Фин-угор халықтарының дүниежүзілік конгрессі

Фин-угор халықтарының дүниежүзілік конгрессі (көбіне Фенно-Угрия, ) — фин-угор және cамоди халықтарының өкілдік форумы. Еш үкіметке, партияға қатысы жоқ бұл форумның мақсаты — «Фин-угор халықтарының мәдениеттері мен тілдерін, ұлттық сәйкестігін дамыту және қорғау, фин-угор халықтары арасындағы кооперацияны ілгерілеу, өзекті мәселелерді анықтау, оларға шешім табу, халықаралық нормаларға сай фин-угор халықтарының өзін-өзі билеу құқығына қол жеткізу». Құрамы Конгресстің әлдебір үкімет, не партияға байланысы жоқ болса да, оның форумдарын тиісті қабылдаушы мемлекеттер ұйымдастырып жатады. Сол себептен ұлттар форумдарды жиі дипломатиялық жиындар үшін пайдаланады. Мүше мемлекеттері * * * Өкілдігі бар халықтар * Эстондар * Эрзялар * Финдер * Мажарлар * Ижорлықтар * Карелдер * Ханттар * Мансилер * Мансилер * Коми-пермяктар * Коми-зыряндар * Ливтер * Людиктер * Марилер * Мокшалар * Саамдар * Самоди халықтары * Ұдмұрттар * Вепстер * Вод Бұрынғы мүше мемлекеттері * – 2021 жылы шықты Тарихы ның тұңғыш президенті Константин Пятс тұңғыш конгресс негіздеуші мүшелерінің бірі еді. Президенттігі кезінде ол ұйымды біраз қолдайтын.]] Тұңғыш құруылы (1927–1940) Фин-угор халықтары дүниежүзілік конгрессінің негізі 1924 жылы Екінші фин-угор білім беру конгрессі кезінде қаланды, ол кезде Финляндия, Эстония мен Мажарстан фин-угор мемлекеттерінің жұмысын үйлестіретін ұйым құру керек деп шешкен болатын. Алғашқы қозғалыс негізінен эстон-центристік еді, конгресс құрылтайшы кеңесі үш эстоннан: Константин Пятс, Петер Пылд және Густав Олликтен құралды. Фин-угор халықтардың дүниежүзілік конгрессін құру туралы шешім 1926 жылғы 30 наурызда қабылданып, ұйымның жарғысы 1927 жылғы 24 наурызда бекітілді. Конгресстің бірінші отырысы 1927 жылғы 27 мамырда, Таллин қаласында өтті. Фенн-Угрияның 1928 жылғы бірінші жылдық есебінде ұйымның мақсаты Фин-угор мәдени конгресcінде Эстония атынан өкілдік ету және шетелдегі эстондардың беделі мен әл-ауқатын арттыру, Шетелдегі эстондар қауымдастығының (Välis-Eesti Ühing) құрылуына үлес қосу мақсатын белгіледі. Конгресске Ресейдің фин-угорлары қосыла берді де, 1936 жылға қарай оның шамамен 40 мүшесі болған. 1928 жылдан 1933 жылға дейін конгресс Eesti Hõim атты өз газетін де шығаратын. Конгресс соңғы кішігірім әрекеттерін Финляндияда, Кеңес-Фин соғысының соңына дейін жасап жатты. 1980 жылдардағы жариялылық пен қайта құру кезеңінде Эстонияда түрлі фин-угорлық мәдениет, музыка, театр және жастар ұйымдары құрылатын болды. КСРО ыдырауына қарай бұл ұйымдар орталықтанған басшылық керектігін сезді де, 1991 жылғы 19 сәуірде Noorte Hääl эстониялық газеті Фин-угор дүниежүзілік конгрессінің қайта құрылуын талап етті. Бұл ұсынысты көп ұзамай эстониялық оралдықтар қоғамы, эстониялық марилер қоғамы мен эстониялық самдар қоғамы қолдады. Конгресстің бесінші форумы басқа да дауларға әкелген болатын. Съезді ұйымдастырған Ресей делегациясы жалға жеткіліксіз бөлме алды да, мордовиялық делегация осылайша съезге қатыса алмай қалды. 2019 жылы Эстония президенті Керсти Кальюлайд Ресей президенті Владимир Путинді форумға жеке шақырған еді, алайда Путин одан бас тартты. 2021 жылғы 24 сәуірде Ресей ақыр аяғында конгресстен кетті. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [https://fennougria.ee/en/representative-bodies/worldcongresses/ Ресми сайты]