kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Болашағы бар зерттеулер агенттігі желісі

Болашағы бар зерттеулер агенттігі желісі(ARPANET (Advanced Research Projects Agency NETwork) — Интернет желісінің пайда болуына себепші болған, АҚШ Қорғаныс министрлігінің Болашағы бар зерттеулер агенттігі жасап шығарған компьютер желісі. Ішкі сілтемелер *Агенттік Сыртқы сілтемелер *[http://ru.wikipedia.org/wiki/ARPANET ARPANET] * [http://home.al.ru/zakon/ История ARPANET и Интернета] * [http://school.ort.spb.ru/library/informatica/compmarket/internet/history.htm История сетей ARPANET и Интернет] *[http://en.wikipedia.org/wiki/ARPANET ARPANET] * [http://som.csudh.edu/cis/lpress/history/arpamaps/ ARPANET Maps] 1969 to 1977 Дереккөздер
Ақпараттық іс

Ақпараттық іс (Информационная деятельность; information activity) — жеке адамдардың, адамдар тобының немесе ұйымдардың жүйелі түрде жүзеге асыратын ақпаратты жинау, түрлендіру, сақтау, іздестіру және тарату процестерінің жиынтығы. Дереккөздер
Ақпараттық -логикалық машина

Ақпараттық -логикалық машина (Информационно-логическая машина; logical information machine) — күрделі логикалық мәселелерді шешу мен пайдаланушыларға ақпараттық қызмет етуге арналған автоматтандырылған жүйе. Мұндай мәселелерге теореманы дәлелдеу, ғылыми бақылаулардың нәтижелерін өндеу, шетел мәтіндерін аудару және т.б. жатады. Дереккөздер
Ақпараттық -логикалық модель

Ақпараттық -логикалық модель (Информационно-логическая модель; information — logical model) — ақпараттық объектілердің жиынтығын, олардың атрибуттарын және объектілердің арасындағы қатьшастарды, пәндік саланың өзгерістер динамикасын, сондай-ақ пайдаланушылардың ақпараттық тұтынушылық сипатын анықтайтын пән саласының моделі. Ол пән саласын жобалық тексеру нәтижелері бойынша құрылады да, мәліметтер банкінің техңикалық-экономикалық негізін құрудың негізі болып табылады. Дереккөздер
Иридовирустар

Иридовирустар — құрамында ДНҚ бар вирустар тұқымдастығы. Иридовирустар икосаэдрлі каспиді, сыртқы липопротеид қабығы бар. Вирионның диаметрі 125—300 нм, құрамында 20-дан астам құрылымдық белок және м. с. 130 000 00 – 140 000 000 қостізбекті ДНК-ның бір молекуласы бар. Насекомдар, балықтар, қосмекенділер, сүтқоректілер торшаларының цитоплазмасында өсіп-өнеді. Адамға зиянсыз. Иридовирустар түқымдастығы 5 туыстыққа бөлінеді. Дереккөздер
Гипермәтін

Гипермәтін (HYPERTEXT) — негізіне WWW құрылған мәтін. . Гипермәтінді арнайы құжаттар мәтіннің кейбір бөліктері "айқындалатындай" етіліп қалыпқа түсірілген. Олар өзге құжаттарға сілтемелік қызмет етеді. Гипермәтін термині осыдан шыққан. Web-oeirep Гипермәтінді құжаттардан Гипермәтінді белгілеу тілінде Hiper Text Markup Language (HTML) деп аталатын арнайы қалыпта құрастырылған. Гипермәтіндегі ақпаратты пайдаланғанда Mosaic немесе Netscape секілді Интернет графикалық навигатор пайдаланушыға мәтін мен графика көрсетеді. Айқындалған мәтінмен іздеуішті іске қоса отырып, компьютерде сақталған тиісті құжаттарға немесе көріністерге өтуге, бейне және аудиографика т.б. түрлі ортаны пайдаланатын Web беттерін бірінен соң бірін оқуға және көруге болады. Сондай-ақ Гипермәтінді құжаттармен клавиш түймелерінің көмегімен жұмыс істеуге мүмкіндік беретін мәтіндік навигатор да бар. Алайда оны пайдаланғанда WWW-ның біраз мүмкіндігі жоғалып, ақпараттың мәтіндік бөлігіне ғана қол жетеді. Дерекөздер
Сероконверсия

Сероконверсия — серонегативті қан сарысуын серопозитивтікке айналдыру, яғни арнайы антиденелері бар түріне көшіру. Сероконверсия вакцина егу нәтижелігінің басты көрсеткіші. Ол үшін вакциналанған адамдардың неше процентінің қан сарысуында антидене пайда болғанын есептейді. Дереккөздер
Абсолют модуль

Абсолют модуль (ағылш. absolute module) — компьютердің бірыңғай жүйесінің DOC операциялық жүйесінде – байланыс редакторы өндеген және орындауға дайын программа; программаны аударып, түрлендіру кезеңінде байланыс редакторы өндеген әрі орындауға дайын тұрған машиналық кодтағы программа. Дереккөздер
Ақпараттың ақиқаттығы

Ақпараттың ақиқаттығы (Достоверность информации) — қабылданған ақпараттың нақты жағдайға сәйкестігі. Оған жету жолдары: оқиға болған уақытты осы жайында мәлімет жеткізу арқылы белгілеу; әр түрлі ақпарат көздерінен алынған мәліметтерді мұқият оқу-тексеру және салыстыру; күмәнді мәліметтерді тексеру; жалған ақпарат беру және қалқалау шараларын дер кезінде ашу; техникалық құралдар бойынша беріліп жатқан бұрмаланған ақпаратты алып тастау. Дереккөздер
Бедербелгілік тізбекше

Бедербелгілік тізбекше (Литерная цепочка; character chain, string) — бедербелгі тізбегінен тұратын мәліметтер мөлшемі. Дереккөздер Сілтемелер: *[http://www.google.kz/url?sat&sourceweb&cd8&ved0CEkQFjAH&urlhttp%3A%2F%2Fwww.rugost.com%2Findex.php%3Foption%3Dcom_content%26task%3Dview%26id%3D47%26Itemid%3D50&eiKbgKToiFMcOeOrOm9aoB&usg=AFQjCNETHk8PCl3bdQRNOp3Ogy361Byweg ГОСТ 19781-90 Термины и определения. - RuGost - Разработка ..] *[http://www.gavilan.edu/csis/languages/literals.html Literals In Programming]
Ақпараттың математикалық қорғанышы

Ақпараттың математикалық қорғанышы (Математическая зашита информации) — ақпаратты көшірмелеу, шифрлау және нәтижесінде белгілі бір арнайы ақпаратты ұсынбай (көрсетпей), оның мазмұнына қол жетпестей ететін басқа да түрлендіру үшін, сондай-ақ ақпаратты кері түрлендіру үшін пайдаланылатын математикалық және криптографиялық құралдар. Дереккөздер
Абсцесс

Абсцесс (abscess), терінің терең қабатында немесе ішкі органдарда жұқпалы бактериялар тудырған қандағы лейкоцит ұлпаларының бұзылуы салдарынан пайда болатын ірің. Ағзалар мен тканьдерде қабыну салдарынан іріңнің шоғырланып жиналуы.Қою сары ірің сау ұлпаларды қоршап тұратын жасуша сыртындағы сұйықтықтан бөлініп тұрады. Іріңді ісікті кесу немесе жару іріңнің ағып кетіп, ісіктің қайтып, ауырсынуды басады. Ісікті тіліп, қуысты құрғатып емдеу және антибиотиктер тағайындау жараның тез бітуіне жағдай жасайды. Егер қан құрамына өтіп кетсе, басқа ұлпаларда іріңді ісіктің пайда болуына әкелуі мүмкін. Негізгі абсцестер: жұтқыншақ артындағы абсцесс; қатты таңдай абсцесі; мұрын үсті абсцесі; көз асты абсцесі; тіл жақ науашық абсцесі; тіл абсцесі; салқын абсцесс. Абсцессотомия — абсцессті ашатын хирургиялық операция. Клиникалық көрінісі Аурудың басында абсцесс аймағында мезгіл-мезгіл ауырсыну пайда болады. Содан кейін ісік пен қызару бірте-бірте артады, түнгі ауырсыну болады. Флюктуация заттың жиналуына байланысты анықталады, бұл маңызды симптом. Егер абсцесс терең болса, флуктуацияны анықтау қиын. Мұндай жағдайларда ультрадыбыстық, компьютерлік томографияны қолдану арқылы сынақ пункциясының көмегімен диагноз қоюға болады. Абсцесс одан әрі өршу кезінде науқастың жалпы жағдайы айтарлықтай нашарлайды. Температура 39°С дейін көтеріледі (таңертең науқастың жағдайы жақсарған кезде). Лейкоцитоз 15-20х10 л жетеді, формуланың солға ығысатыны белгілі, ECHT жоғарылайды. Абсцесс әсіресе ішкі органдарда (бауыр, өкпе) немесе ірі қан тамырларына жақын орналасса қауіпті. Іріңді перитонит немесе плеврит олар құрсақ немесе кеуде қуысын тесіп өткенде пайда болады. Егер процесс тамыр қабырғасына ауысса, прогрессивті тромбофлебит дамиды. Дереккөздер
Гипермәтінді сипаттау тілі

Гипермәтінді сипаттау тілі (Язык описания гипертекста; hypertext marcup lanquge) — гипермәтіндік құжаттарды көру үшін пайдаланылатын қарап шығу программасының осы құжатты экранға қандай турде шығаратынын анықтауға арналған, арнайы пішінмен жабдықталған сипаттаудың жалпылама стандартты тілі. Дереккөздер
Ақпараттың сыртқа кетуі

Ақпараттың сыртқа кетуі (Утечка информации) — 1) қорғалатын ақпараттың жария ету, оған рұқсатсыз қатынас құру және барлау әрекеттері арқылы бақылаусыз таралуы; 2) ақпарат сеніп тапсырылған мекеме және адамдар тобы шеңберінен жасырын ақпараттың заңсыз тысқа шығуы. Дереккөздер
Абсолют модульдер кітапханасы

Абсолют модульдер кітапханасы (Библиотека абсолютных модулей; core image library) — компьютерлердің бірыңғай жүйесінде — программаны орындауға дайын, редактор өңдеген байланыстарды орналастыруға арналған кітапхана. Дереккөздер Cанат: A
Бейне

Бейне (Образ; image) *анықталу аймағына немесе оның мәндерінің біріне қатысы бойынша мәндер жиыны немесе функцияның жеке мәндері; *бейнелерді тану жүйесіндегі танылатын объект; *жадта сақталатын және қандай да бір жерде бар мәліметтердің көшірмесі. Математикада Бейне - бейнелеу нәтижесі. Элемент бейнесі Элемент бейнесі — бейнеленеуі кезінде элекенті жиынына тиесілі (немесе жиынына жататын) яғни , болғанда элементі жиынына тиесілі болып бейнеленуі. Жиын бейнесі жиынның элементтер бейнесінің жиынтығы Дереккөздер ca:Imatge cs:Zobrazení cv:Сăнар de:Image (Begriffsklärung) en:Image (disambiguation) es:Imagen fi:Image fr:Image (homonymie) gl:Imaxe it:Image ko:이미지 nl:Afbeelding ro:Imagine sk:Zobrazenie sv:Bild yi:בילד
Пестивирустар

Пестивирустар — тогавирустар тұқымдастығына кіретін туыстық. Пестивирустар омыртқасыздарда өсіп-өнбейді. Сиыр, шошқа, қой, ешкілерді зақымдайды. Типтік уәкілі — сиырлардың мукозды ауруының вирусы. Дереккөздер
Бейнеадаптер

Бейнеадаптер (Видеоадаптер; video adapter) — *монитордағы бейнені баскару үшін бас тақшаға орнатылған немесе кеңейтуге арналған қосқыштарға жалғанатын схемалық тақша. Ол монитордың графикалық және түрлі түстілік мүмкіндіктерін анықтайтын VGA (video graphics adapter) немесе EGA (enhanced graphics adapter) бейнестандарттарының біріне жатады; *мәтін мен бейнесызбаны монитор бетіне шығаруға мүмкіндік беретін адаптер. Қазір оларды бейнесызбалық адаптерлер деп дөлірек атайды. Дереккөздер lt:Video plokštė
Ақырсыз (жабық, тұйық) цикл

Ақырсыз (жабық, тұйық) цикл (Бесконечный (закрытый, замкнутый) цикл; continuous (closed) cycle) — кейбір шартқа қол жеткізгеннен кейін циклден шығу амалы қарастырылмаған және операциялық жүйемен үзілмейтін алгоритмдегі немесе программадағы циклдік бөлік. Дереккөздер
Абсолюттік жүктеуіш

Абсолютті жүктеуіш (Абсолютный загрузчик) — ассемблермен немесе компилятормен код үшін анықталған бастапқы адрестен бастап абсолютті машиналық кодты жедел жадыға жүктейтін, бірақ адрестер баптауын орындамайтын жүктеуіш. Дереккөздер Cанат: А
Түрпі аспаптар

Түрпі аспаптар — абразивтерден (абразивтік материалдардан) жасалады. Металл, керамика, цемент, пластмасса, фарфор және басқа материалдан істелген тіс протездерін, пломбаларды өңдеуге қолданылады. Оған алмазды борлар, сепарациялық дискілер т.б. жатады. Дереккөздер
Алтынның балқыма сынамасы

Алтынның балқыма сынамасы. Стоматологиялық тәжірибеде алтынның әр түрлі балқымасы пайдаланылады. 900 балқыма сынамасы — 90% таза алтыннан, 6% мыстан және 4% күмістен тұрады. Балқыма ауыз ішінде тот баспайды, тоттанбайды, яғни химиялық бөлінуден аулақ келеді. 750 балқыма сынамасының құрамына 75% алтын, 8% күміс, мыс және 9% платина кіреді. Доға тәрізді протез құю үшін, кламмер, фарфорлы тістерді жасауда кең қолданылады. Дәнекер ретінде де осы балқыма сынамасы пайдаланылады, тек проценттік қатынасы сәл өзгеше. Дереккөздер
Серологиялық археология

Серологиялық археология — қан сарысуында антидене табылуына сүйене отырып адамның ауру қоздырғыш вируспен бұрын кездескендігін анықтайтын әдісі Мысалы, Серологиялық археология әдісімен өткен ғасырдың басындағы болған індеттер вирустарының «азия» және «гонконг» гриптеріне А (НЗМ2 вирусы) қатынасуы, «иcпан» грипі вирусынын А(Н5\\ПІЧЧ) вирусымен туыстығы анықталған. Дереккөздер
Бейнеақпарат

Бейнеақпарат (Видеоинформация) — түрлі-түсті кескіндер түрінде берілетін ақпарат (фотографиялар, суреттер және т.б.). Дереккөздер Сілтемелер: *[http://www.google.kz/url?sat&sourceweb&cd1&ved0CBcQFjAA&urlhttp%3A%2F%2Fdic.academic.ru%2Fdic.nsf%2Fefremova%2F146683%2F%25D0%2592%25D0%25B8%25D0%25B4%25D0%25B5%25D0%25BE%25D0%25B8%25D0%25BD%25D1%2584%25D0%25BE%25D1%2580%25D0%25BC%25D0%25B0%25D1%2586%25D0%25B8%25D1%258F&eiwLoKTqrHAsaWOtOknZwB&usg=AFQjCNHEy8gyt0PQ1ZnigmAb3JCXz5ClgA Видеоинформация] *[http://www.google.kz/url?sat&sourceweb&cd2&ved0CB4QFjAB&urlhttp%3A%2F%2Farhidelo.ru%2Farticle%2Fpriroda-informatsii-video-informatsiya.php&eiwLoKTqrHAsaWOtOknZwB&usg=AFQjCNG-gJd43xO3pe2Bd2jTlqkBg9opbA Природа информации. Видео информация]
Кобальт-хром балқымасы

Кобальт-хром балқымасы. Кобальт пен хромнан басқа балқыма құрамына молибден және никель кіреді. Бұдан көбінесе доға протездері жасалады, ұру-соғуға төзімді келеді. Ауыз іші тканьдеріне зиян тигізбейді. Дереккөздер
Абстракты автомат

Абстрактілі автомат (Абстрактный автомат) — автоматтың үш жиынтықты (кіріс сигналдары, қалып-күйлер және шығыс сигналдары) және екі орындық функцияны көрсетуі арқылы анықталатын математикалық үлгі. Өтпе функциясы алғашқы екі жиынтықты екіншісіне, ал шығыстық функциясы аталған жиынтықтарды үшіншісіне бейнелейді. Дереккөздер Cанат: А
Болдырмау

Болдырмау (Отмена; cancel) - 1) кез келген объектіге (пайдаланушыға, бағдарламаларға, жүйелерге) орындауға болатын әрекеттерді болдырмау; көптеген диалогтық терезелерде орналасқан командалық батырма; ол осының алдында ғана таңдалып алынған команда әрекетін болдырмай алып тастайды; 2) құрылғыны белгілі бастапқы қалыпқа келтіру; 3) графикалық интерфейсте — бақылау элементінен ен-таңбасын тінтуірмен шерту арқылы белгілі бір мүмкіндікті (опцияны) алып тастау; 4) компьютер жадын бастапқы немесе нөлдік қалыпқа келтіру арқылы оңдағы ақпаратты жою. Сыртқы сілтемелер *[http://dic.academic.ru/dic.nsf/eng_rus/461802/cancel cancel] *[http://www.thefreedictionary.com/cancel cancel] Дереккөздер
Абстракты мәліметтер типі

Абстракты мәліметтер типі (Абстрактный тип данных) — мәліметтердің ұсынылуына немесе операцияның орындалуына қатыссыз, тек кана мәліметтердің қасиеттері мен оларға пайдаланылатын операциялар анықталатын мәліметтер типі. Дереккөздер Cанат: А
Бейнебуфер

Бейнебуфер (Видеобуфер; videobuffer) — дисплей экранында көрсетілетін ақпаратгы сақтауға арналған жедел жад бөлігі. Дереккөздер Сілтемелер: *[http://www.google.kz/url?sat&sourceweb&cd4&ved0CD4QFjAD&urlhttp%3A%2F%2Fwww.cyberforum.ru%2Fassembler%2Fthread301488.html&eijrsKTpzMHIPpOba37K8B&usg=AFQjCNE74Vl896Kco7vxj-dD9zd6Wqxkgw Видеобуфер - Assembler, MASM, TASM - Форум программистов и сисадминов]
Гемолиз

]] Гемолиз — қызыл қан түйіршіктерінің қабықтарының бұзылуы. Оның салдарынан гемоглобин сыртқа шығады. Гемолиз екіге бөлінеді: арнайы және арнайы емес. Арнайы емес гемолиз әр түрлі физикалық немесе химиялық факторлардыц әсерінен пайда болады. Арнайы гемолиз комплементтің қатысуымен болатын антиген мен антидене байланысы кезінде пайда болады. Дереккөздер
Абстрактылық жүйе

Абстрактылық жүйе (Абстрактная система; abstract system) — # жиынның соңғы топтамасымен берілген декарттық көбейтіндінің жалаң емес ішкі жиыны; # натурал сандардың соңғы тізбегімен нөмірленген кейбір жиынның ішкі жиынының берілген топтамасы — А — жүйесі; # жүйелердің жалпы теориясыңца — абстракцияның барлык деңгейінде қарастырылатын, анықталатын және зерттелетін жүйе. Дереккөздер Cанат: А
Агапов шайнау коэффициенті

Агапов шайнау коэффициенті — Шайнау тиімділігі тіс қатары сау кезде 100 процентке тең екендігін көрсетеді. Н. И. Агапов және басқа авторлар әр тістің шайнау тиімділігін жақ бөлігінің көлемімен анықтайтын кесте ойлап тапқан. Дереккөздер
Абстракция

Абстракция(лат. abstractio- қаз. бұру, аудару) - ойлаудың негізгі операцияларының бірі. Жеке мақсатқа қатысты ақпаратка жұмылдырылған және басқа ақпаратты ескермейтін көзқарас. Абстракция - шартты немесе «идеал» денелерді қарап, нақты дененің қосалқы қасиеттеріне көңіл аудармай оңайлатылған схема арқылы олардың терең негізін, мәнін таный білетін әдіс. Абстракты ойлау алуан түрлі құбылыстарды түсінуге, олардың заңдылықтарын ашуға көмектеседі.Шындықтағы заттар мен құбылыстарды жалпылау арқылы оның елеулі қасиеттерін ойша бөліп алуға мүмкіндік беретін ой-тәсілдерінің бірі. Абстракция-адам менталдығының субстантивті үрдістерінің бірі. Ол адамға обьекттің қасиеттерін, аспектілерін, күйлерін дербес заттарға , обьектіге рефлексивті түрде бөліп, ауыстыру. Бұл үрдістің нәтижесі-"абстракция" терминімен атауға болатын, ойлау өнімінің (ұғымдар, теориялар және т.б) қалыптасуы. Мысалы, адамның көзіне жақсы әсер ететін түс ретінде жасыл түс туралы айтып, жасыл түспен боялған нақты затты айтпауымызға болады. Абстракция түсінігі 1)Абстракция (дерексіздендіру) - нақты заттар мен құбылыстардың қасиеттерін ой арқылы ажырататын тәсіл. Абстракция нәрселер бейнесін тікелей сезім арқылы танып білу сатысында қолданыла бастайды.Мысалы, заттың түрі мен тұрпаты оның түсі мен реңінен бөлек қарастырылады. Абстракцияның ең жоғары сатысы заттар мен құбылыстардың белгі қасиеттерін танып білуде олардың айрықша мәнді және жалпы белгілерін атап көрсетеді. Абстракция нақтылау сияқты ой-әрекеттерімен тығыз байланысты. Затты, құбылысты белгісінен, қасиетінен ажырату ой операциясының функциясы; 2)Абстракция (дерексіз түсінік). Абстракция деп ой операциясын, заттардың бірқатар қасиеттерін ойша дерексіздендіріп, қандай да болса бір бізге керек қасиетін бөліп қарауды айтады. Мысалы, > дейміз, бірақ нақты қай күш туралы әңгіме болып отырғанын: адамның күші ме, жерге тартылу күші ме түсініксіз әрі ол жағын түсіндіріп жатпауымызға болады. Бұл жерде өзіндік қасиеті бар бір нәрседен алшақтап жалпы қасиет туралы айтамыз. Абстракция түрлері Абстракция екі түрге бөлінеді: а) дифференциалды абстракция заттардың автономды қасиеттерін, күйін немесе предикаттарын салыстырмалы бөліп көрсететін; б) ресми (формалды) абстракция заттан тәуелсіз әртүрлі қасиеттері-предикаттары-параметрлері арқылы көрсететін. Дереккөздер
Агранулоцитоз

Агранулоцитоз. Шеткері қан тамырларында түйір лейкоциттердің азаюы. Организмнің дірілге, химиялық заттарға ерекше сезімталдығынан пайда болады. Агранулоцитоздың улы, инфекциялық, сәуле энергиясы әсерінен және қан жасалу органдарының бұзылуынан пайда болатын түрлері бар. Агранулоцитоздың ерекшеліктері: • агранулоцитоз кезінде сүйек миында бластар табылмайды; • қан өндірілудің қызыл мен мегакариоцитарлық өскіншелердің редукциясы болмайды (мегакариоциттер саны қалыпты); • көкбауыр ұлғаймайды; • геморрагиялық синдром болмайды. Дереккөздер
Бейнеграфикалық матрица

Бейнеграфикалық матрица (Видеографическая матрица; video graphics array (VGA)) — дербес компьютерлердің бейнестандарты және соған сәйкес бейнеадаптері; мониторлардың көптеген мәтіндік және графикалық режімдерінің жұмысын қамтамасыз етеді. Экрандағы кескіндерді 256 түрге дейінгі түстермен көрсетіп, айқын бейнелеудің ең жоғарғы деңгейін 640x480 пиксельге (нүктеге) дейін жеткізе алады. Қазіргі кезде бүлар ескірді, келешекте олардың орнына SVGA және XGA стандарттары келуі тиіс. Дереккөздер Сілтемелер: *[http://www.google.kz/url?sat&sourceweb&cd3&ved0CCMQFjAC&urlhttp%3A%2F%2Fglossword.info%2Findex.php%2Fterm%2F%2C6ea3ac6f595855925f52569f549b685a6f6a609a699fb055526755685faca0589a6aa860a55c60926a5761b05eae9b5e5a575aa5589aa25e695f98a854a19b566c715c68.xhtml&ei4LwKTv-GEcGdOtit_bUB&usg=AFQjCNHSOG_c--AIF3F3nZUiO94QPXb4Wg Видеографическая матрица. - Cловарь естественных наук] *[http://www.google.kz/url?sat&sourceweb&cd3&ved0CDcQFjAC&urlhttp%3A%2F%2Fwww.techterms.com%2Fdefinition%2Fvga&eiD70KTvL3J8qWOrj0waAB&usg=AFQjCNH3rWCu4Xh9gotkrg-lgYs7OukTGw VGA (Video Graphics Array) Definition]
Тот баспайтын болат

Тот баспайтын болат. Ортопедтік стомотология тәжірибесінде хром-никельді болаттар кеңінен қолданылады. Олардың механикалық және технологиялық қасиеттері жоғары. Қоршаған ортада, мәселен ауыз ішінде тотықпайды. Әдетте болат құрамында 0,1% көміртек, 18% хром никель және титан болады. Ортодонттық аппараттар, жасанды тіс сауыттарын, кламмерлер дайындауға пайдаланылады. Дереккөздер
Анатектик

Анатектик — анатексис процесінің нотижесінде түзілетін таужыныстар. Олар қүрылымдық ерекшеліктері мен қүрамы түрғысынан өздері жаралған түпнегіз тау-жыныстармен салыстырғанда айтарлықтай өзгерістерге үшырай түрса да, сол түпнегіз таужыныстардың барынша бүлыңғырланған нышандарын да кіріктіреді. Дереккөздер
Алғашқы модульдер кітапханасы (символикалық кітапханасы)

Алғашқы модульдер кітапханасы (символикалық кітапханасы) (Библиотека исходных модулей (символическая библиотека); source module library, Symbolic library) — бір немесе бірнеше әp түрлі программалау тілінде құрастырылган алғашқы модульдерді — программаларды сақтауға арналған кітапхана. Дереккөздер
Гемолизиндер

]] Гемолизиндер — қызыл қан түйіршіктерінің сыртқы антигендеріне қарсы антиденелер. Олар комплементтің қатынасуымен қsзыл қан түйіршіктерінің мембранасын зақымдайды және гемолиз туғызады. Гемолизиндерге көптеген бактериялардың (стафилококтар, стрептококтар т. б.) және вирустардың тіршілігінен туған туындылар да жатады. Вирустарда (орто-, парамиксо- вирустар, арбовирустар) Гемолизиндер липопротеид қабығымен тығыз байланысқан және олар гемагглютининдерге қарағанда қыздыруға, формалинге және УФ- сәулесіне шыдамсыз. Дереккөздер
Алғашқы операторлар кітапханасы

Алғашқы операторлар кітапханасы (Библиотека исходных операторов; source statement library) — DOS жоне TOS жүйелерінде — кітапханашы каталогтаған кітаптар (мысалы, макроанықтамалар) жиынтығы. Дереккөздер
Серотонин

Серотонин — биогенді камин, қан иммунитетін қоздырушы медиатор. Фенилаланин-гидроксилаза және декарбоксилазаның көмегімен триптофаннан құралады. Серотинин әртүрлі органдарда кездеседі. Әсіресе мидың, ішектің әртүрлі торшаларында, кеміргіштердің тромобоциттердіде және мес торшалардың қүрамында өте көп болады. Химиялық формуласы: C 10 H 12 N 2 O
Алғашқы файл

Алғашқы файл (Исходный файл; source file) - тікелей байланыс орнату арқылы басқа құжатқа еңгізілген мәліметтер немесе басқа мағлұматтар сақталатын файл (құжат). Егер алғашқы файлда мәліметтер өзгерсе, онда олармен байланысты құжатта да мәліметтерді жаңартуға болады. Кейде мұндай қүжатты тағайындау қүжаты деп те атайды. Дереккөздер
Карбоксипептидазалар

Карбоксипептидазалар — протеолиттік ферменттер. Белоктар мен пептидтердің аминқышқыл қалдықтарының С-шетін үзеді. Көбірек зерттелгендері карбоксипептидазалар А. және карбоксипептидазалар В. Біріншісі ароматтық және бүйір байланыстары бар аминқышқыл қалдықтарын түзеді. Екіншісі — тек негізгі аминқышқылдарының байланысына әсер етеді. Карбоксипептидазалар белоктардың алғашқы біріншілік (V—сатылы) құрылымын зерттегенде қолданылады. Дереккөздер pl:Karboksypeptydaza
Бейнедиск

Бейнедиск немесе Видеодиск (ағылш.Video CD (VCD)) — бетіне лазер сәулесі арқылы мәлімет жазылатын металдан немесе пластмассадан жасалған диск. Оған жазылған молімет өзгертілмейді. Қазіргі кезде осы топқа жататын CD-ROM дискілері кең қолданылады. Оған жазылатын мәлімет көлемі өте үлкен (650 Мб шамасында) болады. Дереккөздер Сілтемелер: *[http://www.google.kz/url?sat&sourceweb&cd5&ved0CDMQFjAE&urlhttp%3A%2F%2Fdic.academic.ru%2Fdic.nsf%2Fefremova%2F273542%2F%25D0%25B2%25D0%25B8%25D0%25B4%25D0%25B5%25D0%25BE%25D0%25B4%25D0%25B8%25D1%2581%25D0%25BA&eir70KTrPkEoaBOrar9JUB&usg=AFQjCNES_WrVFYr_AbLWHwi9lJ57h6TGkw видеодиск]
Автоматтандыру дәрежесі

Автоматтандыру дәрежесі (Степень автоматизации; degree of auto¬mation) — автоматтандыру құралдарын пайдаланып орындалатын операциялар мөлшерінің осы процесс операцияларының толық мөлшеріне қатынасымен анықталатын технологиялық процестің сипаттамасы. Дереккөздер Cанат: А
Пикорнавирустар

Пикорнавирустар — құрамында РНҚ бар, липопротеид қабығы жоқ вирус тұкымдастығы, РНҚ м. с. 2500000—2800000. Жалғыз тізбекті, ауру туғызғыш. Вириондарының диаметрі 25—40 нм. Цитоплазмада көбейеді. 4 туыстыққа бөлінеді: 1) Энтеровирустар адамдарды зақымдайды, бұларға ішек вирустарынан басқа полиомиелит және А гепатиті вирустары енеді; 2) Риновирустар — адамда жәие ірі қара малдарда тыныс жолдары ауруларын туғызады; 3) Кардиовирустар — кеміргіштерден бөлініп алынған; 4) Афтовирустарға маңызы зор мал аурулары қоздырғыштарының бірі — аусыл вирусы жатады. Пикорнавирустар тасымалдаушылар көмегінсіз жуғады. Дереккөздер
Автоматтандырылған ақпараттық жүйе

Автоматтандырылған ақпараттық жүйе (Автоматизированная информационная система) — ақпаратты жинауға, сақтауға, іздеуге және сұраным бойынша талап етушіге жеткізуге арналған программалық және техникалық құралдар кешені. Дереккөздер Cанат: А
Кардиовирустар

Кардиовирустар — пикорновирустар тұқымдастығына жататын туыстық. Тышқандар миының және жүрек бұлшық етінің қабыну вирусы көбірек зерттелген. Адамдардан, маймылдардан, шошқалардан, пілдерден және тиындардан кардиовирустарға ұқсас вирустар табылған. Дереккөздер
Алдын ала болатын қатынас

Алдын ала болатын қатынас (Отношение предшествования; precedence relation) — келтірілген жолдың кез келген екі іргелес символының арасында бар болатын және транслятормен орындалатын алғашқы программаның сөйлемдері синтаксистік талдауға пайдаланатын қатынас. Дереккөздер
Лизоцим

Лизоцим - лизоцим. Сілекейде, қан сарысуында, көз жасы мен без шырынында кездесетін фермент, мұның кейбір микробтарды (стрептококк, стафилококк, гоноиоии, т. б.) жоятын, яғни бактерицидтік қабілеті жоғары. Стоматология терминдерінің орысша-қазақша түсіндірме сөздігі Дереккөздер
Алдын ала координаттық индекстеу

Алдын ала координаттық индекстеу (Предкоординатное индексирование; precoordinate indexing) — сұрату түскенге дейін лексикалық бірліктерді сызықтық тізбектік-кортеждер түрінде алдын ала үйымдастыру. Дереккөздер
Бос жиын

Бос жиын(Пустое множество; empty set) — бір де бір элементі жоқ жиын. Ішкі сілтемелер *Жиын Сыртқы сілтемелер *[http://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D1%83%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%B5_%D0%BC%D0%BD%D0%BE%D0%B6%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE Пустое множество] *[http://en.wikipedia.org/wiki/Empty_set Empty set] Дереккөздер
Алдын ала қарап шығу

Алдын ала қарап шығу (Предварительный просмотр; preview) — MS Office жүйесінде құжат баспаға басылғанда қандай болса, экранда да кішірейтіліп, дәл солай бейнеленетін көру режімі. Бұл режімде бірнеше бетті бір мезгілде қарап шығу, экрандағы бет мөлшерін үлкейту немесе кішірейту, құжаттарды бетке ажыратуды тексеру жоне мәтін мен пішімге өзгерістер енгізу мүмкіндіктері қарастырылган. MS Office программаларының алдын ала қарап шығу режімінде құжатты бейнелеу үшін файл менюіндегі ” Алдын ала қарап шығу” командасын тандап алу қажет. Дереккөздер
Агаммаглобулинемия

Агаммаглобулинемия(Гипогаммаглобулинемия) — антиденелер тапшылық синдромы. Бұл иммуноглобулиндер түзілуінің тұқым қуалай бұзылуына байланысты. Агаммаглобулинемия кезінде В-клеткалары қызметінің тапшылығы салдарынақ қан сарысуының құрамында антиденелер болмайды. Жиілігі 1 : 3000000. Көздің дәнекер қабығының, құлақтың, маңдай қуысының, буынның, өкпенің қабыну және ішек-қарын ауруларының белгілерін береді. Дереккөздер
Үкі Әжиев

Үкі Әжиев (23.12.1924 жылы туған, Алматы облысы, Райымбек ауданы, Қарабұлақ ауылы - 21.05.2015, Алматы) — қазақ суретшісі, КСРО Суретшілер одағының мүшесі (1957), Қазақстанның еңбек сіңірген өнер қайраткері, Қазақстан мемлекеттік сыйлығының лауреаты, тәуелсіз "Тарлан" сыйлығының лауреаты. Дулат руынан шыққан. 12 жасынан Қазақстан суретшілер одағы жанындағы сурет үйірмесіне қатысады. 1936 жылы Ленинград көркемсурет орта мектебінде А.Г.Сукостьяннан оқыды. Ұлы Отан соғысы жылдарында қызыл әскер қатарында болды. 1950 жылы Алматы көркемсурет училищесін бітірді. Әжиев республика сурет көрмесінің бәріне белсене қатысты. Ол Англия, Гана, Нигерияда болып, қала көрінісінен бірнеше картиналар жазды. Суретшінің "Бұхара", "Самарқан" серияларына енген "Хиуа көшесі", "Шайханада", "Хау 1968 жылы" деген шығармалары ерекше көзге түседі. Мұнда Әжиев Шығыс қалаларының көріністері мен халықтың жарқын тұрмысын шынайы бейнелейді. Туған республика табиғатын танытатын "Асы жайлауы", "Алатау бөктерінде" картиналары шыншылдығымен, нақтылығымен көрінді. Әжиев Портрет жанрында да көп еңбек етті. "М.Әуезовтің портреті", "Студент қыз", "Механизатор" сияқты портреттер суретші талантының жан-жақтылығын танытады. Дереккөздер
Кербер әдісі

Кербер әдісі — вирус бейтараптандыру реакциясының нәтижесін статистикалық талдау әдісі. Вирустардың инфекция тудыратын мөлшерін және оларды бейтараптандыратын антиденелер мөлшерін анықтау үшін қолданылады. Дереккөздер
Аспаптық программалық жасақтама

Аспаптық программалық жасақтама (Инструментальное программное обеспечение; support software) — жалпы программалық жасақтар құраушыларын даярлауға арналған программалар жиыны; басқа программамен жасақтаманы басқару немесе жасақтау кезінде қолданылатын программалық жасақтама; мысалы, құрастырушылар, жүктеуіштер және басқа утилиттер. Дереккөздер
Гемолиз бірлігі

Гемолиз бірлігі (ГБ) —1)—қойдың қан сарысуының қызыл түйіршіктерінің (0,25 мл, 5%) 90% ыдырататын гемолизиндер саны; 2) 5-108 (0,5 мл) сезімталдығы күшейтілген қызыл қан түйіршіктерін гемолиз дейтін комплемент мөлшері.37°, Са2+ және М2+ қатынасуымен 1 сағат жүреді. Дереккөздер
Бейнекарта

Бейнекарта (Видеокарта; video card) — бейнекамера, бейнемагнитофон немесе кез келген басқа композит сигнал көзінен алынатын бейнемәліметтерді дисплей экранына шығаруға мүмкіндік беретін, компьютерлік графикамен және бейнемәліметтермен жұмыс істеуге арналған құрылғы. Дереккөздер Сілтемелер: *[http://www.google.kz/url?sat&sourceweb&cd10&ved0CGYQFjAJ&urlhttp%3A%2F%2Fwww.izcity.com%2Ffaq%2Fhard%2Fquestion7469.html&ei678KTqPvC4aAOuH16ZUB&usg=AFQjCNGfV8duaiqtNxTvkSLxlmaElXcMpw Что такое видеокарта?]
Автоматтандырылған жобалау жүйесі

Автоматтандырылған жобалау жүйесі (Система автоматизированного проектирования) — жабдықтардан (техникалық жасақтама), программа мен оған керек құжаттамалардан (программалық жасақтама, тілтану жасақтамасы, математикалық жасақтама), компьютерге енгізілетін мәліметтер жинағынан (ақпараттық жасақтама), жүйені пайдалану туралы құжаттамадан (әдістемелік, ұйымдастырушылық жасақтама) және жұмыс атқаруға қажетті жабдықтар мен жұмыс орындарымен қамтамасыз етілген ұжымнан тұратын ұйымдастырушы-техникалық жүйе. Автоматтандырылған жобалау жүйесінің негізгі міндеті — бұйым мен оның құрама бөліктерін жобалаудың барлық немесе жеке сатыларында автоматтандырылған жобалау жұмысын жүргізу. Дереккөздер
Аспаптық программалық құрал

Аспаптық программалық құрал (Инструментальное программное средство) — қандай да бір программаны немесе оның Құжаттамасын құрастыру, тестілеу, талдау немесе сүйемелдеу кезінде колданылатын программа. Мысалы, салыстырғыш, қиылыстағы сілтемелер генераторы, жіктегіш, драйвер, редактор, блоктык схемалар генераторы, монитор, тестілер генераторы, уақытты талдауыш. Дереккөздер
Агароза

Агароза (хим. формуласы - C 12 H 18 O 9 ) — полисахаридтер тізбегі, агардың бейтарап құрауышы, кезектесе орналасқан β-D-галактопиранозалардың және 3,6-ангидридо-α-1-галактопиранозалардың қалдықтарынан тұрады. Биополимелердің сірне-электрофорезі мен сірне хроматографиясында тасымалдаушы ретінде қолданылады. Агароза лабораториялық зерттеулерде гель жасау үшін қолданылады. Дереккөздер
Торша

Торша — вирустардан басқа барлық тірі организмдердің негізгі тіршілік бірлігі. Торша өз бетімен ағза сияқты немесе көп торшалы азғалар құрамында өмір сүре алады. Торша — күрделі ағза, өмір сүруі мен көбеюіне жауапты көптеген құрамдары бар. Ондай арнайы құрамдар (органоидтар) қатарына рибосомалар, митохондриалар, эндоплазматикалық ретикулум, Гольджи комплексі, лизосомалар, торша мембранасы, хромосомалы ядро (нуклеоид), микрофибрилдер т. б. кіреді. Торша өте көп және әртүрлі қызметтері — белоктың түзелуі, ондағы генетикалық акпараттардың іске асуы, тіршілік процестерінің реттелуі ферменттердің көмегімен жүргізіледі. Дереккөздер stq:Sälle
Бейнеконтроллер тақшасы

Бейнеконтроллер тақшасы (Плата видеоконтроллера; videoVGA) — бейнекескіндерді стандарты параметрлерімен экранда бейнеленуі және олардың (NTSC стандартының талабына сәйкес) жазу жұмысын жасақтайтын бейнеконтроллер тақшасы. Ең алғашқы электронды-сәулулі таспада жұмыс істейтін мониторлар теледидиарлық қағидамен, яғни бейнені сәулемен тексеріп, сол ақпаратты бейнеконтроллер арқылы экранға шығарған. Қазіргі кезде бейнеконтроллерлер басқа мақсат үшін қолданылады. Ең алдымен, бүгінгі күнде олар графикалық процессорлардан тұратын құрылғы болып келеді. Осы заманның бейнеконтроллерлері негізінен бейнеақпаратты өндеумен айналысады және солайша процессорға түсетін күшті азайтады. Дереккөздер Сілтемелер: *[http://www.google.kz/url?sat&sourceweb&cd5&ved0CDMQFjAE&urlhttp%3A%2F%2Frate.bget.ru%2F%3Fpage_id%3D92&eigcAKTsWeGYeAOqCdzKUB&usg=AFQjCNFpJXKErcP0t7xqJ1-XF7fTWrfqGw rate » Видеоконтроллер]
Алмасатын буферлеу

Алмасатын буферлеу (Обменная буферизация; exchange buffering) — мәліметтерді негізгі жадқа физикалық орын ауыстырусыз буферлеу. Бұл жағдайда буферлік пұл енгізу аймағы, жұмыстық аймақ және шығару аймағы ретінде пайдаланылады. Дереккөздер
Сиал қышқылдары

Сиал қышқылдары бірнегіздік полиоксиамин қышқылдары; нейрамин қышқылыныц туындысы. Гликопротеидтердің, ганглиозидтердің, муциндердің, олигосахаридтердің құрамына кіреді. Көптеген жануарлар тканінде бос күйінде кездеседі. Эритроциттермен торшалар рецепторыныц олигосахаридтер тізбегініц шетіне орналасып, вириондардың (мысалы грипп, парагрипп вирустары), сезімтал торшаларға жабысуында маңызды кызмет аткарады. Биосинтез Дереккөздер
Алмасу, алмастыру

Алмасу, алмастыру (Обмен; exchange) — мәліметтер көзі және қабылдау орны көрсетілген немесе бар деп саналатын жағдайдағы мәліметтер жеткізудің, енгізудің немесе шығарудың жалпы аты; мәліметтер көзі мен мәліметтерді қабылдау көзі арасында мәліметтерді жеткізу. Дереккөздер
Пермиссивсіз торшалар

Пермиссивсіз торшалар — вирустармен зақымдалуға бейім, бірақ вирустың өсіп-өнуіне қолайсыз торшалар. Оларда тек вирустың кейбір гендері ғана көбейеді. Сондықтан мұндай торшадагы инфекциялар жартылай түрде ғана өтеді. Дереккөздер
Агглютинация

Агглютинация сөзінің мынадай мағыналары болуы мүмкін: *Агглютинация (биология) - арнайы антиденелер - агглютиниттер әсерінен бактериялар, эритроциттер және т.б. жасушалардың бірігуі. *Агглютинация (психоанализ) -қиял бейнелерінің бірігуі. Өзара әркелкі қасиеттер, қабілеттердің бір нысан бойына жинақтау. *Агглютинация (лингвистика) - сөз түбіріне аффикстердің қосылуы арқасында жаңа тілдік грамматикалық формалардың пайда болуы.
Бос оператор

Бос оператор (Пустой оператор)- ешқандай әрекет жасамайтын, өзінше мұрагерін анықтайтын оператор. Ішкі сілтемелер *Оператор Сыртқы сілтемелер *[http://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9E%D0%BF%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%82%D0%BE%D1%80 Оператор] *[http://en.wikipedia.org/wiki/Operator Operator] Дереккөздер
Гиперорта

ГИПЕРОРТА, ГИПЕРМЕДИА (Гиперсреда, гипермедиа; hypermedia, H-media) - мәтіннен басқа да мәліметтерді (бейнені, қозғалысты, түрлі түсті графиканы, дыбысты) көрсететін, гипермәтінге қарағанда кеңейтілген мультимедиалық ақпаратгы экранда көрсетуді ұйымдастыру тәсілі. Гипермедиа тек бір тақырыптан екінші тақырьіпқа ауысатын ғана емес, көптеген бейнёлерді бір-бірімен байланысты түрде қарастыруға болатын оқыту және үйрету ортасы болып табылады. Дереккөздер
Алмасу буфері

Алмасу буфері (Буфер обмена;buffer exchange) — 1) қосымша программалар арасында мәліметтер алмасуды ұйымдастыруға арналған, әpi Windows жүйесімен бөлектелген жедел жад аймағы; 2) Windows ортасында — құжат бөліктерінің көшірмесін уақытша сақтауға арналған жадтың арнайы аймағы; 3) Windows операциялық жүйесінде әр түрлі құжаттар мен қолданбалы программалар арасында ақпарат алмасуға арналған компьютердің жедел жадының арнайы бөлігі, яғни аралықжад немесе буфер; 4) құжаттар мен қолданбалы программалар арасында мәліметтер алмасу кезінде ақпаратты уақытша сақтауға арналған орын. Ақпараттың көшірмесі алдымен буферлік жадқа жазылады. Сол жерден оны басқа құжатқа немесе сол құжаттың басқа жеріне көшіруге болады; 5) өзара тікелей әрекеттесетін программалық жүйелерде — сол терезедегі құжат үзіңділерінің орнын алмастыруда белгіленіп қиып алынған үзінділерді уақытша сақтауға арналған буфер (қосалқы жад). Дереккөздер
Пиранозалар

Пиранозалар — моносахаридтердің кезекті түрлері. Құрамында алтымүшелік пнрамин циклі бар. Гликозидтер, олигосахаридтер, полисахаридтер, гликопротеидтердің құрамына кіретін гексозалар мен моносахаридтердің көпшілігі тек Пиранозалар түрінде кездеседі. Дереккөздер
Ассемблер командасы

Ассемблер командасы (Команда ассемблера; assembly instruction) — ассемблер тілінің негізгі құрылымы (операторы), оның көмегімен осы тілде программа жазылады. Әдеттегідей бір ассемблер командасы бір баламалы машиналык командагға аударылады. Дереккөздер
Лимфа бездерінің қабынуы

Лимфа бездерінің қабынуы. Лимфа жүйесіне микроорганизмдердің немесе улардың (токсиндердің) енуінен пайда болады. Лимфадениттердің жедел (острый), созылмалы (хронический) түрлері бар. Жақсүйек-бет маңайында түрлі жаралар, жарақаттар, периодонтиттер, остеомиелиттер кезінде байқалады. Іріңді лимфадениттер тромбофлебитке, сепсиске әкеп соғады. Дереккөздер
Автоматтандырылған жұмыс орны

Автоматтандырылған жұмыс орны (Автоматизированное рабочее место; workstation) — 1) жұмыс істеуші адамның компьютерлік желі қызметіне араласуын үйымдастыратын қосымша аспаптармен жабдықталған автоматтандырылған жұмыс орны; 2) техникалық құралдардың тиісті кешенімен жарақтандырылған және тиісті программалық, ақпараттық жасақтамамен жабдықталған дара жұмыс орны. Құрамына жұмыс істеуші адамның есептеу желісі қызметіне араласуын ұйымдастыратын қосымша аспаптар кіреді. Дереккөздер Cанат: А
Алмасу тізбегі

Алмасу тізбегі (Цепь обмена; interchange circuit) — мәліметтердің шеткі жабдықтары мен мәліметтерді жеткізу жабдықтарының арасындағы тізбек. Оны басқару сигналдары мен синхрондау сигналдарын алмастыруға пайдаланады. Дереккөздер
Автоматтандырылған жұмыстық бекет

Автоматтандырылған жұмыстық бекет (Автоматизированная рабочая станция; the automated workstation) — үлестірілген мәліметтерді өндеудің көп орынды аспаптық кешені. Ол жобалаушылар, әзірлеушілер, программашылар ұжымының жұмысын жасақтайды. Автоматтандырылған жұмыс орнынан бекеттің айырмашылығы — ол ұжымдық пайдалану жүйесі болып саналады. Дереккөздер Cанат: А
Тригонометриялық теңдеу

ТРИГОНОМЕТРИЯЛЫҚ ТЕҢДЕУ – белгісіз аргументтің тригонометриялық функциясына қатысты алгебралық теңдеу. Тригонометриялық теңдеуді шешу үшін тригонометриялық функциялардың арасындағы әр түрлі қатынастарды пайдалана отырып, тригонометриялық теңдеулерді ізделініп отырған аргументтің тригонометриялық функциялары біреуінің мәнін анықтауға болатындай түрге келтіру керек. Осыдан кейін тригонометриялық теңдеудің түбірлері кері тригонометриялық функциялардың көмегі арқылы табылады. Мысалы, sіnx+sіn2x+sіn3x0 Тригонометриялық теңдеуі мына түрге түрлендіріледі: 2sіn2xcosx+sіn2x0 немесе sіn2x(2cosx+1)0, осыдан sіn2x0 немесе , яғни бұл теңдеудің шешімі: Arcsіn0np/2 және xArccos , мұндағы n – кез келген бүтін сан (оң немесе теріс сан). Сілтеме
Бос орын

Бос орын (Пробел; space, gap) — баспаға немесе экранға шығарғанда оның тұрған орнында кескін шығыспайтын (бос орын қалатын) таңба. Бұл пернетақтаның төменгі жағындағы ұзынша келген, еш жазуы жоқ перне; сөздер арасында бос орын қалдыру үшін қолданылады. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9F%D1%80%D0%BE%D0%B1%D0%B5%D0%BB Пробел] * [http://www.chebykin.ru/tutorials/nonbreaking/ Ростислав Чебыкин. Неразрывные участки текста] * [http://habrahabr.ru/blog/typography/39566.html Всё (или почти всё) о пробеле] *[http://en.wikipedia.org/wiki/Space_(punctuation) Space] * [http://www.cs.tut.fi/~jkorpela/chars/spaces.html Unicode spaces] , by Jukka "Yucca" Korpela. * [http://www.cs.sfu.ca/~ggbaker/reference/characters/ Commonly confused characters]
Ассемблерлеу

Ассемблерлеу (Ассемблирование; assemblage) — ассемблер тілінде программа құрастыру. Операциялардың символикалық атауларының машиналык кодтарға, ал символикалық адрестерді абсолюттік немесе салыстырмалы нөмірлерге алмастыру арқылы машина тілінде программа дайындау. Дереккөздер en:Assemblage ru:Ассемблирование
Автоматтандырылған жүйе

Автоматтандырылған жүйе (Автоматизированная система; the automated system) — басқару міндетінің бір бөлігін адам (оператор) орындайтын, басқарьшатын объектілер мен автоматты басқару құрылғыларының жиынтығы. Автоматтандырылған жүйеде автоматты құрылғылар басқару объектісінен ақпарат жинақтауды, оны жеткізуді, түрлендіруді және өңдеуді, басқарушы командаларды қалыптастыруды және басқарылатын объектіде олардың орындалуын жүзеге асырады, яғни формальдауға оңай келетін қызметтер. Адам — оператор басқарудың мақсаттары мен критерийлерін анықтайды және жағдайлардын өзгеруі кезінде оларды түзетеді. Ӏс-әрекеттеріне байланысты автоматтандырылған жүйеде басқарудың автоматтандырылған жүйесі, ғылыми зерттеулердің автоматтандырылған жүйесі, құрылмалаудың автоматтандырылған жүйесі, өндірісті технологиялық дайындаудың автоматтандырылған жүйесі, автоматтандырылған жобалау жүйесі және т.б. түрлері болады. Дереккөздер Cанат: А
Есте сақтау торшалары

Есте сақтау (жады) торшалары — Т- және В- лимфоциттердің ұзақ өмір сүретін (айлап, жылдап) түрлері. Олар антигенмен қатынаста болғаннан кейін өлмейді және сол антигенге бағытталған иммунитет пайда болып, әрі қарай өмір сүреді. Есте сақтау торшаларының тәнді иммунологиялык қасиеті — трансплантантты екінші рет қабылдамаушылықты және көптеген реакциялардыц дамуын қамтамасыз етеді. Дереккөздер
Гемолиз таңбасы

Гемолиз таңбасы (ерне әдісі,жергілікті не иммунды гельдегі гемолиз) — антидене құратын торшалар санын анықтайтын әдіс. Эритроциттер еккен жануарлардың лимфоидты ағзалар торшаларын жылы агарозаға және эритроциттерге араластырады. Қосындыны петри аяқшасына жұқалап құйып, 37°С термостатқа қояды. Антидене түзетін торшалар антидене бөліп шығарады, сондықтан комплемент қосса, оларды айнала гемолиз таңбасы пайда болады. Әр таңбаның ортасында бір торша болады. Дереккөздер
Гипермәтінді жеткізу хаттамасы

ГИПЕРМӘТІНДІ ЖЕТКІЗУ ХАТТАМАСЫ (Протокол передачи гипертекста; HyperText Transfer Protocol (HTTP) - Интернет желісі бойынша парақтары түріндегі құжаттарды бір компьютерден екінші компьютерге жеткізу үшін пайдаланады. Дереккөздер HTTP sk:Hypertext Transfer Protocol
Трикотаж машинасы

ТРИКОТАЖ МАШИНАСЫ, іліп тоқу машинасы – трикотаж маталар мен бұйымдарды тоқуға арналған машина. Трикотаж машинасында жіптерден жасалған тұзақтарды өзара байланыстыру арқылы әр түрлі жіп өрілімдері тоқылып шығарылады. Трикотаж машинасы атқаратын қызметіне, құрылымына, инесінің түріне, т.б. қарай ажыратылады. Трикотаж машинасының барлық түрі ине қорабының бір өлшем ұзындығына келетін инелердің санына сәйкес класқа бөлінеді. Кең тараған ағылшын жүйесінде ине қорабы ұзындығының өлшем бірлігіне дюйм алынған. Трикотаж машинасының класы жоғарылаған сайын тоқылатын мата жұқара береді. Трикотаж машинасының негізгі жұмыстық бөлігі тұзақ жасаушы (тоқушы), жіп беруші және тоқылған матаны әкетуші механизмдерден тұрады. Трикотаж машинасын одан әрі кемелдендіру жұмысы оның класын жоғарылату, тұзақ жасаушы жүйелердің санын арттыру және тоқу процесін автоматтандыру бағытында жүргізіледі. Трикотаж машинасының жазықтық және дөңгелек көлденең тоқу түрлері болады. Дөңгелек көлденең тоқу Трикотаж машинасы жасанды үлбір тоқу үшін қолданылады. Жазықтық тоқу Трикотаж машинасы жоғары сапалы бұйымдарды (сырт киімдерді) өндіруге арналған. Қазіргі кезде әлемдік саудада негізгі позициядағы жазықтық Трикотаж машинасын Stoll (Германия), Shіma Seіkі (Жапония), Prottі (Италия) фирмалары шығарады. Stoll фирмасы шығарған жазықтық тоқу машиналары қазіргі заманның барлық талаптарын (тиімділік, сенімділік, автоматтандырудың Жоғарғы дәрежесі, шексіз өрнектеу мүмкіндіктері, кең ауқымды, т.б.) қамтамасыз етеді және компьютермен басқарылады. Сілтеме
Алфавиттік – цифрлық дисплей

Алфавиттік – цифрлық дисплей (Алфавитно-цифровой дисплей; alphanumeric display) — алфавиттік- цифрлық (әріптер, сандар және т.б.) таңбалардан тұратын мәліметтерді енгізуге және шығарылатын мәліметтерді бейнелеу үшін экранды басқаруға арналған пернетақтасы бар енгізу-шығару құрылғысы (дисплей). Дереккөздер
Ассемблерлеу және орындау

Ассемблерлеу және орындау (Ассемблирование и выполнение) — ассемблерлеу, байланыстарды редакциялау, программаны жүктемелеу және орындау фазаларының арасында үзіліс болмайтын орындау әдісі. Дереккөздер
Бейнелеу

Бейнелеу (Отображение; display, image, map, mapping) *мәліметтердің көзбен көруге ұсынылуы; * екі құрылым арасындағы сәйкестікті тағайындау; *кейбір берілген жиынның әрбір элементіне берілген басқа жиынның белгілі бір элементі қойылатын ереже. Дереккөздер *[http://www.google.kz/url?sat&sourceweb&cd1&ved0CBcQFjAA&urlhttp%3A%2F%2Fbse.sci-lib.com%2Farticle085757.html&eiC8MKTqWqG8iAOvSMzagB&usg=AFQjCNGUVMkXt2VDbPCqREadlYt0fVW8pg Отображение]
Трилатерация

Трилатерация ( – үш жақты) – тіректік геодезиялық тор нүктелерінің координаттарын анықтау әдістерінің бірі. Геодезиялық тор бір-бірімен түйісетін үшбұрыштар түрінде қалыптасады. Мұнда үшбұрыштардың бұрыштары мен олардың төбелерінің координаттары тригонометриялық есептеулер арқылы анықталады. Үшбұрыштардың қабырғалары радиолокация немесе электроптік қашықтық өлшеуіш (жарық қашықтық өлшеуіш) тәсілімен өлшенеді. Трилатерация мен триангуляцияның атқаратын міндеті бірдей. Дереккөздер
Бейнелеу құрылғысы

Бейнелеу құрылғысы (Устройство отображения; display unit) — ақпаратты дисплей экранында, теледидарда немесе жарық кестелігінде бейнелеуге арналған шығару құрылғысы. Дереккөздер Сілтемелер: *[http://www.google.kz/url?sat&sourceweb&cd2&ved0CB4QFjAB&urlhttp%3A%2F%2Fforum.ixbt.com%2F%3Fid%3D28&ei7MMKTpfhCYOCOu_p8JsB&usg=AFQjCNF4cYlw0mcvS-M5YLSA7cIvRAKb2A Мониторы и другие устройства отображения - Конференция iXBT.com] *[http://www.google.kz/url?sat&sourceweb&cd11&ved0CFUQFjAK&urlhttp%3A%2F%2Fdic.academic.ru%2Fdic.nsf%2Feng_rus%2F528101%2Fdisplay&eiGcQKTuC0OcehOunRjKoB&usg=AFQjCNHHTYbwPt2B0FpAbmDUdOAGHsJTzA display unit]
Автоматтандырылған іздеу

Автоматтандырылған іздеу (Автоматизированный поиск; automatized retrieval) — мәліметті пайдаланушының сұранысы бойынша автоматтандырылған ақпараттық жүйемен орындалатын ақпараттық жиымдағы жинақтау және тандап алу процесі. Дереккөздер Cанат: А
Алып кетуші объект

Алып кетуші объект (Уводящий объект; input object) — осы объектімен іс-орекеттің барлық қызметі сүйемелденетін, сондай-ақ оған жалғастырылған енгізу міндетінен немесе оның құрама объектілерінен тұратын объект немесе құрама объект. Дереккөздер
Бос разряд

Бос разряд (Пустой разряд; gap digit) — ақпаратты ұсынуға пайдаланылмайтын машиналық сөздің разряды. Ішкі сілтемелер *Разряд Сыртқы сілтемелер *[http://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A0%D0%B0%D0%B7%D1%80%D1%8F%D0%B4 Разряд] Дереккөздер
Трилобиттер

Трилобиттер (Trіlobіta) – буынаяқтылар типінің құрып кеткен класы. Трилобиттердің қазба қалдықтары кембрийдің алғашқы кезінен табылған, олардың ең көп тараған кезеңі – кембрийдің соңы, палеозойдың соңында жойылып біткен.Трилобиттер — палеонтологияда: құрып біткен теңіз буынаяқтыларының класы; теңіз түбінде тіршілік еткендері де, нектонды және планктонды түрлері де болған; кембрийден пермьге шейін тіршілік еткен. Сипаты Теңіз түбіндегі қорыста жорғалап немесе теңіз жағалауындағы суда жүзіп жүрген, ұзындығы 10 мм-ден 80 см-ге дейін. Денесі дорзовентральді бағытта жалпайып, үш бөлімнен: айшық тәрізді бас қалқанынан, сегменттелген кеуде және құйрық қалқанынан құралды. Трилобиттердің көпшілік түрінде мөлшері және пішіні әр түрлі фасетті көздері болған. Бауырында қос антені және су түбінде жылжуға бейімделген екі тармақты аяқтары болған. Трилобиттер дара жыныстылар, дернәсілдері (протаспис) бастапқы кезде суда жүзіп, кейін су түбінде тіршілік еткен. Негізінен микропланктондармен немесе су түбіндегі тұнбалармен қоректенген. Қауіп төнгенде жиырылып қалады. Трилобиттердің 2 мыңнан астам туысы, 10 мыңдай түрі белгілі. Бұлар 2 отрядқа бөлінеді: #миомерлер (агноститтер) #полимерлер. Қазақстанда Кіші Қаратау жотасындағы Үшбас, Көксу өзендерінің орта ағысы мен Жаңатас ашық кенішінің солтүстік бөлігіндегі төменгі кембрий шөгінді жыныстарынан Трилобиттердің 7 тұқымдасы, 8 туысқа жататын 35 түрі табылды. Трилобиттердің төменгі палеозой стратиграфиясын анықтауда маңызы зор. Сілтеме
Голографиялық жад

ГОЛОГРАФИЯЛЫҚ ЖАД (Голографическая память; holographic memory) — голограмма пішіндегі жад, яғни екілік ақпарат голограммаларда сақталады. Голограмма лазерлік сәулелердің әсерімен фотографиялық пластинкада жасалады әрі бұл жағдайда өте жоғарғы тығыздықпен жазуга мүмкіндік бар. Дереккөздер
Пиримидин негіздері

Пиримидин негіздері— гетероциклді, азотты пиримидин негізі туындысынын, табиғи қосылыстар тобы (цитозин, Урацил, Тимин және кіші пиримидин негіздері). Нуклеин қышқылының құрамына кіреді. Пурин негіздерімен арнайы байланысатын қабілетіне сай (комплементарлық принципі бойынша), тұқымқуалаушылық мәліметтерді көшіру және келесі ұрпаққа беру процестеріне қатынасады. Углевод алмасуына қатынасатын нуклеотидтік коферменттердің де кұрамына кіреді. Дереккөздер
Ассоциативтік есептеу

Ассоциативтік есептеу (Ассоциативное исчисление; associative calculus) — алфавит пен схемалардың жиынтығы (осы алфавиттегі жұп сөздердің ақырғы тізімі). Олар үшін алфавиттегі кез келген сөзді алып, схемаға қатысты мүмкін болатын кез келген амалдарды орындауға рұқсат етіледі. Дереккөздер