kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Янхуанозавр

Янхуанозавр — кесірткежамбастылар отрядына жататын, Бор дәуірінде тіршілік еткен динозавр. Қытайда тіршілік еткен, көлемі мен сырт келбеті боыйынша өзінің тұқымдасы, Солтүстік Америкадағы аллозаврға ұқсас болған. Ол ежелгі Юра дәуірінің үлкен жыртқыш тероподы. Өз туыстары маменсизавр, омезавр, стегозавр, чилингозавр, тодзынгозавр, чункингозавр сияқты ірі зауропод саналады. Янхуанозавр — денелі жыртқыш. Алдыңғы аяқтары қысқа болғандықтан, екі аяғымен қозғалған. Мойны қысқа, жақ сүйектері — күшті, тістері ара тәрізді. Ұзын әрі ауыр құйрығы денесінің ұзындығының жартысын құраған. Ол өз жемтігін аулағанда жалғыз емес, үйір болып аң аулаған. Қызықты дерек * Янхуанозавр біздің заманымыздан 163 — 145 миллион жыл бұрын ежелгі Юра дәуірінен Бор дәуірінің басына дейін өмір сүрген. * Ол Қытайдың солтүстік-шығысын мекендеген. * Қорегі: жануарлар * Салмағы: 3,7 тонна. * Янхуанозаврдың ұзындығы: 9 м. * Янхуанозаврдың бас сүйегінің ұзындығы 1 метрді құраған. * Бұл динозаврды 1978 жылы Дон Зиминг “Янхуанозавр” деп атаған. * Оның тұмсығында тарақтың тістері сияқты айдары болған. * Тұқымдас: Кесірткежамбасты. * Отряд тармағы: Теропод Дереккөздер
Фосфордың сапалық анализі

РО43- иондарының сапалық реакциялары BaCl2 әрекеттесуi BaCl2 ерiтiндiсiмен натрий гидрофосфаты ақ түстi ВаНРО4 тұнбасын бередi. Аммиак қатысында барий фосфаты пайда болады: 2НРО42-+3Ва2++2NH3 Ba3(PO4)2+2NH4+Ba3(PO4)2-минералды қышқылдарда еридi. Р е а к ц и я н ы ң о р ы н д а л у ы Пробиркаға Na2HPO4 ерiтiндiсi мен барий хлоридiнiң 5-10 тамшыларын әрекеттестiремiз. Түзiлген тұнбаның ерiгiштiгiн тексеру қажет. 2.Магнезиялық қоспамен әрекеттесуi Магнезиялық қоспа натрий гидрофосфатымен әрекеттесiп ақ түстi тұнба бередi. НРО42-+Mg2++NH3 MgNH4PO4 Фосфорлы МТ-тың технологиясының келешекте дамуы елдегі фосфатты кен қалдықтарының ашылуымен және енгізілуімен байланысты. 1928-1932 жылдар кезеңінде еліміздегі ауыл шаруашылық химизация тапсырмасын шешу үшін ірі суперфосфатты заводтар Константиновкада, Воскресеньскіде және Ленинградта ашылды, жылына 1,25 мың тонна өнімділікпен. 1930 жылдан бастап фосфорлы шикізат импорты тоқтатылды және өндіріс әйгілі фосфоритке ауысады, оның ішінде апатит концентратын, апатито – нефелинді флотациясын өндіріді. Осы жылдарда өте қарапайым суперфосфат өндірілді. Осы жылдарда экстракциялық фосфорлы қышқыл алу үшін әртүрлі қышқылдармен фосфатты шикізат ыдрату процесінің технологиялық режимін жасау және химия-физикалық негізін үйрену басталады, фосфор негізінде концентрацияланған және коплексті минералды тыңайтқыштар өндірілді: қос суперфосфотта, аммофосты, нитроаммфос және басқалар. 1934 жылы Воскресеньскіде және 1936 жылы Ақтөбеде концентрацияланған фосфорлы тыңайтқышты- преципитатты өндіру цехтары ашылды. Фосфор қосылысқа түсуге өте бейім болғандықтан, оның айналымы көптеген факторлар байланысты. Мысалы, кір жуғанда кір жуғыш заттардың құрамындағы фосфордың үлкен бөлігі, сарқынды сулар барысында фосфор тыңайтқыштарының біршама бөлігі жуылып, сарқынды сулармен қоршаған ортаға келіп қосылады.Фосфордың биогеохимиялық циклының формасынан редуценттердің, формасына органикалық формасын бейорганикалық формасына тотықтырмай көшіретіндігінде. Фосфор ауыл шаруашылық дақылдарынын. дұрыс өсіп — дамуы үшін қажет элемент. Сондықтан фосфор кышқылының тұздары ауыл шаруашылығында тыңайтқыштар ретінде қолданылады. Табиғи фосфорит пен апатиттың ерімталдығы нашар болғандықтан олар «фосфорит ұны» деген атпен ұнтақ зат түрінде қышқылдығы жоғары топырақтарда пайдаланылады. Фосфор бірнеше оксидтер түзеді. Олардың ішіне маңыздылары: Р О және РО. Олардың формуласын қысқартып, көбінесе Р О және Р О (алдындағылардың индекстерін 2-ге бөлген ) деп жазады. Фосфор (III) оксиді Р О – балауыз тәрізді кристалдық масса, 22,5 С-та балқиды. Фосфор оттектің аз мөлшерінде жанғанда алынады. Күшті тотықсыздандырғыш, өте улы. Фосфор (V) оксиді немесе фосфор ангидридінің маңызы үлкен. Фосфор (V) оксиді немесе фосфор ангридриді Р О –ақ, ылғал тартқыш ұнтақ, қыздырғанда бірден буланады. Дереккөздер http://malimetter.kz/fosfordyn-sapalyk-analizi/
Тана (зергерлік)

Тана Түйменің сабағы, сағағы жоғын тана деп атайды. Қазақ зергерлері қыздар мен келіншектердің ісмер, шебер болуы үшін және қолды жарақаттап алмауы үшін оларға арнап әдемі оймақтар жасаған. Оймақ көбінесе күміс пен мыстан өрнектеліп, ине тоқтар жері көп шұқыланып бейнеленген. Оймаққа өте жіңішке күміс бау да тағылған. Оймақ былғарыдан да жасалады. Оны матадан көйлек, камзол т.б. іш киімдер тігуде қолданады. Дереккөздер
Қос етек көйлек

Қос етек көйлек Қыздар мен жас әйелдердің ең бір сәнді киімі қос етек көйлек. Қос етек көйлек әдетте ақ түсті қымбат жібектен, асыл матадан тігіліп таза жүннен тоқылады. Мұндай көйлекті қыс киюге арнайды да, бір киер көйлек санайды. Қос етек көйлек әдетте ұзын, кең, оның жеңінің ұшы мен жағасы, белі бүрмеленіп, қатпарлы желбір салынады. Әйел көйлегін ерекше сәндеп тұратын қосымша заттардың бірі омырауға не тігіп, не түйме, түйреуіш, ілгектермен жапсырып қоятын «өңір» деген зат. Өңір жағаның алдыңғы жаң түбінен бел бүрмесіне дейін, ені екі жақ қолтың тігісіне жетеді. Өңірді асыл матадан бөлек тігеді. Шет-шетін кестелеп, зерлер салып шашақтап, бетіне неше түрлі асыл тас, меруерт-моншақ, алтын не күмістен алқа, теңге, бастырма, жылтыраған үзбелі салпыншақтар қадайды. Өңірді кеудеше, көкірекше, төстік, алқа деп те атай береді. Дереккөздер
Зефирозавр

Зефирозавр біздің заманымыздан 119 — 113 миллион жыл бұрын Бор дәуірінде өмір сүрген. Мекен еткен аймағы — қазіргі Солтүстік Америка құрлығы. Зефирозавр — құсжамбасты орнитопод. Басы — кішкентай, азу тістері — тегіс, артқы аяқтары — ұзын, алдыңғы аяқтары қысқа болған. сопақша келген басы мен жоғарғы жақ сүйегінде орналасқан шығыңқы бет сүйегі —оның басты екершелігі. Қызықты дерек * Зефирозаврдың бетіндегі шығыңқы сүйегі ородромеусқа ұқсайды. * Зефирозаврдың қалдықтары АҚШ-тың Монтана штатынан табылған. * Алғаш рет сипаттаған 1980 жылы палеонтолог Х. Д. Суес болатын. * Зефирозаврдың тегіс азу тістері өсімдіктерді шайнауға ыңғайлы болған. Мәліметтер *Қорегі : өсімдіктер *Салмағы : 70 келі *Тұқымдас : Гипсилофодонтид *Отряд тармағы : Орнитопод Дереккөздер
Зуницератопс

Зуницератопс біздің эрамызға дейін 10 миллион жыл бұрын ежелгі Бор дәуірінде өмір сүрген. Одан кейін ғана өмірге мүйізді цератопсидтер келе бастаған. ол цератопс отряд тармағына, маргиноцефал тобына жататын құсжамбасты динозавр. Зуницератопс — орташа көлемді, ұзындығы — 3 метр, биіктігі — 1 метр, ал салмағы шамамен 45 — 70 келі жануар. үйректұмсықты динозаврдың майда тістері болды. Зуницератопс төрт аяқпен жүрген. Жыртқыштарға тән мүйізбен айқасқа жиі шығатын болған. Сол кезде динозавр сүйекті жағасы мен мүйізін пайдаланған. Қызықыт дерек * Сүйектері АҚШ-тың Нью—Мекстко штатының Катрон аймағынан табылған. * Динозаврды палеонтологтар 1998 жылы ғана сипаттай алды. * Зуницератопс туралы «Дискавери Чаннел Спешл» каналының «Американы динозаврлар қашан шарлаған?» бағдарламасында айтылған. Мәліметтер *Қорегі : өсімдіктер *Салмағы : шамамен 45 — 70 келі *Тұқымдас : Гипсилофодонтид *Отряд тармағы : Маргиноцефал Дереккөздер
Себет (ұлттық ойын)

Себет (ұлттық ойын) Бұрын осы ойын өте кең тараған болатын. Бұл ойында от жағып үлкен хор әң айтқан және барлығы моңшақтармен әшекейленген ескі киімдерін киетін күні қыздар бастайтын. Жасыл алаңда 3х3 м көлемімен төртбұрышты, аса биік емес қоршау орнатылады. Бұған кеуіп қалған шыршалар мен шөпті салады. Кешкіде, оттарды жаққанда осы “себетте” жағылады. Орманнан ертоқымсыз жылқыларда отырған қыздар шығып, осы от “себет” арқылы секіреді. Секіретін жылқының өз алдындағы итерген ауасы от пен түтінді ашып жіберетін, сондықтан от не жылқыға, не жылқы үстінде отырған қызға қауіпті болмайды. Дереккөздер http://kitaptar.com/node/1101
Аяқ астындығы жіп

Аяқ астындығы жіп - Қазақтың ұлттық ойны. Аяқ астындығы жіп Дайындық: 2-4 құрама 2 м қашықтықта бір-біріне параллельді бір қатарға тұрады, қатардағы ойнаушылар арасында қашықтық 1 м кем емес. Әрбір ойнаушы өз орнын дөңгелекпен белгілейді. 6-8 м қашықтықта әрбір қатарға қарама-қарсы бір тұрысты немесе таяқты қояды. Қатар алдында тұратын ойнаушыларға секіргіш (немесе ұзындығы 2 м жіп) беріледі. Ойын жазылуы: белгі бойынша ойнаушылар секіргіштермен бірге өзінің тұрыстарынан дейін жүгіреді, оны айналады және өзінің қатарына келіп, секіргіштін бір шетін алдында тұрған ойнаушыға береді. Секіргішті екі шетінен ұстап, олар өз қатары бойынша, біреуі сол жақтан, басқасы оң жақтан жүгіреді және секіргішті бүкіл қатардағы ойнаушылардың аяқ астынан өткізеді. Қатардағы ойнаушылар секіргіш арқылы секіреді. Жұп жіпті қатардын аяғына дейін өткізеді, сосың ойынды бастаған бірінші ойнаушы қатардын аяғында қалады, ал екінші ойнаушы секіргішпен бірге өзінің тұрысына дейін жүгіреді, оны айналады, қатарына қайтып келеді және секіргіштін бір шетін келесі, алдында тұрған ойнаушыға береді. Екеуі олар тағы да бүкіл қатардын аяқ астынан секіргішті өткізеді. Қатарда тұрған ойнаушылардың бәрі секіргішпен тұрысқа дейін және құрама жолдасымен бірге бүкіл қатардан бәрі өтпегенше дейін ойын жалғаса береді. Ойынды бастаған ойнаушы секіргішті қолына алғанда, ол оны жоғары көтереді және “Тік тұр!” бұйрығын береді. Бүкіл қатар “тік” тұрады. Айып ұпайлары жоқ, жіппен аяқты тигізбеген және ойынды ерте бітірген құрама ойнаушылары жеңімпаз атанады. Ережелер: 1) әрқашан, алдында тұрған ойнаушы секіргішпен тұрысқа дейін жүгіргенде, қатардағының бәрі бір орынға алға жылжиды; 2) егер секіргішті аяқ астынан өткізіп жатқан ойнаушылар оны жіберсе, онда олар қай жерде айырылды, сол жерден қайтадан бастау керек; 3) егер секіргіш арқылы секіріп жатқан ойнаушы аяқпен секіргішті тигізсе, онда ол айып ұпайланады. Дереккөздер http://kitaptar.com/node/1101
Тұмақ ұру (ойын түрі)

Тұмақ ұру (ойын түрі) Бұл ойын жасыл алаңда өткізіледі. Ойнаушылар саны шектелмеген. Ертерек көмбені белгілейді. 20 м қашықтықта жылқы бойындағы таяқты орнатады және бұған бас киімді кигізеді. Ойынға сонымен қатар көзді жауып байлауға орамал керек. Жүргізуші қатысушылардың біреуін шақырады, оның көзін орамалмен байлап қояды және қолына қамшы беріп атқа отырғызады. Көздері орамалмен байланған атқа мінуші қамшымен таяқтағы бас киімді қағып түсіру керек. Ереже бойынша ойнаушыда үш мүмкіндігі бар. Сонымен бүкіл ойнаушылар бір шеңберден жасайды, ал ең көп мүмкіншіліктерді қолдаған ойнаушы жеңімпаз атанады. Дереккөздер http://kitaptar.com/node/1101 "Жеті қазына, жиған - терген" Сейіт Кенжеахметұлы, Алматы -2007
Түйілген орамал (ойын түрі)

Түйілген орамал (ойын түрі) Ойын жасыл алаңда өтеді. Екі рет түйілген ақ орамал керек. Ойынды түнде де ойнауға болады. Ойынды жігіт басқарады. Ол өзіне жақын бүкіл ойнаушыларды жинайды, сосың: “бір, екі, үш” – деп айтады және қатысушылар жан-жаққа қашады. Жүргізушінің өзі орамалмен жүрген ойнаушыны қуып жетіп алып қою керек. Ал бұл ойнаушы жүргізуші жақындаған кезде орамалды басқа ойнаушыға лақтырады, ол басқасына, басқасы тағы біреуге және т.с. Бұл ойын футбол сияқты, бірақ доптын орнына екі рет түйілген ақ орамал. Жүргізуші орамалды біреуден алып қоймағанша дейін қуып жүреді. Ұсталынған халықты сауықтандырады, сосың жүргізушімен бірге орамал артынан жүгіреді немесе жүргізушіні ауыстырады. Дереккөздер http://kitaptar.com/node/1101 "Жеті қазына, жиған - терген" Сейіт Кенжеахметұлы, Алматы -2007.
Солтандар ұрысы

Солтандар ұрысы Солтандар ұрысы – эскадрондармен қаруланған және қылыштасу маскаларымен қорғаған салт аттылар қатысатын құрамалық ат спорттық ойыны. Маскаларға жоғары қарай түрлі түсті (әр құрамаға өз түсті) солтандарды немесе жіңішке бишіктерге екі ауа түйіршіктерін қыстырады. Ауа түйіршіктерін тесіп немесе қарсыластан солтандарды қағып жіберу ойын мақсаты және қарсылас осыдан кейін алаңнан кету керек. Қай құрамада атқа мінгендер шығып кетсе, солар жеңілген болып саналады. Ойын іскерлік пен тапқырлықты, қаруды қолдануды, жылқымен басқаруды ақылдығын сұрайды. Дереккөздер http://kitaptar.com/node/1101 "Жеті қазына, жиған - терген" Сейіт Кенжеахметұлы, Алматы -2007.
Сақина жасыру

Сақина жасыру Ойынды өткізу үшін басқарушы және сақина іздейтін кезекші белгіленеді. Қалған ойыншылар дөңгелене отырады. Ойыншылар тізелерін көтеріп, оның үстіне алақандарын ашып қояды. Ойын жүргізуші қолына сақина алып, әр ойыншының қолына кіргізіп, сақинаны бірінде қалдырады. Басқарушы жұмулы қолын әрбір ойыншының қолына салысымен, алақанын жаба қалады. Сақина жасырылғаннан кейін, ойын жүргізуші өз қалауынша ойыншының бірінен: «сақинам кімде?» - деп сұрайды, осы кезде барлық ойыншы тынышталады. Кезекші сақинаның кімде екенін тапса, онымен орын ауыстырады, ал егер таба алмаса, өлең айтып, би билеп, т.б. өнер көрсетеді де, өз қызметін қайтадан атқарады. Дереккөздер
Жүзетін бауырымен жорғалаушылар

Жүзетін бауырымен жорғалаушылар. Динозаврлар жерде билік құрған кезеңде бірқатар бауырымен жорғалаушылар теңізде қалды. Бұлардың ішінде өте алыптары да бар болатын. Алып хайуантарды динозаврлармен бір топқа жатқызуға келмейді. олардың аяқтарының орнында жарғағы болғандықтан, аздап балыққа ұқсайтын. олар ауамен тыныстау үшін судың бетіне шығатын. Бұл динозаврлар тобы балықтар сияқты тек ғана суда өмір сүруге бейімделмегенімен, жемтігін теңізден аулайтын. Динозаврларды зерттеушілер асқазанында балық қаңқасы сақталған барионикстің қазбасын тауып алды. Просаик — денесінің ұзындығы 4,5-тен 14 метрге дейін жететін бауырымен жорғалаушы. ол қазіргі кездегі акулаға қатты ұқсаған және теңіздегі ірі хайуандарды аулап жеген. Просаиктің тісті жақтары үлкен, мойыны ұзын, басы үлкен, денесі ірі болған. Қызықты дерек * Плиозаврлар өткір тісті, жақтары азулы, алып бауырымен жорғалаушылар еді. олар көзіне көрінгеннің бәрін, тіпті акулаларды да жейтін. Ең үлкен плиозаврдың аты — кронозавр болатын. * Асыдан 200 жыл бұрын, динозаврлардың қазбасы табылмай тұрғанда, ең алғашқы болып плезиозаврдың қаңқасы табылды. * Шонизавр — ең үлкен ихтиозавр болып саналады. Оның түрі дельфинге ұқсайтын. Дереккөздер
Педро Кальдерон де ла Барка

Кальдерон де ла Барка (толық фамилиясы – Кальдерон де ла Барка Энао де ла Барреда – и – Рианьо – Calderon de la Barca Henao de la Barreda y Riano) Педро – испан драматургі. Ол 1600 жылы 17 қаңтарда дүниеге келген. Саламанк университетінде оқыған. 1619 жылдан бастап пьеса жазумен шұғылданды. Шығармалары Кальдерон де ла Барканың алғашқы шығармалары – «Махаббат, намыс, билік» (1623), «Жалған балгер» (1624), «махаббатпен жағдаяттың әуресі» (1625) драмалар. Ол философиялық этикалық мәселелерді көтерген «табанды ханзада» (1628-29), «Өмір дегеніміз - түс» (1631-32), «Өзіме өзім тұтқын боп» (1636) және кейіпкер қасиеті арқылы жеке құбылыстарды талдайтын «Өз арының емшісі»(1635), «Саламей биі»(1640-45) пьесаларын, сарайдағы салтанат-сауықтарға арналған ән-би аралас пьесалар жазды. Кальдерон де ла Барка пьесаларының толық жинағы өзі қайтыс болғаннан соң жарияланды. Оның сов. сахналарында бірдеше комедиялары қойылды. Ол 1681 жылы 25 мамырда дүниеден озған. Дереккөздер М.Қ.Қаратаев, Қазақ совет энцеклопедиясы. 4 том. 672 бет.
Кандеев көтерілісі

Кандеев көтерілісі - Пенза губерниясының Чембар, Керен уездері мен Тамбов губерниясының Моршан, Кирсан уездерінде 1861 болған шаруалар қозғалысы. Черногай, Студенка селолары шаруаларының помещиктерге жұмыс істеуден бас тартуынан басталды. 19 ақпандағы «Ереже» бойынша помещиктердің бүкіл жері шаруаларға тегін беріліпті-міс, дегенмен жергілікті жердегілер сол шындықты жасырып отыр деп білген Высокое селосының шаруалары 2 сәуір күні вотчина басқармасының басқарушыларын қуып, олардың онына өз ортасынан шыққан жаңа бастықтарды тағайындады. 5 сәуірде Чембар уезінің Покровское селосының щаруалары помещиктің малдарын өзара бөлісіп алды. Сәуір айының басында бұл толқу Пенза губерниясының 26 селосы мен деревнясын, Тамбов губерниясының Кирсанов уезін толықтай дерлік қамтыған болатын. 10 сәуір күні шалға, найзамен қаруланған Черногай селосының шаруалары бір рота солдатқа қарсы шықты. Көтерілістің орталығы Керен уезінің Кандеев селосы болды. Көтерілісті Гаврила Стрельцев, Антон Тихонов, Андрей Елизаров , Леонтий Егорцев басқарды. Көтеріліс жеңіліс тапқан соң 174 адам сот алдында жауапқа тартылып, олардың 114-і Сібірге айдалды. Дереккөздер М.Қ.Қаратаев, Қазақ совет энцеклопедиясы. 4 том. 672 бет.
Каммари Михайл Давидович

Каммари Михайл Давидович – совет философы, профессор (1935). Каммари 1898 жылы 17 ақпанда дүниеге келген. 1950 жылы философия ғылымдарының докторы атағын алады. 1953 жылы КСРО ҒА коррреспондент мүшесі болады. 1919 жылдан КОКП мүшесі. Ол 1931 жылы Қызыл профессура институтын бітірген. 1929 жылдан жоғары оқу орындарында диалектикалық және тарихи материализмнен сабақ берді. 1954-59 жылдары «Вопросы философии» журналының бас редакторы қызметін атқарды. 1955 жылдан КСРО ҒА Философия институның аға ғалымы болып қызмет істейді. Каммари негізгі ғылыми жұмысын халық бұқарасы мен жеке адамның тарихтағы ролі, коммунизм құрылысы кеңінен өрістеген кездегі ұлт қатынастарының дамуы, Лениннің тарихи материализм теориясын дамытуға арнады. Каммари – «Исторический материализм» (1950), «Основы марксисткой философии»(1959) деген еңбек авторларының бірі. Дереккөздер М.Қ.Қаратаев, Қазақ совет энцеклопедиясы. 4 том. 672 бет.
Каландрлау

Каландрлау - мата, қағаз және резина материалдарды каландрмен өңдеу процесі. Қағаз өндірісіндегі каландрлау жұмыстары машиналы каландрмен немесе суперкаландрмен жүргізіледі. Бұл машиналармен өңделген қағаз каландрланған яки жалтыратылған қағаз деп аталады. Резина өндірісіндегі каландрлау әдісі ленталар және қалыңдығы әр түрлі пластиналар жасау үшін, матаға резина қоспасын жағу т.б. пайдаланылады. Каландрлау әдісі әсіресе тоқыма өндірісінде көп қолданылады. Мұндағы каландр машинасы екі түрге бөлінеді. Бірі арнайы жуылған матаның суын сығып, құрғатып, енін созып, тегістеп әрі транспортерге реттеп салып беріп, келесі процеске жеткізіп тұру жұмысын орындайды. Матаны соңғы рет өңдеу кезінде түрлі өрнектер салумен қатар оның тығыздығын және беріктігін арттыру жұмыстарын екінші түрі атқарады. Дереккөздер М.Қ.Қаратаев, Қазақ совет энцеклопедиясы. 4 том. 672 бет.
Клитемнестра

Клитемнестра — ежелгі грек мифологиясы бойынша Спарта патшасы Тиндарейдің қызы, ару Еленаның сіңлісі, Микен патшасы Агамемнонның әйелі; қайнысы Эгисфпен көңіл қосып, Троя жорығынан оралған күйеуін өлтірген. Клитемнестра мен Эгисф әкесі үшін өш алғысы келген өз баласы Орестің қолынан қаза тапты. Балалары * Орест, Ифигения, Электра, Хрисофемида — Агамемноннан туды. * Эригона, Алет — Эгисфтен туды. Дереккөздер М.Қ.Қаратаев, Қазақ совет энцеклопедиясы. 4 том. 672 бет.
Станислас Вавринка

Станислас Вавринка (фр. Stanislas Wawrinka; 1985 жылдың 28 наурызында Лозанна, Швейцарияда дүниеге келді) - швейцариялық кәсіби теннисші. * Үлкен Шлем турнирінің жеке дәрежесіндегі 3 дүркін жеңімпазы (Australian Open - 2014, French open - 2015, US open - 2016) * 2008 жылдың ерлердің қос дәрежесіндегі олимпиадалық чемпион (Роджер Федерермен бірге). * ATP турнирінің 9 мәрте жеңімпазы (7 - жеке дәрежеде). * Үлкен Шлем юниорлық турнирінің жеке дәрежедегі жеңімпазы (Roland Garros - 2003). * Юниорлық жеке рейтингтегі экс-7-ші әлемнің ракеткасы. Жалпы мәлімет Әкесі Вольфрам - неміс, анасы Изабель - швейцариялық. Вавринканың отбасында польшалық және чех түптері болды. Станисласта ағасы және екі қарындасы бар. Лозаннаға жақын орналасқан Сен-Бартелеми шағын аулында тұрады. 2009 жылдың 15 желтоқсанында, 2010 жылдың 12 ақпанында Станисласқа қыз туып берген Ильхам Вюйу (фр. Ilham Vuilloud) швейцариялық тележүргізушісінде және бұрынғы модельде үйленді. Вавринка Швейцария құрамасының жалауын жаздың олимпиадалық ойынының салтанатты ашылымында 2012 жылда Лондонда ұстады. Бірнеше мезгілдер бойы қатарынан Швейцарияның Роджер Федерерден кейінгі екінші ракеткасы болып табылады. 2008 жылы Пекиннің олимпиадалық алтынын қос дәрежеде жеңген Федерер/Вавринка("ФедРинка") жұбы Швейцарияның ең әйгілі спорт командасы болып аталды. 2014 жылы Австралияның ашық чемпионатының финалына дейін жетіп, Вавринка Үлкен Шлем турнирінің бар тарихы бойында серияның барлық турнирлерінде ерлердің жеке дәрежесінде финалға жеткен небәрі екінші ғана (Федерерден кейінгі) швейцариялық болды. Жыл соңындағы рейтингі Турнирлерге қатысуы Жеке дәрежедегі турнирледің финалдары Улкен Шлем турнирлерінің жеке дәрежесіндегі финалдар (1) Жеңістер(1) Жеке дәрежедегі ATP турнирлерінің финалдары (16) Жеңістер (7) Жеңілістер (9) Жеке дәрежедегі челленджерлер мен фьючерстер финалдары (12) Жеңістер (9) Жеңілістер (3) Жеке дәрежедегі Үлкен Шлем турнирларда Өнер Көрсету {| class="wikitable" Сілтемелер *[http://www.itftennis.com/procircuit/players/player/profile.aspx?playerid=100002840 ITF сайтындағы профилі.] * [http://%5B%5BITF%5D%5D%20сайтындағы%20профилі.http://www.atpworldtour.com/Tennis/Players/Top-Players/Stanislas-Wawrinka.aspx ATP сайтындағы профилі.] * [http://www.daviscup.com/en/players/player/profile.aspx?playerid=100002840 Дэвис Кубоғының сайтындағы профилі.]
Кәдімгі қарағай

Кәдімгі қарағай — Қазақстанда кездесетін барлық қарағай тұқымдастарыныӊ ішіндегі кеӊ тараған түрі. Қазақстанныӊ ұсақ шоқыларында және Алтай тауларында, жазықтағы орманды далада және далада, құмда және құрғақ топырақта жабайы түрде өседі. Еліміздіӊ басқа жерінде көгалдандыру мақсатында адамдар тұратын табиғи мекендерде табиғи апаттардан сақтау үшін өсіріледі. Топырақты тұрақтандыраду қасиеті, тамыр жүйесініӊ құрылым ерекшелігімен түсіндіріледі. Жазықтағы қалыӊ орманда тереӊге бойлайтын кіндік тамыр өзек жетіледі. Құмда, тау беткейінде, тереӊге кететін кіндік тамырдан өзге жанама тамырлар шығады, топырақтыӊ жоғарғы қабатында орналасады. Биік (20-40 метр дейін) ағаштар, қарағайлар көз тартарлық әдемі болып биіктей береді. Биік, түзу діңдерінен кеме желкенінің ағашын жасайды. Жуан діңі қызғылт-қошқыл қабықпен тілімделген, ашық-жасыл және сарғыш түсті жолақ сүрек кездеседі. Дің зақымданғанда мөлдір жасқа ұқсас хош иісті шайыр ағады. Оның екі түрлі – ұзын және қысқа қылқандары мәңгі жасыл, екі-екіден шоқтана орналасқан. Олар ұзын, жіңішке, ұшы үшкір, сондықтан оларды ине деп те атайды. Қылқандар 2-3 жыл өмір сүредіт. Бір ағашқа жекелей орныққан гүлдері дара жынысты, тығыз гүл шоғырына жиналған. Екі аталықты, тозаңды гүлдері ұзын өркендері бас жағына көптеген масақтарға топтасқан. Аналық гүп шоғыры – сопақ, тік тұратын бүршіктер, түсу кезеңі екі жыл. Пісуі – сұрғылт-қоңыр түсті, үлкен, ұзындығы 6 см, ені 4 см. Тұқымы ұсақ, дөңгелек, кең үшбұрышталған қанат тәрізді пленка, ұзындығы 1,5-2 см болады. Мамыр-маусымда гүлдейді, маусым-тамызда жеміс салады. Дереккөздер А. А. Иващенко. Қазақстан өсімдіктер әлемі. Алматыкітап баспасы, 2012.
Үйсіндердегі жерлеу салты

Жалпы алғанда, Сақтар, Ғұндар, Үйсіндер, Лопнорлықтар адамды негізінен жерге жерлеген, яғни сүйекті қабір қазып көмген. Ал Түркілер, Қырғыздар, Қияндар тағы басқалар сүйекті өртеп жібереді екен. Әрбір дәуірдегі Үйсін қабірлерінің өзіне тән ерекшеліктері бар. Үйсіндер алғашқы дәуірде мал шаруашылығымен, соңғы мезгілдерде қосымша егін шаруашылығымен шұғылданған. Соған байланысты болса керек, алғашқы дәуірдегі үйсін молалары солтүстіктен оңтүстікке қарай тізбектеле жерленген. Қабірдің айналасын таспен қоршап, төбесіне тастан белгі салған. Мүрдені шығыстан батысқа қарай қазып, аузына айқастыра жұмыр ағаш қойып, оның үстіне тас жатқызған. Үйсіндердің ыдыстарының түбі көбінде дөңгелек келеді. Құлақтылары аз кездеседі. Сақтар тұсындағылармен салыстырғанда, мұнда көбінесе темір бұйымдар бірге көмілген. Қабір ішінен қойдың қаңқалары кездесіп отырады. Үйсіндердің орта дәуірдегі зираттары үш-төрттен қаз-қатар топтастырыла, тізбектеле қазылған. Үймесінің тең жартысы тастан қаланған. Қабірдің қола бұйымдарынан гөрі темір бұйымдар көп шыққан. Тұтқа құлақтары бар ыдыстардың бүйірі мен түбі жұқа келеді. Бұл ыдыстар алғашқы мезгілдегіден гөрі мәнерлі жасалған. Үйсіндердің соңғы дәуірдегі қабірлерінде үйінді тас жоқ, сүйек терең қазылған. Қабірден көбінесе темір бұйымдар шыққан. Ал, ыдыс-аяқтарының бүйірі жұқа, түбі жайпақ, өңі қызыл немесе күрең түсті болып келеді. Үйсіндердің қабірлерінің сыртқы бейнесі сақтардың қабірінен онша ерекшеленбейді. Алайда үйсін қабірінде адаммен бірге көмілген бұйымдар өте аз. Оның көбі темір бұйымдар, ал, қару-жарақ мүлде аз көмілген. Үйсін қабірлері шығыстан батысқа қарай бағытталып, сүйектің басын құбылаға қаратып, шалқасынан түзу жатқызған. Сол білегі мен оң білегі сәл бүгілген немесе екі қолы жамбасының үстіне не астына қаратылған. Сүйекпен бірге көмілген ыдыс басының оң жағына қойылған. Қойдың омыртқасы бірге көмілген. Қабірге тағы пышақ, біз, сырға, жақұт, моншақ, айна, сүйек бұйымдар, фарфор ыдыстар, шақ (тоқыма ұршығы) сияқты нәрселер бірге көмілген. Ерлердің қабірінен, көбінесе қолабіз, темірбіз, жақұт-моншақ, алқа, ыдыс сияқты бұйымдар шыққан. Сүйектің көбінің беті солтүстікке қаратылып қойылған. Бетін жоғары қаратып түзу жатқызылғандары өте аз. Ал бетін оңтүстікке қаратып қойылғандары жоқтың қасы. Дереккөздер *Қазақстан тарихы: Жоғары оқу орындарына түсушілерге арналған оқулық-тест. Ермұханова Х.К. Алматы: ШЫҢ-КІТАП, 2005 *Қазақстан тарихы (Анықтамалық құрал). Мұсабеков К.С., Орынбеков А.Ш. Шымкент, 2010. *Қазақстан тарихы пәніне көмекші оқу құралы (Б.з.б. 2 млн. 500 мың ж. - б.з. XVIII ғ.) Исабек Б.Қ., Әбішова Г.С., Орынбеков А.Ш. Шымкент, 2008
Аустрия коммунистік партиясы

Аустрия коммунистік партиясы (АКП) 1918 ж. 3 қарашада құрылды. 1919 ж. Коминтернге енді. АКП пролетарлық диктатурасы үшін күресу ұр-нын көтерді, Кеңестік Ресейді сөзсіз қолдау жағында болды. Алайда ол кезде партия сан жағынан аз, ұйымдық және идеологиялық жағынан өлсіз еді. АКП басшылары әсіре солшылдық кателерге жол берді. Оның үстіне өр түрлі оппортунистік топтардың жік-пгілдік әрекеттері партия үйымдарын қатты әлсіретті. Партияның бірлігі жолындағы күресте 8-съездің (1925) жр мәні болды, онда жікшіл оппорту-нистер идеялық жағынан талқандал-ды. АКП 10-съезі (1929 ж. февр.) оң-жыл оппортунистерді партиядан шы-ғарды. АКП қатарын топтастыруда И. Коплениг зор роль атқарды; ол 1924 ж. партияның бас секретары бо-ткггт сайланды. АКП еңбекшілерді фашизмге қарсы күреске жұмылдыру жолында едәуір кріыс істеді. 1933 ж. майда партияға тыйым салынып, ол астыртын жағ-дайға кошуге мәжбүр болды. 1938 ж. жартта гитлершілер Австрияға басып йргеннен кейін, компартия халықты герман фашистеріне қарсы күреске шақырды, прогресшіл күштердің тәуелсіздік жолындағы қимылын басқарды. Австрия фашистік Германияның үстемдігінен азат етілгеннен кейін (1945) АКП астыртын жағдайдан шықты. 13-съезд (1946 ж. апр.) про-граммалық мәлімдеме жариялап, пар-тияның жаңа Уставын қабылдады. АКП ұлттық тәуелсіздік, бейбітшілік пен демократия үшін күресті орісте-тіп, АҚШ пен Англия империалистерінің Австрияны бат. мемлекеттерінің агрессиялық одақтарына тарту әреке-тіне қарсы шықты. Партияның 16-съе-зі (1954 ж. май) «Аустрияны тәуелсіздікке жеткізетін және оны қамтамасыз ететін жол» деген программа-лық мәлімдеме қабылдады. АКП 17-съезі (1957 ж. наурыз) Австрияның дә-йекті бейтараптылық саясат жүргізуі үшін, жаңа соғыс қаупіне қарсы кү-ресу, еңбекшілердің тұрмыс дәреже-сін арттыру, жұмысшы табьгаың бір-лігін нығайту, партиялық ішкі демо-кратияны өрістету, ревизионизм мен реформизмге жол бермеу шараларын белгіледі. АКП коммунистік және жұ-мысшы партиялары өкілдерінің Мәскеуде болып өткен барлық кеңестерінің документтерін мақұлдады. 1958 ж. ақпанда АКП конференңиясы «Ав-стрияны социализмге анаратын жол» атты программалық документ қабыл-Дады. АКП ұйымдары территориялық-өндірістік әдіспен құрылған. Партияның жоғарғы органы — АКП съезі. Съездер аралығындағы кезеңде партия жұмысына ОК басшылық етеді. АКП орталық органы — «Фольксштимме» («Уоікззіітше») газеті, теориялық органы — «Вег унд ңиль» («\Уед иші 2іе1») журналы. Әдеб.: Коммунисты в борьбе за незави-симость Австрии, пер. с нем., М., 1956; XVII съезд и конференция 1958 года Ком-мунистической партии Австрии, М., 1958. АВСТРИЯЛЫҚТАР—ұлт, Австрияның негізгі халқы. Саны 7 млн-ға жуық (1966). 2 млн-нан аса А. шетелдерде (Италияда, АҚШ-та т. б.) тұрады. А. неміс тілінің диалектісінде сөйлейді. Әдеби тілі — неміс тілі. Дінге сенетін А-тардың 90%-і католиктер, қалғанда-ры — протестанттар. Дереккөздер
Албан Еңбек партиясы

АЛБАН ЕҢБЕК ПАРТИЯСЫ (АЕП; 1948 ж. ноябрьге дейін А л б а н и я Коммунистік партиясы; АКП) 1941 ж. 8 ноябрьде Тиранада құрылды. Ол кезде Албанияны италь-ян фашистері басып алған еді. АКП албан халқының бостандық, тәуелсіз-дік жолындағы күресіне басшылық етті. АКП басшылығымен 1942 ж. сен-тябрьде ұлт-азаттық майданы құрыл-ды (1945 ж. Демокр. майдан деп атал-ды). 1943 ж. июльде партизан отряд-тары негізінде ұлт-азаттық армиясы жасақталды. АКП басқарған халық қозғалысының нәтижесінде және Сов. Қарулы Күштерінің жәрдемімен 1944 ж. ел толық азат етілді. АКП басшылығы, КСРО-ның туысқандық кө-мегі арқасында халық ш-ы қалпына келтірілді, әлеуметтік-экономик. ша-ралар жүзеге асырылды. Партияны нығайтуда АКП 1-съезінің (1948 ж. нояб.) маңызы зор болды. Съезд пар-тияның құрылған кезден бергі жұмы-сын қорытып, 1949—50 ж. елді эконо-мик. және мәденн жағынан дамыту жоспарын бекітті, партиялық-ұйым-дастыру, бұқаралық-саяси жұмыстың әдісін өзгерту міндетін алға қойды, партияның Уставын қабылдады, АКП-ні Албан Еңбек партиясы (АЕП) деп атау туралы қаулы алды. АЕП делегациясы коммупистік жә-не жұмысшы партиялары өкілдерінің 1957, 60 ж. Москвада болған Кеңесте-ріне қатысып, олардың документтері-не қол қойды. Кейінгі жылдары АЕП басшылары маркстік-лениндік жолдан ауытқып, ұлтшылдыққа бой ұрды, өз-дерінің интернаңионалдық борышта-рын орындаудан бас тартты, халық-ар. коммунистік және жұмысшы қоз-ғалысына опасыздық жасап, жікшіл-дік жолына түсті. АЕП жоғарғы органы — съезд; ол Орталық Комитетті, Орталық бақылау және Тексеру комиссияларын сайлай-ды, ал ОК Саяси бюро мен Секрета-рпатты сайлайды. 1966 жылғы мәлі-мет бойынша АЕП қатарында 66 327 мүше мен кандидат бар. АЕП ОК бі-рінші секретары — Э. Ходжа. Дереккөздер
Трансгендік ағза

Трансгенді немесе трансформацияланған ағзалар деп – геномында бөтен ген бар ағзаларды айтады. Трансгенді жануарлар алу трансгеноз әдісі арқылы іске асады. Трансгеноз дегеніміз – генді бір биологиялық жүйеден басқа жүйеге жаңа белгілері бар организмнің формасын алу үшін жасанды жолмен тасымалдауды айтамыз. Трансгенді ағзалар әр түрлі биологиялық активті биотехнологиялық заттарды синтездеу және бағалы белгілері бар жануарлардың жаңа тұқымдарын алу үшін қолданылады. Трансгеноз әдісімен бөтен генді эукариоттық жыныс клеткаға енгізіп, оның жұмысын бақылау арқылы генетикалық инженерияның көптеген мәселелерін айқындауға болады, өйткені мұнда трансгенді эмбрионның жатырдағы даму ерекшеліктерін зерттеу мүмкін болады. Тасымалданған гендер (трансгендер) генетикалық аппаратымен құрылымды ірі функциялы байланысқандықтан бұл процесс жағдайындағы генетикалық рекомбинацияға әкеледі. Трансгеноз жұмысы көпжақты және бірнеше сатылардан тұрады: # Екі пронуклеус стадиясындағы зиготаларды алу (синхронды овуляция уақытылы қолдан ұрықтау немесе шағылыстыру керек, осыдан кейін белгілі уақыт өткеннен соң зиготаларды хирургиялық жолмен алу); # Зиготаларға бөтен ДНҚ-ны енгізбестен бұрын, оны in vitro (сыртқы) жағдайында әр түрлі әдістер мен тәсілдер арқылы сақтау; # Енгізу кезінде вазелин майының астында арнайы ерітіндінің тамшысына орналасады (бұл сұйықтықтың кеуіп кетуінен сақтайды); # Диаметірі 0,5-2 мкм арлығындағы ең аз дегенде 10-" мл ДНҚ енгізу; # Бақылау. Себебі, трансгеннің клетка ДНҚ-мен байланысатын белгілі орны болуы керек. Трансгеннің иесінің геномымен байланысуы кездейсоқ жүретін болса, онда ол хромосоманың гетерохраматинді бөліктеріне еніп, инактивизацияланып кетеді. Бұдан бөлек хромосома бөлігімен байланысқан трансгеннің активтілігі клеткалық ДНҚ-ң реттеуіш элементтеріне промотор, энхансер және силансерлерге-байланысты болуы да мүмкін. Дереккөздер Биология. А. Оспанова, Т. Ахметжанова, Қ. Кульбаева, Э. Оспанкулова, Дәуір баспасы, Алматы, 2010
Генри Дэвид Торо

Генри Дэвид Торо (ағылш. Henry David Thoreau; шынайы есімі – Дэвид Генри Торо; 12 шілде, 1817 жыл, Конкорд, Массачусетс, АҚШ – 6 мамыр, 1862 жыл, Конкорд, Массачусетс, АҚШ) — америкалық жазушы, ақын, ойшыл, қоғам қайраткері, аболиционшы және философ. Өмірбаяны Генри Торо Массачусетс штатындағы Конкорд қаласында дүниеге келген. 1837 жылы Гарвард университетін бітірді. Р. У. Эмерсон әсерімен ол Ж.Ж. Руссо рухындай заманауи өркениетті және табиғатқа қайта оралуын сынаудың трансцендентализм идеяларын қабылдады. 1845—1847 жылдары бойы Торо Уолден байламасының жағасында өз құрылған жұпыны үйінде тұрып, өміріне қажетті заттарды өз бетімен қамтамасыз етті. Осы қоғамдан өткізген жалғыздық тәжірибесі туралы Торо «Уолден, немесе тоғайдағы өмір» кітабында 1854 жылы жазды. Г. Д. Торо қоғамдық тұрмыста белсене қатысты. Сөйтіп, 1846 жылы АҚШ пен Мексима соғысына қатысты наразылық белгісі ретінде ол қыр көрсетіп салық төлеуден бас тартты, осы үшін оны қысқа мерзімге абақтыға қамауды. Аболиционизм қолдаушы болып, Торо зәңгілердің құқықтарын қорғап қалды. Кұрес құралы ретінде ол қоғам зұлымдығына қарсы зорлық-зомбылықсыз жекелей қарсылық көрсетуді ұсынды. Оның «Азаматтық бағынбаушылық борышы туралы»(1849) мақаласы Л. Н. Толстой, М. Ганди мен М. Л. Кингке әсер еткен. 1850-1860 жылдары арасында Бостонда табанды қара нәсілді босатудың жақтаушыларын бірлескен «Паркер үйірмесі» бар болды. Оның ішіне Теодор Паркерден басқа Торо мен оның достары - Р. У. Эмерсон, А. Б. Олкотт, У. Чаннинг кірді. Бұдан басқа, Торо табиғат зерттеуші болып табиғат қорғауды қолдаған. Ол АҚШ-тағы Ч. Р. Дарвин даму теориясын алғашқы жақтаушылардың біреуі болды. Генри Дэвид Торо 1862 жылы Конкордта мирасты көкірек аурудан қайтыс болды. Дереккөздер
AGM–28 Hound Dog

AGM – 28 Hound Dog (ағыл. тазы ит) - АҚШ стратегиялық бомбалаушылары жасаған алғашқы қашықтан басқарылатын шабуылдау зымыраны. 1956 жылы АҚШ әскери әуе- куштері мықты қорғанысқа ие нысандардың үстінен тікелей ұшып өтетін ұшақтардан қорғану үшін «Б-2 Стратофортресс» бомбалаушы ұшақтарын кең ауқымды ядролық зымырандармен жасақтау қажет деген шешім қабылдады. Зымыран төмендеп ұшқанда тиімді әрекет ету үшін «GAM- 77А» улгісіне радар альтиметрі мен бұрынғыдан үлкен жанармай құятын ыдыс орнатылған болатын. Зымыран 1100 шақырым аумаққа әсер ете алады. Оның қанатының құлашы- 3,66 метр. 1957 жыдың басында жоба «131В қару жүйесі» деген атқа ие болды, зымыран үлгісін сомдау «Солтустік Америка авиациясы» компаниясына бұйырды. «Хаунд Дог» зымыранының бастапқы сынақтық үлгісі ХGAM – 77 1959 жылдың тамыз айында зымыранның өзі ұшырылды. 1959 жылдың желтоқсан айында АҚШ әскери- әуе күштерінің стратегиялық тобы GAM- 77 «Хаунд Дог» зымырандары жарыққа шығатынын ресми түрде мәлімдеді. «GAM- 77» әуеде іске қосылатын зымыран болғандықтан «Б-52G/H Стратофортресс» бомбалаушы ұшақтары зымыранның екеуін қанатының астына салып, әуеге алып шығатын. Зымыран біртіндеп от алатындықтан, оның іске қосу тірегінде онраласқан Коллсман КС-120 жүйе дерекқорын үнемі жаңартып отырады. Бомбалаушы ұшақтың шолу жүйесі істен шықса, Б-52 экипажы зымыранның шолу жүйесін пайдалана алатын. «Хаунд Дог» - жоғарыға да көтеріле алатын, төменге де түсетін және ұшу бағытындағы өзгерістер мен ұшу биіктігін алдын ала бағдарлайтын зымыран. Басында жүргізілген сынақтар нәтижесінде зымыранның бірнеше кемшілігі анықталды. Соның бәрі ескеріліп, кеін оның «GAM- 77А» атты жетілген жаңа нұсқасы жасап шығарылды. Дереккөздер "1100 қызықты мәлімет"кітабы
Жалғыздың күні (фильм, 2000)

«Жалғыздың күні» — драма, режиссёр Роберт Земекистің фильмі. Басты рөлді Том Хэнкс сомдады. Сюжеті Америкалық тасымалдау қызметкері Чак Ноланд ұшақпен сапарға аттанған кезінде, ұшағы апатқа ұшырайды. Экипаж мүшелері түгел қаза болып, Чак қана тірі қалады. Ол Тынық мұхитындағы аралда 4 жыл жалғыз өмір сүреді. Ол әртүрлі дене жарақаттарын, психологиялық жарақаттар алады. Чак қолдан қайық жасап алып, ашық мұхитпен өзін тауып алғанша, жүзе береді. Рөлдерде * Том Хэнкс - Чак Ноланд * Хелен Хант - Келли Фрерс * Ник Сирси - Стэн * Дженифер Льюис as Бекка Туиг * Крис Нот - Джерри Ловет * Лари Уайт - Беттина Петерсон * Винс Мартин - Альберт Миллер * Джофри Блейк - Мейнард Брахам * Майкл Форест - Джек * Джей Аковон - Петров Қызықты деректер * Түсірілім барысында актёр Том Хэнкс «профессионалды ерлік» жасады — ол 15 килограммға арықтады. «ТӨРТ ЖЫЛ ӨТКЕН СОҢ» титрінен кейін, экранда мүлдем басқа адам — арық, әрі ұзын Том пайда болады. * Осы рөл үшін Том Хэнкс «Оскар» жүлдесіне ұсынылып, бірақ Рассел Кроуден ұтылып қалады (фильм « Гладиатор»). * Фильм Монурики аралында түсірілді. * «Жалғыздың күні» әлемдік прокатта 2000—2001 жылдардағы түсімді фильм болды, пайыздық көрсеткіші бойынша, Ридли Скоттың « Гладиатор» атты блокбастерін артта қалдырды. Жүлделер * ОСКАР — 2001 2 номинацияда: Том Хэнкс («Үздік ер адам рөлі») және «Үздік дыбыс». * АЛТЫН ГЛОБУС — 2001 Том Хэнкс (номинация «Үздік драмалық ер адам рөлі») * «MTV» телеарнасың жүлдесі — 2001 4 номинацияда: Үздік экшн-көрініс, Үздік сүйісу (Том Хэнкс пен Хелен Хант), Үздік ер адам рөлі (Том Хэнкс) * Британдық киноакадемия — 2001 Номинация: Үздік ер адам рөлі (Том Хэнкс) Саундтрек *1.«Cast Away» — 3:44 *2.«Wilson, I’m Sorry» — 1:39 *3.«Drive to Kelly’s» — 3:54 *4.«Love of My Life» — 1:47 *5.«What the Tide Could Bring» — 3:39 *6.«Crossroads» — 2:08 *7.«End Credits» — 7:29 Дереккөздер Сілтемелер * * *
Аманат (фильм)

Аманат - Сатыбалды Нарымбетовтың фильмі. Басты рөлдерді Санжар Мәдиев пен Берік Айтжанов сомдады. Фильм нақты тарихи оқиғаларға негізделген. Сюжеті Фильмнің басты кейіпкері - 19 ғасырдағы қазақтардың Ресей империясына қарсы күресін ұйымдастырған, қазақтың соңғы ханы Кенесары Қасымұлы. Фильмде онымен қоса Бұқарбай батыр сияқты ханның сенімді серіктерінің өмірі көрсетілген. Фильмде бірнеше оқиға параллельді көрсетіледі. Фильмді тамашалау арқылы 19 ғасырдағы Кене хан өмірін және 20 ғасырдағы Кенесары хан туралы зерттеу жүргізген Ермұхан Бекмаханов өміріне саяхат жасауға болады. Фильмді түсіру барысында, Nomad каскадёрлері шайқас эпизодтарына қатысты. Фильм Кенесары хан жайлы фильмдердің алғашқысы болмақ. Бұрында деректі фильмдер түсірілсе де, көркем фильмдер түсірілмеген еді. Дереккөздер
LEGO Mindstorms

LEGO Mindstorms — программаланатын роботқа қолданылынатын конструктор (электронды блоктар мен кішігірім құралдар жиыны). рет LEGO компаниясымен 1998 жылы таныстырылды. 8 жылдан кейін LEGO Mindstorms NXT 1.0 моделі, 2009 жылы — LEGO Mindstorms NXT 2.0, ал 2013 жылы — LEGO Mindstorms EV3 жинақтары шықты. Түрлері «Робот- гольф» — NXT жинағын пайдаланып құралған робот «Робот-қол» —NXT жинағын пайдаланып құралған робот Микрокомпьютерлер Жинаққа бір микроккомпьютер кіреді. Оның түрі жинақтың моделіне байланысты.
Xcode

Xcode — OS X және iOS операциялық жүйелері негізінде жұмыс жасайтын, Apple корпорациясы құрастырған интеграцияланған программалау ортасы. Алғаш нұсқасы 2001 жылы жарыққа шықты. Xcode туралы Xcode Apple документациясы мен графикалық интерфейстер құрастыруға арналған Interface Builder қосымшасының көптеген мүмкіндіктерінен құралған құрал болып табылады. Xcode жиынты5ы GNU Compiler Collection компилятор жиынтығының өзгертілген нұсқасынан тұрады. Сонымен қатар, ол C, C++, Objective-C, Objective-C++, Java, AppleScript, Python және Ruby сияқты программалау тілдерінде жұмыс жасайды.
Айналар (фильм, 2008)

«Айналар» — режиссёр Александр Ажаның фильмі. Оңтүстіккореялық Айнаның арты фильміне ремейк. 2010 жылы Айналар 2 атты фильмнің сиквелі түсірілді. Сюжеті Өмірінде аса ауыр психологиялық жара алған Бен Карсон ішімдікке салынады. Әйелі балаларымен Беннен кетіп қалады. Бен қиындықтарды артқа тастап, ішімдіктен бас тартып жұмысқа орналасады. Оның міндеті - ескі универмагты күзету болатын. Бен уақыт өте келе, тосын оқиғаларды бастан өткереді. Универмагтағы айналар Бенге маза бермейді. Айна Бенге Эсекерді табуға бұйрық береді. Анна Эсекер бала кезінде ерекше аурумен ауырған көрінеді. Оның ауруы айналарға ауысып, Аннаны қайтадан іздеуге көшеді. Бен Аннаны тауып, көмек беруін өтінеді. Басты рөлдерде *. Кифер Сазерленд—Бен Карсон *. Паула Паттон—Эми Карсон *. Камерон Бойс—Майкл Карсон *. Эрика Глюк—Дэйзи Карсон *. Эми Смарт—Анджела Карсон *. Мэри Бет Пейл—Анна Эссекер *. Джон Шрэпнел—Лоренцо Сапелли *. Джейсон Флеминг—Лэрри Бёрни *. Адина Рапитеану-Анна Эссекер (бала кезі) Оригинал фильмнен айырмашылығы Америкалық нұсқа корей фильмінен біршама ерекшеленеді. Жалғыз өзгермегені, екі фильмнің идеясы бір — оқиға жанып кеткен универмагта жұмыс істейтін бұрынғы полицей қызметкері төңірегінде өрбиді. Сюжетінің өзге тұстары бір-бірінен ерекшеленеді. Корей фильмі — мистикаға толы детектив болса, ал американдық нұсқа — бөгде күштердің айналар арқылы біздің әлемімізге енуін баяндайтын қорқынышты фильм.
Астрал (фильм)

«Астрал» - режиссёр Джеймс Ван мен сценарист Ли Уоннеллдың қорқынышты фильмі. Премьерасы АҚШ-та 2011 жылы 1 сәуірде, Қазақстанда 2011 жылы 31 наурызда болды. Сюжеті Фильм қараңғы бөлмеден басталады. Бала ұйықтап жатыр. Ал терезеден түрі сұсты кемпір қарап тұр. Джош отбасымен жаңа үйге көшіп келген. Бір күні олардың ұлы Далтон қоймада құлап, есінен танған күйі оянбайды. Дәрігерлер еш нәрсе жасай алмайды. Үйде түсініксіз жағдайлар орын ала бастайды. Басты рөлдерде *Патрик Уилсон — Джош *Роуз Бирн — Рене Ламберт *Тай Симпкинc — Далтон Ламберт *Лин Шэй — Элис Райнер *Энгус Сэмпсон—Такер *Барбара Херши — Лорэйн Ламберт *Ли Уоннелл — Спекс *Джозеф Бишара — қызыл жүзді Әзәзіл *Филип Фридман — елес кемпір Қызықты деректер *Далтон қоймада қорыққаннан айқайлайтын көріністе, Джош түймесі салынбаған күйі баспалдақпен жоғары көтеріледі. Қоймада түймесі салынып, мойнында галстук бар болып шығады. *Джош мектеп кабинетінде отырған кезде, тақтада «Ара» фильмінен алынған қуыршақ Биллидің суреті салынған (астында «8» саны бар). Ол фильмді жасаушылар - Джеймс Ван мен Ли Уоннелл еді. Кейін Ван мен Уоннелл оған ешқандай қатысы жоқтығын айтты. Суретті түсірілім мүшелерінің бірі салған болып шықты. *Дабыл жүйесі іске қосылған көріністе, Фостерге дабыл дыбысы ұнамайтынын көруге болады. Ал Келли дыбысқа мән бермейді. Дереккөздер Сілтемелер * * * * *
Antics

Antics — 2004 жылдың 27 қыркүйегінде жарық көрген, Нью-Йорктік Interpol тобының екінші альбомы. Қазіргі кезде тек АҚШ аумағында ғана 501 000 дана сатылған екен. Оның осыған дейінгі «Turn on the Bright Lights» альбомымен айырмашылығы - көңіл күй диапазоны ұлғайып, композиция көңілді күйге ауысқан. Бірақ та, ортақ стиль сақталған. Композициялар тізімі Синглдары «Slow Hands», 2004 жылы тамыз айында жарық көрді. «Evil», 2005 жылдың қаңтарында жарық көрді. «C’mere», 2005 жылдың сәуірінде жарық көрді. Дереккөздер
Ағзалар арасындағы байланыс түрлері

Бір ағзаның басқа бір ағзаға әсері оң, теріс және бейтарап болуы мүмкін.Олар бейтараптық, протокооперация, мутуализм, комменсализм, жыртқыштық , бәсекелестік, аменсализм. Нейтрализм – Бір аймақта тіршілік ететін екі түрдің (популяция) бір-біріне не оң, не теріс әсер етуі. Мысалы, тиіндер мен бұғылар бір-біріне айтарлықтай бір әсер етпейді. Протокооперация Кезінде ағзалардың бір-біріне пайдалы әсер ететін, бірақ бірге тіршілік етуге міндетті емес арақатынас түрі. Мысалы, таңқышаянның бақашығында актиния тіршілік ету үшін орнығуы мүмкін. Актинияның атпа жасушаларының ішінде у болады , сол арқылы актиния таңқышаянды жыртқыш балықтардан қорғайды. Ал таңқышаян актинияның таралуына көмектеседі және қоректену аймағын кеңейтеді. Мутуализм (симбиоз, кооперация) – әр түрге жататын ағзалардың бір-біріне пайда әкеліп, селбесіп тіршілік етуі. Мутуализм түзетін ағзаның біреуі немесе екеуі де бір-бірінсіз тіршілік ете алмайды. Мысалы, шөпқоректілер мен олардың ішегінде тіршілік ететін жасымықшаны (целлюлозаны) ыдырататын бактериялар. Батериялар жасымықшаны қорытатын ферменттерді бөліп шығарады, ал шөп қоректі тұяқтылар мұндай ферменттерді өздері түзбейді, сондықтан шөпқоректі тұяқтылар үшін бактериялар міндетті түрде қажет. Ал бактериялар шөпқоректі тұяқтылардан қоректі заттар мен оптимум жағдайлары бар тіршілік ортасын алады. Комменсализм бірлесіп өмір сүрудің нәтижесінде бір түрдің дарасы пайда табады, ал екінші түр бейтарап болады. Комменсализмнің екі түрін ажыратады : сииойкия және трофобиоз. Сииойкияға мысал – актиния мен кейбір тропикалық балықтардың түрі арасындағы қарым-қатынас түрі. Балықтар жыртқыштардың шабуылынан атпа жасушалары бар актиниялардың қармалауыштарының арасында тығылады. Трофобиозға жыртқыштар мен қалдықтарды жейтін ағзалар мысал бола алады. Мысалы, гиеналар арыстандардың жегеннен кейін қалдырып кеткен аң қалдықтарын жейді. Жыртқыштық бір жыртқыштың басқа жемтікті өлтіріп, қорек етуі. Мысалы, қоян мен қасқыр. Бір түрге жататын дараның өзі жататын түрдің басқа бір дарасын өлтіріп, қорек етсе бұл каннибализм деп аталады. Каннибализм жыртқыштардың, қоңыр аюлардың, адамдардың арасында кездеседі. Паразитизм - бір паразит басқа бір ағзаны өлтірмей, ұзақ уақыт бойы қорек және тіршілік ортасы ретінде пайдалануы. Паразиттерге вирустар, ауру қоздырғыш бактериялар, саңырауқұлақтар мен қарапайымдылар, паразитті құрттар жатады. Бәсекелестік ағзалардың бір-бірімен сыртқы ортаның ортақ ресурстары үшін бәсекеге түсуі . Ағзалар қорек, ареал,жарық үшін бәсекеге түсуі мүмкін. Бәсекелестік түрарасы және түрішінде жүруі мүмкін. Амесализм бір түрге жататын дараның басқа түрге жататын дараға басымдылық көрсетіп,бірақ өзі екінші дарадан теріс әсер алмауы.Мысалы,қарағай меноның астында өсетін өсімдіктерді көлеңкелеп,өсуін тежейді. Аллелопатия (антибиоз) аменсализмнің көп таралған түрі.Бұл кезде бір ағзаның сыртқы ортаға бөліп шығарған заттар екінші ағзаның дамуын тежейді.Мысалы,пеницилл саңырауқұлағы бөлетін антибиотиктер бактериялардың дамуын тежейді. Пайдаланға әдебиет ШЫҢ биолгоия 2013 кітабы
Крамер, Иоганн Фридрих

Иоганн Фридрих Крамер (Joh.-Friedrich Cramer; ) - неміс педагогы, Иоганна Андреаса Крамердың туған ұлы. Бұл тұлға 1802 жылы дүниеге келіп өз өмірінде көптеген шығармаларын қалдырған. Ол 1859 жылы дүние салған болатын. Басты шығармалары: «Geschichte der Erziehung und des Unterrichts im Altertum» (1834-1838) және «Geschichte der Erziehung und des Unterrichts in den Niederlanden während des Mittelalters» (1843). Дереккөздер
Фарид Аюпұлы Нухов

Нухов, Фарид Аюпович - 1930 жылы 21 наурызда дүниеге келіп, 1990 жылы 19 наурызда дүние салған. Ол Уфа моторқұрастыру зауытының авиациялық оталдырғыштарды жинаушы. Социалистік еңбек батыры. Биография Фарид Аюпович Нухов Староминизитарово Иглиндық ауданында 1930 жылдың 21 наурызында дүниеге келшген. Анасы Вафия Сулейманова қатты сырқаттанған болатын. Әкесі соғыстың бас кезінде колхоз басшысы болып және сельсовет басшысы болып жұмыс жасаған. Оның отбасында үлкен ағалары болған, бірақ олар соғысқа дейін Уфа қаласына жұмыс жасауға кеткен болатын. 1946 жылы ол өзінің ағаларына Уфа қаласына барады. Ол соңғы екі жылын техникумда оқуға жұмсайды. Ол 1990 жылға дейін Уфа моторқұрастырушы зауытының слесарь - жинағыш болып жұмыс атқарады. Ол 1980-1990 жылдары Башқұр АССР ның жоғарғы совет депутаты жұмысын атқарады. Нухов Фарид Аюпович 1990 жылдың 19 наурызында дүние салды. Дереккөздер
Қоңыр үйрек

Қоңыр Үйрек (Anas strepera) –орташа денелі(0,7-1,3кг) үйрек. Жабын қауырсындары- біркелкі боз және қоңырқай , қанатында ақ «көзтартары» бар,оны ұшып жүргенде де, қонақтаған кезде де көруге болады.Еуразияның қоңыржай ендіктерінде және Солтүстік Американың батысыцнда кең таралған.Қазақстанда жазық суқоймаларда барлық жерлердеөмір сүреді десе де болады, тек қана үстірт және Бетпақдаланың құлазыған шөлді кеңістігінде кездеспейді. Ұяларды суға жақын құрғақ үлескілерге орналастырады.Салындыдағы 6-14 (көбінесе9-11) сарғыш жұмыртқаларды 4аптаға жуық аналығын басады,бұл кезде аталықтар түлеу үшін үйірге жиналады.Балапандар жұмыртқадан жарып шығысымен суға қарай жөнеледі, көбінесе бірнеше ұялас балапандар жинақталады,оларды аналығы бірлесіп қадағалайды.Жас балапандар 2айдан соң қанатына көтеріледі,бұл кезде аналықтар түлеп үлгереді.Түлеген аналықтармен балапандар бірлесіп,көшпенді өмір сүру дағдысын жалғастырады.Олар ұялау орындарда жылым түзілу соңынан дереу ақпанда пайда болады,қазанның соңында ұшып кетеді. Осы туыстың басқа өкілдері тәрізді әуесқой аңшылардың нысаны болып саналады.