kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Орыс православие шіркеуінің Қасиетті синоды

ндегі Қасиетті синод ғимараты]] , Переделкинодағы Қасиетті синодтың резиденциясы]] Орыс православие шіркеуінің Қасиетті синоды (кейде Киелі синод; ) — Архиерей соборлары аралығындағы Орыс православие шіркеуінің жоғарғы басқару органы. Қазан төңкерісінен кейін Аса қасиетті басқарушы синод орнына келген болатын. Мүшелері Төрағасы * Кирилл – Мәскеу және Бүкіл Русь патриархы Тұрақты мүшелері ;Кафедра бойынша *Онуфрий (Березовский) – Киев және бүкіл Украина митрополиті (тізімде бар, 2022 жылғы ақпаннан бері кездесулерге қатыспаған) *Павел (Пономарёв) – Крутицы мен Коломна митрополиті *Варсонофий (Судаков) – Санкт-Петербург пен Ладога митрополиті *Вениамин (Тупеко) – Минск пен Слуцк митрополиті, патриархтың бүкіл Беларусьтегі экзархы *Владимир (Кантарян) – Кишинёв пен бүкіл Молдова митрополиті *Александр (Могилёв) – Астана және Қазақстан митрополиті *Викентий (Морарь) – Орталық Азия митрополиті ;Лауазымынша *Григорий (Петров) – Воскресенск митрополиті, Мәскеу және Бүкіл Русь патриархының Бірінші викарийі, Мәскеу патриархатының канцлері, Синод хатшысы *Антоний (Севрюк) – Волоколамск митрополиті, Сыртқы шіркеу байланыстары бөлімінің төрағасы *Никандр (Пилишин) – Владимир мен Суздаль митрополиті, Мәскеу және Бүкіл Русь патриархының викарийі, Қаржы мен экономика департаментінің төрағасы Дереккөздер
Ақдере

Ақдере — Әзербайжандағы қала, Ақдере ауданының әкімшілік орталығы. 2025 жылдың 1 желтоқсанындағы мәлімет бойынша Ақдере қаласының тұрғындарының саны 4262 адамды құрады. Тарихы Елді мекеннің әзербайжандық атауы Агдара «ақ өзен» деп аударылады. Қоныс тарихи тұрғыдан Қарабақтағы меликдомдардың бірі Джраберд меликдомының (кінәздік) құрамына кірген. 1918 жылы қала маңында Осман империясы мен Армения күштері арасында шайқас болып, соңғысы жеңіске жетті. Кеңес дәуірінде Мартакерт Таулы Қарабақ автономиялық облысының Мартакерт ауданының әкімшілік орталығы болды. 1960 жылы ол қалалық қоныс мәртебесін алды. Қарабақ соғысы кезіндегі қиян-кескі шайқастардан кейін оны 1992 жылы Әзірбайжан күштері басып алды. 1993 жылы азат етілді. Қала қатты зардап шекті, көптеген үйлер қирады, бірақ өмір қайта қалпына келе бастады. Қала қайта салынып жатыр, жаңа нысандар салынуда, қала мен облыс тұрғындары өз қаласы мен аймағына ақша мен инвестиция салуда. Экономикасы және инфрақұрылымы 1970 жылдары экономиканың негізгі салалары сүт шаруашылығы және жүзім шаруашылығы болды. Дереккөздер
(389) Индустрия

(389) Индустрия — Негізгі белдеудегі астероид. Оны 1894 жылы 8 наурызда Огюст Шарлуа Ницца обсерваториясында ашты. Ыждағаттылықты білдіретін латын тілі сөзімен аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (301—400)
(369) Аэрия

(369) Аэрия — Негізгі белдеуде айналып жатқан металды астероид. Оны 1893 жылы 4 шілдеде Альфонс Борелли Марсель обсерваториясында ашты. Көне заманда төрт бас элементтің бірі болып саналған ауаның құрметіне орай аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (301—400)
(398) Адмета

(398) Адмета — Негізгі белдеудегі астероид. Оны 1894 жылы 28 желтоқсанда Огюст Шарлуа Ницца обсерваториясында ашты. Ежелгі грек мифологиясындағы кейіпкердің атымен аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (301—400)
(399) Персефона

(399) Персефона — Негізгі белдеудегі астероид. Оны 1895 жылы 23 ақпанда Макс Вольф Гейдельберг обсерваториясында ашты. Мифологиядағы Аидтың жұбайы Персефонаның құрметіне орай аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (301—400)
(397) Вена

(397) Вена — Негізгі белдеудегі астероид. Оны 1894 жылы 19 желтоқсанда Огюст Шарлуа Ницца обсерваториясында ашты. Аустрия астанасы Венаның құрметіне орай аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (301—400)
(396) Эолия

(396) Эолия — Негізгі белдеудегі астероид. Оны 1894 жылы 1 желтоқсанда Огюст Шарлуа Ницца обсерваториясында ашты. Ежелгі Грекиядағы Эолида аймағының құрметіне орай аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (301—400)
(395) Делия

(395) Делия — Негізгі белдеудегі астероид. Оны 1894 жылы 30 қарашада Огюст Шарлуа Ницца обсерваториясында ашты. Мифологиядағы Артемиданың балама атымен аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (301—400)
Сарос шығанағы

Сарос шығанағы — Эгей теңізінің солтүстік бөлігінде, Галлиполи түбегінен солтүстікке қарай орналасқан шығанақ. Ежелгі гректер оны Мелас шығанағы (, Mélanas kólpos) дейтін. Шығанақтың ұзындығы 75 километр болса, ені 35 километр болды. Қатты ағыстар мен индустриялардан алыстығы арқасында шығанақ — туризмі дамыған жер. Ол, оған қоса, виндсёрфинг пен кайтсёрфинг үшін белгілі. Сарос шығанағы айналасында Чанаккале илінің Әжеабат пен Галлиполи аудандары мен Едирне илінің Кешан мен Енез аудандары орналасқан. — Түркиядағы ең көрнекті белсенді жарылым жер және тарих бойында көптеген ірі жер сілкіністерінің көзі — Измит шығанағы арқылы өтіп, Мәрмәр теңізін кесіп өтіп, оңтүстік-шығысқа қарай Сарос шығанағына дейін жетеді. Дереккөздер
Олжас Садықәліұлы Байбек

Олжас Садықалиұлы Байбек (11 ақпан 2005, Шардара) — қазақстандық футболшы, "Қайрат" клубының жартылай қорғаушысы. Чемпиондар лигасы тарихында гол соққан екінші қазақстандық футболшы (біріншісі Дастан Сәтпаев). Карьерасы "Қайрат" клубының түлегі. 2022 жылдан бастап негізгі құрамда ойнайды. 2021 жылдан бері Қазақстанның бірнеше жастағы құрамаларында ойнады. Жетістіктері *Қазақстан чемпионы: 2024, 2025 *Қазақстан суперкубогы: 2025 Дереккөздер
Дон

Дон өзені — Ресейдің Еуропа бөлігінде орналасқан өзен. Сипаттамасы Өзеннің ұзындығы 1870 км, ал су жинау аумағы 422 000 км². Орташа су ағыны 680 м³/с. Ұзындығы бойынша Еуропада 5-ші орында. Дон өзенінің бастауы — Ресейдің Тула облысында, Новомосковск қаласының маңында. Сағасы Ростов облысы аумағында. Азов теңізіне кең атырау (дельта) арқылы құяды. Салалары * Северский Донец — ең ірі саласы, оң жақтан құяды * Хопёр — сол жақ саласы * Медведица — сол жақ саласы * Воронеж — сол жақ саласы Шаруашылықтағы маңызы Кеме қатынасы бар (әсіресе төменгі және орта ағысында). Суармалау, балық шаруашылығы, қалаларды сумен қамтамасыз ету үшін пайдаланылады. Дон–Еділ каналы арқылы Еділ алабымен байланысқан. Дереккөздер
Ағжабеди

Ағжабеди — Әзербайжандағы қала, Ағжабедин ауданының әкімшілік орталығы. 2025 жылдың 1 желтоқсанындағы жағдай бойынша Ағжабеди халқының саны 43 000 адамды құрады. Географиялық сипаттамасы Қала Ағдам теміржол стансасынан шығысқа қарай 45 км жерде, Кура-Аракс ойпатында орналасқан. Қала орналасқан жердің рельефі жазық, қысы жылы және жазы ыстық жұмсақ субтропикалық климат басым. Тарихы 1962 жылы қазіргі қаланың орнында шағын қоныс салынды, ол үш жылдан кейін қалаға айналды. Қаланың атауы әзірбайжан тілінен аударғанда «Үлкен тұрғын үй» дегенді білдіреді. Қалада және оның айналасында жүргізілген археологиялық қазба жұмыстары бұл аймақта қола дәуірінде де қоныстану болғанын көрсетеді. Ежелгі қоныстардың қалдықтары орта ғасырларға жатады. 1959 жылы 1 қыркүйекте Ағжабеди қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесін алды. 1962 жылы елді мекен қалаға айналды. Экономикасы және инфрақұрылымы Қала халқының басым бөлігі ауыл шаруашылығымен айналысады. Жақын маңдағы ауылдардың шикізатын пайдаланатын май және ірімшік зауыты бар. Сондай-ақ, автожөндеу шеберханасы жұмыс жасайды. Ағжабеди астық агропаркі 3000 гектар жерді алып жатыр. Агропаркте арпа, бидай, жүгері, мақта және күнбағыс өсіріледі. Дереккөздер
Астара (Әзербайжан)

Астара — Әзербайжан Республикасындағы қала, Астара ауданының әкімшілік орталығы. 2025 жылдың 1 желтоқсанындағы жағдай бойынша Астара қаласының халқы 17 500 адамды құрады. Географиялық сипаттамасы Қала елдің оңтүстік-шығысында, Каспий теңізіне құятын Астара өзенінің (Астарачай) сол жағалауында орналасқан. Өзен Иран Ислам Республикасымен мемлекеттік шекараны құрайды. Астара теміржол станциясы қаладан 3 км қашықтықта орналасқан. Аудан арқылы ағып өтетін Теңгеруд және Астаршай өзендері таулардан басталып, Каспий теңізіне құяды. Талыш таулары қала маңында орналасқан. Астара күріш алқаптарымен қоршалған. Шағын порт қаласы ретінде ол Бакуден Тегеранға баратын тас жолдағы маңызды транзиттік нүкте болып табылады. Тарихы Астара - елдің ежелгі қалаларының бірі. Бір кездері оның жерлері арқылы әйгілі Жібек жолы өткен. Қаланың Қытаймен, Үндістанмен, Кіші Азиямен, Орта Азиямен және Үлкен Азиямен сауда байланысы болған. Астара өзенінің жағасындағы археологиялық қазба жұмыстары VII ғасырға жататын керуен сарайының қирандыларын тапты. Ежелгі қала жібек өндірісімен және қолөнершілерімен әйгілі болған. Бұл әйгілі жібектің ең жақсы сұрыпы Бурсаға, Кашанға, Венецияға және Дамаскаға сатылған, онда ол тұрғындар арасында өте танымал болған. Жергілікті қолөнершілер барқыт маталарды жасау үшін жібек жіптерді пайдаланған. Астара сонымен қатар әртүрлі қолөнер бұйымдарымен, әсіресе қыш және фаянс бұйымдарымен танымал болған. XIII және XIV ғасырларда қала маңындағы Машган ауылында Астара атауымен монеталар шығарылған монета сарайы табылды. Әмір Теймурдың билігі кезінде қаланың монеталарында «Астара шабуылға ұшырауда» деген жазуы бар монеталар болған. 1747 жылға дейін қала Талыш аймағының астанасы болды, бұл лауазымды билеуші ​​Қарахан астананы Ленкоранға көшіргенге дейін атқарды. Аумақтық және әкімшілік қайта құрудан кейін бекіністер мен ежелгі құрылыстар қиратылды. Ресей империясында Астара Баку губернаторлығының Ленкоран ауданындағы ауыл болды. Азамат соғысы кезінде 1920 жылы 4 мамырда Баку операциясы кезінде Қызыл Армия бөлімшелері басып алғанға дейін Астара бірнеше рет қолдан-қолға өтті. 1945 жылы Астара қалалық үлгідегі кентіне қала мәртебесі берілді. Экономикасы және инфрақұрылымы Астара, Әзірбайжан, Каспий теңізі жағалауымен және жағажайларымен танымал, онда Хиркан ұлттық саябағы, Сим сарқырамасы, Янар бұлақ (От бұлағы), Ши сарқырамасы және Астара бульвары сияқты көрікті жерлер бар. Астара бульварындағы теңіз ойын-сауықтарының оазисі болып табылатын бұл саябақ Каспий теңізі бойымен бір шақырымға созылып, жергілікті тұрғындар мен қонақтарға жағымды демалыс ұсынады. Астарада Білім министрлігіне бағынатын Астара педагогикалық колледжі, сот-медициналық сараптама және патологиялық анатомия одағының Астара аудандық бөлімі және Астара аудандық профилактикалық дезинфекция бөлімі жұмыс істейді. Қалада аудандық тарих мұражайы орналасқан. Дереккөздер
Figure AI

Figure AI, Inc. — 2022 жылы Archer Aviation және Vettery сияқты технологиялық стартаптарды құрумен танылған кәсіпкер Бретт Адкок негізін қалаған америкалық робототехника компаниясы. Компания жасанды интеллект (ЖИ) технологияларын қолдана отырып, физикалық тапсырмаларды орындауға арналған гуманоидты роботтарды әзірлеуге бағытталған. Компания OpenAI ұйымымен арнайы жасанды интеллект модельдерін әзірлеу бойынша ынтымақтастықта болды, бұл Figure роботтарының қоршаған ортамен тиімдірек өзара әрекеттесуіне және қойылған міндеттерді орындауына мүмкіндік берді. Тарихы 2022 жылы Figure AI физикалық еңбекті қоймалар мен логистика саласында орындауға арналған алғашқы прототипі — Figure 01 гуманоидты роботын таныстырды. 2023 жылғы мамырда компания 70 млн АҚШ доллары көлемінде инвестиция тартты. 2024 жылғы 18 қаңтарда Figure AI автомобиль өнеркәсібінің өндірістік үдерістеріне гуманоидты роботтарды енгізу үшін BMW компаниясымен серіктестік орнатқанын жариялады. 2024 жылғы ақпанда Figure AI Джефф Безос, Microsoft, NVIDIA, Intel, Amazon және OpenAI сияқты инвесторлардан 675 млн АҚШ доллары көлемінде венчурлық капитал тартты. Осы сәтте компанияның жалпы капитализациясы 2,6 млрд АҚШ долларын құрады. Өнімдер Figure 01 Компанияның алғашқы гуманоидты роботы Figure 01 2022 жылы таныстырылды және кейінгі әзірлемелерге негіз болды. Ол заттарды жылжыту және кейбір жүйелермен өзара әрекеттесу сияқты қарапайым тапсырмаларды орындауға оңтайландырылған. Figure 02 2024 жылғы 6 тамызда компания өнеркәсіптік пайдалануға дайын екінші буындағы гуманоидты робот Figure 02 моделін таныстырды. Оның негізгі сипаттамалары: * Бойы: 163 см * Салмағы: 20 кг * Автономды жұмыс уақыты: бір зарядтауға дейін 5 сағат * Аккумулятор сыйымдылығы: Figure 01 моделіне қарағанда 50 %-ға жоғары * Есептеу қуаты: алдыңғы модельмен салыстырғанда 3 есе жоғары Figure 02 адамдармен өзара әрекеттесу үшін кіріктірілген микрофондар мен динамиктермен, сондай-ақ қоршаған ортаны қабылдауға арналған алты камерамен жабдықталған. Роботтың манипуляторлары 16 еркіндік дәрежесіне ие және салмағы 25 кг дейінгі заттарды көтере алады. Figure 02 роботтары қазірдің өзінде Оңтүстік Каролина штатындағы BMW зауытында пайдаланылуда. Мойындалуы 2024 жылы компания робототехника саласындағы жедел дамуы үшін RBR50 Innovation Award сыйлығымен марапатталды. Дереккөздер
Кисмет (робот)

Кисмет — 1990-жылдардың соңында Массачусетс технологиялық институтында доктор Синтия Бризил жасаған робот. Роботтың есту, көру және экспрессивті жүйелері адаммен әлеуметтік өзара әрекеттесуге қатысуға, сондай-ақ адам эмоциялары мен мимикасын модельдеуге арналған. «Кисмет» атауы түрік тіліндегі «тағдыр» немесе кейде «сәттілік» деген мағынаны білдіретін сөзден шыққан. ) сақтаулы.]] Дереккөздер Сілтемелер * [http://www.ai.mit.edu/projects/humanoid-robotics-group/kismet/kismet.html Ресми сайты] * [https://web.archive.org/web/20110718160205/http://www.zonerobotique.com/article-111146-kismet-le-robot-expressif.html Робот сипаттамасы]
(394) Ардуина

(394) Ардуина — Негізгі белдеудегі астероид. Оны 1894 жылы 19 қарашада Альфонс Борелли Марсель обсерваториясында ашты. Кельттердің мифологиясындағы аңшылық құдайы құрметіне орай аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (301—400)
(393) Лампеция

(393) Лампеция — Негізгі белдеуде айналып жатқан ірі астероид. Оны 1894 жылы 4 қарашада Макс Вольф Гейдельберг обсерваториясында ашты. Ежелгі грек мифологиясындағы жарықты бейнелейтін тұлғаның құрметіне орай аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (301—400)
(392) Вильгельмина

(392) Вильгельмина — Негізгі белдеудегі астероид. Оны 1894 жылы 4 қарашада Макс Вольф Гейдельберг обсерваториясында ашты. Нидерланд патшайымы Вильгельминаның құрметіне орай аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (301—400)
(391) Ингеборг

(391) Ингеборг — Марс орбитасын қиып өтетін астероид. Оны 1894 жылы 1 қарашада Макс Вольф Гейдельберг обсерваториясында ашты. Нақты кімнің есімімен аталғаны белгісіз. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (301—400)
(390) Альма

(390) Альма — Негізгі белдеудегі астероид. Оны 1894 жылы 24 наурызда Гийом Бигурдан Париж обсерваториясында ашты. Оның жалғыз ашқан астероиды болды. Қырымдағы Альма өзенінің құрметіне орай аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (301—400)
Ақсу (Әзербайжан)

Ақсу — Әзербайжанның Ақсу ауданының қаласы және әкімшілік орталығы. 2025 жылдың 1 желтоқсанындағы жағдай бойынша Ақсу халқының саны 21 769 адамды құрады. Географиялық сипаттамасы Ақсу өзенінің екі жағалауында, Ширван жазығының солтүстік-шығыс шетінде, Хингар жотасының етегінде, Күрдамыр теміржол стансасынан солтүстік-шығысқа қарай 35 км жерде, Евлах-Баку тас жолында орналасқан. Бакуден қашықтығы: 167 км. Тарихы Әзербайжан тілінен аударғанда қала атауы сөзбе-сөз «ақ су» дегенді білдіреді. XVI-XVIII ғасырларда Ақсу қолөнер және сауда орталығы ретінде аталған. Дегенмен, қазба жұмыстары бұл қоныстың одан да ертерек болғанын көрсетеді. XVIII ғасырда қала халқы 10 000-ға жеткен, бұл Ақсудың маңызды әскери және сауда орталығы болғанын көрсетеді. Дегенмен, қала тарихында Кавказ бен Орта Азияда кең империя құрған әйгілі әскери және саяси қайраткер Нәдір шахтың билігі ерекше орын алады. Ол 1735 жылы бүлікшіл Шамахи қаласының халқын қоныстандырған Ақсудың негізін қалаушы болып саналады. Дегенмен, Нәдір шахтың өте ауыр салықтармен ерекшеленетін қатал билігі жергілікті тұрғындарға ұнамады. Сондықтан олар өзін-өзі тағайындаған князьдерді белсенді түрде қолдап, аймақты азамат соғысы алаңына айналдырды. Бірнеше жеңілістен кейін, Нәдір шахтың ұлы Насрулла Мирза қайтадан Ақсуға зеңбірек оқтарымен шабуыл жасады. Бекіністе қалған аз санды жергілікті тұрғындар толығымен қырылды. Бұл қаланың дамуына үлкен соққы болды. 1747 жылы Нәдір шах қайтыс болғаннан кейін, ол құрған империя құлап, Ақсу аймағында екі тәуелсіз мемлекет пайда болды, олардың әрқайсысы бір-біріне қарсы соғысты. Феодалдық соғыстар қаланы қатты әлсіретті, ал 1762 жылғы індет Ақсуға одан да қатты соққы берді. Ақырында, 1769 жылы соғысушы тараптардың бірі жеңіске жеткеннен кейін, Ақсу халқы Шемаха қаласына көшірілді. Қалған аз ғана тұрғындар шапқыншылықтардан зардап шекті, ал 1795 жылы қолбасшы Аға Мұхаммед шах елді мекенді толығымен қиратты. 1949 жылға дейін ол ауыл болған. 1943 жылы 8 қазанда жаңадан құрылған Ақсу ауданының орталығына айналды. 1949 жылы 14 желтоқсаннан бастап қала типті кентке айналды. 1967 жылы қала мәртебесін алды. Экономикасы және инфрақұрылымы Кеңес дәуірінде қалада сүт зауыты мен асфальт зауыты салынды. Қалада мемлекеттік рәміздер мұражайы, Ақсу қаласының ортағасырлық археологиялық туристік кешені бар. Ақсуда Әзербайжан футбол чемпионатының бірінші дивизионында ойнайтын «Ақсу» ФК кәсіби футбол командасы бар. Дереккөздер
(200) Динамена

(200) Динамена — Негізгі белдеуде айналып жатқан ірі астероид. Оны 1879 жылы 27 шілдеде Кристиан Г. Ф. Петерс Литчфилд обсерваториясында ашты. Ежелгі грек мифологиясындағы нереидалардың бірі атымен аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (101—200)
Бабек (Нахшыван Автономиялы Республикасы)

Бабек — Әзербайжандағы қала, Нахшыван Автономиялы Республикасының Бабек ауданының әкімшілік орталығы. 2025 жылдың 1 желтоқсанындағы жағдай бойынша Бабек халқының саны 5600 адамды құрады. Географиялық сипаттамасы Қоныстағы негізгі өзен - Нахшыванчай өзені және оның саласы Чехричай. Нахшываннан 9 км жерде орналасқан. Тарихы 1978 жылға дейін ауыл Тазакент деп аталды, содан кейін Әзірбайжандағы (солтүстік-батыс Парсы) және Закавказьедегі Иран ұлттық көтерілісінің көшбасшысы Бабектің құрметіне «Бабек» деп өзгертілді. Ол жаңадан құрылған Бабек ауданының әкімшілік орталығына айналды. 2020 жылдың 19 маусымында «Нахшыван Автономиялы Республикасының Бабек ауданының әкімшілік-аумақтық бөлінісіндегі ішінара өзгерістер туралы» заңға сәйкес, Бабек ауылына қала мәртебесі берілді. Экономикасы және инфрақұрылымы Бабек аумағында тас тұзы мен құрылыс материалдарының кен орындары бар. Бабекте мәдениет үйі, тарих және этнография мұражайы жұмыс істейді. Негізгі қызмет түрлері: жүзім шаруашылығы, дәнді дақылдар өсіру, көкөніс өсіру, мал шаруашылығы. Дереккөздер
Өр Алтай, мен қайтейін биігіңді.. (роман)

«Өр Алтай, мен қайтейін биігіңді…» романының авторы — Әлібек Асқаров. Ол Қазақстан жазушысы, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері және Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты. Қазақ ауылының бастан кешкен қиындықтары мен қызықты оқиғалары, адамдардың алуан тағдырлары арқау болған. Қысқаша мазмұны Алтай өңірінде өмір сүрген қазақ халқының тағдырын суреттеледі. Шығармада ХХ ғасырдағы тарихи өзгерістер, көші-қон, ел басына түскен ауыр кезеңдер адамдар өмірі арқылы бейнеленеді. Туған жерге деген махаббат, ұлттық рух, салт-дәстүрдің маңызы негізгі идея ретінде алынады. Роман адам мен табиғаттың, тарих пен тағдырдың ажырамас бірлігін көрсетеді. Романдағы тарихи жылдар 1920–1930 жылдар- Ұжымдастыру, тәркілеу, халықтың мал-мүлкінен айырылуы, елдің тұрмыс-тіршілігінің күрт өзгеруі көрсетіледі. 1930 жылдардағы ашаршылық пен көші-қон- Халықтың Алтай өңірінен ауа көшуі, елдің босып кетуі, ауыр әлеуметтік жағдайлар бейнеленеді. Кеңес дәуірінің қалыптасу кезеңі- Жаңа жүйеге бейімделу, ескі мен жаңаның тартысы, адам санасындағы өзгерістер көрінеді. Соғыстан кейінгі жылдар- Елдің еңсесін тіктеу, туған жерге деген сағыныш суреттеледі. Романның кейіпкерлері Әзімхан – романның басты кейіпкерлерінің бірі. Туған жер тағдырына алаңдайтын, ел мен жердің өткенін терең ойлайтын азамат. Сәлимa – аналық мейірім мен сабырдың символы. Ел басына түскен қиын кезеңдерде отбасын, бірлікті сақтаушы образ. Қабдеш қария – ауылдың ақсақалы, өткен тарихты, халықтың басынан кешкен ауыр кезеңдерді көзімен көрген, кейінгі ұрпаққа өнеге айтатын кейіпкер. Жанболат – жаңа заманға бейімделуге тырысқан жас буын өкілі. Дереккөздер Өр Алтай, мен қайтейін биігіңді.. Әлібек Асқаров. Алматы "Атамұра" 2010 жыл.
Балакен

Балакен — Әзербайжандағы қала. Балакен ауданының әкімшілік орталығы болып табылады. 2025 жылдың 1 желтоқсанындағы жағдай бойынша Балакен халқының саны 14 800 адамды құрады. Этимологиясы «Белокан» «төбедегі бұлақ» деп аударылады (түркі тіліндегі «бел» (төбе) және «кан» (көзі, бұлағы) сөздерінен тұрады). Басқа бір нұсқа бойынша, XVIII ғасырдағы жергілікті шежіреде жазылғандай, байырғы авар халқы қаланы «Билкан» немесе «Биликан» деп атаған. Болжам бойынша, топоним авар тіліндегі «годекан» – «алаң, кездесу орны» сөзінен шыққан (авар тілінің оңтүстік диалектілерінде «гудей» – «әңгіме» және «кИан» – «орын»). Ауылдың атауы Гилан тектес «Бел» тайпасымен «-кан» жұрнағымен байланысты деген пікірлер бар. Сондай-ақ, бұл «бай» және «лег» тайпалық атауларының бірігуі, яғни «Лақ бектерінің мекендейтін жері» деп санайтындар да бар. Географиялық сипаттамасы Ол Үлкен Кавказ тауларының оңтүстік етегіндегі жазықта орналасқан. Белоканчай өзені қала арқылы ағып өтеді. Қала астанадан 393 шақырым жерде, Баку-Лагодехи тас жолында орналасқан. Тарихы Балакан — 12 ғасырдан бері белгілі ежелгі қала. Орта ғасырларда қала орналасқан аймақ грузин иеліктерінің бөлігі болған. Кейінірек Дағыстаннан келген аварлар және басқа халықтар осында қоныс аударған. Олар Белоканы (Балаканның тарихи атауы) қамтитын Джуро-Белокан еркін қауымдастықтар одағын құрды. 1830 жылы қала мен аймақ Ресей империясына қосылды. 1859 жылы Белоканы 1917 жылғы революцияға дейін өмір сүрген Закатала округіндегі ауданның орталығына айналды. 20 ғасырдың басында елді мекенде тек грузиндер мен дағыстандықтар (лезгиндер мен аварлар) тұрды. 1920 жылдарға қарай әзірбайжандар көпшілікті құрады. Балакен 1930 жылы аудан орталығына айналды, 1968 жылы 10 шілдеде оған қала мәртебесі берілді. Экономикасы және инфрақұрылымы Балакеннің экономикасы ішінара ауыл шаруашылығына, ішінара туризмге негізделген, кейбір басқа да салалары бар. Консерві зауыты, мал өңдеу зауыты, «Qubek» лимонад зауыты және темір-бетон зауыты жұмыс істейді. Көрнекі орындары Қаладағы басты тарихи ескерткіші — XIX ғасырдың екінші жартысында салынған 45 метрлік мұнарасы бар мешіт. Ауданда жиналған археологиялық олжалар, этнографиялық материалдар және басқа да қызықты артефактілер жергілікті тарих мұражайында сақталған. Тәуелсіздік жылдарында Балакенде Гейдар Әлиев атындағы үлкен мәдени және демалыс саябағы құрылды. Оның ерекшелігі — аспалы жолдың болуы. Қаланың мақтанышы жаңа нысан — Олимпиадалық спорт кешені. Галерея Дереккөздер
Түпқараған бекінісі

Түпқараған бекінісі – Маңғыстау облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енген археология ескерткіші. Орналасқан жері Түпқараған ауданы, Форт-Шевченко қаласынан 30 км шығыс бағытта орналасқан. Бекініс сипаты Бекініс 2006 жылы "Маңғыстау тарихи-мәдени қорығы" мемлекеттік мекемесі "Ескерткіштер жинағы" археологиялық экспедициясымен зерттелген. Бекініс Түпқараған үстіртінің батыс жақ бортының жаға маңында орналасқан. Жаға сызығынан шыққан кішігірім жар мүйісі шығыс жағынан бекініске кіретін үзігі бар 30 м-ге жуық жалмен тасаланған. Жал оңтүстік жақтан айналадағы жардың биік тұсына тіреледі. Мүйістің оңтүстік жағынан кемері жоқ 2 жерде бекіткен кішігірім қабырғаның тас қаландысының қирандысы бар. Басты жалдың биіктігі 2 м-ден асса, ені 5 м-ге дейін жетеді. Көлденеңді қалау элементтері көрінеді. Бекініс аумағынан (XII-XIII ғғ.) қолмен жабыстырылған және шарықта жасалған қыш сынықтары кездеседі. Дереккөздер
Түлкілі бекінісі

Түлкілі бекінісі – Маңғыстау облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енген археология ескерткіші. Орналасқан жері Түпқараған ауданы, Қызылөзен ауылынан 34 км оңтүстік-шығыс бағытта орналасқан. Бекініс сипаты Ескерткіш 2006 жылы "Маңғыстау тарихи-мәдени қорығы" мемлекеттік мекемесімен анықталған. Бекініс қабырғасының ұзындығы 180 м, мүйістің жарлы тепсеңді тұсын орта тұстан бөліп тұр. Тепсеңді жерден 10 м төмендейді. Қабырға табиғи тастармен 2 қатар қаланып, орта кеңістігі тас пен топырақ араластырыла толтырылған. Қабырғаның сақталған биіктігі 1 м. Кей жерлерінде іргетасына дейін бұзылып алынған. Ені 1,5-1,7 м. Орта тұсындағы қабырға ені 2 м кірер есігі бар, алаң жағынан жартылай шеңбер мұнарамен диаметрі 3,7-4 м шек қойылған. Ескерткіш кейінгі орта ғасырға мерзімделуі мүмкін. Дереккөздер
Албания-Мажарстан қатынастары

Албания-Мажарстан қатынастары — Албания мен Мажарстан арасындағы екіжақты дипломатиялық қатынастарды білдіреді. Албанияның Будапешт қаласында елшілігі бар, ал Мажарстанның Тирана қаласында елшілігі және консулдық мекемесі жұмыс істейді. Албания мен Мажарстан арасындағы дипломатиялық қатынастардың тарихы 1912 жылға барып тіреледі, сол жылы 28 қарашада Албания өз тәуелсіздігін жариялады. Екі мемлекет те Солтүстік Атлантикалық келісім ұйымы мен Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымының мүшелері болып табылады. Еуропалық одақ мүшесі ретінде Мажарстан Албанияны еуроинтеграция жолында қолдайды. Тарихы Ұлы түрік соғысы кезінде албан католик қайраткерлері Петер Богдани мен Тома Распасани Косово албандары арасындағы католиктер мен мұсылмандарды Аустрияны қолдайтын негізде біріктірді. Ұлы түрік соғысынан кейін Мажарстан Габсбургтер иеліктерінің құрамына енді, ал албандар қоныстанған өңірлер Осман империясының құрамында қала берді және экономикалық әрі әлеуметтік құлдырау кезеңін бастан өткерді. Осы кезеңде Косоводан көптеген католиктер солтүстікке қарай қоныс аударып, Будапешт қаласына жетті. Албан католицизмі Албанияның солтүстік-батысындағы таулы өңірлерде Аустрия-Мажарстан дін қызметкерлерінің елеулі қолдауының арқасында сақталып қалды. Аустрия-Мажарстан қаржыландырған католик мектептері осман билігі кезеңінде албандардың өз ана тілінде білім алуына мүмкіндік берген жалғыз оқу орындары болды. Соның нәтижесінде бұл мектептердің көптеген түлектері албан ұлттық қозғалысының қалыптасуына үлес қосты. Мұндай үдерістерге Франц Нопча сияқты кейбір мажар зиялылары да ықпал етті. Аустрия-Мажарстан Албанияның тәуелсіздігін қолдаған негізгі тараптардың бірі болды және славян халықтарының албан жерлерінде үстемдік орнату әрекеттеріне қарсы шықты. Аустрия-Мажарстанның дипломатиялық қолдауы 1912 жылғы Бірінші Балқан соғысы кезінде серб және черногория әскерлерін Дуррес пен Шкодерден шығарып тастауда шешуші рөл атқарды. Албания тәуелсіздігін алғаннан кейін король Зог мажар текті Жеральдина Аппоньи де Надьяаппониге үйленді. ХХ ғасырдың басында Албания мен Мажарстан ортақ жағдайға тап болды, жаңа мемлекеттік шекаралардан тыс жерлерде албандар мен мажарлардың едәуір бөлігі өмір сүрді. Осыған байланысты екі елде де Ұлы Мажарстан мен Ұлы Албания құруды мақсат еткен ирредентистік қозғалыстардың күшеюі байқалды, алайда бұған көршілес мемлекеттердің салыстырмалы қуаты кедергі келтірді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде екі ел де Ось державаларымен одақтас режимдердің бақылауына өтті, кейіннен Мәскеумен одақтас коммунистік партиялардың үстемдігі орнады. Кеңес-албан жікке бөлінуінен кейін Албания-Мажарстан қатынастары тоқтатылды, алайда коммунизм құлағаннан кейін қайта қалпына келтірілді. Дереккөздер
(100) Геката

(100) Геката — Негізгі белдеуде айналып жатқан ірі астероид. Оны 1868 жылы 11 шілдеде Джеймс Крейг Уотсон Ницца обсерваториясында ашты. Ежелгі грек мифологиясындағы түнгі түстер мен магия құдайы Гекатаның құрметіне орай аталды. Сондай-ақ грек тілінде hekaton сөзі 100 санын білдіреді. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (1—100)
Албания-Грузия қатынастары

Албания-Грузия қатынастары — Албания мен Грузия арасындағы екіжақты дипломатиялық қатынастар. Елдер дипломатиялық қатынастарды 1993 жылғы 9 шілдеде орнатты. Екі мемлекет те Біріккен Ұлттар Ұйымының мүшелері болып табылады және Еуропалық одаққа үміткер елдер санатына жатады. Дереккөздер
Албания-Италия қатынастары

Албания-Италия қатынастары — Албания мен Италия арасындағы екіжақты дипломатиялық қатынастар. Олар 1949 жылы қайта қалпына келтірілді. Тарихы Италия албан мемлекетінің қалыптасуына қатысқан. 1914 жылғы Органикалық статутқа сәйкес Италия Албанияның тәуелсіздігіне кепіл болған мемлекеттердің бірі болды. 1939 жылы Италия Албанияны басып алып, оны 1943 жылға дейін басқарды. Албания мен Италия арасындағы дипломатиялық қатынастар 1949 жылы қайта қалпына келтірілді. 1950 жылғы маусымда Албания мен Италия арасында сауда келісімдеріне қол қойылды. Дереккөздер
Албания-Косово қатынастары

Албания-Косово қатынастары — Албания мен ішінара танылған мемлекет Косово Республикасы арасындағы екіжақты дипломатиялық қатынастар. Елдер арасындағы мемлекеттік шекараның ұзындығы 112 км құрайды. Тарихы 1992 жылы Албания 1991 жылы жарияланған Косово Республикасының тәуелсіздігін мойындау жөнінде парламенті дауыс берген жалғыз мемлекет болды. 1994 жылы Босния соғысындағы оқиғалардың ықпалымен Албания Косово Республикасының тәуелсіздігін мойындауын кері қайтарып, Югославия Одақтас Республикасының аумақтық тұтастығын қолдайтынын мәлімдеді. 1998 жылы Косово соғысы басталды, осыған байланысты Албания үкіметі шекараларды ашу жөнінде шешім қабылдады және ондаған мың косоволық албандар бұл елге босқын ретінде келді. 2008 жылғы 17 ақпанда Косово Республикасының тәуелсіздігі біржақты тәртіппен жарияланды. 2008 жылғы 19 ақпанда Албания Косово Республикасының тәуелсіздігін мойындады. 2015 жылғы сәуірде Албания Министрлер кеңесінің төрағасы Эди Рама Албания мен Косово Республикасының бір мемлекетке бірігуі уақыт мәселесі екенін мәлімдеді. Оның пікірінше, бұл екі мемлекет Еуропалық одаққа кіргеннен кейін бірігуі ықтимал. Сауда қатынастары 2015 жылы Косово Республикасы Албанияға 60 млн еуро көлемінде тауар экспорттады, ал Албания Косово Республикасына 200 млн еуро көлемінде тауар жеткізді. 2015 жылы мемлекеттер арасындағы тауар айналымы оң динамика көрсетіп, алдыңғы есептік кезеңмен салыстырғанда 20 млн еуроға өсті. Дереккөздер
Иоганн Пализа

Иоганн Пализа (; 6.12.1848 — 2.05.1925) — аустриялық астроном. Аспанды телескоппен бақылау арқылы (яғни фотографияның қолдануынсыз) ең көп астероидты ашқан адам. 1870 жылы өзі оқыған Вена университетінің обсерваториясында ассистент болып жұмыс істей бастайды. Кейін Женеваға ауысады. 1872 жылдан бастап Пуланың теңіз обсерваториясына директор болып тағайындалады. Сонда 1874 жылдың 18 наурызында өзінің алғашқы астероидын ашып, оған (136) Аустрия деген атау береді. 1880 жылы ол Венаға көшіп, жұмыстарын сол жердегі обсерваторияда жалғастырады. Жалпы 1874 және 1923 жылдар аралығында Пализа 122 астероид ашқан. Сонымен қатар C/1879 Q1 кометасын ашты. Астрономның құрметіне орай (914) Пализана астероиды, Айдағы Пализа кратері аталды. Сондай-ақ ол өзі ашқан (902) Пробитада, (975) Персеверанция және (996) Хиларитас астероидтары, оның қайтыс болуынан кейін, астрономның жеке қасиеттерін (адалдық, табандылық және жайбарақат) еске келтіретіндей етіп латынша атауларымен аталды. Ал 1930 жылы ашылған (1152) Павона астероиды Пализаның және Макс Вольфтың фамилияларындағы алғашқы әріптерінің қосылуы арқылы аталып, екі астрономға бірдей бағышталған. Олар аспан атласын бірге шығарысқан болатын. Дереккөздер
Габон-Израиль қатынастары

Габон-Израиль қатынастары — Габон мен Израиль арасындағы екіжақты тарихи және қазіргі дипломатиялық, саяси, экономикалық, әскери, мәдени және өзге де байланыстар. Тарихы Израиль мен Габон арасындағы қатынастар 1960 жылы, Габон тәуелсіздігін жариялағаннан кейін орнатылды. Сол жылы екі мемлекет бірқатар шарттар мен келісімдерге қол қойды. 1962 жылы техникалық ынтымақтастық туралы келісім мен Достық туралы шарт жасалды, ал 1963 жылы сауда келісімі бекітілді. Габон Сахараның оңтүстігінде орналасқан африкалық елдердің ішінде Израиль жас мемлекеттің дамуына қолдау көрсету үшін ауыл шаруашылығы саласының мамандары мен техниктерін жүздеп жіберген мемлекеттердің бірі болды. 1973 жылы ОПЕК елдерінің қысымымен Габон Израильдің Қиямет күні соғысына қатысуына байланысты онымен дипломатиялық қатынастарды үзді. Осыдан кейін Габон бұл ұйымның құрамынан шықты. Қатынастар 1993 жылғы 29 қыркүйекте қайта қалпына келтірілді. Қазіргі уақытта байланыстар көршілес Камерун еліндегі Израиль елшілігі арқылы жүзеге асырылады, алайда Габонда ресми түрде аккредиттелген елші қызметін Иерусалимдегі Израиль Сыртқы істер министрлігінің өкілі атқарады. 2011 жылы Израильдің Сыртқы істер министрлігі Габонды Біріккен Ұлттар Ұйымы аясында палестинаны қолдайтын резолюцияға дауыс бермеуге көндіруге тырысты. Нәтижесінде африкалық елдің өкілдері дауыс беру кезінде қалыс қалды. 2017 жылғы 28 қарашада Биньямин Нетаньяху қайта сайланған президент Ухуру Кениатаның инаугурациясына қатысу үшін Кенияға барды. Кенияға сапары барысында Нетаньяху Али Бонгомен кездесіп, Габон мен Израиль арасындағы екіжақты қатынастардың дамуын талқылады. Туризм Қазіргі уақытта елдер арасында дипломатиялық паспорт иелері үшін визалық рәсімдерді алып тастау туралы келісім қолданыста. Дереккөздер
Андорра-Израиль қатынастары

Андорра-Израиль қатынастары — Андорра мен Израиль арасындағы халықаралық деңгейдегі қатынастар. Андорраның Израильде өз елшілігі жоқ, сондай-ақ Израильдің Андоррада елшілігі жоқ. Сонымен қатар Андорраның мүдделері Израильдің Мадрид қаласындағы елшілігі арқылы ұсынылады. Тарихы Андорра мен Израиль дипломатиялық қатынастарды 1994 жылғы 13 сәуірде орнатты. Екі мемлекеттің азаматтарына бір-біріне сапар шегу үшін виза талап етілмейді. 2024 жылы Андорра Испаниямен бірге Палестина мемлекетін мойындаудан бас тартты. Олардың пікірінше, «бұған қажетті шарттар орындалмаған». Андорра билігі ХАМАС террористік ұйым болып саналатынын және ресми билік органы ретінде қарастырылмайтынын, ал Палестина әкімшілігінің де-факто жеткілікті өкілеттіктері жоқ екенін мәлімдеді. Андоррадағы еврейлер Еврейлер Андорраға Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде келе бастады, ал 1998 жылы мұнда еврей қауымдастығы ресми түрде тіркелді. Қауымдастық құрамында синагога жұмыс істейді. Қазіргі уақытта Андоррада шамамен 120 еврей тұрады. Дереккөздер
Сұлухан Әшірапқызы Мыңбаева

Мыңбаева Сұлухан Әшірапқызы (29 наурыз 1977, Келес ауданы, Жуантөбе) — қазақстандық ақын-жазушы, аудармашы, Қазақстан жазушылар одағы мүшесі. Өмірбаяны 1977 жылы Оңтүстік Қазақстан облысы, Келес ауданы Жуан-төбе елдімекенінде дүниеге келген. Педагогика саласының маманы. ШӘПУ-дің «Қазақ тілі мен әдебиеті» бөлімін тәмамдаған. Еңбек жолын 1995 жылдарда кітапхана саласынан бастаған. 2018 жылдан бастап аудандық "Сарыағаш" қоғамдық саяси газетінің тілшісі болып қызмет етеді. Бірнеше аңыз хикаялар мен этнографиялық әңгімелер, мақалалар жазушысы. «Кәусар сезім», «Күнгей қызы», «Алтын арқау» кітаптарының авторы. Ақын, жазушы, аудармашы, тілші. Отбасылы, бес баланың анасы, үш немеренің әжесі. Марапатары * 2017, 2021 жылдардағы (екі рет) Сарыағаш ауданының «Үздік Ақыны» * 2016—2017 жылдары Оңтүстік Қазақстан облысында өткен "Шежірелі Оңтүстік", " Қазыналы Оңтүстік " облыстық байқауларының жүлдегері. * 2021 жылы Россияның " ЗОЛОТОЙ ПЬЕРО РУСИ" арнайы Алғыс хатын алған, * 2021 жылы Германияның "GERMANIA GOlDEN GRAND" сыйлығын алған, * 2021 жылы Елбасы Н. Ә. Назарбаевтың арнайы Алғыс хатымен марапатталған. * 2022 жылы Президент Қ.Тоқаевтың арнайы Алғыс хатымен марапатталған. Елеулі еңбектері үшін басқа да мекемелер мен әкімшілік тараптарынан құрмет грамоталарымен, алғыс хаттармен марапатталған. Шығармашылығы Өлеңдері мен әңгімелері Республикалық "Ақиқат", "Таңшолпан " журналдарына, "Отан сақшысы", " Мерейлі мекен", "Көкше тынысы",«Шымкент келбеті»,«Сарыағаш»,«Келес келбеті» басылымдарында, облыстық, аудандық газеттерде жарияланған. Одан бөлек, жырлары Шота Аман Нұғманұлының тікелей бастамасымен жарық көрген, республикалық деңгейдегі "Хан Кене" энциклопедиясына енген, Бір топ таңдамалы өлеңдері облыстық "Тәуелсіздік тебіреністері", "Шырайлы Шымқала", "Ақбура әулие", "Қырық қыз әпсаналары" жыр жинақтарына енген. Өзге тілдерден ондаған кітаптарды аударған. Атап айтқанда, Парсы жазушысы Сағди Шеразидің "Гүлістан" кітабын, өзбек ақыны Ануар Обиджанның "Мешпалуан"кітабын, Ораз Хайдардың "Ақ көлеңке" кітабын және шет ел және басқа да бірқатар жазушылардың өлең жолдарын өз ана тілімізде сөйлеткен. Сілтемелер *[https://adebiportal.kz/kz/news/view/suluxan-mynbai-bulqynuda-zorgektegi-tirsilik__21715?ysclid=mjgsx9ejpo595924461 Жырлары. Әдебиет порталы]
Владимир Святославич

Ұлы Владимир делінетін Владимир I Святославич (, шоқынған есімі: Василий) — 970 жылдан Новгород кінәзі және 978 жылдан 1015 жылғы өліміне дейін Киев Ұлы Кінәзі. Владимирдің әкесі Рюрик әулетінен шыққан Святослав Игоревич еді. 972 жылғы Святослав өлімінен кейін Владимирдің бауыры Ярополк Русьтің жалғыз билеушісі боламын деп басқа бауыры Олегті өлтірді де, Новгород кінәзі Владимир шетелге қашуға мәжбүр болды. Владимир варягтар әскерін жинап, 978 жылы Ярополкті биліктен қуды. 980 жылға қарай Владимир өз патшалығын Балтық теңізіне бекітіп, шекараларды болгарлардың, Балтық тайпаларының және шығыс көшпенділерінің шабуылдарынан қорғады. Бұрын пұтқа табынған Владимир 988 жылы христиан дінін қабылдады, көп ұзамай Киев Русін шоқындырды. Өмірбаяны Владимир норман-русь кінәзі Святослав Игоревичтің ұлы мен X–XIII ғасырларда билік құрған Рюрик әулетінің мүшесі еді. 970 жылы ол Новгород кінәзі атанды. Украинадағы Владимир құрметіне аталған Владимир қаласын кінәздің өзі негіздеген еді. Ресейдегі Владимир қаласының негізделуін жасаған деп көбіне Владимир Мономах айтылады. Киев ең ірі шіркеулерінің бірі, Владимир соборы Владимир құрметіне аталған. Тарас Шевченко атындағы Киев ұлттық университеті де бұрын Владимир есіміне ие еді. Америка Құрама Штаттарында орналасқан және Ресей империясы негіздеген Әулие Владимир ордені мен Әулие Владимир діни семинариясы да Владимирге арналған. Киев Русінің тарихы мен осылайша Владимир өмірбаянының Украинаға, не Ресейге тиесілі болғаны кеңестік заманнан бері талқыланады. Бүгінгі күні ол Украинаның да, Беларусьтің де, Ресейдің де тарихы, әрі символы делінеді. Ескертпелер Дереккөздер
Rumours

Rumours — британ-америкалық рок тобы Fleetwood Mac шығарған он бірінші студиялық альбом. Альбом 1977 жылы 4 ақпанда Warner Bros. Records лейблі арқылы жарық көрген. Rumours барлық уақыттағы ең көп сатылған музыкалық альбомдардың бірі болып саналады және рок музыка тарихындағы ең ықпалды жазбалардың қатарына кіреді. Жазылу тарихы Альбом 1976 жылы АҚШ-тың Калифорния штатындағы бірнеше студияда жазылған. Жазба жұмыстары топ мүшелері арасындағы жеке қарым-қатынастардың күрделі кезеңімен тұспа-тұс келді. Бұл жағдай альбомдағы әндердің мәтіндері мен жалпы эмоционалдық атмосферасына айтарлықтай әсер етті. Альбомның продюсерлігіне топ өздері, сондай-ақ Кен Кэйлатт пен Ричард Дашут қатысты. Жазба барысында әр әннің әуендік құрылымы мен вокалдық гармониялары мұқият үйлестірілді, бұл альбомның бірегей дыбысын қалыптастырды. Музыкалық стилі Rumours альбомы рок, поп-рок және софт-рок жанрларына жатады. Альбомға айқын әуендер, үйлесімді вокалдар және қарапайым, бірақ әсерлі композициялар тән. Бұл стиль альбомның кең аудиторияға танымал болуына ықпал етті. Қабылдануы Альбом сыншылар тарапынан жоғары бағаланды және коммерциялық тұрғыдан үлкен жетістікке жетті. Rumours көптеген елдерде хит-парадтардың алғашқы орындарын иеленіп, бірнеше «Грэмми» сыйлығынна ұсынылды. 1978 жылы альбом «Жыл альбомы» номинациясы бойынша Грэмми сыйлығын жеңіп алды. Маңызы Rumours Fleetwood Mac тобының ең табысты альбомы болып есептеледі. Альбом рок музыкасының дамуына зор ықпал етіп, кейінгі буын музыканттарына әсер етті. Бүгінде ол классикалық альбомдардың қатарына жатады және әртүрлі «ең үздік альбомдар» тізімдерінде тұрақты түрде аталып өтеді. Әндер тізімі Чарттар және сертификаттар Альбом Аптадық чарттар: Жылдық чарттар: Синглдер Жазбаға қатысқандар ;Fleetwood Mac * Линдси Бакингем — гитара, добро, бас-гитара, перкуссия, вокал, продюсер * Мик Флитвуд — барабандар, перкуссия, продюсер * Кристин Макви — пернелі аспаптар, пианино, Хаммонд органы, клавинет, вокал, продюсер * Джон Макви — бас-гитара, продюсер * Стиви Никс — вокал, тамбурин, продюсер ; Басқа қатысушылар * Кен Калле — продюсер, инженер, мастеринг * Ричард Дашет — продюсер, инженер * Крис Моррис — инженер ассистенті * Кен Перри — мастеринг * Чарли Уоттс — мастеринг ; Альбом мұқабасы * Дезмонд Стробель — дизайн * Лэрри Вигон — каллиграфия * Герберт Вортингтон — фотосурет Дереккөздер
Барда

Барда — Әзербайжандағы қала, Барда ауданының орталығы. 2025 жылдың 1 желтоқсанындағы жағдай бойынша Барда халқының саны 39 300 адамды құрады. Географиялық сипаттамасы Барда қаласы Қарабақ жазығында, Бакуден 260 км қашықтықта, Кураның саласы Тертер өзенінде орналасқан. Тарихы Әртүрлі тарихшылардың айтуынша, Барданың негізі 5 ғасырдағы Кавказ Албаниясының билеушісі Александр Македонскийдің және Сасанид көсемі I Губадтың (5-6 ғасырлар) дәуіріне жатады. Қоныс бастапқыда Перозопат, кейінірек Портав деп аталып, кейіннен Бардаға айналды. Қаланың орны бірнеше керуен жолдарының қиылысы болғандықтан, жақсы таңдалған. Саудагерлер мен қолөнершілердің бай және нығайтылған қаласы Портав 7 ғасырға қарай Кавказ Албаниясындағы ең көп қоныстанған қалалардың біріне, астанасына және католикостың орталығына айналды. Ол Византия, Парсы, арабтар және хазарлардың бақылауына өтті. 667 жылы Кавказ Албаниясының билеушісі Джаваншир Араб халифатының билігін мойындауға мәжбүр болды, ал 705 жылы Портав арабтардың қолына өтті. Халықтың исламдануы басталды. 944 жылы қаланы орыс әскерлері басып алды, олар қаланың барлығын дерлік қырып-жойды және обадан қорқып, Барданы тастап кетті. Моңғол-татарлар 13 және 14 ғасырларда қалаға айтарлықтай зиян келтірді. Бір кездері гүлденген қала күл мен қирандылардан бірнеше рет қайта көтерілді, бірақ 1736 жылы иран шахы Надер Барданы қиратты. 1813 жылы Әзербайжан Ресейдің құрамына кіргенде, Барда екі жүз тұрғыны бар ауыл болды. Экономикасы және инфрақұрылымы Ауыл шаруашылығы бұл аймақтағы негізгі қызмет түрі болып табылады. Жергілікті экономика мақта, жібек, құс еті және сүт өнімдерін өндіру мен өңдеуге негізделген. Көрнекі орындары Жиі жер сілкіністеріне қарамастан, Бардада бірқатар ортағасырлық сәулет құрылыстары сақталған: *1322 жылы салынған Ахмед Зочейбанидің мұнара кесенесі (Ахмед ибн Айюб әл-Хафиз Нахчивани жобалаған), екі бай безендірілген порталы және қарапайым және глазурленген кірпіштен жасалған өрнекті қаптамасы бар; *XIV ғасырдағы екінші кесененің қалдықтары (Ахсадан-Баба деп аталады); *Төрт мұнарасы бар Имамзаде кесенесі-мешіті, XVII-XIX ғасырлар; *Угурбейли мешіті. Дереккөздер
Қарасиыр жазығы

Қарасиыр жазығы – Қостанай облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енген ХVIII ғасырда батырлар жерленген орын. Орналасқан жері Қостанай облысы Қамысты ауданының оңтүстігіндегі Құндызды-Талдыкөл мен Орқаш-Қарасу ауылы аралығында орналасып, Ақтөбе облысы шекарасына дейін созылып жатыр. Тарихи деректер Жазық Отан тарихында "Ақтабан-шұбырынды" атты ұлы зұлмат жылдардағы оқиғалармен тығыз байланысты. Ел аузындағы тарихи әңгімелердің желісі бойынша, 1723 жылы жоңғарлардың шапқыншылығынан қашқан қазақтардың бір бөлігі Оңтүстік Орал аумағы мен қазіргі Торғай жерінің оңтүстік және солтүстік аймақтарына қоныстанады. Осы жерге жиналған көптеген қазақтар жаудың басқыншылық әрекеттеріне қарсы тойтарыс беруге шешім шығарады. Ошақты тайпасының өкілдері Сауырық батыр мен жағалбайлы тайпасынан Тайлақ батыр халықты бірігуге, қолдарына қару алып жауда қалған ата-бабамыздың жерлерін азат ету үшін күреске шығуға шақырады. Екі жаужүрек батыр қол бастап, 50‑60 шақырымда жатқан жер – Қарасиыр жазығында жауға алғаш рет күйрете соққы береді. Бұл жоңғарларға қарсы соғыста жеткен жеңістердің алғашқысы еді. Сауырық және Тайлақ батырлар сонымен қатар Бұланты және Аңырақай шайқасындағы тарихи оқиғаларға қатысады. Қарасиыр жазығында ерлікпен қаза тапқан батырлар мен сұлтандар жерленген жер – Қаратөбе пантеоны болған деген аңыз бар. Сонау 1960-1970 жылдары Қаратөбе пантеоны басында көк тастан жасалған 50-ге жуық құлпытас бар еді. Бүгінде олардың бірі де сақталмаған. Дереккөздер
(1152) Павона

(1152) Павона — Негізгі белдеудегі астероид, Веста жанұясына жатады. Оны 1930 жылы 8 қаңтарда Карл Райнмут Гейдельберг обсерваториясында ашты. Астероид аты Иоганн Пализаның және Макс Вольфтың фамилияларындағы алғашқы әріптерінің және жұрнақтың қосылуы арқылы құрастырылып, екі астрономға бірдей бағышталған. Бұл атауды швед астрономы Брор Асплинд ұсынған болатын. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (1101—1200)
(2204) Люли

(2204) Люли — Марс орбитасын қиып өтетін астероид. Оны 1943 жылы 3 наурызда Ирьё Вяйсяля Турку обсерваториясында ашты. Өз жерлесі, математик әрі астроном Люли Хейняненнің құрметіне орай атады. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (2201—2300)
Бейлаган

Бейлаған — Әзербайжандағы қала (1966 жылдан бастап), Бейлаған ауданының орталығы. 2025 жылдың 1 желтоқсанындағы жағдай бойынша Бейлаған халқының саны 35 000 адамды құрады. Географиялық сипаттамасы Бейлаған дала аймағында, Мильская жазығында орналасқан. Ол Дашбұрын теміржол стансасынан 20 км, Бакуден 270 км қашықтықта, онымен автомобиль жолы арқылы байланысады. Тарихы Бейлағанды ​​1408 жылы жаулап алушы Темірлан өзінің қысқы қоныстарының орнында құрған. Жаңа қаланың жанында қазіргі Бейлағанның ізашары болып саналатын Байлакен деп аталатын қала болған. V ғасырдан бері белгілі Байлакен Парсы империясының құрамына кірді. Шах Кавад I қаланың негізін қалаушы болып саналады. Ол көпұлтты қоныс, сауда орталығы болған. Ол өзінің қолөнерімен танымал болды, онда қыш және шыны жасау жоғары деңгейге жеткен. Халқы тоқымашылық, кілем тоқу, жібек шаруашылығы және көркем қолөнермен де айналысқан. Байлакен бірнеше әулеттерден аман қалып, бірнеше рет басқа мемлекеттерге қосылды. 1221 жылы Байлакен моңғол шапқыншылығына ұшырады. Кейіннен Темірлан (Тимур) ежелгі Байлакен қирандыларының жанында жаңа қала құрды. XIX ғасырдың бірінші жартысында Бейлаған Елизаветполь губернаторлығына қараған патшалық Ресейдің құрамына кірді. Кеңес дәуірінің алғашқы жылдарында бұл қоныс Мильский кеңшарының жанындағы №5 қоныс ретінде белгілі болды. 1939 жылы ол Ждановск болып өзгертіліп, аудан орталығы болды. 1989 жылы оның тарихи атауы қалпына келтіріліп, қала мәртебесі берілді. Экономикасы және инфрақұрылымы Астық, мақта және мал шаруашылығы аймақтың негізгі экономикалық салалары болып табылады. Шаруашылықтар сонымен қатар картоп, жүзім, көкөніс, қауын және жеміс-жидек өсіреді. Көрнекі орындары Бейлағанның тарихи және мәдени мұрасы археологиялық орын — Байлакен қирандылары болып табылады. Мұнда бірнеше рет қазба жұмыстары жүргізілді. Қаланың қажеттіліктерін қамтамасыз еткен Мил мешіті мен Гяурарх суару каналының қалдықтары сақталған. Дереккөздер
(44) Ниса

(44) Ниса — Негізгі белдеуде айналып жатқан ірі астероид. Оны 1857 жылы 27 мамырда Герман Гольдшмидт Парижде ашты. Ежелгі грек мифологиясындағы Диониске пана болған таулы аймақтың құрметіне орай аталды. Бұл E спектр түріне жататын астероидтардың ішіндегі ең ірісі болып келеді. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (1—100)
(88) Фисба

(88) Фисба — Негізгі белдеуде айналып жатқан аса ірі астероид. Оны 1866 жылы 15 маусымда Кристиан Г. Ф. Петерс Литчфилд обсерваториясында ашты. Вавилонда тұрған және поэмаларға арқау болған Фисбаның құрметіне орай аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (1—100)
(89) Юлия

(89) Юлия — Негізгі белдеуде айналып жатқан ірі астероид. Оны 1866 жылы 6 тамызда Эдуар Стефан Марсель обсерваториясында ашты. Ол ашқан екі астероидтың біріншісі. V ғасырда өмір сүрген әулие Корсикалық Юлиянің құрметіне орай аталды. Нонца кратері және Юлия жанұясы Чилидегі Very Large Telescope көмегімен түсірілген суретте астероидтың диаметрі 70–80 шақырымдай болатын кратері бар екені анықталды. Ғалымдар оған Нонца деген атау берді: аңыз бойынша Корсикалық Юлия Нонца қаласының маңында қастандықпен өлтірілді. Есептеулерге сәйкес, бұл кратер өлшемдері 8 шақырымға дейін баратын басқа астероидпен соқтығысқанда пайда болды. Соқтығысу нәтижесінде (89) Юлия астероиды маңайында шамамен 33 астероидтан тұратын Юлия жанұясы қалыптасты. Бұл соқтығысу 30–120 млн жыл бұрын орын алған деп саналады. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (1—100) * (91) Эгина
(99) Дике

(99) Дике — Негізгі белдеудегі астероид. Оны 1868 жылы 28 мамырда Альфонс Борелли Марсель обсерваториясында ашты. Ол ашқан 18 астероидтың ішінде алғашқысы болды. Ежелгі грек мифологиясындағы ақиқаттылық құдайы құрметіне орай аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (1—100)
(98) Ианта

(98) Ианта — Негізгі белдеуде айналып жатқан ірі астероид. Оны 1868 жылы 18 сәуірде Кристиан Г. Ф. Петерс Литчфилд обсерваториясында ашты. Ежелгі грек мифологиясындағы кейіпкердің атымен аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (1—100)
Фулвуд (футбол қауымдастығы клубы)

«Фулвуд футбол қауымдастығы клубы» (;) — Англияның Шеффилд қаласында орналасқан футбол клубы болды. Клуб 1920-жылдары FA Amateur Cup жарысына қатысып, South Yorkshire Amateur League жарысын 1938, 1939 және 1947 жылдары жеңіп алды. Дереккөздер