kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Сириялық оппозиция

Сириялық оппозиция (, әл-Муъарадат әс-Сурийә) — Сириядағы Башар әл-Асадтың баастық үкіметіне қарсы топтарды сипаттайтын ортақ термин. Қуғындағы үкімет болған бұл бірнеше үкіметтен басқа әл-Асадқа қарсы тағы Рожава автономиясы мен Ислам мемлекеті жиһадистік ұйымы бар еді. Сирия азаматтық соғысына дейін Сириядағы «оппозиция» (, әл-Муъәрадат) сөзі ресмилеу оппозиция жайлы, мәселең Демократиялық өзгерістер үшін ұлттық үйлестіру комитеті қолданылатын. 2011 жылдың соңына қарай Сирия оппозициялық топтары жаңа бағыт алып, Сирия ұлттық кеңесі (СҰлтКең) коалициясына бірікті, халықаралық қолдау көрді. СҰлтКеңді қолдаған, не нағыз үкімет ретінде таныған елдер арасында Біріккен Ұлттар Ұйымына мүше 17 мемлекет, соның ішінде Қауіпсіздік Кеңесінің 3 тұрақты мүше-мемлекеті (Франция, Ұлыбритания, АҚШ) болды. Кеңірек болған Сирия революциялық және оппозициялық күштерінің ұлттық коалициясы ортақ тобы 2012 жылғы қарашада құрылды. Парсы шығанағының араб әріптестік кеңесі оны «сириялық халықтың заңды өкілі» десе, Араб лигасы оны «сириялық халық ұмтылысының нағыз өкілі» деген. Сирия ұлттық коалициясының Араб лигасындағы Сирия орнын алғаны жайлы келіссөздер жүрген, алайда коалицияның Женевадағы конференциядан бас тартуына қарсы наразылық ретінде Ұлттық кеңес 2014 жылғы 20 қаңтарда коалициядан кетті. Араларындағы қысымға қарамастан Ұлттық кеңес пен өзге де оппозиция бір-бірімен араласа берді, 2015 жылғы қазанда Астана, Қазақстанда келіссөз жүргізді. 2018 жылғы наурызда ORB жүргізілген сауалнама бойынша Сирия халқының 40% Сирия үкіметін, 40% сириялық оппозицияны (жалпы), 15% Сириялық демократиялық күштерді, 10% ан-Нусра майданын және 4% Ислам мемлекетін қолдайды деді (бірнеше фракцияны да жақтайтындар саналады). 2024 жылғы желтоқсанда түрлі жақта болған оппозиция бірігіп үкіметке қарсы шабуылдар жасады, нәтижесінде Асад режимінің құлауы орын алды. Саяси топтары Сириялық оппозицияның тұрақты, не ресми құрылымы жоқ. 2015 жылғы желтоқсанда оппозиция мүшелері Эр-Рияд, Сауд Арабиясында кездесті: кездесуге 34 топ келіп, үкіметке қарсы біртұтас оппозиция делегациясын құруды мақсат қылды. Айтып кетуге болатын топтар арасында: * 2012 жылғы Женева келісімін және өтпелі үкімет құруды қолдайтын Сирия революциялық және оппозициялық күштерінің ұлттық коалициясы; * биліктің бейбіт ауысуын қалаған Демократиялық өзгерістер үшін ұлттық үйлестіру комитеті; * қарулы топтар: ** Джейш әл-Ислам ** Ахрар аш-Шам ** Оңтүстік майдан бар. 2015 жылғы желтоқсандағы кездесуде осы топтар болмады: * Күрд ДОП партиясы мен оның одақтастары; * Джебхат ан-Нусра сияқты сәләфи қарулы топтары. Тағы қараңыз * Сирия азаматтық соғысы Дереккөздер
Өлеңті жазулары

Өлеңті жазулары – Павлодар облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енген археология ескерткіші. Орналасқан жері Екібастұз қалалық әкімдігіне қарасты Тай ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 10 км жерде Өлеңті өзенінің оң жағалауында орналасқан. Орналасу сипаты Өлеңті жазулары Павлодардағы Ертіс маңындағы алғашқы қауым өнерінің ғажап ескерткіші болып табылады. Павлодар төңірегіндегі бұл аумақты жүйелі зертеу нәтижесінде неолит пен энеолит дәуірінің қоныстары, қола дәуірінің молалары және ерте темір ғасырындағы көшпенділер қорғаны сияқты түрлі кезеңдердегі көптеген археологиялық ескерткіштер табылған. Осы жерде өзен террасасының беткейлерінде жекелеген 17 жалпақ таста 50-ден астам петроглифтері бар ашық қоңыр палеогендік құмдақты ірі блоктар ашылып қалған. Сурет салынған, бетін мүк басқан тастардың барлығы террасаның тік беткейлерінде жатыр. Кейбір суреттер ойып салынған, бірақ салыстырмалы түрде тастың жұмсақ жынысы ежелгі суретшілерге басқа әдіс таңдауға мәжбүрледі. Гравюраның көпшілігі тасты терең қашайтын техникамен жасалған, ал кей суреттер барельеф түрінде салынған. Сурет бейнелері Петроглифтер жануарлар мен адамдар бейнесінен тұратын шағын композиция құрайды. Суреттер жазықбеттің ортасын алып жатқан бір-екі суреттің маңайына жиі топтастырылады. Мысалы, тастардың біреуінің ортасына антропоморфтық бейне, ал оның айналасында қабыландар, өгіздер мен басқа нашар аңғарылатын суреттер орналасқан. Жартас суреттерінің арасында еркек пен әйел денелерінің эротикалық суреттері көзге түседі. Зооморфтық бейнелер ұзын қайқы мүйіз өгіздер, маңдайында "кекілі" бар жылқылар, бұғылар, киіктер және т.б. аңдар түрінде берілген. Өлеңті гравюрасы арасында стильдік ерекшеліктерімен иконографиясы жағынан екі негізгі бейнелеу дәстүрлері ерекшеленеді. Бірінші антропоморфтық бейнелердің өзгеше сериясымен (эротикалық жұптар, жүкті әйел, садақшылар, қайқы мүйіз өгіздер), екіншісі қола дәуірінің турбо-сейминдік дәстүрлеріне тән жылқылардың бейнеленуімен байланысты. Өлеңті горельефтері мен ертедегі гравюраларының уақыты шамамен энеолит – ерте қола дәуіріне жатады, бұл оларды Солтүстік Сарыарқа аумағындағы жартас сурет өнерінің ең ежелгі үлгілері деуге мүмкіндік береді. Өлеңті петроглифтері суреттері Дереккөздер
Азық-түлік өнеркәсібі

Азық-түлік өнеркәсібі — бұл дайын тамақ өнімдерін немесе жартылай фабрикаттарды, сондай-ақ сусындар мен темекі өнімдерін өндіретін салалардың жиынтығы. Кейбір жіктеулерде бұл салаға май өндірісі негізінде сабын мен жуғыш заттар да кіреді. Бұл өнеркәсіп халықтың негізгі қажеттілігі – азық-түлікпен қамтамасыз етуді мақсат етеді. Азық-түлік өнеркәсібінің кәсіпорындары шикізатты жинау, оны өңдеу және тұтынушыға жеткізуді ыңғайлы ету үшін дайын өнім түрінде шығарумен айналысады. Агроөнеркәсіп кешенінде азық-түлік өнеркәсібі ауыл шаруашылығымен тығыз байланыста, себебі ауыл шаруашылығы – шикізат жеткізушісі, ал сауда – дайын өнімді тарату жүйесі. Өнеркәсіптің кейбір салалары шикізат көздеріне жақын орналасса, басқалары тұтынушылар көп шоғырланған аймақтарға жақындайды. Азық-түлік өнеркәсібі адамдар өмір сүретін барлық жерлерде кездеседі. Бұл шикізаттың кең таралуына және азық-түліктің тұрақты тұтынылуына байланысты. Дегенмен, бұл салада өзіндік ерекшеліктер мен заңдылықтар бар. Өнеркәсіп орындарын орналастыруда осы ерекшеліктер ескеріледі. Елдің жетекші ғылыми-зерттеу институттарының мамандарының баяндамаларына сәйкес, бұл салаға ауыл шаруашылығының дамуы үлкен ықпал етеді. Ол өңірдегі өнеркәсіп салаларының құрылымдық ерекшеліктерін, өндірістік қуатын және басқа да маңызды қасиеттерін анықтайды. Азық-түлік өнеркәсібінің негізгі бағыттары: * Ауыл шаруашылығы: егін өсіру, мал және теңіз өнімдерін өндіру, ауыл шаруашылығы экономикасы * Өндіріс: агрохимия, ауыл шаруашылығы құрылыс технологиялары, ферма техникасы мен жабдықтары, тұқым өндіру * Азық-түлікті өңдеу: нарыққа арналған жаңа өнімдерді дайындау, дайын өнім шығару * Маркетинг: жалпы өнімдерді (мысалы, сүт) ілгерілету, жарнама, қаптама, PR және маркетингтік кампаниялар * Көтерме сауда және тарату: логистика, көлік, қоймалау * Қоғамдық тамақтану: қоғамдық тамақтану қызметтері мен мейрамханалар * Бөлшек сауда: супермаркеттер, фермерлік базарлар және қоғамдық нарықтар * Реттеу: жергілікті, аймақтық, ұлттық және халықаралық деңгейдегі азық-түлік өндірісі мен сатылымына қатысты ережелер (тамақ сапасы, қауіпсіздігі және қауіпсіздігі, жарнама және т.б.) * Білім беру: академиялық, кәсіби және консалтингтік білім * Зерттеу және даму: азық-түлік ғылымы, микробиология, технология, химия және инженерия * Қаржылық қызметтер: несие, сақтандыру * Азық-түліктің сапасын және оны сақтау әдістерін зерттейтін бағыттар (азық-түлікті сұрыптау, сақтау, реология) жоғарыда аталған процестермен тығыз байланысты. Тек өз қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін азық-түлік өсіретін шаруалар мен аңшылыққа негізделген қауымдастықтар ғана заманауи азық-түлік өнеркәсібінен тыс деп есептеледі. Азық-түлік өнеркәсібінің негізгі ойыншылары кейде "Big Food" деп аталады. Бұл терминді жазушы Нил Гамильтон енгізген. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер
Игуасу (өзен)

Игуасу (, ) — Оңтүстік Америкадағы өзен. Парана өзенінің сол саласы. Бразилия және Аргентина жерімен ағады. Сипаттамасы Өзеннің бастауы Бразилия орталығындағы таулы аудандарда орналасқан. Игуасу өзені шығысқа қарай ағып, Парана өзеніне құяды. Өзен бойында Игуасу сарқырамасы орналасқан. Өзеннің ұзындығы шамамен 1320 шақырым. Жазықта ағып өтеді, сондықтан өзеннің ағыны біркелкі және баяу. Игуасу өзенінің су режимі маусымдық. Жанбырлы маусымда су деңгейі жоғары болып, сарқырамалардың су ағыны күшейеді. Өзеннің су ағыны мен деңгейі жылына бірнеше рет өзгереді. Маңызы Өзеннің бойындағы рельеф тропикалық ормандар мен шөптесін жерлерге бай. Өзен суы гидроэнергетикалық объектілер арқылы электр энергиясын өндіру үшін пайдаланылады. Дереккөздер Сілтемелер *[https://www.lavanguardia.com/ocio/viajes/20180505/443202225531/cataratas-iguazu-tierra-agua-grande.html Iguazú y la tierra del agua grande]
Мүбарак Герей (I Саламат Герейдің ұлы)

Мүбарак Герей (; 1632 қай.) — Қырым нұреддині (1631-1632), Қырым ханы I Саламат Герейдің ұлы (1608-1610). Өмірбаяны 1610 жылы әкесі I Саламат Герей қайтыс болғаннан кейін Мүбарак Герей ханзада аға-бауырларымен бірге Қырымды қалдырып, түрік иелігінде өмір сүрді. 1620-жылдары Мүбарак Герей және оның кейбір бауырлары Қырымға оралып, Жәнібек Герей ханның (1628-1635) сарайында тұрды. 1629 жылы Жәнібек Герей ханның бұйрығымен Мүбарак Герей ханзада Кіші Ноғай Ордасы мен Шеркестанға қарсы жазалау жорығын жүргізді. 1629 жылы Жәнібек Герейдің қарсыласы бұрынғы қалғай Шаһин Герей Орқапы шайқасында жеңіліп, Қобанға, Қазы ұлысына қашады. Қырым әскерін бастаған Мүбарак Герей Шаһин Герейді қолдағаны үшін жергілікті мырзаларды жазалау мақсатында Кіші Ноғай Ордасына келеді. Ноғай мырзаларының көпшілігі Мүбарак Герейге бағынып, Қырым ханына мойынсұнуға уәде берді. Мүбарак Герей ноғайлардан ең жақсы жылқыларды алып қанағаттанды. Қырымдықтар тек мойынсұнбаған Ноғай ханзадасы Азаматтың ұлыстарын қырып-жойып, өртеп жіберді. Қалғай Шаһин Герей Қазы ұлысынан Шеркестандағы туыстарына қашады. Оның соңынан Мүбарак Герей әскерімен жетіп келеді. Шеркес мырзалары Қырым ханының билігіне бағынуға мәжбүр болып, Шаһин Герейдің өз жерлерінде қалуына рұқсат бермеді. Мүбарак Герей олардан арғымақ, бадана (сауыт) және тұтқындар ретінде алым-салық алды. 1631 жылы күзде бауыры Дәулет Герей қайтыс болғаннан кейін Жәнібек Герей хан жаңа қалғай ретінде Мүбарак Герейдің үлкен ағасы бұрынғы нұреддин Азамат Герейді тағайындайды. Жаңа нұреддин Мүбарак Герей болды. Көп ұзамай хан мен жаңа қалғай арасында ашық алауыздық басталды. 1632 жылы маусымда Жәнібек Герей қалғай Азамат Герейді келіссөзге шақырып, сол кезде өлтірткізді. Содан кейін хан оның інілері Мүбарак Герей мен Сафа Герей ханзадаларды өлтіруге қызметшілерін жібереді. Уәли-мырза Дивеевтің алдын ала ескертуінің арқасында ағайынды Мүбарак пен Сафа Герейлер Орқапы мен Кефеге қашады. Тек Мүбарак Герейдің үш кішкентай ұлыдары ғана қырылды. Жәнібек Герей өзінің өгей інілерін Солтүстік Кавказда қайта пайда болған қашқын Шаһин Гереймен жасырын байланыста деп айыптады. Әдебиет * Новосельский А. А. Борьба Московского государства с татарами в 17 веке. — —: Издательство Академии наук СССР,, 1948. * Гайворонский Олекса. Повелители двух материков. — Т. 2. — Киев—Бақшасарай, 2009. — ISBN 9789662260038
Нассау Ветеранз Мемориал Колизеум

Нассау Ветеранз Мемориал Колизеум — АҚШ-тың Нью-Йорк штатындағы Юниондейл қаласында орналасқан жабық көпфункционалды кешен. 1972 жылы ашылған. Аумағы — 250 000 м². Әртүрлі концерттер, ірі көрмелер мен шоуларды өткізу үшін пайдаланылады. 1972 жылдан 2015 жылға дейін және 2018 жылдан 2021 жылға дейін Ұлттық Хоккей Лигасында ойнайтын Нью-Йорк Айлендерс клубының үй аренасы болып қызмет атқарған. Сондай-ақ, бұл кешен 1972 жылдан 1977 жылға дейін Америкалық баскетбол қауымдастығы мен Ұлттық баскетбол қауымдастығының Нью-Йорк Нетс (қазіргі Бруклин Нетс деген атпен белгілі) командасының үй аренасы, сондай-ақ 2020 жылдан 2024 жылға дейін Ұлттық лакросс лигасының (NLL) Нью-Йорк Риптайд командасының үй аренасы болды. 2017 жылы бұл кешен Бруклин Нетс командасының ҰБҚ G лигасындағы серіктесі Лонг-Айленд Нетс командасының жаңа үй аренасына айналды. Қазіргі уақытта «Нетс» кешеннің негізгі жалға алушысы болып табылады. Дереккөздер
Сочидегі су тасқыны (2024)

Сочидегі су тасқыны — 2024 жылы 18 желтоқсанда Сочиде тәулік бойы тоқтаусыз жауған қатты нөсер салдарынан Херота өзені арнасынан асып, федералды жолды, үйлер мен көшелерді су басты. Оқиғалар 18 желтоқсан: Түнде жауынның әсерінен өзендегі су деңгейі қауіпті межеге жетіп, 11,62 метрге дейін көтерілді. 70 минут ішінде су 74 сантиметрге көтерілген. Су Дачная мен Петрозаводская көшелеріндегі аула аумақтарын және Мацеста ауданын су астында қалдырды. Кейбір аудандарда электр жарығы сөндірілді, құлаған ағаштар көлік қозғалысын қиындатуда. Көшелер бірнеше минут ішінде су астында қалды. Жолдар лай ағындарына айналды, ал жаңбыр суы арықтардан шығып, фонтанға айналды. Дәл сол сәтте көлік кептелістері пайда бола бастады. Федералды тас жолдың кей бөлігін су басты, бірақ қазір қозғалыс қалпына келтірілді. Сириус ауданында үлкен толқындар жағалауды су басып, оны тұтас су қоймасына айналдырды. Жергілікті тұрғындар су басқан автотұрақтар туралы да айтқан. Синоптиктер болжамына сәйкес, шығыс Дагомыс өзені жағасынан асуы мүмкін екенін ескерткен. Салдары 13 лай көшкіні болды. Бір ауылда бес үй жер астына түсіп кетті. Сонымен қатар, жол бұзылып, бірнеше ауыл сыртқы әлемнен оқшауланды. Біраз уақытқа пойыз қозғалысы шектелуге мәжбүр болды. Ленин көшесінде, Адлер ауданындағы негізгі магистральдардың бірі, құлаған ағаш жол қозғалысына кедергі келтірді. Кудепстеде су ағыстары тұрақта тұрған автомобильдерді шайып кетті. Сондай-ақ, Джубга — Сочи тас жолының бір бөлігі уақытша жабылды. Аэропорт жұмысына да ауа райы кедергі келтірді. Сегіз ұшақ қосымша аэродромдарға шұғыл түрде бағытталды. Дереккөздер
Бекзат Алмахан

Бекзат Алмахан Ерболұлы (8 қазан 1997 жылы, Ақжар, Қазақстан) — супер жеңіл салмақ санатында өнер көрсететін Ultimate Fighting Championship (UFC) демеушілік ететін қазақ аралас жекпе-жек шебері. Өмірбаяны Бекзат 1997 жылғы 8 қазанда Жамбыл облысы Байзақ ауданындағы Ақжар ауылында, қазақ отбасында дүниеге келген. Тараз қаласында өскен. Спортқа 3 сыныптан бастап қызығып, мектеп бітіргенге дейін каратэге қатысқан. Университетке түскеннен кейін кәсіби түрде жаттыға бастады. Бекзат ата-анасына аралас жекпе-жекпен кәсіби түрде айналысам дегенінде анасы қарсы болғанымен, әкесі қолдаған. Мансабы Алғашқы қадамы Бекзат 2018 жылға 28 шілдеде Alash Pride FC - Alash Pride стадионында Сер-од Билгуунге қарсы кәсіпқой дебюті болды. Жекпе-жекті секундант тоқтатқандықтан, техникалық нокаут жасады деп жеңіске жетті. 2020 жылы ол Bushido Kazakhstan турнирінде бірінші рет жеңілді. Ол гран-приде Қырғызстанның жекпе-жекшісі Султан Жолдошбектен жеңіліп қалды. Sherdog статистикасы Бұрын Бекзаттың сайттағы рекорды 17 жеңіс пен бір жеңіліс болған, бірақ классикалық ММА ережелері бойынша бірқатар жеңістер алынбағаны анықталған соң Sherdog командасы оны 11-1-ге дейін қысқартты. Ultimate Fighting Championship Бекзатқа UFC ұйымы 2024 жылдың 2 наурызында UFC Fight Night 238 турнирінде жеңіліске ұшырамаған Умар Нурмагомедовпен жекпе-жекке шығуға келісім-шарт ұсынды. Бекзат Умар Нурмагомедовты бірінші раундта нокдаунға жіберді, алайда Нурмагомедов жекпе-жектің басым бөлігіне үстемдік етті. Нәтижесінде Бекзат төрешілердің бірауызды шешімі арқылы жекпе-жекте жеңіліп қалды. 2025 жылдың 10 мамырда Бекзат Канаданың жекпе-жекшісі Брэд Катонамен кездесіп, жекпе-жекті бірінші рауданта нокаут әдісімен жеңді. 2025 жылдың 22 қарашада UFC Fight Night 265 турнирінде Александр Топуриямен кездеседі деп жоспарланған. Титулдары мен жетістіктері Каратэ * Қара белбеу Статисткасы Дереккөздер
Нельсон Деосса

Нельсон Александер Деосса Суарес (; 6 ақпан 2000, Кальдас, Колумбия) — колумбиялық футболшы, жартылай қорғаушы. Жетістіктері Клубтық «Атлетико Насьональ» *Мустанг кубогы — 2023 *Кубка Колумбия кубогы — 2023 «Пачука» *КОНКАКАФ чемпиондары кубогы — 2024 Дереккөздер
Шоғы батыр Мұңалұлы

Шоғы батыр Мұңалұлы (1667–1726) — Байұлы тайпасы Адай руынан шыққан айтулы батыр. Айтулы тұлға Баһадүр Бөкенбай мен Есет Көкіұлының замандасы. Қазақ халқының басқыншы қалмақ-жоңғарларға қарсы тұрған талай ұрыс алаңдарында көзге түскен Шоғы батыр бекінісі мықты, қорғанды қала саналатын Сауранды қайтарып алу үшін болған шешуші айқасқа қазақ әскерінің Бас батыры болып қол бастап, жеңіске жетіп, ұрыста өзі қатты жараланып, ерлікпен қаза тапқан. Өмірбаяны Шоғы — заманы туғызған өр тұлға. Дүниеге келген уақытынан бастап-ақ қазақ жері талай оқиғаларды өткерді. Соны көріп өскен ол бала күнінен қару асынып, тайға мініп ел қорғайтын сарбаз болуға асықты. ХVIІ ғасырдың басында орыс патшалығының құрамында қалмақ хандығы пайда болды. Ресей империясы жауынгер халықты пайдаланып, шығыс жағындағы шекарасын күзеттіріп қоймай, көршілес қазақтың жерін, әрі қарай Орта Азияны жаулап алатын күш деп білді. Ресей патшалығынан қару алған қалмақтың Хо-өрлігі, Шүкір Дайшинның кезінде де, кейін олардың ізбасарлары болған Пинцуктың заманында да қазақ жеріне талай рет басып кіріп, үстемдігін көрсеткен. Міне, осыны көрген Шоғы ат жалын тартып мінгеннен бастап-ақ жат жұрттықтармен арпалысып өсті. Өмір ерте есейтті. Өзі көзімен көрген батырлардың намысты қолдан бермеу жолындағы өнегесін сезген ол ел үшін күресті, тартысты. Осылай қабырғасы ерте қатайып, бабалардың өр қасиетін бойына сіңіріп, қаумалаған қалың жаудан қорғануды басты мақсат етті. Туған елінің әр ауылындағы әр шаңырақтың зарын естімеу үшін бес қаруын сайлап, жаудың жағасынан алуды, кеткен кекті қайтаруды көкірегінде сақтады. Шоғының Қырықмылтық атануы Жан алып, жан беріскен сондай шайқастардың бірінде қазақ жасақтарының бір тұсын анталанған жаудың тықсырып бара жатқанын байқаған хан Әбілқайырдың қапелімде Шоғының аты есіне түспей қалып, әлгі қырық мылтықтылар қайда деп оларды майданның қиын шебінде тойтарыс беруді тапсырады. Шоғының сарбаздары садақ емес, мылтықпен қаруланса керек. Содан әлгі жерде дұшпанды лезде екіге бөліп тастап, ұмтылған жоңғардың бетін қайтарып, жеңіске зор үлес қосқаны туралы аңыз-әңгіме халық жадында қалған. Содан олар «Қырықмылтық» атанып кеткен екен дейді көне көз қариялар. Дереккөздер
Уссама Идрисси

Уссама Идрисси (, ; 26 ақпан 1996 жыл, Берген-оп-Зом, Нидерланд) — марокколық және нидерландтық футболшы, шабуылшы. Карьерасы Нидерландтың бірнеше жастағы жастар құрамасында ойнады. Марокко құрамасы сапында 2019 жылғы Африка Ұлттары кубогына қатысты. Жетістіктері «Аякс» *Нидерланд чемпионы: 2020/21 *Нидерланд кубогы: 2020/21 «Фейеноорд» *Нидерланд чемпионы: 2022/23 "Пачука" * КОНКАКАФ Чемпиондары кубогы: 2024 Дереккөздер
Элиас Монтиэль

Элиас Энрике Монтиэль Авалос (; 7 қазан 2005, Тула-де-Альенде, Идальго) — месикалық футболшы, жартылай қорғаушы. Жетістіктері Клубтық *КОНКАКАФ Чемпиондар кубогы: 2024 Дереккөздер Сілтемелер * [https://www.footballdatabase.eu/en/player/details/528822 Профил]
Анхель Мена

Анхель Исраэль Мена Дельгадо (; 21 қаңтар 1988 жыл, Гуаякиль, Эквадор) — эквадорлық футболшы, шабуылшы. Жетістіктері Командалық «Эмелек» * Эквадор чемпионы — 2013 * Эквадор чемпионы — 2014 "Пачука" * КОНКАКАФ чемпиондары кубогы — 2024 Қатысқан турнирлері * Футболдан Америка кубогы: 2016, 2016, 2021, 2024 * Футболдан әлем чемпионаты: 2022 Дереккөздер
Алексей Домингес

Алексей Домингес Фигероа (; 3 қаңтар 2005) — мексикалық футболшы, жартылай қорғаушы. Жетістіктері Халықаралық Мексика-20 *КОНКАКАФ жастар чемпионаты — 2024 Клубтық Пачука *КОНКАКАФ Чемпиондары кубогы: 2024 Дереккөздер
Луис Альфонсо Родригес

Луис Альфонсо Родригес Аланис (; 21 қаңтар 1991, Николас-де-лос-Гарса, Нуэво-Леон) — мексикалық футболшы, жартылай қорғаушы. 2017, 2019, 2021 жылдары Футболдан Солтүстік Америка кубогына қатысты. Жетістіктері Клубтық «Монтеррей» * Мексика чемпионы — Апертура 2010 * КОНКАКАФ Чемпиондар лигасы — 2010/11 УАНЛ Тигрес * Мексика чемпионы — Апертура 2017 Халықаралық Мексика * КОНКАКАФ алтын кубогы — 2017 Дереккөздер
Серхио Баррето

Серхио Дамиан Баррето (; 20 сәуір 1999, Клоринда, Формоса) — аргентиналық футболшы, қорғаушы. Жетістіктері Командалық Пачука * КОНКАКАФ Чемпиондар кубогы: 2024 Дереккөздер Сілтемелер * https://www.transfermarkt.com/transfermarkt/profil/spieler/556047
Педро Педраса

Педро Педраса (исп. Pedro Pedraza; 30 сәуір 2000 жыл, Монтеррей, Мексика) — мексикалық футболшы, жартылай қорғаушы. Жетістіктері Пачука * Мексика чемпионы: 2022 (апертура) * КОНКАКАФ Чемпиондары кубогы: 2024 Дереккөздер
Серхио Эрнандес

Серхио Эрнандес (; 18 қыркүйек 2002) — мексикалық футболшы, шабуылшы. Жетістіктері Командалық Пачука *КОНКАКАФ чемпиондары кубогы: 2024 Дереккөздер Сілтемелер *https://www.transfermarkt.world/sergio-hernandez/profil/spieler/1095046
Рауль Асенсио

Рауль Асенсио дель Росарио (; 13 ақпан 2003) — испаниялық футболшы, "Реал Мадрид" клубының қорғаушысы. Жетістіктері Клубтық * ФИФА Құрлықаралық кубогы: 2024 Дереккөздер Сілтемелер *[https://www.imdb.com/name/nm15212563 Профилі]
Оңтүстік Буг

Оңтүстік Буг өзені — Украинаның батыс бөлігіндегі, негізінен Хмельницкий, Винница, Одесса, Кировоград, Николаев облыстары арқылы ағатын өзен. Ол Украинаның ең үлкен өзендерінің бірі. Ұзындығы 806 километр. Хмельницкий облысының солтүстік бөлігіндегі Подольск қыратынан басталып, Қара теңізге құяды. Су алабының ауданы 63 700 шаршы километр. Ағысы Өзеннің жоғарғы бөлігі жазық аймақпен өтеді. Мұнда өзен арнасы онша терең емес, жағалары көбінесе жайпақ болып келеді. Ортаңғы ағысы: Өзен ортаңғы бөлігіне келгенде ағысы жылдамырақ болады және жағалары тік жартасты болып келеді. Мұнда өзен арнасы тарылып, каньон тәрізді аймақтар кездеседі. Төменгі ағысы: Төменгі ағысында өзен қайтадан жазық жерге шығады және баяу ағысты болады. Арнасы кеңейіп, жағалары жайпақ болады. Ерекшеліктері * Рельеф: Жоғарғы ағысында жазық, ортаңғы және төменгі ағысында таулы-жарлы болып келеді. * Су режимі: Негізінен қар суымен қоректенеді, көктемгі су тасқынымен ерекшеленеді. * Экология: Өзеннің суы ластануға бейім, әсіресе өндірістік және ауылшаруашылық қалдықтарымен ластану байқалады. * Экономикалық маңызы: Суару, балық аулау, гидроэнергетика, су көлігі (тек төменгі бөлігінде) үшін пайдаланылады. Салалары Негізгі салалары: Синюха, Ингул, Савранка, Кодыма, Мертвовод. Климаты Оңтүстік Буг аймағындағы климат қоңыржай-континентальды. Жазы ыстық және құрғақ, ал қысы салқын және қарлы болады. Өзеннің су режиміне жыл мезгілдерінің ауысуы әсер етеді. Көктемде қар суының еруінен өзенде су деңгейі көтеріліп, су тасқыны болады. Галерея
Евгений Александрович Сафонов

Евгений Александрович Сафонов (6 шілде 1977, Ташкент) — өзбекстандық футболшы, қақпашы. 2004 жылы Азия кубогына қатысты. Дереккөздер Сілтемелер * https://www.footballdatabase.eu/en/player/details/9670
Алексей Владимирович Николаев

Алексей Владимирович Николаев (5 қыркүйек 1979 жыл, Воронеж, КСРО) — өзбекстандық футболшы, қорғаушы. Жетістіктері * Өзбекстан чемпионы (4): 2003, 2004, 2005, 2008 * Өзбекстан кубогы (4): 2003, 2004, 2005, 2008 * АФК Чемпиондар лигасының жартылай финалисі: 2002/03, 2004. * Қазақстан чемпионы: 2007 Дереккөздер
Мухаммад Хубайл

Мухаммад Хубайл (23 маусым 1981 жыл) — бахрейндік футболшы, жартылай қорғаушы. 2004, 2007 жылдары Азия кубогына қатысты. Бахрейн Ұлттық футбол құрамасы сапында 70 ойын өткізіп, 5 гол соқты. "Әл-Ахли" клубының түлегі. Кейін "Әл-Гарафа", "Катар СК", "Әл-Араби", "Әл-Кадисия" клубтарында ойнады. Сілтемелер * https://www.national-football-teams.com/player/597.html
Саид Мухаммад Джафар

Саид Мухаммад Джафар (25 тамыз 1985) — бахрейндік футболшы, қақпашы. 2004, 2015, 2023 жылдары Азия кубогына қатысты. Жетістіктері «Мухаррак» *Бахрейн чемпионы (5): 2007/08, 2008/09, 2010/11, 2014/15, 2017/18 *Бахрейн кубогы (6): 2007/08, 2008/09, 2010/11, 2012/13, 2015/16, 2019/20
Артём Витальевич Котенко

Артём Витальевич Котенко (; 12 қаңтар 2012, Ахтырка, Сумы облысы, Украина) — украиналық әнші. 2024 жылы «Junior Eurovision 2024» ән байқауында «Hear Me Now» әнімен Украина атынан өнер көрсетіп, 3-орынды иеленді. Ән байқауы 2024 жылдың қараша айында Испанияның Мадрид қаласында орын алды. Өмірбаяны мен мансабы Украинаның Ахтырка қаласында туылған Артём 2020 жылдың басынан, 8 жасынан бастап әртүрлі балалар ән байқауларына белсенді түрде қатысып келеді. 2024 жылдың 2 қыркүйегінде 15 әртістің арасынан 10 әртіс таңдалынып алынды. 2024 жылдың 8 қыркүйегінде Артём Украинаның 2024 жылғы Junior Eurovision ән байқауына ұлттық іріктеу байқауына өткен финалист алты әртістің қатарына кіргені жарияланды. Украинаның 2024 жылғы Junior Eurovision ән байқауына ұлттық іріктеу байқауының финалы 2024 жылдың 22 қыркүйек күні өтті. Финалда Артём Котенко Злата Иванивпен бірдей 11 ұпай жинайды, бірақ Артём көрермендерден бір ұпайға көбірек жинап, жеңімпаз атанды. Артёмнің әні ұлттық іріктеу байқауында «Дім» (Үй) деп аталғанымен, 6 қазан күні ән атауы «Еуропаға түсініктірек болуы үшін» «Hear Me Now» (Мені қазір тыңда) атауына ауысты. Ән сөзі украин және ағылшын тілдерінде болды, оны осы байқауға арнайы Светлана Тарабарова жазды. 2024 жылғы 16 қарашада Мадрид қаласында өткен «Junior Eurovision 2024» ән байқауында Артём Украина атынан өнер көрсетіп, көрермендердің және қазылар алқасының дауыс саны бойынша екінші орынды, ал жалпы дауыс саны бойынша 203 ұпаймен 3-орынды иеленді. 2024 жылдың 27 желтоқсанында Влад Дарвиннің Артёмнің қатысуымен «Три сестри» әніне арналған музыкалық клипі шықты шықты. 2025 жылдың 8 ақпанында Украинаның «Eurovision 2025» ән байқауына Ұлттық іріктеуінде ол Светлана Тарабаровамен бірге интервалда өнер көрсетті. Артём Котенко мен Светлана Тарабарова «Hear Me Now» әнінің Ресейдің Украинаға басып кіруі кезіндегі Ресейге заңсыз депортацияланған украиналық балалар тақырыбындағы арнайы нұсқасын орындады. 2025 жылдың 18 шілдесінде ол өзінің REPEAT дебюттік студиялық альбомын шығарды, оған жаңа әндер де, бұрын шығарылған синглдар да кірді. Сол күні Junior Eurovision ән байқауына іріктеу жеңімпаздары мен басқа да қатысушыларымен бірге Atlas Festival 2025 фестивалінің бірінші күнінде Blockbuster Mall сахнасында өнер көрсетіп, «Hear Me Now» әнін орындады және альбомын таныстырды. 2025 жылдың 12 қазанында Украинаның «Junior Eurovision 2025» ән байқауына «Ұлттық іріктеуінде» шоуды «Hear Me Now» әнімен ашты. 2025 жылдың 13 желтоқсанында Тбилисиде өткен «Junior Eurovision 2025» ән байқауында Украина атынан ұпай жариялаушы ретінде шықты. Украина ұлттық қазылар алқасының дауыс беру нәтижесі бойынша Арменияға ең жоғары 12 балл берілетінін жариялады. Дискографиясы Альбомдар Синглдер Музыкалық видеолар Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [https://junioreurovision.tv/participant/artem-kotenko-2024 Junior Eurovision 2024 байқауындағы Артём Котенконың профилі] * *
Саид Аднан

Саед Мохамед Аднан (; 5 ақпан 1983 жыл, Әл-Маликия, Бахрейн) — бахрейндік футболшы, қорғаушы. 2007 жылы Азия кубогына қатысты. Жетістіктері *Аустралия чемпионы: 1 (2011/2012) *Бахрейн чемпионы: 2 (2015/2016, 2019/2020) *Бахрейн кубогы: 1 (2015) *Бахрейн федерациясы кубогы: 1 (2015) *Бахрейн суперкубогы: 1 (2015)
Лисаковск қорымы

Лисаковск қорымы – Қостанай облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштер тізіміне енген археологиялық ескерткіш. Орналасқан жері Лисаковск қаласынан батысқа қарай 1-9 км, солтүстік-батысқа қарай 2-3 км аралықтарында орналасқан. Кезеңі Біздің заманымзға дейінгі ІІ мыңжылдықтың ортасы. Зерттелуі Лисаковск қорымы және басқа да Андронов ескерткіштері 20 жылдан бері археолог Э. Р. Усманованың басшылығымен зерттеліп келеді. Бұл жерден алынған бұйымдар Жоғарғы Тобыл маңы тарихы мен мәдениеті Лисаковск мұражайының негізін құрады. Қорым сипаты Лисаковск археологиялық аумағына 7 зираттар тобы (Лисаковск, Лисаковск 2, Лисаковск 3, Лисаковск 4, Лисаковск 5, Лисаковск 6, Лисаковск 7 қорымдары) мен бір қоныс (Лисаковск қонысы) кіреді. Оның ескерткіштерінің едәуір тығыздығы бұл жерді ертедегі тайпалар өздері тіршілік ету үшін таңдап алғандығы кездейсоқтық еместігін көрсетеді: осы жердегі суы мол Тобыл өзенінің жағалауында шұрайлы жайылымдар мен аса құнарлы жерлер болған. Қола дәуірінің төрт жүздей қыш ыдысы табылды, ал алтын зергерлік бұйымдар коллекциясы – Еуразиядағы андроновтық жиналымдардың ішіндегі ең қомақтыларының бірі. Сондай-ақ жерлеу камераларынан ағаш құрылыстары, киім тоқу жұқаналары және өте сирек жағдайда кездесетін ағаш пұт табылды. Зираттар аумағында жерлеу құрылыстарының екі түрі белгілі болды: қорған-қоршау және қоршау. Қорған-қоршаудың құрамына жерлеу орны, оны айналдыра қалаған тас қоршау және қоршауға жақын қазылған ор, бәрінен биік тұрған үйген топырақ енген. Ал жай қоршауда үйілген топырақ пен ор кездеспейді. Қорғанда тайпаның бетке ұстар адамы жерленген. Топырақ үймесі – көкжиек сызығындағы ыңғайлы және көзге айқын түсіп тұратын нүкте болды. Ол адамға дала кеңістігінің шексіздігін меңгеруге септігін тигізетін жасанды бағдардың қызметін атқарды. Осылайша өлген адамның тайпалары әлгі адам өмір сүрген жерді өзінің аумағы ретінде жариялап, кеңістікті белгілеген. Қорған бұл аумақ кімнің билігінде екендігін паш еткен. Қорымдар көрінісі Табылған заттар Дереккөздер
Круоя (футбол клубы)

«Круоя» — Литваның Пакруойис қаласындағы футбол клубы. 2001 жылы құрылған. 2009 жылы тұңғыш рет Литва жоғары дивизионында ойнады. Жетістіктері Ұлттық Литва чемпионаты *2 орын: 2014 *4 орын: 2012 Сілтемелер * [https://web.archive.org/web/20121115203636/http://www.fkkruoja.lt/ Ресми сайты]
Солтүстік Двина

Солтүстік Двина — Ресейдің еуропалық бөлігінің солтүстігінде ағатын ірі өзен. Ол Вологда және Архангельск облыстарының аумағы арқылы өтеді. Географиясы Ұзындығы 744 километр (бастауын Сухона өзенінен есептегенде). Егер Вычегда өзенімен бірге есептесе, 1302 км. Сухона және Юг өзендерінің қосылуынан пайда болады (бұл жер Ұлы Устюг қаласының маңында). Ақ теңіздің Двина шығанағына құяды. Жағалауында Ұлы Устюг, Котлас, Новодвинск, Архангельск елді мекендері бар. Негізгі салалары Сол жақ: Вычегда, Уфтюга, Емца, Вага, Пинега. Дереккөздер Сілтемелер
Алепподағы терактілер (2012)

Алепподағы терактілер — 2012 жылғы 10 ақпанда Алеппо қаласында болды. Террористер Сирияның қауіпсіздік күштеріне тиесілі ғимараттарды жарды. Алғышарттар Терактілер 15 наурыздан бастап жалғасып жатқан жаппай толқулар аясында болды. Сирияның екінші үлкен қаласы Алеппо тәртіпсіздіктерге ұшырамаған болатын. Терактілер Екі жарылыс арада бес минуттық интервалмен болды. Бірінші жарылыс Халеб Джедида ауданында, әскери барлау штабының маңында орын алды, онда миналанған автомобиль жарылды. Екінші жарылыс Сахура алаңында болды. Өзін-өзі өлтіруші террорист миналанған микроавтобусты жарды, ол Сирияның «Арнайы мақсаттағы әскерлері» автобустарының тұрағының жанында болған. Терактілердің салдарынан 28 адам қаза тапты, тағы 235 адам жарақат алды. Күдіктілер Еркін Сирия армиясының басшысы Рияд Аль-Асаад «бұл Хомстағы шабуылға жауап болды» деп, оның атынан лаңкестік әрекеттерге жауапкершілік алды. САА-ның тағы бір мүшесі, полковник Махер Нуаими шабуылдарды Сирия үкіметі ұйымдастырғанын мәлімдеді. Дереккөздер
Самсон Сиасиа

Самсон Сиасиа (; 14 тамыз 1967 жыл, Лагос) — нигериялық футболшы, шабуылшы, футбол жаттықтырушысы. Карьерасы Қатысқан турнирлері * 1988 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары * Африка Ұлттары Кубогы 1992 * Африка Ұлттары Кубогы 1994 * Футболдан 1994 жылғы әлем біріншілігі * Фахд Падиша кубогы 1995 Жетістіктері Ойыншы ретінде * Франция чемпионы 1994/95 * Африка чемпионы: 1994 * Африка ұлттары кубогының күміс жүлдегері: 1992 * Жастар арасындағы әлем чемпионатының қола жүлдегері: 1985 * Афро-Азия ұлттары кубогы 1995 жеңімпазы Бапкер ретінде * Африка чемпионы (20 жас): 2005 * Африка чемпионы (23 жас): 2015 * Әлем чемпионатының күміс жүлдегері (20 жас): 2005 * Олимпиада ойындарының күміс жүлдегері: 2008 Дереккөздер
Даниэль Амокачи

Дэниел Овефин Амокачи, Даниэль Амокачи (; 30 желтоқсан 1972 жыл, Кадуна, Нигерия) — нигериялық футболшы, шабуылшы, футбол жаттықтырушысы. Карьерасы Қатысқан турнирлері * Африка Ұлттары Кубогы 1990 * Африка Ұлттары кубогы 1994 * Футболдан 1994 жылғы әлем біріншілігі * Фахд Падиша кубогы 1995 * 1996 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары * Футболдан 1998 жылғы әлем біріншілігі Дереккөздер Сілтемелер * https://www.transfermarkt.com/transfermarkt/profil/spieler/92287
Сандей Олисе

Сандей Олисе (; 14 қыркүйек 1974, Абаво, Порт-Харкорт, Нигерия) — нигериялық футболшы, жартылай қорғаушы, футбол жаттықтырушысы. Карьерасы Қатысқан турнирлері *Африка Ұлттары Кубогы 1994 *Футболдан 1998 жылғы әлем біріншілігі *Фахд падища кубогы 1995 *1996 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары *Футболдан 1998 жылғы әлем біріншілігі *Африка Ұлттары Кубогы 2000 *Африка Ұлттары Кубогы 2002 Жетістіктері Клубтық * Нидерланд чемпионы: 1998 * Нидерланд кубогы: 1998, 1999 * Германия чемпионы: 2002 Ұлттық * Африка чемпионы: 1994 * Олимпиада чемпионы: 1996 Дереккөздер
Жексұрын мен 3

«Жексұрын мен 3» — Illumination Entertainment компаниясы шығарған компьютерлік мультфильм. Кейіпкерлерді дыбыстағандар * Стив Карелл — Грю / Дрю: егіз ағайындылар. * Кристен Уиг — Люси Уайлд: Грюдің әйелі. * Трей Паркер — супезұлым Бальтазар Брейк. * Миранда Косгроув — Марго: Грю асырап алған қыздардың ең үлкені және ең ақылдысы, көзілдірік киеді. * Дана Гайер — Эдит: қыздардың ортаншысы, сары шашты қыз, әрқашан қызғылт тоқылған бөрік киіп жүреді. * Нэв Шаррел — Агнес: қыздардың ең кішісі. * Стив Куган — Сайлас Найспопс: АЗЛ лигасының бастығы. * Дженни Слейт — Валери Да Винчи: АЗЛ лигасының жаңа бастығы. * Джули Эндрюс — Марлена: Грю мен Дрюдің анасы. * Пьер Коффен — Миньондар: цилиндрлік сары ағзалар. Дөңгелек көзілдірік киіп жүретін, екі немесе бір көзді келеді. Бір-бірімен өз тілінде сөйлесіп, кейбір кезде адамға түсінікті сөздер айтады. Дереккөздер Сілтемелер * * *
Магдебургтегі көлік шабуылы (2024)

Магдебургтегі топқа көліктің соғуы — 2024 жылғы 20 желтоқсанда Германияның Магдебург қаласында болған жаппай кісі өлтіру оқиғасы. Кешкі уақытта BMW көлігінің жүргізушісі әдейі көлікті Рождестволық жәрмеңкедегі адамдарға қарай бағыттаған. Алғышарттар Магдебург — Германияның Саксония-Анхальт федералды жерінің астанасы. Қалада жыл сайын Рождестволық жәрмеңке өткізіледі, ол әкімдік пен ірі сауда орталығының маңында орналасқан. Шабуыл Берлиндегі Рождестволық базарға жасалған жүк көлігінің шабуылының сегіз жылдығынан кейінгі күні болды. Бұл шабуылды «Ислам мемлекеті» ұйымдастырған, нәтижесінде он екі адам қаза тауып, 56 адам жарақат алды. Шабуылдан екі апта бұрын Баварияның Аугсбург қаласындағы Рождестволық базарға шабуыл жоспарлады деген күдікпен ирак азаматы ұсталған болатын. Оқиғалар Оқиға жергілікті уақыт бойынша 19:04-те болған, күңгірт түсті BMW бір топ адамды қаққан. Жүргізуші бірден ұсталды. Қала баспасөз хатшысы Майкл Рейф бұл оқиғаны "Рождестволық базарға жасалған шабуыл" деп атап, лаңкестік актінің болғанын растады. Шығындар Саксония-Анхальт премьер-министрі Райнер Хазелоффтың айтуынша, кемінде екі адам — ересек және бала қаза тапты, ал 68 адам жарақат алды. Магдебург қаласы кемінде он бес адамның ауыр жарақат алғанын, 37 адамның орташа дәрежеде жарақат алғанын және 16 адамның жеңіл жарақат алғанын хабарлады. Жергілікті жедел жәрдем қызметтерінің мәліметтері бойынша, 60–80 адам зардап шеккен. Кемінде 20 зардап шегуші Магдебург университетінің ауруханасына жеткізілді. Салдары Магдебург полициясы азаматтарды үйлерінен шықпауға шақырды. Эрфурттағы Рождестволық базар тазартылды, бірақ Саксония-Анхальттың ең үлкен қаласы Галле жергілікті билігі қауіпсіздік шараларын күшейтпеді. Халықаралық : : Сауд Арабиясының Сыртқы істер министрлігі шабуылды айыптап, неміс халқымен ынтымақтастық білдіріп, құрбандарға қолдау көрсетті. : : Франция президенті Эммануэль Макрон шабуылға байланысты «қатты қайғырғанын» мәлімдеді. : : Италия премьер-министрі Джорджия Мелони шабуыл құрбандары мен олардың отбасыларына көңіл айтты. : : Венгрия премьер-министрі Виктор Орбан дұға оқып, құрбандардың отбасыларына көңіл айтты және шабуылды «жиркенішті әрекет» деп атады. : : Испания премьер-министрі Педро Санчес Олаф Шольцпен сөйлесіп, құрбандарға, олардың отбасыларына және бүкіл неміс халқына қолдауын білдірді. : : Польша президенті Анджей Дуда шабуылдан «қатты күйзелгенін» айтып, құрбандар мен олардың отбасыларына көңіл айтты. : : Шабуылдан кейін Нью-Йорк полиция департаменті Рождестволық жәрмеңкелердегі қауіпсіздік шараларын күшейтті. Дереккөздер
Тарибо Уэст

Тарибо Уэст (; 26 наурыз 1974, Порт-Харкорт, Нигерия) — нигериялық футболшы, қорғаушы. Карьерасы Қатысқан турнирлері *1996 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары *Футболдан 1998 жылғы әлем біріншілігі *Футболдан 2002 жылғы әлем біріншілігі *Африка Ұлттары Кубогы 2000 *Африка Ұлттары Кубогы 2002 Жетістіктері *УЕФА кубогы (1): 1997/98 *Франция чемпионы (1): 1995/96 *Олимпиада чемпионы; 2000 Дереккөздер
Мутью Адеподжу

Мутиу Адеподжу, Мутью Адепожу (; 22 желтоқсан 1970 жыл, Ибадан, Нигерия) — нигериялық футболшы, жартылай қорғаушы. Карьерасы Қатысқан турнирлері * Африка Ұлттары Кубогы: 1992, 1994, 2000 * Футболдан әлем чемпионаты: 1994, 1998, 2000 * Конфедерациялар кубогы: 1995 Жетістіктері * Африка чемпионы; 1994 Дереккөздер Сілтемелер * https://www.transfermarkt.com/transfermarkt/profil/trainer/23875
Джордж Финиди

Финиди Джордж (; 15 сәуір 1971) — нигериялық футболшы, жартылай қорғаушы. 1994, 1998 жылдары әлем чемпионатына қатысты. Жетістіктері Клубтық * Нидерланд чемпионы: 1993/94, 1994/95, 1995/96 * Чемпиондар лигасы: 1994/95 * УЕФА суперкубогы: 1995 * Құрлықаралық кубок: 1995 Ұлттық * Африка чемпионы: 1994 * Африка Ұлттары кубогының финалисі: 2000 * Африка Ұлттары кубогының қола жүлдегері: 1992, 2002 Дереккөздер
Алехандро Гарначо

Алехандро Гарначо Феррейра (; 2004 жылы 1 шілдеде туған) — аргентиналық футболшы, англиялық "Манчестер Юнайтед" клубы мен Аргентина құрамасының жартылай қорғаушысы. Клубтық карьера Мадрид қаласының тумасы Гарначо 2015 жылдан 2020 жылға дейін "Атлетико Мадрид" клубының жастар командасында ойнады. 2020 жылдың қазан айында ол "Манчестер Юнайтед" жастар командасына қосылды. 2022 жылдың сәуір айының соңында Премьер-лигада "Челси" клубына қарсы матчта алғаш рет негізгі құрамда алаңға шықты. Сол жылдың мамыр айында Жасөспірімдер кубогының финалында "Ноттингем Форест" командасына екі гол соғып, командасына жеңіс әкелді. Қарашада УЕФА Еуропа лигасының топтық кезеңінде "Реал Сосьедад" командасының қақпасына алғашқы голын соқты. Қараша айында Премьер-лигада "Фулхэм" командасына қарсы матчта жеңіс голын соғып, командасының 2:1 есебімен жеңісін қамтамасыз етті. 2023 жылдың көктемінде Гарначо "Манчестер Юнайтед" клубымен 2028 жылға дейін жарамды жаңа келісімшартқа қол қойды. Желтоқсанда ол "Астон Вилла" командасына қарсы ойында екі рет гол соғып, командасына 3:2 есебімен жеңіс әкелді. 2024 жылдың мамыр айында Англия кубогының финалында "Манчестер Сити" командасына қарсы гол соғып, турнир жеңімпазы атанды. Ұлттық құрамадағы карьерасы 2021 жылдың қыркүйегінде Испанияның 18 жасқа дейінгі құрамасының сапында дебют жасады. 2022 жылдың наурыз айында алғаш рет Аргентина құрамасына шақырту алып, бірнеше айдан кейін 20 жасқа дейінгі құрамада АҚШ-қа қарсы матчта алғашқы ойынын өткізді. Сол жылдың маусымында Тулон турнирінде Панама командасына қарсы алғашқы голын соқты. Турнир барысында ол 4 матчта 4 гол соғып, Аргентина жеңімпаз атанды. 2023 жылдың көктемінде бас бапкер Лионель Скалони оны Панама және Кюрасао құрамаларына қарсы матчтарға шақырғанымен, жарақатына байланысты ол бұл кездесулерге қатыса алмады. Маусым айында Аустралияға қарсы жолдастық ойында Аргентина құрамасының негізгі сапында алғаш рет алаңға шықты. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер
Селестин Бабаяро

Селестин Бабаяро (; 29 тамыз 1978 жыл, Кадуна) — нигериялық футболшы, қорғаушы. Қатысқан турнирлері * 1996 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары * Футболдан 1998 жылғы әлем біріншілігі * 2000 жылғы Жазғы Олимпиада ойындары * Футболдан 2002 жылғы әлем біріншілігі * Африка Ұлттары Кубогы 2000 * Африка Ұллтары Кубогы 2002 * Африка Ұлттары Кубогы 2004 Жетістіктері Командалық «Андерлехт» * Бельгия чемпионы (1): 1994/95 * Бельгия суперкуогы (1): 1995 «Челси» * Англия кубогы (1): 1997 * УЕФА кубок иелері кубогы (1): 1998 * УЕФА суперкубогы (1): 1998 Нигерия * Жастар арасындағы әлем чемпионы (1): 1993 * Олимпиада чемпионы (1): 1996 Жеке * Бельгия чемпионатының үздік жас футболшысы (2): 1995, 1996 Дереккөздер
Эммануэль Амунеке

Эммануэль Амунеке (; 25 желтоқсан 1970, Эзе-Ободо, Нигерия) — нигериялық футболшы, шабуылшы, футбол жаттықтырушысы. Қатысқан турнирлері * Африка Ұлттары кубогы: 1994, 2000 * Футболдан әлем чемпионаты: 1994 * Конфедерациялар кубогы: 1995 Жетістіктері Халықаралық * Африка Ұлттары кубогы: 1994 * Олимпиада чемпионы: 1996 Дереккөздер
Хью Фалконер

Хью Фальконер (, 29 ақпан 1808 — 31 қаңтар, 1865) — шотланд ботанигі, ботаника профессоры, геолог, палеонтолог, палеоантрополог, медицина ғылымдарының докторы. Ғылыми жұмыстар * Hugh Falconer and Proby T. Cautley, Fauna Antiqua Sivalensis, being the Fossil Zoology of the Sewalik Hills, in the North of India, Part I, Proboscidea, London (1846), with a series of 107 plates by G. H.Ford appearing between 1846 and 1849. * Palæontological memoirs and notes of the late Hugh Falconer, edited, with a biographical sketch, by Charles Murchison, M.D., 2 vols., London, R. Hardwicke (1868). OCLC: 2847098. * Falconer's works were documented in the Royal Society's Catalogue of Scientific Papers, vol. ii (1968). Дереккөздер Сілтемелер * [http://www.findagrave.com/cgi-bin/fg.cgi?pagegr&GRid21795 Hugh Falconer] * [http://d-nb.info/gnd/117498246/about/html DNB, Katalog der Deutschen Nationalbibliothek: Hugh Falconer] * [https://web.archive.org/web/20070611180018/http://www.falconermuseum.co.uk/founders.html Hugh Falconer]
To dråper vann

«To dråper vann» — 2012 жылы шығарылған норвегиялық музыкалық дуэт Marcus & Martinus әні. Ән Melodi Grand Prix Junior 2012 балалар ән байқауы үшін жазылып, байқауда жетістікке жетті. 2002 жылдан 2022 жылға дейін жыл сайын Норвегиялық хабар тарату корпорациясымен (NRK) өткізіліп келген Melodi Grand Prix Junior байқауында Marcus және Martinus 2012 жылғы 1 қыркүйек күні өткізілген финалға шығып, жеңіске жетті. Ән VG-lista чартында бір апта ең жоғарғы 8-позицияда болды. Ән 2015 жылы «Hei» альбомының құрамына енді. Melodi Grand Prix Junior 2012 2002 жылдан 2012 жылға дейін жыл сайын өткізіліп келген Melodi Grand Prix Junior балалар ән байқауының 2012 жылғы шығарылымына Норвегиялық хабар тарату корпорациясы (NRK) 513 ән қабылдап, қазылар алқасы ішінен 10 әнді финалға іріктеп алды. Финал 2012 жылғы 1 қыркүйекте, сенбі күні Норвегияның Осло қаласында орналасқан «Oslo Spektrum» аренасында өтті. Байқаудың жүргізушілері Маргрете Рёд пен Туджи болды. Қатысушылардың арасында бір топ, екі ағайынды дуо және жеті соло әншілер болды. Алдымен он финалист өз әндерін орындады, ал телекөрермендер олардың төртеуіне суперфиналға шығу үшін дауыс берді. Суперфиналға шыққан төрт ән қайтадан орындалды және телекөрермендер жеңімпазды анықтау үшін қайтадан дауыс берді. Жеңімпаз телекөрермендердің дауысы арқылы анықталды, оған тек SMS немесе MGPjr сайты арқылы дауыс беруге болады. 2012 жылғы байқауда тек жеңімпаз ғана жария етілді, қалған әндер орынсыз қалды және суперфиналист төрт әннің алған ұпайлары да белгісіз болып қалды. Жеңімпаздар Трофорс қаласынан он жасар егіз ағайынды Маркус пен Мартинус болды. Бұл олардың мансабының басталуы болды. Дереккөздер
Ненец тілі

Ненец тілі — самоди тілдеріне жататын Орал тілдер әулетінің тілі. Ненец халқының ұлттық тілі. Сөйлеушілер саны - 22 мыңға жуық адам. Кола түбегінен Енисейге дейінгі кең аумақта таралған. Тундра мен орман диалектілеріне бөлінеді, бірақ кейінгі жылдары оларды екі түрлі тіл ретінде тани бастады: ненец және нешан тілдері. Жазба жағынан тундра тілі негізгі, сондықтан оның сөйлеушілер саны әлдеқайда көп. Жазу Қазіргі Ненец әліпбиі: Сан есімдері Жазу мысалы Ненец тіліндегі Адам құқықтарының жалпыға бірдей декларациясының мәтіні: * Ет хибяри ненэць соямариянта хуркари правада тнява, ӈобой ненэця ниду нись токалба, ӈыбтамба илевату тара («Все люди рождаются свободными и равными в своем достоинстве и правах. Они наделены разумом и совестью и должны поступать в отношении друг друга в духе братства»). Тағы қараңыз * Ненецтер Дереккөздер Сілтемелер * [http://www.studmed.ru/yazyki-i-yazykoznanie/samodiyskie-yazyki/ Ссылки по самодийским языкам] Архивная копия от 19 мая 2012 на Wayback Machine * [https://www.scribd.com/doc/50877720/ Самоучитель ненецкого языка] * [https://web.archive.org/web/20110923112122/http://www.n-trk.ru/news_show_news.php?news=1502 Аудиоуроки ненецкого языка на радио «Нарьян-Мар FM»] * [https://web.archive.org/web/20110721022634/http://www.speech.nw.ru/Nenets/ Русско-ненецкий озвученный разговорник] * [http://www.helsinki.fi/~tasalmin/tn.html Страница Тапани Салминена о тундровом диалекте] Архивная копия от 12 июля 2018 на Wayback Machine Включает ссылки и грамматический очерк * [http://chumoteka.blogspot.com/2011/02/1.html Уроки ненецкого языка] Архивная копия от 7 октября 2011 на Wayback Machine * [https://postnauka.ru/longreads/155220 Тундровый ненецкий язык: Почему право в ненецком языке связано со спиной, а лево — с лицом, кто такая хоска и как зовут собаку, если у нее пятно на ухе] Архивная копия от 20 января 2021 на Wayback Machine * [https://youtube.com/watch?v=vymUebdNLvA& The Sound of the Tundra Nenets language (Numbers, & Sample Text)] Архивная копия от 4 ноября 2021 на Wayback Machine
Кеңөткел қорымдары

Кеңөткел қорымдары – ерте темір, қола дәуірлерінен сақталған қоныс орындары, Ақмола облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері тізіміне енген археология ескерткіші. Орналасқан жері Зеренді ауданы, Кеңөткел ауылының солтүстік-шығысына қарай 0,9-3 км аралығы; оңтүстігіне қарай 1 км; оңтүстік-шығысына қарай 2 км; оңтүстік-батысына қарай 0,5 км; солтүстік-шығысына қарай 0,8-4 км аралығы; солтүстік-батысына қарай 0,8 км; солтүстігіне қарай 450 м; оңтүстік-батысына қарай 250 м; шығысына қарай 0,5 км; солтүстік-шығысына қарай 0,6-0,7 км аралығы; батысына қарай 500 м-1,2 км аралығы; солтүстігіне қарай 250 м жерлерде орналасқан. Қазба жұмыстары, қорым сипаты XIX Кеңөткел құрылысы бірнеше типті көрсететін 37 жерлеу ғимараттарынан тұрады. Олардың кейбіреуінің астына тас төселіп, жоғарғы жағын топырақтан тұрғызған. Тас төсеніш шеңбер түрінде және "сегіз" саны немесе жалғастыра салынған құрылыс жайы бар "сегіз" саны тәрізді етіп төселген. Топырақтан тұрғызылған қорғандар да осындай. 2007 жылы зерттеулер кезінде қорғандық құрылыстардың біріне қазба жұмысы жүргізілген болатын. Ескерткіш жөнінде барынша толық ақпарат алу үшін 4×4 м шаршы жерді тұтастай ашу әдісі пайдаланылды. 10-20 см деңгей ашылды. Көп кешікпей қоршаулардың бірінің оңтүстік бөлігінен сауыт (ыдыс) табылды, іші адам сүйектеріне толы және он шақты моншақ шықты. Осында тағы төрт сауыттың қалдықтары жатты. Батыс жағынан 50-60 см тереңдіктен жазылған, екі ұшында спираль тәрізді бұрама өрнек салынған қола жүзік, қола сырғаның қалдығы және крест формалы үш қола салпыншақ табылды. Басқа да осыларға ұқсас бұйымдар шықты. XVIII Кеңөткел қорымын қазу кезінде археологтар аса қызықты мәліметтер алды. Ондағы № 1 шұңқыр деп аталатын жерлеуден қазылып, ішіне трапеция түрінде ағаштан бір, кейде екі қатар шеген-шір жасаған, яғни мұнда тастың орнына ағаш қолданылған. Мола ортадан қақ жарылған ағаш кеспелтектермен жабылып, олардың екі ұшы шұңқырдың сыртқы ернеуіне жатқызылған. Оның түбіне органикалық негізге тігілген қола мен паста әшекейлері бар адамның екі табаны қойылған. Табандар бір-бірінен бөлек, моланың қарама-қарсы жақтарына қойылған. Шұңқырдың іші топырақпен толтырылмай, үсті ортадан қақ жарылған қылқан жапырақты ағаш кеспелтекпен жабылған. Сірә, ол осы қорымға жақын маңдағы шоқыда өсетін қарағай болар. Ағаш жабындының үстіне жерленетін адамның дене қаңқасы анатомиялық ретімен емес, мүшеленген түрде қойылған. Әдеттегідей, тереңдікте қыш сауыт қойылған. №1 шұңқырдың құрылымында тағы бір қоршау болды. Кеспелтек-жабындының ішіне, жер табанына емшектегі бала ингумация салт-жорасы бойынша жерленген де жанына қыш сауыт және ең азы үш асық қойылған. Сонан соң шұңқыр топырақпен толтырылмастан, сәл жоғарыдан ірі-ірі кеспелтек ағашпен жабылған. Ағаш үстіне үлкен сауыт қойылып, оған басқа бір қайтыс болған адамның тұтас және ұсатылған сүйектері, сондай-ақ жануар сүйегімен қоса қыш ыдыстардың сынықтары қойылған. XVIII және XIX Кеңөткел қорымдарындағы жерлеу салт-жорасы мен жерлеу құрылысының ұқсастығы олардың б. з. д. XV–XII ғасырлардағы Қошқарбай шатқалын мекендеген тұрғындар тобына жататындағын көрсетеді. Қорым көріністерінен Кейбір табылған заттар Дереккөздер