kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Балалар мен жасөспірімдер клубы

Балалар мен жасөспірімдер клубы - түрлі қызыгушылыктарымен біріккен балалар тобын қарым-қатынас жасау ұшін ерікті тұрде біріктіретін және балалар мен жасөспірімдердің демалысы мен көңіл көтеруін ұйымдастыру үшін кұрылатын қоғамдык ұйым. Клубтарға мектепке дейінгі балалар мекемелері, мекен-жайына байланысты клубтар, жастардың бейресми топтары, отбасылык клубтар жагады.. Дереккөздер
Франц Боас

Франц Боас (1858-1942) - антрополог, қазіргі мәдени антропологияның негізін салушы. Эволюциялық теорияға қарсы шыға отырып, Боас қазіргі антропологияда басым түсіп отырған этнографиялық әдістердің енгізілуіне ерекше ықпал етті. Мәдениеттердің салыстырмалылығын атап айта отырып, оларды өз-жағдайында түсіну маңыздылығын ерекше атап өткен. Дереккөздер
Симона де Бовуар

Симона де Бовуар (1908- 1986) - француздық жазушы - феминист әйел, оның әлеуметтік теорияға қосқан үлесі патриархат дәуірін суреттеу болды, мұнда «әйел» мәдениетпен жасалған ерлерден бөлек құбылыс ретінде анықталады. Дереккөздер
Джон Боулбай

Джон Боулбай (1907 - 1990 ж.ж.) - балалық-аналықтың қосылуы теориясының негізін қалаушы. Аналық қамқорлықтың баланың ақыл-ойының қалыптасуына әсерін зерттеді. Оның еңбектері жаңа туған сәбилердің психологиясын, денсаулығын түсінуге көмектеседі. Негізгі еңбегі: "Слияние и утрата". Дереккөздер
Брест келісімі

Брест келісімі әлде Брест-Литовск келісімі-Брест-Литовскіде 1918 жылы Кеңестік Ресеймен - бірінші жағынан, және Германия, Австро-Венгрия, Болгария және Осман империясымен - екінші жағынан жасалған келісім. Дереккөздер uk:Берестейський мир
Бут Чарльз Джеймс

Бут Чарльз Джеймс (1840- 1916) - бизнесмен, әлеуметтік реформатор. Әлеуметтік реформалар ісіне ықпал ету үшін жүйелі және сенімді мәліметтердің қажеттілігін мойындаған бизнесмен, кеме иегері және әлеуметтік реформатор. Ол кедейлік пен табыс туралы мәліметтерді жинау үшін шолу әдісін жасаған және қолданған бірінші адам. Дереккөздер
Николай Иванович Бухарин

Николай Иванович Бухарин (1888- 1938) - Ресейдегі 1917 жылғы революцияға дейінгі және кейінгі большевиктер партиясының көшбасшысының бірі. Ол империализм туралы жазды және Ленинмен кейде қайшылыққа түссе де басқарудың жас мүшелері ішіндегі ең жақсыларынын бірі болды. Бухарин социализмге біртіндеп өту туралы айта отырып, (1921 жылы ЖЭС-та жүзеге асырылған) 1920 жылы экономикалық пікірталаста басты роль ойнады. Дереккөздер
Бюрократизм

Бюрократизм - 1. демократиялық бақылаудың дамымауы немесе деградация жағдайындағы түрлі мемлекеттік және саяси ұйымдардың арнайы аппараты қызметкерлерінің қолына шынайы билік рычагтарының жеке мудде мақсатында шоғырлануы; 2. аппараттық билікпен басқарудың бюрократиялық жүйесі; 3. істің мәніне қарамастан қабылданған нормаларға ритуалды еру түрінде көрінетін, жеке мүдделі формализммен сипатталатын басқару стилі. Дереккөздер
Валюталық резервтер

Валюталық резервтер - орталық банктерге, қазыналыққа және арнайы үкіметтік валюталық органдардың ішіндегі банктердің шоттарына түсетін шетел валютасынын, сондай-ақ, шетел банкноттары, монеталары мен алтынның қорлары. Дереккөздер
Вандея

Вандея - Францияның солтүстік-батысындағы департамент, 1789-1794 жылдардағы Франция революциясы кезіндегі контрреволюцияның басты бір ұйымы. Тағы қараңыз * Вандея департаментінің коммуналары Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.Vendee.pref.gouv.fr/ Préfecture] * [http://www.cg85.fr/ Conseil général]
Варварлық

Варварлық - # XIX ғ. қоғамтануындағы (Л.Морган, Ф.Энгельс) мәдени-тарихи кезеңдердегі адамзат дамуындағы орта дәуір (тағылық, варварлық, өркениет); # астарлы мағынасында - әсіре қатыгездік, мәдениетсіздік. Ежелгі гректер мен римдіктер Варварлық деп түсініксіз тілде сөйлейтін барлық бөтен адамдарды атаған. Гегель айтқандай, варвар жалқау келеді және мәдениетті адамнан өзгешелігі алдына жайбарақат және топастықпен қарауында, өйткені мәдениет іс жүзінде әрекет етуге әдеттік пен мұқтаждық арқылы анықталады. Варварландыру деп әдетте, антиктік мәдениеттің біртіндеп құлдырауын, оның эстетикалық үлгілерінің қарапайымдалуын (схемашылдық және гигантомания), формализм мен эклектиканың өрістерін айтады. Б.з.д. III ғ. бастап провинциялардың романдануы басталды. Бұл римдіктердің жергілікті "варварлық" халықтардың арасында сіңіп кетуіне әкелді. Нақтылы алғанда, варварлық қоғамдық тұтастық пен тұлғаның арасындағы үйлесімділіктің бұзылуынан бастау алады. Дереккөздер en:Barbarian
Уаһһабизм

Уаһһабизм — XVII ғасырда Арабия түбегінде пайда болған, Исламның сунниттік бағытындағы ағым. Негізін салушы Мұхаммед ибн Абдул-Уәһһаб. Дереккөздер * Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: Әлеуметтану және саясаттану бойынша / Жалпы редакциясын басқарған э.ғ.д., профессор Е. Арын - Павлодар: «ЭКО» ҒӨФ. 2006. - 569 б. ISBN 9965-808-89-9
Дін ұстанушылық

Дін ұстанушылық - христиандық шіркеуден бөлінген мықты ұйымдастырушылық күшке ие ұйым. Олар әдетте секталарға қарағанда аз динамикалық болып келеді, ал кейде діни ұйымдар формалары типологиясында ортаңғы баспалдақ болып табылады. Дереккөздер bs:Religijska denominacija da:Kirke (trosretning) de:Konfession en:Religious denomination eo:Konfesio fr:Dénomination religieuse hr:Vjeroispovijed hy:Կրոնադավանություն ja:宗教団体 nl:Kerkgenootschap pl:Wyznanie ru:Конфессия sl:Denominacija (religija) sr:Религијска деноминација uk:Конфесія zh:宗派
Визит

Визит - 1. дипломатиялық өкілдің барған елдегі ресми, қоғамдық және іскер орталарды аралауы; мемлекет басшысының немесе үкіметтің басқа елге баруы; достық манифестациясы б.т. эскадралар мен жекелеген әскери кемелердің шетелдік державалар порттарына баруы. Дереккөздер
Визуалды антропология

Визуалды антропология - қоғамның визуалды параметрлерін зерттейтін және түрлі мәдениеттер көбінесе визуалды, яғни әртүрлі көрінетін компонентті қамтитындығы болжамына негізделген, жақында бекітілген әлеуметтік антропологияның бір бөлігі. Визуалдылық эскиздер, фотобейнелер, фильмдер және видеофильмдермен қоса әртүрлі тәсілдермен бекітілуі мүмкін, ал визуалды антропология осындай тәсілдерді әлеуметтану мен антропологияда қолданудың салдарын зерттейді. Дереккөздер
Уәкілетті билік

Уәкілетті билік - арнайы коллегиялды мекемеде (парламент, муниципалды кеңес), қатан белгіленген мерзімге бірлескен халықтың немесе оның бір бөлігінін өз таңдаулыларына берген өкілеттіліктері, сонымен бірге биліктің өкілдік органдарының жиынтығы. Уәкілетті билік ұғымы биліктін функционалды мағынасы емес, көбіне оның табиғатын, жүзеге асыру тәсілдерін білдіреді. Дереккөздер
Экономикалық билік

Экономикалық билік - адамдарға меншік, ақша, түрлі материалдық құндылықтар көмегімен билік жүргізу. Экономикалық биліктің күші оның құралдарының жетіспеушілігіне, оның объектісінде өз автономиясын шектейтін немесе камтамасыз ететін экономикалық ресурстарының болуына тығыз байланысты. Дереккөздер
Панславизм

Панславизм - бірқатар саяси және әлеуметтік-экономикалық мәселелер кешенін шешу үшін славян халықтарының бірігуі қажеттілігіне алға қоятын бірқатар шығыс-еуропалық елдердегі қоғамдық-саяси ой бағаты; мәдени және саяси ағым, этникалық негiзiнде, мәдени және тiл ортақтығының негiзiнде олардың саяси бiрiктiруiн қажеттiлiк туралы идеялар жататын славян халықтарында таралған идеология. Дереккөздер
Зейнетақы активтері

Зейнетақы активтері - зейнетақы төлемдерін қамтамасыз етуге арналған қаражат. Ол мыналардан қамтамасыз етіледі: мемлекеттік орталықтан жеке тұлғаның қаражаты кемінде 6 ай стажы барларға, еңбек стажына үйлес түрде белгіленген тәртіппен төленеді; ерікті жинақтаушы зейнетақы қорларынан жеке тұлға 10 пайыз және одан көп мөлшерде аударатын қаражат және қорлардың инвестициялық қызметі барысында құралатын осы сомадағы инвестициялық кіріс төленеді. Дереккөздер
Зейнетақы қорланымы

Зейнетақы қорланымы — жинақтаушы зейнетақы қорларына аударылған міндетті және ерікті жарналарын, сондай-ақ жинақтаушы зейнетақы қорларының инвестициялық қызметінен құралатын инвестициялык кірісті қоса алғанда, зейнетақы төлемдерін алушының дербес зейнетақы шоттарында көрсетілген ақшалай қаражаты. Дереккөздер
Франко-вагон

Франко-вагон - тауарлар жеткізілімі базистік жағдайының тұрпаты, ол теміржол тасымалында қолданылады. Сатушының міндетіне тауарды жөнелтілетін шартты стансада темір жолға табыстау жатады. Сатушы тауарды темір жолдың қараамағына табыстау сәтіне дейінгі шығынды және тәуекелді көтереді, ал сатып алушы осы сәттен бастап, кейінгі кезеңдегі шығын мен тәуекелді мойнына алады. Сатушы вагонды алып, оған сатылған тауарды тиеуге міндетті болады. Дереккөздер
Кассациялық шағым

Кассациялық шағым (;) Занды күшіне кірмеген соттың шешіміне, үкімге қарсы шағым. Жоғарғы Соттын шешімдері мен үкімдерінен басқа, барлық соттардын шешімдері мен үкімдеріне кассациялық тәртіппен шағым беруге болады. Кассациялық шағым үкімді шығарған сот арқылы немесе жоғары тұрған соттың тікелей кассациялық сатысы арқылы беріледі. Дереккөздер
Франко-тасымалдаушы

Франко-тасымалдаушы - сатушы экспорттың кеден тәртіптемесінен жіберілген тауарды белгіленген жерде не бекетте сатып алушы көрсеткен тасымалдаушыға табыс еткен кезде ол тауарды жеткізу жөніндегі өз міндеттемесін орындаған болып саналатынын білдіретін коммерциялық термин. Бекет дәл кәрсетілмесе, сатушы тауарды тасымалдаушыға табыстайтын жерді көзделген аумақ шегінде өзі таңдайды. Бұл термин кұрамдастырылған (аралас) тасымалды қоса көліктің кез келген түріне пайдаланылуы мүмкін. Дереккөздер
Контрафактілі тауарлар

Контрафактілі тауарлар - Қазақстан Республикасының кедендік шекарасы арқылы, Қазақстан Республикасының заңнамалық актілеріне сәйкес қорғалатын құқық иесінің — зияткерлік меншік нысанына ерекше құқығы бар адамның кұқығын бұза отырып жасалған және (немесе) өткізілетін зияткерлік меншік нысаны бар тауарлар. Дереккөздер
Франко-кәсіпорын

Франко-кәсіпорын - сатушы тауарды сатып алушының қолына тікелей өз аумағында (мысалы, зауытта, қоймада) табыстаған кезде ол өзінің тауарды жеткізу жөніндегі міндеттемесін орындаған болып саналатынын білдіретін термин. Сатушыға сатып алушы ұсынатын көлік құралына тауарды тиеу үшін де, кеден төлемдерін төлеу үшін де, экспортталатын тауарды кеденде ресімдеу үшін де, егер бұл ерекше тәсілмен ескертілмесе, жауапкершілік жүктелмейді. Сатып алушы тауарды сатушы аумағынан көрсетілген апарылатын жерге дейін тасымалдау жөніндегі барлық тәуекел мен шығынды мойнына алады. Дереккөздер
Азаматтық құқықтарды қорғау

Азаматтық құқықтарды қоргау - азаматтық құқықтарды қорғауды сот, тәрелік сот немесе аралық сот: құқықтарды мойындату; құқық бұзылғанға дейінгі болған жағдайды калпына келтіру; құқықты бұзатын немесе оның бұзылу каупін туғызатын әрекетгерге тыйым салу; міндетті заттай орындатуға ұйгарым шығару; залалдарды,төленетін айыпты өндіртіп алу; мәмілені жарамсыз деп тану; моральдық зиянның өтемін төлету; құқық қатынастарын тоқтату немесе өзгерту арқылы т.б. әдістермен жүзеге асырады. Бұзылған құқықты қорғау үшін өкімет билігі немесе басқару органына өтініш жасау, егер заң құжаттарында өзгеше көзделмесе, құқық қорғау туралы талап қойып сотқа жолдануға кедергі жасамайды. Дереккөздер
Аударма вексель

Аударма вексель - белгілі бір валюта түріндегі ақшаның белгілі бір сомасына берілген, төленетін нақты мерзімі көрсетілетін шартсыз жазбаша айналымдық төлем талабы. Сыртқы экономикалық қызметпен байланысты халықаралық есеп айырысу құралы. Аударма вексельдің басым бөлігі тауарларды сату актісі жасасылған сәтте жазылады. Акцептелгеннен кейін аударма вексель акцептеуші тараптың міндеттемесіне айналады. ұсынылған бойда төленгеннен кейін аударма вексель төлем құжаты болып табылады, ол бойынша дереу есеп айырысылады. Дереккөздер
Күрделі қаржы жүмсалымын корғау

Күрделі қаржы жүмсалымын корғау - Тәртіпке сәйкес, мемлекетаралық деңгейде шетелдік инвесторлар мүддесін қорғау бойынша экономикалық, құқықтық және ұйымдық шаралар жүйесі. Шетелдік кредит қорларын тартуға жағдай туғызады. Дереккөздер
Франчайз

Франчайз (француз тілінде franchise - артықшылық, жеңілдік, еркіндік) — сауда таңбасын, сауда атауын не авторлық құқықты меншіктенушінің — франчайзордың — басқа фирмаға - франчайзиге — осы құқық үшін төлемге қатысты келісілген шарттар орындалған жағдайда пайдалануға рұқсат етуі, сондай-ақ осы орайда туындауы мүмкін дауларды шешу шарты мен жолдарын тоқтатуға мүмкіндік беруі. Дереккөздер
Аударма операциялары

Аударма операциялары - банкілердің, несие мекемелері мен байланыс кәсіпорындарының заңи және жеке тұлғалардың ақшалай қаражатты аудару жөніндегі тапсырмаларын орындау операциялары. Аударма операциялары кәсіпорындар, ұйымдар мен мекемелер, азаматтар арасындағы есеп айырысу кезінде банкілер арқылы төлем тапсырмалары жолымен жүзеге асырылады. Дереккөздер
Бәсең сайлау құқығы

Бәсең сайлау құқығы Қазақстан Республикасы азаматтарының - Қазақстан Республикасы ның Президенті, Қазақстан Республикасы Парламентінің, Мәслихатының депутаты, немесе жергілікті өзін-өзі басқару органына мүше болып сайлану құқығы. Дереккөздер
Құл-Керім Елемес

Құл-Керім Елемес - 1963 жылы 5 қарашада ҚХР-дағы Шыңжаң өлкесі, Бұратала Моңғұл облысы, Жың ауданына қарасты Қызылүй деген жерде туған. Мектеп бітірген соң, екі жыл ұстаз, 1986—1991 жылдары Іле Қазақ автономиялы облысының «Іле» газетінде бөлім редакторы, 1991 — 1993 жылдары Шыңжаң халық радиостанциясында әдеби қызметкер болған. 1994 жылы атамекені Қазақстанға қоныс аударған. Республикалық «Егемен Қазақстан», «Қазақ елі» газеттерінде тілші, «Жалын» баспасында аға редактор болып жұмыс істеген. Қазір республикалық «Балдырған» журналында бөлім редакторы. Шығармашылығы «Ақ жалын» атты тұңғыш жыр жинағы 1988 жылы Шыңжаңда, «Жұлдызды түн» кітабы Алматыдағы «Қүсжолы» баспасынан, «Жетінші аспан» жыр кітабы Астанадағы «Елорда» баспасынан жарық көрді. Сондай-ақ Д.Мәсімханұлымен бірге Өтейбойдақ Тілеуқабылұлының «Шипагерлік баян» атты кітабын аударған. Жетістіктері Алматыда өткен «Дүниежүзі қазақтары жыр мүшәйрасының» екі дүркін жүлдегері. Дереккөздер
Көлік-экспедиторлық қызмет көрсету

Көлік-экспедиторлық қызмет көрсету мамандандырылған кәсіпорындардың, ұйымдардың, агенттердің, фирмалардың жүк иесіне өнімді тасымалдауға әзірлеуге байланысты қосымша қызметтер көрсету жөніндегі қызметінің түрі: көлік құжаттамасын ресімдеу, көлік кәсіпорындарымен тасымал шартын жасасу, тасымал үшін есеп айырысу, сақтандыру тағы басқа Дереккөздер
Көлік тарифтері

Көлік тарифтері көлік қызметі үшін ақы төлеу мөлшерлемесінің жүйесі (жолаушыларды, жүктерді, жолжүк пен поштаны жеткізу кезінде орындалатын тасымал, сондай-ақ, тасымалдауға байланысты қосымша операциялар үшін белгіленген алымдар). Дереккөздер
Контейнерлік манифест

Контейнерлік манифест - жүк контейнері немесе басқа көлік бірлігінде, осы жүкті контейнерге немесе көлік машинасына артуға жауапты тарап дайындаған, нақты жүктің құрамы атап көрсетілген құжат. Дереккөздер
Табыстау өкімі

Табыстау өкімі - меншік құқығының, сондай-ақ өзге де заттық құқықтың, сенімгерлікпен басқару құқығының, кепілзат құқығының ауысуына байланысты тізілімді жүргізу жүйесіне енгізу үшін негіз болып табылатын бастапқы құжат. Атаулы бағалы қағаздар иелерінің тізілімін жүргізу қызметімен байланысты қатынастарда пайдаланылады. Дереккөздер
Қайта кепілге салу

Қайта кепілге салу - банк аралық несие операциясы: кепілзат шартына сәйкес кепілзат ұстаушы кепілзатты кепілзат берушімен есептесіп пайдалануына болады. Қайта кепілге салу кезінде қарызгер-банк өзінің клиенттеріне берген несиені қамсыздандыру үшін өзі бұрын қабылдаған бағалы қағаздар кепілдігімен несиегер-банкіден несие алады. Дереккөздер
Кәсіпкерлердің құқықтарын корғау

Кәсіпкерлердің құқықтарын корғау - кәсіпкерлердің тәуекелі мен мүліктік жауапкершілігімен өз атынан, азаматтар мен заңды тұлғалардың бастамашылық қызметі ретінде кәсіпкерлікті қорғау. Мемлекет тарапынан кәсіпкерлік қызмет еркіндігіне кепілдік алады, қолдау мен қорғауға алынады. Коммерциялық (кәсіпкерлік) кұпия заңмен корғалады. Дереккөздер
Гангрена

Гангрена (Gangraena - өрт) - гангрена, шіріме. Сыртқы ортамен байланысты ұлпа некрозының бір түрі. Гангренаның құрғақ (мумификаңияны қараңыз!) және ылғалды (номаны қараңыз !) түрлері болады. Себептері Тіндік гангренаның себептері үш топқа бөлінеді: 1)Тіндердің қанмен қамтамасыз етілуінің бұзылуы. Бұл гангрена ишемиялық деп аталады. Бұл бейбіт уақытта гангренаның ең көп таралған себебі. Атеросклероз, қант диабеті және Бюргер ауруы салдарынан артериялық тамырлардың зақымдануы жиі гангренаға әкеледі. Веноздық гангрена жалпы терең веноздық тромбозбен де кездеседі. 2)Жұқпалы гангрена. Көбінесе бұл терең пышақ немесе оқ жарақаттарымен, бірақ кейде қант диабетімен ауыратын науқастарда және пульпитпен (пульпа гангренасы) шамалы сызаттардан кейін пайда болады. Clostridium тектес анаэробты бактериялар (газды гангрена) қоздыратын; coli (Escherichia), аэробактериялар (Enterobacteria), стрептококктар (Streptococcus) және Proteus тектес бактериялар. 3)Физикалық және химиялық әсерлер. Бейбіт уақытта гангрена аяздан немесе үшінші дәрежелі күйіктен кейін дамуы мүмкін. Терең тіндік некрозды тудыратын кез келген зақымдану факторлары мүмкін. Емі Ишемиялық гангрена басталған кезде емдеудің негізі ауру орнының қан айналымын қалпына келтіру болып табылады. Артериялардағы қалпына келтіру операциялары некроз аймағын шектеуге және аяқтың тірек функциясын сақтауға мүмкіндік береді. Қан ағымы қалпына келгеннен кейін тек көзге көрінетін өлі тіндер жойылады. Бүкіл сегменттің гангренасы ампутацияны қажет етеді, бірақ оның деңгейі қан айналымының күйіне байланысты. Хирургтер аяқтың сауығуына зиян келтірместен аяқ-қолдың жұмысын сақтау үшін ампутация жиілігін азайтуға тырысуы керек. Жұқпалы гангрена жедел ампутацияны қажет етеді және қарапайым «гилотина» әдісімен. Түтік жара инфекциядан тазартылғаннан кейін пайда болады. Гангренамен зақымдалған тіндерді емдеудің негізгі әдісі - зақымдалған мүшелердің некрозданған жерлеріне пенициллинді бұлшықет ішіне енгізу. Дереккөздер
Болашақты библиография

Болашақты библиография - әлі шықпаған, басуға әзірленіп жатқаны туралы хабарды қамтамасыз ететін библиография. Болашақты библиографиялық құрал Болашақты библиографиялық құрал - жариялауға белгіленген құжаттар туралы мәліметтер бар библиографиялық құрал. Дереккөздер
Стипендия

Стипендия — білім алушыларға, студенттерге, әдетте, жоғары оқу орындарына, аспиранттар мен докторанттарға тамағына, тұруына және оқу әдебиетін сатып алуына жұмсалатын шығындарды жабуға берілетін жәрдемақы немесе қаржы. Стипендия оқу ақысын төлеу түріндегі тұрақты емес қаржылық көмек болып табылады. Дереккөздер
Чартер

Чартер (ағыл. charter - кеме жалдау) - жазбаша нысанда жасалатын әуе, теңіз немесе өзен тасымалы шартына сәйкес тасымалдау үшін бүкіл кемені немесе белгілі бір кеме бөлмелерін беру шарттары, яғни көлік құралын немесе оның бір бөлігін белгілі бір мерзімге не бір сапарға жалдау туралы шарт. Онда тараптардың атауы, көлік құралы туралы, жүктің мөлшері туралы деректер, жүк тиелетін және түсірілетін жерлер көрсетіледі, сталийлік уақыт (кемеге жүк тиелуге және одан түсірілуге кететін мерзім), диспач (жүктің мерзімінен бұрын тиеліп, түсірілгені үшін төлем) пен демередж (кеменің сталийлік уақыттан тыс бос түрғаны үшін төлем) мөлшері туралы мәліметтер қамтылады. Дереккөздер
Конституцияшылдық

Конституцияшылдық - Конституциямен шектелген басқарма, конституцияға арқа сүйейтін саяси жүйе және конституциялық басқару тәсілдері; конституциялық құрылысты орнату қажеттігіне негізделген, саяси-құқықтық теория. Дереккөздер
Адам құқықтарын қорғау

Адам құқықтарын қорғау - адамның құқығы мен бостандығын қорғау, олардың сақталуын қамтамасыз етуді мақсат еткен мемлекеттік органдар, қоғамдық ұйымдар мен жеке адамдар жүзеге асыратын қызмет. Адамның құқығын қорғау ұлттық (аталмыш елдің ішінде) және халықаралық деңгейде жүзеге асырылады. Дереккөздер
Трансферттік бағаның құралуы

Трансферттік бағаның құралуы — компаниялар тобының дербес құрылымдық бірліктері арасында немесе корпорация ішінде қолданылатын ішкі фирмалық баға. Оның ұқсас есеп айырысулар кезінде ашық нарықтағы бағадан айырмашылығы бар. Компаниялар офшорлық аймақтарда немесе салық салу деңгейі төмен елдерде фирмалар құру және олармен жасасылған тиісті мәмілелерді ресімдеу жолымен салықтарды азайту үшін пайдаланады. Трансферттік баға таза табыстың (шоғырланымды табыстың) үлесін көбейту мақсатымен басты фирма, еншілес және тәуелді фирмалар арасында пайдаланылуы мүмкін. Дереккөздер
Гаргоилизм

Гаргоилизм (Hargouille - франц. - жиіркеніш тудыратын үрей бет) — гаргоилизм. Іштен туа болатын ауру (мезенхималық көмірсу дистрофиясы). Бұл ауруда ергежейлі бой, қазан бас, кейіпсіз бет, бауыр мен талақтың ұлғаюы, ой қызметінің кемістігі болады. Дереккөздер
Құқықтық педагогика

Құқықтық педагогика - адам құқықтары абсолютты, мемлекет мүдделері салыстырмалы деген ұстанымға кұрылған, тәрбиелеу мен оқыту мәселелерін зерделеумен айналысатын қазіргі педагогикадағы жаңа бағыт. Дереккөздер
Чарт

Чарт (ағыл. chart — график, кесте) — бағаны есепке алу және болжау үшін қолданылатын баға кестелері. Бағаналы Чарт пен айқыш нүктелі үлгідегі Чарт түрлеріне бөлінеді. Болжау кестелерде пайда болатын фигуралар мен басқа да кестелік дабылдарды бірдей ету арқылы жасалады. Алып-сатарлар неғұрлым кең қолданады. Дереккөздер sv:Graf
Трансферттік төлемдер

Трансферттік төлемдер мемлекеттік бюджеттен халыққа және жеке кәсіпкерлерге төленетін олардың мемлекеттік қызметті орындауымен байланысты , бірақ қаражатты оған неғұрлым мұқтаж азаматтардың пайдасына бюджет арқылы қайта бөлу тәртібімен жүзеге асырылатын ақшалай төлемақылар. Дереккөздер
Қолайлы қоршаған ортаға құқық

Экологиялық құқық тобына жататын, адамның негізгі конституциялық құқықтарының біреуі. Бұл құқық ең жас «ұрпақ буынына» қатысты болып саналады. Ол басқа экологиялық құқықтармен: қоршаған ортаның жағдайы туралы шынайы ақпарат алу құқығы және экологиялық құқық бұзушылықпен адамның денсаулығы және мүлкіне келтірілген залалды өтеу құқығымен бекітіліп, толықтырылады. Дереккөздер
Париж коммунасы (1789—1794)

Париж коммунасы — 1789-1794 жылдары Ұлы Француз революциясы кезеңінде Париждік қалалық өзін-өзі басқару органы; дүниежүзілік тарих та бірінші пролетарлық революция және бірінші жұмысшы тап үкіметі. Дереккөздер
Кітапхананың құрылымы

Кітапхананың құрылымы - өз араларында қызмет бөлісіп, кітапхана бөлімшелерінің бағыныштылығы мен өзара байланыстылығын қарастыратын кітапханалық ұйымдык құрылыс жүйесі; кітапхана түрі және оның міндеттері, оқырмандарға үйлесімді қызмет көрсету қажеттілігімен тағы басқа анықталады. Әдетте кітапхана құрылымын бөлім, бөлімше, топ құрайды. Дереккөздер
Әтікей Қазақбайұлы

Әтікей Қазақбайұлы (1869- 1902) — Ресей империясының отаршылдық саясатына қарсы күрескен батыр. Шыққан тегі – Ұлы жүздің Суан руы. Жетісу жеріне келімсектердің жаппай қоныстануына байланысты Көктал, Өсек, Тышқан, Бұрқан өзенінің бойындағы елде де дүрбелең басталды. Нұржекей батыр мен ел жігіттерінен жасақ құрып, ұзақ уақыт мұғажырлардың Жаркент өңіріне келіп орын тебуіне қарулы қарсылық көрсетті. Ақырында Ресей әскерлері оны атып өлтірген. Қос батырдың ерлігін мадақтайтын "Әтікей — Нүржекей" дастаны бар. Дастан тұңғыш рет 1986 жылы "Мұра" журналының 3-санында (ҚХР) жарық көрді. Оны "Жалын" баспасы біршама толықтырьш, жеке кітап етіп шы­ғарды (1993). Дереккөздер
Ішінара жұмыссыздық

Ішінара жұмыссыздық— өндірісте істейтін жұмысшы жұмыс аптасы ішінде жұмыспен толық қамтамасыз етілмейтін жұмыссыздық. Толымсыз жұмыс аптасы өндірістің құлдырауы кезеңінде, кәсіпкер жұмысшылардың бір бөлігін жұмыстан шығарып, білікті кадрларды сақтап қалу ниетімен оларды қысқартылған жұмыс аптасына көшірген кезде пайда болады. Дереккөздер
Құқық уағыздайтын педагогика

Құқық уағыздайтын педагогика - құқықты уағыздайтын христиан дінінің дәстүрінде өсіп келе жатқан ұрпақты тәрбиелеу және оқыту мәселелерін өңдейтін педагогика. Адамды қағидаларда тәрбиелеу құқық уағыздайтын педагогика үшін оның біліміне қарағанда әлдекайда маңызды: тәрбие мәңгілік өмір сүруге дайындайды, білім баланың уақытша өмірге, жердегі өмірге бейімделу үшін кажет. Құқық уағыздайтын тәрбиелеуде ерекше орын жанұяға берілген. Дереккөздер
Гарднер синдромы

Гарднер синдромы - Тік ішектен буынтықты тоқ ішектің көптеген полипозының қатерсіз ісіктерімен оның ішінде көбіне сүйек және тері ісіктерімен (остеома, фиброма, липома) қоса кездесетін тұқым қуу ауруы, аутосомды -доминантты жолмен тұқым қуады. Дереккөздер
Айырбасталатын валюта

Айырбасталатын валюта - Басқа шетелдік валюталарға еркін және шектеусіз айырбасталатын валюта. Айырбастау кез келген шетелдік валютаға және ішінара, яғни аталмыш елдің валютасы тек бірқатар валюталарға және халықаралық төлем айналарға және халықаралық төлем айналысының толык емес операциялары бойынша жүзеге асырылғанда, валютаны айырбастау толық болып есептеледі. Дереккөздер
Транш

Транш ( кезек, серия) - Қес келісімінің қолданыстағы мерзімі ішінде белгілі бір уақыт apaлығында түрлі шарттармен берілетін несие үлесі. Мысалы, халықаралық валюта қорының несиесі, әдетте, әрқайсысы 25%-дан төртке траншқа бөлінеді. Бірінші транш несие келісімі жасалғаннан кейін валюталық несие беру нысанында пайдаланылады. Әрбір келесі транш алдыңғы берілу шарты орындалған жағдайда беріледі. Дереккөздер
Атаулы сәйкестендіру нөмірі

Атаулы сәйкестендіру нөмірі / дербес сәйкестендіру нөмірі — эмитент-банк төлем картасының ұстаушысына (иесіне) беретін сәйкестендірілген код (пароль). Картамен операция жасау кезінде қолданылады және операцияны тек картаның ұстаушысы ғана орындайтынын қуаттайды. Әдетте, онда 4 таңбадан 12 таңбаға дейін болады. Магаитті жолағы бар карталардағы дағдылы технологияларды пайдалану кезінде эмитент-банкінін авторландырылған орталығында атаулы сәйкестендіру нөміріінің мұқамдалған (шифрленген) түсініп сақталады ( атаулы сәйкестендіру нөмірі ашық күйінде еш жерде сақталмайды). Осы түсінікпен операцияның орындалуы кезінде банкоматта неме се POS-терминалға енгізілген атаулы сәйкестендіру нөмірідің мұқамдалуы нәтижесінде алынатын код салыстырылады. Смарт-карталарды атаулы сәйкестендіру нөмірімикропроцессордың жадында сақтайды (әдетте, мұқамдалған түрде) жә енгізілген жабық кодты дербес тексереді. Дереккөздер
Банкрот деп тану туралы өтініш

Банкрот деп тану туралы өтініш - борышкердің — жеке кәсіпкердің өзінің банкрот болғандығы туралы өтініші сотқа кәсіпкерлік қызметті тіркеу орны бойынша, ал егер мұндай қызмет тергеусіз жүзеге асырылатын болса, оның азаматтық іс жүргізу заңнамасының ережелерімен анықталатын тұрғылықты жері бойынша, бірлескен кәсіпкерлік кезінде - жеке кәсіпкерлердің бірінін тұрғылықты жері бойынша беріледі. Несие берушінің борышкерді банкрот деп тану туралы өтініші заңды тұлға несие берушісінің мәлімдеуі үшін банкроттық туралы заңнамада белгіленген талаптарға сәйкес келуге тиіс. Дереккөздер
Маркетинг атқарымы

Маркетинг атқарымы - іс-қимылдардың өзара байланысты кешені, онда кәсіпорын іс- кимыл жасайтын ішкі және сыртқы ортаны талдау; нарықтарды талдау; тұтынушыларды талдау; бәсекелестер мен бәсекені зерттеу: тауарларды зерттеу; жаңа тауар тұжырымдамасын қалыптастыру, маркетингілік зерттеулер негізінде тауар өндірісін жоспарлау; тауар қозғалысын, өткізім мен сервисті жоспарлау; баға саясатын тұжырымдап, іске асыру; маркетингілік бағдарламаларды әзірлеп, іске асыру; маркетингіні ақпаратпен қамтамасыз ету; маркетингіні басқару (қауіп-қатерді, пайданы, тиімділікті бағдалай отырып, маркетинг шараларын жоспарлау, іске асыру және бақылау) қамтылады. Дереккөздер
Шарт талаптары

Шарт талаптары — шарт жасасушы тараптар шартта белгілеген және онын мазмұнында аталатын талаптар. Елеулі, әдеттегі, кездейсоқ талаптар түріне бөлінеді. Шарт жасасу тәжірибесінде елеулі шарт талаптарына мыналар жатады: # шарттың атауы; # оның жасалған жері мен күні; # тараптардың атаулары мен деректемелері; # келісімшарт заты мен объектісі; # шарттың қолданылу мерзімі; # өнімді өткізу мен қабылдау мерзімі мен тәртібі; # шарттың бағасы; # өзара есеп айырысу тәртібі; # буып-түю, тасымалдау, сақтандыру; # тараптардың шарт объектісін пайдалану және билеу жөніндегі құқықтары; # құпиялықты сақтау шарттары; # форс-мажорлық мән-жайлар; # залалдың орнын толтыру, кепілдіктер; # тараптардың жауапкершілігі және қолданылатын құқық; # төрелік; # шарттан туындайтын шығын, баж, салық; # шартты жасасудың жалпы талаптары. Тараптар арасында барлық елеулі талаптар бойынша келісімге қажетсі нысанда қол жеткізілгенде шарт жасасылды деп есептеледі. Дереккөздер
Келісімшарт талаптары

Келісімшарт талаптары - шарттасушы тараптар келіскен және келісімшартта көрсетілген мәміленің тақырыбы, тауарлардың сипаттамасы, бағасы, міндеттемелердің атқарылу мерзімі, тіркелген талаптар, сондай-ақ, шарттасушы тараптардың құқықтары мен міндеттемелерінің өзі. Келісімшарт талаптары сондай-ақ, халықаралық және басқа келісімдермен және келісімшартта сілтеме жасалған ортақ талаптармен де айқындалуы мүмкін. Дереккөздер
Қамқоршылық

Қамқоршылық, Патронаж ( - қамқоршылық) Әрекет етуге бейім азаматтарға қамқорлық жасау нысаны. Аталмыш уақыт кезеңінде денсаулық жағдайы бойынша өзінің құқығы мен міндеттерін өздігінен жүзеге асыра алмайтын кәмелетке толған әрекетке қабілетті азаматтың өтініші бойынша, оған патронаж түріндегі қамқорлық тағайындалуы мүмкін. Қамқоршы (көмекші) тек сол азаматтың келісім беруімен ғана, қорғаншы және қамқоршы орган тарапынан тағайындалуы мүмкін. Дереккөздер
Басты компания

Басты компания(; ; ) - басқа компанияларда бақылаушы акциялар пакетін иеленетін компания. Холдингтік компаниялардан айырмашылығы, өзі де түрліше операцияларды жүргізеді, белгілі бір тауарларды шығарады. Дереккөздер
Өзгермелі пайыздық мөлшерлеме

Өзгермелі пайыздық мөлшерлеме - орташа мерзімді және ұзақ несие бойынша пайыздық мөлшерлеме. Оның мөлшері, практикада қабылданғанындай, несиенің бүкіл мерзіміне дәл көрсетілмейді, тиісті несие нарығында жағдайдың өзгеруіне қарай несиегер мен қарыз алушы арасында уақыт аралығы өткеннен кейін қайта қаралады. Дереккөздер
Бала құқықтары туралы конвенция

Бала құқықтары туралы конвенция — адамзат баласының туған кезінен 18 жасқа толғанға дейінгі құқықтары мен бостандықтарын бекітетін халықаралық құқықтық акт. Бала құқығы туралы конвенцияда балалардың кім екендігі түсіндіріледі, сондай-ақ олардың барлық құқықтары мен үкіметтің міндеттемелері тізіліп көрсетіледі. Барлық құқықтар өзара байланысты, олардың бәрі бірдей маңызды және оларды балалардан бөлек қарастыру мүмкін емес. Бала құқығын қорғау Конвенциясы Бала құқығын қорғау Конвенциясы - 1989 жылы 20 қарашада қабылданды. Конвенцияның 54 бабында өктемдік көрсетуден қорғау, отбасы өмірінің тыныштығын сақтау, пікірін еркін білдіру көрсетілген. Қазақстан осы заңнамаға сәйкес 2002 жылы 8 тамызда "Қазақстан Республикасындағы баланың құқықтары туралы" заңы қабылдады. Балалардың құқықтарын қорғау туралы ережелер * өмір сүруге, есімінің болуына, азаматтыққа және т.б. ие болу құқықтары; * аман-сау отбасылық өмір құқығы; * сәбидің жеке басының еркін дамуын қамтамасыз ететін құқық; * денсаулығын сақтау нығайту құқығы; * білім алу мен мәдени даму құқығы; * төтенше жағдайларда сәбиді қорғау құқықтары. Дереккөздер
Қор құрылымы

Қор құрылымы - кітапхана қорының өзара орналасуы мен бөлімшелерінің өзара байланыстарын қарастыратын қордың қызметтік ұйымы. Қордың көлемі, салалық және тілдік құрамы, құжаттардың алуан түрлерінің болуы, оқырмандарға үйлесімді қызмет көрсету қажеттігі арқылы анықталады. Дереккөздер
Әмбебап

Әмбебап - адам бойындағы жан-жақты, көп қырлы, сан салалы, бесаспаптық қасиет. Әмбебап - жолаушы салонынан арнайы аралықпен бөлінбеген, тұрақты жүк салатын орны бар, артқы есікпен жабылатын жеңіл тегі бірнеше тетіктердің жиынтығы; Дереккөздер fr:Type de carrosserie#Break
Көшен Елеуов

Көшен Елеуов - 1892 жылы Қарағанды облысы, Қарқаралы ауданы, Бесоба ауылында туған. Арғын тайпасының Қуандық руының Мойын-Байболды руынан шыққан. . *1902—1911 жж. ескіше оқып білім алған. *Қазақстан Жазушылар одағының 1938 жылы Алматыда халық ақындарына арналып ашылған қысқа мерзімді курсында оқыған. *1916 жылы майданға алынып, Ресейдің батыс шекарасында қара жұмыс істейді. *Содан соң еліне келіп, әуелі ауылдық кеңес төрағасының орынбасары (1917), кейін төрағасы қызметін атқарады. ЕЛЕУОВ Көшен (27.4.1892, Қарағанды облысы Қарқаралы ауд. Бесобаа. - 3.9.1971, сонда)- ақын. 1916 ж. қара жұмысқа алынып, Ресейдің батыс шекарасында болады. 1917 - 27 ж. Қызыл Ту ауылдық кеңесінің төраға орынбасары, төрағасы қызметін аткарған. 1938 ж. Алматыда Қазақстан Жазушылар одағының халық ақындарына арнап ашқан қысқа мерзімді курсында оқыған. Елеуов өлеңдерін жазып та, ауызша да шығарган. "Елге сәлем" (1916), "Туысканға", (1927), "Торғайға тарату" (1941), "Жас батыр" (1944), "Қандай қызык тамаша" (1949) өлеңдерімен, "Баян", "Қорқыт", "Бозінген", "Сарыарқалық жігіт", "Екі дос", "Қарағанды", "Жылқышы" дас- тандарымен елге танылған. 1943 - 1962 ж. ауд, облысы, респ. айтыстарға катысқан. Айтыстары мен топтама өлендері "Акындар жыры" (1963), "Пернедегі термелер" (1965), "Айтыс" (3-т, 1966), "Қаһарлы сөз қамал бұзады" (1969), "Ленин деп халық жырлайды" (1969) жинақтарына енген. Шығармашылығы Алғашқы өлеңі — «Елге сәлем» (1916). «Баян», «Қорқыт», «Бозінген», «Сарыарқалық жігіт», «Екі дос », « Қарағанды », « Жылқышы » дастандарын шығарды. 1943—1961 жылдары аудандық, облыстық, республикалық халық талаптарының жиындарына қатысып, онда Шашубай, Ілияс, Маясар, Жолдыкей тәрізді ақындармен айтысқа түсті. Айтыстары мен топтама өлеңдері. «Ақындар жыры» (1963), «Пернедегі термелер» (1965), «Айтыс» (3-т., 1966), «Ленин деп халық жырлайды» (1969) жинақтарында жариялайды. Дереккөздер
Өзгермелі айырбас бағамы

Өзгермелі айырбас бағамы — халықаралық есеп айырысу жүйесі, валюталардын еркін толқымалы бағамдарының тәртібі, ол валютаны реттеудің нарықтық тетігіне негізделген, мұнда елдердің ішкі нарықты теңдестіру мақсатымен айырбас бағамын өзгерту құқығы болады. Өзгермелі айырбас бағамы қазіргі заманғы дүниежүзілік валюта жүйесінің құрылымдық қағидатының бірі. Дереккөздер
Атына кір келтірушіліктік

Атына кір келтірушіліктік - Ұжымда, қоғамда әлде біреуге деген сенімді жоятын, әлде кімді ғайбаттайтын мәліметтерді жариялау. Беделін қаралау материалдары — тергеудегі, күдікті немесе бопсалаудағы адамға қатысты, әшкерелеуші кұжаттар. Дереккөздер
Сенімгерлік

Сенімгерлік( - сенім, тапсырма) #сенімгерлік негізде басқаруға берілген мүлік (сенімгерлік меншік); #иеленушісіне мүлікті сенімгерлікпен басқару құқығын беретін құжат; #меншікті сенімгерлікпен басқару. Мүлікті меншіктенуші оны басқа тұлғаға (сенімгерлікпен басқарушыға) табыстайды. Мүлікті сенімгерлікпен басқаруға беру меншік құқығының сенімгерлікпен басқарушыға ауысуын туғызбайды және трастылық шартпен, яки мүлікті сенімгерлікпен басқару шартымен рәсімделеді, бұл шарт бойынша бір тарап (басқарудың құрылтайшысы) өзінің мүлкін сенімгерлікпен басқарушыға сенімгерлікпен басқаруға береді, ол осы мүлікті басқару құрылтайшысының немесе ол көрсеткен үшінші тұлғаны (бенецифиардың — пайда алушының) пайдасына басқаруға міндеттенеді; #тапсырыскерлердің мүдделері үшін банкінің шаруашылық саласы мен басқа да қызмет салаларында қызмет көрсету жөніндегі сенімгерлік операциялары. Банк ісінде "траст-операцияларды" әдетте коммерциялық банкілер жүзеге асырады. Термин бірлестік, қор деген мағынада да қолданылады. Дереккөздер
Халықаралық сауда шарттары

Халықаралық сауда шарттары / Халықаралық сауда талаптары — 1) ұлт аралық компаниялар, халықаралық ұйымдар мен қаржы институттары ынталылық танытқан табиғи және әлеуметтік факторлардың, ұлттық нарық ғұрыптары мен дәстүрлерінің, Келісімдер мен нормалардың кешені; 2) елдің сыртқы саудасының экспорттық және импорттық бағасы серпінінің көрсеткіші. Елдің әлемдік шаруашылыққа бірігуі экономикалық кеңістікке сүйене- мұнда халықаралық сауда шарттары және елдің шаруашылық қызметінің шарттары ұрлым қолайлы болады. Осыған орай Қазақстанның ТМД елдерімен, жақын көршілермен және стратегиялық әріптестермен бірігуі оның саясаты мен сыртқы экономикалық қызметінде басты аумақ алады- бұл қызмет дайын өнім нарығын кеңейтуге, ТМД аумағында қалған көлік-коммуникациялық инфрақұрылымның атқарымын қамтамасыз етуге, шикізат ресурстарына қол жеткізуге, Қазақстан капиталының таяу шет елдерге тиімді жұмсалымын ынталандыруға бағытталған. Дереккөздер
Өмір сүру құқығы

Халықаралық құқық пен көптеген демократиялық елдердің конституциясымен қорғалатын адамның жеке негізгі құқықтарының бірі. Өмір сүру құқығының мазмұны көп қырлы және әр түрлі елдерде (елім жазасының түрліше режимдері сақталуы себепті) өзара айырмашылығы болады. Қазіргі заманғы конституциялардың бір қатарында, өмір сүру құқығы, заңмен өлім жазасы тағайындалуы мүмкін қылмыс шеңберін белгілеу, сондай-ақ өлім жазасы түрінде жазалау қолданылмайтын адамдар тобын көрсету арқылы нақтыланады. Дереккөздер
Ордалия

Ордалия—орта ғасырдағы соттың іс жүргізуінде ақикатты анықтауға көмек тесед-іміс деп «құдай соты» (отпен, сумен және т.б. сынау) жолымен бір- бірімен дауласқан тараптардын дұрыстығын немесе кінәлілігін аныктау тәсілі. Дереккөздер
Тұрсын Елеусізұлы

Тұрсын Елеусізұлы - 1935 жылы 3 наурызда Алматы облысы, Панфилов ауданы, Алмалы ауылында дүниеге келген. Жаркенттегі балалар үйі мен интернатта тәрбиеленген. 1957 жылы педагогикалық училищені тамамдал, еңбек жолын үстаздықтан бастаған.1966 жылы ҚазМУ-дің тарих факультетін бітірген соң, Талдықорған қаласындағы «Жетісу шүғыласы», облыстық «Октябрь туы» газеттерінде қызмет атқарған. Облыстық халық ағарту бөлімінде балалар үйлері мен мектеп-интернат секторын басқарады. 1971 — 1987 жылдары республикалық «Спорт» газетінде, «Қазақстан мектебі» журналында, Қазақ радиосында қызмет істейді. Жетістіктері «Құрмет Белгісі» орденімен, көптеген медальдармен, Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің, Қазақстан Республикасы Ұлттық Ғылым академиясының Құрмет Грамоталарымен марапатталған. «Баспа және полиграфия ісінің қайраткері». Қазақстан Республикасы Президентінің стипендиянты. «Қазақстанның еңбек сіңірген мәдениет қайраткері».2000 жылғы «Жаңа ғасырға — жаңа ән» байқауының жүлдегері. Қазақ ССР Оқу министрлігінің Құрмет грамотасымен, дипломымен, ҚР Ұлттық Қауіпсіздік комитетінің «Отан сақшысы» басылымының төс белгісімен марапатталған. Шығармалары «Жазушы» баспасынан «Жоғалған ойыншық» (1967), «Балбүлақ» (1975), «Жалын» баспасынан «Сыйлық» (1984) жыр жинақтары, сондай-ақ «Иван Шадрин (1973)», «Жұлдызды ұстаз» (1982) прозалық кітаптары жарық көрді. Республика ақындарының «Жазушы» баспасынан 1986 жылы шыққан «Соны соқпақтар» жыр жинағына ақынның топтама өлеңдері енгізілген. 1998 жылы ИНА «Айқос» баспасы орысша «Люди, Я расту!» деректі повесі мен қысқа әңгімелерін, «ҚазАқпарат» баспасы 2003 жылы «Әйел һәм жалғыздық» атты ғүмырнамалық кітабын, «Нұрлы әлем» баспасы 2003 жылы «Бір жұтым жыр» өлеңдер жинағын, «Тоғанай-Т» баспасы 2008 жылы «Диогенше кеспелеу» романын басып шығарған. Дереккөздер
Фурнитура

Фурнитура (француз тілінде fourniture — жабдықтау, жеткізіп беру) — өндірістің кейбір түрлерінде қолданылатын көмекші материалдар, мысалы, сағат фурнитурасы (сағаттың керек-жарақтары), етік фурнитурасы (шеге, жіп, бұлық және басқа керек-жарақтар). Дереккөздер
Әубәкір Солтанбекұлы

Әубәкір Солтанбекұлы (1871- 1930, ҚХР, Құлжа қаласы) - 1916 жылы Қарқарадағы ұлт-азаттық көтеріліс басшыларының бірі. Жетісу өңіріндегі Мерке болысының беделді адамдарының бірі болған Әубәкір Қарқарада Албан көтерілісі басталған алғашқы күннен-ақ өз белсенділігімен көзге түседі. Архив деректерінде бірінші болып көтерілістің үш басшысының қамауға алынғаны нақтылы айтылған. 1916 жылы 22 шілдесінде Ұзақ, Жәмеңке және Әубәкір үшеуін 10 солдат түнделетіп айдап, 23-і күні Қаракөл (Прежевальск) түрмесіне апарып қамайды. Әубәкір Қаракөл түрмесіндегі қырғыннан аман құтылып, Қытай жеріне өтеді. Бір жыл­дан соң елге қайта оралып, 1930 жылға дейін әр түрлі жұмыстарда болған. 1916 жылы көтерілістің және Қаракөл түрмесіндегі қырғынның көзі тірі куәгері ре­тінде 1927 жылы естелік жазған (ҚР ҒА қолжазбалар қорында сақтаулы). 1930 жылы "бай-құлақ" ретінде қуғынға ұшырап, қайтадан Қытайға өтеді. Сол жылы жарасы асқынып, Құлжа қаласында дүние салған. Дереккөздер
Есеп айырысу талаптары

Есеп айырысу талаптары /Есептесу талаптары — келісімшарттың шарттық-құқықтық деректемелері. Олар тауардың қолма-қол ақшаға немесе несиеге сатылатын-сатылмайтынын анықтайды және басқа нышандармен бірге келісімшарттың қаржылық талаптарын құрайды. Дереккөздер
Әлеуметтік серіктестік

Әлеуметтік серіктестік - халықтың ірі топтары мен қабаттары, атап айтқанда, кәсіпорындар, жалдамалы қызметкерлер және мемлекет арасындағы қоғамдық, әлеуметтік-еңбектік қатынастарды реттеудін конфронтациялық емес тәсілі. Дереккөздер
Мұраланудағы міндетті үлеске құқық

# Мұраға қалдырушының кәмелетке толмаған емесе еңбекке жарамсыз балалары, сондай-ақ оның еңбекке жарамсыз жұбайы мен ата-анасы,өсиеттің мазмұнына қарамастан, заң бойынша мұрагрелік кезінде олардың әрқайсысына тиесілі болатын үлестің (міндетті үлес) кемінде жартысын мұраға алады. # Мұндай үлеске құқығы бар мұрагер өсиет бойынша және (немесе) заң бойынша мұрадан алатынның барлығы, оның ішінде әдеттегі үй жабдықтары мен үй-іші турмысында ұсталатын заттардан тұратын мүліктін құны және мұндай мұрагердің пайдасына белгіленген өсиеттік бас тартудын құны, міндетті үлеске есептеледі. Дереккөздер
Айыптау үкімі

Айыптау үкімі (ағыл. conviction; нем. Verurteilungf, Schuhlspruch m; verurteilendes Erkenntnis) - Қылмыстық жауапкершілікке тартылған адамға айыптау шарасын тағайындайтын және айыптау тұжырымдамасы жазылған сот актісі. Айыптау үкімі — баяндалатын және қарарлық екі бөлімнен тұрады. Баяндалатын бөлімде істін маңызы жазылады. Қарарлық бөлімде — айыпталушының жеке басы жөнінде деректер келтіріліп, бабы немесе Қылмыстық кодекстің баптары көрсетіле отырып, тағылған айыптаудын тұжырымдамасы баяндалады.ref>Орысша-қазақша заңдық түсіндірме сөздік-анықтамалық. — Алматы: «Жеті жарғы» баспасы, 2008 жыл. ISBN 9965-11-274-6 Дереккөздер de:Urteil (Recht) en:Sentence (law) eo:Verdikto es:Sentencia judicial it:Sentenza lt:Nuosprendis nl:Vonnis pl:Wyrok pt:Sentença ru:Приговор zh:刑罚
Сауда шарттары

Сауда шарттары / Сауда талаптары — халықаралық саудадағы экспорттық жәнеимпорттық бағаның арасалмағы. Халықаралық сауда статистикасында экспорттың орташа бағасы индексінің импорттың орташа бағасы индексіне қатынасын көрсететін сауда шарттарының индексі есептеп шығарылады. Индекс жеке ел, аймақ немесе елдер тобы үшін есептелуі мүмкін. Дереккөздер
Чек кітапшасы

Чек кітапшасы - банк ағымдағы немесе есеп айырысу шотының иесіне беретін чектердің баспаханалық тәсілмен дайындалып, түптелген және нөмірленген бланкілері. Чектерді пайдалана отырып банк клиенті шоттан қажетгі соманы алуына, оны қолма-қол ақша түрінде алуына не месе үшінші тұлғалармен чек арқылы тікелей есеп айырысуына болады. Шотқа өкім жасау құралы болып табылады. Дереккөздер
Сенімгерлік операциялар

Сенімгерлік операциялар — банкілер өз клиенттеріне — заңи және жеке тұлғаларға (шар негізінде) түрлі қызметтер көрсету түрінде жасайтын сенімгерлік операциялар. Сенімгерлік операциялар жылжымайтын мүлік пен басқа да мүлікті инвестициялық қоржынның жасақталуын және оны баскару құндылықтарды сақтауға қабылдауды, әрекетке қабілетсіз меншігінің корғаншысы ретінде мүлікті басқаруды, өсиет бойына ие мүлікті басқаруды, несиегердің банкротқа ұшыраған фирма жөніндегі талап-арыздарын реттеуді, тағы басқаларды қамтиды. Дереккөздер
Еңбек жағдайы

Еңбек жағдайы - еңбек үдерісінде адамның денсаулығы мен жұмыс істеу қабілетіне әсер ететін өндірістік орта факторларының жиынтығы. Еңбек жағдайын құрайтын факторлардың мынадай негізгі топтары бар: санитарлық-гигиеналық факторлар — зиянды химиялық заттар, өндірістік шуыл, шаң-тозаң, діріл, электр-магниттік өpic пен электр өрісі, сәуле (ионданушы, лазерлік, ультракүлгін), өндірістік үй-жайдағы микроклимат, жарық, т. б.;психологиялық-физиологиялық факторлар — ауысымдағы тұрақты жүктеме, көтеретін жүктің бір жолғы шамасы, жұмыс қарқыны, зейінге түсетін күш, бір сарындылық, жүйке-сезімге түсетін күш, жайсыздық, ауысымдылық, т. б.; эстетикалық факторлaр — үй-жайдын, жабдықтың, арнаулы киім-кешек пен аяқкиімнің сәндік-көркемдік тұрғыдан безендірілуі, жарық-түс композициясының үйлесімі, т. б. Бұл орайда өндірістік фактордың рұқсат етілген шекті деңгейіне, қауіпті деңгейіне және зиянды деңгейіне ажыратылады. Дереккөздер
Фьючерс

Фьючерс — уағдаласылған сұрыптағы тауарды белгілі бір мөлшерде келісілген бағамен көрсетілген кезең бойына жеткізу жөніндегі келісімшарт. Фьючерстік шарт бойынша міндеттемелер барлық жағдайда дерлік нақты тауарды жеткізу жолымен емес, төлеу немесе бағадағы айырманы алу жолымен орындалады. Дереккөздер
Өтемдік мәміле

Өтемдік мәміле - теңдей баға үшін тауарды өзара қоюды қарастыратын сату-сатып алу шарты. Онын бартерден айырмашылығы, әдетте оның аясында шарттар кешені жасалып, атап айтқанда кәсіп-орын мен т.б. үшін құрал-жабдықтарды кредитке беретін бас келісімді білдіреді. Дереккөздер
Жылулық нейтрондар

Жылулық нейтрондар – кинетикалық энергиясы 510–3 эВ-тен 0,5 эВ-ке дейін болатын нейтрондар. Олар нейтрондарды баяулатқыш орта атомдарымен жылулық тепе-теңдікке дейін баяулату арқылы алынады. Сілтемелер Пайдаланылған әдебиет
Александр Елков

Александр Елкөн - 1926 жылғы 1 сәуір де Ресейдің Новосибирск облысы, Сузунск ауданы, Плоцкое селосында туған. 1943 жылы Душанбе қаласында 9 сыныпты бітіріп, Ленинград комедия театрының суретші-декораторының көмекшісі және сахна жүмысшысы болып істеген. Улы Отан соғысына қатысқан. Соғыстан кейін Джутов совхозында бастауыш мектептің мүғалімі, агрономтұқым маманы, Алматы қүрылыстарында тас қалаушы, сүт комбинатында аппаратшы, баспахана жүмысшысы, мұғалім, агроном, музыкант, лаборант болады. Алғашқы өлеңі 1948 жылы әскери «Во славу Родины» газетінде жарияланған. Бірнеше жауынгерлік медальдармен марапатталған. Шығармалары *Солнечные будни. Стихи. А., ҚМКӘБ, 1959; *Рождение дома. Стихи. А., ҚМКӘБ, 1960; *На восходе. Стихи. ҚМКӘБ, 1962; *Голубая валторна. Стихи. А., «Жазушы», 1979; *По тропам памяти. Стихи. А., «Жазушы», 1966; *Поиск. Стихи.А., «Жазушы», 1970; *Мужество. Стихи. А., «Жазушы», 1972; *Капли марта. Стихи. А., «Жазушы», 1974; *Круги. Стихи. А., «Жазушы», 1977; *Восприятия чудо. Стихи. А., «Жазушы», *За третьим перевалам. Стихи. А., «Жазушы», 1982. Дереккөздер
Аңқау реализм

Аңқау реализм - әрбір адамға тән кездейсоқ материалистік дүниетаным, барлық заттар адам санасынан тәуелсіз өмір сүретіндігіне сену. Дереккөздер de:Common-Sense-Philosophie el:Αφελής Ρεαλισμός en:Naïve realism es:Realismo directo fi:Naiivi realismi he:ריאליזם נאיבי it:Realismo ingenuo (filosofia) ja:素朴実在論 ko:소박실재론 ru:Наивный реализм sv:Naiv realism
Діни сенім бостандығы құқығы

Қазақстан Республикасының басқа мемлекеттердін азаматтары және азаматтығы жоқ адамдар жеке өзі, сондай-ақ басқалармен бірге кез келген дінді еркін ұстануға немесе ешқайсысын ұстанбауға хұқылы, дінге деген, құдайға құлшылық жасауға, діни жоралар мен рәсімдерге, дінді оқып-үйренуге қатысуға немесе қатыспауға көзқарасты айқындау кезінде қандай да бір күштеп мәжбүр етуге жол берілмейді. Заңда көзделген жағдайларды қоспағанда, ешкімнің де өз діни сенімдерін себеп етіп азаматтық міндеттерін атқарудан бас тартуға қақысы жоқ. Дереккөздер
Мүлікті оралымды басқару құқығы

Меншік иесінің қаражаты есебінен қаржыландырылатын мемлекеттік мекеменің, меншік иесінен мүлік алушы және өз қызметінің мақсатына, меншік иесінің тапсырмаларына және мүліктін мақсатына сәйкес заң құжаттарымен белгіленген шекте сол мүлікті иелену, пайдалану және оған билік ету құқығын жүзеге асырушы қазыналық кәсіпорындардың заттық құқығы болып табылады. Дереккөздер
Жер заңнамалары

Жер заңнамалары - Қазақстан Республикасының Конституциясына негізделген және Жер Кодексі мен соларға сәйкес қабылданатын нормативтік құқықтық актілерден тұратын Қазақстан Республикасының заңнамалары: * жер қойнауын, суды, атмосфералық ауаны, орман-тоғайды және өзге де өсімдіктерді, жануарлар дүниесін, экологиялық, ғылыми және мәдени жағынан ерекше құндылығы бар қоршаған орта объектілерін, ерекше қорғалатын табиғи аумақтарды пайдалану мен қорғау жөніндегі қатынастарды; Қазақстан Республикасының арнаулы заңдарымен реттеледі; * жер қатынастары субъектілерінің өздеріне тиесілі құқықтарды жүзеге асыруы, табиғи ресурс ретіндегі жерге және коршаған ортаның езге де объектілеріне, сондай-ақ басқа тұлғалардын құқықтары мен заңды мүдделеріне зиян келтірмеуді; * жер учаскелерін иелену, пайдалану және оларға билік ету, сондай-ақ олармен мәміле жасасу бойынша мүліктік қатынастарды; * шетелдіктер, азаматтығы жоқ адамдар, сондай-ақ шетелдік заңды тұлғалар жер құқығы қатынастарында Қазақстан Республикасының азаматтарымен және заңды тұлғаларымен тең құқықтарды пайдалануды және сондай міндеттер атқаруды; * баска мемлекеттердің Қазақстан Республикасының аумағындағы жер пайдалану құқығы Қазақстан Республикасы бекіткен халықаралық шарттарға сәйкес туындауын айқындайды. Дереккөздер
Таза бәсеке

Таза бәсеке - көптеген ұсақ сатып алушылар мен сатушылардың бәйгелестігі, олардың әрқайсысының жеткілікті дәрежеде толық нарықтық ақпараты болады сондықтан олардың бірде-біреуі нарықтағы сұранымды, тауардың нарыққа жеткізілімін немесе оның бағасын бақылай алмайды. Дереккөздер