kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Арабат бұғазы

Арабат бұғазы (, ) — Қырым түбегінің Крячин аралы мен Арабат белі арасындағы бұғаз. Бұғаз Сываш шығанағын Азов теңізінің қалған бөлігімен байланыстырады. Бұғаздың орташа ені шамамен 100 м, Азов теңізімен байланыс аймағында бұғаз 150 м-ге дейін кеңейеді, ұзындығы 6 км. Ұзақ уақыт бойы бұғаз орнында Сываш пен Азов теңізі арасында тұрақты су алмасу болған жоқ, су алмасу Жіңішке бұғазы арқылы жүзеге асырылды. Одан кейін су көрсеткішінің нөлден жоғары деңгейі 1,6 м жоғары көтерілген жағдайда болашақ бұғаздың орнындағы шұқырды су баса бастады. Арабат белінде орналасқан теміржол бойымен ұзақ уақыт бойы құрылыс үшін құм Жіңішкеге және Украинаның басқа қалаларына тасымалданды. 1970 жылы наурызда желдің жылдамдығы 30-35 м/с болатын теңіз дауылы кезінде мүйістің солтүстік бөлігін шайып кетті. Қалыптасқан бұғаз арқылы Азов теңізінің суы Сываш шығанағына құя бастады. Ресейдегі азамат соғысы кезінде қызылдар мен ақтар арасындағы майдан шебі ұзақ уақыт бойы шұқыр бойымен өтті. Бұғаздың жағалауында елді мекендер жоқ. 2022 жылдың ақпанында Ресейдің Украинаға басып кіруі кезінде бұғаз арқылы өтетін автокөлік көпірі жарылды. Жарылыс салдарынан Украина Әскери-теңіз күштерінің матросы Виталий Скакун қаза тапты. Кейіннен оған қайтыс болғаннан кейін «Украина Батыры» атағы берілді. Дереккөздер
Артемио Франки кубогы 1985

Артемио Франки кубогының тұңғыш матчы, 1985 жылы Парижде Франция (1984 жылғы Еуропа чемпионы) мен Уругвай (1983 жылғы Футболдан Америка кубогының чемпионы) өзара ойнады. Франция 2:0 есебімен басым түсіп, турнирдің тұңғыш чемпионы атанды. Матч Детальдар Дереккөздер Сілтемелер *[http://www.rsssf.com/tablesa/artfranchi85.html Артемио Франки кубогы 1984]
Сыни эсселер

Сыни эсселер — Джордж Оруэллдың 1946 жылы жарияланған кітабы. АҚШ-та да кітап сол жылы басылды, аты келесідей өзгертілді — «Диккенс, Дали және басқалар: Бұқаралық мәдениет бойынша зерттеулер». Мазмұны Кітап келесі тақырыптағы эсселерді қамтиды: * Чарльз Диккенс (алғаш рет 1940 жылы Оруэллдың Киттің ішінде және басқа эсселер деген кітапта жарияланды) * Boys' Weeklies (бұл да бұдан бұрын сол кітапта жарияланған) * Уэллс, Гитлер және Ғаламдық мемлекет * Дональд Макгиллдің өнері * Редьярд Киплинг (1941 жылғы «Киплингтің таңдаулы өлеңдері» кітабына жазған пікірі) * У. Б. Йейтс (1942 жылы шыққан Йейтстің шығармашылығы жайындағы кітапқа пікір) * Сальвадор Дали туралы бірер ой (1942 жылы шыққан «Сальвадор Далидің құпия өмірі» атты автобиографиясына пікір) * Артур Кёстлер * Раффлс және мисс Блэндиш (детектив жанры туралы) * П. Г. Вудхаусты жақтау Тағы қараңыз * Әдеби сын * Бұқаралық мәдениет
Әйелдер арасындағы регбиден Еуропа чемпионаты

Əйелдер арасындағы Регбиден Еуропа чемпионаты — Еуропада регбиден əйелдер ұлттық құрамалар арасында ең басты жарыс. Жарыстың ұйымдастырушы және басқарушы ұйымы Еуропа регби кеңесі болып табылады. Жеңімпаздары және жүлдегерлері Жалпы медальдар саны Сыртқы сілтемелер * [http://rugbyeurope.eu Регби Еуропаның ресми сайты]
Мыңбұлақ (тау)

Мыңбұлақ – Қаржантау жотасының оңтүстігіндегі тау. Географиялық орны Түркістан облысы Қазығұрт ауданы Тұрбат ауылынан шығысқа қарай 20 км жерде орналасқан. Жер бедері Абсолюттік биіктігі 2823 м. Тау Қазақстан және Өзбекстан (Шыршық ауданы) шекарасында жатыр. Қазығұрт ауданына қарасты солтүстік беткейлері тік жартасты, шатқалды келген. Тау ендік бағытта 15 км-ге созылған, енді жері 8–10 км шамасында. Гранит, диорит, әктас және кварцитті тақтатастардан түзілген. Беткейлеріндегі бұлақтардан Қаржансай өзенінің салалары бастау алады. Шығыс баурайымен Өгем өзені ағып өтеді. Өсімдігі Шатқалдарында жеміс ағаштары аралас қайың, көк терек, қарағай өскен. Дереккөздер
Мыңадыр (тау)

Мыңадыр, Мәңгіадыр – Сарысу өзенінің оң жағалаулық аңғарында, Қослықты тау сілемінің оңтүстік-шығыс бөлігіндегі адырлы таулар. Географиялық орны Ұлытау облысы Жаңаарқа ауданы Атасу темір жол айрығынан солтүстікке қарай 15 км жерде орналасқан. Жер бедері Теңіз деңгейінен шамамен 485 м биіктікте. Солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай Қослықты тауларын бойлай 12 км-ге созылып жатыр, енсіз таудың солт-батысы Қослықты тауына ұласады. Шығысында Тұмалыбұлақ бұлағы, Көзенбұлақ құдығы жатыр. Оңтүстік-шығысында тау Қараөзен қонысына ұласады. Өсімдігі Беткейлері нашар тілімденген адырларда бетеге, боз, ебелек, т.б. қуаң далаға тән шөптесіндер өседі. Алабы мал жайылымына қолайлы. Дереккөздер
Суперотбасы

{{Мультфильм|АтауыСуперотбасы|Шынайы атауы|СуретThe Incredibles logo.svg|Жанрышытырман оқиға атыс-шабыс комедия отбасы|РежиссёріБрэд Берд|Сценарийдің авторыБрэд Берд|ПродюсеріДжон Уокер|ДыбыстағандарКрейг Т. Нельсон Холли Хантер Сара Воуэлл Спенсер Фокс Джейсон Ли Сэмюэл Лерой Джексон Элизабет Пенья|КомпозиторыМайкл Джаккино|ОператорыДжанет Лукрой|Студия|Мемлекет|ДистрибьюторыBuena Vista Pictures Distribution|ТіліАғылшын|Ұзақтығы115 мин.|Премьера 2004 жылғы 5 қараша 2004 жылғы 23 желтоқсан 2004 жылғы 31 желтоқсан|Бюджеті92–145 млн $|Түсім631.6 млн $ Фильмнің режиссёрлығын Брэд Берд қолға алды. Композитор қызметін — Майкл Джаккино атқарды. Басты рөлдерді орындаған Крейг Т. Нельсон, Холли Хантер, Сара Воуэлл, Спенсер Фокс, Джейсон Ли, Сэмюэл Лерой Джексон және Элизабет Пенья. Бұл толық метражды мультфильм үздік анимационды фильм номинациясында «Оскар» сыйлығын алған тарихтағы ең төртінші фильм. Рөлдерде * Крейг Т. Нельсон — Боб Парр * Холли Хантер — Хелен Парр * Сара Воуэлл — Вайолет Парр * Спенсер Фокс — Дашиэлл «Даш» Парр * Эли Фуциле және Мэйв Эндрюс — Джек-Джек Парр * Джейсон Ли — Бадди Пайн / Синдром * Сэмюэл Лерой Джексон — Люциус Бест * Элизабет Пенья — Мираж * Брэд Берд — Эдна Е. Моде * Жан Интра — Хогенсон ханым * Бад Лаки — Рик Дикер * Уоллес Шон — Гилберт Хуф * Лу Романо — Берни Кропп * Майкл Берд — Тони Райдингер * Брет Паркер — Кари Пікір Rotten Tomatoes шолу агрегаторының сайты 97% мақұлдау рейтингісі туралы хабарлады, орташа балл 8,4/10, 248 шолуға негізделген. Metacritic орташа өлшенген мәнді қолданып фильмге 41 сыншының негізінде 100-ден 90-ге баға берді, бұл "жалпы жағымды пікірлерді" көрсетеді. Сиквелі Суперотбасының екінші бөлімі, «Суперотбасы 2 » 2018 жылғы 15 маусымында жарыққа шықты. Фильмнің режиссері Брэд Берд болды. Дереккөздер Сілтемелер * * * (248 пікір) * (41 пікір) * * * *
Дегерес (тау, Алматы облысы)

Дегерес – Іле Алатауының батысындағы үстіртті тау. Географиялық орны Алматы облысы Жамбыл ауданы жерінде, Жетіжол жотасынан бастау алатын Жаманты және Дегерес өзендері аралығында орналасқан. Жер бедері мен геологиялық құрылымы Абсолюттік биіктігі 1346 м. Ұзындығы 15 км-ге жуық. Пермь, тас көмір және неоген кезеңдерінің тау жыныстарынан түзілген. Өсімдігі Тауалды қара топырағында таудың далалық өсімдіктері өседі. Дереккөздер
Дегерес

Елді мекен: * Дегерес – Алматы облысы Жамбыл ауданындағы ауыл. Таулар: * Дегерес – Іле Алатауының батысындағы үстіртті тау. * Дегерес – Көкшоқы тауының солтүстік-шығысындағы тау. Өзендер *Дегерес — Алматы облысындағы өзен
Хантау (тау)

Хантау – Шу-Іле тауларының солтүстік-шығыс сілемі. Географиялық орны Жамбыл облысы Мойынқұм, Шу аудандары жерінде орналасқан. Жер бедері Солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 40 – 45 км-ге созылған, енді жері 10 км-дей. Салыстырмалы орташа биіктігі 600 – 650 м. Абсолюттік биіктігі – 1052 м (Сұңқар тауы). Геологиялық құрылымы Девон және силурдың құмтасы мен тақтатасынан түзілген, кейде гранит интрузивтері кездеседі. Беткейлері өзен аңғарларымен, сай-жыралармен қатты тілімденген. Таудан Ақсүйек, Үлкен Жиделі, т.б. өзендер бастау алады. Өсімдігі Өңірінде боз жусан басым өскен сораң өсімдік жамылғысы қалыптасқан. Дереккөздер
Мал ауласы

«Мал ауласы» немесе «Малдар фермасы» немесе «Мал қора» — Джордж Оруэллдың саяси сатира жанрында жазған повесі. Шығармада үй жануарлары ферманың қожайынын қуып шығарып, өз заңдарын орната бастайды. Бірақ бірте-бірте фермадағы шексіз бостандық диктатураға айнала бастайды. Автордың айтуынша, повестің сюжетіне 1917 жылғы революция және оның сталинизмге ұласуы негіз болған деуге болады. Time журналы «Мал ауласын» 100 үздік ағылшын тілді роман тізіміне енгізді. Ал Би-Би-Си оны оқып шығуға лайық кітаптардың тізімінде 46-шы орынға орналастырды. Шығарма көптеген қанатты сөздердің пайда болуына әкелді. Мысалы: Барлық жануарлар өзара тең. Бірақ кейбір малдар өзгелерден гөрі одан сайын тең болады. (All animals are equal, but some animals are more equal than others.) Шығарма желісі Ішкіш фермер мистер Джонстың шаруасы жүрмей, тоқыраңқырап қалған. Қарт Майор есімді шошқа фермадағы малдарды шақырып, жиналыс өткізеді. Онда жануарлардың әнұраны орындалып, адамдардың өктемдігінен азат болу жолдары талқыланады. Қарт Майор өлгеннен кейін басқа шошқалар революцияны жүзеге асыруды ойластыра бастайды. Бір күні Джонс малдарға жем беруді ұмытып кетеді, бұл революцияның басталуына жол ашады... Кейіпкерлер Жануарлар * Қарт Майор (Old Major) — фермадағы революцияға рух берген кәрі шошқа. * Наполеон (Napoleon) — төңкерістен кейін билікті қолға алған агрессивті шошқа, репрессияларды иттердің көмегімен жүзеге асырады. * Сноуболл (Snowball) — революцияны бастаған шошқалардың бірі, Наполеонмен жиі дауласқан. * Шаңқылдақ (Squealer) — үгіттеуші торай. * Минимус (Minimus) — ақын шошқа. * Боксёр (Boxer) — қашан да ауыр жұмыстарға жегілетін жылқы. * Кловер (Clover) — Боксёрдің жанында жүретін бие. * Молли (Mollie) — жұмыстан қашатын жылқы. * Мюриель (Muriel) — сауатты ешкі. * Мозус (Moses) — қолға үйретілген қарға, ауладағы ең кәрі жануар, бірақ малдар оны жек көреді. * Бенджамин (Benjamin) — кәрі есек. * Қойлар — Наполеон мен Шаңқылдақтың соңынан ере беретіндер. * Иттер — революцияның қарауылшылары. Адамдар * Мистер Джонс (Mr. Jones) — ферманың қожайыны. * Мистер Фредерик (Mr. Frederick) — көрші ферманың иесі, Джонстың фермасын тартып алуға тырысқан. * Мистер Пилкингтон (Mr. Pilkington) — тағы бір фермер. * Мистер Уимпер (Mr. Whymper) — заңгер. Дереккөздер Сілтемелер * [http://gutenberg.net.au/ebooks01/0100011.txt Animal Farm]
Артемио Франки кубогы 1993

Артемио Франки кубогының екінші жарысы. Онда Аргентина және Дания құрамалары бас сынасты. Негізгі уақыт 1:1 есебімен тең аяқталып, пенальтилер сериясында Аргентина 5:4 есебімен басым түсті. Қатысушылар Матч Детальдар Дереккөздер Сілтемелер * [http://www.rsssf.com/tablesa/artfranchi93.html Артемио Франки кубогы 1993]
Джейкоб Бертран

Джейкоб Бертран (; 6 наурыз 2000, Лос Анжелес, Калифорния, АҚШ) — америкалық актер, өз мансабын 2009 жылы «Мәжбүрлік» фильмінде және «Орташа» және «Жамылғы» сияқты телсериалдарында қонақ рөлінде түсіп бастаған. Netflix-тің «Кобра Кай» телесериалындағы Илай рөлімен танымал. Фильмдер тізімі Фильм Телевидение Видео ойын * Cobra Kai: The Karate Kid Saga Continues (2020) — Илай «Сұңқар» Московиц (дауыс рөлі) Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * * [https://www.instagram.com/thejacobbertrand/ Джейкоб Бертран] Instagram-да * [https://twitter.com/jb_mixmatch Джейкоб Бертран] Twitter-де
Байдаркада және каноэде есуден Еуропа чемпионаты

Байдаркада және каноэде есуден Еуропа чемпионаты Еуропа каноэ федерациясымен 1933 жылдан бастап өткізіледі. Чемпионаттар тізімі Жалпы медальдар саны Сыртқы сілтемелер * [http://www.canoe-europe.org European Canoe Association] Еуропа каноэ конфедерациясының ресми сайты]
Жоңғар түбегі

Жоңғар түбегі — Азов теңізінің Сываш шығанағының солтүстік бөлігіндегі түбек. Әкімшілік жағынан Херсон облысының Жіңішке ауданына жатады. Оған Қырым жағынан және Жоңғар бұғазынан жақындап келе жатқан Түп Жанкөй түбегімен бірге Сывашты екі бөлікке бөледі: батыс және шығыс. Жоңғар Қырым түбегімен көптеген көпірлер мен бөгеттер арқылы жалғасады. Географиясы Түбек Новоалексеевканың оңтүстік-батысында орналасқан Сываш шығанағына шығып жатыр. Оңтүстіктен солтүстікке қарай созыла, жырымдалған контурлары бар. Түп Жанкөй түбегінен Жоңғар бұғазы арқылы бөлінген. Ең жоғары биіктігі 19,9 м (Черниговка ауылының оңтүстігінде). Түбектің жағалау сызығының деңгейі теңіз деңгейінен -0,4 м төмен. Жағалаулары кей жерлерде биіктігі 11 м болатын жарлауытты жағажайлары бар, ал кей жерлерде жоқ (абразиялық клифтер) және жайпақ жағалар (кейбір жерлері саяз). Өзендері жоқ. Іргелес сортаңдары бар шағын көлдер (Соколовское, атаусыз) бар. Шұңқырлар мен төбелер бар. Өсімдік жамылғысы орман белдеулерімен көрсетілген. Батысында Күйіктік аралынан тар бұғаз, ал оңтүстігінде Верблюдка аралынан саяз жерлермен бөлінген. Түбекте Атаман, Николаевка, Новый Труд, Поповка, Сываш, Черниговка, Жоңғар, Зализничное ауылдары орналасқан. Түбектің оңтүстігінде украиналық «Жоңғар» БӨП орналасқан. Түбекті Жоңғар мен Жанкөйді байланыстыратын Е-105/М-18 автожолы және Новоалексеевка-Жанкөй теміржол желісі (солтүстіктен оңтүстікке қарай Салково және Жембұлақ станциялары, 1328 км және 1334 км платформалар, Жоңғар және Сываш станциялары) кесіп өтеді. Әскери маңызы Жоңғар түбегі Ор мойнағы мен Арабат белімен бірге Қырым түбегін материкпен байланыстыратын жер. Бұрын бұл оған үлкен стратегиялық мән беретін. Осылайша, Азамат және Ұлы Отан соғыстары кезінде Жоңғар өңірінде ірі шайқастар болды. Атап айтқанда, 1919-1920 жылдары генерал Врангелдің әскерлері француз инженерлерінің қатысуымен Қырымның Жоңғар Түп Жанкөй мен Тоғанаш түбегіне іргелес жатқан жеріне Жоңғар бекіністерін салды. Ссылки * * * Дереккөздер
Ас көлі

Ас көлі — Ор көлдер тобының көлтабан типті, Ор мойнағының оңтүстік шетіндегі ағынсыз тұзды көл. Ауданы — 23,5 км², 20,6 км². Орташа тереңдігі — 1,5 м, меридиандық бағытта созылған: ұзындығы 13 км-ден астам болса, көлдің максималды ені — 2,5 км. Бөгет арқылы екі бөлікке бөлінген, олар кейде жеке көлдер ретінде саналады. Көлдің солтүстік бөлігі Қырым сода зауытының өндірістік қалдықтарын сақтайтын-буландырғыш (шикізат базасы) ретінде, ал оңтүстік бөлігі Красноперекопск қаласы тұрғындарының демалыс аймағы ретінде пайдаланылады. Дереккөздер
Тұзды көл (Қырым)

Тұзды көл (, ) — Красноперекопск қалалық кеңесінің аумағында орналасқан тұзды көл. Су айнасының ауданы — 12,2 км², 11,3 км². Жалпы минералдану түрі — тұзды. Шығу тегі — көлтабан. Гидрологиялық режим тобы – ағынсыз. Географиясы Ор көлдер тобына кіреді. Ұзындығы — 6 км. Орташа ені — 2 км, ең үлкені — 2,5 км. Орташа тереңдігі — 1,5 м, ең үлкені — 3 м.Теңіз деңгейінен биіктігі −3,9 м. Ор бром зауытының шикізат (шығыс бөлімі) және химиялық өндіріс қалдықтары (батыс бөлімі) қоймасы ретінде пайдаланылады. Ең жақын елді мекендер: Красноперекопск және Тұзды ауылы тікелей жағада, Қартқазақ мен Совхозное көлдің батысы мен оңтүстік-батысында орналасқан. Көл дұрыс емес ұзынша-сопақ пішінді, солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай созылған. Қазаншұңқырдың оңтүстік бөлігі тарылып, солтүстік бөлігі кеңейген. Көлдің жалпы су жинайтын ауданы 37,2 км². Солтүстігінде кірәз су ағатын көлге арна жалғасады. Сондай-ақ солтүстікте қамыс қопалары бар. Көлдің бүкіл дерлік жағалау сызығы жаурлауытты: солтүстікте жағажайлар жоқ, оңтүстігінде жағажайлар бар. Көл топырақ бөгетімен екі су қоймасына бөлінеді: батыс және шығыс. Тұзды көлінің түптік шөгінділерінің қалыңдығында жеке линзалар түріндегі сұр ас тұзының көмілген шөгінділері жатыр. Ас тұзының түпкі шөгіндісі қою сұрғылт шөгінділермен алмасып тұратын әр түрлі қалыңдықтағы жеке тұз аралық қабаттарынан тұрады. Көлдің тұзды суының орташа тұз концентрациясы 22-23 ‰ жетеді. 1955 жылы қарашада тұз сынамалары алынып, олардың меншікті салмағы 1,214 болды. Тұз мөлшері (сал. %) NaCl 14,64, MgCl2 9,24, CaCl2 1,63, CaSO4 0,10, Ca(HCO3)2 0,005, олардың жалпы сомасы 25,60. MgSO4/MgCl2 0,17. Жаздың аяғында көлде натрий хлоридінің кристалдануы жүреді, ал кейбір жылдары магний хлориді бишофит MgCl2·6(H2O) түрінде қатты фазаға өтеді. Көлдің оңтүстік-батысында Жанкөй-Херсон темір жолы және М-24 Е-97 күрежолы орналасқан. Жауын-шашынның жылдық орташа мөлшері — 400 мм-ден аз. Азық-түлік: Ор бром зауытының шикізаты мен қалдықтары, Қара теңіз артезиан алабының жер асты сулары, кәріз суы. Ссылки * Топографическая карта. Листы: L-36-081, L-36-069. Издание 1993 года. * ГНПП Картография (Атлас географии Украины), 2003 г. * Ресурсы поверхностных вод СССР. Том 6: Украина и Молдавия. Выпуск 4: Крым. Под. ред. М. М. Айзенберга и М. С. Каганера. — Л. Гидрометеоиздат. 1966. 344 с. * Дереккөздер
Галештер

Галеш — Иранның Гилан провинциясының оңтүстік-батысындағы таулы аймақтарда тұратын халық. Олар гилан халқының субэтникалық тобы болып есептеледі. Саны 40 мың адам. Тілі Олар гилян тілінің диалектісінде сөйлейді. Діні Галештердің көпшілігі шииттік мұсылмандар, бірақ дәстүрлі нанымдар да кең таралған. Кәсібі Негізгі кәсібі – жартылай көшпелі мал шаруашылығы (ірі және ұсақ мал, оның ішінде зебу, жылқы). Қыста галештер ойпатқа қоныс аударып, онда отырықшы егіншілікпен айналысатын халықтың егістігінде мал жайып, жазда биік таулы жайлауларда егіншілікпен, омарташылықпен, жабайы жемістерді жинаумен де айналысады. Қолөнері – жүн маталар мен трикотаж бұйымдарын жасау (ауыл шаруашылығы өнімдері мен қолөнер бұйымдарына айырбастайды). Дәстүрлі баспаналары Жылы мезгілде олар тас үйлерде тұрады, қыста олар уақытша баспаналарла тұрады. Дереккөздер
Жіңішке бұғазы

Жіңішке бұғазы — материк пен Крячиный аралының (Қырым түбегі Арабат белінің жалғасы) арасындағы бұғаз. Бұғаз Азов теңізінің екі шығанағын: Үтлік көлтабаны (шығысында) Сываш шығанағының Үлкен Гирло арнасымен (батыста) байланыстырады. Ұзындығы шамамен 4 км, ені 80-150 м, тереңдігі 4,6 м дейін жетеді. Бұғаздағы ағыс тұрақты емес, желдерге байланысты. Жіңішке бұғазы арқылы қатынас 1875 жылы Ақиар теміржолы салынғанға дейін үлкен маңызға ие болды. Бұғаз арқылы екі көпір: Шоқрақ ауылының оңтүстігіндегі Шоқрақ-Жанкөй-Ақмешіт газ құбырындағы компрессорлық станцияға апаратын тас жолдағы автомобил көпірі, сондай-ақ қазір Жіңішкеден Азов теңізіне шығатын бұғаздың оңтүстік жағалауындағы Жіңішке балық порты бекетіне дейін келетін автомобиль көпірі ретінде пайдаланылатын бұрынғы теміржол көпірі салынған. Бұғаздың жағасында Жіңішке порты орналасқан. Атырауы Физикалық-географиялық тұрғыдан алғанда бұғаз — атырау, оның төбесі Азов теңізінің Үтлік көлтабанына қарай қарайды. Бұл тарихи тұрғыдан Сываш өзенінің орташа жылдық деңгейі Үтлік көлтабанының деңгейінен 13,5 см төмен болғанымен байланысты, бұл Үтлік көлтабанынан Сывашқа судың жүйелі түрде тасуына әкеліп соқты, бұл оның толық өзен атырауы ұқсастығын құрады. Суарылатын егістік алқаптарынан Сывашқа тұщы су ағынының күрт артуына әкелген Солтүстік Қырым арнасы іске қосылғаннан бері, Сываш деңгейі Азов теңізінің деңгейіне біршама жақындады, бұл бұғаз арқылы судың ағуы негізінен Үтлік көлтабаны жағынан да, Сываш жағынан да желдің күшеюі құбылыстарының нәтижесі болды. Сываштың орташа тұздылығы 1955 жылғы 141,0 ‰-ден 1989 жылға қарай 22,6 ‰-ге дейін төмендеді, ал 1997 жылы 17,0 ‰ ең төменгі мәнге жетті. Бұл Сываш өзенінің орташа жылдық ағыны жылына 83 миллион м³, ал Солтүстік Қырым арнасының орташа жылдық кәріз су ағыны жылына 630 миллион м³ болды. Әрбір атырау сияқты, Жіңішке бұғазы да олардан құралған тармақтар мен аралдар жүйесі болып табылады. Тарихи тұрғыдан Жіңішке атырауының тармақтары (Днепр, Қобан, Дунай немесе Дон атырауларының тармақтарындай) «гирла» ( — «тамақ») деп аталады. Сонымен, Жіңішке бұғазының негізгі кемежолының тарихи атауы «Үлкен тармақ» болып табылады, одан төмен қарай (батысқа қарай) Кручёное тармағы тармақталады, екі тармақтың арасында олар түзген Верблюдка аралы жатыр. Азов теңізі мен Сивашты байланыстыратын тағы бір тармақ - Арабат бұғазы, алайда ол арқылы су алмасу оның таяздығына байланысты шамалы деп саналады. Жіңішке және Арабат тармақтарының арасында олар құрған Крячиный аралы жатыр. Дереккөздер
Қазақстан кенттері

Қазақстанда 2024 жылғы дерек бойынша кент статусы бар 27 (Ұлттық статистика бюросының мәліметтері, тек қалалық елді мекендер) немесе 110 елді мекен бар. Қазақстанның халық саны бойынша ең үлкен кенті — Әйтеке би (45,7 мың адам, 2023 жыл). 1993 жылғы "Қазақстан Республикасының әкiмшiлiк-аумақтық құрылысы туралы" Заң бойынша кенттерге халқының саны кемiнде 3 мың адам болатын елдi мекендер жатады. Кенттерде және олардың маңындағы аумақта өнеркәсіп орындары (зауыт-фабрикалар, жылу және электр станциялары), кен орындары, теміржол мекемелері, емдеу-сауықтыру орындары, ғылыми мекемелер, әскери қалашықтар жұмыс істейді және сонда жергілікті халық еңбек етеді. Республикалық, облыстық және аудандық маңызы бар қалалардың қарамағындағы кенттер қалалық елдi мекендерге жатады. Қалған кенттер өздерінің әкiмшiлiк бағынысына қарамастан ауылдық елді мекенге жатады. Абай облысы Ақмола облысы Ақтөбе облысы Алматы облысы Атырау облысы Батыс Қазақстан облысы Жамбыл облысы Қарағанды облысы Қостанай облысы Қызылорда облысы Павлодар облысы Түркістан облысы Ұлытау облысы Шығыс Қазақстан облысы Бұрынғы кенттер Дереккөздер
Gorillaz

Gorillaz – 1998 жылы құрылған британдық виртуалды альтернативті рок тобы. Топты музыкант, Blur тобының фронтмені және сазгері Деймон Албарн және суретші, Tank Girl комиксінің ауторы Джейми Хьюлетт құрды. 2000 жылы көпшілікке Tomorrow Comes Today мини-альбомы және клипі арқылы таныстырылған топтың виртуалды кеңістігіндегі негізгі мүшелері: 2D (вокал, клавир), Мөрдок Никкалс (бас-гитара), Нудл (гитара) және Рассел Хоббс (ұрмалы аспаптар). 2020 жыл бойы топ Song Machine жобасы бойынша ай сайын басқа музыканттармен коллаборативті әнді видеоқатармен бірге ұсынды және қазан айында жинақ ретінде шығарды. 2021 жылы тамызда карнавал тақырыбындағы Meanwhile EP шағын альбомын ұсынған топ 2022 жылы The Static Channel альбомын шығарады. Дискографиясы Студиялық альбомдары: * Gorillaz (2001) * Demon Days (2005) * Plastic Beach (2010) * The Fall (2010) * Humanz (2017) * The Now Now (2018) * Song Machine, Season One: Strange Timez (2020) * Cracker Island (2023) * The Mountain (2026) Компиляциялық альбомдары: * G Sides (2001) * D-Sides (2007) Концерттік өнер көрсетілімі Топтың концерттік қойылымының үлгісі тур сайын өзгеріп отырды және концерттік орындаушылар да тур сайын ауысып тұрды. 2001-2002 жылдары Деймон Албарн және сессионды музыканттар кейіпкерлер көрсетілген экранның ар жағында пішіні 2D және Нудлға ұқсатылып көрінетіндей ғана өткізді. 2005-2006 жылғы Манчестер және Харлем театрларындағы Demon Days альбомының толықтай орындалуында лайв-музыканттар экранның бер жағына өтті, алайда көрерменге сахнадан анық көрінгендер альбомдағы қонақ орындаушылар болатын, виртуалды топ мүшелері 2D және Мөрдок болса амфитеатрда бақылап отырды. 2010 жылғы турдың концепті бойынша Мөрдок өздерінің трибьют-тобы деп санаған фронтмені Деймон Албарн болатын музыканттар айласын асырып олардың орнына өнер көрсетіп шығады. Сыртқы сілтемелер * [https://www.gorillaz.com/ Ресми сайты] * [https://gorillaz.fandom.com/wiki/Main%20Page Gorillaz Wiki]
Магомед Мұсаұлы Адиев

Магомед Мұсаұлы Адиев (; 30 маусым 1977, Грозный) — ресейлік футболшы, шабуылшы, футбол жаттықтырушысы. Карьерасы Футболшы 1994-2003 жылдары Ресейдің түрлі дивизионындағы командаларында ойнады. 2003 жылы Астананың "Жеңісіне" ауысып, бір маусымдай доп тепті. Сосын Ресей чемпионатына оралды. 2004-2006 жылдары Украинаның "Кривбасс" командасында ойнады. 2009 жылы футболмен қоштасты. Бапкерлік 2021 жылға дейін Ресей клубтарын жаттықтырды. 2021 жылдың сәуірінде Қарағандының "Шахтерінің" тізгінін ұстады. Маусым барысында УЕФА Конференциялары лигасының плей-офф кезеңіне дейін және Қазақстан кубогының финалына дейін жетті. 2022 жылы сәуір айында Қазақстан құрамасының бас бапкері боп тағайындалды. Сол жылы УЕФА Ұлттар лигасының С дивизионында төрт кездесуде жеңіске жетіп, В дивизионына жолдама алды. Құрама бұрын-соңды УЕФА қарамағындағы турнирлерде топ жарған емес. Жыл соңында құрамамен келісім шартты 2024 жылға дейін созды. 2024 жылғы Еуропа чемпионатының іріктеуінде де Қазақстан жақсы ойнады. Алғашқы төрт турдың үшеуінде қарсыластарын ұтты (сондай-ақ қатарынан үш кездесуде, бұл УЕФА туы астында бұрын соңды болмаған жетістік). Жүлделері Ойыншы * Ресей кубогы (1): 2003/04 * Ресей 1 дивизионы (2): 2004, 2007 Жаттықтырушы * Қазақстан кубогының финалисі: 2021 * УЕФА Ұлттар Лигасының ІІІ дивизионының жеңімпазы: 2022/23 Бапкерлік статистикасы 2023 жылғы 20 маусымға дейін Дереккөздер
Гилзай

Гилзай (пушту غلزی), гарзаи (пушту غرزی) немесе гильджи (пушту غلجي) — шығыс Ауғанстандағы (Забул және Газни провинциялары) және Пәкістанның солтүстік-батысындағы (шығысында Сүлеймен тауларына дейін) пуштундардың негізгі тайпалық бірлестіктерінің бірі. Саны 2 миллионнан астам адам. (2006). 1980 жылдардағы деректерге сәйкес, гилзайлар пуштундардың жалпы санының шамамен үштен бірін құрады және әдетте олардың саны дуррандықтардан біршама жоғары деп бағаланды. Е.Б.Сацаевтың бағалауы бойынша 80-жылдардың бірінші жартысында тек ірі гилзай тайпалары 2 миллионға жуық адамды құрады (сулейман-хел – 500 мыңнан астам, али-хел – 200 мыңнан астам, хотаки, тохи және харути - 500 мыңнан астам). Тілі Олар шығыс пушту тілінің диалектісінде сөйлейді. Діні Діні бойынша гилзайлар сүнниттік мұсылмандар. Тарихы Гилзайлар әлі күнге дейін Иранда (Тегеранның оңтүстік-батысында) тұратын түркі көшпелі халаджи тайпасынан шыққан. «Оғыз-қаған хикаясының» ұйғыр нұсқасында халаждар қаңлы, қыпшақ, қарлұқ, оғыздармен қатар түріктердің тайпалық одақтарының бірі ретінде аталады. 12 ғасырда халаждар Түрікменстаннан Ауғанстанға, одан әрі Солтүстік Үндістанға қоныс аударып, айтарлықтай аумақтарды басып алып, Үндістандағы алғашқы ірі ислам мемлекеті – Дели сұлтандығын құрады. Ауғанстанда қалған халаждар Газни үстіртін жайлаған пуштун тайпаларымен араласып, пуштун-гилзай тайпаларының одағын құрады. Гилзайлардың атақты өкілдерінің бірі – Гүлбетдин Хекматияр (Хароти руының ұрпағы). 18 ғасырдың бірінші жартысында гилзайлар Ауғанстанда саяси және әскери басымдыққа қол жеткізді. 1747 жылы Гилзайлар Дуррани мемлекетінің құрамына енді. Кәсібі Гильзай негізінен көшпелі немесе жартылай көшпелі өмір салтын жүргізді, кейбір тайпалар тек егіншілікпен (сұлтанзай, омарчел), кейбіреулері саудамен айналысты. Өмір салты Патриархалдық-феодалдық қатынастар сақталған. 19 ғасырдың басында Батыс Гильзайлар арасында феодалдық құрылыс қалыптасты. Шығыс гильзайлар әлі де патриархалдық-феодалдық өмір салты жағдайында өмір сүреді. Тайпаны хан басқарады, руды малик немесе машр басқарады. Дәстүрлі мәдениеті – жалпыауғандық. Дәстүрлі баспаналары Баспананың негізгі түрлері: көшпенділер үшін – жүн матадан тігілген шатыр, отырықшы тұрғындар үшін – саз немесе саман үйлер. Дереккөздер
Гондтар

Гондтар — Орталық Үндістанның бірқатар ұлттары мен тайпаларының жиынтық атауы (мариа, муриа, бхаттра, дхакар, дорла, койя т.б.). Саны 3,8 млн адам (1995) Гондтар Чхота Нагпур тауларының таулы және орманды аймақтарында, негізінен Мадхья-Прадештің Бастар ауданында тұрады. Көрші халықтармен бірте-бірте ассимиляциялануда. Тілі Олар гонди тілінде сөйлейді, сондай-ақ қоршаған халықтардың тілдері де (хинди, маратхи, телугу) кеңінен таралған. Діні Діні индуизм мен ескі Гонд құдайларына табынуды біріктіреді. Тарихы Гондтар туралы алғашқы тарихи деректер XIV ғасырдағы мұсылман жазушылары айтқан. Ғалымдардың пайымдауынша, гондтар Гондванада, қазіргі шығыс Мадхья-Прадештен Одишаның батысына және солтүстік Андхра-Прадештен Уттар-Прадештің оңтүстік-шығысына дейінгі аралықта, біздің эрамызға дейінгі 13-19 ғасырлар аралығында билік еткен. Бірінші Гонд патшалығы 1200 жылы құрылған Чанда патшалығы болды. Одан кейін Гарха-Мандла патшалығы болды, оның негізін қалаушы Джадурай 14 ғасырдың басында бұрынғы калчури билеушілерін құлатты. Кейіннен Херла және Деогар патшалықтары құрылды. Мандла әсіресе 1564 жылы қайтыс болғанға дейін Акбарға қарсы соғысқан жауынгер патшайым Рани Дургаватимен танымал. Чанда патшалығы кең көлемді суару жүйелерін және Гонда патшалықтарының алғашқы анықталған кіріс жүйесін дамытты. Кәсібі Дәстүрлі кәсіптері – егіншілік (тары, күріш, бидай, майлы дақылдар, жүгері). Сонымен қатар аң аулау, балық аулау, терушілік. Өмір салты Гондтардың қоғамдық өмірінде рулық құрылыстың қалдықтары феодализмнің ерекшеліктерімен және соңғы жылдары енгізілген капитализм элементтерімен астасып жатыр. Дәстүрлі баспаналары Олар басқа тайпалардың, касталардың және діни бірлестіктердің өкілдерімен бірге ауылдарда тұрады. Үйшіктер ағаштан (қаңқадан) және саз балшықтан жасалған, қабырғалары жарқын боялған (жолбарыс, піл, жылқы, құс бейнелері, геометриялық өрнектер). Орманды және таулы аймақтардағы гондар шағын ауылдарда (5-10 отбасы) тұрады. Бамбуктан жасалған үйшік, бұтақтардан және пальма жапырақтарынан жасалған шатыры бар. Әр ауылда үйленбеген жастар үшін үй бар. Дәстүрлі киімдері Дәстүрлі ерлер киімі - дхоти және лунги. Әйелдер - тобықтың ортасына дейін тігілмеген белдемше, дененің үстіңгі жамылғы киім киген. Шаштары қызыл гүлдермен безендірілген. Ерлер де, әйелдерде де татуировка жасату кең қолданылады. Фольклоры Фольклоры – жекелеген рулардың шығу тегі туралы, Линго Пену – Мурия-Гонданың мәдени қаһарманы туралы этногенетикалық аңыздар. Бисонкорн Мария билерін әдемі бас киім киген ер адамдар орындайды (буйвол мүйіздері, құс қауырсындары, гүл гирляндалары). Сілтеме * Дереккөздер
Чарли Шотуэлл

Чарли Шотуэлл (; 17 шілде 2007, Мадисон, Висконсин, АҚШ) — америкалық актер. Ол алты жасында актерлік мансабын бастады. Netflix-тің 2019 жылғы «Илай» қорқынышты фильмімен, 2019 жылғы «Нөлдік команда» комедиялық драма фильмімен, 2021 жылғы «Джон және Үңгір» психологиялық триллер фильмімен және 2022 жылғы «Морбиус» фильмімен танымал. Жеке өмірі Чарли Шотуэллдің екі ағасы (Джиммми мен Генри Шотуэлл) және өгей әпкесі (Шри Крукс) бар. Олар да актер болып табылады. Олар «Staged Dad» пилоттық эпизодында және «Whiskey Pete» қысқа фильмінде бірге жұмыс істеген. Фильмдер тізімі Марапаттар мен номинациялар Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * * [https://www.instagram.com/cgshotwell/ Чарли Шотуэлл] Instagram-да *
Әлбаррасин тайфасы

Әлбаррасин тайфасы — 1012-1104 жылдары өмір сүрген қазіргі Испанияның шығысындағы ортағасырлық мұсылман мемлекеті. Оның құрамына Әлбаррасин қаласы мен оның айналасындағы таулар кірді. Тайфаны Аввара тайпасына жататын бербер руы Бану Расин басқарды. Бану Расин руы Тарықпен бірге Испанияға келіп, қоныстану үшін Кордоба маңынан жер алды. Алайда олар кейіннен Монтес Универсалес таулы аймағына көшіп, Сиерра Әлбаррасинге қоныстанды. Бану Расин Кордоба әмірлері мен халифаларының билігіне әрқашан бағынбады және 1012 жылы Әбу Мұхаммед Хұдайыл ибн әл-Асла ибн Расин өзін тәуелсіз әмір деп жариялады. Азғындалып бара жатқан Кордоба халифатының халифалары II Хишам және Сүлеймен келісімді бағыныс үшін осы аймақтағы Бану Расиннің билігін дәйекті түрде мойындады. Тайфа аумағы Толедодан Сарагосаға және Толедодан Валенсияға дейінгі жолдардың қиылысында орналасқан. Бану Расин руы Әлбаррасинді өз иеліктеріне қосуға ұмтылған Сарагоса тайфасының билеушілерімен күресуге мәжбүр болды. Алғашқы Әлбаррасин әмірі Хұдайыл жазба деректерде жігерлі, тіпті қатыгез билеуші ретінде сипатталады. 1045 жылы оның орнына Леон және Кастилия патшасы VI Алфонсоға вассалдық тәуелділікті мойындауға және оған салық төлеуге мәжбүр болған Әбд әл-Мәлік ибн Расин келді. 1086 жылы Заллак түбіндегі шайқастан кейін Әбд әл-Мәлік төлемді тоқтатты, бірақ 1090 жылы ол Әл Сид әскерлеріне беріліп, қайтадан өзін Леон мен Кастилия патшасының вассалы ретінде тануға мәжбүр болды. Сонымен қатар, Әл Сид әмірді Валенсияны қоршауға қосылуға мәжбүр етті. Бірақ Әбд әл-Мәлік жасырын түрде Лерида, Тортоса, Әлпуенте әмірлері және Әлморабиттермен одақ құрды. Содан кейін Әл Сид Куартада Әбд әл-Мәліктің әскерін жеңді. 1103 жылы Жақия Хұсам әд-Дәуіл Әлбаррасиннің әмірі болды, оны 1104 жылы сәуірде Валенсияның әлморабиттік губернаторы Әбу Абдулла Мұхаммед ибн Фатима тақтан тайдырды. Осыдан кейін Бану Расин руы Валенсияға көшті, ал тайфа аумағы Әлморабиттер мемлекетіне қосылды. Әлбаррасин тайфасының билеушілері * Бану Расин ** Әбу Мұхаммед Хұдайыл ибн әл-Асла ибн Расин (1010/1012-1045) ** Әбу Мәруән Әбд әл-Мәлік ибн Расин (1045—1103) ** Жақия Хұсам әд-Дәуіл (1103—1104) * Әлморабиттердің қол астында (1104 бастап) Сілтеме * [http://web.raex.com/~obsidian/taifa.html Regnal chronology] Дереккөздер
Жұмабек Тәшенов ескерткіші

Жұмабек Тәшенов ескерткіші Астана қаласында 2021 жылдың тамыз айында ашылды. Ескерткіштің сәулетшісі – Қ. Қорғанов, мүсінші – Е. Ержа­нов. Мемлекет және қоғам қайраткері Жұмабек Ахметұлы Тәшенов 1915-1986 жылдары өмір сүрген. Ескерткіштің ашылу салтанатына Жұмабек Тәшеновтың ұрпақтары да қатысты. Дереккөздер
Академиялық есуден Еуропа чемпионаты

Академиялық есуден Еуропа чемпионаты — академиялық есуден халықаралық жарыс. Чемпионат халықаралық академиялық есудің басқарушы ұйыммен (FISA) ұйымдастырылады. Чемпионаттар тізімі Жалпы медальдар саны Сыртқы сілтемелер * [https://worldrowing.com Official FISA homepage]
Торлы питон

Торлы питон - Питондар тұқымдасы, Malayopython туысының бір түрі және Тимор питонының (Malayopython timorensis) жақын туыстасы. Әлемдегі ең ірі жыландардың бірі. Кейбір деректер бойынша оның ұзындығы 10 метрден асып түсіп, ал массасы 150, тіпті 200-270 келіге дейін жетеді. Шын мәнінде ғалымдардың айтуынша, мұндай габбариттерге тек қана бұрынғы заманда өмір сүрген Титанобоа, Гигантофис, Палеофис, Liasis budubingala және басқа да алып жыландар ғана асып түскен. Дереккөздер
Горонтало

Горонтало (холонтало) — Индонезиядағы халық. Сулавеси аралының солтүстігінде, Минахаса аралында тұрады. Саны шамамен 500 мың адам (1967). Этногенезі Горонталь халқының шығу тегі белгісіз. Оңтүстік-Шығыс Азиядан қоныс аударудың екі теориясы бар, олардың біріншісі Оңтүстік-Шығыс Азия халқы бастапқыда Шығыстан шыққан, содан кейін Сулавесиде өмір сүрген деп мәлімдейді. Екінші теория адамдардың көші-қоны Тайваньдан басталып, Филиппин арқылы Сулавесиге келгенін түсіндіреді. Тілдік тұрғыдан алғанда, горонталолықтар Филиппин аралдары мен Солтүстік Сулавеси аралдарынан шыққан басқа аустронезия халықтарымен бірдей шыққан. Тілі Горонтало тілі бірнеше диалектілерге бөлінген, индонезиялық тілдерге жатады, бірақ филиппиндік тілдерге тән көптеген белгілерге ие. Діні Горонтало діні - ислам, исламға дейінгі ежелгі нанымдардың күшті қалдықтары бар. Тарихы Соңғы орта ғасырларда олар Тернат сұлтандығына тәуелді болды, олар 15-16 ғасырларда исламды қабылдады. 17-19 ғасырдың аяғында олар Тернатқа тәуелді бес князьдіктің конфедерациясын (Лима Пахала) құрады. 17 ғасырдан бастап көршілес Минахас аймағында (1660 жылға дейін – испандар, кейін – голландтар) орныққан еуропалықтардың ықпалында. 19 ғасырдан бастап Нидерланд-Шығыс Үндістан аумағында. 2003 жылы олар тәуелсіз Горонтало провинцияларының бөлінуіне қол жеткізді. Кәсібі Дәстүрлі кәсібі – қолмен жұмыс істейтін ауыл шаруашылығы (құрғақ күріш, жүгері, саго, ямс және тары). Олар джунглиден жиналған кокос жаңғағын, даммар сағызын және ротанды сатады. Лимбото көлінде балық аулау дамыған (торлар, қақпандар және гарпундар қолданылады). Ірі қара жегу жұмыстарына пайдаланылады, жылқылар жүк және мініс ретінде пайдаланылады, қолөнері – тоқу, ағаш ою. Өмір салты Дәстүрлі отбасы шағын матрилокалды, қазіргі отбасы неолокалдық. Князьдерге, ақсүйектерге, еркін қауым мүшелеріне таптық бөліну сақталған. Жерлеу үшін мұхит үстіндегі жартастарға үңгірлер қазылып, ал кішкентай балаларды ағаштардың қуыстарына көмеді. Егін науқаны аяқталғаннан кейін бірден тамыздан қазанға дейін өлгендердің құрметіне салтанатты мерекелер ұйымдастырылады, ал мерекеге қатысқысы келетіндер отбасыларға материалдық көмек көрсетеді, оны ақшамен де, сабынмен де, темекімен де көрсетуге болады. Елді мекендері мен дәстүрлі баспаналары Дәстүрлі қоныстар бекініс төбелерде орналасқан. 19 ғасырдың аяғынан бастап елді мекендер алқаптарда немесе жағалауда болды. Тұрғын үй қадалардан тұрғызылған, бұл үйлердің төбелерінің алдыңғы және артқы ұштары көтерілген, бұл халықтың ата-бабалары жер бетіне келген кеменің тұмсығын білдіреді. Барлық үйлер солтүстікке қарайды, бұған халықтың ата-бабаларының солтүстіктен келгендігі себеп болған деген болжам бар. Бірақ басқа нұсқасы - солтүстікте құдайлардың мекені деген ұғым бар. Фольклоры Горонтало халқының мәдени өнер түрлерінің бірі - полопало биі. Бұл дәстүрлі би Горонтало қауымы арасында және тіпті Солтүстік Сулавеси аймағында танымал. Дереккөздер
Ауғанстанның әкімшілік бөлінісі

Ауғанстан — унитарлы мемлекет, әкімшілік жағынан 34 уәлаятқа (пушту және дари ولايت) бөлінеді. Олар өз кезегінде 398 ауданға (пушту және дари ولسوالۍ, «воласвалей») бөлінеді. Дайконди және Панжшир уәлаяттары 2004 жылдың көктемінде тиісінше Орозған және Паруан уәлаяттарын бөлу арқылы құрылды. 1995 жылы Хост пен Нұрестан, 1988 жылы — Сарыпол, 1982 жылы — Пактика уәлаяттары құрылды. Тағы қараңыз * ISO 3166-2:AF Сілтеме * [https://web.archive.org/web/20150721223532/http://standart-3166-2.ru/3166_2/afganistan-af.htm ISO бойынша Ауғанстанның әкімшілік-аумақтық бөлінісі.] * [https://web.archive.org/web/20150721223530/http://standart-3166-2.ru/geo/geo-afganistan-af.htm Ауғанстанның әкімшілік-аумақтық бөлінісі, географиялық орны — Google map.] * [http://www.statoids.com/uaf.html Ауғанстанның әкімшілік бөліністері] Statoids.com сайтында * [https://web.archive.org/web/20110406122639/http://www.cso.gov.af/ Central Statistics Organization] * [https://ariananews.co/en/afghanistan-provinces/ Afghanistan Provinces Map] Дереккөздер
Баскетболдан жастар арасындағы әлем чемпионаты (U-19)

Баскетболдан жастар арасындағы Əлем Чемпионаты (U-19) — ерлер жастар ұлттық құрамалар үшін 1979 жылдан бастап екі жылда бір рет Халықаралық баскетбол федерациясымен ұйымдастырылатын баскетболдан халықаралық жарыс. Жеңімпаздары және жүлдегерлері Жалпы медальдар саны Сыртқы сілтемелер *[https://web.archive.org/web/20081004114441/http://www.cbb.com.br/competicoes/Mundialjuvm2007/historico.asp Brazilian History] *[https://web.archive.org/web/20090716104316/http://www.usabasketball.com/news.php?news_page=mu19_results USA history]
Украина туы

Украина туы — Украинаның мемлекеттік байрағы. Екі көлденең орналасқан, сары және көк түсті бірдей жолақтардан құрылған. Мемлекеттік ту ретінде бұл дизайн ең бірінші рет Львов Ратушасының басында 1848 жылғы революциялар заманында қолданылды. Сол кезден бері ол украиндардың бейресми туы болып келген. Ресми түрде ол 1918 жылы көп жасай алмаған Батыс Украина Халық Республикасының байрағы болды, кейінірек ол Украина Халық Республикасының және Екінші дүниежүзілік соғыстан бұрын Карпаттық Украинаның да туы болды. Украина Кеңес Одағының құрамына енгенде биколор жойылды, оның орнына жаңа социалистік дизайн қолданылды. Тәуелсіздіктің алынғанынан бері ту қайта қабылданды. 23 тамыз Украинада ресми түрде Мемлекеттік Ту күні тойланады. Дизайны Украина заңы бойынша байрақтың түстері «сары және көк». Төменде берілген кестеде DSTU 4512:2006 техникалық айрықшалауы бойынша Украина туының түстері берілген: Көк түсінің реңкімен байланысты түсініспеушілік болып жатады. 2013 жылы білгір Дмитро Малаков аспан реңкті көк қолданылу керек деп санады, өйткені геральдика ережелері бойынша қара көк түсін қолдану ұсынылмайды. Украина Геральдика қоғамы осымен келіспеді, геральдика ережелері жалауларға тиісті емес деп айтып кетті. Қолданылуы Тігінен орналастыру Көлденең форматтан басқа тағы тігінен қойылған нұсқасы да көптеген ғимараттарда, соның ішінде Верховна Рада сыртында, қолданылады. Дұрыс пропорциялары ресми түрде анықталмаған. Баннер сияқты ілінгенде, көк түсті жолағы әрқашан да сол жағында қойылады. Тігінен тұрған тутұғырда ілінгенде, көк түсті жолағы оған қарама-қарсы болу керек. Декорация Шашағы жайлы ешқандай ережелер қабылданбаған. Көбінесе әскер, күзет, теңіз және әуе қарулы күштері шашақты тек рәсімдерде қолданады, ал Президент кеңсесі және жергілікті билеушілер әр жағдайда тек шашақты нұсқасын қолданады. Көтерілетін күндері ның үстіндегі Украина туы]] Украина байрағы осы күндері көтеріледі: * 1 қаңтар: Жаңа жыл * 7 қаңтар: Рождество * 22 қаңтар: Украина Бірлік күні * 8 наурыз: Халықаралық әйелдер күні * 1 & 2 мамыр: Халықаралық Жұмысшылар күні * 9 мамыр: Жеңіс күні * 28 маусым: Конституция күні * 23 тамыз: Ту күні * 24 тамыз: Тәуелсіздік күні * 21 қараша: Бостандық және Адамгершілік күні * 6 желтоқсан: Қарулы күштер күні * 25 желтоқсан: Рождество Жартылай түсірілетін күндері * Қарашаның 4-сенбісі: Голодомор құрбандарының еске алу күні * Басқа да тарихи оқиғалар: апаттар, Донбасстағы соғыс және Еуромайдан; Лех және Мария Качиньскилердің өлімі, жерленуі, Рим папасы II Иоанн Пол жерленуі және 11 қыркүйек апаты. Тарихы Дереккөздер
Керей мен Жәнібек хандар ескерткіші

Керей мен Жәнібек хандар ескерткіші — Астана қаласындағы қазақтың алғашқы хандарына қойылған ескерткіш. Ескерткіштің іргетасынан бастап, найзаның ұшына дейінгі жалпы биіктігі 12 метрді құрайды; Жәнібек ханның бойы 5,25 метр етіп, ал отырған күйде бейнеленген Керей ханның биіктігі 4 метр етіп құйылды. Әрбір мүсіндік бейне өзіндік ерекшелікке ие: қазақ хандығының тұңғыш басшысы болу жолы берілген Керейдің қазақы ер-тоқымда мығым отыруы және ерлік пен өрліктің, дала көшпенділеріне тән тас-түйін тұлғалы толық бойымен тік тұрған Жәнібектің бейнелері сол кездегі олар құрған Қазақ хандығы оқиғасының мазмұнын ашып тұрған сыңайлы. Сондай-ақ, композицияда хандардың қолдарына сығымдап, қадай ұстаған ту бейнеленген. Бұл көрініс жаңадан құрылған хандықтың беріктігін, тұрақтылығын, өр рухты мақсаттарды көздеген өміршеңдігін аша түседі. Бұл орайда, композиция тарихтың үздіксіздігі мен дәуірлер сабақтастығын білдіреді. 2010 жылдың 1 маусымында өткен ресми ашылу салтанатына президент Н.Ә. Назарбаев қатысқан және келесідей сөз айтқан: Біз елордамыздың төрінде ұлысымызды заманындай ұйыстырған Керей мен Жәнібек хандардың ескерткішін ашып отырмыз. Бұл тұғырлы тарихымызға, қазақтық елдік дәстүрімізге, мызғымас мемлекеттігімізге арналған мәңгілік белгі. Баршаңызға белгілі, Керей мен Жәнібек хандар қазақ деп аталатын хандықтың алғашқы қадасын қақты. Жобаның авторы — мүсінші Ринат Әбенов. Ескерткіштің жалпы салмағы — 16,20 тонна. Дереккөздер
Украина елтаңбасы

Украина елтаңбасы ішінде үш аралы айыр орналасқан қалқаннан тұрады. Ол ресми түрде Ұлы Владимир патша мемлекетінің эмблемасы және ауызекі тілде Тризуб деп аталады. Елтаңба тұңғыш Ұлы Киев кінәзі Владимир Святославич қолданған елтаңбаға негізделген. Кіші Елтаңба ресми түрде 1992 жылғы 19 ақпанда қабылданды, Үлкен Елтаңбаның жасалуы конституция ережелерінде бар, алайда оның ресми дизайны әлі қабылданбаған. Кіші Елтаңбаның дизайнының авторлары Андрей Гречило, Алексей Кохан және Иван Турецкий. Тризуб тағы Украина Президенттік штандартында бар. Украина Геральдика қоғамының айтуы бойынша тризубты көк түсте бейнелеу оның ережелеріне қарсы келеді. 1917 жылға дейін тризуб ұлттық рәміз болмаған, сол жылы украин тарихшысы Михаил Грушевский оны украиндардың рәмізі деп қабылдауды ұсынды. 1918 жылғы 25 ақпанда Орталық Рада (парламент) тризубты Украина Халық Республикасының мемлекеттік рәмізі қылып қабылдады. 1919–1991 жылдары Кеңес одағының заманында Украина елтаңбасы РКФСР мен КСРО елтаңбаларымен бірдей болды. Ол көтерілген күн үстіндегі орақ пен балғадан тұратын. Тризуб Қазіргі үш ашалы айыр символы Украина Халық Республикасының елтаңбасы болғанда тұңғыш рет мемлекеттік рәміз ретінде қолданылды. Бұдан бұрын осы белгіні Киев Русінің және Рюриктер әулетінің символикасынан табуға болады. Тарихы Дереккөздер
Дафла

Дафла (өз атауы – ниси, ниши) — Үндістан мен Бутандағы халық. Жалпы саны 40 мың адам. Үндістанда 20 мың, Бутанда 20 мың адам. Тілі Олар қытай-тибет отбасының орталық тобының дафла тілінде сөйлейді. Диалектілер: апа, танаг (немесе тананг), таген. Діні Сенушілердің діни наным-сенімдері: дәстүрлі сенім. Кәсібі Негізгі кәсіптері қолмен атқарылатын егіншілік (құрғақ күріш, тары, жүгері) және мал шаруашылығы (митхан бұқалары, ешкілер, шошқалар). Аңшылық пен балық аулау, қолөнер арасында қамыс пен бамбук өңдеу, керамика дамыған. Өмір салты Туысқандық некеге артықшылық беріледі, ал немере туыстары арасындағы некеге тыйым салынады. Бас аулау тәжірибесі бар. Көп балалы отбасына бұрынғы құлдық соғыс тұтқындарының ұрпақтары кіреді, олардың мәртебесі еркін қауымдастық мүшелерінен ерекшеленеді. Дәстүрлі баспаналары Патрилиндік туыстық топтар (10 отбасыға дейін немесе одан да көп) ұзын үйінділерде (ұзындығы 45 м-ге дейін) тұрады, жеке шағын отбасылар басқа үйлерге оңай қоныс аударады. Дәстүрлі киімдері Дәстүрлі ерлер киімі – мақтадан жасалған таңғыш мата және иығына шөптен өрілген жапқыш. Басына бамбуктан тоқылған дулыға киеді. Әйелдер шөптен өрілген белдемше мен жамылғы киеді. Зергерлік бұйымдардың ішінде ең танымалы моншақтар. Дереккөздер
Жантау ауданы (Астрахан облысы)

Жантау ауданы — Ресейдің Астрахан облысындағы әкімшілік-аумақтық бірлігі (аудан) және муниципалды құрылымы (муниципалды аймақ). Әкімшілік орталығы — Жантау ауылы. Географиясы Жантау ауданы батыста Қалмақстан Республикасымен шектесіп, онымен 2 бөлікке бөлінеді (Саған Аман ауылының аумағы). Аудан солтүстігінде Ақтөбе және Черноярск аудандарымен, шығысында Қарабайлы, оңтүстігінде Нариман аудандарымен шектеседі. Тарихы 1925 жылы Жантау уезінің болыстарынан – толығымен Жантау және Копановск, ішінара Владимировск және Ивановск болыстарынан Жантау ауданы құрылды. 1928 жылы маусымда аудан ірілендіріліп, (оған Замянов ауданының аумағы қосылды) Төменгі Еділ өлкесі Астрахан округінің құрамына кірді. 1930 жылы 30 шілдеде КСРО-ның көптеген басқа округтары сияқты Астрахан округі де таратылды. Оның аудандары Төменгі Еділ өлкесінің тікелей бағыныстылығына берілді. 1934 жылдың 10 қаңтарынан бастап Жантау ауданы Сталинград өлкесінің, 1936 жылдың 5 желтоқсанынан бастап — Сталинград облысының құрамына кірді. 1937 жылы 16 шілдеде Сталинград облысының құрамында Астрахан ауданы қайта құрылып, Жантау ауданы оған кіргізілді. 1943 жылы 27 желтоқсанда Жантау ауданы жаңадан құрылған Астрахан облысының құрамына енді. 1944 жылы 25 мамырда Жантау ауданы аумағының бір бөлігі жаңа Никол ауданына берілді. 1957 жылы 25 сәуірде аудан құрамына таратылған Никол ауданы енді. 2006 жылдың 1 қаңтарынан бастап Астрахан облысының 2004 жылғы 6 тамыздағы № 43/2004-ОЗ Заңына сәйкес аудан құрамында 14 муниципалды құрылым (ауылдық кент) құрылды. Тұрғындары ;Ұлттық құрамы Әкімшілік бөлінісі Жантау ауданы әкімшілік-аумақтық бірлік ретінде 14 ауылдық кеңесті қамтиды. Жантау ауданы муниципалды аудан мәртебесі бар муниципалды құрылым ретінде ауылдық қоныс мәртебесі бар 14 муниципалды құрылымды қамтиды: Елді мекендері Жантау ауданында 27 елді мекен бар. Дереккөздер
Гимнастикадан Еуропа чемпионаты

Гимнастикадан Еуропа чемпионаты — Еуропалық Гимнастика кеңесімен ұйымдастырылатын халықаралық жарыс. Алғашқы чемпионат көркем гимнастикадан (1955 жылдан бастап), спорттық гимнастикадан (1978 жылдан бастап), батутта секіруден (1969 жылдан бастап), спорттық акробатикадан (1978 жылдан бастап), спорттық аэробикадан (1999 жылдан бастап) ұйымдастырылды. Чемпионаттар тізімі Спорттық гимнастика Батутта секіру Көркем гимнастика Акробатика Аэробика Жалпы медальдар саны Сыртқы сілтемелер *[http://www.europeangymnastics.com/ European Gymnastic Union]
Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2022

Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2022 Финляндия, Хельсинки/ Тампере қалаларында өтетін 85-ші шайбалы хоккейден әлем чемпионаты. Бұл шешім 2017 жылдың 19 мамырда Кёльн ӘЧ-2017 кезінде қабылданған. Бұл Финляндияда өткен тоғызыншы чемпионат (1965, 1974, 1982, 1991, 1997, 2003, 2012 және 2013). Қатысушылар Плей-офф Командалардың қорытынды орындары Чемпион Сыртқы сілтемелер * [http://www.iihfworlds2022.com/ Чемпионаттың ресми сайты]
Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2021

Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2021 Латвия, Рига қаласында өтетін 84-ші шайбалы хоккейден әлем чемпионаты. Бұл шешім 2017 жылдың 19 мамырда Кёльн ӘЧ-2017 кезінде қабылданған. Бұл Латвияда өткен екінші чемпионат (2006). Қатысушылар Чемпионатқа 16 ұлттық құрама-команда қатысады. Он үші Еуропадан, екеуі Солтүстік Америкадан және біреуі Азиядан. Беларусь және Қазақстан құрамалары чемпионатқа бірінші девизионнан өтті, қалғандары жоғарғы дивизионындағы алғашқы он төрт орнына ие болған құрамалар. Латвия құрамасы турнирге ұйымдастырушы ретінде қатысады. Ареналар Плей-офф Командалардың қорытынды орындары Чемпион Сыртқы сілтемелер * [http://www.iihfworlds2021.com/ Чемпионаттың ресми сайты]
Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2019

Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2019 Словакия, Братислава/ Кошице қалаларында өтетін 83-ші шайбалы хоккейден әлем чемпионаты. Бұл шешім 2015 жылдың 15 мамырда Прага ӘЧ-2015 кезінде қабылданған. Бұл Словакияда өткен екінші чемпионат (2011). Қатысушылар Топтар ӘЧ-2019 алдын-ала кезеңінің топтар құрамы: * Жақшада ИИХФ рейтингіндегі елдің орны көрсетілген. Плей-офф Командалардың қорытынды орындары Чемпион Сыртқы сілтемелер * [http://www.iihfworlds2019.com/ Чемпионаттың ресми сайты]
Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2018

Шайбалы хоккейден әлем чемпионаты 2018 Дания, Копенгаген/ Хернинг қалаларында өтетін 82-ші шайбалы хоккейден әлем чемпионаты. Бұл шешім 2014 жылдың 23 мамырда Минск ӘЧ-2014 кезінде қабылданған. Бұл Данияда алғаш рет өткізілетін чемпионат. Қатысушылар Ареналар Топтар ӘЧ-2018 алдын-ала кезеңінің топтар құрамы: * Жақшада ИИХФ рейтингіндегі елдің орны көрсетілген. Плей-офф Командалардың қорытынды орындары Чемпион Сыртқы сілтемелер * [http://www.iihfworlds2018.com/ Чемпионаттың ресми сайты]