kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Атлетико Пантойя

Атлетико Пантойя (ағылш. Atlético Pantoja) — Доминикан Республикасының Санто-Доминго қаласындағы футбол клубы. 2000 жылы құрылған. Өз алаңындағы ойындарын Феликс Санчес атындағы Олимпия стадионында өткізеді. Сыйымдылығы 27000 адам. Клуб қазіргі күнде Доминикан Республикасы чемпионатында ойнайды. Жетістіктері Ұлттық * Доминикан чемпионаты :: 2015, апертура 2019,Гранд финал 2019 Халықаралық * Краиб клубтары чемпионаты: 2018 Сілтемелер * https://web.archive.org/web/20070629034914/http://es.fifa.com/associations/association=dom/index.html ::
Леон (футбол клубы)

«Леон» — Мексиканың Леон қаласындағы футбол клубы. 1944 жылы құрылған. Жетістіктері Ұлттық * Мексика чемпионы (8): 1947/48, 1948/49, 1951/52, 1955/56, 1991/92, Ап. 2013, Кл. 2014, 2020 * 2 орын (7): 1946/47, 1958/59, 1972/73, 1974/75, Қыс 1997, Кл. 2019, Ап. 2021 * 2 дивизион (5): 1989/90, Клаусура 2003, Клаусура 2004, Клаусура 2008, Клаусура 2012 * Мексика кубогы (5): 1948/49, 1957/58, 1966/67, 1970/71, 1971/72 * Мексика чемпиондары чемпионы (5): 1948, 1956, 1971, 1972, 1973 Халықаралық * КОНКАКАФ чемпиондар кубогының финалисі (1): 1993 Сілтемелер * https://www.clubleon.mx/
Архае (футбол клубы)

Arcahaie Football Club, Архае футбол клубы — Гаитидің Архае қаласындағы футбол клубы. 2017 жылы құрылған. Жетістіктері Ұлттық * Гаити чемпионы: 2019/20 Дереккөздер Сілтемелер * [https://www.facebook.com/footarchelois18/posts/2402055280118808?__xts__%5b0%5d68.ARC4BnSTWdC1jBnBkGS1gSuvaE3jaVBQqh0ZvWHXamhP-758zgTpByNT4sHm4ENyZkS3TDjVnuNpS_96cCAUHHZ84kO9VxBelhMCXu8HWPtkJLjJWTae-PPl5XB6Ml3B9sQND_yJnMGSlw55E_boyLO_3yNC2gkRxLUYkBbagiVywOEySn5cFbFXHLMWO96DtiFvRX1mA40XwQT33L1-rZ7Y6ALWXRhEyIU9ksxlgezAKz7EfwSs0BU-fWHSZVb7fqXNdj0mg_I_7vc8_a5dcFAqEbdfow9VE5RbTh4DIPiob7FxDSbrtvdMS2GOSfXsr_ANmae6WFnwAqlA1XnnzMSf&__tn__-R https://www.facebook.com]
Түлкі мен ит

«Түлкі мен ит» Walt Disney Animation Studios кинокомпаниясының 24-толықметражды мультфильмі. Режиссері Тед Берман, Ричард Рич және Арт Стивенс басты рөлдерді орындаған Микки Руни, Курт Рассел, Перл Бэйли, Жак Альбертсон, Сэнди Дункан, Жанетт Нолан, Пэт Баттрам, Джон Фидлер, Джон МакИнтайр, Дик Бакалян, Пол Винчел, Кит Митчелл және Кори Фельдман. Рөлдерде * Микки Руни — Тод * Курт Рассел — Коппер * Перл Бэйли — Үлкен ана * Жак Альбертсон — Амос Слейд * Сэнди Дункан — Викси * Жанетт Нолан — Жесір Твид * Пэт Баттрам — Бастық Дереккөздер Сілтемелер * * * * *
Қаратөбе (тау, Темір ауданы)

Қаратөбе – Ойыл мен Шиелі өзендерінің суайрығындағы төбе. Географиялық орны Ақтөбе облысы Темір ауданы Шұбарқұдық кентінің оңтүстік-шығысында 3 км жерде орналасқан. Жер бедері Абсолюттік биіктігі 286 м. Солтүстіктен оңтүстікке қарай 12 км-ге созылып жатыр, енді жері 6 км. Оңтүстігінде Қотыртас, шығысында Қарабас қыстаулары орналасқан. Өсімдігі Сортаңды сұрғылт қоңыр топырақ жамылғысында бетеге, жусан, сұлыбас, изен, т.б. өсімдіктер өседі. Дереккөздер
Қаратөбе (тау, Кіші Борсық құмы)

Қаратөбе – Кіші Борсық құмының батысындағы оқшау төбе. Географиялық орны Ақтөбе облысы Шалқар ауданы Қарашоқат ауылының оңтүстік-батысында 55 км жерде орналасқан. Жер бедері Абсолюттік биіктігі 222 м. Солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай 2,5 км-ге созылып жатыр, енді жері 1 км. Солтүстігінде Жалпақтөбе, оңтүстігінде Жартау төбелері бар. Өсімдігі Құмайтты сұрғылт қоңыр топырақ жамылғысында астық тұқымдас шөптесіндер аралас жусан, бұйырғын, күйреуік, жантақ, сексеуіл, т.б. өсімдіктер өседі. Дереккөздер
Қаратөбе (тау, Үлкен Борсық құмы)

Қаратөбе – Үлкен Борсық құмының оңтүстік-шығысындағы төбе. Географиялық орны Ақтөбе облысы Шалқар ауданы Байқадам ауылының оңтүстік-шығысында 58 км жерде орналасқан. Жер бедері Абсолюттік биіктігі 245 м. Солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 5 км-ге созылып жатыр, енді жері 2 км. Солтүстік-батысында Үлкен Борсық құмы, Жаманшиелі төбесі, оңтүстік-батысында Жақсыбұталы тауы орналасқан. Өсімдігі Төбенің жонды белестерінде сексеуіл, т.б. бұталы өсімдіктер өседі. Дереккөздер
Кішкентай пони

«Кішкентай пони» — 2017 жылы жарық көрген режиссер Джейсон Тиссеннің анимациалық 2D-да шыққан мультфильмі. «DHX Media» студиясымен жасалып, «Lionsgate» кинокомпаниясымен шықты. Рөлдерде * Тара Стронг — Ымырт Жарқырауы * Эшли Болл — Радуга Сызығы және Эпплджек * Андреа Либман — Пинки Пие және Флуттерский * Табита Сент-Жермен — Рарити * Кэти Веселак — Спайк * Майкл Пенья — Груббер * Тэй Диггс — Капер Дереккөздер Сілтемелер * * * * * *
Сутекті энергетика

Сутекті энергетика — отын ретінде сутегіні пайдаланатын баламалы энергетиканың бір саласы. Сутегінің жанғандағы жылу шығаратын мөлшері аса жоғары, ал жанудың барысында тек су ғана бөлінеді. Сутегіні энергияға айналдыратын түрлендіргіштер — төмен және жоғары температуралық жа­нар­­май­лық элементтер. Жоғары температуралы қат­ты оксидтті жанармайлық элемент­термен істейтін турбиналардың ПӘК көрсеткіші 90%-ға жетуі мүмкін, ал төменгі температу­ралық сутектік элементтердің ПӘК-і 40-50%-дан асады. Сутегіні өндіру әдістері * Көмірді газдандыру: ауаның қатыстыруынсыз көмірді және су буын 800—1300 °C-қа дейін қыздыру * Газдың/метанның булық конверсиясы: қазіргі кездің негізгі әдісі * Су электролизі: 2H2O->[+E]2H2 +O2 * Биомассадан алу Дереккөздер
Кабилия (футбол клубы)

«ЖС Кабилия» (, ,) қысқаша «ЖСК» — Алжирдің Тизи-Узу қаласындағы футбол клубы, 1946 жылы құрылған. Өз алаңындағы ойындарын "1 қараша" стадионында өткізеді. Қазіргі күнде Алжир бірінші лигасында ойнайды. Атаулары * 1974 — 1977 «ЖС Кавкаби» * 1977 — 1989 «ЖЕ Тизи-Узу» * 1989 — "Кабилия" Жетістіктері Ұлттық * Алжир чемпионы — 14 (1973, 1974, 1977, 1980, 1982, 1983, 1985, 1986, 1989, 1990, 1995, 2004, 2006, 2008) * Алжир кубогы — 5 (1977, 1986, 1992, 1994, 2011) * Алжир суперкубогы — 1 (1992) Халықаралық * КАФ чемпиондар лигасы (2) ** Жеңімпаз: 1981, 1990 * КАФ конфедерациялары кубогы (3) ** Жеңімпаз: 2000, 2001, 2002 * КАФ кубок иелері кубогы (1) ** Жеңімпаз: 1995 * КАФ суперкубогы (1) ** Жеңімпаз: 1982 Сілтемелер * https://web.archive.org/web/20110304232257/http://jeunessesportivedekabylie.com/
УСМ Алжир

УСМ Алжир (Union Sportive de la Médina d’Alger) — Алжир қаласындағы футбол клубы. 1937 жылы құрылған. Өз алаңындағы ойындарын Омар Хамади стадионында өткізеді. Сыйымдылығы 15 мың адам. Клуб қазіргі күнде Алжир 1 лигасында ойнайды. Жетістіктері КФА чемпиондар лигасы * 1/2 финал — 1997, 2003, 2017 * финалист — 2015 Алжир чемпионаты * Чемпион: 1962/63, 1995/96, 2001/02, 2002/03, 2004/05, 2013/14, 2015/16, 2018/19 Алжир кубогы * Жеңімпаз: 1981, 1988, 1997, 1999, 2001, 2003, 2004, 2013 Араб Чемпиондары кубогы * Жеңімпаз: 2013 Сілтемелер * http://www.usm-alger.com/
Әл-Меррейх

«Әл-Меррейх» — Суданның Омдурман қаласындағы футбол клубы. Жетістіктері Ұлттық * Судан чемпионы — (1970, 1971, 1972, 1973, 1974, 1975, 1977, 1978, 1982, 1985, 1990, 1993, 1997, 2000, 2001, 2002, 2008, 2011, 2013, 2015, 2018, 2018–19, 2019–20.) * Судан кубогы — (1963, 1970, 1971, 1972, 1974, 1983, 1984, 1985, 1986, 1988, 1991, 1992, 1994, 1996, 2001, 2005, 2006, 2007, 2008, 2010, 2012, 2013, 2014, 2015, 2018.) Халықаралық * КАФ кубок иелері кубогы (1) ** Жеңімпаз: 1989 * КАФ конфедерациялары кубогы (0) ** Финалист: 2007 Сілтемелер * https://web.archive.org/web/20060402183210/http://almerrikh.com/
СОНИДЕП (футбол клубы)

«СОНИДЕП» — Нигердің Ниамей қаласындағы футбол клубы, 2014 жылы құрылған. Жетістіктері Ұлттық * Нигер чемпионы (2): 2017/18, 2018/19 * Нигер кубогы: 2014/15, 2018/19 * Нигер кубогының финалисі (3): 2016/17 * Нигер суперкубогы: 2019 КАФ чемпиондар лигасында * 2019 – бастапқы раунд * 2020 – бастапқы раунд * 2021 – 1 раунд Сілтемелер * https://globalsportsarchive.com/team/soccer/as-sonidep/22373/
Генерал Сейни Кунтче (стадион)

Генерал Сейни Кунтче атындағы стадион — Нигердің Ниамей қаласындағы футбол аренасы. 1989 жылы іргесі қаланған. Нигер Ұлттық футбол құрамасы мен "Сахель" клубы өз алаңындағы ойындарын өткізеді. Дереккөздер Сілтемелер * [https://cafe.daum.net/stade/5BHw/9 Фотолар] * [https://web.archive.org/web/20150614171110/http://www.fsaniamey2008.org/spip.php?article17 https://web.archive.org/web]
КАФ Чемпиондар Лигасы 2020/21

КАФ Чемпиондар Лигасының 57-ші маусымы. Мысырдың "Әл-Ахли" клубы 10-шы рет жеңімпаз атанды. Бастапқы раунд 1 раунд Топтық турнир А тобы В тобы С тобы Д тобы Ширек финал Жартылай финал Финал Дереккөздер Сілтемелер *[http://www.cafonline.com/ CAFonline.com]
Вита (футбол клубы)

«Вита» (фр.Association Sportive Vita Club) — Конго Демократиялық Республикасының Киншаса қаласындағы футбол клубы. 1973 жылғы КАФ Чемпиондар кубогының жеңімпазы. Жетістіктері Ұлттық * Конго ДР чемпионы — 14 (1970, 1971, 1972, 1973, 1975, 1977, 1980, 1988, 1993, 1997, 2003, 2010, 2014/15, 2017/18) * Конго ДР кубогы — 9 (1971, 1972, 1973, 1975, 1977, 1981, 1982, 1983, 2001) Халықаралық * КАФ чемпиондар лигасы (1) ** Жеңімпаз: 1973 Сілтемелер * https://web.archive.org/web/20111104213555/http://www.vclub-rdc.com/index.html
Сарыкөл (шоқы)

Сарыкөл – Үлкен Борсық құмды алқабының солтүстік-шығыс шетіндегі шоқы. Географиялық орны Ақтөбе облысы Шалқар ауданы Жылан темір жол стансасынан солтүстік-батысқа қарай 20 км жерде орналасқан. Жер бедері Абсолюттік биіктігі 266 м. Шоқы бойлық бағытта 8 км-ге созылып жатыр, енді жері 3 км шамасында. Оңтүстік беткейі тіктеу, қалғандары көлбеуленіп жазыққа ұласады. Солтүстігінде 12-14 км жерде Жансеңгір көлі жатыр. Солтүстік, солтүстік-батысында шағын көлдер тобы мен батпақты сор жерлер кездеседі. Геологиялық құрылымы Жер қыртысы негізінен палеогеннің тау жыныстарының үгілуінен пайда болған, оның үстін аллювийлі құмтасты шөгінділер жапқан. Өсімдігі Сұр, сұрғылт құмайтты топырақ жамылғысында жусан, изен, баялыш, шеңгел, жүзгін, т.б. шөптесіндер өскен. Дереккөздер
Қарашолақ

Қарашолақ – Талдықұм құмының шығысындағы төбе. Географиялық орны Ақтөбе облысы Шалқар ауданы Тұмалыкөл ауылының оңтүстік-шығысында 25 км жерде орналасқан. Жер бедері Абсолюттік биіктігі 326 м. Солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай 11 км-ге созылған, енді жері 3,5 км. Батысында Иіркөл көлі, солтүстігінде Құмқұдық құдығы, оңтүстігінде Кережан шоқысы бар. Өсімдігі Бозғылт сұр топырақ жамылғысында боз жусан, бұйырғын, күйреуік, шытыр, бұталар өседі. Дереккөздер
Кайзер Чифс

«Кайзер Чифс» — Оңтүстік Африка Республикасының Иоханнесбург қаласындағы футбол клубы. 1970 жылы құрылған. Елдегі ең күшті клубтардың бірі. Басты қарсыласы — "Орландо Пайретс" клубы. Жетістіктері Халықаралық * КАФ кубок иелері кубогы — 1: 2001 Ұлттық * ОАР чемпионы — 12: 1974, 1976, 1977, 1979, 1981, 1984, 1989, 1991, 1992, 2003/2004, 2004/2005, 2012/2013 * ОАР кубогы — 5: 2002, 2004, 2005, 2007, 2013 Атақты ойыншылары * Брайан Балойи * Коллинс Мбесума * Лукас Радебе * Поллен Ндланья * Сиябонга Номвете * Гари Бейли * Сифиве Тшабалала Сілтемелер * http://www.kaizerchiefs.com/
Симба (футбол клубы, Дар-эс-Салам)

«Симба» — Танзанияның Дар-эс-Салам қаласындағы футбол клубы. 1936 жылы құрылған. Әуелі «Куинз» (Queens), деп, сонан соң — «Иглз» (Eagles), «Сандерленд» (Sunderland) деп, ал 1971 жылы қазіргі атауын алды. Жетістіктері Танзания чемпионы (17) * 1965, 1966, 1972, 1973, 1976, 1977, 1978, 1979, 1980, 1993, 1994, 1995, 2001/2002 , 2002/2003 , 2004/2005 , 2007/2008 , 2009/2010 Танзания кубогы (3) * 1984, 1995, 2000 КАФ кубогы * финалист — 1993 КЕСАФА клубтар кубогы (6) * 1974, 1991, 1992, 1995, 1996, 2002 Дереккөздер Сілтемелер * http://simbasports.co.tz/
Белуиздад (футбол клубы)

«Белуиздад» — Алжирдің Алжир қаласындағы футбол клубы, 1962 жылы құрылған. Жетістіктері Ұлттық Алжир чемпионаты * Чемпион (9): 1964–65, 1965–66, 1968–69, 1969–70, 1999–2000, 2000–01, 2019–20, 2020–21, 2021/22 * 2 орын (4): 1966–67, 1971–72, 1976–77, 1979–80 Алжир кубогы * Жеңімпаз (8): 1965–66, 1968–69, 1969–70, 1977–78, 1994–95, 2008–09, 2016–17, 2018–19 * Финалист (3): 1987–88, 2002–03, 2011–12 Лига кубогы * Жеңімпаз (1): 1999–2000 Алжир суперкубогы * Жеңімпаз (2): 1995, 2019 Сілтемелер * https://web.archive.org/web/20110725160500/http://www.chabab-belouizdad.org/index2.htm
МК Алжир

«МК Алжир» (фр. Mouloudia Club d'Alger) — Алжир қаласындағы футбол клубы. 1921 жылы құрылған. Өз алаңындағы ойындарын "5 шілде 1962" стадионында өткізеді. Сыйымдылығы 80 200 адам. Қазіргі күнде Алжир 1 лигасында ойнайды. Жетістіктері Ұлттық * Алжир чемпионы — 9 (1972, 1975, 1976, 1978, 1979, 1999, 2010, 2024, 2025) * Алжир кубогы — 7 (1971, 1973, 1976, 1983, 2006, 2007, 2014) * Алжир суперкубогы — 2 (2006, 2007) Халықаралық * КАФ чемпиондар лигасы (1) ** Жеңімпаз: 1976 Сілтемелер * http://www.mouloudia.org/
Кампала Сити Коунсил

«Кампала Сити Коунсил» — Уганданың Кампала қаласындағы футбол клубы. 1967 жылы құрылған. Қазіргі күнде Уганда суперлигасында (1 дивизион) ойнайды. Өз алаңындағы ойындарын "Лугого" стадионында өткізеді. Жетістіктері Ұлттық * Уганда чемпионы (12): 1976, 1977, 1981, 1983, 1985, 1991, 1997, 2007/08, 2012/13, 2013/14, 2015/16, 2016/17 * Уганда кубогы (9): 1979, 1980, 1982, 1984, 1987, 1990, 1993, 2004, 2016/17 Халықаралық * КЕСАФА кубогы (1): 1978 КАФ Чемпиондар лигасында * 1 рет қатысқан :: 1998 – 1 раунд Сілтемелер * [http://www.worldfootball.net/teams/kampala-city-council-fc/ Профиль] * [http://int.soccerway.com/teams/uganda/kampala-city-council/matches/ Профиль]
Азат Тұрлыбекұлы Перуашев

Азат Тұрлыбекұлы Перуашев (8 қыркүйек 1967, Қордай ауданы, Жамбыл облысы) — қазақстандық саяси және партиялық қайраткер, 2012 жылдан бері Қазақстан Парламенті Мәжілісінің депутаты, 2011 жылдан бері «Ақ жол» ДП Төрағасы. Өмірбаяны Арғын тайпасының Қанжығалы руынан шыққан.. 1967 жылы туған, Жамбыл облысы Қордай ауданының тумасы. 1984 – 1991 ж.ж. – М. Горький атындағы Орал мемлекеттік университеті (РФ, Свердловск қаласы); 1995 – 1996 ж.ж. ҚР Президенті жанындағы Ұлттық жоғары мемлекеттік басқару мектебі (Алматы қаласы); 1998 – 2000 ж.ж. Жетісу экономикалық институты (Талдықорған қаласы); 2011ж. – қазіргі кезде – РФ Үкіметі жанындағы Халық шаруашылығы академиясының докторанты. * Еңбек жолын Қиыр Солтүстік протында жұкші болып бастады, әскер қатарында қызмет етті. * 1991 ж.ж. – Қазақстан Компартиясы Панфилов аудандық комитетінің инструкторы. * 1992 – 1995 ж.ж. – Талдықорған облысы әкімшілігінің консультанты, сектор меңгерушісі. * 1996 – 1998 ж.ж. – ҚР Президенті Әкімшілігінің консультанты, сектор меңгерушісі. * 1998 – 2005 ж.ж. – «Қазақстан алюминийі» АҚ Бас директорының орынбасары – вице-Президенті. * 2006 ж.ж. – Қазақстанның Азаматтық партиясы Орталық комитетінің бірінші хатшысы. * 2006 – 2011 ж.ж. «Атамекен» ҚҰЭП Басқармасының төрағасы. * 2011 жылғы шілдеден бастап – «Ақ жол» ҚДП Төрағасы. * 2012 жылғы 20 қаңтардан бастап – бесінші шақырылған Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің депутаты. Марапаттары * ІІІ дәрежелі «Барыс» ордені (2008 ж.) * «Қазақстан алюминийі» АҚ еңбек сіңірген қызметкері (2005 ж.). * «Мәдени бастама» жас ғалымдардың кеңес-америка қоры сыйлығының лауреаты (1991 ж.). * Қазақстан ЛКЖО ОК Құрмет грамотасы (1987 ж.). Сын Саяси көзқарасы Азаттық радиосының айыпы бойынша Перуашевтың партия басшылығына келуі Ақ жолдың саяси ұстанымын күрт өзгертті, бұрын оппозициялық болған партия «про-президенттік» болды. 2021 жылғы сайлауда партия өзін «парламенттік оппозиция» деп атағанымен ЕҚЫҰ бақылаушылары «сайлауда еш оппозиция болмағанын» айтқан. Партиясының сайлауалды съезі қарсаңында Перуашев ол кезде «адами сезімдердің» әсерінде болғанын айтты. Кейінірек Перуашевтің өзі жылағанының мүлдем басқа себебі болғанын айтқан, «Ер адамға тән жанарымнан жарты жас домалағаны - тұңғыш Президентке, не оның қызметінен кетуіне байланысты емес» деген. Отбасы * Үйленген, төрт баласы бар. Сілтемелер * [https://www.parlam.kz/kk/blogs/peruashev/Biography Перушев Азат Тұрлыбекұлы — Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің Экономикалық реформа және өңірлік даму комитетінің мүшесі]
Пан (тұқымдас)

Пан тұқымдастары өмір сүріп жатқан екі түрден тұрады: шимпанзелер және боноболар. Таксономиялық тұрғыда бұл екі маймыл түрі жалпылама паниндер (panins) деп аталады; дегенмен, екі түр де "шимпанзелер" (chimpanzees), немесе "шимптер" (chimps) деген жалпы терминмен атала береді. Олар адамдар, гориллалар және орангутандармен қосылып гоминидтер (ірі маймылдар, немесе гоминид) отбасына жатады. Суб-Сахаралық Африкада пайда болған шимпанзелер мен боноболар қазіргі уақытта Конго джунглиінде жасайды. Дегенмен шимпанзелер Батыс Африканың солтүстік өңірлерінен де кездеседі. Екі түр де жойылу қаупі төнген тіршілік ретінде (IUCN жойылып кету қаупі төнген түрлер) Қызыл кітапқа енгізілген. 2017 жылы қоныс аударатын түрлер туралы конвенция шимпанзені ерекше қорғалатын түр ретінде таңдаған болатын. Эволюциялық тарихы Дереккөздер
Жұлдыз желі

Жұлдыз желі — жұлдызды құрайтын материяның жұлдызаралық ортаға ұшырылуы. Күнде немесе оған ұқсас, салыстырмалы салқын жұлдыздарда жұлдыз желі атмосфераларындағы конвекциялық қозғалыстың әсерінен пайда болады. Анағұрлым ыстық жұлдыздарда жұлдыз желінің пайда болуына сәулелену қысымы әсер етеді. Жұлдыз желі жұлдыздың массасын сәл азайтады және бұл арқылы жұлдыздың эволюциясына әсер етуі мүмкін. Тағы қараңыз * Ғарыш сәулелері Сілтемелер
Суб-Сахаралық Африка

және Араб лигкасы бойынша Суб-Сахаралық Африка елдері көк реңмен көрсетілген.]] Суб-Сахаралық Африка (, әдетте Сахараның оңтүстігіндегі Африка деп те аталады) — географиялық тұрғыда Сахара шөлінің оңтүстігінде жатқан Африка материгі бөлігі. Біріккен Ұлттар Ұйымының анықтамасы бойынша, Суб-Сахаралық Африка әдетте Сахараның толық немесе ішінара оңтүстігінде орналасқан барлық Африка елдері мен аумақтарын қамтиды. Бір ескерерлігі, Біріккен Ұлттар Ұйымының Африкаға арналған геосхемасы Суданды Суб-Сахаралық Африка анықтамасына қоспайды, ал Африка Одағының анықтамасы Суданды Суб-Сахаралық Африка анықтамасына қосады, бірақ есесіне Мавританияны Суб-Сахаралық деп есептемейді. Дереккөздер
Биг Бюллетс

Ньяса Биг Бюллетс (ағылш. Nyasa Big Bullets FC) — Малавидің Блантуре қаласындағы футбол клубы, 1967 жылы құрылған. Жетістіктері Ұлттық Малави чемпионаты * Чемпион (17): 1986, 1991, 1992, 1999, 2000, 2001, 2002, 2003, 2004, 2005, 2014, 2015, 2018, 2019, 2020–21, 2022, 2023 * 2 орын (5): 2008, 2012–13, 2016, 2017, 2025 Сілтемелер * http://www.nbbfc.mw/
ЗЕСКО Юнайтед

«ЗЕСКО Юнайтед» — Замбияның Ндола қаласындағы футбол клубы, 1974 жылы құрылған. Жетістіктері * Замбия чемпионы — 7 (2007, 2008, 2010, 2014, 2015, 2017, 2018) * Замбия кубогы — 1 (2006) Сілтемелер *[http://www.rsssf.com/tablesz/zambchamp.html Статистикасы]
Грин Мамба

Грин Мамба — Эсватини футбол клубы, 1987 жылы құрылған. Қазіргі күнде Эсватини Премьер лигасында ойнайды. Жетістіктері * Trade Fair Cup-2001/2003/2004 * Swazi Bank Cup 2004/2012 * Свазиленд чемпионы: 2011, 2019, 2022 :: 2011, 2019 * Swazi Bank Cup: 2 :: 2004, 2012. Сілтемелер
Тони Тсабедзе

Тони Цаведзе (; 29 қазан 1984 жыл, Мхламбаньятси, Эсватини) — эсватинилік футболшы, шабуылшы. Эсватини Ұлттық футбол құрамасында ойнаған. Карьерасында "Мхламбаньятси Роверс", "Силвер Старз", "Суперспорт Юнайтед", "Марицбург Юнайтед", "Мбабане Сваллоуз" клубтарында доп тепті. Дереккөздер Сілтемелер * https://www.worldfootball.net/player_summary/tony-tsabedze/
Александра Вячеславовна Трусова

Александра Вячеславовна Трусова (23 маусым 2004, Рязань, Ресей) — ресейлік мәнерлеп сырғанаушы. XXIV Қысқы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегері (2022). Еркін бағдарламада үздік нәтиже көрсеткен – 177,13 ұпай. Әлемдік мәнерлеп сырғанау тарихында Олимпиада ойындарының еркін бағдарламасында күрделілігі ең жоғары бес төрт қарғып секіруді аяқтаған алғашқы спортшы. Әлем чемпионатының қола жүлдегері (2021). Еуропа чемпионатының екі дүркін қола жүлдегері (2020, 2022). Гран-при финалының қола жүлдегері (2019). Ресей чемпионатының екі дүркін күміс жүлдегері (2019, 2022) және Ресей чемпионатының екі дүркін қола жүлдегері (2020, 2021). Жасөспірімдер арасындағы екінші екі дүркін әлем чемпионы (2018, 2019). Жасөспірімдер арасындағы Гран-при финалының жеңімпазы (2017) және күміс жүлдегері (2018).
Шухрат Мирусманович Мақсудов

Шухрат Мирусманович Максудов (; 14 қыркүйек 1970, ) — өзбекстандық футболшы, шабуылшы. 1994 жылғы Азия ойындарының чемпионы. Кейін бапкерлікпен айналысты. Жетістіктері Командалық ; «Пахтакора» * Өзбекстан чемпионы: 1992 * Өзбекстан кубогы: 1993 * Үндістан футбол қауымдастығы кубогы: 1993 ; «Нефтчи» * Өзбекстан вице-чемпионы: 1997, 1998, 1999, 2000 * Өзбеккстан кубогының финалисі: 1997, 1998 ; Өзбекстан * Азия ойындарының чемпионы: 1994 Жеке * Өзбекстан чемпионаты мергендері арасында 3 орын: 1993 * Геннадий Красницкий мергендер клубтының мүшесі: 123 гол Сілтемелер * https://footballfacts.ru/person/49085
Абдукаххор Тургунович Марифалиев

Абдукаххор Тургунович Марифалиев (өзб. Abduqahhor Turg'unovich Marifaliyev; 10 мамыр 1971) — өзбекстандық футболшы, жартылай қорғаушы, футбол жаттықтырушысы. Жетістіктері Халықаралық * Азия ойындары чемпионы: 1994 Ішкі * Өзбекстан чемпионы (5): 1992, 1996, 1997, 1999, 2000 * Өзбекстан кубогы: 1993 Сілтемелер * [http://footballfacts.ru/players/109756 Поофилі]
Янг Африканс

«Янг Африканс» (толық атауы - "Янг Африка" спорт клубы, ағылш. Young Africans S.C.) — Дар-эс-саламнан Танзания кәсіпқой футбол клубы, Танзания футбол лигасы жүйесіндегі жоғары дивизион, Премьер-лигада өнер көрсетеді. 1935 жылы құрылған, үй матчтары Бенджамин Макапа атындағы Ұлттық стадионда өтеді. Тарихы Клуб 1935 жылы құрылған. 2020 жылы Янг Африканс Ла лигамен және Севилья клубымен үш жылдық консультациялық келісім жасады. Бұл келісім клубты басқару, жанкүйерлермен өзара әрекеттесу, маркетинг, экономикалық басқару және халықаралық даму бойынша кеңес беруді қамтиды. 2023 жылы «Янг Африканс» КАФ Конфедерация Кубогының финалына өтіп, соңғы 30 жылда континенттік клубтық жарыстың финалына шыққан алғашқы Танзания командасы болды. Финалда екі матчтың қорытындысы бойынша «УСМ Алжир» клубына жол берді. Халықаралық футбол тарихы және статистика Федерациясының рейтингіне сәйкес, мамыр айында жарияланған 2023, клуб үшінші орынға ие болып, Африканың үздік 10 футбол клубына кірді. Әлемдік рейтингте клуб 104-ші орынды иеленді. Қарсыластары Дерби Кариаку (ағылш. Derby Kariakoo) — «Симба» мен «Янг Африка» арасындағы футбол матчтары. Бұл ең жарқын және принципті африкалық Дербидің бірі болып саналады. Жетістіктері * Премьер Лига Чемпион (25): 1968, 1969, 1970, 1971, 1972, 1974, 1981, 1983, 1987, 1991, 1996, 1997, 2000, 2005, 2006, 2007/08, 2008/09, 2010/11, 2012/13, 2014/15, 2015/16, 2016/17, 2021/22, 2022/23, 2024/25 * Танзания Кубогы Иесі (4): 1975, 1994, 1999, 2015/16 Финалист: 2001 * КЕСАФА клуб Кубогы Иесі (5): 1975, 1993, 1999, 2011, 2012 Финалист (3): 1976, 1986, 1992 * Каф Конфедерация Кубогы «Финалист» (1): 2023 Сілтемелер * [http://www.yangasc.com Ресми сайт] * [http://yangatz.blogspot.com/ Фанаттар блогы] Дереккөздер
Тауншип Роллерз

«Тауншип Роллерз» — Ботсвананың Габороне қаласындағы футбол клубы. 1961 жылы құрылған. Жетістіктері Ұлттық ; Премьер-лига * Чемпион (16): 1979, 1980, 1982, 1983, 1984, 1985, 1987, 1995, 2005, 2010, 2011, 2014, 2016, 2017, 2018, 2019 * 2 орын (3): 1994, 2016, 2022 * 3 орын (4): 1992, 1996, 2012, 2015 ; Ботсвана ФА кубогы * жеңімпаз (6): 1979, 1993, 1994, 1996, 2005, 2010 * Финалист (1): 2003 Сілтемелер * http://www.rollersfc.com/
КМКМ

КМКМ футбол клубы (Kikosi Maalum cha Kuzuia Magendo Sports Club) — Занзибар футбол клубы. Жетістіктері * Занзибар чемпионы : 6 :: 1984, 1986, 2004, 2013, 2014, 2019. * Nyerere Cup : 3 :: 1977, 1982, 1983. * Mapinduzi Cup : 1 :: 2002. Сілтемелер * [https://web.archive.org/web/20140811085123/http://www.weltfussballarchiv.com/club-profile/zanzibar/kmkm-sc/13888/ https://web.archive.org/web]
Примейру ди Агошту

«Клубе Дешпортиву Примейру ди Агошту» немесе «Примейру ди Агошту» — Анголаның Луанда қаласындағы футбол клубы. Жетістіктері Ұлттық * Ангола чемпионы — 13 (1979, 1980, 1981, 1991, 1993, 1996, 1998, 1999, 2006, 2016, 2017, 2018, 2019) * Ангола кубогы — 4 (1984, 1990, 1991, 2006) * Ангола суперкубогы — 6 (1991, 1992, 1997, 1998, 1999, 2000) Халықаралық * КАФ кубок иелері кубогы (1) ** Финалист: 1998 Сілтемелер * http://www.girabola.com/
Грин Иглс

Грин Иглс — Замбияның Шома қаласындағы футбол клубы, құрылған жылы белгісіз. Клуб қазіргі күнде Замбия Премьер лигасында ойнайды. Өз алаңындағы ойындарын Шома Индепенденсе стадионында өткізеді. Дереккөздер Сілтемелер *https://int.soccerway.com/teams/zambia/green-eagles/10638/matches/
Орландо Пайретс

Орландо Пайретс (ағылш. Orlando Pirates Football Club) — Оңтүстік Африка Республикасы футбол клубы. Базасы Йоханнесбург қаласында. 1937 жылы құрылған. 1940 жылға дейін "Орландо Бойс" деп аталды. Өз алаңындағы ойындарын "Элиис Парк" стадионында өткізеді, сыйымдылығы 59 000 адам. Қазіргі күнде ОАР премьер лигасында ойнайды. Жетістіктері * КАФ Чемпиондар лигасы — 1995 ** Финалист: 2013 * Африка суперкубогы — 1996 * ОАР чемпионы — 2001, 2003, 2011, 2012 * ОАР кубогы — 1994, 2001, 2003 Сілтемелер * https://www.orlandopiratesfc.com/
Брикама Юнайтед

Брикама Юнайтед — Гамбияның Брикама қаласындағы футбол клубы, 2003 жылы құрылған. Жетістіктері * Гамбия чемпионы :: 2011, 2019. * Гамбия кубогы :: 2016. Чемпиондар лигасында :: 2012 – 1 раунд :: 2020 – Бастапқы раунд Сілтемелер * http://de.soccerway.com/teams/gambia/brikama-united-fc/
КОНКАКАФ Лигасы

КОНКАКАФ Лигасы — Солтүстік және Орталық Америка клубтары сынға түсетін футбол жарысы. 2017-2022 жылдар аралығында өткізілді. 2022 жылы КОНКАКАФ Чемпиондары кубогы кеңейтілді де, КОНКАКАФ Лигасы өткізілуін тоқтаттты. Жеңімпаздар Елдер бойынша Клубтар бойынша Сілтемелер * https://www.concacaf.com/concacaf-league/
ФАС (футбол клубы)

«ФАС» — Сальвадордың Санта-Ана қаласындағы футбол клубы. Жетістіктері * Сальвадор чемпионаты ** Чемпион (18): 1951/52, 1953/54, 1957/58, 1961/62, 1962/63, 1977, 1978, 1981, 1984, 1994/95, 1995/96, Кл. 2002, Ап. 2002, Ап. 2003, Ап. 2004, Кл. 2005, Ап. 2009, Кл. 2021 ** Вице-чемпион (23): 1950/51, 1958/59, 1960/61, 1964/65, 1967/68, 1968/69, 1970, 1983, 1987/88, 1993/94, 1997/98, Кл. 1999, Кл. 2001, Кл. 2004, Кл. 2006, Ап. 2006, Ап. 2007, Кл. 2008, Кл. 2011, Кл. 2013, Ап. 2013, Ап. 2015, Ап. 2019 * КОНКАКАФ Чемпиондар лигасы ** Чемпион (1): 1979 * Америкааралық кубок ** Финалист (1): 1980 Сілтемелер * https://web.archive.org/web/20190213133633/http://www.cdfas.net/
Гервин Лейк

Гервин Лейк (, 9 сәуір 1996 жыл, Нидерланд)&nbsp;— синт-мартендік футболшы, жартылай қорғаушы. Синт Мартен Ұлттық футбол құрамасында ойнайды. Сілтемелер * http://www.national-football-teams.com/player/73992.html
Мати Фуси

Мати Фуси — наурулық және тувалулық футболшы, шабуылшы, футбол жаттықтырушысы. Тувалу Ұлттық футбол құрамасы сапында 7 ойын өткізген. Мати Науруда дүниеге келген. 1999 жылға дейін Науру Ұлттық футбол құрамасына кандидат болды. Кейін Тувалу азаматтығын алды. 1999-2002 жылдары фиджилік "Лаутока" клубы сапында ойнады. 2002-2011 жылдары Тувалудың "Тофага" клубында доп тепті. Сілтемелер * https://int.soccerway.com/players/mati-fusi/236046/
Лаутока (футбол клубы)

Лаутока — Фиджидің Лаутока қаласындағы футбол клубы. Жетістіктері ; Фиджи чемпионы: 7 : 1984, 1988, 2009, 2017, 2018, 2021, 2023 Сілтемелер * https://web.archive.org/web/20120331154305/http://www.lautokafootball.com/ ::
Тофага (футбол клубы)

Тофага — Фиджидің Фунафути қаласындағы футбол клубы. 1980 жылы құрылған. Қазіргі күнде Фиджи А дивизионында ойнайды. Өз алаңыдағы стадиондарын "Насьонал" аренасында өткізеді. Жетістіктері Кубоктар * Benson and Hedges Cup ** Жеңімпаз (1): 1997 * Independence Cup ** Жеңімпаз (6): 1998, 2006, 2010, 2012, 2013, 2015, 2020 ** 2 орын (3): 2008, 2009, 2016 * NBT Cup ** Жеңімпаз (6): 2006, 2007, 2008, 2011, 2012, 2019 ** 2 орын (2): 2009, 2013 * Tuvalu Games ** Жеңімпаз (3): 2010, 2012, 2013 ** 2 орын (2): 2009, 2011 * Christmas Cup ** Жеңімпаз (2): 2010, 2019 ** 2 орын (1): 2012, 2013 * Tutokotasi Cup ** Жеңімпаз (1): 2020 Сілтемелер * https://web.archive.org/web/20120425134319/http://www.vriendenvantuvalu.nl/index.php
Атиба Харрис

Атиба Харрис (; 9 қаңтар 1985, Бастер, Сент-Китс және Невис) — сент-китстік футболшы, Сент Китс және Невис құрамасы сапында ойнаған. Жетістіктері Клубтық ; «Даллас» * MLS жеңімпазы — 2016 * АҚШ Ашық кубогы — 2016 Дереккөздер Сілтемелер * https://www.sports.ru/tags/147298639/
Зайн Пьерр

Зайн Пьерр (; , Деннери, Сент-Люсия) — сент-люсиялық футболшы, Сент-Люсия Ұлттық футбол құрамасының жартылай қорғаушысы. Жетістіктері * Тринидад және Тобаго чемпионы (1): 2011/12. * Тринидад және Тобаго кубогы (1): 2015/16. Дереккөздер
Саржантөбе

Саржантөбе – Құланөтпес жəне Соналы өзендері аралығындағы шоқы. Географиялық орны Қарағанды облысы Нұра ауданы жерінде. Топаркөл көлінен оңтүстікке қарай орналасқан. Жер бедері Ең биік жері 417 м. Орта жəне жоғарғы девонның жыныстарын элювийлі-делювийлі шөгінділері жапқан. Өсімдігі Қызғылт қоңыр топырақ жамылғысында жусан, көде, т.б. өсімдіктер өседі. Дереккөздер
Найджел Хассельбайнк

Найджел Хассельбайнк (; 21 қараша 1990, Амстердам, Нидерланд) — нидерландтық және суринамдық футболшы, Суринам Ұлттық футбол құрамасының шабуылшысы. Нидерландтық футболшы Джимми-Флойд Хассельбайнктың жиені. 2021 жылы КОНКАКАФ Ұлттары кубогына қатысты. Жетістіктері Клубтық ; «Сент-Джонстон» * Шотландия кубогы: 2013/14 Дереккөздер Сілтемелер * https://www.national-football-teams.com/player/76197.html
Ресей туы

{{Байрақтар|суретFlag of Russia.svg|мемлекет|пропорция2:3|қолдануы|сурет2Flag of Russia (1991-1993).svg|қабылданған. Өзімен тіктөртбұрышты үш түстен құралған: жоғарғысы — ақ, ортасы — көк, асты — қызыл байрақты құрайды. Тудың ені мен ұзындығының арақатынасы 2:3. Атластар бойынша нөмірлер бұл ретте көрсетілмейді. Осыған байланысты Ресей мемлекеттік органдары Ресей Мемлекеттік туының панельдерін басып шығаруға тапсырыс берген кезде Pantone келесі түстерін көрсетеді: ақ (pantone реңктерсіз түс), көк (pantone 286с) (қатты күйген), қызыл (pantone 485С) (қатты күйген). Тарихы дың байрағы]]Дмитрий Донской туы, Рабинович М.Г. суреті. Мәскеу, 1972 «Мемлекеттік түс ежелгі заманнан бастап әскери байрақтарда, штандартта, таңба мен елтаңбада және мемлекеттік грамоталарда көрінген». Орыс археологы және құқық тарихшысы Дмитрий Яковлевич Самокасов (1843—1911) Әділет министрлігінің Мәскеу мұрағатының құжаттарында жасалған орыс Мемлекеттік түсі туралы мәселені әзірлеуге арналған зерттеулер негізінде моңғол ханның Орыс жеріне үстемдігі кезінде орыс Ұлы Герцогтігінің қара түсті, қара түсті Ұлы Мәскеу Кінәздігінің әскери туы болған, ал қызыл түсті хан грамоталары болған деп мәлімдеді. Жаулап алушылардың жоғарғы билігі шығарған белгілер. Мәскеудің Ордамен данникалық қарым-қатынасы тоқтатылғаннан кейін және жоғарғы билік III Иван Васильевичтің басқаруымен Ұлы Мәскеу кінәздігінің қара түсі Мәскеу мемлекетінің қызыл түсіне ауысады, бұл егемен хаттарға қызыл мөрді және «егемен баннердің» түсін қолдануда көрініс тапты. Президенттік штандарт Ресей президентінің 1994 жылғы 15 ақпандағы № 319 «Ресей Федерациясы Президентінің штандарты (туы) туралы» Жарлығымен белгіленген штандарт дизайнының авторы - суретші Евгений Ухналёв. Ресей Федерациясы Президентінің эталоны үш бірдей көлденең жолақты төртбұрышты панель болып табылады: жоғары ақ, ортасы көк және төменгі жағы қызыл (Ресей Федерациясының Мемлекеттік туының түстері). Ортасында Ресей Федерациясының Мемлекеттік Елтаңбасының алтын бейнесі орналасқан. Түпнұсқа штандарттың орналасқан жері - Ресей астанасы Мәскеу қаласындағы (Мәскеу Кремлінің Сенат сарайы) Ресей Федерациясы Президентінің резиденциясындағы кеңсесі. Ресейдің жаңадан сайланған Президенті қызметке кіріскен кезде түпнұсқа штандарт мемлекет басшысының жанында орналастырылады. Галерея Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://pravo.gov.ru/proxy/ips/?docbody&nd102068960 Федеральный конституционный закон «О Государственном флаге Российской Федерации»] * [http://flag.kremlin.ru/ Государственная символика Российской Федерации] * [http://project.rsl.ru/index.php?doc=209 Государственные символы. Флаг Российской империи. Литература] * [http://russkoe-znamya.narod.ru/film4.html «Российский флаг», документальный фильм режиссёра Владимира Фонарёва, 1993] * [https://sovet.geraldika.ru/article/4754 Особое совещание при Министерстве юстиции для выяснения вопроса о русских государственных цветах] * [https://rusmilhist.blogspot.com/2010/11/standards-of-russian-dragoon-regiments.html Standards of the Russian dragoon regiments in the Narva campaign 1700]
Абрахам Грейвс

Абрахам Грейвс (нидер. Abraham Graves; 5 қазан 1999, Парамарибо, Суринам) — суринамдық футболшы, ПВВ клубы мен Суринам Ұлттық құрамасының қорғаушысы. Карьерасы 2018 жылы "Робингуд" сапында карьерасын бастады. 2019 жылы ПВВ клубына ауысты. 2019 жылы 16 наурызда Гайанаға қарсы жолдастық кездесуде тұңғыш рет ұлттық құрама сапында алаңға шықты. Дереккөздер Сілтемелер
Робингуд

«Робингуд» — Суринамның Парамарибо қаласындағы футбол клубы. 1945 жылы құрылған. Жетістіктері Ұлттық ; Суринам чемпионаты: * Чемпион (27): 1953, 1954, 1955, 1956, 1959, 1961, 1964, 1971, 1975, 1976, 1979, 1980, 1981, 1983, 1984, 1985, 1986, 1987, 1988, 1989, 1993, 1995, 2005, 2012, 2018, 2022, 2023, 2024. ; Суринам кубогы: * Жеңімпаз (5): 1997, 1999, 2001, 2006, 2007. ; Суперкубок: * Жеңімпаз (5): 1994, 1995, 1996, 1999, 2001. Халықаралық ; КОНКАКАФ чемпиондар лигасы: * Финалист (4): 1972, 1976, 1977, 1982. ; Кариб клубтар чемпионаты: * Финалист (1): 2005. Сілтемелер * [https://web.archive.org/web/20110523173418/http://www.freewebs.com/svrobinhood/history.htm Клуб тарихы]
ПВВ

ПВВ (нидер. Politie Voetbal Vereniging) — Суринамның Парамарибо қаласындағы футбол клубы. 1924 жылы құрылған. Қазір Суринамның төменгі лигаларында ойнайды. Жетістіктері * Бекер ван кубогы: 1 :: 1992 * Суринам президенті кубогы: 1 :: 1993 Дереккөздер Сілтемелер
Голден Лион

Голден Лион ФК — Мартиниканың Сент-Джозеф қаласындағы футбол клубы. 1947 жылы құрылған. Жетістіктері Мартиника чемпионаты : Чемпион (2): 2014–15, 2015–16. Мартиника кубогы : Жеңімпаз (2): 2015–16, 2018–19. : 2 орын (2): 2010–11, 2013–14. Сілтемелер *
Алекс Ойкконен

Алекс Кристофер Ойкконен (; 15 қараша 1994 жыл, Йоутсено, Финляндия) — финляндиялық және пуэрто-риколық футболшы, Пуэрто-Рико Ұлттық футбол құрамасы мен "Нор-Шор Юнайтед" клубының жартылай қорғаушысы. Әкесі - фин, анасы - пуэрто-риколық. Дереккөздер Сілтемелер * https://www.national-football-teams.com/player/45626.html
Максим Александрович Гордеев

Максим Гордеев (1 қараша 1995 жыл, Қаракөл, Ыстықкөл облысы) — қырғызстандық шаңғышы, 2017 жылғы Қырғызстан чемпионы. Қырғызстанның еңбек сіңірген спорт шебері. 2017, 2019 жылдары Универсиадаға, 2022 қысқы Олимпиадаға (Қырғызстаннан барған жалғыз спортшы) қатысты. Дереккөздер
Құрылымдық формула

Құрылымдық формула — химиялық қосылыстардағы атомдардың өзара байланысын айқындап көрсететін химиялық формуланың түрі. Ондай формуладағы атомдар арасындағы коваленттік байланыс штрихтер арқылы бейнеленеді. Басқа да арнайы белгілер қолданылуы мүмкін. Құрылымдық формуланың бірнеше түрі бар: * толық түрі — мұнда химиялық қосылыстың бүкіл элементтері мен байланыстары көрсетіледі (1); * қысқа түрі — мұнда атомдардың сутегімен байланыстары көрсетілмей, штрихтер саны үнемделеді (2); * қаңқалық формула — мұнда көміртегі мен сутегі атомдары көрсетілмей, олардың бар болуы тек тұспалданады (3); * бензол сақинасы бар қосылыстар үшін бұл сақина арнайы көрсетілуі мүмкін (4).
Аралас жекпе-жек

Аралас жекпе-жек өнері ( - mixed martial arts) — көптеген техникалардың, мектептер мен жекпе-жектің үйлесіміне ие жекпе-жек өнері. MMA - бұл толық түйіспелікті қажет ететін, тұрыста да (клинч), еденде де (партер) соққы техникасы мен күресті қолданатын жекпе-жек. "Mixed Martial Arts" термині 1995 жылы ММА-ның алғашқы ұйымдарының бірі Battlecade президенті Рик Блуммен ұсынылып, кейіннен басқа елдерде тұрақты қолдануды тапты. Қазіргі таңда MMA спорттың ең жылдам дамып бара жатқан түрлерінің бірі болып табылады, оны жекпе-жек көрсетілімдерінің көрсеткіштері, БАҚ-тағы жарықтандыру, MMA-мен байланысты тауарлар санының өсуі көрсетеді. Дереккөздер
Сансызбай (тау)

Сансызбай – Ақдала қонысының оңтүстігіндегі тау. Географиялық орны Қарағанды облысы Шет ауданы Жамбыл ауылының оңтүстігінде 62 км жерде орналасқан. Жер бедері Абсолюттік биіктігі 627 м. Солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 6 км-ге созылған, енді жері 4 км. Беткейлері жайпақ бірнеше ұсақ шоқылардан тұрады. Таудың батыс етегінде қорымтас үйінділері шоғырланған. Солтүстігінде Жалғызқұдық, шығысында Бұтақ, батысында Сусызтау таулары бар. Өсімдігі Сортаң топырақ жамылғысында жусан, кермек, көкпек, қараған, тобылғы, т.б. өсімдіктер өседі. Дереккөздер
Социофобия

Социофобия ( - "жалпы, бірлескен" + - "қорқыныш"), әлеуметтік фобия — кейбір әлеуметтік жағдайларда туындайтын, шамадан тыс қорқынышпен немесе мазасыздықпен көрінетін мазасыз ауытқудың түрі. Осындай фобиядан зардап шегетін адам іс-әрекетін басқалардың теріс бағалауынан қорқады, нәтижесінде қорқыныш немесе мазасыздық пайда болатын жағдайлардан аулақ болуға тырысады. Дереккөздер
Сасырлы

Сасырлы – Арқарлы тауы мен Ақдала қонысының аралығындағы тау. Географиялық орны Ұлытау облысы Жаңаарқа ауданы Шалқия кенішінің оңтүстік-шығысында 45 км жерде орналасқан. Жер бедері Абсолюттік биіктігі 655 м, салыстырмалы биіктігі 40-55 м. Батыстан шығысқа қарай ендік бағытта 12 км-ге тізбектеле созылған, енді жері 2 км. Беткейі көлбеу бірнеше ұсақ шоқылардан тұрады. Солтүстік етегінде қиыршықтастың үйінділері кездеседі. Батысында Киіктау, солтүстігінде Қызылтас, оңтүстігінде Көкбұлақ таулары, шығысында Суықбұлақ құдығы бар. Өсімдігі Сұр қоңыр топырақ жамылғысында боз жусан, тобылғы, қараған, қылқан селеу, бетеге, т.б. өсімдіктер өседі. Дереккөздер
Нозофобия

Нозофобия (, — "ауру" + — "қорқыныш") — өмірге қауіп төндіретін аурулардың пайда болуынан иррационалды қорқынышпен сипатталатын мазасыз фобиялық бұзылыс . Симптомдары Нозофобияға обыр, жүрек аурулары немесе ЖИТС сияқты аурулардан қорқу жатады. Осы мазасыздық адамның физикалық жағдайынан көріне алады: * бас айналуы * жүрек айнуы * жүрек соғуының, тыныс алудың жиіленуі * тершеңдік * ұйқының бұзылуы. Себептері Нозофобияның пайда болуына әсер ететін факторлар: * Өз денсаулығы туралы алаңдау * Жақын адамның айықпайтын дерттен қайтыс болуы * Жас кезінде ауруды бастан кешіріп, оның қайталануынан қорқу * Белгілі бір аурудың кеңінен тарауы. Мамандардың ойлауынша, медициналық ақпараттың желілердегі қолжетімділігі де аса рөл ойнауы мүмкін, себебі әр адам кез келген аурудың симптомдарын тауып, өзіне жалған диагноз қоя алады. Оның тарағаны сонша, бұл үшін арнайы термин - киберхондрия ойлап табылды. Басқа психикалық шалдығулары бар пациенттер де аса қауіп төндіретін аурулардан қорқуы мүмкін. Дереккөздер
Агорафобия

Агорафобия ( - "базар" + - "қорқыныш") — ашық кеңістіктен, ашық есіктерден қорқу; күтпеген әрекеттерді талап ете алатын адамдардың жиналуынан қорқудың пайда болуымен сипатталатын психиканың бұзылуы; үлкен алаңнан немесе жансыз көшеде жалғыз өткен кезде пайда болатын бейсаналық қорқыныш. Қорғаныс механизмі ретінде пайда болады. Бұл фобия адамдармен және олардан эмоционалды жарақат алуға байланысты туылуы мүмкін. Сондай-ақ қатты эмоционалды күйзелістен туындауы мүмкін. Алғаш рет агорафобияны неміс психиатры Карл Вестфаль сипаттаған. Дереккөздер
Мизофобия

Мизофобия ( - кір, ластану, қорлау + фобия - қорқыныш;, , ) — ластану немесе жұқтырудан туындайтын қорқыныш, айналадағы заттармен жанасудан аулақ болуға ұмтылыс. Осындай қорқынышты сезетін адам мизофоб деп аталады. Терминді алғаш 1879 жылы Уильям А. Хаммонд енгізген болатын. Ол бақыланатын адамның үнемі қолын жууынан көрінетін обсессивті синдромды сипаттаған. Сондай-ақ гермофобия ( - микроб) деген атпен белгілі, себебі қоршаған заттармен жанасудың басты себептерінің бірі - олардың бетіндегі микробтардың қолға түсуінен қорқу. Фильмдердегі көрінісі * атты американдық фильмде басты кейіпкер Джек Николсон сабынның әр бөлігін бір рет қана қолданып, жиі қолын жуған. * мультипликационды сериалында бас кейіпкердің анасы тазалыққа аса ұмтылып, әрқашан қолына резиналық қолғап киген, тіпті күйеуіне өзіне тиюіне жол бермеген. Дереккөздер
Өлім қорқынышы

Өлім қорқынышы, танатофобия ( - "өлім" + - "қорқыныш") — бұл өлім туралы ойлардан туындаған мазасыздық, өзінің немесе жақындарының өлуімен байланысты обсессивті қорқыныш. Көптеген адамдар өлім қорқынышын адам қызметінің басты стимулы деп санайды. Оның ішінде, бұл дін, философия, ғылым және әдебиетке жатады (өз атын тарихта қалдыру жолы ретінде). Танатофобияны ауру деп анықтаса да, кей жағдайларда ол адамдарды жанып жатқан ғимараттан, шайқас алаңынан, т.б. қашуға итермелейді, яғни олардың өмірін сақтап қалудағы қорғаныш механизмі ретінде жұмыс істейді. Өлуге жақын егде жастағы адамдар өлім қорқынышының әсерінен өздерінің тағдырын сезіп, өмір сүруін өрістету жолдарын табуға тырысады. Өлім алдындағы галлюцинация, елестеулердің туындауы олар үшін өлімнен кейінгі өмірдің болуы туралы діни сенімнің расталуы болып көрінеді. Осылайша, өлім қорқынышы өмір бойы тереңірек тартып, адамдар өз күнелтуінің мәнін түсінеді. Алайда өлімге басқаша көзқарасты ұстанатын қоғамдар да бар. Мысалы, буддизмде өлімге дайындалу адамның ең маңызды іс-әрекеті болып саналады, ал бусидоға сәйкес, самурайды өмір бойы жетектеп жүретін қауіп-қатер оның қорқынышы болудан қалады. Бірақ қазіргі тұтыну қоғамында өлім қорқынышының адамға түпсаналы түрде әсер етуі жиі құбылыс болып табылады. Дереккөздер
Комилжон Алиевич Тухтаев

Комилжон Алиевич Тухтаев (30 қазан 1997 жыл, Янгиабад, Ташкент облысы) — өзбекстандық тау шаңғышысы, 2022 жылы Қысқы Олимпиадаға қатысқан жалғыз өзбекстандық спортшы. Слаломда және гигантты слаломда өнер көрсетеді. 2015, 2017, 2019 жылдары әлем чемпионатына қатысты. Дереккөздер Сілтемелер * [https://olympics.com/beijing-2022/olympic-games/en/results/alpine-skiing/athlete-profile-n1013712-komiljon-tukhtaev.htm https://olympics.com]
Доротея Вирер

Доротея Вирер (; 3 сәуір 1990) — Италиялық биатлоншы, Олимпиаданың үш дүркін қола жүлдегері, үш дүркін әлем чемпионы, 2011 жылғы жасөспірімдер арасындағы абсолютті әлем чемпионы. 2018/19, 2019/20 маусымдардағы биатлон бойынша әлем кубогының екі дүркін жеңімпазы, 2018/19 жылғы Кіші әлем кубогының жарыс кестесі жеңімпазы. Жазғы биатлоннан әлем чемпионы: 2013 Карьерасы Жастық шағы Доротея 1990 жылы Солтүстік Италиядағы Оңтүстік Тиролдағы неміс тілінде сөйлейтін Брунико коммунасында дүниеге келген. 2000 жылдан бері биатлонмен айналысады. Ол итальяндық шекарашы «Gruppi Sportivi Fiamme Gialle» (сөзбе-сөз: «сары түймелер») спорт клубының өкілі. Алғашқы елеулі жетістік итальяндыққа 2006 жылы келді, ол жастар арасындағы ұлттық чемпионатта спринт күмісін жеңіп алды. Дереккөздер Сілтемелер * https://www.biathlon.com.ua/profile.php?id2613&langrus
Максанс Парро

Максанс «Макс» Парро (фр. Maxence «Max» Parrot; 6 маусым 1994 жыл, Ковансвиль, Квебек, Канада) — канадалық сноубордшы, 2022 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының чемпионы. Жетістіктері Олимпиада ойындары * Чемпион: 2022 * Қола жүлдегер: 2022 * Күміс жүлдегер: 2018 Әлем чемпионаты * Күміс жүлдегер: 2021 Дереккөздер
Анна Гассер

Анна Гассер (; 16 тамыз 1991 жыл, Филлах, Аустрия) — аустриялық сноубордшы, 2018, 2022 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының чемпионы. Әлем Кубогында 2013 жылдың 11 қаңтарында дебют жасады. Ол 2016/17 маусымында Милан, Пхенчхан және Менхенгладбахтағы үлкен эйрде қатарынан үш кезеңді жеңіп алған кезде алғашқы жеңістерге қол жеткізді. 2017 жылғы әлем чемпионы. 2014 жылғы Олимпиадаға да қатысты.
Александр Александрович Большунов

Александр Александрович Большунов (31 желтоқсан 1996, Брянск облысы, Ресей) — ресейлік шаңғышы, үш дүрін Олимпиада чемпионы (2022), 2021 жылғы әлем чемпионы. 2018 жылғы Қысқы Олимпиаданың үш дүркін күміс жүлдегері. Дереккөздер
Сюзанне Схюлтинг

Сюзанне Схюлтинг (нидерл. Suzanne Schulting; ) — нидерландтық шорт-трекер, екі дүркін Олимпиада чемпионы (2018, 2022), бірнеше дүркін әлем және Еуропа чемпионы. Дереккөздер Сілтемелер * http://www.shorttrackonline.info/skaterbio.php?id=STNED22509199701
Олимпиада ойындарындағы шайбалы хоккей

Шайбалы хоккей турнирі барлық Қысқы Олимпиада ойындарында өткізілді. Ал алғашқы турнир 1920 жылдың ойындарында орын алды (бұл жазғы Олимпиада болды). 1920—1968 жылдар аралығында Олимпиададағы турнир сонымен қатар әлемдік чемпионат ретінде қарастырылды. 1998 жылдан бастап Олимпиадаларда әйелдер арасындағы хоккей турнирі де өткізіле бастады. Медальдар Ерлер Әйелдер Қазақстан хоккейшілерінің қатысуы Қазақстанның ерлер құрамасы Олимпиада ойындарына 1998 және 2006 жылдары қатысқан. Әйелдер құрамасы 2002 жылы қатысқан. Пошта маркаларында
Ева Самкова

Ева Самкова (чех. Eva Samková, , Врхлаби, Чехия) — чехиялық сноубордшы, 2014 жылғы Қысқы Олимпиада чемпионы, 2018 жылғы Қысқы Олимпиада қола жүлдегері. 2013 жылғы Универсиада чемпионы. 2019 жылы әлем чемпионы атанды. Дереккөздер
Линдси Джекобеллис

Линдси Джекобеллис (ағылш. Lindsey Jacobellis, , Данбери, Коннектикут, АҚШ) — америкалық сноубордшы, бес бірдей Қысқы олимпиада ойындарына қатысқан (2006-2012). 2006 жылғы Олимпиадада күміс жүлдегер атанды. 2022 жылғы Олимпиадада екі дүркін чемпиондыққа қол жеткізді. Алты дүрін әлем чемпионы. Дереккөздер
Зои Садовски-Синнотт

Зои Садовски-Синнотт (ағылш. Zoi Sadowski-Synnott, , Сидней, Аустралия) — жаңа зеландиялық сноубордшы, тегі аустралиялық. 2022 жылғы Қысқы Олимпиаданың чемпионы және күміс жүлдегері, 2018 жылғы Қысқы Олимпиаданың қола жүлдегері. 2019 және 2021 жылдары әлем чемпионы атанды. Дереккөздер
Изабель Вайдеман

Изабель Вайдеман (; 18 шілде 1995 жыл, Оттава, Канада) — Канадалық конькиші, 2022 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының алтын, күміс және қола жүлдегері, командалық жарыста әлем чемпионатының екі дүркін жүлдегері. 2018 және 2022 қысқы Олимпиада ойындарына қатысқан.
Лоде Ваутерс

Лоде Альфонс Ваутерс (, 27 мамыр 1929 жыл, Клейн-Ворст, Антверпен, Бельгия — 25 наурыз 2014 жыл, Гел, Антверпен, Бельгия) — бельгиялық велоспортшы. 1948 жылғы Жазғы Олимпиаданың чемпионы және қола жүлдегері.
Баскетболдан Еуропа чемпионаты

Баскетболдан Еуропа Чемпионаты — Еуропа Баскетбол Конфедерациясымен өткізілетін құрамалар арасындағы басты баскетбол турнирі. Еуропа чемпионаты 1935 жылдан бастап әр төрт жылда бір рет өткізіліп тұрады. Басқаларынан көбірек, он төрт рет кубокты ҚСРО құрама командасы жеңді. Жеңімпаздары және жүлдегерлері Жалпы медальдар саны Сыртқы сілтемелер * [http://www.fiba.com/europe ФИБА Еуропа ресми сайты] * [http://www.eurobasket.com/European-Championships EuroBasket.com]
Сасықбастау

Сасықбастау – Сасықкөл көлінің солтүстік-батысындағы тау. Географиялық орны Абай облысы Үржар ауданы жерінде орналасқан. Жер бедері Абсолюттік биіктігі 466 м. Батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 3 км-ге иіле созылған, енді жері 1 км. Солтүстік беткейі тіктеу, оңтүстікке қарай еңістеніп жазыққа ұласады. Солтүстігінде Ойсексеуіл, шығысында Қызылқақ көлдері, батысында Қалмаққазған құдығы, оңтүстік-батысында Қылы қонысы бар. Өсімдігі Сортаңды қоңыр топырақ жамылғысында сұр жусан, жүзгін, көкпек, бұйырғын, баялыш, т.б. өсімдіктер өседі. Атырабы – мал жайылымы. Дереккөздер
Мөлдір Жаңбырбай

Мөлдір Берікқызы Жаңбырбай (18 мамыр 1997 жыл) — қазақ каратешісі, кумите бағдарламасында 55 кг дейінгі салмақта сынға түседі. Ол - жастар арасында Азия және әлем чемпионы. Токио Олимпиадасының қатысушысы. 2023 жылы қазан айының басында Мөлдір Жаңбырбай Қытайдың Ханчжоу қаласында өткен XIX жазғы Азия ойындарының соңғы жарыс күні күміс медаль алған. Ол финалда 2018 жылғы Азия ойындарының жеңімпазы, тайбэйлік Шиау Шуанг Гумен күш сынасты. Қарсыластар 5:5 есебімен тең түскен. Дегенмен, соңғы нәтижелі әдісті Шиау Шуанг жасағандықтан, жеңіс Тайпей спортшысына бұйырды. 2023 жылы қазан айында Мажарстан астанасы Будапеште өткен 2023 XXVI әлем чемпионатында алтын медаль жеңіп алды. Мөлдір 50 кг дейінгі салмақта финалда Италия өкілі Эрминия Перфеттоны ұтқан. Жаңбырбай жартылай финалда әлем рейтингінің көшбасшысы Салазар Йоргелисті (Венесуэла) айқын басымдықпен тізе бүктіріп, сенсация жасаған. Мөлдір Жаңбырбай - ересектер арасында әлем чемпионы атанған тұңғыш қазақ каратешісі. 2025 жылы мамырда Өзбекстан астанасы Ташкентте өткен ересектер арасындағы Азия чемпионатында қола жүлдеге ие болды. Ал 2024 және 2025 жылы Karate 1-Premier League турнирінің нәтижесінде үздік спортшыға берілетін Grand Winner номинациясында жеңіске жетті. Ол - маусымның үздік каратешісіне берілетін Grand Winner сыйлығын 2 рет иеленген тұңғыш қазақ. Kарьерасы 2018 жылғы Азия ойындарына қатысқан. 2020 жылғы Тоkио Олимпиадасында топтық kезеңнен өте алмады. 2021 жылы желтоқсан айында Азия чемпионы атанды. Сілтемелер * https://olympic.kz/kk/athlete/59-moldir-zhanbyrbay
Сюй Дунсян

Сюй Дунсян (қыт. 徐东香, пиньинь Xú Dōngxiāng, 15 қаңтар 1983) — қытайлық академиялық ескекші, 2012 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегері, 2006 жылғы әлем чемпионаты мен 2002 жылғы Жазғы Азия ойындарының чемпионы.
Гандболдан Еуропа чемпионаты

Гандболдан Еуропа Чемпионаты — Еуропа Гандбол Федерациясымен өткізілетін құрамалар арасындағы басты гандбол турнирі. Еуропа чемпионаты 1994 жылдан бастап әр екі жылда бір рет өткізіліп тұрады. Басқаларынан көбірек, бес рет кубокты Швеция құрама командасы жеңді. Жеңімпаздары және жүлдегерлері Жалпы медальдар саны Сыртқы сілтемелер * [http://www.eurohandball.com Еуропа Гандбол Федерациянің ресми сайты]