Николай Алексеевич Скрипник

Николай Алексеевич Скрипник (; 25 қаңтар 1872 жыл, Ясиноватая, Екатеринослав губерниясы, Ресей империясы – 7 шілде 1933 жыл, Харьков, Украина КСР) — Ресейдегі революциялық қозғалысқа қатысқан социал-демократ, Украин кеңестік саяси және мемлекет қайраткері, Украина КСР Ішкі істер халық комиссары (1921), Украина КСР Әділет халық комиссары және Бас прокуроры (1922–1927), Украина Халық ағарту комиссары (1927–1927) және 1933 жылғы 23 ақпаннан сол жылғы шілдеге дейін Украина КСР Халық Комиссарлары Кеңесі төрағасының орынбасары және Украина КСР Мемлекеттік жоспарлау комитетінің төрағасы, Украин КСР Ғылым академиясының академигі. Өмірбаяны Темір жол қызметкерінің отбасында дүниеге келген. Бастауыш білімін Барвенковская екі жылдық ауылдық мектебінде, одан кейін Харьков губерниясындағы Изюм мектебінде және Курск қаласындағы нағыз училищеде алды. Ол саяси өзін-өзі тәрбиелеумен айналысты, маркстік әдебиетті зерттеді. 1897 жылдан бастап ол өзін социал-демократиялық партияның саналы мүшесі деп санады. 1900 жылы Санкт-Петербург технологиялық институтына түсіп, революциялық қозғалысқа қатысты. Маркстік үйірменің белсенді қатысушысы, «Жұмысшылар туы» Петербург социал-демократиялық тобының мүшесі болды. Ол өзінің «ұрысқа бірінші қатысуын» 1901 жылғы наурызда Киев университетінде студенттерді саяси қудалауға қарсы наразылық шеруінде алды. Содан кейін алғаш рет тұтқындалып, Екатеринослав қаласына (қазіргі Днепр) жер аударылды. Содан кейін бірінен соң бірі жаңа жазалар мен бас бостандығынан айырулар басталды. Барлығы 15 рет тұтқындалып, 7 рет жер аударылған. Барлығы 34 жылға сотталып, бір рет өлім жазасына кесіліп, 6 рет қашып кеткен. Бүкілресейлік съездердің: кооперативтік кәсіпорындардың (1908), зауыт дәрігерлері мен өнеркәсіп өкілдерінің (1909) қатысушысы болды. «Искрадан» бастап көптеген партиялық басылымдарға белсене қатысты. 1913 жылы «Сақтандыру мәселелері» большевиктік заң журналын басқарды, 1914 жылы «Правда» газетінің редакциялық алқасының мүшесі болды. Саяси қызметі 1917 жылғы ақпан төңкерісі кезінде Скрипник Моршанскіде болып, содан кейін ол Тамбовқа көшті. Сол жылғы мамырдың соңында Петроградқа келді. Петроградта өткен фабрика-зауыттық комитеттердің бірінші конференциясында ол Орталық фабрика-зауыттық комитет кеңесінің хатшысы болып сайланды. 1917 жылғы маусымда өткен Бүкілресейлік кәсіподақтардың 3-конференциясында Скрипник өндірісті жұмысшы бақылауын және кәсіподақтар мен фабрика-зауыттық комитеттердің бірлескен жұмысын жақтады. Осыдан кейін Скрипник Бүкілресейлік Орталық Атқару Комитетіне зауыттық комитеттердің орталық кеңесінен енгізілді. Ол 1917 жылғы шілде-тамызда өткен РСДРП(б) 6-съезіне, Петроградтың зфабрика-зауыт комитеттерінің Орталық кеңесі атынан делегат болып сайланды. Скрипник «Партия және кәсіподақтар» атты баяндамасында зауыттық комитеттер мен кәсіподақтарды большевиктер платформасында біріктіру қажеттігі туралы айтты. Сондай-ақ бір мақсат жолында күресетін ұйымдардың іс-әрекетін біріктіру үшін партия мен кәсіподақтардың бір-бірінің арасында өкілдік етуін жақтады. Скрипник РСДРП(б) Орталық Комитетінің мүшелігіне кандидат болып сайланды. 1917 жылғы тамызда Орталық Комитет оған сақтандыру конференциясын ұйымдастыруды тапсырды. Сондай-ақ «Пролетарь» газетінің зауыттық және сақтандыру бөлімдерін, «Жаңа жол» журналының редакциясын басқарды. Скрипник 1917 жылғы қыркүйекте Демократиялық конференцияға қатысып, Парламентке дейінгі мүшелікке кірді. Ол билікті Кеңестердің қолына беруге шақырды. 1917 жылғы 10 қазанда Скрипник 4-Петроградтық зауыттық комитеттердің конференциясында сөз сөйлеп, онда зауыттық комитеттердің Бүкілресейлік конференциясын шақыру қажеттігін көрсетті. Ол сондай-ақ қорғаныс тактикасына қарсы болды және көтеріліске қатаң дайындықты талап етті. 1918 жылғы наурыздан бастап Скрипник Украина Халықтық хатшылығының (өндіріс) және Сыртқы істер халық хатшылығының төрағасы болды. Ол сондай-ақ Бүкілресейлік Орталық Атқару Комитеті Президиумының мүшесі және Украина Коммунистік партиясын ұйымдастырушылардың бірі болды. Алайда, сталиндік репрессия жағдайында Скрипникке украиндық буржуазиялық ұлтшылдармен байланысы бар деп негізсіз айып тағылды. Нәтижесінде ол өз-өзіне қол жұмсады. Отбасы Жұбайы — Раиса Леонидовна Хавина-Скрипник (1904, Гомель – 1938, Коммунарка, атылған). Скрипник өзін-өзі өлтіргеннен кейін ол қамауға алынды, бірақ көп ұзамай босатылды. Ол Мәскеуге көшіп келіп, Анилтрест рецепттік комиссиясында инженер болып жұмыс істеді. 1938 жылы тағы да тұтқындалып, 1938 жылғы 20 тамызда ату жазасына кесілді. Ұлы Николай балалар үйіне жіберіліп, соғыс кезінде майданда қаза тапты. Дереккөздер