kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Санту-Алейшу-да-Рештаурасан

Санту-Алейшу-да-Рештаурасан — Португалиядағы аудан (фрегезия), Бежа округінің құрамына кіреді. Мора муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 842 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 179,53 км² шамасында. Халық тығыздығы — 4,7 адам/км². Сыртқы сілтемелер *
Санту-Амадор

Санту-Амадор — Португалиядағы аудан (фрегезия), Бежа округінің құрамына кіреді. Мора муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 456 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 72,63 км² шамасында. Халық тығыздығы — 6,3 адам/км². Сыртқы сілтемелер *
Селмеш

Селмеш — Португалиядағы аудан (фрегезия), Бежа округінің құрамына кіреді. Видигейра муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1009 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 136,98 км² шамасында. Халық тығыздығы — 7,4 адам/км². Сыртқы сілтемелер *
Сеньора-да-Граса-де-Падройнш

Сеньора-да-Граса-де-Падройнш — Португалиядағы аудан (фрегезия), Бежа округінің құрамына кіреді. Алмодовар муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 496 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 34,88 км² шамасында. Халық тығыздығы — 14,2 адам/км². Сыртқы сілтемелер *
Собрал-да-Адиса

Собрал-да-Адиса — Португалиядағы аудан (фрегезия), Бежа округінің құрамына кіреді. Мора муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1046 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 138,3 км² шамасында. Халық тығыздығы — 7,6 адам/км². Сыртқы сілтемелер *
Сан-Барнабе (Алмодовар)

Сан-Барнабе (Алмодовар) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Бежа округінің құрамына кіреді. Алмодовар муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 791 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 140,64 км² шамасында. Халық тығыздығы — 5,6 адам/км². Сыртқы сілтемелер *
Сан-Бриссуш (Бежа)

Сан-Бриссуш (Бежа) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Бежа округінің құрамына кіреді. Бежа муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 101 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 51,03 км² шамасында. Халық тығыздығы — 2 адам/км². Сыртқы сілтемелер *
Сан-Жуан-Батишта (Бежа)

Сан-Жуан-Батишта (Бежа) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Бежа округінің құрамына кіреді. Бежа муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 6269 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,88 км² шамасында. Халық тығыздығы — 795,9 адам/км². Сыртқы сілтемелер *
Сан-Жуан-Батишта (Мора)

Сан-Жуан-Батишта (Мора) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Бежа округінің құрамына кіреді. Мора муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4747 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 93,13 км² шамасында. Халық тығыздығы — 51 адам/км². Сыртқы сілтемелер *
Сан-Жуан-де-Негрильюш

Сан-Жуан-де-Негрильюш — Португалиядағы аудан (фрегезия), Бежа округінің құрамына кіреді. Алжуштрел муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1723 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 76,59 км² шамасында. Халық тығыздығы — 22,5 адам/км². Сыртқы сілтемелер *
Сан-Жуан-душ-Калдейрейруш

Сан-Жуан-душ-Калдейрейруш — Португалиядағы аудан (фрегезия), Бежа округінің құрамына кіреді. Мертола муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 728 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 103,44 км² шамасында. Халық тығыздығы — 7 адам/км². Сыртқы сілтемелер *
Сан-Луиш (Одемира)

Сан-Луиш (Одемира) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Бежа округінің құрамына кіреді. Одемира муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2249 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 146,81 км² шамасында. Халық тығыздығы — 15,3 адам/км². Сыртқы сілтемелер *
Сан-Маркуш-да-Атабоейра

Сан-Маркуш-да-Атабоейра — Португалиядағы аудан (фрегезия), Бежа округінің құрамына кіреді. Каштру-Верде муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 373 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 103,39 км² шамасында. Халық тығыздығы — 3,6 адам/км². Сыртқы сілтемелер *
Сан-Мартинью-даш-Аморейраш

Сан-Мартинью-даш-Аморейраш — Португалиядағы аудан (фрегезия), Бежа округінің құрамына кіреді. Одемира муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1199 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 142,97 км² шамасында. Халық тығыздығы — 8,4 адам/км². Сыртқы сілтемелер *
Сан-Матьяш (Бежа)

Сан-Матьяш (Бежа) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Бежа округінің құрамына кіреді. Бежа муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 654 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 69,91 км² шамасында. Халық тығыздығы — 9,4 адам/км². Сыртқы сілтемелер *
Сан-Мигел-ду-Пиньейру

Сан-Мигел-ду-Пиньейру — Португалиядағы аудан (фрегезия), Бежа округінің құрамына кіреді. Мертола муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 880 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 138,25 км² шамасында. Халық тығыздығы — 6,4 адам/км². Сыртқы сілтемелер *
Сан-Педру-де-Солиш

Сан-Педру-де-Солиш — Португалиядағы аудан (фрегезия), Бежа округінің құрамына кіреді. Мертола муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 318 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 63,74 км² шамасында. Халық тығыздығы — 5 адам/км². Сыртқы сілтемелер *
Сан-Салвадор (Одемира)

Сан-Салвадор (Одемира) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Бежа округінің құрамына кіреді. Одемира муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3285 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 164,4 км² шамасында. Халық тығыздығы — 20 адам/км². Сыртқы сілтемелер *
Сан-Себаштиан-душ-Карруш

Сан-Себаштиан-душ-Карруш — Португалиядағы аудан (фрегезия), Бежа округінің құрамына кіреді. Мертола муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 300 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 71,76 км² шамасында. Халық тығыздығы — 4,2 адам/км². Сыртқы сілтемелер *
Сан-Теотониу (Одемира)

Сан-Теотониу (Одемира) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Бежа округінің құрамына кіреді. Одемира муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 5019 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 303,1 км² шамасында. Халық тығыздығы — 16,6 адам/км². Сыртқы сілтемелер *
Тригашеш

Тригашеш — Португалиядағы аудан (фрегезия), Бежа округінің құрамына кіреді. Бежа муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 540 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16 км² шамасында. Халық тығыздығы — 33,8 адам/км². Сыртқы сілтемелер *
Триндаде (Бежа)

Триндаде (Бежа) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Бежа округінің құрамына кіреді. Бежа муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 345 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 98,63 км² шамасында. Халық тығыздығы — 3,5 адам/км². Сыртқы сілтемелер *
Вали-ди-Сантьягу

Вали-ди-Сантьягу — Португалиядағы аудан (фрегезия), Бежа округінің құрамына кіреді. Одемира муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 695 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 59,24 км² шамасында. Халық тығыздығы — 11,7 адам/км². Ауданның қамқоршысы — киелі Екатерина. Сыртқы сілтемелер *
Вале-де-Варгу

Вале-де-Варгу — Португалиядағы аудан (фрегезия), Бежа округінің құрамына кіреді. Серпа муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1073 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 57,92 км² шамасында. Халық тығыздығы — 18,5 адам/км². Сыртқы сілтемелер *
Видигейра (фрегезия)

Видигейра (фрегезия) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Бежа округінің құрамына кіреді. Видигейра муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2973 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 27,62 км² шамасында. Халық тығыздығы — 107,6 адам/км². Сыртқы сілтемелер *
Вила-Алва

Вила-Алва — Португалиядағы аудан (фрегезия), Бежа округінің құрамына кіреді. Куба муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 624 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 36,88 км² шамасында. Халық тығыздығы — 16,9 адам/км². Сыртқы сілтемелер *
Вила-Нова-да-Барония

Вила-Нова-да-Барония — Португалиядағы аудан (фрегезия), Бежа округінің құрамына кіреді. Алвиту муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1328 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 124,54 км² шамасында. Халық тығыздығы — 10,7 адам/км². Сыртқы сілтемелер *
Вила-Нова-де-Милфонтеш

Вила-Нова-де-Милфонтеш — Португалиядағы аудан (фрегезия), Бежа округінің құрамына кіреді. Одемира муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4258 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 75,88 км² шамасында. Халық тығыздығы — 56,1 адам/км². Сыртқы сілтемелер *
Вила-Нова-де-Сан-Бенту

Вила-Нова-де-Сан-Бенту — Португалиядағы аудан (фрегезия), Бежа округінің құрамына кіреді. Серпа муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3430 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 241,69 км² шамасында. Халық тығыздығы — 14,2 адам/км². Сыртқы сілтемелер *
Вила-Руйва (Куба)

Вила-Руйва (Куба) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Бежа округінің құрамына кіреді. Куба муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 625 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 20,2 км² шамасында. Халық тығыздығы — 30,9 адам/км². Сыртқы сілтемелер *
Вила-Верде-де-Фикалью

Вила-Верде-де-Фикалью — Португалиядағы аудан (фрегезия), Бежа округінің құрамына кіреді. Серпа муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1446 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 105,03 км² шамасында. Халық тығыздығы — 13,8 адам/км². Сыртқы сілтемелер *
Вила-де-Фрадеш

Вила-де-Фрадеш — Португалиядағы аудан (фрегезия), Бежа округінің құрамына кіреді. Видигейра муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 992 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 25,58 км² шамасында. Халық тығыздығы — 38,8 адам/км². Сыртқы сілтемелер *
Замбужейра-ду-Мар

Замбужейра-ду-Мар — Португалиядағы аудан (фрегезия), Бежа округінің құрамына кіреді. Одемира муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 844 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 42,96 км² шамасында. Халық тығыздығы — 19,6 адам/км². Сыртқы сілтемелер *
Консейсан (Фару)

Консейсан (Тавира) — Португалиядағы аудан (фрегезия), Фару округінің құрамына кіреді. Фару муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алгавре регионына қарасты Алгарве экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3751 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 21,74 км² шамасында. Халық тығыздығы — 172,5 адам/км². Тарихы Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алгарве провинциясының құрамына кірген. Сыртқы сілтемелер *
Ассейсейра (Риу-Майор)

Ассейсейра — Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Риу-Майор муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Рибатежу регионына қарасты Лезирия-ду-Тежу экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1100 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,77 км² шамасында. Халық тығыздығы — 52,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы — Дева Мария. Тарихы Аудан 1984 жылы құрылған.&nbsp;Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. Сыртқы сілтемелер * [http://www.cm-riomaior.pt Ресми сайты]
Ассентиш (Сантарен)

Ассентиш — Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Торриш-Новаш муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Медиу-Тежу экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3184 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 32,74 км² шамасында. Халық тығыздығы — 97,2 адам/км². Ауданның қамқоршысы — Дева Мария. Тарихы Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Рибатежу провинциясының құрамына кірген. Сыртқы сілтемелер *
Фатима (Португалия)

Фатима — Португалиядағы аудан (фрегезия), Сантарен округінің құрамына кіреді. Оурен муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Медиу-Тежу экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 10302 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 71,29 км² шамасында. Халық тығыздығы — 144,5 адам/км². Ауданның қамқоршысы — Дева Мария. Тарихы Аудан 1568 жылы құрылған.&nbsp;Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. Сыртқы сілтемелер * [http://www.jf.fatima.pt Ресми сайты]
Капела (Пенафьел)

Капела — Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Пенафиел муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1129 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,46 км² шамасында. Халық тығыздығы — 78,1 адам/км². Ауданның қамқоршысы — Иаков Зеведеев. Тарихы Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. Сыртқы сілтемелер *
Мадалена (Вила-Нова-де-Гайа)

Мадалена — Португалиядағы елді мекен және аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Вила-Нова-де-Гайа муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық агломерациясында орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Үлкен Порту экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 9 356 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 6,02 км² шамасында. Халық тығыздығы — 1 554,20 адам/км². Тарихы Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. Сыртқы сілтемелер *
Риу-де-Моиньюш (Пенафьел)

Риу-де-Моиньюш — Португалиядағы аудан (фрегезия), Порту округінің құрамына кіреді. Пенафиел муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Тамега экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2 977 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,56 км² шамасында. Халық тығыздығы — 393,8 адам/км². Ауданның қамқоршысы — Мартин Турский. Тарихы Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген.
Риу-Тинту (Эшпозенде)

Риу-Тинту — Португалиядағы аудан (фрегезия), Брага округінің құрамына кіреді. Эшпозенде муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Каваду экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 676 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 4,41 км² шамасында. Халық тығыздығы — 153,3 адам/км². Тарихы Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Минью провинциясының құрамына кірген. Сыртқы сілтемелер *
Бемпошта (Могадору)

Бемпошта — Португалиядағы аудан (фрегезия), Браганса округінің құрамына кіреді. Могадору муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Алту-Траз-уш-Монтеш экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 712 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 37,07 км² шамасында. Халық тығыздығы — 19,2 адам/км². Тарихы Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. Сыртқы сілтемелер *
Баррейруш (Валпасуш)

Баррейруш — Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Валпасуш муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Алту-Траз-уш-Монтеш экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2007 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 400 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7 км² шамасында. Халық тығыздығы — 57 адам/км². Тарихы Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. Сыртқы сілтемелер *
Баррейруш (Визеу)

Баррейруш — Португалиядағы аудан (фрегезия), Визеу округінің құрамына кіреді. Визеу муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Дан-Лафойнш экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 334 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 5,19 км² шамасында. Халық тығыздығы — 64,4 адам/км². Тарихы Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. Сыртқы сілтемелер *
Алгодреш (Форнуш-де-Алгодреш)

Ал — Португалиядағы аудан (фрегезия), Гуарда округінің құрамына кіреді. Форнуш-де-Ал муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Визеу ірі қалалық агломерациясында орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Серра-да-Эштрела экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 450 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,22 км² шамасында. Халық тығыздығы — 44 адам/км². Ауданның қамқоршысы — Мария Магдалина. Тарихы Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Алта провинциясының құрамына кірген. Сыртқы сілтемелер *
Касия

Касия — Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Авейру муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Авейру ірі қалалық агломерациясында орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Воуга экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 7006 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 37,36 км² шамасында. Халық тығыздығы — 187,5 адам/км². Тарихы Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. Сыртқы сілтемелер *
Соту (Санта-Мария-да-Фейра)

Соту — Португалиядағы аудан (фрегезия), Авейру округінің құрамына кіреді. Санта-Мария-да-Фейра муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Порту ірі қалалық агломерациясында орналасқан. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Энтре-Доуру-и-Воуга экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 4 835 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 9,40 км² шамасында. Халық тығыздығы — 514,4 адам/км². Тарихы Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Дору-Литорал провинциясының құрамына кірген. Сыртқы сілтемелер *
Сан-Каэтану (Кантаньеде)

Сан-Каэтану — Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Кантаньеде муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық агломерациясында орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 938 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17,23 км² шамасында. Халық тығыздығы — 54,4 адам/км². Тарихы Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. Сыртқы сілтемелер *
Мира (аудан)

Мира — Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Мира (Коимбра) муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық агломерациясында орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 7782 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 62,57 км² шамасында. Халық тығыздығы — 124,4 адам/км². Ауданның қамқоршысы — Апостол Фома . Тарихы Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. Сыртқы сілтемелер *
Эрейра (Монтемор-у-Велью)

Эрейра — Португалиядағы аудан (фрегезия), Коимбра округінің құрамына кіреді. Монтемор-у-Велью муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Үлкен Коимбра ірі қалалық агломерациясында орналасқан. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Байшу-Мондегу экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 714 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 7,26 км² шамасында. Халық тығыздығы — 98,3 адам/км². Тарихы Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. Сыртқы сілтемелер *
Санта-Катарина (Калдаш-да-Раинья)

Санта-Катарина — Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Калдаш-да-Раинья муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3 282 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 19,94 км² шамасында. Халық тығыздығы — 164,6 адам/км². Ауданның қамқоршысы — киелі Катарина . Тарихы Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. Сыртқы сілтемелер *
Санта Катарина

Санта Катарина — Бразилияның оңтүстігіндегі штат. Әкімшілік орталығы — Флорианополис. Оңтүстігінде Риу-Гранди-ду-Сул штатымен және солтүстігінде Парана штатымен, сондай-ақ батысында Аргентинамен шектеседі; штаттың шығыс бөлігі Атлант мұхиты жағалауында. Санта-Катарина — Бразилиядағы ең «еуропалық» штат. Халқының басым бөлігі – португал, неміс және италиян иммигранттарының ұрпақтары. Дереккөздер
Сан-Жуан-Батишта (Порту-де-Мош)

Сан-Жуан-Батишта — Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Порту-де-Мош муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Пиньял-Литорал экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2869 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 16,18 км² шамасында. Халық тығыздығы — 177,3 адам/км². Тарихы Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. Сыртқы сілтемелер *
Барриу (Алкобаса)

Барриу — Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Алкобаса муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Оэште экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 1707 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 15,15 км² шамасында. Халық тығыздығы — 112,7 адам/км². Тарихы Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Эштремадура провинциясының құрамына кірген. Сыртқы сілтемелер * [http://www.freguesiabarrio.pt Ресми сайты]
Баррейра (Лейрия)

Баррейра — Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Лейрия муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Пиньял-Литорал экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 3301 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 11,76 км² шамасында. Халық тығыздығы — 280,7 адам/км². Тарихы Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. Сыртқы сілтемелер *
Санта-Эуфемия (Лейрия)

Санта-Эуфемия — Португалиядағы аудан (фрегезия), Лейрия округінің құрамына кіреді. Лейрия муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Орталық аймақ регионына қарасты Пиньял-Литорал экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 2 420 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 10,02 км² шамасында. Халық тығыздығы — 241,5 адам/км². Тарихы Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Бейра-Литорал провинциясының құрамына кірген. Сыртқы сілтемелер *
Ора (аудан)

Ора — Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Шавеш муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Алту-Траз-уш-Монтеш экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 652 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 14,26 км² шамасында. Халық тығыздығы — 45,7 адам/км². Тарихы Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. Сыртқы сілтемелер *
Санфинш (Шавеш)

Санфинш — Португалиядағы аудан (фрегезия), Вила-Реал округінің құрамына кіреді. Шавеш муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Солтүстік аймақ регионына қарасты Алту-Траз-уш-Монтеш экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 308 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 17,86 км² шамасында. Халық тығыздығы — 17,2 адам/км². Тарихы Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Траз-уж-Монтиш және Алту-Дору провинциясының құрамына кірген. Сыртқы сілтемелер *
Белвер (Гавьян)

Белвер — Португалиядағы аудан (фрегезия), Порталегре округінің құрамына кіреді. Гавьян муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионына қарасты Алту-Алентежу экономика-статистикалық субрегионының құрамына енеді. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 900 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 69,71 км² шамасында. Халық тығыздығы — 12,9 адам/км². Ауданның қамқоршысы — Дева Мария. Тарихы Ескі әкімшілік бөлініс бойынша Алту-Алентежу провинциясының құрамына кірген. Сыртқы сілтемелер * [http://www.jf-belver.pt Ресми сайты]
Шанселария (Алтер-ду-Шан)

Шанселария — Португалиядағы аудан (фрегезия), Порталегре округінің құрамына кіреді. Алтер-ду-Шан муниципалитетінің құрамдас бөлігі болып табылады. Португалияның Алентежу регионында орналасқан. 2001 жылғы мәліметтер бойынша тұрғындарының саны 536 адамды құрайды. Алып жатқан жер аумағы 73,5 км² шамасында. Халық тығыздығы — 7,3 адам/км². Сыртқы сілтемелер *
Еркін мәдениет

Еркін мәдениет (, орыс тіліндегі нұсқасы "Свободная культура" деп аталады) — Лоуренс Лессигтің 2004 жылдың 25 наурызында интернетте Creative Commons Attribution/Non-commercial license ([http://creativecommons.org/licenses/by-nc/1.0/legalcode by-nc 1.0]) лицензиясы аясында жарық көрген бестселлері. 2012 жылдың 17 қыкүйек күні WikiBilim қоғамдық қоры (Creative Commons ұйымының Қазақстандағы ресми әріптесі) "Еркін мәдениет" кітабының қазақ тіліндегі басылымын қалың жұртшылыққа таныстырды. Кітап Қазақстан Республикасының Мәдениет және ақпарат министрлігінің қолдауымен "Қазақ энциклопедиясы" баспасынан жарық көрді. Алғысөзді ҚР Премьер-Министрі Кәрім Мәсімов жазған. Лоуренс Лессиг қазақ оқырмандарына арнайы кіріспе берген. Басылымның тиражы - 3000 дана. Кітаптың электронды онлайн нұсқасы "Қазақстанның ашық кітапханасы" iKitap.kz жобасына орналастырылған. Сыртқы сілтемелер * [http://www.free-culture.cc/ Free culture ресми сайты] * [http://ikitap.kz/kk/content/erkin-mdeniet "Еркін мәдениет" кітабының қазақ тіліндегі онлайн нұсқасы] * [http://artpragmatica.ru/lessig/lessig.pdf "Свободная культура" орыс тіліндегі басылымның онлайн нұсқасы] Дереккөздер
Әл-Қуртуби

Әбу Абдоллаһ Мұхаммад ибн Ахмад ибн Әбу Бәкір әл-Ансари әл-Қуртуби белгілі Ислам Құран тәпсір мұфассирі, ғұлама-ғалым, мұхаддис және факиһ. Биографиясы Тағы қараңыз *Ғұлама *Ғалымдар Сілттемелер Сыртқы сілттемелер * [http://bewley.virtualave.net/ulum.html Selections from the Introduction of Tafsir Al Qurtubî] * [http://www.at-tawhid.net/article-les-differentes-manieres-d-aborder-les-versets-ambigus-du-coran-al-qurtubi-78983770.html Fatwâ of Al Qurtubî about the Ayat Mutashabihat] * [http://www.at-tawhid.net/article-la-spiritualite-de-l-adhan-al-qurtubi-75802901.html The Secret of Adhan by Imâm Al Qurtubî]
Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды

Өзін-өзі басқару субъектісінің идентификациялық коды &nbsp;— кейбір мемлекеттерде өзін-өзі басқару субъектісін сейкестендіру үшін қолданылатын сандық код (Германия, Австрия, Швейцария). Сондай-ақ аймақтарды сәйкестендіру үшін басқа да жүйелер бар (пошта индексі, NUTS). Германияда Германияда идентификациялық кодтар негізінде статистикалау мақсатында қолданылады. Оларды үйлестіру жұмысымен федералды жерлердің статистика мекемелері айналысады. Құрылымы Германияда идентификациялық код 8 саннан тұрады. Алдыңғы 2 сан — жерін, ал үшіншісі &nbsp;— әкімшілік округін білдіреді. Әкімшілік округтері жоқ жерлердің 3-ші саны 0 болады (бұл институтты жақында жапқан Рейнланд-Пфальц, Саксония-Анхальт және Төменгі Саксония жерлерінен басқа). 4-ші және 5-ші сандар сәйкесінше округі мен қаласын, ал 6-шы, 7-ші, 8-ші сандар&nbsp;— жергілікті өзін-өзі басқару субъектісін білдіреді. Үлгілер 08 1 11 000 &nbsp;— Штутгарт * 08 &nbsp;— Баден-Вюртемберг жері * 1 &nbsp;— Штутгарт әкімшілік окугі * 11 &nbsp;— Штутгарт жер басқармасының қаласы * 000 &nbsp;— (жер басқармасының қаласы ретінде Штутгарттің кейінгі бөліністері жоқ) 05 1 58 004 &nbsp;— Эркрат * 05 &nbsp;— Солтүстік Рейн-Вестфалия жері * 1 &nbsp;— Дюссельдорф әкімшілік окугі * 58 &nbsp;— Меттманн окугі * 004 &nbsp;— Эркрат қаласы Федералды жерлер Федералды жерлер солтүстіктен оңтүстікке қарай орналасуына байланысты нөмірленген (1—9), хронологиялық ретте Германия федералды республикасына қосылады (10) және қалғандары әліпби бойынша (11—16). * 01: Шлезвиг-Гольштейн * 02: Гамбург * 03: Төменгі Саксония * 04: Бремен * 05: Солтүстік Рейн-Вестфалия * 06: Гессен * 07: Рейнланд-Пфальц * 08: Баден-Вюртемберг * 09: Бавария * 10: Саар * 11: Берлин * 12: Бранденбург * 13: Мекленбург-Алдыңғы Померания * 14: Саксония * 15: Саксония-Анхальт * 16: Тюрингия Сілтеме * [http://www.destatis.de/gv/suche_gv2000.htm Германия статистика мекемесі] Тағы қараңыз * ОКАТО коды
Юсуф әл-Қардауи

Юсуф әл-Қардауи (; 9 Қыркүйек 1926) Мысырлық Ислам ғалымы. Негізгі еңбектері * [http://www.newvision.tc/?zSystemeShop&Lang&sc=E083 Мұсылман өміріндегі уақыт] * [http://www.witness-pioneer.org/vil/Books/Q_Priorities/index.htm Priorities of the Islamic Movement in the Coming Phase] * [http://www.witness-pioneer.org/vil/Books/Q_awake/index.htm Towards a Sound Awakening] * [http://www.witness-pioneer.org/vil/Books/Q_WI/default.htm The Status of Women in Islam] * [http://www.witness-pioneer.org/vil/Books/Q_RE/index.htm Islamic Awakening between Rejection and Extremism] * [http://www.witness-pioneer.org/vil/Books/Q_LP/ The Lawful and Prohibited in Islam] * [http://www.returntoislam.com/wiki/index.php/Diversion_and_Arts_In_Islam Diversion and Arts In Islam] (in progress) * Islam: Modern Fatwas on Issues of Women and the Family (Fatawa Mu'asira fi Shu'un al-Mar'a wa al-Usrah) (Dar al-Shihab, Algeria, 1987) Тағы қараңыз * Abdullah bin Bayyah * Khurshid Ahmad * Qur'an * Quick list on Islam Нұсқалар Сыртқы сілттемелер * [http://www.onislam.net/ On Islam] * [http://www.qaradawi.net/ Personal website] (in Arabic) * * [http://www.newvision.tc/ Al-Qaradawi's books translated into English and French] * Wolfgang G. Schwanitz: Global Mufti al-Qaradawi, Webversion [http://www.trafoberlin.de/pdf-dateien/2011_04_26/Bettina%20Graef%20Jakob%20Skovgaard-Petersen%20Global%20Mufti.pdf 12-2010] * [https://web.archive.org/web/20120314195514/http://meria.idc.ac.il/journal/2008/issue1/pdf/5.pdf "Shaykh Yusuf Al-Qaradawi: Portrait of a leading Islamist cleric"], Ana Belén Soage, Middle East Review of International Affairs, 12/1 (наурыз 2008), pp.&nbsp;51–65 * [http://en.qantara.de/webcom/show_article.php/_c-478/_nr-1007/i.html Yusuf al-Qaradawi and Minorities: Learned Intolerance], Qantara.de * [http://www.london.gov.uk/moderngov/Data/London%20Assembly%20(Mayor's%20Question%20Time)/20050914/Minutes/Transcript%20PDF.pdf Daily Assembly 14 September 2005], Mayor of London about Qardawi and Pope John XXIII, pp.&nbsp;12–13, Greater London Authority
Рамадан (ру)

Рамадан — Кіші жүздің Жетіру бірлестігіне кіреді. Осы рудан қазақтың ертегілеріндегі кейіпкер Алдар Көсе және атақты ойшыл Жиренше шешен шыққан. Шығу тегі Бек Арыс → Ордаш → Мөңке би → Сармырза → Қоғам → Алшын батыр → Арғымақ, Алау батыр(шын аты Тұлпар); Арғымақ → Телеу мырза, Рамадан, Сәдір, Нәдір; Алау батыр → Қыдуар тентек, Құдаһияр, Сәду(Жағалбайлы); Ерте кезеңдегі Рамадан руы туралы біздің қолымызда тарихи дерек жоқ. Ол туралы алғаш рет Кіші жүз руларының 1748 жылы А. Тевкелев жасаған тізімінде айтылады. Содан соң ол А. Левшиннің деректері мен басқа да материалдарда кездеседі. Жорамалдау тұрғысынан болса да туыстық байланыстарды, демек, ішінара рудың шығу тегі мәселесін де анықтауға мүмкіндік беретін бірденбір нәрсе таңба мен ұран болып табылады. Рамадан руының таңбасы (Гродеков пен Тынышбаев бойынша), ұраны «Дулат». Бұл таңбаны қарау бізді Ұлы жүзге әкеледі, онда дулат және албан тайпаларының кейбір руларындағы таңба Рамадан руының таңбасымен өте ұқсас. Оның үстіне Рамадан руы ұранының Дулат аталуы да дулаттардың немесе оларға туыс албандардың әлдебір бөлігі бөлініп, қазіргі Қазақстанның батысына барған да, содан соң Кіші жүздің құрамына дербес ру ретінде кірген, сөйтіп өз атабабаларының таңбасын, ұран ретінде Дулат атын сақтап қалған болуы мүмкін деген жорамал болуы ықтимал және мұның бірліжарым жағдай емес екенін Кіші жүздің басқа бір өте ірі руы Табын руының құрылу тарихы растайды. Тұлғалар # Жиренше шешен # Алдаркөсе
Қазақтарға — жаңарған Ресейдің ерікті азаматтарына (мәлімдеме)

«Қазақтарға - Жаңарған Ресейдің ерікті азаматтарына» — Ақпан төңкерісі жеңіске жеткеннен кейін жазылған үндеу-мәлімдеме. Оған Ә.Бөкейхан, М.Дулатов, М.Есболов, Н.Төреқұлов, Т.Жаманмұрынов, т.б. 15 зиялы қауым өкілі қол қойған. Үндеу ұлттық-демократиялық қозғалыс басшыларының саяси бағдарламасы сипатында болды. Қол қоюшылар ақпан төңкерісі жеңіске жеткен кезде Ә.Бөкейханмен біргe Белоруссияның Минск қаласында болған еді. Олар бұл жаққа Батыс майданның тыл жұмыстарына алынған (1916 жылғы 25 маусымдағы патша жарлығына сәйкес) қазақ жігіттерінің жағдайын білу және оларға көмек көрсету үшін барған болатын. Ол Қазақ газетінің 1917 жылы 233-санында жарияланды, орыс тіліне аударылған нұсқасы сол жылғы «Бюллетень Семипалатинского областного исполнительного комитета» басылымының 17-наурыздағы санында жарық көрді. Үндеу 25 адрес бойынша, атап айтқанда М.Тынышбаевқа (Шымкент), А.Тұрлыбаевқа (Омбы), Ә.Сәтбаевқа (Павлодар), Р.Мәрсеков пен Т.Ибрагимовқа (Семей), С.Жылқыайдаровқа (Атбасар), Қ.Қожықовқа (Әндіжан), Х.Досмұхамедовке (Ойыл), Т.Шонановқа (Ырғыз), Б.Қаралдин мен О.Алмасовқа (Торғай), т.б. жіберілді. Үндеу авторлары 1917 жылғы Ақпан революциясының жеңісін барлық Ресей халықтары үшін «бостандық пен теңдіктің күні туғаны» деп бағалап, қазақтарды «жаңа қоғам, жаңа үкіметті қолдау үшін ұйымдасуға» шақырды. Сонымен қатар, үндеуде қазақтар Құрылтай жиналысы сайлауына дайындалып, оған лайықты кандидаттарды белгілеу қажеттігі айтылды. Осыған орай үндеу авторлары отандастарын «қазақшыл айтыстар мен отбасының ұрыс-керісін тастауға» шақырып, халықтың «ұраны - бірлік пен әділеттік» болуы керектігін баса көрсетті. Үндеуде ерекше мән берілген мәселе жерге байланысты болды. «Жер мәселесін тез арада талқылаңыздар» - делінді үндеуде ... жерді одан мал шаруашылығы мен егіншілік арқылы табыс алатындарға беру (қажет)...». Үндеу авторларының алдағы атқарар негізгі үш басты мақсат-міндеттерді анықтағандығын аң- ғаруға болады: 1) Саяси әрекетте бірінші орында жалпы-ресейлік мәселелер, әсіресе өкімет туралы және мемлекеттік құрылыс мәселелері тұру керек («жаңа үкіметті қолдау» және «демократиялық республика» ұранын жүзеге асыру); 2) Көшпелі және отырықшы халықтардың мүдделерін есепке ала отырып, аграрлық мәселелердің жиынын кешіктірмей саяси күрестің күн тәртібіне қою; 3) Құрылтай жиналысына тиянақты дайындықтар жүргізу, бұрынғы жасқаншақтық пен бас изеушіліктен құтылу жолында халықтың бірлігін нығайту қажеттігі (бұрынғы айтыс-керістерді ұмыту, «Құдайдан басқадан қорықпау»). Үндеу авторларының біразы көп кешікпей Петроградта өткен жалпыресейлік мұсылмандар мәжілісіне қатынасты. Оған қатысқан Қазақстан делегациясының басым көпшілігі Ақпан төңкерісінен кейінгі қалыптасқан жағдайды халыққа түсіндіру үшін елге қайтты. Бөкейхан Уақытша үкіметтің Торғай облыстық комиссары лауазымына тағайындалды. Дереккөздер
Қазыбек Шорманұлы

Қазыбек Шорманұлы (1864, Жетісу облысы, Жаркент уезі, Байынқол болысы - 8.8.1916, Қырғызстан, Қарақол қаласы) — Қарқара көтерілісі басшыларының бірі. Ұлы жүздің Албан тайпасынан шыққан. Қазыбек еңсегей бойлы, қарулы, ел жұртқа әділдігімен белгілі, сыйлы кісі болған. Әкесі Шорман, атасы Есенғұл да белгілі адамдар. 1916 жылы шілде айының бас кезінде Қарқара - Кеген - Нарынқол өңірлерін мекендеген елдерді Ж.Мәмбетов, Ү.Саурықов, Ә.Сұлтанбеков, Т.Жансеркеев, К.Қаңтаров сынды беделді адамдармен бірге «маусым жарлығына» қарсы шығуға үндеді. Ол Ереуілтөбеде болған көп адам қатынасқан мәжілісте патша жарлығын орындауға үзілді-кесілді қарсы шықты. Осы жиыннан кейін Қарқара көтерілісі басталды. Көп кешікпей патша жазалаушылары Ереуілтөбеде болғандарды түгелімен тұтқындап, Қарақол (Пржевальск) қаласының түрмесіне жапты. 8 тамыз күні ішінде Қазыбек бар бір топ көтеріліс басшыларымен бірге атылды. Қазыбектің үш әйелінен 4 қыз, 6 ұл болған. Дереккөздер
Жүнісбай Қайыпов

Жүнісбай Қайыпов (1917, Алматы облысы, Еңбекшіқазақ ауданы, Қазақстан ауылы - 1944, Ресей, Новгород облысы, Батецкое селосы) - 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, қатардағы жауынгер, зеңбірекші. Ұлы жүздің Қара Қаңлы руынан шыққан. Қазақ баласы 1941 жылы Кеңес әскері қатарына шақырылып, Бас командование резервіндегі 54-жеңіл артиллерия полкінің құрамында Ленинград қаласын қорғау, Новгород қаласын азат ету ұрыстарына қатысқан. Танкіге қарсы оқ ататын зеңбірек командирі Қайыпов ұрыс кезінде бірнеше рет ерлік көрсетті. Ленинград түбіндегі Копцы ауылы үшін болған шайқаста ол жаудың 2 дзотын талқандады. 1944 жылдың 17 қаңтарында Моторово елді мекені үшін болған ұрыста Қайыпов жау артиллериясын жойып жіберді. Бір күннен соң Кеңес әскерінің бөлімдері Новгород қаласына бет алды. Жолды артиллериямен тазарта отырып, құрамында Қайыпов бар Кеңес әскері қалаға алғашқылардың бірі болып кірді. Қайыпов қаңтардың 14-інен 20-сына дейін жаудың 4 дзотын, бірнеше минометі мен 2 пулеметін және бір топ әскерін жойды. Осы ұрыстарда көрсеткен батырлығы мен ерлігі үшін Қайыповқа КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (1.7.1944). Ленинград қаласы үшін болған ұрыста ол 3-дәрежелі Даңк орденімен марапатталды. 1944 жылдың ақпанында Қайыпов қаза тапты. Новгород облысы Батецкое селосындағы көше, Алматы облысы Еңбекшіқазақ ауданы Қазақстан атындағы мектеп және бір көше Қайыповтың есімімен аталады. Дереккөздер
Махмет Қайырбаев

Махмет Қайырбаев (1.1. 1925, Шығыс Қазақстан облысы Бесқарағай ауданы Семиярка селосы, - 1996, Павлодар қаласы) - 2-дүниежүзілік соғысқа қатысушы, аға лейтенант, артиллерия командирі. Найман тайпасының Бура руынан шыққан. Қазақ баласы мектептен кейін Павлодар педагогикалық училищесін бітірді. Соғыс басталғанға дейін Семиярка селосындағы мектепте мұғалім болды. Кеңес әскері қатарына 1942 жылы тамызда шақырылып, артиллерия училищесіне жіберілді. Ұлы Отан соғысына 1943 жылдан бастап қатысты. 17-танкіге қарсы ататын артиллериялық жеке бригаданың құрамында болған. Қайырбаев 18 жасында Александр Невский орденінің иегері атанды. 1944 жылдың 19 тамызында Литвадағы Шяуляй қаласының батыс жағында болған ұрыста жау әскері танкімен шабуылға шығып, Кеңес әскері қорғанысын бұза жарып, Шяуляй қаласына кіруге ұмтылды. Қайырбаев өзінің 15 жауынгерімен қоршауда қалып, шайқасып жатқан полк батареяларының біріне көмекке келді. Қайырбаевтың басшылығымен жауынгерлер жаудың 7 шабуылына тойтарыс беріп, бір батальон әскерін жойды. Кескілескен осы шайқаста ержүрек Қайырбаев бастаған жауынгерлер Шяуляй қаласына өтер жолды жапты. Қайырбаевқа көрсеткен ерлігі мен тапқырлығы үшін КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Жарлығымен Кеңес Одағының Батыры атағы берілді (24.3.1945). Соғыстан кейін ол Павлодар облысында партия қызметінде болды. Тың жерлерді игерудегі еңбегі үшін екі рет Қызыл Ту орденімен және медальдармен марапатталды. Дереккөздер
Қалдыбай Қангелдіұлы

Қалдыбай Қангелдіұлы (XVII ғ) - батыр, қоғам қайраткері. Қазақ Ордасын жоңғар басқыншылығынан қорғауда көзге түскен. 1681- 84 жылы Сайрам маңындағы соғыстарда ерлік көрсеткен. Қазіргі Өзбекстан жерінде ел билеп, «қарадан шыққан хан» атанған. Пұсырманұлы Қарабас, Жарас батырлардың, Шекті Мөңке бидің ұстазы. Түркістан қаласында бір көше Қалдыбай Қангелдіұлы есімімен аталады. Дереккөздер
Қалибек Рақымбекұлы

Қалибек Рақымбекұлы (Райымбекұлы) (1908, ҚХР, Жайыр тауы - 16.11.1985, Салихлы, Түркия) — Шыңжаң қазақтарының ұлт-азаттық қозғалысы басшыларының бірі. Керей тайпасының Жәнтекей руынан 1933 жылы Қызыл өзен деген жерде қазақ ұлтшылдарының құпия ұйымын құрұға қатысқан. Осы саяси қызметі үшін 1 млн. Қытай ақшасы көлемінде үкіметке айып төлеп, кейін 18 ай түрмеге жабылды. 1940-46 жылы Манас аймағына келіп, халықты көтеріліске шақырды, өз жасағымен Қытай әскерлеріне шабуыл жасап, Сауан ауданын азат етті де 1946 жылы сол ауданның әкімі болып тағайындалды. Сол жылы Шығыс Түркістан үкіметі «Халық қаһарманы» атағын берді. Шығыс Түркістан коммунистердің қуыршақ үкіметі екендігіне көзі жеткен Қалибек оған бағынудан бас тартып, 1947 жылы Сауан халқын бастап, Еренқабырға тауына көшті. Қазан айында үкімет әскерлерінен қорғану үшін 600 адамдық жасақ құрды. Үрімшідегі қаржы министрі Жанымхан арқылы Чан Кайчи үкіметімен тіл табысып, 8-қазақ атты әскер полкін ұйымдастырды. Бірақ Кеңес Одағының көмегіне сүйенген Шығыс Түркістан үкіметі әскерлеріне төтеп бере алмай, Наншан тауына шегінді. Осы жерде ұйғырлармен, дүнген генералымен, Үрімшідегі АҚШ консулы Пакстонмен және Алтайдағы Оспан батырмен байланыс орнатты. 1951 жылы 1 ақпанда Қытай коммунистерінің тұтқиыл шабуылынан шегінген ол 200 отбасыны бастап Такламакан шөлін кесіп өтіп, Тибет пен Гималай арқылы 1952 жылдың аяғында Үндістанның Кашмир аймағына келді. Осындағы АҚШ елшілігі арқылы БҰҰ-мен байланыс орнатып, Түркияға баруға рұқсат алған соң, 200 түтіннен қалған 124 адамды 1954 жылы 29 шілдеде Стамбул қаласына бастап келді. Дереккөздер Әдебиеттер * Мендикулова Г. М., Исторические судьбы казахской диаспоры. Происхождение и развитие, А.г 1997.
Қалқан-Щит (газет)

«Қалқан-Щит» - газет, Қазақстан Республикасының ішкі әскерлерініц әскери апталығы. 1961 жылы қыркүйектен шыға бастады. Бұрынғы атаулары — «На боевом посту» және «Дзержинец». Ұзақ уақыт бойы жабық басылым болды, «Бөлімнен шығарылмасын» деген белгі қойылып отырды. Қазақ және орыс тілдерінде шығады. Газеттің құрылымында әскери қызмет және әзірлік, әлеуметтік - тұрмыстық мәселелер, хат-хабар және бұқаралық жұмыс бөлімдері бар. ҚР ІІМ ІӘ тыныс-тіршілігін жазады. Әуелі Алматы қаласында шыққан, қазір Астана қаласында шығуын жалғастырып жатқан ашық басылым. Апталық газет редакциясы қосалқы «Бүркіт» журналын шығарып тұрады. Газетке 1992 жылдардан полковник В.Ю.Фрайденберг, полковник С.Қ.Көшімбаев басшылық етті. Қазір редакторы подполковник С.Жұбатов. Дереккөздер
Қалмақ қырылған

Қалмақ қырылған, Қалмаққырған — Қазақстанның әр түкпірінде кездесетін жер атаулары. * Жоңғар-қазақ соғыстарында қазақтардың ойрат тайпаларының әскерлеріне қарсы соққы беріп, жау қолы жеңілген жерлер осылай аталған ( Жоңғар шапқыншылығы ). 1727 жылы Әбілқайыр хан бастаған біріккен қазақ қолы Ұлытау өңірінде жоңғарларға тойтарыс беріп, ірі жеңіске жеткен майдан даласы Қалмаққырған деп аталса (Бұланты-Білеуті шайқасы), 1756 жылы Олжабай батыр бастаған Баянауыл мен Ертіс аралығындағы Серектас тауында өткен қазақ-жоңғар шайқасындағы жеңіс белгісі ретінде Серектас атауы Қалмаққырған деп өзгертілген. * Қалмаққырылған — Қарағанды облысы Ұлытау ауданындағы Қалмаққырған өзені, Павлодар облысы Май ауданындағы, Ақтөбе облысы Темір ауданындағы Қалмаққырған аталатын ауылдар қазақ жерінің тәуелсіздігі үшін күрестің куәсі болған тарихи мекендер.
Қалмақ-ноғай қатынастары

Қалмақ-ноғай қатынастары - 17 ғасырда Үлкен Ноғай ордасының күйреуіне алып келген соғыстар. Ноғайлар мен қалмақтар арасындағы алғашқы әскери қақтығыстар 1607 жылы көктемде Жем өзенінің бойында басталды.1610 жылдан бастап Арал теңізінің маңайы тұрақты қақтығыс орнына айналды. 1613-19 жылы 2 рет ноғайларға күйрете соққы берген қалмақтар олардың әлсіз екеніне көздері жетті. Барлаушылар 1618 жылы Солтүстік Каспий жағалауларында ешкім мекендемейтін бос жер бар екендігін анықтады. Ноғайлар қарсылық көрсету үшін Ресеймен және Бұхар хандығымен одақтасуға тырысты. Бірақ бұл әрекеттері нәтижесіз аяқталды. Ноғайлар арасында бірлік болмады. Шейх-Мамайдың ұрпақтары (алты ұлы) қалмақтардың одақтасы болып шықты. Ноғайлар Еділге қарай шегіне бастады. Босаған жерлерге (қазіргі Батыс Қазақстан аумағы) қалмақтар жаппай көшіп келе бастады. Жайық пен Жем аралығына толық орнығып алған олар 1628 жылы Үлкен Ноғай Ордасына күйрете соққы берді. Қанай бидің қалмақтармен келісімге келуге тырысуы еш нәтиже бермеді. 1632 жылы Еділ жағасына қалмақ билеушісінің ордасы тігілгеннен кейін, 1633-34 жылы ноғайлар Еділден Солтүстік Кавказ бен Қырымға жаппай көшті. Тек қалмақтарға бағынышты кейбір рулар ғана қалып қойды. Үлкен Ноғай Ордасы толық күйреп, халқы Қара таудың жағалауына қоныс аударды. Үлкен Ноғай Ордасының күйреуімен түркі халықтарының тұтастығы бұзылды. Қазақ хандығының батысында оның жаңа жауы ретінде Қалмақ хандығы пайда болды. Бұл кезең туралы қазақ халқында «Ел айрылған» деген күй сақталып қалған. Дереккөздер
Қалмақтардың Еділге көшуі

Қалмақтардың Еділге көшуі - 17 ғасырдың бірінші жартысында болған тарихи оқиға. Бітпейтін соғыстар мен жайылым жерлер үшін өзара тартыс нәтижесінде ойраттар 16 ғасырдың соңы мен 17 ғасырдың бас кезінде екі топқа бөлінді. Билік үшін тартыста жеңіліске ұшыраған Торғауыт тайпасының көсемі Хоө-Өрлөг өз қол астындағыларды ертіп, 1607 - 08 жылы Тарбағатайдағы қонысынан Солтүстік-батысқа қарай Ертіс өзенінің бойымен Сібірге көшті. 17 ғасырдың 20-жылдарында олардың жағдайы нашарлап кетті. Қалмақтар тағы да әрі қарай Есіл және Тобыл өзендеріне, Ресей қол астындағы Тобыл, Түмен қалалары төңірегіне қоныс аударды. Бұл жерде олар жергілікті халықтармен және орыс әскерлерімен қарулы қақтығыстарға барды. Сөйтіп қалмақтар Сібірде орнығып қала алмай, жаңа қоныс іздеуге мәжбүр болды. Олар Башқұртстан шекарасынан өтіп Жайық, Сақмар, Елек, Ор, Қиыл, Тоғызақ, т.б. өзендердің бойына қарай ауды, бірақ ол жерлерде башқұрттардың табанды қарсылығына тап болды. Қол астындағы башқұрттарды қолдай отырып, орыс үкіметі қалмақ тайпаларынан кейін шегінуді талап етті. Сібірде орыс бекіністері, шығыста - халха маңғолдары, оңтүстікте - қазақтар қыспаққа алғаннан кейін, қалмақтар оңтүстік-батыс бағытта жылжиды. Олар Жем өзеніне жетіп, онан әрі Еділ - Жайық арасына қоныс аударды. Бұл жерді мекендеген ноғайлар өзара тартыстардың салдарынан қалмақтарға төтеп бере алмады. Сөйтіп Хоө-Өрлөг бастаған топ қалған ойраттардан біржолата бөлініп, Еділ - Жайық арасына көшіп барды. 1628 жылы ол Жайықтан өтіп, Үлкен Ноғай ордасына басып кірді. 40 мың ноғай оған бағынуға мәжбүр болды. 1632 жылы қалмақ ордасы Еділде тігілді де, 1633-34 жылы ноғайлар жаппай көше бастады ( Қалмақ - ноғай қатынастары). 1630-40 жылы қалмақтар Еділ-Жайық, Жем, Елек, Ырғыз, Үлкен және Кіші өзен, Самар өзендерінің бойларында тұрақтап қалды. Осы жерде 17 ғасырдың 60-жылдары Ресей боданындағы қалмақ хандығы құрылды. Дереккөздер