kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Баян Сұлу (кондитер фабрикасы)

«Баян Сұлу» (1993 жылдың аяғына дейін — «Қостанай кондитер фабрикасы») — Қазақстанның Қостанай қаласында кондитер өнімдерін шығаратын кәсіпорын. 1974 жылы желтоқсанда Қостанай кондитер фабрикасы болып ашылып, 1993 жылы қыркүйекте «Баян Сұлу» АҚ болып қайта құрылды. Қостанай қаласы, Бородин көшесі, 198 мекенжайында орналасқан. Тарихы Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің қаулысымен Қостанай кондитер фабрикасы құрылды. 1974 жылдың желтоқсанында жобалық қуаттылығы жылына 24560 тонна кондитерлік өнім шығаратын фабрика пайдалануға берілді, содан кейін I және II механикаландырылған ағынды желілерден тұратын әрқайсысының қуаттылығы жылына 2260 тонна карамель өндіретін цехы іске қосылды. 1975 жылдың наурыз айында печенье цехы іске қосылды. СЛ-1П желісі – қуаттылығы жылына 6000 тонна қант печеньесін өндіруге арналған. А2-СЗЛ № 2 желісі – қуаттылығы жылына 2700 тонна печеньенің ұзақ сақталатын сорттарын өндіру үшін. 1975 жылдың шілдесінде какао өнімдерін өңдейтін құрал-жабдықтар іске қосылып, жылтыратылған және глазурьсіз кәмпиттер, шоколад және ассорти шоколадтар шығаратын кәмпит және шоколад цехы жұмыс істей бастады. 1975-1980 жылдары зауытта карамель, мармелад, вафли, драже және иристің жоғары сұрыптарын өндіру қуаттылығы игерілді. 1981 жылы кондитер фабрикасы үш ауысымда жылына 30 мың тонна өнім шығарды. КСРО ыдырағанға дейін фабрика Қазақ КСР Азық-түлік өнеркәсібі министрлігінің «Кондитерпром» бірлестігінің құрамында болды. 1993 жылы «Кондитерпром» және Қазақ КСР Азық-түлік өнеркәсібі министрлігі таратылып, «Қазпищепром» мемлекеттік кооперативтік бірлестігіне өтті. 1995 жылы жекешелендіру нәтижесінде мемлекеттен жеке меншікке өтіп, «Баян сұлу» акционерлік қоғамы болып өзгертілді. Фабрика кондитерлік өнімдердің 300-ден астам түрін шығарады және сатады: кәмпиттер, шоколад, зефир, печенье, карамель, вафли, мармелад, драже, ирис, шоколад жинақтары. Зауыттың қуаттылығы жылына 65 мың тонна өнімді құрайды, өндірілген өнімнің үштен бір бөлігі Ресейге, Германияға, Украинаға, Қытайға, Өзбекстанға, Әзірбайжанға, Қырғызстанға, Түрікменстанға, Тәжікстанға, Ауғанстанға экспортталады. Акционерлері Негізгі акционерлер (2024 жылғы 1 сәуірдегі жағдай бойынша): Дереккөздер
Хотя бы кинода 3 (фильм, 2024)

Хотя бы кинода 3 — Қайрат тағы да қиындыққа тап болады, бұл жолы ол екі қылмыстық топтың арасына түседі, бірақ ол қытайлық кунг-фу мектебіне тығылып үлгереді. Қайрат науқас анасын аман алып қалу үшін команда жинап, бұрынғы қазақ олигархтарының жоғалған алтындарын табуға дайындалып жатыр. Сюжеті Қайрат түрмеден шыққан соң бірден науқас анасын құтқарудың амалын іздейді. Дәрігерлердің қойған диагнозы аяусыз болып шығады: анасының өмірін сақтап қалу үшін Қытайдан қымбат медициналық құрал-жабдықтар мен миллион доллар тұратын дәрі-дәрмек алу керек. Ақшасы мен тұрақты жұмысы жоқ Қайрат түрмеде отырған бұрынғы олигархтардың көмегіне жүгінеді. Олар көмектесуге келіседі, бірақ шарты бар: Қайрат Қытайға бір машина астық жеткізуі керек. Таңдау алдында тұрған Қайрат келіседі. Қытай шекарасынан өтіп бара жатқан Қайрат пен оның жүргізушісін белгісіз қылмыстық топ тоқтатып, шабуыл жасайды. Екеуі есінен танып қалады. Қайрат есін жиса, Қытайдың «Кунг-фу мектебіне» түседі. Жергілікті тұрғын оған көліктері өртеніп кеткендіктен өзін және жүргізушіні құтқарып қалғанын түсіндіреді. Қайрат бірден Қазақстандағы олигархтармен байланысып, болған оқиғаны хабарлайды. Олар жоғалған жүктің ішінде бағалы алтын болғанын мойындап, оны табуды талап етеді, әйтпесе анамды енді көрмейтінін айтып қорқытады. Енді Қайрат жүктің ұрлануының құпиясын ашуы керек. Оған кунг-фу мектебінің мұғалімдері мен оқушылары көмектеседі. Қызықты фактілер * Кинода Бишимбаевқа ұқсас кейіпркердің болуы. * Джеки Чанның киноға шақырылуының ықтымалдығы. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [https://www.youtube.com/watch?v=zsqhlWfqTUs Ресми трейлер]
Семей (футзал клубы)

«Семей» футзал клубы — 2023 жылы Қазақстанның Семей қаласында құрылған кәсіби футзал клубы. Футзалдан Қазақстан чемпионатының қатысушысы. Тарихы Клуб 2023 жылдың 9 маусымында құрылды. Алғашқы маусымында (2023–24) Қазақстан чемпионатының чемпионы атанып, Футзалдан Қазақстан Кубогының күміс жүлдегері атанды. Қазақстан чемпионатындағы жеңісі «Семейге» 2024–25 жылғы маусымда Футзалдан УЕФА Чемпиондар лигасының элиталық кезеңіне қатысуға мүмкіндік берді. Бұл клубтың халықаралық аренадағы алғашқы ірі жетістігі болды. 2024–25 маусымда команда Қазақстан Кубогын жеңіп алды. 2025 жылы клуб Латвияның астанасы Ригада өткен Рига кубогына қатысты. Арена «Абай Арена» — Қазақстанның Семей қаласында орналасқан заманауи спорт кешені және «Семей» футзал клубының үйде ойнайтын аренасы. Сонымен қатар «Семей» футзал клубының негізгі жаттығу орталығы қызметін атқарады. Клуб жетістіктері 2024–2025 Футзалдан УЕФА Чемпиондар лигасы 2024/25 маусым Семей футзал клубы турнирге 2024/25 маусымында тұңғыш рет қатысты. Топтық кезеңде алматылық Қайрат командасымен бір топқа түсті. 2024/25 жылғы Чемпиондар лигасының элиталық раундында «Семей» D тобында қазіргі чемпион — Пальма клубымен, Рекорд (Бельско-Бяла) және Лученец командаларымен ойнады. Тек Пальмаға есе жіберген Семей топта екінші орын алып, Төрттік финалға өте алмады. Негізгі раунд Алматы қаласы Элит-раунд Пальма-де-Майорка 2025/26 маусым Тағы қараңыз * Футзалдан Қазақстан чемпионаты 2023-24 * Футзалдан Қазақстан чемпионаты 2024-25 * Футзалдан Қазақстан чемпионаты 2025-26 Дереккөздер
Ақтөбе (футзал клубы)

«Ақтөбе» футзал клубы — Ақтөбе қаласындағы кәсіби футзал командасы. Команда Қазақстан чемпионатының және Қазақстан кубогының тұрақты қатысушысы. Клуб Ақтөбе (футбол клубы) футбол клубының құрылымдық бөлімшесі болып табылады. Тарих Клуб 2007 жылы құрылып, алғашқы маусымдарын Қазақстанның жоғарғы лигасында өткізді. Алғашқы жылдары жергілікті ойыншылардан құралған ұжым біртіндеп кәсіби деңгейге көтерілді. 2010 жылдардың ортасында команда құрамына тәжірибелі қазақстандық және шетелдік ойыншылар шақырылып, «Ақтөбе» елдің жетекші футзал клубтарының біріне айналды. Жетістіктер * 🥈 Қазақстан чемпионатының күміс жүлдегері: 2023/24 * 🥉 Қазақстан чемпионатының қола жүлдегері: 2019/20, 2021/22 * 🏆 Қазақстан кубогының иегері: 2019 * 🏆 Қазақстан суперкубогының иегері: 2020 * 🇪🇺 УЕФА футзал чемпиондар лигасы қатысушысы: 2020/21, 2023/24 Маусым 2023–2024 2024–2025 2025–2026 Жанкүйерлер және мәдениет Клубтың жанкүйерлері өз командаларын «Ақтөбе арландары» деп атайды.Команда Қоныс спорт сарайында ойнайды, үй матчтарында 1500-ге жуық көрермен жиналады. Қазіргі құрамы (2025) Белгілі ойыншылар Қараңыз * Футзалдан Қазақстан чемпионаты * Футзалдан Қазақстан кубогы * Қайрат (футзал клубы) * Аят (футзал клубы) Дереккөздер
Рахмет (футзал клубы)

Рахмет футзал клубы - Ақтөбе қаласында орналасқан қазақстандық футзал клубы. Тарихы Жетістіктері Футзалдан УЕФА Чемпиондар Лигасы Футзалдан Қазақстан Чемпионаты Қазақстан кубогы Маусым 2023 - 2024 Сыртқы сілтемелер Дереккөздер
Атырау (футзал клубы)

Семей футзал клубы - Атырау қаласында орналасқан қазақстандық футзал клубы. Тарихы Жетістіктері Футзалдан УЕФА Чемпиондар Лигасы Футзалдан Қазақстан Чемпионаты Қазақстан кубогы Маусым 2023 - 2024 2024–2025 Сыртқы сілтемелер Дереккөздер
Бәйтерек (футзал клубы)

Бәйтерек (футзал клубы) — Қазақстанның кәсіби футзал клубы. Орал қаласында орналасқан. Команда Қазақстан чемпионатының Жоғары лигасында өнер көрсетеді. Жетістіктері Қазақстан чемпионаты (Жоғары лига) * Ең жоғары нәтиже — 8-орын (2024/25 маусым) Қазақстан кубогы *1/4 финал (2023 жыл) Маусым 2023 - 2024 2024–2025 Құрамы (2025) Сыртқы сілтемелер Дереккөздер
Шымкент (футзал клубы)

Ордабасы футзал клубы - Шымкент қаласында орналасқан қазақстандық футзал клубы. Тарихы Жетістіктері Футзалдан УЕФА Чемпиондар Лигасы Футзалдан Қазақстан Чемпионаты Қазақстан кубогы Маусым 2023 - 2024 2024–2025 Сыртқы сілтемелер Дереккөздер
Каспий (футзал клубы)

Каспий футзал клубы - Ақтау қаласында орналасқан қазақстандық футзал клубы. Тарихы Жетістіктері Футзалдан УЕФА Чемпиондар Лигасы Футзалдан Қазақстан Чемпионаты Қазақстан кубогы Маусым 2023 - 2024 2024–2025 Сыртқы сілтемелер Дереккөздер
Астана (футзал клубы)

Астана футзал клубы - Астана қаласында орналасқан қазақстандық футзал клубы. Тарихы 2024–2025 Футболисты Бұл мәліметтер алынған дереккөз: [https://kazfutsal.kz/rus/teams/5-semei-fk/ kazfutsal.kz]. Дереккөздер
Жетісу (футзал клубы)

Жетісу футзал клубы - Талдықорған қаласында орналасқан қазақстандық футзал клубы. «Жетісу» мини-футбол клубы 2008 жылы Талдықорған қаласында құрылған. Клуб 2021 жылдың қаңтарында қаржылық қиындықтарға байланысты жұмысын тоқтатқанға дейін Қазақстан футзалының көшбасшыларының бірі болды. Тарихы Клуб тарихындағы маңызды кезеңдер: Клуб 2008 жылы құрылғаннан кейін Қазақстанның Ұлттық футзал лигасында өнер көрсетіп, тез арада танымал болды. Жетістіктері * 2011 жыл: Қазақстан чемпионатының күміс жүлдегері атанды. * 2022 жыл: Қазақстан Бірінші лигасында қола жүлдеге ие болды (бұл нәтиже фарм-клубқа қатысты болуы мүмкін). 2021 жылдың қаңтарында қаржылық мәселелерге байланысты команданың таратылғаны туралы ойыншылар мен жаттықтырушылар құрамына хабарланды. Қайта жандандыру әрекеті және жоққа шығарылуы: 2025 жылдың маусымында клубтың жабылуы мүмкін деген қауесет тарады, бірақ МФК «Жетісудың» баспасөз қызметі бұл ақпаратты жоққа шығарды. Алайда, бұл кезде клуб бұрыннан таратылып қойған болатын. Маусым 2023 - 2024 2024–2025 Сыртқы сілтемелер Дереккөздер
Арман Төлешұлы Қожахметов

Арман Төлешұлы Қожахметов (9 қазан 1967, Сәтбаев, Қарағанды облысы, Қазақ КСР) — қазақстандық мемлекет қайраткері, Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің бұрынғы депутаты (2012–2016, 2016–2023). Өмірбаяны Арман Төлешұлы 1967 жылы Қарағанды облысы, Сәтбаев қаласында дүниеге келген. Қарағанды мемлекеттік университетін, Қазақ мемлекеттік басқару академиясы қарамағындағы Нарық институтын, Ресей Федерациясы Үкіметі қарамағындағы Халық шаруашылығы академиясының Жоғары бизнес мектебін бітірген. Университетті бітіргеннен кейін «Жезқазғантүсмет» АҚ заңгер, заң бөлімінің меңгерушісі қызметтерін атқарды. 1999-2001 жылдары — «Қазақмыс» корпорациясы «Шығысқазмыс» филиалы директорының құқықтық мәселелер жөніндегі орынбасары болды. 2001-2007 жылдары — «Қазақмыс» корпорациясының Заң қызметі департаменті директорының орынбасары болды. 2007-2012 жылдары — «Қазақмыс» корпорациясының заң қызметтері департаментінің директоры болды. 2012 жылдың 18 қаңтарынан 2016 жылдың 20 қаңтарына дейін — «Нұр Отан» партиясының партиялық тізімі бойынша Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің бесінші сайланым депутаты, ҚР Парламенті Мәжілісінің Заңнама және сот-құқықтық реформа комитетінің мүшесі болды. 2016 жылдың 24 наурызынан бастап — «Нұр Отан» партиясынан Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің 6-сайланым депутаты, Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің Заңнама және сот-құқықтық реформа комитетінің мүшесі болды. Марапаттары * «КСРО Қарулы күштеріне 70 жыл» мерейтойлық медалі (1988) * «Жауынгерлік еңбегі үшін» медалі (1988) * «Кеңес әскерлерінің АДР шығарылғанына 15 жыл» медалі (2004) * «Кеңес әскерлерінің АДР шығарылғанына 20 жыл» медалі (2009) * «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл» медалі (2011) * «Ерен еңбегі үшін» медалі (13 желтоқсан 2012 жыл) * «Қазақстан Конституциясына 20 жыл» медалі (2015) * «Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 25 жыл» медалі (2016) * «Парламенттік ынтымақтастықты нығайтқаны үшін» медалі (ТМД ПАА 13 желтоқсан 2016 жыл) * Медаль «ТМД ПАА. 25 жыл» (27 наурыз 2017 жыл, ТМД Парламентаралық Ассамблеясы) – парламентаризмді дамыту мен нығайтуға сіңірген еңбегі, Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы қызметінің құқықтық негізін дамытуға және жетілдіруге, халықаралық байланыстарды және парламентаралық ынтымақтастықты нығайтуға қосқан үлесі үшін. Дереккөздер
Дуглас Ошеров

Дуглас Дин Ошеров (; 1 тамыз 1945 жыл, Абердин, Вашингтон, АҚШ) — американдық физик, 1996 жылғы физика бойынша Нобель сыйлығының лауреаты (Дэвид Ли және Роберт Ричардсонмен бөлісті) («гелий-3 асқын сұйықтығын ашқаны үшін». 1971 жылы, Ошеров Корнелл университетінің аспиранты болған кезде ашты. Әкесі Ресейден келген еврей иммигранттарының отбасынан шыққан; Анасының ата-анасы Словакиядан келген. Ошеров 1967 жылы Калтехтен бакалавр дәрежесін алды. Ол 1973 жылы Корнелл университетінде докторлық дәрежесін алды. 1972—1987 жж — Bell Laboratories (1981 жылдан —қатты дене және төмен температуралық зерттеулер бөлімінің меңгерушісі). 1972—1974 жж Д. Ли және Р. Ричардсонмен бірге гелий-3 изотопының асқын сұйықтығы құбылысын ашып, зерттеді. Қатты гелий-3 құрамындағы магниттік ауысулар бойынша жұмыс. Аморфты денелердің төмен температуралық қасиеттері бойынша жұмыс жасайды. 1987 жылдан бастап Стэнфорд университетінің профессоры. 2006 жылдан бастап университетте физика және қолданбалы физика кафедраларында сабақ берді, оны 1991 жылдан 1996 жылға дейін басқарды. Ошеров Колумбия ғарыш кемесі апатын тергейтін комиссияға қатысып, Челленджер апатын тергейтін комиссиядағы Ричард Фейнман сияқты функцияларды орындады. Ол сондай-ақ құмар фотограф және Стэнфорд студенттеріне «Фотосуреттің техникалық аспектілері» деп аталатын жаңа келгендерді семинарда орта форматты кинофотографиямен таныстырады. Дереккөздер Сілтемелер * Д.Д.Ошеров. [http://ufn.ru/ru/articles/1997/12/d/ «3-Хедегі асқын сұйықтық: ашу және түсіну».] [http://ufn.ru/ru/articles/1997/12/d/ Нобель дәрісі] Архивная копия // Физика ғылымдарының жетістіктері, 167 том, 12 шығарылым, 1997 ж. * [http://nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1996/ Нобель комитетінің веб-сайтындағы ақпарат] Архивировано 22 2012 жылдың маусымы жылдың. * [http://www.stanford.edu/dept/physics/people/faculty/osheroff_douglas.html Стэнфорд физика бөлімі - Osher] Архивная копия * Ошеров [http://news-service.stanford.edu/news/2001/october3/osheroff_audio-103.html Нобель сыйлығының иегері болғанын] Архивная копия - Ошеров бұл жазбаны автожауап беру аппаратынан жариялады, бұл оның таңғы сағат 2:30-дағы қоңырауға қаншалықты ашуланғанын көрсетеді. * [http://www.vega.org.uk/video/programme/34 Vega Scientific Trust компаниясының Ошеровпен тегін бейне сұхбаты] Архивная копия * [https://web.archive.org/web/20060905225332/http://eraserall.bravehost.com/jokl/osheroff-autobio.html Гелий-3 асқын сұйықтығының ашылуы] * [http://this-is-important.com/html/douglas_osheroff.html Өмірбаян] жүйесінде Архивная копия
Роберт Колман Ричардсон

Роберт Колман Ричардсон (; 26 маусым, 1937 жыл, Вашингтон — 19 ақпан 2013 жыл) — американдық физик, 1996 жылғы физика бойынша Нобель сыйлығын Дуглас Ошеров және Дэвид Лимен бірге «гелий-3 асқын сұйықтығын ашқаны үшін» алды. АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшесі (1986). Өмірбаяны Ол Виргиния технология университетінде оқып, 1958 жылы бакалавр дәрежесін, 1960 жылы магистр дәрежесін алды. Дьюк университетінде аспирантурадан кейін 1965 жылы докторлық дәрежесін алды. * 1959—1960 және 1966 жылдан бастап Итакадағы Корнелл университетінде жұмыс істеді; 1968 жылдан — профессор. * 1990—1997 жж — Атом және қатты дене физикасы зертханасының директоры, * 1998—2003 жж — ғылыми жұмыстар жөніндегі проректор. Негізгі ғылыми жұмыстары төмен температуралар және аққыштық физикасына, кванттық сұйықтықтардың қасиеттеріне, ультра төмен температурадағы ЯМР-ға қатысты болды. 1972—1974 жылдары Д. Ли және Д. Ошеровпен бірге гелий изотопы 3 He-дің артық сұйықтығы құбылысын ашып, зерттеді. Осы жаңалығы үшін оған 1996 жылы физика бойынша Нобель сыйлығы берілді (Д. Ошеров пен Д. Лимен бөлісті). Ол екі рет Гуггенхайм стипендиясын алды: 1975 және 1982 жылдары. 2013 жылы 19 ақпанда жүрек талмасынан кейінгі асқынулардан қайтыс болды. Дереккөздер Сілтемелер * Ричардсон . [http://ufn.ru/ru/articles/1997/12/e/ «Померанчук әсері».] [http://ufn.ru/ru/articles/1997/12/e/ Нобель дәрісі] // Физика ғылымдарының жетістіктері, 167 том, 12 шығарылым, желтоқсан 1997 ж. * [https://web.archive.org/web/20070614104530/http://pages.physics.cornell.edu/profpages/Richardson.htm Роберт Ричардсонның Корнелл университетінің веб-сайтындағы басты беті (archive.org сайтынан мұрағатталған)] * [https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1996/summary/ Нобель комитетінің сайтынан алынған ақпарат] * [http://www.vega.org.uk/video/programme/34 Ричардсонмен бейне сұхбат]
Мәнерлеп сырғанаудан Қазақстан чемпионаты

Мәнерлеп сырғанаудан Қазақстан чемпионаты — Ұлттық конькимен сырғанау федерациясы ұйымдастыратын қазақстандық мәнерлеп сырғанаушылар арасындағы жыл сайынғы жарыс. Спортшылар ерлер мен әйелдер арасындағы жекелей конькимен сырғанау, жұптық коньки тебу және спорттық мұзда би билеуден жарысады. Елімізде спортшылар саны аз болғандықтан және олар басқа елдерде (Ресей мен АҚШ) жиі жаттығатындықтан, чемпионат барлық жылдары өткізіле бермейді. Чемпионат жүлдегерлері Ерлер Әйелдер Жұптар Билер Дереккөздер
Олимпиада ойындарындағы синхронды жүзу

Синхронды жүзу Олимпиада ойындарында алғаш рет 1984 жылы Лос-Анджелесте таныстырылды. Алғашқыда сайыстар соло мен дуэттер арасында өткізілетін-ді. 1996 жылы олардың орнына топтық сайыс ұйымдастырылды. 2000 жылы дуэттер арасындағы сайыс қайтадан өткізілетін болды, яғни бағдарламада тағы да екі сайыс түрі орнады. Сайыстар Медальдар санағы 1992 жылы соло сайыстарында екі алтын беріліп, күміс медалі ешкімге тимеген болатын. Қазақстан атлеттерінің қатысуы Қазақстан 2000 жылдан бастап әр Олимпиадаға бір дуэт жіберіп тұрған. Дереккөздер
София Иманғалиқызы Тасмағамбетова

София Иманғалиқызы Тасмағамбетова (2 ақпан 1983, Алматы) — қоюшы-суретші, сценограф, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері (2019). Өмірбаяны 1999-2000 жылдары Челси өнер және дизайн колледжінде оқыды. 2004 жылы Мидлсекс университетін «Интерьер әрленімі» мамандығы бойынша бітірді. 2007 жылы Жүргенов атындағы Ұлттық өнер академиясын театр суретшісі Павел Драгуновтың шеберханасында бейнелеу өнері мамандығы бойынша бітірді. Мансабы 2011 жылы Ғ.Мүсірепов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық балалар мен жасөспірімдер театрында «Шығыс ертегісі» мюзиклінің қоюшы-суретшісі қызметін атқарды. (Алматы). 2012 жылдан бастап Абай атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық опера және балет театрында театр жобаларының қоюшы-суретшісі болып істейді. Қоюшы-суретші, костюмдер бойынша суретші жұмыстары Қоюшы-суретші және костюмші ретінде Ресей, Қазақстан және Еуропа театрларында бірнеше қойылым қойды. Отбасы * Әкесі — Иманғали Тасмағамбетов (1956 туғ.) — Қазақстанның мемлекет және саяси қайраткері, саяси ғылымдарының докторы. Қазақстан Республикасы Мемлекеттік сыйлығының лауреаты. * Анасы — Клара Дауымқызы Бекқұлова (1957 туғ.) — мұғалім. Марапаттары мен атақтары * 2019 — Қазақстан Президентінің 2019 жылғы 29 қарашадағы Жарлығымен оған қоюшы-суретшінің үздік жұмысы үшін «Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген қайраткері» құрметті атағы берілді. Дереккөздер
Футболдан Ресей кубогының финалы 2024

Футболдан Ресей кубогының 2024 жылғы суперфиналы (финал) — 2024 жылғы 2 маусымда Мәскеудегі «Лужники» стадионында өткен футболдан 2023/2024 жылғы Ресей кубогының финалдық матчы. Матч Детальдар Дереккөздер Сілтемелер
Жәмила Науханнұрқызы Бақбергенова

Жәмила Науханнұрқызы Бақбергенова (6 қаңтар 1996 немесе 1 маусым 1996, Алматы облысы, Қазақстан) — қазақстандық еркін күрес балуан-қыз. Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген спорт шебері, Азия чемпионатының чемпионы және жүлдегері, 2021 және 2022 жылғы әлем чемпионаттарының екі дүркін күміс жүлдегері. Өмірбаяны 2018 жылы жастар (23 жасқа дейін) арасында әлем чемпионы атанды. 2019 жылы Азия чемпионатында қола жүлдегер атанды. 2020 жылы Үндістанның Нью-Дели қаласында өткен күрестен Азия чемпионатында 72 келі салмақта алтын медаль жеңіп алды. 2021 жылғы әлем чемпионатында жапондық Масако Фуруичиден жеңіліп, екінші болды. Токио Олимпиадасының іріктеу турнирлеріне екі рет қатысты, бірақ лицензия ала алмады. 2022 жылы Моңғолия астанасы Ұланбатыр қаласында өткен күрестен Азия чемпионатында 72 келіге дейінгі салмақта 2 дүркін Азия чемпионы атанды. 2022 жылы әлем чемпионатында америкалық Амит Элордан жеңіліп, екінші орынды иеленді. 2023 жылы Астана қаласында өткен Азия чемпионатында 3 рет жеңімпаз атанды. Қазақстан Республикасының 2022 жылғы үздік спортшысы. Ішкі жарыстарда Астана қаласының намысын қорғайды. Сілтеме * [https://www.iat.uni-leipzig.de/datenbanken/dbwrestling/daten.php?spid=F1FF365310644C25AC26057A9055BF0C Жәмила Бақбергенова] * [http://wrestling.kz/team/player/98 Жәмила Бақбергенова]
Redmi 12C

Redmi 12C - Redmi сериясының бөлігі ретінде Android негізіндегі смартфон, Xiaomi Inc. қосалқы бренді. 2022 жылдың 31 желтоқсанында жарияланды. 2023 жылдың 21 ақпанында Үндістанда POCO C55 таныстырылды, Redmi 12C-тен артқы панель дизайнымен ерекшеленеді. Дизайны Экран шыныдан жасалған, корпус Redmi 12C-де жолақ үлгілерін қалыптастыратын қырлы текстурасы бар пластиктен және POCO C55-де былғарыға ұқсас құрылымы бар. Redmi 12C саусақ ізі сенсоры, оның алдыңғы нұсқасы сияқты, камера аралында орналасқан, бірақ бұл жолы аймақ корпустың түсімен бірдей және камералары бар аймақ Redmi 11 Prime-ге ұқсайды. POCO C55 логотипі мен саусақ ізі сенсоры бар артқы жағының бүкіл еніне дерлік қара аймаққа ие. MicroUSB порты, оның алдындағы USB-C-ден айырмашылығы, динамик пен микрофон төменде орналасқан. Жоғарғы жағында 3,5 мм аудио ұясы бар. Сол жағында 2 SIM картасына арналған науа және 512 ГБ дейінгі microSD форматындағы жад картасы бар. Оң жағында дыбыс деңгейін реттегіш пен қуат түймесі бар. Саусақ ізі сканері артқы панельде орналасқан. Смартфондар келесі түс нұсқаларында сатылады: Техникалық сипаттамалар Платформасы Құрылғылар MediaTek Helio G85 процессорын және Mali-G52 MC2 графикалық процессорын алды. Батареясы Батарея 5000 мАч сыйымдылыққа ие. Камерасы Смартфондарда 50 МП, PDAF және бейнеграфикалық матрица қосалқы сенсоры бар f/1,8 кең бұрышты объективі бар артқы қос камера және алдыңғы 5 МП, f/2,2 кең бұрышты камера бар. Негізгі және алдыңғы камералар 1080p ажыратымдылығында 30 кадр/сек жылдамдықта жаза алады. Экраны Redmi 12C және POCO C55 HD+ (1650 × 720) ажыратымдылықтағы IPS СКД технологиясымен 6,71 дюймдік, пиксель тығыздығы 268 ppi, арақатынасы 20,6:9 және су тамшысының ойығымен ерекшеленеді. Жады Redmi 12C 3/64, 4/64, 4/128 және 6/128 ГБ конфигурацияларында, POCO C55 4/64 және 6/128 ГБ конфигурацияларында сатылады. Бағдарламасы Redmi 12C MIUI 13 нұсқасымен және POCO C55 POCO үшін MIUI 13 нұсқасымен шығарылды. Екі пайдаланушы интерфейсі де Android 12 негізінде жасалған. Телефондар кейінірек Android 14 негізіндегі HyperOS 1 нұсқасына жаңартылды. Дереккөздер
Дхармаракша

Дхармаракша (265-313) — кушан (юечжи) отбасы Дунхуаңда бірнеше ұрпақ өмір сүрген. Дхармаракша буддалық сутраларды қытай тіліне аударушы болды. Цзинь әулетінің соңғы жылдарында император У-ди Дхармаракша тауларда гермит болып өмір сүрді. Баспана іздеп Дхармаракша мен оның ізбасарлары шығысқа қашып, Мяньчиге жетті. Онда Дхармаракша ауруға шалдығып, жетпіс жеті жасында қайтыс болды. Сілтемелер * [https://drevlit.ru/docs/kitay/VI/Chuej_tsjao/text1.php ЛАЙЫҚ МОНАХТАРДЫҢ ӨМІРБАЯНЫ]
Джереми Фримпонг

Джереми Агиекам Фримпонг (; родился 10 желтоқсан 2000, Амстердам) — нидерландтық футболшы, Нидерланд Ұлттық футбол құрамасы мен "Байер 04" клубының қорғаушысы. 2022 жылы әлем чемпионатына қатысушылар тізіміне ілінді, бірақ алаңға шықпады. 2024 жылғы Еуропа чемпионатына қатысушылар тізіміне ілінді. Жетістіктері Командалық «Селтик» * Шотландия чемпионы: 2019/20 * Шотландия кубогы: 2019/20 * Шотландия лига кубогы: 2019/20 «Байер 04» * Германия чемпионы: 2023/24 * Германия кубогы: 2023/24 Дереккөздер
Батыс Қазақстан облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізімі

Батыс Қазақстан облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің тізімі Қазақстан Республикасының 2016 жылғы 6 сәуірдегі "Құқықтық актілер туралы» Заңының 27-бабына және Қазақстан Республикасының 2019 жылғы 26 желтоқсандағы "Тарихи-мәдени мұра объектілерін қорғау және пайдалану туралы" Заңының 21-бабына сәйкес, Батыс Қазақстан облысы әкімдігінің 2010 жылғы 28 шілдедегі № 165 қаулысымен бекітілген. 2023 жылы 10 қазанда Батыс Қазақстан облысы әкімдігінің № 242 «Батыс Қазақстан облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізімін бекіту туралы» қаулысына өзгерістер енгізілген. Орал қаласы Ақжайық ауданы Бәйтерек ауданы Бөкей ордасы ауданы Бөрлі ауданы Жаңақала ауданы Жәнібек ауданы Казталов ауданы Қаратөбе ауданы Сырым ауданы Тасқала ауданы Теректі ауданы Шыңғырлау ауданы Дереккөздер
Кенжеғұл Социалұлы Сейтжан

Кенжеғұл Социалұлы Сейтжан (29 шілде 1982, Амангелді ауылы, Амангелді ауданы, Қостанай облысы, Қазақ КСР) — қазақстандық қоғам қайраткер, паралимпиадалық спортшы, Қазақстан Парламенті Мәжілісінің VIII сайланым депутаты (2023 жылдан бастап). Өмірбаяны Отбасындағы 20 баланың кенжесі. 6 жасында аттан құлап, көру қабілетіне әсер ететін жарақат алған. Дәрігерлер үш рет ота жасады, одан да көмектеспеді – Кенжеғұлдың бір көзі алты пайыз ғана көре алады. 1991-2003 жылдары Алматы қаласындағы Н.Островский атындағы зағип және нашар көретін балаларға арналған №4 арнайы мектеп-интернатында оқыды. 2007 жылы әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің «Тарих. Құқық және экономика негіздері» мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін, 2015 жылы Білім (көшбасшылық және менеджмент) мамандығы бойынша Реадинг университетінде магистр дәрежесін алды. Еңбек жолын 2007 жылы Алматы қаласы Медеу ауданындағы №7 орта мектепте тарих пәнінің мұғалімі болып бастады. 2017-2022 жылдар аралығында «Мейірім» мүмкіндігі шектеулі балаларға арналған оңалту орталығында әлеуметтік бағдарламалар менеджері қызметін атқарды. 2017-2022 жылдар аралығында қонақ үй бизнесінде директор болып жұмыс істеді. Студенттік жылдары паралимпиадалық спорт түрлерімен айналыса бастады. 2016 және 2019 жылдары Францияда өткен паралимпиадалық өрмелеуден әлем чемпионатына қатысып, екеуінде де жетінші орын алды. 2017 және 2019 жылдары голболдан Қазақстан чемпионы атанды, сонымен қатар 2020, 2021, 2022 жылдары голбол кубогын жеңіп алды. 2021 (Петропавл), 2022 (Ақтау), 2022 (Бурабай) паравелоспорт бойынша Қазақстан чемпионаттарының жеңімпазы атанды. 2022 жылғы паравелоспорттан Азия чемпионатының қола жүлдегері (Душанбе, Тәжікстан). Голболдан спорт шеберлігіне үміткер. Паравелоспорттан Қазақстан Республикасының спорт шебері. 2016-2022 жылдар аралығында Қазақстан Голбол федерациясының бас хатшысы қызметін атқарған. 2019-2021 жылдары — Қазақстан паравелоспорт федерациясының вице-президенті болды. 2022 жылдан бастап Astana Goalball федерациясының президенті болып келеді. 2021-2023 жылдары — Қазақстан паравелоспорт федерациясының президенті болды. 2023 жылдың 29 наурызынан бастап — Қазақстан халық партиясының партиялық тізімі бойынша Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің VIII сайланым депутаты болып келеді. 2023 жылдың қазан айында Ханчжоудағы 2022 жылғы Азия Пара ойындарына қатысып, Антон Лаврентьевпен тандемде велоспорттан екі қола медаль жеңіп алды. 2024 жылы 2 ақпанда Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев Кенжеғұл Сейтжанды Қазақстан Республикасы Президентінің қарамағындағы Халықтың әлеуметтік осал санаттарының құқықтары жөніндегі уәкіл етіп тағайындады. Дереккөздер
TAV Airports Holding

TAV Airports Holding — әуежайларды пайдалану және қызмет көрсету істерін ұсынатын Groupe ADP құрамындағы түркиялық компания. 2018 жылы 1 миллион рейс пен 152 миллион жолаушыға қызмет көрсететін әлемдегі ең ірі әуежай операторларының бірі. TAV 1997 жылы Tepe Construction, Akfen және Airport Consulting Vienna бірлескен кәсіпорны ретінде құрылды. Бүгінде Түркиядағы жетекші әуежай операторы болып табылады, сонымен қатар бажсыз, тамақ пен сусындар, жерүсті қызмет көрсету, IT және қауіпсіздік қызметтерін ұсынады. Дереккөздер
Тайбұға жұрты (Сібір жұрты)

Тайбұға жұрты (Сібір жұрты, Тайбұға елі) – Алтын Орданың, кейінірек Сібір хандығының әкімшілік бірлігі, 13 ғасырдың басында Батыс Сібірде құрылған Алтын Орданың ішкі ұлысы, астаналары Шыңғы-Тұрада, кейініректе Қашлық. 1420 жылдан бастап Сібір хандығының ұлысына айналды, Ермак жорығынан кейін жұрттың бір бөлігі Ноғай Ордасына көшті. Жұрт оның негізін қалаушы Тайбұганың есімімен аталды . Жұрт туралы алғашқы деректер * Ертіс және Есіл алабында орналасқан Тайбұғы жұрты туралы Өтеміш қажының 1558 жылға дейін жазған « Шыңғыс-наме » еңбегінде айтылады. * Ноғай Тайбұғасы Ормаметтің 1586 жылы Мәскеуге жазған хатында «Тайбұға елі» деген тіркес бар. * Ұлыстардан құралған Тайбұға жұрты туралы 1597 жылы Мәскеуден Көшім ханға жолданған хатында айтылады. Тайбұға Мырзалары Зерттеуші Дамир Исхаков Тайбұға (Сібір) княздарының атағын Ұлыс билеушісі Алтын Орданың Беклярбектің институтымен сәйкестендіреді. * Тайбұға - Сібірдегі алғашқы Тайбұға ұлысының Мырзасы (1220-1290) * Мар (Омар, Омар) - Ибак ханның (1468-1480) қарындасының күйеуі * Қожа (Кебек Қожа Бұркүт) * Адер (Одер, Обдер) - Мардың ұлы, хан Ибақтың ықтимал жиені * Абалақ (Ябалак, Ебалақ) – Мардың баласы, Ыбақ ханның жиені болуы мүмкін * Ғази би (маңғыт)- Сібір Тайбұға Мырзасы (? -1428) * Мұса би (маңғыт) – Сібір Тайбұға Мырзасы (1460-1495) * Мұхаммед - Сібірдегі Тайбұға Мырзасы (1495-1502) * Аңыш (Ағыш) – Абалақтың баласы, Мұхаммед Тайбұғаның немере ағасы * Есенбақты – (1502) Мұхаммед Тайбұғаның ұлы * Қасым – Сібірдегі Тайбұға Мырзасы, Мұхаммед Тайбұғаның ұлы (1502-1530) * Бек-Булат - Сібір Тайбұға Мырзасы (1555-1558) * Едігер - Сібір Тайбұға Мырзасы (1530-1563) * Сейд Ахмед (1583-1588) Ескертпелер Әдебиет * * Исхаков Д. М. Институт сибирских князей: генезис, клановые основы и место в социально-политической структуре Сибирского юрта // Гасырлар авазы – Эхо веков : журнал. — Казань: Главное архивное управление при Кабинете Министров РТ, 2008. — № 2. — ISSN 2073-7483. Архивировано 22 марта 2016 года. * * * Тычинских З. А. К вопросу об административно-политическом и территориальном устройстве Сибирских татар в XVI-XVIII веках // Средневековые тюрко-татарские государства : Сборник статей. — Казань: Институт истории им. Ш. Марджани АН РТ, 2009. — Вып. 1. — С. 172-182. — ISBN 978-5-98245-048-7 . * * Шашков А. Т. Начало присоединения Сибири // Проблемы истории России. — Екатеринбург: Волот, 2001. — Вып. 4: Евразийское пограничье. — С. 8-51.
Рамстор

«Рамстор», «Ramstorе» — азық-түлік дүкендер желісі, түркиялық Migros Türk компаниясына тиесілі. Солтүстік Македонияда қызмет көрсетеді. Бұған дейін Қазақстанда, Ресейде, Болгарияда, Қырғызстанда және Әзербайжанда жұмыс істеген. Солтүстік Македонияда Ramstorе атауы қолданылады. Әзербайжанда Әзербайжандағы алғашқы Рамстор 1996 жылы ашылды. 2005 жылы 3 Рамстор дүкенін Ramstore QTSC басқарды (акциялардың 79,75%-ы Migros, 20,25%-ы жеке тұлғаларға тиесілі болды), оның айналымы 11,6 миллион долларды құрады. 2010 жылдың соңында Бакуде 4 Рамстор дүкені жұмыс істеді. 2011 жылдың ақпанында Migros Әзербайжандағы желілерін Intersun Holding FZCO компаниясына 14 250 000 долларға сатты. Барлық дүкендер Bazarstore деп өзгерді. дегі супермаркеттердің бірі. 2005 жыл]] Ресейде дегі «Рамстор» супермаркетіне кіреберіс (Красная Пресня көшесі), 2007 жыл]] дағы «Рамстор» гипермаркеті, 2006 жыл]] Ресейде Рамстор супермаркеттер желісі 1997 жылы ашылды. Желіні басқарған Рамэнка компаниясы Migros және Enka компанияларына тең үлестермен тиесілі болды. Рамстор желісі Ресейдің 10-нан астам қалаларында (Мәскеу, Мәскеу облысы, Петербург, Красноярск, Нижний Новгород, Волгоград, Қазан, Екатеринбург, Уфа, Саратов, Мурманск, Ростов-на-Дону, Вологда, Орехово-Зуево және т. б.) 10 сауда орталығы мен 52 гипер және супермаркеттер болды. Рамэнка компаниясының кірісі 2006 жылы $598,7 млн (2005 жылы $479,4 млн), таза табысы $27,42 млн құрады. 2007 жылдың қыркүйегінде Enka акциялардың барлық пакетін Migros-тан $542,5 млн сатып алды. Enka құрылыс компаниясы сауда орталықтарын профильді бизнес ретінде қалдырып, азық-түлік желісін сатуды көздеді, бірақ дүкендердің көпшілігінде сатып алушылары табылмады. Гипермаркеттер француздық Auchan желісіне 10 жылға жалға берілді, аймақтардағы супермаркеттер жалдау шарттары аяқталған соң жабылды. Мәскеудегі супермаркеттер Ситистор ребрендингіне ұшырады, ал сауда орталықтары Капитолий болып өзгерді. 2012 жылы Ситистор желісі Billa бөлшек сауда желісінің операторы болып табылатын неміс Rewe Group компаниясына сатылды. Қазақстанда дағы супермаркеттердің бірі. 2010 жыл]] Рамстор Қазақстан ЖШС Қазақстанда 1998 жылы 29 маусымда тіркелді. Компанияның 100 пайыздық үлесі бар Рамстор Қырғызстан 2006 жылы 1 маусымда Қырғызстанда еншілес кәсіпорны құрылды. Компания өзінің сауда қызметін 1999 жылы 14 мамырда Алматыда Рамстор-Самал супермаркетін ашудан бастады. Алдағы уақытта компания Астана, Қарағанды, Бішкек, Шымкент қалаларында бірқатар сауда орталықтарын ашты. 2011 жылы Спутникте дискаунтер ашылды. 2011 жылдың ортасында желі Алматыда 12, Астанада 5, Ақтауда 2 және Қарағанды, Шымкент, Орал мен Атырауда бір дүкеннен болды. Супермаркеттердің сауда алаңы 32 418 шаршы метрді құрады, оның 11 516 шаршы метрі басқа сауда фирмаларына жалға беруге арналған. Желі белсенді дамып, 2010 жылы тағы 10 жаңа дүкен ашылды. 2011 жылы Қазақстандағы желіні дамыту үшін компания Әзербайжандағы активтерін сатты. Болгарияда Migros иелігіндегі Ramstore Bulgaria AD 2005 жылы Болгарияда жалпы айналымы 16,4 миллион АҚШ долларын құрайтын 5 дүкенге иелік етті. Қырғызстанда Рамстор гипермаркеті Бішкекте 2006 жылдың 4 тамызынан 2009 жылға дейін жұмыс істеді. Дереккөздер Сілтемелер *
Atomwaffen Division

Atomwaffen Division (AWD; неміс тілінен — Ядролық қарулар дивизиясы) — АҚШ-та орналасқан неонацистік лаңкестік топ. 2013 жылы пайда болған топтың негізгі базасы Флоридада орналасқан, бірақ Техас және Монтана сияқты басқа штаттарда да бар. Топ альт-оңшыл қозғалыстың экстремистік қанаты ретінде саналады. Atomwaffen мүшелерін Америка Құрама Штаттарының туларды мен Конституциясын жағуға және АҚШ үкіметі мен азшылықтарға (әсіресе еврейлерге) шабуыл жасауға шақырады. Топ мүшелерінің көпшілігі — жастар. Дереккөздер
Азия мемлекеттерінің және тәуелді аймақтарының тізімі

Бұл Азиядағы егеменді мемлекеттер мен тәуелді аймақтардың тізімі. Ресейдің Азия елдерінің тізіміне қосылуы, ең алдымен, әлемнің осы бөлігінде ішінара орналасуына негізделген (ел халқының көп бөлігі Еуропада, бірақ аумақтың көп бөлігі Азияда орналасқан). Қазақстан мен Түркия аумақ бөлігінің Еуропада болуына байланысты Еуропа елдерінің тізіміне де енеді. Әзербайжан мен Грузия әдетте Батыс Азияға жатқызылады, бірақ кейбір дереккөздер бұл екі мемлекеттің де Еуропада аумақтары болуы мүмкін деп санайды, өйткені Еуропа-Азия шекарасын сызудың әртүрлі нұсқалары бар. Еуропалық Одаққа мүше Кипр Республикасы және Оңтүстік Кавказда орналасқан Армения (Еуропа Кеңесінің мүшесі) географиялық жағынан толығымен Азияда орналасқан, бірақ Еуропамен тығыз саяси, тарихи және мәдени байланыстары бар. Оңтүстік-Батыс Азия Орталық Азия Оңтүстік Азия Шығыс Азия Солтүстік Азия Оңтүстік-шығыс Азия Шектеулі, бірақ елеулі халықаралық мойындауы бар мемлекеттер Халықаралық мойындауы аз немесе мүлдем жоқ мемлекеттер Тәуелді аймақтар Дереккөздер
Alatau (телеарна)

Alatau — 1994 жылдан бастап жұмыс істейтін қазақстандық телеарна. Бүгінде республика өңірлеріне «OTAU TV» жерсеріктік телерадио хабарларын тарату желісінен өзге еліміздің 9 ірі қалаларына (Астана, Алматы, Шымкент, Көкшетау, Талдықорған, Атырау, Павлодар, Түркістан, Ақтау) «Қазтелерадио» АҚ тарату желісі арқылы өнімдерін таратуда. Телеарна ақпараттық, жаңалықтар, сараптамалық бағдарламалар арқылы Қазақстан Республикасы Президентінің және Үкімет тапсырмаларын орындау және Қазақстан Республикасы Ақпарат және қоғамдық даму Министрлігінің мемлекеттік ақпараттық саясатты жүргізу жөніндегі тапсырысын іске асырып, белсенді қолдау көрсетіп келеді. 2023 жылдың сәуір айынан бастап "СТВ" телеарнасы "Alatau" деген жаңа атаумен эфирге шықты. Тарихы «Рахат-ТВ» тәуелсіз телекомпаниясы» ЖШС 1994 жылы құрылды. 1995 жылы сәуірде телеарна алғаш эфирге шықты. Бастапқыда телеарна Алматы қаласы мен Алматы облысының аумағына хабар таратты. 2004 жылы телеарна республикалық мәртебе алып, Астана, Атырау, Ақтау, Павлодар, Петропавл, Қарағанды және Теміртау қалаларына да хабар тарата бастады. 2009 жылғы 1 қыркүйектен «Рахат ТВ» телеарнасының атауы СТВ болып өзгерді. 2022 жылғы 31 желтоқсаннан бастап СТВ телеарнасы жабылды. Арна рейтингінің төмен болуынан «Алаш Медиа Групп» холдингі телеарнаны қаржыландыруды тоқтатты. 2023 жылы наурызда «Рахат-ТВ» тәуелсіз телекомпаниясы» ЖШС атауы «Алатау-ТВ» ЖШС болып өзгеріп, сәуір айынан бастап СТВ телеарнасы қайта хабар тарата бастады. Бағдарламалары * «Жұлдыз FM»-мен «Таңғы шоу» * «АЛАТАУ АҚПАРАТЫ» * «АРНАЙЫ РЕПОРТАЖ» * «Неизведанный Казахстан» * «Ән шашу» * «АДАМ ЖӘНЕ ЗАҢ» * «МАХАББАТПЕН СЫРЛАСУ» Дереккөздер
Ад-Дэйр

Ад-Дайр (, DMG ad-Dair – «монастырь») – біздің заманымыздың 1 ғасырындағы набатей жартас ғибадатханасы, Петра қаласының маңында сақталған. Бұл толығымен тастан қашалған монументалды ғимарат. Оның ені 50 метр, биіктігі шамамен 45 метр. Тарихы Бұл ғибадатхананың сәулет өнерінің Цельстің Эфес кітапханасының сәулетіне жақындығы (шамамен б.з. 115 ж.) Ж. Старкиге оның құрылысын набат патшасы Раббэль II Сотердің билігінің соңғы жылдарына жатқызуға мүмкіндік берді. 4 ғасырда христиан дінін қабылдағаннан кейін ғимарат монастырь ретінде пайдаланылды. Бұған жартасқа қашалған құрбандық үстелі мен крест түріндегі ою-өрнек дәлел. Ад-Даирге басқа Набатей ғибадатханасы Эль-Хазнеге қарағанда жиі барады, өйткені оған апаратын жол бірнеше жүз қадамдары бар баспалдақпен жүреді. Галерея Дереккөздер Әдебиеттер * Шифман И. Ш. Набатей мемлекеті және оның мәдениеті. Исламға дейінгі Арабияның мәдени тарихынан. — СПб.: Изд-во СПбГУ, 2007. — 208 с. — (Библеистика и иудаика). — ISBN 978-5-288-04364-2. Сілтемелер *
Хуалянь жер сілкінісі (2024)

2024 жылғы Хуалянь жер сілкінісі 3 сәуірде болды және 1999 жылғы 21 қыркүйектегі жер сілкінісінен кейінгі соңғы 25 жылдағы ең күшті жер сілкінісі. Алғашқы жер асты дүмпулері жергілікті уақыт бойынша 7:58-де тіркелді. Жер сілкінісі бірқатар дүмпулерден тұрды, олардың ең күштісінің магнитудасы 7,7-ге жетті. Жер сілкінісінің ошағы Хуалянь қаласына жақын жерде, аралдың шығыс жағалауындағы теңізде 1,5 шақырым тереңдікте басталды. Жерасты дүмпулері Тайвань аралында сезілді. Негізгі дүмпуден кейін ширек сағатта магнитудасы 6,6 және 6,3 болатын дүмпулер сезілді, сонымен қатар магнитудасы 4,1-ден 60-қа дейін афтершоктар тіркелді. Ең көп зардап шеккен Хуалянь қаласы болды, бірнеше ғимарат қирады. Кем дегенде 16 адам қаза тауып, 1155 адам жараланды. 77 адам ғимараттардың астында қалды. 87 мыңнан астам шаруашылық жарықсыз қалды. Армия құтқару жұмыстарына жұмылдырылды. Жер сілкінісі Қытайдың Фуцзянь және Цзянси провинцияларында да сезіліп, материктік Қытайдың оңтүстігінде пойыз қозғалысы тоқтатылды. Жапонияның Окинава аралында, Қытай мен Филиппин жағалауларында цунами қаупі жарияланды. Әлемдегі ең ірі жартылай өткізгіштер өндірушісі TSMC компанияның шығынын $60 миллионға бағалады. Дереккөздер
Теңіз органы

«Теңіз органы» — сәулетшімен Никола Башич (акустик Ivan Stamać, инженер гидротехник Vladimir Andročec) 2005 жылында архитектуралық құрылым құрылды. Задар қаласында (Хорватия) орналасқан. Бұл орган стилінде масштабталған 35 құбырдан тұратын жүйе, қала жағалауының баспалдақтарында орналасқан, тротуарда дыбыс шығаруға арналған тесіктері бар. Теңіз суының қозғалысы ауаны құбырлар арқылы итеріп, әртүрлі күш пен ұзындықтағы дыбыстардың оғаш комбинациясын тудырады. Бұл құрылымды шартты түрде «музыкалық аспап» деп атауға болады, өйткені ол адамның (орындаушы музыканттың) қатысуын жоққа шығарады. Тағы қараңыз * Блэкпулдың толқындық органы * Эол арфасы Дереккөздер Сілтемелер * [http://www.oddmusic.com/clips/sea_organ.mp3 «Теңіз органы» дыбысының мысалы]
Мадагаскар 2

«Мадагаскар 2» — DreamWorks Animation және Pacific Data Images студиясының Paramount Pictures компаниясына арнап жасаған толықметражды мультфильм. 2005 жылғы «Мадагаскар » фильмінің сиквелі және франшизаның екінші фильмі. Фильмнің режиссёрлығын Эрик Дарнелл және Том МакГрат қолға алды. Рөлдерде * Бен Стиллер — Алекс * Крис Рок — Марти * Джада Пинкетт-Смит — Глория * Дэвид Швиммер — Мелман * Саша Барон Коэн — Джулиан * Седрик «Көңіл көтеруші» — Морис * Энди Рихтер — Морт * Том МакГрат — Шкипер * Крис Миллер — Ковальски * Джеффри Катценберг — Рико * Кристофер Найтс — Прапор * Элиза Габриэлли — Нана * Берни Мак — Зуба * Алек Болдуин — Макунга * will.i.am — Мото-Мото Пікір Rotten Tomatoes шолу агрегаторының сайты 64% мақұлдау рейтингісі туралы хабарлады, орташа балл 5,9/10, 156 шолуға негізделген. Metacritic орташа өлшенген мәнді қолданып фильмге 25 сыншының негізінде 100-ден 61-ге баға берді, бұл "жалпы жағымды пікірлерді" көрсетеді. Дереккөздер Сілтемелер * * * (156 пікір) * (25 пікір) * *
Солтүстік Америка мемлекеттерінің және тәуелді аймақтарының тізімі

Бұл Солтүстік Америкадағы егеменді мемлекеттер мен тәуелді аймақтардың тізімі. Солтүстік Америка – Батыс жарты шарда солтүстік ендіктің 71° пен 55° аралығындағы материк. Оны Оңтүстік Америкадан Панама мойнағы бөліп тұр. Географиялық тұрғыдан Солтүстік Америка 3 макрорегионға бөлінеді: Солтүстік Америка, Орталық Америка және Кариб аумағы. Солтүстік Америкада 23 мемлекет және 23 тәуелді аймақ бар. Он мемлекеті континентальды аймақта, қалған он үшеуі Арал мемлекеттеріне жатады. Басқару нысаны бойынша 13 мемлекет республикалар, ал 10 ел Британ Достастығына енуіне байланысты ресми конституциялық монархиялар болып табылады. Басқару формасы бойынша елдердің көпшілігі (19) унитарлы мемлекеттер, 4-і федерациялар болып табылады. Солтүстік Америкадағы ауданы бойынша ең үлкен мемлекет – Канада, ең кішісі – Гренада. Америка Құрама Штаттары халық саны бойынша көшбасшы ел, ол ЖІӨ бойынша да әлемде бірінші орында. Тәуелсіз Мемлекеттер Солтүстік Америка (Аймақ) Орталық Америка Кариб аймағы Тәуелді аймақтар Дереккөздер
Мұхаммед Тайбұға

Мұхаммед Тайбұға, кейде Махмет (туған жылы белгісіз - 1502) - Тайбұға әулетінен шыққан Ескер (Сібір) жұртының 1495 - 1502 жылдардағы билеушісі. Едігер мен Бек-Болаттың атасы. Басқаруы Ол Сібір ұлысбектерінің Ибаққа қарсы көтерілісін басқарып, өзін билеуші деп жариялады. 1495 жылы Тайбұғалық Мұхаммед Тайбұға (Махмет) Түмен хандығын талқандап, Шибанид ханы Ибақты өлтірді. Осыдан кейін астана Қашлыққа көшіріліп, хандық Сібір деп атала бастады. Оның билеушілері тайбұғалардың княздік әулеті болды. Өмірбаяны Отбасы Ұлдары: Есенбақты, Қасым Әдебиет * Маслюженко Д.Н. Сибирская княжеская династия Тайбугидов: истоки формирования и мифологизация генеалогии // Средневековые тюркотатарские государства. Сборник статей. / Б.Р. Рахимзянов [отв. ред.]. Вып.2. – Казань: Изд-во «Ихлас», 2010. – С.9–21. * Карсакова Г.Б. Западная Сибирь после монгольского завоевания и образование Сибирскогоханства//Проблемы востоковедения. 1 (51). — 2011. — С. 39—42 * ПСРЛ. Том 36. Сибирские летописи. Часть 1. Группа Есиповской летописи. Есиповская летопись. — М. : Наука, 1987. — 387 с. * Тюменское и Сибирское ханства / под ред. Д. Н. Маслюженко, А. Г. Ситдикова, Р. Р. Хайрутдинова. — Казань: Издательство Казанского университета, 2018. — 560 с. — ISBN 978-5-00130-021-2.
Виттельсбахтар

Ви́ттельсбахтар — неміс фодалдық әулеті. XII соңынан Бірінші дүниежүзілік соғыстың соңына дейін Бавария мен Курпфальцты басқарған. Өздерінің шығу тегін Луитпольдингтерден шығаруға тырысқан. Қасиетті Рим империясынан тыс билігі Швеция патшалығы Бавариялық III Кристофер 1440/1442-1448 жылдары Дания, Норвегия, Дания патшасы болған, бірақ ұрпақ қалдырмады. Виттельсбахтардың бір бұтағы Пфальц-Цвейбрюкен әулиеті Кристина патшайым X Карл Густавтың пайдасына тақтан бастартқаннан кейін 1654-1720 жылдары Швецияны басқарған. Олардың әулиетінен Швецияны X Карл, XI Карл, XII Карл және Ульрика Элеонора басқарды Қолданылған әдебиеттер * Семёнов И. Христианские династии Европы. — , 2002. * Döring О. Das Haus Witteisbach. — , 1924. * Häutle C. Genealogie des erlauchten Stammhauses Wittelsbach, von dessen Wiedereinsetzung in das Herzogthum Bayern (11. September 1180) bis herab auf unsere Tage. — , 1870. * Isenburg W. К. v. Stammtafeln zur Geschichte der europeischen Staaten. — Bd 2. — , 1936. Сілтемелер * * *
Қазақ КСР еңбек сіңірген әртісі

Қазақ КСР еңбек сіңірген әртісі — Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің Төралқасы берген құрметті атақ – мемлекет пен қоғамның еңбегі сіңген азаматтардың еңбегін мойындау нысандарының бірі. 1931 жылы 10 тамызда құрылған. Театрдың, музыканың, киноның, цирктің дамуында ерекше көзге түскен көрнекті әртістерге, режиссерлерге, сазгерлерге, дирижерлерге, концертмейстерлерге, музыкалық, хор, би және басқа да ұжымдардың көркемдік жетекшілеріне, басқа да шығармашылық қызметкерлерге, орындаушы музыканттарға жоғары шеберлігі мен өнердің дамуына жәрдемдескені үшін біртуар өнер қайраткерлеріне берілді. Келесі дәрежесі «Қазақ КСР халық әртісі», содан соң «КСРО халық әртісі» атағын беру болды. 1919 жылдан 1931 жылға дейін «Республиканың еңбек сіңірген әртісі» атағы берілді. Оны республикалардың Халық ағарту комиссариатының алқалары, Халық ағарту комиссарларының, облыстық және өлкелік кеңестер атқару комитеттерінің бұйрықтарымен тағайындалды. Алғаш рет 1934 жылы опера әншісі — Күләш Байсейітова ие болды. Бұл құрметті атаққа соңғы рет 1985 жылы эстрада әншісі — Нағима Есқалиева ие болды. Қазақстанда Кеңес Одағының ыдырауымен мемлекеттік марапаттарымен марапатталған Қазақстан Республикасы азаматтарының сіңірген еңбегі ескеріліп, «Қазақ КСР еңбек сіңірген әртісі» атағы «Қазақстанның еңбек сіңірген әртісі» атағымен ауыстырылып, бұрынғы КСР Одағы мен Қазақ КСР-інің марапаттар туралы бұрынғы КСР Одағы мен Қазақ КСР заңнамасында көзделген құқықтары мен міндеттерін сақтап қалды. Тағы қараңыз * Қазақ КСР еңбек сіңірген әртістерінің тізімі * Қазақ КСР еңбек сіңірген өнер қайраткері * Қазақ КСР халық әртісі
Дегерес (өзен)

Дегерес өзені — Іле алабындағы өзен. Алматы облысы, Жамбыл ауданы аумағымен ағады. Ұзындығы 35 шақырым. Сипаттамасы Географиясы Жетіжол жотасының солтүстігінде бірнеше жылғалар қосылған жерден басталып, солтүстікке қарай ағады. Дегерес аулының жанында бөгет орналасқан. Жазыққа шыққан соң Тарғап өзені бөлініп шығады. Алматы-Тараз тас жолына жақын жерде тағы бір бөгет орналасқан. Суы көбіне осы бөгеттен артылмайды да, ары қарай ақпайды. Дереккөздер Cілтемелер
Вавилон (мағына)

Вавилон келесі мағыналарды білдіруі мүмкін: Топонимдер * Вавилон — қазіргі Ирак жерінде орналасқан Вавилонияның астанасы болған тарихи қала. * Вавилон — Шығыс Қазақстан облысы Шемонаиха ауданындағы әкімшілік бірлік. Фильм және телевидение Фильмдер * Вавилон — 2006 жылғы Алехандро Гонсалес Иньярритуның фильмі. Ғимараттар * Вавилон мұнарасы — ежелгі Вавилонда орналасқан мұнара.
Анора

«Анора» — режиссёр Шон Бейкердің 2024 жылғы америкалық комедиялық драмасы. Премьерасы 2024 жылғы 21 мамырда 77-ші Канн кинофестивалінде өтіп, сыншылардың жоғары бағасына ие болды және фестивальдің бас жүлдесі — «Алтын пальма бұтағын» иеленді. 2024 жылдың 18 қазанында «Neon» компаниясының таратуымен кинотеатрларға жол тартты. Фильм 6 миллион доллар бюджетпен түсіріліп, әлемдік прокатта 58,2 миллион доллар табыс тапты. Осылайша, бұл туынды Шон Бейкердің мансабындағы ең табысты жобаға айналды. Картина көптеген беделді марапаттарға ие болды. Ұлттық киносыншылар кеңесі (NBR) мен Америка кино институты (AFI) оны 2024 жылдың үздік он фильмінің тізіміне қосты. 97-ші «Оскар» марапаттау рәсімінде фильм алты номинация бойынша ұсынылып, оның бесеуінде жеңіске жетті: «Үздік фильм», «Үздік режиссер», «Үздік актриса» (Мэдисон), «Үздік түпнұсқалық сценарий» және «Үздік монтаж». «Анора» — кино тарихында «Алтын пальма бұтағын» да, «Үздік фильм» үшін «Оскар» мүсіншесін де қатар алған төрт фильмнің бірі. Сюжеті Анора — өзін Эни деп атайтын Нью-Йорк қаласындағы орыс тілді анклав Брайтон-Бичтен шыққан өзбек текті 25 жастағы стриптизшінің толық аты. Ол орыс тілімен біршама таныс болғандықтан, бастығы оны орыс тілді клиенттермен байланыстырады. Жұмыс істейтін клубында ол ресейлік олигархтың ұлы – 21 жасар Ванямен танысады. Ваня Эниді сәнді үйге әкеліп, кенеттен Лас-Вегасқа ұшырып, оған үйлену ұсынысын жасайды. Бұл ниетін төрт каратты гауһар тасты сақина түріндегі сыйлықпен нығайтады. Ваняның мәскеулік ата-анасы бұған қарсы болады. Жігіттің ата-анасы оны некенің күшін жоюға мәжбүрлеу үшін Нью-Йоркке ұшып барады, сол кезде олардың ертегідегідей отбасылық өміріне қауіп төнеді. Рөлдерде Шығару және қабылдау Түсірілім 2023 жылы Нью-Йоркте (Бруклин) және Лас-Вегаста өтті. Фильмнің премьерасы 2024 жылғы 21 мамырда Канн кинофестивалінде негізгі бағдарлама аясында өтті. Сыншылар алдын ала «Анораны» жылдың басты фестиваль премьераларының бірі деп санаған. Көрермендер фильм аяқталғаннан кейін 9 минут бойы фильмді жасаушыларға қол шапалақтады. Нәтижесінде фильм 2024 жылғы 25 мамырда «Алтын пальма бұтағын» жеңіп алды. Rotten Tomatoes шолу агрегаторының веб-сайтында 41 сыншы пікірдің 98%-ы оң пікір білдірді, орташа рейтингісі – 8,7/10. Орташа өлшенген мәнді қолданатын Metacritic фильмге 21 шолуға сүйеніп 100-ден 89 ұпай берді. Марапаттар мен номинациялар } Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * *