kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Монокарпикалық өсімдіктер

Монокарпикалық өсімдіктер ( — «бір», «жалғыз» және — «жеміс») — бүкіл өмір бойы тек бір рет көбейетін (гүлдейтін немесе жеміс салатын өсімдіктер). Ботаникада монокарпикалық өсімдіктерді тағы да бірұрықты, монокарпик және галаксанттық өсімдіктер (бір рет гүлдейтін өсімдіктер) деген синонимдермен атайды. Монокарпикалық өсімдіктердің басым бөлігі біржылдық немесе екіжылдық. Бірақ бірнеше ерекшеліктер бар. Мысалы, «Жүзжылдық өсімдік» немесе америкалық агава, Пуйа және Юкка түрлерінің өкілдері және кейбір бамбуктар бірінші гүлденгеніне дейін 8-20 жыл өсуі мүмкін, ал бамбук тіпті 100 жылға дейін. Егер бірінші гүлдер шығып келе жатқанға дейін, ал кейбір кездері бірінші жеміске дейін оларды жойып тастаса, монокарпикалық өсімдік өлмей, көп жыл өмір сүруі мүмкін Дереккөздер
Поликарпикалық өсімдіктер

Поликарпикалық өсімдіктер ( — «көп» және — «жеміс»; ) — көп рет гүлдейтін және өмір бойы жеміс салатын өсімдіктер. Поликарпикалық өсіміктердің басым бөлігі көпжылдық болып келеді. Поликарпикалық өсімдіктерге гүлді өсімдіктердің (ағаш пен бұталардың) көбісі жатады. Бұл өсімдіктер жетілгеннен соң гүлдеп, бірнеше жыл көп рет жеміс салады. Олар табиғи фитоценоз(жөке, шаттауық, қаражидек) және агроценоз(алма, шырғанақ, қарақат, бүлдірген) өсімдіктері. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.botanique.org/breve/polycarpique-article258.html polycarpique] * Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski (red.): Słownik botaniczny. Warszawa: Wiedza Powszechna, 2003
Энтомофобия

Энтомофобия — қорқыныштың жәндіктерден қорқу түрі. Қорқыныш себептері Қорқыныш түрі адамның кез-келген жасында болады.Дегенмен،адам бұл қорқынышпен 5 жасында ауыра бастайды екен.Дәлірек айтсақ،5 жасар бала табиғатты енді танушылардың бірі. Сол себепті ол жәндіктердің оған не істей алатынын білмейді.Яғни،бала оның не істейтінін білмейді،сол себепті бала жәндіктерді өзіне қауіпті деп ойлайды. Бұл себептен басқа қорқынышты тудырудың екңншң себебі бар.Бұл адамның бала кезінде болған оқиғаға байланысты.Баланың психикалық есте сақтау қабілеті жақсы болады.Сол себепті баланы жәндік шаққан кезде ол бұл шағуды негативті түрде есінде сақтайды. Емделу жолдары * Жәндіктер жайлы көп ақпарат білуге тырысыңыз Сіз жәндіктер туралы көп ақпарат білуіңіз қажет.Олар жайлы кітап оқыңыз،фильмдер көріңіз.Ең бастысы өзіңізге түсінікті болуы қажет. * Керісінше ойлаңыз Жәндіктерді қорқынышты деп ойламаңыз.Керісінше،олар өте сүйкімді деп ойлаңыз.Онымен қоса، жәндікті кездестіргенде мен әлсізбін деп емес мен күштімін деп ойлаңыз.Жәндіктерді пайдасыз деп ойламаңыз.Олардың едәуір пайдасы бар.Мысалы،аралар шағудан басқа،гүлдерге қонып،бал жинайды. * Батыл болыңыз Батыл болыңыз.Ол үшін ең алдымен жәндіктердің суреттеріне қарап жаттығыңыз.Егер күн сайын осылай жалғастырсаңыз сіз батыл боласыз.Өз-өзіңізге сеніңіз. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер [http://strana-sovetov.com/psychology/4472-fear-of-insects.html Энтомофобия]
Оқушы

Оқушы немесе білім алушы — белгілі бір іспен айналысатын адам. Бұл іс сабақ немесе адам қызығатын іс болуы мүмкін. Оқушы бір істі игерумен айналысады. Ол бұл істі жоғарғы деңгейге игергенге дейін оқушы деген атқа ие болады. Мектептегі оқушының құқығы Мектеп үстіндегі оқушының құқығы * Баланың мектептік сабақтарды игреуге құқығы бар. * Баланың жеке ақпаратын оқытушыға айтпауға құқығы бар. * Оқытушының оқушыға балағат сөз айтуға құқығы жоқ. * Бала тыныш әрі сабырлы сабақта отыруға құқығы бар. * Бала өзіне лайықты баға алуға құқығы бар.Оқушы баланың бағасын көтеруге немесе түсіруге құқығы жоқ. * Оқушы өз ойын айтуға құқығы бар. * Оқушы және басқа да адамдар оқушының жеке заттарына тиісуге құқығы жоқ. * Қоңырау уақыты болғанда оқытушы балалардың уақытын алмауға құқылы. Әрбір оқушы қоңырау уақытында демалуға құқығы бар. Сабақ үстіндегі оқушының міндеті *Бала қандай баға алғанын білуге құқылы. * Бала сабақ тақырыбына сай өз ойын айтуға құқылы. * Бала сабақ уақытында оқытушыдан сұранып, сыртқа шығуға (әжетханаға, су ішуге, т.б себептер) құқысы бар * Егер оқытушы жалған ақпарат алса оқушы оқытушының қатесін түзеуге құқысы бар. * Оқытушы әр балаға бірдей қарауы керек және әр бала өз сұрағына жауап алуына құқысы бар Денсаулыққа байланысты оқушының міндеттері * Оқушы сапалы әрі тегін медициникалық көмек алуға құқығы бар. * Әрбір жер оқушы үшін таза болуы қажет. * Оқушы өз деңгейінен жоғары дауыс шығармауы қажет. * Мектеп температурасы оқушылар үшін ыңғайлы болу керек. * Оқушылар ішетін ас дәмді әрі денсаулыққа пайдалы болу керек. * Оқушының гигиенасы үшін мектепте барлық жағдай жасалуы қажет. Мектептегі оқушының міндеттері * Кез-келген оқушы мектеп мүшелерін құрметтеуге тиіс. * Әрбір оқушы мектеп мүшелерімен көрісуі қажет. * Оқушы сабаққа белсенді қатысуы тиіс. * Оқушы мектепке келмеген жағдайда оқытушыға себебін түсіндіруі керек. * Әрбір оқушы мектеп заңдарын орындауы қажет. Дереккөздер
Манасшы

]] Манасшы — қырғыз халқының белгілі эпикалық жыры «Манасты» айтатын жыршы. Мұндай ұланғайыр көлемдегі (жыр тармақтарының саны жарты миллионға жуық) эпикалық туындыны жадында сақтап, кей жерлерін, қалыптасқан сөз үлгісін сақтай отырып, өзінше түрлендіріп айту үшін ғажайып жад, орындаушылық шеберлік қана емес, үлкен ақындық дарын да қажет болған. Орындаушылық шеберлігі әбден шыңдалған, эпикалық дәстүрді толық игеріп, маманданған адамды ғана халық манасшы деп атаған. Жас айтушылар атақты манасшылардан өнеге алған. Ел ішінде, егер айтушының түсіне Манас өзінің қырық батырымен кірсе, қолдаса ғана, ол нағыз манасшы бола алады деген сөз тараған. "Манас" жырын, оның жалғасы болып есептелетін "Семетей", "Сейтек" жырларын ғасырлар бойы сақтаған, халыққа таратқан осы манасшылар еді. Манасшы тұлғасы бір актердің театрын елестетеді. Олар жырды қазақ поэзиясындағы терме әуендеріне үйлес әр түрлі мақаммен, сарынмен айтады. Манасшы эпосты орындағанда музыкалық аспапты пайдаланбайды. Дауыс ырғағы, тынысы, екпіні, бет құбылысы, әрбір қимыл-әрекет эпизод сайын өзгеріп, құбылып отырады. Белгілі манасшының бірі 18 ғғ. өмір сүрген Келдібек. Келдібек Манасты айтқанда қараша үй теңселіп, табанда дауыл көтеріліп, арғымақтар көсе шаба жөнеледі екен деген аңыз бар. Эпосты орындаушылар халық арасында кейде қасиетті адам, емші ретінде де жүрген. Қырғыз арасында машығына, жасына қарай манасшыларды: үйренуші, шала, шын, шоң манасшы деп те жіктейді. Бергі дәуірдегі ірі манасшылар - Сағымбай Оразбақов, Саяқбай Қаралаев, Молдобасан Мұсұлманқұловтар. Дереккөздер
Манияр

Манияр — лезгин фольклорының жанры, суырып салып, қиыстырып немесе жаттап алып, әр түрлі тұрмыстық тақырыпқа арналып, ойын-сауықта айтылатын, қысқа қайыратын әуені бар, бір шумақты (төрт тармақты) өлең түрі. Мұндай өлеңдер (түріктерде - «мани», әзірбайжандарда - «маһны») орыс әдебиетіндегі частушкаға келеді. Дереккөздер
Арал (Талас ауданы)

Арал — Жамбыл облысы Талас ауданы, Үшарал ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы - Қаратау қаласынан солтүстікке қарай 86 км-дей жерд, Талас өзенінің бойында орналасқан. Халқы Дереккөздер
Жебірәйіл Турағұлұлы Құнанбаев

Жебірәйіл Турағұлұлы Құнанбаев (1903 - 1930) — Абайдың немересі, домбырашы, скрипкашы, әнші. Өмірбаяны Оспан асырап алып, өз атына жаздырған. Жебірәйіл Ресейдің Томск қаласында орыс мектебінде, сондағы университетте оқыған. Сонда Абайдың өлеңдерін жиі-жиі сахнада орындап жүрген. Абай ауылы жастарының бастарын қосып, скрипка, домбыра, мандолина, сырнай, қобыз аспаптарынан оркестр ұйымдастырған. Ол сауықшыл жастардың өтінішімен "Еңлік-Кебек" пьесасын жазып, оны Ақылия Түрағұлқызының ұзатылу тойында Әйгерімнің отауында сахнаға шығарды. Жебірәйіл Семей мен Түмен қалаларында орыс мектептерінде оқыды. 1927 ж. жер аударылды. 1930 ж. оны Ташкент қаласына шақырып, Орта Азия ауыл шаруашылығы техникумына оқуға кіргізді. Жебірәйіл ұлы жазушының қарындасына үйленген. Жебірәйілдің Алыпарыслан есімді ұлы Ұлы Отан соғысында қаза тапты. Дереккөздер
Мәңгілік бейнелер

Мәңгілік бейнелер — белгілі бір заманда, қоғамдық ортада қалыптасқан мінез-ерекшелігі бар, сонымен бірге бойынан жалпы адамзатқа тән сипат-қасиеттер де айқын танылатын, типтік тұлға дәрежесіне көтерілген әдеби бейнелер. Олар адмагершілік пен әділетсіздік, махаббат, зұлымдық, қызғаныш секілді жағымды және жағымсыз мінез, іс-әрекеттер арасындағы қайшылықты, тартысты көрсетеді. Ғасырдан ғасыр ауысып, заман өзгерсе де, мұндай бейнелер өзінің танымдық, тәрбиелік мәнін жоғалтпайды. Және бір халықтың әдебиеті көлемінде ғана қалмай, дүние жүзі мәдениетінде танымал бейнелер болады. Мұндай типтік бейнелердің тұлғасынан оларға айырықша тән мінез-сипат, өзіндік кейіп анық көрінеді. Классикалық әдебиетте кейде ірі тұлғалар көбінесе бір қырынан, бір мінезімен танылады. Мысалы, Отеллоның бойынан алдымен қызғаншақтықты, бірбеткейлікті көрсек, Ягоның мінезінен, іс-әрекетінен әзілдікті, азғырғыштықты көреміз. Дон-Кихотқа адалдық пен аңғалдық тән болса, Гобсекке сараңдық айырықша тән. Сонымен бірге бұл әдеби бейнелердің өмір шындығын, адамның мінез-құлқын терең ашып көрсететін кең мазмұндылығын да ескеру керек. Типтік бейнелер міне-тұлғасы сан қырлы, жан-жақты бола тұра, әрқайсысы өзіне тән, тайға таңба басқандай айқын, даусыз, ой-санаға орнаған қалып, тұрпатымен танылады. Қазақ әдебиетінде батырлық бейнесі Қобыландымен, Ер Тарғынмен байланыстырылса, сұлу, нәзік әрі ақылды ғашық қыз туралы айтылғанда, Жібек, Баян, Ақжүністі еске аламыз. Зұлымдық бейнесі Бекажанмен, сараңдық Қарабаймен байланыстырылады. Әр халықтың әдебиетінде ұшырасатын сом, нанымды жасалған бейнелер өткенді ғана емес, бүгінгі өмірді түсініп-білу үшін өте бағалы. Көне заман тарихына үңілсек, Одиссей сергелдеңге түскен батыр бейнесін білдіреді. Прометей адам үшін азап шекккен жан ретінде есте қалған. Бұлардың бәрі қоғамдық ой-санада үлкен орын алған әдеби бейнелер. Адамзаттың әділдікке, адамгершілікке, таза махаббатқа ұмтылуы, сол биік идеалдар үшін күресі ешқашан мәнін жоғалтпайтынын мойындасақ, мұндай танымдық, көркемдік қасиеті мол әдеби бейнелердің де адам қауымымен бірге жасайтыны, ешқашан ескірмейтіні талассыз дей аламыз. Дереккөздер
Мейстерзингер

]] Мейстерзингер немесе Мейстерзанг (, ) - «жыр шебері», «жыршы») — орта ғасырлардағы қала қолөнершілерінің арасынан шыққан немістің жыршы ақындары, әдебиетшілері. Мейстерзингер өнерін ширатып, шыңдайтын арнаулы мектептер де болған. Олар белгілі бір ұстаздың басшылығымен шеберлік сатыларынан өтіп барып, мейстерзингер атағына ие болған. Сөйтіп поэзиялық өнердің ұңғыл-шұңғылын үңгіп үйренбейінше халық алдына шықпаған. Өлең айтушылар өзара жарысып, озғандары сыйлыққа ие болып отырған. Кезінде мейстерзингердің Нюрнберг мектебі әйгілі болған, ол мектепті неміс ақыны Ганс Сакс басқарған. Мейстерзингерлердің өнері қазақтың сал-сері, әнші ақындарына, айтыс ақындарына келеді. Дереккөздер Әдебиет * Grimm J. Ueber den altdeutschen Meistergesang. Göttingen, 1811; * Wertheim H. Entstehung und Verlauf des deutschen Meistersangs. [s.l.], 1897; * Nürnberger Meistersingerprotokolle 1575—1869, in Bibliothek des literarischen Vereins in Stuttgart. Stuttgart, 1898; * Mey C. Der Meistersang in Geschichte und Kunst. Leipzig, 1901; * Nagel W. Studien zur Geschichte des Meistersangs. Langensalza, 1909; * Weber R. Zur Entwicklung und Bedeutung des deutschen Meistersangs im 15 und 16 Jh., 1921; * Stammler W. Von Mystik zum Barock, 1400—1600. Stuttgart, 1927; * Meistergesang // Reallexikon der deutschen Literaturgeschichte, B. IV, 1931 (содержит обстоятельную библиографию). Сыртқы сілтемелер * [http://www.meistergesang.de www.meistergesang.de]
Моногатари

» (Гэндзи-моногатари) авторы - Мурасаки Сикибу.]] — 9-14 ғасырлардағы жапон әдебиетіндегі прозалық жанрлардың (қиял-ғажайып, тұрмыстық хикаяттар, романдар, әңгімелер, новеллалар, т.б.) жалпы атауы. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * Frederic, Louis (2002). «Monogatari.» Japan Encyclopedia. Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press. * Kubota, Jun (2007) (in Japanese). Iwanami Nihon Koten Bungaku Jiten. Iwanami Shoten. ISBN 978-4-00-080310-6. * Nihon Koten Bungaku Daijiten: Kan’yakuban. Tōkyō: Iwanami Shoten. 1986. ISBN 4-00-080067-1.
Мусаддас

Муссадас — Шығыс әдебиетінде кең тараған әр шумағы алты тармақтан құралатын өлең түрі. Философиялық сарындағы нақыл-өсиет өлеңдерде жиі қолданылады. Байсалды ой-толғанысына лайық өлең тармақтары көлемді болып, ырғағы да салмақты келеді, ұйқастан кейін бір сөзді қайталау тәсілі жиі қолданылады. Муссадас үлгісімен Науаи, әзірбайжан ақыны Вивади Молла, кейінірек өзбек ақыны Фуркат өлеңдер жазған. Дереккөздер
Мухаммас

Мухаммас ( - бес-бестен) — Орта Азия және басқа бірталай Шығыс елдерінің әдебиетінде кездесетін өлең шумағы. Әр шумақ бес тармақтан құралады. Оның екеуін белгілі бір өлеңнен дайын күйінде алып, үшеуін айтушы өзі қиыстырады. Мұхаммас бұрыннан бар өлеңнің сөздеріне түсінік беру, мағынасын айқындау міндетін атқарады. Алғашқы шумақтағы бес тармақ өзара үйлесіп, соңғы тармақ алғашқы шумақтағы ұйқасты қайталап отырады. Дереккөздер
Тақсай

Тақсай (2020 ж. дейін – Донецк) — Батыс Қазақстан облысының Теректі ауданындағы ауыл, Теректі ауылдық округінің құрамына кіреді. Географиялық орны Аудан орталығы - Теректі ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 7 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы тұрғындар саны 313 адам (152 ер адам және 161 әйел адам) болса, 2009 жылы 188 адамды (101 ер адам және 87 әйел адам) құрады. 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 124 адамды (61 ер адам және 63 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Супермен

Супермен — DC Comics компаниясының комикс суперқаһарманы. Джерри Сигел (жазушы) және Джо Шустердің (суретші) туындысы. Бірінші рет Action Comics #1 (1938 жылының маусым айында) пайда болды. Комикстардан кейін радиобағдарламаларда, телебағдарламарда, фильмдерде, видео ойындарда пайда болды. Супермен америкалық комикс кейіпкерлерінің арасында бірінші орынға ие болды. Суперменнің келбеті ерекше: костюмі қызыл, көк және сары түсті, жадағайы және «S» әрпімен бірге жейдесінің ортасында үшбұрышты танымбелгісі бар. Осы танымбелгі кез келген жерде Суперменнің өзімен бірге ассоциацияланады. Тарихы Суперменнің басты тарихында оның Криптон ғаламшарында өмірге келгені туралы айтады. Криптонда Суперменнің шын аты Кал Эл еді. Криптонның жарылысына бірнеше минут қалған кезде, оның ғалым әкесі Джор Эл Суперменді Супергерлмен бірге Жерге жіберді. Жерде Кал Элді Кент отбасысы баланы Кларк Кент деп атады әрі өздері өсірді. Осы тарих DC мултиәлемдерінің ішінде көптеген әлемдерде өзгеріссіз сақталады. Алайда Кал Элдың келу мен Суперменге айналу уақыты заманға сай өзгеріледі. Жаулары Супермен бүкіл әлемге өзінің бар екенін көрсеткеннен кейін көптеген жылдар бойы жаңа жауыздарға тап болады. олардың ішінде Генерал Зод, Лекс Лютор, Бизарро, Ультрамен, Брейниак, және Думсдей бар. Осы тізім толық емес, себебі Супермен мыңдаған жауларға қарсы тұрды, алайда оларды мықты қарсылас деп айту қиын болады. Бір уақытта Суперменге Бэтмен қарсы тұрды.
Құс қалам

Құс жүнді қалам — қағазда қара сиямен жазуға арналған жазу керек-жарағы. Заманауи құс жүнді қалам, қара сиямен толдыруға арнлаған механизммен, қара сияның сиымдылығымен және металдан жасалған қауырсындан жасалады. Кәзіргі уақытта құс жүнді қалам Батыс Еуропада оқу барысында қолданылады. Күнделікті тұрмыста қолданулыда, құс жүнді қаламдан басқа қалам түрлері озып тұр. Олар жазуға жеңілдіктері көп болған соң озады. Тарихы Ең бірінші құс жүнді қалам б.з.д. 600 жыл бұрын Испанияда пайда болған. Ал темірден жасалған құс жүнді қалам 1803 жылы пайда болды. Болаттан жасалған құс жүнді қалам 1830-ыншы жылдарда пайда болды, алайда 1850-інші жылдарда құс жүнді қаламды сұранысы азайды. Сілтеме * [http://www.elitepen.ru Информационный проект ElitePen.ru] Все о мире ручек (рус.) * http://www.flick.com/~liralen/quills/quills.html (ағылш.) * [http://perso.orange.fr/ccoe/ Club des collectionneurs de Plumes et Objets d’Ecriture (CCOE)] (фр.) * [http://antick.free.fr/Education/Ecole/Plumes/Plumes.php Les plumes pour l'écriture] de Jean-Claude Raymond (фр.)
Тасөткел (Ақтөбе облысы)

Тасөткел — Ақтөбе облысы Хромтау ауданындағы ауыл, Тасөткел ауылдық округі орталығы. Географиялық орны Аудан орталығы - Хромтау қаласынан шығысқа қарай 84 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы тұрғындар саны 556 адам (264 ер адам және 292 әйел адам) болса, 2009 жылы 352 адамды (175 ер адам және 177 әйел адам) құрады. 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 294 адамды (162 ер адам және 132 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Тасөткел (Ақмола облысы)

Тасөткел — Ақмола облысы Жарқайың ауданындағы ауыл, Тасөткел ауылдық әкімдігі орталығы. Географиялық орны Аудан орталығы - Державинск қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 30 км-дей жерде, Есіл өзенінің оң жақ жағалауында орналасқан. Халқы Дереккөздер
Тасөткел

Елді мекендер: * Тасөткел – Ақмола облысы Жарқайың ауданындағы ауыл. * Тасөткел – Ақтөбе облысы Хромтау ауданындағы ауыл. * Тасөткел – Жамбыл облысы Меркі ауданындағы ауыл. * Тасөткел – Жамбыл облысы Шу ауданы, Ескішу ауылдық округі құрамындағы ауыл. * Тасөткел – Жамбыл облысы Шу ауданы, Тасөткел ауылдық округі құрамындағы ауыл. * Тасөткел – Қызылорда облысы Қазалы ауданындағы ауыл. Басқа мағыналар: * Тасөткел бөгені * Тасөткел суару жүйесі
Джон Майкл Бишоп

Джон Майкл Бишоп (; 22 ақпан 1936, Йорк, Пенсильвания, АҚШ)&nbsp;— американдық иммунолог және микробиолог, 1989&nbsp;жылғы «Ретровирустық онкогендердің жасушалық табиғатын ашқаны үшін», Харолд Вармуспен бірге Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының лауреаты атанды. Сан-Франциско Калифорния университетінің профессоры. Өмірбаян Джон Майкл Бишоп өмірге 1936 жылы 22 ақпанда Йоркте (Пенсильвания) лютерандық дін қызметкерінің отбасында келген. Ол кішігірім ауыл мектебін бітіріп, содан кейін провинциялық жоғары мектепті тәмамдады. Отбасылық дәрігер Роберт Кафпен достығы адам биологиясына оның қызығушылығын ынталандырды. Медицина мектебіне түсу туралы шешім қабылдаған Бишоп, бірінші Геттисбург колледжін бітіріп, содан кейін медицинанын Гарвард университетінде оқи бастады. Онда ол бірінші рет жануарлар вирустарымен айналыса бастады. Медициналық мектепті бітірген соң Бишоп 2 жылы Массачусетс жалпы ауруханасында дәрігер болып жұмыс істеп, содан кейін Бетездадағы Денсаулық сақтау ұлттық институтына пост-докторантураға оқуға түсті, онда полиовирустардың репликациясымен айналысады, кейін Гамбургте бір жыл тұрғаннан кейін Сан-Франциско Калифорния университеті жұмысқа тұрып, онда әлі күнге дейін істейді. Ғылыми еңбегі Алғашында Джон Бишоп молекулалық биологияға қызыққан, дегенмен бұл саладағы оның тәжірибесінің мардымсыздығы оның тікелей зерттеулер жүргізуіне мүмкіндік бермеді, сондықтан ол фундаменталдық молекулярлық биологиясының саласына жатпайтын ғылыми тауашаны таңдады, дегенмен бұған тартылуға мүмкіндік бермеді. Ол вирустарды зерттеді, атап айтқанда, олардың репликациясымен айналысты. Калифорния университетінде Бишоп саркома вирусын зерттей бастады,ол кейін классикалық ретровирустардың біріне айналды.Осы кезде Хоуард Темин және Давид Балтимор ретровирустың негізгі ферменті кері транскриптазаны ашты. ДНҚ-дағы РНҚ-ның көшірілу механизмінің кері транскиптазасын және жұқтырған жасушадағы вирустық РНҚ-ны сипаттай алды. 1970-шы жылдардың соңында Бишоп Харолдь Вармуспен бірге саркома вирустары қалай зарарланған жасушаларды неоплазмаға тасымалдайтынын зерттеді. Олар ісік қалыптастыратын немесе жұқтырған жасушалардың нео-пластикалық түрлендірілуін тудыратын вирус генін зерттеді, (src) трансдукция процессінде қалыпты жасушалық геннің қармауынан (прото-онкоген) вирустық геномды тапты. Геннің мутациясы оны онкогенге айналдыратынын анықтады. 1989 жылы Бишоп пен Вармус, өздерінің зерттеулері үшін Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығын иеленді. Сілтемелер * [http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1989/bishop-autobio.html Джон Майкл Бишоп Нобель сыйлығының сайтында]
Харолд Вармус

Харолд Эллиот Вармус (; 18 желтоқсан 1939, Фрипорт, Нью-Йорк) — американдық дәрігер-вирусолог, «Ретровирустық онкогендердің жасушалық табиғатын ашқаны үшін», Майкл Бишоппен бірге бөліскен Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының 1989 жылғы лауреаты. Слоан-Кеттеринг мемориалдық онкологиялық орталығының (Нью-Йорк) президенті әрі басшысы. Өмірбаян Харолд Вармус өмірге 1939 жылы 18 желтоқсанда Фрипортте (Нью-Йорк) келген. Амхерст колледжін бітіріп, Гарвард университетіне түсті, ол тек бір жыл әдебиет мамандығы бойынша оқыған ол, Дәрігерлер мен хирургтердің Колумбия колледжіне (Нью-Йорк) ауысты. 1968—1969 жылдары Медицина мектебін бітіргеннен кейін Колумбия пресбитериан ауруханасында жұмыс істеді және Ұлттық денсаулық институтында қысқаша тағылымдамадан өтті, онда цАМФ бактериалық гендердің экспрессиясын қалай басқаратынын зерттей бастады. 1970 жылы Сан-Францискоға көшіп келіп, ондағы Калифорния университетіне Майкл Бишоптың лабораториясына пост-докторант болып орналасты. 1970 жылдан — микробиология және иммунология бөлімінің профессоры. 1984 жылдан — молекулярлық вирусология атаулы профессоры. 1989 жылы Бишоп пен Вармус өздерінің зерттеулері үшін Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығын иеленді. Ұлттық денсаулық институтының директоры (1993—1999). 2000 жылдан — Слоан-Кеттеринг мемориалдық онкологиялық орталығының (Нью-Йорк) президенті әрі басшысы. Дереккөздер Сілтемелер * [http://nobelprize.org/medicine/laureates/1989/varmus-autobio.html Нобельдік жүлде сайтындағы өмірбаяны]
Джозеф Мюррей

Джозеф Эдвард Мюррей (, [mɜ'riː]; 1 сәуір 1919 жыл, Милфорд, Массачусетс&nbsp;— 26 қараша 2012, Бостон)&nbsp;— американдық хирург-трансплантолог, бірінші рет адамның бүйрегін трансплантациялаушы. 1990&nbsp;жылы Эдуард Томаспен бірге «ауруларды емдеуде органдар мен жасушалардың трансплантациясына қатысты жаңалықтары үшін» Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығын алды. Өмірбаян Джозеф Мюррей өмірге 1919 жылы 1 сәуірде Милфордте (Массачусетс) келген. Балалық және жастық шағында Мюррей спорт түрлерімен көп жыл (американдық футбол, хоккей, бейсбол) айналысқан. Ол Қасиетті Крест колледжіне түскен кезде, бейсбол ойыншы болуға дайындалып жүрген, алайда зертханалық зерттеулер жаттығулармен тұспа-тұс келіп отырған. Нәтижесінде бейсболды тастауға мәжбүр болды. Колледжден кейін, Мюррей Гарвард университетінің медициналық мектебінде, медициналық білім алған, бітіргеннен кейін ол әскерге шақырылады да, онда Уэлей Фордж (Пенсильвания) әскери ауруханасында хирургияны оқыған. Джозеф Мюррей 1990 жылдан Папа ғылым академиясының мүшесі. Ғылыми еңбегі 1954 жылдың желтоқсанында Мюррей Әлемде ең алғашқы рет екі бірдей егіздердің арасында бүйректі трансплантациялады. 1959 жылы, ол енді аллографт жасай білді, яғни пациентке туыс емес донордың бүйрегін трансплантациялай алды. 1962 жылы Мюррей қайтыс болған донордан бірінші бүйрек трансплантациясын жүзеге асырды. Келесі жылы, транспланттау биологиясында иммунодепрессанттарды және трансплантаттың қабылдамау реакциялары механизмін зерттеуде пайдалануда әлемдік көшбасшы айналды. Азатиоприн сияқты ммунодепрессанттардың ашылуы, туыс емес донорлардың бүйрегін трансплантациялауға мүмкіндік берді. 1972 - 1985 жылдары Бостондағы балалар ауруханасында бас пластикалық хирург болды, содан Гарвард университетінің медицина мектебінің құрметті профессоры ретінде 1986 жылы зейнеткерлікке кетті. Публикациялары * (hardcover) Дереккөздер Сілтемелер * [http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1990/murray-autobio.html Джозеф Мюррей Нобель сыйлығының сайтында]
Тамды (Алға ауданы)

Тамды — Ақтөбе облысы Алға ауданындағы ауыл, Тамды ауылдық округі орталығы. Географиялық орны Аудан орталығы - Алға қаласынан оңтүстікке қарай 7 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы тұрғындар саны 2029 адам (970 ер адам және 1059 әйел адам) болса, 2009 жылы 2081 адамды (1038 ер адам және 1043 әйел адам) құрады. 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 2079 адамды (1073 ер адам және 1006 әйел адам) құрады. Галерея Дереккөздер
Тамды (Батыс Қазақстан облысы)

Тамды — Батыс Қазақстан облысы Сырым ауданы, Жосалы ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы - Жымпиты ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 54 км-дей жерде орналасқан. Халқы 1999 жылы тұрғындар саны 342 адам (170 ер адам және 172 әйел адам) болса, 2009 жылы 216 адамды (113 ер адам және 103 әйел адам) құрады. 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 129 адамды (70 ер адам және 59 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Асан ауылдық округі

Асан ауылдық округі — Атырау облысы, Құрманғазы ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Асан, Үштаған ауылдары кіреді. Орталығы – Асан ауылы. Тарихы Асан ауылдық округі Атырау облыстық әкімиятының 12. 10. 2006 жылғы № 245 қаулысы мен III сайланған Атырау облыстық мәслихатының 08.12.2006 жылғы 343-ІІІ шешімі негізінде құрылды. Халқы 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1150 адамды (605 ер адам және 545 әйел адам) құрады. Округте 100 ден астам зейнеткер, 34 I, II, III топ мүгедектері, 9- ҰОС кезінде тылда жұмыс жасағандар, 1 ауған соғысының ардагері, 31 «Алтын алқа» және 18 «Күміс алқа» иегерлері мекен етеді. Сипаттамасы Округтің барлық жер аумағы 149900 га, жайылым -122200 га көлемінде. Округ оңтүстігінде Еңбекші, Дыңғызыл ауылдық округі жерлерімен, батысында Азғыр, Сүйіндік ауылдық округі жерлерімен, солтүстігі және солтүстік шығысында Батыс Қазақстан облысы жерімен, шығысында және оңтүстік шығысында Атырау облысы Исатай ауданының жерлерімен шектеледі. Инфраструктурасы 2 мектеп, 2 ауылдық клуб, 2 кітапхана, дәрігерлік амбулатория бар. 7 жеке кәсіпкер, 31 шаруа қожалығы жұмыс істейді. Округ әкімдері Асан ауылдық округінің алғашқы әкімі болып Ж.Жаманқұлов тағайындалды. Одан кейін Н.Әубекеров, Г.Қабдірашитов округ әкімі қызметін атқарады. Асан ауылдық округінің жер-су атаулары Маймақ — Үштаған мекенінің солтүстігінде 15 шақырым жердегі Маймақ аталатын биік төбелі жер. Бұл жердің атауы осындағы қорымнан туындайды. Мал жайып жүрген малшы қанша мерзім өткені белгісіз, биік төбе басынан тапжылмай тұрған атты көреді. Ниеті ауып барса, аттың дәл алдында ұзыннан сұлап түсіп өліп жатқан адамды көреді. Әлгі малшы қарға-құзғынға жем қылам ба, әрі мәйіті бүлініп кетер деген ниетте бұйырған жер осы деп жерлегелі жатқанда саусағындағы алтын сақинада көне жазумен «Маймақ» деген сөзді көреді. Лаубай — жер атауы, кезінде елді мекен болған. Аудан орталығы Құрманғазы ауылының терістігінде 110 шақырым жерде орналасқан, биік ақ шағыл төбе, батыс іргесінде жағасында аздаған ауыл орналасқан, соры бар, жері бұдырлы. Үштаған — Қазіргі Үштаған ауылынан 30-35 шақырым жердегі кешегі колхоз, совхоз кезінде қоғам малы қыстайтын, елді саудамен, азық-түлікпен қамтамасыз жасау үшін дүкен болған үлкен ескі орын. Қазір бұл аралықта үлкен су жоқ, бірақ жазғытұрым қар еріп, мол жауған жаңбыр сулары жиналатын, көпке дейін құрғамай суы сақталатын үлкен-үлкен сайлар бар. Шамамен 1915 жылдар шамасында осы өңірді жайлаған Тәжібай Бүйінтаев деген байдың жазғы жайлауы болған. Сол кезден бері қарай шекаралас жатырған Астрахан, Теке, Үйшік округтерінің басқарушылары мүдделі мәселелері туындағанда осы Тәжібай байдың ауылына жиналып кеңесетін болған. Осы жерді ошақтың үш бұтындай деген тұжырыммен «Үштаған» деп атап қойған. Дереккөздер
Қиғаш ауылдық округі

Қиғаш ауылдық округі — Атырау облысы, Құрманғазы ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Қиғаш ауылы мен Дина Нұрпейісова темір жол айрығы (разъезі) кіреді. Орталығы – Қиғаш ауылы. Халқы 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 1111 адамды (588 ер адам және 523 әйел адам) құрады. Сипаттамасы Қиғаш ауылдық округі Құрманғазы ауданының батыс бөлігінде, оңтүстік-шығысында Дыңғызыл ауылдық округімен, оңтүстігінде Қиғаш өзенін сағалап, батысында Ресей федерациясының Астрахан облысы, Красный Яр ауданының Кіші Арал, Байбек селоларымен шекаралас орналасқан. Тарихы 1996 жылы 11 желтоқсанда Қиғаш селолық округі ашылып, 1997 жылгы 03 шілдедегі аудан әкімінің шешімімен Ақкөл селолық округіне қосылды. Округ аймағы 2007 жылға дейін Ақкөл ауылдық округінің құрамында болды. 2007 жылдың 15 наурыздағы Құрманғазы аудандық мәслихатының шешімімен 1487 гектар жер жаңадан түзілген Қиғаш ауылдық округіне берілді. Инфрақұрылымы Округ аумағында мекемелер: «Қиғаш» бас су сорғы станциясы, Қиғаш жалпы орта мектебі, «Айгөлек» балабақшасы, Қазақстан теміржолы мекемесі, «Сазды» шекара заставасы, Қиғаш ауылдық клубы, дәрігерлік амбулатория, 7 шаруа қожалығы, 11 жеке кәсіпкер орналасқан. Округ әкімдері * 1996-1997 ж.ж. Құрманбай Жиенбаев, * 2007-2009 ж.ж. Құралай Борашқызы Ғилажева, * 2009-2013 ж.ж. Айбек Ануарбекұлы Нұрғалиев, * 2013-2017 ж.ж. Жігер Махмудұлы Жанқанов, * 2017-2018 ж.ж. Айдарбек Фатихоллаұлы Зиноллаев, * 2018 жылдың қараша айынан бастап Жігер Махмудұлы Жанқанов Дереккөздер
Көптоғай ауылдық округі

Көптоғай ауылдық округі: * Көптоғай ауылдық округі — Ақтөбе облысы, Ойыл ауданындағы әкімшілік бірлік. * Көптоғай ауылдық округі — Атырау облысы, Құрманғазы ауданындағы әкімшілік бірлік. Тағы қараңыз * Көптоғай
Магнолиялар тұқымдасы

Магнолиялар тұқымдасы — гүлді өсімдіктердің Қосжарнақтылар класының Магнолиидтер класс тармағының (Magnoliidae) тұқымдасы. Магнолиялар тұқымдасы 14 туыс, 240 түрді біріктіреді. Басым түрде Солтүстік жарты шардың субтропикалық аудандарына тараған. Магнолилер Шығыс және Оңтүстік-Шығыс Азия, Солтүстік Американың оңтүстік-шығысында, Орталық Америка және Вест-Индияда басым түрде кездеседі. Кейбір түрлері ғана Оңтүстік жартышарда кездеседі. Шығыс және Оңтүстік-Шығыс Азияда магнолиялардың көп түрі ғана емес, көптеген қарапайым туыстары мен түрлері шоқталған. Тек қана Азияда тұқымдастың манглиетия туысы кездеседі. Тіршілік формалары – ағаш, көбіне өте ірі, кейде бұталар. Кейбір түрлерінің биіктігі 35-40 м., ал америкалық жауқазын ағашы (американское тюльпанное дерево) – 75 м. Жапырақтары кезекті, жай, қауырсын жүйелі, мәңгі жасыл немесе түсетін бөбе жапырақты. Магнолиялардың гүлдері ірі, (ірі жапырақты магнолияның гүлінің диаметрі 32-46 см жетеді), ашық, ациклді немесе спироциклді, қосжынысты немесе кей жағдайда біржынысты, энтомофильді, жалғыздан. Магнолиялардың кейбір азиаттық түрлерінің гүлдері ерте көктемде жапырақ түзгенге дейін ашылады (ақпанда), басқалары жапырақ түзгенге немесе жапырақ жарғаннан кейін гүлдейді. Ерте гүлдейтін азиат түрлері бақша өсіретіндерді қызықтырады. Өкілдері: * Жауқазын ағашы (a), * азиаттық түрлері ** Аромадендрон , ** Сингапур талаумасы , * Вирджиния магнолиясы . Дереккөздер
Мүшәйрә

Мүшәйрә — Шығыс елдерінің әдебиетінде кездесетін өлеңшілер айтысының бір түрі. Мүшәйрә өзбектің, кейбір басқа түрік тілдес халықтардың әдебиетінде кездеседі. Өзбек поэзиясындағы мүшәйрә үлгісін Зұлфия ақын бір өлеңінде әсерлі суреттейді. Мүшәйрәнің Үндістанда қолданылатын түрін Мұхтар Әуезов сипаттап берген болатын. Үндістанда кең тараған мүшәйрә өлеңшінің ән салып, өнер таластыруы түрінде кездеседі. Екеуі қатар жарыса әндетіп, бір-бірінен дауыс-үнін асыруға тырысады. Қайсысының даусы жетпей, тоқтаса, сол жеңіледі. Соңғы жылдары қазақ поэзиясында мүшәйрә жазба ақындардың жыр мерекесі, жыр жарысы ретінде өткізіліп жүр. Дереккөздер
Нақыл өлең

Нақыл өлең — ғибратты, тағлым берерлік мәні бар, ойды ықшамды, ұтымды түрде жеткізетін, өткір нақышты сөздерге негізделетін терме жырлар, өлеңдер. Қазақтың ауыз әдебиеті дәстүріне сүйенген ақындар поэзиясында осындай нағыз халықтық үлгідегі нақыл сөздер тізбегіндей болып келетін өлеңдер жиі кездеседі: :Ақсам батпай күн шықпас, :Ажал жетпей жан шықпас. :Етектен кетсең, жең болмас, :Ежелгі дұшпан ел болмас. :Екі жақсы дос болмас, :Дос болса, түбі бос болмас. Дереккөздер
Насихат өлең

Насихат өлең — уағыздау, ақыл-кеңес айту сарыны басым келетін өлең, қазақтың ауыз әдебиеті дәстүріндегі ақындық поэзиясында өте жиі кездесетін өлең-жыр нұсқалары. Насихат өлеңнің таңдаулылары өнеге боларлық, тағлым аларлық, ғибраттылық, дидактикалық мәнімен, ойды көркемдеп, нақышты сөздермен жеткізетін бейнелілігі, тартымдылығымен құнды болған. Насихат өлеңнен сол замандағы қоғамдық көзқарастар, арман-мұраттар, халықтың адамгершілікке, еркіндікке, әділдікке ұмтылысы, жақсы мен жаманды қалай түсінетіні айқын танылады. :Пұт болдым деп мақтанба, :Одан да ауыр батпан бар. :Би болдым деп мақтанба, :Асқар ала тау менен :Ар жағында аспан бар... Ақындар поэзиясындағы насихат өлеңнің озық үлгілері бүгін де өзінің тәрбиелік, көркемдік мәнін жойған жоқ, олар оқырмандарды, әсіресе, жастарды адамгершілікке, жақсы мінезі мен саналы қылыққа үйретеді. Дереккөздер
Насыр

Насыр - араб, парсы, кейбір түркі тілдес халық әдебиетінде қарасөз (проза). Насырдың бірнеше түрін ажыратады: #кәдімгі құрылысы еркін көркем проза (қарасөз) #ырғақты проза (қарасөз) #ұйқасты проза (қарасөз) Қазақта "насыр" термині кітаби ақындардың шығармаларында кездеседі. Дереккөздер
Натуралдық мектеп

Натуралдық мектеп - 19 ғасырдың 40-50 жылдарында әдебиетте пайда болған орыс сыншыл реализмінің бағыты. Бұл мектептің көркемдік принциптерін негіздеуші Н.Гоголь болып табылады. Натуралдық мектеп принциптерін ұстанушы жазушылар өмірді боямасыз, қаз-қалпында бейнелеу қажеттігіне ден қойды. Өз кезеңдеріндегі келеңсіз құбылыстарды, азған-тозған қоғамдық құрылысты аяусыз әшкерелеуге тырысты. Натуралдық мектепке И.Гончаров, Н.Некрасов, И.Тургенев, Ф.Достоевский, А.Герценнің алғашқы шығармалары жатады. Орыс әдебиетшісі В.Белинский осы мектептің ең басты идеологы, теориялық принциптерін жасаушы ретінде көрінеді. Кейін В.Майков, А.Плещеев т.б. жалғастырды. Натуралдық мектептің өкілдері "Отечественные записки", кейін "Современник" журналдарының төңірегіне топтасты. Дереккөздер
Наурыз өлеңдері

Наурыз өлеңдері — қазақтың маусымдық фольклорына енетін үлгілер, жаңа жылға арналған құттықтау, тілектер. "Наурыз" парсы тілінде "жаңа күн" деген сөз, яғни жаңа жылдың бірінші күні. Қазақта наурыз - ай аты, басталуы наурыздың 22-іне - күн тоғысына сәйкес келеді. Мейрам күндері (3-4, кейде 7-10 күн аралығы) көкпар тартылып, әр-түрлі ойын-сауық, тамашалар болып, өлең айтылған. Наурыз өлеңдері тұрмыс-салтқа байланысты ертеде қалыптасқан. Қазіргі кезде жаңғыртылып, жаңаша айтылып жүр. Дереккөздер
Ойлу йырлар

Ойлу йырлары — құмық халық поэзиясының жанрлық түрі, қоғамдық-әлеуметтік мәселелерді толғайтын жыр үлгісіндегі өлеңдер. Өлшемі 7-8 буынды, тармақтары түйдек-түйдегімен еркін топтасады. Қазақ поэзиясындағы толғауды еске түсіреді. Жыраулар өнернамасына тән белгілері анық байқалады. Дереккөздер
Оксюморон

Оксюморон (, oxymoron - сөзбе-сөз мағынасында аңғырт тапқырлық) — бірін-бірі теріске шығаратын қарама-қайшы ұғымдардан, мағынасы жағынан қарама-қарсы сөздерден құралып, соншалықты соны, тапқырлық, көркемдік әсер, образды ұғым тудыратын біртұтас сөз тізбегі, стильдік тәсіл. Мысалы: тірі өлік, шал жігіт, алпыстағы бозбала, дәрменсіз алып, жақсы өлім. Дереккөздер
Он бір буынды өлең

Он бір буынды өлең — қазақ поэзиясында бұрыннан жиі қолданып келе жатқан өлең өлшемі. Өлең тармағы үш бунақтан құралады. Басқа екі бунақ 3 буын, 4 буын, немесе, 4 буын, з буын болып еркін ауысып түсе береді. Ал соңғы үшінші бунақ үнемі 4 буынды болып келеді. Онбір буынды өлеңнің тағы бір өлшемдік үлгісі бар, оның өзгешелігі-алғашқы екі бунақтың екеуі де 4 буынды болып келеді. :Қалың қара бұлт арылып басымнан, :Тәңір жазса, өш алармын қасымнан. :Жан бауырым, жыламашы егіліп, :Мен садаға мөлдіреген жасыңнан. Бунақтардың орын ауыспайтындықтан, бұл өлшем түрінде өлең ырғағы біркелкілеу, сондықтан бұл негізгі түріне қарағанда азырақ қолданылады. Дегенмен, Абайдан кейінгі дәуірде бұл өлшем түрі көптеген ақындардың шығармаларында кездесіп отырады. Дереккөздер
Алджернонға арналған гүл

Алджернонға арналған гүл немесе Элджернонға арналған гүл — Дэниел Киз атты америкалық жазушы−филологтың 1959 жылы жарық көрген ғылыми−фантастикалық романы. Шығу тарихы Алғаш рет бұл роман әңгіме түрінде 1959 жылы Фэнтези мен ғылыми фантастикалық журналының сәуірлік нөмірінде жарық көрді. Романды жазу идеясы Киздің өміріндегі бастан кешкен жағдайларының нәтижесінде туындап, 14 жыл ішінде дамиды. Кітаптағы басты кейіпкерлердің прототиптері де автордың өмірінен алынған. 1958 жылы Д.Киз өзінің әңгімесін Galaxy Science Fiction журналына әкеліп көрсетеді, бірақ журналдың бас редакторы оған соңғы бөлімді өзгертуді ұсынады. Жаңа соңғы бөлімде Чарли өз ақыл−парасатын сақтап қалып, Алиса Киннианға үйленіп, баянды және ғұмырлы өмір кешуі тиіс болатын. Дэниел Киз бұл өзгерісті жасаудан бас тартады да, Fantasy & Science Fiction журналына әңгімесін сатып жібереді. 1962−1965 жылдар аралығында Киз әңгімені романға айналдыру үшін тер төкті және оны алғашында Doubleday баспасына сатпақ болады. Алайда, бұл баспада және өзге бесеуінде оның романын қабыл алмай, соңғы бөлімді өзгертуге ұсыныс жасайды. 1966 жылы ғана кітап Harcourt фирмасымен жарияланады. Экрандалуы және театрлық қойылымдар * 1968 жылы АҚШ–та «Чарли» фильмі түсіріледі. Басты рөлді сомдаған Клифф Робертсон «Оскар» алса, фильм сценарийі үшін «Алтын глобус» марапатына ие болады. * 2000 жылы Мэттью Модайнның қатысуымен «Алджернонға арналған гүл» фильмі шығады. * 2006 жылы Францияда басты рөлдерде Жюльен Буаселье мен Элен де Фужрольдің түсуімен «Алджернонға арналған гүл» жарық көреді. * 2007 жылы Александр театрында «Чарлиға арналған гүл» спектаклі қойылады. * 11 қазан 2013 жылы РАМТ−да «Алджернонға арналған гүл» спектаклінің тұсаукесері болады . Режиссёрі Юрий Грымов. * 2015 жылы Жапонияда «Алджернонға арналған гүл» телехикаясы түсірілді. Негізгі кейіпкерлер * Чарли Гордон – 32 жастағы ақыл есі кем жігіт, наубайханада еден жуушы қызметін атқарады. * Алиса Кинниан – кемтар жандарға арналған мектептегі оқытушы, Чарлидің сүйген ғашығы. * Дәрігер Штраусс − Чарлидің ақыл–парасатын көбейту мақсатында оның миына ота жасап, өзгерістерді бақылайды; Немюрдың әріптесі. * Дәрігер Немюр − Чарлидің ақыл–парасатын көбейту мақсатында оның миына ота жасап, өзгерістерді бақылайды; Штраусстың әріптесі. * Алджернон − дәрігер Штраусс пен Немюрдің ақылды көбейту үшін жасаған отаға қатысып, олардың бақылауында болған тышқан; Чарлидің досы. Дереккөздер
Астеридтер

Астеридтер — гүлді өсімдіктердің қос жарнақтылар класының класс тармағы. Кронквист жіктелуі бойынша астеридтер келесі қатарларға бөлінеді: * Gentianales * Solanales * Lamiales * Callitrichales * Plantaginales * Scrophulariales * Campanulales * Rubiales * Dipsacales * Calycerales * Asterales
Маргарет Макдональд Макинтош

Маргарет Макдональд Макинтош (, 5 қараша 1864 жыл, Тимптон (Англия) — 10 қаңтар 1933 жыл, Лондон) — шотландтық суретшісі, модерн стилінің жарқын өкілдерінің бірі. Өмірі мен шығармашылығы Маргарет тау инженерінің отбасында дүниеге келген. 1890 жылы Макдональдтар отбасы Глазгоға көшеді. Ол жерде Маргарет әпкесімен Глазго Өнер Мектебіне оқуға түседі. 1899 жылы ол сәулетші және суретші Чарльз Ренни Макинтошпен Ливерпульге көшеді, 1900 жылы оған тұрмысқа шығады. Маргарет, күйеуі, әпкесі Фрэнсис және оның күйеуі қосылып бірге «Төрт» деген шығармашылық топ құрады. Бұл топ шотландық Модерн Мектебіне көп әсер етеді. 1900 жылы Макинтоши өз жұмыстарын Вендік Сецессионда көрсетеді. Густав Клим және Йозеф Хофман секілді шеберлерді бұл жұмыстар қатты таң қалдырады. Денсаулығына байланысты 1921 жылдан бастап Маргарет сурет салуды тоқтатады. Маргареттің жұмыстары көбінесе қолданбалы өнер мен дизайн тарауына жатады. Ол металлмен де, матамен де, кестемен де жұмыс істеген. Суретші үйдің ішкі дизайнына айрықша көңіл бөлетін. Ол тұрғын үйлер мен салондардың дизайнына эскиз жасайтын. Алдымен өз әпкесімен, ал сосын күйеуімен жұмыс істеген. Маргарет Ұлыбританияда модерннің ең күшті суретші әйелі болып саналады. Сонымен қатар ол көркем сурет және графикамен айналысқан. 2008 жылы Кристис аукционында Маргареттің екі жұмысы 490.000 және 1.700.000 фунт стерлингке сатылды. Галерея
Ботамойнақ

Ботамойнақ (1993 жылға дейін — Свердлово) — Жамбыл облысы Байзақ ауданы, Ботамойнақ ауылдық округі құрамындағы ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы - Сарыкемер ауылынан оңтүстікке қарай 4 км-дей жерде. Халқы Дереккөздер
Оралым

Оралым — өлең сөздегі синтаксистік өрнектер, сөйлемдердің өрнектелу үлгілері. Ахмет Байтұрсынов кіргізген термин. Синтаксистік оралымды өрнекті сөйлем, көлемді, күрделі құрмалас сөйлемдер деумен бірге, тізбектеліп, әр түрлі тәсілмен топталып, тұтасып келетін және тиянақты бір ойды білдіретін сөйлемдер шоғыры деп қараған дұрыс сияқты. Өлең сөзде тармақтардың тұрақты мөлшерде, белгілі ретпен топтасуы шумақ деп аталатыны белгілі. Шумақ құрылымы алдымен өлең өлшемі, ырғағының тұрақтылығына байланысты келеді. Әрине, әр шумақ синтаксистік сипаты жағынан, яғни, сөйлемдерінің құрылыс-қалпынан да тиянақтылық танытады. Ал бірақ оралымның одан айырмасы-ол бір шумақты да, бірнеше шумақты да, кейде тіпті өлеңді түгелдей қамтитын синтаксистік өнер, сөйлемдердің мағыналық жағынан әр түрлі тәсілмен топтасуы, шумақсыз өлеңде де тұтасып келетін сөйлемдер шоғыры. Жыр тармақтарының әр түрлі көлемде түйдек-түйдек болып еркін топтасуы синтаксистік оралым үлгілеріне кейде жақын келуі мүмкін. Алайда оралым-шумақты өлеңге, түйдекті жырға, шумақсыз өлеңде де ортақ ұғым, өзінше синтаксистік тұтастығы бар өрнекті сөйлемдер. Өлеңде құрмалас сөйлемге кіретін жай сөйлемдерді әр түрлі ретпен топтастырып, синтаксистік оралымды өте күрделі етіп, өрнектеп келтіру мүмкіндігі мол. А. Байтұрсынов ұқсатпалы, қайшы, шартты, жалғасыңқы серіппелі, айырықты, қорытпалы деп атаған оралым түрлері бұған дәлел бола алады. Осының бір-екеуіне қазіргі поэзиядан мысал келтірейік: Қайшы оралым: :Көкейіне қонсын деп қазағымның, :Бір өлеңді бір емес, жазамын мың :Жазып-жазып қалжырап, :Келесі күн :Рахатын көремін азабымның. :Болмай бірақ тұрмайды бір ағаттық, :Бірге тойлап қызығын жұрағаттың, :Бөсіп-бөсіп түнімен, Келесі күн :Тартып жатам азабын рахаттың. Шартты оралым: :Достарымнан жақсылық күтпес едім, :Көре тұра мінімді сынамаса. :Өміріме көңілім бітпес еді, :Мен өлгенде біреулер қуанбаса. Кейде құрылысы қарапайым сөйлемдерді де тізбектеп келтіргенде синтаксистік оралым өте айшықты, мағыналық жағынан сыйымды, кең тынысты болып шығатынын көреміз. Мысалы, Махамбеттің "Ереуіл атқа ер салмай" дегенге, соған құрылысы ұқсас ықшам шартты сөйлемдерді тізбектеп жалғастыра келіп, "Ерлердің ісі бітер ме?" деп аяғында бір-ақ қайыратыны белгілі. Синтаксистік біртұтастығы бар оралым, тіпті, бір жай сөйлемнің құрылыс-қалпын сақтай отырып, бірыңғайлас сөйлемдерді қатарластыраса тізбектеу арқылы да жасауы ықтимал. Дереккөздер
Өмірбаяндық әдіс

Өмірбаяндық әдіс — жазушының творчествосын жеке өмірлік тәжірибесінің көрініс ретінде қарастырып, оны творчестводағы өзекті мәселе етіп қоятын зерттеу тәсілі. Бұл әдістің аса көрнекті өкілі Сент-Бева өзінің "Әдеби портреттер", "Дүйсенбідегі әңгімелер", "Пор-Пояль" атты еңбектерінде жазушының тек ішкі әлемін ғана емес, тұрмыстық жағдайларын тереңірек көрсетуге мән береді. Ол «күйкі тірлікпен тек қарапайым адамдар ғана емес, ұлы адамдар тағдыры да байланыста» деп пайымдап, жазушының «жердегі» «ақиқат өміріне» жақындатуға назар аударады. Тұрмыстық жағдайларға, кездейсоқ кездесулерге, көңіл-күй сәттеріне, сонымен қатар жазушының мінез-құлық ерекшеліктеріне арналған деректер Сент-Беваның психо-биографиялық портреттік суреттемелерінде көптеп кездеседі. Оны әдеби шығарманың көркемдік-идеялық ерекшеліктерін ашуға септесетін құрал, жазушы творчествосындағы қандайда бір көңіл қоярлық нәрсе деп санаған. Қазіргі кездегі шет ел әдебиеттануындағы монографиялық зерттеулер осы әдіске сүйенеді. Әрине жазушының жеке басындағы жайлардан да оның өмір сүрген дәуірі, сол кезеңнің саяси-әлеуметтік қайшылықтары, қоғамдық өмір өзгешіліктері көрінбей қоймайды. Жазушының жеке өмірлік тәжірибесі оның творчествосын байытумен қатар, оның өмір-салтының, мақсат-армандарының өзгеруіне әсер етіп белгілі әлеуметтік жағдайда қалыптасқан таптық позициясын басқа арнаға бұру, творчестволық пафосты айқындайтын жаңа идеалдар, жаңа көзқарастарды тудыру да мүмкін. Дереккөздер
Коулрофобия

Коулрофобия — қорқыныштың сайқымазақтардан қорқу түрі. Коулрофобия Әрине пенделердің көпшілігі бұл адамды көңілді әрі сүйкімді деп ойлайды. Бірақ олардың күлкісі психикасына әсер ету қаупі бар адамдар да бар. Ғалымдар олардың санын анықтамақ болып тәжірибе жүргізді. Тәжірибеге 4-16 жас аралығындағы 250 бала қатысты. Тәжірибе қорытындысы бойынша олардың жартысынан басымы сайқымазақтардан қорқады екен. Тек кішкентай бүлдіршіндер емес үлкен адамдар да сайқымазақтардан қорқатын болып шықты.Адамдар ғаламтор желісі арқылы адамдардан "сұрау" жүргізді. Сұрауға 100 адам қатысып, 84 адам циркке баруға қаламайтынын, сайқымазақтардан қорқатынын жеткізген. Қорқыныш себептері * Адам сайқымазақтардан фильмнің әсерінен қорқуы мүмкін. Қазіргі таңдағы сайқымазақ ойнайтын қорқыныш фильмдері адамдарды одан қорқуға итермелейді. Фильмнің әсерінен адам фильмді шындыққа қабылдап, сайқымазақты шынымен жауыз деп ойлайды. * Негізінен адамға көңілді бейне ұнайды. Бірақ кейбір адамдарға ақ түсті гримделген өте сүйкімді күлкі психикасына қатты әсер етеді. Ондай күлкі тек сүйкімділікті ғана емес, адамның қорқыныш сезімін де көрсетеді.Сол себепті адамдар сайқымазақтар сондай сезіммен қойылым көрсеткенде ол оны жаман пиғылмен істейді деп ойлайды. * Сайқымазақтар өз қойылымдарды кездейсоқ таңдалған адаммен жүргізеді. Ол қойылым көбіне күлкі жайлы болғандықтан қойылымға шыққан адамның қасықтап жиған абыройы айрандай төгіледі. Мұндай оқиға көптеген адамдардың басынан өткен. Сол себепті оларенді сайқымазақтарға жақындамауды жөн санап, олардан қорқа бастайды. Емделу жолдары Балардың емделу жолы Егер сіздің ұлыңыз немесе қызыңыз осы қорқынышпен қорқатын болса балаңызға сайқымазақтар жақсы кейіпкерді ойнайтын мультфильмдерді немесе фильмдерді көрсетуге тырысыңыз. Егер сіздің балаңыз циркті қаласа балаларға арналған циркті таңдаңыз. Немесе өзіңіз сайқымазақтың костюмін киіп, балаңызбен сөйлесіге тырысыңыз. Тоқсан ауыз сөздің тобықтай түйіні балаңызға сайқымазақты жақсы жағынан көрсетіңіз. Үлкендердің емделу жолы Үлкендерге психолог көмегі қажет. Себебі үлкендерде балалардағы сияқты бастапқы деңгей болмайды. Үлкендер бұл қорқыныштан өз бетінше эазыла алмайды. Дереккөздер
Нұрпейіс Мақашұлы Мақашев

Нұрпейіс Мақашұлы Мақашев (9 қаңтар 1946 жыл, Исатай ауданы Атырау облысы) — Қазақстан Республикасы Парламентінің Мәжілісінің депутаты, экономика ғылымының кандидаты, «Қазақ түрік мұнай» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің бас директоры, Құрмет орденінің иегері. 1970 жылы Ташкент темір жол көлігі инженерлері институтын бітірген. 1972-1979 жылдары - «Гурьевмұнайхимқұрылыс» тресінің шебері, бас инженері, ҮҚК-нің бастығы. 1979-1984 жылдары - «Гурьевмұнайхимқұрылыс» тресі партия комитетінің хатшысы. 1984-1985 жылдары - Гурьев қалалық атқару комитеті төрағасының бірінші орынбасары. 1985-1987 жылдары - «Гурьевмұнайхимқұрылыс» тресінің басқарушысы, облыстық агроөнеркәсіп комитетінің төрағасы. 1987-1990 жылдары - «Гурьевмұнайхимқұрылыс», «Ембімұнайқұрылыс» трестерінің бастығы. 1990-1992 жылдары - Гурьев қалалық атқару комитетінің, Халық депутаттары қалалық кеңесінің төрағасы. 1992-1993 жылдары - Гурьев қалалық әкімшілігінің басшысы. 1993-1999 жылдары - «Магденли-халықаралық тасымал» фирмасының, «АТМА-Әуежай Атырау және тасымал» акционерлік қоғамынының бас үйлестірушісі. 1999-2001 жылдары - Атырау облысы әкімінің орынбасары. 2001-2002 жылдары - «Қазақойл» ҰМК, «ҚазМұнайГаз» ҰК» ЖАҚ президенттерінің кеңесшісі. 2002-2004 жылдары - «Ембімұнайгаз» ААҚ-ның президенті, «ҚазМұнайГаз Барлау Өндіру» АҚ «Ембімұнайгаз» өндірістік филиалының директоры. 2004-2007 жылдары - Қазақстан Республикасы Парламентінің Мәжілісінің депутаты, Экономикалық реформа және аймақтық даму жөніндегі комитетінің мүшесі қызметтерін атқарған. 2007 жылдан - «Қазақтүрікмұнай» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің бас директоры. «Құрмет» орденімен, С.Радонежскийдің 1-ші дәрежелі медалімен, «Қазақстан Конституциясына 10 жыл медалі»мен марапатталған. Дереккөздер
Drake

Обри Дрейк Грэм (ағыл. Aubrey Drake Graham; 24 қазан 1986 жыл, Торонто) — канадалық рэпер, өлеңдер авторы және актер. Сонымен қатар Дрейк мононимімен танымал. Марапаттамалары Дрейк әлем бойынша өз альбомдерінің 5 миллионнан астам нұсқасын сатып үлгерді.Оның жұмысы оған «Грэмми» сыйлығын, 3 мәрте «Джуно» премиясын және 6 мәрте BET Awardsruen. Billboard’s Hot Rap Songs чартында 12 синглымен Дрейк алғашқы орынды басқа әртістерге қарағанда көп рет алды. 2012 жылы Billboard’s Hot R&B/Hip-Hop Songs чартында 1 бірінші орынды Jay Z- ді қуып жетіп те алды. Дискографиясы * Thank Me Later (2010) * Take Care (2011) * Nothing Was the Same (2013) * Views (2016) * Scorpion (2018) * Certified Lover Boy (2021) * Honestly, Nevermind (2022) * For All The Dogs (2023)
Псалом

Псалом - еврей діни лирикасының шығармалары. Псалом термині інжілдің бір кітабы - Дәуіттің 150 псаломы деп аталатын жинаққа байланысты айтылады. Псалом тақырыптық диапазон кеңдігімен ерекшеленеді. Олардың өзегі - құдайды мадақтау, жалбарыну, тарихты еске түсіру, махаббат, т.с.с. болып келеді. Псалом христиан дінін ұстанатын халықтардың баршасының дерлік тіліне аударылған. Дереккөздер