kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Спутник-3

Спутник-3 — Кеңес Одағы ұшырған Жердің үшінші жасанды серігі. Бұл ғарыштық ғылыми лаборатория бастапқыда тұңғыш жасанды серік болады деп қарастырылған, бірақ күрделілігіне орай және АҚШ-тан озу үшін оның орнына 1957 жылы қарапайым Спутник-1 ұшырылды. Ал Спутник-3 аппаратының старты 1958 жылдың 15 мамырына қарай шегерілді. Құрылғылары Аппараттың бортында 200 не 300 килограммдай ғылыми құралдар болған. * Масс-Спектрометр — атмосфераның жоғарғы қабаттарының құрамын зерттеу, * Ионизациялық және магниттік манометр — сол қабаттардағы қысымды өлшеу, * Гейгер санауышы — зарядталған бөлшектердің барын анықтау, * Пьезоэлектрлік құрал — микрометеориттердің барын анықтау, * Феррозондтық магнитометр — магнит өрісіндегі өзгерістерді тіркеу, * Электрометр — электр өрісіндегі өзгерістерді тіркеу. көрмесіндегі Спутник-3 репликасы туралы]] Дереккөздер Тағы қараңыз * Спутник-4 — тура екі жылдан кейін ғарышқа ұшырылған аппарат, бортында күрделі манекен болған
The Strokes

The Strokes — 1998 жылы АҚШ-тың Нью-Йорк қаласында құрылған америкалық рок-топ. Топтың құрамына вокалшы Джулиан Касабланкас, гитаристер Ник Валенси мен Альберт Хаммонд-кіші, басист Николай Фрайтур және дабылшы Фабрицио Моретти кіреді. Топ 2000-жылдардың басында инди-рок пен гараждық роктың қайта өрлеуіне (garage rock revival) шешуші үлес қосып, заманауи рок-музыканың ең ықпалды ұжымдарының біріне айналды. The Strokes музыкалық сахнада өздерінің ширақ, энергияға толы гитаралық дыбысымен және Касабланкастың өзіндік «салғырт» вокалдық стилімен танымал болды. Топтың 2001 жылы шыққан дебюттік альбомы Is This It нағыз мәдени құбылысқа айналды. Сыншылар бұл альбомды рок-музыканы жаңа деңгейге көтерген туынды ретінде бағалап, оны «онжылдықтың ең үздік альбомдарының» тізіміне қосты. Осы альбомдағы «Last Nite», «Someday» және «The Modern Age» сияқты әндер инди-музыканың алтын қорына енді. Топтың стиліне 1970-жылдардағы Нью-Йорк панк-рок сахнасы, атап айтқанда The Velvet Underground және Television топтары үлкен әсер еткен. The Strokes мүшелері сахнадағы киім кию мәнерімен (тар костюмдер, былғары күртелер) 2000-жылдардағы жастар сәніне де елеулі ықпал етті. Олардың музыкасы қарапайым, бірақ техникалық тұрғыдан өте дәл орындалуымен ерекшеленеді. Өз мансабында The Strokes алты студиялық альбом шығарды. 2020 жылы жарық көрген The New Abnormal альбомы үшін топ 2021 жылы «Үздік рок-альбом» номинациясында бірінші Грэмми сыйлығын иеленді. Бұл жеңіс топтың әлі де болса музыкалық индустриядағы өзектілігін дәлелдеді. The Strokes құрамы құрылған күннен бастап ешқашан өзгерген емес. Топ мүшелері өздерінің жеке жобаларымен (мысалы, Джулиан Касабланкастың The Voidz тобы немесе Альберт Хаммонд-кішінің жеке шығармашылығы) айналысқанына қарамастан, бірлескен жұмыстарын жалғастырып келеді. Олар бүгінде әлемдегі ең ірі фестивальдердің (Lollapalooza, Coachella, Glastonbury) басты жұлдыздары (хедлайнерлері) болып табылады. Топ мүшелері * Джулиан Касабланкас – вокал (1998–қазіргі уақыт) ; соқпалы аспаптар (2005) , пернелі аспаптар (2009–қазіргі уақыт) * Ник Валенси – негізгі және ритм-гитара, бэк-вокал (1998–қазіргі уақыт) ; пернелі аспаптар (2005–қазіргі уақыт) * Фабрицио Моретти – соқпалы аспаптар, перкуссия (1998–қазіргі уақыт) ; пернелі аспаптар (2009–қазіргі уақыт) * Николай Фрайтур – бас-гитара (1998–қазіргі уақыт) ; пернелі аспаптар (2009–қазіргі уақыт) * Альберт Хаммонд-кіші – ритм және негізгі гитара, бэк-вокал (1999–қазіргі уақыт) ; пернелі аспаптар (2009–қазіргі уақыт) Дискография * Is This It (2001) * Room on Fire (2003) * First Impressions of Earth (2005) * Angles (2011) * Comedown Machine (2013) * The New Abnormal (2020) Дереккөздер
Deftones

Deftones — 1988 жылы АҚШ-тың Сакраменто қаласында құрылған америкалық рок-топ. Топтың негізгі құрамына Чино Морено (вокал, ритм-гитара), Стивен Карпентер (негізгі гитара), Эйб Каннингем (соқпалы аспаптар) және Фрэнк Делгадо (клавиштер, диджей) кіреді. Топтың басисттері ретінде ұзақ уақыт бойы Чи Ченг (1988–2008) және Серхио Вега (2009–2021) өнер көрсетті. Deftones заманауи рок-музыкадағы ең өзіндік қолтаңбасы бар ұжымдардың бірі болып саналады. Олардың музыкасы ауыр металл риффтері мен лирикалық, атмосфералық әуендердің синтезінен тұрады. Топ өз мансабын ню-метал жанрының өкілі ретінде бастағанымен, кейінірек өз дыбысына шугейзинг, пост-панк және эксперименталды рок элементтерін қосып, жанрлық шеңберден шығып кетті. Deftones альтернативті метал бағытындағы ең ізденімпаз әрі жаңашыл топтардың бірі ретінде белгілі. Сыншылар көбінесе оларды металл жанрындағы орны Radiohead-тің альтернативті рок сахнасындағы тарихи маңызымен жиі салыстырылады. Топтың үшінші альбомы White Pony (2000) олардың шығармашылығындағы бетбұрыс кезең болды. Бұл альбом топқа әлемдік даңқ әкеліп қана қоймай, музыкалық сыншылардың жоғары бағасын алды. Осы альбомдағы «Elite» композициясы үшін Deftones 2001 жылы «Үздік метал орындауы» номинациясында Грэмми сыйлығын иеленді. Сонымен қатар, «Change (In the House of Flies)» және «Digital Bath» сияқты хиттері топтың танымал туындысына айналды. 2008 жылы топтың негізін қалаушы басист Чи Ченг ауыр жол апатына ұшырап, бірнеше жылдан кейін қайтыс болды. Бұл оқиға топ үшін үлкен соққы болғанымен, олар шығармашылықтарын жалғастырып, Diamond Eyes (2010) және Koi No Yokan (2012) сияқты сәтті альбомдарын жарыққа шығарды. Deftones-тың вокалшысы Чино Морено өзінің ерекше динамикалық вокалымен — сыбырдан бастап, эмоционалды айқайға (screaming) дейін ауыса алу қабілетімен танымал. Бүгінгі күнге дейін топтың он студиялық альбомы жарық көрді және олардың әлем бойынша миллиондаған данасы сатылды Топ мүшелері Қазіргі құрамы * Чино Морено — вокал (1988 — қазіргі уақыт), ритм-гитара (1999 — қазіргі уақыт) * Стивен Карпентер — соло-гитара (1988 — қазіргі уақыт) * Фрэнк Делгадо — пернелі аспаптар, сэмплдер, тёрнтейбл (1999 — қазіргі уақыт) * Эйб Каннингем — соқпалы аспаптар (1988—1990, 1993 — қазіргі уақыт) Бұрынғы қатысушылары * Доминик Гарсия — бас-гитара (1988—1990); соқпалы аспаптар (1990—1991) * Джон Тейлор — соқпалы аспаптар (1991—1993) * Чи Ченг† — бас-гитара (1990—2008; 2013 жылы қайтыс болды) * Серхио Вега — бек-вокал, бас-гитара (2009 — 2021) Уақыт кестесі Дискография ;Студиялық альбомдар * Adrenaline (1995) * Around the Fur (1997) * White Pony (2000) * Deftones (2003) * Saturday Night Wrist (2006) * Diamond Eyes (2010) * Koi No Yokan (2012) * Gore (2016) * Ohms (2020) * Private Music (2025) Марапаттар мен номинациялар Дереккөздер
Мемлекеттік қауіпсіздік лейтенанты

Мемлекеттік қауіпсіздік лейтенанты — 1935-1945 жылдардағы КСРО ІІХК және МҚХК басшылық құрамның арнайы атағы (ІІХК әскерлерінің әскери қызметкерлері мен КСРО ІІХК жұмысшы-шаруа милиция қызметкерлерін қоспағанда). Бұл арнайы атақтан төмен — мемлекеттік қауіпсіздік кіші лейтенанты, ал дәрежесі жағынан келесі атақ — мемлекеттік қауіпсіздік аға лейтенанты. Мемлекеттік қауіпсіздік лейтенанты арнайы атағы (1937-1943 ж. үлгідегі ілгектерде 1 тіктөртбұрыш болды), осы кезеңде шартты түрде ЖШҚӘ капитан әскери атағына сәйкес келді, 1943 жылдан кейін — шартты түрде лейтенант әскери атағына сәйкес болды. Тарихы Мемлекеттік қауіпсіздік лейтенанты арнайы атағы 1935 жылғы 7 қазандағы КСРО ОАК № 20 және КСРО ХКК № 2256 қаулыларымен енгізілді, КСРО ІІХК 1935 жылғы 10 қазандағы № 319 бұйрығымен КСРО ІІХК МҚББ басшылық құрамы үшін жарияланды. КСРО Жоғарғы Кеңесі төралқасының 1943 жылғы 9 ақпандағы ІІХК органдарының қызметкерлеріне жалпы әскери атақтарға ұқсас арнаулы атақтар енгізу туралы Жарлығымен мемлекеттік қауіпсіздік лейтенанты атағы орта басшылық құрамның арнаулы атақтары санатына ауыстырылып, шартты түрде ЖШҚӘ лейтенант әскери атағына теңестірілді (бұған дейін бұл атақ ЖШҚӘ жоғарғы қолбасшылық құрамындағы — капитан әскери атағына сәйкес келді). КСРО Жоғарғы Кеңесі төралқасының 1945 жылғы 6 шілдедегі КСРО ІІХК және МҚХК қызметкерлеріне арналған жалпыәскери атақтарға ұқсас әскери атақтар енгізген Жарлығы, мемлекеттік қауіпсіздік лейтенанты атағын жойды. Есімнама * Виктор Семенович Абакумов * Полина Натановна Беленькая * Исай Давидович Берг * Дмитрий Георгиевич Гончаров * Григорий Борисович Графпен * Константин Павлович Нефедов * Леонид Федорович Райхман * Николай Генрихович Тидор Тағы қараңыз * КСРО ІІХК мен ІІМ қызметкерлерінің атақтары мен айырым белгілері Дереккөздер
Мемлекеттік қауіпсіздік кіші лейтенанты

Мемлекеттік қауіпсіздік кіші лейтенанты — 1935-1945 жылдардағы КСРО ІІХК және МҚХК басшылық құрамның арнайы атағы (ІІХК әскерлерінің әскери қызметкерлері мен КСРО ІІХК жұмысшы-шаруа милиция қызметкерлерін қоспағанда). Бұл арнайы атақтан төмен — мемлекеттік қауіпсіздік сержанты, ал дәрежесі жағынан келесі атақ — мемлекеттік қауіпсіздік лейтенанты. Мемлекеттік қауіпсіздік кіші лейтенанты арнайы атағы (1937-1943 ж. үлгідегі ілгектерде 3 шаршы болды), осы кезеңде шартты түрде ЖШҚӘ аға лейтенант әскери атағына сәйкес келді, 1943 жылдан кейін — шартты түрде кіші лейтенант әскери атағына сәйкес болды. Тарихы Мемлекеттік қауіпсіздік кіші лейтенанты арнайы атағы 1935 жылғы 7 қазандағы КСРО ОАК № 20 және КСРО ХКК № 2256 қаулыларымен енгізілді, КСРО ІІХК 1935 жылғы 10 қазандағы № 319 бұйрығымен КСРО ІІХК МҚББ басшылық құрамы үшін жарияланды. КСРО Жоғарғы Кеңесі төралқасының 1943 жылғы 9 ақпандағы ІІХК органдарының қызметкерлеріне жалпы әскери атақтарға ұқсас арнаулы атақтар енгізу туралы Жарлығымен мемлекеттік қауіпсіздік кіші лейтенанты атағы орта басшылық құрамның арнаулы атақтары санатына ауыстырылып, шартты түрде ЖШҚӘ кіші лейтенант әскери атағына теңестірілді (бұған дейін бұл атақ ЖШҚӘ жоғарғы қолбасшылық құрамындағы — аға лейтенант әскери атағына сәйкес келді). КСРО Жоғарғы Кеңесі төралқасының 1945 жылғы 6 шілдедегі КСРО ІІХК және МҚХК қызметкерлеріне арналған жалпыәскери атақтарға ұқсас әскери атақтар енгізген Жарлығы, мемлекеттік қауіпсіздік кіші лейтенанты атағын жойды. Есімнама * Виктор Семенович Абакумов * Норман Михайлович Бородин * Герман Ефимович Фрадкин * Ахмат Бекирович Чеккуев Тағы қараңыз * КСРО ІІХК мен ІІМ қызметкерлерінің атақтары мен айырым белгілері Дереккөздер
Мемлекеттік қауіпсіздік сержанты

Мемлекеттік қауіпсіздік сержанты — 1935-1945 жылдардағы КСРО ІІХК және МҚХК басшылық құрамның арнайы атағы (ІІХК әскерлерінің әскери қызметкерлері мен КСРО ІІХК жұмысшы-шаруа милиция қызметкерлерін қоспағанда). Бұл арнайы атақтан төмен — жоқ, ал дәрежесі жағынан келесі атақ — мемлекеттік қауіпсіздік кіші лейтенанты. Мемлекеттік қауіпсіздік сержанты арнайы атағы (1937-1943 ж. үлгідегі ілгектерде 2 шаршы болды), осы кезеңде шартты түрде ЖШҚӘ лейтенант әскери атағына сәйкес келді, бұл ретте бұдан жоғары тұрған мемлекеттік қауіпсіздік кіші лейтенанты арнайы атағы шартты түрде ЖШҚӘ аға лейтенанты әскери атағына сәйкес келді. Тарихы Мемлекеттік қауіпсіздік сержанты арнайы атағы 1935 жылғы 7 қазандағы КСРО ОАК № 20 және КСРО ХКК № 2256 қаулыларымен енгізілді, КСРО ІІХК 1935 жылғы 10 қазандағы № 319 бұйрығымен КСРО ІІХК МҚББ басшылық құрамы үшін жарияланды. КСРО Жоғарғы Кеңесі төралқасының 1945 жылғы 6 шілдедегі КСРО ІІХК және МҚХК қызметкерлеріне арналған жалпыәскери атақтарға ұқсас әскери атақтар енгізген Жарлығы, мемлекеттік қауіпсіздік сержанты атағын жойды. Есімнама * Мария Ильинична Богданова, Борис Давыдович Богдановтың әйелі. * Абдурафий Сеит-Ягъяев, Қырым АКСР бойынша БК(б)П облыстық комитетінің 3-хатшысы. * Райхман Леонид Федорович Тағы қараңыз * КСРО ІІХК мен ІІМ қызметкерлерінің атақтары мен айырым белгілері Дереккөздер
Украина президентінің кеңсесі

Украина президентінің кеңсесі (, ), бұрын Украина президентінің әкімшілігі, — Украина президентінің жанындағы кеңесші орган, Украина Конституциясы 106-бабының 28-жолында бекітілген. Кеңсеге кеңсе басшысы, кеңсе басшы орынбасарлары, штабының басшысы, президент бірінші кеңесшісі мен өзге кеңесшілері, баспасөз хатшысы, өкілдері, кабинеті, кеңсе басшысының кабинеті, қызметтері, директуралары, департаменттері бар. Президент кеңсесі Украина 1991 жылы тәуелсіздігін жариялайды да, президент Леонид Кравчук 13 желтоқсанда Президент Әкімшілігі атты президент жанындағы кеңесші органын құрды (Украин КСР ресми түрде 1991 жылғы 26 ​​желтоқсанда ыдырады). Әкімшіліктің штаб-пәтері Киевтегі Банкова көшесі, 11 мекенжайында орналасқан. Президент Леонид Кучма екі мерзімі бойы әкімшіліктің атауын өзгертпей қойды. Виктор Ющенко тұсында әкімшіліктің атауы Украина президентінің секретариаты деп ауысады. Бұл Украина Конституциясы 106-бабының 28-жолында бекітілген болатын. 2010 жылғы 25 ақпанда президент Виктор Янукович секретариаттың атауын қайта әкімшілік қылды. 2019 жылғы 20 маусымда президент Владимир Зеленский әкімшілікті Украина президентінің кеңсесіне айналдыратын жарлыққа қол қойды. – 23 ақпан 2014 Ескертпелер Дереккөздер
Имишли

Имишли — Әзербайжандағы қала, Имишлин ауданының әкімшілік орталығы. 2026 жылдың 1 қаңтарындағы жағдай бойынша Имишли халқының саны 35 800 адамды құрады. Географиялық сипаттамасы Аракс өзенінің сол жағалауында, Бакуден 250 км жердегі Мил жазығында орналасқан. Тарихы Қала бастапқыда Баку-Ереван теміржол желісінің маңындағы шағын елді мекен ретінде құрылған. 1938 жылы аудан орталығына айналдырылды. Имишли 1944 жылы қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесін алды, ал 1960 жылдары қала мәртебесіне көтерілді. Экономикасы және инфрақұрылымы Кеңес дәуірінде қалада мақта тазалау зауыты, кірпіш зауыты, асфальт зауыты, темірбетон зауыты, тамақ өңдеу зауыттары салынды. Муған су электр станциясы да салынды. 2006 жылдың көктемінде Имишли маңында қант өңдеу зауыты ашылды. Көрікті жерлері Қаланың көрікті жерлерінің қатарында өлкетану мұражайы және халықаралық стандарттарға сәйкес салынған Гейдар Әлиев атындағы қалалық стадион бар. Қалада Мил-Муган кәсіби футбол командасы бар. Дереккөздер
Tool

Tool — 1990 жылы АҚШ-тың Лос Анжелес қаласында құрылған америкалық рок-топ. Топтың негізгі құрамына Мэйнард Джеймс Кинан (вокал), Адам Джонс (гитара) және Дэнни Кэри (соқпалы аспаптар) кіреді. 1995 жылдан бастап топтың тұрақты бассисі ретінде Джастин Чанселлор өнер көрсетіп келеді (оған дейін Пол Д’Амур болған). Tool заманауи музыка әлеміндегі ең жұмбақ әрі күрделі ұжымдардың бірі болып саналады. Олардың шығармашылығы прогрессивті метал, альтернативті метал және арт-рок жанрларының қиылысуынан тұрады. Топ өзінің ұзақ композицияларымен, күрделі музыкалық өлшемдерімен (инструменталды полиритмия) және философиялық, психологиялық терең мәтіндерімен ерекшеленеді. Tool тек музыкасымен ғана емес, сонымен қатар Адам Джонс жасаған ерекше визуалды өнерімен, сюрреалистік бейнебаяндарымен және концерттік шоуларымен танымал. Сыншылар оларды көбінесе «ойшылдар металының» (thinking man's metal) өкілдері деп атайды. 1996 жылы жарық көрген Ænima альбомы топтың даңқын асырып, олардың музыкалық бағытын түпкілікті айқындап берді. Бұл альбом топты альтернативті металдың көшбасшысына айналдырып, оларға алғашқы Грэмми сыйлығын алып келді. Кейінірек шыққан Lateralus (2001) альбомы музыкалық тұрғыдан одан да күрделі бола түсті; мұнда Фибоначчи сандары мен математикалық құрылымдардың музыкада қолданылуы топтың интеллектуалды деңгейін көрсетті. Tool ұзақ уақыт бойы үзіліс жасауымен де белгілі. Мәселен, 10,000 Days (2006) және Fear Inoculum (2019) альбомдарының арасында 13 жылдық үзіліс болды. Соған қарамастан, Fear Inoculum жарыққа шыққан бойда бірден Billboard 200 чартында бірінші орынға ие болып, топтың әлі де өзекті екенін дәлелдеді. Топ вокалшысы Мэйнард Джеймс Кинан өзінің сахналық бейнелерімен және вокалдық шеберлігімен танымал. Ол ән айту мәнерінде нәзік әуеннен қуатты агрессияға дейін еркін ауыса алады. Визуалды өнерді шебер қолдануы мен күрделі әрі ұзақ туындыларының арқасында Tool ұжымы қатып қалған жанрлық шеңберден шығып кеткен топ ретінде сипатталады. Музыка индустриясы мен Tool арасындағы қарым-қатынас күрделі әрі қайшылықты: бұл көбінесе топтың шығармашылық еркіндік үшін цензурамен жиі арпалысуымен және өздерінің жеке өмірін жария етпеуге тырысатын ұстанымымен байланысты. Бүгінгі таңда Tool төрт мәрте «Грэмми» сыйлығының лауреаты атанды және олардың альбомдары әлем бойынша ондаған миллион данамен сатылды. Құрамы Қазіргі қатысушылары * Мэйнард Джеймс Кинан — вокал (1990—қазіргі уақыт) * Адам Джонс — гитара (1990—қазіргі уақыт) * Дэнни Кэри — соқпалы аспаптар, перкуссия, семплдер (1990—қазіргі уақыт) * Джастин Чанселлор — бас-гитара (1995—қазіргі уақыт) Бұрынғы қатысушылары * Пол Д’Амур — бас-гитара (1990—1995) Дискография ;Студиялық альбомдар * Undertow (1993) * Ænima (1996) * Lateralus (2001) * 10,000 Days (2006) * Fear Inoculum (2019) Марапаттары мен номинациялары Дереккөздер
Исмайыллы

Исмайыллы — Әзербайжанның Исмайыллы ауданының қаласы және әкімшілік орталығы. 2026 жылдың 1 қаңтарындағы жағдай бойынша Исмайыллы халқының саны 25 900 адамды құрады. Географиялық сипаттамасы Үлкен Кавказдың оңтүстік беткейінің етегінде, Баку қаласынан 176 км және Мюсли теміржол стансасынан солтүстік-шығысқа қарай 47 км жерде орналасқан. Тарихы Аудан аумағы біздің заманымызға дейінгі IV ғасырдың аяғы - III ғасырдың басында, негізі қаланбас бұрын құрылған Албан мемлекетінің құрамына кірді. Тарихи дәлелдер Джаванширдің ұрпағы Мехранистің Исмаили аумағында құрғанын дәлелдейді. Әзербайжанның солтүстік-шығысында орналасқан Исмаили ауданы 1931 жылы құрылған. Бастапқыда ауданның әкімшілік орталығы Басгал ауылында болды, бірақ көп ұзамай Исмайыллы ауылына көшірілді. Исмайыллы 1959 жылға дейін ауыл, 1959 жылдан қалалық үлгідегі елді мекен болды, 1967 жылы қала мәртебесі берілді. Экономикасы және инфрақұрылымы Қалада тамақ және жеңіл өнеркәсіп кәсіпорындары, сондай-ақ асфальт зауыты орналасқан. Айналадағы аумақта гранит өндіріледі. 2004 жылы бұрынғы құс фабрикасының аумағында жеке тауық шұжық фабрикасы ашылды. Сол жылы бұрынғы кірпіш зауытының қуаты қаланың қажеттіліктеріне пайдаланып, аудан бойынша үйлерді салуда жоғары сапалы кірпіштер қолданылады. 1966 жылы құрылған кілем өндіру компаниясы жұмысын жалғастыруда. 2001 жылы тоқтатылғаннан кейін зауыт 2004 жылы жұмысын қайта бастады. 1930 жылы салынған шарап зауытының аумағында алкогольді ішімдіктер, әсіресе коньяк пен шарап шығаратын жеке кәсіпорын құрылды. Айналадағы аумақта сүт зауыты, асхана суын бөтелкеге ​​​​салатын зауыт және басқа да бірнеше шағын кілем өндіру компаниялары жұмыс істейді. Көрнекі орындары Қалада және оның айналасында бірнеше демалыс орталықтары орналасқан және жұмыс істейді. Олардың арасында сегіз люкс және оннан астам стандартты бөлмелері бар екі қабатты ғимарат Талсытан мотелі бар. Қала маңында Ахох өзенінің жағасында орналасқан, сәнді бөлмелері, спорт залы және таңғажайып табиғи ортасы бар «Гыз Галасы» демалыс орталығы орналасқан. Қала шекарасындағы Агричай өзенінің жағасында алты люкс бөлмелері бар жайлы «Махсул» қонақ үйі орналасқан. Дереккөздер
Матвей Евгеньевич Сафонов

Матвей Евгеньевич Сафонов (25 ақпан 1999, Краснодар) — ресейлік футболшы, қақпашы. 2020 жылғы Еуропа чемпионатына қатысты. Жетістіктері Командалық «Краснодар» * Ресей чемпионатында 2-орын: 2023/24 * Ресей чемпионатында 3-орын (2): 2018/19, 2019/20 «Пари Сен-Жермен» * Франция чемпионы: 2024/25 * Франция кубогы: 2024/25 * Франция Суперкубогы: 2024 * Чемпиондар лигасы: 2024/25 * УЕФА суперкубогы: 2025 * ФИФА құрлықаралық кубогы: 2025 Дереккөздер Сілтемелер
Қасымхан Әкішұлы Шанин

Қасымхан Әкішұлы Шанин (15 қазан 1925 — 11 наурыз 1968) — қазақ актері, Жұмат Шаниннің інісі Әкіштің ұлы. Өмірбаяны 1925 жылы 15 қазанда Баянауыл ауданында дүниеге келген. 1937 жылғы қуғын-сүргіннен кейін Шаниндердің отбасы Алматыдан Шымкентке көшіріліп, осы қалада Қасымхан Шаниннің театрға бағышталған өмірі басталады. Ол 1940 жылы Шымкент облыстық драма театрында актер болып жұмыс істей бастайды. 1946 жылы Мәскеудегі Бүкілодақтық мемлекеттік кинематография институтының (БМКИ-ВГИК) режиссерлік факультетіне түседі де, артынша отбасы жағдайына қарай Ташкенттегі Театр-көркемөнер институтының режиссерлік факультетінде оқуын ары қарай жалғастырды. Содан кейін Ленинградтағы курстарда біліктілігін арттырды. Рольдері Институтты бітіргеннен кейін ол Шымкент облыстық драма театрында режиссерлік қызмет атқарды. Б.Майлиннің «Шұға», Р. Гамзатовтың «Тау қызы», К.Смайыловтың «Сенім күші», «Жаяу Мұса», С. Адамбековтің «Біздің үйдің жұлдыздары» спектакльдерін сахнаға шығарды. Сондай-ақ, кинода сомдаған рөлдері де ел жадында. Ол «Қазақфильм» студиясы түсірген «Ботагөз» фильмінде Бүркітбайды, «Қараш-Қараш оқиғасында» тілмаш рөлін орындады. 1960 жылдан бастап режиссерлікке ден қойған ол «Шұға», «Жаяу Мұса», «Тау қызы», «Амангелді» секілді шығармаларды сахналады. "Қазақфильм" студиясы түсірген "Ботагөз" фильмінде Бүркітбайдың, "Қараш-Қараш" оқиғасы фильмінде тілмаштың рөлін ойнады. Қызы Райхан "Тақиялы періште" фильміне түсті. Дереккөздер Сілтемелер * [https://kaz.inform.kz/news/kasymhan-shanin-ari-akter-ari-rezhisser-edi_a2834448/?ysclid=mk00f0x1jh240541105 Қасымхан Шанин әрі актер әрі режиссер еді...]
Кәдәбек

Кәдәбек — Әзербайжанның Кәдәбек ауданының қаласы және әкімшілік орталығы. 2026 жылдың 1 қаңтарындағы жағдай бойынша Кәдәбек халқының саны 10 146 адамды құрады. Географиялық сипаттамасы Кіші Кавказдың етегінде, Далляр теміржол станцсасынан 51 км жерде, Бакуден батысқа қарай 444 шақырым жерде орналасқан. Шілдеде температура +10 C мен +20 C аралығында, ал қаңтарда -2 C мен -10 C аралығында ауытқиды. Тарихы Бұл аймақ XIX ғасырдың ортасында немістер негізін қалаған мвс кенішінен пайда болды. 1883 жылы Siemens компаниясы Калакенд мыс балқыту зауытын салды, ал 1879 жылы Кавказда алғашқы 28 шақырымдық теміржол, Гедабай-Калакенд теміржолы салынды. 1883 жылы Патшалық Ресейдің Калакенд ауылында алғашқы су электр станциясы салынды, ал мыс Калакенд мыс балқыту зауытында электролиз арқылы балқытылды. 1930 жылы ол аудан орталығына, 1990 жылы қалаға айналды. Экономикасы және инфрақұрылымы Кәдәбекте тамақ өңдеу, ағаш өңдеу және құрылыс материалдары өнеркәсібі бар. Жақын жерде Anglo Asian Mining Company компаниясының алтын және мыс кеніші орналасқан. Дереккөздер
Кәлбәджар

Кәлбәджар — Әзербайжандағы қала, Кәлбәджар ауданының әкімшілік орталығы. Кәлбәджар қаласының халқы 2026 жылы 500 адамды құрады. Географиялық сипаттамасы Кураның оң жақ саласы Тертер өзенінің жоғарғы ағысында орналасқан. Қала Әзербайжан астанасы Бакуден батысқа қарай 320 км жерде, 1589 м биіктікте орналасқан. Тарихы XVIII ғасырдың ортасында Кәлбәджар Қарабақ хандығының құрамына кірді. 1960-1917 жылдары XIX ғасырдың ортасында бұл аумақты күрдтер мекендеді. 1923 жылдан 1930 жылдың 23 шілдесіне дейін қала Әзербайжан КСР-нің Күрдістан аймағының құрамына кірді. 1930 жылы Кәлбәджар ауданы құрылды, ал оның әкімшілік орталығы 1980 жылы қала мәртебесін алған Келбаджар қаласы болды. 1993 жылдан 2020 жылға дейін қала бастапқыда топонимикалық атауы Карвача болған СҚО бақылауындағы «Таулы Қарабақ қауіпсіздік белдеуі» деп аталатын аймақтың бөлігі болды. Екінші Қарабақ соғысынан кейін, 2020 жылдың 25 қарашасында, Әзербайжан, Армения және Ресей арасындағы 2020 жылдың 10 қарашасындағы үшжақты келісім негізінде қала мен оның ауданы Әзербайжанға қайтарылды. Экономикасы және инфрақұрылымы 2021 жылдың 29 қыркүйегінде наубайхана ашылды. 2022 жылдың 26 ​​маусымында «Истису» минералды су зауытының құрылысы басталды. Дереккөздер
В. Мартылоғ қысқа көшесі (Астана)

В. Мартылоғ қысқа көшесі — Астана қаласының «Агроқалашық» тұрғын алабында орналасқан қысқа көше. С. Мұхамеджанов көшесінен басталып, Бейсекова көшесінде аяқталады. Оғыланды көшесіне айналады. Тарихы Көше Бұрынғы Ақмол архивінің жабылып кетуімен, көп құжаттардың жоғалып кеткенінен, көшенің тарихы белгісіз болып қалады. Тұлға В. Мартылоғ (? — 1919 жылдың тамызына дейін) — Бірінші Ақмола Совдепінің мүшесі. Авдеев, Катченко, Вязов, Юдин, Сейфуллин, Баландин, Нұркин,Кондратьева, Ананченко, Макалкинмен бірге Омбы қаласының түрмесінен қашып кеткен. Дереккөздер
Ащысай (өзек)

Ащысай — Атырау облысындағы өзек. Ол Бақсай өзегінен бөлінген. Кей жерлерде жазғы ыстықта құрғап кетеді. Ащысайдан бөлінген бір өзекше Солянка деп аталады. Екі атаудың бір-біріне сәйкес мағынасы өзек суының дәміне байланысты болса керек. Атаудың сөзжасамдық сипаты Ащысай атауы аналитикалық тәсіл арқылы жасалған. Ащы (сын есім) + сай (зат есім) сөздерінен жасалған біріккен тұлғалы атау. Дереккөздер
Ащытұзбұлақ (Атырау облысы)

Ащытұзбұлақ — Атырау облысы, Индер тауы бөктерінен шығып, Индер көліне құятын тұзды бұлақ. Атаудың сөзжасамдық сипаты Атау аналитикалық тәсіл арқылы жасалған. Ащы (сын есім) + тұз (зат есім) + бұлақ (зат есім. географиялық термин) сөздері біріккен көп тұлғалы атау. Суының тұзды, ащы дәміне байланысты қойылған атау. Дереккөздер
АҚШ-тың Венесуэла катеріне соққысы (2025)

2025 жылғы 2 қыркүйекте АҚШ билігінің мәлімдеуінше, АҚШ қарулы күштері есірткі тасымалдады деп күдік келтірілген жоғары жылдамдықты катерге соққы жасаған. Кеме Венесуэла аумағынан шыққан және шабуыл кезінде халықаралық суларда болған, болжам бойынша АҚШ бағытына бет алған. АҚШ ресми тұлғаларының мәлімдемелері АҚШ президенті Дональд Трамп 2025 жылғы 2 қыркүйекте соққы «есірткі тасымалдаушы кеме» деп сипатталған катерге жасалғанын мәлімдеді. Оның айтуынша, катер бортында АҚШ билігі шетелдік террористік ұйым деп таныған венесуэлалық Tren de Aragua қылмыстық тобының 11 мүшесі болған. Трамптың сөзінше, олардың барлығы қаза тапқан. Сондай-ақ ол Truth Social әлеуметтік желісінде катердің жойылған сәті түсірілген бейнежазбаны жариялады. АҚШ мемлекеттік хатшысы Марко Рубио операцияның Кариб теңізінің оңтүстік бөлігінде өткенін нақтылады. 2025 жылғы 6 қыркүйекте ол: «Оны ұстап алудың орнына, президенттің бұйрығымен біз оны жарып жібердік. Бұл тағы да қайталануы мүмкін. Бәлкім, дәл қазір де болып жатқан шығар», - деп мәлімдеді. Мәліметтерге сәйкес, катерге жасалған алғашқы соққыдан кейін бортта болған бірнеше адам тірі қалған. Алайда кейіннен катердің сынықтарына жармасып, суда қалған сол адамдарға екінші соққы жасалып, олардың барлығы жойылғаны туралы айтылды. 2025 жылғы 15 қыркүйекте АҚШ президенті Дональд Трамп тағы бір венесуэлалық кемеге соққы жасалғанын және оның бортында үш «наркотеррорист» болғанын мәлімдеді. 2025 жылғы қазан айының соңына қарай «наркотеррористерді» тасымалдады деп айыпталған венесуэлалық кемелерге қарсы осыған ұқсас бірнеше соққы жасалғаны хабарланды. Сонымен қатар, Reuters агенттігі жүргізген сараптама бейнематериалда қолдан жасалған белгілерді анықтамағанын хабарлады. Халықаралық құқық саласындағы сарапшылардың пікірінше, катерді адамдарымен бірге жою, тіпті олар шын мәнінде есірткі тасымалдаған болса да, халықаралық құқық нормаларын да, АҚШ-тың өз заңнамасын да бұзады. Дереккөздер
Күрдәмир

Күрдәмир — қала, Әзербайжанның Күрдәмир ауданының әкімшілік орталығы. Күрдәмир қаласының халқы 2026 жылы 18 100 адамды құрады. Географиялық сипаттамасы Қала Кура-Аракс ойпатында, Кура өзенінің сол жағалауында орналасқан. Баку мен Күрдәмир арасындағы қашықтық 189 км. Бұл аймақта жалпы құрғақ субтропикалық климат басым. Бұл климаттық аймақтарда жаз әдетте ыстық, кейде өте ыстық, ал қысы жылыдан салқынға дейін, жауын-шашын аз болады. Жазы жаңбырсыз, ал қысы ылғалды болады. Тарихы «Күрдәмир» сөзінің бірнеше этимологиясы болуы мүмкін. Ол «Кур» және «Демир» сөздерінен шыққан деп есептеледі (Ширван диалектісінде «Кур» сөзі ессіз батыл және батыл дегенді білдіреді. Ол ауыл ретінде құрылып, Баку губернаторлығының Геокчай ауданының құрамына кірді. Сол кезде ауылдың жанында Закавказье темір жолындағы стансасы салынды. Ауыл 1938 жылы қала мәртебесін алды. Деректік дереккөздерге сәйкес, 1918 жылдың жазында ауылда әскери қимылдар басталып, Кавказ ислам армиясы Күрдәмирді басып алды. Алайда, бір айдан кейін түрік және әзірбайжан күштері бірігіп басып алынған жерлерді қайтарып алды. Экономикасы және инфрақұрылымы Негізгі қызметі — ауыл шаруашылығы, соңғы уақытта нарықтық экономика жағдайларына сәйкес шағын бизнестің саудадағы, қызмет көрсету саласындағы және басқа да салалардағы қызметі кеңінен қамтылды. Тамаша және қолайлы климаттың арқасында қалада жүзім шаруашылығы мен шарап жасау жақсы дамыған. Ең танымал жүзім сорты - «Ширваншахлы». Шарап зауыты мен асфальт зауыты жұмыс істейді және өз өнімдерін шығарады. Кілем тоқушылары өз шеберліктерімен аймақ шекарасынан тыс жерлерде де танымал. Жергілікті кілемнің ең танымал түрі - «Шилян». Дереккөздер
Интернатура

Интернатура ( — «ішкі») — мемлекеттік емтихандарды тапсырғаннан кейін медициналық жоғары оқу орны түлектерінің дәрігерлік мамандықтардың біреуі бойынша өтетін алғашқы жоғары оқу орнынан кейінгі мамандандыруы, жоғары оқу орнының тиісті кафедрасының бақылауы мен басшылығымен емдеу-профилактикалық мекемелердің базасында жүргізіледі. Интернатурадан өтушілер «интерндер» деп аталады. Интернатура міндетті толық медициналық білімнің құрамдас бөлігі болып табылады. Интернатураны аяқтағандарға дәрігер-маман сертификаты беріліп, интернатураны бітіргені туралы диплом тапсырылады. Ресейде интернатура 2016 жылғы 1 қыркүйектен бастап интернатурада жоғары оқу орнынан кейінгі (дипломнан кейінгі) медициналық және фармацевтикалық білім беру бағдарламалары бойынша оқыту үшін білім беру және ғылыми ұйымдарға қабылдау тоқтатылды. КСРО-да 1968/69 оқу жылында басталған интернатура Ресей Федерациясында өз қызметін тоқтатты. Оның баламалары ретінде ординатура мен кәсіби қайта даярлау енгізілді. Кино саласындағы интернатура * Құмарлық анатомиясы Дереккөздер Сыртқы сілтемелер
Өрлеу (орталық)

«Өрлеу» біліктілікті арттыру ұлттық орталығы» акционерлік қоғамы (; ) — Қазақстан Республикасындағы педагогтердің біліктілігін арттыруды, ересектерді оқытуды, сондай-ақ білім беру жүйесіне әдістемелік және ғылыми-талдамалық сүйемелдеу көрсетуді жүзеге асыратын, Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігіне қарасты ұйым. Миссиясы Педагогтердің кәсіби деңгейін арттыру, олардың өмір бойы білім алуға деген ынтасын қолдау, сапалы білім беру мазмұнын қалыптастыру және кәсіби білім алушы қауымдастықта инновациялық білім мен тәжірибенің алмасуын қамтамасыз ету. 2012 жылы Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысымен Білім беру жүйесінің басшы және ғылыми-педагог кадрларының біліктілігін арттыру республикалық институты мен өңірлік институттар біріктіріліп, жарғылық капиталына мемлекет жүз пайыз қатысатын «Өрлеу» біліктілікті арттыру ұлттық орталығы» акционерлік қоғамы болып қайта құрылды. 2021 жылы орталықтың бас кеңсесі Алматы қаласынан Астана қаласына көшірілді. 2023 жылы Түркістан облысында, сондай-ақ Абай, Жетісу және Ұлытау облыстарында өкілдіктер ашылды. 2025 жылы Түркістан облысында филиал жұмысын бастады. Басқару және құрылымы Орталықтың корпоративтік басқару жүйесіне: * жоғарғы орган — Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігі; * басқару органы — Директорлар кеңесі; * алқалы атқарушы орган — Басқарма; * қаржылық-шаруашылық қызметке бақылау жүргізетін орган — Ішкі аудит қызметі жатады. 2025 жылғы жағдай бойынша орталықтың институционалдық желісі 16 өңірлік филиал мен 3 өкілдіктен тұрады. Кадрлық құрамында 743 қызметкер бар, оның ішінде оқу қызметін жүзеге асыратын 283 педагог жұмыс істейді. Ұйымдық құрылым Директорлар кеңесінің 2025 жылғы 7 ақпандағы №133-СД шешімімен бекітілген. Қызметі және халықаралық ынтымақтастық Орталық педагогтердің үздіксіз кәсіби дамуы саласында білім беру бағдарламаларын іске асырады, ғылыми-әдістемелік зерттеулер жүргізеді және білім беру жүйесіне талдамалық қолдау көрсетеді. Ұйымның институционалдық қызметі Германияның ACQUIN агенттігі жүргізген халықаралық аккредитация арқылы расталған. Сондай-ақ орталықтың 12 білім беру бағдарламасы IAAR агенттігінің халықаралық бағдарламалық аккредитациясынан өткен. Орталық педагогтердің үздіксіз кәсіби дамуы саласында халықаралық ынтымақтастықты жүзеге асырады. ЮНЕСКО және ЮНИСЕФ ұйымдарымен бірлескен жобалар, сондай-ақ British Council серіктестігіндегі AELLCA бағдарламасы іске асырылуда. «Өрлеу» қызметкерлері IPDA және ISTE сияқты халықаралық кәсіби қауымдастықтарға қатысады, ал негізгі халықаралық серіктестері қатарына Colby College (АҚШ), RCEC (Нидерланд), University of Houston (АҚШ), А. Авлони атындағы Ұлттық біліктілікті арттыру институты (Өзбекстан) және NILE (Ұлыбритания) кіреді. Халықаралық бастамаларды сараптау мақсатында Консультациялық кеңес құрылған. Сонымен қатар, орталық шетелде қазақ тілінде сабақ беретін педагогтерге біліктілікті арттыру курстарын өткізеді. «Өрлеу» қызметкерлері ғылыми және әдістемелік еңбектерін отандық және халықаралық рецензияланатын басылымдарда жариялайды, сондай-ақ республикалық және өңірлік ғылыми-әдістемелік журналдар мен педагогикалық басылымдарды шығарады. Басылымдар тізімі Дереккөздер
Лашын (қала)

Лашын — қала, Әзербайжанның Лашын ауданының әкімшілік орталығы. Лашын қаласының халқы 2026 жылғы мәліметтер бойынша 2190 адамды құрады. Географиялық сипаттамасы Акари өзенінің сол жағалауында, Қарабақ жотасының оңтүстік-батыс беткейлерінде орналасқан. Тас жолмен республиканың астанасы Баку қаласының арасындағы қашықтық 450 км, ал теміржол вокзалынан Ханкендіге дейін 60 км-ді құрайды. Тарихы Қаланың атауы түркі тілінен шыққан және «сұңқар» дегенді білдіреді. Бұрын Абдаллар деп аталған, 1923 жылы қала мәртебесін алды, ал 1926 жылы Лашын болып өзгертілді. 1930 жылдары Лашын әкімшілік ауданы құрылған кезде Лашын қаласы оның орталығы болды. Таулы Қарабақ қақтығысы кезінде қала 1992 жылы 18 мамырда Армения тарапынан басып алынды, себебі ол Армения мен Таулы Қарабақтың даулы аумағы арасында орналасқан. Шайқас кезінде қала қатты зақымданды. 2020 жылғы Таулы Қарабақ соғысы кезінде қаланы басып алу мүмкін болмады, бірақ айналасындағы аймақ атысты тоқтату туралы келісімнің бөлігі ретінде Әзербайжанға берілді. Армения мен Таулы Қарабақтың қалған бөлігі арасындағы байланысты қамтамасыз ету үшін Ресей бітімгершілік күштері қорғайтын бұрынғы әкімшіліктің қол астында тек қаланың өзі және оған көршілес қала ғана қалды. Болашақ мәртебесі белгісіз болғандықтан, тұрғындардың көпшілігі 2020 жылдың қарашасында қаланы тастап, Арменияға көшті. 2021 жылдың наурыз айына қарай шамамен 150 тұрғын қалаға оралды, бірақ қауіпсіздік жағдайы шиеленісті болып қала берді. Дәліздегі қалаларды айналып өтетін транзиттік жолдың құрылысы аяқталғаннан кейін, қала 2022 жылдың 25 тамызында Әзербайжанға берілді және дәліз жабылды. 2022 жылдың 26 ​​тамызында қала толығымен Әзербайжанның бақылауына өтті. Экономикасы және инфрақұрылымы 2023 жылдың мамыр айындағы жағдай бойынша қалада жеті кәсіпорын жұмыс істеді. 2023 жылдың 28 желтоқсанында «Ислими» кілем тоқу орталығы ашылды. «Gilabi Ceramics» шығармашылық орталығы да жұмыс істейді. Жасанды және табиғи жабынды алаңдары бар стадион бар. Қаланың бас жоспары бекітілді. Қала аумағын 713 гектарға дейін кеңейту жоспарлануда. Жасыл кеңістік 258 гектарды қамтиды. Дереккөздер
БҰҰ атаулы күндері

Халықаралық күндердің қалыптасуы Біріккен Ұлттар Ұйымы (БҰҰ) құрылғанға дейін басталғанымен, кейін бұл тәжірибе БҰҰ жүйесінде кеңінен қолданылып, жаһандық күн тәртібіндегі мәселелер бойынша қоғам назарын аудартудың және нақты іс-қимылға ынталандырудың тиімді құралына айналды. Бүгінде халықаралық күндер мен апталар белгілі бір тарихи оқиғалардың маңызын айқындау, адам құқықтары, бейбітшілік пен қауіпсіздік, тұрақты даму, гуманитарлық көмек және халықаралық құқық нормаларын сақтау сияқты бағыттардағы өзекті тақырыптар бойынша ақпараттандыру деңгейін арттыру мақсатында өткізіледі. Халықаралық күндердің басым бөлігі БҰҰ Бас Ассамблеясының шешімімен жарияланады. Мұндай бастаманы, әдетте, БҰҰ-ға мүше мемлекеттер көтереді, ал күнді жариялау туралы қарар консенсус негізінде қабылданады. Қарарларда күннің атап өтілу мақсаты мен мәні көрсетіліп, тиісті саладағы проблемалардың себептері мен салдарын айқындауға ерекше назар аударылады. Кейбір күндер БҰҰ-ның мамандандырылған мекемелері арқылы да жариялануы мүмкін; мысалы, 3 мамырда атап өтілетін Дүниежүзілік баспасөз бостандығы күні алғаш ЮНЕСКО бастамасымен ұсынылып, кейін БҰҰ Бас Ассамблеясы деңгейінде бекітілген. Халықаралық күндер көптеген тараптарға — БҰҰ құрылымдарына, үкіметтерге, азаматтық қоғамға, мемлекеттік және жеке секторға, мектептер мен университеттерге, сондай-ақ азаматтарға — тақырыпқа байланысты іс-шаралар ұйымдастырып, қоғамдық пікірді қалыптастыруға және ақпараттандыруды практикалық әрекетке ұластыруға мүмкіндік береді. БҰҰ порталындағы халықаралық күндерге арналған көптілді веб-ресурстардың кең сұранысқа ие болуы да осы форматтың танымалдығын көрсетеді; әлем бойынша ең көп назар аударатын күндердің қатарында Халықаралық әйелдер күні (8 наурыз), Дүниежүзілік су ресурстары күні (22 наурыз) және Халықаралық бейбітшілік күні (21 қыркүйек) аталады. БҰҰ қызметіндегі көптілділік қағидаты да халықаралық күндер арқылы кеңінен насихатталады. Ұйымның алты ресми тіліне арналған күндер қызметкерлер мен жұртшылық арасында әр тілдің тарихы, мәдениеті және дамуы туралы хабардарлықты арттыруға бағытталған. Сонымен қатар 21 ақпанда — Халықаралық ана тілі күні, 30 қыркүйекте — Халықаралық аударма күні атап өтіледі. Дереккөздер
Үздік рок-орындау үшін Грэмми сыйлығы

Үздік рок-орындау үшін Грэмми сыйлығы — 2012 жылдан бері АҚШ-та жыл сайын табысталатын беделді музыкалық марапат. Бұл сыйлық рок музыка жанрындағы ең үздік жеке орындаушыларға, дуэттерге немесе топтарға вокалдық немесе аспаптық шеберлігі үшін беріледі. Бұл номинация Грэмми санаттарын оңтайландыру мақсатында құрылған және музыка индустриясындағы рок бағытының ең басты көрсеткіштерінің бірі болып табылады. Марапат тек орындаушыға (әншіге немесе топқа) беріледі. Марапаттау тарихы мен ережелері Бұл санат 2012 жылы бұрынғы үш бөлек номинацияны біріктіру нәтижесінде пайда болды: * Үздік жеке рок вокалды орындау (Best Solo Rock Vocal Performance); * Үздік рок дуэт немесе топтық орындау (Best Rock Performance by a Duo or Group with Vocal); * Үздік рок аспаптық орындау (Best Rock Instrumental Performance). 2014 жылдан бастап бұл санатқа бұрын «Үздік хард-рок орындау» және «Үздік хард-рок/метал орындау» номинацияларында қаралған, бірақ қазір жойылған хард-рок туындылары да енгізілді Бұл өзгеріс Академияның номинациялар санын азайтып, бәсекелестікті арттыру туралы шешімінен туындады. Ереже бойынша: * Номинацияға рок, хард-рок немесе альтернативті рок жанрындағы жазбалар ұсыныла алады. * Марапат альбом үшін емес, нақты бір шығармаға немесе жеке трекке (синглға) орындау шеберлігі үшін табысталады. * Орындау вокалдық немесе толықтай аспаптық (инструменталды) болуы мүмкін. Марапат орындаушыға (әртіске) беріледі. Продюсер, инженер және ән авторы «Жеңімпаз сертификатын» алуға өтінім бере алады. Рекордтар мен жетістіктер * Алғашқы иегері: 2012 жылы «Lonely Boy» әнімен **The Black Keys** тобы атанды. * Көп мәрте жеңімпаздар: Бұл санатта бірнеше рет жеңіске жеткендер қатарында **Foo Fighters** және **Alabama Shakes** топтары бар. * Соңғы иегері: 2025 жылы өткен 67-ші марапаттау рәсімінде аты аңызға айналған **The Beatles** тобы «Now and Then» туындысымен жеңіске жетті. Тізім Тағы қараңыз * Үздік металл-орындау үшін Грэмми сыйлығы * Үздік рок-альбом үшін Грэмми сыйлығы * Үздік рок-ән үшін Грэмми сыйлығы Дереккөздер
Үздік рок-альбом үшін Грэмми сыйлығы

Үздік рок-альбом үшін Грэмми сыйлығы — 1995 жылдан бері АҚШ-та жыл сайын табысталатын беделді музыкалық марапат. Бұл сыйлық рок музыка жанрындағы ең үздік сапалы студиялық альбомдарға беріледі. Бұл номинация рок музыканың әртүрлі бағыттарын (хард-рок, баламалы рок, классикалық рок және т.б.) қамтиды. Марапат альбомды орындаған әртіске (жеке әншіге немесе топқа), сондай-ақ альбомның 50%-дан астам уақытын жазуға қатысқан продюсерлерге, дыбыс инженерлеріне және мастеринг-инженерлеріне беріледі. Марапаттау тарихы мен ережелері Номинация алғаш рет 1995 жылы енгізілді. Оған дейін рок альбомдар «Үздік рок вокалды орындау» немесе басқа да жалпы номинациялар аясында қаралатын. Марапаттау ережелерінің ерекшеліктері: * Номинацияға ұсынылатын альбомдағы жаңадан жазылған материалдың үлесі кемінде 51% болуы тиіс. * Альбом рок музыка стилистикасына сәйкес келуі керек. Рекордтар мен жетістіктер Бұл номинация тарихында бірнеше орындаушы ерекше жетістіктерге жетті: * Ең көп жеңіске жеткен топ: Foo Fighters — бұл санатта 5 мәрте жеңімпаз атанды (1999, 2002, 2007, 2011, 2021 жылдары). * Ең көп номинация алғандар: Foo Fighters (8 рет), Нил Янг (7 рет), Tom Petty and the Heartbreakers (6 рет) және U2 (5 рет). * Алғашқы иегері: 1995 жылы «Voodoo Lounge» альбомымен аты аңызға айналған The Rolling Stones тобы атанды. Тізім Тағы қараңыз * Үздік рок-орындау үшін Грэмми сыйлығы * Үздік рок-ән үшін Грэмми сыйлығы Дереккөздер
Үздік рок-ән үшін Грэмми сыйлығы

Үздік рок-ән үшін Грэмми сыйлығы — 1992 жылдан бері АҚШ-та жыл сайын табысталатын беделді музыкалық марапат. Бұл сыйлық рок музыка жанрындағы ең үздік жаңа туындының авторларына (композиторлар мен мәтін жазушыларына) беріледі. Бұл номинация рок музыканың әуені мен мәтінінің сапасын бағалау мақсатында құрылған. Номинацияның басты ерекшелігі — марапат орындаушыға емес, тікелей ән авторларына тапсырылады. Егер орындаушы әнді өзі жазған болса, ол автор ретінде де марапатқа ие болады. Марапаттау тарихы мен ережелері Бұл санат алғаш рет 1992 жылы енгізілді. Оған дейін рок бағытында тек орындаушылар ғана марапатталатын, алайда Академия рок-композициялардың авторлық еңбегін жеке атап өтуді жөн деп шешті. Ереже бойынша номинацияға келесі талаптар қойылады: * Авторлық еңбек: Марапат әннің әуені мен мәтінін жазған авторларға беріледі. * Түпнұсқалық: Номинацияға тек жаңадан жазылған немесе белгілі бір марапаттау жылында алғаш рет танымал болған әндер қабылданады. * Жанрлық ерекшелік: Ән рок, хард-рок немесе альтернативті рок бағытында орындалуы тиіс. Рекордтар мен жетістіктер * Алғашқы иегері: 1992 жылы «The Soul Cages» туындысымен Стинг атанды. * Көп мәрте жеңімпаздар: Рекордсмен — Брюс Спрингстин (4 рет). Foo Fighters тобы 3 рет, ал St. Vincent 2 рет жеңіске жеткен. * Соңғы иегері: 2025 жылы өткен 67-ші марапаттау рәсімінде St. Vincent (Энни Кларк) өзінің «Broken Man» әнімен жеңімпаз атанды. Тізім Тағы қараңыз * Үздік рок-альбом үшін Грэмми сыйлығы * Үздік рок-орындау үшін Грэмми сыйлығы Дереккөздер
Қорғаншы қалашығы (Жамбыл облысы)

Қорғаншы қалашығы – көне қала орны, Жамбыл облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енген археология ескерткіші. Орналасқан жері Шу ауданы, Төле би ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 3 км қашықтықта орналасқан. Сипаты Алғаш 1941 жылы Жамбыл археология пунктінің экспедициясы (жетекшісі Г.И. Пацевич) зерттеу жұмысын жүргізген. Қаланың орнының аумағы төртбұрышты (80×130 м) болып келген, топырақ үйінділерімен айналдырыла қоршалған. Қоршаудың биіктігі 3-4 м, ені 12-15 м. Оның бойында 5 мұнараның орны сақталып қалған. Мұнараның диаметрі 20 м болған. Қаланың территориясында 3 су қоймасы болған. Бірінші және екінші су қоймасының тереңдігі 3 м, үшінші су қоймасының тереңдігі 20 м. Қала X-XII ғасырларда гүлденіп, ірі сауда орталығы қызметін атқарған. Дереккөздер
Үздік металл-орындау үшін Грэмми сыйлығы

Үздік метал-орындау үшін Грэмми сыйлығы — 1990 жылдан бері АҚШ-та жыл сайын табысталатын беделді музыкалық марапат. Бұл сыйлық метал жанрындағы ең үздік жеке орындаушыларға, дуэттерге немесе топтарға сапалы жазбалары (әндері немесе альбомдары) үшін беріледі. Бұл номинация метал музыкасының техникалық шеберлігін, вокалдық ерекшелігін және орындау деңгейін бағалау мақсатында құрылған. Рок-ән номинациясынан айырмашылығы — бұл марапат ән авторларына емес, тікелей орындаушыларға (музыканттарға) тапсырылады. Марапаттау тарихы мен ережелері Бұл санат алғаш рет 1990 жылы жеке номинация ретінде бөлініп шықты. 1989 жылы «Үздік хард-рок/метал орындау» деген ортақ атаумен берілгенімен, кейіннен метал музыкасының өзіндік ерекшелігі ескеріліп, Академия оны жеке санатқа айналдырды. 2012–2013 жылдары номинация уақытша рок санатына қосылғанымен, 2014 жылы қайта қалпына келтірілді. Ереже бойынша номинацияға келесі талаптар қойылады: * Орындау шеберлігі: Марапат вокалдық немесе аспаптық орындаудың сапасы үшін беріледі. * Жанрлық ерекшелік: Номинацияға хеви-метал, трэш-метал, дэт-метал және металдың өзге де ішкі жанрларындағы туындылар қабылданады. * Шығарылым мерзімі: Марапаттау жылының ішінде ресми жарық көрген синглдер немесе альбомдағы жеке тректер қарастырылады. Рекордтар мен жетістіктер * Алғашқы иегері: 1990 жылы «One» композициясымен Metallica тобы атанды. * Жеңіс саны бойынша көшбасшылар: Рекордсмен — Metallica (7 рет). Сондай-ақ Tool (3 рет), Black Sabbath, Nine Inch Nails, Slayer және Оззи Осборн (2 реттен). * Ministry тобы жеңіссіз номинациялар саны бойынша «көшбасшы» — олар 6 рет ұсынылып, бірде-бір рет жеңбеген (бұған дейін бұл антирекорд 10 рет сәтсіз номинация алған Megadeth тобына тиесілі еді). * Соңғы иегері: 2025 жылы өткен 67-ші марапаттау рәсімінде Gojira, Марина Виотти және Виктор Ле Масн Париж Олимпиадасының ашылу салтанатында орындалған «Mea Culpa (Ah! Ça ira!)» туындысымен жеңімпаз атанды. Тізім Тағы қараңыз * Үздік рок-орындау үшін Грэмми сыйлығы Дереккөздер
(60558) Эхекл

(60558) Эхекл — Юпитер мен Уран аралығында айналып жатқан Кентавр астероидтарының бірі. Оны 2000 жылдың 3 наурызында Китт-Пик обсерваториясында Spacewatch жобасы аясында істеген америкалық астрономдар ашты. Бұл нысанға атауы ретінде мифологиялық кентаврдың есімі берілген болатын. 2005 жылдың желтоқсанында астрономдар бұл аспан денесінің кометалық белсенділігін бақылады. Осыған орай оған 174P/Эхекл деген балама атау берілді. Сонымен, бұл (2060) Хирон сияқты әрі астероид, әрі комета ретінде тіркелген санаулы ғана нысандардың бірі болып келеді. Орбитасындағы Күнге ең жақын нүктесінен соңғы рет 2015 жылдың сәуірінде өтті. Күнді айналу периоды шамамен 35 жылға тең. Дереккөздер Тағы қараңыз * (7968) Эльст — Писарро * (118401) LINEAR
Неонатология

нен кейінгі жаңа туылған сәбиді қарау]] Неонатология ( «жаңа» + «туу» + «ғылым») — жаңа туылған нәрестелердің өсуін, дамуын және оларға тән ауруларды зерттейтін медицина саласы. Ондай дерттерге тыныс алудың бұзылулары, шала тууға байланысты болған салмақтың жетіспеуі, құрсақішілік дамудағы кідірістер, туа біткен даму кемістіктері, асфиксия, сепсис. Бүгінгі күннің статистикасына сәйкес, 27 аптадан кейін туылған нәрестелердің салмағы 1000 грамм болғанда, олардың сау жүйке жүйесімен тірі болып қалу ықтималдығы 90 %. Дереккөздер Сілтемелер * [https://amu.edu.kz/infocenter/news/5503/ Резидентураның "Неонатология" мамандығы туралы] // Астана медицина университеті
Pathfinder: Kingmaker

Pathfinder: Kingmaker (Жолтапқыш: Патша жасаушы) — ресейлік Owlcat Games студиясы әзірлеген және Deep Silver компаниясы шығарған рөлдік видео ойын. Оның желісі Pathfinder үстел ойынының әлемі аясында өрбиді. Ойын Microsoft Windows, macOS және Linux жүйелерінде 2018 жылдың 25 қыркүйегінде шықты, ал PlayStation 4 және Xbox One үшін нұсқалар 2020 жылдың 18 тамызында шығарылды. Әзірлеу 2017 жылдың 17 мамырында ресейлік Owlcat Games студиясы Pathfinder әлеміндегі компьютерлік ойынды дайындап жатқанын жариялады. Ойынның авторларының бірі Крис Авеллон болды. 2017 жылдың маусым айында әзірлеушілер ойынды кеңейту үшін қосымша қаражат жинау мақсатында Kickstarter-де краудфандинг науқанын бастады. Бір ай ішінде жоба 18 000-нан астам демеушілердің көмегімен 909 057 доллар жинай алды. Сыншылардың пікірлері Pathfinder: Kingmaker ойыны сыншылардан әртүрлі пікірлер алды. Metacritic сайтында ойын 33 пікірге негізделген орташа есеппен 73/100 ұпай жинады. Сиквел 2019 жылдың 4 желтоқсанында Owlcat Games сиквел ретінде Pathfinder: Wrath of the Righteous ойынның жалғасын шығаруды жоспарлағанын хабарлады. Ойынды әзірлеуге қосымша қаражат жинау үшін Kickstarter сайтындағы науқан 2020 жылдың 4 ақпанында басталды. Осы ойынды студия 2021 жылы шығарды. Дереккөздер
Футболдан Испания суперкубогы 2025/26

Футболдан Испания суперкубогы 2025/26 (, , ) — турнирдің 42-ші жарысы. Қатысушылар Матчтар Жартылай финал ---- Финал Дереккөздер Сілтемелер *https://www.90min.com/es/supercopa-de-espana-2026-que-equipos-jugaran-el-torneo-cuando-y-donde