kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Төлеу Құспанғалиұлы Құспанғалиев

Төлеу Құспанғалиұлы Құспанғалиев 1937 жылы 1 наурызда Гурьев облысының Бақсай ауданындағы Кулагин кентінде туған. *С.М. Киров атындағы Қазақ мемлекеттік университетін (1959) инженер-геолог-мұнайшы мамандығы бойынша бітірген. Геология-минералогия ғылымдарының кандидаты (1971). 63 жарияланған ғылыми жұмыс, 50-ден астам ғылыми- зерттеу жоба, есеп берулер, кешенді бағдарламаларының авторы. *1959жылдан - БҚГБ ГГШМЭ-де коллектор, аға геолог. 1962 жылдан - «БҚГБ» орталық зертханасының аға инженер- геологы, петрография секторының жетекшісі. 1968 жылдан - Бүкілодақтық мұнай ғылыми-зерттеу геологиялық барлау институтының аспиранты және кіші ғылыми қызметкері. 1971 жылдан- Гурьев ірілендірілген аумақтық мұнай барлау экспедициясының Орталық зертханасы тақырыптық партиясының аға геолог-жетекшісі, Орталық зертханасының меңгерушісі. 1972 жылдан «Қазмұнайгазбарлау» Басқармасы Орталық зертханасының бастығы. 1974 жылдан - Каспий маңы терең бұрғылау мұнай барлау экспедициясы тақырыптық партиясының бастығы, геология бөлімінің бастығы. 1979 жылдан - Қазақ мұнай ғылыми-зерттеу геологиялық барлау институтының литология және петрография зертханасының ғылыми хатшысы, аға ғылыми қызметкері. 1983 жылдан - Гурьев «ҚазақмұнайҒЗЖИ» мұнай және газ кен орындары геологиясы секторының меңгерушісі, кешенді ғылыми-зерттеу бөлімінің меңгерушісі. 1996 жылдан - «Каспиймұнайгаз» жобалау институты (1995 жылы «ҚазақмұнайҒЗЖИ» Атырау филиялы базасында құрылған және 2001 жылдан «Каспиймұнайгаз» Ғылыми-зерттеу және жобалау институты» ААҚ болып қайта құрылған) мұнай және газ кен орындары геологиясы бөлімінің меңгерушісі. 2002 жылдан - «ҚазмұнайҒЗЖИ» мұнай және газ кен орындарын өндіру ісін талдауды жобалау бөлімі геология секторының аға ғылыми қызметкері 2003 жылдан бері - «Каспиймұнай» АҚ бас геологы,геология женіндегі басқарма терағасының кеңесшісі. Республикалық санаттағы дәріскер. РФ Ұңғымаларды зерттеу клубының мүшесі. Қазақстанның Батыс аймағы бойынша Мәтін, Орысқазған, Шығыс Мақат мұнайгаз кен орындарын алғаш ашушы. *«В.И. Лениннің туғанына 100 жылдығын атап өтудегі ерен еңбегі үшін», «Еңбек ардагері », «КСРО мұнай өнеркәсібіне 100 жыл» медальдарымен, «Білім» Бүкілодақтық қоғамының төс белгісімен, «Қазақстан мұнайына 100 жыл» «Мақат мұнай кен орнына 90 жыл» белгілермен марапатталған жер қойнауының Құрметті барлаушысы. Дереккөздер
Қайрат Серікұлы Қырымов

Қайрат Серікұлы Қырымов 1969 жылғы 23 наурызда Алматы қаласында туған. *«Андерсон колледжді» (АҚШ) экономист мамандығы бойынша (1992); әл-Фараби атындағы Қазақ мемлекеттік университетінің (1993) философия-экономика факультетін; Атырау мұнай мен газ институтын (2000) инженер- экономист мамандығы бойынша бітірген. *1992 жылдан - «Алтын Алма» ЖШС коммерциялық директоры. 1996 жылдан - Ұлыбритания мен Солтүстік Ирландиядағы ҚР Елшілігінің экономикалық мәселелер жөніндегі үшінші хатшысы. 1998 жылдан - «Сентрал Азия Петролиум» компаниясының басқарушысы. 1998 жылдан - «Маңғыстаумұнайгаз» АҚ экономика, қаржы және коммерция жөніндегі бірінші вице-президенті, «Маңғыстаумұнайгаз» ААҚ бас директорының экономика, қаржы және коммерция женіндегі бірінші орынбасары. 1999 жылдан -«ҚазТрансОйл»ЖАҚэкономика мәселелері жөніндегі вице-президенті, басқарма мүшесі, экономика,қаржы мәселелері женіндегі вице-президенті, басқарма мүшесі 2001 жылдан - «Қазтеңізтасымалфлот» ҰТТК» ЖАҚ бас директоры. 2004 жылдан - «ҚазТрансОйл» АҚ бас директоры 2006 жылдан - «Меркурий» АҚ басқарма бастығы. 2009 жылдан бері - «Kazakhstan Petrochemical Industies»» АҚ басқарма төрағасы. *«Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл медалімен марапатталған. Дереккөздер
Фердинат Абдрахимович Мамонов

Фердинат Абдрахимович Мамонов 1947 жылы 9 қарашада Гурьев қаласында туған. *Мәскеу Мемлекеттік ашық университетін инженер-механик мамандығы бойынша (1993) бітірген. Техника ғылымдарының кандидаты (1999). *1967 жылдан - «Қазақстанмұнай» бірлестігінің автокөлік кеңсесінің учаске шебері. 1970 жылдан - Балықшы аудандық мұнай құбыры басқармасының Гурьев мұнай еткізу базасының технологиялық сорғылар машинисі. 1974 жылдан - Балықшы аудандық мұнай құбыры басқармасының мұнайды қайта айдау бас стансасының аға инженері. 1976 жылдан - «Гурьев» ЖӨДҚ ендірістік қызмет керсету ба- засы бастығының орынбасары, бастығы, «Гурьев» ЖӨДҚ бастығы. 1980 жылдан - Балықшы аудандық мұнай құбырлары басқармасының пайдалану учаскесінің бастығы. 1985 жылдан - Жаңаресей аудандық мұнай құбырлары басқармасының бастығы. 1987 жылдан - «Теңіз» желілік инженер- технологиялық қызметінің бастығы. 1988 жылдан Батыс Қазақстан бойынша құрылысы салынып жатқан магистралдық мұнай құбырлары әкімшілігі директорының орынбасары. 1989 жылдан - Балықшы аудандық мұнай құбырлары басқармасының бастығы, «Оңтүстікмұнай құбырлары» ӨБ бас инженері- бас директорының бірінші орынбасары. 1997 жылдан - «Қазақмұнайқұбыры» ЖТАҚ Атырау филиалының директоры, «Оңтүстікмұнайқұбыры» филиалыныңбасинжинері. 1999жылдан -«ҚазТрансОйл» ЖАҚ Батыс филиалының директоры. 2006 жылдан «ҚазТрансОйл» АҚ бас директорының бірінші орынбасары 2009 жылдың ақпанынан бері - «ҚазТрансОйл» АҚ Батыс филиалының директоры. *«Құрмет» орденімен (1999), «Еңбекте үздік шыққаны үшін» (1974) медалімен марапатталған. Магистралды құбыр келігінің Құрметті қызметкері (2007). Дереккөздер
Құбайдолла Әбілғазыұлы Махутов

Құбайдолла Әбілғазыұлы Махутов 1950 жылы 28 ақпанда Гурьев облысының Жылыой ауданында туған. *В.И. Ленин атындағы Қазақ политехникалық институтын (1972), инженер-геолог мамандығы бойынша бітірген. Геология-минералогия ғылымдарының кандидаты. Философия докторы. ҚР Минералды ресурстар академиясының корреспондент мүшесі.6 монография, 50-ден астам мақаланың авторы. *1972 жылдан - Солтүстік-Үстірт МБЭ геологы. 1975 жылдан- «ҚазмұнайГЗЖИ»-дің кіші ғылыми қызметкері. 1977 жылдан - «Маңғышлақмұнай» ӨБ Маңғышлақ, Жетібай БЖБ геологы, аға геологы, Маңғышлақ геологиялық барлау тақырыптық партия белімінің бастығы. 1987 жылдан-Маңғышлақ геофизикалық экспедициясының тақырыптық партия бастығы. 1989 жылдан - «Маңғыстаугеология" АҚ бас геологы, вице-президенті. 1997 жылдан - «Қазполмұнай» БКбасдиректоры. 1998жылдан-«Арман» қазақстан американ БК бас директоры. 2005 жылдан - «Қазақойл Ақтөбе» ЖШС техникалық директоры. 2006 жылдан- «ҚазМұнайГаз» ҰК» АҚ «ҚазМұнайТеңіз» ТМК» АҚ бас геологі 2007 жылдан бері - мұнай компанияларының бас геологі Арыстан, Қарақұдық, Оңтүстік Жетібай, Тасболат, Батыс Тасболат, Пионер, Бақанды, Солтүстік Ракушечное Сәрсенбай, Елемес, Шығыс Сазтөбе, Бекболат және т.б кенорындарын ашуға және барлауға қатысқан. *«Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 10 жыл» медалімен, «Қазақстан мұнайына 100 жыл» белгісімен марапатталған. ҚР Жер қойнауын барлау үздігі. Дереккөздер
Наренджестан

Наренджестан — Қавам бағы Шираз қаласының ежелгі де әдемі бақтарының бірі болып табылады. Бұл бақ пен оның ғимараты Шираздағы Қаджар дәуірінің құнды ескерткіші болып саналады. Бақта апельсин ағаштары көп. Сондықтан ол Наренджестан - апельсин бағы деген атпен танымал. Әли Мұхаммадхан Қавам әл‑Мүлк бақ пен оның кешенін салуды бастаған. Х.қ.ж.с.б. 1300 жылы оның ұлы Мұхаммад Реза Қавам әл‑Мүлк бұл құрылысты аяқтады. Бақтың негізгі қақпасы оңтүстікке қарайды. Қақпаның жоғары жағы кірпіш пен қызыл мәрмәр тастан жасалған тақташалармен өрнектелген. Бұл тақташаларда Құран аяттары жазылған. Қақпаның өзі ағаштан жасалған өрнектермен көмкерілген. Қақпа алдымен кіре беріс бөлмеге жол бастайды. Ол екі дәліз арқылы бақтың ауласымен жалғасып жатыр. Наренджестан бағының солтүстік, оңтүстік және шығыс жағында ғимараттар салынған. Зандие дәуірінің сәулет стилімен салынған негізгі ғимарат бақтың солтүстік бөлігінде орналасқан. Онда екі қабат пен бір жертөле, екі жағында екі үлкен терасса бар. Бұл терассалар ғимараттың басқа бөліктеріне кіруге арналған. Терасса аула деңгейінен екі метр биіктікте салынған. Үлкен терассаның бағандары берік қалыптағы біртұтас мәрмәр тастан құйылған. Наренджестан бағы 3500 шаршы метр жерді алып жатыр. Оның ғимараты шамамен 940 шаршы метр жерде бақтың солтүстік және оңтүстік жағында салынған. Бұл бақ х.ш.ж.с.б. 1353 (1974) жылы Иранның ұлттық ескерткіштерінің тізіміне алынған. Наренджестан бағындағы ғимарат айна және шыны сынықтарымен көмкеру, сурет салу, ағаштан ойылған өрнектермен көмкеру, мүсіндеу, алебастр жабыстыру және "мұқарнас", яғни күмбезді көмкеру тұрғысынан Шираздағы Қаджар дәуірінің ең әдемі ғимараттарының бірі болып табылады. Наренджестан бағы 1345 жылы Шираз Университетінің қарамағына берілді. 1348-1358 жылдар аралығында бұл бақ атақты ирантанушы Артур Упхам Поптың басқаруындағы Азия институтының пайдалануына берілді. Ал 1378 (1999) жылы Шираз университетінің өнер және сәулет факультетінің қарауына өтті.
Сепидан ауданы

Сепидан ауданы — Иранның Фарс облысының солтүстігінде нулы орманға толы Загрос таулы қыратында орналасқан. Сепидан ауданын Фарс облысының басқа аудандарынан табиғи көріністер, сарқырамалар, бұлақтар мен жасыл ормандар ерекшелендіреді. Бұл осы ауданның негізгі ерекшелігі болып саналады. Бұл аудан жылдың төрт мезгілінде де Иранның түкпір‑түкпірінен келетін туристерді қарсы алады. Тұщы минералды сулардың көп болуы осы аймақта минералды су шығаратын кәсіпорындардың салынуына себеп болды. Осы кәсіпорындардың кейбір өнімдері шет елдерге шығарылады. Сепидан ауданының тартымдылығы тек салқын да жанға жағымды ауа райы, бұлақтар, көктем мен жаз мезгілінде байқалатын таңғажайып табиғи көріністермен ғана шектелмейді. Бұл аймақтың әдемі қысы шаңғы тебу, аспалы жолмен қыдыруға мүмкіндік жасап, Сепиданның туристік тартымдылығын одан ары арттырады. Бұл аудан қысқы демалыс күндері табиғат пен қысқы спорт түрлерін жақсы көретін адамдарды қабылдайды. Сепидан ауданының ең әдемі жерлерінің бірі – "Маргун" сарқырамасы.
Маргун

«Маргун» сарқырамасы — Иранның Фарс облысындағы Сепидан ауданының ең әдемі жерлерінің бірі. Бұл сарқырама өзінің туристік тартымдылығына байланысты Иранның ұлттық табиғи ескерткіштерінің қатарына жатқызылды. Бұл сарқырама ‑ Иранның ең атақты сарқырамаларының бірі. Ол Шираз қаласынан 125 шақырым жерде Сепидан ауданындағы Маргун ауылына жақын жерде Каһкилуйе мен Буирахмад облысының шекарасында орналасқан. Маргун сарқырамасының биіктігі 70 метр, ені 100 метр. Бұл жердің көрінісі өте әдемі. Бұл сарқыраманың басқалардан айырмашылығы Маргунның өзі бір өзеннің бастауы болып табылады. Бұл бастау таудың басынан атқылап шығып, жүз метрге жайылып ағып, сарқырамалардың жиынтығына ұласады. Таудың ағашқа толы еңіс етегі, мүк басқан өте әдемі даласы, жапсарлас бұлақтардағы судың молдығы Маргуннің көруге тұрарлық тартымдылықтары болып табылады. Қыс мезгіліндегі суық ауа осы сарқырамада таңғажайып көріністі тудыратын сүңгілердің пайда болуына себеп болады. Сары және қызыл алма ағаштары, емен, жаңғақ, мәжнүн тал, шырша, жабайы бөріқарақат бақтарының көптігі осы ауданның табиғи тартымдылығын одан ары арттыра түседі.
Хатамсази

Хатамсази ирандық қол өнер шеберлері мен халықтың талғампаздығын білдіретін өте әдемі де үлгілі қол өнер түрлерінің бірі ретінде Фарс облысының қол өнер саласына ерекше тартымдылық сыйлады. Хатамсази, шын мәнінде, ағаш бетін мозайка іспеттес ағаш немесе піл сүйегінің үшбұрышты қиындыларымен өрнектеу болып табылады. Бұл үшбұрышты қиындылар қаншалықты ұсақ және оларды қолданып жасалған өрнектер қаншалықты ұқыпты болса, бұйым соншалықты сапалы болмақ. Әрине, қолданылған материалдың сапалылығы да хатамның құнының артуына себеп болады. Бұл өнер әлемдегі ең нәзік, сондықтан ең күрделі өнерлердің бірі болып саналады. Өйткені хатамның әр 1 шаршы см бөлігінде 150‑ден 180‑ге дейін үшбұрышты қиындылар қолданылады.
Мұнаббаткари

Фарс облысындағы атақты қол өнер түрлерінің бірі – мұнаббаткари, яғни ағаш бетіне ойып өрнек салу. Фарс облысындағы Абаде қаласы ежелден‑ақ өзінің мұнаббаткари бұйымдарымен әйгілі. Бұл қалада өрнектелген ағаштан жасалған бұйымдар қобдиша, шахмат тақтасы, жиһаз түрінде ұсынылады.
Габбе

Габбе — кілем сияқты көшпелі тайпалардың жүннен жасалатын бұйымдарының бірі. Габбе тайпалық өмірдің әдемілігінің, тазалығы мен шаттығының көрінісі болып табылады. Бұл кілемдердің негізі арқауы - көшпелі тайпалар өмір сүретін көк орай шалғынды дала. Қашқайдың әйелдері мен қыздары габбенің бетіне табиғаттың әдемі көріністерін бейнелейді. Иранның әртүрлі аймақтарында габбені тоқуға табиғи түстен жасалған жүн қолданылады. Бірақ қашқайлық габбеде тоқымашылар әртүрлі түстер мен суреттерді пайдаланады. Қашқайлық тоқымашылар габбеде арыстанды бейнелеуді жақсы көреді. Бұл сурет тарихи маңыздылығымен қоса, мәрттік пен жомарттықтың нышаны болып табылады. Бұл суреттердің Фарстың Аржан аймағында тіршілік ететін арыстандарға да қатысы бар. Әрине, габбе тоқуда жұлдыз, тор көзді нақыштар, жануарлардың суреттері де пайдаланылады. Қашқайлық габбелер толығымен жүннен жасалады, ал оның негізгі қалыбы да жүннен жасалады. Әдетте габбелер 100х200 немесе 200х115 см көлемінде тоқылады.
Джажим

Джажим - қашқай тайпаларының қол өнер бұйымдарының бірі. Ол киіз үй ішіндегі төсек пен жиһаздарды жауып қою үшін пайдаланылады. Кішкентай джажимдер желбегей жамылу үшін де қолданылады. Джажимнің түстері әртүрлі болып келеді. Онда ашық түстер көптеп қолданылады. Джажим тоқуда хауыздың, ромбтың, шахматтың және өркешті қабырғаның суреттері өрнектеледі. Тағы қараңыз * Габбе
2011 жылғы күрестен әлем чемпионаты

2011 жылғы Күрестен әлем чемпионаты - Ыстамбұлдың Синан Ердем күмбезі сарайында, қыркүйектің 12 мен 18 аралығында 2011 жылы өткен. Жарыс бағдарламасы *Қыркүйектің 12: Ерлер грек-рим күресі – 55–66–96 кг *Қыркүйектің 13: Ерлер грек-рим күресі – 60–84–120 кг *Қыркүйектің 14: Ерлер грек-рим күресі – 74 кг+ Әйелдер еркін күресі – 48–51 кг *Қыркүйектің 15: Әйелдер еркін күресі – 55–59–63 кг *Қыркүйектің 16: Әйелдер еркін күресі – 67–72 кг+ Әйелдер еркін күресі – 55 кг *Қыркүйектің 17: Ерлер еркін күресі – 60–84–96 кг *Қыркүйектің 18: Ерлер еркін күресі – 66–74–120 кг Медаль кестесі Елдер нәтижесі Медаль қорытындысы Ерлер еркін күресі Ерлер грек-рим күресі Әйелдер еркін күресі Сілтемелер * [http://www.fila-official.com/sites/ultimate/images/compet/1137/gr.pdf Greco-Roman – Results Book] * [http://www.fila-official.com/sites/ultimate/images/compet/1137/fw.pdf Women – Results Book] Сыртқы сілтемелер *
Бади ул-Замани Джазари

Бади ул-Замани Джазари өткен ғасырлардағы ең белгілі мұсылман механигі болып саналады. Ол хижраның 6 ғасырының соңы 7 ғасырының басында өмір сүрген. Механика ғылымындағы Джазаридің еңбегі теория және практика назарынан зерттеушілер көңіліне түсіп, ол инженерлер басшысы атқа ие болады. Ол теория саласындағы хабардар болуынан және іс-жүзіндегі тәжірибелері дәлелінен белгілі болды. Джазари өз саласында – дарын еді. Ол ең шиелі, бірақ ең нақты құралдарды сипаттады. Бұл мұсылман ғалым тәжірибені маңызды санап, ғылымды тәжірибесіз қабылдамаған. Джазаридің жетістіктері мұсылман инженерлері мен Исламға дейінгі Үндістан, Иран және Бейн уль Нахрейн секілді өркениеттердің жетістіктерінің бір бөлімі. Джазари өзіне дейінгі мұсылман инженерлерінің білімі мен тәжірибесін жақсы меңгеріп, бу мен жұмыс жасайтын машиналар мен отының ішінен пайдаланатын моторлар секілді механикалық және гидравликалық құралдар ойлап шығарған. Осы уақытта да оның жаңашылдығынын ықпалын механика ғылымында байқауға болады. Джазаридің ғылым мен амал арасындағы қарым-қатынасқа арналған кітабы – бұрынғы ғасырлардағы механикалық және гидравликалық құралдар туралы ең жақсы кітап. Бұл кітапта теория мен оның іс жүзінде қолдану әдістерінің арасында тығыз байланыс бар екені жақсы байқалады. 20-шы ғасырдың бірінші онжылдығында Видман және Гавзер секілді германиялық математиктер бұл кітаптың маңыздылығын түсініп, өздерінің ғылым тарихы туралы мәліметтерінде оның кйбір бөлімдерін аударған. Кейін Джазаридің кітабы Дональд Гиль арқасында аударылып, басылып шықты. Содан соң 1979 жылы сириялық ғалым Ахмад Юсеф әл-Хасан бұл кітаптің толық арабша мәтінің басып шығарды. Айта кететін жәйт, Джазари кітабінің парсша аудармасы Теһранда шаһид Мутахари атындағы жоғары мектеп кітапханасында бар. Джазаридің белгілі кітабі әртүрлі құралдарды сипаттау себебінен құнды кітап саналады. Әрине, Джазари секілді зерттеушілер мен инженерлердің жетістіктерін еуропалық ғалымдарды мойындауға мәжбүр болған. Үлкен тарихшы Джордж Сартон Джазаридің кітабі туралы: "Бұл кітап – толық кітап, оны мұсылмандар кітаптары арасында маңызды деп айтуға болады,"- деп жазған. Джазаридың кітабінда әртүрлі жаңашылдықтар туралы жазылған. Оның ішінде су сағаттар, пілте сағаттар, қан алатын құралдар, суды жоғары көтеретін машиналар мен басқа да құралдар туралы мәліметтер табуға болады. Бүгінгі өнеркәсіпшілер оның түсініктемелеріне сүйеніп, өнеркәсіпте қолданылатын кейбір құралдардың жұмыстарын жеңілдете алады. Осы уақыттағы мамандардың пікірінше, Джазари жобалаған машиналардың бірі "Механика" ғылымын кемел етуге өз үлесін қосты. Джазари пайдаланған кейбір құралдар мен әдістерді жаңа инженерлік әдістер деп санауға болады. Осыдан біраз уақыт бұрын Джазари теориялары бойынша жасалған бірнеше өнеркәсіптік құрал, атап айтқанда насос, қан алатын құрал және үлкен су сағат Лондонда өткен Ислам әлемінің фестивальдерінің біріне жіберілді.
Бану-Мұса

Бану-Мұса ағайындар (Мұса ұлдары, атап айтқанда Әбу Жафар Мұхаммад ибн Мұса (803 жылдан бұрын – 873), Ахмад ибн Мұса ибн Шәкір (803 – 873) және Әл-Хасан ибн Мұса ибн Шәкір (810 – 873)) – Ислам әлемінде механика ғылымын таратқан бірінші мұсылмандардың бірі болды. Оның "Әл-Хил" кітабі Ислам әлемінде механика саласындағы белгілі кітаптар қатарында қалған бірінші еңбек болып саналады. Аталмыш кітапта бір мың механикалық құрал туралы жазылған. дің Өздігінен оталатын (?) шам сызбанұсқасы Механикалық құрылғылар кітабында. Қолжазба араб тілінде болған.]] Бану-Мұса жасап шығарған құралдың бірі – су атқыш. Олар жолының өзі реттейтін шам секілді жасалған. Өзеңдер мен теңіздер түбін қазатын механикалық күректің бірі түрі, құбырлардағы лас ауаны сыртқа шығаратын құралдың жобалары – Бану-Мұса бауырларының жетістіктеріне жатады. Бану-Муса бірінші рет еуропалықтардан 500 жыл бұрын темір шыбықтарды қолданды. Бану-Мұсаны келесі бір жаңашылдығына – судың қысымымен жүретін сағаттар болды. Олар кейін шіркеулер мен Еуропа елдерінің үлкен алаңдарында орналасқан түрлі сағаттардың үлгісі болды. Аталмыш сағаттар белгілі бір уақытта музыка ойнайтын.
Абдулфатх Абдулрахман Хазани

Абдулфатх Абдулрахман Хазани – Исламдық өркениетте аты белгілі болған механик, физик және астроном. Ол Хейсам мен Бирунидің механика ғылымындағы зерттеулеріне сүйеніп, көптеген жетістіктерге жетті. Хазани салмақ өлшейтін құралдармен айналысатын мөлшер немесе таразы ғылымының ұстазы болды. Оның белгілі "Мизан әл-Хакаме" кітабі – механика ғылымының ең әйгілі мұраларының бірі саналады. Бұл кітапта Хазани Рази, Бируни және Хайам секілді ғалымдардың көзқарастарына тоқталды. Хазани ауа қысымының заттар салмағына деген ықпалына тоқталып, Паскаль мен Торечели секілді ғалымдардан бірнеше ғасыр алда болды.
Джундишапур

Джундишапур жоғары оқу – исламдық кезеңдегі медициналық ғылымның дамуына шынайы әсер еткен орталықтардың бірі болған. Олар медициналық оқу орындарын ашып, грек және үнді медицина ғылымын бір-біріне қосты. Бұл орталықта тәрбиеленген дәрігерлер кейін исламдық медийинаның ауруханалардың дамуына маңызды ықпал етті. Джундишапурда аурухана мен жоғары оқу орны болған. Джундишапур грекиялық медициналық кітаптардың парсы және сириялық тілдерге аударылуын қолдады. Джундишапур ауруханасы – ең көңе ирандық аурухана, ол Шапур екіншінің кезінде салынған. Бұл аурухана ирандық дәрігерлер мен ұстаздар арқасында үш ғасыр жұмыс жасап, исламдық өркениеттің бірінші базасына айналды. Осы ғылыми орталықта белгілі дәрігерлер сабақ беріп, ем жұмыстарымен айналысты. Джундишапур медицина ғылыми саласын дамытуға зор үлесін қосқан жанұялардың бірі – Бахтишуғ жанұясы болды. Бұл жанұның 12 мүшесі бірнеше нәсіл бойы, хижраның үшінші ғасырының жартсынан бесінші ғасырының ортасына дейін халифаның дәрігері, әрі кеңесшілері болған, сондай-ақ аударма жұмыстарымен де айналысқан. Джундишапур оқу орнында медицина жұмыстарымен айналысатын дәрігерлердің бірі Абу Юхн Масвие болды. Ибн Масвие дене қызуларының түрі, меланхолия, көз аурулары және тамақтану мәселелері туралы мәселелерге көңіл бөлді.
Хорасан стилі

Хорасан стилі Иранның сәулет өнерінде Х.қ.ж.с. алғашқы ғасырларында пайда болды. Бұл стиль х.қ.ж.с. 4 ғасырға дейін жалғасын тапты. Сол заманның мәдениеті жайлы мына мәселені айта кеткен жөн: мәдени-әдеби өзгерістер сол замандағы Хорасан аймағында орын алды. Хорасан ол кезде өте үлкен аймақты алып жатты. Ислам сәулет өнерінің алғашқы үлгілері сол аймақта пайда болды және сол жерден Иранның басқа аймақтарына таралды. Егер сол замандағы сәулет құрылыстарын нақтылап қарайтын болсақ, барлығына ортақ ерекшеліктерді көруге болады. Ислам келгеннен кейін исламдық құндылықтар ел арасына таралып, ғимараттар халықтың күнделікті тұрмысына жақындай түсті. Парттардың сәулет стилінде де белгілі бір дәрежеде халықтың күнделікті тіршілігі көрініс тапса да, Ислам келгеннен кейін бұл құндылықтар көбірек көріне бастады. Хорасан стилінде өте үлкен де салтанатты ғимараттарды салу тоқтатылды деп айтса болады. Олардың орнына қарапайымдау ғимараттар салынды. Тарихи дәуір тұрғысынан Хорасан сәулет өнерінің стилі Сасанидтер дәуірінің соңына дейін, яғни х.қ.ж.с. 389 жылына (999 жылы) дейін Иранның түкпір-түкпірінде, әсіресе Хорасан мен Иранның орталық бөлігінде қолданыста болды, соның алғашқы үлгісі негізінде көптеген туындылар салынды. Бізге жеткен ескерткіштердің көбі – мешіт. Уақыт өте келе олардың іші әртүрлі өрнектермен безендірілді. Исфаханның орталық мешіті, Ардастан мешіті, Нами мешіті, Нейриз мешіті – осы заманның ең маңызды ғимарттарының бірі болып табылады. Тағы қараңыз * Фахрадж мешіті * Тарихана мешіті
Фахрадж мешіті

Фахрадж мешіті —Хорасан стилінде салынған негізгі ғимараттардың бірі, Йезд қаласындағы мешіт. Бұл мешіт Иранда салынған ең ежелгі мешіт болып саналады. Атақты сәулетші және Иран сәулет өнерінің маманы марқұм Мұхаммед Кәрім Пирниа осы мешіттің ерекшеліктері жайлы үлкен кітап жазып қалдырды. Ол өзінің 50 жыл бұрын осы мешітті бірінші рет көргендегі әсері жайлы былай дейді: "Бұрындары Бафақтан қайтып келе жатқан жолда шөл даланың ортасындағы Фахрадж мешітінің мұнарасы менің назарымды өзіне аударды. Бағытымды бұрып, мешітті көру үшін абадтандырылған кішкене елді-мекенге келдім. Ол мешіттің мұнарасының астына Фахрадж тұрғындарының бір тобы жиналған екен. Олар менің сәулет өнері жайлы оқығандығымды және ежелгі ескерткіштерге қызығатынымды білгеннен кейін менен осы мешіттің тарихын зерттеуге көмектесуді сұрады. Алғаш келгенімде үлкен кірпіштермен салынған қарапайым да әсем ғимаратты көрдім. Онда гүлдер көрінісі салынған еді. Бір-бірімен әдемі үйлестірілген жапсырмалар мені мынадай ойға қалдырды: мүмкін бұл ғимарат Сасанидтер заманына жататын шығар? Бірақ мехрабтың болуы, ішкі қарапайымдылық пен құбыланың сақталуы мені бұл жерде бұрыннан-ақ мешіт болғандығына сендірді. Бұл мешіт Ислам Иранға келгеннен кейінгі алғашқы жылдарда салынған". Фахрадж мешітінің жобасы өте қарапайым. Оның түнгі намаз оқитын жеріне кіретін үш есік бар. Ортаңғы есік басқа екеуінен үлкенірек. Оның солтүстік жағында төрт тұғыр бар. Олар бір-бірімен коридор аркылы жалғасып жатыр. Мешіт төбесі қарапайым келген жартылай күмбезді, Қағба-құбыла бағытын көрсететін мехраб қабырғаға ойылып жасалған. Бұл мешіттің қызық ерекшеліктерінің бірі Сасанид замандағы үйдің есіктері сияқты суреттер қабырғаға жабыстырыла бедерленген. Мешіт сәулетшісі Сасанидтердің әдемі де салтанатты сәулет өнерін болашаққа ескерткіш етіп қалдырғысы келгенге ұқсайды.
Тұпрақ қамалы

Тұпрақ қамалы — Хорезмшахтар дәуірінде салынған қамал. Хорезмшах сәулет өнерінің ең маңызды формасы қамал салу ісінде көрініс тапты. Осы дәуірдің ең көрнекті қамалы – "Тұпрақ" қамалы. Бұл қамал Хорезмшах билеушілерінің өмір сүріп, билік құратын орны болған. Толстов өзінің қазба жұмыстарында тек тұрғын үй кешендерін ғана емес, мүсіндеу және сурет салу өнерінің көңіл аударарлық белгілері бар қаланы анықтады. "Тұпрақ" қамалы – тіктөртбұрышты кешен. Оның ауданы 1380х1910 шаршы метрді құрайды. Оның айналасына кең ор қазылған. Ордың үстіне салынған көпір қамалдың сыртқы қабырғасына салынған кішкене сарайға жол ашады. Осы кіре беріс сарай бұл қамалды қалаға айналдырды. Әртүрлі көлемдегі төртбұрышты мұнаралар бұл тарихи құрылыс ерекшеліктерінің бірі болып табылады. Тіпті бұл қамалдың жоғары қабаттарынан бедерлі тиындар табылды. Бұл тиындарда нақты уақыт б.з. 6-7 ғасыры деп жазылған. Хорезмшах билеушілерінің өмір сүріп, билік құрған орны болған "Тұпрақ" қамалының басты бөлігі көп бөлмелі екі қабаттан тұрған. Орталық бөлмелер әдемі мүсіндер және суреттермен безендірілген. Бұл бөлмелер сарайдың арнайы қонақтарын қабылдайтын орындары болған. Мүсіндердің маңызды ерекшелігі - олардың түрлі түсті болуы. Жанама залдар, бөлмелер мен дәліздер әртүрлі суреттермен безендірілген. Бізге жеткен мүсіндердің ішінде көңіл аударуға тұрарлық бірнеше туынды бар. Олардың бірі - жеміс көтерген әйелдің мүсіні, екіншісі – арфа тартып отырған екі адамның мүсіні. Еуропалық өнердің әсерімен жасалынған бұл мүсіндердің басқа мүсіндерден ерекше айырмашылығы бар.
Онжылдық

Онжылдық — онжылдық дегенде он жылды құрайтын күнтізбелік уақыт периодын атайды. Күнтізбелік онжылдықты санаудың екі түрі бар. Біріншісі онжылдықтың бірлік сандары бірдей келеді, мысалға б.з.д. 390 ж.ж (ішінде б.з.д. 399-шы жылдан б.з.д. 390-шыға дейін). Екінші нұсқа бойынша санақ бір жылға шегінген, сонымен онжылдықтың басы б.з.д. 400, соңы — б.з.д. 391. Сонымен қатар онжылдық деп "кез келген он жылдың ішінде істелген іс-шаралар", мәселен: БҰҰның Ағарту онжылдығы (2003—2012 жылдар).
Сәкен Қордабайұлы Майғазиев

{{Музыкант } { } }} Сәкен Қордабайұлы Майғазиаев (1975 жылы 1 қаңтарда Түркістан облысы, Созақ ауданында туған) — қазақстандық әнші, МузАРТ ансамбльінің солисті. Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері (2013). "ДАРЫН" мемлекеттік жастар сыйлығының иегері. Өмірбаяны Қоңырат тайпасы Жиенбет руынан шыққан. Сәкен алты ұл мен төрт қызды дүниеге әкелген Қордабай Майғазыұлы мен Ұлтай Мырзамбекқызы отбасында тоғызыншы болып туған. 1993 ж. Ж. Елебеков атындағы Республикалық эстрада – цирк колледжіне түсіп, «соқпалы аспаптар және эстрада әншісі» бөлімі бойынша К. Бектаев пен Л. Кесоглудан сабақ алды. 1997ж. Т. Жүргенов атындағы «Өнер» академиясының «эстрада әншісі» бөлімі бойынша Л. Тулешовадан білім алды. 2001 ж. бастап МузАРТ тобының мүшесі болып тағайындалды. 2012 ж. бері - Ж. Елебеков атындағы Эстрада және цирк колледжінде ұстаз. Шығармашылығы Әнші 2009 ж. Екі жұлдыз жобасында актриса Әйгерім Жаңылбаевамен бірге қатысып, бағдарламаның келесі маусымында жүргізуші қызметін атқарған. 2014 ж. Хабар арнасындағы "Жаңа күн" ақпараттық-сазды бағдарламасының жүргізушісі. Сонымен қатар «Әйгөлек» балалар байқауында жас таланттарға қолдау көрсетіп, сахнада олармен бірге дуэт дайындауға ат салысып жүрген жұлдыздардың бірі. Жеке өмірі Үйленген, 1 ұлы және 3 қызы бар. Жұбайының есімі – Динара, ұлы - Әділет 1998 жылы, қыздары - Райана 2013 жылы, Мәриям 2016 жылы, Сәфия 2018 жылы дүниеге келген. Ғылым жолы Майғазиев Сәкен Қордабайұлы 2020 жылы Т.Қ. Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясында "6D041600 - Өнертану" мамандығы бойынша Философия докторы (PhD) дәрежесін алу үшін "Қазіргі қазақ эстрадасындағы этнофольклорлық тенденциялар (этнофольклорлық ансамбльдер шығармашылығы негізінде)" тақырыбында диссертация қорғады. Марапаттары * 1996 ж. Тараз қаласында өткен Ш. Қалдаяқов атындағы Халықаралық фестивальдің дипломанты. * 1997 ж. Республикалық Жас қанат байқауының «Алтын домбыра» иегері. * 1998 ж. Алматы – 98 фестивалінің 1–ші орын иегері * 1998 ж. "Дарын" мемлекеттік жастар сыйлығының лауреаты. * 2010 ж. Қазақстан Республикасының мәдениет қайраткері. * 2010 ж. Шымкенттегі жұлдыздар аллеясындағы жеке жұлдызы. * 2012 ж. «Д.Қонаевқа – 100 жыл» медалі * 2013 ж. Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері. * 2016 жылы "Қазақстан тәуелсіздігіне 25 жыл" медалімен марапатталды. Дискография * 2012 ж. - CD "Бал әнім", Қазақстан. Дереккөздер
Роберт Кинг Мертон

Мертон Роберт Кинг (1910 жылы) - қазіргі құрылымдық функционализмнің өкілі. Ол өзінің алдындағы функционалистердің функция қоғамның жеке бөлікгері арасындағы байланысты нығайтып, олардың өзара әсерін камтамасыз етеді деген тұжырымдамасына өзгертулер енгізеді. Оның пайымдауынша бір құбылыстың әртүрлі функциялары болатыны сияқты, бір функция әртүрлі құбылыстармен орындалуы мүмкін. Мертон мынандай үш негізгі постулатты береді: *функционалды бірлік постулаты (жоғарыда айтылғандай); *әмбебап функционализм постулаты (функционалдық барлық әлеуметтік құбылыстардың пайдалылығы); *функционалды қажеттілік, шарасыздық постулаты. idea of deviance and anomie.]] Мертон әртүрлі мақсатта әрекет ететін адамдардың қылықтары функционалды болатынына өзінше түсініктеме берді. Бүл үшін ол анық және латентік (жасырын) функциялардың айырмашылығын енгізді. Анык функция дегеніміз алдын ала ойластырылған әрекеттің нәтижесі және солай сипатта мойындалады (ойша түрткінің объективті нәтижесімен сәйкес келуі). Латенттік функция дегеніміз — әрекет етушінің ойында жоқ әрекет нәтижесі, әрі ол оның (нәтиженің) неден болғанын да білмейді; оның үстіне мұндай нәтижені күтпейді. Нәтиже кейбір қауым үшін функционалды ("пайдалы"), кейбіреуі үшін дисфункционалды болуы мүмкін. Мұндай нақтылаулар Мертонға қоғамдағы дисфункционалды құбылыстарды, аномияны зерттеуге мүмкіндік берді. Аномия қоғамдағы әлеуметтік құрылымдардың қайшылығы мен зорлықка ұшырау нәтижесінде туады. Э.Дюркгейм сияқты Мертон да бұл тұжырымдамаға (аномия теориясына) өз үлесін қосты. Мертон эмпирикалық зерттеулермен әлеуметтанудың жалпы теориясын байланыстыратын орта деңгейдегі теорияның негізін калаушы. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://findingaids.cul.columbia.edu/ead//nnc-rb/ldpd_6911309 Finding Aid for the Robert K. Merton Papers housed at Columbia University's Rare Book and Manuscript Library] * [http://www.faculty.rsu.edu/~felwell/Theorists/Merton/ A website on Merton] * [http://www.bolenderinitiatives.com/sociology/robert-king-merton-1910-2003 Review materials for studying Robert King Merton] * [http://www.garfield.library.upenn.edu/merton/list.html Merton Bibliography] * [http://www.mdx.ac.uk/www/study/xmer.htm Extracts from Merton] * Robert K. Merton, "[http://www.google.com/url?sat&sourceweb&ctres&cd5&urlhttp%3A%2F%2Fwww.d.umn.edu%2Fcla%2Ffaculty%2Fjhamlin%2F2111%2FReadings%2FMertonAnomie.pdf&eii-IjScT7C4T27APHpaGGAQ&usgAFQjCNGtOVKQg-ms73mp_VjSnwCR6wfZRg&sig2bZeoevJzdgm4DCAUsmHO5g Social Structure and Anomie]." American Sociological Review, 3 (қазан 1938): 672-82.
Микроәлеуметтану

Микроәлеуметтану— әлеуметтану ғылымының кіші әлеуметтік жүйелердегі құбылыстар мен процестерді талдауға бағытталған зерттеу бағыты. XX ғасырдың 20-шы жылдары пайда болып, әлеуметтік қатынастардың негізгі үлгісі ретінде кіші топтардағы қатынастарды зерделеуге бағытталған батыс әлеуметтануы бағыттағының біріне айналды. Микроәлеуметтану ең алдымен, әлеуметтік-психологиялық, атап айтқанда, социометрия әдістерін пайдаланып, кіші топтағы тұлғааралық қатынастарды зерделеуге баса назар аударады. Оның негізгі зерттеу нысаны - мүгедек, тұлға, кіші әлеуметтік топ және олардың өзара қатынастары. Микроәлеуметтану адамдар арасындағы байланыстың мән-мағынасын талдау арқылы әлеуметтік құбылыстарды түсінуге мүмкіндік береді. Микроәлеуметтанулық зерттеулер әлеуметтанулық талдау, топтастыру, жалпылау арқылы өзінің теориялық негіздерін дамытады. Дереккөздер
Джон Стюарт Милль

Милль Джон Стюарт (1806 - 1873 жылдары) - ағылшын экономисі, философ, тарихшы және ойшыл, саяси және экономикалық либерализмнің теоретигі. Англияда Конт позитивизмінің әдіснамалық идеясын насихаттады, оны сынады, қайтадан ой елегінен өткізді. Милль Джон Стюартдің эмпирикалық психологизмі - әлеуметтанудың да, логиканың да басты мәселелерінің бірі, ол психологияның ойлау техникасын зерттейтін тармағы ретінде ғана танылады. Өзінің "Огюст Конт және позитивизм" атты мақаласында ол француз философиясының зерттеу әдісін ойлап тауып, нәтижелерге ие болса да, осы әдістің шынайылығын дәлелдеу шартына назар аудармағанын атап көрсетеді. Өйткені, тәжірибеден біз дәйекті жүйелілікті және бір қатарға қоюды ғана табамыз. Алайда тәжірибе себеп-салдарлық байланыс пен жағдайлардың бір-бірімен сәйкес келуі арасындағы айырмашылықты айтпайды. Бұл, әсіресе, қоғамды зерттеу барысында заңдылықтарды, әсіресе прогресс заңдарын анықтауды қиындататын көптеген факторлар қолданылған кезде айқын байқалады. Нақ осында заңдарды орнықтыру әдістерінің және тиісінше фактілерді тұжырымдау рөлінің мәселелері неғұрлым өткір қойылады. М. Конттың осы жөніндегі көзқарастарын жинақтайды. Әңгіме адам психикасының құрылымынан алынған немесе дәуір терминімен айтқанда адам табиғатының заңдарынан алынған әлеуметтік заңдар дедукциясының мүмкіндіктері туралы болып отыр. Милльдің әлеуметтану үшін аса маңызды болған еңбегі "Силлогистік және индукциялық логиканың жүйесі" деп аталады. Бұл еңбекте әлеуметтану үшін маңызды төрт әдіс берілген: *Ұқсастық әдісі: егер қайсыбір құбылысты зерттеу барысындағы бірнеше жағдайларда бір ғана ортақ мән-жай табылатын болса, онда ол осы құбылыстың себебі (немесе салдары) болып табылады. *Өзгешелік өдісі: егер осы құбылыс болған және болмаған жағдайларда біреуінен басқасының бәрі бірдей болса, онда соңғысы осы құбылыстың себебі (не салдары) болып табылады. *Қалдықтар әдісі: құбылыстан бұрынғы индукцияларда белгілі болған себептер алынып тасталады. Сонда қалған факті қалған себептің салдары болып табылады. *ілеспе өзгерістер әдісі: құбылыс әрдайым басқа құбылыстың белгілі бір өзгеруі барысында осы соңғы құбылыспен себептік байланыспен сабақтасқан кезде өзгеріп отырады. Дереккөздер
Моизм

і.]] Моизм (墨家). Мұрагерлік аристократияның билеуіне сын айтқан моистер мектебінің негізін қалаушы МО-ЦЗЫ (шамамен б.з.д. 479 - 400 жылдар) болды. Оның ілімін, жолын қуушылар "Мо-цзы" кітабында Моизм ілімінің сипаты баяндалған. Моизм әлеуметтік жағдайы тұрақсыз, қарама-қайшылықты ұсақ меншік иелерігің - ерікті жер өңдеушілердің, қолөнершілердің, саудагерлердің, мемлекеттік аппараттағы төмен шен иелерінің мүддесін білдірді. Бір жағынан, олар еңбекші бұқараға жақын болды және белгілі бір дәрежеде олардың сенім-пікірлерін қабылдады, ал екінші жағынан - қоғамда белгілі бір орынды иеленгеннен кейін билеуші тебе топқа жақындауға тырысып бақты, жоғары тектің артықшылықтарын өздеріне талап етті. Моистердің ілімін осындай қарама-қайшылықтар жайлаған болатын. Әлеуметтік төменгі топтың кейбір түсініктерін қайта жаңғырта отырып, моистер мемлекеттік лауазымдарды шығу тегі мен туыстық принциптері бойынша иеленуді айыптады. Олар барлық адамдардың көктегі құдай алдында бірдей екендігін дәлелдеді. Мемлекеттік қызметке шығу тегіне қарамастан неғұрлым ақылды адамдарды ұсыну қажет. Олар осы тұрғыдан мұрагерлік аристократтарда білім туа бітеді деген ойға жол беретін және ақылдылардың ұсынылуын білім деңгейімен шектейтин конфуцийшілдіктің ымырашылдық доктринасын да сынға алды. Мо-цзы ақылдылықтың көзі туа біткен ізгіліктер мен атап оқу ғана емес, қарапайым халықтың өмірінен алынған білім деп көрсетті. Мемлекет басқару оқытуды қажет етпейді. Адамның мемлекеттік басқаруға қабілеті онын іскерлік қасиеттерімен - қарапайым халыққа кызмет етуді қалауымен, іске қажырлылығымен және т.б. анықталады. Дереккөздер
Сәдуақас Аташұлы Мералиев

Сәдуақас Аташұлы Мералиев 1959 жылы 3 ақпанда Гурьев облысы Индер ауданы Кулагин кентінде туған. *И.М. Губкин атындағы Мәскеу мұнай институтын «Мұнай және газды қайта өңдеудің химиялық технологиясы» мамандығы бойынша (1981); Сырттан оқитын Бүкілодақтық экономикалық-қаржы институтын «Экономика және өндірісті басқару» мамандығы бойынша (1992) бітірген. Калифорния университетінде машықтанудан өткен (1997-1998). *1981 жылдан - Гурьев МӨЗ операторы, аға инженері, цех бастығының орынбасары, бастығы. 1986 жылдан - Гурьев қалалық партия комитетінің нұсқаушысы, бөлім меңгерушісі. 1988 жылдан - Гурьев МӨЗ бас инженері. 1994 жылдан - ҚР Мұнай және газ өнеркәсібі министрлігінің Бас өндірістік басқармасы бастығының орынбасары. 1996 жыл- дан - Павлодар МӨЗ директоры. 1997 жылдан - «Шеврон Мұнайгаз Инк» компаниясының менеджері. 1998 жылдан «Теңізшевройл» БК бас менеджерінің кеңесшісі, мұнайгаз кәсіпшілігін пайдалану жөніндегі менеджері. 2001 жылдан - Атырау МӨЗ қайта құру жобасын басқару тобынын бас менеджері, «Қазақойл» ҰМК жаңа жобалар жөніндегі атқарушы директоры. 2002 жылдан - «ҚазМұнайГаз» ҰҚ АҚ атқарушы директоры. 2006 жылдан - «ҚазМұнайГаз» ҰК АҚ мұнайеңцеу және мұнайхимия женіндегі басұарушы директоры. 2009 жылдан бері - «Тһе Rompetrol Group N.V» мұнай ендіру холдингінің бас директоры. *Медальмен марапатталған. *Үйленген. 6 қызы және 2 ұлы бар. Дереккөздер
Құндыз Шамахұлы Нупов

Құндыз Шамахұлы Нупов 1953 жылы 7 наурызда РКФСР Саратов облысының Майка кентінде туған. Қазақ. *Әкесі - Нупов Шамах, ОС ардагері, рейхстагты алуға қатысқан. Анасы - Нупова Райхан, «Күміс алқа» иегері. Үйленген.. Жұбайы- Нупова Майя Кенжеғалиқызы, Мұнай газ енеркәсібі оқыту орталығының менеджері. Қыздары Әсел, Айнұр; немерелері - Тоғжан, Аружан *Саратов политехникалық институтын (1979) инженер- экономист мамандығы бойынша үздік; Алматы жоғары партия мектебін (1990) үздік; Оксфорд бизнес-колледжін халықаралық мұнай-газ бизнесі бағдарламасы бойынша бітірген (1992). Экономика ғылымдарының кандидаты (2004). Кандидаттық диссертациясыныңтақырыбы: «ҚР мұнай-газ саласындағы инвестициялардың тиімділігін бағалау». Қазақ ақпараттық технологиялар және басқару институтының құрметті профессоры (2009 жылдан). *1979 жылдан - инженер, АКК бастығының орынбасары, Орал облыстық автобасқармасының белім бастығы, «Трансагенттік» АКК бастығы. 1984 жылдан - Орал облысының партия және мемлекеттік органдарында қызметте. 1991 жылдан - «Қазақгаз» МХК вице-президенті және сонымен бір уақытта, 1998 жылдан - ҚР энергетика, индустрия және сауда министрінің кеңесшісі. 1996 жылдан -Орал қаласы Промышленный аудандық атқару комитетінің төрағасы. 1998 жылдан - БҚО Берілі аудандық атқару комитетінің төрағасы. 1998 жылдан - ҚР Энергетика, индустрия және сауда министрлігі Мұнай және газ департаменті директорының орынбасары. 2000 жылдан бері - «КАТЭК» жобалау-зерттеу компаниясының президенті (Алматы қ.). 2008 жылдан – сонымен бір уақытта, «ҚазТрансГаз» АҚ тәуелсіз директоры.Жарияланымдардың авторы және мұнай-газ кешені бойынша бірқатар стратегиялық жобаны әзірлеуші: 2004-2010 жылдардағы ҚР газ саласын дамыту бағдарламасы.ҚР мұнай химиясын дамытудың Бас жоспары, Батыс Қазақстан облысының 2015 жылға дейінгі даму стратегиясы Қызылорда және Алматы облыстарының газификация бағдарламасы; Қытайға экспорттық газ құбырын тартуды, Астана қаласын газификациялау және Қарашығанақ ГӨЗ құрылысын негіздеуге басшылық еткен; консорциум құрамында «Бейнеу-Шымкент» магистральдік газ құбырының құрылысы» жобасын орындаған және т.б. Қарашығанақ кен орнын зерттеу үшін инвесторларды таңдау женіндегі ҚР Үкіметініңжұмыс тобына басшылық еткен (1992), «2030 стратегиясы» шектерінде ҚР мұнай газ кешенінің мәселелерін зерттеу женіндегі ведомствоаралық комиссияның жұмысына қатысқан (1997), Еуропалық Энер гетикалық Хартия шартына энергия кездерінің халықаралық транзиті принциптерін әзірлеу женіндегі ҚР өкілі болған (1998-2000). *«Астана» медалімен; «Халықтар достығы» (ЧКСР); «Қазақстан мұнайына 100 жыл», «Қызылорда облысына 70 жыл» тес белгілерімен; ҚР ЭМРМ құрмет грамотасымен марапатталған. *Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Табиғи және адами ресурстарды тиімді пайдаланудың негізіндегі үдемелі әлеуметтік және экономикалық дамуы». Дереккөздер
Сағындық Кәрімұлы Нұрәлиев

Сағындық Кәрімұлы Нұрәлиев 1949 жылы 11 сәуірде Апматы қаласында туған. *С.М. Киров атындағы ҚазМУ-ді механик мамандығы (1971); Бүкілодақтық сыртқы сауда академиясын экономист мамандығы бойынша (1982) бітірген. *1971-1979 жылдары - Қазақ гидрометеорологиялық ғылыми-зерттеу институтының (Алматы қ.) инженері, кіші ғылыми қызметкері, гидрометбюроның ақпарат қабылдау пунктінің (Өскемен қ.) аға инженері. 1982 жылдан – КСРОҒА Дүние жүзілік социалистік жүйенің экономика институтының кіші ғылыми қызметкері. 1986 жылдан - «Гранит» Алматы кәсіпорнының аға инженері, 1-санаттағы инженері. 1989-1990 жылдары - ҚазКСР Минкеңесінің Істер басқармасының сыртқы байланыстар бөлімінің аға маманы. 1991 жылдан - ҚР Президент Аппараты және Министрлер кабинетінің сыртқы байланыстар бөлімінің аға референті, сектор меңгерушісі, бөлім меңгерушісінің орынбасары. 1992 жылдан - ҚР СІМ Орта, Жақын Шығыс және Африка бөлімінің бірінші хатшысы. 1992 жылдан - Түркиядағы ҚР Елшілігінің бірінші хатшысы. 1995 жылдан - Шетел капиталын пайдалану жөніндегі комитеттің ҚР шетелдік инвестициялар жөніндегі үлттық агенттік басқармасының бастығы. 1995 жылдан - ҚР Үкімет Аппараты, сыртқы байланыстар және хаттама бөлімі меңгерушісінің орынбасары. 1997 жылдан - ҚР Үкімет Аппараты, Премьер-министрінің кеңсесінің сыртқы байланыстар және хаттама бөлімінің меңгерушісі. 1997-1998 жылдары - ҚР СІМ ТМД- да көпжақты ынтымақтастық басқармасының бастығы-2 департамент директорының орынбасары. 1999 жылдан - Қазақстандағы «British Petroleum» (ВР) компания екілдігінің басшысы.2009 жылдан бері - «Canamens Energy» британдық мұнай компаниясы филиалының директоры. «Қазақстан Петролеум» ассоциациясы басқармасының төрағасы (2003-2008). *Үйленген. 2 ұлы және немересі бар. Дереккөздер
Әлихан Уәлиханұлы Сырғабаев

Әлихан Уәлиханұлы Сырғабаев 1981 жылы 28 желтоқсанда Талдықорған қаласында туған. Қазақ. *Әкесі - Сырғабаев Уәлихан Болатұлы. Анасы - Сырғабаева Тамара Геннадьевна. Үйленген. Жұбайы - Сырғабаева Зүлфия Құрманғалиқызы, Т. Рысқұлов атындағы Қазақ экономикалық университеті «Экономика» кафедрасының аға оқытушысы. *Т. Рысқұлов атындағы Қазақ экономикалық университетінің халықаралық экономикалық қатынастар факультетін (2002) халықаралық экономист мамандығы бойынша; Т. Рысқұлов атындағы Қазақ экономикапық университетінің аспирантурасын (2006); академик Жолдасбеков атындағы институттың заң факультетін (2008) заңгер мамандығы бойынша бітірген. ЖАК ұсынған журналдарда жарық көрген 8 ғылыми мақаланың авторы. Халықаралық ғылыми- тәжірибелік конференцияларға қатысқан. Ағылшын, қытай, орыс және қазақ (жетік) тілдерін біледі. 2002 жылдан - «ZTE Corporation» компаниясы өкілдігінің менеджері. 2003 жылдан - «GMCC-ALMATY» қазақстан-қытай компаниясы бас директорының ассистенті 2004 жылдан - «Көлжан-Ойл» біріккен мұнай-газ компаниясының бұқарамен байланныс департаменті бастығының орынбасары. 2007 жылдан - «Бозашы Мұнай» ЖШС бизнесті дамыту жөніндегі бас менеджері. 2008 жылдан бері - «Атыраумұнайгазгеология-Бұрғылау» ЖШС бас директорының қаржы және экономика жөніндегі орынбасары. *Хоббиі - жүзу, шахмат ойыны, домбыра шерту. Сүйіп оқитын әдебиеті - Б. Шеффер, Р. Шарма, С. Кови, Б. Трейси, Дж. Максвелл Дереккөздер
Руслан Жанділдәұлы Нұржанов

Руслан Жанділдәұлы Нұржанов 1971 жылы 17 қарашада Қызылорда облысының Арал қаласында туған. Қазақ. *Әкесі - Нұржанов Жанділдә Қуанышұлы (1932 ж. т.), «Облгаз» Арал аудандық пайдалану қызметінің директоры. Анасы - Құлышова Қанаш Балтақызы (1942 ж. т.), Арал қаласындағы «Балдырған» балабақшасының тәрбиешісі. Үйленген. Жұбайы - Ким Ольга Львовна, үй шаруасымен айналысады. Қыздары -Жанділдәева Алина, Жанділдәева Назерке, Жанділдәева Әсел, Жанділдәева Даяна; ұлы - Жанділдәев Арлан. *Ы.Жақаев атындағы Қызылорда политехникалық институтының колледжін (1993) техник-механик мамандығы бойынша; «Болашақ» университетін (1995) жол қозғалысының инженері мамандығы бойынша бітірген. Қазақ, орыс және ағылшын тілдерін біледі. *1989 жылдың қыркүйегінен - «Облгаз» Арал аудандық пайдалану қызметінің жұмысшысы. 1989 жылдың қарашасынан - Кеңес Әскерінің қатарында қызметте. 1992 жылдың наурызынан - «Аралбалықөнеркәсіп» ӨБ жүмысшысы, 1992 жылдың мамырынан - шаруашылық цехының жүргізушісі. 1993 жылдан- «Харрикейн Құмкөл Мұнай» ААҚ (1994 жылдан - «Южнефтегаз» АТАҚ, 1997 жылдан - «Южнефтегаз» МАҚ) №2 автоколоннасының 2-ші дәрежелі слесарі, 1995 жылдан - 3-ші дәрежелі слесарі, 1997 жылдың мамырынан- механигі, 1997 жылдың қарашасынан - 4-ші дәрежелі слесарі. 1998 жылдан - «Харрикейн Құмкел Мұнай» ААҚ Құмкөл кен орнындағы жөндеу машиналық шеберханасының шебері. 2000 жылдан - «Petro Kazakhstan Құмкөл Ресорсиз» АҚ Құмкөл кен орнындағы көлік бөліміне техникалық қызмет көрсету тобының бастығы.2002 жылдан - «Арнайымашсервис» ЖШС директорының өндіріс женіндегі орынбасары (Қызылорда қ.). 2003 жылдан бері - «Қызылорда-Мұнайсервис» ЖШС директоры. Қызылорда облысы Арал ауданы әкімінің алғыс хатымен ескерілген (2008). *Діни көзқарасы - мұсылман. Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Ұлы Апександр. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Қазақстан өркениетті және ұлы мемлекетке айналады». Хоббиі - компьютер ойындары, спорт. Сүйіп оқитын әдебиеті - А. Дюма. Дереккөздер
Жұмағали Бақтыбайұлы Нұрмұханов

Жұмағали Бақтыбайұлы Нұрмұханов 1960 жылы 11 наурызда Түркімен КСР Красноводск облысының Бекдаш кентінде туған. *Қазақ химия-технология институтын бітірген (Шымкент қ., 1984), мамандығы - «Химия ендірістерінің машиналары мен аппараттары». *1977 жылдан - Қазақ газ өндіру зауытының бірінші дәрежелі электр монтері. 1978 жылдан - «Маңғышлақмұнай» ӨБ Қабаттардың мұнай беруін арттыру және күрделі жөндеу басқармасының ҰКЖ бұрғылаушысының кемекшісі. 1979 жылдан - Шымкент қаласындағы Қазақ химия-технология институтының студенті. 1984 жылдан – Қазақ газ өндіру зауытының шебері, 1989 жылдан - орталықтандырылған жөндеу цехының механигі. 1991 жылдан -Қазақ газ өндіру зауыты жанындағы «Жалын» ШК Жөндеу-механикалық цехының бастығы. 1993 жылдан - «Алау» БК технологиялық қондырғыларды жөндеу және оларға қызмет көрсету женіндегі шебері. 1994 жылдан – Қазақ газ өндіру зауыты бас механигінің орынбасары. 1999 жылдан - «Өзенмұнайгаз» АҚ «Ремсервис» ЖШС бас инженері. 2000 жылдан - «Өзенмұнайгаз» АҚ механикалық- энергетикалық департаментінің бас механигі. 2004 жылдан - «ҚазМұнайГаз» БӨ» АҚ «Өзенмұнайгаз» ӨФ директоры - механикалық-энергетикалық департаментінің бас механигі. 2007 жылдан - «ҚазМұнайГаз» БӨ» АҚ «Өзенмұнайгаз» ӨФ механикалық энергетикалық департаментінің бөлім бастығы. 2007 жылдан бері - «ҚазМұнайГаз» БӨ» АҚ «Қазақ газ өндіру зауыты» ЖШС директоры. Дереккөздер
Рамсей теоремасы

Рамсей теоремасы — комбинаторикадағы Рамсей Франк ашқан теорема , әдебиетте бірнеше түрде тұжырымдалады: , және — натурал сандар болсын, оның үстіне . Онда келесідей қасиеті бар саны табылады: егер N-элементтік S жиынның барлық -элементтік ішкі жиын кез келген түрде қиылыспайтындай мен екі топқа бөлсек, не барлық -элементтік ішкі жиындары тобына жататындай жиынынң -элементтік жиыны, немесе барлық -элементтік ішкі жиындары тобында жататындай -элементтік ішкі жиын табылады. Кез келген N, K натурал сандар үшін қабырғалары N түске боялған әжептәуір үлкен толық графтың біртүсті K төбелі ішкі толық графы табылады. Тағы қараңыз * Рамсей теориясы Сыртқы сілтемелер * [http://www.mccme.ru/free-books/prasolov/planim/gl22sol.htm Теорема Рамсея] * [http://www.ega-math.narod.ru/Nquant/Ramsey.htm Теория Рамсея]
Әсем Бекқызы Нүсіпова

Әсем Бекқызы Нүсіпова 1975 жылы 1 мамырда Алматы қаласында туған. *Әл-Фараби атындағы Қазақ мемлекеттік ұлттық университетін (1996) «Экономика және менеджмент» мамандығы бойынша; әл-Фараби атындағы Қазақ мемлекеттік ұлттық университетінің магистратурасын (1998) «Экономика» мамандығы бойынша; «Болашақ» бағдарламасы бойынша Брэндайс университетінің Хеллер мектебін (Бостон қ., 2005) әлеуметтік саясат және менеджмент магистрі дәре- жесімен бітірген. М.В. Ломоносов атындағы Мәскеу мемлекеттік университетінің экономика факультетінде оқыту-ғылыми машықтануынан өткен (2004). Джорджтаун университетінде «Экономика, сауда саясаты және тікелей шетел инвестициялары» бағдарламасы бойынша маманданудан өткен (Вашингтон, АҚШ). *1999 жылдан - әл-Фараби атындағы Қазақ мемлекеттік ұлттық университетінің ассистенті. 2001 жылдан – ҚР Қауіпсіздік кеңесі экономикалық қауіпсіздік мәселелері бөлімінің бас сарапшысы. 2002 жылдан - ҚР Президенті ӘкімшілігініңЖүйелікзерттеулер орталығының сектор менгерушісі. 2003 жылдан - ҚР қаржы министрінің кеңесшісі 2005 жылдан- ҚР Премьер-министрі Кеңсесінің Жиынтық талдау бөлімінің меңгерушісі. 2007 жылдан - ҚР денсаулық сақтау вице-министрі. 2008 жылдан - «ҚазТрансОйл» АҚ бас директорының экономика және қаржы женіндегі орынбасары. 2009 жылдың маусымынан бері - «ҚазТрансОйл» АҚ экономика және қаржы жөніндегі басқарушы директоры. Дереккөздер