kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Ерлердің белдігі

Ерлердің белдігі — Қазақтың және Еуразия даласының басқа да көшпенді халықтары киімінің міндетті элементі. Белдікке түрлі қару-сайман, жолға қажетті заттар ілумен қатар, ол атқа отырғанда ыңғайлы әрі қажетті бұйым болды, біріншіден, белдікпен киімді тез және мықтап жауып, қымтауға болады, екіншіден, ол белді қынап, қарын тұсты қатты шайқалудан қорғап тұрады. Сондықтан белдікті көшіп-қонғанда, жауға шапқанда және ат жарысынде ерлер де, әйелдерде міндетті тұрде тапқан. Белдік жинағының мазмұны әрбір ер адамның беделіне, әлеуметтік орнына байланысты, ол практикалық және талғамдық тұрғыдан ғана емес, мән-мағыналық жағынан дасипатталады; белдікке магиялық, әдет-ғұрыптық және басқа да мағыналар жинақталған. Ерлер белдігі 3 топқа бөлінеді: * күнделікті, * әскери, * салтанатты. Күнделікті тағатын белдік жіңішкелеу, сәндік шытыра аз қолданылады, тек күміс жалатылған айылбасы болады. Кейде мұндай белдіктің төменгі жағына жолға қажетті заттар байланатын сақиналар орнатылады. Оны сақиналы белдік деп те атайды. Жауынгерлік белдіктің 2 түрі бар: қылыш белдік және кісе белдік. Белдіктің бірінші түріне қылыш, қанжар салатын былғары қын немесе садаққа арналған қорамсақ ілінген. Белдіктің бетіне зерлі өрнек түсіріліп, мыс немесе күміспен қапталған. Екінші түрі кісе белдік жіңішкелеу келеді, оған түрлі мақсаттарға арналған былғары қалташалар ілінеді. Олар: қын, оттық салатын қалта немесе кісе, оқшантай, құты, қорамсақ, кездік салатын – қандауыр. Ал салтанатты белдікті тек той-томалақтарда ғана киетін болған. Олар өте әдемі металл көздемелермен әсемделеді және олар ауыр болып келеді.
Лоик Нотте

Лоик Нотте (; 10 сәуір 1996, Шарлеруа, Валлония, Бельгия) — бельгиялық әнші, 2014 жылы «The Voice Belgique» жобасының үшінші маусымында екінші орын алған және Аустрияның Вена қаласында өткен «Eurovision 2015» ән байқауында Белгияның өкілі болған. Өмірі мен карьерасы 2013-14: The Voice Belgique Лоик Нотте «The Voice Belgique» тележобасының үшінші маусымында соқыр тыңдауын өтіп, екінші орын алды, ал бірінші орынды Лорен Панья алып кетті. Ол Beverly Jo Scott командасында болған. 2014 жылы: «Eurovision 2015» ән байқауы. 2014 жылдың 3 қарашасында бельгияның франкотілді мемлекетінің радиомен хабар беретін RTBF компаниясы Нотте Бельгияны «Eurovision 2015» ән байқауында ұсынды, ол Аустрияның Вена қаласында 2015 жылдың 10 наурызында өткен байқауға «Rhythm Inside» өлеңімен шығады деп хабар берді. Осы композицияны бірінші жартылай финалда орындап, ол байқаудың финалына өтті. Дауыс берудің қорытындысымен финалда ол 217 бал алып, «Rhythm Inside» өлеңімен төртінші орын алды. Дереккөздер
Александр Аменд

Аменд Александр Филиппович (16 қаңтар 1929, Линёво, Волгоград облысы — 18 ақпан 2012, Челябинск)- педагогика ғылымдарының докторы, профессор. Марапаттамалары *«Құрмет белгісі» (1976) *Достық ордені (1995) *Құрмет ордені Библиография Челябі мемлекеттік педагогикалық университеті Г. С. Шкребень. — Челябинск, 2009. — 1144 бет — ISBN 978-5-85716-791-5. Сыртқы сілтемелер *[amend-af.narod.ru]
Биомембраналар

Биомембраналар — барлық тірі жасушада ішкі бөліктерді сыртқы ортадан бөліп, жұқа қабық тұрады. Ондай қабық плазмалық мембрана деп аталады. Жасуша ішіндегі ядро, митохондрия, хлоропластар, гольджи аппараты, эндоплазмалық ретикулум, лизосома сияқты органеллаларды да жеке мембрана қоршап тұрады. Бұл аталған органеллаларды плазма бөліктерінен (ферменттерден, метаболиттерден жəне т.б.) мембрана бөліп тұрады. Мембрана жартылай өткізеді, ол арқылы молекулалар мен иондардың өтуі таңдамалы түрде іске асырылады жəне ол активті түрле реттеліп отырады. Көптеген заттар активті түрде тасымалданып, мембрана арқылы ішке енеді. Табиғи биологиялық мембрана жартылай өткізгіш түрінде жаратылған. Жартылай өткізгіш дегеніміз - өте кішкентай тесіктері (каналдары) бар қалқа. Сол тесіктер арқылы еріткіштердің молекулалары (судың), кейбір басқа молекулалар, иондар іріктеліп өткізіледі. Ол бір молекулаларды өткізіп, басқаларын ұстап қалады, ерекше сүзгі қызметін атқарады. Ал көптеген қосылыстардың мембрана арқылы өтуі активті түрінде, энергия күшімен орындалады. Лабораториялық жұмыстарда жасанды жартылай өткізгіш қолданылады. Ол целлюлозадан алынған целлофан. Целлофан арқылы су, минерал иондары өтеді, ал жоғары молекулалы қосылыстар (ақуыздар, тағы басқалар) өте алмады. Дереккөздер Тағы қараңыз * Торша мембранасы
Репродуктивті бәсекелестік

Репродуктивті бәсекелестік — организмдер арасындағы көбеюді жүзеге асыру үшін күресу қарым қатынасы. Оның формалары алуан түрлі болуы мүмкін, жануарларда ол, әдетте, күйлеу кезінддегі мінез құлыққа негізделеді. Көптеген түрлерде серіктесі үшін, көбінесе аналық бәсекелестігі кең таралған. Мысалы, бұғылардың сүзісуі, бәсекелестік көбінесе топтық сипат алады. Аталығы мен аналығы, әдетте, ұрпағын бірге қорғайды. Құстар қауіп төнгенде бірігу үшін көбінесе топ болып жақын жерге ұя салады. Өсімдікте бұл бәсекелестік түрі тозаңдандырғыш үшін күресте байқалады. Олар тозаңдандырғышты тозаңмен, шырынмен, иіспен еліктіреді. Бұл көп мөлшерде спора немесе тұқым түзу кең таралуына алып келеді. Бәсекелестік генеративтік материалдың таралу тәсілінен де байқалады. Осы белгіліері анық өсімдіктердің ұрпақтырының тірі қалу мүмкіндігін жоғарылатады. Бұл бәсекелестік көбеюге байланысты бейімделудің жетілуіне әсер етеді. Дереккөздер
Биологиялық тотығу

Биологиялық тотығу жөніндегі мəліметтің алғашқы нышандарын тірі ағзалардың қоректі пайдалануындағы ауаның қызметі жайлы ертедегі адамдардың ұғымынан байқауға болады. Мысалы, Леонардо да Винчи (1452-1519) ең алғашқылардың бірі болып ұлы жаңалық ашты, ол жалындап от жанатын ортада ғана тірі ағзалар тіршілік ете алады деген пікір айтты. Лавуазьеннің теориясы Биологиялық тотығуды жүйелі түрде зерттеу А.Л.Лавуазьеннің жұмысынан басталды, ол 1780 жылы жануарлардың ауаның оттегін өзіне сіңіріп, көмір қышқыл газын бөліп шығаратынын анықтады. Сол кезден бастап заттардың оттегімен қосылуын тотығу деп, ал оған кері процесті, яғни оттегінің бөлініп шығуын тотықсыздану деп атайтын болды. Кейінірек "тотығу" деген терминді сутегінің бөлініп шығуына да, ал "тотықсыздану" деген терминді сутегінің қосылуына да қолданатын болды. Ақыр соңында электрондардың алмасуына қатысты реакцияларға да осы терминдерді қолдана бастады. Заттың электрондар жоғалтуын тотығу деп, ал электрондарды қосып алуын тотықсықдану деп атайды. Мысалы, темір тотығының (ІІ) электронын жоғалтып, басқа темір тотығына (ІІІ) айналуын тотығу процесі, ал осыған кері процесс - тотықсыздану болады. Бахтың теориясы А.Н.Бах теориясының (1897ж.) маңызы зор, ол "оттегінің активтену теориясы" деп аталады. Ол теорияға сəйкес ағзада арнаулы фермент - оксиганеза бар. Ол фермент оттегінің субстратқа қосылуын активтендіреді, сөйтіп асқын тотық түзілуін іске асырады. Дереккөздер
Қарауылтөбе (Жетісу облысы)

Қарауылтөбе — Жетісу облысы Сарқан ауданы, Амангелді ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы – Сарқан қаласынан солтүстікке қарай 15 км-дей жерде орналасқан. Халқы Дереккөздер
Сарысағақ шүрілдек

Сарысағақ шүрілдек — татреңтәрізділер отрядының Татрең тұқымдасының Шүрілдектер туысының құсы, нағыз шөл балықшысы. Сарысағақ шүрілдек дене мөлшері және реңі бойынша жуантұмсық шүрілдекке ұқсас. Жоны - сұрғылттау қызыл қошқыл, бауыры -- шашқандай ақ. Сарысағақ шүрілдек (оны каспийлік шүрілдек деп те атайды) аталығының көз айналасында қара теңбіл болмайды, ал қызылсары жолақ жуантұмсық шүрілдектікіне қарағанда әлдеқайда жалпақ. Жолақ тек қана жемсауды емес, төстің алдыңғы бөлігін де алып жатады және сыртынан жіңішке қара жолақ көмкереді. Тұмсығы жуантұмсық шүрілдектің тұмсығынан екі есе жіңішке, ал аяғы - ұзындау. Жуантұмсық шүрілдекке қарағанда біршама солтүстіктегі шөлде: Ставропольдің ортаңғы жазықтарынан Зайсанға дейін, оңтүстікте - Ауғанстанға дейін қоныстанады. Қазақстанда шөл, шөлейт және құрғақ далаларда өмір сүреді. Жеке-жеке жұп түзіп, орын тебеді. Ұядағы үш жұмыртқаны ата-енелері кезектесіп басады. Балапандар ұялық шұңқырда екі күннен артық болмайды, бұдан соң ата-енелерімен бірге көшпенділік жасайды. Қанатынан көтерілген жас балапандар ересек құстармен бірге үлкен үйірге жиналады да, алма-кезек құстардың екі түрі шөлдік сіуқоймаларға ұдайы қатысады. Қазақстанда наурыздан қыркүйек бойы кездеседі. Алайда соңғы онжылдықта бұл түрдің саны кеміп барады. Дереккөздер
Шаушүрілдек

Шаушүрілдек — татреңтәрізділер отрядының шүрілдектер туысынын шағын денелі құс, денесінің ұзындығы 14-15 см, массасы 31-46 кг, қанатын 32-48 см аралығында қозғайды. Көп тараған аймағы Солтүстік Африка, Еуразия, Атлант, Үнді, Тынық мұхиттарының аралдарын мекендейді. Су жағасын, тірі жан аз аймақты мекен еткенді көздейді. Ал, жұбын тапқан мезетте, жерді айнала қозғалып жуандалған дыбыс шырқайды. Қазақстанда барлық жерге таралған. Малтатасты және құмдауыт қайраңдарға ұялайды. Көбінше тұқымын колония құру арқылы орналастырады. Оны жерге, кішігірім ойыс аймақтарға, ашық жерлерге құрады. Көбінше сәуір мен маусым айлар арасында жұмыртқа туады. Жұмыртқасының төрт түсі бар: палевті, ақ, құмды және тоқ түсті дақты. Жұмыртқа үстін күндіз аналық жынысты зуек басса, түнде аталық жынысты зуек басады. Балапан 24-27 күн ішінде жұмыртқаны жарып шығады. Жас зуектар 30 күннен кейін ғана ұшуға бейім болады. Қауіп төнген мезетте зуек домалақ пішінге айналып, жерде жатады, содан соң ғана ұшып кетеді. Көбінше жәндіктермен, яғни бунақденелілермен, омыртқасыз жануарлармен қоректенеді. Дереккөздер
Дəмету

Дəмету — Қазақтың ескіден келе жатқан ырымы. Дəметудің əр түрі бар. Ал ырымда жас-келіншектердің дəметуінің жөні бөлек. Жас балалар мен келіндер ата-енелері қонақтан келсе, олардан тәтті дəмететін əдеті бар. Əсіресе, балалы жас келіндер дəметсе - оның мəселін қайтаруға болмайды. Өйткені, дәметіп отырып ойындағысы болмаса, оның емшегі ісіп кетеді. Ал үлкен кісілер, аналар, əжелер жас келіншегі бар үйге "дәметіп қалар" деп, қашанда қалтасына дəм-тұзын сала жүреді. Бұл - əркім ескере жүретін ескіден келе жатқан ырым. Дереккөздер
Ұйқыашар

Ұйқыашар - қазақ халқының салты. Той, мереке алдындағы түнде қыз-келіншектер, жігіттер ұйықтап қалмасын деп, жақсы тағамдардан ұйқыашар деген тамақ дайындайды. "Ұйқыашар" қыз, жігіттердің бір-біріне деген сезімі мен махаббатын арттыра түсуге себепші болған. Дереккөздер
Тулақ шашу

Тулақ шашу - жүн сабарда, сабап болған соң берілетін шашу табағы. Халқымыздың əрбір іс, шаруаның басталу, аяқталу сəтін жай өткізбей, оны атап өтіп және соған сәйкес əдет-ғұрыптар, ырымдар жасап отырған. Соның бірі - жұрттың бəрі біле бермейтін тулақ шашу салты. Мұны көбінесе əйелдер жасайды. Киіз, текемет басатын үй оған қатысатын əйелдерге жүн сабар алдында «тулақ шашуын шашып» тамақ береді. Дереккөздер
Соғдиана

Соғдиана — Суяб қаласынан Кешания мемлекетіне дейінгі ел, оның тұрғындары да, тіл-жазуы да осылай аталады. Соғды жазуының негізгі таңбалары көп емес, бар жоғы жиырмадан астам ғана, сөздер таңбалардың орын ауыстыру арқылы жасалады. Құрама сөздерден мәтін құралады, жазулар тігінен оқылады. Олардың жазу-сызулары ұстаз-тәрбиешілер арқылы ұрпақтан-ұрпаққа таралып, сақталып отырды. Жұрты киіз, шекпен, былғары және матадан қысқа және тарлау етіп киім тігіп киеді. Олар шаштарын тегіс қылып тарап, төбесін ашық қалдырады немесе тұтас тақырлап қырып тастап, маңдайына түсті жібек орамал байлап жүреді. Соғдылар ұзын бойлы, ал мінез-құлқы жағынан қорқақ, жүрексіз, әдетте сараң әрі өтірікші, өте-мөте жауыз болып келеді. Ата-бала арасында да пайдакүнемдікті күйттейді, бардамдықты дегдарлық деп біледі, алайда атқамінерлерінің жай бұқарадан айырмашылығы жоқ, сондықтан да әуелі асқан бардам кісі болса да жөнсал киініп, жұтаң тамақтанып жүреді. Тұрғындарының жарым-жартысы егіншілікпен, жарым-жартысы саудамен айналысады. Тағы қараңыз * Соғдылар * Соғдылық айналғыш биі * Хутэн
Филипп Яковлевич Рубахо

Филипп Яковлевич Рубахо (1923—1943) — Ұлы Отан соғысының қатысушысы, Қара теңіз флотының Новороссисктегі әскери теңіз базасындағы 393-ші жеке батальонында қызмет еткен. 1-ші дәрежелі старшина. Кеңес Одағының батыры. Биографиясы 1923 жылы 23 қаңтарда Ақсай станицасында (қазіргі Ростов облысындағы Ақсай қаласы) ресейлік флоттың офицері болған жұмысшының отбасында дүниеге келген. Ұлты - қазақ. Ол жетімдер үйінде өсті. Сол жерде қазақтарға тән емес, тарихқа белгілі есіміне ие болған. Филипптың білімі орта. Ол ата-анасынан өте ерте айырылды. Сондықтан Батумдық балалар үйінде оқыған. Жасөспірім кезінде ол ірі мергендік жарыстарында топ жарып «Ворошилов атқышы» белгісіне ие болды. Әскери теңіз флотында 1941 жылдан бастап қызмет еткен. Қара теңіз флотының Туапсин базасындағы музыкалық топтың мүшесі болды. Алайда көп ұзамай ұрыстық кемелерге ауысты. Оның құрамында жүріп алғаш рет Ұлы Отан соғысына қатысты. 1941 жылдың қыркүйегінде қоршауда қалған Одессаға қарсы жорыққа аттанды. Рубахоға теңізде ұзақ соғысуға тура келмеді: теңіз жаяу әскері құрамынан ол құрлықтық майданға аттанды. Атақты Севастополь қорғанысына қатысып ерліктің ерен үлгісін көрсетті. Марапаттары *КСРО Жоғарғы Президиумының 1944 жылғы 22 қаңтардағы бұйрығы бойынша неміс-фашистік басқыншыларына қарсы көрсеткен батылдығы мен батырлығы үшін 1-ші дәрежелі старшина Рубахо Филипп Яковлевичке қайтыс болғаннан кейін Кеңес Одағының Батыры атағы берілді. *Ленин орденімен (1944) және Қызыл Жұлдыз орденімен (1943) марапатталды. Естелік Дереккөздер
Николай Михайлович Амосов

Амосов Николай Михайлович (6 желтоқсан, 1913, Ольхова ауылы, Череповец уезді, Новгород губерниясы, Ресей империясы – 12 желтоқсан, 2002, Киев, Украина) - украин және КСРО хирургы, дәрігер-ғалым, кибернетик. Салауатты өмір салтының пропагандисті болғанына танымал. Жанұясы *Жұбайы - Лидия Васильевна Денисенко (12 желтоқсан, 1920 - 7 сәуір, 2014) *Қызы - Екатерина Николаевна *Немересі - Анна Кітаптары *1964 — «Мысли и сердце» *1965 — «Записки из будущего» *1969 — «Искусственный разум» *1975 — «ППГ 2266» *1977 — «Раздумья о здоровье» *1979 — «Здоровье и счастье ребёнка» *1983 — «Книга о счастье и несчастьях» *1996 — «Преодоление старости» *1997 — «Моя система здоровья» *1998 — «Голоса времен» *2000 — «Размышления» *2002 — «Энциклопедия Амосова» *2003 — «Мое мировоззрение» Сыртқы сілтемелер *[http://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=9078 Николай Михайлович Амосов]
Борис Васильевич Ананьич

Ананьич Борис Васильевич (4 наурыз, 1931, Ленинград - 20 шілде 2015, Санкт-Петербург) - Ресей және кеңестік тарихшы. Жанұясы *Әкесі - Василий Емельянович Ананьич *Анасы - Анна Никитична Басты еңбектері *Ресейлік және халықаралық капитал (1897—1914) *Ресей банк үйлері (1860—1914) Сыртқы сілтемелер *[http://www.ras.ru/win/db/show_per.asp?P=.id-2188.ln-ru Профильі]
Сергей Михайлович Андоньев

Андоньев Сергей Михайлович (9 қыркүйек, 1910, Харьков - 1984) - металлургия саласындағы украин кеңестік ғалым, филология ғылымдарының докторы, профессор (1961). Басты еңбектері *Металлургиялық пештердің буландырып салқындауы Марапаттамалары *Ленин ордені *Қызыл Ту ордені *КСРО медальдары Естелік *Харковьте қоладан жасалған Сергей Михайлович Андоньев атына арналған ескерткіш орнатылған. Сыртқы сілтемелер *[http://www.rgantd-samara.ru/searchvdnt/id/285/ Андоньев Сергей Михайлович]
Бітеу буын

Бітеу буын — ортасындағы дауыстыны екі жағынан дауыссыз дыбыстар қоршаған буын. Мысалы: бал, таң, көз, тарс, төрт, қант, бұлт, штамп, класс, грамм, мектеп, балдай, жылдам, балдырған, бірлестік. Дереккөздер
Тұйық буын

Тұйық буын дегеніміз дауысты дыбыстан басталып, дауыссыз дыбысқа бітеді. Көбінесе бірінші буында кездеседі. Мысалы * Бірінші буында: ат, ет, от, ант, өрт, арт, * Екінші буында: киік, тиын, * Үшінші буында: тұңғиық, ақиық, * Төртінші буында: әдебиет, мәдениет Дереккөздер
Сиюй Шуй Дау Цзи

Сиюй Шуй Дау Цзи — 1811-1821 жылдар аралығында қылмыс жазасын Іледе (Құлжада) өтеп жүрген қытай шенеунігі Сюй Сун Іледегі манчжур ұлығы Сун Цзюньнің тапсырысымен құрастырған кітабі. Кітап 5 цзюаньнан құралады. Автор Орта Азиядағы 11 ірі көлге құйылатын өзен жүйелерін картаға түсіріп, оларға тәптіштеп түсіндірме бере отырып, сол өзен-көлдердің бойындағы көлік жолдары, елді мекендер, әскери бекіністер, өнімдер, тарихи ескерткіштер және этностық жағдай сияқты мәселерді де баяндайды. Бұл кітаптағы қазақ, қырғыз жерлері туралы мәліметтерді біз кітаптың 4-ші цзюанындағы "Балқаш норға (Балқаш көліне) құйылатын өзендер", 5-ші цзюанындағы "Теміртау норға (Ыстық көлге) құйылатын өзендер", "Алақту норға (Алакөлге) құйылатын өзендер" деген тарауларынан көре аламыз. Алдынғы тарауда көрсетілген "Сиюй ту чжи" кітабындағыдай, бұл еңбекте «Алматы» атауын өзендерімен байланыстырып, бір жерде "Гурбан Алимату шуй (Үш Алматы өзені)" деп алса, тағы бір жерде "Алимату (Алматы)" деп тікелей атаған. Осыған қоса кітапта "Гурбан Алимату өзен" бойында орналасқан тағы бір "Алимату Шалаболэ" деген жердің атауын көрсетеді. Автор бұл жер туралы мынадай мәлімет береді: Жоңғардың билеушісі Галдан Церен өз кезінде қазақтардан қорғану үшін осы "Алимату Шалаболэ" жеріне 10 000 әскер шоғырландырылған. Бұдан тыс автор "Сиюй вэнь цзянь лу" атты кітабында сақталған осы "Шалаболэ" жеріне қатысты мынадай бір деректі келтіреді: 1770 жылы Торғауыт қалмақтар Еділ өзенінің бойынан Қытайға көшіп бара жатқанда қазақтың хандары Абылай, Әбілпейіз, Әбілмәмбет және сұлтандары Ералы, Нұралылардың соққысына ұшырап Шалаболэның солтүстік шекарасына келгенде алдынан 100 000-нан астам бұрыттар (қырғыздар) жаулап келеді, сонда Торғауыт қалмақтар Шалаболэның солтүстік шекарасынан қашып өтіп 1000 ли-ден астам қашықтыққа барғанда шөлді жерде қаңсығандықтан жылқы мен сиырдың қанын ішіп, сол себептен оба тарап 300 000-нан астам адамынан, 6/10 немесе 7/10 мал басынан айырылып қалған. Осы деректерге қарағанда қытайша "Шалаболэ" деп транскипцияланған бұл жер тарихта көшпелілердің шоғырланатын әйгілі мекені, XVIII ғасырдың бірінші жартысында (Галдан Цереннің өмір сүрген уақыты 1695-1745 жылдар аралығы) үлкен әскери бекініс болған. "Алимату Шалаболэ" деп қосарлап көрсетіліп тұрған атаудан аталмыш жер Алматы өзені бойында орналасқан деп айта аламыз.
Майкл Бэй

Майкл Бенжамин Бэй (; 17 ақпан, 1965, Лос Анжелес, Калифорния ) — америкалық кинорежиссёр және кинопродюссер. Әлемнің ең кассалық режиссерлерінің бірі — оның фильмдері көрсетілімдерде 5,7 млрд-тан астам АҚШ долларын жинады. Өмірбаян Бэй Лос-Анжелес қаласында дүниеге келіп, өгей ата-анасының қолында тәрбиеленді. Пасадендегі Өнер дизайн колледжде оқыған, Уэслиан университетін бітірген. Мектеп бітіргеннен кейін клипмейкер музыкалық индустрияда қызмет атқарды. Осында ол Мит Лоуф, Ричард Маркс, Донни Осмонд, Лайонел Ричи мен Тина Тернер сияқты музыканттардың клиптерімен жұмыс істеген болатын. Сонымен қатар, ол ірі (Nike, Reebok, Budweiser мен Coca-Cola) сияқты компаниялардың жарнамалық бейне роликтерін түсіруге қатысқан. Оның ең үздік жарнамалық роликтерінің қатарына «Got Milk?» атты жарнамалық роликтер жинағы кірген болатын. Майкл Бэйдің ең бірінші фильмі 1995 жылғы шыққан «Плохие парни» болды. Осы фильм финанстық жетістікке, сонымен қатар көрермендер келісіміне ие болды. 19 миллион доллар бюджетімен фильм әлемдік көрсетілімде бір жарым жүздіктерді жинақтады. Режиссердің екінші жобасы - «Жартас» фильмы, оған жұмсалған қажеттіліктерді айғақтап шығып, түсірушінің келешек өнерлік бағытын анықтай түсті - Бэй жоғарғы бюджеттік атыс-шабыс жанрындағы фильмдерде специализациясын бастады. 2006 жылы Бэй мен «Wydncrest Holdings», Джейсм Кэмерон мен Стэн Уинстонның «Digital Domain» атты фильмдердегі арнайы эфекттермен айналысатын компанияны өз иеліктеріне алды. Сонымен қатар, ол «Platinum Dunes» атты, қорқынышты фильмдермен айналысатын компанияны ашқан болатын (негізінен 70, 80 жылдардағы бейне түсірімдемелер). Оның «Армагеддон» мен «Трансформерлер: Жойылу дәуірі» фильмдері 1998 мен 2014 жылғы ең кассалық бейнелер болып шықты. Фильмография Музыкалық бейнеклип * «There You'll Be», Faith Hill (2001) * «Falling in Love (Is Hard on the Knees)», Aerosmith (1997) * «Objects in the Rear View Mirror May Appear Closer Than They Are», Мит Лоуф (1994) * «Rock 'n' Roll Dreams Come True», Мит Лоуф (1994) * «I'd Do Anything for Love (but I Won't Do That)», Мит Лоуф (1993) * «You Won’t See Me Cry», Уилсон Филлипс (1992) * «Do It to Me», Лайонел Ричи (1992) * «Love Thing», Тина Тёрнер (1992) * «I Touch Myself», Divinyls (1991) Қаламақысы * Жаман жігіттер (1995) - $100,000 (режиссерлік жұмысы үшін) * Перл-Харбор (2001) $26,000,000 (жинақталудың пайыздары) * Трансформерлер 3: Айдың арғы беті (2011) $100.000.000 Дереккөздер
2015 жылдың қарашасындағы Париждегі лаңкестік актілер

2015 жылдың 13 қараша күні Франция астанасы Париж қаласында болған атыстар және жарылыстар сериясы. Дерлік қалада бір уақытта бірнеше оқиға орын алды: республика президенті Франсуа Олланд болған Франция және Германия арасындағы футболдан жолдастық матчі кезіндегі «Стад де Франс» стадионның маңындағы жарылыстар, мейрамхана келушілерін жаппай ату және «Батаклан» театрындағы атыс. Террорлық актлер нәтижесінде 150-ден астам адам қаза болды, шамамен 350-ге жуық адам жараланды, 99 адам ауыр күйде. Шабуылдар 13 қараша күні француз астанасының бірнеше аймағында аз уақыт аралықпен 7 шабуыл (жарылыстар және жаппай атыс) жасалды. «Пети Камбодж» және «Ле Карильон» мекемелеріне шабуыл Париждің X аймағында орналасқан «Пети Камбодж» (Petit Cambodge) мейрамханасына және карама-қарсы ғимаратта орналасқан «Ле Карильон» (Le Carillon) барына жасалған қарулы шабуыл нәтижесінде шамамен 26 адам мерт болды. Шабуыл жергілікті уақыт бойынша сағат 21:20-да қасынан өтіп жатқан автомобильден жасалған. Атыстан мекемелер келушілері және қасынан өткен жаяу адамдар зардап шекті. Ішінде екі террористі бар автомобиль тез арада қылмыс орнынан жасырынған және қазіргі кезде іздестіру үстінде. «Ла Каса Ностра» пиццерияның жаныңдағы атыс Шабуыл Алиберт көшесінің оңтүстігінде қарай Париждің XI аймағындағы де ла Фонтен о Руа көшесінде орналасқан «Ла Каса Ностра» (La Casa Nostra) пиццериясының келушілеріне жасалды. Куәгерлердің айтуы бойынша олар автоматтан бір адам атып жатқанын көрді. «Стад де Франс» стадионының маңындағы жарылыстар Сағат 21:30-да «Стад де Франс» стадионының маңында екі жарылыс орын алды. Жарылыстар нәтижесінде 10 адам қаза болды. «Ла Белль Экип» кафесінің маңындағы атыс Париждің XI аймағындағы Шаронн көшесінде орналасқан «Ла Белль Экип» (La Belle Equipe) кафенің ашық террасасында жергілікті уақыт бойынша сағат 21:50-де қарулы шабуыл жасалды. Шамамен 19 адам қаза табылды. «Батаклан» театры Сағат 21:50-де шабуыл Париждегі XI аймақта орналасқан «Батаклан» театрына жасалды. Бұл шабуыл нәтижесінде шамамен 100 адам қаза болды, 118-ге жуық адам түрлі жарақаттар алды. «Форум-де-Аль» коммерциялық орталығына шабуыл Париждің I аймағында орналасқан Форум-де-Аль коммерциялық орталығында атыс және жарылыстар болғаны туралы хабар түсіп жатыр. Плас дю Тампль Тағы бір басқыншы жергілікті уақыт бойынша сағат 0:42-де Дю Тампль алаңында өзін-өзі жарды. Зардап шеккендер және құрбандар жоқ. Халықаралық реакция Террорлық актлерден кейін кейбір елдер үш түспен (қызыл, ақ, көк) ғимараттарды, ескерткіштерді жарық түсіру арқылы Францияға өзінің қолдауын көрсетті. Дереккөздер
Николай Николаевич Аничков

Аничков Николай Николаевич (21 қазан, 1885, Санкт-Петербург, Ресей империясы - 7 желтоқсан, 1964, Ленинград, КСРО) - доктор медицинских наук (1912), профессор (1920). Басты еңбектері *Über die Veränderungen der Kaninchenaorta bei experimenteller Cholesterinsteatose, 1913; *Das Wesen und die Entstehung der Atherosklerose. — Erg. Inn. Med., 1925; *Experimental Arteriosclerosis in Animals. In: Arteriosclerosis. A survey of the problem, 1933, 1967; *Compensatory Adjustments in the Structure of the Coronary Arteries of the Heart with Stenotic Atherosclerosis, 1964. Естелік *Санкт - Петебургдегі ғалым жұмыс жасаған екі мекемеге мемориалды тақта орнатылған *Оның есімімен Атеросклероз зертханасы аталған Сыртқы сілтемелер *[http://dic.academic.ru/dic.nsf/ruwiki/1063597 Николай Николаевич Аничков]
Дмитрий Викторович Аносов

Аносов Дмитрий Викторович (30 қараша, 1936, Мәскеу - 5 тамыз, 2014, Мәскеу) - кеңестік және ресейлік математик, физика-математика ғылымдарының докторы (1966) Марапаттамалары *КСРО мемлекеттік сыйлығы Сыртқы сілтемелер *[http://www.ras.ru/win/db/show_per.asp?P=.id-187.ln-ru Дмитрий Викторович Аносов профильі] *[http://www.famous-scientists.ru/66/ Ресей ғалымдары]
Игнатий Петрович Антонов

Антонов Игнатий Петрович (28 желтоқсан, 1922, Витебск губерниясы - 1 ақпан, 2015, Минск) - Беларусь халықтық докторы. Жанұясы *Әкесі - Петр Иванович Антонов (1897—1942) *Анасы - Агриппина Степановна Антонова (1901—1987) *Әйелі - Лидия Николаевна Антонова Марапаттамалары *«Ерлігі үшін» медалі (1943) *Қызыл Жұлдыз ордені (1943) *Халықтар достығы ордені (1981) Сыртқы сілтемелер *[http://www.ras.ru/win/db/show_per.asp?P=.id-63161.ln-ru Игнатий Петрович Антонов]
Николай Павлович Антонов

Антонов Николай Павлович (12 желтоқсан, 1909, Иваново-Вознесенск, Ресей империясы - 3 қаңтар 1985, Иваново, КСРО) - кеңестік философ, философия ғылымдарының докторы, профессор. Қоғам қайраткері 1940 жылы Браслав қаласының қалалық кеңесінің мүшесі болып сайланды. Ғылыми еңбектері *Антонов Н. П. Сана мен ми — Иваново, 1955. Сыртқы сілтемелер *[http://glonoos.com/wp-content/uploads/%D0%94%D0%BC%D0%B8%D1%82%D1%80%D0%B5%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F-%D0%98.-%D0%92.-%D0%9C%D0%BE%D1%8F-%D0%BA%D0%B0%D1%84%D0%B5%D0%B4%D1%80%D0%B0.pdf Менің кафедрам]
Қарасу (Шідерті алабы)

Қарасу – Шідерті алабындағы өзен. Географиялық орны Қарағанды облысы Осакаров ауданы жерімен ағады. Бастауы Сарыбұлақ тауының батыс етегіндегі бұлақтардан алып, №8 тораптан төменде Шідерті өзеніне сол жағынан құяды. Гидрографикасы Ұзындығы 43 км, су жиналатын алабы 304 км. Ұзындығы 27 км болатын шағын 5 саласы бар. Өзен арнасының жағалауы орта ағысында жарқабақты келген, Шідертіге құяр сағасында жайылма құрайды. Аңғары шабындық және жайылым. Дереккөздер
Париждің XI аймағы

Париждің 11-аймағы (Arrondissement de Popincourt) — Париждегі 20 муниципалды аймақтардың бірі. Аймақтың жалпы аумағы 367 гектарды құрайды. Географиялық орналасуы 11-аймақ Сена өзенінің оң жақ жағалауында орналасқан. Шығыста 20-шы аймақпен шектес, батыста 10-шы және 3-ші аймақтармен, солтүстікте 19-шы және оңтүстікте 12-ші аймақтарымен шектес. Орамдар № 41-44 орамдары: * Фоли-Мерикур (Quartier de la Folie-Méricourt) * Сент-Амбруаз (Quartier Saint-Ambroise) * Рокетт (Quartier de la Roquette) * Сент-Маргерит (Quartier Sainte-Marguerite) Халқы 2005 жылғы халық санағының мәліметі бойынша 11-ші аймақта 150 500 адам тұрады, халықтың тығыздығы - 41 008 адам/км². Бұл Париж қаласының 7 % тұрғындарын құрайды. Осылайша, 11-ші аймақ Париждің ең халық тығыз орналасқан аймағы болып табылады. Сыртқы сілтемелер * [http://www.mairie11.paris.fr/ Мэрияның ресми сайты]
Париждің X аймағы

Париждің 10-аймағы, — Париждегі 20 муниципалды аймақтардың бірі. Аймақтың жалпы аумағы 289 гектарды құрайды. Географиялық орналасуы 10-аймақ Сена өзенінің оң жақ жағалауында орналасқан. Шығыста 11-ші аймақпен шектес, батыста 9-шы, солтүстікте 18-ші және оңтүстікте 3-ші аймақтарымен шектес. Орамдар № 37-40 орамдары: * Сен-Вэнсен-де-Поль (Quartier Saint-Vincent-de-Paul) * Порт-Сен-Дени (Quartier de la Porte-Saint-Denis) * Порт-Сен-Мартэн (Quartier de la Porte-Saint-Martin) * Сен-Луи ауруханасы (Quartier de l’Hôpital-Saint-Louis) Халқы 2005 жылғы халық санағының мәліметі бойынша 10-шы аймақта 89 600 адам тұрады, халықтың тығыздығы - 31 004 адам/км². Бұл Париж қаласының 4,2 % тұрғындарын құрайды. Көрнекті жерлері ]] * Сен-Мартен каналы * Әулие Викентий де Поль шіркеуі Көшелер, алаңдар * Фобур Сен-Дени көшесі * Республика алаңы * Ла Шапель бульвары Сыртқы сілтемелер * [http://www.mairie10.paris.fr Мэрияның ресми сайты] *
ДНҚ репликациясы

Ағзалар жасушалардың бөлінуі нәтижесінде өсіп, жетіледі. Микроспекирометрия әдісімен зерттегенде жасуша бөлігіндегі ДНҚ молекуласында екі есе көбейетіндігі дәлелденеді. ДНҚ молекуласының екі еселеніп өсуі ДНҚ репликациясы деп аталады ( - «қайталау»). Эукариоттағы репликация Джеймс Уотсон, Фрэнсис Крик болжамдағандай эукариоттарда ДНҚ реплекациясы жартылай сақтау (консервативті) деп аталатын жолпен жүруі керек. Олардың гипотезасын М.Мезельсон және Ф.Сталь радиоактивті таңбалы атом әдісін қолданып дәлелдеді. E coli бактерияларының аналық ДНҚ молекуласын азоттың ауыр N15 таңбасымен зерттегенде екінші циклдан кейін екі еселеніп өскен ДНҚ молекуласының бір тізбегі бұрынғы, аналық тізбегі, ал екінші комплементарлы тізбек жаңадан түзілген болып шықты. Экпирименталды материалдар бойынша консервативті реплекация мүмкін емес, яғни жаңадан түзілген екі ДНҚ молекуласының біреуінің екі тізбегі де аналық тізбектен, ал екінші ДНҚ молекуласының екі тізбегі де жаңадан құрылуы болмайды. ДНҚ репликациясының негізгі принциптері ДНҚ репликациясы бірнеше әмбебап принциптерге негізделген: # Жартылай-консервативтілік принципі Әр жаңа ДНҚ молекуласы бір аналық (ескі) және бір жаңадан синтезделген тізбектен тұрады. # Комплементарлық принцип Нуклеотидтер белгілі заңдылықпен жұптасады: аденин – тиминмен, гуанин – цитозинмен. Осыған байланысты жаңа тізбектің құрылысы дәл анықталады. # Антипараллельдік принцип ДНҚ-ның екі тізбегі бір-біріне қарама-қарсы бағытта орналасады (5'→3' және 3'→5'). Репликацияның негізгі кезеңдері Инициация (басталу кезеңі) Бұл кезеңде арнайы фермент – геликаза ДНҚ-ның қос спиралін ажыратады. Нәтижесінде репликациялық айыр (вилка) түзіледі. Топоизомераза ДНҚ-ның артық шиеленісуін азайтады. Ал праймаза қысқа РНҚ-праймерлер синтездейді, өйткені ДНҚ-полимераза синтезді өздігінен бастай алмайды. Элонгация (ұзару кезеңі) Негізгі синтез жұмысы ДНҚ-полимераза арқылы жүреді. Ол праймерден бастап жаңа тізбекті 5'→3' бағытта құрастырады. * Жетекші тізбек үздіксіз синтезделеді. * Кешігуші тізбек үзікті түрде, қысқа Оказаки фрагменттері арқылы түзіледі. Терминация (аяқталу кезеңі) РНҚ-праймерлер арнайы ферменттер арқылы алынып тасталады, олардың орны ДНҚ-мен толтырылады. ДНҚ-лигаза Оказаки фрагменттерін бір-бірімен біріктіріп, тұтас тізбек түзеді. Осылайша екі бірдей ДНҚ молекуласы қалыптасады.[https://www.genome.gov/genetics-glossary/DNA-Replication?utm_source=chatgpt.com [ 2 ] ] Дереккөздер
Анатолий Васильевич Альбенский

Альбенский Анатолий Васильевич (19 қазан 1899 - 4 шілде, 1984) - кеңестік ғалым, ауыл шаруашылығы ғылымдарының докторы, профессор. Марапаттамалар *Ленин ордені (1954) *Қызыл Ту ордені (1967) Сыртқы сілтемелер *[http://www.rashn.ru/about/corresponding_members/31824/ Анатолий Васильевич Альбенский]
Семён Александрович Альтшулер

Альтшулер Семён Александрович (24 қыркүйек 1911 Витебск - 24 қаңтар, 1983, Қазан) - кеңестік физик. Марапаттамалары *Қызыл Жұлдыз ордені *Қызыл Ту ордені *«Құрмет белгісі» ордені *Үш Отан соғысы ордені Еңбектері *С. А. Альтшулер. Парамагнитті дыбысты жұту (1961). Сыртқы сілтемелер *[http://kazan.ws/cgi-bin/people/print.pl?actionsub_sub&id_sub35&id_sub_sub15&id_razdel7&wh=sub Семён Александрович Альтшулер]
Ақпараттық РНҚ

Ақпарыттық РНҚ сирек жағдайда матрицалық РНҚ (мРНҚ) деп те аталады, өйткені информациялық РНҚ-да, матрицадағыдай, полипептид синтезделеді. мРНҚ молекуласы тиісті гені бар ДНҚ-ның белгілі учаскесінде синтезделеді жəне сол геннің көшірмесін дəл түсіріп алады. Осындан кейін мРНҚ ядродан цитоплазмаға шығады да, рибосомалармен қосылады, ақуыз синтезі осылайша басталады. Жануарлар жасушасындағы мРНҚ тіршілігі бірнеше сағатқа, тіпті бірнеше күнге созылуы мүмкін. Осы мезгіл аралығындағы ақуыздың жүздеген, тіпті одан да көп молекулалары синтезделеді. Жасуша құрамындағы мРНҚ мөлшері шамалы ғана (5% шамасындай), бірақ ол ерекше əсерлі келеді. мРНҚ алуан текті, ол жағдай жасуша синтездейтін ақуыздардың түріне байланысты, өйткені əр мРНҚ ақуыздың бір түрін ғана синтездеуге жауапты. Пре-мРНҚ гетерогенді ядролық мРНҚ деп те аталатын, ол аса үлкен гигант молекула болып табылатынын атап айту қажет. Мұның құрамында басқа нуклеотидтермен бірге аденильдік нуклеотидтердің 200 шамасына дейінгі қалдықтардан тұратын ұзын тізбек бар. Пре-мРНҚ процессинг құбылысына ұшырайды. Ферменттердің əсерімен одан РНҚ-ның бір бөлшегі жəне поли-А бөлініп шығады, осылайша активті де дайын мРНҚ босап шығады. Бірақ мұның молекуласында да або белгіленбеген учаскелер үнемі бар, атап айтқанда құрамында аденил қышқылының 50-75 қалдығынан құралған ұзын поли-А бар. Бұл жағдай гемоглабин, миоглабин, инсулин, интерферонның мРНҚ-сы бойынша тəжірибе жүзінде дəлелденген, олар таза күйінде бөліп алынған. Трансляцияға қатысты поли-А қызметі əлі толық анықталған жоқ. Дереккөздер
Александр Игнатьевич Андреев

Андреев Александр Игнатьевич (12 наурыз, 1887 Санкт-Петербург - 12 маусым, 1959, Ленинград) - орыс тарихшысы, тарих ғылымдарының докторы, профессор. Естелік Александр Игнатьевич Андреев атымен Антарктидадағы тау шыңы аталған. Жанұясы *Әкесі - Игнатий Андреевич; *Анасы - Екатерина Ильинична. Сыртқы сілтемелер *[http://bse.chemport.ru/andreev_aleksandr_ignatevich.shtml Библиография]
Тасымалдаушы РНҚ

Жасушадағы барлық РНҚ-ның 10% шамасындай транспорттық РНҚ (тРНҚ). Транспорттық РНҚ молекуласы құрамына 70-84 нуклеотид кіреді, оның М үлкен емес, 25000-30000. тРНҚ құрамынан 30 шамасына дейін қалыптан тыс, минорлық затты қалдықтар деп аталатын қосылыс табылған. тРНҚ қызметі активтелген амин қышқылдарын ақуыз синтезделетін орынға жеткізу болып табылады. Жасушада 50 шамасындай тРНҚ бар, ал амин қышқылының саны 20 ғана екені белгілі. Демек, бір амин қышқылын екі жəне одан көп тРНҚ тасымалдайды екен. Сол сияқты əр амин қышқылын өзінің арнаулы тРНҚ-сы тасымалдайды. Барлық тРНҚ-ның жалпы жоспар бойынша құрылғаны, олардың кеңістіктік қүрылымы бірдей екендігі, пішінінің беде жапырағына ұқсайтыны анқыталған. Барлық тРНҚ конформациясы ұқсас болғанымен, нуклеотидтердің орналасу реті əр түрлі. Бірінші болып Р.Холли аланин-тРНҚ молекуласының нуклеотидтік тізбегінде негіздердің өзара орналасу реттігін толық анықтады. Бұл үлкен ғылыми табыс басқада тРНҚ-лардың құрамын, құрылымын ашуға жол берді. РНҚ молекуласының екіншілік құрылымы дегеніміз - молекуладағы жұп негіздер атомдарының кеңістікте орналасу реттілігі. Дереккөздер
Атбас балық

Атбасар балық — сүйекті балықтар отряды, тебен балықтар тұқымдасының бір түрі. Тебен балықтар тұқымдасына, сондай-ақ сыбызғы балық және теңіз айдаһарлары жатады. Атбас балықтардың 32 түрі бар. Олар тропиктік және қоңыржай климатты аймақтардағы су айдындарының саяздау жерлерінде тіршілік етеді. Атбасты балықтар суасты шөптесіндердін, маржан рифтерін және мангр өсімдігі көп өскен жерлерді мекендеді. Еуропада Темза өзенінің сағасынан атбас балықтардың шоғыры табылып жүр. Ересектердің дене тұрқы-2-30 см аралығында. Денесін балықтардікіндей қабыршық емес, сүйекті жұқа сақиналар жапқан. Арқа қанаттарын ирелеңдетіп, спираль тәрізді оратылған ұзын құйрығын өсімдіктерге орап, суда тігінен қалқып тұрады. Пішіні ерекше, балықтан гөрі шахмат ойынындағы атқа ұқсайды. Уылдырық салатын қалтасы құйрық астында орналасқан, ол жабық тұрады. Қалтаның алдыңғы бөлімінде уылдырық салатын кішкентай саңылау болады. Уылдырығын аналығы аталықтың қалтасына салады. Уылдырық аталықтың денесінде өсіп-жетеліп, дүиеге келеді. Атбас балық - аталығы бал туатын жер бетіндегі бірден-бір жануар. Орта есеппен 5-10 жыл өмір сүреді. Планктондармен, балық уылдырықтарымен және майда жәндіктермен қоректенеді. Басында бесбұрышты жұлдыз тәрізді тәжі бар. Түтік сияқты тұмсығының ұшында сыбызғы балықтікендей кішкентай тіссіз қисық айызы болады. Қоршаған ортаға бейімделіп,реңін өзгерте алатындықтан олар су өсумдіктер арасынан байқалмай да қалады. Біле жүр * Атбас балықтың денесіндегі сақиналар саны әрқайсысында әртүрлі болады. * Атбас болықта тіс те,асқазан да болмайды.Жеген тамағы ас қорту жүйелерінен тез өтіп кететіні сонша,ол үнемі тамақ жеп жүруге мәжбүр. * Жақсы жүзе алмайтындықтан көбінесе теңіз түбінде қозғалмай тұрады.
Нуклеозидтрифосфат

Нуклеозидтрифосфат (, NTP) — үш фосфаты бар нуклеозидтер. Нуклеозидтрифосфаттар тірі ағзада маңызды қызметтер атқарады. Негізгі мəлімет Нуклеозидтегі пентозаның көміртегі атомына эфирлік байланыспен бір фосфат тобын қосса, нуклеозид монофосфат түзіледі. Егер нуклеозид монофосфатқа тағы бір немесе екі фосфат тобын қосса, негіздің атын қосып олар аталады: нуклеозид дифосфат деп немесе нуклеозид трифосфат деп. Фосфаттың үш түрлі жағдайын œ, ß, ý əріптерімен белгіленеді. Ағзада рН 7 шамасында азотты негіздер ионданбайды, ал фосфат топтары қышқыл болғандықтан, диссоциацияланады, екі, үш, төрт теріс зарядтар тиісті топтарда пайда болады. Жасушада көп мөлшерде АТФ болады, оның молекуласында қоректік заттар тотыққанда босанып шығатын энергия қор болып жиналады. Ол гидролизденіп, АДФ пен бейорганикалық фосфатқа ыдырағанда энергия бөлініп шығады. Сол энергия ағзаның тіршілік əрекеті үшін жұмсалады. АТФ фосфат тобының негізгі көзі, фосфатты жеткізіп беруші қосылыс жəне биохимиялық реакцияларда энергияны тасымалдаушы. Ол қосылыстардың фосфорланып активтенуіне қатысады, фосфорланған заттар биосинтез процесінде пайдаланады. Барлық жасушаларда шағын мөлшерде ЦТФ, ГТФ, УТФ, ТТФ ккздеседі. Оларда жоғары энергиялы қосылыстар. Ал dАТФ, dГТФ, dЦТФ концентрациясы тіпті төмен болады. Нуклеозидтрифосфаттар нуклеин қышқылдарының, кейбір коферменттердің, циклды нуклеотидтердің синтезінің ізашары болып табылады. Дезоксирибонуклеозидтрифосфаттардан генетикалық зат - ДНҚ түзіледі, ал рибонуклеозидтрифосфаттардан РНҚ молекулаларының барлық түрлері синтезделінеді. Дереккөздер
Татьяна Николаевна Азовская

Татьяна Азовская (8 қазан 1948 жыл, Орал қаласы) — ақын. Татьяна Азовская 1973 жылы ҚазҰУ-тін бітіреді. Одан ары қарай Семей облысындағы «Иртыш» газетінде тілші, Ақтөбе драма театрында әдеби қызметкер болып істейді. Сонымен қатар, ол Батыс Қазақстандағы «Приуралье» газетінде тілші қызметін атқарған және де бірқатар өлеңдердің авторы. Жарық көрген өлең жинақтары: * Благодарю судьбу (1980 жыл), * Письмо из осени (1981 жыл), * Смуглое лето (1985 жыл). Сондай ақ ол «Жігер» жастар шығармашылық фестивалінің лауреаты (1981 жыл). Дереккөздер
Париждің I аймағы

Париждің 1-ші аймағы, Arrondissement du Louvre — Париж қаласындағы ең көне муниципалды аймақтарының бірі. Quartier des Halles аймағының құрамына кіретін орамдарының бірі, өз бастауын Орта ғасырлардан алады. Географиялық орналасуы 1-ші Париж аймағы негізінде Сена өзенінің оң жақ жағалауында орналасқан, бірақ Сите аралының батыс жағы да аймақтың құрамына кіреді. Аймақтың ауданы 183 гектарды құрайды. Бұл Париждегі ең кішкентай аймақтардың бірі. Солтүстікте 2-ші аймақпен шектес, батыста 8-ші, оңтүстікте (қарама-қарсы жағалау) 6-шы және 5-ші, шығыста 3-ші және 4-ші муниципалды аймақтармен шектес. Халқы 1999 жылдың халық санағы бойынша 1-ші аймақтың халық саны 16 888 адамды құрады. Халық тығыздығы 9 228 адам/км². Бұл Париж қаласының 0,8 % тұрғындарын құрайды. Орамдар 1-ші аймақтың құрамына келесі орамдар кіреді: Басқару органдары 2008 жылдың наурызында төртінші рет либерал-консервативті Халық қозғалысы үшін одақ партиясының мүшесі Жан-Франсуа Легаре́ (Jean-François Legaret) болып сайланды. * Мэрияның мекен-жайы: : 4, Place du Louvre : 75001 Paris * Телефон: 01 44 50 75 01 Көрнекті жерлері * Лувр * Кіші салтанат қақпасы * Вандом колоннасы * Консьержери (париж түрмесі) * Франция банкі * Париж қор биржасы * Ле-Аль * Әділеттілік сарайы * Оранжери музейі * Пале-Рояль (Патша сарайы) * Сент-Шапель * Жаңа көпір * Комеди Франсез * Ритц мейманханасы * Сент-Эсташ шіркеуі * Сен-Лё-Сен-Жиль шіркеуі Саябақтар, алаңдар * Тюильри бағы * Пале-Рояль саябағы * Шатле алаңы * Риволи көшесі * Вандом алаңы * Дофин алаңы Сыртқы сілтемелер * [http://www.mairie1.paris.fr/ Мэрияның ресми сайты]
Транскрипт

Транскрипттер - жаңадан түзілген ұзын РНҚ тізбектері, олар тікелей ақуыз синтезіне қатыса алмайды, ферменттер əсерінен модификацияланады. Осылай транскрипциядан кейін РНҚ-ның қайта құрылуы процессинг деп аталады. Процессингтен кейін транскриптер, ізашарлар, "піскен" РНҚ-ға айналады. Процессингте мынадай реакциялар жатады: * ұзын тізекті транскрипттерді қысқарту * кейбір РНҚ молекулаларына нуклеотидтерді қосу * негіздерді жəне рибоза қалдықтарын модификациялау Белгілі транскрипттерді бөлшектеп, модификацияланғаннан кейін транспорттық жəне рибосомдық РНҚ-лар түзіледі. Экзо - жəне эндонуклеоазалар белгілі нүктелерде тікелей əсер етеді, ұзын ізашар РНҚ тізбектерін немесе соңынан кесіп, қысқартады. Эукариоттағы процессинг түрлері Эукариот жасушасының гетерогендік ядролық мРНҚ-ның модификациясы күрделі жолмен жүреді. мРНҚ-ның көпшілігінде 3 түрлі процессинг болады. * бөріктеу жəне метилдеу * полиаденилдеу * интрондарды бөліп шығару жəне экзондарды бірге қосу.
Боранғали Ырзабаев

Боранғали Ырзабаев (15 қаңтар 1932 жыл, Ақтөбе облысы, Темір ауданы - 2 наурыз 1995 жыл) — Қазақстан жазушысы, тілші, «Еңбектегі ерлігі үшін», «Халық шаруашылығының көрмесі» медальмен, «Құрмет белгісі» орденінің иегері. Алғашында ол аудандық мектепте мұғалім болып істесе, 1959 жылдан бастап Павлодар облысы «Қызыл ту» газеті редакциясының әдеби қызметкері, бөлім меңгерушісі, 1962-65 жылдары «Лениншіл жас» гезетінің Тың өлкесі бойынша меншікті тілшісі, 1965-67 жылдары «Социалистік Қазақстан» газетінің Павлодар облысындағы, Орал облысындағы тілшісі болған. Ақынның алғашқы өлеңдері «Жас Дәурен» кітабында жарық көреді. Еңбектері Өлеңдері: * Қадірлі қалалар, * Ұшуға қанат керек, * Жер жүрегі соғады, * Бақ жұлдызым, * Ертіс Жайық арасы * Егінді көл жұлдызы (Очерктері). Дереккөздер
Ырғақты қара сөз

Ырғақты қара сөз немесе Ритмикалық проза деп шешендік қара сөзді айтады. Сөйлем, сөйлемшелердің өренкті ықшамдылығынан ырғақ реттілігі байқалып тұрады. Бұл термин ежелгі грек, латын және орта ғасыр әдебиетінде қалыптасты, сөйтіп 16-19 ғасырларда Еуропа прозасына әсер етті. Бұл әсіресе Карамзин және Гогольдің шығармаларынан байқалады. Ритмикалық прозаны өлеңмен шатастыруға болмайды. Қазақтың шешендік қара сөздерінде ырғақ бар. Қазақ әдебиетінде, мысалы, Аймауытовтың шығармаларында ырғақты қар сөз үлгісі кездеседі . Дереккөздер
Рахметолла Ыдырысов

Рахметолла Ыдырысов (1 қыркүйек 1928 жыл, Астана - 18 қаңтар 1991 жыл) — ғалым, филиология ғылымынң кандидаты. 1946 жылы ҚазҰУ-ды біртіреді. 1946-54 жылдары сол кездегі Ақмола облысындағы «Лениншіл Жас» газетінде әдеби қызметкер, село жастары бөлімінің меңгерушісі, "Пионер", "Білім және Еңбек" журналының редакторы, 1961-63 жылдары "Лениншіл жас" газетінің редакторының орынбасары, 1963-66 жылдары Қазақ мемлекеттік баспасының редакция меңгерушісі, 1966-71 жылдары "Қазақстан КП ОК" насихат бөлімінің нұсқаушысы, 1971-77 жылдары "Қазақ календарінінің" бас редакторы болып ж9мыс атқарады. Оның «Отты жылдар шежіресі» атты кітабі 1971 жылы жарық көреді. Дереккөздер
Шәкір Шәкімшәрім Ыбыраев

Шәкір Шәкімшәрімұлы Ыбыраев (1950 жыл Қызылорда облысы, Шиелі ауданы) - фольклортанушы, ғалым, филологиялық ғылымдардың кандидаты, профессор. 1973 жылы ҚазҰУ-ды бітіріп, Мәскеудегі әлем әдебиетінің институтында білімін жалғастырып, бұл оқу орнын 1976 жылы бітіреді. 1979 жылы ҚР ҰҒА Шығыстану институтының аспирантурасын бітіреді. Алғашқы еңбек жолын ол Әдебиет және Өнер институтында кіші ғылым қызметкері болып бастайды, 1882-89 жылдары ҚазҰУ-ға доцент, 1995-2000 жылдары Әдебиет және Өнер институтының директоры болып қызмет атқарады. Еңбектері Ғалымның "Қорқыт ата", "Қазақ эпосы", "Эпос әлемі", "Оғыз батырлық эпосының поэтикасы", "Дастан құрылымы" секілді 60-тан астам ғылыми мақалалары жарық көрді. Марапаттамалары Фольклор және түркітану саласындағы зерттеуі үшін 1998 жылы Түркияның Ататүрік мәдениет, тіл және тарих қоғамының мүшесі болып сайланады. Ал 1991 жылы ҒА-ның Ш.Уәлиханов атындағы сыйлық иегері атанды. Дереккөздер
Батаклан (театр)

«Батаклан» — Париждегі театр, XI аймақтағы Вольтер бульварында орналасқан. Тарихы «Батаклан» кафе-шантан ретінде негізледі. Бірінші қабатында театры бар кафе орналасқан, ал үстінгі қабатында үлкен би залы болған. Театр 1865 жылдың 3 ақпан күні ашылды, кейін тетардың иелері жиі ауысып тұрды. 1926 жылы ғимарат сатылып, кинотеатр ретінде жұмыс істей бастады. 1933 жылы өрт кезінде ғимарат зақымдалған және ішінара қирады. 1950 жылы жаңа қауіпсіздік стандартарына сай ғимарат ішінара бұзылды, ал 1969 жылы кинотеатр жабылды. 2006 жылы театрдың қасбеті түпнұсқалық түстерге боялды, бірақ түпнұсқалы пагода қалпына келтірілген жоқ. 2015 жылдың 13 қараша күні Париж қаласында болған басқа террорлық актлермен қатарлас Батакланда атыс орын алды, шабуыл нәтижесінде шамамен 100 адам кепілге алынды. Тұтқынға алу және кейінгі құтқару операцияның барысында 100-ден астам көрермен мерт болды. Тағы қараңыз * Париждегі террорлық актлер Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *
Ле-Аль

Ле-Аль (, айтылуы: ) — Париждегі Сена өзенінің оң жақ жағалауындағы 1-ші аймақта орналасқан орам. 1970-ші жылдарының басына дейін бұл жерде Орталық азық-түлік базары орналасқан. Кейін 1972 жылы, оның орнына балаларға арналған ойын алаңдары бар саябақтар мен саяжолдар салынды. Сонымен қатар төрт қабатты жер асты «Форум-де-Аль» (Le Forum des Halles) коммерция орталығы, тропикалық өсімдіктерге арналған жылыжайы бар бассейн, кинотеатрлар, балалар кітапханасы, музыка мектебі - консерватория. Сыртқы сілтемелер *[http://en.forumdeshalles.com/ forumdesHalles.com] *[http://www.insecula.com/musee/M0104.html/ Châtelet-Les Halles, på Insecula.com] *[http://www.projetleshalles.com/index/index1.htm Projet Les Halles] (ресми сайты)
Бальзамдық линимент

Бальзамдық линимент (Вишневский бойынша) — сыртқа қолдануға арналған, Өзіне тəн иісі бар, ашық-қоңырдан жасыл-қоңыр түске дейінгі асептикалық линимент. Сыртқа қолдануға арналған біріктірілген препарат, антисептикалық және жергілікті тітіркендіретін əсер етеді, регенерация үдерісін жеделдетеді. Тері мен жұмсақ тіндердің жарақаттан кейінгі, операциядан кейінгі ұзақ уақыт жазылмайтын жараларда қолданылады. Құрамы Бір сықпаның құрамында белсенді заттар: қайыңның қара майы - 1.2г, ксероформ - 1,2г; қосымша заттар: сусыз коллоидты кремнийдің қостотығы, майсана майы. Жағымсыз əсерлері Дəрілік затты жаққан орны қызару, ісіну, қышыну түрінде терінің тітіркенуі, терінің аллергиялық реакциялары. Қолдануға болмайтын жағдайлар * Қарамайға жəне ксероформға жоғары сезімталдық; * Тері мен жұмсақ тіндердің (абсцесті фурункул, карбункул, гидраденит, парапроктит, лимфаденит) жедел іріңді аурулары.
Тоғытба

Тоғытба – Түркістан облысы, Шымкент қаласы, Түлкібас ауданында, Сайрам-Өгем мемлекеттік ұлттық табиғи паркі аумағында ағып өтетін өзен, Сусіңген көлінен үш шақырымда орналасқан. Өзеннің орта белінде қола дәуірінің жартастағы белгілері. Дереккөздер
Дублиннің конференц-орталығы

Дублиннің конференц-орталығы (CCD) — Ирландияның астанасы Дублин қаласында орналасқан. 2010 жылдың қыркүйек айында ашылды, бұл американ-ирланд сәулетші Кевин Рочтың жұмысы. Сыртқы сілтемелер * [http://www.theccd.ie Ресми сайты]
Мерғали Жанғалиұлы Ыбыраев

Мерғали Жанғалиұлы Ыбыраев (13 маусым 1942 жыл, Шығыс Қазақстан облысы, Абай ауданы, Қарауыл кенті — 1997 жыл қараша айы, Семей) — ақын, публицист, этногроф, драматург, сазгер. Ол 1965 жылы Семей педагогикалық институтын бітіреді. Ол ауылдық мектептерде мұғалім, Абай ауданындағы "Совхоз туы" газетінде тілші, бөлім меңгерушісі, "Лениншіл жас" газетінің Семей облысындағы меншікті тілшісі, 1979-97 жылдары "Семей таңы" газеті мен қайта шыққан "Абай" журналының бөлім меңгерушісі қызметтерін атқарған.Белсенді ғылым публицист қызметі үшін Кенжебаев атындағы атындағы республикалық сыйлықтың иегері. Еңбектері Ол "Темір тұлпар", "Өнегелі өркен", "Судағы сәуле", "Күміс" тау өлең жинақтары, екі томдық "Жоғалған өзен" романының авторы.Оның Шәкәрім, Жігер спектакльдері Абай атындағы Семей музыкалық драма театрында қойылған. Және де ол көптеген әндердің авторы.Қалқаман Мамыр спектаклінің музыкасын жазған. Дереккөздер
Күлән Шілдебаева

Күлән Шілдебаева (29 желтоқсан 1929 жыл, Қарағанды облысы, Қарқаралы ауданы — 20 қаңтар 2000 жыл, Тараз) - қазақ кеңес ақыны. Күлән Шілдебаева Қазақ педагогикалық институтын бітірген. Алматыда орта мектепте мұғалім қызметін атқарған. 1957 жылдан бастап Жамбыл қаласындағы мәдени-ағарту училищесін қазақ тілі мен әдебиетінен сабақ беріп, ұстаздық етті. Лақап аты – Күншуақ. Шығармашылығы Тұңғыш жыр жинағы "Арманым" 1962 жылы жырық көрген. Ол ондаған ән мәтіндерінің авторы. Кітаптары: "Тұңғыш кітап", "Арманым". Өлеңдері: "Қыз көңіл", "Бойжеткендер". Өлеңдер мен дастандары: "Іңкәрім", "Меруерт гүл", "Можжевельник", "Стихи". Дереккөздер
Шынияз Шанайұлы

Шынияз Шанайұлы (1819 жылы Нарын құмы, Сарытөбеде туған) — суырыпсалма ақын. Исатай, Махамбет бастаған көтеріліс оқиғасын, Атырау елдерінде кең тараған ерлік, батырлық жырларды халық арасында жырлаған. Жас кезінінен Шалкиіз, Қастуған, Доспамбет жырларын жаттап өседі. Патша үкіметінің 1868 жылғы «Уақытша ережесінен» кейінгі ауыр халық халін жырлаған. «Уақытша ереже» қысымына наразы болып, ата қонысын тастап, өзге елдерде өмір кешкен. Халық арасында кең тараған "Жебесі шын болаттан садағымның" деп басталатын айтулы жырын сол сапарда қоштасар алдында суырыпсалма қасиетімен шығарған. Дереккөздер