kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
УНАМ Пумас

«Клуб Универсидад Насьональ» , сондай-ақ «Пумас УНАМ» немесе «Пумас» — Мексика чемпионаттарында ойнайтын Мехикодағы футбол клубы, 1954 жылы құрылған. Жетістіктері Ұлттық * Мексика чемпионы (7): 1976/77, 1980/81, 1990/91, Кл. 2004, Ап. 2004, Кл. 2009, Кл. 2011 ** Вице-чемпион (8): 1967/68, 1977/78, 1978/79, 1984/85, 1987/88, Ап. 2007, Ап. 2015, 2020 * Мексика кубогы (1): 1974/75 * Мексика чемпиондағы кубогы (2): 1975, 2004 Халықаралық * Оңтүстік Америка кубогының финалисі (1): 2005 * КОНКАКАФ чемпиондар лигасы (3): 1980, 1982, 1989 * Америка аралық кубок (1): 1981 Атақты ойыншылары * Пабло Баррера * Энрике Борха * Уго Санчес * Хорхе Кампос * Луис Гарсия * Гонсало Пинеда Дереккөздер Сілтемелер * https://www.pumas.mx/
Толука (футбол клубы)

«Толука» — Мексиканың Толука қаласындағы футбол клубы. 1917 жылы құрылған. Жетістіктері Ұлттық * Мексика чемпионы (10): 1966/67, 1967/68, 1974/75, Жаз. 1998, Жаз. 1999, Жаз. 2000, Ап. 2002, Ап. 2005, Ап. 2008, Бис. 2010 ** Вице-чемпион (7): 1956/57, 1957/58, 1970/71, Зима 2000, Ап. 2006, Ап. 2012, Кл. 2018 * Екінші дивизион жеңімпазы (1): 1952/53 * Мексика кубогы (2): 1956, 1989 * Мексика чемпиондары кубогы (4): 1967, 1968, 2002/03, 2005/06 Халықаралық * КОНКАКАФ Чемпиондар лигасы (2): 1968, 2003 Дереккөздер Сілтемелер * https://www.tolucafc.com/
Атлетико Морелия

«Атлетико Морелия» — Мексиканың Мичоакан қаласындағы футбол клубы. 2020 жылғы дейін "Монаркас Морелия" деп аталып келді. Жетістіктері Ұлттық * Мексика чемпионы (1): Қыс 2000 ** Вице-чемпион (3): Ап. 2002, Кл. 2003, Кл. 2011 * Екінші дивизион жеңімпазы (1): 1981 * Мексика кубогы (1): Ап. 2013 Финалист (2): 1964/65, Кл. 2017 * Мексика суперкубогы (1): 2014 Халықаралық * КОНКАКАФ чемпиондар лигасы (2): 2002, 2003 Дереккөздер Сілтемелер * https://www.camorelia.com/
Граймерсбург

Граймерсбург ) — Германия Федеративтік Республикасының Рейнланд-Пфальц жерінде орналасқан муниципалитет. Кохем-Целль ауданының құрамына енеді. Муниципалитеттің тұрақты тұрғындарының саны 688 адамды құрайды (31 желтоқсан 2010 жыл). Жер аумағы - 10,16 км². Ресми коды - 07 1 35 036. Дереккөздер Cілтемелер * [http://www.greimersburg.de/ Ресми парақшасы]
Футболдан Италия суперкубогы 2020

Футболдан Италия суперкубогының 33-ші жарысы. 2019-20 жылғы Италия чемпионы "Ювентус" пен сол маусымдағы кубок иегері "Наполи" кездесіп, "Ювентус" 2-0 есебімен жеңіске жетті. Матч Детальдар Дереккөздер Сілтемелер
Он алты варварлық мемлекет

Он алты варварлық мемлекет (, пінин. shí liù guó) — ежелгі Қытай аумағында болған мемлекеттердің қырық құрауы, 304-439 жж., Солтүстік Қытай құлағаннан кейін пайда болды. Варварлық патшалықтарға Чен, Солтүстік Хан, Кейінгі Чжао, Алғашқы Лян, Кейінгі Лян, Батыс Лян, Солтүстік Лян, Оңтүстік Лян, Алғашқы Цин, Кейінгі Цин, Батыс Цин, Алғашқы Ян, Кейінгі Ян, Солтүстік Ян, Оңтүстік Ян және Ся кіреді. Жан Вей, Батыс Шу, Батыс Ян, Дуан, Юйвен, Чоучи, Алғашқы Вей және Дай патшалықтары да осы кезеңде болған, дегенмен тарихшылар оларды 16 патшалыққа кіргізбейді. Бес көшпелі тайпа
Түркістандық топтама

«Түркістандық топтама» — Орта Азияға барғандағы әсерлерінен пайда болған Василий Васильевич Верещагиннің суреттер топтамасы. 1867 жылы Түркістан генерал-губернаторы К. П. Кауфман суретшіні өз қарамағына прапорщик шенінде қызмет етуге шақырды. Тамыз айында олар Ташкентке аттанды, кейін Самарқанда қала қорғанысына қатысты, мұнда Верещагин жарақат алып, ерлігі үшін 4-ші деңгейлі Әулие Георг орденімен марапатталды. 1868 жылдың соңында ол Петерборға қайтады. Келесі жылы ол тағы Орта Азияға сапар шегеді. 1871 жылы Верещагин Мюнхенге көшеді. Екі жылдың ішінде ол осы топтама бойынша жұмысын аяқтайды. «Түркістандық топтамаға» 13 сурет, 81 этюд және 133 эскиз кірді. Бұның бәрі 1873 жылы Лондонда көрмеге қойылды, 1874 жылы бұл көрме Петербор мен Мәскеуге де жетті. Сол жылы П. М. Третьяков бүкіл топтаманы 92 мың күміс сомына сатып алады. Бүгінгі күні бұл топтама Третьяков галереясында көрсетіледі. Верещагиннің бұл топтамасына «Варварлар» кішігірім топтамасы да кіреді: Сілтемелер * * [http://veresh.ru/turkestan.php Василий Верещагин сайтындағы ақпарат]
Соғыс апофеозы

«Соғыс апофеозы» — орыс кескіндемешісі Василий Васильевич Верещагиннің ең танымал суреттерінің бірі. Сурет 1871 жылы салынған, «Түркістандық топтамаға» кіреді. Өлшемдері 127 × 197 см. Третьяков галереясында сақтаулы тұр. Рамасында келесідей жазу бар: «Өткен шақтың, бүгінгінің және болашақтың барлық атақты жаулап алушыларына бағышталады». Өнер сыншысы Владимир Васильевич Стасов «Соғыс апофеозы» туралы былай жазған: Мұндағы мәселе Верещагин өрттен кейін қураған даладағы бас сүйектердің пирамидасын, оны айналып ұшқан, жемге жарарлық ет қалдығын іздеген қарғаларды қандай шеберлікпен салғанында ғана емес. Жоқ! Бұл суретте Верещагинге тән бояулардың ерекше виртуалдығынан әлдеқайда құнды және биік қасиет байқалады — бұл тарихшының һәм адамзат сынаушының терең көзқарасы... Сілтемелер * [https://muzei-mira.com/kartini_russkih_hudojnikov/2077-apofeoz-voyny-vereschagin-vasiliy-vasilevich-opisanie-kartiny.html Сурет туралы] «Музеи мира» сайтында
Бадер-Мейнхоф құбылысы

Бадер-Мейнхоф құбылысы — бұл бір зат туралы білген бойда сіз оны барлық жерде бірден байқай бастайсыз дегенді білдіреді. Интернеттен кез-келген жаңа сөзді немесе құбылысты табыңыз. Кенеттен сіз оны қайда барсаңыз да көре бастағаныңызды түсінесіз. Бұл кездейсоқтық емес. Сіз үшін жаңа сөздер немесе құбылыстар, әрине, бұрын болған, бірақ сіз оларды ақпарат ағымында байқамадыңыз. Cіз жаңа сөзді, затты немесе идеяны алғаш кездестіргенде оны бейсаналық түрде байқай бастайсыз. Бұл селективті зейіннің көмегімен іске асады. Cіз бұл затты қайтадан көрген сайын оны осы объектінің барлық жерде болатындығының қосымша дәлелі ретінде қабылдайсыз. Дереккөздер
Саран бөгені

‎ Саран бөгені — Қарағанды облысы Саран қаласынан солтүстікке қарай 2 км жерде орналасқан, Қарағанды өзені бойындағы су айдыны. 1974 жылы салынған. Ертіс-Қарағанды каналы суымен толығады. Гидрологиялық сипаты Ұзындығы 2,9 км, ені 2 км, су айдынының аумағы 5,4 км². Бөгеннің су сыйымдылығы 11 млн. м³, ең терең жері 5,2 м, жағалау бойының ұзындығы 11,5 км. Суы Қарағанды резина-техникалық бұйымдар зауыты жəне т.б. кəсіпорындардың шаруашылық қажетіне пайдаланылады. Дереккөздер
Көлтоған бөгені

‎ Көлтоған бөгені — Қызылорда облысы Жаңақорған ауданыны жеріндегі су қоймасы. Сырдария өзеніне құятын Ақүйек өзенінің жоғарғы аңғарында орналасқан. Көктемгі тасқын суды жинап, жазда егіншілікпен айналысу үшін 20-ғасырдың басында, шамамен 1920-30 жылдары қолайлы жерден ұзындығы 1 шақырымдай болатын бөгет соғылып, үлкен су қоймасы жасалған. Гидрологиялық сипаты Ұзындығы 1 км, ендірек жері 911 м, жағалық сызықтың ұзындығы 4 км. Тоған суын күні бүгінге дейін Бірлік ауылының халқы пайдаланып келеді. Дереккөздер
Ақүйек

Ақүйек – Сырдария алабындағы өзен. Географиялық орны Қызылорда облысы Жаңақорған ауданы жерімен ағады. Бастауы Қаратау жотасындағы Теріскей тауының етегінен басталып, Сырдарияға жетпей тартылып қалады. Гидрологиясы Ұзындығы – 70 км, су жиналатын алабы – 670 км 2 . Суы көктемгі қар, жауын-шашынмен толығады. Өзеннің жоғарғы бөлігінде Көлтоған бөгені салынған. Дереккөздер
Бүркітті су қоймасы

‎ Бүркітті су қоймасы — Жамбыл облысы Сарысу ауданы жерімен ағатын Бүркітті өзені бойында 1975 жылы іске қосылған. Маятас ауылынан оңтүстікке қарай 3,8 км-дей жерде орналасқан. Гидрологиялық сипаты Суының толық сыйымдығы 8,3 млн. м³, ұзындығы 1,5 км, енді жері 1,2 км-ге жуық. Қазіргі таңда су қоймада 2,4 млн м³ су қоры бар. Түсіп жатқан су көлемі-350 л/с. Дереккөздер
Аль-Амаль

Аль-Амаль (, «үміт») — 2020 жылдың 19 шілдесінде Марсқа ұшырылған Біріккен Араб Әмірліктерінің ғарыш аппараты. 2021 жылдың 9 ақпанында аппарат Марс орбитасына енді. Бұл Араб елдерінің Марсқа жеткен алғашқы ғарыш кемесі болды. Аппараттың ғылыми мақсаттары — Марс атмосферасын толыққанды зерттеу, метеорологиялық құбылыстарды қадағалау, Күн желінің атмосфераға әсерін тіркеу. Құрылғылары Аль-Амаль келесі ғылыми құрылғылармен жабдықталған: * Emirates eXploration Imager (EXI) камерасы * Emirates Mars Infrared Spectrometer (EMIRS) инфрақызыл спектрометрі — атмосферадағы су және шаң іздерін іздейді, температуралық карта жасайды * Emirates Mars Ultraviolet Spectrometer (EMUS) ультракүлгін спектрометрі — атмосфераның жоғарғы қабаттарындағы оттегі мен сутегі мөлшерін өлшейді Дереккөздер Сілтемелер *[https://www.emiratesmarsmission.ae/ Миссияның ресми сайты]
HitTV

HIT TV — қазақстандық отбасылық ойын-сауық телеарнасы. Арнаның мақсатты аудиториясы - 6 жастан 54 жасқа дейінгі телекөрермендер. Арнаның ойын-сауық бағыты бар, мазмұны өз өндірісінің бағдарламалары, фильмдер, телехикаялар және жаңалықтарға негізделген. Тарихы Телеарна 1996 жылы құрылды, бірақ ресми түрде 1997 жылы басталды және «Шаһар» деп аталды. Ол Қазақстандағы алғашқы музыкалық телеарна болды. 2003 жылы техникалық жаңғыртудан кейін арна HIT TV болып өзгертілді. Осы уақыт аралығында арна ребрендингтің бірнеше кезеңдерінен өтті, ұзақ уақыт бойы ол музыка арнасы ретінде жұмыс істеді. 2012 жылы музыкалық трансляция ойын-сауық бағдарламаларымен кеңейтілген, ал 2017 жылы телеарна музыкалық контенттен мүлдем бас тартып, отбасылық ойын-сауыққа айналды. Хабар тарату тұжырымдамасы жаңалықтар, көркем және деректі фильмдер, мультфильмдер мен телехикаяларды қоса алғанда, телекөрермендердің кең ауқымына бағытталған. Бүгінгі таңда HIT TV 6 мен 54 жас аралығындағы кең аудитория үшін өзін отбасылық ойын-сауық арнасы ретінде көрсетеді. Телеарна OTAU TV, ALMA TV және ID TV пакеттерінде Қазақстан Республикасында ұсынылған. Аналогтық хабар таратуы Алматы және Алматы облысында. Телеарнаның жанрлық құрылымы кәріс, түрік және орыс телехикаялары; мистикалық, тәрбиелік, ойын-сауық және әзіл-сықақ бағдарламалары; толық метражды көркем фильмдер; ситкомдар; қазақ тіліндегі эскиздер, мультипликациялық телехикалар, сонымен қатар шоу-бизнес, аспаздық, автокөліктер және тағы басқалар туралы бағдарламалардан тұрады. HIT TV - бұл фильмдер көрсету және ойын-сауық бағдарламаларын шығару жанрында жетекші орындарға ие болуға тырысатын қарқынды дамып келе жатқан телеарна. Басшысы * Марко Ауджелло - "ТРК SHAHAR" ЖШС директоры Хабар таратуы * Спутниктік хабар таратуы — OTAU TV * Спутниктік хабар таратуы — KazSat-3 * Кабелдік хабар таратуы — Alma-tv, Icon және басқалары. * Ғаламтор-хабар таратуы — ID-TV [https://galamtv.kz/tv Galam TV] Тағы қараңыз * MuzZone * Муз-ТВ
Иордания мәлігі

Иордания мәлігі Иордания конституциясы бойынша ол мемлекет басшысы. Иорданиядағы монархия Ұлыбританияның көмегімен 1921 жылы енгізілді. Иордания конституциялық монархия болғанымен, мәлік айтарлықтай атқарушы және заң шығарушы билікке ие. Ол Иордания Қарулы Күштерінің бас қолбасшысы және премьер-министр мен органдар директорларын тағайындайды. Ол сондай-ақ жоғарғы палата, Сенат және Конституциялық Сот мүшелерін тағайындайды. Тарихы Хашемиттер әулетінен шыққан Хұсейін бен Әлидің ұлдары Ирак пен Иорданияның патшалары атанды. Абдалла ибн Хұсейін алғаш рет 1921 жылы 11 сәуірде Трансиорданияның әмірі болып тағайындалды, ал 1946 жылы 25 мамырда елге тәуелсіздік берілгендіктен, Хашимиттік Трансиордан Патшалығының мәлігі болып жарияланды. Елдің атауы 1948 жылғы араб-израил соғысынан кейін 1949 жылы 3 сәуірде Иордания Хашимит Мәліктігі болып өзгертілді. Трансиордания әмірлерінің тізімі Иордания мәліктерінің тізімі Лауазымда болудағы диаграмма ImageSize = width:800 height:auto barincrement:20 PlotArea = top:10 bottom:50 right:130 left:20 AlignBars = late DateFormat = yyyy Period = from:1921 till:2021 TimeAxis = orientation:horizontal ScaleMajor = unit:year increment:10 start:1921 Colors = id:emir value:rgb(0.5,0.71,0.84) legend: әмір id:king value:rgb(1,0.70,0) legend: мәлік Legend = columns:4 left:150 top:24 columnwidth:100 TextData = pos:(20,27) textcolor:black fontsize:M text:"Title:" BarData = bar:AbdullahI bar:Talal bar:Hussein bar:AbdullahII PlotData= align:left fontsize:10 shift:(3,-4) anchor:from width:15 bar:AbdullahI color:emir from: 1921 till: 1946 text:"Абдалла I" color:king from: 1946 till: 1951 bar:Talal color:king from: 1951 till: 1952 text:"Талал" bar:Hussein color:king from: 1952 till: 1999 text:"Хұсейін" bar:AbdullahII color:king from: 1999 till: 2019 color:king text:"Абдалла II" barset:skip Дереккөздер
Тяньвэнь-1

Тяньвэнь-1 (天問一號, «Аспанға сұрақтар») — 2020 жылдың 23 шілдесінде Марсқа ұшырылған қытайлық ғарыш кемесі, орбиталық аппараттан және ішінде ровері бар қону сатысынан тұрады. 2021 жылдың 10 ақпанында аппарат Марс орбитасына енді. Мамыр айында қону сатысы роверді Марстың Утопия жазығына жеткізеді деп жоспарланған. Құрылғылары Орбитер құрылғыларына мультиспектрлік және панорамалық камералар, радиолокатор, спектрометр, магнитометр, ион санауышы және энергиясы үлкен бөлшектердің санауышы кіреді. Ровер құрылғыларына 100 м тереңдікке дейін жететін георадар, магнит өрісінің анықтағышы, метеорологиялық құрылғы, химиялық анықтағыш, мультиспектрлік камера, навигациялық пен топографиялық камералар кіреді. Ровердің негізгі мақсаттарының бірі — биомолекулалар мен биосигнатураларды іздеу. Дереккөздер
Катар әмірі

Катар әмірі Катар мемлекетінің басшысы. Олар арабтардың ең ірі тайпаларының бірі Бану Тамимнен тараған Әл Тани әулетіне жатады. Атқарушы билікті әмір Министрлер кеңесімен бірге жүзеге асырады. Министрлер кеңесі әмірдің міндеттерін орындауға, сондай-ақ конституция мен заң ережелеріне сәйкес мемлекетті басқаруға қатысады. Катар мемлекеті 1850 жылы пайда болды; Мұхаммед бен Тани оның негізін қалаушы болып саналады. Мемлекеттің үкіметі Әл Тани руын мұрагерлік жолымен Хамад бен Халифа бен Хамад бен Абдулла бен Жассим мұрагерлері ерлер желісі арқылы жүзеге асырады. Таққа мұра болу Тақты «әмірдің сөзсіз мұрагері» деп аталатын ұлдарына беру керек. Егер әмірдің ұлы болмаса, тақты әмір әулетінің әмір өзінің мұрагері деп атаған мүшесі алады. Билік ер желісі арқылы беріледі. Отбасылық кеңес және ақсақалдармен ақылдасқаннан кейін, әмір мұрагер тағайындайтын жарлық шығарады. Тақтың мұрагері мұсылман және мұсылман әйелдің ұлы болуы тиіс. Сайланғаннан кейін билік мұрагері келесі антты қабылдайды: «Алланың алдында шариғатты, конституцияны және заңдарды құрметтеуге, мемлекеттің тәуелсіздігін, оның аумақтық тұтастығын, азаматтардың бостандығы мен мүдделерін қорғауға, мемлекет пен әмірге адал болуға ант етемін». Мұрагер әміршінің билігі мен міндеттерін орындауды соңғысы болмаған кезде немесе жағдай қажет болса, қабылдауы керек. Әмір тақ мұрагерімен басқару қағидаларын талқылауға немесе оны кез-келген міндеттерді орындаудан босатуға құқылы. Мұрагер Министрлер кеңесінің отырыстарында болғанда, сол жерді басқаруы қажет. Әмір өз өкілеттігінің бір бөлігін басқарушы әулеттің кез-келген мүшесіне беруге құқылы. Бұл адам билікті әмірге берген сәттен бастап басқаруды тоқтатады. Таққа отырғаннан кезде әмір елге адал болуға ант беруі керек. Әмірдің шешімімен басқарушы әулеттің Кеңесі құрылады. Әмір оны өзінің отбасы мүшелерінен тағайындайды. Егер әмір елді басқара алмаса не қайтыс болса, билеуші әулеттің кеңесі таққа кімнің отыратынын шешуі керек. Құпия отырыстан кейін Министрлер кеңесі мен аш-Шура кеңесі таққа отыратын кісінің есімін жариялап, оны әмір ретінде ұсынады. Егер сайланған әмірдің жасы 18-ден аз болса, онда билік басқарушы әулеттің кеңесі тағайындайтын Регенттер кеңесіне өтеді. Регент кеңесі кем дегенде үш және бес мүшеден аспайтын төрағалардан тұрады. Кеңестің басшысы және оның мүшелерінің көпшілігі билеуші әулеттен болуы тиіс. Хәкімдер Әмірлер Дереккөздер
Халиме сұлтан

Халиме сұлтан (; 1571 — 1623) — III Мехметтің әйелі, I Мұстафаның анасы. Ұлының екі мәрте билігі кезінде уәлиде сұлтан болған. Өмірбаяны Халименің шығу тегі абхаздық болған. Оның болашақ сұлтан III Мехметтің гареміне қалай түскені нақты белгісіз. Мехмет Маниса санжақбейі болған кезде, Халиме оның сүйіктісіне айналып, шамамен 1587 жылы өзінің бірінші ұлын - шаһзада Махмұтты дүниеге әкелді. Мехмет таққа отырғанға дейін ол ұлы I Мұстафа мен есімі белгісіз қызын туды. Халименің қызы 1622 жылы II Османды өлтірген Қара Дәуіт пашаға тұрмысқа шықты. 1595 жылы Мехмет сұлтан атанды; Халиме Сафие сұлтан басқарған Топқапы сарайына келді. Сафие Халименің үлкен ұлы Махмұттың өлім жазасына кесілуіне әсер етті. 1603 жылы III Мехмет қайтыс болды; таққа оның он үш жасар баласы I Ахмет отырды. Ол інісінің өмірін сақтап қалу шешімін қабылдады. Ахмет інісінің психикалық ауруға шалдығу кесірінен тағына қауіп төндіре алмайды деп санаған. Бұл шешімді қабылдауға Ахметтің сүйікті күңі Көсем ықпал жасады. Ахметтің өліміне дейін Мұстафа кафесте қамауда отырды, ал Халиме сұлтан Ескі сарайға жіберілді. 1617 жылдың қарашасында Ахмет қайтыс болады. Таққа Мұстафа отырады. Халиме сұлтан Ескі сарайдан шақырылып, уәлиде сұлтан атанады. Өнерде * «Ғаламат ғасыр: Көсем дәуірі» телехикаясы (2015, Халиме сұлтан рөлінде — Аслыхан Гюрбюз)
Марс-1

Марс-1 — Марсты зерттеуге арналған алғашқы кеңестік ғарыш аппараты. Планета аралық станцияның массасы 893,5 кг болды; ұзындығы 3,3 м, ені (күн батареяларымен бірге) 4 м, орбиталық модульдің диаметрі 1,1 м. 1962 жылдың 1 қарашасында Марс-1 Байқоңырдан сәтті ұшырылды. Зымыранның төртінші сатысы станцияны Жер орбитасынан Марсқа апарар траекториясына шығарып, кейін станциядан бөлініп қалды. Ұшу барысында 61 радиобайланыс сеансы өткізілді. Бірақ 1963 жылдың 21 наурызында болған сеанстан кейін станция байланысқа шықпаған, ол кезде ол Жерден 106 млн шақырым қашықтықта болды. Есептеу бойынша, 19 маусымда станция Марстан 197 мың шақырымға жуық қашықтықта өтіп, кейін Күнді айнала бастады. Марс-1 планета аралық ортаның физикалық қасиеттері туралы алғашқы деректерді жинауға мүмкіндік берді. Бірақ өзінің негізгі миссиясын, яғни Марсты және оны қоршаған ғарыштық ортаны жақын қашықтықтан зерттеуді, орындай алмады. Дереккөздер Сілтемелер * [https://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/spacecraft/display.action?id=1962-061A Марс-1] НАСА сайтында
УЕФА Чемпиондар Лигасының финалы 2021

УЕФА Чемпиондар Лигасының финалы 2021 — 29 мамырда Портудағы "Драгау" стадионында өтті. Англияның қос клубы "Манчестер Сити" мен "Челси" өзара кездесті. "Челси" футболшылары 1:0 есебімен жеңіске жетті де турнир тарихында екінші рет жеңімпаз атанды. Фактілер * Бұл турнир тарихындағы үшінші англиялық финал. Бұған дейін 2008 жылы "Челси" мен "Манчестер Юнайтед", 2019 жылы "Ливерпуль" мен "Тоттенхэм" финалға шыққан болатын. * "Челси" бас бапкері Томас Тухель команда тізгінін маусым ортасында ұстаған болатын. 2012 жылы "Челси" Чемпиондар лигасын ұтқан кезде де бапкер Роберто ди Маттео маусым ортасында ғана клубқа бапкер болған-ды. * Томас Тухель өткен маусымда да ПСЖ-ны жаттықтырып, финалға шыққан еді, бірақ ол жолы "Бавариядан" ұтылып қалды. Матч Детальдар Дереккөздер Сілтемелер * https://ru.uefa.com/uefachampionsleague/match/2029498/
УЕФА Кубок иелері кубогының финалы 1997

Толық мақаласы: УЕФА Кубок иелері кубогы 1996/97 УЕФА Кубок иелері кубогының 1997 жылғы финалы — 1997 жылы 14 мамырда Роттердамдағы "Де Кейп" стадионында өтті. Испанияның "Барселона" және Францияның "Пари Сен-Жермен" клубтары кездесіп, Роналдо соққан жалғыз гол "Барселонаға" жеңіс әперді, Матч Детальдар Дереккөздер Сілтемелер * [http://en.archive.uefa.com/competitions/ecwc/index.html Турнирдің ресми сайты]
УЕФА Кубок иелері кубогының финалы 1996

Толық мақаласы: УЕФА кубок иелері кубогы 1995/96 УЕФА кубок иелері кубогының 1996 жылғы финалында Францияның "Пари Сен-Жермен" және Аустрияның "Рапид" клубтары кездесті. 28-минутта Бруно Нготти соққан жалғыз доп париждіктерге жеңіс әперді. Матч Детальдар Дереккөздер Сілтемелер * [http://en.archive.uefa.com/competitions/ecwc/index.html Турнирдің ресми сайты]
Viking 1

Viking 1 — Марсты зерттеуге арналған америкалық ғарыш кемесі, орбиталық және қону аппараттарынан тұрды. Viking 1 Марс бетіне сәтті қонған тарихтағы екінші ғарыш кемесі болды (Марс-3 станциясынан кейін), ал ғылыми миссиясын сәтті орындағандар ішінен алғашқысы болды. Хронологиясы Viking 1 1975 жылдың 20 тамызында сағат 21:22:00 UTC Флоридадағы Канаверал мүйісінен ұшырылды. 10 айдан кейін, 1976 жылдың 19 маусымында аппарат Марс орбитасына енді (оған бірнеше күн бұрын ғаламшардың түсірген суреттерін Жерге жіберді). Қону бөлігінің Марс бетіне қонуы АКШ мемлекетінің 200-жылдығына орай 4 шілдеге жоспарланған еді. Бірақ қону аймағының бедері, жіберілген суреттерге қарағанда, қауіпсіз деп танылмады. Бұған байланысты жаңа қону аймағы іздестіріліп, миссия 20 шілдеге шегерілді, бұл күн Аполлон 11 Айға қонуының жеті жылдығына сәйкес келді. Қону аппараты сағат 08:51 UTC орбиталық аппараттан бөлініп, сағат 11:53:06 Хриса жазығына қонды. Қонғаннан кейін 25 секунд өткенде, аппарат Марс бетінен түсірілген тұңғыш фотосуретті тікелей Жерге жібере бастады, бұл операция төрт минутқа созылды. Келесі жеті минуттың ішінде 300° панорамалық сурет түсіріліп жіберілді. Келесі күні түрлі-түсті суреттер де түсірілді. Қону бөлігі екі камерамен жабдықталған еді, бұған қоса сейсмометрі (қосылмай қалған), рентгендік спектрометрі, газ хроматографы, метеорологиялық құрылғылары, химиялық анықтағышары және басқа да сенсорлары болған. Жалпы, аппарат 1982 жылдың 11 қарашасына дейін істеп тұрды, сол күні Жерден жіберілген қате бұйрықтан байланыс тоқтап қалды. Орбиталық аппарат екі камерамен, инфрақызыл спектрометрмен және инфрақызыл радиометрмен жабдықталған болатын. Сондай-ақ ақпаратты қабылдап, Жерге жеткізетін ретрансляторы болды, бұл қону бөлігінің Жермен тікелей байланысынан 10 есе жылдам еді. Жалпы, Жерге 57 000-нан астам сурет жіберілген еді. 1980 жылдың 17 тамызында орбиталық бөліктің кеңістіктегі бағдарлау жүйесінде газ бітіп қалғаннан соң, оның миссиясы аяқталды. Осы төрт жылдың ішінде ол Марсты 1489 рет айналып үлгерді. Галерея Сілтемелер * [https://web.archive.org/web/20061002000557/http://solarsystem.nasa.gov/missions/profile.cfm?MCode=Viking_01 Миссия жайында] * [https://www.google.com/mars/#lat20.055931&lon-58.974609&zoom5&qViking%201 Viking 1 Марс картасында]
Футболдан Франция суперкубогы 2020

Футболдан Франция суперкубогы 2020&nbsp;— Францияның 2019/20 жылғы чемпионы "Пари Сен-Жермен" сол маусымда кубокты да иеленгендіктен, суперкубокта вице-чемпион "Олимпик Марсель" командасымен өзара кездесті. Матч Детальдар Дереккөздер Тағы қараңыз * Футболдан Франция чемпионаты 2019/20 * Футолдан Франция кубогы 2019/20
Бақытжан Саттарбекұлы Қилыбаев

Бақытжан Саттарбекұлы Қилыбаев (26 мамыр 1958; Алматы) — Кеңес, орыс және қазақстандық сценарий авторы, режиссер, продюсер, драматург. «Ине» фильмінің сценарийінің авторларының бірі ретінде танымал. Өмірбаяны 1958 жылы 26 мамырда Алматы қаласында дүниеге келген. 1975-1978 жылдары Ленинград университетінің шығыстану факультетінде оқыды. 1985 жылы БМКИ-тің сценарий факультетін бітірді (Николай Фигуровский мен А. Балихиннің шеберханасы), оқу барысында әзіл-сықақ әңгімелер құра бастады, олардың бірі 1983 жылы Ералаш киножурналына түсірілген - «Үнді йогалары, олар кімдер?». А. Барановпен бірге: «Дамир плюс Дина» (1985, қысқа метражды фильм), «Сіз кімсіз, шабандоз?» (1987 ж.), «Бірге» (1988 ж., тв), «Ине» (1988 ж.), «Дархан» (1988 ж., тв) филімдердің сценарийлерін жазды. Ол МММ студиясының жетекшісі, «МММ» АҚ жарнамаларының сериясының авторы болды. Горький киностудиясы директорының жарнама, маркетинг және сату жөніндегі орынбасары. 1992 жылы «Гонгофер» мистикалық филімін түсірді. 1993 жылы филім Кинотавр фестивалі сыйлығына және үздік сценарий үшін «Алтын тоқты» сыйлығына ие болды. Филімдер тізімі Актёр * 1996 — Жаңа жылдық оқиға Режиссёр * 2002 — ГАЗ. Орыс көлігі: 70 жылға созылған жол (әлманах, Ресей) * 1992 — Гонгофер (Ресей) * 1990 — Кене * 1989 — Күн әйелі * 1988 — Үшеу Сценарист * 1983 — Ералаш № 38 («Үнді йогалары, олар кімдер?») * 1987 — Тақыр (Сіз кімсіз, шабандоз?) * 1988 — Ине * 1988 — Үшеу * 1988 — Бірге * 1989 — Күн әйелі * 1990 — Кене * 1992 — Гонгофер (Ресей) * 2006 — Громовтар (телехикая, Ресей) * 2007 — Громовтар. Үміт үйі (телехикая, Ресей) * 2009 — Құмарлық фонограммасы (Ресей) — сюжет * 2010 — Ине Remix (Ресей) Продюсер * 1992 — Гонгофер * 1996 — Жаңа жылдық оқиға * 2006 — Громовтар (телехикая, Ресей) * 2007 — Громовтар. Үміт үйі (телехикая, Ресей) Клипмейкер * 1992 — «Нөл» тобы — «Иду. Курю» * 2000 — «Нұрлан мен Мұрат» тобы — «[https://www.youtube.com/watch?v=pO_S1weXnUw Жұлдызым]», сондай-ақ продюсер. Марапаттары * Александр Барановпен бірге «Кинематография» номинациясы бойынша VIII тәуелсіз «Тарлан» қоғамдық сыйлығының лауреаты (2008). Дереккөздер
Эрен Дердийок

Эрен Дердийок (; 12 маусым 1988, , Швейцария) — швейцариялық футболшы, тегі түрік, жартылай қорғаушы. 2008, 2016 жылдары Еуропа чемпионатына, 2010 жылы әлем чемпионатына қатысты. Карьерасы "Олд Бойз" клубының түлегі.2004 жылдан негізгі құрамда ойнай бастады. 2006 жылы "Базельге" ауысты. 2008 жылы тұңғыш рет Швейцария чемпионы атанды. 2009 жылы "Байер 04" клубына ауысты. Үш маусымнан соң "Хоффенхайм" клубымен келісім шарт жасасты. 2013 жылы тамыз айының соңында қайтадан "Байерге" жалға берілді. 2014 жылы карьерасының Түркиядағы кезеңін бастап, "Касымпашаға" ауысты. Екі маусымнан соң "Галатасарай" футболшысы атанды. 2019 жылы "Гөзтөпе" клубымен келісім шарт жасасты. 2020 жылы ақпан айында Дердиок "Пахтакорға" ауысты. Жетістіктері Командалық ; «Базель» * Швейцария чемпионы: 2007/08 * Швейцария вице-чемпионы: 2006/07 * Швейцария кубогы: 2006/07, 2007/08 ; «Байер» * Германия вице-чемпионы: 2010/11 Жеке * Швейцарияның үздік жас ойыншысы: 2007/08 Дереккөздер Сілтемелер * [https://www.worldfootball.net/player_summary/eren-derdiyok/ Профилі]
Ерсайын Әбдірахманов

Ерсайын Әбдірахманов (21 қаңтар 1946 — 31 шілде 2001) — Кеңестік және қазақстандық деректі және анимациялық филімдердің режиссері және филім директоры. Өмірбаяны 1946 жылы 21 қаңтарда дүниеге келген. 1964 жылы Қазақ ұлттық педагогикалық университетінің көркемдік-графикалық факультетіне оқуға түсіп, оны 1969 жылы бітірді. 1971 жылы «Қазақфильм» киностудиясына мультфильмдер шеберханасына жұмысқа орналасып, алдымен график суретші, содан кейін аниматор және суретші-сәндеуші болып жұмыс істеді, ақырында мультфильмдер шеберханасының бастығы болып жұмыс істеді. 1973 жылдан 1974 жылға дейін В. И. Ленин атындағы ҚазПТИ сәулет факультетінде сурет және кескіндеме пәнінің мұғалімі болып жұмыс істеді. 1975 жылдан бастап XX ғасырдың 90-жылдарының басына дейін «Қазақфильм» киностудиясында анимациялық режиссер болып жұмыс істеді, сонымен бірге деректі филімдер түсірді. Ол АСИФА мүшесі және Т. Жүргенов атындағы Қазақ ҰӨА кино факультетінің бірінші деканы болған. 2001 жылдың 31 шілдесінде опат болды. Жеке өмірі Ерсайын Әбдірахманов Қатира Ұнтақовамен үйленді, 2 қыз және үш немересі бар.
Карл Шефер

Карл Шефер (; 17 мамыр 1909, Вена — 23 сәуір 1976, Вена) — Аустриялық мәнерлеп сырғанаушы, Қысқы Олимпиада ойындарының екі мәрте чемпионы. Өмірбаяны Карл Шефер Венада дүниеге келді. Ол 11 жаста болғанда жаттықтырушы Рудольф Куцер оның дарынын байқады. Шефер жан-жақты дамыған адам болды: ол скрипкада жақсы ойнады, брасспен жүзу бойынша Австрия чемпионы болды, тіпті 1928 жылғы жазғы Ойындарға қатысты. Спорттық мансабы аяқталғасын, 1936 жылы Карл АҚШ-қа көшіп, жаттықтырушы ретінде жұмыс жасайды. 1938 жылы Венада спорт тауарлары қоймасын ашады. 1940 жылы Карл мен Нерта Вотчер (мәнерлеп сырғанау жаттықтырушысы) «Ревю льда Карла Шефера» (Karl-Schäfer-Eisrevue) шоуының негізін қалады. 1943 жылы ол актер ретінде «Der weiße Traum» фильмінде түсті. Екінші Дүниежүзілік соғысынан кейін Энгельманн мұз айдынын қалпына келтіруге ат салысып, жас фигуристтерді жаттықтырды. 1956 мен 1962 жылдар арасында ол мәнерлеп сырғанау бойынша жаттықтырушы жұмысын жасау үшін Америка құрама Штаттарына барды. 1962 жылы ол Венаға оралып, өмірінің соңына дейін сол жерде тұрды. Кіші Эдуард Энгельманның қызына үйленген. 1974 пен 2008 жылдар аралығында Венада жыл сайын Карл Шефер атындағы "Карл Шефер мемориалдары" турнирі өткізілді. Спорттық нәтижелері Дереккөздер
Сержиньо Дест

{{Футболшы Жетістіктері Клубтық Аякс * Нидерланд суперкубогы: 2019 Барселона Испания кубогы: 2021/20 Халықаралық ; АҚШ құрамасы * Жастар арасындағы КОНКАКАФ чемпионы — 2018 Дереккөздер Сілтемелер * [https://www.thefinalball.com/player.php?id=597930 Профилі]
Аллажар

«Аллажар» — 1986 жылғы Алматыдағы Желтоқсан оқиғасы туралы қазақ көркем филімі. Филімнің бюджеті 150 мың долларды құрады. Филім сегіз жыл бойы түсірілді: 1988 бастап 1996 жылға дейін. Филімді Қазақстан билігімен қудаланып, цензураға ұшырады. Сюжеті Филім КСРО-дағы Азат есімді алғашқы жаппай патриоттық демонстрацияларға қатысушының түрмеде отырған, тергеушілер мен бақылаушылардың қорқытуынан өткендігі туралы баяндайды. Азаттың түптұлғасы - Қайрат Рысқұлбеков. Рөлдерде * Ақан Сатаев — студент Азат, түптұлғасы — Қайрат Рысқұлбеков * Жазира Қожабергенова * Назира Бақаева * Марина Кунарова * Алексей Шемес * Айдос Бекмиров * Нұржұман Ықтымбаев * Андрей Скоров Дереккөздер
Сазды (бөген)

‎ Сазды бөгені — Ақтөбе облысы Ақтөбе қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 4 км жерде, Сазды өзенінің бойында орналасқан. Гидрологиялық сипаты Аумағы 2,4 км 2 , су көлемі 6 млн./м 3 . Ұзындығы 2 км-дей, енді жері 1,6 км. Бөген суы Ақтөбе қаласының батысындағы орман шаруашылығын және қосалқы шаруашылық кәсіпорындарды сумен қамтамасыз етуге байланысты салынғын. Дереккөздер
Сазталғар бөгендері

‎ Сазталғар бөгендері — Алматы облысы Талғар, Еңбекшіқазақ, Іле аудандары жерінде, Талғар өзені бойында салынған. Шағын 7 бөгеннен тұрады. Гидрологиялық сипаты Бөгендердің жалпы су сыйымдылығы 17,6 млн. м 3 . Су жүйесі 1953–84 жылдары аралығында салынған. Суын аудандардың егістігін суғаруға, ауыз суға жəне кəсіпорындар мен мекемелердің қажеттілігіне пайдаланады. Дереккөздер
Сасықбұлақ бөгені

‎ Сасықбұлақ бөгені — Түркістан облысы Бәйдібек ауданындағы су жүйесі. Бөген 1942 жылы Жаңақорған өзені бойында салынған. Кейіннен бірнеше рет қайта жөндеуден өткен. Гидрологиялық сипаты Бөгеннің жалпы су сыйымдылығы 5,5 млн. м³, пайдалысы 5,3 млн. м³. Теңіз деңгейінен 348 м биіктікте жатыр. Бөген суымен ауданның егістігі мен шабындығы суғарылады жəне суландырылады. Дереккөздер
Астроном

Астроном — әр түрлі аспан денелерін зерттейтін ғалымдар. Олардың қызығушылық аясына ғаламшарлар мен олардың серіктері, кометалар, жұлдыздар және басқа ғарыштық заттар кіреді. Бақылау, эксперимент, есептеулер көмегімен олар зерттелетін материалдың сыртқы түрін және толық өмірлік циклын, оның ғалам масштабындағы байланысын зерттейді. Астроном мамандығы өте сирек болып қалады, бірақ кеңістікті зерттеумен айналысатын ғылымның белсенді дамуы аясында оған деген қызығушылық тез артып келеді. Қоғамға пайдасы Біріншіден, олар басқа планеталарда тіршілік бар-жоғын білуге тырысады, планетадан тыс нәсілдердің Жерге басып кіру сценарийлері қаншалықты шындыққа жанасады. Екіншіден, әр түрлі есептеулердің көмегімен мамандар сыртқы факторлардың әсерінен Жердегі тіршіліктің өзгеруіне байланысты болжамдар жасайды. Үшіншіден, олар бізге жақын планеталарды табуға тырысады, олар болашақта болуы мүмкін апаттар жағдайында өмір сүруге қолайлы. Сондай-ақ, астрономдардың зерттеулері Жер мен ғарыш арасында байланыс орнатуға, планетаның шығу тегін нақтылауға, оның ежелгі тарихы мен болашағы туралы зерттеуге мүмкіндік береді. Кәсіби қасиеттері Бүгінгі күні бұл тапсырмаларды күрделі жабдықтар орындайды, ал ғалымдар алынған ақпаратты талдау үшін қалады. Бұл жұмыста бүгінгі күннің өзінде романтизмнің үлесі бар, бірақ, ең алдымен, сандар мен формулаларды талдап, кеңседе көп сағатты өткізуге дайындалу керек. Астроном талап ететін қасиеттер: * математикалық ойлау; * зейінділік, дәлдік, педантри; * үлкен көлемдегі ақпаратты өңдеу, талдау, есте сақтау және белсенді пайдалану мүмкіндігі; * кеңістіктегі ойлау және әр түрлі гипотезалар ұсына білу; * ғарышқа деген шынайы сүйіспеншілік, уақыттың негізгі бөлігін жұмысқа арнауға дайындық. Дереккөздер
Клеман Лангле

Клеман Николя Лоран Лангле (; 17 маусым 1995 жыл, Бове, Франция) — франциялық футболшы, "Барселона" клубы мен Франция құрамасының қорғаушысы. Қазіргі уақытта "Тоттенхэм Хотспур" клубында жалға ойнайды. Карьерасы "Нанси" клубының түлегі. 2013-16 жылдары осы клуб сапында Франция чемпионатында 77 рет алаңға шықты. 2013/14 жылғы маусымда клуб 1 лигаға жолдама алды да, Лангле элитадағы тұңғыш ойынын 14 тамызда "Лионға" қарсы өткізді. 2017 жылы қаңтарда "Севильяға" ауысты. Трансфер құны 6 млн еуроны құрады. 29 қаңтарда "Эспаньолға" қарсы ойында Испания чемпионатындағы тұңғыш ойынын өткізді. 2018 жылы жазда "Барселонамен" келісімшартқа қол қойды, трансфер құны 35,9 млн еуроны құрады. 2 қыркүйекте "Уэска" клубына қарсы тұңғыш рет "Барселона" сапында алаңға шықты. Францияның барлық жастағы құрамаларында ойнады. 2019 жылдан бастап Франция Ұлттық құрамасына шақырыла бастады. Жетістіктері Командалық ; «Барселона» * Испания чемпионы: 2018/19 * Испания суперкубогы: 2018 * Испания кубогы: 2020/21 Дереккөздер Сілтемелер * [https://www.thefinalball.com/player.php?id=260288 Профилі]
Сорбұлақ (көл)

Сорбұлақ – Күрті және Қаскелең өзендері суайрығындағы тұндырма көл. Географиялық орны Алматы облысы Іле ауданының батысында, теңіз деңгейінен 622 м биіктікте жатыр. Гидрографикасы Аумағы 55 км², ұзындығы 33 км, енді жері 10 км, жағалау бойының ұзындығы 66 км-ге жуық, ең терең жері 22 м, жылына 1 млн. м³-ге дейін су қабылдай алады. Шөккен тұнбаның қалыңдығы 1,5 м. Суының құрамында темір 1400 т, мыс 42,1 т, мырыш 26,2 т, қорғасын 28,9 т, кадмий 26,9 т. Бойлық бағытта созылып жатқан Сорбұлаққа оңтүстігінен Қаскелең өзенінің бір тармағы құяды. Жағалау бойында қамыс өскен. Көлді биіктігі 10–15 м болатын құм төбелер қоршап жатыр. Шығысында Қаратөбе шоқысы (764 м) орналасқан. Батысымен Ақсай – Күрті – Ақши автомобиль жолы өтеді. Тұндырма Сорбұлақ көлі Алматы қаласының өнеркəсіптік жəне коммуналдық шаруашылықтан қалған ақаба суларын жинайды. Дереккөздер
Федерико Вальверде

Федерико Сантьяго Вальверде Дипетта (; 22 шілде 1998 жыл, Монтевидео, Уругвай) — уругвайлық футболшы, Уругвай Ұлттық футбол құрамасы мен "Реал Мадрид" клубының жартылай қорғаушысы. 2019 жылы Америка кубогына қатысты. Мансабы Жетістіктері Командалық ; «Пеньяроль» * Уругвай чемпионы: 2015/16 ; «Реал Мадрид» * Испания чемпионы: 2019/20, 2021/22, 2023/24 * Испания кубогы: 2022/23 * Испания суперкубогы: 2020, 2022, 2024 * УЕФА Чемпиондар Лигасы: 2021/22, 2023/24 * УЕФА Суперкубогы: 2022, 2024 * Клубтар әлем чемпионаты: 2018, 2022 * FIFA Intercontinental Cup: 2024 Жеке * Әлемнің "күміс добы" (20 жасқа дейін): 2017 * Испания суперкубогының үздік ойыншысы: 2019/20 Дереккөздер
Mars Express

Mars Express — 2003 жылы Марсқа ұшырылған және бүгінгі күнге шейін істеп тұрған еуропалық ғарыш кемесі. Бұл орбиталық аппарат Марс бетіне Beagle 2 автоматты станциясын жеткізді, бірақ ол байланысқа шықпай, миссиясын орындамай қалды. Mars Express-тің өлшемдері 1,5×1,8×1,4 метр, жазылған күн батареяларымен — 12 метр. Құрылғылары: жоғары ажыратымдылығы бар стереокамера, радар MARSIS (Mars Advanced Radar for Subsurface and Ionosphere Sounding), OMEGA және SPICAM спектрометрлері, ASPERA (Analyzer of Space Plasmas and Energetic Atoms) анықтағышы, т.б. Хронологиясы 2003 жылдың 2 маусымында Mars Express Байқоңырдан ұшырылды. 19 желтоқсанда, Марсқа жақындаған кезде, Beagle 2 негізгі аппараттан бөлініп қалды. 25 желтоқсанда Mars Express Марс орбитасына енді, ал Beagle 2 Марсқа қонды, бірақ байланысқа шықпай қалды. 2004 жылдың 23 қаңтарында OMEGA спектрометрі көмегімен Марстың оңтүстік полюсында мұз қабаттары табылды. Наурызда оның құрамы 85% қатқан көмірқышқыл газдан және 15% мұздалған судан тұратыны анықталды. Сондай-ақ наурызда Марс атмосферасында сәл болса да метан бар болғаны анықталды. Шілдеде атмосферада аммиак іздері де табылды. Ғалымдардың пайымдауынша, бұл не бактериялық өмірдің салдары ретінде қарастыруға болады, не Марстың геологиялық белсенділігін білдіреді. 2006 жылдың 21 қыркүйегінде отыз жыл бұрын Viking 1 түсірген әйгілі Кидония аймағын аппарат жоғары ажыратымдылығы бар камерамен суретке түсірді. Желтоқсанда Mars Express он жылдай орбитада істеген, бірақ байланысы үзілген Mars Global Surveyor аппаратын іздестіруге жұмылдырылған болатын, бірақ нәтижесіз. 2010 жылдың 5 наурызында Mars Express Фобос қасынан өтіп, оның гравитациялық көрсеткіштерін өлшеді. 2013 жылы аппарат Марстың топографиялық картасын түсіруді толықтай дерлік бітірді. 2018 жылдың шілдесінде MARSIS радары оңтүстік полюстегі мұздың астында, 1,5 шақырым тереңдікте көлдің бар екенін анықтады. Желтоқсанда диаметрі 80 шақырымға баратын Королев кратері мұзға толы екені анықталды. 2020 жылдың қыркүйегінде MARSIS радары тағы үш мұзасты көлін тапты. Галерея Дереккөздер Сілтемелер * [http://sci.esa.int/marsexpress/ Миссия сайты] * [https://web.archive.org/web/20070801221321/http://solarsystem.nasa.gov/missions/profile.cfm?MCode=MarsExpress Mars Express] НАСА сайтында
Ферлан Менди

Ферлан Менди (; 8 маусым 1995 жыл, Мёлан-ан-Ивелин, Франция) — франциялық футболшы, Франция Ұлттық футбол құрамасы мен "Реал Мадрид" клубының қорғаушысы. Карьерасы Клубтық Ферланның анасы сенегалдық. Балалық шағында "Пари Сен-Жермен", "Гавр" клубтарының мектебінен өтті. 2015 жылы "Гавр" сапында Франция чемпионатында ойнай бастады. 24 сәуірде 2 лигадағы тұңғыш ойынын "Сошоға" қарсы өткізді. 2017 жылы 29 маусымда "Олимпик Лионға" ауысты, трансфер құны 5 млн еуроны құрады. 26 тамызда "Нант" клубына қарсы ойында жаңа командасы сапындағы тұңғыш ойынын өткізді. 23 қыркүйекте "Дижонмен" ойында екі нәтижелі пас берді. Бұл ойын 3:3 есебімен тең аяқталды. Бірақ ұзамай жиі тәртіп бұзды да, негізгі құрамдағы орнынан айрылып қалды. Жалпы 2017/18 жылғы маусымда 28 кездесуде алаңға шығып, 8 нәтижелі пас берді. 2018/19 жылғы маусымда негізгі құрамға берік орнықты да, Еуропаның бірнеше белді клубтары Мендиді қатарына қосып алғылары келетінін мәлімдеді. 2019 жылы 12 маусымда "Реал Мадрид" футболшысы атанды. Құрама 2018 жылы қараша айында Уругвайға қарсы матчта тұңғыш рет Франция сапында алаңға шықты. Жетістіктері Командалық * Испания чемпионы: 2019/20, 2021/22, 2023/24 * Испания кубогы: 2022/23 * Испания суперкубогы: 2020, 2022, 2024 * УЕФА Чемпиондар Лигасы: 2021/22, 2023/24 * УЕФА суперкубогы: 2022, 2024 * УЕФА Ұлттар лигасы: 2020/21 Дереккөздер Сілтемелер * [https://www.national-football-teams.com/player/72696.html Профилі]
Роке Санта Крус

Роке Луис Санта Крус Кантеро (; 16 тамыз 1981 жыл, Луке, Сентраль) — парагвайлық футболшы, "Олимпия" клубының шабуылшысы. Карьерасы Клубтық "Олимпия" клубының түлегі. 1998 жылы 27 шілдеде клуб сапындағы тұңғыш ойынын "Серро Портеньо" клубына қарсы өткізді. Ол күні жасы 17-ге толмаған еді. Екі жыл қатарынан Парагвай чемпионы атанып, 1999 жылы "Баварияға" ауысты. "Бавария" сапында біраз уақыт негізгі құрамға ілінген жоқ. Соған қарамастан клуб сапында бірнеше маңызды жүлделерге қол жеткізді. 2007 жылы шілдеде "Блекберн Роверске" ауысты. Сол жылы 15 желтоқсанда "Мидлсброға" қарсы Англия чемпионаты матчында хет-трик жасады. 2009 жылы жазда "Манчестер Ситиге" ауысты. 2011 жылы қаңтарда бұрынғы клубы "Блэкбернге" жалға берілді. Жазда "Реал Бетиске" арендаға кетті. 2012 жылы жазда манчестерлік клубқа қайта оралғанымен, негізгі құрамнан орын тимейтінін білген футболшы қайтадан Испанияға жол тартып, бұл жолы "Малагаға" арендаға берілді. 2013 жылы осы клубқа түпкілікті ауысты. 2015, 2016 жылғы маусымдарды мексикалық клуб "Крус Асульда" өткізді. 2016 жылы туған клубы "Олимпияға" қайта оралды. Қатысқан турнирлері * Футболдан Америка кубогы 1999 * Футболдан әлем чемпионаты 2002 * Футболдан әлем чемпионаты 2006 * Футболдан Америка кубогы 2007 * Футболдан әлем чемпионаты 2010 * Футболдан Америка кубогы 2011 * Футболдан Америка кубогы 2015 Жетістіктері Командалық «Олимпия» (Асунсьон) * Парагвай чемпионы (2): 1998, 1999 «Бавария» * Германия чемпионы (5): 1999/2000, 2000/01, 2002/03, 2004/05, 2005/06 * Германия кубогы (4): 1999/00, 2002/03, 2004/05, 2005/06 * Лига кубогы (2): 1999/00, 2003/04 * Чемпиондар лигасы: 2000/01 * Құрлықаралық кубок: 2001 Халықаралық Парагвай * Америка кубогының финалисі: 2011 Жеке * Парагвайдағы жыл футболшысы (2): 1999, 2019 * Парагвай чемпионатының үздік мергені: Клаусура 2017 (11 гол) Дереккөздер
Майкл Боксолл

Майкл Джозеф Боксолл (; 18 тамыз 1988 жыл, Окленд, Жаңа Зеландия) — жаңа зеландиялық футболшы, қорғаушы. Карьерасы Карьерасында Жаңа Зеландия, Аустралия, Канада, АҚШ, ОАР чемпионаттарында доп тепті. 2017 жылдан бері "Миннесота Юнайтед" клубында ойнайды. Қатысқан турнирлері * 2008 жылғы жазғы Олимпиада ойындары * ОФК Ұлттар кубогы 2012 * ОФК Ұлттар кубогы 2016 * Конфедерациялар кубогы 2017 Жетістіктері ; «Суперспорт Юнайтед» * ОАР кубогы: 2016 ; Жаңа Зеландия * ОФК Ұлттар кубогының жеңімпазы: 2016 * ОФК Ұлттары кубогының қола жүлдегері: 2012 Дереккөздер Сілтемелер
Альваро Одриосола

Альваро Одриосола Арсальюс (; 14 желтоқсан 1995, Сан-Себастьян, Испания) — испаниялық футболшы, Испания Ұлттық футбол құрамасы мен "Реал Мадрид" клубының қорғаушысы. Карьерасы Клубтық "Реал Сосьедад" клубының түлегі. 2013 жылы фарм клубта ойнай бастады. 2017 жылы бас клубқа ауысты. 2018 жылы шілдеде "Реал Мадрид" клубына ауысты, трансфер құны 30 млн еуроны құрады. 2020 жылы қаңтарда "Баварияға" жалға берілді. 3 қыркүйекте "Реалға" қайта оралды. Құрама Ұлттық құрама сапындағы тұңғыш ойынын 2017 жылы 6 қазанда Албанияға қарсы өткізді. 2018 жылғы әлем чемпионатына барғанымен, алаңға шықпады. Жетістіктері Клубтық «Реал Мадрид» * Клубтар әлем чемпионаты: 2018 * Испания суперкуогы: 2019/20 * Испания чемпионы: 2019/20 «Бавария» * Германия чемпионы: 2019/20 * Германия кубогы: 2019/20 * Чемпиондар лигасы: 2019/20 Халықаралық Испания құрамасы * Жастар арасындағы Еуропа чемпионатының күміс жүлдегері: 2017 Дереккөздер Сілтемелер
Браим Диас

{{Футболшы Жетістіктері ; «Манчестер Сити» * Англия чемпионы: 2017/18 * Англия суперкубогы: 2018 ; «Реал Мадрид» * Испания чемпионы: 2019/20 * Испания суперкубогы: 2019/20 ; Испания құрамасы * Жастар арасындағы Еуропа чемпионатының күміс жүлдегері: 2018 Дереккөздер Сілтемелер
Mars Reconnaissance Orbiter

Mars Reconnaissance Orbiter — 2005 жылы Марсқа ұшырылған және бүгінгі күнге шейін істеп тұрған америкалық ғарыш кемесі. Аппараттың негізгі миссиялары Марстың климатын мұқият зерттеу және картографиясын жетілдіру болды. Сонымен қатар ол Марс бетіндегі аппараттармен байланыс нығайтуға жұмсалды. 2007 жылы Phoenix аппаратының, 2012 жылы Curiosity роверінің, 2018 жылы InSight модулінің және 2021 жылы Perseverance роверінің қону аймақтарын таңдауында Mars Reconnaissance Orbiter басты үлес қосқан. Құрылғылары Аппараттың негізгі құрылғыларына үш камера, екі спектрометр және радар жатады. Сондай-ақ бортында болашақ миссияларда қолдануға арналған үш эксперименталды құрылғы бар. HiRISE камерасы High Resolution Imaging Science Experiment камерасында диаметрі 0,5 м телескоп-рефлектор бар. Камераның ажыратымдылығы 1 микрорадианды құрайды, яғни 300 шақырым биіктіктен Марс бетінен 30 см-лік тас-бөлшектерді ажыратуға болады (1 пиксельге 0,3 м). Бірінші суреті 2006 жылдың 24 наурызында жасалды. CTX камерасы Context Camera құрылғысы Марстың үлкен аймақтарын түсіруге және оларды ұзақ мерзімді бақылауына арналған. Ажыратымдылығы 1 пиксельге 6 м құрайды. MARCI камерасы Mars Color Imager камерасының ажыратымдылығы төмен, бірақ қамту бұрышы 180° құрайды. Ол көрінетін және ультракүлгін диапазонда Марстың жалпы картасын жасауға арнлаған. CRISM спектрометрі Compact Reconnaissance Imaging Spectrometer for Mars — көрінетін және инфрақызыл диапазондағы спектрометр. Марстың минералогиялық картасын жасауға арналған. 300 шақырым биіктіктен алғандағы ажыратымдылығы 1 пиксельге 18 м құрайды. MCS спектрометрі Mars Climate Sounder спектрометрі Марс атмосферасын зерттейді, ондағы температураны, қысымды, бу мен шаң концентрациясын өлшеп тұрады. SHARAD радары Shallow Subsurface Radar радиолокаторы Марстың полюстарындағы мұз қабаттарының құрылысын және басқа да топырақ астындағы мұз қойнауларын анықтауға арналған. Галерея Сілтемелер * [https://mars.nasa.gov/files/mro/mro-arrival.pdf НАСА 2006 жылғы есебі] * [https://www.uahirise.org/catalog/ HiRISE суреттерінің каталогы]
Африка Ұлттары Кубогы 2004

Африка Ұлттары Кубогы 2004 — Африка Ұлттары кубогының 24-ші турнирі Тунисте өтіп, алаң иелері чемпион атанды. Топтық турнир А тобы ---- ---- ---- ---- ---- ---- В тобы ---- ---- ---- ---- ---- ---- С тобы ---- ---- ---- ---- ---- ---- D тобы ---- ---- ---- ---- ---- ---- Плей-офф Ширек финал ---- ---- ---- Жартылай финал ---- 3 орын үшін Финал Дереккөздер
Окджо

Окджо (; , воцзюй) — б. з. б. II ғасырдан б. з. V ғасырына дейін Корей түбегінің солтүстігінде пайда болған кәріс тайпалық мемлекет. Тоңокчо (Шығыс Окчо) шамамен Солтүстік Кореядағы Хамгеондо аймағының аумағын, ал Пукокчо (Солтүстік Окчо) Тұман өзенінің аумағын алып жатты. Тоңокчоны көбіне Окчо деп, ал Пукокчо кейде Чигуру (置溝婁, 치구루) немесе Куру (구루) деп те атады, ал соңғысының атауы Когурёға да қатысты. Окчо оңтүстіктегі басқа кішігірім Тоңие мемлекетімен шектесіп, сондай тағдырды басынан өткерді. Тарихы Өзінің алғашқы тарихында Окджо қытай қолбасшылары мен Когурё үстемдігі арасында ауытқып отырды. Біздің заманымыздан бұрын III ғасырдан 108 жылға дейін оны Кочосон басқарды. 107 жылы Суанту қолбасшылығының құрамына кірді. Суанту қолбасшылығы Когуреның кеңеюі нәтижесінде Ляодуң түбегіне шегінген кезде Шығыс Окджо Лелаң қолбасшылығының шығыс бөлігіне айналды. Көршілердің үнемі араласуының кесірінен Окджо ешқашан толықтай орталықтандырылған патшалыққа айнала алмады. Біздің заманымыздан бұрын 28 ж. Тоңмеоң Бу Виемды Солтүстік Окджоға шабуылға жіберді. Б. з. I немесе II ғасырларда Когурёның патшасы Теджо Окджоны Когурёның жергілікті өніммен қамтамасыз ететін құйылымға айналдырды. 244 жылы Вейдің Когурёге шапқыншылығы кезінде Когурё патшасы Доңчхон қысқа уақыт ішінде Солтүстік Окджоға шегінді, ал 285 жылы Буйо соты да солтүстік көшпенділердің қысымымен Окджоға уақытша қашып кетті. V ғасырдың басында Окджоны Ұлы Квангетхо толығымен жаулап алды. Мәдениеті Окджо мәдениеті туралы білім үзік. Тоңие және Окджо тілдеріндегідей тамақ, киім, сәулет және әдет-ғұрыптар Когурёнікіне ұқсас болды. Окджо тұрғындары ерлі-зайыптыларға дейін келін бала кәмелет жасына толғанша күйеу жігіттің отбасымен бірге тұратын некені ұйымдастырды және қайтыс болған отбасы мүшелерін бір табытқа жерледі. Дереккөздер
Тасарал қорымы

Тасарал қорымы — Ақтоғай ауданында орналасқан. Құрылысы Тасарал қорымы сегіз тасты жер қорғанынан тұрады, қорғандар жағалауы ірі және ұсақ қиыршық тастардың қабығымен жабылған. Қорғандарда үлкен ақ тастардан жасалған сақиналық қоршау бар. Қоршаулар 5-тен 12 м-ге дейінгі қашықтықта салынған. Тасарал қорғанды қорымы ерте темір дәуіріне жатады. Оба үйіндісінің құрылысы, үстіңгі жазық платформаның болуы, төбенің бетіде қорымы тастан жасалған қабықтың болуы, орталық жерлендірудің болуын көрсетеді. Сипаттамасы Археологиялық зерттеулер аралдың ескерткіштерінің осы санатына аймақтың тарихы мен мәдениеті туралы мол археологиялық материалдарды көрсетеді. Толық ақпарат беретін №5 тоналған қорғандар. Ересектерге тән емес бейіттердің өлшемі мен сүйектерінің шағын фрагменттерінің болуына қарағанда, 3-қабатта баланы жерлеген болуы мүмкін. Басқа үш қорғанда ересектер жерленген. Бейіттің түбінде және сәл жоғары, тонаудан кейін аман қалған заттар, соның ішінде жазық тастан жасалған құрбан шалынатын жер, екі сүйек жебесі, алтын бұйымдар, жартылай қымбат тастар табылды. Тасарал осы жерде өмір сүрген адамдардың элиталық тобынан қалған. Дереккөздер