kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Тиянақты баға

Тиянақты баға - жекелеген тауарлардың белгілі бір кезеңге арналып белгіленген мемлекеттік реттелмелі бағасы. Өндіруші, тауарды сатушы бұл бағаның шамасын өзгерте алмайды. Бір орталықтан басқарылатын экономикада кеңінен таралған (мемлекеттік баға). Тиянақты баға (тариф) негізінен табиғи монополиялардың өнімдеріне: мұнай мен газға, байланыс және темір жол көлігі көрсететін қызметтерге, халықтың коммуналдық-тұрмыстық қызмет мұқтаждарына босатылатын электр энергиясына қолданылады. Тиянақты баға сондай-ақ асыл металдар мен балқымаларға, олардың сынықтары мен қалдықтарына, асыл және жартылай асыл табиғи және жасанды тастарға және олардан жасалған бұйымдарға да белгіленген. Дереккөздер
Құқыктық институт

Өзара байланысқан қоғамдық қатынастардың (мысалы, азаматтық инсти- тут; мұрагерлік институты) белгілі бір тобын ретгейтін құқық нормаларының жиынтығы. Құқық институттары, құқық саласынын ішіндегі заңдық нормалар тобынын өзіне тән қауымдастығы болып табылады. Дереккөздер
Сайымжан Еркебаев

Сайымжан Еркебаев - 1935 жылы 30 тайызда Батыс Қазақстан облысы, Тайпақ ауданына қарасты Қурайлысай ауылында туған. *1960 жылы Алматы Шет тілдер институтының неміс тілі факультетін бітірген. Біраз уақыт Доссор кәсіпшілігіндегі мектеп-интернат пен Тайпақ ауданының Талап мектебінде неміс тілінен сабақ берген. *1967 — 1971 жылдары Қазақ радиосының әдебиет редакциясында редактор және бөлім меңгерушісі, *1971 — 1974 жылдары Өзен геологиялық-барлау экспедициясында жұмысшы, *1974 — 1977 жылдары «Қазақфильм» киностудиясында сценарийлық коллегия редакторы, *1977 — 1980 жылдары республикалық кітап саудасы бірлестігінің жарнама және насихат бөлімінде редактор. «Жұлдыз» журналында, «Кітап жартысында», «Қазақ әдебиеті» газетінде, «Парасат» журналында істеді. М.Е.Салтыков-Щедриннің «Бір мұжық екі генералды қалай асырады» ертегілерін, Отто Шнайдерайттың «Иоганн Штраус және көрікті көгілдір Дунайдағы қала» деректі повесін, тағы басқа туындылар ды қазақ тіліне аударған. Шығармалары *Алғашқы адым. Повесть. А., «Жазушы», 1967; *Жолдар мен шақырымдар. Роман. А.,»Жалын», 1976; *Жарылған бүр. Повестер. А., «Жалын», 1979; *Ауыл кештері. Повесть және әңгімелер. А., «Жалын», 1981; *Менің Қожанәсірім келді де... Әзіл, оспақ. А., «Жазушы», 1983; *Жел әгінде. Шығармалары. А., «Жазушы», 1993 Дереккөздер
Қашу

Қашу Қылмыстық заң бойынша — сот төрелігіне қарсы қылмыстардын бірі Жазасын өтеуші немесе алдын ала қамаудағы адам жасаған бас бостандығынан айыру орнынан тұтқындаудан немесе қамаудан қашканы үшін жазаға тартылады. Дереккөздер
Пайдалану

Пайдалану - Меншік иесінің негізгі құқықтық өкілетінің біреуі. Затты оның тағайындалуына (мүлікті пайдалану, ол әкелетін жемістер мен табыстарды алу) қатысты пайдалану құқығы түрінде көрінеді. Пайдалану құқығының шекаралары заңмен, шартпен немесе басқа құқықтық негіздермен (мысалы, өсиет етушілік) анықталады. Заңды пайдалану бұзушылықтардан талап ұсыну жолымен корғалады. Дереккөздер
Филиал

Филиал (латын. filialis - ұлдікі, баланікі) - заңи тұлғаның оқшауландырылған бөлімшесі. Филиал заңи тұлғаның орналасқан мекенінен тыс жерде орналасады және оның міндеттерінің бір бөлігін, соның ішінде өкілдік міндеттерін де жүзеге асырады. Филиал ережелер негізінде әрекет етеді, заңи тұлғалар болып табылмайды, басшысын басты фирма тағайындайды, басшылықты фирманың атынан және соның сенімхаты бойынша жүзеге асырады. Салық салу мақсатында филиал бейрезиденттің тұрақты мекемесі ретінде қарастырылады. Дереккөздер ar:علاقات التبعية cs:Afilace en:Affiliate (commerce) ja:成功報酬型広告
Қаржы қатынастары

Қаржы қатынастары - өндірістік қатынастардың табиғи құрамдас бөлігі; шаруашылық жүргізуші субъектілер мен мемлекетте ақшалай табыс пен қорланымның қалыптасуына, нысаналы мақсаттағы ақшалай қорлардың құралуына және пайдалануына байланысты қоғамдық өнімнің құны мен ұлттық байлықтың бір бөлігін бөлу және қайта бөлу үдерісінде туындайтын ақша қатынастары. Яғни ол мемлекет пен шаруашылықты жүргізудің жеке субъектілері арасындағы ақшалай нысандағы экономикалық байланыстарды көрсетеді. Қаржы қатынастары қоғамның өндірістік қатынастарының бір бөлігі ретінде оның экономикалық базисін құрайды. Қаржы қатынастарының нысандарын мемлекет ел дамуының жалпы міндеттеріне, тарихи кезеңнің ерекшеліктеріне орай белгілейді. Қаржы қатынастары — нарықтық қатынастардың ажырағысыз бөлігі және мемлекеттің қаржы саясатын іске асырудың аса маңызды құралы. Дереккөздер
Жезөкшелік

Жезөкшелік — өмір сүру үшін қаражат табу мақсатымен, сондай-ақ жеке басының баю мақсатын көздей отырып, өз денесін сататын (негізінен әйелдерге тән) әлеуметтік құбылыс. Жезөкшелік (маскүнемдік, есірткі құмарлық сияқты басқа әлеуметтік құбылыстар іспетті) тәртіпке сәйкес, басқа қылмыстардың (өлім, тонау, ұрлық, дене жарақаты және т.б.) жасалуына жағдай жасайды. Дереккөздер
Қоғамдық бірлестіктер

Қоғамдық бірлестіктер (ағыл. social unions/associations; нем. gesellschaftliche Vereinigungf) - Саяси партиялар, кәсіптік одақтар және азаматтардың заңдарға қайшы келмейтін, өздерінін ортақ мақсаттарына жету үшін ерікті негізде құрған басқа да бірлестіктер. Дереккөздер
Сенімгер; сенім білдірілген өкіл

Сенімгер; сенім білдірілген өкіл (;) 1. Екінші тараптың — сенім білдірушінін есебінен немесе атынан - белгілі бір заңдык әрекет (сатып алу- сату, мүлікті басқару) жасау міндетіне кіретін тапсыру шартындағы тарап; әрекетке қабілетті азамат немесе заңды тұлға сенімгер бола алады. 2. Мемлекеттің дипломатиялық өкілі. Дереккөздер
Гемохроматоз

Гемохроматоз (Haemochromatosis -кан+ бояу пигментті қан) - гемохроматоз. Темір алмасуының бұзылуымен байланысты туындайтын ауру. Тканьдерде гемосидериннің (жайылма гемосидероз), гемофусциннің, меланиннің көп мөлшерін табады.Бұл терінің гиперпигментациясы мен паренхиматозды органдардың склерозды өзгерістерін- бауырдың пигмент циррозық ұйқы безінің склерозын (қола түсті диабет) кардиосклероз және т.б. асқынуларды туғызады. Дереккөздер
Қайталама сараптама

Қайталама сараптама Қылмыстық ісжүргізуде — сарапшының қорытындысының негізділігіне немесе оның дұрыстығына күдік туындаған жағданда, оны өткізуді басқа сарапшыға немесе сарапшылар тобына тапсырып, тағайындайтын сараптама. Дереккөздер
Демпингілік баға

Демпингілік баға — бұл өндірушінің тауарды сыртқы нарықта өзінің ішкі нарығындағы бағадан төмен бағамен сатуы. Халықаралық анықтамаға сәйкес — экспорттық баға. Ол ішкі нарықтағы бағадан 20%-ға және одан да көп төмен немесе әлемдік бағадан 8%-ға және одан да көп төмен. Әлемдік баға — Дүние жүзілік нарықта өткізілетін тауарлар бірлігінің: бидай тоннасының, мұнай баррелінің, алмас каратының, т. б. интернационалдық құнының ақшалай тұлғалануы. Мұндағы мақсат: * жаңа нарықты басып алу, * бәсекелестерді нарықтан ығыстыру, * өндірістік қуатты толық пайдалану. Халықаралық саудадағы маңызы Демпинг — саудадағы әділетсіздікке жатқызылады және көптеген елдер мен ұйымдар (мысалы, ДСҰ) оны шектеуге немесе жазалауға бағытталған шаралар қабылдайды. Дүниежүзілік Сауда Ұйымы (ДСҰ) ережелеріне сәйкес, егер елдің ішкі өндірушілері демпингтен зардап шегіп жатса, антидемпингтік баж салығын енгізуге құқылы. Антидемпингтік шаралар: * Баж салығы. Импортты қымбаттату арқылы ішкі нарықты қорғау; * Субсидияны алып тастау. Шет елдегі жасанды бағаның себебін жою; * Тергеу жүргізу. Демпинг фактісін растау және шара қабылдау. Демпингтің түрлері Уақытша демпинг — нарыққа кіру үшін төмен баға уақытша қойылады. Жыртқыштық (жойқын) демпинг — бәсекелестерді нарықтан ығыстыру мақсатымен. Кері демпинг — Импорттық тауар өз еліндегі бағадан да арзан. Дереккөздер
Қаржы делдалдары

Қаржы делдалдары - жеке және заңи тұлғалардың ақшалай қаражатын шоғырландыру және кейіннен осы қаражатты шаруашылық жүргізуші субъектілер мен басқа да қарызгерлерге несие түрінде беру міндетін атқаратын қаржы институттарының (ұйымдардың, мекемелердің) жиынтығы; елдің қаржы жүйесінің ақшалай қаражатты несиегерлерден қарызгерлерге беретін, яғни шаруашылық жүргізуші субъектілерді жанама түрде қаржыландыратын бөлігі. Қаржы жүйесінін ақшалай қаражат беретін бөлігі болып табылатын брокерлер мен дилерлерден айырмашылығы: қаржы делдалдары меншікті борышкорлык міндеттемелер шығарады. Қаржы делдалдарына: коммерциялық банкілер, ипотекалық банкілер, инвестициялық банкілер, несие-жинақ институттары (жинақ банкілері, несие-жинақ қауымдастықтары, несие одактары), қаржы компаниялары, инвестициялық одақтар, сақтандыр. ұйымдары, ақша нарығының өзара қарыз қорлары жатады. Дереккөздер
Құқықтық нигилизм

Құқықтық нигилизм немесе құқықтық немқұрайдылық — нақты адамның әлеуметтік өмірінде құқық, заңдардың маңыздылығын мемлекеттік және тұрмыстық деңгейде қалыптасқан түйсіксіз терістеу. Заң мен басқа құқықтық актілерді білмеу, менсінбеу немесе саналы түрде оларды бұзу түрінде көрінеді. Дереккөздер
Қоғамдық жұмыстар

Қоғамдық жұмыстар (ағыл. social works; нем. Besserungsarbeiten pi) - Қылмыстық жазалау түрі, ол сотталған адамнын негізгі жұмыстан немесе оқудан бос уақытта тегін қоғамдық пайдалы жұмыстарды орындауынан тұрады, олардың түрлерін жергілікті атқарушы органдар немесе жергілікті өзін-өзі басқару органдары белгілейді. Дереккөздер
Техникалық кітапхана

Техникалық кітапхана - ғылыми техникалық прогреске және кең техникалық ағарту ісіне, кәсіби білім деңгейін арттыруға және озат өндірістік іс-тежірибені таратуға жәрдемдесетін арнаулы кітапхана. Дереккөздер
Теріс қылық

Теріс қылық - тәртіптік не әкімшілік жауапкершілікке апарып соғатын құқық бұзушылықты білдіретін жалпылама термин. Қоғамға қауіпті болып табылатын қылмыстардан айырмашылығы, теріс қылық, сондай-ақ азаматтық-құқықтық құқық бұзушылыктар қоғам үшін принципті түрде қауіпті болып табылмайды. Олар әлеуметтік зиянды болып есептеледі. Дереккөздер
Көпей Ерқасов

Көпей Ерқасов - 1952 жылы 4 қаңтар да Шығыс Қазақстан облысы, Күршім ауданына қарасты Тесікүя ауылында туған. 1968 жылы Марқакөл ауданындағы Горный (қазіргі «Ақбүлац») орта мектебін бітірген соң Майтерек ауылдық клубында меңгеруші болып жұмыс істеген. Өскемен ауыл шаруашылық техникумын, 1979 жылы ҚазМу-дің журналистика факультетін тамамдаған. Марқакөл аудандық «Шамшырақ» газетінің редакциясында, 1998 — 2001 жылдары Өскемен қаласындағы НТК-Восток телеканалында қызмет еткен. Қазір Шығыс Қазақстан облыстық төтенше жағдайлар жөніндегі басқармасында бас маман-аудармашы болып қызмет атқарады. Шығармашылығы Ақын өлеңдері «Қарлығаш» (1984), «Төрткүл дүние» (1998) ұжымдық жыр жинақтарында жарияланған. 2003 жылы «Ағажай Алтай» атты кітабы жарық көрген. Дереккөздер
Генопатия

Генопатия (Genopathia - нәсілдік тұқымдық- түрлік+ ауру)—Патологиялық мутацияның нәтижесінде тұқым қуу аппаратының (геннің) бұзылуын сипаттайтын жалпы ұғым. Генопатия тұқым куу ауруларының (энзимопатиялар, туа болған иммунодефицит, даму кемістіктері) себебі болады. Дереккөздер
Несие бағасы

Несие бағасы - берілген несие ақысының ақшалай көрінісі. Несиегер несиені пайдаланатыны үшін белгілеген пайыздық мөлшерлеме деңгейіне байланысты. Несие бағасы несие қатынастарының ақылы немесе өтеулі болуы қағидасына негізделеді. Нарықтық пайыздық мөлшерлемелі жоғары мөлшерлемелі, жеңілдікті мөлшерлемелі банк несиелеріне бөлінеді. Дереккөздер
Қаржыландыру

Қаржыландыру - кәсіпорындарды, салаларды, жалпы экономиканы, әлеуметтік аяны, аймақтарды дамытуға, елдің ұлттық қорғанысын қамтамасыз етуге және қоғамдық өмірдің басқа аяларын дамытуға жұмсалатын шығынды қажетті қаржы ресурстарымен қамтамасыз ету. Кәсіпорындардың, түрлі деңгейдегі бюджеттердің, бюджеттен тыс қорлардың, жекеше инвесторлардың қаражаты, басқа қаржы көздерінің есебінен қаржыландырылады. Қаржыландыру көлемі жоспарланған шығыс пен онын қамтамасыз етілу көздері негізінде айқындалады. Коммерциялық кәсіпорындарда қаржы ресурстары мен қаржылық өзара қатынастар кәсіпорынның бизнес-жоспарында көрсетіледі (бизнес-жоспардың "Коммерциялық кәсіпорынның бизнес-жоспары" бөлімі)- Сметалық қаржыландыруда тұрған кәсіпорындар мен мекемелерді ұстауға және олардың қызметін кеңейтуге жұмсалатын ағымдағы шығыс негізінен республикалық бюджет пен жергілікті бюджеттердін есебінен қаржыландырылады. Ұйымдардың ақшалай қаражаты тақырыптық-нысаналы мақсаттарына қарай қаржыландыру түрлері: жалақы ұзақ мерзімге пайдаланылатын заттарды сатып алу; жалгерлік (жалдау), көлік шығыны, күрделі жөндеу, күрделі құрылыс, ағымдағы басқадай шығын. Қаржыландыру қағидаты: жоспарлылык, каражаттың нысаналы мақсатқа жұмсалуы, барлық деңгейдегі бюджеттерден ,бөлінетін каражаттың қайтарылмайтындығы, қаражаттың кәсіпонның бизнес-жоспарына немесе ұйымның сметасына сәйкес жұмсалуы, үнемдеу режимін сақтау. Дереккөздер
Дің

Дің — ағаштың негізгі вертикальды орналасқан жапырақтарды беретін сабақты бөлігі. Жер бетіндегі бөлік пен тамыр мойнына дейінгі бөлігі штамб деп аталады. Діңнің бұтақталмаған жоғарғы жағы жалғастырушы өркен деп аталады. Құрылысы * Қабық * Флоэма * Камбий * Сүрек * Өзек Дереккөздер
Лицензия бағасы

Лицензия бағасы - тұтынушыға лицензия бойынша берілетін технологияның немесе технологиялық білімдердің пайдалы екендігінің қорытындылаушы көрсеткіші, бұл көрсеткіш келісімнің қолданылу кезеңінде сатушыға төленген роялтидің жалпы сомасына тең. Дереккөздер
Параға коммерциялық сатып алу

Параға сатып алу (коммерциялық) ( - пайда табу мақсатындағы сауда; пайда табу мақсатындағы әрекет) — коммерциялық немесе өзге ұйымда басқару қызметтерін атқаратын адамға заңсыз ақша, бағалы қағаздар немесе басқа мүлік беру, сондай-ақ оның өз қызмет бабын сатып алушы адамның мүддесінде пайдалануы үшін оған мүліктік сипаттағы заңсыз қызмет қөрсету түріндегі қылмыс. Бұл қылмыстың жазасы Қылмыстық кодекстің 253-бабында келтірілген. Тағы қарағыз * Парақорлық * Жымқыру Дереккөздер
Қаржылық сақтық қорлар

Қаржылық сақтық қорлар - мемлекеттік және муниципалдық басқару органдары мен шаруашылық жүргізуші субъектілер кездейсоқ, ойда жоқта пайда болған оқиғалардың зардаптарын жою қажеттігінен туындаған болжанбаған шығынға және айрықша қажеттіліктерден туындаған жағдайға арнап оқшаулайтын қаржы ресурстарының ерекше нысаны яғни банкілердің, экономика салаларының, кәсіпорындардың, бірлестіктер мен ұйымдардың болжанбаған шығындар мен арнаулы қажеттерді қамтамасыз ету үшін сақтық қорға қоятын ресурстары. He бекітілген қаржы жоспарында мүлде көзделмеген, не аз көлемде көзделген, жоспарланған кірістің кем түсуі себепті қаржы көздерімен қамтамасыз етілмеген ағымдағы және күрделі шығынды қаржыландыруға арналған. Дереккөздер
Оқытудағы кері байланыс

Оқытудағы кері байланыс - оқытылатыннан оқытатынған және одан оқытылатынға (сыртқы кері байланыс) немесе өзіне оқытылатыннан баратын, үйрету үрдісі мен нәтижелер барысы туралы ақпарат өтетін байланыстар кері байланыс деп аталады. Мұғалімнің (сыртқы кері байланыс бойынша) немесе оқушының (ішкі кері байланыс бойынша) алатын үйретудің барысы мен нәтижелері туралы ақпарат алдын ала белгілі нормативтік (талап етілетін) ақпаратпен салыстырылады, бұл салыстырудың нәтижелері мұғалім үшін оқыту үрдісінің бағалау мен түзетуге негіз болады, ал оқушы үшін - оқу әрекетін (дұрыс үрдіске қатысты оқыту жүйесіне жағдай жасайтын жағымсыз кері байланыс жағдайында) өздігінен бағалау мен түзетуге және оқу үрдісін ынталандыру үшін бекітуге негіз болады. Берілген уақыт тәртібіндегі кері байланыс айқын қызмет етуі оқыту мен үйрету үрдісін тиімді басқарудың талассыз шарты болып табылады. Дереккөздер
Банкроттық деп тану үшін негіздер

Банкроттық деп тану үшін негіздер -банкроттык ерікті түрде немесе мәжбүр ету тәртібімен танылуы мүмкін. Банкроттыкты ерікті түрде тану борышкердін сотқа берген өтініші негізінде жүзеге асырылады. Мәжбүр ету тәртібімен банкрот деп тану несие берушінің, ал заң актілерінде көзделген жағдайларда өзге де адамдардың сотқа өтініш беруі негізінде жүзеге асырылады. Дереккөздер
Техникалық өңдеу

Техникалық өндеу- баспасөз шығармалары мен басқа да құжаттарды штемпелдеу, инвентарлық нөмірі мен шрифтін қою, кітап формулярін толықтыру, кітап қалташасын жапсыру, қайтару мерзімі парағын желімдеу тағы басқа істерді қамтитын кітапханалық өңдеу бөлігі. Дереккөздер
Юсип Бабаев

Юсип Бабаев(Нүсіп) (1887, бұрынғы Верный губ, Қаскелең уезі — 1938) — қоғам қайратке­рі, Жетісуда Кеңес өкіметін орнатуға белсене қатысушы. 1916 жылы майданға қара жұмысқа алынып, онда мыңбасы бол­ды. 1917 жылы Ақпан төңкерісінен кейін Верныйға оралып, "Қара жұмысшылар одағын"ұйымдастырды. "Одақ" Верныйдағы астыртын большевиктік ұйыммен байланыс жасады. 1919 жылы желтоқсанда Ташкентте Қызыл Армияның саяси қызметкерлерін даярлайтын курсты бітірді. 1919-22 жылдары Қызыл Армияның ұлттық бөлімдерінде полк, бригада, дивизия әскери комисса­ры, 1922-28 жылдары Алматы, Лепсі уездік аткомының төрағасы, 1928-34 жылдары Түрксіб темір жол басқармасында, Алматы қалалық партия комитетінде жауапты қызметтер ат­қарды, өмірінің соңғы жылдары Кеген (қазіргі Райымбек ауданы) жылқы зауытының саяси бөлім бастығы болды. Дереккөздер
Қаржы жалгерлігі

Қаржы жалгерлігі - жалгерлік туралы шарт. Бұл шартқа сәйкес активті иемденуге байланысты барлық қауіп-қатер мен артықшылық, бұл орайда, меншік иесінің ауысатын-ауыспайтынына қарамастан алушыға көшеді. Дереккөздер
Қоғамдық тәртіп

Қоғамдық тәртіп (ағыл. public order; нем. Gesellschaftsordnung) - Азаматтың қадір-қасиеті мен басқа құқықтарын, меншіктің барлық нысандарын қорғау, қоғамдық орындарда тыныштықты қамтамасыз ету, мемлекеттік және қоғамдық ұйымдардың, адамдардың өзара араласуының қалыпты қызметіне жағдай туғызу, адамның жеке басына тиіспеушілікті қамтамасыз ету мақсатында, арнайы нормалармен реттелетін қоғамдық қатынастар жүйесі. Қоғамдық тәртіп адамның мінез-құлқы мен іс-әрекетінің қоғамда қалыптасқан құқықтық және моральдық нормаларға, сондай-ақ белгілі бір ұйымның талаптарына сай келуі. Қоғамдық тәртіп қоғамның қалыпты тіршілік етуінің қажетті шарты болып табылады. Қоғамдық тәртіп арқасында адамдардың мінез-құлқы мен іс-қылығы тәртіпке келтірілген сипатқа ие болады. Мұның өзі ұжымдық қызметті және әлеуметтік ұйымдардың жұмыс істеуін қамтамасыз етеді. Қоғамда әрқашанда жалпыға бірдей міндетті тәртіп пен белгілі бір ұйым мүшелеріне ғана міндетті арнаулы тәртіп (әскери тәртіп, еңбек тәртібі, т.б.) жолға қойылады. Қоғамдық тәртіп әрқашанда қоғамдық қатынастармен айқындалады және ол осы қатынастарды қорғауға қызмет етеді. Қоғамдық тәртіп - саналы тәртіп, пайдакүнемдік пиғылға негізделген тәртіп және мәжбүрлі тәртіп түрлеріне бөлінеді. Саналы тәртіп дегеніміз — қоғам мүшелерінің мінез-құлық нормаларын терең сезініп игеруі. Тәртіпті адам қоғамдық өмірде қабылданған мінез-құлық нормаларын ұстау қажеттігін іштей түйсініп әдеп ретінде қабылдайды. Оларды сақтай алмаған жағдайда ұяттан қысылып, өзін кінәлі сезінеді. Қоғамдық тәртіп - қоғам мүшелерінің жеке мүдделері, олардың қажеттері және орындауға тиісті әлеуметтік мінез-құлық нормаларының өзара үйлесу дәрежесіне байланысты айқындалады. Егер бұл нормалар жеке адам іс-әрекетінің іштей құлшынысына айналмаса, онда мұның өзі мінез-құлықтағы түрлі ауытқуларға апарып соқтырады. Дереккөздер
Сауытбастылар

Сауытбастылар (Stegocephalia) - шатырбассүйектілер, қабыршақ бастылар, палеозой дәуірінің қабаттарынан белгілі көне қосмекенділердің үлкен бір тобы. Бас сүйегі сауыт тәрізді. Денесі көп жағдайда сүйекті қабыршактармен жабылған. Сауытбастылар лабиринтодтар, батрахозаврлар және лепоспондильді класс тармағының өліп калған отрядар өкілдері жатады. Дереккөздер no:Panserpadder
Техникалық ғылымдар

Техникалық ғылымдар - технологияның үрдісінде қолданылатын механикалық, физикалық, химиялық байланыстар мен зандылықтарды меңгеретін ғылыми пәндер. Дереккөздер be:Тэхнічныя навукі be-x-old:Тэхнічныя навукі el:Επιστήμη μηχανικού et:Inseneriteadused ru:Технические науки sr:Инжењеринг
Полимәдениетті білім беру

Полимәдениетті білім беру - жалпы білім беру қазіргі кездегі маңызды кұрылым, этника аралық интеграцияға бағытталғаны мен көбінесе салт-дәстүрлерде қайталанбас өмір бейнесінде, дуние тану құндылығымен мәдениетті өмірлік жанды құрмет ететін жастар тәрбиесі. Ұлттық интеграционалдық тәрбие ерекшелігі нақты белгіленген. Полимәдениеттің өзара байланысы акценті мәдениет тәрбиесі, олардың біреуі ұлттық тәрбиемен сәйкес келеді. Сол уақыта да проблематика, ұлттық және мәдениеттері тәрбие ерекшелігінің мақсаты мен міндеттері. Ұлт ретінде, этника аралық пен ұлтаралық өзара әрекет тәрбиесі мәдениетті, өзара тұсіну мен ұғыну сезімі қалыптасады, теңдік пен абырой, ұлттық және дискриминацияға қарсы тұру. Сонымен қатар ұлтаралық тәрбиеден ерекшелігі, көпмәдениетті тәрбие мәдени-білім құндылықтарын игеруді қарастырады, әр түрлі мәдени орталықтарды басқа мәдени құндылықтарға бейімдейді. Осыған сәйкес көпмәдениетті тәрбие этникалық және ұлттық ерекшеліктерді тәрбие жұмысында ең маңызды факторы деп есептейді, ал ұлтаралық тәрбие жеке тұлғаның қалыптасуында этникалық мәдениетке сүйенбейді. Полимәдениетті тәрбие өзгешелік үлкен және кіші ұлт жағдай шарттарының интеграциясы әр алуан. Дереккөздер
Құқықтық әдет-ғұрып

Мінез-қулықтық тәртіпті көп мәрте қайталау жолымен тарихи қалыптасып, мемлекеттің қорғауына алынған, құқық көздерінің бірі. Әдет-ғұрып қоғамның өмір сүру үдерісінде қалыптасады. Егер олар мемлекеттің мойындауына ие болса және оның мәжбүрлеу күшімен қамтамасыз етілсе, онда ол құқықтық әдет-ғурыпқа айналады. Құқықтық әдет-ғұрып, әдет-ғұрыптық қуқықты құрайды. Дереккөздер
Қылмыстық жауаптылық негіздері

Қылмыстық жауаптылық негіздері- қылмыстық жауапкершілік пен жазалауға тек қылмыс жасауға, яғни қылмыстық заңнамамен қарастырылған қоғамдық қауіпті әрекетті қасақана немесе абайсызда жасаған кінәлі адам ғана тартылады. Тек соттың үкімі бойынша және заңға сәйкес болмаса, ешкім де қылмысты жасауға кінәлі болып танылмайды, сондай-ақ. қылмыстық жазаға тартылмайды. Дереккөздер
Білім толықтығы

Білім толықтығы - оқу материалын жан-жақты меңгеру. Оқытудың әртүрлі әдіс-тәсілдерінің мақсатты түрде үйлестірілуі, оқушылардың оқу іс-әрекеттерін белсендірілуі, оқуда олардың максималды саналылығын өндірілуі, тәжірибеде білімдерді қолдануы. Оқуды өндірістік еңбекпен байланыстыруы арқылы қол жеткізіледі. Оқушыларды өз түсініктерін нақтылау кабілеті, сәйкес мысалдармен бекіту арқылы тұжырымдар жасау кабілеті, зерделеніп жатқан заттар мен құбылыстар арасындагы жаңа байланыстар мен қатынастар табу қабілеті дамиды. Дереккөздер
Қоғамдық қор

Қоғамдық қор (ағыл. socialfund; нем. gesellschaftlicher Fonds) - Азаматтар және (немесе) заңды тұлғалар ерікті мүліктік жарналар негізінде құрған, әлеуметтік, қайырымдылық, мәдени, білім беру және өзге де қоғамдық пайдалы мақсаттарды көздейтін мүшелігі жоқ коммерциялық емес ұйым. Дереккөздер
Техникалық шарттар

Техникалық шарттар - өндірістік өнімімен техникалық құжаттар жиынтығына кіретін құжаттар, мұнда өнімге деген техникалық талаптар, комплекті қабылдау ережелері мен тапсырулары және тағы басқа көрсетіледі. Дереккөздер
Облигация бағасы

Облигация бағасы - облигацияның (бағалы қағаздың) онымен түрлі азаматтық-құқықтық мәміле жасау кезіндегі құндық бағаланымы. Айналысқа облигациялар шығарылатын қарыз мәмілесінде: облигация бағасы — қарыз облигациясын алғашқы ұстаушы эмитентке облигация кепілімен қарызға берген ақшалай қаражаттың сомасы. Облигацияларды бір ұстаушыдан екіншісіне иеліктен айыруға бағытталған "қайталама нарықтағы" (мысалы, сатып алу-сату, бағалы қағаздарды жарғылық капиталға салу, сыйға тарту, т.б.) мәміледе: облигация бағасы - осы бағалы қағаздың шарттық құндық бағаланымы. Мүнда облигацияның шарттық бағасы, шарттық құн және облигация бағасы ұғымдары үйлеседі. Дереккөздер
Түсінік

Түсінік - заттың, кұбылыстың ең елеулі касиеттерін, байланыстарын, қатынастарын көрсететін ойлаудың формасы. Түсініктің негізгі қызметі - берілген топтың жеке заттарының барлық ерекшеліктерінен назарын аударту арқылы жүзеге асатын жалпылылықты бөлу. Түсінік сөзбен тығыз байланысты, сөздер мен белгілер түсінікті ғана білдіріп қоймайды, сонымен қатар олардың пайда болу құралы болып табылады. Түсініктер жалпы және жекелік, нақты және абстрактілі болады. Оқытудың міндеттерінің бірі оқытылатын оқу пәндері шектерінде түсінікті қалыптастыру. Оқушыларды сөздік түсінігінің қалыптасуы оқу материалын жеткілікті жоғары дәрежеде меңгерілуін көрсетеді. Дереккөздер
Қаржы тәуекелі

Қаржы тәуекелі - залалдың пайда болу ықтималдығы, жоспарланған кірістің, пайданың кем түсуі.Қаржы тәуекелі кәсіпорындардың, ұйымдардың қаржы институттарымен (банкілермен, қаржы, инвестиция, сақтандыру компанияларымен, биржалармен, т.б.) қатынастарды жүзеге асыру кезінде пайда болады.Қаржы тәуекелінің себептері — инфляциялық факторлар, банкінің есептік мөлшерлемесінің өсуі, бағалы қағаздар құнының төмендеуі. Дереккөздер
Тәрбиелеудегі марапаттау

Тәрбиелеудегі марапаттау - тәрбиеленуші тапсырманы сәтті орындаған кезде, жақсы қылық жасаған кезде қолданылатын педагогикалық әсер ету құралы. Марапаттаудың негізгі формалары: мақұлдау, мақтау, алғыс, марапаттау. Дереккөздер
Жалған құжат жасау

Жалған жасау (құжаттарды), қызметтік жалғандық жасау (; Қылмыстық құқықта - қызметтік жалғандык жасау, яғни мемлекеттік қызметтер атқаруға уәкілетті адамның не оған теңестірілген адамның ресми құжаттарға көрінеу жалған мәліметтерді енгізуі, сол сиякты аталған құжаттарға олардың шын мазмұнын бұрмалайтын түзетулер енгізуі, не көрінеу жалған немесе қолдан жасалған құжаттар беруі, егер бұл әрекеттер өзі немесе басқа адамдар немесе ұйымдар үшін пайда мен артықшылық алу не басқа адамдарға немесе ұйымдарға зиян келтіруді көздесе, мемлекеттік қызмет пен мемлекеттік басқару мүдделеріне қарсы қылмыс болып табылады. Дереккөздер
Экономикалық-математикалық әдістер

Экономикалық-математикалық әдістер - экономика міндеттерін математика мен кибернетиканың көмегімен шешу тәсілдері. Экономикалық (экономикалық-математикалық үлгілер), яғни зерделенетін жүйелердің түрлі элементтері арасындағы логикалық және сандық тәуелділіктерді анықтау үшін экономикалық үдерістерді, құбылыстар мен міндеттерді математикалық құралдармен сипаттау. Экономикалық үдерістердің негізгі қасиеттері, олардың өзара байланыстары мен шартғылықтары математикалық үлгілердің көмегімен бейнеленеді. Математикалық үлгіде теңдеулер мен теңсіздіктер жүйесі, тиімділік критерийімен математикалық түрғыда сипатталатын мақсатты атқарым қамтылады Жоспарлау мен басқарудың көптеген міндеттерін шешу кезінде алға қойылған мақсатқа қол жеткізу үшін ең таңдаулы іс-қимыл бағдарламасын таңдау мақсатымен математикалық бағдарламалау қолданылады. Дереккөздер
Сатып алушы бағасы

Сатып алушы бағасы - 1) сатып алушы тауар өлшемін сатып алуға дайын (келіскен) баға; нарықтағы тауар топтамасын сатып алудың нақты ақшалай сомасы. Сатып алушы бағасында осы тауарға деген сұраныс, тұтынушылардың нарықта осы тауарға артықшылық беріп отырғаны көрініс табады, сондықтан оны сұраныс бағасы деп атайды. Нарықта сатып алушы бағасы бойынша ұсыныстың сұраныстан асып түсетін жағдайында сатып алу-сату мәмілесі жүзеге асырылады; 2) қор нарығына қатысушы немесе қаржы институты акциялармен немесе үлеспұлдық қордың үлеспұлымен жасалатын операцияларға қатысушы ұсынатын екі бағаның ең азы, яғни нарыққа қатысушы акцияны инвестордан сатып алуға немесе қатысуға дайын баға. Дереккөздер
Қылық

Қылық - жеке тұлғаның өзін-өзі ізгілікті анықтауымен байланысқан саналы мінез-кұлық акті; қылықты жүзеге асыру ниетті, кұтілетін белгілі нәтижені болжауды, қажетті орындау құралын қамтитын әрекеттің белгілі бір ішкі жоспарымен байланысты. Қылық, оны іске асырудың барлық шарттары мен мүмкін болатын салдарын есепке алатын транзитивті болуы және жеткілікті ойластырылмаған фанзитивті емес болуы мүмкін. Дереккөздер
Экономикалық-математикалық үлгілер

Экономикалық-математикалық үлгілер - экономикалық объектілерді, зандылықтарды, байланыстар мен үдерістерді математикалық таңбалар және оларды байланыстыратын математикалық арасалмақтардың жиынтығы арқылы сипаттау. Дереккөздер
Бабелян суару-суландыру жүйесі

Бабелян суару-суландыру жүйесі- Панфилов ауданында іле өзенінің суын ауыл шаруашылығына тиімді пайдалану мақсатымен са­лынған. Негізінен 19 ғасырдың 70 жылдары іске қосылған. 1968 жылы жүйесі кеңейтіліп, 6 мың га-ға де­йін жер суарылады. Жалпы ұзындығы — 42,7 км. Арнаның ішкі беті түгелдей құйматаспен қапталған. Аумағы 10 мың га-дан астам жердегі жүгері, көкөніс, бақша дақылдары мен шабындықтар суарылады. Су өзен арнасынан ылдиға қарай өздігінен ағады,бас қондырғыдан жүйеге секундына 12,5 м3 су құйылады. 67 гидротехникалық құрылысы және бас тоғаны бар. Дереккөздер
Күдікті

Күдікті (;) Қылмыстық іс жүргізуде — тергеуші, анықтаушы қылмыс жасады деп күмән келтірілгендігін хабарлап, соған байланысты ҚР ҚІЖК-інде белгіленген негіздерде және тәртіппен өзіне қатысты қылмыстық іс қозғалған не ұстау жүзеге асырылған, не айып тағылғанға дейін жолын кесу шарасы қолданылған адам. Дереккөздер
Студенттердің педагогикалық тәжірибесі

Студенттердің педагогикалық тәжірибесі - тәжірибешілердің тікелей катысуы негізінде тәрбие - білім беру үрдісін зерттеу тәсілі. Тәжіребелік педагогиканың мақсаты - болашақтағы педагогикалық іскерлікке қажетті икемділіктер мен дағдыларды студенттердің бойында қалыптастыру, теориялық білімдерді бекіту, оларды өмірмен байланыстыру. Дереккөздер
Экономикс

Экономикалық теория – күрделі қоғамдық жəне əлеуметтік əрі гуманитарлық ғылым. Оның зерттеу аясында, біз білетініміздей, қоғамның шектеулі мүмкіндіктері жағдайында шексіз қажеттіліктерін қанағаттандырудағы қабылдайтын шешімдері сияқты мəселелер қаралады. Экономикс – барлық экономика ғылымдарының жетістіктерін жинақтайтын, бизнес заңдарын және оларды іске асыру тетігін, шаруашылықты жүргізу әдістерін, экономикалық саясатты, экономиканың кез келген саласындағы практикалық қызметтің проблемалары мен қарама-қайшылықтарын ашатын ғылыми пән. Дәлірек айтқанда, экономикс — шектеулі ресурстар дүниесінде адамдардың материалдық игіліктер мен көрсетілетін қызметтерді көрсету, бөлу және тұтыну барысындағы мінез-құлқын зерттеу. Дереккөздер
Кәсіп одақ

Кәсіп одақ - өздерінің қызмет ету тектері бойынша жалпы өндірістік, кәсіпті мүдделермен байланысқан азаматтардың, олардың әлеуметтік-еңбек құқығы мен мүдделерін қорғау және өкілдік ету мақсатында құрылатын жаппай ерікті қоғамдық бірлестік. Дереккөздер
Типтік бөлу

Типтік бөлу - кітапханалық-библиографиялық жіктеудің көмекші кестелерін бөлу. Кітапханалық-библиографиялық жіктеуде - типтік бөлу жүйесі жалпы типтік бөлулерді (тақырыптық, формальдық, аумақтық, мезгілдік, этикалық) және білімнің бір саласы үшін тән ұғымдарды білдіретін арнаулы таптік бөлулер болып келеді. Дереккөздер
Порнография

Порнография ( - развратник + - пишу) # Ежелгі Грекияда - жезөкше әйелдердің тұрмысын сипаттау. # Жыныстык, қатынастың (әдебиетте, бейнелеу өнерінде, театрда) болмыстық сыртқы өрескел кескіні; сондай-ақ осындай мазмұндағы әдебиет, кескіндеме, фотография. Дереккөздер
Қаржылық ықпалшаралар

Қаржылық ықпалшаралар - ақшалай нысанда мәжбүрлеп ықпал ету шаралары. Кәсіпорындарға қаржы-шаруашылық қызметте қолданыстағы заңдарды бұзғаны үшін қолданылады. Ықпалшара түрлері: тұрақсыздық айыбы, айыппұл, өсімпұл. құқықтық қатынастарға қарай Қаржылық ықпалшаралар есептеу заңды (яғни заңда айқындалған) және шарттық (тараптардың өндіріп алу мөлшерін, шартын айқындайтын келісімімен белгіленеді) жолмен өндіріп алу түрлеріне бөлінеді. Қаржылық ықпалшаралар түрінде төленген сома бейөндірістік шығысқа жатады. Дереккөздер
Азаматтық құқықтар объектілері (мүліктік)

Азаматтық құқық объектілері (ағыл. objects of civil rights (civil law) (property); нем. Objekte der Biirgerreclite pi (materielle)) - мүліктік және жеке мүліктік емес игіліктер мен құқықтар. Азаматтық құқық объектiлерiнiң түрлерi 1. Мүлiктiк және жеке мүлiктiк емес игiлiктер мен құқықтар азаматтық құқық объектiлерi бола алады. 2. Мүлiктiк игiлiктер мен құқықтарға (мүлiкке): заттар, ақша, соның iшiнде шетел валютасы, құнды қағаздар, жұмыс, қызмет, шығармашылық-интеллектуалдық қызметтiң объектiге айналған нәтижелерi, фирмалық атаулар, тауарлық белгiлер және бұйымды дараландырудың өзге де құралдары мүлiктiк құқықтар мен басқа да мүлiк жатады. 2-1. Ақшаға және ақшалай мiндеттемелер бойынша құқықтарға (талаптарға) (ақша төлеу жөнiндегi талап ету құқықтарына), егер осы Кодексте, Қазақстан Республикасының өзге де заңнамалық актiлерiнде өзгеше көзделмесе немесе мiндеттеме мәнiнен туындамаса, тиiсiнше заттардың немесе мүлiктiк құқықтардың (талаптардың) құқықтық режимi қолданылады. 3. Жеке мүлiктiк емес игiлiктер мен құқықтарға: жеке адамның өмiрi, денсаулығы, қадiр-қасиетi, абырой, игi атақ, iскерлiк бедел, жеке өмiрге қол сұқпаушылық, жеке құпия мен отбасы құпиясы, есiм алу құқығы, автор болу құқығы, шығармаға қол сұқпаушылық құқығы және басқа материалдық емес игiлiктер мен құқықтар жатады. Дереккөздер
Педагогикалық бағдарлау

Педагогикалық бағдарлау - білім беру және баланың жеке тұлғасы дамуы салаларындағы болжау, алдын-ала айту, педагогикалық әрекеттесуде мүмкін болатын оқиғалар барысына таңдану. Болжау арқылы (ғылыми негізделген ережелер мен әдістерге сүйенетін объект туралы алдында жүретін ақпартты алу үрдісі), болжау (пайымдау мен болжау формаларында көрінетін болжам)». Педагогикалық бағдарлауда педагогикалық интуиция (логикалық талдауынсыз дұрыс шешім табу қабілеттілігі) және инсайт (нұрға бөлену, жаңа идеяның күрт тууы). Дереккөздер
Күзет бөлімшесінің құқықтық мәртебесі

Арнаулы құрылымдық болімшенін қызметі атыс қаруын және арнаулы қорғану құралдарын пайдалану мен қолдануға, сондай-ақ Қазақстан Республикасының Үкіметі белгілейтін тізбе бойынша арнаулы техникалық құралдарды пайдалануға байланысты болғанда, өз қызметкерлерінің өмірін, денсаулығын және өз мүлкін қорғауды жүзеге асыру үшін заңды тұлға немесе жеке кәсіпкер құратын, заңды гұлға емес арнаулы құрылымдық белімше күзет бөлімшесі болып табылады. Күзет бөлімшесінін қызметін жүзеге асыруға лицензия өз құрылымында осындай күзет бөлімшесі құрылған заңды тұлғаға немесе жеке кәсіпкерге беріледі. Күзет бөлімшесіне, лицензия алғанға дейін қызметті жүзеге асыруға тыйым салынады. Дереккөздер
Педагогика пәні

Педагогика пәні - адамның жеке тұлғасының оның оқыту, білім алу, тәрбиелену шарттарында дамуға және қалыптасуға бағытталған үрдіс, немесе қысқаша, адамды тәрбиелеу - қоғамның ерекше қызметі; адам дамуын қамтамасыз ететін тәрбиелік қатынастар. Дереккөздер
Сатушы бағасы

Сатушы бағасы - 1) сатушы өз тауарын сатуға келіскен баға. Сатушы бағасы тауар өндірісі мен айналысына жұмсалған шығынды, тауарды сатудан түскен пайданы, дайындаушының өндірістік мүмкіндіктерін, ұқсас ауыстыруға болатын тауарлардың бағасын басшылыкқа ала отырып қалыптастырылады. Сатушы бағасы — тауар ұсынысының бағасы, сондықтан ол нарықта тауар ұсынысына ықпал ететін барлық факторларға тәуелді. Сонымен бірге сатушы бағасы тауар өндірушінің бағасын көрсетеді, өйткені нақ осы өндіруші белгілі бір дәрежеде қалыптастырады, сатушы сатып алушыға тауарды осы баға бойынша ұсынады. Нарықта Сатушы бағасы бойынша сұраныстың ұсыныстан асып түсетін жағдайында сатып алу-сату мәмілесі жүзеге асырылады; 2) "нарықты жасаушы" (маркет-мейкер) бағалы қағазды сату үшін ұсынатын баға, сондай-ақ қаржы институты үлеспұлдық сенімгерлік инвестициялық қорда үлеспұлды сататын баға. Дереккөздер
Экономист

]] Экономист — экономика, экономикалық ғылымдар саласындағы маман, сондай-ақ экономикалық мәселелер жөніндегі маман. Дереккөздер bs:Spisak ekonomista cs:Seznam ekonomů hi:अर्थशास्त्रियों की सूची hu:Közgazdászok listája is:Listi yfir hagfræðinga ro:Listă de economiști sv:Ekonom
Қаржы қызметін көрсету

Қаржы қызметін көрсету - банкілер және ұлттық (орталық) банкінің лицензиясы бар банкіге жатпайтын қаржы мекемелері көрсететін қызметтер. Мынадай нысанда көрсетіледі: несиені, несие кепілдіктерін және ақша-несие операцияларын өзге де кез келген қамтамасыз ету кепілдерін беру; тапсырыскердің депозиттері мен шоттарының төлемдермен, аудармалармен, борышқорлық міндеттемелермен және төлем құралдарымен байланысты операциялары; заңды төлем құралдары болып табылатын валютамен, ақшамен, банкноттармен байланысты операциялар; акциялардың, облигациялардың, сертификаттардың, вексельдердің, чектердің, т.б. бағалы қағаздардың айналысымен байланысты операциялар; сақтандыру және қайта сақтандыру жөніндегі операциялар; лизинг (қаржы жалгерлігі) жөніндегі операциялар. Қаржы қызметін көрсетуге қосылған құн салығы салынбайды. Дереккөздер
Жалған сенім

Жалған сенім - іс-әрекетті немесе хабарламаны дұрыс қабылдауға кедергі келтірегін негативті (теріс) бағдар. Адам өзін жалған сенімді екенін білмейді немесе білгісі келмейді де, жалған сенім объектісіне өзінің қатысын қандай да бір фактілерді объективті және өзіндік бағалау салдарынан деп қарастарды. Жалған сенім жеке тәжірибесіне дәйектелген асығыс немесе негізсіз шешімдердің салдарынан, белгілі қоғамдық топта қабылданған ой-пікірлерді дұрыс меңгермеу (соқыр сенім) нәтижесінде болуы мүмкін. Жалған сенім адамның теріс қылықтарын ақтау үшін қолданылады. Дереккөздер
Іс жүргізу кепілдіктері

Іс жүргізу кепілдіктері - әділ сотты, қылмыстық және азаматтық, іс жүргізуде адамның құқықтары мен бостандықтарын қорғау, сот ісін жүргізу тапсырмаларын тиісті жолмен жүзеге асыру үшін заңмен бекітілген құқықтық құралдар жүйесі. Барынша маңызды іс жүргізу кепілдіктері: қорғану құқығы, тегін заңдык көмек алу құқығы, соттың іс жүргізуінің ашықтығы мен жариялылығы, сот шешіміне (үкіміне) шағым беру құқығы болып табылады. Дереккөздер
Қаржы қауіпсіздігі

Қаржы қауіпсіздігі - мемлекеттің макродеңгейде экономикалық мүдделерді, корпоративтік құрылымдарды, шаруашылық жүргізуші субъектілердің қаржы құрылымдарын қорғау жөніндегі шаралары, әдістері мен құралдары кешенін қамтитын ұғым. Макродеңгейдегі қаржы қауіпсіздігі. — мемлекеттің бейбіт уақытта және төтенше жағдайларда келеңсіз ішкі және сыртқы қаржылық ықпалдан баламалы түрде қайтарма жауап табу қабілеті. Қаржы қауіпсіздігі мемлекеттің қаржы жүйесінің жай-күйін және елдің экономикалық және әскери қауіпсіздігін қажетті деңгейде қолдау үшін экономикалық қажеттерді жеткілікті мөлшерде уақытылы жөне сенімді қамтамасыз етуге дайын екенін көрсетеді. Дереккөздер
Экономикалық қауіпсіздік

Экономикалық қауіпсіздік - тұрақты экономикалық өсу, қоғамдық қажеттердің тиімді түрде қанағаттандырылуы, басқарудың жоғары сапасы, экономикалық мүдделердің ұлттық және халықаралық деңгейлерде қорғалуы қамтамасыз етілетін жай-күйі. Экономикалық қауіпсіздік - ұлттық қауіпсіздіктің құрамдас бөлігі, оның іргетасы, материалдық негізі. Тарихи және қисынды тұрғыда Экономикалық қауіпсіздікті қамтамасыз ету мәселесі мемлекеттіліктің қалыптасуымен, қоғамның экономикалық мүдделерін сезінумен катар пайда болады. Экономикалық қауіпсіздік объектілері - жалпы елдің экономикалық жүйесі, сондай- ақ оның құрамдас элементтері: табиғи байлықтары, өндірістік және бейөндірістік қорлары, жылжымайтын мүлік, қаржы ресурстары, адами ресурстар, шаруашылық құрылымдар, отбасы, адамның жеке басы, т.б. Экономикалық қауіпсіздікке төнген қатер - елдің шаруашылығына келеңсіз әсерін тигізетін, жеке адамның, қоғамның, мемлекеттің экономикалық мүдделеріне нұқсан келтіретін құбылыстар мен үдерістер. Экономикалық қатерлер ең жалпы түрде алғанда ішкі және сыртқы қатерлер сиякты біріккен белгілері бойынша жіктелуі мүмкін. Экономикалық қауіпсіздік көрсеткіштері - жалпы экономикалық жүйенің жай- күйі, оның орнықтылығы мен жұмылғыштығы туралы жалпы түсінік беретін ең елеулі параметрлер. Оның маңызды көрсеткіштері: жалпы ішкі өнімнің өсуі, тұрмыс деңгейі мен сапасы, инфляция қарқыны, жұмыссыздық нормасы, экономиканың құрылымы, халықтың мүліктік жағынан жіктелуі, экономиканың қылмыстық сипат алуы, шаруашылыктың техникалық базасының жай- күйі, бәсекелесуге қабілеттілік, импортқа тәуелділік, ішкі және сыртқы борыш, т.б. Экономикалық қауіпсіздіктің шекті мәні - сақталмауы экономиканы күйрететін, елдегі әлеуметтік-экономикалық және саяси жағдайды ушықтыратын шекті шама. Бұл орайда Экономикалық қауіпсіздіктің нақты жай-күйін сипаттау үшін көрсеткіштердің өзінің емес, оның шегінің маңызы зор. Бұл шектің шамасы экономиканың дамуы деңгейіне, қалыптаскан дәстүрлерге, ағымдағы шаруашылық жағдайға байланысты. Көрсеткіштер жүйесі мен олардың шекті мәнін әзірлеу - экономика ғылымының өзекті мәселелерінің бірі. Экономикалық қауіпсіздікті қамтамасыз ету шаралары - қауіпсіздікке төнген ішкі және сыртқы қатерлерге жол бермеуге бағытталған тәсілдердің, саналы іс-қимылдардың жиынтығы. Экономикалық қауіпсіздіктің мемлекеттік стратегиясында мынадай шараларды бөліп көрсетуге болады: Экономикалық қауіпсіздікке төнген қатерлерді айқындайтын факторлардың мониторингі; қауіпсіздік өлшемдер мен параметрлерін әзірлеу; елдің Экономикалық қауіпсіздігін мемлекеттің қамтамасыз етуі жөніндегі қызметі. Бұл мәселені шешу үшін арнаулы әдістер де қолданылады. Экономикалық қауіпсіздікті қамтамасыз ету мемлекеттің айрықша міндеті. Дереккөздер
Тікелей салықтар

Тікелей салықтар - салық төлеушінің табысы немесе мүлкінен тікелей алынатын салықтар. Корпорациялық табыс салығы, жеке табыс салығы, әлеуметтік салық, жер салығы, көлік құралдары салығы, мүлік салығы тікелей салықтарға жатады. Дереккөздер
Оқырмандар типологиясы

Оқырмандар типологиясы - жалпы белгілері бойынша оқырмандардың ғылыми жіктелуі; оқырмандардың саралау құралдарының бірі екі негізгі бағытта әрістейді: Оқырман мүдделерінің құрылымын және оқу мақсатын, оқырман белсенділігінің дәрежесін тағы басқа еске алады; Сан алуан түр мен жанрдағы әдебиеттерді қабылдау ерекшеліктерін еске алады. Дереккөздер
Халықаралық құқық

Халықаралық құқық — халықаралық қатынаста мемлекет пен басқа қатысушылар (субъектілер) арасындағы катынасты реттейтін заңдық принциптер мен нормалардын жиынтығы. Халықаралық жұртшылық құқықтың негізгі принциптері: *күш пен қауіп-қатерді күшпен қолданбау, * халықаралық дауларды бейбіт жолмен шешу, *басқа мемлекеттердін ішкі ісіне, *құқықтендігі мен халықтардын өз жолын аныктауына араласпау, * мемлекеттердің ынтымактастығы мен егеменді тендігі, * міндеттемелерді ерікті түрде орындау. Халықаралық құқықтық көптеген жаңа нормалары. Арнайы халықаралық конвенция жолымен бекітіледі. Мемлекеттердін өз міндеттемелерін бұзуы, жауапкершілікке әкеліп соғады. Халықаралық қатынастарда, халықаралық ілтипат нормаларының сақталуына, әсіресе дипломатиялық этикет саласына және т.б. үлкен маңыз беріледі. Дереккөздер
Азаматтық құқықтар объектілері (мүліктік емес)

Азаматтық құқықтар объектілері (мүліктік емес) (ағыл. objects of civil rights (non-property); нем. Ohjekte der Biirgerrechte pi (immaterielle); лат. objectunt - зат) - Мүліктік және жеке мүліктік емес игіліктер мен құқықтар азаматтық құқық объектілері бола алады. Жеке мүліктік емес игіліктер мен құқықтарға жеке адамның өмірі, денсаулығы, қадір-қасиеті, абырой, игі атақ, іскерлік бедел, жеке өмірге қол сұқпаушылық, жеке құпия мен отбасы құпиясы, есім алу құқығы, автор болу құқығы, шығармаға қол сұқпаушылық құқығы және басқа материалдық емес игіліктер мен құқықтар жатады. Дереккөздер
Қаржы талдауы

Қаржы талдауы - шаруашылық жүргізуші субъектінің өткен кезеңдегі мүліктік және қаржылық жағдайын, сондай-ақ оның таяудағы және ұзақ мерзімді келешектегі мүмкіндіктерін айқындау әдістерінің жиынтығы. Қаржы талдауы меншік нысандарына қарамастан кәсіпорынды басқару жүйесінің аса маңызды элементтерінің бірі. Коммерциялық шаруашылық жүргізуші субъектінің нарықтық жағдайдағы қызметінің негізгі өлшемі пайда болғандықтан, Қаржы талдауының мақсаты — пайдалылыққа жетудің ең тиімді жолдарын айқындау. Осыған байланысты қаржы талдауының негізгі міндеттері — табыстылығы талдау мен тәуекелді талдау. Дереккөздер
Сиф бағасы

Сиф бағасы — тауардың порттағы кеме бортына жеткізілгенге дейін опат болуы немесе бүлінуі қатерімен бірге жүкті тасымалдауға, кеден алымдарын төлеуге және сақтандыруға жұмсалатын барлық шығын тауарды сатушыға жүктеледі дегенді білдіретін баға. Дереккөздер
Гепатоз

Гепатоз (Hepatosis - бауыр сыркаты)- Негізінен гепатоцит ішіндегі зат алмасудың бұзылуын (гепатоцит дистрофиясы) құрайтын бауыр ауруларының жалпы аты. Гепатоздың түрлері: * майлы гепатоз, * пигменттік гепатоз, * холестатикалык гепатоз. Дереккөздер
Педагогикалық қоғамдар

Педагогикалық қоғамдар - педагогикалық мәселелерді құрауға, педагогикалық білімді таратуға және тәрбие мен оқыту тәжірибесіне ықпалын тигізуге арналған педагогика мен халық білім берудің қайраткерлерінің бірлестіктері. Дереккөздер
Ерекше пікір

Құқықта — шешім, үкім, ұйғарым, қаулы шығару кезінде сот шешуге тиіс, тұтас алғанда немесе жекелеген мәселелер бойынша істегі кепшілік судьялар қабылдаған шешіммен келіспеген, жазбаша жазылып, іскетігілген судьяның пікірі. Сот мәжілісі залында жариялануға жатпайды. Дереккөздер
Фор бағасы

Фор бағасы - жеткізілімінің базистік шарттарын қамтитын баға, яғни сатушы тауарды өзінің есебінен тасымалдап, вагондарға тиейді немесе стансадағы қоймаға өткізеді, сатып алушыға көлік құжаттары мен басқа да коммерциялық құжаттарды табыстайды. Сатып алушы тауардың тасымал ақысын төлейді барлық кеден құжаттарын рәсімдейді, тауар көлік ұйымына табысталған сәттен бастап оның бүлінгені үшін жауапкершілікті мойнына алады. Дереккөздер
Кітапхана типологиясы

Кітапхана типологиясы - кітапхана мекемелері жүйесіндегі қордың құрамын, оқырмандар контингентін, орнын анықтайтын жалпы белгілері бойынша қоғамдық ақпарат қажеттерінің сипаты; кітапхана қызметінің обьектілері; аймақтық дәрежесі; мекемелік тиістілігі, кітапханалардың ғылыми жіктелуі. Дереккөздер
Ешқайда кетпеу және өзін дұрыс ұстау туралы қолхат беру

Ешқайда кетпеу және өзін дұрыс ұстау туралы қолхат беру Бұлтартпау шарасы. Ешқайда кетпеу және өзін дұрыс ұстау туралы қол хат беру қылмыстық процесті жүргізуші органның сезіктіден, айыпталушыдан анық,таушының, тергеушінін немесе соттын рұқсатынсыз тұрақты немесе уақыт шатұратын жерінен кетпеуге, сотта істі тергеуге және қарауға кедергі келтірмеуге,белгіленген мерзімде қылмыстық процесті жүргізуші органның шакыруы бойынша келуге жазбаша міндетгемесін алуынан тұрады. Дереккөздер
Жеке күзет ұйымның құқықтық мәртебесі

Өзінін кәсіпкерлік қызметі ретінде жеке адамдардың өмірін, денсаулығы мен мүлкін,сондай-ақзанды тұлғалардың мүлкін құқыққа қайшы қол сұғушылықтардан қорғау қызметтерін көрсететін (күзет қызметтерін керсету) коммерциялық ұйым жеке күзет ұйымы болып табылады.Жеке күзет ұйымының өзге кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыруға құқығы жоқ Жеке күзет ұйымы күзет қызметін, заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеу туралы куәліктің, жарғының және күзет қызметін жүзеге асыруға арналған лицензияның негізінде жүзеге асырады. Жеке күзет ұйымының күзетші қызметін атқаратын қызметкерінде күзет қызметін жүзеге асыруға арналған лицензияның болуы талап етілмейді. Жеке күзет ұйымының күзетшісі қызметіне Қазақстан Республикасының кәмелетке толған және күзетшінің арнайыда ярлығынан (күзетшіні оқытудын арнаулы қурсынан) өткен азаматтары қабылдана алады. Күзетшіні арнайы даярлаудың (күзетшіні оқытудың арнаулы курсының) мазмұнын, бағдарламасы мен біліктілік талаптарын Қазақстан Республикасының Үкіметі белгілейді. Дереккөздер
Ұзақ Бараев

Ұзақ Бараев (16.10.1930, Рай­ымбек ауданы, Алғабас ауылы — 28.7.1973., Алматы) — журналист, Қазақстанның еңбек сіңірген мәдениет қызметкері. ҚазМУ-ді бітірген (1952). 1952-62 жылдары "Социалистік Қазақстан" (қаз. "Егемен Қазақстан") газетінде әдеби қызметкер, бөлім меңгерушісі, 1962-69 жылдары Қызылорда, Талдықорған облыстық газеттерінің редакторы, 1969-73 жылдары "Социалистік Қазақстан" газетінің бас редакторы болды. Бірнеше жылдар бойы Қазақстан Журналистер одағыньщ төрағасы міндетін атқарды. "Халық бастамасы — қайнар бұлақ" (1961), "Дала жұлдыздары" (1970), "Жан сұлулығы" (1975), т.б. кітаптары жарияланған. "Құрметбелгісі", Еңбек Қызыл Ту ордендерімен, бірнеше медальмен марапатталған. КСРО Журналис­тер одағы сыйлығы лауреаты (1973). Райымбек ауданындағы Алғабас ауылында Бараев атыңдағы орта мекгеп, көше бар, музей-үйі ашылған. Жыл сайын еліміздің үздік деп таныл- ған журналистеріне Бараев атындағы арнаулы жүлде беріледі. Дереккөздер
Экономикалық өзара тәуелділік

Экономикалық өзара тәуелділік - белгілі бір елдердің дүниежүзілік шаруашылық, сыртқы экономикалық байланыстарының дамуының жеткілікті дәрежедегі жоғары деңгейі. Мұның мәнісі ұдайы өндірістің ұлттық үдерісіне сыртқы экономикалық факторлар елеулі түрде ықпал етеді деген сөз. Бір елдің шеңберінен шығатын және әр түрлі елдердің экономикаларының өзара ықпалын көздейтін дәрежеде өндірісті біріктіруден көрініс табады. Дереккөздер
Төралқа

Төралқа — жиналыс, кеңесуді басқару үшін сайланған алқа, адамдар тобы немесе мемлекеттік органдар, партиялық ұйымдардың тұрақты басқарушы органы. Сoт төралқасы Тәртіпке сәйкес соттық бақылауды жүзеге асыратын облыстық, қалалық соттардағы, Республиканың Жоғарғы сотындағы алқалық орган. Сот төралқасында істі қарау кезінде прокурордың қатысуы міндетті. Дереккөздер