kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Құйрықты қылшық жүңді Сарыарқа қойы

Құйрықты қылшық жүңді Сарыарқа қойы - (Сарыаркинская курдючная грубошерстная порода овец) - Қарағанды облысының "Жеңіс" АҚ мен "Сарысу" шаруа қожалықтары ассоциациясында жергілікті қазақы қойлардан көп жылдар бойы жүнінің ақ және боз түсі бойынша сұрыптау жұмысының нәтижесінде белгілі селекционер Е.Есентаевтың жетекшілігімен шығарылған жаңа қой тұқымы (1991 ж.). Арқаның шөлейт аймағының қатаң табиғи жағдайына жақсы бейімделген. Берік конституциялы, қаңқасы мен дене бітімі жақсы дамыған, тұяқтары тебінге шыдамды мықты болып келеді. Шығарылғанда еділбай, қарғалы қошқарларының қаны қүйылғандықтан жергілікті қазақы қойлардан ет-май өнімділігі 8-10% артып, қошқарларының тірілей салмағы - 95-110 кг, саулықтарынікі - 60-65 кг тартып, олардан тиісінше, жуылған таза жүн талшығының шығымы 75-85% құрайтын - 3-3,5 кг және 2-2,4 кг технологиялық қасиеттері жақсартылған жүн қырқылады. Дереккөздер
Құла

Құла - (буланая масть лошадей) - жылқының түсі, басы мен денесі жылтыр сары немесе құм түстес құрым сары ренде болып, тізесінен төмен аяқтары мен жал, құйрығы қара, арқасында шоқтығынан бастап құйрықтың бітісіне дейін созылған жіңішке қара жолағы болады; дене жүні алтын тәріздес жалтылдап, теңбілі болса құлакер (құлагер, керқұла) деп аталады. Дереккөздер
Құлын

Құлын — жылқының алты айға дейінгі төлі, құлын әдетте енесінің бауырында өсіріледі, тек бие сауылатын сауым уақытыңда енесінен бөлек ұсталады. Құлын айдан асқаннан кейін бір жасқа дейін жабағы деп аталады. Дереккөздер
Құлын терісі, тайжақы

Құлын терісі, тайжақы - (жеребок) - жеңіл өнеркәсіп үшін бағалы шикізат. Құлын терісі өлі туған немесе іш тастаған құлын терісі және сүт еміп, отыққан құлын терісі болып екіге бөлінеді. Құлын терісінің алғашқысынан галантереялық бұйымдар, қолғаптық, аяқ киім қонышына арналған былғары жасалынады, ал екіншісі - өзең қабаты қалыңдау және тығыз, жүні жақсы дамыған, жылтыраған тегіс болуына байланысты бағалы үлбірлік (мехтік) шикізат болып табылады. Иленген бір түсті құлын терісінен түгін сыртына қаратып жарғақ деп аталатын сырт киім тігіледі. Ерекше тәсілмен иленген өте берік, бетіне түскен қысымға (10-12 кг/мм2) шыдамды, су тигенде қалпы мен қасиеттерін езгертпейтін құлын терісін жарғақ деп атайды. Керілген жарғақты ұрғанда таза дыбыс шығады. Осындай жарғақ музыкалық аспаптар мен кейбір техникалық бұйымдар жасауда пайдаланылады. Дереккөздер
Құлын үйрету

Құлын үйрету - (обтяжка жеребенка) - құлынды ұстап, ноқталап жетелеуге, байлауға үйрету, адамнан қорқып, үркіп қашпайтындай бой үйрету. Құлын үйрету өсіріп отырған жылқы тұқымына, шаруашылық бағытына, ондағы жылқы санына байланысты құлынның әр түрлі жасында жүргізіледі. Салт мініс, жегіс бағытындағы жылқы өсіретін асыл тұқымды шаруашылықтарда құлын үйрету күзде, құлыңды енесінен айырған кезде жүргізіледі. Етті-сүтті бағыттағы жылқы өсіретін шаруашылықтарда құлын үйрету бие байлау кезінде жүргізіледі. Сауылмаған бие құлынын, әдетте, тайыңда бас білдіреді. Дереккөздер
Құлындау, құлындату

Құлындау, құлындату - (ожеребиться, выжеребка) - қалыпты жағдайда өткен бие буаздығының соңыңда құлынның тууы. Бие буаздығының ұзақтығы, орта есеппен, 335 күн (11 ай) созылады. Бие құлындауына бірнеше күн қалғанда желіні дөңгелектеніп үлкейіп, емшектері ісініп, екеуі екі жаққа қарай делдиіп бағытталады. Бие құлындар алдында емшектерінің ұшында уыздың тамшылары, сыртқы жыныс мүшесінен (сарпайынан) сұйық шығады, тыпыршып, мазасызданып, бір тұрып, бір жатады. Құлындау кезіңде бие аяқтарын созып жатады, 2-3 минут сайын күшенеді. 20-40 минут аралығында ешкімнің көмегінсіз-ақ құлын туады. Бие көбінесе түнде құлындайды. Бие құлындату көктемде жүргізіледі. Дереккөздер
Құнажын байтал

Құнажын байтал - (кобылица в возрасте от 2 до 3 лет) - жылқының үш жасар (екі мен үш жас аралығындағы) ұрғашысы. Құнажын байтал алғашқы рет шағылысқа түседі. Жылқысы көп шаруашылық көктемде құнажын байталдардан жеке үйір құрып, айғыр қосады. Дереккөздер
Салыстыру (жантану)

Салыстыру — ойлаудың логикалық амалдарының бірі. Адамның ойлауы әрқашан талдаудан және синтезден басталады. Ойлау — түйсік пен қабылдаудағы талдау мен синтездің жаңа мазмұнға ие болған түрі. Талдау дегеніміз — ой арқылы түрлі заттар мен құбылыстардың мәнді жақтарын жеке бөлшектерге бөлу. Синтезде ой арқылы заттың, құбылыстың барлық элементтері біріктіріледі. Талдау мен синтез бірімен-бірі тығыз байланысты құбылыстар. Осылардың негізінде салыстыру деп аталатын ой операциясы пайда болады. Салыстыруда заттардың ұқсастығы, айырмашылығы айқындалады. Заттарды, бейнелерді, ұғымдарды салыстыру тұрғысындағы тапсырмалар ойлаудың дамуы мен оның кінәраттарын психологиялық зерттеулерде кеңінен қолданылады. Салыстыруда адамның нені негіз етіп алатыны, бір объектіден екіншісіне өтудің жеңілділігі және т.б. жағдайлар талданады. Дереккөздер
Құнарлы жем

Құнарлы жем - (концентрированный корм) - құрамында қоректік заттар жоғары шоғырланған мал азығы. 1 кг-ның жалпы қоректілігі - 0,8-1,2 азық өлшеміне жетеді. Құнарлы жемге астық және бұршақ тұқымдастар дәні, кебек, күнжара мен шроттар жатады. Қоректік заттарының шоғырлануы бойынша құнарлы жем энергетикалық (1 азық өлшемі - 80-120 г қорытылатын протеин келетін астық тұқымдастар дәні) жөне протеиндік (1азық өлшемі - 200-350 г қорытылатын протеин келетін бұршақ тұқымдастар дәні, күнжара мен шроттар) тобына бөлінеді. Бағасының қымбаттылығына байланысты мал азығына үнемделіп, мөлшерлі жұмсалады. Дереккөздер
Құрамажем

Құрамажем - (комбинированный корм, комбикорм) - мал мен құс түрі, жасы мен өнімдік бағытына байланысты азықтандыру нормасына сәйкестендірілген рецепт бойынша құрастырылған құнарлы жемдердің қосыңдысы. Құс азықтандыру қажеттілігін толығымен қамтитын толық рационды құрамажем және мал рационының құнарлылығын арттыратын кұнарлы-құрамажем (комбикорм- концентрат) түрінде шығарылады. Сүт кұрамдас құрастырылған төл азығына қолданылатын арнайы азық қосындылары да құрамажемге жатады. Дереккөздер
Құрғақ сүт

Құрғақ сүт — ұзақ мерзім сақталуы үшін кептірілген сүт ұнтағы. Құрғақ сүтті тез арада жоғары температурада кептіру қондырғыларында дайындап, төл азығы мен адам тағамына қосыңды ретінде пайдаланады. Сүтті құрғату тәсілі Көшпелі дәуірде қазақтар да сүтті түгінен айырылған тері арқылы құрғатқаны туралы Ақселеу Сейдімбек айтады: Теріні түгінен айырудың мұндайда екі-үш түрлі тәсілі қолданылады. Бірі – и салу тәсілі. Тек иі өтіп кетпейтіндей, идің быршыған дәмі мен өткір иісі теріге сіңбейтіндей болуы керек. Екіншісі – теріні жібітіп отырып, өткір ұстарамен түгін қырып тастайды. Үшіншісі – сойылған малдың жас терісін ағын суға салып қойса, төрт-бес күнде түгі сыдырылып түсіп қалады. Осындай тәсілдердің бірін қолдану арқылы дайын болған түксіз теріні суға салып, шуашы мен шайырынан айырылғанша әбден сапсып жуады. Ақжемденіп, май-сөлінен арылған тері шүберектей болып тазарған кезде сөреге жая салады. Келесі күні қой-ешкіні қосақтап жібереді де мол етіп сүт сауады. Ол сүтті мүмкіндігінше үлкен қазанға құйып, әлгі теріні соған салады да, астына маздатып от жағады. Біраздан соң тері салған сүт шымырлап қайнай бастайды. Қайнаған сайын қойыла береді. Қойылған сайын сүттің бар маңызын тақыр тері бойына тарта береді. Бір мезгілдер болған кезде сүт қойыртпақтанады. Тері болса, ағара бөртіп, әбден ісінеді. Содан, қойылған сүт сарқыла таусылып, енді сарғайып күйеді-ау дегенде от үзіледі де, тері қазаннан алынады. Сол бетінде теріні сөреге жайып тастайды. Тері түнімен жел қағып тобарсып, сол күні түске дейін кеуіп-ақ қалады. Түс қайта тағы да қой-ешкі қосақталып, тағы да қазан сүтке толады. Тағы да қазан астына жайнатып от жағып, әлгі сүтсіңді болған теріні тағы да қазанға салып қайната бастайды. Осы жағдай үшінші рет қайталанады. Сол кезде сүт сіңген терінің қалыңдығы бармақ елі болып, өн бо йына уыз сүттің маңызы тұтылады. Мұнан соң, үшінші рет жайылған тері тобарсып кебе бастаған кезде шиыршықтап орайды да, маңызы ұшып кетпес үшін қарынға немесе бүйенге салып, ауызын буып тастайды. Дереккөздер
Янка Купала

Янка Купала (шын есімі Иван Доминикович Луцевич; ; 1882—1942) — Беларусь халық ақыны, Беларусь Ғылым академиясы мен Украина Ғылым академиясының академигі, жазушы. «Жалейка», «Гусляр», «Дорогой жизни», т.б. өлеңдер жинағының авторы. Беларусь әдебиетінің классигі. Бірінші дәрежелі Сталин сыйлығының Лауреаты (1941). Биографиясы Сыртқы сілтемелер * [http://old.knihi.com/kupala/sanety-eng.html Yanka Kupala's sonnets] Дереккөздер
Донорлық (қан)

Донорлық (donare латынша - сыйлау) - қанға мұқтаж ауруға адамның өз қанын, немесе компоненттерін ерікті түрде беруі. Тіпті медициналық препараттар жасау үшін де донорлардың қаны пайдаланылады. Шифрі МКБ-10 Z52.0. Әлемде қан құюға жыл сайын миллиардтаған адам мұқтаж болады. . Қан күйiкке шалдыққандарға және жарақаттанғандарға керек болады. Күрделi операциялардың өткiзу кезінде, ауыр босануларда қан құйылады. Ал гемофилиямен және қаны аздықтың ауруына шалдықандарға - өмiрдiң сақтап тұру үшiн керек. Сонымен бiрге химиотерапия кезінде онкологиялық ауруларға қажет. Өмiрде әрбiр үшiншi тұрғын бiр рет донорлық қанды қажетсiнедi дейді статистика. Бүкіләлемдік қан донорларының күні 14 маусым - қан донорының бүкiләлемдiк күнi. Бұл күн қанды ерiктi түрде тегiн өткiзуді насихаттаайтын үш ұйымның нұсқауымен таңдалды.Олар қызыл крест қоғамдық ұйымының халықаралық федерациясы, Халықаралық қан құю ұйымы, Халықаралық донорларды дайындау федерациясы. Донорлықтың пайдасы Қан жасау жүйеcінiң активизациялануы донорлықтың арқасында болады. Сонымен қатар - қызыл жiлiк майының торшалары және иммунитеттiң стимуляциясының жақсы болуына донорлықтың пайдасы, әсері көп. Өліп жатқан эритроциттердiң утилизациясына қатысатын кейбiр органдардың жұмысының жеңілдеуі байқалады. Мысалы: көк бауыр, бауыр. * организмның профилактикасы: қан жоғалтуға әкелген апаттарда, күйiк; * қан жасау процесінің жақсаруы; * жүрек-қолқасының ауруларының профилактикасы; * иммундiк жүйенiң ауруларының профилактикасы, асқазан асты без,бауыр, атеросклероз, ас қорытуды бұзылысында пайдасы зор; * организмнан артық балластының бiржола жойылуы: қан және оның элементтерi Донорлықтың түрлері Аутодонорлық Аутодонорлық - жоспарлы операцияның алдында емделушiнiң өз қанын алдын ала дайындау. Бөтен қанның құылуы организм үшiн стресс болып табылады, аутодонорлық негативтi эффекттердi минимумға түйiстiруге мүмкiндiк бередi. Аутоплазма Меншiктi қанның алдын ала даярланылған плазмасы. Босануға көмектесуде және тағы басқа операцияларда қолданылады. Қан тапсыру ережелері Донорларға мына әрекеттерді жасау ұсынылмайды: * Қан тапсыру алдындағы кеш қарсаңында сүт өнiмі, ысталған, ащы, қуырылған, майлы, тағам жемеу. * Процедураға дейiн (48 сағат) алкоголь қабылдау. * ды қабылдау, * Процедураға дейiн (72 сағат) құрамында анальгетиктері бар аспирин, анальгин секілді тағы басқа препараттарды қабылдау * Процедураға бір сағаттан кем уақыт бұрын шылым тарту. Қан өткiзуi организмға кейбiр ауыртпашылықтап келтіреді. Сондықтан донорларды қолдау үшін ресми шаралар жүргiзiледi: ақы төлелетiн демалыс және тағы басқа қажеттіліктер өтеледі. Донор болудың жалпы шарттары Донор болу үшiн алдын ала қан талдауларды өткiзу, дәрiгерлiк тексеруден өту керек. Денеге күш түсірмеу,көбiрек тамақтану ұсынылады. Донорға қысымның қалпына келуі үшiн келесi өнiмдер ұсынылады: шоколад, кофе, гематоген. Дереккөздер [http://www.yadonor.ru/ Ресей федерациясындаға ерiктi донорлықты дамытуға арналған мемлекеттiк бағдарламаның сайты]
Debenhams

Debenhams plc (Дебенхамс) — британдық әмбебап дүкендер желісі. 1813 жылы Лондон қаласында құрылған. Штаб-пәтері де осы қалада орналасқан. Қалыптасу тарихы Уильям Дэбенхэм есімімен байланысты. Mеншік иесі және басшылық Компанияның негiзгi иесi — «Baroness Retail» консорциумы. Директорлар кеңесiнiң төрағасы — Джон Лавринг. Бас басқарушысы — Роб Темплмен. Әрекетшілігі «Debenhams»-тің Ұлыбритания мен Ирландияда киім, косметика және үйге арналған бұйымдарды сататын 123 әмбебап дүкені бар. Сонымен қатар шетелдерде, 15 елде, көбінесе Таяу Шығыста және Азия елдерінде, Debenhams франчайзинг әмбебап дүкендерi жұмыс істейді . Қызметкерлер саны - 30,417 адам. 2005 жылдың тамызында бiткен қаржы жылында саудадан түскен ақша- 42 млрд долларды құрады, ал таза табысы - $257, 7 млрд. Қазақстандағы дүкендері дағы Debenhams дүкені]] Бүгінгі таңда «Debenhams» дүкені тек қана Астана қаласындағы Хан Шатыр ОСО-да ғана бар. Қазір Алматыда да дүкен ашу жоспарлануда. Сыртқы сілтемелер *[http://www.debenhams.com/ Debenhams] *[http://www.debenhamsplc.com/ Debenhams plc] Дереккөздер
Lacoste

Lacoste (қазақша айтылымы Лакост) — 1933 жылы құрылған француздық компания. Сәнді киім, аяқ киім, иіс су, оптикалық және күннен қорғайтын көзілдірік, теннис бәтеңкелерін, сағаттарды және түрлі былғары бұйымдарын өндіреді. Lacoste иіс сулары Lacoste киім және түрлі аксессуарлар ғана емес, әйелдер мен ерлерге арналған иіс су да өндіреді. Негiзiнде Lacoste иіссуларын Casual және Sport стильіне жатқызуға болады. Бірінші иіс су Lacoste бренді атымен 1984 жылы шығарылды. Қазіргі кезде Lacoste хош иісінің 20 түрі бар. Ең белгілілері: * Lacoste Blanc - ерлер үшін * Lacoste Essential - ерлер үшін * Lacoste Elegance - ерлер үшін * Lacoste Inspiration - әйелдер үшін * Lacoste Femme - әйелдер үшін * Lacoste Touch of Pink - әйелдер үшін * Lacoste Hot Play - ерлер үшін * Lacoste L.12.12 - ерлер үшін Сыртқы сілтемелер * [http://www.lacoste.com/ Компанияның ресми сайты]
Levi Strauss & Co.

Levi Strauss & Co. (LS&CO, Levi's) (Ливай Стросс деп айтылады) - американдық компания, киім (ең алдымен джинс киімінің) және аяқ киiмнiң белгiлi өндiрушiсi. 1853 жылы Сан-Францискода Леви Страусспен құрылған. Штаб-пәтері - Сан Франциско қаласында орналасқан. Mеншік иесі және басшылық Levi Strauss & Co. компаниясының иелері Леви Страусстың ұрпағы болып саналады. Компанияның директорлар кеңесінің төрағасы — Ричард Кауфман (Richard L. Kauffman), президенті — Джон Андерсон (John Anderson). Әрекетшілігі Levi Strauss & Co. өз әрекетшілігін әлемнің әртүрлі аймақтарында орналасқан үш бөлімше арқылы жасайды: * Levi Strauss, North Americas (LSNA), Сан-Францискодағы штаб-пәтері * Levi Strauss Europe (LSE), Брюссель * Asia Pacific Division (APD), Сингапур Сыртқы сілтемелер * [http://www.levistrauss.com/ Корпоративтік сайт] * [http://www.levi.com/ Ресми сайты] Дереккөздер
NewYorker

NewYorker — штаб-пәтері Германияның Брауншвейг қаласында орналасқан халықаралық сән компаниясы, сонымен қатар сауда белгісі. Мақсатты аудиториясы негізінен 12-19 жастағы адамдарға бағытталған. Бірінші NewYorker дүкені Фленсбург қаласында ашылған болатын. 2011 жылдың сәуір айында компанияның 863 филиалы Еуропаның 31 елдіне (Австрия, Армения, Бельгия, Босния және Герцеговина, Болгария, Хорватия, Чехия, Дания, Эстония, Франция, Германия, Венгрия, Италия, Латвия, Литва, Люксембург, Черногория, Нидерланд, Польша, Португалия, Румыния, Ресей, Сербия, Словакия, Словения, Испания, Қазақстан, Швеция, Швейцария, Украина, Финляндия) және Азияның 2 елінде (Сауд Арабиясы, Біріккен Араб Әмірліктері) орналасқан. Компанияда 15 000-нан аса қызметкер жұмыс істейді. 2006 жылдың желтоқсанында компания сатылымнан өзінің бiрiншi миллиардын жасады. дағы дүкені]] Тарихы NewYorker брендiнiң тарихы 1971 жылы Фленсбург қалашығындағы сәндi джинс киімінің бiрiншi фирмалық дүкенiнің ашылғаннан басталды. Келесі он жылда NewYorker-дің филиалдары Германияның көптеген қалаларында ашылып, бас айналдыратын жетiстiктерге қол жеткізді. Аймақ кеңейтумен қатар, компания сатып алушыға ұсынылатын тауарды да қайтадан қарастырды. Енді осында джинстерден басқа свитер, жеңіл жейде, күртешелерді және т.б. табуға болатын еді. 1994 жылы NewYorker әлемдiк нарыққа шыға бастады. NewYorker ерекше жарнамалық компанияны жүргізіп келе жатыр. Компанияның басқармасы жастарға арналған концерттер мен акцияларға демеушiлік етеді. Сондықтан топтамалардың көпшiлiгi (Кайли Миноуг, Мадонна, Lady Gaga және басқалары) музыка әлемiнiң жұлдыздарымен көрсетілген. Қайрымдылық және қоғамдық қызмет 2010 жылдың ақпанында New Yorker сатуларынан пайдасы, Гаитидегі ең күштi жер сiлкiнуден зардап шеккендердің мұқтаждығында түсетiн қайырымды коллекцияны шығарады. NewYorker мұқтаж адамдарға, әлеуметтiк қорғалмаған балаларға және жасөспiрiмдерге көмектесуді ұмытпайды. Сонымен қатар компания Battle of the Year аты халықаралық брейк-данс сайысына демеушілік етеді. Негізгі топтамалар NewYorker — стильдi жастардың сүйiктi дүкенi. Тауарлардың көпшілік бөлігі джинс, спорт және көше сәнінде жасалған. Бұл қатарды аксессуарлар мен ішкі киім толықтырады. NewYorker-дің барлық топтамалары қазiргi заманның рухымен қаныққан. NewYorker тек қана өз маркаларынан тұрады: Fishbone және Fishbone sister, Smog, Censored, Amisu. Сонымен қатар NewYorker-мен бiрге көптеген жаңа топтамалар iске қосылды. Мысалы, 2009 жылдың қазан айында RLUB7-ден Serious Fresh топтамасы шығарылды, ал 2010 жылдың мамырында - Lady Gaga-ның топтамасы. Сыртқы сілтемелер * [http://www.newyorker.de/ Ресми сайты]
Гацания

Гацания – қашқаргүлдер тұқымдасына жатады. Отаны – Оңтүстік Африка. 30-ға жуық біржылдық, көпжылдық және жартылай бұталы түрлері бар. Қазақстанда біржылдық түрлері өсіріледі. Биіктігі – 20-40 см аралығында. Сабақтары түкті, жапырақтарының төменгі жағы күміс түстес. Гербера гүліне қатты ұқсайды. Гүлінің түсі ақ, қызыл, күрең, сары, қоңыр, аралас түсті түрлері болады. Диаметрі 8-12 см. Гацания күндіз ғана гүлдеп тұратын, яғни күн шыққан уақытта ашылып, күн батқанда жабылып қалатын, күн сүйгіш гүл. Бұл өте байсалды және ақылды гүл. Оны өндірістік масштабта өсіру үшін идеалды жағдай жасау керек, сондықтан герберді тек арнайы жылыжайларда өсіреді. Қолданылуы Бір қызығы – күндіз ауа-райы бұлттанып кетсе де, гүлі жабылып қалады. Сондықтан таңертеңнен кешке дейін қызметте болатын үй иелеріне гацания гүлін бақшаға егудің қажеті жоқ, себебі қызметке кетерде де, келгенде де жабылып тұрады. Күндіз гүл жарып тұратындықтан, жұмыс орындарына, балабақшаларға еккен дұрыс. Бойы аласа болғандықтан, бұл гүлді гүлзардың жиегіне егеді. Гүлзарға топтап екпесе, көрінбейді. Көшеттерді еккенде, арақашықтығы 15-20 см болуы керек. Күтімі Тіке түскен күн көзін ұнатады. Топырағы жеңіл, құнарлы жерде жақсы өседі. Артық суғарғанды қаламайды. Егер топырағы өте қатты болса, гүлдеуі нашарлайды. Жаз айында бірнеше дүркін түбін қопсытып тұрған дұрыс. Айына бір рет толық минералды тыңайтқыштармен қоректендіріп тұру керек. Ұзақ әрі мол гүлдеуі үшін, гүлшоғыры тұқымданып кетпей тұрып, гүл күлтелері қоңырқай тарта бастағанда, жұлып тұрған дұрыс. Тұқымын тамыз айынан бастап жинауға болады. Көбейтілуі Біржылдық гүлдерді жыл сайын тұқымнан көбейтіп өсіріп отырады. Мамыр айында гүлдету үшін, ақпан айының соңы, наурыз айының басында жылыжайда немесе үйде 20-22ºС жылылықта тұқым арқылы көбейтеді. Тұқым 7-14 күнде өніп, өскін шығарады. Өскінге бір-екі жапырақ шыққанда көшеттеп әрқайсысын жеке отырғызады. Мамыр айының соңына қарай көшеттерді далаға егеді. Өскін өніп шыққан уақытынан бастап, 80-100 күннен кейін гүлдей бастайды. Бақшаға сәуірдің аяғы, мамырдың басында тұқымынан егетін болсаңыз, жаздың ортасында гүлдейді. Гацания туралы тақпақ Бұлт торласа аспанды, Шарт түйеді қабағын. Күн шыққанда ашылып, Жарқылдатар жанарын. Әдепті де ибалы Келіндердей ұялшақ. Ел жұмысқа кеткенде, Гүлін ашар ұран сап. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.gulstan.kz/ Гүлстан, өсімдіктер туралы сайт]
Гомфрена

Өсімдік туралы Гомфрена – амаранттар тұқымдасына жатады. 90-ға жуық біржылдық және көпжылдық түрі Америка, Австралия және Африка аймақтарында таралған. Қазақстанда біржылдық түрлері өсіріледі. Биіктігі түріне қарай 15-45 см аралығында болады. Гүлі жоңышқаға ұқсас келеді. Пішіні шар тәрізді, домалақ, диаметрі 3-4 см. Түріне қарай түсі ақ, сары, күлгін, қызғылт, қызылкүрең болып келеді. Ою-өрнек, кескіндер, гүлмен көмкерілген сөздер жазуға, гүлзардың жиектеріне, гүлді кілем жасауға көп қолданылады. Көшеттерді еккенде арақашықтығы 20-25 см болуы керек. Маусым айынан бірінші суыққа дейін гүлдеп тұрады, бірақ біздің климаттық жағдайымызға байланысты тұқым бермейді. Қолданылуы Гомфрена біржылдық жаздық гүл болғанымен, көбінесе оны кептіріп, қыс айларында құрғақ гүл ретінде гүлден жасалатын композицияларға, гүлшоқтарға көп қолданады. Кептірілген гомфрена түсі мен пішінін жақсы сақтайды. Күтімі Жылы, ашық жерлерде және жеңіл топырақта жақсы өседі. Өсімдікке көңді гүл түйін салғанға дейін қосу керек, ал әрі қарай өте көп қолдануға болмайды, себебі көңде азот көп болғандықтан, жапырақтары мол болып өсуіне пайдалы, ал біз жапырағы емес, гүлі үшін өсіретіндіктен, гүлдейтін гүлдерге арналған немесе толық минералды тыңайтқыштармен қоректендіріп тұрған абзал. Құрғақшылыққа шыдамды, бірақ мол гүлдесін десеңіз, құрғатып жібермей, біркелкі суғару қажет. Топырағы қатып қалса, гүлдеуі нашарлайды. Жаз айында түбін бірнеше дүркін қопсытып тұрған дұрыс. Көбейтілуі Біржылдық гүлдерді жыл сайын тұқымнан көбейтіп өсіріп отырады. Мамыр айында гүлдету үшін наурыз айының басында жылыжайда немесе үйде 20-22ºС жылылықта тұқым арқылы көбейтеді. Тұқым 14 күнде өніп, өскін шығарады. Өскінге бір-екі жапырақ шыққанда көшеттеп, әрқайсысын жеке отырғызады. Мамыр айының басында, көктемнің ызғарлы суығы өткеннен кейін, көшеттерді далаға егеді. Өскін өніп шыққан уақытынан бастап, 60 күннен кейін гүлдей бастайды. Бақшаға мамырдың ортасында тұқымынан егетін болсаңыз, жаздың ортасында гүлдейді. Гомфрена туралы тақпақ Қызғылт гүлі шырайлы, Әркімге де ұнайды. Кептіріп ап, қыста да Гүлшоқтарын құрайды. Сілтемелер * [http://www.gulstan.kz/ Гүлстан, өсімдіктер туралы сайт] Дереккөздер Қ 74 Құлжабаева Г.Ә.;«Өсімдіктер әлемі» оқу-әдістемелік кешені, Біржылдық гүлдер: Дидактикалық материал. - Алматы, 2011. - 16 б; ISBN 978-601-7237-49-3
Бейнеубай Құлшарұлы

Бейнеубай Құлшарұлы 1864 жылы Маңғыстауда, Бейнеу құдығы басында туып, 1941 жылы Иран елінде қайтыс болған. Бейнеу құдығын кезінде Бекет-Атамен тұстас, пікірлес болған қараш Қарақұл қазғанын, Атаның Бейнеудегі жерасты мешітін де осы Қарақұлдың өзі бас болып балалары салысқанын үлкендер айтып кеткен. Қарақұл Бейнеубайдың үшінші атасы. Бейнеубайдың үш баласы – Іңірбай, Әлпейіс, Арқарбай да ата жолын қуып, құдықшылықты кәсіп етті. Олардың Үстірт дөңіндегі, Түркменстан жеріндегі қазған құдықтарын ел әлі күнге дейін пайдаланып келеді. Бейнеубайдың ортаншы ұлы Әлпейіс 1940 жылы колхоз малын суару үшін құдық аршып жатқан кезінде, құдық түбіне басмашылардың қыл-қыбыр, қи тастап, көзін бітеп кетуінен жиналған улы газ кеудесін қауып, қаза тапқан. Бейнеубай Үстірт үстінде, Маңғыстаудың ойы мен қазіргі Атырау, Ақтөбе облыстары аумағында да көптеген құдықтар қазған, жерасты суларының ағысын дәл таба білетін дала инженері атанған адам. Бұл кісінің осындай қасиеттері жөнінде кезінде Ғ. Айдаров, С. Шалабаев, Е. Өмірбаев сияқты жерлес ғалымдарымыз да зерттеп, еңбектерінде жазып кетті. Маңғыстау құдықтары жөнінде бертінде марқұм Серібол Қондыбаев та этнографиялық зерттеу еңбектер жазып қалдырды. Әбіш ағамыздың «Шыңырау» повесі 1980 жылы жазушы Г. Бельгердің аудармасымен неміс тіліне аударылды. Осы неміс тіліндегі нұсқасынан кейін ағылшын, француз тілдеріне, басқа да көптеген елдердің тілдеріне аударылған. Бұл шығарманың құндылығы сонда – әлем халықтары, әсіресе суы мол Еуропа елдерінің жұртшылығы шөл далада жеті қат жерастынан су көздерін тауып, тіршілік нәріне айналдырып отырған өр халық бар екенін, құдық қазу ісін атадан балаға жалғастырып келе жатқан құдықшы деген кәсіп иелерін, олардың жанкешті еңбегін алғаш рет осы «Шыңырау» повесі арқылы білгенін жазды.
Настурция

Насту́рция, немесе Капуци́н — Настурций тұқымдасының шөптесін өсімдіктері, оның ішінде Орталық және Оңтүстік Америкада туған 90-ға жуық түрі бар. Синонимдері * * * Өсімдік туралы Настурция – капуциналар тұқымдасына жатады. Отаны – Колумбия. Таралған аймақтары Оңтүстік және Орталық Америка. Отанында біржылдық, көпжылдық және жартылай бұталы өсімдік. Қазақстанда біржылдық бойы аласа және шырмалып өсетін түрлері қолданылады. Биіктігі 30-50 см-лік және қысқа 15 см-ліктері бар. Шырмалып өсетіндері 3 м-ге дейін барады. Гүлі жай күлтелі, жартылай гүлпарлы және гүлпарлы болып келеді. Диаметрі 7см. Гүлдерінің хош иісі араларды ғана емес, жеміс-жидектерді тозаңдандыратын басқа да пайдалы жәндіктерді өзіне тартады. Түсі сары, қызғылт сары, ашық қызыл, күлгін және барқытқа ұқсас түрлері бар. Қолданылуы Гүлзарлардың жиектеріне, гүлді кілем жасауға, қаланы көгалдандыруда көп қолданады. Қысқа настурцияларды жұпар иісіне бола түбектерге егіп балкондарға, жерге егу мүмкіндігі жоқ жерлерде вазондарға егіп қойып жатады. Қазіргі кезде гүлпаздар шырмалып өсетін түрлерін көгалдандыруда көп қолданады. Сонымен қатар аспаздықта, халық медицинасында авитаминоз бен қан аздықты емдеуге тұқымын, жапырағы мен гүлін пайдаланады. Ескерте кететін жай, аспаздыққа, медицинаға қолданғанда, түрлі химиялық дәрілерді мүмкіндігінше қолданбағаныңыз дұрыс. Мамыр айының аяғынан алғашқы суыққа дейін мол гүлдейді. Көшеттерді еккенде, арақашықтығы 25-30 см, ал шырмауықтардың арасы 35-40 см болу керек. Күтімі Ашық күнде және жеңіл, құнарлы, ылғалды топырақта жақсы өседі. Топырағы қатып қалған жағдайда гүлдеуі нашарлайды. Жаз айында түбін бірнеше дүркін қопсытып тұрған дұрыс. Өсімдікке көңді гүл түйін салғанға дейін қосу керек, ал әрі қарай өте көп қолдануға болмайды, себебі көңде азот көп болғандықтан, жапырақтары мол болып өсуіне пайдалы, ал біз жапырағы емес, гүлі үшін өсіретіндіктен, гүлдейтін гүлдерге арналған тыңайтқыштармен қоректендіріп тұрған абзал. Ұзақ әрі мол гүлдеуі үшін, гүлшоғыры тұқымданып кетпей тұрып, гүл күлтелері қоңырқай тарта бастағанда, жұлып тұрған дұрыс. Тұқымын тамыз айынан бастап жинауға болады. Көбейтілуі Біржылдық гүлдерді жыл сайын тұқымнан көбейтіп өсіріп отырады. Мамыр айында гүлдету үшін, ақпан айының соңы, наурыз айының басында жылыжайда немесе үйде 20-22ºС жылылықта тұқым арқылы көбейтеді. Тұқым 12-14 күнде өніп, өскін шығарады. Өскінде бір-екі жапырақ пайда болғанда, көшеттеп, әрқайсысын жеке отырғызады. Мамыр айының аяғында көшеттерді далаға егеді. Өскін өніп шыққан уақытынан бастап 50-60 күннен кейін гүлдей бастайды. Сонымен қатар қалемшелеп те көбейтуге болады. Бақшаға сәуірдің аяғы, мамырдың басында тұқымынан егетін болсаңыз, жаздың ортасында гүлдейді. Настурция туралы тақпақ Калумбия- отаны, Таралыпты көп елге. Жапырағын, Тұқымын, Пайдаланар тек емге. Сілтемелер * [http://www.gulstan.kz/ Гүлстан, өсімдіктер туралы сайт] Дереккөздер Қ 74 Құлжабаева Г.Ә.;«Өсімдіктер әлемі» оқу-әдістемелік кешені, Біржылдық гүлдер: Дидактикалық материал. - Алматы, 2011. - 16 б; ISBN 978-601-7237-49-3
Costa Concordia

«Costa Concordia» — Costa Crociere компаниясының меншігіндегі «Concordia» классындағы саяхат кемесі, Италиядағы Сестри Понентедағы (Генуя) Fincantieri айлағында 2006 жылы салынған және жерорта теңiзі порттарының арасында саяхат рейстерiн италиялық байрақпен жасайтын болған. Егіз кемелері Carnival Splendor, Costa Pacifica, Costa Favolosa, Costa Fascinosa және Costa Serena болып саналады. Сипатты Costa Concordia ұзындығы 290.20 метр, ал ені 35.50 метр және биіктігі 8.20 метрді құрайды. Ол 19.6 түйін (36.3 км/с) жылдамдықпен қозғалта алатын 75 600 киловатты Wärtsilä алты дизельді қозғалтқыштар арқылы жүзеді. Апат 2012 жылдың 13 қаңтарында кеме өзінің әдеттегі «7 Night Winter Mediterranean (Savona Roundtrip)» саяхат бағдарымен Савонудағы Чивитавеккья айлағынан шықты. 14 қаңтарға қараған түні Джильо аралы маңында қайраңға отырып, суасты жартасына соғылған. Алғашқыда тез қисая бастаған кеме бір жағына құлап, жарым-жартылай суға батып кетті. Жолаушылардың көбі кемедегі құтқару қайықтарына тиеліп, Джильо аралына аман-есен жеткізілген. Апат кезінде бортта 62 елден 3216 жолаушы және 1023 команда мүшелері болды. Жолаушылардың арасында 7 Қазақстан және 108 Ресей азаматтары болған. Ешкім зақымданбаған. Сонымен қатар кеме бортында 45 Украина және 3 Беларусь азаматтары болды. Франческо Скеттино Costa Concordia кемесінің апатқа ұшырауына кеме капитаны Франческо Скеттиноның көптеген қателігі себеп болған. Бұл туралы бүгін кеме тиесілі болған «Коста Крочере» компаниясының мәліметінде айтылды. Кеме иесінің айтуынша: «Кеменің бағыты жағалауға тым жақын болған». Сонымен қатар «кеме капитаны төтенше жағдайлар орын алғанда орындалуы тиіс шараларды ескермеген». Қазіргі кезде тергеушілер «қара жәшіктегі» мәліметті анықтауды бастады. Алғашқы мәліметтер бойынша, команда мүшелері де, капитан да SOS теңіз дабылын бермеген. Сондай-ақ айлақ басшылығымен өздері емес, керісінше, жердегі операторлар кемемен хабарласқан. Апаттың орын алу себептерін тергеу жұмыстары жалғасып жатыр. Бірақ, алдын ала мәліметтер бойынша, оған адам қателігі себеп болғаны белгілі болып отыр. Апат орынынан фотосуреттерi Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://www.costacruise.com/B2C/USA/Shopping/Ships/CO/default.htm Costa Concordia] *[http://www.marinetraffic.com/ais/it/default.aspx?zoom9&oldmmsi247158500&olddate=1/13/2012%209:02:00%20PM Last registered track and speed (on google maps)] *[http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-16560050 Slideshow of capsized ship] *[http://bloosee.com/r/i3mAaq7 See the exact location] *[http://firenze.repubblica.it/cronaca/2012/01/14/foto/le_scole_ecco_gli_scogli_sulle_carte_nautiche-28110610/1/ Rome newspaper nautical chart and satellite photo.] *[http://blog.flickr.net/en/2012/01/16/costa-concordia-run-aground-off-the-italian-coast/ Flickr Blog 16 қаңтар 2012 : Costa Concordia run aground off the Italian coast.] *[http://www.charts.noaa.gov/NGAViewer/53135.shtml US NOAA Nautical Chart of Area.] *[http://blog.geogarage.com/2012/01/italy-cruise-ship-costa-concordia.html Blog with many charts and radar data.]
Costa Crociere

Costa Crociere S.p.A — теңіз саяхаттардың италияндық операторы. Флоты Axel Johnson классы * Costa Marina * Costa Allegra Classica классы * Costa Classica * Costa Romantica Sky классы * Costa Victoria Spirit классы * Costa Atlantica * Costa Mediterranea Fortuna классы * Costa Fortuna * Costa Magica Concordia классы * Costa Concordia * Costa Serena * Costa Pacifica * Costa Favolosa
Кемер (қала)

Кемер — Анталияның оңтүстік-батысында, 42 км қашықтықта, Тавр таулары етегінде орналасқан курортты қала. Халық саны 20,1 мың адам (2010). Тарихы 1910 жылдан шейін Кемер ептеген ауыл болды және Эскикёй ( — «Ескі Ауыл») атауды тасысты. Оның тарихтың ішінен ертедегі Ликия елдін Идриос қаласы аталу. Бірнеше жыл бойына осы кіші қала өте қауіпті сел болып ақты және қалада көлдер өте көп болған, ал сосында батпағы шығарды. Сондықтан жергілікті тұрғындар 1910 жылда тасты қабырға салу басталды. Ал 1917 жылда құрылысы аяқталды. Осы қабыр 23 км ұзындығы жетеді. Шеттен көру осы қыбыр белбеуге бітімдес 1960 дейін Кемерге тек-ғана теңізден жетсiн мүмкін, бірақ соңыра Кемерге автомагистральдан адамдар жетеді. Климат Кемер климаты типті жерорта теңіздік болып табылады. Ерекше микроклимат артынан туралы Кемерде неткенмен салқын ауа райы болады. Қыс мезгілінде Кемерде жауын шашынның түсуі көп және салқын ауа райы болады, ал жазда жауын шашын аз болады, ауа райы өте ыстық. Қыстың күні түсетін жауын шашынның басты себебі Тавр таулары болып табылады, ол циклондардың ары қарай солтүстікке кетіп қалуына төтеп беріп тұр. Сәуір айынан бастап қазан айына дейін бұлтсыз ашық ауа райы сақталып тұрады. Жылдың орташа температурасы 17-18°С, қаңтарда +9-11°С, шілде +27-29°С, ал судың орташа температурасы 21,5 °C құрайды. Қыста су температурасы +17-19°С, ал жазда 28-29°С болады. Орташа ылғалдылық 64 % құрайды. Қыста Тавр төбелерде қар төседі, бірақ Кемерде қар сирек жауады. Суға шомылуға болатын маусымдар — Маусым-Қараша. Курорт Кемерде және оның шартараптарындағы өзi әр түрлi бұзаулауларды жиын орналастырған - салтанатты бес жұлдызды клубтерге сыпайы отбасылық пансионаттарынан . Кемер курорт зонасы аудан Бельдибилер, Гёйнюк, Кемер қаласы, Кириш, Чамьюв, Текиров тұрды. Суреттер Сыртқы сілтемелер * * [http://www.kemer.gov.tr/ Ресми сайты Кемер ауданы] * [http://www.kemer.bel.tr/ Ресми сайты Кемер қаласы] * http://turkey-nature.ru/index.php/resort/kemer-resort.html * [https://www.tur-ktrip.ru/kemer-transport.htmlkemer-transport.html/ Автобус көлігі]
Құс фабрикасы

Құс фабрикасы - көп құс басын механикаландырылған және автоматтандырылған өндірістік технология бойынша өсіретін орын. Құс фабрикасы көп көлемде шығарылатын құс өнімін сату үшін ірі қалалар мен өндіріс орталықтары маңында салынады. Құс фабрикасы құс жұмыртқасы мен бройлер етін өңдіруге мамандандырылған бағыттарға бөлінеді. Дереккөздер
Құсты тор ұяда өсіру

Құсты тор ұяда өсіру - (клеточное содержание птиц) - құс фабрикаларында құсты еденде немесе торда өсіреді. Құсты торда өсіретін арнаулы бірнеше қабатты батареялар (КБН-3,КБН-6,т.б.) шығарылады. Онда орналастырылған құстарға жем мен суды автоматты түрде таратып, құс жұмыртқасын таспалы транспортермен жинайды. Батарея торлары бірнеше қабатқа орналасқандықтан құс өсіретін бөлмеге көбірек басы сиып, өндіріс бөлмелері толығырақ пайдаланылады. Едеңде өсірілген құсқа қарағанда тордағы құсты азықтандыру мен күтіп-өсірудің микроклиматтық параметрлерін дәл сақтап, тез өсіп-жетілдіруге, жоғары жұмыртқалағыштығын қамтамасыз етуге мүмкіншілік туады. Дереккөздер
Қызыл балық

Қызыл балық - (севрюга) - басқа тұқымдас бекіре балықтардан қызыл балықтың айырмашылығын жеңіл анықтауға болады, оның тұмсығы ұзын, кәдімгі қанжарға ұқсас, денесінің түсі қызыл-қошқыл көгілдір-қаралау көлеңкелі, бүйірлері және бауыры ақшыл келген. Салмағы 200-208 кг, дене ұзындығы 120-150 см. Маусым айының бірінші онкүндігінде уылдырық шаша бастайды, жобамен 400000 данадай. Дереккөздер
Қылшық жүнді қой

Қылшық жүнді қой — (грубошерстные овцы) — жүнінің жіңішкелігі мен ұзындығы және басқа да қасиеттері әртүрлі жүн талшықтарынан (түбіттен, қылшықтан, аралық қылшықтан) тұратын қойдың бір түрі. Қылшық жүнді қой табиғаттың қатаң жағдайына жақсы бейімделген. Қылшық жүнді қой тұқымдары беретін өнім түрлеріне қарай — етті-майлы (қ. Еділбай қойы, Гиссар қойы), елтірілік (қ. Атырау қойы, Қаракөл қойы), етті-тондық (қ. Романов қойы) бағыттарға бөлінеді. Қылшық жүнді қой тұқымдарының бәрі де кезіңде нақтылы бір өңірдің жер жағдайына, ауа райына сәйкес, халықтың тіршілік-тұрмыс қажеттілігін өтеу үшін ғасырлар бойы жүргізілген сұрыптау нәтижесінде шығарылған байырғы жергілікті қой тұқымдарына жатады. Дереккөздер
Қымыз дайындау

Қымыз дайындау - (кумысоделие) - бие сүтін ашытып қымыз жасау ісі мен технологиясы. Қазіргі уақытта қымыз дайындаудың бір-бірінен біршама айырмашылығы бар екі технологиялық тәсілі қолданылады. Бірінші, кең тараған дәстүрлі тәсіл бойынша, әуелі қымыздың алғашқы ашытқысын, яғни қымыз қорын, дайындайды. Оны бие сүтіне сүр қазының қабырғасын, сүр жаяның жұлынды сүйемін не малта салып, болмаса ашыған көженің суын қысып бөлек ашытып алады. Содан кейін қымыз ашытатын ыдыстағы (сабадағы, торсықтағы, ағаш күбідегі) осы қорды сарықпай, биенің жылы сүтін саумалдап, жаңғыртып отырады. Жаңа сүт құйған сайын 20-30 минуттей пісіп, жаңа сүт пен қорды мұқият араластырып, ашуын басып отырады. Көп сапыру арқылы қымызға ауа көп сіңіріліп, ашыту барысы өрістейді. Қымыз тәулігінде толық жетіледі. Дәстүрлі қымыз дайыңдауда қымыз ашытатын ыдысқа үлкен мән беріледі. Қымыз әдетте, арнайы әдіспен соғымға сойылған семіз жылқының терісінен тігіліп, өңделіп, ысталған сабада, торсықта немесе қарағайдан, басқа да ағаштан жасалған күбіде ашытылады. Екінші, соңғы кезде сүт өңдеу зауыттарында қолданылып жүрген қымыз дайындаудың өнеркәсіптік тәсілі. Бұл әдіс бойынша арнайы ашытқыларды 20-24 Цельсий градусына дейін жылытып, үстіне қышқылдығы 6 Тернер градусынан аспаған бие сүтін қосып, мұқият араластырылады. Бұл қоспа күбі тәріздес емен ыдыстарда 2-3 сағат тұрғаннан кейін тағы 1 сағат бойы мұқият араластырылады. Содан соң 0,5 литрлік шөлмектерге құйылып, ауа жіберместей жабылған күйде жылылығы 20-22 Цельсий градусыңдағы жылы бөлмеде 30-40 минут ұсталып, 10-14 сағат бойында 4-6 Цельсий градусына дейін суытылады. Осы уақытта қымыз толық жетіліп, ішуге дайын болады. Дереккөздер
Қырғауыл

Қырғауыл - тауықтәрізділер отряды, қырғауылдар тұқымдасына жататын құс. Биололгиялық сипаты * Салмағы 1700 г-дай. * Құйрығы ұзын, қоразының тілерсегінде өткір мүйіз өсіндісі бар. Мекиені қоразынан үлкен. * Қоразының арқасы сарғыш, бауыры сары қызыл, мекиенінің арқасы қоңыр сары, бауыры қызыл қоңыр. Көбеюі Қырғауыл - отырықшы құс. Ұясын ну қамыстың, қалың бұтаның арасына жерге салады. Сәуір-мамыр айларында 7-18 жұмыртқа салып, 21-27 күнде балапан басып шығарады. Балапандары жұмыртқадан жетіліп шығады, мамығы кепкен соң жемін өзі аулайды. Қоректенуі Қырғауыл өсімдіктің жеміс-жидегімен, жуашық, түйнегімен қоректенеді. Аяғы мықты, топырақты қазып, арасындағы жәндіктерді, олардың дернәсілдерін жейді. Таралу аймағы Қырғауыл Еуропа, Азия құрлықтарында, Қытай, Жапонияда тараған. Қазақстанда Жетісу аймағында, Сырдария аңғары, Қызылқұм құмды алабында, Талас Алатауында кездесетін бір түрі бар. Кәсіптік маңызы Сақа және жасы 1 жылдан асқан жас қырғауылдарға аңшылық жүргізіледі. Кәсіптік маңызы бар, әуестік үшін де ауланады. Қырғауылды қорғау, санын көбейту және оның Оңтүстік Қазақстанның, сонымен қатар Қазақстанның басқа да аудандарының әр түрлі ландшафтық жағдайларына бейімделуіне қолайлы жағдай туғызу мақсатында Қарғалы қорықшасы құрылған. Дереккөздер
Қырқу, күзеу

Қырқу, күзеу - (стрижка, остричь) - қырқу мерзімін жергілікті ауа райына, жүннің өсуіне байланысты белгілейді. Көктемдегі қырқымды тек ауа райы жылынып жауын-шашын толастағанда барып өткізеді. Қырқылған қойды, әсіресе алғашқы 2-3 аптада суықтан, жауын-шашыннан қорғау қажет. Екінші жағынан қырқу мерзімін көп кешеуілдетуге де болмайды. Өйткені қырқылмаған мал қатты ыстықта жайыла алмайды, сөйтіп салмағын жоғалтады. Селеу сияқты өсімдіктер қатая келе қой үстіндегі жүніне жабыса береді. Ал қылшықты құйрықты қойлар жүні босап, түлей бастайды. Дер кезінде қырқылмаса үстіндегі жүннің жартысы түлеп түсіп қалады. Қырқымның дұрыс өтуі, жүннің мол да сапалы болуы қой қоңдылығына қатты байланысты. Жоғары қоңдылықтағы қой жүні жақсы, тығыз өсіп, тез шайырланады. Терісі жазық, мықты болады. Жүні біркелкі, сапалы келеді. Қырқым алдында жүн кебу болып, жақсы шайырлануы үшін қой жарты тәулік бұрын өріске шығарылмай, қорада ұсталады, суарылмайды. Осы арада олардын ас қорыту жолдары жеңілденіп, жүндері шайырлана түседі. Суланған жердің тез арада бұзылатынын ескеру қажет. Дереккөздер
Қырқылған жүн

Қырқылған жүн - (настриг шерсти) - қой басынан белгілі бір уақытта қырқып алынған жүн. Қойдың қашан, қанша рет қырқылуы оның тұқымына байланысты. Қырқылған жүн қой тұқымын асылдандыруда үлкен мән берілетін қойдың жүн өнімділігін сипаттайтын бас мөлшерлік көрсеткіштердің бірі. Соңғы уақытта қырқылған жүнге баға бергенде, одан жуылған, таза жүн шығымын анықтайды. Дереккөздер
Қысқы жайылым

Қысқы жайылым, тебін - еліміздің табиғи жағдайында шаруашылықтың мал жайылымы жыл кезеңіне сәйкес маусымдық - көктемгі көктеу, жазғы жайлау, күзгі күздеу мен қысқы қыстау - жайлымдарына бөлінеді. Оларды мал жаюға жыл маусымына сәйкес пайдаланады. Қысқы жайылымға құм-шағылдар, қыраттардың күнгей беттеріндегі ашық жерлері мен мал тебіндеп, яғни тұяғымен қарын тарпып, аша алатын жерлерді пайдаланады. Малды тебіндетіп жайғанда қар қабатының мұз болып қатып, мал тұяғын (тілерсегін) қимауын бақылайды. Дереккөздер
Қысқы өріс

Қысқы өріс — қыстың қысқа күнінде малды өрістетіп жаятын жер. Қысқы өріске қардан ашық қыраттардың оңтүстік беткейлерін, қары таяз, шөбі шүйгін сай қойнауларын пайдаланады. Оларға күн шыға өрістетілген малдың[ымырт жабылмай қайтуын қадағалайды. Дереккөздер
Ластанған жүн

Ластанған жүн - Көп бөлігі шөп-шалам, өсімдік қалдықтары кірігіп, ластанған жабағы жүн. Жүннің ластанғанын тұтас жабағыны жайып, көзбен көріп, қолмен ұстап отырып анықтайды. Жабағының ластанған бөлігі оның жалпы көлемінің 10 пайызынан асса, ластанған жүн деп есептеледі. Дереккөздер
Сараңдық

Сараңдық — адам мінезінің нашар қасиеттерінің бірі. Әр кезде өмір сүрген ұлы ғұламалар мұндай жиренішті — қаттылық, қараулық, қарабайлық сияқты әдеттерден жұртшылықты, әсіресе жасөспірімді сақтандырып отырған. Мәселен, өзбек ойшылы Әлішер Науаи: сараң — пайғамбардың жиені болса да, пейішке бармайды десе, түркістандық Ахмет Жүйнеки: "сараң дүниенің малын жиса да тоймайды" — дейді. "Диван лұғат ат түріктің авторы Махмұд Қашғари мұндайларды өзі жемей мал жиып сараң болады, содан күні қараң болады" — деп келемеждеген. Орыстың ұлы жазушысы А.С.Пушкин "Сараң сері" драмасында Альберттің образы арқылы құлқынын ақша тескен адамның психологиясын шебер көрсеткен ("Е, менің әкем үшін ақша... бас перінің қожасы, ол иттің суық жатағында тұрады, керегі оның қара су мен кепкен нан, көз ілмейді түн бойы, жүгірді арсылдап, ал алтыны жатыр сандығында мызғымай"). Сараңдық пайдакүнемдіктен туындайды. Пайда қуған адам шыншыл да, принципшіл де, батыл да, өз парызына адал да бола алмайды. Қазіргі кезде сыбайлас жемқорлықпен "табыс" табуға әдеттенген адамдар көбейе бастады. Бұлар шынтуайтқа келгенде адамға тән аяулы сезімдерден, өз халқына, Отанға деген сүйіспеншіліктен, ізгілік пен имандылықтан, жан тазалығынан жұрдай адамдар. "Тәрбие бесіктен басталады" дегендей, әр ата-ана өз ұрпағына мұндай жаман қасиетті дарытпау жағын баласы жарық дүниеге келгеннен бастап ойластыруы тиіс. Дереккөздер
Pixar Animation Studios

Pixar Animation Studios (Пиксар Энимэйшн Студиос) немесе Pixar — компьютерлік анимация жанрында жұмыс істейтін киностудия. АҚШ, Калифорнияда орналасқан. Pixar студиясын өзінің «Жұлдызды соғыстар» еңбегі табысты болған соң Джордж Лукас 1979 жылы құрды (ол кезде студия «The Graphics Group» деп аталды да Lucasfilm кинокомпаниясының компьютерлік бөлімшесі болды). 1986 жылы Стив Джобс компанияны Джордж Лукастан $5 миллионға сатып алды. Алғашында Лукас компанияны $30 миллионға бағалаған, алайда, әйелімен ажырасып, мүлкі екіге бөлінген соң, ақшаны қатты қажетсінген Лукас Джобс ұсынған бағаға келісуге мәжбүр болды. Компанияның жаңа бастығы, негізін қалаушылардың бірі, Элви Рей Смит болды да компанияны Pixar деп атауды ұсынды. 2006 жылы ұзақ әрі күрделі келіссөздерден соң студияны Walt Disney Pictures компаниясы $7,4 миллиардқа сатып алды, ал Стив Джобс Walt Disneyдің алпауыт акционерлерінің біріне айналды. 2006 жылдың 24 Қаңтарында бірігу туралы келісімшарт жасалды, сол жылдың 5-ші Мамырында акционерлер тарапынан қолдау тапты. «Ойыншықтар хикаясы», «Ойыншықтар хикаясы 2», «Фликтің шытырман оқиғалары », «Монстрлар корпорациясы» және «Немоны іздеу» туындылары 2,5 миллиард доллар сомасында табыс әкеліп, Pixar студиясын кинемотография тарихындағы ең табысты анимациялық студияға айналдырды. Mультипликациялық фильмдер шығарумен қатар, Pixar үшөлшемді компьютерлік графика саласында озық шешімдер жасаумен де айналысады. Pixar RenderMan қозғалтқышын жасап, соны сатумен айналысады. RenderMan — жоғарысапалы фотореалистикалық кескіндерді визуализациялайтын (генерациялайтын) бағдарламалық жасақтама. Бұл бағдарламалық жасақтама «Титаник», «Матрица», «Сақиналар әміршісі» және сол сияқты фильмдерде визуалды эффектілер жасауда қолданылған. Бас директоры — Эд Кетмелл, ал креатив бөлімін Джон Лассетер басқарады. Студия еңбектері Толықметражды анимациялық фильмдер Болжалды фильмдер Дереккөздер
Люксембург (қала)

Люксембург (, , ) — Люксембург Ұлы Герцогтігінің астанасы. Аумағы - 2 586,4 км². Халқы - 86 329 адам. Люксембург 2011 жылы Mercer халықаралық консалтинг компаниясы жариялалған әлемнiң ең қауiпсiз қалаларының рейтингiнде бiрiншi орын алды (2—4 орындарын Берн, Хельсинки және Цюрих бөлді). Қала фотосуреттері Дереккөздер
UTC+1:00

UTC+1 (интернет-уақыт, қыстыгүнi - Орталық Еуропа уақыт ы; MSK-3 ) - келесi мемлекеттерде және аумақтарда қолданылатын сағаттық белдеу: Жыл бойы * * * * * ** Оңтүстік Убанги ** Солтүстік Убанги ** Монгала ** Экваториалдық провинция ** Чуапа ** Монгала ** Орталық Конго (провинция) ** Киншаса (провинция) ** Квилу ** Кванго (провинция) * * * * * * * Солтүстік жарты шар (қараша-наурыз) * * * * * * * (Ұлыбритания) * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * Оңтүстік жарты шар қыста (сәуір-қазан) * Солтүстік жарты шар жазда (сәуір-қазан) * (Дания) * ** Мэн аралы ** Гернси ** Джерси * * ** Мадейра *
Хит Леджер

Хитклифф Эндрю "Хит" Леджер (; 4 сәуір 1979, Перт, Аустралия&nbsp;— 22 қаңтар 2008, Нью-Йорк, АҚШ)&nbsp;— аустралия және голливуд актері. 1990-шы жылдарындағы Аустралиядағы табысты кино рөлдерінен кейiн, 1998 жылы Леджер актерлік мансабын дамыту мақсатында АҚШ-қа көшеді. Голливудта ол 19 фильмге түсті, олардың ішінде: «Өшпенділігімнің 10 себебі» (1999), «Отаншыл» (2000), «Сері хикаясы» (2001), «Дөңес тау» (2005) и «Қара сері» (2008). Түскен фильмдері Дереккөздер
Латвияның қоңыр сиыры

Латвияның қоңыр сиыры - мүйізді ірі қара малдың сүтті тұқымы. XIX ғ. аяғы XX ғ. басында жергілікті малды голландиялық сиыр тұқымдарымен, кейінірек Данияның қызыл сиыры бұқаларымен будандастыру арқылы шығарылған. Қазақстанға тың игерілген жылдары әкеліне бастады. Қазіргі уақытта Қостанай, Ақмола облыстарында кең тараған тұқымдардың бірі. Түсі қоңыр, қызыл қоңыр, сүті мол, майлы. Жылына майлылығы 3,9-4,1 пайыздық 3,5-4,0 мың кг сүт береді. Бұқасы - 800-850 кг, сиыры - 470-520 кг тартады. Тандаулы табыңдары Қостанай облысының шаруашылықтарында өсіріледі. Дереккөздер
Май шайқау

Май шайқау - қаймақтан май алуға байланысты іс-әрекеттер мен түсінік. Май шайқау белгілі тәртіппен жүргізіледі. Қаймақты жинап дайындау, шайқау ыдысын белгілі мөлшерде толтыру, шайқап май алу, майды жуып, тұздау және өндеу сияқты жұмыстарды жүргізудің қалыптасқан ережесі бар. Олар сүт өнімдерін өңдіруге арналған нұсқаулар мен оқулықтарда берілген. Дереккөздер
Мақсатсыз сұрыптау

Мақсатсыз сұрыптау - Чарлз Дарвин жіктеуі бойынша қолдан сұрыптаудың бір түрі. Мақсатсыз сұрыптауды адамзат мал шаруашылығымен айналасуының бастапқы кезеңіңде қолданған, малдың өзіне ұнағанын тандап, қажетті өнімділігін арттырғанмен келешекте ол көрсеткіштерін жаңа тұқымда тұрақтаңдырам деп алдын ала жоспарламаған. Осыған орай Чарлз Дарвин «мақсатсыз» деп шартты түрде атаған. Дереккөздер
Ктесибий

Ктесибий, немесе Ктезибий (, әрекет жылдары Б. з. д. 285–222 жыл)&nbsp;— Эллинистикалық Мысырдағы Александрияда өмiр сүрген көне грек ойлап тапқышы және математик. Ктесибийді «пневматиканың әкесі» деп санайды. Ол қысылған ауаның серпiмдi күші және оның әуе сорғыларын және басқа механизмдерде (тiптi пневматикалық қаруда) қолдануы туралы алғашқы ғылыми трактаттарды жазды. Пневматика, Гидравлика және ауаның серпiмдiлiк теориясының негiзін қалады. Оның жазбаша жұмыстарының ешқайсысы да сақталмады. Бiз оның зерттеулерi туралы Афиней мәліметтерінен ғана бiлемiз. Ойлап тапқандары Мүмкiн, Ктесибий Александрия мұражайының (Муза мұражайы) бiрiншi меңгерушi болды. Оның өмiрi туралы, iс жүзiнде ештеңе белгiлi емес. Ктесибийді шаштаразшы және шаштаразшының ұлы болғаны (Лаэрттік Диоген сөзінен кейін, мүмкін) деп санайды. Шаштаразшы болған кезінде, ол қарсы салмақпен реттелетiн айнаны ойлап шығарды. Басқа ойлап тапқандары: * Гидравликалық орган (гидравлос). Гидравлос қазiргi органның түп үлгісі болып есептеледi; * Күшті ағынды немесе құдықтардан суды көтеру үшін поршеньді сорғы; * Су сағаты (клепсидр); * Тасатқыш және өздiгiнен атылатын жебе.