kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
France Football

France Football — апта сайынғы француз футбол жаңалықтары журналы. 1946 жылдан бастап басылымдары жарық көрді. Еуропадағы ең беделді спорттық басылымдардың бірі. Негізінен еурокубоктар матчтарының фоторепортаждары мен статистикалық мәліметтері, сондай-ақ журналда Еуропалық лигалар туралы кеңінен жарияланады. France Football журналы 1927-1944 жылдары шыққан "Football" журналынан шықты, сонымен қатар Франция футбол федерациясының уақытша жартылай ресми баспа серіктесі болды. Бірінші нөмір 1946 жылдың 8 қаңтарында шықты. 1977 жылдың ақпан айынан бастап түрлі-түсті мұқабамен бекітілген беттермен жарияланады. Ішкі беттер әлі де түрлі-түсті емес, бірақ соңғы он жыл ішінде көптеген беттер түрлі-түсті суреттер шықты. Сату рекорды 1998 жылдың 14 шілдесінде, Франция құрамасының футболдан әлем чемпионатының финалындағы жеңісінен кейін екі күн өткен соң (520 000 дана сатылған) болатын. 1974 жылдан 1982 жылға дейін және 1997 жылдан 2013 жылға дейін аптасына екі рет (сейсенбі және жұма күндері) жарық көрді. 1978-1982 ж.ж. France Foot 2 деп аталды. 2013 жылдың сәуірінен бастап, тек сейсенбіде шығарылды. 2015 жылдың 21 қаңтарынан бастап (№ 3587) сәрсенбі күні шығады. 2008 жылдың 3 қарашасынан бастап журналдың уеб-сайтында Francefootball.fr күнделікті ақпараттық бюллетень шығады. Марапаттары Журнал "Алтын доп" сыйлығының құрылтайшысы болып табылады. Марапатты France Football бас редакторы Габриэль Ано тағайындады, ол өзінің әріптестерінен 1956 жылы Еуропадағы ең үздік ойыншыға дауыс беруді сұрады (жүлденің алғашқы иегері "Блэкпулдан" келген Стэнли Мэтьюз болды). 1959 жылдан бастап France Football сонымен қатар Франциядағы жылдың футболшысын таңдайды және 1970 жылдан бастап — "Жылдың Француз жаттықтырушысы" марапаты (бұл марапаттың соңғы иегері-Лоран Блан). 1968 жылдан 1990 жылға дейін Еуропалық командасы марапатталды. "Африкалық Алтын доп" марапаты 1970 жылдан 1994 жылға дейін әр күнтізбелік жылдың соңында берілді. Бұл марапат қазіргі уақытта Африка футбол конфедерациясының қолдауымен беріледі. Дереккөздер
Николя Пепе

Николя Пепе (; 29 мамыр 1995 жыл) — ивуарлық футболшы, шабуылшы. Карьерасы Клубтық Николя Францияның Мант-ла-Жоли қаласында ивуарлықтар отбасында дүниеге келді. Балалық шағында бірнеше франциялық клубтың академиясынан өтті. 2012 жылы Пуатье клубы сапында кәсіпқой карьерасын бастады. Бір маусымнан соң "Анже" клубына ауысты. 2015 жылы "Орлеан" клубына жалға берілді. 2017 жылы "Лилль" футболшысы атанды. 2018/19 жылғы маусымда Франция чемпионатында 22 гол соғып, Килиан Мбаппеден ғана артта қалды. Құрама 2017, 2019, 2021, 2023 жылдары Африка Ұлттары кубогына қатысты. Жетістіктері Командалық «Арсенал» (Лондон) * Кубка Англия кубогы: 2019/20 Кот-д’Ивуар *Африка Ұлттары Кубогы Жеке * УЕФА Еуропа лигасының символикалық құрамы: 2020/21 Дереккөздер Сілтемелер *[https://fbref.com/en/players/57e3f0c7/ Профилі]
Өлшек

Өлшек — жертөле үлгісімен салынған уақытша баспана. Түзде, егістік басында күннен қорғанып, демалу үшін қарапайым салынатын болған. Қабырғасының жартысы қазылған жер есебінен болса, жерден шыққан бөлігінің материалы шымнан, тақтатастан да тұрғызылады. Іші-сырты сыланбайды, төбесі ағаш бұтақтарымен, жыңғыл, жантақпен жабылып, оны жел ұшырып кетпес үшін үстінен балшық кесектері сияқты қолда бар салмақты материалдармен әр жерінен бастырып қояды. Дереккөздер
Футзалдан 2022 жылғы Еуропа чемпионаты

Мини-футболдан 2022 жылғы Еуропа біріншілігі — 2022 жылы 19 қаңтар мен 6 ақпан күндері Нидерланд стадиондарында өтті. Топтық турнир A тобы В тобы С тобы Д тобы Плей-офф Ширек финал Жартылай финал ---- 3 орын Финал Дереккөздер
Алтынкөл (станция)

«Алтынкөл» — Қазақстан темір жолы Алматы бөлімшесінің темір жол вокзалы. «Экспресс-3» коды: 707608. Жетіген – Алтынкөл учаскесінде орналасқан. Ол 2011 жылы Жетіген – Алтынкөл – Қытаймен шекара учаскесінің құрамында ашылды, 2012 жылдың қыркүйегінде жолаушылар пойыздарының қозғалысы басталды. Маршрут * * Дереккөздер Сілтемелер * [https://khorgos.biz/ru/info/city/523 ЖД Алтынкөл стансасы :: Өнім каталогы Қорғас ШЫХО]
Бішкек-2 (станция)

«Бішкек-2» — Қырғызстанның Бішкек қаласының орталығында орналасқан теміржол вокзалы. Ғимараттың жобасы мен құрылысы 1930 жылдары басталды. Жұмыс екі жылда аяқталды. 1938 жылы 1 мамырда станция ашылды. Бішкек-1 вокзалы қаланың батыс бөлігінде болса, бұл вокзал қала орталығында орналасқан. Маршрут * * Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [https://rasp.yandex.ru/station/9621799/?date=all-days Электр пойызы ыратамасы]
Монстрлар корпорациясы

{{Мультфильм|АтауыМонстрлар корпорациясы|Студия|Премьера2001 жылы 2 қараша (АҚШ) 2002 жылы 21 наурыз (Қазақстан)|ДистрибьюторыBuena Vista Pictures Distribution|Сайтыhttps://www.pixar.com/feature-films/monsters-inc#monsters-inc-1|Бюджеті115 млн $|rottentomatoesmonsters_inc|allrovi255531|bcdb_link23322|imdb_id0198781|Ұзақтығы=92 мин. * Стив Бушеми — Рэндалл Боггс * Джеймс Коберн — Генри Дж. Ватернұз III * Дженнифер Тилли — Селия Мэй * Боб Петерсон — Роз * Джон Ратценбергер — Йети * Фрэнк Оз — Джефф Фунгус * Дэниел Герсон — Недлмен және Смитти * Стив Сасскинд — Джерри Слугворт * Бонни Хант — Флинт ханым Пікір Rotten Tomatoes шолу агрегаторының сайты 96% мақұлдау рейтингісі туралы хабарлады, орташа балл 8,00/10, 197 шолуға негізделген. Metacritic орташа өлшенген мәнді қолданып фильмге 35 сыншының негізінде 100-ден 79-ге баға берді, бұл "жалпы жағымды пікірлерді" көрсетеді. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * * * * * *
Қазақстан Парламенті Мәжілісінің 2-сайланым депутаттары

1999 жылғы парламент сайлауында сайланды. # Айталы Амангелді Әбдірахманұлы # Алпысбеков Қуаныш Махмұтұлы # Асанов Владимир Байтениязович # Әбдиев Жазбек Ниетұлы # Әбділдин Серікболсын Әбділдаұлы # Әбдірахманов Серік # Әбілқасымов Ерасыл (2001 жылдан бастап) # Әбілов Болат Мұқышұлы (2000—2001) # Әлібаев Серікбай Бариұлы # Әлімжанов Исахан Молдаханұлы # Әмірғожин Хамит Айдарұлы # Байназаров Ғалым (2002 жылдан бастап) # Бәкір Әбдіжәлел Қошқарұлы # Бейсенбаев Асқар Асанұлы # Бисетаев Серікбай Жұмабекұлы # Веснин Виктор Николаевич # Дауылбаев Асхат Қайзоллаұлы (1999—2001) # Дворецкий Владимир Яковлевич # Дрожжин Сергей Васильевич # Дьяченко Сергей Александрович # Егоров Виктор Николаевич # Елеубаев Ұзаққали Биалайұлы (2002 жылдан бастап) # Ережепов Қайролла Жеткізгенұлы # Жалыбин Сергей Михайлович # Жүйріктаева Мәрия Беспайқызы # Землянов Валерьян Янович # Иванов Виктор Михайлович # Квятковская Татьяна Григорьевна # Келемсейіт Ермек Әбілмәжінұлы # Кемел Мырзагелді # Кенжебек Өмірғали # Косарев Владислав Борисович # Котович Валерий Николаевич # Көпеев Мұхамбет Жұманазарұлы # Көпенова Бақыт Қайыркешқызы # Көшқалиев Хакім Дүйсешұлы (1999—2002) # Қабанбаев Асқар # Қадырова Зәуре Жүсіпқызы # Қалдығұлова Сәния Мұсақызы # Қалиев Ғани Әлімұлы # Қалиұлы Жекен # Қараманов Ұзақбай Қараманұлы # Қасымов Ғани Есенкелдіұлы # Қонақбаев Серік Керімбекұлы # Қосмамбетов Төлебек # Лавриненко Юрий Иванович (1999—2002) # Макалкин Валентин Иванович # Максимонько Василий Владимирович (2002 жылдан бастап) # Мақашев Зейнула Мұхамедияұлы # Мәдинов Ромин Ризаұлы # Милютин Александр Александрович # Мужчиль Татьяна Евгеньевна # Мұқашев Рахмет Желдібайұлы # Мұртаза Шерхан Мұртазаұлы # Нығматулин Ерлан Зайроллаұлы # Омаров Шәріп Омарұлы # Оңғарсынова Фариза Оңғарсынқызы # Оразәлинов Шәймерден Әбілмәжінұлы # Оспанов Марат Тұрдыбекұлы (2000 жылы қайтыс болды) # Рамазанов Еркін Аманоллаұлы # Рахметов Ержан Оразұлы # Рүстемов Нұрбах Тұрарұлы # Сағдиев Мақтай Рамазанұлы # Сарманов Ерғали Сатыбалдыұлы # Сәбден Оразалы Сәбденұлы # Сәрпеков Рамазан Құмарбекұлы (1999—2002) # Сәрсенов Нұрдәулет Жұмағұлұлы # Сисенбаев Тагир Мұсаұлы (1999—2002) # Сорокин Борис Владимирович # Сыздықов Тито Уақапұлы # Тәкенов Болат Долдаұлы # Тоқтасынов Төлен Мұхамедиұлы (2000—2004) # Төлеметов Қуанышбек # Трошихин Михаил Васильевич # Тұрлыханов Дәулет Болатұлы # Тұрысов Қаратай Тұрсынұлы (2004 жылы қайтыс болды) # Тұяқбай Жармахан Айтбайұлы # Тышанов Амалбек Қозыбақұлы # Тінікеев Мұхтар Бәкірұлы (2002 жылдан бастап) # Черкашина Алимпиада Ивановна # Чиркалин Иван Федорович # Шаекин Рауан Михайлұлы # Шалабаев Қайрат Ғабдолұлы # Щербинин Николай Иванович Дереккөздер
Нейроғылым

дар, Сантьяго Рамон-и-Кахаль (1899)]] Нейроғылым — жүйке жүйесін ғылыми зерттейтін ғылымдар тұтастығы. Бұл физиологияны, анатомияны, молекулалық биологияны, даму биологиясын, цитологияны, информатиканы және нейрондар, глия және нейронды желілердің іргелі және туынды қасиеттерін түсіндіруге арналған математикалық модельдеулерді өзара біріктіретін көпбейінді зерттеу жүйесі. Эрик Кандел үйренудің, жадында сақтаудың, іс-қылықтың, сезінудің және зерденің биологиялық негіздерін түсінуді биологиялық ғылымдарының "эпикалық тәуекелі" (epic challenge) ретінде сипаттаған болатын. Нейроғылымның ауқымы уақыт өте дамып, жүйке жүйесін әртүрлі масштабта зерттеу үшін қолданылатын түрлі тәсілдерді қамтыды. Нейроғалымдар қолданатын техникалар жеке нейрондардың молекулалық және жасушалық зерттеулерінен ұлғайып, мидағы сенсорлық, моторлық және танымдық міндеттерді кескіндеуге дейін кеңейді. Нейроғылым салалары Қазіргі заман нейроғылымы сы бар науқас басының парасагиттальды МРТ]] Нейроғылымның жаңатехнологиядағы қолданысы Нейроморфті компьютер чиптері Нейроғылым тарихы Нейроғылым саласындағы Нобель лауреаттары Дереккөздер
Финляндия ұлттық футзал құрамасы

Мини-футболдан Финляндия құрамасы — Халықаралық мини-футбол жарыстарында Финляндияның намысын қорғайтын құрама. Тарихы Құрама 1990 жылдардың соңында құрылды, 1998 жылы 21 қазанда тұңғыш ойынын Мажарстанға қарсы өткізіп, 4:7 есебімен ұтылды. Әзірше әлем чемпионатына қатыспаған. 2022 жылы тұңғыш рет Еуропа чемпионатына қатысып, Қазақстан, Италия, Словения құрамаларымен бір топқа түсті. Топта екінші орын алып, 1/4 финалға жолдама алды. Дереккөздер Сілтемелер * [https://www.palloliitto.fi/jalkapallouutiset/suomi-voitti-gronlannin-nordic-futsal-cupissa Рalloliitto.fi]
Өңір (география)

Өңір — халықтық географияда көлемі жағынан аса ауқымды, ұзыннан-ұзақ созылып жатқан әртүрлі аймақ өлкелерді қамтитын жер. Халық тілінде өңір деп әуелде «киімнің бір-біріне қарама-қарсы екі алдыңғы бойын» да атайды. Осыған ұқсайтын, ұзыннан-ұзаққа созылып екі жақ жағалауы жарыса жаткан аса ірі өзен-сулы жерлерді Жайық өңірі, Торғай өңірі, Сыр өңірі, Ертіс өңірі, Іле өңірі, Қаратал өңірі т.б. деп атаған. Өңір термині таумен байланысты да айтылады: Алтай өңірі, Жетісу өңірі, Алатау өңірі, Қаратау өңірі, Ұлытау өңірі, Мұғалжар өңірі т.б. Өңір атауы аймақ, өлке сөздерімен мағыналас қолданылатын реттері бар. Бірақ өлке атауы, түптеп келгенде, елді мекен, ал аймақ көбіне-көп ертеректегі әкімшілік-территориялық бөлініспен байланысты айтылған. Өңір атауының олардан негізгі айырмашылығы - аталмыш жерлердің негізгі табиғи ерекшеліктеріне, сол жерлердің жаратылыс орайына қарай халықтың шаруашылық өмірімен байланысты жайттарын да қамтиды. Мысалы: мақталы өңір, күрішті өңір, астықты өңір, малды өңір т.б. Дереккөздер
Каратэден әлем чемпионаты

Каратэдан әлем чемпионаты — Əлем каратэ федерациясымен ұйымдастырылады. Ерлер үшін алғашқы чемпионат 1970 жылы өткізілді, ал әйелдер үшін 1980 жылы. Чемпионаттар тізімі Жалпы медальдар саны Сыртқы сілтемелер * [http://www.wkf.net/ Official WKF site] * [http://www.karaterec.com/en/ World Karate Federation Results] * [http://www.bestsports.com.br/db/cmpmedpag.php?cmp49&lang2 Medal Table]
Өре киіз

Өре киіз — тығыз әрі шымыр басылған, ұзындығы үш құлаштан асатын көлемді киіздің атауы. Әдетте халық арасында киіз деп бетіне ою-өрнек бастырылмай, тек шымқай бір түсті жүннен ғана басылған бұйымды атаса, өре киіз деп бетіне көркемдеп түрлі өрнек бастырылған текеметті де атай береді. Дереккөздер
Помази

Помази (; ) — қалың, жұмсақ түкті мата. Матаның помази атауы ХХ-ғасырдың екінші жартысында қолданыстан шығып қалып, көбінесе байка, фланель деген атпен белгілі. Помази жұмсақ және жылы болуына байланысты, көбінесе іш киім, нәрестенің жөргек-жаялықтарын тігуге қолданылған. Сонымен қатар помази жұмсақтығына байланысты шұлғауға да пайдаланған. Дереккөздер
Помбарқыт

Помбарқыт — жібектен тоқылатын, барқыт тектес жұқа келген қымбат мата. Көбінесе әйелдердің киімін тігуге қолданылады. Помбарқыттың басқа мата түрлерінен айырмашылығы төгіліп тұратын жұқалығында және жалтырап тұратындығында. Дереккөздер
Словакия ұлттық футзал құрамасы

Словакия мини-футбол құрамасы — Халықаралық мини-футбол жарыстарында Словакияның намысын қорғайтын құрама. Тұңғыш ойынын 1992 жылы 21 наурызда ТМД құрамасына қарсы өткізіп, 3:8 есебімен ұтылды. 2022 жылы тұңғыш рет Еуропа чемпионатына қатысып, Ресей, Хорватия, Польша құрамаларымен бір топқа түсті де, екінші орынмен 1/4 финалға шықты. Ірі турнирлерде Әлем чемпионаттарында * 1989-2020 Қатыспаған Еуропа чемпионаттарында * 1996 - 2018 — Қатыспады * 2022 - Топтық кезең Дереккөздер Сілтемелер * [https://web.archive.org/web/20081026154406/http://www.futbalsfz.sk/en/ https://web.archive.org]
Әзербайжан ұлттық футзал құрамасы

Мини-футболдан Әзірбайжан құрамасы — халықаралық мини-футбол жарыстарында Әзірбайжанның намысын қорғайтын құрама. 2016 жылы тұңғыш рет әлем чемпионатына қатысып, ширек финалға жетті. Еуропа чемпионатына 6 рет қатысты (бірінші рет 2010 жылы). Жоғары көрсеткіші — 4 орын (2010). Дереккөздер Сілтемелер * [http://www.affa.az/?lg=en Official website]
Босния және Герцеговина ұлттық футзал құрамасы

Босния және Герцеговина мини-футбол құрамасы —Халықаралық мини-футбол жарыстарынды Босния және Герцеговинаның намысын қорғайтын құрама команда. Турнирлерде Әлем чемпионаты * 1989 — 1996 — қатыспады * 2000 — 2021 — іріктеуден өте алмады Еуропа чемпионаты * 1996 — қатыспады * 1999 — 2018 — іріктеуден өте алмады * 2022 — топтық кезең Дереккөздер Сілтемелер *[http://sportsport.ba/tag/futsal_reprezentacija_bih SportSport] *[http://www.uefa.com/teamsandplayers/teams/futsalteama/team=760094/profile/index.html UEFA]
Душан Влахович

Душан Влахович (; 2000 жылы 28 қаңтарда туған, Белград, Сербия, ЮОР) — сербиялық футболшы, "Ювентус" клубы мен Сербия құрамасының шабуылшысы. Клубтық мансап Партизан Влахович 2000 жылы 28 қаңтарда Белградта дүниеге келген. Балалық шағында ол қаладағы ең танымал "Альтина Земун" футбол мектебінде ойнады. "Партизан" академиясына ауысып, Влахович өзін жақсы көрсетті. Партизанға ауысқаннан бір жыл өткен соң, ол алғашқы кәсіби келісімшартқа қол қойды. Сол кезде шабуылшы небәрі 15 жаста еді. 2016 жылдың басында Душан 16 жасқа толғанда, ол негізгі командамен бірге жаттыға бастады. Оның гол соғуға деген ұмтылысын сол кездегі Партизан жаттықтырушысы Иван Томич атап өтті. Маман жас жігітті "Милан" аңызы Филиппо Индзагимен салыстырды. Екі жыл ішінде Сербияның үздік командаларының бірінде Влахович Андерлехт, Арсенал және Ювентус сияқты бірнеше еуропалық клубтардың назарын өзіне аудартты. Партизан барлық ұсыныстарды қабылдамады, бірақ 2017 жылдың жазында жас шабуылшы Фиорентинамен алдын ала келісімшарт жасасты, бұл басшылықтың наразылығын тудырды. Влахович Италияға жіберілмеді және ол өзінің 18 жасқа толуына дейін клубпен жаттығуды жалғастырды. Фиорентина 2018 жылдың шілде айының басында Влахович италиялық "Фиорентина" клубымен 2023 жылдың 30 маусымына дейін келісімшарт жасасты. Трансфер сомасы 1,5 миллион еуроны құрады. Әкімшілік нормаларға байланысты ол 2018 жылдың 1 шілдесіне дейін ойнай алмады. 2019/20 маусымында Влахович негізгі командаға қосылды. 2019 жылдың 18 тамызында Влахович "Фиорентина" үшін алғашқы голын соғып, Италия кубогында "Монцаны" 3:1 есебімен жеңді. 2020/21 маусымында Влахович бастапқы құрамда негізгі ойыншылардың бірі болды, әсіресе Чезаре Пранделли Фиорентинаға бапкер болып келгеннен кейін ерекше көзге түсті. Шабуылшы 2020/21 маусымын 21 голмен аяқтап, А сериясының үздік жас ойыншысы атағын жеңіп алды. 2021/22 маусымын Италия кубогында "Козенца" клубын 4-0 жеңісімен бастады. 2021 жылдың 31 қазанында "Специя" клубына қарсы хет-трик жасады. 2021 жылдың 19 желтоқсанында Влахович күнтізбелік жыл бойынша А Сериясы лигасында өзінің 33-ші голын соқты, сонымен қатар ол 2020 жылы Криштиану Роналдумен бірге А сериясында осындай нәтижеге қол жеткізген жалғыз ойыншы болды. Ювентус 2022 жылдың 28 қаңтарында Влахович өзінің 22 жасқа толған туған күнінде "Ювентус" клубымен төрт жылдық келісімшартқа қол қойды. Трансфер сомасы 70 миллион еуроны құрады және нәтижелерге байланысты 10 миллион еуро бонус ретінде қарастырылды. Жетістіктері ; «Партизан» * Сербия кубогының иегері: 2015/16, 2016/17 Дереккөздер
Индорхоккейден Азия кубогы

Ерлер арасындағы индорхоккейден Азия кубогы — ерлер ұлттық құрамалар үшін 2008 жылдан бастап екі жылда бір рет Азия Хоккей Федерациясымен ұйымдастырылатын индорхоккейден халықаралық жарыс. Жеңімпаздары және жүлдегерлері Жалпы медальдар саны Сыртқы сілтемелер * [https://web.archive.org/web/20120808235423/http://asiahockey.org/Files/Indoor%20Asia%20Cup.pdf Asia Cup]
Таным нейроғылымы

мен байланысты воксель кластерлерінің бөлінген желісін көрсетті. Желі бірнеше фронтальды, уақытша және париетальды аймақтардан, соның ішінде әдепкі желідегі аймақтардан тұрды: сол жақ прекунеус, оң жақ PCC және екі жақты IPL. Желі сонымен қатар дұрыс DLPFC, ECN негізгі аймағы, сондай-ақ дұрыс ACC және екі жақты инсула, салиенс желісінің негізгі аймақтарын қамтиды2. Бұған қоса, желі уақытша лобтардағы бірнеше маңызды кластерлерді (мысалы, екі жақты ортаңғы уақытша гирус; MTG), семантикалық және эпизодтық жадты қалпына келтірумен байланысты аймақтарды қамтыды. Біріктірілген жалпы ми MVPA дивергентті ойлаумен байланысты ми аймақтарының бөлінген желісін, соның ішінде әдепкі, орындаушы және белсенді желілердің бірнеше негізгі аймақтарын анықтады.]] Таным нейроғылымы — ментал процесстерге қатысты мидағы нейронды байланыстарға арнайы назар аудара отырып, таным астарында жатқан биологиялық процестер мен аспектілерді зерттейтін ғылым саласы. Ол танымдық белсенділіктер мидағы нейрондық тізбектердің әсеріне қалай ұшырайтыны және басқарылатыны туралы сұрақтарға жауап қарастырады. Таным нейроғылымы – нейроғылымның да, психологияның да тармағы болып, әрекет нейроғылымы, таным психологиясы, физиологиялық психология және сезім нейроғылымы секілді пәндермен қабаттасып, астасып жатады. Таным нейроғылымы таным ғылымындағы теорияларға және нейроғылымдар мен есептік моделдеудің дәлелдемелері мен уәждерін пайдаланады. Дереккөздер
Til-Qural

Тіл-Құрал (Til-Qural) – ойын тәсілдерін қолдана отырып, қазақ тілін үйренуге және қолдануға арналған тегін платформа. Жобаны "Тіл-Қазына" компаниясы әзірледі, 2019 жылы іске қосылды. Сервис тіркелгеннен кейін tilqural.kz веб-порталда, iOS, Android операциялық жүйелері бар мобильді қосымшаларда қолжетімді. Оқыту әдістемесі: Tilqural қазақ тілін өз бетінше үйренудің 5 деңгейінен тұрады: * А1-қарапайым деңгей; * А2-базалық деңгей; * В1-орта деңгей; * В2-ортадан жоғары деңгей; * С1-жоғары деңгей. Әр деңгейде бірнеше тақырыптық сабақтар бар. Пайдаланушы әр тақырыптық сабақты жаңа сөздерді үйренуден бастайды. Әрі қарай пайдаланушы үйренген сөздерін тыңдап, оқып, жаза алады. Және сөйлеуді бекіту үшін жаттығуларды орындайды. Сондай-ақ әр сабақта пайдаланушы жаттығулардың көмегімен жаңа сөздерді бекітеді. Жеке кабинетте пайдаланушыға оқу барысы көрсетілген журнал қолжетімді. Tilqural қолданушыға қызық материалдар арқылы қазақ тілін үйретеді: * бейнероликтер – орыс тіліндегі субтитрі бар қазақ тіліндегі фильмдер мен мультфильмдерден үзінділер; * мәтіндер – қазақша мәтіннің дыбысталуы және мәтіннің орысша аудармасы бар қазақстандық және шетелдік шығармалардан үзінділер; * қазақ тіліндегі фразалардың аудио дыбысталуы және орыс тіліне аудармасы бар тақырыптық фразалар (70 санат); * сабақтардан алынған сөздердің тақырыптық сөздігі. Сондай-ақ пайдаланушылар қазақ тілін өз бетінше үйренуге арналған түрлі оқулықтарды pdf форматында жүктей алады. Tilqural сервисінде өз курстарын, топтарын құруға және курсқа басқа қатысушыларды шақыруға мүмкіндік бар. Tilqural-да тіл үйренудің барлық функциялары тегін. Тағы қараңыз: * [https://play.google.com/store/apps/details?idkz.tilqazyna.tilqural&hlen_US&gl=US Android мобильді қосымшасы] Дереккөздер
Termincom

Termincom — қазақ терминологиясы жайлы толық мәлімет беретін сайт. Сайт Қазақстан Республикасы Үкіметінің жанындағы терминологиялық комиссия бекіткен терминдерді пайдалану үшін, салааралық терминологиялық қорды біріздендіру және жетілдіру үшін пайдаланылады. Сайт 2016 жылы 20 қазаннан бастап іске қосылған. Сайт құрылымы # Термин; # Алаң; # Мақалалар; # Кітаптар; # Библиография; # Тұлға&Терминология; # Мектеп терминологиясы; # Авторизация және тіркеу жүйесі; # Жеке кабинет және пайдаланушылар. Сайттың мүмкіндігі * қазақ немесе орыс тілінде енгізілген терминдердің автоматты түрде аудармасын көрсетеді; * терминнің қай салаға тиесілі екендігі және қай жылы бекітілгендігі туралы ақпарат береді; * Қазақстан Республикасы Үкіметінің жанындағы Республикалық терминологиялық комиссия мүшелері бекітуге ұсынылатын терминдерді сайттың Алаң бөлімінде талқылайды, дауыс береді, пікір қалдырады, ұсыныстарын береді; * Алаңнан кейін Комиссия отырысында талқыланған терминдер шешім шыққаннан кейін «Termincom.kz» сайтының «Термин» бөлімінде жарияланады. Сайтты пайдаланушылардың мүмкіндігі * Іздеген термині туралы ақпарат ала алады (қай салаға тиесілі, бекітілген не бекітілмеген термин екендігі, бекітілген жылы және т.б.); * термин жайында ұсыныс беріп, сауал жолдай алады; * белгілі терминолог ғалымдардың, сала мамандарының бейнедәрістерін тыңдап, мақалаларын оқи алады; * сайттағы терминологиялық еңбектер мен сөздіктердің электронды нұсқасын оқи алады. Соңғы өнімді нәтиже * Қазіргі уақытта сайт қорында 379465 термин бар, 31611 термин Республикалық терминология комиссиясында бекітілген. (Ескерту: сандық мәлімет 2022 жылғы 13 қаңтардағы күн бойынша); * Мектеп терминологиясы бөлімінде 2254 термин сынып және пән бойынша жинақталған; * «Termincom.kz» сайтының iOS және Android жүйелеріне арналған мобильді қосымшасы бар. Тағы қараңыз * [https://www.instagram.com/termincom.kz/ Instagram] * [https://www.facebook.com/termincom Facebook] * [https://www.youtube.com/channel/UC7JoLjK5dLLHjk3EB02R-bw Youtube] * [https://t.me/termincom_bot TelegramBot] * [https://play.google.com/store/apps/details?idkz.termincom&hlru&gl=US Android мобильді қосымшасы] * [https://apps.apple.com/kz/app/termincom/id1329341491 IOS мобильді қосымшасы]
Суықтөбе (тау, Жетіжол жотасы)

Суықтөбе – Жетіжол жотасының шығыс бөлігінде орналасқан тау сілемі. Географиялық орны Алматы облысы Жамбыл ауданы жерінде орналасқан. Жер бедері Абсолюттік биіктігі 3273 м, ұзындығы 14 км, енді жері 5 км. Жер бедері орта таулық, жалдары тегістелген, беткейлері тік, сай-жыралармен тілімденген. Оңтүстік-шығыс баурайынан Қастек, солтүстігінен Жиренайғыр өзендері бастау алады. Геологиялық құрылымы Негізінен тас көмір кезеңінің кристалдық тақтатасынан, гнейстен, кейбір тұсында жер бетіне шығып жатқан гранитоидтардан түзілген. Өсімідігі Тауалдының далалық қоңыр топырақты белдеуінде (800 – 1400 м) бидайық, тарғақ шөп, бозшағыл, т.б. шөптесіндер өседі. 1400 – 2600 м биіктіктегі шалғынды қара топырақты жерлерінде орман сирек кездеседі, үстіртті-жонды белдеуінде (2600 м-ден биікте) доңызот, самалдық, байғұт, субальпілік шалғын өскен. Дереккөздер
Әйелдер арасындағы индорхоккейден Азия кубогы

Əйелдер арасындағы индорхоккейден Азия кубогы — əйелдер ұлттық құрамалар үшін 2009 жылдан бастап екі жылда бір рет Азия Хоккей Федерациясымен ұйымдастырылатын индорхоккейден халықаралық жарыс. Жеңімпаздары және жүлдегерлері Жалпы медальдар саны Сыртқы сілтемелер * [https://web.archive.org/web/20120808235423/http://asiahockey.org/Files/Indoor%20Asia%20Cup.pdf Asia Cup] * [http://www.asiahockey.org/ Asian Hockey Federation]
Ерлер арасындағы индорхоккейден әлем чемпионаты

Ерлер арасындағы индорхоккейден əлем чемпионаты — ерлер ұлттық құрамалар үшін 2003 жылдан бастап төрт жылда бір рет Халықаралық Хоккей Федерациясымен ұйымдастырылатын индорхоккейден халықаралық жарыс. Жеңімпаздары және жүлдегерлері Жалпы медальдар саны Сыртқы сілтемелер *[http://www.fih.ch/events/indoor-world-cup/ FIH website]
Африка Ұлттары Кубогы 2021 (финал)

Африка Ұлттары Кубогы 2021 (финал) — 2021 жылғы футболдан Африка чемпионатының финалдық ойыны. 2022 жылы 6 ақпан күні Камерун астанасы Яундедегі "Поль Бийя" стадионында Сенегал және Мысыр құрамаларының арасында өтті. Негізгі және қосымша уақытта есеп ашылмады. Пенальти сериясында Сенегал 4:2 есебімен басым болды. Матч Детальдар Статистика Тағы қараңыз * Африка Ұлттары кубогы 2021 Дереккөздер Сілтемелер *
Әйелдер арасында индорхоккейден әлем чемпионаты

Əйелдер арасындағы индорхоккейден əлем чемпионаты — əйелдер ұлттық құрамалар үшін 2003 жылдан бастап төрт жылда бір рет Халықаралық Хоккей Федерациясымен ұйымдастырылатын индорхоккейден халықаралық жарыс. Жеңімпаздары және жүлдегерлері Жалпы медальдар саны Сыртқы сілтемелер *[http://www.fih.ch/events/indoor-world-cup/ FIH website]
Саты (баспа)

Саты — үйдің төбесіне, қораның үстіне және басқа кез келген биік жерге шығуға арналған, екі таянышы бар ағаш құрал. Көне түркі тілінде тұрғы деп аталған. Сатының қарапайым түрі ұзындығы, көбінесе 2,5-3 метрге дейін екі қатар қойылған сырғауылға баспалдақ кағып жасалады. Әдетте мұндай сатыны шығатын биіктікке тіреп қолданады. Қазақ елінің түрлі аймақтарында «саты» ұғымында қолданылатын көптеген атаулар қалыптасқан. Мәселен, сатыны Қазақстанның батыс өңірінде баспа, баспағаш, баспалдақ, сатыағаш, теппе деп атаса, Қызылорда аймағы мен Түркіменстан, Өзбекстан, Қарақалпақстан жерінде тұратын қазақтар зәңгі, сайбы, зәмбер деп, Шығыс Қазақстан өңірінде басқыш, шыққыш деген атаулары, оңтүстік-шығыс аудандарда тепкіш тәрізді атаулары кездеседі. Дереккөздер
Бек Берді батыр Жүкейұлы

Бек Берді батыр Жүкейұлы – Орта жүз ішінде Керейдің Тұрғақ руы Бүркүт тармағынан тарайды. Керей ханы Тұғырыл ханның ұлы Тайбұға Ұлысының негізін қалаған Тайбұға ханның 17-ші ұрпағы. Берді батыр Абылай сұлтан, Әбілмәмбет сұлтан, Ералы сұлтандардың тұсында қолбасшы, дипломат (елші) болды. 1728 жылы Торғай даласында болған шайқаста жоңғарларға қарсы соғысқан. Жеңіске жеткен қазақ жасақтары оларды сол бетінде Іле өңіріне дейін тықсырып тастайды. Берді батыр туралы орыс деректерінде былай делінген: «1737 г. – Коменданту Орской крепости полковнику Б.Л. Останкову. Я, Абулмамбет-салтан, всемилостивой государыне челом бью, г-ну подполковнику Борису Лукичу челобитье. Какое с нами слово положено, в том и ныне стою; и какие присланы будут от е.и.в. ко мне указы, и те прислать з Бекбердеем. А е.и.в. состою в верности и по ея указам служить готов, и чтоб и к нам посланцы от вас были и посланы были без опасности. К подлинному переводу ахун Мансур Абдрахманов подписался по татарски». Ұрпақтары Шежіре бойынша Берді батырдан Баба, Тайшыбек, Ораз, Төртқара, Бесқара, Күбі, Жолдыбай, Жәпек тарайды. Ақмола облысы Көкшетау уезі ауыл кестесі, 1907 жылы Қотыркөл болысында Берді атасынан тараған Төртқарин Саржан Баймырзабұлақ ауылында, Бесқарин Қоймамбай Шоққызыл Баймырза ауылында, Сейтенов Жандос Жөкейкөл ауылында, Сарғазақов Жақан Бесағаш ауылында, Бабин Мұқан ІІ-ші Ұзынқарағай ауылында, Тәжібек (Тайшыбек) Жалмағамбет І-ші Ұзынқарағай ауылында тұрғандары туралы баяндалады. Дереккөздер Әдебиеттер
Зима (Савичева әні)

«Зима» — Юлия Савичеваның үшінші альбомындағы сингл. Бұл ән үшін оған «Қазақстандағы Алтын граммофон» сыйлығы берілді. Әнге бейнеклиптің тұсаукесері 2008 жылдың 13 наурызында өтті. Режиссёрі Алексей Андрианов болды. Ән TopHit порталының чартында 18 орынға көтерілді. Дереккөздер Сілтемелер *
Интернализм

Интернализм (кейде интерналдылық, ) — ішкі өзілік мағынасындағы "интернал" (internal) сөзі арқылы жасалған тезис болып, ол "өзі арқылы өзін түсіндіру" сипатындағы философиялық теория ретінде дүниедегі ешбір факт адамның ішкі қалауы мен нанымынан тәуелсіз түрдегі пайымдамалармен (reasons) қамтамасыз ете алмайды деген тезис. Бұл өз кезегінде пайымдамаларды дүниенің объективті белгілерімен анықтау керек деп есептейтін экстернализм (externalism) тезисіне салыстырмалы дәріптеледі. Интернализм ме экстернализм философия салаларындағы түрлі тақырыптарды түсіндірудің қарама-қарсы жолдары есептеледі. Бұл тақырыптарға мысалы адам мотивациясы, білім, негіздеу, мағына және ақиқат қатарлылар жатады. Ғылыми танымдағы интернализм Интернализм ғылыми білімнің ішкі табиғатымен байланысты факторларды ғылымның дамуының қозғаушы күші ретінде таниды, бұл ішкі факторлар ғылымның ішкі қажеттіліктері, оның мақсаттары, проблемалары және зерттеу бағдарламалары. Ғылымның дамуын кез-келген сыртқы факторларға тәуелді емес ғылыми білімнің әртүрлі формалары мен элементтерінің өзара әрекеттесуінің өзін-өзі ұйымдастыратын процесі ретінде қарастыруға болады. Интернализм ХХ ғ-дың 30-жылдары қалыптасты. экстернализмге қарсы тезис ретінде ғылымның генезисі кезеңінде де, ғылыми білімнің дамуының барлық келесі кезеңдерінде де әлеуметтік факторлардың іргелі рөлін атап өтті. Интернализмнің негізгі өкілдері: Декарт (түйсігі), позитивистер, Поппер, Гуссерль. Мысалы, Карл Поппер интернализм тұжырымдамасының ғылыми танымдағы маңызды негіздемесін берді, ол шындықтың 3 тәуелсіз, себептік байланыссыз үш әлемін сипаттады, олар физикалық әлем, психикалық әлем және білім әлемі. Дереккөздер
Экстернализм

Экстернализм (кейде Экстерналдылық, ) — сана философиясындағы маңызды бір тезис болып, ол зерделі сананы жүйке жүйесінде (немесе мида) болып жатқан нәрселердің нәтижесі ғана емес, сондай-ақ ол субъектіден тысқары шындықтардың да нәтижесі. Ол сананы тек жүйке әрекетімен ғана түсіндіретін интернализмге қарама-қайшы ұстанымда. Экстернализм дегеніміз сана дегендік ми, немесе ми функциялары дегендік емес деген сенім. "Сана дегеніміз не?" деген мәселеге қатысты экстернализмнің әртүрлі нұсқалары бар. Экстернализм сыртқы факторлардың жүйке жүйесене жасаған ықпалына көбірек сәуле түсіреді. Бір ұшқары (extreme) көзқарас бойынша, сана сыртқы факторларға тәуелді болуы мүмкін. Ал, кері түрдегі ұшқары көзқарас бойынша, сана сыртқы факторларға сөзсіз тәуелді. Экстернализмдік не жүйке жүйесі ішінара, немесе толығымен сыртқы процестерден құралатыны туралы, немесе олармен бірдей екендігі туралы ұшқары көзқарастарды дәріптейді. Экстернализм теориясының тағы бір маңызды өлшемі - сананың қандай аспектіге саятыны туралы. Кей экстерналистер сананың танымдық аспектісіне назар аударады, мысалы Энди Кларк, Дэвид Чалмерс, Шон Галлахер және басқалары. Ал, өзгелері не сананың феноменалды аспектісіне, немесе зерделі санаға көңіл аударады. Кейбір философтар зерделі феноменалды мазмұн мен белсенділікті қарастырады, мысалы, Уильям Ликан, Алекс Бирн, немесе Франсуа Тонно, Тид Роквелл, немесе Риккардо Манзотти. Дереккөздер
Биатлоннан әлем чемпионаты

Биатлоннан әлем чемпионаты — Халықаралық биатлон кеңесімен (, IBU) ұйымдастырылатын халықаралық жарыстар. Чемпионаттар Жалпы медальдар саны Сыртқы сілтемелер * [http://sports123.com/bia/index.html Sports 123 biathlon results] * [http://services.biathlonresults.com/Schedule.aspx Biathlon results]
Сигнал (тау)

Сигнал – Үбі жəне Иванов жоталары аралығындағы тау. Географиялық орны Шығыс Қазақстан облысы Риддер қалалық әкімдігіне қарасты аумақта, Үлбі кентінің солтүстік-батысында 7 км жерде орналасқан. Жер бедері Абсолюттік биіктігі 1048 м. Батыстан шығысқа қарай ендік бағытта 4 км-ге созылған, енді жері 2 км. Беткейі тіктеу, оңтүстік жəне шығыс беткейінде таудың түпкі жыныстары шығып жатыр. Өсімдігі Етегі мен төменгі беткейінде аралас сирек орман ағаштары өскен. Оңтүстігінен Черемшанка – Үлбі автомобиль жолы өтеді. Дереккөздер
Сеструха

Сеструха – Үбі жотасының солтүстік бөлігіндегі тау. Географиялық орны Шығыс Қазақстан облысы Глубокое ауданы Зимовье ауылының солтүстік-шығысында 55 км-дей жерде орналасқан. Жер бедері Абсолюттік биіктігі 1544 м. Солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай 7 км-ге созылған, енді жері 5 км. Беткейі тіктеу, өзен жəне тауаралық аңғарлармен тілімденген. Солтүстік жəне батыс беткейлерінен Сакмариха өзенінің салалары бастау алады. Өсімдігі Таудың төменгі беткейінде шыршалы-самырсынды, кей жерлерде көктеректі-қайыңды орман алып жатыр. Атырабы – шабындық жəне жайылым. Дереккөздер
Синюха (тау, Үбі жотасы)

Синюха – Үбі жотасының орта бөлігіндегі тау. Географиялық орны Шығыс Қазақстан облысы Глубокое ауданы жəне Риддер қалалық әкімдігіне қарасты аумақта орналасқан. Жер бедері Абсолюттік биіктігі 1962 м. Батыстан оңтүстік-шығысқа шамамен 16 км-ге созылған, енді жері 7–8 км. Беткейі тіктеу бірнеше жоталардан, пішіні күрделі аңғарлардан тұрады. Геологиялық құрылымы Геологиялық құрылымы кристалды тақтатас, əктас, граниттен түзілген. Өсімдігі Етегін дала өсімдіктері, 1000 м-ге дейінгі беткейін шыршалы-самырсынды орман алып жатыр. Одан жоғарғы белдеуі жалаңаштанған. Таудан Солүстік Үлбі, Бутачиха, Тихая, Журавлиха өзендерінің көптеген салалары бастау алады. Дереккөздер
Синюха (тау, Үлбі жотасы)

Синюха – Үлбі жотасының солтүстік бөлігіндегі тау. Географиялық орны Шығыс Қазақстан облысы Алтай ауданы Серебрянск қаласының солтүстік-шығысында 37 км жерде орналасқан. Жер бедері Абсолюттік биіктігі 1840 м. Солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 12 км-ге доға тəріздес созылған, енді жері 4–5 км. Ірі жоталар өзен, тауаралық аңғарлармен тілімденген. Жер бедері күрделі, шығыс беткейі тік жарқабақты келген. Өсімдігі Өзен аңғарлары мен аласа беткейлерде қайың, терек, самырсын, майқарағай, мойыл, қарақат, таңқурай, долана, т.б. өседі. Оңтүстік-батысында Артамановка, оңтүстік-шығысында Қызылқарағай жотасы бар. Дереккөздер
Синюха

Қазақстан: * Синюха – Үбі жотасының орта бөлігіндегі тау. * Синюха – Үлбі жотасының солтүстік бөлігіндегі тау. Ресей: * Синюха – Ресейдегі өзен. Краснодар өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. * Синюха – Ресейдегі өзен. Иваново облысы, Владимир облысы, Ярославль облысы жер аумақтарынан ағып өтеді. * Синюха – Ресейдегі өзен. Краснодар өлкесі жер аумақтарынан ағып өтеді. * Синюха (Булгаковка) – Ресейдегі өзен. Иваново облысы, Владимир облысы, Ярославль облысы жер аумақтарынан ағып өтеді.
Суыр күні

Суыр күні — 2 ақпанда АҚШ пен Канадада тойланатын мереке. Ескі наным бойынша, көктемнің қаншалақты ерте келетінін суырдың әрекетінен болжауға болады. Егер осы күні қысқы ұйқыдан оянған суыр іннен шығысымен тез ішке оралса, қыс тағы алты аптаға созылады-мыс. Ал ішке кірмей, толық оянған кейпін танытса, онда қыс тез арада бітеді деуге болады. Бұл мейрам Солтүстік Америкаға неміс мигранттарымен бірге келді. Немістілді халықтарда жануарлардың әрекетіне қарай ауа райын болжау ежелден болды. Олар кірпіге немесе борсыққа қарап, болжамдарын жасаған. Ал Америкада ондай жануарлар болмағандықтан, «метеоролог» ретінде суырды қарастыра бастады. Ондай суырлардың арасындағы ең танымалдары: * Панксатони қаласының Фил суыры, * Нью-Йорктың Чак суыры, * Джорджияның Генерал Борегард Ли суыры, * Онтариодағы Виартондық Вилли. Дереккөздер Тағы қараңыз * Суыр күні (фильм) * Фенология
Сүйсін шиқылдағы

Сүйсін шиқылдағы (латынша Juno orchioides) – құртқашаштар тұқымдасы шиқылдақ туысына жататын,Қызыл кітапқа енгізілген өсімдік. Туыс атауы әйелдердің табынушысы, ежелгі Рим құдайының құрметіне берілген. Қазақстандық тоғыз түрдің көпшілігі Батыс Тянь-Шаньда кездеседі. Ұсақ топырақты және ірі қиыршық тасты беткейлерде Батыс Тянь-Шаньның барлық жоталарының тау етегінен субальпі белдеуінің төменгі шекарасы аралықта өседі (Жамбыл, Оңтүстік Қазақстан облыстарында). Сипаттамасы Жер асты бөлігі пиязшық тәрізді. Жапырағы ораққа ұқсас. Пиязшығы (жуандығы 2 см-ге дейін) кіндік тамырлы, сабағының биіктігі орташа есеппен 30 см-ге дейін, тарбиған, ашық жасыл түсті, ортақ пішінді, жапырақтарымен. Гүлсерігінің саны әдетте 3-5, сирек олар көптеу немесе бір ғана, бозғылт сары, ірі (диаметрі 5-7 см), гүлсерігінің сыртқы жапырақшаларының ортаңғы бөлігі қанат тәрізді керілген, үш жағында ашық сары дақтары бар. Іші жапырақтары ұсақ, ұзындығы 1,5 см аспайды. Тақтасы үшкір, үш қалақты. Сәуірдің ортасыннан маусымның аяғына дейін гүлдейді, маусым-шілдеде жеміс салады. Тұқымымен де вегетативті жолмен де көбеюі тиімді. Тамаша сәндік өсімдік. Мәдени түрде де, табиғатта да бірқалыпты. Батыс Еуропаның гүл өсіретін фирмаларының каталогтарында жүз жылдан астам уақыттан бері орын алып келеді. Батыс Тянь-Шаньның жергілікті түрі болып табылады. Қазақстанда тек ботаникалық бақтарда ғана өсіріледі. Тұқымы бір жылдан соң көктейді, тіршілігінің 3-4 жылдарында гүлдейді. Табиғаттағы саны аз, түр гүлшоқтары жинаудан зардап шегеді. Қазақстанның Қызыл кітабының екінші басылымына енгізілген.
Эммонс

Эммондар - ағылшындар тегі және жер атауы. Атақты адамдар * Эммонс, Арчи Рэндолф (1926-2001), америкалық ақын. * Эммонс, Катержина (1983 жылы туған), чех мергені, 2008 жылғы Олимпиада чемпионы. * Эммонс, Мэтт (1981 жылы туған), америкалық мерген, 2004 жылғы Олимпиада чемпионы. * Эммонс, Теренс (1937 ж. т.) — америкалық орыс тарихшысы, орыс либерализмі тарихының маманы. * Эммонс, Вильям Харвей (Уильям Харви) (1776-1948), америкалық геолог. * Эммонс, Эбенизер (1799-1863), америкалық геолог. Топонимдер * Эммонс (ағылш. Emmons) – Солтүстік Дакота штатында орналасқан округ. * Эммонс (ағылш. Emmons) – Миннесота штатының Фриборн округіне жататын АҚШ қаласы. Басқа * Эммонс – америкалық Gleaves класындағы эскадралық минатасушы.
Қойтас (тау, Павлодар облысы)

Қойтас – Павлодар облысы Баянауыл және Май аудандарының түйіскен жерінде орналасқан тау. Жер бедері Абсолюттік биіктігі 298 м. Тау солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 8 км-ге созылып жатыр, енді жері 5 км-ге жуық. Оқшау орналасқан таудың беткейлері көлбеу келген. Оны делювийлі-пролювийлі шөгінділер жапқан. Тауды Сұлусор, Еспетұз, Аяқмалайсор көлдері қоршап жатыр. Өсімдігі Қиыршықтасты қызғылт қара топырағында жусан аралас бетеге, боз, селеу шөптесіндер өскен. Етегі мал жайылымына және шабындыққа пайдаланылады. Онда бірнеше қыстау мен жайлау орналасқан. Дереккөздер
Қойтас (тау, Ерейментау ауданы)

Қойтас – Ақмола облысы Ерейментау ауданының оңтүстік-шығысындағы таулар тізбегі. Оның оңтүстік жалғасы Ақшоқы (670 м) тауына ұласады. Жер бедері Абсолюттік биіктігі 625 м. Оңтүстіктен солтүстікке қарай 7-8 км-ге созылған, ені 4 км-ге жетеді. Төбесі доғал пішінді аласа таудың беткейлері эрозиялық-тектоника әсерінен қатты тілімделген. Батыс беткейі тіктеу келген. Бұл жерлерде түпкі жыныстары жер бетіне шығып жатыр. Шығыс беткейі сай және өзектермен қатты тілімделген. Тау басында биіктіктері 531, 557 және 587 м болатын бірнеше шың айқын көрінеді. Геологиялық құрылымы Девон тау жыныстарынан түзілген жер қыртысын қиыршықтасты және кесектасты элювийлі-делювийлі шөгінділер жапқан. Өсімдігі Нашар дамыған қызғылт қоңыр топырағында бозды-сұлыбасты шөптесіндер өскен. Кейбір жерлерінде қараған шоғырлары кездеседі. Дереккөздер
Самбодан əлем чемпионаты

Самбодан әлем чемпионаты — Халықаралық самбо федерациямен (, FIAS) ұйымдастырылатын халықаралық жарыстар. Чемпионаттар тізімі Жалпы медальдар саны Сыртқы сілтемелер * [http://sambo.net.ua/?code19_2&id141 Ukrainian Sambo Federation: History of sambo] * [http://www.eurosambo.com/ European Sambo Federation]
Интенционалдық

]] Интенционалдық — бұл сананың қашанда әлдебірдеңе туралы болу сипаты, яғни сананың әрқашан мәлім заттарды, олардың мәлім қасиеттерін және мәлім жағдайларды көрсетуі, бейнелеуі, қатысты болуы.[1] Интенционалдық ең алдымен менталды күйлерді білдіреді, олар түйсіну, сену, немесе аңсар, тб. Сондықтан да оны көптеген философтар сананың сипаты, менталдылықтың белгісі ретінде таныған. Интенционалдық теориялары үшін өзекті мәселе интенционалды жоқтық мәселесі болды: интенционалды күйлердің объектілері болып табылатын шындықтардың онтологиялық статусын анықтау. Алғашқы интенционалдық теориясы Кентерберилік Ансельмнің Құдайдың бар екендігі туралы онтологиялық аргументімен байланысты, ол объекттің түсініктегі барлығы мен шындықтағы барлығын ажырататын қағидаларды ұсынған болатын. Бұл идея ортағасырлық схоластикалық кезеңнің аяқталуына орай талқы алаңынан шығып қалды, бірақ кейінірек эмпирикалық психолог Франц Брентано жағынан қайта тірілтіліп, қазіргі замандық феноменолог философ Эдмунд Гуссерль тарапынан қабылдады. Интенционалдық кезекте сана және тіл философтарының қызу талқылайтын мәселесінің бірі саналады. Қазір негізінен интенционалды қасиеттерді табиғаттану ғылымдары зерттейтін табиғи қасиеттерге дейін редукциялауға болады деген көзқарасты ұстанатын натурализмдік интенционалдық пен зерде интенционалдық негізі деп есептейтін феноменальды интенционалдық теориясы арасында жалпы пікірталас жүруде. Дереккөздер
Қойтас (тау, Тарбағатай жотасы)

Қойтас – Тарбағатай жотасының батыс бөлігіндегі тау массиві. Географиялық орны Шығыс Қазақстан облысы Тарбағатай ауданы мен Абай облысы Үржар ауданы шекарасында орналасқан. Жер бедері Абсолюттік биіктігі 2583 м. Солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 18 км-ге созылып жатыр, енді жері 7-8 км-ге жуық. Беткейлері шатқал, сай аңғарларымен тілімделген. Оңтүстік беткейі тік жарқабақты, кейбір бөліктерінде таудың түпкі жыныстары жалаңашталған. Геологиялық құрылымы Тас көмір, девон кезеңдерінің жыныстарынан түзілген. Өсімдігі Таудың қызғылт қоңыр топырағында боз, бетегелі-жусанды дала өсімдіктерімен бірге, биіктік белдеулерде зерек, итмұрын, қараған, тал, көк терек, т.б. өседі. Дереккөздер
Қойтас (тау, Шыңғыстау жотасы)

Қойтас – Шыңғыстау жотасының солтүстік-шығысындағы аласа тау. Географиялық орны Абай облысы Абай ауданы Арқат ауылының оңтүстік-батысында 27 км жерде орналасқан. Жер бедері Абсолюттік биіктігі 700 м. Солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 5 км-ге созылған, енді жері 2 км. Беткейі көлбеу бірнеше таулардан тұрады. Солтүстігінде Ордатас, шығысында Есенбай таулары, батысында Үлкенсор көлі орналасқан. Өсімдігі Қызғылт қоңыр топырақ жамылғысында ши, бұта аралас ажырық, жусан, бетеге өседі. Етегінде су шығымы 400 л/сағ болатын құдықтар бар. Дереккөздер
Кёрлингтен әлем чемпионаты

Керлингтен әлем чемпионаты — Әлем керлинг федерациясымен ұйымдастырылады. Ер адамдар үшін алғашқы чемпионат 1959 жылы, ал әйел адамдар үшін 1979 жылы өткізілді. Жеңімпаздары және жүлдегерлері Ерлер Əйелдер Жалпы медальдар саны Ерлер Əйелдер Микс Сыртқы сілтемелер *
Коньки тебу спортынан әлем чемпионаты

Коньки тебуден әлем чемпионаты — Халықаралық коньки тебу кеңесімен (, ISU) ұйымдастырылатын халықаралық жарыстар. Ерлер үшін алғашқы чемпионат 1893 жылы өткізілді, ал әйелдер үшін 1936 жылы. Чемпионаттар Ерлер Əйелдер Біріккен Жалпы медальдар саны Сыртқы сілтемелер * * *[http://www.isu.html.infostradasports.com/asp/redirect/isu.asp?pageCOMPETITIONOVERVIEW_SS&CompetitionID17420&Cache=2 International Skating Union (ISU)] Statistics
Қазақстанның демократиялық таңдауы

Қазақстанның демократиялық таңдауы — Қазақстанда 2001 жылы министр және кәсіпкер Мұхтар Әблязов пен Павлодар облысының әкімі Ғалымжан Жақиянов құрған қоғамдық-саяси қозғалыс. Қозғалыс өзінің мақсатын «Қазақстанда түбегейлі демократиялық өзгерістер жүргізу үшін қазақстандық қоғамдағы барлық салауатты күштерді топтастыру» деп мәлімдейді. Тарихы 2001 жылдың 18 қарашасында Мұхтар Әблязов, Ғалымжан Жақиянов бастаған бір топ билік пен бизнес өкілдері Алматыдағы Ғылым академиясында баспасөз мәслихатын өткізіп, "Қазақстанның демократиялық таңдауы" қоғамдық бірлестігін құратынын жариялады. Бұлардан басқа, ұйымның құрамына Дәулет Сембаев, Төлен Тоқтасынов, Ораз Жандосов, Жаннат Ертлесова, Әлихан Байменов, Қайрат Келімбетов, Нұржан Сұбханбердин, Төлен Тоқтасынов, Серік Қонақбаев, Болат Әбілов, Асанәлі Әшімов, Берік Имашев және тағы басқа да танымал шенеуніктер мен кәсіпкерлер кірді. Қарашада премьер-министр Қасым-Жомарт Тоқаевтың сұрауынан кейін, қозғалыс мүшелері мемлекеттік қызметтерінен босатылды. 2002 жылдың 29 қаңтарында Болат Әбілов, Әлихан Бәйменов, Ораз Жандосовтар "Ақ жол" партиясының құрылуын мәлімдеді. Олар өздерін радикалды емес, конструктивты оппозиция деп жариялады. Кейін, Әбілов пен Сәрсенбаевтар одан бөлініп, тіркелмеген "Нағыз Ақ жол" партиясын құрды. Наурыз айында Мұхтар Әблязов пен Ғалымжан Жақиянов қамауға алынды. 2002 жылдың 18 шілдесінде Мұхтар Әблязов 6 жылға бас бостандығынан айырылды. Жақиянов 2002 жылдың 2 тамызында "билікті және лауазымдық өкілеттікті асыра пайдаланғаны үшін" 7 жылға бас бостандығынан айырылды Қозғалыстың экстремистік деп танылуы 2017 жылдың сәуір айында Мұхтар Әблязов Facebook-тегі парақшасында "Қазақстанның демократиялық таңдауы" қозғалысының қайта құрылуы туралы жариялады. 2018 жылдың наурызында Астана қаласының Есіл аудандық сотының шешімімен экстремистік ұйым деп танылды. 2022 жылдың 7 ақпанында прокуратура Алматыдағы тәртіпсіздіктерден кейін "ҚДТ/Көше" қозғалысын саяси экстремизмге айыптады. Дереккөздер
Квалиа

алма қабығындағы химиялық заттардан шектеледі. B. Шағылысқан толқын ұзындығы қарашық арқылы өтіп, көз артындағы конус жасушаларын қоздатады. C. Конустар көзге түскен толқын ұзындығы туралы кодталған ақпарды миға жібереді. Мына мысалда L-конустары өте қоздаған, M-конустары аздап қоздаған, ал S конустары мүлдем қоздамаған. Ми бұл кодты "қызыл" сезімі етіп аударады.]] реңінің кері квалиасы]] Квалиа — сана философиясында субъективті зерделік тәжірибенің жеке-дара елестері (сана үлгілері) ретінде қолданылатын термин. Квалиа термині сын есімі сөзінің көпше (qualia) түрінен шыққан болып, мәлім арнаулы мысалға қатысты "қандай үлгі", "қандай түр" секілді мағыналарды береді, мысалы, "мына бір алманың дәмі қандай" деген секілді. Мұндағы мәлім бір алманы адам жеген кездегі адамға сезілген дәмінің адам миындағы үлгісі, не елесі - оның квалиасы деген сөз. Квалиа мысалдары ретінде бас аурудан қалыптасқан, адамның өзіне аңғарылатын мәлім "ауырсыну" сезімі, шараптың "дәмі", сондай-ақ кешкі аспанның қызарып "көрінуі" секілділерді айтуға болады. Сезімнің сапалық белгісі ретінде квалиа әдетте "ұстанымдық көзғарасқа" қарама-қайшы болып келеді, өйткені ұстаныдық көзқарас тікелей бастан өткеру мен бастан кешіруге емес, түрлі тәжірибе туралы адам нанымдары бойынша қалыптасады. Бұл тұрғыда квалиа шындықтың санадағы тіке ізі болса, ал ұстанымдық көзқарас нану негізіндегі перспективаның туындысы; мысалы "Ол жеңемін деп ойлады" деген сөйлем ұстанымдық көзқарасқа қатысты айтылған, әркез оның миындағы квалианы білдірмейді. Дереккөздер
Сәкі

Сәкі — дем алуға, тамақтану үшін аулада жасалатын орын. Сәкі жаз айларында ас-су кабылдап, әңгіме-дүкен құрысып, демалатын орын болып есептеледі Ол тақтайдан жасалып, едені жерден тізе көлемінде көтеріңкі болып келеді. Кей өңірлерде көлеңке болуы үшін өсіп тұрған ағаш саясына салынып, төбесі жабылмайды. Ал төбесі бар сәкі жасалар болса, төрт бұрышынан биік қадалар қағылып, төбесі тақтайлармен көлбей жабылады. Төрт жағы ашық қалдырылатын түрі бар. Кейде ауыз жағынан басқа үш қабырғасы отырған кісі бойындай биіктікте әртүрлі материалдармен жабылатын түрі де бар. Төбесі жабық сәкіде жаз күндері түнде ұйықтауға да болады. Дереккөздер
Сана философиясы

Сана философиясы — философияның бір іргелі тармағы болып, ол сананың онтологиясы мен табиғатын және оның денемен байланысын зерттейді. Сана-дене проблемасы сана философиясының парадигмалық мәселесі болып табылады, дегенмен басқа да талай мәселелер бар, мысалы зерденің қиын проблемасы және арнайы менталды күйлердің табиғаты, тб. Зерттелетін сана аспектілері ретінде менталды оқиғаларды, менталды функцияларды, менталды қасиеттерді, зердені және зерденің нейронға сәйкестігін, сана онтологиясын, таным мен ойлаудың табиғатын, сондай-ақ сананың денемен байланысын атап көрсетуге болады. Дуализм мен монизм сана-дене проблемасы бойынша негізгі екі мектеп есептеледі, дегенмен ешбір санатқа сәйкес келмейтін нюансты көзқарастар да бар. Дереккөздер
Марте Олсбю-Ройселанн

Марте Олсбю-Ройселанн — норвегиялық биатлоншы, бірнеше дүркін әлем және Еуропа чемпионы, 2022 жылғы Қысқы Олимпиада ойындары чемпионы. 2018 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегері, 2020 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының қола жүлдегері.
Микаэль Кингсбери

Микаэль Кингсбери (; ) — канадалық фристайлшы, 2018 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарының чемпионы, 2014, 2022 жылғы Олимпиадаларда күміс жүлдені еншіледі. Алты дүркін әлем чемпионы. 2018 жылғы Олимпиада чемпионы, 2014 және 2022 жылғы Олимпиада ойындарының күміс жүлдегері, алты дүркін әлем чемпионы (ерлер мен әйелдер арасындағы абсолютті рекорд), жалпы есепте және жеке есептегі фристайлдан әлем кубогының 9 дүркін жеңімпазы (барлық пәндер бойынша ерлер арасындағы рекорд). Барлық пәндер бойынша фристайлдан әлем кубогындағы жеңістер саны бойынша рекордсмен, ерлер мен әйелдер арасындағы фристайлдан әлем чемпионатындағы медальдар саны бойынша рекордсмен (11). Көптеген сарапшылар фристайл тарихындағы ең мықты могулист деп санайды. Жалпы, ол өз мансабында (2022 жылдың 21 қаңтарындағы жағдай бойынша) 120 рет әлем чемпионатының кезеңдерінің басталуына шығып, 101 рет 71 жеңіске жетіп, үздік үштікке енді.