар өз дүкендеріне белгілі көлемде еркіндік береді. Бұл дүкендердің жергілікті жердегі тұтынушылық талғамды ескеруіне жəне жергілікті нарықтағы бəсекелестік күресті нəтижелі жүргізуіне мүмкіндік береді. Корпоративтік тораптармен қатар, ерікті тораптар да болады. Олар «көтерме саудагерлер» туының астына біріккен тəуелсіз бөлшек саудагерлердің жиынтығын жəне өз күштерін біріктірген тəуелсіз бөлшек саудагерлер кооперативтері түрінде болады. Дереккөздер
Амилкар Кабрал

Амилкар Кабрал (12. 09. 1924, Гвинея (Бисау) — 20. 01. 1973, Конакри) — Африка ұлт-азаттық қозғалысының көрнекті қайраткері, Гвинея мен Жасыл Мүйiс аралдары тәуелсiздігінің африкалық партиясының бас секретары. Поргугалиядағы Лисабон университетінде оқыды. Өзiнiң барлық саналы өмірін Отанының тәуелсiздiгi жолындағы күреске сарп етті. Гвинея мен Жасыл Мүйiс аралдары тәуелсіздігінің африкалық партиясын ұйымдастырушылардың бiрi (1956 жылы) және содан берi партияның басшысы. Оның басшылығымен ПАИГК елдiң патриоттарын Гвинея мен Жасыл Мүйiс аралдарының бостандығы жолындағы күреске жұмылдырды, халықтық армия құрып, португал отаршылдарына қарсы ұлт-азаттық соғысқа басшылық етті. Қазiр елдiң үштен екі бөлігі шетел басқыншыларынан азат етілдi. Кабрал Сов. Одағына iзгi сапармен бірнеше рет келіп қайтты. 1973 жылы 20 қантарда Конакри қаласында портутал жендеттерінің қолынан қаза тапты. Дереккөздер
Фирманың маркетингтік ортасы

Фирманың маркетингтік ортасы — фирманың шегінен тыс əрекет етіп, маркетинг қызметінің басшылығына мақсатты клиенттермен табысты ынтымақтастықты орнату жəне оны сақтау мүмкіндігіне əсер ететін белсенді күштер мен субъектілердің жиынтығы. Маркетингтік орта микроортадан жəне макроортадан құралады. Микроорта дегеніміз фирманың өзіне жəне оның клиенттерге, яғни жабдықтаушыларға, маркетингтік делдалдарға, тұтынушыларға, бəсекелестерге жəне байланыс аудиторияларына қызмет көрсету бойынша мүмкіндіктеріне тікелей қатысы бар күштерді білдіреді. Макроорта демографиялық, экономикалық, табиғи, техникалық, саяси жəне мəдени секілді факторлар түрінде микроортаға əсер ететін анағұрлым ауқымды əлеуметтік көзқарасты білдіреді. Дереккөздер
Қарсақбаев Қабділ Сұлтанұлы

Қарсақбаев Қабділ Сұлтанұлы (17.5.1941жылы Еңбекшіқазақ ауданы, Шелек ауылы туған)-ғалым техникалық ғылымдар докторы, профессор Ташкенттің т.ж. көлігі инженерлері институтыын бітірген.(1965ж)1967-69ж.Алматы локомотив депосында, 1967-77ж.Алматы темір жолы бөлімшесінде, Алматы темір жолы көлігі инженерлері институтында, 1987-90 ж.Бүкілодақтық кәсіби біліктілікті арттыру институтының Қазақстандағы филиалында әртүрлі жауапты қызметтер атқарады.1990-97ж. осы мекеменің сырттай оқыту факультетінің деканы,ғалым-хатшысы, кафедра меңгерушісі. 1997жылдан Тынышпаев атындағы көлік және коммуникациялар академиясында кафедра меңгерушісі. Сілтемелер Жетісу энциклопедия "Арыс" баспасы 2004
Педру Алвариш Кабрал

Педру Алвариш Кабрал ( 1467 немесе 1468 — 1520 ж. ш. ө.) — португал теңіз саяхатшысы. 1500 жылы Үндiстанда Васко да Гама маршруты бойынша сапар шегетiн үлкен флотилияның командирі болып тағайындалды. 1500 жылы 9 наурызда Кабрал Тежудың сағасынан шықты. Жасыл Мүйiс аралдарынан оңтүстікке қарай бағыт ұстаған Кабрал батысқа қарай ойысып кетті де, 22 сәуірде оңтүстiк ендiктiң 17°-да жаңа жерге тап болды. Оған Вера-Круш Жерi деген ат қойды (бiрнеше жылдан кейiн ресми түрде Бразилия — Brasil деп аталды). Содан соң Кабрал Қайырлы үміт мүйiсiне қарай бет алып, Үндiстанға дейiн жеттi. 1501 жылы қаңтарда Үндiстаннан шығып, шілде айында Португалияға оралды. Бұдан соң теңiз экспедициясына қатыспады. Дереккөздер
Альберто Кавальканти

Альберто де Алмейда Кавальканти (; 6 ақпан, 1897, Рио-де-Жанейро, Бразилия — 23 тамыз, 1982, Париж, Франция) — бразилиялық кинорежиссер және продюсер. 1917 жылы Генуя университетiн бiтiрдi. Кинодағы қызметiн 1922 жылы бастады. 1926 жылы тұңғыш «Көзсiз поезд» фильмiн қойды. Франция («Сапарда», 1927), Англия («Екі дүниеде өмip сүремiз», «Жетi қараңғы түнде»), Бразилия («Теңiз жыры»), Австрия («Пунтилла мырза және оның қызметкерi»), Румыния («Карпаттағы қамал» және Испанияда («Йерма») фильмдер қойған. «Фильм және шындық» кiтабының авторы. Дереккөздер
Маркетингті жоспарлау

Маркетингті жоспарлау — фирманың əрбір жеке өндірісіне, тауарына немесе тауарлық маркасына жоспар жасауын білдіреді. Сонымен бірге, фирманың өзінің əрбір өндірісіне қатысты қандай шаралар жүргізетіні туралы стратегиялық шешім қабылдағаны ескеріледі. Енді олардың əрбіріне егжей-тегжейлі жасалған маркетингтік жоспар қажет. Маркентинг жоспары - маркетингілік мақсаттарға қол жеткізуді көздейтін шараларды егжей-тегжейлі, дәйектілікпен баяндау. Іс жүзінде компания екі жоспар жасайды — болашақты жоспар жəне жылдық жоспар. Басқарушы алдымен бесжылдық жоспар жасайды. Онда негізгі факторлар мен алдағы бес жылдың ішінде нарыққа ықпал ететін күштер, бесжылдық жоспар, марка үшін белгіленген нарық үлесін жаулап алудың негізгі стратегиялық əдістері жəне белгіленген табысты алу, қажетті шығын мен күтілген кіріс баяндалады. Фирманың алдағы бес жылға арналған жоспары болу үшін, бесжылдық жоспарды жыл сайын қайта қарастырып, түзетулер енгізеді. Содан соң, жылдық жоспар жасалады. Бұл — бесжылдық жоспардың бірінші жылында жүзеге асырылатын шаралардың толыққанды нұсқасы. Жылдық жоспарда ағымдағы маркетингтік жағдай сипатталады, қауіп-қатерлер мен мүмкіндіктер, кəдімгі жəне маркалық тауарлардың алдында тұрған мақсаттар мен мəселелер аталады, бір жылға арналған маркетинг стратегиясы, əрекеттер бағдарламасы баяндалып, сметалық ассигнация сомасы көрсетіледі, бақылау тəртібі анықталады. Бұл жоспар қызметтің барлық түрлерін — өндірістік, маркетингтік, қаржылық қызметті үйлестірудің негізіне айналады. Дереккөздер
Қожағұл Байсеркеұлы

Қожағұл Байсеркеұлы (1800 жылдары) Іле ауданы, қазіргі Байсерке станциясында туған) — би. Тегі Дулаттың Ботбай тармағынан шыққан. Сәмен батырдың немересі. 19 ғасырдың басында Ұлы жүз қазақтары Қоқан басқыншыларына қарсы көтеріліп, оңтүстік шығыс Қазақстан жерін азат ету үшін күресіп жатқан кезеңде өмір сүрді. Бірнеше рет қоқандықтарға жорық ұйымдастырған. 1845 жылы Ресейдің қол астына кіруге өтініш білдірген. Ұлы жүздің ру басылары арасында Ботпай руынан Қожағұл да болған. 1850 жылы жергілікті патша әкімшілігі оның адал қызметі үшін 2-дәрежелі шапан сыйлаған. 1860–1862 жылдары генерал Колпаковскийдің қаруымен Қоқан бектерінің иелігіндегі Ұзынағаш, Тоқмақ, Пішпек қалаларын азат ету соғысына Қожағұл өз жасақтарымен қатысып, арнаулы марапатқа (25 қараша 1868) ие болған. 1866 жылы 24 қыркүйекте әскери жорықтағы айырықша ерлігі мен бейбіт өмірдегі адал қызметі үшін оған штабс-капитан шені берілген. 1868 жылы 1 қаңтарда Верный уезі бастығының көмекшілігне тағайындалып, 3-дәрежелі «Әулие Станислав» орденімен және күміс медальмен марапатталады. Дереккөздер
Генри Кавендиш

Генри Кавендиш (; (10 қараша 1731, Ницца — 24 ақпан 1810, Лондон) — ағылшын физигi және химигі, Лондон корольдық қоғамының мүшеci (1760). Кембридж университетін бiтiрген (1753). Оның негiзгi еңбектерi газдар химиясы мен эксперименттік физиканың әр түрлi салаларына арналған. Газдарды жинау, тазалау және оны зерттеу әдістерін жасады. Таза күйіндегі сутек пен көмірқышқыл газын алды және олардың меншiктi салмағын т. б. қасиеттерін анықтады (1766). Кавендиштің жылу және электр саласы бойынша жүргiзген бiраз зерттеулерi, оның өзi қайтыс болғаннан кейін, көптеген жылдан соң (мысалы, электр саласындағы зерттеулерi 1879 жылы, ал еңбектерінің толық жинағы 1921 жылы) жарияланды. 1871 жылы Кембридж университетiнде ұйымдастырылған физикалық лаборатория Кавендиш есімімен (қ. Кавендиш лабораториясы) аталды. Дереккөздер
Оразбек Сұлтанұлы Қуанышев

Оразбек Сұлтанұлы Қуанышев (1 мамыр 1935, Қаратоғай ауылы, Атбасар ауданы, Қазақ АКСР - 11 сәуір 1999, Алматы, Қазақстан) - кеңестік мемлекеттік қайраткер, ғалым-агроном, Қазақ КСР астық өнімдері министрі (1988-1991). Дереккөздер * А 37 Астана:Энциклопедия. - Алматы: «Атамұра», 2008.-576 бет.