kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Катскилл таулары

Катскилл таулары — Нью-Йорк штатында жайғасқан таулы үстірт, Аппалач жүйесінің бір тармағы. Таулардың аты голландиялық қоныстанушылардың заманынан белгілі болып тұр. Нидерланд тілінен Kaatskill сөзін «мысықтың бұлағы» деп аударуға болады. Бұл бұрындары осы жерлерде пумалардың мекендегеніне байланысты болуы мүмкін. Мұнда 1100 метрден биік 30-дан астам тау шыңы бар. Ең биігі Слайд тауы деп аталады. Мәдениеттегі орны Вашингтон Ирвингтің «Рип Ван Уинкл» әңгімесінің оқиғасы осы тауларда орын алады. Кескіндемедегі Гудзон өзені мектебінің пайда болуы бұл таулармен байланысты. Бұған Томас Коулдың Катскиллдік суреттері әсер етті. 1969 жылы бұл аймақта әйгілі Woodstock музыкалық фестивалі өтті. Галерея Сілтемелер * [http://www.catskillarchive.com/ History of the Catskill Mountains] * [https://www.catskillmountainkeeper.org/ Catskill Mountainkeeper] * [http://catskill-3500-club.org/ Catskill 3500 Club]
Феликс Пасслак

Феликс Пасслак (; 1998 жылы 29 мамырда туған, Ботроп, Солтүстік Рейн-Вестфалия) — неміс футболшысы, "Боруссия Дортмунд" клубының қорғаушысы. Клубтық мансап Феликс өзінің мансабын өзінің туған қаласынан шыққан қарапайым "Фортуна" командасында бастады. 2010 жылы ол Оберхаузеннің "Рот-Вайсс" жасөспірімдер командасына қосылды. 2012 жылы жас жартылай қорғаушы Дортмундтық "Боруссияға" ауысты. 2016 жылы ол бірінші командаға ауыстырылды. "Боруссия" сапында Феликстің дебюті 2 наурызда Бундеслиганың "Дармштадт" клубына қарсы ойында өтті. Ұлттық құрамадағы мансабы Феликс Германияны жастар деңгейінде ұсынады. 2015 жылы ол 17 жасқа дейінгі жасөспірімдер арасындағы Еуропа чемпионатына қатысты. Фриц Вальтер медалі атап өтілді. Жетістіктері Командалық ;«Боруссия Дортмунд» * Германия Кубогының иегері: 2020/21 ;Германия құрамасы (17 жасқа дейін) * Германия чемпионы (2): 2014, 2015 ;Германиия құрамасы (19 жасқа дейін) * Германия чемпионы: 2016 Жеке * Фриц Вальтер медалі U-17: 2015 Дереккөздер Сілтемелер *Felix Passlack // [https://www.transfermarkt.com/felix-passlack/profil/spieler/274461 Transfermarkt.com]
Оман билеушілерінің тізімі

Ислам заманында қазіргі Оман аумағында зайырлы немесе рухани билеушілер басқаратын бірнеше мемлекеттер болды. Әл-Жуланда әулеті Исламды қабылдап, Оман наменгері атанған жергілікті билеуші әл-Жуландадан тараған. Оның құрамына: * әл-Жуланда ибн әл-Мұстатир (шам. 600—630) * Жапар ибн Жуланда, (шам. 630—651), әл-Жуланда ибн әл-Мұстатирдің ұлы * I Абба ибн әл-Мұстатир, (шам. 630—640) әл-Жуланда ибн әл-Мұстатирдің бауыры * II Аббад(651/652 — 659) * Сүлеймен (659—697), II Аббадтың ұлы Халифаттың наменгерлері 697-750 жылдар аралығында аумақты халифат тағайындаған наменгерлер басқарды. Алайда, Әл-Жуланда ибн әл-Мустатирдің ұрпақтары олардың билігіне қарсы шығуға тырысқан. Сайланған имам әл-Жуланда ибн Масұт әл-Әзди тәуелсіздікке небәрі үш жылға қол жеткізе алды. Бірақ ол өлтіріліп, Аббаси халифтері 8 жыл бойы Оман аумағын бақылауында ұстады. Сайланған имамдар Қазіргі Оманның орталық бөлігінде (астанасы Назуа) басқарды. 973 жылы аумақты 1050 жылға дейін билеген Буиттер жаулап алды. 1063-1116 жылдары Керман селжүктері биледі. Елді Набхандар жаулап алды. Набхандар Набхандар (Бану Набхан) немесе Небхандар қазіргі Оманның солтүстік бөлігінде (Бахла астанасы, 1276 жылдан бастап Сохар) билік етті. * Әбу Мұхаммад әл-Фалла ибн әл-Мұқсин ан-Набхани — 1154 — шам. 1170 * Әбу Мұхаммад Арар — шам. 1170 * Әбу Мұхаммад әл-Мұзаффар ибн Сүлеймен — шам. 1250 * Әбу Маали Кахлан ибн Набхан — 1262—1265 * Омар ибн Набхан — 1265—1276 * Хилал — 1276—1278 * Кахтан − 1278—1285 * Әбу Мұхаммад ибн Набхан — шам. 1330 * Мақсұм ибн әл-Фалақ — шам. 1380—1406 * Сүлеймен ибн Сүлеймен ибн Мұзаффар — шам. 1450—1488 Сайланған имамдар Набхандар * Мақсұм ибн әл-Фалақ ибн Мұқсин — шам. 1590—1615. * Набхан — шам. 1615—1617 * Ғұмайыр ибн Химиар — 1617—1624 Йарубтар 1737-1744 жылдары Нәдір шаһтың парсылары Оманды басып алуға әрекеттенді. Бұл әулеттердің ауысуына алып келді. Әл Сейіт Дереккөздер
Темірлан Елуханұлы Әділханов

Темірлан Әділханов (1994 жылы 28 наурызда туған) — қазақстандық футболшы, қорғаушы. Мансап Талдықорған футболының түлегі. 2010-12 жылдары 44 ойын ойнап, "Жетісу" клубына дубль жасады. 2013 жылы Бірінші лигада "Оқжетпес" ФК құрамында өнер көрсетті. 2014 жылы "Жетісуға" оралып, негізгі команда үшін де, дубль үшін де өнер көрсетті. Қазақстан жастар құрамасына тартылған. Дереккөздер Сілтемелер * Temirlan Adilkhanov // [https://www.transfermarkt.com/temirlan-adilkhanov/profil/spieler/316951 Transfermarkt.com]
Оскар Альберто Ортис

Оскар Альберто Ортис (; 8 сәуір 1953 жыл, Чакабуко, Буэнос-Айрес (провинция), Аргентина) — аргентиналық футболшы, жартылай қорғаушы. Жетістіктері Клубтық * Аргентина чемпионы: :* Метрополитано: 1972, 1977, 1979, 1980, 1983 :* Насьональ: 1972, 1974, 1979 Халықаралық * Әлем чемпионы: 1978 Дереккөздер
Рене Хаусман

Рене Орландо Хаусман (; 19 шілде 1953, Ла-Банда, Сантьяго-дель-Эстеро, Аргентина — 22 наурыз 2018) — аргентиналық футболшы, жартылай қорғаушы. 1978 жылғы әлем чемпионы. 1974 жылы да әлем чемпионатына қатысты. Карьерасы Аргентина, ОАР, Чили клубтарында доп тепті. Жетістіктері * Аргентина чемпионы: 1973 (Метрополитано) * Ньютон кубогы: 1975, 1976 * Феликс Богато кубогы: 1976 * Липтон кубогы: 1976 * Рамон Кастильо кубогы: 1976, 1978 * Әлем чемпионы: 1978 * Либертадорес кубогы: 1984 Дереккөздер Сілтемелер * [http://www.bdfa.com.ar/jugador2.asp?codigo=863 ПрофилІ]
Омар Ларроса

Омар Рубен Ларроса (; 18 қараша 1947 жыл, Ланус) — аргентиналық футболшы, жартылай қорғаушы. 1978 жылғы әлем чемпионы. Жетістіктері Клубтық ; Бкоа Хуниорс * Аргентина чемпионы (Nacional): 1970 ; Уракан * Аргентина чемпионы (Метрополитано): 1973 ; Индепендьенте * Аргентина чемпионы (Nacional): 1977, 1978 Халықаралық ; Аргентина * Әлем чемпионы: 1978 Дереккөздер Сілтемелер * [https://www.national-football-teams.com/player/37952.html Профилі]
Ян Йонгблуд

Ян Йонгблуд (; 25 қараша 1940 жыл, Амстердам, Нидерланд) — нидерландтық футболшы, қақпашы, футбол жаттықтырушысы. 1974, 1978 жылдары әлем чемпионатына қатысқан, екеуінде де күміс жүлдегер атанған. Жетістіктері Командалық ; Нидерланд * Әлем чемпионатының күміс жүлдегері (2): 1974, 1978 * Еуропа чемпионатының қола жүлдегері: 1976 ; ДВС * Нидерланд чемпионы: 1964 ** Күміс жүлдегер: 1965 Дереккөздер Сілтемелер * [http://www.voetbalstats.nl/spelernedxi.php?persid=234 Voetbalstats.nl]
Ерасыл Берікқалиұлы Аманжол

Ерасыл Берікқалиұлы Аманжол (1999 жылы 13 қаңтарда туған, Атырау, Қазақстан) — қазақстандық футболшы, қорғаушы. Мансап Футбол мансабын 2018 жылы "Атырау" клубының құрамында бастады. 2018 жылдың жазында жалға алу құқығымен "Каспийге" ауысты. 2019 жылдың басында "Қызылжар СҚ" клубымен бір жыл мерзімге жалға алынды. Жетістіктері Командалық "Қызыл-Жар СК" * Бірінші лига жеңімпазы: 2019 "Атырау ФК" * Бірінші лига жеңімпазы: 2020 Сілтемелер * [https://www.transfermarkt.com/erasyl-amanzhol/profil/spieler/399034 Ойыншы профилі] Transfermarkt сайтында * [https://int.soccerway.com/players/-/421606/ Soccerway сайтындағы профилі] * [https://vesti.kz/player/18625/ Профилі] Vesti.kz
Вим Янсен

Вилхелмюс (Вим) Маринюс Антониюс Янсен (; 28 қазан 1946 жыл — , Роттердам, Нидерланд) — нидерландтық футболшы, жартылай қорғаушы. 1974, 1978 жылғы әлем чемпионаттарының күміс жүлдегері, 1976 жылғы Еуропа чемпионатының қола жүлдегері. Жетістіктері Командалық ; Нидерланд * Әлем чемпионаттарының күміс жүлдегері (2): 1974, 1978 * Еуропа чемпионатының қола жүлдегері: 1976 ; «Фейеноорд» * Нидерланд чемпионы (3): 1969, 1971, 1974 * Нидерланд кубогы (2): 1969, 1980 * Еуропа чемпиондар кубогы: 1969/70 * Кубка УЕФА кубогы: 1973/74 * Құрлықаралық кубок: 1970 ; «Аякс» (Амстердам) * Нидерланд чемпионы: 1982 Бапкер ретінде ; «Фейеноорд» * Нидерланд кубогы (2): 1991, 1992 ; «Селтик» * Шотландия кубогы: 1998 * Лига кубогы: 1997 Дереккөздер Сілтемелер * [http://www.worldfootball.net/spieler_profil/wim-jansen/ Профилі] * [http://voetbalstats.nl/spelernedxi.php?persid=227 Статистикасы] * [http://www.vi.nl/Spelers/Speler.htm?dbid13568&typeofpage84137 Статистикасы]
Саят Қайратұлы Жұмағали

Саят Қайратұлы Жұмағали (1995 жылы 25 сәуірде туған, Ақтөбе, Қазақстан) — қазақстандық футболшы, қорғаушы. Өмірбаяны Ақтөбе футбол клубының түлегі. Жас кезінен "Ақтөбе" футбол орталығында ойнады. Бірнеше жыл қатарынан қосалқы құрамның көшбасшысы болды. 2015 жылдан бастап Жұмағали облыстың негізгі командасына тартыла бастады. 2016 жылдан бастап Саят "Ақтөбе" футбол клубының негізгі ойыншысы ретінде дебют жасады. 2019 жылға дейін өнер көрсетті. 2 жыл бойы клубсыз болды. 2021 жылы 25 наурызда Екібастұз футбол клубына ауысты. Сілтемелер *[https://www.transfermarkt.com/sayat-zhumagali/profil/spieler/332284 Профилі] Transfermarkt сайтында * [https://int.soccerway.com/players/-/352083/ Soccerway сайтындағы профилі]
Вим Сурбиер

{{Футболшы }} Вилхелмюс Лауренс Йоханнес (Вим) Сюрбир (; 16 қаңтар 1945, Эйндховен — 12 шілде 2020, Амстердам) — нидерландтық футболшы, қорғаушы, футбол жаттықтырушысы. 1974, 1978 жылғы әлем чемпионаттарының күміс жүлдегері, 1976 жылғы Еуропа чемпионатының қола жүлдегері. Футболшылық карьерасын тәмамдаған соң АҚШ клубтарында бапкерлік қызмет атқарды. Жетістіктеті Командалық ; Нидерланд * Әлем чемпионаттарының күміс жүлдегері (2): 1974, 1978 * Еуропа чемпионатының қола жүлдегері: 1976 ; «Аякс» * Нидерланд чемпионы (7): 1966, 1967, 1968, 1970, 1972, 1973, 1977 * Нидерланд кубогы (4): 1967, 1970, 1971, 1972 * Чемпиондап кубогы (3): 1970/71, 1971/72, 1972/73 * Чемпиондар кубогының финалисі: 1968/69 * УЕФА суперкубогы (2): 1972, 1973 * Құрлықаралық кубок: 1972 Дереккөздер Сілтемелер * [https://www.national-football-teams.com/player/19339.html Профилі]
Ян Портвлие

Ян Портвлит (, 21 қыркүйек 1955, Арнемёйден) — нидерландтық футболшы, қорғаушы, футбол жаттықтырушысы. 1978 жылғы әлем чемпионатының күміс жүлдегері. 1980 жылғы Еуропа чемпионатына қатысты. Жетістіктері Клубтық * Нидерланд чемпионы: 1974/75, 1975/76, 1977/78 * Нидерланд кубогы: 1973/74, 1975/76 * УЕФА кубогы: 1977/78 Дереккөздер Сілтемелер * [https://web.archive.org/web/20070929134949/http://www.weltfussball.de/spieler_profil.php?id=18260 Профиль]
Виллем ван Ханегем

Виллем (Вим) ван Ханегем (; 20 ақпан 1944 жыл, Брескенс, Нидерланд) — нидерландтық футболшы, жартылай қорғаушы, футбол жаттықтырушысы. Жетістіктері Командалық ; Нидерланд * Әлем чемпионатының күміс жүлдегері: 1974 * Еуропа чемпионатының қола жүлдегері: 1976 ; «Фейеноорд» * Нидерланд чемпионы (3): 1968/69, 1970/71, 1973/74 * Нидерланд кубогы: 1969 * Чемпиондар кубогы: 1969/70 * УЕФА кубогы: 1973/74 * Құрлықаралық кубок: 1970 ; АЗ’67 * Нидерланд кубогы: 1978 Бапкерлік ; «Фейеноорд» * Нидерланд чемпионы: 1993 * Нидерланд кубогы (2): 1993/94, 1994/95 Дереккөздер Сілтемелер *[https://web.archive.org/web/*/https://static.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=44717/index.html Профилі]
Руслан Қасымханұлы Сақалбаев

Руслан Қасымханұлы Сақалбаев (1984 жылы 27 маусымда туған, Қазақ КСР, КСРО) — қазақстандық футболшы, "Каспий" клубының жартылай қорғаушысы. Мансап Руслан Сақалбаев "Қайрат" футбол клубының түлегі. Дәл осы клубта ол мансабын бастады. Аз ойын тәжірибесіне байланысты бірінші лигадағы "Теміржолшы" клубына ауысты. 2005 жылы "Атырау"-ға көшті. Ол тек футболшылармен алмасып қана шықты, алаңда аз ойнады. Бірінші лигаға оралып, "Жетісу" үшін ойнай бастады. Клубпен бірге Премьер-лигаға шықты. 2008 жылы "Мегаспорт"-пен келісімшартқа қол қойып, "Жетісу" сияқты премьер-лигаға шықты. 2010 жылы "Атырау" клубына қайта оралды. Маусым қорытындысы бойынша чемпионаттың үздік ойыншыларының "топ-50" тізімінде 13 орынға ие болды. Жетістіктері * Қазақстан Кубогының Иегері: 2003 * Қазақстан чемпионатының күміс жүлдегері: 2009 * Қазақстан чемпионатының қола жүлдегері: 2011,2013 * Қазақстан чемпионатының үздік 50 ойыншыларының тізімінде 13-ші орын: 2010 * Қазақстан Бірінші лигасының жеңімпазы (3): 2006,2016,2018 Дереккөздер Сілтемелер * [http://worldfootball.net/spieler_profil/ruslan-sakhalbaev/#redirect Профилі worldfootball.net сайтында]
Райнер Бонхоф

Райнер Бонхоф (; 29 наурыз 1952 жыл, Рейндегі Эммерих, ГФР) — германиялық футболшы, жартылай қорғаушы. 2012 жылға дейін Еуропа чемпионаттары тарихындағы жалғыз екі дүркін Еуропа чемпионы атанып келді. Клубтық және құрама деңгейіндегі барлық жүлделерге қол жеткізген. 1972, 1976, 1980 жылдары әлем чемпионатына, 1974, 1978 жылдары Еуропа чемпионатына қатысты. Рейндегі Эммерих қаласындағы өзі тұрған көшеге есімі берілген. Жетістіктері Халықаралық * Әлем чемпионы: 1974 * Еуропа чемпионы: 1972, 1980 * Еуропа вице-чемпионы: 1976 Клубтық * Еуропа чемпиондары кубогының финалисі: 1976/77 * УЕФА кубогы: 1974/75 * УЕФА кубогының финалисі: 1972/73 * Кубок иелері кубогы: 1979/80 * ГФР чемпионы: 1970/71, 1974/75, 1975/76, 1976/77 * ГФР вице-чемпионы: 1973/74, 1977/78, 1981/82 * ГФР кубогы: 1972/73 * ГФР суперкубогы: 1977 * Испания кубогы: 1978/79 Дереккөздер Сілтемелер * [https://www.national-football-teams.com/player/16692.html Профилі]
Вольфганг Оверат

Вольфганг Оверат (; 29 қыркүйек 1943, Зигбург) — германиялық футболшы, жартылай қорғаушы. 1974 жылғы әлем чемпионы, 1966 жылғы әлем чемпионатының күміс жүлдегері, 1970 жылғы әлем чемпионатының қола жүлдегері. Жетістіктері Халықаралық Әлем чемпионаты * Әлем чемпионы: 1974 * Қола жүлдегер: 1970 * Күміс жүлдегер: 1966 Клубтық * ГФР чемпионы: 1964 * ГФР вице-чемпионы: 1965, 1973 * ГФР кубогы: 1968, 1977 Дереккөздер Сілтемелер * [http://www.fussballdaten.de/spieler/overathwolfgang/ Профилі (fussballdaten.de)]
Юрген Грабовски

Юрген Грабовски (; 7 шілде 1944 — 10 наурыз 2022) — германиялық футболшы, жартылай қорғаушы. Карьерасы Қатысқан турнирлері * Футболдан әлем чемпионаты 1966 * Футболдан әлем чемпионаты 1970 * Футболдан Еуропа чемпионаты 1972 * Футболдан әлем чемпионаты 1974 Жетістіктері Клубтық * УЕФА кубогы: 1979/80 * ГФР кубогы: 1973/74, 1974/75 Халықаралық * Әлем чемпионы: 1970 * Еуропа чемпионы: 1972 * Әлем чемпионатының күміс жүлдегері: 1966 * Әлем чемпионатының қола жүлдегері: 1970 Дереккөздер Сілтемелер *[http://www.fussballdaten.de/spieler/grabowskijuergen/ Профилі]
Бернд Хольценбайн

Бернд Хёльценбайн (; 9 наурыз 1946 жыл) — германиялық футболшы, жартылай қорғаушы. ГФР Ұлттық футбол құрамасы сапында ойнаған. Жетістіктері Халықаралық * Әлем чемпионы: 1974 * Еуропа чемпионатының күміс жүлдегері: 1976 * Әлем чемпионатының 1/4 финалисі: 1978 Дереккөздер Сілтемелер * [https://www.national-football-teams.com/player/16732.html Профилі (national-football-teams.com)]
Хильде Герг

Матильде «Хильде» Герг (, 19 қазан 1975 жыл, Ленгрис) — германиялық тау шаңғышысы, 1998 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының чемпионы. Жетістіктері Қысқы Олимпиада ойындары * Олимпиада чемпионы: 1998 (слалом) * Олимпиада қола жүлдегері: 1998 (комбинация) Әлем чемпионаты * Чемпион: 1997 (Супергигант) Дереккөздер Сілтемелер * [http://www.ferienwohnungen-hildegerg.de/hilde-gerg Ресми сайты] *
Игорь Александрович Новиков

Игорь Александрович Новиков (19 қазан 1929 жыл, Дрезна, Орехово-Зуеве ауданы, Мәскеу облысы, РСФСР, КСРО — 30 тамыз 2007 жыл, Санкт-Петербург, Ресей) — КСРО-лық бессайысшы, 1956, 1964 жылғы Олимпиада чемпионы. Жетістіктері Олимпиада ойындары * Чемпион: 1956, 1964 * Күміс жүлдегер: 1960, 1964 Әлем чемпионаты * Чемпион: 1957, 1958, 1959, 1961, 1962 Дереккөздер
Серебряная (тау)

Серебряная – Қалба жотасының оңтүстік-шығысындағы тау. Географиялық орны Шығыс Қазақстан облысы Самар ауданы Қарақол ауылының оңтүстік-шығысында 9 км жерде орналасқан. Жер бедері Абсолюттік биіктігі 1104 м. Солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай 5 км-ге созылған, енді жері 4 км. Тіктеу беткейі өзен арналарымен, тау аңғарларымен тілімденген. Таудан Войлочевка өзеніне құятын бірнеше салалар бастау алады. Өсімдігі Тауалдының шалғынды топырақ жамылғысында аласа тауға тəн далалық түрлі шөптесін өсімдіктер, жоғары бөлігінде қайың, қарағай аралас орман, терек, т.б. өседі. Алабы – шабындық, мал жайылымы. Дереккөздер
Симонов мұздығы

Симонов мұздығы – Теріскей Алатау дың шығыс сілемі – Сарыжаз жотасының солтүстігінде жəне Катша – Ашутор тауының шығыс беткейіндегі мұздық. Мұздықты 1902 жылы Г. Мерцбахер ашқан.1954 жылы Қазақстан географы П.В. Симонов есімі берілді. Географиялық орны Алматы облысы Райымбек ауданы жерінде орналасқан. Текес өзенінің саласы – Байынқол өзені осы мұздықтан басталады. Сипаты Мұздықтың жалпы ұзындығы 8,3 км, ашық жері 8,1 км, көлемі 3,98 км 3 . Ауданы 27,9 км 2 , оның мұзқар (фирн) алаңы 20,1 км 2 , ашық жатқан тілі 7,7 км 2 . Байынқол шыңындағы (5840 м) мұзқары 6 ірі камерадан тұрады. Дереккөздер
Анджело Доменгини

Анджело Доменгини (; 25 тамыз 1941, Лаллио) — италиялық футболшы, шабуылшы, 1968 жылғыц Еуропа чемпионы. Жетістіктері Клубтық ; Аталанта * Италия кубогы: 1962–63 ; Интер * Италия чемпионы: 1964–65, 1965–66 * Чемпиондар кубогы: 1964–65 * Құрлықаралық кубок: 1964, 1965 ; Кальяри * Италия чемпионы: 1969–70 Халықаралық ; Италия * Еуропа чемпионы: 1968 * Әлем чемпионатының финалисі: 1970 Жеке * Италия кубогының үздік мергені: 1962–63 Дереккөздер Сілтемелер
Энрико Альбертози

Энрико Альбертози (; 2 қараша 1939 жыл, Понтремоли) — италиялық футболшы, қақпашы, 1968 жылғы Еуропа чемпионы, 1970 жылғы әлем чемпионатының күміс жүлдегері. 1962, 1966, 1974 жылғы Әлем чемпионаттарына да қатысты. Жетістіктері Командалық * Италия кубогы: 1961, 1966, 1977 * Кубок иелері кубогы: 1961 * Италия чемпионы: 1970, 1979 Халықаралық * Еуропа чемпионы: 1968 * Әлем чемпионатының күміс жүлдегері: 1970 Дереккөздер Сілтемелер * [http://www.cagliaricampione.it/html/albertosi.htm Профилі] * [https://web.archive.org/web/20090711173733/http://www.enciclopediadelcalcio.com/Albertosi.html Профилі] * [http://www.rsssf.com/miscellaneous/albertosi-intl.html Ұлттық құрамадағы матчтары] * [http://www.storiedicalcio.altervista.org/albertosi.html Аltervista.org] * [http://www.magliarossonera.it/protagonisti/Gioc-Albertosi.html Мagliarossonera.it]
Маужыраған терең сай

Маужыраған терең сай — Вашингтон Ирвингтің классикалық әңгімесі. Ол алғаш рет Нобайлар кітабында жарияланды және бұл жинақтың ең ұзақ новелласы болып келеді. Шығарма желісі Оқиға 1790 жылдың шамасында Слипи-Холлоу атты голландиялық қоныста орын алады. Бай фермердің қызы 18 жасар Катринаның жүрегі үшін Коннектикуттан келген ұзын бойлы ырымшыл мұғалім Икабод Крейн және жергілікті бұзақы Авраам «Бром Бонс» Ван Брант таласады. Бір күні фермердің үйінде өткізілген қонағасынан кейін Икабод үйіне қайтар жолда оны басы жоқ салт атты қуа бастайды. Жергілікті аңыздар бойынша, бұның басын Тәуелсіздік үшін соғыста зеңбіректің оғы шауып түсірген, енді ол суық түндері басын іздеуге шығып барады екен. Сөйтіп, Икабод қаладан қашады. Бұның сырын ешкім түсінбей жүреді. Катрина Бром Бонсқа үйленеді. Экрандалуы Бұл әңгіменің негізінде бірнеше фильм және телехикая түсірілді. Олардың арасында: * Икабод пен мистер Тоадтың басынан кешкендері — Walt Disney мультфильмі (1949) * Маужыраған терең сай — Тим Бёртон түсірген фильм (1999) * Маужыраған терең сай — телехикая (2013-2017) Сілтемелер * [https://www.bartleby.com/310/2/2.html The Legend of Sleepy Hollow]
Санат Сансызбайұлы Жұмаханов

Санат Сансызбайұлы Жұмаханов (1988 жылы 30 қаңтарда туған, Шымкент, Қазақ КСР) — қазақстандық футболшы, "Оқжетпес" клубының шабуылшысы. Мансап Клубтық 2012 жылы "Қыран" сапында ойнаған. 2013 жылдың басында "Ордабасы" клубының ойыншысы болды, бірақ негізгі құрамда тұрақтамай, жазда "Қыранға" қайта оралды. 2015 жылы "Тараз" сапында 27 матчта ойнап, 2 гол соқты. 2016 жылы "Оқжетпеске" ауысады. 2017 жылы "Ордабасы" клубымен келісімшарт жасасып, Қазақстан чемпионатында 7 матч өткізді. 2018 жылдың басында "Оқжетпес" сапына ауысты. Халықаралық 2012 жылы 12 мамырда Алматыда Буркина-Фасоға қарсы жолдастық кездесуде Ұлттық құрама сапындағы жалғыз ойынын өткізді (0:0). Жетістіктері Командалық ; "Оқжетпес" Бірінші лига жеңімпазы: 2018 ; "Ордабасы" Қазақстан чемпионатының қола жүлдегері: 2017 Сілтемелер * [https://www.transfermarkt.com/sanat-zhumakhanov/profil/spieler/263800 Ойыншы профилі] Transfermarkt сайтында * [https://int.soccerway.com/players/-/180468/ Soccerway сайтындағы профилі] * [https://eu-football.info/_player.php?id=29043 European Football/Санат Сансызбайұлы Жұмаханов/eu-football.info]
Салқыншоқы

Салқыншоқы – Күршім жотасының оңтүстік-батыс бөлігіндегі тау массиві. Географиялық орны Шығыс Қазақстан облысы Күршім ауданы Майтерек ауылының солтүстік-шығысында 8 км жерде орналасқан. Жер бедері Абсолюттік биіктігі 2084 м. Солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай 4 км-ге созылған, енді жері 2 км. Беткейі тік, өзен арналарымен тілімденген. Жер қыртысы девонның туф жəне эффузивтік тау жыныстарынан түзілген. Таудан Қойшілік, Қалғұтты өзендерінің салалары бастау алады. Өсімдігі Солтүстік беткейіндегі тау шатқалдарында аралас жапырақты, тауаралық аңғарларында жалпақ жапырақты орман өседі. Дереккөздер
Айсұлу Маратқызы Әзімбаева

Айсұлу Маратқызы Әзімбаева (9 қаңтар 1988, Алматы, Қазақ КСР) — қазақстандық кино және театр актрисасы, тележүргізуші. Өмірбаяны Айсұлудың әкесі Марат Әзімбаев «Отырардың қирауы», «Ине», «Құдайлардың күші», «Тоғызыншы ұлдан, сақтан, жау» сияқты киноларда ойнаған атақты қазақ дзюдошысы және актер болды. Айсұлу бала кезінен спортпен және бал билерімен, сонымен қатар балетпен айналысады. 2012 жылы «Жұлдыздармен билеу» жобасының қатысушысы болды. 2004 жылы жеке мектепті экстерн ретінде бітіріп, Дубайдағы «Америкалық университетке» «Қаржы» мамандығы бойынша оқуға түсті, басқа мәліметтер бойынша қаржылық сарапшы. 2008 жылы кәсіпкерлік басқару бакалавры дәрежесін алды. Әзімбаева актриса болуды ешқашан жоспарламаған, оны математика мен аналитика көбірек қызықтыратын. 2008 жылдың қыркүйегінде жарнама саласында жұмыс істей бастады, бірақ 2009 жылдың желтоқсанында өз бағдарын өзгерту туралы шешім қабылдады. Келесі жылы іс-шаралар, атап айтқанда балалардың туған күндері мен қызойнақ кештерін ұйымдастырумен айналысты. 2010 жылы «Әсел, достар мен қыздар» телехикаяның іріктеуіне қатысып, онда басты рөлді алды. 2015 жылдан бастап Айсұлу театрдағы мансабын Разия Хасанованың «Көңілдес әйел» қойылымынан бастады. Сондай-ақ, Айсұлу «Артишок» театрының — «Қалың дәптер» қойылымдарына қатысты. 2012 жылы Лондонда Jameson Empire марапаттарына ие болған «Қара аққу» филіміне 60 секундтық пародиясында ойнады. «Абай 45» жобасын жасаушылардың бірі, Абайдың «Қара сөздері» интерактивті аудиокітап. Фильмдер тізімі * — өндірісте Альпинизм Актрисаның хоббиінің бірі — альпинизм. 2016 жылы ол Кавказдағы Еуропаның ең биік Эльбрус шыңына (5642 м) көтерілді, 2017 жылы Тибетте 4627 м биіктігіндегі Нам-Цо биік таулы көліне жетті, 2018 жылы теңіз деңгейінен бес километр биікке шығып Гималайда Лукла қаласынан Гокио көліне дейін трекинг жасады, және 2019 жылдың маусымында әйгілі альпинист Мақсұт Жұмаевпен бірге Грузия жағынан бес мың метрлік Қазыбекті (5034 м) бағындырды. Дереккөздер
Сабина Заирқызы Әзімбаева

Сабина Заирқызы Әзімбаева (14 ақпан 2000, Алматы, Қазақстан) — қазақстандық модель, Алматы аруы 2017 сұлулық байқауының жеңімпазы. Әлем аруы 2018 сұлулық байқауында ел намысын қорғады. Өмірбаяны Алматыда туып өскен. «Тұран» колледжін «аудармашы және гид» мамандығы бойынша бітірген. Бокс және мемлекеттік ұйғыр музыкалық комедия театрында билермен айналысады. Ұлты бойынша — ұйғыр, күйеуі туралы еш мәлімет жоқ. Сұлулық байқаулары Алматы аруы 2017 11 қыркүйекте Алматы аруы 2017 сұлулық байқауының жеңімпазы атанды. Қазақстан аруы 2018 «Қазақстан аруы-2018» ұлттық сұлулық байқауына қатысты. Ол бесінші орынға ие болып, Топ-5-ке кірді. Әлем аруы 2018 «Әлем аруы-2018» байқауында Қазақстан атынан қатысты. Бастапқыда «Әлем аруы-2017» байқауына қатысуы керек еді, бірақ оның орнына Камила Асилова барды. Дереккөздер
Әділхан Әкімжанов

{{Тұлға } { style="background:transparent" } }} Әділхан Әкімжанов (1922 жылы, Топтерек ауылы, Томбы губерниясы — 1993 жылы) — Қазақ КСР, Шығыс Қазақстан облысы, Күршім ауданының «Күршім» кеңшарының аға шопаны. Социалистік Еңбек Ері (1971). 1922 жылы Томбы губерниясының Топтерек ауылында шаруа отбасында дүниеге келген (қазіргі — Шығыс Қазақстан облысы Күршім ауданы). 1939 жылдан Сталин атындағы ұжымшарында (кейінірек — XX партсъезд атындағы ұжымшар) шопан болып жұмыс істейді. 1958 жылдан зейнеткерлікке шыққанға дейін Күршім ауданындағы Күршім кеңшарында аға шопан болып жұмыс жасады. 1959 жылы КОКП қабылданды. 8-бесжылдықта жыл сайын қозы өсіру жоспарын асыра орындады. 1970 жылы әр жүз саулықтан орта есеппен 120 қозы алып, әр қойдан орта есеппен төрт келі жүн қырқып алды. Ауыл шаруашылығы өндірісін дамытудағы және мемлекетке мал шаруашылығы өнімдерін сатудың бесжылдық жоспарын орындаудағы жоғары жетістіктері үшін оған КСРО Жоғарғы Кеңес Президиумының жарлығымен Социалистік Еңбек Ері атағы берілді. 1971 жылы 8 сәуірде Ленин орденімен және «Орақ пен Балға» алтын медалімен марапатталды. 1993 жылы көз жұмды. Әдебиет * Музалевский М. В. Герои Социалистического Труда. Биобиблиографический словарь. — М.: РИЦ «Кавалер», 2008. — Т. 2. — 200 с. * Шығыс Қазақстан облысы [Мәтін] : энциклопедия. — Алматы : Қазақ энциклопедиясы, 2014. — Әкімжанов Әділхан: б. 215. * Абылкасымов, Т. Трудолюбие и опыт [Текст] : [о Герое Социалистического Труда — чабане А. Акимжанове] / Т. Абылкасымов // Рудный Алтай. — 1971. Сілтеме * Темір Кәрімов. [https://warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=27153 Әділхан Әкімжанов] «Герои страны» сайты. * [http://imena.pushkinlibrary.kz/ru/social-hero-ru/475-.html Әкімжанов Ә.], Шығыс Қазақстан: әйгілі есімдер Тағы қараңыз * Қойлыбай Аңғышбаев * Біләл Керейбаев * Досым Асанов Дереккөздер
Саз (тау)

Саз – Іле Алатауының шығыс бөлігіндегі тау массиві. Географиялық орны Алматы облысы Талғар жəне Еңбекшіқазақ аудандары жерінде орналасқан. Жер бедері Абсолюттік биіктігі 4246 м. Батыстан шығысқа ендік бағытта шамамен 25 км-ге созылған, енді жері 12-13 км. Солтүстігінен Түрген, Шыңтүрген, Есік, оңтүстік беткейінен Шілік өзендерінің салалары таудың мұздықтарынан бастау алады. Құлама беткейлері шатқалдармен тілімденген, жоғарыда олар үшкір шыңдарға ұласады. Өсімдігі Таудың ең биік белдеміне альпілік-гляциалдық жер бедері тəн. Тау мұздығы батысындағы Кен институты мұздығымен жалғасқан. Дереккөздер
Біләл Керейбаев

{{Тұлға } { style="background:transparent" } }} Біләл Керейбаев (1928 — 1994) — Шығыс Қазақстан облысы Марқакөл ауданының «Боран» кеңшарының аға шопаны, Социалистік Еңбек Ері (22.03.1966). 1928 жылы Шығыс Қазақстан облысы Марқакөл ауданының (қазіргі — Күршім ауданы) Тақыр ауылында қой өсірушінің отбасында туған. 12 жасынан бастап «Свобода» ұжымшарында (кейін — "Боран" кеңшарында) шопанның жәрдемшісі болып жұмыс істеді. 1945 жылдан бастап шопан, кейін аға шопан болды. 1962 жылы әрқайсысынан 122, 1963 жылы — 121, 1964 жылы — әрқайсысы 141, 1965 жылы — 100 ұрғашы қойға 144 қозы алып, сақтады. Жылдар бойы жүн қырқу бір қойға 4 келі болды. Қой шаруашылығын дамытуда қол жеткізген табыстары үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Президиумының 1966 жылғы 22 наурыздағы Жарлығымен Социалистік Еңбек Ері атағы берілді. 1971 жылға қарай, қожалықта жұмыс істеген кезеңде барлығы 12 мыңнан астам қозы бағып, мемлекетке 30 тоннадан астам жоғары сапалы жүн тапсырды. Қазақстан КП Шығыс Қазақстан обкомы мен Марқакөл аудкомның мүшесі, Еңбекші халық депутаттары облыстық кеңесінің депутаты болып сайланды. Оның есімі Қазақ КСР Алтын құрмет кітабына енгізілген. Сілтеме * [http://imena.pushkinlibrary.kz/en/heroes-of-socialist-labor/1735-.html Керейбаев Біләл], Шығыс Қазақстан: әйгілі есімдер / А.С. Пушкин атындағы Шығыс Қазақстан кітапханасы * [http://e-arhiv.vko.gov.kz/kk/SiteGallery/Album?albumId=42 Сурет] Тағы қараңыз * Төрсағат Қозыбаев * Тілеуқабыл Өмірбеков * Мұса Байсемізов Дереккөздер * Солнце светит всем [Текст] : очерк / Мусин М. // Рудный Алтай. — 1967. — 4 июня Аннотация: О Герое Социалистического Труда Бурановского совхоза ВКО Б. Керейбаеве. * Шығыс Қазақстан облысы [Мәтін] : энциклопедия. — Алматы : Қазақ энциклопедиясы, 2014. — Керейбаев Біләл: б. 392. * Герои Социалистического Труда — казахстанцы [Текст]. Т. 1. — Алма-Ата : Казахстан , 1969. * Дорогой борьбы и свершений: Из истории ках. аула. Абде Бочинович Турсунбаев. Казахстан,, 1971 — Всего страниц: 167
Қойлыбай Аңғышбаев

{{Тұлға } { style="background:transparent" } { style="background:transparent" } }} Қойлыбай Аңғышбаев (1905 жылы, Қызылту ауылы, Семей облысы, Ресей империясы — 1991 жылы, Күршім ауылы, Шығыс Қазақстан облысы, Қазақстан) — Қазақ КСР, Шығыс Қазақстан облысы, Күршім ауданының «Қызылту» ұжымшарының аға жылқышы. Социалистік Еңбек Ері (1948). Өмірбаяны 1905 жылы Семей облысында шаруа отбасында дүниеге келген (қазіргі — Шығыс Қазақстан облысы, Күршім ауданы). Он екі жасынан бастап батырақтық жұмыстарымен айналысты. 1923 жылдан Құйған ауылындағы кірпіш зауытында жұмыс істеді. 1930 жылы Күршім ауданының Қызылту ұжымшарына кіріп, онда жылқышы болып жұмыс істеді. Ұлы Отан соғысына 204 атқыштар дивизиясының құрамында қатысты. Әскерден қайтқаннан кейін туған ұжымшарына қайтып, онда аға жылқышы болып тағайындалды. 1947 жылы Қойлибай Анқышпаевтың тобы 20 биеден 20 құлын өсірді. 1947 жылы мал шаруашылығының жоғары өнімділігін алғаны үшін, ұжымшар ауылшаруашылық өнімдерін міндетті түрде жеткізуді және мал шаруашылығын дамытудың жоспарын алған кезде, оған Жоғарғы Президиумының жарлығымен Социалистік Еңбек Ері атағы берілді. 1948 жылы 23 шілдедегі КСРО Кеңесі Ленин ордені және Орақ пен Балға ордені берілді. Күршім ауылдық депутаттар кеңесінің депутаты болып сайланды. 1949 жылдан Ворошилов атындағы ұжымшарда аға шопан, 1957 жылдан Күршім ауданы «Марқалы» кеңшарында аға шопан болып еңбек етті. 1991 жылы дүниеден өтті. ;Естелік Күршім ауылының көшелерінің біріне оның есімі берілген. Әдебиет * Музалевский М. В. Герои Социалистического Труда. Биобиблиографический словарь. — М.: РИЦ «Кавалер», 2008. — Т. 2. — 200 с. * Герои Социалистического Труда — казахстанцы [Текст].Т. 1. — Алма-Ата : Казахстан , 1969. * Шығыс Қазақстан облысы [Мәтін] : энциклопедия. — Алматы : Қазақ энциклопедиясы, 2014. — Аңғышбаев Қойлыбай: б. 181. Сілтеме * Темір Кәрімов.[https://warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=27156 Қойлыбай Аңғышбаев] «Герои страны» сайтында. * [http://imena.pushkinlibrary.kz/ru/social-hero-ru/1706-.html Аңғышбаев Қ.], Шығыс Қазақстан: әйгілі есімдер Дереккөздер
Осман империясының әкімшілік бөлінісі

Осман империясының әкімшілік бөлінісі азаматтық атқарушы атқарымдары бар әскери басқаруға негізделген. Бұл жүйеден тыс вассалдық қатынастар болды. Империя тарихында әкімшілік құрылым мен басқарманың екі дәуірі бар: біріншісі — Османлы мемлекетінің құрылуымен пайда болған бастапқы ұйымдастыру, екіншісі — кең көлемді әкімшілік реформалар мен 1864 жылы үкіметтің еуропалануынан кейін. Бастапқы ұйымдастыру Османлы империясы кеңею кезінде көптеген түркі мемлекеттерді — бейліктерді басып алды. Бейліктердің негізінде жас империяның әкімшілік жүйесінің құрылысы басталды. Империя бейліктерге бөлінді; әрбір бейлікте бей билік жүргізді, олар өз кезегінде түрік сұлтанының вассалы болды. Сонымен қатар, империяда сұлтан ұлдарына сеніп тапсырылған санжақтар, жерлер болды. Бірақ санджақтарды тікелей басқаруды сұлтанның ұлдары емес, әкімдер жүргізді, олар «санжақ» («сұлтаннан» дегенді білдіреді) арнайы стандартқа ие болды. Империя Еуропаға кеңейіп, әкімшіліктің қосымша, аралық деңгейлерін талап етті. Сұлтан I Мұрат (1359-1389) кезінде бейлербей немесе генерал-губернатор империяның еуропалық бөлігі Румелияны басқару үшін тағайындалды. Көп ұзамай бейлербей де сол кезде түрік сұлтанының тікелей бақылауында болған Амасияның төңірегін қоспағанда, Анадолы үшін де құрылды. Бірінші ретті әкімшілік бөліністер 1299-1609 жылғы уәлаяттар XIV ғасырдың ортасынан XVI ғасырдың соңына дейін Қараманға бір ғана бейлербей орнатылды. 1609 жылға дейін жоғалып кеткен уәлаяттар * Абхазия (Abhaz) (1578-?) (Сохумқала (Sohumkale) немесе Гурзистан (Грузия; Gurcistan) деп те аталады және оған Мигрелия мен Имеретия кіреді; номиналды бақылауда). * Ахишка (шам. 1603-?) * Валахия (тек 1595 ғана) * Гори (1588—1600) (мүмкін, 1586 жылдан кейін Тифлис уәлаятымен алмастырылды) * Гәнжа (Gence) (1588—1604) * Демирқапы (1578—1607) (Дағыстан (Dağıstan) деп те аталды) * Туманис (Tumanis) (1584-?) (мүмкін, 1586 жылдан кейін Тифлис уәлаятымен алмастырылды) * Жанық (Yanık) (1594—1598) * Забид (1567—1569) (Йеменмен біріктірілді) * Кахети (шам. 1578—1605) * Лазистан (шам. 1574-?) * Лори (шам. 1584-?) (мүмкін, 1586 жылдан кейін Тифлис уәлаятымен алмастырылды) * Молдавия (тек 1595-1596 ғана; кейінірек Молдавия — империяның автономды ұлысы) * Нахшыван (шам. 1603, заменён Ереванским вилаятом) * Сана (San’a) (1567—1569) (Йеменнің құрамына қосылды) * Сөгөт (шам. 1596) * Тебриз (Tebriz) (1585—1603) * Тифлис (Tiflis) (1578—1607) * Ширван (Şirvan) (1578—1605) 1609 жылғы уәлаяттар XVI ғасырда І Сәлім мен I Сүлеймен сұлтандардың жаулап алуы әкімшілік бірліктердің санын көбейтуді талап етті. XVI ғасырдың соңына қарай уәлаяттар саны 42-ге жетті. Тағы қараңыз * Санжақ * Осман империясы * Осман империясы иеліктері * Осман империясының вассалдық және алым-салық төлейтін мемлекеттері
Антонио Чолак

Антонио Чолак (; 1993 жылы 17 қыркүйекте туған, Людвигсбург, Баден-Вюртемберг) — хорватиялық футболшы, ПАОК клубының шабуылшысы, "Рейнджерс" клубына жалға берілді және де Хорватия футбол құрамасында ойнайды. Чолак Германияда туып өскен. Мансап Клубтық Германияның Людвигсбург қаласында дүниеге келген Антонио Чолак әртүрлі неміс клубтарында футболмен айналысқан: Фрайберг, Штутгарт Кикерс және Хоффенхайм. Содан кейін ол аймақтық лигаларда екінші Карлсруэ және Нюрнберг командаларында ойнады. Неміс Бундеслигасында Чолак 2013 жылы 19 қазанда Франкфурттағы "Айнтрахтқа" қарсы "Нюрнберг" кездесуінде дебют жасады. Ол 78-минутта чехиялық шабуылшы Томаш Пекгарттың орнына алаңға шықты. 2014/15 маусымын хорватиялық шабуылшы Гданьск қаласының "Лехиясы" үшін өткізіп, ел чемпионатында ол үшін 10 гол соқты. 2015 жылы Чолак "Хоффенхаймға" ауысты, ол оны үнемі басқа клубтарға жалға берілді. 2015/16 маусымда шабуылшы екінші Бундеслигада "Кайзерслаутерн" сапында ойнады. 2016 жылдың 25 шілдесінде Чолак бундеслиганы таныстырған "Дармштадт 98" клубына маусымда жалға берілді. Келесі маусымды ол екінші Бундеслиганың "Ингольштадт 04"командасында бастады. Тараптардың өзара келісімі бойынша Чолак бұл клубтан 2018 жылдың қаңтарында кетіп, 2019 жылдың маусымына дейін хорватиялық "Риекаға" жалға берілді. 2019 жылдың 22 маусымында жалдау шартының әрекеті аяқталғаннан кейін Чолак "Риекамен" толық үш жылдық келісімшартқа қол қойды. 2020 жылдың 20 қыркүйегінде ПАОК "Риекамен" Чолакты сатып алу шарттарын келісті. Грек клубы бұл ауысу үшін 3 миллион еуродан артық төлеуге уәде берді, ал Чолак онымен жылына 450 000 еуро болатын төрт жылдық келісімшартқа қол қойды. Ұлттық құрамада 2020 жылы 27 тамызда Хорватия құрамасының бас бапкері Златко Далич Чолакты Португалия (2020 ж. 5 қыркүйек) және Франциямен (2020 ж. 8 қыркүйек) Ұлттар Лигасының матчтарына қосты. Жетістіктері Риека * Хорватия Кубогының иегері: 2018/19, 2019/20 Жеке * Хорватия чемпионатының үздік мергені: 2019/20 (20 гол) Дереккөздер Сілтемелер * [https://int.soccerway.com/players/antonio-mirko-colak/211030/ Antonio Čolak]
Тарчизио Бурньич

Тарчизио Бурньич (; 25 сәуір 1939 жыл, Руда, Фриули — 26 мамыр 2021 жыл, Форте-дей-Марми, Тоскана) — италияндық футболшы, қорғаушы. Карьерасы 1968 жылғы Еуропа чемпионы, 1970 жылғы әлем чемпионатының күміс жүлдегері. Сондай-ақ 1960 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарына, 1966, 1974 жылғы әлем чемпионаттарына қатысты. Кейін 20 жылдан астам уақыт жаттықтырушылықпен айналысты. Жетістіктері Клубтық * Италия чемпионы (5): 1960/61, 1962/63, 1964/65, 1965/66, 1970/71 * Италия кубогы (1): 1975/76 * УЕФА Чемпиондар кубогы (2): 1963/64, 1964/65 *Құрлықаралық кубок (2): 1964, 1965 * Англо-Италия кубогы (1): 1976 Құрама * Еуропа чемпионы (1): 1968 Дереккөздер Сілтемелер * [http://www.figc.it/nazionali/DettaglioConvocato?codiceConvocato229&squadra1 Статистикасы]
Михаэль Ланг

Михаэль Ланг (; 8 ақпан 1991 жыл) — швейцариялық футболшы, Швейцария Ұлттық футбол құрамасы мен "Базель" клубының қорғаушысы. Жетістіктері Клубтық ; «Грассхоппер» * Швейцария кубогы (1): 2012/13 ; «Базель» * Швейцария чемпионы (2): 2015/16, 2016/17 * Швейцария кубогы (1): 2016/17 Қатысқан турнирлері * Футболдан әлем чемпионаты 2014 * Футболдан Еуропа чемпионаты 20164 * Футболдан әлем чемпионаты 2018 * УЕФА Ұлттар лигасы 2019 Дереккөздер Сілтемелер * [https://www.national-football-teams.com/player/53286.html Профилі (national-football-teams.com)]
Досым Асанов

{{Тұлға } { style="background:transparent" } }} Досым Асанов (1892 жылы, Шеңгелді ауылы — 1992 жылы) — Қазақ КСР, Шығыс Қазақстан облысы, Марқакөл ауданындағы Куйбышев атындағы ұжымшардың аға шопаны. Социалистік Еңбек Ері (1948). Өмірбаяны 1892 жылы Шеңгелді ауылында (қазіргі — Шығыс Қазақстан облысы, Күршім ауданы) кедей шаруа отбасында дүниеге келген. Еңбек жолын он жасында бастады. 18 жасынан бастап Алқабек кенішінде ағаш кесу жұмыстарымен айналысты. 1935 жылы Марқакөл ауданы Куйбышев атындағы ұжымшарына (1957 жылдан бастап — «Марқакөл» қой кеңшары) кірді. Шопан болып жұмыс істеді, кейін аға шопан болып тағайындалды. 1945 жылы мал басын көбейту жоспарын асыра орындады, ол үшін Қызыл Жұлдыз орденімен марапатталды. 1947 жылы Досим Асановтың тобы 517 ұрғашы құйрықты қойдан 648 қозы өсірді, бұл пайыз бойынша әр жүз ұрғашыға 125 қозыдан келді. Қозының орташа салмағы 40 келіні құрады. 1947 жылы колхоз ауылшаруашылық өнімдерін міндетті түрде жеткізуді және мал шаруашылығын дамыту жоспарын орындағанда мал шаруашылығының жоғары өнімділігін алғаны үшін оған Жоғарғы Кеңес Президиумының жарлығымен Социалистік Еңбек Ері атағы берілді. 1948 жылы 23 шілдеде КСРО Ленин орденімен және «Орақ пен Балға» алтын медалімен марапатталды. Кейінгі жылдары жыл сайын әр жүз ұрғашыдан орта есеппен 115-130 қозы алды. 1957 жылы мал шаруашылығындағы айрықша еңбек жетістіктері үшін Еңбек Қызыл Ту орденімен марапатталды. Бірнеше рет аудандық соттың халық кеңесшісі, Марқакөл аудандық депутаты және ауылдық кеңестерінің халық депутаты болып сайланды. 1958 жылы зейнеткерлікке шықты. 1992 жылы қайтыс болды. Әдебиет * Жүмүкенова, Л. Ауылым менің -Шеңгелді [Мәтін] / Л. Жүмүкенова // Рауан. — 2008. — 16 тамыз. * Шығыс Қазақстан облысы [Мәтін] : энциклопедия. — Алматы : Қазақ энциклопедиясы, 2014. — Асанов Досым: б. 186. * Музалевский М. В. Герои Социалистического Труда. Биобиблиографический словарь. — М.: РИЦ «Кавалер», 2008. — Т. 2. — 200 с. * Герои Социалистического Труда — казахстанцы [Текст]. Т. 1. — Алма-Ата : Казахстан , 1969. Тағы қараңыз * Шыңғыс Әзімбаев * Тілеуқабыл Өмірбеков * Батырқайыр Қасқабасов Сілтеме * Темір Кәрімов. [https://warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=27158 Асанов Досым] «Герои страны» сайтында. * [http://imena.pushkinlibrary.kz/en/heroes-of-socialist-labor/1708-.html Асанов Д.], Шығыс Қазақстан: әйгілі есімдер
Төрсағат Қозыбаев

{{Тұлға } { style="background:transparent" } }} Төрсағат Қозыбаев (1878 жылы — 1957 жылы) — Қазақ КСР, Шығыс Қазақстан облысы, Марқакөл ауданы «Коминтерн» ұжымшарының аға шопаны. Социалистік Еңбек Ері (1948). 1878 жылы (басқа деректер бойынша — 1885) қазіргі Күршім ауданы аумағында кедей шаруа отбасында дүниеге келген. 1897 жылдан бастап шопан болып жұмыс істейді. 1920 жылдардың соңында Марқакөл ауданындағы «Коминтерн» ұжымшарына кіреді. Кейін аға шопан болып тағайындалды. 1947 жылы Төрсағат Қозыбаевтың тобы 402 ұрғашы қойлардан 499 қозы өсірді, бұл орташа әр жүз ұрғашы қойдан 124 қозы болып келеді. Қозының орташа салмағы 40 келі болды. 1947 жылы ұжымшар ауыл шаруашылық өнімдерін міндетті түрде жеткізуді және мал шаруашылығын дамыту жоспарын орындаған кезде мал шаруашылығынан жоғары өнімділік алғаны үшін оған Жоғарғы Кеңес Президиумының жарлығымен Социалистік Еңбек Ері атағы берілді. 1948 жылы 23 шілдеде КСРО Ленин орденімен және «Орақ пен Балға» алтын медалімен марапатталды. 1948 жылы Төрсағат Қозыбаевтың тобы 415 ұрғашы қойдан 538 қозы өсіріп, социалистік жарыста ауданда бірінші орынға ие болды, осыған орай екінші Ленин орденімен марапатталды. 1957 жылы дүниеден өтті. Әдебиет * Шығыс Қазақстан облысы [Мәтін] : энциклопедия. — Алматы : Қазақ энциклопедиясы, 2014. — Қозыбаев Төрсағат: б. 464. * Герои Социалистического Труда — казахстанцы [Текст]. Т. 1. — Алма-Ата : Казахстан , 1969. Сілтеме * Темір Кәрімов. [https://warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=27183 Қозыбаев Төрсағат] «Герои страны» сайтында. * [http://imena.pushkinlibrary.kz/en/heroes-of-socialist-labor/1736-.html Қозыбаев Төрсағат], Шығыс Қазақстан: әйгілі есімдер/ А.С. Пушкин атындағы Шығыс Қазақстан кітапханасы Тағы қараңыз * Қойлыбай Аңғышбаев * Біләл Керейбаев * Досым Асанов Дереккөздер
Мұса Байсемізов

{{Тұлға } { style="background:transparent" } }} Мұса Байсемізов (1879 жылы, Парамоновка ауылы, Семей облысы — 1969 жылы) — Қазақ КСР, Семей облысы, Абай ауданы, «Жүрекадыр» ұжымшарының аға шопаны. Социалистік Еңбек Ері (1948). 1879 жылы Парамоновка ауылында (бүгінде — Қатонқарағай ауданы Құндызды ауылы) шаруа отбасында дүниеге келген. 1929 жылы Абай ауданының «Жүрекадыр» ұжымшарын құрушылардың бірі болды. Ол осы ұжымшарда шопан болып жұмыс істеді. Кейін аға шопан болып тағайындалды. 1947 жылы Мұса Байсемізовтің тобы мал басын көбейтуде айтарлықтай жетістіктерге жетті. Мал шаруашылығының жоғары өнімділігі үшін 1947 жылы КСРО Жоғарғы Кеңесі Президиумының 1948 жылғы 23 шілдедегі жарлығымен Социалистік Еңбек Ері атағы, Ленин ордені мен Орақ пен Балға алтын медалі берілді. 1953 жылы 519 құйрықты қойлармен айналысты. Әр жүз ұрғашы қойлардан орта есеппен 105-тен қозы алып, әр қойдан орта есеппен 3,1 келі жүн қырқылды. 1954 жылы әр жүз ұрғашы қойлардан орта есеппен 111 қозы алды. 1954 жылы Бүкілодақтық ХШЖК қатысты. 1969 жылы қайтыс болды. ;Шығармалары * Выставка — плоды труда, Екпiндi, 1954, 1 тамыз * Счастье чабана, Приыртышская правда, 1954, 7 шілде ;Естелік Абай ауданы Құндызды ауылындағы көшелердің біріне Мұса Байсемізовтің есімі берілді. Әдебиет * Музалевский М. В. Герои Социалистического Труда. Биобиблиографический словарь. — М.: РИЦ «Кавалер», 2008. — Т. 2. — 200 с. * Шығыс Қазақстан облысы [Мәтін] : энциклопедия. — Алматы : Қазақ энциклопедиясы, 2014. — Байысқақов Т.: б. 242. * Тарасов В., Старший чабан Муса Байсемизов, Приыртышская правда, 1954, 18 августа * Адильбеков К., В отаре чабана — кандидата на выставку, Екпiндi, 1954, 24 июня * [http://pubhtml5.com/dols/gbqc/basic/101-150 Байсемізов Мұса]/ Опыт передовиков сельского хозяйства Казахской ССР, стр. 106 Тағы қараңыз * Қойлыбай Аңғышбаев * Біләл Керейбаев * Досым Асанов * Төрсағат Қозыбаев Дереккөздер
Салық (тау)

Салық – Сауыр жотасының солтүстік беткейіндегі тау массиві. Географиялық орны Шығыс Қазақстан облысы Зайсан ауданы Қосқора ауылының оңтүстігінде 10 км жерде орналасқан. Жер бедері Абсолюттік биіктігі 2775 м. Солтүстік-шығыстан оңтүстікке қарай 10 км-ге созылған, енді жері 4 км шамасында. Беткейі тік, өзен арналары тауаралық аңғарлармен тілімденген. Батысынан Ақкезең жəне Қараүңгір өзендерінің салалары бастау алады. Бөктеріндегі жартастың биіктігі 7–12 м-ге жетеді. Өсімдігі Солтүстік беткейінің 1100 м-ге дейінгі бөлігінде далалық, 1900 м биіктікте орман ландшафтысы, одан əрі альпі шалғыны басым. Баурайы мал жайылымы. Дереккөздер
Самарбай

Самарбай – Теңіз-Қорғалжын алабындағы тұйық көл. Географиялық орны Ақмола облысы Егіндікөл ауданы Ұзынкөл ауылының солтүстік-шығысында 9 км жерде орналасқан. Гидрографикасы Теңіз деңгейінен 326 м биіктікте жатыр. Аумағы 3,8 км 2 , ұзындығы 2,5 км, енді жері 2,2 км, жағалау бойының ұзындығы 7,9 км. Жағалау сипаты Көл жағалауы жайпақ, қамыс, құрақ өскен. Суы тұщы. Батысында Қоскөл, Жарлыкөл, оңтүстігінде Ұзынкөл көлдері бар. Көктемгі еріген қар, жер асты суларымен толысады. Қарашаның аяғында суы қатып, сəуір айында ериді. Көл төңірегі егістікке, біраз бөлігі жайылым ретінде пайдаланылады. Суына мал суарылады. Дереккөздер
Жауын, бу және жылдамдық

«Жауын, бу және жылдамдық» — ағылшын кескіндемешісі Уильям Тёрнердің суреті. Өнеркәсіп төңкерісінің аяқталуынан бірнеше жыл ғана өткенде салынған бұл сурет Темза үстінен көпірмен өтіп жатқан пойызды бейнелейді. Жаздың жауынды күнінде айнала буалдыр тартты, жылдам келе жатқан пойыздың тек алды ғана анық көрінеді, мұржадан шыққан бу лезде жаңбыр тамшыларымен араласады. Өзенде қайықпен серуендеген адамдар көрінеді. Жалпы көзқарас бойынша, суретте 1839 жылы салынып біткен Мейденхэд көпірі көрсетілген, көрініс шығысқа Лондон жаққа бағытталған. Дереккөздер
Рамиль Теймурович Шейдаев

Рамиль Теймурович Шейдаев (, 15 наурыз 1996, Санкт-Петербург, Ресей) — ресейлік және әзірбайжандық футболшы, Әзербайжан Ұлттық футбол құрамасы мен "Қарабақ" клубының шабуылшысы. Карьерасы "Зенит" клубының түлегі. 2013 жылы негізгі құрамда ойнай бастады. 2015 жылы азырақ уақыт "Рубинге" жалға берілді. "Рубин" сапында онша көп ойнай алмады, чемпионатта бір ғана кездесуде алаңға шықты. 2016 жылы "Трабзонспорға" ауысты. 2017 жылдың басында "Жилинаға" арендаға кетті. Жазда "Қарабақ" клубына жалға берілді. 2018 жылы "Крылья Советовке" ауысты. 2019 жылы жазда "Динамо" (Мәскеу) футболшысы атанды). 2020 жылы "Сабах" клубына ауысты. 2021 жылы төрт жылдық үзілістен кейін "Қарабах" клубына қайта келді. Халықаралық Ресейде дүниеге келгендіктен, Ресейдің бірнеше жастағы құрамаларында ойнады. 2016 жылы Әзірбайжан азаматтығын алып, тарихи отанының намысын қорғағысы келетінін мәлімдеді. Жетістіктері Клубтық ; «Зенит» * Ресей чемпионы: 2014/15 ; «Жилина» * Словакия чемпионы: 2016/17 ; «Қарабақ» * Әзірбайжан чемпионы: 2017/18 ; Ресей-17 * Еуропа чемпионы: 2013 Ресей-19 * Еуропа чемпионатының финалисі: 2015 Дереккөздер Сілтемелер *[https://fbref.com/en/players/14a04bea/ Профилі]
Ракөш (ауыл)

Ракөш — Атырау облысы, Мақат ауданы құрамында болған ауыл. XIX ғасырдың I жартысында Жем өзенінің Каспий теңізіне құяр сағасында бой көтерген балықшылар кенті. XX ғасырдың басында Ембі мұнайын иемденген “Эмба” және "Жайық-Каспий” қоғамдары осы маңайға мұнай айыру зауыттарын тұрғызған. Сонымен бірге мұнай сақталатын қазандар орнатып, оларды Доссордан тартылған құбырлар арқылы толтырып отырған. Пристаньға келген кемелерге құйып, мұнай мен мұнай өнімдерін Астраханға, одан әрі орталыққа жөнелткен. Өндіріс өркендеп, жұмысшылар санының көбеюі елді мекеннің ұлғаюына септігін тигізді. Бірнеше шағын аудандар пайда болды. Бастауыш мектеп, фельдшерлік пункт, шіркеу, т.б. тұрғызылды. XX ғасырдың 30-жылдарына дейін кент Ракөш болысының орталығы болып есептелген. Оған 7 ауылдық Кеңес қараған. Халқының саны - 5334 адам. Темір жол тартылып, Каспий-Орск мұнай құбыры төселгеннен кейін мұнайды теңіз арқылы тасымалдау тоқтатылды. Осыған байланысты тұрғындар жұмыс орны бар мекендерге қоныс аударып кетті. Бүгінде теңіз суы шайған орны ғана бар. Дереккөздер
Сағыз (кент)

Сағыз кенті — Атырау облысы, Мақат ауданы құрамында болған мұнайшылар ауылы. Доссор кентінен оңтүстік шығысқа қарай 18 шақырым, Мақат темір жол стансасынан оңтүстікке қарай 18 шақырым жерде орналасқан. Іргесі 1938 ж. мұнайшылар кенті ретінде қаланды. Халқы 0,9 мың (1975). Мұнай өндірісі, сегізжылдық мектеп, кітапхана, аурухана, клуб, қосалқы қуаттық станция, дүкендер, асхана, байланыс, су қотару стансасы болған. XX ғас.70 жылдары кен қабатындағы мұнай қорының азаюына байланысты жұмыс орындары да көптеп қысқарды. Бүгінде кен орнынан мұнай өндірілмейді. Өндіріс басшылары мұнайшылардың әлеуметтік-тұрмыстық жағдайын жақсарту мақсатымен Мақат кентінде арнайы тұрғын үйлер тұрғызып, олардың отбасыларын жаңа қонысқа аударды. Соның нәтижесінде Сағыз кентін қазір ешкім мекендемейді. Кенттегі ғимараттар мен жайлардың орнында төмпешіктер ғана қалған. Дереккөздер
Ескене (темір жол стансасы)

Ескене — Атырау облысы, Мақат ауданы, Бәйгетөбе ауылдық округі құрамындағы ауыл, темір жол бекеті. Географиялық орны Аудан орталығы — Мақат кентінен оңтүстік-батысқа қарай 77 км жерде орналасқан. Тарихы 2017 жылы елді мекенге ауыл статусы берілді. Халқы Станса жанындағы елді мекенде 45 тұрғын үй бар. 1989 жылы елді мекенде 155 адам тұрған. Тұрғындар саны - 183 адам (2004 ж.). 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 261 адамды (142 ер адам және 119 әйел адам) құрады. Кәсібі Стансаға міндеттелген жолдың бойында 54 адам жұмыс жасайды. Олардың 21-і жол жөндеушілері, 6-ы байланысшы, 4-і электр монтерлері, 8-і қозғалыс қызметіндегілер, 2-і медицина қызметкерлері, 13-і әртүрлі мамандық иелері. Олардың негізгі міндеттері тапсырылған жол аралығында жүк және жолаушылар поездарының бос тоқталысына жол бермеу, қозғалыс қауіпсіздігін камтамасыз ету, тұрақты байланыс орнату, қызметкерлерге қалыпты жұмыс жағдайын туғызу болып табылады. Дереккөздер
№441 - темір жол айрығы (Атырау облысы)

№441 - темір жол айрығы – Атырау облысы, Мақат ауданы, Бәйгетөбе ауылдық округі құрамындағы темір жол айрығы. Географиялық орны Доссор кентінің батысында 15 шақырым жерде орналасқан. Халқы Бекет басындағы тұрғын үйлерде 25 адам тұрады. Кәсібі Бекетте 6 темір жолшы жұмыс жасайды: бекет кезекшілері, жол монтерлері, белгі беру және байланыс қызметкерлері. Дереккөздер