Маңызды саяхаттар мен жорықтардың хронологиясы

Таяу Шығыс халықтарының маңызды жорықтары мен саяхаттары 3-ші мыңжылдықтан VI ғ. б.э.д. дейін Вавилондықтар * XXIV ғ. б.э.д. Саргон I-нің Вавилоннан Кипр аралына дейін жүзіп өтуі. Египеттіктер * б.э.д. 3-ші мыңжылдық ортасы Снефрудың Ніл және Қызыл Теңізбен жүзіп өтуі. * б.э.д. 3-ші мыңжылдық ортасы Хуфхордың Египеттен шығып Эритрей теңізіне жүзіп өтуі. * б.э.д. 3-ші мыңжылдық ортасы Унның Қызыл және Эритрей теңіздерінде жүзіп өтуі. * б.э.д. 2000 ж. Шығыс елдері бойынша Синухиттың саяхаты. * б.э.д. 1500 ж. Пунт еліне Хатшепсуттың экспедициясы. Гректердің маңызды саяхаттары мен ашылулары * б.э.д. 631 ж. Жерорта теңізі бойымен Колей Самосскийдің жүзіп өтуі. * б.э.д. Vғ. Гекатейдің Ніл жазығы мен Африканың солтүстік жағалауларына саяхаты. * б.э.д. 455 – 447жж. Геродоттың Египетке, Сицилияға, Солтүстік Қаратеңіз елдеріне кезбелері. * б.э.д. 335 — 324 жж. А.Македонскийдің Үндістанға жорығы. * б.э.д. 325 — 324 жж. Теңіз флотының бастығы А.Македонский – Неархтың Үнді мұхитының солтүстік-батыс бөлігі мен Парсы шығанағы бойымен жүзіп өтуі. * б.э.д. 325 — 324 жж. Кратердің Александриядан Ормуз проливіне саяхаты. * б.э.д. 320 ж. Пифейдің Британ аралдарының солтүстігіне қарай жүзуі. * б.э.д. 307 — 306 жж. Селевканың Вавилоннан Үндістанға саяхаты. * б.э.д. 290 ж. Мегасфен Үндістанға барып, оны сипаттап жазды. * б.э.д. 210 —202 жж. карфагендік қолбасшы Ганнибалдың Пиренеи және Альпі арқылы Батыс Еуропаға әскери жорығы. Жерорта теңізі халықатарының маңызды жорықтары мен саяхаттары * б.э.д. ІІІ ғ. бастап б.э. ІІ ғ. дейін * б.э.д. III ғ. Полибийдің Карфагенннен Африканың шығысына жүзуі. * б.э.д. 120 ж. Евдокстың Александриядан Үндістанға жүзуі. * б.э.д. 66 — 64 жж. Помпейдің Фасиске жорығы. * б.э.д. 58 — 54 жж. Цезарьдың Римнен Галлияға жорығы. * б.э.д. 25 ж. Э. Галлдың Александриядан Марибке (Аравия) жорығы. * б.э.д. І ғ. соңы Жерорта теңізінен шыққанЮба I Канар аралдарына жетті. * б.э.д. 19 ж. Б. Лептистен (Солтүстік Африка) шыққан Л. Вальб Мурзукқа (Сахара шөлі) жаяу жүріп өтті. * б.э. І ғ. басы Гиппал Аравия теңізі арқылы Үндістанға жүзіп өтті. * б.э. I ғ. Александр І-ніңЕгипеттен Оңтүстік-Қытай теңізіне жүзіп өтуі. * б.э. I ғ. Исидордың Ктесифоннан (Парфян патшалығы) Никейге (Кушан патшалығы) жорығы. * б.э. 106 — 117 жж. Траянның Дакия мен Сирияға жорығы. * б.э. Iғ. Диоген Египеттен шығып Виктория көліне (Африка) жетті. * б.э. 70 — 80 жж. С.Флакк, Ю.Матерн Б.Лептистен (Солтүстік Африка) Бенуэ өзеніне дейін(Нигер өзенінің саласы) жүріп өтті. * б.э. 84 ж. Агрикола Британ аралдары бойымен жүзіп өтті. Қытайлықтардың маңызды саяхаттары мен елшіліктері * б.э.д. ІІ ғ. бастап б.э. ІІІ ғ. * б.э.д. 139 — 126, 115 жж. Чжан Цянның Сианнан Согдианаға, Бактрияға және Парфяйға елшіліктері. * б.э.д. 36 г. до н.э. Чэнь Танның ғұндарға қарсы жорығы. * б.э. 64 г. н.э. Үндістанға елшіліктер. * б.э. 97 ж. Гань Инның Согдианаға, Бактрияға, Парфияға және Сыпиньге Елшілігі. * б.э. III ғ. Қытай мен Жапония арасында елшіліктермен айрбас жүргізу. Үндістан және Оңтүстік-Шығыс Азия халықтарының маңызды саяхаттары мен елшіліктері б.э.д. ІІІ ғ. – б.э. VI ғ. * б.э.д. 273 — 232 жж. Ашоки патшасының Цейлонға жорығы. * б.э.д. II ғ. ЧиеуДаның Гуанчжоуға (Қытай) жорығы. * б.э. 67 ж. Кабьял Матанганың Кабулдан Лоянға (Қытай) жорығы. * б.э. 347 — 350 жж. Самудрагупта Чамптан Венгаға (Үндістан территориясы) дейін жүріп өтті. * б.э. 397 — 431 жж. Гунаварман Суматрада, Явада және Гу­анчжоуда (Китай) болды. * б.э. 526 ж. Бадхитхармның Қытайға саяхаты. Қытайлықтардың маңызды саяхаттары мен елшіліктері V — VIII ғғ. * 399 — 414 жж. Сяньның Қытайға, Тибетке, Үндістанға, Цейлонға, Суматраға саяхаттары. * 402 — 424 жж. Чжи Мынның Қытайға, Тибетке, Үндістанға саяхаттары. * 518 — 521 жж. Сун Юнь мен Хуэй Шэнның Қытайға, Такла-Макан шөліне, Памираға, Гиндукушаға саяхаттары. * 629 — 645 жж. Сюань Цзанның Қытайға дейін саяхаты. * 689 — 695 жж. Цзинның Суматраға, Малаккаға, Үндістанға саяхаттары. * 751 — 790 жж. Кунның Монғол Алтайы мен Тянь-Шаньға саяхаты. Үндістан және Оңтүстік-Шығыс Азия халықтарының маңызды саяхаттары мен елшіліктері (VII — ХІІ ғғ.) * 627 ж. Прабхакарамитраның Такла-Макан шөлі бойымен Қытайдағы Лобнор өзеніне дейін саяхаты. * 664 ж. Локаятаның Тянь-Шань және Қытайға саяхат. * 716 — 736 жж. Шубкакара мен Бодхисенаның Хонсю аралына (Жапония) жүзіп өтуі. * VIIIғ. Кумарагхошаның Үндістаннан Суматра аралына жүзуі. * XI ғ. Атиша Дипамкараның Суматра аралына жүзуі. Араб халифаты елдерінің саяхатары (VIII — XIII ғғ.) * VIII ғ. Сулейман көпесінің Басрадан Қытайға саяхаты. * 921 — 922 жж. Ибн-Фадланның саяхаттары. * X ғ. ортасы Абу Дулафтың тангуттарға (Китай) саяхаттары. * X ғ. ортасы Ибрахим ибн Йакубтың Танжердан батыс славяндықтарға жүзуі. * 1183 ж. Ибн Джубайрдың Жерорта теңізімен жүзіп өтуі. * XII — XIII ғғ. Йакуттың Египетке, Византияға, Сирияға, Орта Азияға саяхаттары. Еуропалықтардың Шығысқа саяхаттары XII — XV ғғ. * 1160 — 1163 жж. В. Тудельскийдің Сирина Пале­стинаға және Иерусалимге саяхаты. * 1245 — 1247 жж. Д.П. Карпинидің Франциядан Шара-Ордаға (ұлы ханның ұлысы) сапары. * 1271 — 1285 жж. Марко Полоның Венециядан Хан-балыкқа (Пекин) саяхаты. * 1316 — 1330 жж. Одориконың Порденонеден Мадрастан Суматра аралы мен Қытайға жүзуі. * 1338 — 1353 жж. Д. Мариньоллидің Волгадан Пе­кинге дейінгі саяхаты. * 1419— 1444 жж. Н. Контидің Сириядан Үндістанға жүзуі. * 1253 — 1256 жж. Г,Рубруктың Франциядан Алтын Ордаға саяхаты. * 1106 — 1108 жж. Даниилдың Русьтен Иеруса­лимге қажылығы. * 1466 — 1472 жж. А.Никитиннің Үндістанға «кезбесі». Нормандықтардың жорықтары (IXғ. бастап XIIғ. басына дейін) * 983 ж. Эрик Рыжий Фарер аралдарынан бастап Исландия мен Гренландияға жүзу жасады. * 1000 ж. шамасында Лайфтың Гренландиядан Лабрадорға (АҚШ) жүзіп өтуі.. * X ғ. Отер Норвегиядан шығып, достиг мыса Нордкап мүйісіне жетті, одан ары қарай Солтүстік Двина сағасына барды. Маңызды орыс саяхаттары (XIV — XVғғ.) * 1364 ж. А. Абакумович и С.Ляпа Объ өзені бойымен Ямал жарты аралына дейін жүріп өтті. * 1379 ж. Стефан Пермский Мәскеуден Котласқа дейін жүріп өтті. * 1389 ж. Митрополит Пимен Мәскеуден Иерусалимге қажылық жасады. * 1420 ж. Зосима Мәскеуден Иерусалимге дейін жетті. * 1436 ж. митрополит Исидордың Мәскеуден Фло­ренцияға саяхаты. * 1483 ж. Ф.Курбский мен И.Салтык Травин Котластан Объке жүріп өтті. * 1496 ж. Г.Истома Холмогордан Данияға дейін жүзіп өтті. * 1497 ж. Д.Зайцев пен Д.Радев Таллиннан Рыбачий жарты аралына дейін жүзіп өткен. Қытайлықтардың маңызды саяхаттары (XIII — XV ғғ.) * 1221 — 1224 жж. Чан Чунь Пекиннен Кабулға жүріп өтті. * 1403 — 1404 жж. Чжэн Хэнің Үнді мұхиты бойымен жүзіп өтуі. Португалдықтардың маңызды теңіз экспедициялары XV ғ. бастап XVI ғ. ортасына дейін * 1482 — 1486 жж. Д.Кан Эльминнан (Судан) Крос мүйісіне дейін жүзіп өтті. * 1487 — 1488 жж. Б.Диаштың Лиссабоннан Доб­рая Надежда мүйісіне дейін жүзіп өтуі. * 1487 — 1492 жж. П.Ковильянның Гоадан (Үндістан) Көне Ормузға дейін жүзіп өтуі. * 1497 — 1499 жж. Васко да Гама Үндістанға жетті. * 1500— 1501 жж. П.А.Кабрал мен Д.Диаштың Үндістанға жүзіп баруы. * 1501ж. Гашпар Кортириалы мен Мигел Лиссабоннан эскимостарға дейін жүзіп өтті. * 1501 — 1502 жж. Америго Веспуччидің Лиссабоннан Оңтүстік Америкаға жүзуі. * 1507, 1511, 1513 жж. Д’Албукеркидің Эфиопиядан Аравия теңізі мен Үндістанға жүзуі. * 1509 ж. Сикейра Кочиннан (Үндістан) Малаккиге дейін жүзіп өтті. * 1511 ж. Д.Фернандес Малаккиден Аютияға (Үндістан) дейін жүзіп өтті. * 1511 ж. Руи Да Ку Малаккиден Пегуге дейін (Үндістан) жүзіп өтті. * 1526 ж. Минезиш Малаккиден Жаңа Гвинеяға дейін жүзіп жетті. Вест-Үндістан мен Орталық Америка жағалауларына маңызды саяхаттар (1492 — 1520 жж.) * 1492 — 1493, 1493 — 1496, 1498 — 1500, 1502 — 1504 жж. Путешествия Х.Колумбтың Америка жағалауларына саяхаттары. * 1499 — 1500 жж. А. Охеда и А. Весдуччи Үлкен Антиль және Багам аралдарын зерттей отырып, Кадистен Кариб теңізіне дейін жүзіп өтті. * 1500-1502 жж.. Бастидас Севильядан бастап, Дарьенский шығанағына дейін жүзіп жетті. * 1513 ж. Понсе де Леоне Флоридаға жүзді. * 1513 ж. В.Н.Бальбоа Дарьенский шығанағынан Панам­ский каналына жүзіп жетті (Атлант мұхитынан Тынық мұхитына бірінші болып жүзіп өтті). * 1517ж. Ф.Э. Кордова Гаванадан бастап Мексикан шығанағы бойымен Юкатан жарты аралына жүзіп жетті. * 1518ж. Х.Д. Грихальва Матансодан (Куба) Кам­пече шығанағына жүзіп барды. * 1519 ж. А.А. Пинеда Ямайкадан Мексикан шығанағына жүзіп барды. Маңызды жер жүзін жүріп өту саяхаттары XVI ғ. басынан XIX ғ. 60-шы жж. дейін * 1519 — 1521 жж. Ф.Магелланның саяхаты. * 1785-1788 жж. Ф.Лаперуздың саяхаты. * 1791-1795 жж. Г.Ванкувердың саяхаты. * 1803-1806 жж. И.Ф.Крузенштерн мен Ю.Ф. Лисянскийдің саяхаты. * 1807-1809 жж. В.М.Головниннің саяхаты. * 1813-1816 жж. М.П.Лазаревтың саяхаты. * 1815-1818 жж. О.Е.Коцебудың саяхаты. * 1819-1821 жж. Ф.Ф.Беллинсгаузен мен М.П. Лазаревтың саяхаты * 1819-1821 жж. З.И.Понафиндинның саяхаты. * 1819-1822 жж. М.Н.Васильев пен Г.С.Шишмаревтың саяхаты. * 1822-1825 жж. М.П.Лазаревтың саяхаты. * 1823-1826 жж. О.Е.Коцебудың саяхаты. * 1826-1829 жж. Ф.П.Литкетың саяхаты. * 1837-1840 жж. Дюмон-Дюрвиль мен Жакиноның саяхаты. * 1831-1836 жж. Р.Фицройдың саяхаты. * 1839-1843 жж. Д.К.Росс, Ф.Р.Крозьедің саяхаты.. * 1852-1854 жж. И.С.Унковскийдың саяхаты. Алғашқы туристік ұйымдар * 1841 ж. Т.Куктың қоғамы құрылды. * 1882 ж. Т.Куктың алғашқы туристік дүниені айналып өту саяхаты. * 1857 ж. Ағылшын альпілік клубы құрылды. * 1862ж. Австрия тау клубы құрылды. * 1863ж. Швейцариялық тау клубы құрылды. * 1863 ж. Лондонда алғашқы «Альпілік журнал» құрылды. Революцияға дейінгі Ресейдегі және КСРО-дағы туризм * 1777 ж. В.Генштің «Жоспары…» шықты. * 1877ж. тау әуесқойларының Тифлистік бірлестігі құрылды. * 1878ж. Табиғаттанымдық және аль­пілік кавказдық клубының әуесқойлар қоғамы құрылды. * 1890 ж.Қырым тау клубы құрылды. * 1895 ж. Орыс туринг-клубы құрылды. * 1899 ж. «Русский турист» журналы шықты. * 1908 ж. Техникалық білімді тарату қоғамы құрылды. * 1894 — 1898 жж. К.К.Ренгартеннің жер жүзін айналып өту саяхаты. * 1911 — 1913 жж. А.П. Панкратовтың велосипедпен әлемді аралау саяхаты. * 1920 ж. Біріккен дәрістік-экскурсиялық бюросы құрылды. * 1923 ж. «Советский турист» журналы шықты. * 1926 ж. ЦК ВЛКСМ кезінде туризм бюросы құрылды. * 1928 ж. пролетарлық туризмнің қоғамы құрылды. * 1928ж. «Интурист» Бүкілодақтық акционерлік қоғамының құрылуы. * 1929ж. пролетарлық туризм мен экскурсияның Бүкілодақтық еркін қоғамының (ОПТЭ) құрылуы. * 1932 ж. ОПТЭ-нің Бүкілодақтың бірінші съезді болды. * 1936 ж. ВЦСПС Туристік-экскурсиялық басқармасының құрылуы. * 1939 ж. «КСРО туристі» туралы ереже қабылданды. * 1958 ж. «Спутник» Халықаралық жастар туризмі бюросының құрылуы. * 1962 ж. ВЦСПС Туризм бойынша Орталық Кеңестің құрылуы. * 1901 ж. Орыс тау қоғамы құрылды. * 1918 ж. Бірінші кеңестік туристік ұйымы – Халықтық ағарту комиссариатының (Наркомпрос) мектептік экскурсиялар бюросының құрылуы. * 1922 ж бастап. кеңестік кәсіподақ жұмысшылар мен қызметкерлер үшін жаппай серуендеулер ұйымдастырды. * 1936 ж. КСРО-ның Орталық Орындаушы Комитеті (ЦИК) туристік-экскурсиялық істі Кәсіби Одақтардың Бүкілодақтық Орталық Кеңесінің (ВЦСПС) қарамағына, бұқаралық өзіндік (спорттық) туризмді – Дене шынықтырудың Жоғары кеңесіне (ВСФК) өткізіп беру туралы қаулы қабылдады. Кәсіби Одақтардың Бүкілодақтық Орталық Кеңесі (ВЦСПС) кезінде бұл қаулыны жүзеге асыру үшін Орталық туристік-экскурсиялық басқармасы (ЦТЭУ) құрылды, ал Дене шынықтырудың Жоғары кеңесі (ВСФК) кезінде Туризмнңің бүкілодақтық секциясы құрылды. * 1956 ж. – КСРО Парижде негізі қаланған және БҰҰ шеңберінде қызмет атқаратын ресми туристік ұйымдардың Халықаралық Одағының нақты мүшесіне айналды. * 20 шілде 1962 ж. – ВЦСПС Президиумі «Туризмнің ары қарай дамуы туралы» қаулы қабылданды. * 1969 ж. мамыр – КСРО Министрлер Кеңесі мен ВЦСПС «Елдегі туризм мен экскурсияның ары қарай дамуы бойынша шаралар туралы» қаулы қабылдады. * 1980 ж. – «Елдегі туристік-экскурсиялық істің ары қарай дамуы және оны жетілдіру туралы» тағы бір қаулы қабылдады. Қазақстанда туризмнің даму кезеңдері * 1875 ж. – А.В. Хорошкиннің Талғар шыңына шығуы. * ХХ ғасырдың басы. – Верный қаласында Орыс тау қоғамының бөлімшесі құрылды. * 1910 — 1912 жж. — Әліби Жангильдинның жаяу «әлемді аралау» саяхаты. * 1913 ж. – Батыс-Сібір казактар бригадасы офицерлерінің ең алғаш атпен жүруі * 1923 ж. – КазЦИК-те дене шынықтырудың Жоғарғы кеңесінің құрылуы. * 1924 ж. – Алматыда Жетісу облыстық дене шынықтыру кеңесінің құрылуы * 1925 ж. – Алматыда «Допризывник» спорт клубы және ең алғаш рет альпинизм секциясы ұйымдастырылды. * 1929 ж. – тау туризмінің энтузиастары Г.И. Белоглазов, Ф.Л. Савин, В.М. Зимин Іле Алатауына бірнеше рет туристік жорықтар ұйымдастырды және Есік көліне алғашқы туристік жорық жасады. * 1930 ж. – құрамы 16 адамнан тұратын Алматы қалалық пошта және телеграф жұмысшылар ұжымы Ф.Л. Савиннің басқаруымен мына күрделі емес маршрутқа аттанды: Алматы – Медеу – Көкжайлау – Үлкен Алматы көлі * 1931 ж. қаңтар – В.М. Зимин мына маршрут бойынша туристердің алғашқы қысқы шаңғы жорығын өткізді: Алматы– Ұзынағаш – Қордай асуы * 1931 ж. – Алматы қаласында Жетісу губерниялық мұражайында ОПТЭ – нің бірінші ұяшығы құрылды. * 1935 ж. бастап – альпинистер жаппай шыңға шығуды жүргізді. * 1935 ж. – В. Зимин Талғар шыңын бағындырды. * 1936 ж. – Е. Колокольников Хантәңір шыңын бағындырды. * 1936 ж. — «Горельник» алғашқы туристік базасы ашылды. * 1936 ж. – «Горельник» лагерінде республикалық альпинистер клубы құрылды. * 1938 ж. – алғаш бұқаралық туристік шара — Көкжайлау үстіртінде слет ұйымдастырылды. (200 қатысушы) * 1948 ж. бастап – Қазақстанда құзға шығу тәжірибелене бастады. * 1952 ж. бастап – Орта Азия мен Красноярск өлкесі командалары арасындадәстүрлі әріптестік жарыстар өткізілді. * 1952 ж. – Қазақстандық туристік-экскурсиялық басқарманың (ТЭУ) ашылуы 1954 ж. бастап – клубтың біріншілігі, 1960 ж. бастап клуб альпинизм бойынша Қазақстан чемпионатттарына қатысты. * 1955 ж. – «Иссык» турбазасы іске қосылды. * 1958 ж. – туристік-экскурсиялық басқарма (ТЭУ) ортаазиялық туристік-экскурсиялық басқарма деп атала бастады. * 1959 ж. – «Алматы» турбазасының құрылуы. * I960 ж. – Казсовпроф кезінде туризм бойынша Республикалық басқармасының құрылуы. * 1962 ж. – туристік-экскурсиялық басқарманың (ТЭУ) Туризм және экскурсия бойынша кеңестері болып қайта құрылуы. * 1965 ж. – Алматыда және 5 облыстық кеңестерде (Алматы, Шығыс Қазақстан, Қарағанды, Орал және Шымкент) Туризм және экскурсия бойынша Қазақ Республикалық Кеңесі ұйымдастырылды. * 1968 ж. – Алматыға таяу жерде Талғар ауданының Горный садовод ауылында орналасқан «Алматау» турбазасы ашылды. * 1969 ж. – «Елде туризм мен экскурсияны ары қарай дамыту бойынша шаралар туралы» қаулы қабылданды. * 1970 ж. бастап – Алматы автобазасы жұмыс істейді. * 1975 ж. – «Медеу» мұз айдыны салынды. * 1982 ж. – Эверест (Джомолунгмы, 8848 м) шыңына шығатын алғашқы кеңестік Гималай экспедициясының құрамына К. Валиев, Ю. Голодов, Е. Ильинский, В. Хрищатый, С. Чепчев деген алматылықтар кірді. * 1988 ж. – туризм және экскурсия бойынша кеңестер туристік-экскурсиялық өндірістік бірлестіктер (ТЭПО) болып қайта құрылды. * 1991 ж. – Туризм, дене шынықтыру және спорт Министрлігі құрылды. * 3/VII 1992 ж. – «Туризм туралы» Қазақстан Республикасының Заңы қабылданды. * 1993 ж. – Туризм, дене шынықтыру және спорт Министрлігінің Қазақстан Республикасының жастар ісі, туризм және спорт Министрлігі болып қайта құрылуы. * 1999 ж. – Қазақстан Республикасының көлік, коммуникация және туризм Министрлігі құрылды. * 2000 ж. — Қазақстан Республикасының туризм және спорт Агенттігі құрылды. * 6/III 2001 ж. – «Қазақстан Республикасында туризмді дамыту концепциясы» қабылданды. * 13/VI 2001 ж. – «Қазақстан Республикасындағы туристік қызмет туралы» Заң қабылданды. * 29/Xll 2002 ж. – «2003-2005 жж. туристік саланы дамыту бағдарламасы» бекітілді. Халықаралық туризм * 1963 ж. халықаралық туризм және экскурсиялар бойынша БҰҰ-ның конференциясы. * 1968 ж. Халықаралық бүкіләлемдік туристік ұйымның құрылуы. * 27 қыркүйек 1980 ж. Бүкіләлемдік туризм күнінің бекітілуі. * 1980 ж. Манилада туризм бойынша Бүкіләлемдік конференциясының өтуі. * 1985 ж. «Туризм хартиясы» мен «Туристік Кодексі» құжаттарының қабылдануы