kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Алан Елизбарович Дзагоев

Алан Дзагоев — Ресей футболшысы. Алан Дзагоев 1990 жылы маусым айының 17-інде Беслан қаласында дүниеге келген. "ЦСКА (Мәскеу)" клубында ойнайды. Футболдан Ресей ұлттық құрамасының ойыншысы. Құрама команда сапындағы алғашқы ойыны 2008 жылы қазанның 11-інде Футболдан Германия ұлттық құрамасының командасымен матчында өтті. Көрсеткіші Ұлттық құрама Клубы Өмірі *Аланның ағасы - Гела да кәсіпқой футболшы. Ол Алания-2 командасында ойын көрсетеді. *Ол Бесландағы №4 мектепте білім алған Сілтемелер * [http://ru.uefa.com/uefaeuro/season2012/teams/player108426/index.html UEFA.com сайтындағы профиль] * [https://twitter.com/#!/dzagoev10alan Алан Дзагоевтің Твиттердегі беті]
Ибн Һишам

ибн һишам, (туған жылы белгісіз, Ирак, Басра – 834, Египет, Каир) – орта ғасырлардағы араб филологы, ислам тарихшысы, хадис ілімін зерттеуші. Химиер тайпасынан шыққан. ибн һишамның ең ірі шығармасы – Әбу АбдоллаҺ Мұхаммед ибн Исхақтың “Китаб сират рас ул-АллаҺ” (“Алланың жіберген адамының өмірі туралы кітап”) аталатын кітабына түсініктеме бере отырып, жазған “Сире” атты еңбегі. Аталмыш кітапқа Мұхаммед пайғамбардың (ғ.с.) өмірі мен халифалар тұсындағы оқиғалар арқау болған. Оқиғаларды баяндап қана қоймай, талдап, сөздердің мән-мағынасына тоқталып, түсінік беріп отырған. Ислам тарихын зерттеушілер үшін құнды кітап болып табылатын бұл еңбекке кейін де көптеген түсініктер жазылды. Мұхаммед пайғамбардың (ғ.с.) өмірі мен қызметін зерттеушілер ибн Хишамға тоқтамай кете алмайды. Дереккөздер Сілтемелер *«Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «Қазақ энциклопедиясы» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, IV том
Ортаазия өзен құндызы (Камшаты)

Статус II-шы санат. Саны күрт азайып бара жатқан түр. Генофондысын сақтау үшін таксонның маңызы Қазақстандағы құндыздың (қамшаттың) екі түршесінің бірі. Таралуы Ертеде кең таралған түр. Қазір Қазақстанда Іле өзенінің жоғарғы ағысы мен оның салалары: Түрген, Шелек, Шарын, Өсек өзені суқоймалары жүйесінде, оның ішінде Оба өзенінде, одан ары қарай Бугун шөлі арқылы ҚХР шекарасына дейін көтеріледі, есепке алынған 2006 жылғы жиналған деректер бойынша құндыз Іле қазаншұңқырында 14 жерден белгілі. Іле өзеніне Күрті өзенінің құйылатын жерінде оның мекендеуін тексеру керек (2004 ж. Аңшылап оны мұз үстінде көрген). Мекендейтін жерлері Суқоймаларымен байланысты, бірақ бір участкеден екіншісіне өткенде оның ізін суайрықтарынан да кездестіруге болады. Суқоймалары балыққа бай, жылым жеткілікті болуп керек. Жазда және қыста аса үлкен емес, бірақ терең Ілеге құятын өзентерде де кездеседі. Саны Барлық жерде сирек, десе де қысты күндері қалайлы учаскелерде салыстырмала түрде қоныстану тығыздығы жоғары. Мысалы, 1986 ж. Көктемде Өсек өзені суқоймалары жүйесінде 12 км² ауданда 15 құндыз есепке алынған. 1980 ж. Мамырда Қаракүлдек аң аулау шаруашылығында (Шарын өзенінің батыс қолтығы) 6 км² ауданда 5-6 басы мекендеген. Бұл түр Іле қазаншұққырында өзінің таралу аймағын қалпына келтіруде және кіші-гірім өзендерді меңгеруде. Негізгі шектеуші факторлар Суқоймаларында балық қорының азаюы және тау өзендерінің суларын жер суаруға пайдалану. Территорияларды шаруашылық мақсатта теру, мазалау факторлары және адамдардың тікелей қудалауы, балық аулау құралдарына түсіп, өлім-жітімге ұшырауы. Биологиялық ерекшеліктері Отырықшы тіршілік етеді, бірақ жыл маусымдарымен байланысты жергілікті қоныс аударады: қыста - өзендердің жоғары ағынына, көктемде – керісінше, бұл қыс кезінде қорек қорына және суқоймаларындағы жылымның болу – болмауына байланысты. Ымыртта-түнде белсенді. Күйге түсу және ұйығу – ақпан-сіуірде жүреді; буаздылық және сүтпен емізу кезеңі – 9-10 айға созылады. 2-5, жиі 3 күшік туады. Күшіктері сәуірден тамызға дейін (кейде қараша дейін) пайда болады. Бір жылдан соң туады. Баспана ретінде сумаңы, қуыстар мен жарықшалар маңындағы індерді пайдаланады. Тұрақты ішінің су астында 1-2 шығатын аузы болады. Жеке учаскесі – 100-150 га. Негізгі қорегі – балық, оның сыбағалы салмағы 99%-ға жетеді . Өсек суқоймалары жүйесінде 1986 ж. Көктемде құндыздың қорегінде ондатр және су қоңыздары, тиісінше 77% және 88% болды. Көптеген ондатр үйшіктерін құндыздың бұзғаны байқалады. Қолда өсіру Белгісіз. Ұсталған жас құндыздар қолға тез үйренеді. Қабылданған қорғау шаралары Бұл аңды аулауға заңмен тиым салынған. Шарын ұлттық табиғат паркінде қорғалады. Қорғауды керек ететін шаралар Құрамына Өсек суқоймалары мен Оба өзені енетін қорықша ұйымдастыру. Зерттеу үшін ұсыныстар Түрдің сақталған жерлерінде құндықдың санын есепке алу және оны қолдан өсіру мәселелеріне кірісі. Дереккөздер
Үш саусақты ергежейлі қосаяқ

Үш саусақты ергежейлі қосаяқ - Salpingotus crassicauda Vorontzov, 1924 "]] Кеміргіштер отряды Rodentia Қосаяқтар тұқымдасы Dipodidae Статусы III-ші санат. Сирек таралу аймағы тар түр. Генофондысын сақтау үшін таксонның маңызы Таралу аймағы шектелген және саны аз шекаралық түр - Әлемдік фаунадағы төрт түрдің бірі, тек Зайсан қазаншұңқыры ауданында ғана мекендейді. Таралуы Зайсан қазаншұңқырының барлық құмдары. Қара Ертістің сол жағалауындағы Бүкон құмдары, Бозайғырқұм мен Дала, Қара Ертістін оң жағалаулындағы Өзнұра құмдары және Зайсан көлінің оңтүстік жағалауындағы шағын құмдар. Мекендейтін жерлері. Астық тұқымдастар – жусанды немесе астық тұқымдастар - әртүрлі шөптер өскен жартылай бекінген құмды жазықтар. Жайдақ және аса биік емес шағылдарда, тақырларда, сортаңды не қиыршық тасты аймақтарда сирек кездеседі, ал ірі жоталы құмдарда жоқ. Саны Жалпы сана аса көп емес – 10 км автомаршрутта 0.5-тен 12-ге дейін. Бірақ та біршама қолайлы биотоптарда жекеленген жылдары бұл көрсеткіш жоғары – 13-тен (Букон құмдарының солтустік бөлігі) 39-ға (атсыз құмдардың оңтүстік шеті) жетеді, бұл кезде қосаяқтардың мекендеу тығыздағы Дала құмында 1 га-да 5.1, Букон құмдарында 10.7 бас болады. Саны жылдар бойынша біршама өзгеріске ұшырайды. Қазақстанда тіркелген санының ең жоғарғы көрсеткеші төменгі көрсеткіштен 6-10 есе артып түседі. Негізгі шектеу факторлары Қолайсыз қыстардан кейін топырақты терең тоң басу және мұз басу қосаяқтардың қысқы ұйқы кезінде өлім – жітілге ұшырауы артады. Жыртқыш аңдар мен құстардың да әсері болуы мүмкін. Биологиялық ерекшіліктері Жеке тіршілік етеді. Қысқы ұйқыға жатады. Оған қыркүйекте кетіп, сәуірдің аяғында оянады. Ұйқыға кетер алдында денесінің 28%-н құрайтындай май жинайды. Түнде белсенді. Жазда жеке аймақтарының ауданы 0.35 га-дан (емізуші аналықтар) 0.5 га-ға (ересек аталықтар) жетеді. Негізгі қорегі – тұқым және жәндіктер, аздап өсімдіктердің жасыл бөліген де жейді. Қолда ұстағанда күнбағыс, жүгері, құмық пен сұлы дәндерін, түрлі жәндіктерді, өрмекшілерді, құмырсқа жұмыртқаларын, нан, сол сияқты алма, сәбіз пен картопты сүйсіне жейді. Ересек аналықтар бір маусымда 2 рет – мамыр мен маусында көбейеді, бұл кезде олар әрі буаз әрі ұрпақтарын емізеді. 1-6, орташа 3-4 ұрпақ әселеді. 9-11 айда жыныстық жағынан жетіледі. Табиғатта тіршілік ұзақтығы 3 жылдан аспайды. Қолда өсіру Жақсы күтім болса қолға оңай үйренеді. Қабылданған алынған қорғау шаралары Алынбаған. Қорғауды керек ететін шаралары Арнайы қорғау шаралары қарастырылмайды. Зерттеу үшін ұсыныстар Таралу аймағы шектеулі шекаралық түр ретінде оның санына тұрақты мониторинг жүргізу, экологиясы мен биологиясын зерттеу. Дереккөздер
Түркістан сілеусіні

Түркістан сілеусіні – мысықтәрізділер тұқымдасының сілеусін туысына жататын жыртқыш сүтқоректі. Статус III-ші санат. Сілеусіннің саны азайған түршесі. Қырғызстан, Өзбекстан, Тәжікстан, Түрікменстан Қызыл кітаптарына енгізілген. Сілeусін түр есебінде халықаралық табиғат қорғау Одағының қызыл тізіміне кірген (NT – санаты). Генофондысын сақтау үшін таксонның маңызы Қазақстан фаунасында сілеусіннің үш түршесінің бірі, ал ТМД елдері фаунасында 8 түршенің бірі. Таралуы Түркістан сілеусініні Орталық Азия тауларында таралған. Қазақстанда Тянь-Шань, Жоңғар Алатауы, Тарбағатай, Свуырда таралған. Қаратауда (Сырдариялық) сілеусін XX ғасырдың 40-шы жылдары жойылып кеткен. Мекендейтін жерлері Қылқан жапырақты және жапырақты ормандар, бұталар; негізінен, орман мен субальпі белдеулері арасы. Десе де, аңдар алып белдеулер мен тау етектерінде де кездеседі. Саны ХІХ ғасырда бұрынғы Жетісу облысында кейбір жылдары 200-дей сілеусін аулаған. XX ғасыр басында сілеусін саны азайып кетті және 40-50-ші жылдары жыл сайын тек 20-30-дай аң терісі дайындау мекемелеріне түсті. Қазірде Іле Алатау анда 60-70-тей сілеусін бар, оның 10-12-сі Алматы қорығында, ал жалпы Солтүстік Тянь-Шаньда оның қоры 100-130-дай. Жоңғар Алатауында 90-шы жылдардың басында 250-300-дей аң тіршілік етті. Батыс Тянь-Шаньда сілеусін аз, Ақсу-Жабағылы қорығында 4-5 сілеусін өмір сүреді. Негізгі шектеуші факторлар Браконьерлік, азықтың жетіспеуі. Биологиялық ерекшеліктері Бір жерде тұрақты тіршілік етеді, бірақ қар қалың түсіп, азық қоры жетіспегенде маусымдық қоныс аударады. Тіршілігі Қараңғы түсе түнде өтеді. Күйлеуі – ақпан-наурыз айларында. 67-74 күндей буаз болады, 2-3 өсім береді. Жыныстық жағынан өмірінің екінші жылының аяғында жетіледі. Негізгі қоректері – қояндар, ұсақ кеміргіштер, суырлар, еліктер, жабайы шошқалар мен таутекелердің талалары, сирек құстар мен үй жануарлары. Негізгі жаулары мен бәсекелестері – қасқыр мен барыс. Қолда өсіру хайуанаттар парктерінде сақталады және көбейеді. Қабылданған қорғау шаралары CИТЕС-тің 2-ші қосымшасына енгізілген. Ақсу-Жабағылы, Алматы қорықтарында, Іле-Алатауы, Көлсай көлдері, Сайрам-Өгем ұлттық парктерінде және бірқатар қорықшаларда қорғалады. Қорғауды керек ететін шаралар Браконьерлермен жүресу, қорғауды жақсарту, Жоңғар Алатауында қорық ұйымдастыру. Зерттеу үшін ұсыныстар Сілеусіннің Тарбағатай, Сауыр және басқа да таулардағы қазіргі жағдайын зерттеу қажет. Дереккөздер
Құстұмсық қаз

Құстұмсық қаз– Cygnopsis cygnoides Linnaeus, 1758 Қаз тәрізділер отряды - Anseriformes Үйректер тұқымдасы - Anatidae Статусы 1-ші санат. Сирек, жойылып кету қаупінде тұрған түр. Генофондысын сақтау үшін таксонның маңызы Монотипті туыстың өкілі. Таралуы Сахалин мен Оңтүстік Приморьеден Алтай мен Зайсан қазаншұңқырына дейін. Қытай, Корея мен Жапонияда қыстайды. XX ғасырдың басында Қазақстанмен шекаралас Укөк дөңінде, Қара Ертіс өзеннің атырабында, Ертіс бойымен Зайсан көлінен төмен және Семейден 25 км.жоғары, сол сияқты Оңтүстік Алтайда Марқакөлде ұялаған. XX ғасырдың ортасында, Сырдария мен Әмудария өзен айрықтарында жиі кездесті, бұл жерлерде соңғы рет кездесуі 1962 жылы қазан айында байқалды. Мекендейтін жерлері Алтайда жағалауларында тал өскен батпақты өзендердің жайылмалары бар жалпақ тау аңғарлары мен дөңдері. Тау көлдерінің шұңқырларында шырша мен қоңыр бас өскен бұдырлы жерлерде кездеседі. Жазықтағы өзендерде қалың қамыс өскен атыраптары мен жайылмаларда ұялайды. Саны XX ғасырдың 20-30-шы жылдарына дейін әдеттегідей болған, бірақ 1949 – 1950 жылдары жекелеген жұптары Қара Ертістің атырабында ғана сақталып қалды. 1960-шы жылдары Бұқтырма суқоймасын салғаннан кейін және Қара Ертіс атырабындағы бұрынғы станциялар су астында қалған соң, оның саны өте қатты төмендеді. Қалған қутұмсық қаздар Зайсан қазаншұңқырының солтүстік-батыс бөлігіндегі далалық көлдерге қоныстарын ауыстырды, бірақ 90-шы жылдары бұл жерлерді де тастап кетті. 2000-шы жылға дейін Тораңғы бұғазында кездесті, бірақ аңшылар оларды жойды. 2006-шы жылы маусымда Қара Ертіс атырабын зерттегенде онда табылмады, десе де аңшылар оларды көктем кезінде кездестірген. Негізгі әсер ететін факторлар Ұялайтын және қыстайтын жерлерде аңшылардың аулауы, қолда өсіру үшін балапандарын ұядан алу. Суқоймаларын шаруашылық мақсатта игеру, қарқынды балық аулау, көбейетін жерлерде мазалау факторы, өрт, суқоймаларында су деңгейінің жиі – жиі өзгеруі. Биологиялық ерекшеліктер Жыл құсы. Наурыздың аяғында – сәуірдің басында ұшып келеді. Аралдарда және суқоймаларының жағалауларында жеке жұп құрып ұялайды. Ұяда 3-9 жұмыртқа болады, шайқауы 30 тәулікке созылады. Балапандары мамырдың аяғы мен маусымның басында пайда болады, шілденің екінші жартысында қанатына қонады. Қыркүйек-қазанда ұшып кетеді. Қолда өсіру Қазақстанның хайуанаттар парктерінде ұсталмайды. Қабылданған қорғау шаралары Қазақстан және көршілес елдердің Қызыл кітаптарына тіркелген. ХТҚО-ң Қызыл кітабына, Қауіп төнуші құстар тізіміне, СИТЕС Конвенциясының 1-қосымшасына енгізілген Қажетті қорғау шаралары Түрдің ұялайтын жерлері ретінде Қара Ертіс өзенінің барлық атыраптарын қосып Зайсан қорығын ұйымдастыру Зерттеу жөніндегі ұсыныстар Құстұмсық қаздың сақталып қалған ұялайтын жерлерін анықтау және оларды қорғауға алу Дереккөздер Әдебиеттер: 1. Долгушин, 1960; 2. Сушкин, 1938; 3. Поляков, 1914; 4. Хахлов, Селевин, 1928; 5. Березовиков, Самусев, 1999; 6. Кашкаров, 1987. 7. Самусев, 1958; 8. Стариков, 2002; 9. Стариков, 2007;
Қалбағай (жалбағай)

Қалбағай (жалбағай) – Дегелектәрізділер (не Ләйлектәрізділер)) отряды - Ciconiiformes Тырнақұтандар тұқымдасы - Threskiornithidae Статусы. 2-ші санат. Саны тез қысқарып бара жатқан түр. Генофондысын сақтау үшін таксонның маңызы. Туыстың бес түрінің Қазақстан фаунасындағы жалғыз түрі. Таралуы. Евразия мен Солтүстік-шығыс Африканың суқоймалары. XX ғасырдың ортасында Қазақстанның көптеген суқоймалары мен жазықтық өзендерінің атыраптарында мекендеген. 80-90-шы жылдары қалбағай тек Еділ-Жайық су айырығының, Орталық, Оңтүстік және Шығыс Қазақстанның жекелеген суқоймаларында ғана сақталып қалды. Мекендейтін жерлері. Қалың қамыс өскен және ашық саяз сулары бар көлдер, өзендердің атыраптары. Саны. Қазақстанда 400-650 жұбы есепке алынған, оның ішінде 150-ге жуығы – Торғай ойысының көлдерінде , осындайы Оңтүстік Қазақстан облысындағы Шошқакөл жүйелерінде, 100 жұпқа жуығы – Іле өзенінің атырабында, 60-70 жұбы – Қапшағай суқоймасында , 10 жұптайы Науырызым және Қорғалжын қорықтарында, Тентек өзенінің атырабында, Қара Ертіс өзенінің атырабында – 40-тай жұбы ұялайды. Жайық өзенінің атырабында 1993 жылы 200 басы есепке алынған. Негізгі әсер ететін факторлар. Гидрологиялық режимнің нашарлауының нәтижесінде мекендейтін жерлерінің тозуы және олардың ауданының қысқаруы: қамыстарды өртеу және шабу. Қаскерлік (браконьерство) және ұялау кезінде мазалау факторы, қоректік қорының нашарлауы және қорегін табу орындары – саяз сулар ауданының қысқаруы. Биологиялық ерекшеліктері. Жыл құсы. Шоғыр құрып, көбіне құтандар, қарабайлар және үлкен суқұзғындарымен бірге ұялайды. Ұясы – қамыста (құлаған қамыс, қопалар), кейде бұталар мен ағаштарда. Ұяда 3-4 жұмыртқа болады. Сәуір – мамырдың ортасынан шайқау басталады және 21-25 тәулікке созылады. Ұясының бұзылуы және балапандарының өлім-жітімге ұшырауы 50-60%. Су омыртқасыздары, балықтардың шабақтары және майда бақалармен қоректенеді. Қорегі және ұялайтын орны үшін бәсекелестер құтандар мен қарабайлар болып табылады. Негізгі жаулары – қара құтан, ала қарға және боз шағала. Қолда өсіру. Қазақстанның хайуанаттар парктерінде көбеймеген. Қабылданған қорғау шаралары. Қазақстанда Алакөл қорығында қорғалады. Қажетті қорғау шаралары. Іле өзенінің атырабында, сол сияқты Қара Ертіс өзенінің атырабында қорықтар ұйымдастыру. Ұялайтын жерлерінде гидротехникалық құрылыстарды пайдалану кестесін бақылау; қаскерлер және өрттермен күресу. Шоғырлары орналасқан жерлерге тікелей жақын маңдарда шаруашылық жұмыстарын (қамысты шабу, суқоймаларын күрт толтыру және құрғату) шектеу. Зерттеу жөніндегі ұсыныстар. Белгілі ұялау шоғырларына мониторинг жүргізу және жаңа шоғырларын іздеу. Әдебиеттер 1. Спангенберг, 1951а; 2. Долгушин, 1960; 3. Ауэзов, 1986в; 4. Н.С. Гордиенко, личн. сообщ.; 5. Н.Н. Андрусенко, личн. сообщ.; 6. В.В. Сибгатуллин, М.Е. Букетов, личн. сообщ.; 7. В.В. Хроков, Э.И. Гаврилов, личн. сообщ.; 8. Б.П. Анненков, личн. сообщ.; 9, Н.Н. Березовиков, Б.В. Щербаков, личн. сообщ.; 10. Березовиков, Гисцов, 2001. Құрастырушы А.Ж. Жатқанбаев
F-Lock

Кіріспе F-lock пернесі Microsoft компаниясымен 2001 жылы таныстырылған және функционалды пернелердің қалпын өзгертеді. Қосылған жағдайда, F1-ден F12-ге дейін пернелер бағдарламада берілген және стандартты мәнін сақтайды. Өшірілген қалпында жаңа мәндер қолданылады: F5 "ашу" бұйрығын, F10 "тексеру" т.c.c. бұйрықтарды білдіреді. Бастапқы модельдерде F-Lock қалпы компьютерді қайта жүктеу нәтижесінде жойылатын болатын, алайда кейінірек, модельдер ол қалыпты қайта жүктеуден кейін сақтап қалатын болған. Басқа пернетақта өндірушілер де (Logitech және Viewsonic сияқты) өздерінің пернетақталарына қондырылған F-Lock пернесіне ие еді. Мәселелер F-Lock пернесінің енгізілуі бірнеше жақ бойынша сынға алынды. Біріншіден, пернелердің іс-әрекеті интуитивті емес еді: Бастапқы қалпында F4 сияқты перне өзінің кәдуілгі мәнін жоғалтқан, сондықтан Alt+F4 сияқты комбинация жұмыс жасамайтын болатын. Екіншіден, пернелердің екінші ретті функциялары лағып қойылған болатын: F7 орфографияны тексеруге әдетті пернесі болған кезде (жеке алғанда Microft өзінің Office өнімдерінде пайланады), оған "жауап қайтару" функциясы жүктелді, өз кезегінде орфографияны тексеру F10 пернесіне жүктелген болатын. Бұл жайт кейбір комментаторлар тарапынан қатты сынға алынды. Windows шолғышында F2 пернесі "атты өзгерту" функциясының орнына "кері қайтару" функциясын орындайды. Өз кезегінде бұл өте қиын салдарға соқтыруы мүмкін. Бұл мәселерге орай F-Lock функциясын өшіру жолдары әлемдік желіде жарияланған болатын. Көптеген Microsoft/PC тұтынушылары Microsoft's Intellitype Pro бағдарламасын қолдану арқылы айналмалы жол тапқан. Бұл бағдарлама функцияналды және қосымша пернелерге макростар/пернелер орнатуға мүмкіндік береді. Мысалыға, егер де F1 пернесіне {Press } макросын орнатсақ, ол басылған жағдайда, F-Lock қалпын елемейтін болады. Функциялар Пайдаланылған қайнар көз # http://en.wikipedia.org/wiki/F-Lock Сыртқы сілтемелер * [http://weblogs.asp.net/jgalloway/archive/2005/11/29/431762.aspx F-Lock Key XML fix] * [http://www.linuxquestions.org/linux/answers/Hardware/Microsoft_Keyboard_Function_Key_Fix F-Lock Key Eliminator for Linux]
TrueCrypt

TrueCrypt – құжаттарды кідіріссіз шифрлеуге арналған тегін бағдарлама (OTFE). Бұл бағдарлама файлға виртуалды шифрленген дискты орналастыру арқылы және ақпаратты сақтайтын құрылғыларды шифрлеу арқылы виртуалды дискты жасай алады (Windows 2000 басқа барлық Microsoft Windows операциондық жүйелерінде бар). Құрылған TrueCrypt файлы әдеттегі жай файлдар секілді жұмыс істейді. TrueCrypt томында сақталған барлық ақпараттар файл мен тізбелер атымен қоса шифрленеді. Бағдарламаның лицензиясы ашық (тегін) болып саналады. Алайда 2008 жылы қазанда бұл бағдарламаны Fedora бойынша тексергенде, қауіпті белгісіз нәрселер табылғандықтан, қарашада бағдарламаның лицензия құжатына жөндетулер енгізілді. TrueCrypt мүмкіндіктері TrueCrypt мынадай түрлерде шифрленген диск құра алады: * файл контейнерінде, келесі әрекеттерді оңай әрі жеңіл орындауға мүмкіндік береді: жылжыту, көшіру, ат қою, жою. * шифрленген диск бөлімі ретінде, жұмысты ыңғайлылырақ және сапалылырақ орындауға жағдай жасайды (5.0 нұсқасында жүйелік бөлімді шифрлейтін жаңа мүмкіндік пайда болды). * USB флеш-картаны толық шифрлей алады (7.0 нұсқасында флоппи дискты шифрлеу қамтылмаған). TrueCrypt жоспарланған мүмкіндіктері TrueCrypt ресми сайтына сәйкес, келесі мүмкіндіктер бағдарламаның жаңа нұсқасында қамтылуы жоспарланады: * Сыртқы модулдің аутентификациясын қамтамасыз ету * СD/DVD құрылғылардағы ақпараттарды шифрлеу - шифрлеудің жоғарғы деңгейі * т.б. Тарихы TrueCrypt бағдарламасы Encryption for the Masses (E4M) ба5дарламасының негізінде жасалған. Кідіріссіз шифрлеуге арналған ашық бастапқы кодпен әйгілі болған E4M бағдарламасының бірінші нұсқасы 1997 жылы шыққан болатын. Алайда 2000 жылы бағдарлама авторы француз Paul Le Roux коммерциялық бағдарламаларды дамыту саласына ауысуына орай, бағдарламаға жұмыстар жүргізу тоқтатылған болатын. TrueCrypt ең алғашқы нұсқасы 2001 жылы ақпанда жарық көрді. Сол уақытта TrueCrypt кідіріссіз шифрлеуге арналған ашық бастапқы кодпен жазылған жоғары қауіпсіздікті қамтамасыз ететін жалғыз бағдарлама еді. Сілтемелер * [http://www.truecrypt.org/ Ресми сайт] * [http://www.truecrypt.org/localizations Локализация файлдары] * [http://wiki.mvtom.ru/index.php/TrueCrypt TrueCrypt жұмыс істеу инструкциясы] * [http://www.thg.ru/software/truecrypt/index.html TrueCrypt: ДК және ноутбуктың ақпараттарын қорғайтын тегін бағдарлама], «THG», 7 ақпан 2009 * [http://www.pgpru.com/soft/truecrypt TrueCrypt OpenPGP сайтында] * [http://www.securitylab.ru/software/270082.php TrueCrypt 6.2a], securitylab.ru, 21 маусым 2009 ж * [http://www.xakep.ru/post/44511/default.asp Зерттеушілер TrueCrypt файлы арқылы жасырын ақпараттарды тапты] , xakep.ru, 18 маусым 2008 ж * Бірнеше бағдарламалардың үлгісі: [http://www.itsec.ru/newstext.php?news_id=40473 Контейнерге шифрлеу], itsec.ru, 30 қаңтар 2008 ж * [http://www.thg.ru/software/bitlocker_truecrypt/print.html Жүйені шифрлеу: BitLocker және TrueCrypt]
Netsh

Бағдарламалық қамсыздандыруда, netsh (ағылшын тілінен аударғанда «желілік кабық» немесе network shell ) — Windows 2000 бастап Microsoft Windows NT операциялық жүйесінің өнімдеріне енетін бағдарлама. Ол желілік параметрлердің жергілікті немесе жойылған конфигурацияларды жүзеге асыруға мүмкіндік береді. Netsh TCP/IP-ағындарының жөндетулерін түзету үшін жиі қолданылады. Бұл режимде сізге өзгертілген параметрлер мәні туралы мәліметтерден тұратын лог файлы қажет болады. Басқа да көптеген қосымша мүмкіндіктерімен қатар Netsh пайдаланушының машинасындағы IP-мекен-жайды өзгертуге және де командалық жолақ арқылы желілік байланысты қосу мен өшіруге мүмкіндік береді. Қолдану мысалдары netsh interface ip reset C:\resetlog.txt Статистикалық IP-мекен-жай: netsh interface ip set address local static 123.123.123.123 255.255.255.0 Екі статистикалық IP-мекен-жай: netsh interface ip set address local static 123.123.123.123 255.255.255.0 netsh interface ip add address local 234.234.234.234 255.255.255.0 Динамикалық IP-мекен-жай: netsh interface ip set address name"Local Area Connection" sourcedhcp Бірінші DNS-ті қосу netsh interface ip set dns "Жергілікті желі арқылы қосылу" static 192.9.0.100 Екінші DNS-ті қосу netsh interface ip add dns " Жергілікті желі арқылы қосылу " 192.9.0.101 Үшінші DNS-ті қосу netsh interface ip add dns " Жергілікті желі арқылы қосылу " 192.9.0.101 index=3 Желілік интерфейсті өшіру және қосу netsh interface set interface name" Жергілікті желі арқылы қосылу 2" adminDISABLED netsh interface set interface name" Жергілікті желі арқылы қосылу 2" adminENABLED NETSH және IPv6 Сонымен қатар, netsh-ті IPv6-ағыннан ақпаратты алу үшін қолдануға болады. Бұл IPv6.exe бағдарламасына қарағанда өте ыңғайлы және сол деңгейдің көп мәліметтерін алуға мүмкіндік береді. Өзіңіздің IPv6-мекен-жайыңызды көру үшін NETSH-ті келесі түрде қолданыңыз: netsh interface ipv6 show address Қосымша ақпараттар * [http://technet.microsoft.com/ru-ru/library/cc778925(WS.10).aspx Microsoft TechNet беттеріндегі Netsh-ті қолданылуын сипатталу] * [http://network.programming-in.net/articles/book-network-programming-art6-13.asp Ipv6 в .NET] * [http://platformlabs.com/bag/net.htm Мекен-жайдың белгілеулерінің командаларын құру үшін онлайндық құрал-жабдық] * [http://www.colorconsole.de/cmd/ru/Windows_XP/netsh.htm Netsh-командалары]
Фрэнк Абигнейл

Фрэнк Уильям Абигнейл — ( кiшi, 1948 жылдың 27 сәуiрi, Бронксвилл, Нью-Йорк, АҚШ) құжаттық қауiпсiздiктiң төңiрегiдегi американдық сарапшы, 1960-шы жылдардағы өзінің дөкiр қылмыстарымен белгілі. 16 жасынан-ақ жалған чектердi iстеп және олар барлық елмен және оның шегiнен шыққанда ақшаға айналдырады. Долларларды 2,5 миллион ортақ сомаға оның жалған чектерi қызмет бес қылмыстық жылдарға әлемнiң 26 елдерiнiң үндеулерiндегi көрсеттi. Абигнейл алаяқтың ұста ауылы түрленуде, социологияның профессоры, дәрiгер, қорғаушы және өйткенi қылмыстық қудалаудан көзден таса бола таң ғажайып қабiлетiн байқатты тек қана Франциядағы 1969 жылдарында әуе жолдарының ұшқышындағы өзiн бере iстей алды. АҚШ-тағы экстрадицияларынан кейiн ол шешiмнiң 12 түрме жылдарына айтқан, бiрақ тек қана мерзiмнiң бiр бөлiгiн қозғалмай отырды. Кітаптар * Catch Me If You Can, 2000. — Қолыңнан келсе мені ұстап ал, 2003. * The Art of the Steal, 2001. — Ұрлау өнері, 2007. * Real U Guide To Identity Theft, 2004. * Stealing Your Life, 2007. Сілтемелер * Сайт консалтинговой компании [http://www.abagnale.com/index2.asp Abagnale & Associates] * [http://www.trutv.com/library/crime/criminal_mind/scams/frank_abagnale/index.html?sect=27 The Story of Frank W. Abagnale Jr.] — Криминальная библиотека на tru.tv * [https://web.archive.org/web/20000914181915/http://www.abc.net.au/rn/talks/lm/stories/s111098.htm Frank Abagnale — New Life] — Радиоинтервью для АВС в 2000 г. * [http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/4754733.stm Fighting back on ID theft] — Интервью BBC News в 2006 г. * [http://www.usnews.com/money/blogs/the-collar/2008/5/19/how-frank-abagnale-would-swindle-you.html How Frank Abagnale Would Swindle You] — U.S. News & World Report, 2008 г.
Қойма

. Суреттегі сол қатарда паллеталарға тиелген жүктер болса, ал оң қатарда бір-бірінің үстіне жиналған бос палетталар көрсетілген.]] Қойма дегеніміз тауарларды сақтайтын коммерциялық ғимарат. Қоймалар көбінесе өндірушілер, импорттаушылар, экспорттаушылар, көтерме саудагерлер, тасымалдаушылар және кеден т.б. тарапынан қолданылады. Олар қалалар мен ауылдардың маңындағы өнеркәсіптік зоналарда орналасқан ірі көлемді ғимараттар болып табылады. Қоймалар тікелей жүк машиналарынан,темір жолдардан, әуежайлардан, теңіз порттарынан жүктерді тиеп-түсіру үшін арнайы жобаланады. Олар көбінесе стандартты палетталарда орналастырылған жылжымалы жүктер үшін крандар мен тиеуші машиналармен жабдықталады. Қоймаланатын тауарларға кез келген шикізат, қаптау материалдары, қосымша бөлшектер, немесе ауылшаруашылық, өнеркәсіп, саудаға қатысты дайын өнімдер жатуы мүмкін. Сыртқы сілтемелер
Шүкіршілік мешіті

Шүкіршілік мешіті (араб: مسجد اس شكيرين ) — Малайзияның Куала-Лумпур қаласында орналасқан мешіт. Мешіт Сурия КЛСС сауда орталығы мен Петронас мұнаралары ауданында орнласқан. 2009 жылғы жөндеуден кейін мешітке 6000 адамнан 12,000 адам қабылдау мүмкіндігіне жетті. Сілтемелер
Іскерлік басқару магистрі

Іскерлік басқару магистрі, MBA (ағылшынша Master of Business Administration) - менеджмент саласындағы академиялық дәреже. MBA бағдарламасы студенттерге бизнес саласының есеп және аудит, қаржы, маркетинг, адам ресурстарын басқару сияқты жан-жақты пәндерін қамти отырып ұйымдастырылады. Тарихы MBA деген атау XIX-шы ғасырдың аяғында Америка Құрама Штаттарында алғаш рет қолданылған. Бұл оқыту бағдарламасының пайда болуының негізгі себебі - ел индустрияланып, кәсіпорындар ғылымға негізделген басқару жүйесін еңгізуге талпынғаны еді. MBA бағдарламаларының негізгі түрлері Екі жылдық (Full Time) MBA - магистратура бағдарламасы екі академиялық оқу жылы бойы жүргізіледі. Студенттер оқуға кем дегенде бірнеше жылдық жұмыс тәжірибесімен қабылданады және сабаққа басқа да университет студенттері сияқты апта іші (жұмыс) күндерінде қатысады. Сырттай оқытылытан (Part-time) MBA сабақтары апта іші (жұмыс) күндерінің кешінде немесе апта соңында өткізіледі. Сырттай оқытылатын MBA көбінесе үш немесе одан да көп жыл аралығына созылады. Бұндай бағдарламаларда студенттер негізінен жұмыс істейтін мамандардан құралып, оқу ауыртпашылығы ұзағырақ мерзім аралығына үлестіріледі . Атқарушы (Executive) MBA (EMBA) бағдарламасы атқарушы менеджмент деңгейіндегі басқарушылардың білім алуға деген қажеттіліктерін өтеуге арналған. Бұл бағдарлама бойынша студенттер МВА дәрежесін негізгі жұмыстарынан ажырамастан екі жыл немесе одан да аз мерзімде алып шығуға мүмкіндік береді. Қатысушылар әрқилы және әр көлемді ұйымдардан (өнеркәсіп, сауда, мемлекеттік, мемлекеттік емес т.с.с) таңдалады. EMBA студенттерінің жұмыс тәжірибесі MBA студенттеріне қарағанда әлдеқайда көбірек (мысалы, 10 жылдан астам) болады. Қашықтықтан оқу (Distance learning) MBA бағдарламасы кампустан тыс оқытылады. Бұндай бағдарлама жүйесі әртүрлі пішінде жүргізілуі мүмкін: пошта немесе электронды пошта арқылы хабар алмасу, бей-интерактивті (видео тарату), алдын-ала жазылған видео, жанды теле- немесе видеоконференция, офлайн немесе онлайн компьютерлік курстар. Қосарлы (Dual) MBA бағдарламасы MBA дәрежесін басқа магистрлік дәрежелермен (мысалы, M.Sc., MA) қиыстырады. Осының арқасында, студенттер оқу шығындарын қысқарта отырып, өздерінің қажеттіліктеріне сай бизнес саласындағы білім алуын ыңғайластырады. Мини (Mini) MBA бағдарламада пайда табатын немесе пайда таппайтын институттар бизнес негіздерін үйретеді. Бұрын Мини MBA бағдармалар кредитсіз курстар ретінде берілетін еді. Бірақ Мини MBA сертификаттар критикаға ұшырап, толық кредиттік курстар берілетін болған соң, Мини MBA оқушылар мойынға алынатын дәрежелерді ала алатын болды. Жеделтетілген (Accelerated) MBA екі жылдық бағдармаларының бір түрі. Осы бағдарламаның курстары мен емтихандары тез берілгеннен, жеделдетілген MBA күрделірек болып табылады. Қабылдау талаптары Бағдарлама мазмұны Қазақстанда Қазақстандағы МВА тарихы Аккредитация MBA бағдарламаларының бағалануы Туыстық магистрлік/докторлық бизнес дәрежелер Әдебиеттер Сыртқы сілтемелір
VirtualBox

VirtualBox (Виртуалды жәшік) Тарихы Бағдарлама Innotek компаниясының қолдаумен жасалынған. VirtualBox-тың ең алғашқы халықтық нұсқасы 2007 жылдың қаңтар айының 15-ші жұлдызында жарыққа шықты. 2008-ші жылдың ақпан айында Innotec компаниясы Sun Microsystems компаниясымен бірлесіп жұмыс істейді, бірақ бұнымен VirtualBox моделінің таратылуы өзгерген жок. Ал 2010-шы жылдың қаңтар айында Sun MIcroSystems компаниясы Oracle корпарациясының қол астына кіреді, бірақта таратылым және модель ешқандай өзгеріссіз қалады. Түйінді мүмкіндіктері * Модульдік * OVF/OVA форматын қолдау * Интерфейс тілін таңдауға мүмкіндігі бар (орыс тіліндегі интерфейсті де қолдайды) * Виртуалды және шын жүйелері арасында файлдар алмасу үшін Shared Folders-ті қолдау Пакет қондырмалары VirtualBox Қонақ толықтырулар - қонақтық операциялық жүйесінде орнатылған бағдарламалық қамтамасыз ету жиынтығы және виртуализация жүйесі мен қабылдаушы жүйесімен өзара іс-қимыл, оның қабілетін кеңейту. Егер сіз арнайы драйвер «виртуалды бейне картасын» орнатқаннан кейін, мысалы, ол виртуалды машинасы жұмыс істеп VirtualBox терезенің өлшемі кейін еркін мәнерде қонақтық ОС жұмыс үстелі ажыратымдылығын өзгертуге болады. нұсқасы 4.0.0 дейін лицензия және функционалдық ерекшеленуі екі нұсқасы бар. жеке Қондырманың бойынша пакетін (Extension Pack) қаласында 4.0.0 Жабық компоненттерін бері: Мүмкіндік Pack жеке компоненттер бар және меншіктік лицензия Puel (жеке мақсатта немесе анықтама үшін ғана тегін) астында бөлінген: RDP сервер - сіз қашықтан кез келген RDP-үйлесімді клиентін пайдаланып виртуалды машинасы қосылуға мүмкіндік береді; USB қолдау - сіз виртуалды машина USB құрылғыларын беруге мүмкіндік береді; Intel PXE жүктеу ROM - операциялық жүйенің желісі жүктеу. жіңішке клиенттер / бездисковых жұмыс станцияларын жасау үшін пайдаланылады. Қоршаған орта VirtualBox Пайдаланушылар бір хост операциялық жүйесін (хост OS) бойынша бірнеше қонақ ОС жүктеуге болады. Әр қонаққа басталды болады, кідіртілген және өз виртуалды машинасы (VM) шеңберінде дербес тоқтатты. Пайдаланушы бір-бірінен тәуелсіз VM конфигурациялауға және базалық хост аппараттық осы қолдайтын болса виртуалдандыру көмектесті бағдарламалық қамтамасыз ету негізіндегі виртуалдандыру немесе аппараттық таңдау астына іске қосуға болады. ОС мен қосымшалар ортақ алмасу буферіне және виртуалды желі қондырғыны қоса алғанда тетіктерін бірқатар арқылы бір-бірімен байланыса алады хост OS мен қонақ. Осылай істеуге бапталған болса Қонақ VMs, сондай-ақ бір-бірімен тікелей байланыса алады. Дереккөздер
Кальций гипохлориті

Кальций гипохлориті — су тазарту жұмыстарында кеңінен қолданылатын және формуласы Ca(ClO)2 болып келетін химиялық қосылыс. Бұл химиялық қосылыс біршама тұрақты, құрамында натрий гипохлоритіне қарағанда көбірек хлоры бар зат. Алу тәсілі Кальций гипохлориті келесі реакциялар бойынша алынады: :: :: :: Физикалық қасиеттері Кальций гипохлориті — құрамында көмірқышқыл газы CO2 жоқ атмосферада тұрақты болатын туссіз кристалды зат. Сулы ерітінді құрамынан бөлініп шыққанда, формуласы Сa(ClO)2•n H2O (n = 2, 3, 4) болып келетін кристалды гидраттар құралады. Химиялық қасиеттері * Қыздырғанда бірнеше реакция бойынша бөлшектенеді: :: * Ауадағы көмірқышқыл газымен реакцияға түседі: :: * Тұз қышқылымен косылғанда хлор бөлініп шығады: :: Қолдануы * Мата және қағазды ағарту. * Газсыздандыру * Ағынды суды дезинфекциялау Дереккөздер * [http://www.inchem.org/documents/sids/sids/7778543.pdf Calcium Hypochlorite. CAS N°: 7778-54-3] * *
Веб-портал

Веб-портал ( немесе , «басты кiру») – бұл тікелей өзара байланыстырылған және «Интернеттік» желі арқылы орындалатын аппараттық орта жиынтығы. Компьютермен орындалатын машинамен оқу және электронды жеткiзуштерді сақтаушылар алдын ала жазылған ақпараттарды оларға ақпараттандырады немесе жазып алу орындаушылық мүмкіндігін және компьютерлік программа, ақпараттар қоры және т.б түріндегі ақпараттарды оқу, анықталған ақпараттарды өңдеуді орындаушылық мүмкіндігі және қолданушыларды веб-порталды басқару және өңделген, басқарылған ақпарраттар болған жағдайда Интернет –сервистер оларға ақпарат береді. Веб-портал – интернеттік желіде сайтты қолданушылар үшін, ол дегеніміз әр түрлі интерактивті сервистер қолданушыларға мүмкіндік беружәне де осы сайттың төңірегінде жұмыс жасау. Веб-портал бірнеше сайттардан құрала алады, егер олар бір домен атымен белгіленген болса. Сонымен қатар портал кез келген орындағы байланысы бар ақпаратпен жұмыс жасайды алады және ол қолданушыға көмектеседі іздеген материялын Интернет арқылы табуға. Мұндай порталдар ақпарат бере алады кез келген интернет көзінен немесе анықтаған тәсіл арқылы және де ондай сайттар навигациялық сайт деп аталады. Барлық порталдар іздеу функциясын атқарады, оларға Интернет мүмкіндік береді, мысалы: электрондық почта, жаңалықтар лентасы және т.б Порталдардың идеялық жұмыстары – жасау, құру немесе мүкіндік беру үлкен критикалық интернет сервистеріне, яғни сондай үлкен мөлшердегі қолданушы клиенттерді өздеріне тартуға болады олар үнемі толытырылып үлкеюі үшін. Терминология Терминологиялық шебер емес қолданушылар және айқын тартымды сайттардың контентiнiң өндiрушiлерi үшiн өз интернет-жобаларын орнын анықтау порталдар ұғымының су бұзып кетулерiн келтіретіндей. Порталдар жиі «атайды өздерін» үлкен сайттар тармақтары iшкi құрылыммен және сiлтемелердiң үлкен санымен анықталатындығын. Кейде егер үлкен бөлшегі осы сілтеменің ішкілік(осы сайт ішіндегі басқа беттегі қолданушыны анықтайды), ол аталады сондай сайт анықтамаған Интернет-порталы. Тарихы Порталдардың интенсивті дамуы программалық тауарлардың қатарын жандандырады (порталдық шешім), яғни анықтауға рұқсат етеді бірлік кеңестікте ақпараттардың әр түрлі көздерін. Мұндай шешімдер байланысты, көбінесе: Бiртұтас кiру технологиялары бар болу(Single Sign On ), қолданушы қашан порталдың бiр бөлiмiнен басқасына қайтадан авторизациясыз өтедi; Порталда жұмыс барысында қолданушы iске қосылған ұйымдар арасындағы қосымшалардың әр түрлi деректердi беруi;
Дина Ахметжанқызы Аманжолова

Дина Ахметжанқызы Аманжолова (1957 жылы, Шығыс Қазақстан облысы, Бородулиха ауылы) - тарихшы-ғалым, тарих ғылымдарың докторы, профессор. Белгілі алаштанушы ғалым, Мәскеу мемлекеттік университінде еңбек етеді. Өмірбаян 1957 жылы Шығыс Қазақстан облысындағы Бородулиха ауылында, жұмысшы отбасында дүние келген. Семей мемлекеттік педагогикалық институтының тарихи-педагогикалық факультетін 1980 жылы тәмәмдаған. 1986 жылы "Қазақстан Компартиясының жалпыға білімберу мектептерін дамытуда қоғамдық ұйымдардың рөлін арттыру (1971-1980 жж.)" атты кандидаттық диссертацияны, ал 1994 жылы "Ресей және Қазақ автономиясы. Алаш қозғалысының тарихы (1905-1920 жж.)" атты докторлық диссертацияны қорғаған. Еңбектері Сын сағатта: Қазақстан этно-саяси тарихындағы Алаш қозғалысы Дереккөздер
Фантазия (жантану)

Фантазия — 1) елестетудің синонимі; 2) елестетудің өнімі. Фантазия санада бейнеленген болмыстың өңін өзгертеді, оған болмыстың элементтерін транспозициялау (орындарын ауыстыру) тән. Фантазия бұған дейін белгілі фактілерге қатысты жаңа көзқарас тұрғысын табуға мүмкіндік береді, осы себеттгі оның көркемдік және ғылыми-танымдық құндылығы орасан зор. Қиялдаудан туындаған шығармашылық белсенділік едәуір шамада ізгі ниеттерге, жекелей дарындылыққа және адамның қызметі үрдісінде қалыптасатын даралық тәжірибесіне байланысты. Фантазия ұғынушылық қарқындылығы құлдыраған кезде пайда болады; мұның нәтижесінде оны ұғынылмағаннан бөліп тұратын бөгет өткізгіш бола бастайды (түс, қажу, сандырақ); 3) дәл сол мезетте жоқ объектіні, символды немесе оқиғаны елестету психикалық үрдісін белгілеу үшін қолданылатын термин. Негізінде фантазия қалыпты құбылыс болып саналады. Тіпті индивидтің психологиялық тұрақтылығы мен денсаулығының көрсеткіші болып есептеледі. Фантазияның белсенді түріне іске аспайтын ғылыми жобалар және т.б. жатады. Фантазия арқылы адамның есіне сақталған қабылдау, елес бейнелері қайтадан өңделіп, сұрыпталып, жаңартылып, солардың негізінде мида жаңа бейнелер жасалады. Фантазия тек адамға ғана тән психикалық үрдіс. "Фантазия" реалдық өмірмен қатынасы аз қиял деп түсінілгенмен, көптеген жағдайда қиялды фантазия деп тe атайды. Дереккөздер
Фантомдық бұзылулар

Фантомдық бұзылулар ( - елес ) - жоқ дене мүшесі жағынан болатын жалған түсінулер (ауыру, қышу, анемия, сіңірі тартылып қалу және т.б.). Фантомдық бұзылулар айықпас ауыр сипатта болуы мүмкін. Жоқ мүше не оның бір бөлігі әбден нақты түйсінілуі мүмкін. Қайсыбір жағдайда науқастың кескенге дейінгі болған ауыру сезімдерінің қайта жаңғыруы ықтимал. Фантомдық бұзылуларға жүйке талшықтары қиылған жерде тыртықтанған тінде орналасқан өскіндер, қабыну ошақтары, қан айналымының бұзылулары, сондай-ақ өзгерген жүйке талшықтарының механикалық жарақаттануы себеп болады. Фантомдық бұзылулардың қалыптасуында индивидтің өз денесі туралы даму процесінде тіркелген түсінігінің елеулі ролі бар. Дереккөздер
Фасилитация

Фасилитация ( — себепші болу, жеңілдету, көмектесу) — басқа адамның белсенді қатысуымен бір адамның немесе топтың іс-әрекетін жеңілдету процесі. Фасилитацияға қарама-қарсы ұғым — интибиция. Фасилитация еріксіз кездейсоқ және арнайы ерікті болуы мүмкін. Егер оларды бала қабылдаса, балаға қатысты фасилитатор рөлінде ересек адамдар болуы мүмкін. Ал қабылданбаса, олар ингибитор рөлін атқарады. Фасилитация процесі феномен топтарға психотерапия және психологиялық жәрдем ретінде пайдаланылады. Бұл жерде фасилитатор жетекші функциясын атқарып, емделушілерге көмек көрсетеді. Фасилитация дағдылары практикалық психолог, психотерапевт, психиатрдың міндетті түрде белгіленген дағдылары болуы тиіс. Дереккөздер
Феноменологиялық психология

Феноменологиялық психология - шетелдік психологияның бағыты. Феноменологиялық психология фрейдизм және бихевиоризмге қарсы "үшінші күш" деп жарияланды. Феноменологиялық психология тұлғаның мінез-құлқын, жағдаяттарды қабылдаудың нәтижесі ретінде қарастырады, адамды адамға тән жоғары өзгешелік көріністерде зерттейді. Дереккөздер
Физиологиялық психология

Физиологиялық психология — физиологиялық және неврологиялық процестерге негізделген психологиялық құбылыстарды сипаттап түсіндіруге бағдарланған психология саласы. Оның пәндері мен әдістерінің көпшілігі биологиямен және физиологиямен ортақ. Бұл саланы белгілеу үшін азды-көпті дәл бірқатар синонимдер, оның ішінде биологиялық психология, биопсихология, психобиология және психофизиология терминдері қолданылады. Физиологиялық психология XIX ғасырдың соңында пайда болды. Бұл терминді В. Вундт эксперименттік психологияны белгілеу үшін енгізген. Физиологиялық психологияны В. Вундт дуализмдік тұрғыдан талқылады. Ол физиологиялық психологияны қозғалыс реакциясымен, қарапайым сезімдермен, түсініктермен шектеді. Физиологиялық психологияда сезім мүшелері мен жүйке жүйесінің физиологиясынан алынған зерттеу нәтижелері мен әдістері қолданылады. Дереккөздер
Филогенез (жантану)

Филогенез ( — түр, туыс және — шығу тегі) — организмдер топтарының тарихи тұрғыдан қалыптасуы; организмнің тарихи дамуы немесе органикалық дүниенің, әр түрлі тип, класс, отряд, туыс және түрлердің эволюциясы. Жеке-дара даму — онтогенез бен тарихи даму — филогенез тірі табиғаттың біртұтас дамуының ажырамас қырлары болып саналады және бір-біріне өзара әсер етеді. Филогения — организмнің тарихи дамуы. Филогенез терминін 1866 ж. неміс биологі Э. Геккель (1834 — 1919) ұсынады. Филогенез процесін және оның заңдылықтарын филогенетика зерттейді. Филогенездік зерттеулердің мақсаты — жануарлардың, өсімдіктердің, микроорганизмдердің эволюциялық өзгерістері негізінде олардың тегін және организмдер арасындағы туыстық байланыстарды анықтау. Ағылшын эволюцияшысы В. Гарстанг филогенезді ұрпақтан-ұрпаққа өтетін олтогенез деген пікір айтты. Бұл пікірді орыс биологі И. И. Шмальгаузен (1884-1963) дамытып, филогенезді онтогенездің белгілі қатары деп атады. Дереккөздер
Фрейдизм

Фрейдизм — австриялық ғалым Зигмунд Фрейдтің (1856-1939) есімімен аталатын психологиядағы бағыт. Зерттеу ілімі психоанализ деп аталады. Фрейдизм XX ғасырда психологияда кең таралған ағым. З.Фрейдтің зерттеуі бойынша, адам мінез-құлқының қозғаушы күші мен шешуші факторы, жыныстық елігу болып табылады. Мұндай елігу мен сезім әрекетін ол санадан тыс табиғи қажеттілік деп санады. Бұл адам тіршілігіндегі биологиялық процесс болса, психиканың дамуы мен оны басқару әлеуметтік фактормен де айқындалатыны ескерілмеді. Адам бойындағы белсенділік әрекет табиғи әрі биологиялық құбылыс деп саналады. Шетелдік психолоттар Фрейдтің көзқарасын орынсыз деп санағанымен, кемшілігін ашып көрсете алмады. Олар фрейдизмді ғылым жетістіктеріне бейімдемек болып, "жаңа фрейдизм" деген ағым шығарды. Бұл ағым бойынша: адам тіршілік еткен ортасына тәуелді болып, сол ортаға бейімделгіш келеді. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://Malimetter.kz/frejdizm/ Malimetter.kz Фрейдизм реферат] (қазақша)
Функциялық жүйе

Функциялық жүйені орыс физиологі П. К. Анохин (1898-1974) зерттеді. Ол адамның мінез-құлқын реттейтін тұжырымдама ұсынады. Тұжырымдамада функциялық жүйенің үлгісі ретінде кең тарады. Тұжырымдама бойынша адам қоршаған әлемнен тыс өмір сүре алмайды, адам үнемі сыртқы фактордың ықпалында болады. Кейбір фактордың әсерін адам сезінбейтін немесе нашар сезінетін болса да, ерекше әсер етеді — адамға жауап қайтаратын реакция туғызады. Бұл жауап қайтаратын реакция бағдарлау реакциясынен сипатталады және адамның белсенділігін арттырады. Функциялық жүйенің нәтижесі оның жүйе құру факторы болып келеді. Функциялық жүйеге құрамды бөлім ретінде рефлекс кіреді. Организмнің функциялық жүйесі — объективтік шындық, сондай-ақ қазіргі кездегі физиологиялық субъективтік категориясы. Функциялық жүйе тірі организмнің жұмысын және оның қоршаған ортамен қатысу қағидаларын зерттеуге мүмкіндік береді. Дереккөздер
Функциялық психология

Функциялық психология ( - атқару) - ұғыну, сана процестерін, олардың ағзаның ортаға бейімделуіндегі функциясы тұрғысынан зерттейтін бағыт. Биологиядағы эволюциялық теорияның ықпалымен және әлеуметтік практиканың сұрамдарына орай пайда болады. Бұл практика құрылымдық психологиядағы сананың стильдік әр элементтік талдануын индивид үшін өмірлік маңызы бар міндеттерді орындау кезіндегі сананың іс-әрекеттік рөлін зерттеуді талап еткен болатын. Функциялық психологияда бірнеше ағым болды. Психология ағзаның қажетсінулеріне қатысты және оның өзгермелі табиғи және әлеуметтік ортаға пәрменді бейімделу міндеттеріне байланысты сананың функциялары туралы ғылым деп ұғынылады. Осы арқылы психология саласы едәуір ұлғайтылды. Ол сананы ғана емес, мінез-құлықты, бұның түрткі себептерін, адамдар арасындағы даралық айырмашылықтарды, үйрету механизмдерін және психологияны практикамен жақындастырған басқа да проблемаларды қамтитын болды. Бұл бағытты жақтаушылар эксперименттік психологияға елеулі үлес қосты. Алайда олардың теориялық позицияларының босаңдығы салдарынан ғылыми ықпалынан айырылып қалды. XX ғасырдың 20-жылдарында америкалық функциялық психологияны бихевиоризм ығыстырып шығарды. Дереккөздер
Халық рухы

Халық рухы — халықтық психология ұғымының синонимі, әр ұлттың өзіне тән психологиялық ерекшелігі, олардың психологиялық ерекшеліктерінің жиынтығы. Халықтық психология — ұлттық психика мен мінез-құлықтың халықтың санына "сіңген" ерекшелігі, қарапайым психологиялық білімдердің жүйесі. Халықтық педагогика — өскелең ұрпақты тәрбиелеу туралы эмпирикалық мәліметтердің жиынтығы (халықтық ауызша педагогикалық шығармашылығы). Дереккөздер
Шақшалар

Шақшалар — фоторецептордың бір түрі. Көздің тор қабығының ішкі бетінің орта бөлігінде (шұңқырында — фовеада) 1 мм-де 140 000-ға дейін қалың орналасқан. Шақшалар өте жарық сәулелерді ғана қабылдайды. Адамның көзінде 6-7 млн. шақша клеткалары бар. Егер оның қызметі бұзылса, адам жарыққа қарай алмай, "түс соқыры" (ахромазия) ауруына ұшырайды. Дереккөздер
Шартсыз рефлекс

Шартсыз рефлекс — тұрақты, сондықтан ол үйреншікті (адекватты) тітіркендіргішке (тамақ, жарық, жылылық және т.б.) мидағы белгілі рецепторлық алаң арқылы жауап беріп отырады. Шартсыз рефлекс көбінесе туғаннан қалыптасса, ал кейбірі өте кеш пайда болады (мысалы жыныс рефлекстері. И.П. Павлов оларды инстинкті шартсыз рефлекстер деп атаған. Дереккөздер
Шартты топ

Шартты топ — белгілі бір нышаны бойынша (іс-әрекеттің сипаты, жынысы, жасы, білім деңгейі, ұлты және т.б.) біріккен, әлеуметтік психологиясын зерттеу объектісі болып табылатын және бір-бірімен тікелей не жанама объективтік қарым-қатынастары жоқ адамдардың қауымдастығы. Бұл қауымдастықты құрайтын адамдар бір-бірімен ешқашан кездеспеуі мүмкін екендігі былай тұрсын, бір-бірі туралы ештеңе білмеуі де мүмкін, бірақ, бұл орайда, олар өздерінің нақты топтарының басқа мүшелерімен белгілі бір азды-көпті бірдей қатынастарда болады. Мысалы мектепке дейінгі баланың, шартты жастық топтың психологиясын зерделеу үшін мектепке дейінгі тиісті жастағы біраз баланы олардың нақты топтарында зерттеу қажет. Дереккөздер
Ащыбұлақ (Жамбыл облысы)

Ащыбұлақ (2017 ж. дейін — Пионер) — Жамбыл облысы Жамбыл ауданындағы ауыл, Қарасу ауылдық округінің орталығы. Географиялық орны Аудан орталығы — Аса ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 6 км-дей жерде. Халқы Тарихы Ауыл 1964-1997 жылдары қой өсіретін кеңшардың орталығы болды. Кеңшар негізінде Пионерде 1997 жылдан шаруа қожалықтары жұмыс істейді. Кеңестік жүйенің кезінде алғашқылардың бірі болып ұжымшар ұйымдастырғандықтан ауылдың атауы Пионер деп аталған. Қазіргі кезде ауыл негізінен асыл тұқымды қой өсірумен және егін шаруашылығымен айналысады. Инфрақұрылымы Орталау мектеп, клуб, кітапхана, фельдшерлік-акушерлік пункт, т.б. мекемелер бар. Ауыл маңы табиғаты * Ащыбұлақ - Пионер ауылының батыс жағындағы шағын мал жайылымы. Оның Ащыбұлақ аталу себебі - ерте кезде бұл жердің суын мал ішпейтін тұзды бұлақ болған. Ащыбұлақтың суын тұрғындар көктем, жаз, күз айларында асқазан, тері ауруларын емдеуге, тұзын малға жалатуға пайдаланған. * Тасқұдық - тастан өрілген терең құдық, қысы-жазы суы сарқылмайды. * Көкбастау - айналасы көкорай шалғын бұлақ. Дереккөздер
Эрасмус Мундус

Еуропа Одағының Эрасмус Мундус (ағыл. Erasmus Mundus) бағдарламасы жоғарғы білім беру сапасын шәкіртақылар (стипендиялар) және Еуропа мен әлемнің өзге елдері арасында академикалық әріптестік арқылы арттыруды көздейді. Эрасмус Мундус үш Әрекеттен (Асtions) құралған. Эрасмус Мундус Біріккен Бағдарламалары Эрасмус Мундус Әріптестіктері Жұмылдыру жобалары Сыртқы сілтемелер * Erasmus Mundus site within EACEA website [http://eacea.ec.europa.eu/erasmus_mundus/] * Erasmus Mundus websites **[http://ec.europa.eu/erasmus-mundus%20Erasmus%20Mundus http://ec.europa.eu/erasmus-mundus - Erasmus Mundus Website DG Education and Culture] **[http://eacea.ec.europa.eu/erasmus_mundus - Erasmus Mundus Website Executive Agency] **[http://eacea.ec.europa.eu/erasmus_mundus/results_compendia/selected_projects_en.php - Erasmus Mundus joint programmes, partnerships and projects] *[http://www.em-a.eu - Erasmus Mundus Students and Alumni Association (EMA)] *[http://www.emqa.eu - Erasmus Mundus Quality Assurance (EMQA )] *[http://ec.europa.eu/education/study-in-europe - Study in Europe]
DHL

DHL — халықаралық неміс компаниясы, әлемдік логистика нарығындағы көшбасшылардың бірі. Штаб-пәтері — Бонн (Германия) қаласында орналасқан. Тарихы Компания 1969 жылы Сан Франциско мен Гонолулу арасында құжат тасымалдау үшін құрылған. 1970 жылға қарай әлемнің көптеген елдеріне өзінің қызметін көрсете бастады. 1998 жылы Deutsche Post компаниясы DHL акцияларын сатып ала бастады. 2001 жылы Deutsche Post акциялардың бақылаушы пакетіне ие болып, 2002 жылы DHL-ды толығымен иемденді. Deutche Post DHL-ды сәтті жұта отырып, оны өзінің экспресс бөлімшесіне еңгізді. Қызмет түрлері DHL Express 220 мемлекетте 120000 астам қалаларға жедел жүк пен құжаттарды жеткізеді. Компанияның 5000-нан астам кеңсесі мен шамамен 76000 автокөлігі бар. DHL брендімен төрт еншілес компания қызмет көрсетеді. * DHL Supply Chain — жеткізу тізбектерін басқару; * DHL Global Mail — пошта қызметтері, тікелей пошта тарату; * DHL Global Forwarding — әуе тасымалдау, теңіз фрахты, мультимодалды тасымалдар; * DHL Freight — құрлықтағы тасымалдау. Жалпы қызметкерлер саны — 275 мың адам (2011). Қазақстандағы DHL Сілтемелер