kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Клифтонвилл (футбол клубы)

«Клифтонвилл» (ағыл. Cliftonville Football & Athletic Club) — Солтүстік Ирландияның Бельфаст қаласындағы футбол клубы. Жетістіктері * Премьер-лига ** Чемпион (5): 1905/06, 1909/10, 1997/98, 2012/13, 2013/14 * Солтүстік Ирландия кубогы ** Жеңімпаз (8): 1882/83, 1887/88, 1896/97, 1899/1900, 1900/01, 1906/07, 1908/09, 1978/79 * Лига кубогы ** Жеңімпаз (5): 2003/04, 2012/13, 2013/14, 2014/15, 2015/16 * Солтүстік Ирландия суперкубогы ** Жеңімпаз (2): 1998, 2014 Дереккөздер Клубтың ресми сайты * http://www.cliftonvillefc.net/
Работнички

«Работнички» — Солтүстік Македонияның Скопье қаласындағы футбол клубы. Жетістіктері * Югославия чемпионаты, 2 лига ** Чемпион (10): 1951/52, 1953/54, 1954/55, 1956/57, 1957/58 1965/66, 1967/68, 1972/73, 1976/77, 1979/80 * Македония чемпионаты ** Чемпион (4): 2004/05, 2005/06, 2007/08, 2013/14 ** Вице-чемпион (3): 2006/07, 2009/10, 2014/15 ** 3 орын (3): 1999/00, 2016/17, 2017/18 * Македония кубогы ** Жеңімпаз (4): 2007/08, 2008/09, 2013/14, 2014/15 ** Финалист (3): 2009/10, 2011/12, 2015/16 * Македония суперкубогы ** Финалист (1): 2015
Стрёмсгодсет

«Стрёмсгодсет» ИФ — Норвегияның Драммен қаласындағы футбол клубы, 1907 жылы құрылған. Жетістіктері Норвегия чемпионаты * Чемпион (2): 1970, 2013 * Вице-чемпион (1): 2012 * 3 орын (3): 1969, 1972, 1997 Норвегия кубогы * Жеңімпаз (5): 1969, 1970, 1973, 1991, 2010; * Финалист (3): 1993, 1997, 2018 Дереккөздер Сілтемелер * http://www.godset.no/
Каунас (футбол клубы)

«Каунас» — Литваның Каунас қаласындағы футбол клубы, 2012 жылы жабылып қалды. 1960 жылы "Банга" деген атаумен құрылды. 1993 жылы "Каунас ФБК" деп өзгертіліп, жанынан бейсбол клубы да ашылды. Жетістіктері * Литва чемпионы — 1999, 2000, 2001, 2002, 2003, 2004, 2006, 2007 * Литва КСР чемпионы — 1986, 1989 * Литва кубогы — 2002, 2004, 2005, 2008 * Литва КСР кубогы — 1989 * Литва суперкубогы — 2002, 2004, 2006, 2008 * Балтық лигасы — 2008 * Достастық кубогының финалсиі: 2006 Сілтемелер * http://www.fbk-kaunas.lt/
Кареда (футбол клубы)

«Кареда» — Литваның Каунас қаласындағы футбол клубы. 1935 жылы құрылып, 2003 жылы жабылды. Базасы 2000 жылға дейін Шяуляй қаласында болды. Жетістіктері * Литва чемпионаты: ** Чемпион (2): 1997, 1998. ** Вице-чемпион (2): 1996, 1999. * Литва кубогы: ** Жеңімпаз (2): 1996, 1999. * Литва суперкубогы: ** Жеңімпаз (1): 1996. ** Финалист (1): 1998. Сілтемелер * http://www.weltfussballarchiv.com/Vereinsprofilnew.php?ID=4140
Футболдан Испания кубогының финалы 2021

Футболдан Испания кубогының 2021 жылғы финалы (исп. Final de la Copa del Rey de fútbol 2020-21) Севилья қаласында өтті. Матч Детальдар Дереккөздер Сілтемелер * [https://www.marca.com/en/football/spanish-football/2021/01/28/60133312268e3e3e2f8b4576.html https://www.marca.com] BBC Sport. Retrieved 5 March 2021.
Қазақстан футбол клубтары еурокубоктарда 2013/14

Толық мақаласы: УЕФА Чемпиондар лигасы 2013/14 Толық мақаласы: УЕФА Еуропа лигасы 2013/14 2013/14 жылғы Еурокубоктерде қазақстандық клубтар біршама жақсы ойнады. "Шахтер" клубы жарысты Чемпиондар лигасынан бастап, Еуропа лигасының топтық кезеңіне барған бірінші қазақстандық команда боп тарихта қалды. "Ақтөбе" үшінші рет Еуропа лигасының плей-офф кезеңіне жетті, бірақ тағы да жолы болмай, топтық кезеңге өте алмады. УЕФА Чемпиондар лигасы Бірінші іріктеу кезеңі Екінші іріктеу кезеңі Плей-офф УЕФА Еуропа лигасы Бірінші іріктеу кезеңі -------- --------- Екінші іріктеу кезеңі ------- Үшінші іріктеу кезеңі Плей-офф Топтық кезең L тобы ---- ---- ---- ---- ---- Дереккөздер
Қазақстан футбол клубтары еурокубоктарда 2014/15

2013/14 жылғы маусымда ең жоғары нәтижені "Астана-2009" мен "Ақтөбе" клубтары көрсетті, Еуропа лигасының плей-офф кезеңіне дейін жетті. УЕФА Чемпиондар лигасы Екінші іріктеу кезеңі Үшінші іріктеу кезеңі ---- УЕФА Еуропа лигасы 1 раунд ---- ---- 2 раунд ------- ----- 3 раунд --------- Плей-офф ---- Дереккөздер Сілтемелер
Игорь Сергеевич Сон

Игорь Сон (16 қараша 1998 жыл, Үштөбе, Алматы облысы) — қазақстандық ауыр атлет, зілтемірші. 2020 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегері. Карьерасы Қазақстан ауыр атлетика мектебінің түлегі. Халықаралық жарыстарда 2013 жылдан бері бақ сынап келеді. Ересектер арасында 2017 жылдан бастап қатыса бастады. Олимпиада ойындарына дейінгі ең үздік көрсеткіші – 2019 жылғы әлем чемпионатының күмісі. Ол кезде 55 килоға дейінгі салмақта өнер көрсеткен. 2020 жылы Токиода өткен Олимпиадада 61 келі салмақта сынға түсіп, жұлқа көтеруде 131 килоны еркін бағындырса, серпе көтеруде 163 килоны еңсерді. Қоссайыс қорытындысы бойынша қазақстандық спортшы 294 келіні көтерді. Спортшының жеке жаттықтырушысы – Сергей Седов. Марапаттары * «Құрмет» ордені (2021 жылғы 13 тамыз) Дереккөздер
Лузитанс

«Лузитанс» (, ) — Андоррадағы футбол клубы, 1999 жылы құрылған. Жетістіктері * Андорра чемпионы (2): 2011/12, 2012/13 ** 2 орын (2): 2014/15, 2015/16 ** 3 орын (1): 2010/11 * Андорра кубогы (1): 2002 ** Финалист (4): 2008, 2009, 2012, 2014 * Андорра суперкубогы (2): 2012, 2013 * 2 дивизион жеңімпазы(1): 1999/00 Сілтемелер * http://int.soccerway.com/teams/andorra/fc-lusitans
ЭБ/Стреймур

«ЭБ/Стреймур» — Фарер аралдарының Айи кентіндегі футбол клубы. 1993 жылы ЭБ және "Стреймур" клубтарының бірігуінен құрылды. 2008, 2012 жылдары Фарерлер чемпионы атанды. 2007, 2008, 2010, 2011 жылдары Фарерлер кубогын иеленді. Сілтемелер * http://www.eb-streymur.fo/
Оксана Александровна Чусовитина

Оксана Александровна Чусовитина (19 маусым 1975, Бұхара, Өзбек КСР, КСРО) — өзбекстандың гимнаст, КСРО, Германия, Өзбектаннның атынан сынға түскен, 1992 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпионы. Сегіз бірдей жазғы Олимпиада ойындарына (1992, 1996, 2000, 2004, 2008, 2012, 2016, 2020) қатысқан жалғыз гимнаст. КСРО еңбек сіңірген спорт шебері (1991). Карьерасы Карьерасын 1991 жылы КСРО сапында бастаған. Сол жылы КСРО чемпионы атанды. 2002 жылы отбасы жағдайына байланысты Германияға қоныс аударып, 2006-12 жылдары Германияның атынан сынға түсті. 2008 жылғы Жазғы Олимпиадаға Германияның атынан сынға түсіп, күміс жүлде алды. Өзбекстанға 2013 жылы оралды. 2020 жылғы Жазғы Олимпиадаға қатысты да, 46 жасында карьерасын аяқтады. Жетістіктері * Олимпиада чемпионы: 1992 * Олимпиада күміс жүлдегері: 2008 * Әлем чемпионы: 1991,, 2003 * Еуропа чемпионы: 2008 Дереккөздер Сілтемелер * https://web.archive.org/web/20131016114838/http://www.gymnaflash.ru/f_chusovitina_a.htm
Милад Карими

Милад Карими (21 маусым 1999 жыл, Алматы, Қазақстан) — қазақстандық гимнаст. 2020, 2024 жылдары Жазғы Олимпиада ойындарына қатысқан. Карьерасы мен жетіктіктері 2017 жылы Бангкогта өткен Азия чемпионатында қола жүлде иеленді. Сол жылы Тайбэйдегі Жазғы Универсиадаға қатысты, бірақ жүлдесіз қайтты. 2019 жылы Неапольде өткен әлемдік жазғы универсиадада күміс жүлдеге қол жеткізді. 2020 жылы Мельбурнда әлем кубогында қол жүлде алды. Дереккөздер Сілтемелер * https://gymnastics.sport/site/athletes/bio_detail.php?id28587&typelicence
Железничар (футбол клубы, Сараево)

«Железничар» ― Боснияның Сараево қаласындағы футбол клубы. 1921 жылы 6 тамызда құрылған. Жетістіктері Ұлттық * Югославия чемпионы (1): 1971/72 * Босния және Герцеговина чемпионы (6): 1997/98, 2000/01, 2001/02, 2009/10, 2011/12, 2012/13 * Босния және Герцеговина кубогы (6): 1999/00, 2000/01, 2002/03, 2010/11, 2011/12, 2017/18 * Босния және Герцеговина суперкубогы (3): 1998, 2000, 2001 Халықаралық * УЕФА кубогының жартылай финалисі: 1984/1985 Дереккөздер Сілтемелер * http://www.fkzeljeznicar.ba/
Қаптағай батыр Түгелбайұлы

Қаптағай батыр Түгелбайұлы (1700-1760) – ХVIII ғасырдағы ақтабан шұбырынды аласапыран кезеңде Абылай хан бастаған қазақ батырларының сапында жоңғарға қарсы шайқасқан айтулы қолбасылардың бірі. Қазақ елінің бірлігі, жерінің тұтастығы жолындағы шешуші шайқастарда ерен ерлігімен көзге түсіп, Абақ Керей ішінде Қарақас руының ұранына айналған батыр. Қаптағай батыр ШҚО Зайсан ауданына қарасты Кендірлік өзені бойына жерленген. 2019 жылы басына ескерткіш орнатылып, аудан орталығынан көше аты берілді. Дереккөздер
1996 Жазғы Олимпиада ойындарындағы Қазақстан

Қазақстан алғаш рет жеке мемлекет болып Жазғы Олимпиадаға 1996 жылы қатысқан. 96 қазақстандық атлет (72 ер мен 24 әйел) 14 спорт түрінен жарысқа түскен, нәтижесінде үш алтын, төрт күміс пен төрт қола медаль жеңіп алған. Медальдар Сайыс нәтижелері Бокс Велоспорт Тас жол, жеке жарыс, ерлер: Андрей Кивилев, Александр Винокуров, Александр Шефер, Андрей Тетерюк Тас жол, жеке жарыс, әйелдер: Алла Василенко Трек, ұпай үшін жарысу, ерлер: Сергей Лаврененко — 7 ұпай (→ 10-орын) Трек, қуалап жарысу, ерлер (4000 м): Вадим Кравченко Трек, ұпай үшін жарысу, әйелдер: Алла Василенко Жеңіл атлетика Ерлер, 100 метрге жүгіру: Виталий Савин, Виталий Медведев Ерлер, 20 шақырым жүру: Валерий Борисов Ерлер, 50 шақырым жүру: Сергей Корепанов — 3:48:42 (→ 8-орын) Ерлер, таяқпен секіру: Игорь Потапович Ерлер, үш қарғып секіру: Сергей Арзамасов Ерлер, ядро лақтыру: Сергей Рубцов Әйелдер, 100 метрге жүгіру: Наталья Воробьёва Әйелдер, 400 метрге жүгіру: Светлана Бодрицкая Әйелдер, 400 метрге кедергілермен жүгіру: Наталья Торшина Әйелдер, ұзындыққа секіру: Елена Першина, Елена Кощеева Әйелдер, биікке секіру: Светлана Залевская — 1,93 м (→ 14-орын) Әйелдер, ядро лақтыру: Елена Балтабаева Әйелдер, жетісайыс: Светлана Казанина — 6002 ұпай (→ 18-орын) Әйелдер, 10 шақырым жүру: Светлана Толстая — 45:35 (→ 21-орын), Майя Сазонова — 47:33 (→ 35-орын) Пошта маркаларында
Ильдар Рафикович Амиров

Ильдар Рафикович Амиров (9 қазан 1987 жыл) — қырғызстандық футболшы, "Алға" клубының шабуылшысы. Футболшы жайлы ақпараттар Қырғызстан Ұлттық футбол құрамасы сапында 2006, 2010, 2014 жылдары АФК Челлендж кубогына, 2006, 2010 жылдары Азия ойындарына қатысқан. Әкесі — Рафик Амиров футбол жаттықтырушысы. Інісі — Руслан (1990) да футболшы, Қырғызтан құрамасының қақпашысы. Жетістіктері Клубтық * Қырғыстан чемпионы: 2007, 2008, 2009, 2010 * Қырғызстан кубогы: 2008, 2010 Дереккөздер Сілтемелер * https://www.playmakerstats.com/player.php?id=105315
Валерий Сергеевич Кичин

Валерий Сергеевич Кичин (12 қазан 1992 жыл, Бішкек) — қырғызстандық футболшы, қорғаушы. Карьерасы Ұлттық құрамадағы тұңғыш голын 2016 жылы 30 тамызда Қазақстан қақпасына соқты (2:0). 2019 жылғы Азия кубогына қатысып, төрт кездесуде алаңға шықты. Карьерасында "Дордой" (2009-12), "Волга" (Төменгі Новгород, 2013-14), "Химик Дзержинский" (2013), "Уфа" (2014), "Анжи" (2014-15), "Тюмень" (2015-16), "Енисей" (2016-2019, 2021), "Динамо Минск" (2019), "Торпедо Мәскеу" (2020) клубтарында доп тепті. Жетістіктері Клубтық * Қырғызстан чемпионы (2): 2011, 2012 * Қырғызстан кубогы (2): 2010, 2011 * АФК президенті кубогының финалисі: 2010 * Ресей бірінші лигасының қола жүлдегері: 2016/17 Жеке * Қырғызстанның шетелдегі ең үздік футболшысы: 2014 Дереккөздер
2000 Жазғы Олимпиада ойындарындағы Қазақстан

2000 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарына Қазақстан атынан 130 атлет (86 ер мен 44 әйел) 17 спорт түрінен қатысқан, нәтижесінде үш алтын және төрт күміс медаль жеңіп алған. Медальдар Сайыс нәтижелері Бокс Велоспорт Винокуров күміс медаль алған дисциплинада Андрей Тетерюк 46-шы, Александр Шефер 53-ші, Сергей Яковлев 57-ші, Андрей Кивилев 73-ші болып келді. Трек, ұпай үшін жарысу, ерлер: Сергей Лаврененко (→ 20-орын) Трек, қуалап жарысу, ерлер: Вадим Кравченко Жеңіл атлетика Ерлер, 100 метрге жүгіру: Виталий Медведев Ерлер, 200 метрге жүгіру: Геннадий Черновол Ерлер, 20 шақырым жүру: Валерий Борисов (→ 38-орын) Ерлер, 50 шақырым жүру: Сергей Корепанов (→ 15-орын), Валерий Борисов (→ 25-орын) Ерлер, таяқпен секіру: Игорь Потапович Ерлер, биікке секіру: Юрий Пахляев Ерлер, үш қарғып секіру: Сергей Арзамасов, Олег Сакиркин Ерлер, ядро лақтыру: Сергей Рубцов Әйелдер, 100 метрге жүгіру: Виктория Ковырева Әйелдер, 400 метрге жүгіру: Светлана Бодрицкая Әйелдер, 100 метрге кедергілермен жүгіру: Ольга Шишигина — 12.65 (→ 1-орын) Әйелдер, 400 метрге кедергілермен жүгіру: Наталья Торшина Әйелдер, ұзындыққа секіру: Елена Першина, Елена Кощеева, Анна Тарасова Әйелдер, үш қарғып секіру: Елена Парфенова, Анна Тарасова Әйелдер, биікке секіру: Светлана Залевская — 1,96 м (→ 6-орын) Әйелдер, ядро лақтыру: Иоланта Ульева Әйелдер, жетісайыс: Светлана Казанина — 5898 ұпай (→ 16-орын), Ирина Науменко — 5634 ұпай (→ 21-орын) Әйелдер, 20 шақырым жүру: Светлана Толстая (→ 21-орын), Елена Кузнецова (→ 40-орын), Майя Сазонова Әйелдер, марафон: Гарифа Куку Триатлон
Елена Андреевна Рыбакина

{{Теннисші 2023 жылдың көктемінде WTA 1000 өткізген екі сайыста жеңіске жетіп, әлемдік рейтингте 4-орынға көтерілді. Маусым айында Елена Рыбакина ресми түрде әлемнің 3-ракеткасы атанды. 2024 жылдың ақпанында ол WTA 500 аясында Абу-Даби турнирінің финалында ресейлік Дарья Касаткинаны жеңді. 2025 жылдың қазанында WTA 500 өткізген Нинбо турнирінде жеңімпаз атанды. Ал келесі айда Эр-Рияд турнирінің финалында бірінші ракетка Арина Соболенкодан басым түсті. 2026 жылдың басында Australian Open финалында тағы да белорус теннисшісі Соболенкомен кездесіп, оны үш сетте жеңді. Рыбакина осы турнирдің финалында екінші рет ойнады, бірақ 2023 жылы ол осы Соболенконы алға жіберген еді. WTA рейтингісінде WTA Турында тапқан ақшасы Турнирлерге қатысу тарихы Жұптық Дереккөздер
Лев Анатольевич Владимирский

{{Әскери қайраткер - - - - } }} Лев Анатольевич Владимирский (27 қыркүйек 1903 жыл, Атырау - 7 қыркүйек 1973 жыл, Мәскеу) — Қазақстаннан шыққан алғашқы флот адмиралы. Өмірбаян 1903 жылы Гурьев қаласында мектеп мұғалімі және акушер отбасында дүниеге келген. 1921 жылы Орта Азия мемлекеттік университетінің әскери факультетіне оқуға түседі. 1922 жылдың шілдесінде Петроградтағы М.Фрунзе атындағы Жоғары әскери-теңіз училищесіне ауысты. Осы оқу орнын 1925 жылы аяқтағаннан соң, соғыс-теңіз флоты командалық құрамының арнайы курсында 2 жыл бойы білім жетілдірген. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін әскери-теңіз флотында тәжірибе жинақтай алған. Соғыс басталған сәтте Қара теңіз флотын басқарып, Севастополь, Одесса қалаларын азат етуге кеңес теңізшілерін жұмылдыруда ерекше батылдық пен батырлық танытады. 1941 жылғы қыркүйекте Георгиевка мүйісіне десант түсіруге басшылық еткен. Ал 1944 жылы Выборг операциясына қатысқан. Соғыс жылдарында Қара теңіз және Балтық теңізі флоттарына қолбасшылық жасаған. 1947 жылдан КСРО Қарулы Күштерінің әскери-теңіз флоты жөніндегі басшылық лауазымдарды атқарса, 1952 жылдан ғылыми-педагогикалық жұмыстармен айналысыпты. Бірнеше рет мұхит зерттеу экспедицияларына жетекшілік еткен. Тек 67 жасында ғана отставкаға шығып, 1973 жылы өмірден өтіпті. Марапаттары мен атақтары Әскери теңіз операцияларына, жалпы кеңес дәуіріндегі әскери-теңіз флотындағы 49 жылдық жұмыс өтілінде көрсеткен ерлігі, ерен еңбегі үшін екі мәрте Ленин, үш рет жауынгерлік Қызыл Ту, ІІ-дәрежелі Суворов, ІІ-дәрежелі Ушаков ордендерімен наградталғаны куә болатындай. Қазір Атырау қаласында адмирал атымен бір көше аталады. Атырау облыстық тарихи-өлкетану мұражайындағы “1941-1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысы” залында флот адмиралы Лев Владимирскийдің әскери киімі мен куәлігі ғана жәдігер ретінде сақталып тұр. Дереккөздер
2004 Жазғы Олимпиада ойындарындағы Қазақстан

2004 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарына Қазақстан атынан 114 атлет (71 ер мен 43 әйел) 17 спорт түрінен қатысқан, нәтижесінде бір алтын, төрт күміс пен үш қола медаль жеңіп алған. Медальдар Сайыс нәтижелері Ауыр атлетика Бокс Жеңіл атлетика Ерлер, 100 метрге жүгіру: Геннадий Черновол Ерлер, 800 метрге жүгіру: Михаил Колганов Ерлер, 20 шақырым жүру: Валерий Борисов — 1:27:39 (→ 27-орын) Ерлер, 50 шақырым жүру: Сергей Корепанов — 3:59:33 (→ 20-орын), Рустам Куватов — 4:13:40 (→ 37-орын) Ерлер, 400 метрге кедергілермен жүгіру: Евгений Мелешенко Ерлер, үш қарғып секіру: Роман Валиев Ерлер, ядро лақтыру: Григорий Егоров Ерлер, онсайыс: Дмитрий Карпов — 8725 ұпай (→ 3-орын) Әйелдер, 100 метрге жүгіру: Виктория Ковырева Әйелдер, 400 метрге жүгіру: Светлана Бодрицкая Әйелдер, 800 метрге жүгіру: Татьяна Розланова Әйелдер, 400 метрге кедергілермен жүгіру: Наталья Торшина-Әлімжанова Әйелдер, 20 шақырым жүру: Светлана Толстая — 1:34:43 (→ 28-орын), Майя Сазонова — 1:49:08 (→ 50-орын) Әйелдер, ұзындыққа секіру: Елена Кощеева (→ 11-орын) Әйелдер, үш қарғып секіру: Татьяна Бочарова Әйелдер, биікке секіру: Марина Аитова Әйелдер, ядро лақтыру: Иоланта Ульева Әйелдер, жетісайыс: Светлана Казанина, Ирина Науменко Күрес Еркін күрес Грек-рим күресі Нысана көздеу
Василий Алексеевич Левит

Василий Алексеевич Левит (24 ақпан 1988, Фёдоровка, Қостанай облысы) — қазақстандық боксшы, 2016, 2020 жжылдары Жазғы Олимпиада ойындарына қатысқан. Жетістіктері * 2016 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегері * 2009, 2015, 2017 жылғы Азия чемпионы * 2017, 2019 жылдары әлем чемпионатының күміс жүлдегері Марапаттары "Барыс" орденінің иегері: 2016 Дереккөздер Сілтемелер * [http://boxrec.com/en/boxer/851550 Статистикасы]
Фархад Ибрагимұлы Харки

Фархад Ибрагимұлы Харки (20 сәуір 1991) — қазақстандық ауыр атлет. 2016 жылғы Жазғы олимпиада ойындарының қола жүлдегері. Фархат Қытайда спортпен айналыса бастаған, ұлты дүнген. 2008 жылы Қазақстан азаматтығын алды. 2013 жылы Азияда өткен Азия чемпионатында күміс жүлдегер атанды.
Карина Горичева

Карина Хаважевна Горичева (8 сәуір 1993 жыл, Талдықорған) — қазақстандық ауыр атлет, 2016 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегері. 2013, 2017 жылдары Жазғы Универсиадада күміс жүлде еншіледі. Дереккөздер
Александр Сергеевич Зайчиков

Александр Сергеевич Зайчиков (17 тамыз 1992) — қазақстандық ауыр атлет. 2015 жылғы әлем чемпионы, 2016 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегері. 2013 жылы Азия чемпионы атанды, бірақ кейін допинг қабылдады деп айыпталып, жоққа шығарылды. Дереккөздер
Эльмира Әнуарбекқызы Сыздықова

Эльмира Әнуарбекқызы Сыздықова (5 ақпан 1992 жыл, Солтүстік Қазақстан облысы) — қазақстандық еркін күрес шебері, 2016 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегері. 69 келі салмақта сынға түседі. Өмірбаяны. 1992 жылы 5 ақпанда Солтүстік Қазақстан облысында дүниеге келген. 2008 жылы 16 жасында кадеттер арасында Азия чемпионы атанды. Бір жылдан соң осы турнирде күміс жүлдені иемденді. 2012 жылы жастар арасындағы Азия чемпионатында топ жарды. Жетістіктері Ұлттық * Қазақстан чемпионы: 2018 Халықаралық * Қола жүлдегер: Рио-2016 * Азия чемпионы: 2021 * Азия чемпионатының күміс жүлдегері: 2015, 2016 Дереккөздер
Екатерина Алексеевна Ларионова

Екатерина Алекссевна Ларионова (23 қаңтар 1994 жыл, Орал) — қазақстандық еркін күресші. 2016 жылғы Жазғы Олимпиада ойндарының қола жүлдегері. Сондай-ақ, 2013 жылғы әлем чемпионатында, 2014, 2015 жылдары Азия чемпионаттарында қола жүлдені иеленді. Дереккөздер
Дариға Оралқызы Шәкімова

Дариға Оралқызы Шәкімова (20 қараша 1988 жыл) — қазақстандық боксшы. Қазақстанның әлемдік класстағы спорт шебері. 2015 жылы Қазақстанда «Жылдың үздік боксшысы» атанды Карьерасы Жетістіктері * 2016 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегері. * Азия чемпионатының екі дүркін жеңімпазы: 2010, 2015. Дереккөздер Сілтемелер *http://www.caravan.kz/news/kazakhstanskim-olimpijjcam-prisvoili-voinskie-zvaniya-381853/
Сүтана (өзен)

Сүтана — Украинаның Запорож облысындағы Азов маңының солтүстік-батысындағы ең ірі өзен, Азов теңізінің Сүтана көлтабанына құяды. Ұзындығы - 197 км, су алабы ауданы - 3450 км². Ертеде (негізінен XVIII-XIX ғасырларда) өзен мен оның айналасы жиі «сүтті су» (түрк. «Сүттен») деп те аталатын. Қалалар: Тоқмақ, Молочанск, Қызжар Сипаттамасы Солтүстікте және батыста өзен су алабы Днепр су алабымен, шығысында - Азов теңізіне құятын шағын өзендердің (Корсак, Лозоватка, Обиточная) су алабымен шектеседі. Өзен теңіз деңгейінен 307 м биіктікте орналасқан Тоқмақ молалары (Көк тау) кристалды тау жыныстарындағы бастаулардан басталады. Сүтана жоғарғы ағысындағы жағалаулар тік және биік, шоңғалдар мен сарқырамалар бар. 1887 жылы белгілі геолог, академик Н.А.Соколов өзен жағасын зерттеді. Мұз басудың орташа ұзақтығы 80-90 күн, жылы қыста мұз бірнеше күн ғана қалады. Су деңгейінің қарқынды көтерілуі ақпанның екінші немесе үшінші онкүндігінің соңында басталады. Орташа деңгейдің өсу қарқыны тәулігіне 0,5 метрге дейін болады. Тарихи мәліметтері Бір нұсқа бойынша Геродот сипаттаған Скифияның жетінші өзені — Герр — қазіргі Сүтана өзен болып табылады. Ноғайлар өзенді — Тоқмақ деп атайтын. «Сүтана» атауы, бір нұсқа бойынша, өзен маңындағы шабындықтар мен жайылымдарды қоректендіретіндіктен, сүттің мол болуына ықпал еткендіктен пайда болған. Түрік саяхатшысы Евлия Челебидің айтуынша, бұл өзен қорғасын мен мыс рудаларының шөгінділері арқылы аққандықтан, суы сүтке ұқсас болып (түрк. «süt») сүт деп аталған. Ол тағы оны ішкендердің мойнындағы алқымының ісуі болатынын қосады. Тармақтары * Құрқұлақ * Шыңғыл * Құрошанлы * Ұйшанлы * Хараб Суреттері Әдебиет * В. И. Медведский, «Токмак: археология и история» * А. И. Сикалиев, «Отражение общественного строя ногайцев в героическом эпосе», Вестник АГУ, Серия 2, № 1 — 2008 год. * Молочна ріка — диво природи — Мелітополь, 2002. — 100 с. Дереккөздер
Бес өркениетті тайпалар

, Пушматаха, Селокта, беймәлім адам, Осеола. Портреттер 1775—1850 кезең аралығында салынды.]] «Бес өркениетті тайпа» — термині Құрама Штаттарының тарихындағы отарлық және алғашқы федеративтік кезеңнен шыққан. Оған бес байырғы америкалық халықтар — чероки, чикасо, чокта, криктер және семинолдар жатады. Бұл жалпы еуропалық американдықтар «өркениетті» деп санайтын алғашқы бес тайпа. Еуропалық американдықтарды оларды өркениетті деп атауға итермелеген осы бес тайпа қабылдаған отарлық ерекше белгілердің мысалдары ретінде христиан діні, орталықтандырылған үкімет, ағылшын сауаттылығы, нарыққа қатысу, жазбаша конституциялар, ақ нәсілді америкалықтармен аралас некелер және плантациялық құлдық тәжірибесі жатады. Өркениетті бес тайпа еуропалық американдықтармен тұрақты саяси қатынастарды сақтауға ұмтылды.
Алла Ивановна Важенина

Алла Ивановна Важенина (29 мамыр 1983, Қорған облысы, РСФСР, КСРО) — ресейлік және қазақстандық ауыр атлет, зілтемірші. Өмірбаяны 2008 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының жеңімпазы. 2007 жылға дейін Ресейдің намысын қорғаған. 2008 жылы Азия чемпионы атанды. 2008 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарында екінші орын алған. Бірақ 2016 жылы ХОК Цао Лэйдің көрсеткішін допинг қабылдағанына байлынсты жоққа шығарды да, Алла Важенина Олимпиада чемпионы боп шыға келді. "Парасат" орденімен марапатталған. Дереккөздер
Таймураз Вазноевич Тигиев

Таймураз Вазноевич Тигиев (15 ақпан 1982, Владикавказ, Солтүстік Кавказ) — қазақстандық еркін күресші, 2008 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарында күміс жүлде алды бірақ 2016 жылы ХОК ол жүлдені жоққа шығарды. 2006 жылға дейін Ресейдің атынан сынға түскен. 2001 жылы әлем чемпионатында күміс жүлде иеленді. 2006 жылы Қазақстан атынан Азия ойындарына қатысып, қола жүлде алды. 2012 жылы да Олимпиадаға қатысты. "Парасат" орденімен марапатталған. Дереккөздер Сілтемелер * [https://web.archive.org/web/20161204000000/https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/ti/taymuraz-tigiyev-1.html Олимпиададағы статистикасы]
Хиберниан

Хайбернианс — Шотландияның Эдинбург қаласындағы футбол клубы. Тарихы Жетістіктері Ұлттық * Шоландия чемпионаты ** Чемпион (4): 1903, 1948, 1951, 1952 * Шотландия кубогы ** Жеңімпаз (3): 1887, 1902, 2016 ** Финалист (12): 1896, 1914, 1923, 1924, 1947, 1958, 1972, 1979, 2001, 2012, 2013, 2021 Дереккөздер Сілтемелер
Сафа Герей хан

Сафа Герей (, ; 1510, Бақшасарай — 1549, Қазан) — Қазан хандығының ханы (1524—1531, 1536—1546, 1546—1549), татар халқының ұлттық қаһарманы. Өмірбаяны Қырым ханзадасы Фетих Герей мен ноғай мырзасы Қажыкенің немересі, Жәләл Сұлтанның ұлы, Қазан ханы Сахиб Герейдің інісі және мұрагері (1521-1524). Ағасы Сахиб Герей Қазаннан Қырымға кеткеннен кейін 1524 жылы 13 жасар Сафа Герей Болат Шырын бастаған Қазан қарашабектерінің қолдауымен хан тағына отырды. Өзін Османлы сұлтанының вассалы екендігін мойындады, Мәскеуге қарсы бірқатар жорықтар жасады (1536-1537, 1541-1542, 1548). 1531 жылы Қазан ақсүйектері оны қуып жіберді. Мәскеу итаршысы Жанғали хан ретінде таққа отырды. 1535 жылы Сафа Герей Қырым әскерлерінің көмегімен Қазандағы билікті қайтарып алды. Ноғай биі Жүсіптің (1549-1554) қызы, Жанғалидің әйелі Сүйімбикеге үйленді. 1546 жылдың басында халық толқуына байланысты ол қайын атасы Жүсіпке Ноғай Ордасына кетуге мәжбүр болды. 1546 жылы шілдеде Жүсіптің ұлы Жүніс бастаған ноғай әскерінің көмегімен Қазанды басып алды. Шаһғали Мәскеуге қашып кетеді. Билікке бекітілгеннен кейін Сафа Герей Жүніске маңғыт бектің Қазандағы уәде етілген орнын бермейді. Ұлдары: Бөлүк, Мүбарак, Өтеміс және орыс күңінен туған Қыстыр Герей есімді бір ұлы бар. Қазан ханы Сафа Герей 1549 жылы толық анықталмаған жағдайда қайтыс болды (Карамзин хан "ішіп сарайда қайтыс болды" деп жазады. Худяков бұл нұсқадан күмәнданады). Дереккөздер
Инактивті вакцина

Инактивті вакцина (немесе өлтірілген вакцина) — негізінде жасанды ортада өсіріліп, кейін химиялық, термиялық, немесе радиациялық жолмен өлтірілген микробтық бөлшектер жататын вакцина түрі. Бұл вирустар антигенділікті төмендету үшін бақыланатын зертханалық жағдайда өсіріледі және ауру тудыруға қабілетсіз болып табылады. Иммунитетті қалыптастыру үшін үлкен дозаларды енгізу, адъюванттарды және вакцинопрофилактиканың бірнеше турларын қолдану қажет. Инактивті вакциналар "тірі" әлсіретілген вакциналардан ерекшеленеді. Әдіс принципі Вакцинаны жасау барысында вирустық бөлшектер ыдырайды және кейіннен өзін-өзі қалпына келтіре алмайды, алайда вирустық капсидті ақуыздар реципиенттің иммундық жүйесімен танысып, реакция тудыруы үшін жеткілікті сақталады. Егер өндіріс технологиясы қатаң сақталса, онда мұндай вакцина жұқпалы ауруды тудыруы мүмкін емес. Алайда, дұрыс емес инактивация инфекциялық бөлшектердің тұтастығын сақтауға әкелуі мүмкін. Вакцинаның құрамындағы инфекция бөлшектері өлтірілген болғандықтан, ол иммунитеттің дұрыс түзілуін қамтамасыз ете алмайды, сондықтан иммундық реакцияны күшейту үшін вакцинацияны бірнеше рет қайталап енгізу қажет. Қасиеттері Вакциналардың қасиеттерін сипаттасақ, белсенділігі жойылған (өлтірілген) вакциналардың эпидемиологиялық тиімділігін тірі вакциналармен салыстыруға болатындығын көрсету қажет. Солай болса да, вакцина түрлері арасындағы бірқатар ерекшеліктер олардың иммунологиялық сипаттамалары, тұрақтығы және иммунитеттің қалыптасуы ұзақтығына маңызды әсері бар. Инактивті вакциналардың тірі вакциналарға қарағандағы артықшылықтары: * Вакцинамен байланыстырылатын ауруларды тудырмайды; * Гуморальді және жасушалық иммунитет (мүмкін) тудырады; * Иммунитет тірі вакциналардан туындаған иммунитетке қарағанда кернеулігі аз. Ықтимал мәселелер: * Вирустың инактивациясының жеткіліксіз болуы; * Мұздату кезіндегі вакцинаның бұзылуы; * Бустерлік вакцинация жүргізу қажеттілігі; * Вакцинаның құрамында адъюванттар мен тұрақтандырғыштардың болуы; * Аллергияның туу қаупі. Инактивті вакцина мысалдары * SARS-CoV-2 инфекциясына қарсы QazVac вакцинасы; * Вирустық: гепатит А, полиомиелит, құтыру сияқты вирустық ауруларға қарсы вакциналар; * Бактериялық: сүзек, тырысқақ, оба сияқты бактериялдық ауруларға қарсы вакциналар. Сілтемелер # [https://pubs.acs.org/doi/full/10.1021/acscentsci.1c00120 Yingzhu Li, Rumiana Tenchov, Jeffrey Smoot, Cynthia Liu, Steven Watkins, Qiongqiong Zhou. 2021, March 29. A Comprehensive Review of the Global Efforts on COVID-19 Vaccine Development. American Chemical Society.]
Энео Битри

Энео Битри (алб. Eneo Bitri; 26 тамыз 1996 жыл) — албаниялық футболшы, жартылай қорғаушы. Карьерасы Клубтық Карьерасын 2013 жылы "Томори" клубында бастады. 2018-2021 жылдары "Партизани" клубында ойнады. 2019 жылы азырақ уақыт "Камза" клубына жалға берілді. 2021 жылы 25 маусымда "Астанаға" ауысты. 2022 жылы жазда қайтадан "Партизаниға" оралды. 2023 жылдың басында Чехияның "Баник" клубына ауысты. 2023 жылы жазда Норвегияның "Волеренга" футболшысы атанды. Дереккөздер Сілтемелер * [https://fcastana.kz/news/eneo-bitri-futbolist-astany Энео Битри "Астанаға" ауысты]
Айдос Темірғалиұлы Тәттібаев

Айдос Темірғалиұлы Тәттібаев (26 сәуір 1990 жыл, Захаровка, Нұра ауданы, Қарағанды облысы) — қазақстандық футболшы, "Шахтер" клубының шабуылшысы. Карьерасы Қарағандының "Шахтер" клубының түлегі. 2009 жылы карьерасын "Гефест" клубында бастады. 2010 жылы "Шахтерға" оралды. Сол жылы Қазақстан кубогының финалисі атанды. 2012 жылы "Болат-Амт" клубына ауысты. 2014 жылы "Гефестке", 2015 жылы тағы да "Болат-АМТ" клубына ауысты. 2016 жылы "Шахтерға" қайта оралып, үш маусым ойнағанымен, мергендігімен көзге түсе алмай, қосалқы құрамда отырып қалды да, 2018 жылдың бірінші жартысында тағы да "Болат-АМТ" клубына кетті. Жылдың екінші жартысын "Таразда" өткізді. 20119 жылы Қазақстан бірінші лигасында ойнайтын "Каспийге" ауысты. 2020 жылы туған клубы "Шахтерға" қайта оралды. Жетістіктері Командалық ; «Шахтёр» * Қазақстан кубогының финалисі: 2010 ; «Каспий» * Бірінші лиганың күміс жүлдегері: 2019 Жеке * Бірінші лиганың үздік мергені: 2019 (19) Дереккөздер Сыртқы сілтемелер
Эдин Рустемович

Эдин Рустемович (бос: Edin Rustemović; 6 қаңтар 1993 жыл, Висбаден, Германия) — босниялық футболшы, "Шахтер" клубының жартылай қорғаушысы. Карьерасында ОФК, "Сараево", "Адана Демирспор", "Тузла Сити", "Зриньский", "Шахтер" клубтарында ойнады. 2015/16 жылғы маусымда "Сараево" сапында Босния және Герцеговина чемпионы атанды. Дереккөздер
Стефан Букорац

Стефан Букорац (15 ақпан 1992 жыл) — сербиялық футболшы, "Шахтер" клубының жартылай қорғаушысы. Карьерасы Сербияның "Дони Срем" клубының түлегі, 2008 жылы карьерасын осы командада бастады. Клуб сапында жеті маусым табан аудармай өнер көрсетті. Кейін Грузия, Кипр, Серногория, Беларусь чемпионаттарында доп теуіп, 2020 жылы "Каспийге" ауысты. 2020 жылғы Қазақстан чемпионатында 18 рет алаңға шықты. 2021 жылы "Шахтерге" жалға берілді. "Шахтер" сапында УЕФА Конференциялары лигасының бірнеше кездесуінде алаңға шықты. Маусым соңында Қазақстан кубогының финалисі атанды. Жетістіктері Командалық * Сербия вице-чемпионы: 2011/12 * Грузия кубогы: 2014/15 * Қазақстан кубогының финалисі: 2021 Дереккөздер Сілтемелер *[https://footballfacts.ru/person/329652 Профилі]
АЕЛ (футбол клубы, Лимасол)

АЕЛ — Кипрдің Лимасол қаласындағы футбол клубы. Жетістіктері * Дивизион А ** Чемпион (6): 1940/41, 1952/53, 1954/55, 1955/56, 1967/68, 2011/12 ** Вице-чемпион (2): 1947/48, 2013/14 ** 3 орын (7): 1938/39, 1944/45, 1964/65, 1973/74, 2000/01, 2001/02, 2020/21 * 2 дивизион ** Чемпион (1): 1996/97 * Кипр кубогы ** Жеңімпаз (7): 1938/39, 1939/40, 1947/48, 1984/85, 1986/87, 1988/89, 2018/19 ** Финалист (11): 1937/38, 1940/41, 1958/59, 1978/79, 1987/88, 2002/03, 2003/04, 2008/09, 2011/12, 2012/13, 2014/15 * Кипр суперкубогы ** Жеңімпаз (4): 1953, 1968, 1985, 2015 ** Финалист (4): 1955, 1987, 1989, 2012 Сілтемелер * http://www.ael-fc.com/
Колрейн (футбол клубы)

Колрейн — Солтүстік Ирландияның Колрейн қаласындағы футбол клубы. Жетістіктері * Премьершип ** Чемпион (1): 1973/74 ** Вице-чемпион (9): 1963/64, 1964/65, 1969/70, 1974/75, 1984/85, 1985/86, 1986/87, 1996/97, 1999/00 ** 3 орын (10): 1929/30, 1951/52, 1967/68, 1975/76, 1981/82, 1982/83, 1987/88, 1988/89, 2002/03, 2016/17 * Чемпионшип ** Чемпион (1): 1995/96 * Солтүсттік Ирландия кубогы ** Жеңімпаз (6): 1965, 1972, 1975, 1977, 2003, 2018 ** Финалист (7): 1947/48, 1952/53, 1981/82, 1985/86, 2003/04, 2007/08, 2016/17 * Солтүстік Ирландия кубогы ** Жеңімпаз (1): 1987/88 ** Финалист (5): 1992/93, 1993/94, 1999/00, 2009/10, 2011/12 Сілтемелер * https://colerainefc.com/
Домжале (футбол клубы)

«Домжале» — Словенияның Домжале қаласындағы футбол клубы. 1921 жылы құрылған. Жетістіктері * 1 лига ** Чемпион (2): 2006/07, 2007/08 ** Вице-чемпион (3): 2004/05, 2005/06, 2010/11 ** 3 орын (5): 2012/13, 2014/15, 2015/16, 2017/18, 2018/19 * 2 лига ** Чемпион (1): 2002/03 ** 3 орын (1): 1997/98 * Словения кубогы ** Жеңімпаз (2): 2010/11, 2016/17 ** Финалист (1): 2009/10 * Словения суперкубогы ** Жеңімпаз (2): 2007, 2011 ** Финалист (1): 2008 Сілтемелер * http://www.nkdomzale.si/
2020 Жазғы Олимпиада ойындарындағы Қазақстан

2021 жылы Қазақстан атынан Олимпиада ойындарына 94 атлет (63 ер мен 31 әйел) 20 спорт түрінен қатысқан. Медальдар Сайыс нәтижелері Бокс Дзюдо Жеңіл атлетика Ерлер, 400 метрге жүгіру: Михаил Литвин Ерлер, 20 шақырым жүру: Георгий Шейко (→ 39-орын) Әйелдер, 100 метрге жүгіру: Ольга Сафронова Әйелдер, 200 метрге жүгіру: Ольга Сафронова Әйелдер, үш қарғып секіру: Ольга Рыпакова, Мария Овчинникова, Ирина Эктова Әйелдер, биікке секіру: Надежда Дубовицкая, Кристина Овчинникова Әйелдер, 20 шақырым жүру: Айман Ратова (→ 42-орын) Әйелдер, марафон: Жанна Мамажанова (→ 46-орын) Карате Күрес ;Ерлер, еркін күрес ;Ерлер, грек-рим күресі ;Әйелдер, еркін күрес Теннис ;Ерлер ;Әйелдер ;Аралас
Сент-Джонстон (футбол клубы)

Сент-Джонстон — Шотландияның Перт қаласындағы футбол клубы. Жетістіктері Ұлттық * Шотландия кубогы (2): 2013/14, 2020/21 * Шотландия 1 лигасы (7): 1923/24, 1959/60, 1962/63, 1982/83, 1989/90, 1996/97, 2008/09 * Лига кубогы: 2021 * Ынталандыру кубогы: 2007/08 Дереккөздер Сілтемелер * http://www.perthstjohnstonefc.co.uk/
Under the Sea

«Under the Sea» — Су перісі мультфильмінде (Disney) ойнайтын ән, музыкасын Алан Менкен, сөзін Ховард Эшман жазған. Бұл ән Кариб аймағында пайда болған калипсо мен Ямайканың регги жанрлары қиылысында шығарылған. «Under the Sea» 1989 жылдың Үздік фильм әні үшін Оскар сыйлығын және Алтын глобусты жеңіп алған, сондай-ақ 1991 жылы «Бейнемедиа үшін жазылған үздік ән» номинациясында «Грэмми» сыйлығын иеленді. Сингл-релиз 1990 жылы ән жеке сингл ретінде шығарылды, орындаушы ретінде "Sebastian C." көрсетілді. Мультфильмде бұл әнді Себастьян есімді таңқы шаян айтады, онда ол Ариэль су перісін адамдар әлеміне бармауын және теңіз түбінде қалуын сұрайды. Себастьянның даусын Сэмюэл Э. Райт деген актёр салды. ; US 12" Single (ST-ED-66621A-SP) # "Under the Sea (Atlantic Ocean Single Mix)" - 3:36 # "Under the Sea (Jellyfish Mix)" - 5:20 # "Under the Sea (Mermaid Dub)" - 3:27 # "Under the Sea (Pacific Ocean Single Mix)" - 3:10 # "Under the Sea (Polka Dot Bikini Mix)" - 5:33 # "Under the Sea (Sub Dub)" - 3:46 Ықпалы Бұл әнге көптеген кавер-нұсқалар мен сықақ еліктеулер жасалды. Мысалы, 1991 жылы Том Смит тақырыпты компьютерлік жаққа бұрып, «On The PC» әнін шығарады. 1994 жылы Симпсондар мультсериалының бір эпизодында әнді Гомер айтады. Сілтемелер *
My Heart Will Go On

«My Heart Will Go On» — Селин Дион орындайтын ән, Титаник фильмінің басты музыкалық тақырыбы. Сөзін Уилл Дженнингс, музыкасын Джеймс Хорнер жазған. 1997 жылы Селин Дионның Let's Talk About Love альбомы құрамында шығып, бұл ән көптеген елдердің чарттарынан топ жарды. Жеке сингл ретінде 1997 жылдың 8 желтоқсанында (Аустралия мен Германияда) және 1998 жылдың қаңтар мен ақпанында (басқа елдерде) жарияланып, ол 1998 жылдың ең көп сатылған синглі болып шықты. Жалпы, синглдің сатылымы 18 миллион данадан асып, ол барлық уақыттың бестселлер синглдері қатарына енді. Бұл ән әртүрлі сыйлықтарға, оның ішінде «Оскарға», ие болды. 2004 жылы Америкалық кино институты бұл әнді өзінің «100 жыл... 100 ән» тізіміне енгізіп, оны фильмдерде ойнайтын әйгілі әндердің ішінде #14 орынға орналастырды. MTV бұл әнді 90-шы жылдары шығарылған үздік әндердің ішінде #6 орынға қойды. Жүлделері Чарттар Дереккөздер Сілтемелер * *
Қырым Халық Республикасы

Қырым Халық Республикасы (, قريم خلق جمهوريتى) — 1917 жылдың қарашасында Қырым мемлекетінің ұлттық жерінің бір бөлігі ретінде Қырым түбегінің аумағында Қырым татарларының мемлекеттік егемендігін қалпына келтіруді талап еткен мемлекеттік ұйым. Мемлекет 1918 жылдың қаңтарында Кеңес үкіметі жақтастарымен қарулы қақтығыста жеңіліске ұшырағаннан кейін өмір сүруін тоқтатады да, РКФСР құрамына кіріп, Таврида Социалистік Кеңестік Республикасына айналады. Тарихы Ақпан төңкерісінен кейін, Мұсылмандардың атқару комитеті мен құрылтай шақырылуы 1917 жылғы Ақпан төңкерісі, басқалармен қатар, Ресейдің ұлттық төңірегіндегі ұлттық-демократиялық қозғалыстардың жандануына және ұйымдық қалыптасуына әкелді. Мұсатком Қырым татарларының ішкі өмірін басқаруға белсенді түрде кірісті: білім беру саласында өзгерістер дайындалды, газеттер шығарылды, Қырым татарларының әскери бөлімдерін құру бойынша шаралар қабылданды, Ресей империясының аумақтағы басқа ұлттық қозғалыстармен байланыс орнатылды. Қырым Халық Республикасы билігінің құрылуы және большевиктермен тайталас Дереккөздер
Біз (роман)

"Біз" (орысша түпнұсқа атауы «Мы») — орыс және кеңес жазушысы Евгения Замятин нің сатира элементтері бар қиял-ғажайып роман-антиутопиясы (1920). Романдағы оқиғалар шамамен отыз екінші ғасырда болады. Бұл роман идеясы тейлоризмге, сциентизмге негізделген (адамдардың есімдері мен фамилиялары әріптер мен нөмірлермен таңбаланады, мемлекет тіпті олардың интимдік өмірлерін де қадағалайтын) адамдарды қатаң тоталитарлық бақылау қоғамын сипаттайды. Театрлардағы қойылымдары * 2009 — «Мы», Үлкен қуыршақтар театры , , Санкт-Петербург. Режиссёрі Руслан Кудашов * 2018 — «Мы», Воронеж Камерлік театры, би спектаклі, постановка Ольга Васильеваның қоюымен * 2019 — «МЫ», Кіші қуыршақтар театры , Санкт-Петербург. Режиссёрі Александр Лялюшкин * 2020 — «МЫ», Стас Наминнің театры, Мәскеу, мәскеу хореографы Катя Горячеваның авторлық жобасы * 2021 - «МЫ», Театр-Театр, Пермь. Режиссёрлері Егор Дружинин мен Дима Масленников Экранға шығуы * "Біз" (немісше Wir) - чех кинорежиссері Войтех Яснының 1982 жыл ғы фильмі. * Шыны бекініс (ағылшын тілінде) - Алена Буренің 2016 ж. шығарған қысқа метражды фильмі. * "Біз" - Гамлета Дульянаның 2022 жылы жарыққа шығатын фильмі." Сілтемелер # https://web.archive.org/web/20160629224221/http://novaiskra.org.ua/%D0%BB%D0%B8%D1%82%D0%B5%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0-%D0%B8-%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D1%8B%D0%B5-%D1%8D%D1%81%D0%B5%D1%80%D1%8B/ # https://orwell.ru/library/reviews/zamyatin/russian/r_zamy
Шайдолла Кәрімұлы Кәрімов

{{Тұлға { - { style="background:transparent" Атырау облысының Құрметті азаматы } }} Шайдолла Кәрімұлы Кәрімов (15 ақпан 1939 Бегайдар аулы Новобогат ауданы Гурьев облысы - 8 шілде 2020 Атырау) — зоотехник-ғалым, биология ғылымдарының кандидаты. Атырау облысының Құрметті азаматы. Өмірбаян Шайдолла Кәрімұлы Кәрімов 1939 жылдың 15 ақпанда Бегайдар аулында Новобогат ауданы Гурьев облысы дүниеге келген. Руы Есентемір бөлімі Қожамбет, Кіші жүз. 1957-1962 жылдары Алматы зоотехникалық-малдәрігерлік институттың оқуын бітіріп біліктілігі "Зоотехник" алды. 1962-1964 жылдары Қызылқоға ауданы Мұқыр ауылының "Гурьев" асыл тұқымды қаракөл шаруашылығында зоотехник-селекционер болып жұмыс істей бастады. 1964 жылы Қызылқоға аудандық өндірістік басқармасының бас зоотехнигі болып тағайындалды. Қазақстан Ғылым Академиясының зоология және эксперименттік биология институтының аспирантурасын бітірген. 9 мамыр 1969 жылы Кеңесінің шешімімен Қазақстан Ғылым Академиясының зоология және эксперименттік биология институтының биология ғылыми кандидаты дәрежесі берілді. Ембі ауданы тұрғын ауылы "Ембі" совхозының бас зоотехнигі, Махамбет ауданы “Опытное поле” ауылының облыстық мемлекеттік тәжірибе станциясы директорының ғылым жөніндегі орынбасары болып жұмыс істеді. 1976 жылы "Гурьев" асыл тұқымды қаракөл кеңшарының директоры болып тағайындалды. Гурьев облыстық ауыл шаруашылығы басқармасының бастығы, Гурьев облыстық партия комитетінің бөлім меңгерушісі, Индер аудандық партия комитетінің бірінші хатшысы болып жұмыс істеді. 1991 жылы Мақат ауданының әкімі болып тағайындалды. 1992-1994 жылдары Атырау облыстық әкімшілігі басшысының орынбасары-облыстық ауыл шаруашылығы басқармасының бастығы. 1994-1995 жылдары Қазақстан Ғылым Академиясының Батыс бөлімі төрағасының бірінші орынбасары. 1995-2003 жылдары Атырау ауыл шаруашылығы ғылыми-зерттеу институтының директоры. Қоғамдық қызметі 1990—1993 жылдары XII шақырылымдағы Қазақстан Республикасының Жоғарғы кеңесінің депутаты. Отбасы Әкесі – Кәрім, анасы – Қазыкен. Зайыбы Нәсіп Сақуалықызы. Отбасында ұш қыз, бір ұл дүниеге келген: Ғалия, Жұпар, Марат, Айгерим. Марапаттары Енбек Кызыл Ту және Құрмет Белгісі орденінің иегері. Бірнеше құрмет грамоталармен және мемлекеттік медальдармен марапатталды . 2014 жылғы 15 желтоқсанда Атырау облыстық мәслихаттың шешімімен Атырау облысының Құрметті азаматы атағы берілді. Жарияланымдар Оның 12 ғылыми еңбегі бар, ол көк түсті қаракөл қойларын өсіруде бірлескен автор, сондай-ақ Жакет тобының Қара қаракөл қойларының Есбол зауытының бірлескен авторы. Кәрімов Ш. Ғылыми дәрежесін алуға арналған Диссертация кандидаты / Мәскеу, 1969 ҚазКСР ҒА Зоология және эксперименттік биология институты. Кәрімов Ш. “Бегайдардан басталған жол”. Дереккөздер
Біржан сал (пьеса)

Біржан сал — Софы Сматаевтың он екі суреттен тұратын пьесасы, 1992 жылы жазылған. Біржан салдың құдіретті өнері мен өмірінің шырғалаңды жолдарын бейнелейтін шығармада XIX ғасырдың соңғы ширегінде болған оқиғалар қамтылған. Кейіпкерлер * Біржан сал — қазақ халқының әйгілі әнші-композиторы * Ләйлім — іңкәрі * Әпіш — зайыбы * Теміртас — баласы * Азнабай, Жанбота — болыстар * Поштабай, Ыстыбай — жандайшаптары * Төреқұл * Қарақыз * Әскен * Әбен * Жолан * Жақия * Мұжық * Смағұл * Жандарал * Татар тілмаш * Мақсұт * Халық; салдың нөкері; қыз-жігіттер Сілтемелер * [http://kazneb.kz/bookView/view/?brId1174941&langkk Софы Сматаевтың шығармалар жинағы, 13-том]
Софы Сматаевтың аудармалары

Софы Сматаевтың аудармалары арасында прозалық та, поэзиялық та, драматургиялық та шығармалар бар. Олардың арасында: * Уильям Шекспирдің «Юлий Цезарь» трагедиясы ([http://kazneb.kz/bookView/view/?brId1174941&langkk қ.]), * венгр жазушысы Имре Добозидің «Сейсенбіден бейсенбіге дейін» повесі, * ұйғыр жазушысы Х. Абдуллиннің «Жолдастар» романы, * Ю. Мухлисовтың «Садыр палуан» романы, * В.Г. Короленконың «Парадокс» әңгімесі, * В.Солоухиннің, А.Лупанның, Е.Исаевтың, Вс.Иванов, П.Загребельныйдың, П.Куусбергтің, А. Хинттің әңгіме, өлеңдері.
Құба белдер

Құба белдер — Кәмел Жүністегі жазған қазақ халқының үш ғасырлық тарихын қамтитын роман-трилогия. Роман үш кітаптан тұрады: # Аңыз мезгіл # Апат # Замана желі Кітаптың арнауында жазушы былай жазған: Осы кітапты шығаруға қамқорлық жасаған парасатты азамат, 18 ғасырда Арқада өмір сүрген атақты Үкібай мен Жидебай батырлардың ұрпағы Несіпбек немерелері Меруерт пен Медетке зор алғысымды білдіремін. Бабалар аруағы желеп-жебеп жүруіне шын жүректен тілектеспін. Мазмұны Романның алғашқы беттерi аңызға айналған Жидебай батырдан басталады. Жүз деген жасты көмкерiп тастаған батырдың көзi көрмесе де көңiлi баяу. Ол елiнiң болашағын аңсайды. Кiтаптағы ұлы даланың тылсым табиғаты нәрлi сөзбен өрнектеліп, сұлу суреттелген, уақиғалар әдемi өрiлген қамшыдай сырбаз бейнеленген. Екiншi томда ауысқан заманның қасіретті көріністері сөз етіледі. Кешегi ақ патшаның сенiмдiлерi ендi «қызыл» боп мылтық асынып, ел iшiнiң бас бұзарын соңына ертiп, қазақты ұлы аштыққа айдап әкелгенi шынайы суреттеледі. Үшiншi том ұлы соғысты да, бүгiнгi күндердi де қамтиды. Ел азаттығы үшiн қатерге басын тiккен жастар да, тәуелсiздiк қуанышы да, приватизация деген пәленiң қателiктерi де осы кiтапта. Пікірлер Жазушы Өмiр Кәрiпұлы: «Кәмел Жүнiстегiнiң әр шығармасы, оның iшiнде “Құба белдер” трилогиясы атамекен туралы қара сөзбен жазылған жыр десек асыра айтқандық болмас». Басылымдары * Жүністегі К. Құба белдер. Аңыз мезгіл: роман. - Қарағанды: Полиграфия, 1996. - 286 б. * Жүністегі К. Құба белдер. Апат: роман; 2 кіт. - Алматы: Фолиант, 2001. - 347 б. * Жүністегі К. Құба белдер. Замана желі: роман; 3 кіт. - Астана: Аударма, 2004. - 368 б. * Жүністегі К. Құба белдер: трилогия. 1 кіт. - Астана: Нұра-Астана, 2009. - 394 б. Дереккөздер
Сәкен Исмадиярұлы Бибосынов

Сәкен Исмадиярұлы Бибосынов (1997 жылы 3 шілдеде туған) — қазақстандық боксшы, аса жеңіл салмақта өнер көрсетеді. Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген спорт шебері. 2020 жылғы Олимпиада ойындарының қола жүлдегері, 2019 жылғы әлем чемпионатының қола жүлдегері. 2021 жылы Белградта өткен әлем чемпионатында алтын жүлдеге ие болды. Мансап Сәкен Бибосынов ең жеңіл салмақта сынға түседі. Әуесқой бокста 2015 жылдан бері өнер көрсетіп келеді. Қаңлы руынан шыққан. 2019 жылы Екатеринбургте өткен әлем чемпионатында Сәкен жартылай финалға дейін жетіп, үнді боксшысы Амит Пангалға жол берді, осылайша әлем біріншілігінің қола медалін жеңіп алды. 2021 жылдың шілдесінде Сәкен Токио Олимпиадасының қола жүлдегері атанды. Ол Пуэрто-Рикодан, Франциядан және Испаниядан келген боксшыларды жеңді, бірақ жартылай финалда Ұлыбритания боксшысы Джалал Яфайдан жеңіліп, қола медаль жүлдегері атанды. 2021 жылы Белградта өткен әлем чемпионатында 51 келіге дейінгі салмақта Сәкен әлем чемпионатының алтын медалін жеңіп алды. Финалда америкалық қарсыласы Роско Хиллді 5:0 есебімен жеңді. Бибосынов жартылай финалда таиландтық Тханарат Саенгпфетті жеңген. Ал оның алдында өзбекстандық Хасанбой Дусматовтан, үндістандық Дипактан, колумбиялық Ривас Мартинестен басым түскен. Марапаттары * «Құрмет» ордені (2021 жылғы 13 тамыз) Дереккөздер Сілтемелер * [https://boxrec.com/en/amateurboxer/850251 BoxRec ID] * [https://olympic.kz/kk/athlete/37-saken-bibosynov Профилі]
Тұран (футбол клубы, Яйпан)

Тұран ФК (өзбек. FK Turon) — Өзбекстанның Яйпан (Ферғана облысы) қаласындағы футбол клубы, 2017 жылы құрылған. 2020 жылы Өзбекстан бірінші лигасында жеңімпаз атанып, суперлигаға жолдама алды. Жетістіктері Ұлттық * Өзбекстан бірінші лигасының жеңімпазы: 2020 Сілтемелер * https://int.soccerway.com/teams/uzbekistan/turan/46438/
Сауд Арабиясының әкімшілік бөлінісі

Сауд Арабиясы 13 әкімшілік ауданға бөлінген (араб. المناطق المدارية: әлманат иқ әл-идария), Әмірліктер немесе провинция (араб. مناطق‎; манәтиқ) деп те аталады, олардың әрқайсысы патша отбасынан шыққан Әмір (ханзада) басқарады. Әмірліктері Сауд Арабия 13 әмірлікке/провинция бөлінеді: Мухафазтар 13 Әмірліктер 118 мухафазға бөлінеді (араб: محافظات, мухафазат), олардың әрқайсысын Мухафиз басқарады (араб: محافظ). Оның 13-і елордалық губернаторлар (араб: أمينات, أمانة, аманат, аманах), әкім басқарады (араб: أمين,). Дереккөздер
Азия чемпионаты

]] Азия чемпионаты — бұл өз елдерінің немесе кәсіби спорт клубтарының атынан шыққан Азия спортшылары немесе спорттық командалар арасындағы жоғары деңгейдегі халықаралық спорттық жарыс. Жазғы спорт түрлерінен Азия чемпионаттары * Академиялық есуден Азия чемпионаты * Ауыр атлетикадан Азия чемпионаты * Бадминтоннан Азия чемпионаты * Байдаркада және каноэде есуден Азия чемпионаты * Баскетболдан Азия кубогы * Баскетболдан Азия чемпиондар лигасы * Баскетболдан жастар арасындағы Азия чемпионаты (U-18) * Әйелдер арасындағы баскетболдан Азия кубогы * Әуесқой бокстан Азия чемпионаты * Бейсболдан Азия чемпионаты * Әйелдер арасындағы бейсболдан Азия чемпионаты * Волейболдан Азия чемпионаты * Волейболдан Азия кубогы * Әйелдер арасындағы волейболдан Азия чемпионаты * Әйелдер арасындағы волейболдан Азия кубогы * Волейболдан клубтар арасындағы Азия чемпионаты * Волейболдан әйелдер арасындағы клубтық Азия чемпионаты * Жағажай волейболдан Азия чемпионаты * Гандболдан Азия чемпионаты * Әйелдер арасындағы гандболдан Азия чемпионаты * Гимнастикадан Азия чемпионаты * Дзюдодан Азия чемпионаты * Жеңіл атлетикадан Азия чемпионаты * Индорхоккейден Азия кубогы * Әйелдер арасындағы индорхоккейден Азия кубогы * Қазіргі бессайыстан Азия чемпионаты * Каратэден Азия чемпионаты * Корфболдан Азия-Океания чемпионаты * Күрестен Азия чемпионаты * Ерлер арасындағы көгалдағы хоккейден Азия чемпионаты * Әйелдер арасындағы көгалдағы хоккейден Азия чемпионаты * Нысана көздеуден Азия чемпионаты * Садақ атудан Азия чемпионаты * Регбиден Азия чемпионаты * Әйелдер арасындағы регбиден Азия чемпионаты * Самбодан Азия чемпионаты * Су добынан Азия чемпионаты * Су спорты түрлерінен Азия чемпионаты * Семсерлесуден Азия чемпионаты * Софтболдан Азия чемпионаты * Әйелдер арасындағы софтболдан Азия чемпионаты * Спорттық құзға өрмелеуден Азия чемпионаты * Тас жол веложарыстарынан Азия чемпионаты * Тхэквондодан Азия чемпионаты * Үстел теннисінен Азия чемпионаты * Футболдан Азия Кубогы * Футболдан жастар арасындағы Азия чемпионаты (U-23) * Футболдан жастар арасындағы Азия чемпионаты (U-17) * Футболдан жастар арасындағы Азия Кубогы * Футболдан қыздар арасындағы Азия чемпионаты (U-20) * Футболдан қыздар арасындағы Азия чемпионаты (U-17) * Жағажай футболдан Азия чемпионаты * Әйелдер арасындағы футболдан Азия Кубогы * Футзалдан Азия кубогы * Футзалдан жастар арасындағы Азия Кубогы * Әйелдер арасындағы мини-футболдан Азия кубогы Қысқы спорт түрлеріне Азия чемпионаттары * Шайбалы хоккейден Азия чемпионаты * Коньки тебу спортынан Азия чемпионаты * Мәнерлеп сырғанаудан Азия чемпионаты Тағы қараңыз * Азия ойындары * Қысқы Азия ойындары * Жабық ғимараттағы Азия ойындары * Азия жағалау ойындары * Еуропа чемпионаты * Әлем чемпионаты