kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Бек Әнуарбекұлы Ыбыраев

Бек Әнуарбекұлы Ыбыраев (2.5. 1947 жылы туған, Қызылорда қаласы) — сәулетші, өнертанушы. Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері (1996). Қазақ техникалық университетінің архитектура факультетін және аспирантурасын (1977) бітірген. 1970 - 74 жылдары осында оқытушы, 1978 - 86 жылдары Қазақстан ғылым академиясының Философия және құқық институтында кіші ғылым қызметкер, 1987 - 90 жылдары Әдебиет және өнер институтында ғылыми қызметкер, 1990 жылдан «Елдана» жобалау бюросында археолог болып қызмет атқарады. Оның сәулет өнері саласындағы еңбектері: Қорқыт ата ескерткіші (1980, Қызылорда облысы), Ш.Уәлихановтың мемориалды кешені (1985, бұрынғы Талдықорған облысы), Қабанбай батыр (1990) және Абай кесенесі (1995, Шығыс Қазақстан облысы), Райымбек батыр кесенесі (1992, Алматы қаласы; бәрі де басқа авторлармен бірге) т.б. Дереккөздер
Тілеутай Балағазыұлы Ыбыраев

Тілеутай Балағазыұлы Ыбыраев (4.4.1943 жылы туған, бұрынғы Талдықорған облысы Бөрлітөбе ауданы Лепсі станциясы) - музыкатанушы. 1971 жылы Алматы консерваториясын (қазіргі Қазақ ұлттық консерваториясы) бітірген. 1971 - 75 жылдары осында аспирантурада оқыды. 1975 - 78 жылдары Қазақстан КП ОК-інің Мөдениет бөлімінде нұсқаушы, 1978 жылдан Қазақ филармониясының директоры әрі көркемдік жағын басқарды. Оның музыка фольклоры, музыка өнер шеберлері туралы шығармалық портреттері, т.б. мақалалары мерзімді және энциклопедиялық басылымдарда жарық көрді. Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамотасымен, БЛКЖО және Қазақстан ЛКЖО ОК-інің грамоталарымен, медальдарымен марапатталған. Дереккөздер
Ырғыз халық театры

Ырғыз халық театры - драмалық әуесқойлар үжымы. Ол Ақтөбе облысының Ырғыз ауданы Мәдениет үйі жанындағы драма үйірмесі негізінде 1951 жылы құрылды, 1964 жылы халық театры атағына ие болды. Кезінде еңбекшілерге эстетикалық тәрбие беруде үлкен жұмыстар атқарды; жергілікті драма үйірмелерін қам-корлыққа алып, әр түрлі ақыл-ке-ңестер беріп отырды. Оның қарамағында балалар театр студиясы жұмыс істеді. М.Әуезовтің "Қара-гөзі", Ә.Әбішевтің "Кім менің әкем?", Б.Жәкиевтің "Әке тағдыры", О.Бодықовтың "Қанжар мен домбыра" және "Қаракұм трагедиясы", т.б. Республикалық халық театрлары байқауының жеңімпазы (1970,1973,1978). Дереккөздер
Тянь-Шань сарышұнағы

Тянь-Шань сарышұнағы (Spermophilus ralli) — сарышұнақтар (Spermophilus) туысына жататын тиінтәрізділер түрі. Бұл жануар Қырғызстан мен Қазақстанның шығыстағы Тянь-Шань тау жоталарында, сондай-ақ Қытай Халық Республикасының Шыңжаң аймағының батысында кездеседі. Сипаттамасы Тяньшань сарышұнағының дене тұрқы 20,0–24,0 см шамасында, салмағы 290–405 грамм. Құйрығы 6,0–7,5 см, денесіне қарағанда әлдеқайда қысқа. Артқы аяқтары 33–42 мм, құлақтары 5–9 мм. Түрі салыстырмалы түрде кіші. Арқасының түсі сұр-қоңырдан бастап ашық сары-құм түстіге дейін ауытқиды, кейде байқалатын ашық дақтары болады. Бүйір жақтары сәл ашығырақ түсті. Қыста жүнінің түсі жазғыға қарағанда ашығырақ әрі сұрлау болады. Құйрығы үстіңгі жағынан қызғылт сарыдан ашық сарыға дейін, ұш жағына таман қара жолағы бар, ал ұшы сарғыш-ақ түсті. Бетінде айқын суреттер байқалмайды. Бас сүйегінің ұзындығы 47–50 мм. Таралу аймағы Бұл сарышұнақ Қырғызстан мен Қазақстанның шығысындағы Тянь-Шань тау жоталарында және Қытайдың Шыңжаң автономиялық аймағының батысында мекендейді. Тіршілік ету ерекшелігі Тяньшань сарышұнағы күндізгі тіршілік иесі, бірақ күннің ең ыстық уақытынан аулақ жүреді. Ол көбінесе тау шалғындарында өмір сүреді және колония түрінде тіршілік етеді. Інілер бір-біріне жақын орналасады, бірнеше кіреберісі және 1–2 метр тереңдікте қыстайтын камерасы болады. Қазіргі таңда бұл туыс 15 түрден тұрады. Бұл түрді алғаш 1948 жылы орыс зоологы Борис Александрович Кузнецов сипаттаған. Ол бұл түрді Қырғызстандағы Ыстықкөл ойпатындағы үлгілерге сүйеніп сипаттап, өз кітабы — «Қырғызстан жануарлары» еңбегінде жариялаған. Бастапқыда бұл түр Реликт сарышұнағының (Spermophilus relictus) бір түршесі деп есептелген, бірақ кейін молекулалық-биологиялық айырмашылықтар негізінде жеке түр ретінде танылды. Бұл түрдің ішінде қосымша түршелер (подвиды) ажыратылмайды . Қауіп-қатер, қорғау статусы Тяньшань сарышұнағы Табиғатты қорғаудың халықаралық одағы (IUCN) тарапынан «қатер төнбеген» (Least Concern) түр ретінде бағаланады. Бұған оның кең таралу аймағы мен жиі кездесетіні себеп. Дегенмен нақты популяция саны белгісіз . Қазіргі уақытта бұл түрге айтарлықтай қауіп төніп тұрған жоқ. Бұрын бұл жануарлар ет көзі ретінде ауланған . Әдебиет * Ричард У. Торрингтон кіші, Джон Л. Копровски, Майкл А. Стил: Әлемдегі тиіндер. Джонс Хопкинс университеті баспасы, Балтимор (Мэриленд), 2012 жыл; 310-бет. ISBN 978-1-4214-0469-1 * Роберт С. Хоффман, Эндрю Т. Смит: Тяньшань сарышұнағы. — Эндрю Т. Смит, Ян Се (ред.): Қытай сүтқоректілеріне арналған анықтамалық. Принстон университеті баспасы, Принстон (Нью-Джерси), 2008 жыл, ISBN 978-0-691-09984-2, 195-бет. Дереккөздер
Тойған Оспанқызы Ізімова

Тойған Оспанқызы Ізімова (5.9.1951 жылы туған, Ақтөбе облысы бұрынғы Новороссийск ауданы Мамыт ауылы) -биші, педагог, Қазақстанның еңбегі сіңген артисі (1987). 1971 жылы Алматы эстрада-цирк өнері студиясы,1999 жылы Алматы театр және кино институтын (қазіргі Қазақ ұлттық өнер академиясы) бітірді. Бишілік өнер жолын әнші Ақтөбе облысы филармониясында (1968 - 69) бастады; Iзімова бұрынғы Торғай ("Шертер" фольклорлық ансамблі, 1971 - 76) мен Целиноград (қазіргі Ақмола; 1976 - 82) облысы филармониялары, "Сазген" ансамблі (1982 -85) мен "Алтынай" би ансамблінің (1985- 95) құрамында жеке биші ретінде жемісті еңбек етті. Ол сахнада жеке билеумен қатар алғаш рет жұбайы Ү.Мақанмен жұптасып билеу арқылы да көрермен-көпшілікке кеңінен танылды; бірнеше би бағдарламасын әзірлеп, сахнаға шығарды. 1998 жылдан қазіргі Алматы эстрада-цирк өнері колледжінде педагогика қызметпен айналысады. Мөскеуде өткен Жастар мен сту-денттердің Бүкіл дүниежүзілік 12-фестивалінің дипломанты, Белгияда өткен халықаралық би фестивалі мен 1-республикалық бишілер байқауының (1985) жүлдегері. Дереккөздер
Ілебай

Ілебай - 18 ғасырға жататын мазар. Жамбыл облысы Жамбыл ауданы Ақкөл ауылының жерінде. Зерттеу жұмыстарын 1945 жылы Қазақстан Министр Кеңесі жанындағы республикалық архитектура басқармасының экспедиция (Г.И. Пацевич), 1949 жылы Жамбыл облысы мұражайының экспедиция (Л.И. Ремпль) жүргізген. Iлебай күйдірілген кірпіштен салынған шаршылы құрылыс. Төбесі көтеріңкі жалғыз күмбезден тұрады. Қабырғаларының сырт жағы тегіс те, іш жағы сүйір қуыстарға бөлінген. Мазар ішінен ретсіз жатқан оннан астам адам сүйектері бар екі ашық табыт табылған. Дереккөздер
Сағынбек Рақышев

Сағынбек Рақышев (20.11.1930 жылы туған, Алматы облысы, Ақсу ауданы, Алғабас ауылы) - актер, Қазақстанның еңбек сіңірген артисі. 1945 - 52 ж. Ақсу аудандық театрында, 1952 - 55 ж. Қаратал ұжымшар-кеңшар театрында, 1965 - 74 ж. Шымкент облыстық драма театрында еңбек етті. 1958 - 65 ж. Талдықорған және Қызылорда театрларыңда дирекгор болды. 1979 жылдан Талдықорған облысы (қазіргі Алматы облысы) драма театрында актер. Ол Абай, Сырым, Қобыланды (М.Әуезовтің "Абайында", "Қарагөзі" мен "Қара қыпшақ Қобыландысында"), Амангелді, Қозы, Ақан (Ғ.Мүсіреповтің "Өлі арасында", "Қозы Көрпеш - Баян сүлуы" мен "Ақан сері - Ақтоқтысында"), Мұса Шорманов (С.Мүқановтың "Шоқан Уәлихановында"), Сыбанқұл (Ш.Айтматовтың "Ана - Жеранасы" бойыншада), т.б. рольдерін сомдады. Алматы облысының Құрметті азаматы. Дереккөздер
Раң (көне қала)

Раң - Оңтүстік Қазақстандағы ортағасырлық қала. Қаратаудың терістік бөктеріндегі Шыбық сайында. Раңды 1974 жылы Оңтүстік Қазақстан кешенді археологиялық экспедиция зерттеген. Қазіргі сақталғаны: биіктігі 2 м, алты бұрышты алаң, іргелерін 0,5 м тас-топырақ басқан. Қаланың орталық бөлігінде қамал болған. Іргелері тастан қаланған құрылыс орындарының сілемдері байқалады. Қала орнын аршу барысында қыш ыдыстар, әр түрлі көзелер, тостағандар табылды. Раң 15 - 17 ғасырларда болған. Кеңестік дәуірде Қызылбайрақ атанған, бұрынғы Раң Ата ауылы. Ел аузындағы аңызда Раң Ата мұсылман дінін таратушы арабтың сахабасы екен дейді. Дереккөздер
Экслибрис

Экслибрис(лат. libris - кітаптан), кітап белгісі - кітаптың кайда, кімге тән екендігін айқындайтын таңба-белгі. Экслибрис кітап мұкабасынын ішкі бетіне жапсырылады. Көбіне кітап-таңба белгілері гравюра, литография түрінде жасалады. Экслибрис жасаумен айналыскан әйгілі шеберлер қатарында: *А.Дюрер, Г.Гольбейн (кішісі), Л.Кранах. Ф.Буше, У.Хогарт, АМаттис, Ф.Мазереель, В.Клемке (Бат. Еуропада); *А.Н. Бенуа, В.А. Фаворский, П.Я. Павлинов, Е.Е. Лансере, Д.И. Митрохин, А.Д. Гончаров, А.И. Кравченко (Ресейде), т.б. бар. 20 ғасырдын 50-жылдарының соңынан бастап Қазакстанда да экслибрис бой көрсете бастады. Экслибрис көрмесі тұңғыш рет Алматы каласында (1968) өткізілді. Бұдан кейін 1971 жылы 1-Республикалық, 1983 жылы 2-Республикалық кітап-таңба белгілері қойылған экслибрис көрмелері (Алматы) болып өтті. Экслибристі дамытуда белгілі суретшілер В.И. Антощенко-Оленев, Н.С. Гаев, А.А. Гурьев, Р.Сахи, сондай-ак, А.Атабакиев, Қ.Зәкіров, И.Исабаев, Б.Ненахов, Ә.Өтегенов, Б.Пак, Т.Тілеуішев, т.б. елеулі еңбек етті. Дереккөздер
Хайдар Рақымов

Хайдар Рақымов (18.8.1917, қазіргі Өскемен қаласы - 9.5.1980, Атматы) - кескіндемеші. 2-дүниежүзілік соғысқа қатысқан. Алматы көркем-сурет училищесін (1948) және қазіргі ҚазҰПУ-ды (1965) бітірген. Рақымовтың елеулі кескіндемелік еңбектері қатарында:" Абайдың туған жерінде" (1949), "Бұқтырма СЭС-і" (1958), "Ульбаның жаңа көпірі", "Комбайншы Ұрқьшбаевтың портреті", "Кенді Алтай" (1964), "Балықшылар", "Менің Қазақстаным" (1965), "Шұғыл тапсырма", "Тың көтерген Чапаев кеңшары" (1970) картиналар топтамасы т.б. Қызыл Жүлдыз орденімен және медальдармен марапатталған. Дереккөздер
Қанат Әбутәліпов

Қанат Әбутәліпов (22 наурыз 1983, Баршын ауылы, Нұра ауданы, Қарағанды облысы, Қазақ КСР) — қазақстандық боксшы, 2012 жылғы Жазғы Лондон Олимпиадасының қатысушысы. Өмірбаяны Қарағанды облысы, Баршын ауылында туған. Әлемдік бокс сериясы бойынша Астана Арландары сапында 2010-2011 маусымында чемпион атанып Қазақстан үшін Лондон-2012-ге бокстан тұңғыш олимпиадалық лицензия алды. Жетістіктері * 2000 жылдан ұлттық құрама мүшесі * Бокстан халықаралық спорт шебері * Азия чемпионы * Орталық Азия ойындары-2003 чемпионы * 2002 жылғы Әлем кубогы финалисты * бірнеше дүркін Қазақстан чемпионы * Бейжің-2008 жазғы олимпиадасы қатысушысы * Милан 2009 әлем чемпионаты қатысушысы * 2006 жылы Қазақстан чемпионы (Шымкент), * AIBA президенті Әнуар Чаудри кубогы чемпионы (2006 жылы, Әзірбайжан, Баку), * Қазақстан президенті кубогы иегері (Астана), * Мысырдағы халықаралық турнирде 1-орын, * Азиа ойындары 2006 қатысушысы (Катар, Доха), * Таиланд 2007, Болгария 2008, ҚР президенті кубогы 2008, Қазақстан чемпионаты 2008 халықаралық турнирлерінің жеңімпазы. * Бүкіләлемдік бокс сериясының чемпионы
Пропилеи

Пропилеи ( - кіре беріс, қақпа) - портиктер және бағаналар тізбегінен көмкерілген салтанат қақпасы. Пропилеи тұрғызу Ежелгі Грекия архитектурасына (эгей мәдениеті дәуірінен белгілі) тән. Негізінен, Акропольге немесе Теменосқа (қасиетті орынға) кірер жолда тұрғызылатын болған. Афиныдағы Ақропольға кіре берістегі пропилеи (б.з.б. 437 - 432, арх. Мнесикл) жоғарғы классика дәуірінде тұрғызылған ежелгі грек сәулет өнерінің тамаша туындысы саналады. 19 ғасырда құрылыстың бұл түріне классицизм сәулетшілері (мыс., Мюнхендегі Пропилеи, 1846 - 60, арх. Л.Кленцев) ден қойды. 19 ғ-дың 2-жартысы мен 20 ғ-дан П. аса ма-ңызды архит. кешен (мыс., Санкт-Петербург қаласындағы Смольныйға кіре берістегі П., 1923 - 25, арх. В.А. Щуко, З.Г. Гельфрейх) немесе ме-мориал құрылыстардың (Санкт-Петербург қаласындағы Пискарев бейітіне тұрғызылған мемориал кешенінің П-і, 1960, арх. А.В. Васильев, Е.А. Левиисон, т.б.) құрамды бөлігі ретінде тұрғызылатын болды. Дереккөздер el:Προπύλαια (Ακρόπολη Αθηνών) es:Propylea fi:Propylaia gl:Propileos it:Propilei nl:Propyleeën pl:Propyleje sv:Propyléerna
Эксцентрика

Эксцентрика(лат.ех - сыртқы және сепігит - түйін) - ңиркте белгілі бір қалыптасқан іс-әрекетті керісінше оғаш етіп көрсетуге негізделген күлдіргі жанрдың бір түрі. Эксцентрика Орындаушыдан мимикалық, панто-мимикалық, пластикалық, акробатикалық шеберлікті, сондай-ақ реквизитті (түрлі сахналық заттар) өте шеберлікпен пайдалана білуді талап етеді. Оның амал-тәсілдері акробатика, гимнастика, машықтандыру, музыкалық нөмірлер,т.б. секілді цирк өнерінің барлық жанрларында да қолданылуы мүмкін. Дереккөздер
Энгармонизм

Энгармонизм(грек. еп және harmonia- үндестік) - бір биіктікте әр түрлі аталатын (мысfks, до-диез-ре-бемоль; ми-диез-фа-соль-дубль-бемоль) дыбыстарды ұқсастыру, теңеу. Бір дыбысты энгармониялық түрде алмастырса, диатоникалық интервал хроматикалы (мысалы, кіші терциядан үлкейтілген секунда) болады, аккордтың құрылымы, т.б. өзгереді. Дереккөздер
Проскений

Проскений 1) классикалық дәуірдегі ежелгі грек театры (б.з.б. 5 -4 ғ.) скенасының ағаштан жасалған қасбет немесе оның алдынан тұрғызылған декорациялық қабырға. Сарайлар мен ғибадатханалар алдында көрсетілетін трагедияларда проскений спектекльдің көрермендер жағына қойылатын жабық колоннада (бағаналар тізбегі), т.б. ролін атқарды; ал комедияларда тұрғын үй қасбетін бейнеледі; 2) Эллинизм дәуірі театрында (б.з. б. 4 -1 ғ.) секенаға жапсарлас тұрғызылатын жадағай төбелі тас құрылыс (колоннада немесе портик іспетті) проскений деп аталды. Құрылыстың ағашпен жабылған жадағай төбесіне шығып спектакль көрсету қалыптасқан кезде құры лыспен қоса ойын көрсететін алаңды да "Проскений" деп атау дәстүрге айналды. Дереккөздер
Әубәкір Сыдықұлы Рақымов

Әубәкір Сыдықұлы Рақымов (1950 жылы туған, қазірігі Шығыс Қазақстан облысы, Үржар ауданы, Таскескен ауылы) - режиссер, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері (1998). 1968 ж. Қазақ академиялық драма театры жанындағы актерлік студияны бітіреді. 1968 - 1970 ж. Жамбыл облысы драма театрында актер, 1972 - 1974 ж. Қызылорда облысы қазақ драма театрында актер, режиссердің ассистенті болып еңбек етті. 1979 ж. Мәскеудегі театр өнері институтын бітірген. Сол жылдан Қазақ академиялық драма театрында режиссер. Рақымов 50-ден астам спектакльдер (Р.Сәрсенбаевтың "Түнгі диалог", Н.Хикметтің "Фархад - Шырын", А.Сүлейменовтің "Төрт тақта - жайнамаз", "Жетінші палата", "Кек", С.Балғабаевтың "Ғашықсыз ғасыр", Ж.Б. Мольердің "Акымақ болған басым-ай", М.Әуезовтің "Қилы заманы" бойынша, Б.Майлиннің әңгімелері бойынша "Сабатаж", Ф.Буляков "Отыз үлың болғанша...", т.б.) сахналаған. Олардың бірқатары республикалық театр фестивальдарының жүлделерін иеленген. Қазір Қазақ ұлттық өнер академиясында ұстаз. Махамбет атындағы сыйлықтың иегері (1996). Дереккөздер
Пуанте

Пуанте ( - сүйрік, сүйір ұшы), пуантемен билеу - аяқты тік созып тұрыи саусақтардың ұшы арқылы билеу; классик. әйелдер биінің негізгі бір элементі. Пуантені билеу үшін қатты материалдан тігілген арнайы балет аяқ киімі пайдаанылады. Пуанте, негізінен, романтик. балетте образды мәнерлеу құралы ретінде кеңінен қолданылады. Дереккөздер
Қалампыр Рақымова

Қалампыр Рақымова (1949, Батыс Қазақстан облысы, Шыңғырлау ауданы, Алмаз ауылы - 1988, Алматы қаласы) - әнші, Қазақстанның еңбек сіңірген артисі (1988). Алматы консерваториясы жанындағы Ғ.Құрманғалиев мектебінде оқыған. Республикалық ән мен би жастар ансамблінің әншісі болды. Оның есімімен туған ауылында көше аталады. Дереккөздер
Эренгольд

"Эренгольд" - әуесқой неміс ән-би ансамблі. 1971 жылы Павлодар облысының Успен ауданындағы Қазақстанның 30 жылдығы атындағы ұжымшарда ұйымдастырылды, 1974 жылы оған халық ансамблі атағы берілді. Жетекшісі Қазакстанның еңбегі сіңген мәдениет қызметкері А.И. Шиллер болды. Репертуарынан неміс халық әндері мен билері, хореогафиялық композиңиялар орын алды. Ансамбль ұжымы гастрольдік сапармен Алматы, Қарағанды, Ақмола т.б. бірқатар облыстарда болып, өнер көрсетті. Кезінде ұжым Еңбекшілер көркемөнерпаздар шығармаларының республикалық және одақтық байқауларының бірнеше дүркін жүлдегері атанды. Дереккөздер
Рахманов Уагиф

Рахманов Уагиф (Вагиф) Юсуфоғлы (12.3.1940 жылы туған, Баку қаласы) - мүсінші, Қазақстанның еңбек сіңірген өнер қайраткері (1981). 1965 ж. Мәскеудің көркемсурет институтын бітірді. 1965 - 70 ж. Алматы көркемсурет училищесінде (қазіргі Алматы сәндік-қолданбалы өнер колледжі) сабақ берді. "Спортшы қыз портреті" (1966), "Ойға шому" (1967) мүсіндері мен Талдықорған қаласындағы Черкасск қорғаны қаһармандарына (1972) тұрғызылған мүсін-ескерткіштердің авторы. Рахманов еңбектері үйлесімді әсемділігімен ерекшеленеді. 1999 жылдан Канадада тұрады. Дереккөздер
Пьеро

Пьеро - француз халық театрының кейіпкері. 17 ғасырдың басында пайда болды. Ол итальяндық "дель арте" комедиясындағы қызметші Педролино бейнесі негізінде жасалды. 19 ғасырда актер Ж.Б. Дебюроның орындауында Пьеро пантомиманың орт. кейіпкерлеріне айналды, сөйтіп әлеум. қиын-шылыктарды жеңіп отыратын халықтың күлдіргі қаһарманы дәрежесіне дейін көтерілді. 20 ғасырда модернистік театрдың ықпалымен декаденттік бағыт алды. 20 ғасырдың 2-жартысындағы француз театрында Ж.Л. Барро мен М.Марсо өз өнерімен Дебюро дәстүрін дамытты. Дереккөздер
Эстрада оркестрі

Эстрада оркестрі - жеңіл музыка шығармаларды орындауға арналған оркестрлік ұжым атауы. Құрамына қарай мүндай ұжымдар әр қилы болып келеді. Ол орындаушылар кұрамына байланысты симфониялық оркестрге жетеқабыл ірі (мысалы, Қазақ мемлекеттік радиосы мен телевизиясының эстрадалық - симфония оркестрі) немесе шағын аспаптық ансамбльдерге (эстрадалық триолар, квартеттер, т.б.) бөлінеді. Әдетте шағын эстрада оркестрілері үрлемелі (4-6 саксофон, 2-3 тромбон, 2-4 труба, т.б. муз. аспаптан), соқ-палы аспаптар тобынан, фортепьяно, гавайя гитарасы, контрабас, кейде бірнеше скрипкадан тұрады. Қүрамы жағынан осы муз. аспаптардан құралған шағын Эстрада оркестрі, негізінен, джаз музыкасын орындауға пайдаланылады. Дереккөздер
Жібек Рахымбердіқызы Лебаева

Жібек Рахымбердіқызы Лебаева (5.8.1953 жылы туған, Алматы облысы Жамбыл ауданы) - актриса, Қазақстанның еңбек сіңірген әртісі (1991). Алматы консерваториясын (қазіргі Қазақ ұлттық консерваториясы) бітірген (1975). 1975 жылдан қазіргі Алматы облысы драма театрында қызмет істеген. Қазір Қазақ жастар мен балалар театрында актриса. Ол Ғабит Мүсіреповтің "Ақан сері - Ақтоқтысында" Ақтоқты, "Ұлпаны" бойыншада Ұлпан, М.Әуезовтің "Қарагөзінде" Қарагөз, А.П. Чеховтың "Ваня ағайында" Елена Андрееваның, У.Шекспирдің "Асауға тұсауында" Катерина, Д.Исабековтің "Алтын бесігінде" Гүлдариға, т.б. рольдерді орындады. Дереккөздер
Ревю

Ревю(-шолу) - театр өнерінің бір түрі. Ревю бір тақырыпқа бағындырылған сахналық көрініс немесе эстрадалық, вокальдық, хореографиялық нөмірлерден құралады; кейде құрамына цирк ойындары да енеді. Ревю 18 ғасырдың аяғында Францияда пайда болды. Ол алғашқыда әдеби шығармадағы жайттарды сықақ-пародия түрінде суреттеумен шектелді. Бертін келе әдеби-көркем Ревюдің орнына Франция төңкерісі оқиғаларына дер кезінде үн қосқан публицистикалық шолу келді. Ревюдің бұл түрі Париждің бульварлық театрларынан түбегейлі орын алды. 19-ғасырдың 2-жартысында Ревюдің осы екі түрі негізінде француз комедия театрлары репертуарынан орын алған "жылдық шолу" пайда болды. Ол саяси, ғылыми, әдеби және тұрмыстық мәселелерді қамтыды. Ревю 19-ғасырдың аяғында варьете және мюзик-холл секілді жаңа жанрлардың тууымен байланысты біршама тоқырады. Ол өзінің бұрынғы сатиралық бағытынан айырылып, демонстрациялық көріністер қаңқасына айналды. Ал мюзик-холл Ревюді сахналық эффектілер, қосымша нөмірлермен байытты. Осының негізінде үлкен Ревю пайда болды. Төңкерістен бұрынғы Ресейде Ревю жанры баяу дамыды. Қазан төңкерісінен кейін публицистикалық театрға ден кою артқан шақта саяси және әлеуметтік-тұрмыстық Ревю жаңа белеске көтерілді. Ревю - сатира және шолу театры репертуарынан орын алды. Дереккөздер
Николай Иванович Яковлев

Николай Иванович Яковлев (27.6.1927, қазіргі Санкт-Петербург қаласы - 1.4.1985, Семей қаласы)- кескіндемеші. 2-дүниежүзілік соғысқа қатысқан. 1948 жылы Алматы көркемсурет училищесін (қазіргі колледж) бітірген. Ол "Үста" (1955), "Парк", "Күз", "Көктем" (1956), "Жаңа Семей" (1958), "Ертеңгі шақ", "Бұқтырма СЭС-і" (1959), "Ертіс жағалауында" (1960), "Ымырт" (1964), "Ертіс" (1965), "Партизан керуені" (1967), 1941 жылдың басы" (1985), т.б. туындыларымен танымал. Қызыл Жұлдыз орденімен және медальдармен марапатталған. Дереккөздер
Лебяжі халық театры

Лебяжі халық театры - драмалық әуесқойлар ұжымы. Павлодар облысы Аққулы ауданы мәдениет үйі жанынан 1937 жылы құрылды, 1959 жылы оған халық театры атағын берді. Алғаш ұйымдастырып, оның көркемдік жағын (1937 - 1960) педагог Д.Ахметов басқарды. Бұдан кейінгі жылдары көркемдік жетекшісі болған А.Қалиев (1960 - 63) пен Қазақстанның еңбек сіңірген мәдениет қызметкері К.Хамзин (1965 - 75) ұжымның өркендеуіне мол үлес қосты. 1980 жылдан көркемдік жетекшісі А.Жағыпаров болды. Мұнда 50-ден аса спектакль қойылды. Олардың қатарында қазақ қаламгерлері Ғ.Мүсіреповтің "Қозы Көрпеш - Баян сұлуы" мен "Қыз Жібек", М.Әуезов пен Л.С. Соболевтің "Абайы", С.Субханбердиннің "Ақбет тауға беттеген", т.б. бар. Театр ұжымы Павлодар, Шығыс Қазақстан, Солтүстік Қазақстан, Омбы облысының аудандарын, Алтай өлкесін аралап, өнер көрсетті. Еңбекшілер көркем-өнерпаздық шығармашылығының Республикалық байқау жүлдесінің иегері (1973). Дереккөздер
Татьяна Наурызбаева

Татьяна Қасымқызы Наурызбаева (1948-1999) - педагог, Қазақстанның еңбек сіңірген өнер қайраткері. 1971 жылдан Алматы театр және кино институтында (қазіргі Қазақ ұлттық өнер академиясы) педагогикалық қызметпен шұғылданды. 1993 жылдан кафедра меңгерушісі, доңент, декан болды. 30 жылға тарта уақыт ішінде 8 актерлік курс шығарған. Дереккөздер
Моисей Зеликович Левин

Моисей Зеликович Левин (16 ақпан 1895, Санкт-Петербург қаласы - 19 тамыз 1946, сонда) — театр суретшісі, кинорежиссер, Қазақстанның халық суретшісі (1944). Өмірбаяны Ол 1896 жылы 16 ақпанда (ескі стиль бойынша) Вильна қаласында Зелик Нохумович пен Сара Давыдовна Левиннің (Чабишки қаласынан) отбасында дүниеге келген. 1914 жылы көркемсурет училищесін, кейін Көркемсурет академиясын бітірген. 20-жылдардың басынан театр әртісі болып, негізінен Ленинград театрларында жұмыс істеді. 20-жылдардың бірінші жартысында конструктивизмді жақсы көрді; алғашқы маңызды жұмыс Жаңа драма театрында А.В.Сухово-Кобылиннің «Тарелкиннің өлімі» пьесасының безендірілуі болды (1922 ж.). 1924-1926 жылдары Моисей Левин бұрынғы Александринский театрында бірнеше спектакльдер әзірледі, бірақ оның стилі сәйкес келе қоймады. 1925 жылдан бастап ол Үлкен драма театрымен жұмыс істеп, 1928 жылы бас суретші болды. Негізінен Санкт-Петербург театрларында жұмыс жасады. Моисей Левин 1934 жылдың аяғында құрылған «С. Юткевичтің көркемдік жетекшілігімен бірінші көркемдік шеберхананың» мүшесі болды, ал 1930 жылдардың екінші жартысынан бастап ол негізінен кинода суретші және режиссер ретінде жұмыс істеді. 30-жылдардың аяғынан – Қазақстанда, 1944 жылы Ленинградқа оралды. Қазақстан Суретшілер одағының төрағасы. Қазақ КСР еңбек сіңірген әртісі (1939). Қазақстанның халық әртісі (1944). Конструктивизмның ықпалымен жасалған Левинның алғашқы декорациялары актерлердің шынайы ойынына қайшы келді. 20-жылдардың 2-жартысынан бастап суреткер шығармашылығында реалистік бағыт бой көрсете бастайды. Эмоциялық және психологиялық бояуының қанықтығы, бейнелі жинақтылық - оның таңдаулы спектакльдері декорациясына тән қасиет болды. 30-жылдардың аяғында Левин кино өнерімен шұғылданды. 1938 жылы В.В. Иванов, Б.Майлин, Ғ.Мүсіреповпен бірлесіп жазған сценарийі негізінде "Амангелді", 1940 жылы М.Әуезовтің сценарийі бойынша "Райхан" атты көркем фильмдері қойылып, қазақ кино өнерінің дамуына үлкен үлес қосты. Фильмографиясы Режиссер ретінде *1936 - Арзурумға саяхат *1938 - Амангелді *1940 - Райхан Суретші ретінде *1923 - Антанта және К сауда үйі *1928 - Балықшының ұлы *1929 - Көк экспресс *1929 - Ажалды нөмір *1930 - Өлілердің қастандығы *1930 - Кавказ тұтқыны *1933 - Қуыршақтар *1935 - Құрбылар *1936 - Арзурумға саяхат *1938 - Амангелді *1940 - Райхан *1942 - №12 әскери киножинақ *1943 - Ақ раушан *1946 - Ұлдар Дереккөздер
Хамза Әбенұлы Якупбаев

Хамза Әбенұлы Якупбаев (3.8. 1930 жылы туған, Алматы облысы Райымбек ауданы Жалаңаш ауылы) - архитектор. 1959 жылы Мәскеу архитектор институтын бітірді. 1959 - 1966 жылдары "Казгрострой-проект" Бас Мемлекеттік жобалау институттарында архитектор, 1966 - 1967 жылдары Алматы қалалық атқару комитетінің құрылыс және архитектура істерінің техника қадағалау бөлімінің бастығы, 1968 -1969 жылдары "Алматыгипрогор" Мемлекеттік жобалау институты шеберханасының бас археология, 1969 - 1974 жылдары Типровуздың" шеберхана жетекшісі, 1975 - 1978 жылдары "Каз-граждансельпроектің" 1978 жылдан "Алмаатагипрогор" институтының бас архитекторы. Оның жобасьмен Достық үйі (1972, архитектор Р.Сейдалин, Л.А. Тименкомен бірге; Қазақстан Мемл. сыйл., 1974), ҚазПТИ-дің мүнай факультеті (1978), Алматы архитектор-құрылыс институтының бас корпусы (1980), ҚазҰУ-дың Білім үйі (1982), т.б. салынды. Дереккөздер
Қолөнерші

Қолданбалы өнер - дәстүрлі тұтыну және сәндік бүйымдарын жасайтын ұсақ өндіріс. Қолөнершілер негізінен табиғи шикізаттарды пайдаланып, қарапайым еңбек құралдарының көмегімен көркем композициялық шешімімен тұрмысқа қажетті мүліктер, музыкалық аспаптар, қару-жарақтар, құрал-саймандар жасайды. Әрбір Қ. туындысы әз заманының материалдық мәдениетінің үлгісі және халық талғамының, әлеум. қоғамдық жағдайының, діни сенімінің,салт-дәстүрінің нақтылы көрінісі. Қазақстанда көшпелі шаруашылықтың қажетіне сай қолөнершілер мал шаруашылығына керекті желі, шылбыр, ноқта, бұршақ, жүген, құрық, бұғалық, тұсау, өре, шідер, кісен, қада, ер-тұрмандар жасаумен шұғылданды. Олар құмнан, тастан, саздан құмыра, көзе, ыдыс-аяқ; мүйізден, сүйектен, мал мен аң терісінен, ағаштан әшекейленген нақышты дүние-мүліқ, домбыра, қобыз, сыбызғы, шаңқобыз сияқты музыка аспаптарын; темірден, мыстан қылыш, найза, қанжар,айбалта, күрзі секілді құрал, қару жасады. Қазақ халқының қолөнерінде киіз үй жабдықтарын, ағаш төсек жасау, түйін түю, ши орау, кесте тігу, өрмек тоқу, киіз басу, сондай-ақ моншақ, білезік, сақина, сырға, алқа, шолпы сияқты зергерлік бұйымдар жасау кең дамыды. Дереккөздер
Людмила Александровна Ярошенко

Людмила Александровна Ярошенко (10.10.1929 жылы туған, Одесса қаласы) -актриса, Қазақстанның еңбегі сіңген артисі (1966). 1954 жылы Мәскеудің М.С. Щепкин атындағы театр училищесін бітірді. 1954 - 1976 жылдары Алматы қаласында түрып, Орыс академиялық драма театрының актрисасы болды. Орыс және шет ел драматургиясы бойынша қойылған спектакльдерге қатысып ойнады. Орындаған рольдері қатарында Райхан (Н.И. Ановтың "Мұрагерлерінде"), Мария Спиридонова (М.Ф. Шатровтың "Алтыншы шілдесінде"), т.б. бар. Оған 1967 жылы Қазақстан Мемлекеттік сыйлығы берілді. Дереккөздер
Өнертабыс

Өнертабыс - бұрын қолданыста болмаған жаңа дүниені жасап шығару немесе затты жасаудың әдісін өзгеше тәсілін ұсыну. Өркениет дамығаннан бері адамдар сан алуан жаңа заттарды құрастырып, біздің жұмысымызды жеңілдететін әдістерді ойлап тапты. Осы өнертабыстар адамдардың жұмысын тездетіп, оңайлатып қана қоймай, сол еңбектің қаржылық шығынын да азайтты. Кейбір өнертабыстар қауіпсіздік шараларын да барынша жеңілдетті. Қазіргі таңда өнертабыс иесінің құқығын заңмен қорғайтын арнайы патенттер бар. Тарихы Тарихқа көз жүгіртсек, жаңа дүниені жасау үшін өнертапқыштардың көптеген сынақтар мен қателіктерді бастан өткергенін, тіпті сәтсіздікке де ұшырағанын байқаймыз. Мысалы, ағайынды Райттардың ұшағы сәтті ұшқанымен алдында бірнешеуі сынақтан өтпей қалған болатын. Қолданысы Арбаның дөңгелегі аңшылық пен еңбек құралдарынан басталған адамдардың өнертабысы қоғамға көптеген жаңа дүниені сыйлады Ұшақтар компьютерлер сүңгуір қайықтар жасанды. Жер серіктері теледидар микроскоп ғаламтор тб біздің өмірімізді түбегейлі өзгертті. Бұл заттардың қолданыс аймағы өте ауқымды үйде де пайдаланылады ғылым мен технологияны дамытуда да маңызы зор. Қызықты деректер •Шырын соратын түтік іші қуыс шөптің сабағына еліктеп жасалынған. •Адам қолымен басқарылатын ұшақтан бұрын парашюттің үлгісі құрастырылған. •Дөңгелек - адамзат ойлап тапқан ең ұлы өнертабыс. Оны көшпенділер ойлап тапқан деген дерек те бар. Дереккөздер https://kk.llcitycouncil.org/3442-35-inventions-that-changed-the-world.html
Леонт Владимирович Леонов-Вендровский

Леонт Владимирович Леонов-Вендровский (15.11.1889, Санкт-Петербург қаласы-5.10.1954, Семей қаласы) -режиссер, Қазақстанның еңбек сіңірген артисі (1946). * Санкт-Петербург театр училищесі (1908 - 11) мен сахна өнері техникумында (1933 - 1936) оқыған. * 1940 - 1954 жылдары Семей облысы музыка драма театрының көркемдік жағын басқарды, бас реж. қызметін атқарды. Осы театрда М.Әуезовтің "Қара қыишақ Қобыландысы" мен "Сын сағаттасын", Ғ.Мүсірепов пен Е.Г. Брусиловскийдің "Қыз Жібегін", Ш.Құсайыновтың "Алдар көсесін", Ә.Әбішевтің "Достық махаббатын", Л.А. Юхвид пен А.Б. Александровтың "Малиновка-дағы тойын", Т.Г. Шевченконың "Назар Стодолясын", У.А. Гаджибековтің "Аршин мал аланын", т.б. қойды. Дереккөздер
Панорамалы кино

Панорамалы кино, кино-панорама - көріністерді үлкен экрандарда табиғи жағдайларға жуықтатып көрсететін кино түсіру әрі оны көрсету тәсілі. Бұл төсіл бойынша түсірілетін фильм бір-біріне 1800 бұрыш жасап орнатылған 3 кино түсіргі аппарат арқылы 35 мм-лік 3 кинотаспаға бір мезгілде түсіріледі. Әр кинотаспаға жалпы панорамалы көріністің бөлігі ғана қамтылады, осылайша түсірілген фильм 3 кино көрсеткі аппаратпен ұзынд. 20 - 30 м болатын ойыс экранда көрсетіледі. Панорамалы кинокадрдың көлденең жазықтықтағы қамтылу бұрышы 150 - 170, ал тік бағытта 55-қа дейін жетеді. Бұл жағдайда экрандағы көріністерді табиғи жағдайларға барынша жақындату әсерін тұғызды. Дыбыс стереофонды тәсілмен 33 мм-лік магниттік кинотаспаға (7-9 канал бойынша) жеке жазылады да, кино көрсету кезінде кескінмен стереоскопты әсер байқалады. Осының нәтижесінде экраннан көрінетін құбылыстарға көрермендердің тікелей "қатысу" әсері туады. Панорамалы кино түсіру әрі көрсету мәселесін ең алғаш рет 1927 ж. франңуз инж. А.Ганс іске асырды. Панорамалы кино КС.РО-да 1957 ж. қолға алынды; ең алғашқы панораматы фильмдер: "Менің елім кең байтак...", "Сиқырлы айна", т.б. Соңғы кезде бір таспаға (70 мм-лік) түсірілетін кең зкранды панорамалы кино жүйесі жасалды. Мұның үш таспалы жүйеден анағұрлым артықшылығы бар. 70 мм-лік таспаға түсірілген алғашқы иаиорамалы фильм - "Жалынды жылдар повесі". Дереккөздер
Антонина Алексеевна Леонтьева

Антонина Алексеевна Леонтьева (14.3.1901, Қазан қаласы- 30.5. 1969, Алматы) - әнші, Қазақстаннның еңбек сіңірген артисі (1943). Красноярск музыка училищесін бітірген (1924). 1938 - 1949 жылдары Қазақ академиялық опера және балет театрының әнші-солисі болды. Леонтьева орыс композиторларының операларынан бірқатар партияларды орындады. Леонтьева әншілігімен қатар 1953 жылдан Алматы консерваториясында (қазіргі Қазақ ұлттық консерваториясы) педогогикалық қызметпен шұғылданған. Дереккөздер
Александр Арнольдович Леппик

Александр Арнольдович Леппик (21.9.1909 жылы туған, Ресей, Тверь облысы Внучки селосы) - архитектор. Ленинград (қазіргі Санкт-Петербург) қаласындағы құрылыс инженерлері институтын бітірген (1936). 2-дүниежүзілік соғысқа қатысқан. 1937 жылдан Алматы қаласында тұрып, архитекторлық қызметпен шұғылданды. Ол 1937 -38 ж. Қазақстан Халық Ағарту Комиссариатының архитектура жобалау бюросында, 1938 - 60 ж. Қазақ қала құрылысын жобалау институтында жобалау бөлімінің басшы архитектор болып жұмыс атқарды. Оның қатысуымен Алматы қаласында салынған сәулет өнері саласындағы негізгі еңбектері: қазіргі Қазақ филармониясы (1954), Қазақстан Жазушылар одағының үйі (1959), қазіргі Қазақ академиялық балалар мен жасөспірімдер театры (1961), Неке сарайы (1971, басқалармен бірге), т.б. Дереккөздер
Николай Петрович Ли

Николай Петрович Ли (шын аты-жөні - Ли Дян Сон; 4.2.1915, Ресей, қазіргі Владивосток қаласы - 27.06.1977, Чукоткадағы Провидение бухтасы, Алматы қаласында жерленді) - актер, әнші, Қазақстанның халық артисі (1971). 1939 - 41 ж. Мәскеу консерваториясының қазақ опера студиясында оқыған. 1934 жылдан өмірінің соңына дейін Қазақстандағы Корей музыка драма театрының (қазіргі Республикалық мемлекеттік академиялық корей музыкалық комедия театры]]) актері болды. Ли өзінің актерлік өнерінде комедиялық және сатиралық рольдерге деген табиғи бейімділігін байқатты. Оның ойнаған рольдері қатарында Қодар (Ғ.Мүсіреповтің "Қозы Көрпеш - Баян сұлуында"), Асан (М.Әуезовтің "Қарагөзінде"), Әбубәкір (Қ.Байсейітов пен Қ.Шаңғытбаевтың "Беу, қыздар-айында"), Дәулетбай (О.Бодықовтың "Қарақұм трагедиясында"), Жантай (Ш.Айтматовтың "Арманым, Әселімі" бойыншада), т.б. бар. Ол корей халқының әндерін орындаумен көптеген конңерттерге қатысты. Киноға түскен ("Атаманның ақырында" Ли ролі, 1970). Еңбек Қызыл Ту орденімен және медальдармен марапатталды. Дереккөздер
Владимир Нестеров

Владимир Васильевич Нестеров (1908-1988) - суретші, карикатурашы. 2-дүниежүз. соғысқа қатысқан. Көкшетау қаласындағы Н.И. Лученко атындағы студияны бітірген. Алматы, Шымкент қаласындағы клубтарда, ал 1933 жылдан "Казахстанская правда" мен "Ленинская смена" (қазіргі "Экспресс К") газеті редакцияларында, 1939 - 1941 ж. "Детская литература" баспасында қызмет істеді. 2-дүниежүз соғысының алғашқы жылдарында ҚазТАГ-тың жарнамасында, жергілікті газет, журналдарда Нестеровтың "Фюрердің қызметте өсу баспалдақтары", "Германияның азық-түлік проблемалары", "Моданың соңғы айғағы", "Геббельстің ұмтылысы мен арманы", "Немістердің жазадан құтылуды ойлауы" карикатуралары жарық көрді. Сондай-ақ, Нестеровтың қаламынан 1948 - 1960 ж. туған "Ванька-Встанка", "Бұғып қалды", "Қисаю", "Сайтанның сапалағы", "Құзғынның қонақ асы", "Түрік журналистері үйінің кескіні", "Жапон базарында", "Құс өсірудің жаңалығы", "Мүхиттың арғы жағындағы Бонн мектебінің тәлімгері", т.б. карикатуралары бар. Дереккөздер
Музыка Мектебі

Музыка Мектебі- оқушыларға арнаулы музыкалык білім беретін оқу орындары. Қазақстандағы алғашқы Музыка Мектебі 1934 ж. Алматы мен Орал калаларында ашылды. Бұл мектептерде фортепьяно, ішекті үрлемелі және халық музыка аспаптары сыныптары болды. 1949 ж. Алматы қаласында К.Байсейітова атындағы музыка мектеп-интернаты ашылды. Сондай-ақ, Қарағанды қалысында орта мектеп бар. 1988 ж. респ. бойынша 3 он жылдық, 461 жеті жылдық Музыка Мектебі және 14 өнер мектебі жүмыс істеді. Дереккөздер
Пазырық қорғандары

Пазырық қорғандары - Алтайдағы Пазырық шатқалында сақтар дәуірінен қалған, мұз басқан үлкен 5 оба. 1929 ж. М.П. Грязнов пен С.И. Руденко зерттеген. Мұнда тереңд. 4 м-ге дейін, ауд. 50 м2- ге жуық тік бұрышты шұңқыр қазылып, оның ішіне бөренеден қиылып биікт. 2 м камера еденделіп, қабырғасы екі қабатталып, төбесі қайың қабығымен, қатар-қатар бөренелермен жабылып, оның үстіне топырақ төгіп, тас үйіп тастаған. Ауа райының, зират құрылысының ерекшеліктеріне және көп жылдық тоң басуына, мүрденің бальзамдалуына байланысты жерленген адам денесі, олармен бірге қойылған металдан, ағаштан, матадан, теріден, былғарыдан жасалған түрлі заттар қалпында сақталған. Бұдан табылған заттар Алтайды мекендеген тайпалардың Оңтүстік және Шығыс халықтарымен мәдени байланысы болғандығын білдіреді. Пазырық қорғандары, неғізі-нен, б.з.б. 5 ғасырда салынған (кейбір зерттеушілердің пікірінше б.з.б. 3 -2 ғасырна жатқызады). Дереккөздер
Цилиндрлер блогы

Цилиндрлер блогы — бірнеше цилиндрдің біртұтас байланысуы. Цилиндр блогында иінді білікті орнатуға арналған тірек беттері бар. Цилиндрдің басы блоктың жоғарғы бөлігіне бекітілген, төменгі бөлігі Картердің жоғарғы бөлігін құрайды. Осылайша цилиндрлер блогы қозғалтқыштың негізгі корпусы болып табылады, оның қалған бөліктері мен түйіндері қандай да бір түрде бекітіледі. Кейбір қозғалтқыштардағы ілінісу корпусы жиынтықта болады және бірге өңделеді, бұл жағдайда (негізгі мойынтіректердің қақпақтары сияқты) жөндеу кезінде иесізденбеуі керек. Дереккөздер
Олег Сафронович Ли

Олег Сафронович Ли (4 мамыр 1942 жылы, Өзбекстан, Наманган қаласында туған) - актер, режиссер, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері (1998). Өмірбаяны Алматы консерваториясын (қазіргі Қазақ ұлттық консерваториясы) бітірген (1975). Сол жылдан бастап Республикалық мемлекеттік академиялық корей музыкалық комедия театрында актер. Рөлдері мен қойған спектакльдері Корей музыка комедия театрында 20-дан астам рольдер орындады. Атап айтсақ, Гамлет (У.Шекспирдің "Гамлетінде"), Флориндо (К.Гольдонийдің "Екі мырзаға бір қызметшісінде"), Женя Сапарғалиев (М.Шатровтың "Менің үшінші курстағы махаббатымында"), Улин (А.Абдуллиннің "Он үшінші председателінде"), т.б. Қазір осы театрдың бас режиссер. Ол 30-дан астам спектакльдер (Ен Сен Ненаның "Тамұқтың қоңыраулары", Хан Диннің "Янба-не туралы толғау", Т.Миннулиннің "Бесік жыры", Г.Лорканың "Бернерд Альбаның үйі", Мольердің "Тар-тюф", М.Задорновтың "Күйеуіңізді сатып аламын", т.б.) қойды. 1971 жылдан киноға ("Транссібір экспресі", "Теңіздегі адамдар", "Кек", "Жұлдызшы", т.б. 30-ға жуық) түсіп, халықаралық жүлделер алды. Жеке өмірі *Әскери атағы - запастағы старшина. *Саяси қайраткер ретіндегі идеалы - Н.Ә. Назарбаев. *Хоббиі - өмір. *Сүйіп оқитын әдебиеті - поэзия, фантастика. Отбасы Үйленген. Жұбайы - Ким Галина Николаевна, Мемлекеттік корей музыкалық комедия театрында актриса. ¥лы - Ли Станислав, П.И. Чайковский атындағы Мемлекеттік консерваторияның студенті. Дереккөздер
Мария Сергеевна Лизогуб

Мария Сергеевна Лизогуб (4.8. 1909, Ресей, Николаев қаласы - 1998) -кескіндемеші, Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері (1968). Киев көркем-сурет институтын бітірген (1940). 1939 жылдан Алматыда тұрады. Негізгі еңбектері: "Қ.Қуанышбаев" портреті (1960), "Нан" (1964), "Таңсәрі" (1964), "Жас дәрігер" (1982), т.б. Туындылары Қазақстан Мемлекеттік өнер мұражайында сақтаулы. Қазақстан Жоғары Кеңесінің Құрмет грамотасымен және медальдармен марапатталған. Дереккөздер
Әмір әл-Қажы

Әмір әл-Қажы - (араб. амир әл-Хадж - қажылық керуен жетекшісі) - мұсылмандардың қажылық парызын өтеуге сапар шегетін тобының жетекшісі. Қажылық керуендеріне алғаш рет басшылық еткен төрт шаһариярдың (Мұхаммедтің (с.а.у.) ең жақын жолдастары, ізбасарлары) бірі - хазіреті Әбу Бәкір еді. 631 жылы Медине мен Мекке аралығына қатынайтын керуенге басшылық етуді оған Пайғамбар өзі тапсырған. 632 ж. дәл осындай Меккеден Мединеге баратын керуенді Мұхаммед (с.а.у.) тікелей өзі басқарып, осы жолда тұңғыш рет қажылық сапарында орындалатын әдет-ғұрып, зандылықгарды енгізді. Қажылықты басқару, қажылыққа сайлау еркі халифаларға берілді. Кейін Меккеге қажылық сапарымен келетін керуендер мен жол тораптарының көбеюіне байланысты Әмір әл-Қажылар саны да көбейді. Мысалы, 688 жылы төрт Әмір әл-Қажы болды. Осман халифаты кезінде Әмір әл-Қажыларға керуенді қорғау үшін арнайы жасақтар бөлінді. XX ғ-дың 20-жылдарынан Әмір әл-Қажы лауазымындағылардың саяси-әкімшілік, елшілік бағытындағы еркіне шектеулер қойыла бастады. 1954 жылдан Мысырда оларды тек «Керуен тобының жетекшісі» деп атайтын болды.
Амр ибн Убайд

Әмір ибн Убаид - (699, Балх - 761) - мутазила ілімі негізін қалаушылардың бірі. Әкесімен бірге Басра қаласына келіп, әл-Хасан әл-Басриден дәріс алды. Кейбір орта ғасырлық авторлар мутазила ілімі негізін қалаушы Уасил б. Ата емес, Әмір б. Убаид деген болжамдар айтты. Әмір б. Убаид шын мәнінде мутазила ілімінің негізін қалаушы Уасил б. атаның ісін жалғастырушы еді, оның ішінде мутазилашылдық қаламын қалыптастыру аса көп еңбек сіңірді. Дереккөздер
Ұлыбритания премьер-министрлерінің тізімі

Бұл мақалада Ұлыбритания Премьер-министрлерінің тізімі бар. Премьер-Министрлердің тізімі Қазір өмір сүріп жатқан премьер-министрлер тізімі жылғы айының деректері бойынша қазір өмір сүріп жатқан бұрынғы премьер-министрлердің 8 бар. Сыртқы сілтемелер * Ұлыбритания Премьер-министрі Дереккөздер
Гавот

Гавот - француз халық биі. Музыка өлшемі 4/4 немесе 2/г. 16 ғасырда пайда болған. 17-18 ғасырларда патша сарайында, ақсүйектердің той-думандарында осы биді билеген, композиторлар Ж.Б. Люл-ли, И.С. Йоганн Себастиан Бах, Г.Ф. Гендель, П.И. Чайковский Гавотты өздерінің балет, опера, сюита сияқты күрделі шығармаларында пайдаланды. Дереккөздер
Әбул-Баракат әл-Бағдади

Бағдати, Әбу-л- Баракат Хибатуллах б. Малкаәл - Балади (1077- 1164 ж.ш.) - философ, табиғат зерттеушісі және дәрігер. Мосул маңында, Бағдатта туған, Бағдат халифалары мен салжұқ сұлтандарының сарайларында дәрігер болып жұмыс істеді, Бағдатта қайтыс болды. Бағдатидің шығыстың және метафизикаға арналған үш бөліктен тұратын, «әл-Муғтабар фи-лхикма» (1-3 т., Хайдарабад, 1940 -1941) атты ең басты шығармасы сақталған. Екінші тарауда өзекті мәселенің аясын тарылтқаны (ибн Синаның физикасымен салыстырғанда) және жаратылыстану мәселелерін зерттеудің негізгі құралы ретінде тәжірибе мен бақылауға негізделгені аңғарылады. Метафизикада, жалпы алғанда олардың: тұтастан тұтас туындайды, мәңгілік нәрсе өтпелі құбылысқа қызмет ете алмайды, Құдайдың тіршілігіне қосымша белгілері болуы мүмкін емес, ғарышта он ақыл-ой несі бар деген тәрізді бірқатар ережелерін сынға алды. Бұл сынды кейін Фахр ад-Дин ар-Рази одан әрі жалғастырды. Дереккөздер
Ибн Тахир әл-Бағдади

Әбу Мансур Абд әл-Кахир ибн Тахир әл-Бағдади (980—1037) — доксографиялық шығармаларымен даңқы шыққан шафиғи мазһабының кұқықтанушысы (фақиһ) және ашғари теологы. Ашғари Әбу Исхақ әл-Исфараинидің (1027 ж. ө.) жетекшілік етуімен Нишапурда оқыды, ол қайтыс болғаннан кейін соның ұстаздық жолын жалғастырды. Кейін Исфараинғе қоныс аударып, сонда қайтыс болды. Бағдадидің Хорасанда көптеген шәкірттері болды, солардың бірі белгілі теолог-сопы әл-Қушайри еді. Бағдади фиқһ, усул әл-фиқһ, кәлам, грамматика, геометрия, арифметика, т. б. 17 пәннен сабақ берді. Ибн Тахир әл-Бағдади келесі доксографиялық еңбектердің авторы: «әл-Фарқ байна-л-фирақ» (Каир, 1964), «Усул ад-дин» (Стамбұл, 1928) және «әл-Милал-уа-н-нихал» (Бейрут, 1974). Басқа да сүнни кұқықтанушылары сияқты Бағдади харижиттермен, шииттермен және мутазилашылармен айтыстарда имамат идеясын дамытты. Өзінің замандасы және серіктесі әл-Бақилланидан айырмасы Бағдади имамат қажет деп есептеді және территориясын теңіз бөліп жатқан жағдайда екі имамның қатар өмір сүруін заңға сыйғызды. Дереккөздер
Әл-Бадауи

Бадауй, ал-Бадауи, Әбу Фитйан (Әбу Аббас) Ахмед Сиди аш Шариф - (1199 - 1276) - араб сопысы, Мысырда оған сиыну күні бүгінге дейін кең тараған, Бадауийа (ахмадийа), бауырластығының негізін қалаушы. Арғы тегі Әли б. Әбу Тәліптен өрбіген. VII ғасырдың соңында Мағрибке қоныс аударды. 1206 жылы үй-ішімен Меккеге сапар шегіп, оған 1210 ж. келіп жетті. Бадауй осында шафиға құқығы мен Құран оқуды үйренеді. 1230 ж. әкесі қайтыс болғаннан кейін Бадауй тақуалыққа беріледі. 1236 жылы ол Иракқа келіп, осындағы Абд әл-Қадыр әл-Джилани мен Ахмед ар-Рифаның мүрдесіне тәуап еткеннен кейін әл-Батаихте рафаийа бауырластығына қабылданды. 1237 ж. Бадауй Мысырға қоныс аударып, Танте қаласында жергілікті бауырластыққа басшылық жасады, Бадауй мистик, бағыттың теоретигі емес. Ол - практик, ал оның шын ниетпен беріле жасайтын жаттығулары, белгілі бір дәрежеде рифаийа бауырластығының практикасын еске түсіреді. Бадауй қайтыс болғаннан кейін оның халифасы, әрі мұрагері Салих Абд әл-Ал (1333 ж.ө.) зиратының басында мешіт тұрғызыл ол кереметтер жасаушы әулиеге табынудың орталығына айналды. Ш
Байа

Байа ("келісім-шарт")- бой ұсынуға және бағынуға ант беру. Байа қайсыбір адам билігін көпшілік алдында мойындау рәсімі ретінде кең тараған. Бағынуға келісудің белгісі ретінде ант беруші, ант алушымен алақан ұрыстыру жоралғысын жасайды. Байаның көмегімен жоғары билікті қабылдап алушыны, келісім-шартты бекіту, жоғары дәрежелі қызметте тағайындау және оларды қарауындағыларға таныстыру арқылы жүзеге асады. Әдет-ғұрып ретінде байа діни басқару орныққан жерлерде күні бүгінге дейін сақталып келеді. Байа туралы Исламда біртұтас пікір қалыптаспаған. Дереккөздер
Келгенбай Жиенбайұлы Төлеутаев

Келгенбай Жиенбайұлы Төлеутаев(1938, Алматы облысы Ақсу ауданы Үлгі а. - ө.ж.б.) - музыка зерттеушісі, Қазақстанның еңбек сіңірген өнер қайраткері. 1964 ж. Алматы консерваториясын (қазіргі Қазақ ұлттық консерваториясы), Қазақстан ғылым академиясының аспирантурасын бітірген. Қарағанды облысы халықтық ансамблінің дирижері және көркемдік жетекшісі, 1983 жылдан Жетісу мемлекеттік университетінде ұстаз болды. Төлеутаев Балқаш өңірі қазақтарының музыка фольклорын көп жыл бойы зерттеген. Қазақ халқының музыкасы туралы көптеген радио және телехабарлардың авторы. Сондай-ақ, Төлеутаев "Қазақ халқының музыкалық шығармашылығы", "Қазақ тәрбиесінің ерекше түрлері", "Балқаш өңірінің халық әндері", "Ән көңілдің айнасы", "Ақын сазгер Күлбараш Мұханова" атты кітаптардың авторы. Дереккөздер
Балерина

Балерина (лат. Ьаііо - билеймін) - балет труппасындағы биші әйел. Бұл термин итальяндық биші-әйелдердің ғажайып өнерінен кейін, яғни 19 ғ-дың 2-жартысында қолданыла бастады. Қазан төңкерісіне дейін Ресейде Балерина атағы императорлық балет труппасының үздік биші әйелдеріне ғана берілді. Қазақстанда кәсіби балет өнерінің тууымен байланысты биші әйелдері Балерина деп атау қолданыла бастады. Қазір де балетке қатысатын артисткаларды Балерина деп атайды.
Ауа жастықты аппараты (ажа)

Ауа жастықты аппараты (ажа) - ауа жастығын құру үшін, ауа түбінде айдағыш арқылы судың немесе жердің жазықтығында көтеріліп орын ауыстыру жағдайы ауалық винтпен қозғалысқа келетін көліктің түрі. Дереккөздер
Қосақтау

Қосақтау- # белгілі іс-әрекеттің орындалуына тосқауыл болатын, әсіресе, қателік жасағанда объекті калпына келтіру; # қосақтау құрылғысын орындау. Кері жүрісті қосатын қосақтау Кері жүрісті қосатын қосақтау- тура жүріс козғалысы кезінде кері жүріс берілісінің қосылуы ескерілмейтін автоматтық қосақтау. Дереккөздер
Әл-Бақиллани

Әл-Бакиллани, Әбу Бәкір Мұхаммед б. а т-Таййиб (950, Басра - 5.06.1013, Бағдат) - ашғари кәламының көрнекті өкілі. Басрада дүниеге келіп, ғұмырының көп бөлігін Бағдатта өткізіп, сонда қайтыс болды. Фиқһ мәселесінде Малики мазһабын ұстанған ол бірсыпыра уақыт қазылық қызмет атқарды. Қалайды ашарит Ибн Муджахидтің (980 ж. ө.) басшылығымен оқыған 982 - 83 жылдары буилер әмірі Адуд әд-Дауланың дипломаттық сипаттағы тапсырмасымен Византия императорының сарайында қызмет атқарды. Бакиллани жазған 52 шығарманың алтауы ғана сақталған. Олардың негізінде Бакилланидің дүниетанымын толық анықтау мүмкін емес. Бірқатар мутазилашылар, соның ішінде Аббад б. Сүлейменнің (844 ж.ө.) идеяларына сәйкес ойды дамыта отырып, Бакиллани Құдайдың «мәндік белгілері» мен іс-қимыл белгілеріне» назар аударады да, алғашқыны мәңгілік, ал екіншісін уақытына орай пайда болады деп тұжырымдайды. Бакилланиға сәйкес Алла бәрін де алдын-ала, бәрін «жалпылама» емес, «бөлек-бөлек» шешеді. Ерік тәуелсіздігі мәселесін де ол осыған сәйкес шешті. «Дәл мағынасындағы болмыс» пен оның нақты түрлерін, іс-әрекет негіздері мен оның тікелей көріністерін айыра отырып, ол Құдай тек «болмысты» оның «негізін» ғана жаратады, ал адам болмысты одан әрі түрлендіріп, іс-әрекетті нақтылай түседі. Имамат жөніндегі мәселеде Бакиллани шииашылармен және рафидшылармен пікір таластыра отырып, имамды (халифа) сайлап отыруды талап етті. Осымен бір мезгілде ол имамның құрайыш ұрпағымен тарауы тиістігін, оны жария түрде сайлау керегін, бір мезгілде бір имамның билік құруын және өзінің моральдық, ақыл-ой парасаттылығы жағынан өзіне жүктелген: *1) умманы сыртқы жаулардан қорғау; *2) әділетсіздікті болдырмау; *3) заң бойынша кесілген жазаның орындалуын бақылау; *4) жаугершілік кезінде олжаға түскен мүлікті мұсылмандар арасында тарату; *5) қажылық қауіпсіздігін қамтамасыз ету тәрізді міндеттерді атқаруға сәйкес келмеген жағдайда имамды орнынан алу қажеттігін куаттады. Әдебиет: *-ал-Ванилтни, ат-Тамхид фи-р-радц ала-л-мулхида ал-муаттила ва-р-рафида ва-л-хаваридж ва-л-мутазила, Бейрут, 1957; *он же, ал-Инсаф, Каир,1950; *он же, Иджаз ал-Кұран, Каир, 1962. Дереккөздер
Бақа биллаһ

Бақа биллаһ - сөздік мағынада әрдайым бір хәлде болу, өзгермеу дегенді білдіреді. Сопылыққа, адамның барлық нәрседе Хақты көруін айтады. Бақа биллаһ Аллаһпен мәңгілікке жету мақамы. Құлдың нәпсіден біржола арылуы. Бұған қолы жеткен адам бір іске кірісерде «бас пайдасы немесе зиянды нәрсеге тосқауыл болу үшін емес, тек қана Аллаһтың ризашылығын ниет етеді. Құлдың Аллаһпен сипаттары, ерекшеліктері мен қасиеттері арқылы сомдалуы «Бақа биллаһ» мақамы болып табылады. Әдебиет: *Кенжетай Д., Қожа Ахмет Иасауи дүниетанымы, Түркістан, 2008. Дереккөздер
Сәти Үмбетбаев

Сәти Үмбетбаев (2.12.1897, Әулиеата, қазіргі Тараз қаласы - 31.5.1974, сонда) - актер, әнші, 1920 - 36 жылы чекист болды. Жамбыл облысы драммалық театрының негізін салушылардың бірі. Мұнда 1936 - 58 жылы қызмет етіп, Базарбай (Ғ.Мүсіреповтің "Қыз Жібегінде"), Алшағыр, Маман, Қараменде (М.Әуезовтің "Қара қыпшақ Қобыланды", "Айман - Шолпан", "Еңлік - Кебегінде"), Кошкин (С.Мұқановтың "Ботагөзі" бойынша), Қарабай (Мүсіреповтің "Қозы Көрпеш - Баян сұлуында"), Миллер (Ф.Шиллердің "Зұлымдық пен махаббатында"), т.б. рольдерді орындады. Орындайтын сахналық кейіпкерлерінің мінез ерекшелігін даралауға ерекше көңіл бөлді. Халық әндерін орындаумен қатар өзі түрлі музыкалық аспаптармен сүйемелдеп отырды. 1969 жылы театр труппасында қайта оралып, Әуезов пен С.Соболевтің "Абай" спектаклінен Сырттан рөлінде және сол жылы "Қош бол, Гүлсары" фильміне қатысып ойнады. Дереккөздер