kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Фатима (Аллаһ расулының қызы)

Фатима бинт Мұхаммед , Фатима аз-Захра ( ; 605 немесе 615, — 28 тамыз 632 немесе 633, , Хиджаз) – Мұхаммед Пайғамбарымыздың және оның әйелі Хадишаның кенже қызы. Пайғамбарымыздың өмірінің соңына дейін өмір сүрген жалғыз баласы. Есімдер * Фатима — Жамандық пен тозақ отынан қорғалған * Аз-Захра — Жарықтандырушы * Сиддика — Шыншыл * Кубра — Дәріптелген * Мубарака — АЛЛАХ берген * Тахира — Пәк * Закия — Парасатты * Радийя — АЛЛАХтың жазған тағдырына риза * Мардийя — Мақтаулы Әкесімен қарым-қатынасы Дүниеге келуі мен өмірінің алғашқы жылдары Тұрмыс құруы Отбасылық өмірі Балалары * Хасан (имам) (624 жылы туған) * Хусәйн (имам) (627 жылы туған) * Зәйнаб * Умм-Кульсум * Мухсин. Өлімі Хижра жыл санауы бойынша 11 жылы өзінің әкесінің өлімінен кейін бірнеше айдан соң қайтыс болған. Өзінің мәйітін жолдасы Али жусын деп мирас еткен. Али Фатиманың денесін жасырын жерлегендіктен оның бейіті қай жерде екені белгісіз. Дереккөздер
Аударма әдістемесі

Аударма әдістемесі — жетпісінші жылдардың басында өте көп қолданылған әдістеме. Бұл әдістеменің негізінде тіл дыбыстарын үйрету тәсілдері жатыр.. Аударма әдістемесінің ерекшеліктері *сөйлеу іс-әрекетінің оқу және жазу түрлері алға шығып, тыңдау және сөйлеу өте төменгі деңгейде қалады; *екі тілдегі (ана тілі және үйретілген тіл) грамматикалық тұлғаларды салыстыра үйрету озық қолданылады; *үйретуде ана тілі мен үйретілетін тіл бірдей қолданыста жүргізіледі. Аударма – сабақта сөздік жұмысын жүргізудің, жаңа сөзді семантикаландыру, яғни мағынасын жете түсіндіру үшін жиі қолданылатын тәсілдің бірі. Аударма жұмысының жүзеге асуының 2 жағы бар: ана тілінен қазақшаға, қазақшадан ана тіліне. Қайсы жақ тиімді деген нақты сұраққа Е.И. Пассовтың тұжырымдамасынан соң, жауап беру қиын емес. Тілдің үйрету ерекшеліктері жағынан оқушы немесе 2-тілде үйренуші адам өз ана тіліне емес, керісінше, меңгеріп жатқан тілге аударумен жиірек айналысқанда тілді үйрену нәтижесі жоғары болады. Оқулықтарда мәтіндер, негізінен қазақшаға беріледі. Мұғалім алдын-ала мәтінді орысшаға аударып, алдымен орысша нұсқасын беріп аудартып, содан соң қазақша нұсқасымен жұмысты жалғастырып, түрлендіріп жүргізуіне болады. Дереккөздер
Әл-Харам мешіті

әль-Харам мешіті ( әл-Мәсжид әл-Хара́м, Қасиетті мешіт) – Ислам әлеміндегі басты мешіт. Оның ішкі ауласында Қағба бар. Мешіт Сауд Арабиясындағы Мекке қаласында орналасқан. Салыну тарихы Қағба маңындағы мешіттің салынуы 638 жылға жатады. Ал қазіргі мешіт 1570 жылдан бері белгілі. Бастапқы мешіттің негізі жақсы сақталмағандықтан, мешітті бірнеше рет қайта салған. Мешітті алғаш болып Адамның (ғ.с) баласы Шис(Сиф) тұрғызады. Дегенмен көп уақыт өткен соң мешіт қирап тек орны ғана сақталып қалған. Бірнеше ғасырдан кейін Аллаһның бұйрығымен Ибраһим (ғ.с) мен оның ұлы Исмаил Қағбаны қайта салады. Оның негізіне сақталған көне тастар негіз болады. Аллаһға құлшылық ететін үй болатын болғандықтан Ибрахим (ғ.с) құрылыстың түзу салынуын қатты қадағалап, ұзақ уақыт бойы оған сырттан қарап тұратын болған. Қазір таңға дейін Ибрахимнің (ғ.с) тұрған іздері сақталып қалған, оны «Ибрахимның (ғ.с) орны» деп атайды. Кейін Қағбаны құрайыш тайпасы да қайтадан салады. Пайғамбарымыз Мұхаммед пен бірге (с.ғ.с) Араб жазирасына Ислам келгенге дейін мешіт пұтқа табынушы тайпалардың сыйынатын орны болған. Мешітте соңғы рет құрылыс жұмыстары 1980 жылдардың соңында, оңтүстік-батыс жағынан үлкен екі мұнарасы бар корпус салған уақытта жүргізілді. Қазіргі таңда мешітке кіретін басты есік дәл осы корпус та орналасқан. Ол – Фахд королдің қақпасы. Мешіт құрылысы 309 мың км² жер алып жатыр. 95 метр биіктікке жететін 9 мұнарасы бар. Төрт қақпасынан бөлек мешітке кіретін 44 есік бар. Мешітке бір уақытта 700 000 мың адам сыйып кетеді. Дереккөздер
Фольксдойче

Фолксдойче — 1945 жылға дейін Германиядан тыс жерлерде өмір сүретіндер "этникалық германдарды" белгілейтін сөз. «Рейхсдойчеге» (, «рейх германдары») қарағанда фолксдойчелерді отбасылық тарихы, неміс тілінің тектілігі және жеке белгілер бойынша ажыратады. Бірінші дүниежүзілік соғыста жеңіліске ұшырағаннан кейін Германия мен Аустрия жерінің едәуір бөлігін жеңімпаз елдер азаматтармен бірге соғыс шығыны мен репарациялар ретінде алды. Сонда «фолксдойче» тұжырымдамасы саяси сипатқа ие болып, бұл сөздің астары XX ғасырдың 40-60 жылдарына дейін белсенді қолданыста болды. Үшінші рейхтің өмір сүруі кезінде (1933-1945 жж.) фолксдойче рейхтің өзінде де, генерал-губернаторлықта да, протектораттар мен рейхскомиссариаттарда да, сондай-ақ одақтас елдерде де ерекше құқықтық мәртебеге ие болды. Тұжырымдама мен термин туралы түсініктемелер Терминнің пайда болуы Дереккөздер
Navigator of the Seas

MS Navigator of the Seas («Теңіз навигаторы») — «Voyager» класындағы төртінші лайнер. Кеме STX Finland верфінде 2002 жылы соғылады. 6 желтоқсанда 2002 жылы Майамиде шоқындыру салтанатында немістердің бұрынғы атақты теннисисті Штеффи Граф лайнердің өкіл анасы атанады. Navigator of the Seas 2002 —2004 ж.ж. аралығында әлемдегі ең үлкен кеме болған. Тарихы 27 қыркүйекте 2000 ж. зауыт нөмірі 1347-ші килі төселеді. 25 қаңтарда 2002 ж. суға түсіріледі. Өзінің алғашқы саяхатын Майамиден бастап, Кариб аралдарына аттанады. 2007 жылдан бастап Саутгемтоннан шығатын бағытпен жүзіп жүреді, қыста Кариб теңізін аралап, ал жазда Жерорта теңізімен саяхаттайды. Кемедегі ойын-сауықтар * Басты мейрамхана, үш бөлек залдан тұрады: The Nutcracker, Coppelia және Swan Lake * Viking Crown Lounge түнгі клубы * Metropolis көпдеңгейлі театр * Promenade — көпқабатты дүкендер мен барлар орналасқан атриум * Жарға өрмелеу қабырғасы * Studio B — мұз айдыны. Бұл айдынға әлемнің атақты фигуристері өнерлерін көрсетеді * Casino Royal казиносы * Portofino итальян мейрамханасы * Баскетбол алаңы және т.б. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.royalcaribbean.com Royal Caribbean компаниясының ресми сайты]
Төреғали Тәшенов

Төреғали Тәшенов — қазақ ақыны, журналист. Қазақстан Жазушылар одағының мүшесі, ҚР Мәдениет қайраткері. 1962 ж. Түркістан облысының Созақ ауданында туған. Абай атындағы ҚазПИ-дің филология факультетін бітірген. Үш жеке жыр жинағының авторы. Косово Республикасында өткен Бүкіл Түркі дүниесі ақындарының поэзия фестивалінің лауреаты
Сара Уотерс

Сара Уотерс — ағылшын жазушысы, ғылым докторы. Өмірбаяны Ол 1966 жылы Уэльсте, Нейлэндте дүниеге келген. Жергілікті католик мектебінде білім алған. Мектепті бітіргеннен соң ол Кантебери Университетіне түсіп, ағылшын әдебиеті саласы бойынша бакалавр дәрежесіне ие болады. Ланкастер Университетінде "Тарихи проза" тақырыбында магистрлік жұмысын қорғаған. Осы жұмыс бойынша ол кейіннен Лондондағы Квин Мэри Университетінде докторлық жұмысын жалғастырды. Шығармалары • Tipping the Velvet («Бархатные ножки» немесе «Касаясь бархата кончиком языка» немесе «Бархатные коготки») (1998).2002 жылы «Бархатные ножки» фильмі жарыққа шықты. * Affinity («Нить, сотканная из тьмы») (1999). * Fingersmith («Тонкая работа») (2002). * The Night Watch («Ночной дозор») (2006) * The Little Stranger («Маленький незнакомец») (2009) Дереккөздер
Розмари Сатклиф

Розмэри Сатклиф — (; 14 желтоқсан 1920 жыл — 23 шілде 1992 жыл) — ағылшын жазушысы, көптеген тарихи романдардың авторы. Өмірбаяны Сатклиф Уэст Клэндонда дүниеге келген. Кішкентай күнінде Розмэри Стилл-Шоффар ауруынан зардап шегеді. Осының салдарынан ол мүгедектерге арналған арбаға таңылған. Ол көп уақыт анасының жанында жүріп, оның аузынан кельт және саксон аңыздарын естіп өскен. Алайда тек тоғыз жасынан бастап қана хат тани бастайды. Мүгедек болғандықтан оның толық білім алуға мүмкіндігі болмады. 14 жасында ол Бидфорд өнер мектебіне түсіп, онда үш жылдай білім алады. Осыдан кейін ол суретші – миниатюрашы болып қызмет жасайды. Сатклиф әдебиетке 1950 жылы «Робин Гуд хроникалары» атты кітабымен келді. 1954 жылы қоғамда айтарлықтай беделге ие болған «The Eagle of the Ninth» романын жазып шығарды.1959 жылы Сатклиф «Карнеги әдеби медалімен» марапатталған. 1974 жылы Г. Х. Андерсен атындағы сыйлыққа ұсынылғандардың қатарында болды. 1985 жылы оның «The Mark of the Horse Lord» кітабы Феникс сыйлығын жеңіп алады, ал 2010 жылы оның «The Shining Company» романы екінші Феникс сыйлығының екінші мәрте лауреаты атанады. Розмари Сатклиф көп жылдар бойы Арудндэйл маңындағы Уалбертонда өмір сүрген. 1975 жылы жазушы Британ Империясының Орденіне қол жеткізеді. Шығармашылығы * 1954 — The Eagle of the Ninth * 1957 — The Silver Branch * 1980 — Frontier Wolf * 1959 — The Lantern Bearers * 1961 — Dawn Wind * 1963 — Sword at Sunset * 1990 — Sword Song * 1956 — Shield Ring * 1980 — Three Legions * 1957 — Алый знак воина * 1997 — Песнь меча (опубликован посмертно, на русском в 2009). Дереккөздер
Көбікті басу

Көбікті басу — флотациялаудан алынған көбікті өнімді сыпырып тасымалдау кезінде науаға түскен көбік жарылып, су мен минерал түйіршіктері ғана қалады. Кей кезде кен қасиетіне байланысты немесе реагенттік режим бұзылғанда көбік бұзылмай науадан асып төгіледі. Сондай жағдайда оны басу шаралары қолданылады. Мысалы, ағынды су себіледі, арнаулы реагенттер беріледі және т. б.. Дереккөздер
Гезенк

Гезенк — тікелей жер бетіне шықпайтын, пайдалы қазындыларды өз салмағының әсерімен түсіруге немесе арнайы ыдыспен механикалық тәсілмен жеткізуге арналған тік қазба. Сонымен қатар бұл әдіс (кенішті) шахтаны желдетуге, жұмысшыларды, материалдарды, кұрал жабдықтарды, тау жыныстарын жоғары (төмен) бағытта тасу үшін пайдаланылады. . Дереккөздер
Жалпылай сынамалау

Жалпылай сынамалау — байыту фабрикаларында жылына бір немесе екі рет барлық байыту операцияларына түсетін және олардан алынатын өнімдерден сынамалар алынып, олардағы бағалы заттың проценттік үлестері, қатты зат массасының су массасына қатынасы анықталады. Соның нәтижесінде өнімдердің шығымдары, бағалы затты бөліп алу мөлшері, олардағы судың мөлшері анықталады. . Дереккөздер
Кесектердің геометриялық өлшемдері

Кесектердің (тау жыныстарының) геометриялық өлшемдері — қопарылған пайдалы қазындылар жекелеген кесектерінің ұзындық өлшемдері мен оның пішін сииаттамасы. Тау-кен технологиялық жыныс тануда сандық сипаттамалары мен критерий жүйелері және соған сәйкес өлшеу ережесі жасалынған. Жекелеген кесектердің мөлшерлік сипаттамасы ұзындық аудан бетімен және көлемдік бірлік өлшемімен берілуі мүмкін. Мысалы, ұзындық өлшемге бір-біріне перпендикуляр болып келетін үш бағыттағы кесектің ең ұзындық мәні алынады кейде керек болған жағдайда кесектің ірілігін сипаттау үшін бір ғана орташа ұзындық пайдаланылады. Оны кесектің диаметрі деп атайды. Ол арнайы формуламен анықталады. . Дереккөздер
Гетерополярлі қосылыстар

Гетерополярлі қосылыстар — молекулалары (иондары) екі қасиеттен тұратын органикалық қосылыстар. Бұларға барлық дерлік бет активті заттар жатады. Кенді флотация әдісімен байытқанда қолданылатын жинағыш және көбіктендіргіш реагенттердің тек осындай қасиеттері болуы қажет. Олардыц молекулалар құрамына полярлі (активті) және полярсыз (көмірсутек радикалдары) топтар кіреді.. Дереккөздер
Иілмелі бөлгіш жамылғы

Иілмелі бөлгіш жамылғы — пайдалы қазындыларды жер қойнауынан алу барысында оның шығынын және бос жыныстармен араласып, сапасыздануын азайту мақсатымен кейбір қазып алу жүйелерінде арнаулы, иілмелі бөлгіш жамылғы қолданылады. Оның негізгі мақсаты пайдалы қазынды массивінен бөлініп алынған кеннің (көмірдің) үстінде жатқан бос жыныстармен араласып, ластанбауын және шығын болмауын қамтамасыз етеді. Иілмелі бөлгіш жамылғы конструкциясы кен орнының орналасуына қарай қолданылатын кен қазып алу жүйесінің ерекшелігімен анықталады. Иілмелі бөлгіш жамылғы тек қана қопарылған кен (көмір) мен бос жыныстарды бөліп ажыратуға ғана емес, белгілі дәрежеде салмақ көтеруге де қолданылуы мүмкін.. Дереккөздер
Ылғал тартқыштық

Ылғал тартқыштық (ылғалданғыштық) — заттың ауадан су буын бойына сіңіру қабілеті. Ылғал тартқыштық су буының адсорбциялануы мен түтікшелердегі будың суға айналуынан тұрады. Ылғалданғыштықты анықтайтын аспапты гигроскоп деп атайды.. Дереккөздер
Ерекше су қабаты

Ерекше су қабаты — әрекеттесу нәтижесінде минерал бетінде, ион айналасында пайда болатын су қабатында оның молекулалары катарласа орналасып, ерекше қасиетті су қабатын кұрайды. Молекулалардың қозғалысы күрт төмендеп, еріту қабілеті кемиді, тұтқырлығы артады, ол қабат арқылы еріген заттардың өтуі төмендейді. сөйтіп бұл қабаттағы су молекулаларының қасиеті көлемдегі су молекулаларына қарағанда көп өзгереді. Осындай жай көбіктендіргіштердің әрекеті нәтижесінде су-ауа көпіршігі шектесетін жерде де орын алады. Осы сипатталған құбылыс минералдың флотациялану қасиетін өзгертуде негізгі роль атқарады. . Дереккөздер
Пайдалы қазындыларды гидравликалық тәсілмен өндіру

Пайдалы қазындыларды гидравликалық тәсілмен өндіру — су ағысының күшімен, механикалық құралдармен немесе осы тәсілдерді қоса пайдалану нәтижесінде пайдалы қазындыларды кен массивінен бөліп алып, тұтынушыларға су ағынымен жеткізу тәсілі. . Дереккөздер
Гидравликалық транспорт

Гидравликалық транспорт — сумен тасымалдау — пайдалы қазындыларды немесе бос жыныстарды су ағынымен тасымалдау. Су ағыны құбырда насостардың көмегімен қысым жасау арқылы жасалады, ал науадағы жынысты су өз ағынымен тасымалдайды, кейде су ағынының осы екі түрі де біріктіріліп пайдаланылуы мүмкін. . Дереккөздер
Тау жыныстарын гидравликалық тәсілмен бұзу

Тау жыныстарын гидравликалық тәсілмен бұзу — қондырғыдан қысыммен атқылаған су күші мен тау жынысын бұзу. Мұндай бұзудың үш түрі бар: шаю, қопару және кесу. Егер тау жыныстарының бөлшектері /түйіршектері бір-бірімен байланыссыз немесе нашар байланысса, онда оны шаяды, егер тау жыныстары тұтас болса қопарады, тау жыныстары берік, қатты болған жағдайда оны сумен кесіп, бұзады. Бастапқы бұзудың екі тәсілі 20 МПа дейінгі қысымда гидромонитормен су айдау арқылы орындалады, ал үшінші кесу тәсілі 30— 50 МПа және одан да жоғары қысыммен шығатын өте жіңішке су ағысының күшімен орындалады. . Дереккөздер
Шпурдың сулы тығыны

Шпурдың сулы тығыны — жарып қопару жұмыстарында шаңға қарсы қолданылатын тәсіл. Әдетте шпурдағы жарылғыш затты нығыздап тығындау үшін қолданылатын саз балшықты сумен (полиэтиленді дорбадағы) алмастырады. Жару кезінде— атылған кезде су тозаңға айналып, пайда болған шаңды басады. Шаңның ауада азаюы сулы тығынның көлеміне байланысты болады. Су толтырылған полиэтиленді дорбаның ұзындығы 30 см, диаметрі шпур диаметрінен 1—3 мм кем болады. Сулы тығын шаңды басудың негізгі құралы емес, сондықтан қопарылған тау жынысын тиеу барысында пайда болатын шаңды қосымша су сеуіп басады. Сулы тығынның негізгі мақсаты жарып қопару кезінде шаң мен газдың тұтануына жол бермеу. . Дереккөздер
Су соққы

Су соққы — терең ұңғыны бұрғылау тәсілі. Ұңғы түбіндегі тау жыныстардың бетін бұзып, бұрғылау үшін сумен соққылайтын сүңгуір су машинасы қолданылады. Су машинасы жер үстінен құбыр арқылы су айдайтын насостың көмегімен берілгегі шайынды су қуатымен жұмыс істейді. Ұңғыға берілген сұйық, сонымен қатар, ұңғы түбіндегі бұзылып қопарылған тау жыныстар ұсағын шайып тазалап, жер бетіне шығарады. . Дереккөздер
Су жұқтырмау

Су жұқтырмау — минерал түйіршіктерінің ауа көпіршіктеріне жабысуы кезінде олардың беттерінде су қабатының болмауы. Ол үшін молекула құрамына полярлі топ және көмірсутек тізбегі кіретін бет активті органикалық қосылыстармен өңделеді. Полярлы топ минерал бетімен әрекеттесіп, ал көмірсутек тізбегі суға бағытталады. Осының нәтижесінде минерал бетінің сумен әрекеттесуі барынша төмендейді. . Дереккөздер
Гидрофобтылық

Гидрофобтылық — заттың (материалдардың) суды бойына сіңірмеу, су жұқтырмау қасиеті. Оған жататындар: көптеген металдар, органикалық қосындылар және бір сыпыра минералдар. Гидрофобтылық материалдармен металл бұйымдардың сыртын қаптау оларды коррозиядан сақтайды. . Дереккөздер
Терең карьер

Терең карьер — жобалау тереңдігі 250—300 м және одан жоғары болатын карьерлер. Терең карьерлер мынандай белгілерімен сипатталады: * кен орнын кешенді игеру; * аралас тәсілдермен ашу; * аралас тасымалдау схемаларын қолдану; * өндірістік қуатының жоғары болуы; (пайдалы қазындылар бойынша жылына 15—20 млн. тоннадан жоғары, ал тау жыныстары массасы бойынша жылына 50—60 млн. л3; едәуір ұзақ мерзімде жұмыс істеуі — 40—50 жылдан астам).. Дереккөздер
Тау-кен ісіндегі горизонт

Горизонт — пайдалы қазындыларды қазып алу кезінде арнайы жұмыстарды жүргізу үшін пайдаланылатын және бір деңгейде орналасқан қазбалар жиынтығы. Горизонттардағы атқаратын жұмыстарға қарай: тасымалдау (пайдалы қазындылар мен бос жыныстарды шахты оқпанына жеткізуге арналған), қайталап ұсату, қопарылған кенді блоктан түсіріп алу, оларды тырмалап тиейтін және тасымалдайтын жерге жеткізу қазба жолдары болып бөлінеді.. Дереккөздер
Кеніш бекітпесі

Кеніш бекітпесі — қазбалардың көлденең қимасының қажетті ауданын сақтау, тау жыныстарының құлауын болдырмау, сонымен қатар тау жыныстарының қысымын басқару үшін оның ішінде тұрғызылатын жасанды құрылыстар. . Дереккөздер
Тау жыныстар массасы

Тау жыныстар массасы — кен орнын қазу нәтижесінде пайдалы қазындьіның және бос жыныстардың жекелей немесе аралас күйінде кездесуі. Тау жыныстар массасы күрделі және дайындық қазбаларынан алынған бос жыныстар да жатады. . Дереккөздер
Тау-кен ғылымы

Тау-кен ғылымы — кен қазуда кауіпсіздік пен тиімділікті қамтамасыз ету, еңбек пен өндірісті ұйымдастыру, тау жыныстарында қазбалар жүргізуде кездесетін физикалық кұбылыстар мен кен орындардың табиғи бітімі жағдайы жөніндегі ілімдер.. Дереккөздер
Көрікте қорыту

Көрікте қорыту — күкіртті қорғасын концентраттарынан қорғасын қорыту процесі. Бұл әдіс сульфид, сульфат және қорғасын тотығы арасындағы болатын реакцияға негізделген. Қорыту нәтижесінде қорғасын металы және күкіртті газы алынады. . Дереккөздер
Тау-кен экологиясы

Тау-кен экологиясы — тау- кен өндірісі саласында адам баласының өзін қоршаған ортаға ететін әсерінің заңдылығын зерттеп білу. Негізгі мақсаты — тау-кен өндірісі әсерінен биосфераның бұзылуын экономикалық тұрғыдан бағалау принциптерін, тау-кен өндірісінің қоршаған ортаға әсерін тиімді ету негіздері мен әдістерін және құралдарын жасау.. Дереккөздер
Тау-кен геологиялық процесстері

Тау-кен геологиялық процестері — пайдалы қазындылар кен орнын ашық жер асты және ұңғымен қазып алу барысында геология мен технологиялық факторлар әсерінің бірдей әсер етуі салдарынан тау жыныстары массивінде пайда болатын өзгерістердің зандылығы мен жүйелілігі. . Дереккөздер
Жыныс бұзғыш

Жыныс бұзғыш — тікелей тау жынысына әсер етіп, оны бұзатын қатты дене. Тау жынысына әсер ету тәсіліне қарай: * кесетін — массив бетімен сырғып жүру кезінде оны бұзып қопарады; * шарошка — массив бетімен доңғалау барысында оны бұзып қопарады; * қырғыш — саңлау арасындағы пайда болған бүртіктерді қопарып бұзады; * жұлғыш — массив кесектерін оның бетіне перпендикуляр бағытпен әсер етіп жұлып алады; * найза — массивке оқтын-оқтын динамикалық күшпен әсер ету нәтижесінде оны бұзып, қопарады.. Дереккөздер
Кен орындарында апаттан құтқару ісі

Кен орындарында апаттан құтқару ісі — ғылыми негіздерді, техниканы, апат болған жағдайда (жағдайларда) адамдарды құтқаруды, апатты болдырмау үшін алдын ала шаралар қолдануды және жер асты апаттарын жоюды қамтитын тау-кен істерінің арнаулы саласы.. Дереккөздер
Кен орнында апаттан құтқару жабдықтары

Кен орнында апаттан құтқару жабдықтары — жер асты апатын жойып, адамдарды құтқаратын бөлімнің қолданатын арнаулы жабдықтары. Құтқару жабдықтарына кеніш респераторлары, жеке ыстықтан қорғау құралдары, кеніш өрттерін сөндіретін техникалық құралдар, жер жер үсті және жер асты көліктері, сонымен қатар адамдарды көтеру, байланыс құралдары мен жер асты қазбаларындағы басқару тетіктері жатады. . Дереккөздер
Тау-кен техникалық факторлары

Тау-кен техникалық факторлары — пайдалы қазындылар кен орнын қазу тәсілін сандық және сапа жағынан сипаттау. Оған шахта алабын ашып дайындау, қазып алу тәртібі, тазалап қазып алу үңгубеттерінде тау қысымын реттеу, шахтыны және оның учаскелерін таза ауамен қамтамасыз ету сияқты жұмыстар жатады.. Дереккөздер
Тау-кен технологиялық жыныс тану

Тау-кен технологиялық жыныс тану — техникалық есептеулерде тау жыныстарының технологиялық қасиеттерін зерттеу, оларға мөлшерлік тұрғыда баға беретін тәсілдер мен критерийлерді жасайтын тау-кен ғылымының қолданбалы жаңа саласы.. Дереккөздер
Қазу машиналары

Қазу машиналары — тау-кен массасын қопару, тиеу, жеткізу, тасымалдау, әр түрлі мақсатпен қазбаларды жүру, бекітпелерді орнату, кені алынған бос кеңістікті тығындау үшін арнайы қолданылатын машиналар.. Дереккөздер
Тау-кен қадағалау

Тау-кен қадағалау — кен қазу кәсіпорындары мен геологиялық партияларда жұмыстың дұрыс ұйымдастырылуына, пайдалы қазындылардың дұрыс пайдаланылуына, кен қазу жұмыстарының қауіпсіздігі мен жер қойнауын қорғау шараларының қатаң сақталуына мемлекеттік бақылау жасауды қамтамасыз ететін техникалық қызмет.. Дереккөздер
Тау жыныстар соққысы

Тау жыныстар соққысы — тау жыныстары соққысы кезінде барынша қысылған потенциалдық қуаттың лезде кинематикалық куатқа айналуы салдарынан қазбаға шектесетін ширығып тұрған пайдалы қазынды (тау жынысы) бөлігінін күрт бұзылып, қопарылуы. Тау қопарылыс кезінде бір мезгілде қатты дыбыс және ауа толқыны пайда болады.. Дереккөздер
Ыстықтай прокаттау

Ыстықтай прокаттау — үлкен ауыр құйма сом темірді қыздырып алған соң универсал станның қарама-қарсы айналатын екі немесе бірнеше билігі арасына салып қақтап, қалыңдығы әр түрлі қаңылтырлар шығару процесі. Ал өте жұқа қаңылтыр шығару үшін металды суықтай прокаттау әдісін қолданады. . Дереккөздер
Гравитациялық байыту әдістері

Гравитациялық байыту әдістері — пайдалы қазындыларды байытуда кеңінен қолданылатын әдіс. Кен құрамындағы минералдарды бөлу олардың тығыздықтарына, соған байланысты түйіршіктер мен кесектер салмақтарының айырмашылықтарына негізделген.. Дереккөздер
Шахта алабының шекарасы

Шахта алабының шекарасы — шахта алабының кен орнының басқа бөліктерінен бөліп тұрған үстіңгі беті. Егер кен орнын бір ғана шахтамен қазып алу жобаланған болса, онда шахта алабының шекарасы іс жүзінде осы кен орны шекарасына сәйкес келеді. Кен орны жазықтық бойымен орналаспаған жағдайда шахты алабының шекарасы өрлеме (үстіңгі шекара), құлама (төменгі шекара) және созылу шекарасы болып бөлінеді.. Дереккөздер
Кеуек темір

Кеуек темір — іші кеуек, өтe таза темір. Мұндай темірді кен кұрамындағы темір тотықтарын көміртекпен немесе көміртектің қышқылымен тікелей өңдеу процесі нәтижесінде алады. Кеуек темір болаттың арнаулы сорттарын қорытуға пайдаланылады. . Дереккөздер
Резеңкелеу

Резеңкелеу — бірсыпыра аппараттардың кен түйіршіктерімен түйісу барысында тез қажалып тозатын беттері резеңкемен қапталынады, ал кейбір бөлшектер резеңкеден құйылып жасалады (механикалық флотомашиналардың импеллері, насостардың турбиналары және т. б.). . Дереккөздер
Тұмар (айрық)

Тұмар келесі мағыналарды беруі мүмкін: *Тұмар - зиянды тылсым күштерден, тіл-көзден, дұғалаудан сақтайды деп сенетін, Құран аяттары жазылған қағаз. *Тұмар - сақтардың байырғы заманда ел билеген атақты әйелдерінің бірі. *Тұмар - томарбояу тұқымдасына жататын көпжылдық шөптесін өсімдік түрі. *Тұмар - Астана қаласындағы көше. *Тұмар - Алматы қаласындағы көше.
Программаны жасақтаудың негізгі кезеңдері

Программаны жасақтау процесін мынадай формуламен өрнектеуге болады: :Программаны жасақтау→даярлау+тексеру және жөндеу. Жаңадан жасалған программа да қателіктің болуы - бұл қалыпты және заңды құбылыс. Іс жүзінде нақты және жеткілікті дәрежеде күрделі програманы қателіксіз құру мүмкін емес. Программаны компьютердің қабылдауына және оның нәтижесін беруіне қарап оны дұрыс құрылған деген қорытынды жасауға болмайды. Өйткені берілген жағдайда дұрыс болмаса да қандай да бір нәтиже алуға қолымыз жетті. Осының өзінде программада көптеген логикалық қателіктер болуы мүмкін. Кеткен қателіктерді анықтау үшін программаны компьютерге ендіріп, іске қосқанға дейін былай тексереміз. Программа мәтінін «қолмен» қарап шығу, тексеру және айналдыру арқылы тексеруге болады. Программа мәтінін қарап шығу Программа мәтінін жазуда кеткен қателіктерді және программаның алгоритмнен алшақтығын анықтау үшін қарап шығады. Атап айтқанда итерация санын беуші операторлардың дұрыстығына көз жеткізу үшін барлық циклдердің ұйымдастырылуын қарап шығу өте маңызды. Шартты операторлардағы шарттарды, бағыныңқы программаларға қатынас жасаудағы аргументтерді тексеріп шығу пайдалы. Программаны тексеру Бағдарламалаушы программаны тексергенде оның мәтіні бойынша программа анықтайтын есептелу процесін ойша қалпына келтіруге тырысады, осыдан кейін оны талап етілетін процеспен салыстырады. Тексеру кезінде программаның не істейтіндігін ұмыту және ол туралы тексеру барысында білу керек. Тек программаны тексеру аяқталғаннан кейін ғана оның не істейтіндігін еске түсіруге және программаның нақты әрекетін талап етілетін әрекеттермен салыстыруға болады. Программаны айналдыру Айналдырудың мәні программаның компьютерде орындалуын программалаушының ойша орындауы болып табылады. Айналдыруды орындау үшін кейбір алғашқы деректерді беріп және олармен қажетті есептеулерді жүргізу қажет. Айналдыру - бұл еңбекті көп талап ететін қиын процесс, сондықтан оны тек программаның логикалық күрделі бөліктеріне қолданған жөн. Алғашқы деректерді программаны айналдыру кезінде программаның зерттелетін көптеген тармақтары қамтылатындай етіп таңдап алу керек..
Табын (ауыл)

Табын — Башқұртстанның Гафурий ауданындағы ауыл, Табын ауылдық кеңесіне жатады. 2009 жылдың 1 қаңтарында тұрғыны 2171 адамды құрады. Пошта индексі — 453071, ОКАТО коды — 80221831001. Демографиясы Тұрғындардың динамикасы: Дереккөздер Сыртқы cілтемелер * [http://www.asmo-rb.ru Башқұртстан Республикасының муниципалдық бiлiмдерiнiң кеңесi.]
Жосалы

Елді мекендер: * Жосалы – Ақтөбе облысы Қарғалы ауданындағы ауыл. * Жосалы – Қостанай облысы Әулиекөл ауданындағы ауыл. * Жосалы – Қызылорда облысы Қармақшы ауданындағы кент. * Жосалы – Түркістан облысы Арыс қалалық әкімдігі құрамындағы ауыл. Басқа мағыналар: * Жосалы (көл) * Жосалы (өзен) * Жосалы (тау, Қарағанды облысы) * Жосалы (тау, Алматы облысы)
Дайка

Дайка — параллель қабырғалармен шектелген және бос жыныстарды қиып өтетін тік тұрған (немесе тіктеу) тұрған пластинка тәрізді геологиялық дене. Дайка қалыңдығы метрге дейінгі шамадан ондаған метрге дейін өзгереді, ұзындығы 1 м-ден 500 км- ге дейін созылады. . Дереккөздер
Жота түріндегі гидротехникалык қалдық қоймасының бөгеуі

Жота түріндегі гидротехникалык қалдық қоймасының бөгеуі — кен байытудан алынатын қалдық арнаулы қоймаға пульпа түрінде түсіріледі. Қалдық белгілі бір ауданда жинақы орналасу үшін сол ауданның жер бедеріне қарай бөгеу жасалады. Егер жер жазық болса, бөгеу шеңбер бойымен орналасады. Егер жер сайлы не тарғылған өзен арнасы болса, ол түзу бөгеу түрінде және басқа да түрде салынады. Ол әр түрлі құрылыс материалдары пайдаланыла отырып, белгілі тәртіппен салынады.. Дереккөздер
Қос электрлі қабат

Қос электрлі қабат — минерал бетінің сумен әрекеттесуі нәтижесінде кристалдық тордың катионы не анионы белгілі мөлшерде суға шығады. Соның нәтижесінде минерал бетінде негізінде бір таңбалы иондар қалады, ал суға шыққан қарама-қарсы таңбалы иондар минерал бетіндегі иондардың тарту күшімен осы бетте қатар түзе орналасады. Сөйтіп минерал бетінде қос электрлі қабат кұрылады: соның нәтижесінде потенциал айырмасы пайда болады. . Дереккөздер
Теңгерілмеген жүктер

Теңгерілмеген жүктер — олар кейбір аппараттарда айналмалы тербеліс қозғалысын жасау үшін (мыс., дірілдеуік елеуіштерде) қолданылады. Ол үшін валдың екі шетіне жақын орналасқан екі маховикке не басқа бөлшектің тек бір жағына жүк орнатылады. Айналу кезінде олар екпінді күш әсерімен аппаратты тербеліске келтіреді. . Дереккөздер
Газдың келуі

Газдың келуі — бірлік уақыт ішінде ауада, жер асты қазбаларында (тау үңгірлерінде) немесе газсыздандыратын жүйеде пайда болатын газдың көлемі. Газдың келуі оның коллекторының ауқымына, тау жыныстарының газ өткізгіштігіне, газдың қорына және тағы басқа жағдайларға байланысты болады. . Дереккөздер
Су ағызатын қазбалардың өнімділігі

Су ағызатын қазбалардың өнімділігі — уақыт бірлігі ішінде ұңғы немесе құдық арқылы берілетін сұйықтың немесе газдың көлемі. Су ағызатын қазбалардың өнімділігі сұйықтың және газдың коллекторының ауқымына, тау жыныстарының өткізгіштіктеріне, горизонттардың сулылық және жыныстардың газдылығының қуатына, су мен газдың қорына байланысты болады.. Дереккөздер
Уақыт бірлігі ішінде өтетін пульпа көлемі

Уақыт бірлігі ішінде өтетін пульпа көлемі — флотомашинаға белгілі уақыт ішінде (мин., сағат) түсетін пульпаның көлемі (м3,л). Процесс тиімді жүру үшін оның көлемі белгілі мөлшерден аспауы керек. Ол әр түрлі машиналар үшін есептеліп анықталады. . Дереккөздер
Қазба кеңістігін газсыздандыру

Қазба кеңістігін газсыздандыру — газы бар пластарды немесе көмір тіреулерді қазып алу барысында, сонымен бірге қазып алатын пластарға жақын жатқан басқа да, көмір пластарын ұңғымен газсыздандыру тиімді болмаған жағдайда, қазба кеңістігінен метан аралас ауаны кетіру процесі. Қазба кеңістігін газсыздандыру кезінде оны жұмыс орындарына ауа жіберетін қазбадан мұқият оқшаулап отырады да, құбырлар торабымен және вакуум-насостар арқылы тікелей жер үстіне газданған ауа қоспасын шығарады. . Дереккөздер
Жер асты қазбаларынан газды шығару

Жер асты қазбаларынан газды шығару — кеніш газдарын олардың пайда болу көздерінен немесе жинақталған жерлерінен (табиғи немесе жасанды түрде) шығарып жіберу процестері. Сонымен қатар газдардың пайда болуын азайту және олардың тосыннан жиналуын болдырмау (сақтандыру) шаралары да қолданылады. . Дереккөздер
Алдын-ала газсыздандыру

Алдын-ала газсыздандыру — шахта алқабында, панельде және блокта қазу жұмыстары басталмай тұрып, көмір қабаттарынан немесе тау жыныстарынан газды алдын-ала жерасты қазбалары арқылы немесе жер бетінен газсыздандыру жұмыстарын орындау. Көмір қабаттарының газ өткізгіштігін арттыру үшін сумен олардың тұтастығын бұзады, бөлшектейді және басқа да тәсілдерді пайдаланады. . Дереккөздер
Көмір қабаттарын және жыныстарды газсыздандыру

Көмір қабаттарын және жыныстарды газсыздандыру — газды бөліп шығарып тұратын көмір қабаттары мен тау жыныстарынан газды айдап шығару процесі. Бұл жұмыс негізінен газға қаныққан (газы мол) көмір кен орындарын қазып алуда қолданылады. . Дереккөздер
Шахтаны газсыздандыру

Шахтаны газсыздандыру — газбен және оның ауамен араласқан қосындысы тарап кетпеу үшін жүргізілетін арнайы шаралар. Ол үшін көмір қабаттарында немесе тау жыныстарында газ араласқан ауалар сорылып алынады. Газдарды арнайы құбырлар, газ шығаратын ұңғылар немесе сорғыш қондырғылар көмегімен арнайы қазбалар арқылы ауамен араластырмай жеке шығарады. . Дереккөздер
Он күндік сынама

Он күндік сынама — кеннен және өнімдерден алынатын тәуліктік сынамалардан он күндік сынама құралады. Ол үшін әр тәулікті сынамалардан алынатын бөлшектердің массалары сол тәулікте байытылған кеннің және одан алынған өнімдердің массаларына сәйкес болуы қажет. Он күндік сынама негізінде байыту фабрикасының он күндік жұмысының көрсеткіштері анықталады.. Дереккөздер
Декантатор

Декантатор — тұндырғыш сұйық затқа араласқан қатты түйіршіктерді (мыс., лай судың, ұсақ құмын, концентратты шаю кезінде) тұндыратын, сөйтіп тұнбаның үстіндегі тұнық ертіндіні бөлек ағызатын аппарат. Тұнық ертіндіні осылай бөлек ағызып алу процесі декантация деп аталады.. Дереккөздер
Декапирлеу

Декапирлеу — коррозиядан сақтау және жылтырату үшін үстіне басқа металл (никель, хром және т. б.) жалатылатын металл бұйымның бетін химиялық немесе электр-химиялық әдіспен тазартып өңдеу әдісі. Мұнсыз оның бетіне басқа металл қонбайды.. Дереккөздер
Декомпозер

Декомпозер — алюминийдің кристалл түріндегі сулы тотығын алу үшін алюминий ертінділерін ыдырататын аппарат. Меланикалық немесе ауа арқылы араластыратын тетігі бар. Глинозем өндірісінде ауа арқылы араластыратын декомпозер кеңінен қолданылады.. Дереккөздер
Оталдыратын бау

Оталдыратын бау (дш) — ортасында ұнтақтағыштық қабілеті жоғары жарылғыш заттан өзегі бар бау. Ол жарылғыш заты от алдыруға арналған. Оның диаметрі 5-мм, оталу жылдамдығы 6500 м/сек. От алдыратын бау қолдануына қарай бірнеше түрге бөлінеді. . Дереккөздер
Детониттер

Детониттер — құрамында нитроэфирі бар аммоналдар. Сұры күміс түсті майлы ұнтақ тәрізді. Жоғарғы бризантты атылғыш заттар тобына жатады. Жару күші жоғары болуына байланысты қатты және өте қатты тау жыныстарын қопаруға патрон түрінде пайдаланады. Жұқа кен денелерін қазып алуда кішкене диаметрлі шпурларды оқтап дәрілеуге қолданылады.. Дереккөздер
Кристалл торының ақауы

Кристалл торының ақауы — кристалла оны құрайтын атомдардың ретсіз орналасуынан олардың стехиометриялық қатынасы бұзылғандықтан, торға басқа элементтердің кіруінен, шатынау пайда болғандықтан және т. б. факторлар ақау тудырады. Осының бәрі кристалдық тордың энергетикалық күйін өзгерту аркылы минерал бет қасиетін өзгертуге болады, бұл флотацияда үлкен роль атқарады.. Дереккөздер
Independence of the Seas

Ms Independence of the Seas («Теңіз тәуелсіздігі») — круизді кеме, Royal Caribbean International компаниясына үшін STX Finland концерні соғып берген. Қолданысқа берілген кезде әлемдегі ең алып лайнер болған. Independence of the Seas — Freedom класындағы үшінші және соңғы кеме. Тарихы Independence of the Seas 2008 жылы қолданысқа беріледі. Шоқындыру салтанаты 2008 жылы 30 сәуірде Саутгемптонда өтті. Өкіл анасы болып Элизабет Хилл атанды. Дәл осы жерден 2008 жылы мамыр айында лайнер өзінің алғашқы саяхатын Еуропаны аралаудан бастайды. 2010 жылдан бастап кеме Саутгемптон айлағынан шығатын болды. Ойын-сауықтар Басқа «Freedom» класындағы кемелер сияқты Independence of the Seas-те де аквапарк, баскетбол және волейбол алаңқайлары, «Promenade» — көпқабатты дүкендер мен барлар орналасқан атриумы бар. Сонымен қатар 1&nbsp;200 орындық театр, Studio B, Wi-Fi сымсыз интернет, жарға өрмелейтін қабырға және т.б ойын-сауықтар бар. Суреттер Дереккөздер Тағы қараңыз * Royal Caribbean International * Алып жолаушылар лайнерлер тізімі * Өз заманындағы алып кемелер тізімі
Халықаралық студенттер күні

Халықаралық студенттер күні - 1939 жылдың қарашасында Прагада студент Ян Оплеталды жерледі. Ол неміс басқыншыларына қарсы шыққан студенттік шеруде алған жарақаттардан көз жұмды. Студенттердің көтерілісінің нәтижесінде 1939 жылдың 17 қарашасында чех жоғары оқу орындарын жауып, 10 студентті атып, 1200 көтеріліске қатысқан студентті концлагерьге жапты. Бұл тарихи оқиға болған күн Халықаралық студенттер күні деген атау алды. Дереккөздер
Маңғыстау (ауыл)

Маңғыстау – Маңғыстау облысындағы ауыл (1966-2005 жж. кент), Мұнайлы ауданы мен Маңғыстау ауылдық округінің орталығы, теміржол бекеті. Тарихы Іргесі 1966 жылы Ақтау – Бейнеу темір жолын салуға байланысты қаланған. Географиялық орны Облыс орталығы Ақтау қаласынан солтүстік-батысқа қарай 20 км жерде орналасқан. Халқы Инфраструктурасы Мұнда Маңғыстау мұнай-газ АҚ-ның 4 мекемесі, Атырау тасымалдау бөлімшесіне қарасты мекемелер бар. Агроөнеркәсіптік су шаруашылығы, жол құрылысы материалдарының комбинаты, мұнай өнімдерінің базалары орналасқан. Ауылда 4 мектеп, орталық аудандық емхана, емхана, жедел жәрдем және дәрігерлік амбулатория бар. Галерея Дереккөздер
Ночка (Инза тармағы)

Ночка — Ресейдегі өзен. Ульянов облысы, Пенза облысы, Мордовия Республикасы, Чуваш Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Инза өзенінің сол жағалауынан 34 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды. Су реестрінің мәліметтері Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сура Сура су торабынан Алатырь өзенінің сағасына дейін. Өзен саласы — Сура, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ: * Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 08010500312110000036647 * Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 110003664 * Су алабының коды — 08.01.05.003 * ГЗ томының нөмірі — 10 * ГЗ бойынша шығарылуы — 0 Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.mnr.gov.ru/ Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі]
Озимка

Озимка — Ресейдегі өзен. Ульянов облысы, Пенза облысы, Мордовия Республикасы, Чуваш Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сюксюм өзенінің сол жағалауынан 18 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 11 км-ді құрайды. Су реестрінің мәліметтері Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сура Сура су торабынан Алатырь өзенінің сағасына дейін. Өзен саласы — Сура, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ: * Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 08010500312110000036579 * Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 110003657 * Су алабының коды — 08.01.05.003 * ГЗ томының нөмірі — 10 * ГЗ бойынша шығарылуы — 0 Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.mnr.gov.ru/ Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі]
Орбездна

Орбездна — Ресейдегі өзен. Ульянов облысы, Пенза облысы, Мордовия Республикасы, Чуваш Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Бездна өзенінің оң жағалауынан 42 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 23 км-ді құрайды. Су реестрінің мәліметтері Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сура Сура су торабынан Алатырь өзенінің сағасына дейін. Өзен саласы — Сура, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ: * Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 08010500312110000037767 * Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 110003776 * Су алабының коды — 08.01.05.003 * ГЗ томының нөмірі — 10 * ГЗ бойынша шығарылуы — 0 Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.mnr.gov.ru/ Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі]
Отвель

Отвель — Ресейдегі өзен. Ульянов облысы, Пенза облысы, Мордовия Республикасы, Чуваш Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы КАС/ЕДІЛ/2064/595/26 орналасқан. Өзен ұзындығы 17 км-ді құрайды. Су реестрінің мәліметтері Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сура Сура су торабынан Алатырь өзенінің сағасына дейін. Өзен саласы — Сура, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ: * Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 08010500312110000036081 * Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 110003608 * Су алабының коды — 08.01.05.003 * ГЗ томының нөмірі — 10 * ГЗ бойынша шығарылуы — 0 Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.mnr.gov.ru/ Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі]
Пашкобарда

Пашкобарда — Ресейдегі өзен. Ульянов облысы, Пенза облысы, Мордовия Республикасы, Чуваш Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Айва өзенінің оң жағалауынан 30 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды. Су реестрінің мәліметтері Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сура Сура су торабынан Алатырь өзенінің сағасына дейін. Өзен саласы — Сура, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ: * Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 08010500312110000036340 * Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 110003634 * Су алабының коды — 08.01.05.003 * ГЗ томының нөмірі — 10 * ГЗ бойынша шығарылуы — 0 Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.mnr.gov.ru/ Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі]
Пелетьма

Пелетьма — Ресейдегі өзен. Ульянов облысы, Пенза облысы, Мордовия Республикасы, Чуваш Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сура өзенінің сол жағалауынан 519 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 67 км-ді құрайды. Су реестрінің мәліметтері Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сура Сура су торабынан Алатырь өзенінің сағасына дейін. Өзен саласы — Сура, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ: * Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 08010500312110000036371 * Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 110003637 * Су алабының коды — 08.01.05.003 * ГЗ томының нөмірі — 10 * ГЗ бойынша шығарылуы — 0 Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.mnr.gov.ru/ Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі]
Пенза (өзен)

Пенза — Ресейдегі өзен. Пенза облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы КАС/ЕДІЛ/2064/615 орналасқан. Өзен ұзындығы 78 км-ді құрайды. Су реестрінің мәліметтері Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сура Сура су торабынан Алатырь өзенінің сағасына дейін. Өзен саласы — Сура, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ: * Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 08010500312110000035930 * Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 110003593 * Су алабының коды — 08.01.05.003 * ГЗ томының нөмірі — 10 * ГЗ бойынша шығарылуы — 0 Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.mnr.gov.ru/ Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі]
Пиксаур

Пиксаур — Ресейдегі өзен. Ульянов облысы, Пенза облысы, Мордовия Республикасы, Чуваш Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Үлкен Кша өзенінің оң жағалауынан 21 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 18 км-ді құрайды. Су реестрінің мәліметтері Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сура Сура су торабынан Алатырь өзенінің сағасына дейін. Өзен саласы — Сура, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ: * Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 08010500312110000036760 * Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 110003676 * Су алабының коды — 08.01.05.003 * ГЗ томының нөмірі — 10 * ГЗ бойынша шығарылуы — 0 Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.mnr.gov.ru/ Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі]
Пичелейка

Пичелейка — Ресейдегі өзен. Ульянов облысы, Пенза облысы, Мордовия Республикасы, Чуваш Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сура өзенінің сол жағалауынан 442 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 25 км-ді құрайды. Су реестрінің мәліметтері Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сура Сура су торабынан Алатырь өзенінің сағасына дейін. Өзен саласы — Сура, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ: * Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 08010500312110000036746 * Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 110003674 * Су алабының коды — 08.01.05.003 * ГЗ томының нөмірі — 10 * ГЗ бойынша шығарылуы — 0 Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.mnr.gov.ru/ Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі]
Пичинейка (Нерлейка тармағы)

Пичинейка — Ресейдегі өзен. Ульянов облысы, Пенза облысы, Мордовия Республикасы, Чуваш Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Нерлейка өзенінің сол жағалауынан 3,8 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды. Су реестрінің мәліметтері Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сура Сура су торабынан Алатырь өзенінің сағасына дейін. Өзен саласы — Сура, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ: * Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 08010500312110000036739 * Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 110003673 * Су алабының коды — 08.01.05.003 * ГЗ томының нөмірі — 10 * ГЗ бойынша шығарылуы — 0 Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.mnr.gov.ru/ Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі]
Покш-Сяльме

Покш-Сяльме — Ресейдегі өзен. Ульянов облысы, Пенза облысы, Мордовия Республикасы, Чуваш Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Чеберчинка өзенінің оң жағалауынан 39 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 17 км-ді құрайды. Су реестрінің мәліметтері Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сура Сура су торабынан Алатырь өзенінің сағасына дейін. Өзен саласы — Сура, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ: * Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 08010500312110000036975 * Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 110003697 * Су алабының коды — 08.01.05.003 * ГЗ томының нөмірі — 10 * ГЗ бойынша шығарылуы — 0 Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.mnr.gov.ru/ Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі]
Промза

Промза — Ресейдегі өзен. Ульянов облысы, Пенза облысы, Мордовия Республикасы, Чуваш Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы КАС/ЕДІЛ/2064/341 орналасқан. Өзен ұзындығы 22 км-ді құрайды. Су реестрінің мәліметтері Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сура Сура су торабынан Алатырь өзенінің сағасына дейін. Өзен саласы — Сура, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ: * Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 08010500312110000037019 * Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 110003701 * Су алабының коды — 08.01.05.003 * ГЗ томының нөмірі — 10 * ГЗ бойынша шығарылуы — 0 Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.mnr.gov.ru/ Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі]
Рачамайка

Рачамайка — Ресейдегі өзен. Ульянов облысы, Пенза облысы, Мордовия Республикасы, Чуваш Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Барыш өзенінің сол жағалауынан 194 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 12 км-ді құрайды. Су реестрінің мәліметтері Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сура Сура су торабынан Алатырь өзенінің сағасына дейін. Өзен саласы — Сура, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ: * Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 08010500312110000037095 * Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 110003709 * Су алабының коды — 08.01.05.003 * ГЗ томының нөмірі — 10 * ГЗ бойынша шығарылуы — 0 Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.mnr.gov.ru/ Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі]
Репьевка (Сура тармағы)

Репьевка — Ресейдегі өзен. Ульянов облысы, Пенза облысы, Мордовия Республикасы, Чуваш Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сура өзенінің сол жағалауынан 500 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 13 км-ді құрайды. Су реестрінің мәліметтері Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сура Сура су торабынан Алатырь өзенінің сағасына дейін. Өзен саласы — Сура, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ: * Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 08010500312110000036449 * Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 110003644 * Су алабының коды — 08.01.05.003 * ГЗ томының нөмірі — 10 * ГЗ бойынша шығарылуы — 0 Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.mnr.gov.ru/ Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі]
Решетка (Барыш тармағы)

Решётка — Ресейдегі өзен. Ульянов облысы, Пенза облысы, Мордовия Республикасы, Чуваш Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Барыш өзенінің сол жағалауынан 197 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 16 км-ді құрайды. Су реестрінің мәліметтері Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сура Сура су торабынан Алатырь өзенінің сағасына дейін. Өзен саласы — Сура, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ: * Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 08010500312110000037088 * Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 110003708 * Су алабының коды — 08.01.05.003 * ГЗ томының нөмірі — 10 * ГЗ бойынша шығарылуы — 0 Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.mnr.gov.ru/ Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі]
Руслай

Руслай — Ресейдегі өзен. Ульянов облысы, Пенза облысы, Мордовия Республикасы, Чуваш Республикасы жер аумақтарынан ағып өтеді. Өзен сағасы Сура өзенінің оң жағалауынан 502 км қашықтықта орналасқан. Өзен ұзындығы 17 км-ді құрайды. Су реестрінің мәліметтері Ресей мемлекеттік су тізілімінің мәліметі бойынша Жоғарғы Еділ су алабы өңіріне жатады, өзеннің сушаруашылық бөлігі — Сура Сура су торабынан Алатырь өзенінің сағасына дейін. Өзен саласы — Сура, өзен алабы — Куйбышев суқоймасына (Ока су алабын қоспағанда) дейінгі (Жоғарғы) Еділ: * Мемлекеттік су реестріндегі су объектісінің коды — 08010500312110000036432 * Гидрологиялық тұрғыдан зерттелу (ГЗ) коды — 110003643 * Су алабының коды — 08.01.05.003 * ГЗ томының нөмірі — 10 * ГЗ бойынша шығарылуы — 0 Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.mnr.gov.ru/ Ресей Федерациясы Табиғи ресурстар және экология министрлігі]