kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Эмель Эмин

Эмель Эмин (; 12 желтоқсан 1938 ж., Пазарджик, Добруджа, Румыния) — Румын және Қырым татар ақыны, аудармашы, түрколог және ұстаз. Шығармаларын түрік тілінде жазады. Өмірбаяны Эмель 1938 жылы 12 желтоқсанда Румыния Корольдігінің, Добруджа тарихи аймағындағы Пазарджик деп аталатын қаласында дүниеге келген. Көп ұзамай, Екінші дүниежүзілік соғыстың басында Румыния Оңтүстік Добруджаны Болгарияға берді және бүгінде қала ресми түрде Добрич деп аталады. Болгариядағы алғашқы жылдары ол Софиядағы жоғары педагогикалық училищеде оқыды, содан кейін 1960 жылы София университетінің филология факультетін шығыстану мамандығы бойынша бітірді. Варна губерниясының Добрич және Белоградец қалаларында түрік тілі мұғалімі болып жұмыс істеді. 1967 жылы тұрмысқа шығып, Констанцаға көшті. Ол Румыниядағы алғашқы түрік тілі мұғалімдерінің бірі болды. 1972 жылдан бастап Констанцадағы педагогикалық училищеде сабақ берді. 1991 жылдан бастап Констанцадағы Овидия университетінің әдебиет факультетінде және мектеп мұғалімдері колледжінде түрік әдебиетінен сабақ берді. Шығармашылығы Ол шығармаларын түрік тілінде жазады. Поэзиясының басым бөлігі еркін өлеңде болса да, кейде буындық өлеңдерді қолданады және араб просодиясына сүйсінеді. Өлеңнің дәстүрлі түрлеріне деген сүйіспеншілігімен ол ғазал мен рубаяттарды да шығарды. Румыния Жазушылар одағымен және Түркиядағы Түрік тілі қауымдастығымен байланыста. Шығармалары Renkler (Бухарест), Türk Dili (Анкара), Turnalar (Измир), information & Intelligent Systems (Призрен), Kado (Яссы), Karadeniz (Констанца), Hakses (Констанца), Emel (Констанца) сияқты әдеби басылымдар мен журналдарда жарық көрді. Ол Румыния Мен Түркияда шығарған өлеңдер жинағына «Умут», «Арзу», «Ханимели», «Диван есинтиси» шығармалары кіреді. Дереккөздер
Роспорт

Роспорт — Люксембургтің шығысындағы Роспорт-Момпах коммунасының астанасы. Бұл елдімекен Гревенмахер округіне кіретін Эхтернах кантонының құрамында орналасқан. 2017 жылғы 31 желтоқсанға дейін Роспорт жеке коммуна болған. 2018 жылғы 1 қаңтарда Роспорт пен Момпах біріктіріліп, жаңа Роспорт-Момпах коммунасы құрылды. 1892 жылы салынған Роспорт қамалы Люксембург өнертапқышы Анри Тюдордың үйі болған. 2009 жылдың мамыр айынан бастап бұл қамалда Тюдор мұражайы орналасқан, онда оның қорғасын-қышқылды аккумуляторды дамытуына арналған көрме бар. Тарихы Дереккөздер
Дорота Мискевич

Дорота Мискевич (; 12 қыркүйек, 1973 ж., Клодзко, Вроцлав воеводствосы, Польша) — Поляк джаз әншісі, скрипкашы және ән жазушы. Оның «Caminho» альбомы 2008 жылы алтын дискіні жеңіп алды. Өмірбаяны Дорота Мискевич 1973 жылы 12 қыркүйекте Польшаның оңтүстігіндегі Клодзко қаласында дүниеге келген. Оның әкесі Хенрик әйгілі джаз саксофоншысы және композиторы болды. Дорота Мискевичтің 1 інісі және 1 әпкесі бар. Оның өнердегі мансабы скрипка оқитын студент кезінен басталды. Ол скрипка оқуын жалғастыруды ұйғарып, Варшавадағы Фредерик Шопен атындағы музыка академиясында скрипка бойынша білім алып, оны 1997 жылы бітірді. Оның көптеген жылдар бойы қатысқан жобалары, ынтымақтастықтары, сессиялары мен концерттері оның сахнадағы шығармашылығын тұрақты етті. Ол шоу-бизнестің ең ірі жұлдыздарымен, соның ішінде Цезария Эвора, Томаш Станько, Войцех Ваглевски, Найджел Кеннеди, Гжегож Турнау, Влодзимеж Нагорный, Ева Бем, Ян Пташин Врублевский, Анна Мария Йопек, Куба Бадах, Войцех Млынарский, Луис Винсберг и Стефано Болианилермен ынтымақтастықта болды және өнер көрсетті. Ностальгиялық, ескі сонымен бірге жаңа дыбыстар мен эксперименттерге дайын болды. Оның қолтаңбасы — классификациясы қиын музыкалық жанрлардың шекарасында теңестірілетін лирикалық шығармалар болып табылады. Сахнада талғампаз және қарапайым, бірақ ол көрерменмен бірден байланысқа түсе алады. Мансабы Мицкевич Польшада және шетелде жеке орындаушы ретінде және басқалармен, соның ішінде Вена мен Белградтағы Найджел Кеннедимен бірге көптеген қойылымдар жасады. Ол сонымен қатар басқа әртістермен, соның ішінде Сезария Эвораның Rogamar альбомына дуэтпен жазды. Оның өзі жазған әндері бар алғашқы жеке альбомы 2002 жылы Dorota Miśkiewicz Goes To Heaven - Zatrzymaj się («Тоқта») деген атпен шықты. Жылдың джаз альбомы үшін Фредерик сыйлығына ұсынылды. Оның келесі альбомы Pod rzęsami (Кірпік астында) 2004 жылдың қазан айында шықты. «West małych istnieniach» («Кішкентай өмірде») трекін ұсынып, ол Ополедегі фестивальде премьералық байқауға таңдалды. Гжегож Турнаумен бірге жазылған альбомның трегі «Сүйікті періште» фильмінің саундтрегіне енді. Альбомға сонымен қатар Poza czasem (Уақыттан тыс) синглы кірді. Оның үшінші альбомы 2008 жылдың қыркүйегінде шықты және ол «Caminho» деп аталады (португал тілінде «Жол» дегенді білдіреді). «Magda, proszę» («Магда, өтінемін») әні Ополе қаласында өткен фестивальде орындалып, қазылар алқасынан екінші орын алды. Rzeczpospolita газетінің хабарлауынша, ол джаз өнерінде болғанымен, ол өз күшін басқа жанрларға, соның ішінде танымал, босса нова мен самбаға сәтті аударды. Оның төртінші альбомы Ale (Бірақ) 2012 жылдың мамыр айында шығарылды. Дереккөздер
Аккёпрю көпірі

Аккёпрю (түр. Akköprü, осман. اق کوپری‎ — «ақ көпір») — тарихи селжұқ көпірі, Түркияның Анкара қаласындағы Йенимахалле ауданында орналасқан. Бұл — Анкарада жақсы сақталған ең көне көпір. Көпірдің астынан Анкара өзені ағып өтеді. Аккёпрю көпірінің атауы (түрік тілінен тікелей аударғанда «Ақ көпір») осы аймақтың тарихи атауымен байланысты, сондай-ақ көпір құрылысына ақ тастардың қолданылуымен түсіндіріледі. Тарихы Аккёпрю көпірі 1222 жылы Анкара билеушісі Қызыл-бек тарапынан Кония сұлтаны I Кей-Кубад тұсында салынған. Көпір Анкара өзенін кесіп өтіп, бұрын Бағдатқа апаратын сауда жолдарының бірі ретінде пайдаланылған. Осман империясы кезінде оны сауда керуендерімен қатар қарапайым халық, сарбаздар мен қажылар да пайдаланған. 1959 жылғы 8 тамызда көпір қорғауға алынған қалалық аймақ ретінде тіркелді және содан бері бірнеше рет жаңартылып, реставрациядан өтті. 1960 жылдары Түркияның автомобиль жолдары бас басқармасы жүргізген жөндеу жұмыстары кезінде көпірдің жабындысы бетонмен алмастырылып, көлік қозғалысы үшін жабылды. Көп жылдар бойы маңызды көлік бағыты болған Аккёпрю бүгінде тек жаяу жүргіншілерге ашық. Архитектурасы Аккёпрю көпірі негізінен өңделген базальт тастарынан салынған. Көпір жеті аркадан тұрады: төртеуі үлкен, үшеуі шағын арка. 1960 жылы Анкара муниципалитеті көпірге зерттеу жүргізді. Зерттеу нәтижесінде құрылым цемент қоспаларының әсеріне ұшырағаны анықталды. Сонымен қатар, бұрын көпірде екі жазу болғаны, алайда уақыт өте келе олардың өшіп кеткені белгілі болды. Реставрация жұмыстары кезінде көпірдің тас жабыны бетонмен алмастырылды. Көпірдің батыс бөлігінде металл қоршау қосылған.. Дереккөздер
Владимир Карлович Гартман

Владимир Карлович Гартман (18 тамыз 1947, Ағанас, Ақмола облысы) — қазақстандық саясаткер, Солтүстік Қазақстан және Ақмола облыстарының бұрынғы әкімі. Білімі 1971 жылы Целиноград ауыл шаруашылығы институтын, 1988 жылы Алматы жоғары партия мектебін тәмамдаған. Мамандығы — инженер-механик, саясаттанушы. Еңбек жолы 1971-1976 жж. «Октябрь» кеңшарында цех инженері, бастығы; 1976-1984 жж. «Урюпинский» кеңшарының директоры; 1984-1985 жж. Шортанды аудандық атқару комитетінің төрағасы; 1985-1988 жж. Шортанды аудандық партия комитетінің бірінші хатшысы; 1988-1989 жж. Қазақстан Компартиясы Орталық комитетінің инспекторы; 1989-1992 жж. Орал облыстық атқару комитетінің төрағасы; 1992 жылғы ақпаннан 1997 жылғы желтоқсанға дейін Солтүстік Қазақстан облысының әкімі болды. 1997 жылғы желтоқсаннан 1998 жылғы қыркүйекке дейін Ақмола облысының әкімі болды. 1998 жылғы желтоқсаннан бастап кәсіпкер, «Интеграция-Астана» ЖШС бас директоры. Марапаттары «Парасат» (2011), «Құрмет» (1995) ордендерінің иегері. Дереккөздер
Асығат Әсиұлы Жабағин

Асығат Әсиұлы Жабағин (29 желтоқсан 1948, Павлодар — 13 қазан 2023) — қазақстандық саясаткер, Павлодар облысының бұрынғы әкімі. Білімі 1971 жылы Қазақ политехникалық институтын тәмамдаған. Мамандығы — инженер. Еңбек жолы 1971-1973 жж. - Ермак ГРЭС энергоблогының машинисі. 1973-1977 жж. – Ермак қалалық ЛКЖО комитетінің бірінші хатшысы. 1977-1978 жж. - Ермак қалалық партия комитетінің бөлім меңгерушісі. 1978-1981 жж. - Павлодар облыстық партия комитетінің бөлім инструкторы, меңгерушінің орынбасары. 1981-1987 жж. - РЭУ «Павлодарэнерго» басқарушысының орынбасары. 1987-1988 жж. - «Алтайэнерго» өндірістік бірлестігінің бас директоры. 1988-1991 жж. - Солтүстік Қазақстан облыстық партия комитетінің хатшысы. 1991-1992 жж. - ҚР Энергетика министрлігі УОМТС бастығы. 1992-1993 жж. - Павлодар облысының әкімі. 1993-1994 жж. - ҚР Премьер-министрінің орынбасары. 1994-1997 жж. - «Аңсат» АҚ директорлар кеңесінің төрағасы. 1997-1998 жж. - ҚР Энергетика, индустрия және сауда министрі. 1998-1999 гг. - ҚР Премьер-министрінің кеңесшісі. 1999 жылы - Қазақстан Мұнай одағының президенті. 2000 жылдан бастап - АО «Республикалық инновациялық қор» АҚ президенті. Марапаттары «Құрмет» орденінің иегері және екі медальмен марапатталған. Дереккөздер
Қырымтатар халқының құрылтайы

Қырымтатар ұлттық құрылтайы — тұңғыш рет 1917 жылы Бақшасарайдағы Хан сарайында өткен қырым татарлары халқының ұлттық съезі, жоғарғы өкілдік заң шығарушы органы. Дәл сол кезде, 1917 жылғы желтоқсанда, өмірі қысқа болған Қырым Халық Республикасы жарияланған еді. Құрылтайда Қырым татарлары делегаттар қылып азаматтығына қарамастан Украинада тұратын және қай жерде тұрса да Украина азаматтығына ие қырым татарларын сайлайды. Құрылтайдың сайлану мерзімі 5 жылға созылады. Қырым Верховна радасының ыдырауына дейін делегаттар ол жерде жиі Украина ұлттық қозғалысының өкілдері еді. Құрылтайдың 100 жылдығына орай 2017 жылы Украина ұлттық банкі 5 гривна мерекелік монетасын шығарды. Бүгінгі Украинада ол Қырым татарлары ұлттық қозғалысының қоғамдық ұйымы деп ресми саналады. Галерея Тағы қараңыз * Қырым татарларының ұлттық мәжілісі * Құрылтай-рух (Украина ұлттық қозғалысының қырым татарлар тармағы) Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [https://qtmm.org/qt/qurultay-aqqinda/ Қырым татарлары Мәжілісінің сайтындағы Құрылтай жайлы ақпарат]
Вячеслав Фёдорович Чернов

Вячеслав Фёдорович Чернов (1939, Чистоозерное, Чистоозерный ауданы, Жаңасібір облысы) — кеңестік және қазақстандық саясаткер, Семей облысының бұрынғы әкімі. Білімі Омбы ауыл шаруашылығы институтын және Алматы жоғары партия мектебін тәмамдаған. Мамандығы — инженер-механик. Мансабы Еңбек жолын жұмысшы болып бастаған, институтты бітірген соң «Госкомсельхозтехника» облыстық бірлестігінің инженері, аға, бас инженері, төраға орынбасары, төрағасы болып қызмет атқарды. 1990-1992 жылдары халық депутаттарының Жамбыл облыстық кеңесі төрағасының бірінші орынбасары — облыстық атқару комитетінің төрағасы, оған дейін Жамбыл облыстық партия комитетінің екінші хатшысы болды. 1992-1994 жылдары Семей облысының әкімі болды. Қызметінен босатылған соң 17 жыл бойы Қазақстанның Ресейдегі елшілігі мен сауда өкілдігінде жұмыс істеді. Қазіргі таңда зейнеткер, Мәскеу қаласында тұрады. Дереккөздер
Ала ад-Дин мешіті (Конья)

Ала ад-Дин мешіті (тур. Alâeddin Camii) — Түркияның Конья қаласындағы ең көне сәулеттік көрнекті орын. Мешіт қаланың орталық (тарихи) жотасында орналасқан, ол да Ала ад-Дин атымен аталады. Бұл мешіт Селжұқ сұлтандарының кесенесі болып табылады. Тарихы 1080 жылы Селжұқтар Коньяны басып алғаннан кейін көптеген византиялық ғибадатханалар біртіндеп мешіттерге айналдырылды. Ала ад-Дин мешітінің негізінде де бұрынғы византиялық базилика болған. Алғашқы қайта құру жұмыстары 1150 жылы Сұлтан I Масұд тұсында басталды. Осы кезеңге 1155 жылы жасалған қара ағаштан жасалған мінбер жатады, ол Анатолиядағы селжүктер өнерінің ең көне үлгісі болып табылады. Сондай-ақ, осы уақытта қышпен безендірілген михраб пен орталық күмбез салынған. 1219 жылы султан I Кей-Кавус кезінде мешітті қайта құру және кеңейту жұмыстары қарқынды жүргізілді. Оның тұсында қаланы және сұлтан сарайын қарастыратын солтүстік жағынан монументалды фасад салынды. Сол уақытта мәрмәрдан жасалған сұлтандардың кесенесінің құрылысы басталды, бірақ Кей-Кавустың қайтыс болуы бұл жұмысты тоқтатты. Құрылыс оның інісі және мұрагері I Ала ад-Дин Кей-Кубад кезінде қайта жалғасты. Ала ад-Диннің бұйрығымен 1235 жылы мешіттің бас залында 42 бағана орнатылды. Осыдан кейін мешіт алты жарым ғасырдан астам уақыт бойы айтарлықтай өзгеріске ұшыраған жоқ. Тек 1891 жылы минарет тұрғызылып, жаңа мәрмәр михраб жасалды. Кония сұлтанатының Ала ад-Дин мешітінде жерленген сұлтандары * I Масұд * II Қылыш-Арслан * Рукн ад-дин Сүлейман-шах * I Кей-Хосров * I Ала ад-Дин Кей-Кубад * II Кей-Хосров * IV Қылыш-Арслан * III Кей-Хосров Сондай-ақ, I Кей-Кавус кезінде сегізбұрышты кесене салынған, бірақ толық аяқталмаған. Қазіргі уақытта ол Adsız Türbe («Анонимді мавзолей») деген атпен белгілі, өйткені онда жерленген адамдардың есімдері әлі күнге дейін белгісіз. Галерея ]] ]] Дереккөздер Сілтемелер * [https://web.archive.org/web/20121130052016/http://archnet.org/library/sites/one-site.jsp?site_id=7575 Ала әд-Дин мешітінің «ArchNet» цифрлық кітапханасындағы беті] * [http://sketchup.google.com/3dwarehouse/details?mid191bf00723a128c2208e913e3eea0b5d&ct3dbl&hl=ru Ала әд-Дин мешітінің 3D моделі]
Татарофобия

Татарофобия — татарлар делінетін адамдарға деген қорқыныш, жек көру, дегуманизация, негатив наным. Татарлар деп көбіне Сібір, Еділ және Қырым татарларын атайды, алайда соңғысына деген татарофобия әлемде аса көп болатын және әлі де бар, бұл құбылыс көбіне КСРО үгіт-насихатынан шыққан. Қырым татарлары кеңестік заманда жалған және негатив таптаурынға жиі тап болатын, олар саяси себептерден осылайша депортацияланатын, дүбәраланатын. Қырым татарларына қарсы Кеңестік заман 1944 жылғы мамырдағы Қырым татарларының депортациясынан кейін үкімет қырым татарлары жайлы бұрыннан бар таптаурындарды тарататын, одан әрі дамытатын болды; олар «сатқын», «буржуазия», «контрреволюционер» ұлт делінетін, Қырым түбегіне байланысы жоқ «моңғолдар» делінетін. Партия мүшелерінің саяси үгіт-насихаты басқа азаматтарды да татарофобия жасауға итермеледі, Қырымда қырымтатарларға қарсы пікірді насихаттайтын конференциялар өтті. Қырым татарларының түбекте болуының іздері 1944 жылы депортациядан кейін жойылды, бұрын татар атауларымен аталған мыңдаған ауылдарға жаңа орысша атаулар беріліп, түбекті ресми түрде татарсыздандырды. Орталық Азияға депортацияланып, сол жерде жұмыс істеген Қырым татарлары «арнайы қоныстанушы» режимінде өмір сүрді, бұл оларды басқа КСРО азаматтары пайдаланатын көптеген азаматтық құқықтарынан айырды және оларды шағын периметрге қамады. Азаматтық құқықтар үшін қозғалыстарға қатысқан адамдар қырым татарларын апартеид құрбандары, сондай-ақ израильдік оккупациядағы палестиналықтармен теңейтін. Қазіргі заман Қазіргі қоғамда әлі де кең тарағанымен, татарофобия қазіргі уақытта бұрынғыға қарағанда жақтырыла бермейді. Енді ресми түрде мемлекеттік мекеме болмаса да, татарофобия үкімет пен қоғамда әлі де кең тараған. Заманауи татарофобияның бір мысалы ретінде Ресей консулы Владимир Андреевтің ресейлік азаматтарды Хайтарма (2013) фильміне бармағанына шақырғанын алуға болады. Екі мәрте Кеңес Одағының Батыры Әмет-хан Сұлтан туралы болған бұл фильмді Андреев қырым татарларын тым жақсы жағынан көрсеткені үшін ұнатпады. Кейін Андреев фильмді ешқашан көрмегенін де мойындады, қырым татары жасағандығынан фильмнің қате болғанын білген деді. Түрлі татар ұлттары арасындағы ерекшелікті жергілікті халық біле бермейді және осы білмегендік де татарофоб үгіт-насихат үшін тиімді болып шықты. Кеңес Одағы Қырым татарларының азаматтық құқықтары қозғалысының Қырымда автономиясын қалпына келтіру туралы өтінішіне ұзақ уақыт қарсы болды, орнына Татарстанда автономиялық облыс құруды ұсынды. Бұл ұсыныс Қырым мен Қазан татарларының арасындағы айырмашылық жайлы білмегендіктен шыққан сияқты. Еділ татарларына қарсы Тарихи тұрғыдан Еділ-Орал татарлары Ресей мен Кеңес Одағында үлгілі азшылық саналатын, қырым татарларына қарағанда оларға қарым-қатынас жақсырақ болатын. Оған қарамастан Еділ татарларына қарсы татарофобия әлі де бар, Татарстанды татарсыздандыруға деген орыс ұлтшылдарынан әрекеттену бар. Дереккөздер
Амангелді Иманақышұлы Бектемісов

Амангелді Иманақышұлы Бектемісов (16 ақпан 1945, Кировский, Киров ауданы, Талдықорған облысы — 16 ақпан 2001) — қазақстандық саясаткер, Шығыс Қазақстан облысының бұрынғы әкімі. Білімі 1967 жылы Қазақ мемлекеттік ауыл шаруашылығы институтын «инженер-электрик» мамандығы бойынша тәмамдаған. Еңбек жолы 1967 жылдан бастап Алматы электр желілері басқармасының релелік қорғаныс қызметінің шебері. 1968 жылы Отан алдындағы борышын Кеңес әскерінде өтеп келген соң, «Казэлектромонтаж» тресінің Алматы монтаждау басқармасының шебері; «Алмаатажилстрой» тресінің №37 құрылыс-монтаж басқармасының бас энергетигі, бастығы; «Казмеханомонтаж» тресінің басқарушысының орынбасары; «Казэлектромонтаж» тресінің басқарушысының орынбасары; «Казхимэлектромонтаж« тресін басқарушы. 1984 жылдан бастап Қазақ КСР Құрылыс министрінің бірінші орынбасары. 1986 жылдан бастап Қазақ КСР Құрылыс министрінің орынбасары, бірінші орынбасары. 1988 жылғы шілдеден бастап Қазақ КСР Монтаждық және арнайы құрылыс жұмыстары министрінің бірінші орынбасары. 1989 жылғы тамыздан бастап Материалдық-техникалық қамсыздандыру жөніндегі Қазақ КСР мемлекеттік комитетінің төрағасы. 1991 жылы қыркүйек - қараша аралығында КСРО Халық шаруашылығын оперативті басқару комитетінің мүшесі болды. 1991 жылы қараша - желтоқсан аралығында Республикааралық экономикалық комитет төрағасының орынбасары - КСРО министрі болды. 1992 жылғы ақпаннан 1994 жылға дейін Шығыс Қазақстан облысының әкімі болды. 1994—2001 жылдары «Кең Дала» мемлекеттік акционерлік компаниясының президенті болды. Дереккөздер
Вячеслав Францевич Кебич

Вячеслав Францевич Кебич (, ; 10 маусым 1936 жыл, Барановичи ауданы – 9 желтоқсан 2020 жыл, Минск) — кеңестік және беларусьтік саясаткер, Беларусьтің тұңғыш премьер-министрі. Мамандығы бойынша инженер болған Кебич Беловеж келісімінің қабылдануындағы басты тұлғалардың бірі болғаны үшін белгілі. КСРО ыдырауына әкелген бұл келісімге дейін Кебич кеңестік Беларусь саясаткері, соның ішінде Беларус КСР үкімет басшысы және КОКП ОК мүшесі қызметтерін атқарған. Ерте жылдары және білімі Вячеслав Кебич 1936 жылғы 10 маусымда, Конюшевщина ауылында (қазіргі Минск облысы) дүниеге келген. 1958 жылы ол Беларус политехника институтынің инженерлік факультетін бітірді. Ол, оған қоса, Беларус Коммунистік партиясы Орталық комитетінің Жоғарғы партия мектебінде білім алған. Саяси мансабына дейін Кебич инженер болып жұмыс істеген. Беларусь премьер-министрі Кебич — 1991 жылдан 1994 жылға дейін қызмет еткен Беларусьтің тұңғыш премьер-министрі. Бұл жылдары ол лауазым Беларусь Министрлер Кеңесінің төрағасы деп аталатын. Бұған дейін Кебич осы лауазымның Беларус КСР-ндағы аналогына, Беларус КСР Министрлер Кеңесінің төрағасы лауазымына ие болған. Билігі кезінде ол ресейшіл саясат жүргізетін. 1994 жылғы ақпанда ол «бұрынғыдай Ресеймен валюталық одақ құру кампаниясын жалғастыра беретінін» айтты. Кебич «Бұл тек экономикалық жағдайларға қатысты мәселе емес. Бізді ең жақын рухани байланыстар байланыстырады; Біздің тарихымыз ортақ, мәдениеттеріміз ұқсас» деп те айтатын. Наурыз айының басында ол Парламенке Ресей-Беларусь дипломатиялық байланысының Беларусь сыртқы саясатының басты мақсаты екен деді. Кебич Беловеж келісімі құрастырушылары мен қол қоюшыларының бірі болды. Бұл келісім КСРО ыдырауын аяқтап, Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығын құрған келісім еді. Кебич, оған қоса, 1994 жылы өзін Беларусь президенттігіне ұсынған үміткерлердің бірі еді. Екінші айналымға жеткен екі үміткердің бірі болған ол, алайда, Александр Лукашенкоға жеңілді. Сайлаудан кейін Кебич Беларус Сауда және Қаржы Одағын басқарды, Өкілдер палатасының депутаты болды. Өлімі Кебич 2020 жылғы 9 желтоқсанда (Беловеж келісімінің 29 жылдығынан бір күн өткенде) COVID-19 пандемиясынан қайтыс болды. Кебич Минскінің Шығыс зиратында жерленген. Саяси ұстанымы Кебич демократияға қарсы еді, оны «ойдан шығаруға болатын ең оңбаған нәрсе» деді. Михаил Горбачёвті «КСРО-ны сатып жіберген» «сатқын» деген Кебич «орыс әлемі» түсінігін жақтайтын. Дереккөздер
Displair

Displair — интерактивті шекарасыз дисплей, ол ауада кез келген бейнені көрсетеді және физикалық объектілер үшін толықтай өтімді. Құрылғыда арнайы маркерлерді, қолғаптарды немесе басқа құрылғыларды пайдаланбай-ақ ауадағы кескінмен ым-ишара арқылы басқаруға мүмкіндік беретін оптикалық мультитач жүйесі орнатылған. Атауы Қазіргі уақытта Displair атауы әрі құрылғыны, әрі оны жасаушы компанияны білдіреді. Атау екі ағылшын сөзінің — display және air — қосындысынан құралған, бұл құрылғының мәнін және оның қызметін — «ауа дисплейі» — білдіреді. Displair атауы алғаш рет 2010 жылдың шілде айының соңында Селигер 2010 форумында аталады, мұнда Максим Каманин өз жобасын ұсынған. Дамуының тарихы Ауада проекциялық экрандар жасау идеясы 1993 жылдан белгілі. Онда аэрозольді ортада бейнелер жасалып, оларды тұман генераторлары арқылы көрсету қарастырылған. Алайда мұндай экрандардың негізгі мәселесі — олардың оптикалық қасиеттерінің біркелкі болмауы және конденсат түзілуі. Displair құрылғысына байланысты зерттеулер құрылтайшы тарапынан 2009 жылы басталған. Зерттеудің бастапқы кезеңінде табиғи оптикалық эффектілер — мираждар мен тұмандар — зерттелген. Нәтижесінде бұлттарға ұқсас консистенциядағы заттарға тоқталған. Алғашқы жұмысшы прототип 2010 жылдың шілдесінде Селигер форумында ұсынылды. Сол жылдың тамызында компания құрылып, жоба толығымен ақпараттық технологиялар саласындағы стартап ретінде дамыды. 2011 жылы мультитач жүйесі жасалып, сенсорлық басқаруды ауа дисплейінде қолдануға мүмкіндік туды. 2012 жылы Displair компаниясы алғашқы коммерциялық прототипті жасап, оны патенттеп, шағын сериялы өндірісті бастады. Компания инвесторлары — Leta Capital қоры, бизнес-ангел Эстер Дайсон (ол «Яндекс» компаниясының директорлар кеңесінің мүшесі болған), сондай-ақ Flickr негізін қалаушының инвестициялық қоры EDventure Holdings, Venture Angels, Ozon.ru, KupiVIP, Lamoda.ru сияқты жобалармен жұмыс істеген венчурлық қорлар болды. Компанияның Displair офисі Қазандағы IT-парк пен Сколково аймағында орналасқан. Компанияның жаппай өндіріске шығу жоспары 2013 жылдың соңына жоспарланған еді, алайда бұл жүзеге аспады. 2014 жылдың қаңтарында компания қызметін тоқтатқаны белгілі болды. Дереккөздер
Пестицидтердің қоршаған ортаға әсері

Пестицидтердің қоршаған ортаға әсері — пестицидтерді қолданудың кең ауқымды салдарын сипаттайды. Пестицидтердің күтпеген зардаптары — заманауи өнеркәсіптік ауыл шаруашылығының қоршаған ортаға теріс әсер етуінің негізгі себептерінің бірі. Пестицидтер — зиянды организмдерді жоюға арналған улы химиялық заттар болғандықтан, олар нысаналы емес түрлерге де әсер етеді. Бұларға өсімдіктер, жануарлар және адамдар жатады. Топыраққа немесе егістікке себілген инсектицидтердің 98%-дан астамы және гербицидтердің 95%-ы мақсатты емес орындарға түседі, себебі олар егістік алқаптарына кеңінен шашылады. Сонымен қатар, оларды өндіру, тасымалдау, сақтау және жою мәселелері де экологиялық проблемалар тудырады. Уақыт өте келе, пестицидтердің жиі қолданылуы зиянкестердің төзімділігін арттырады, ал басқа түрлерге тигізетін әсері зиянкестердің қайта көбеюіне жағдай жасайды. Пестицидтерге балама ретінде зиянкестерді біріктіріп басқару (integrated pest management) және тұрақты ауыл шаруашылығы (sustainable agriculture) сияқты әдістер ұсынылады. Мұндай тәсілдер зиянды химиялық заттарды қолданбай-ақ мәселені шешуге мүмкіндік береді. Сондай-ақ, аралас егіншілік (polyculture) сияқты тәжірибелер де зиянды әсерлерді азайта алады. Экологиялық модельдер көрсеткендей, бүкіл әлем бойынша ауылшаруашылық жерлерінің 60%-дан астамы (шамамен 24,5 млн км²) кем дегенде бір белсенді затпен пестицидтік ластануға ұшырау қаупінде, ал олардың 30%-дан астамы биоәртүрлілігі жоғары аймақтарға жатады. Әрбір пестицид немесе олардың тобы қоршаған орта үшін өзіндік қауіп тудырады. Мұндай жағымсыз әсерлердің салдарынан көптеген пестицидтерге тыйым салынды, ал кейбіреулерінің қолданылуы заңмен шектелді немесе қысқартылды. Алайда, кейбір елдерде тыйым салынған немесе ескірген пестицидтердің қолданылуы, соның ішінде олардың заңсыз айналымы, жаһандық деңгейде артқан. Дереккөздер
Қасиетті Поликарп шіркеуі (Измир)

Қасиетті Поликарп шіркеуі (түр. Aziz Polikarp Kilisesi) — Түркияның Измир қаласында орналасқан католик шіркеуі. Бұл шіркеу Смирнаның епископы, апостол Иоаннның шәкірті, қасиетті Поликарптың құрметіне аталған. Шіркеу Измирдің латин архиепископтығына жатады. Тарихы Қасиетті Поликарп шіркеуі 1625 жылы Осман империясының султаны I Сүлейменнің рұқсатымен және француз королі XIII Людовиктің сұрауымен салынды. Шіркеу 1688 жылғы Смирнедегі жер сілкінісі мен кейінгі айларда болған өрттен зақымданды. 1820 жылы шіркеуде XIII Людовик құрметіне мраморлы ескерткіш тақтасы орнатылды. Архитектурасы Тастан және кірпіштен салынған шіркеу үш нефті бар тікбұрышты базилика болып табылады. Ол шығыс-батыс бағытына қарай орналасқан. Шіркеудің оңтүстік-батыс жағында сегіз жақты звонница орналасқан. Дереккөздер
Хаджи Бекташ-и Вели кесенесі

Хаджи Бекташ-и Вели кесенесі (түр. Hacıbektaş Külliyesi) — Түркияның Невшехир іліне қарасты Хаджибекташ қаласында орналасқан алевилер мәдениетінің ескерткіші. XIII ғасырда сопы әулие Хаджи Бекташ-и Вели негізін қалаған текке (dergâh) ретінде салынған. Ол қайтыс болғаннан кейін бұл орын кесенеге айналдырылды. Түркияда 1925 жылғы секуляризацияға дейін Хаджи Бекташ-и Вели мавзолейі «пір үйі» (pir evi) қызметін атқарып, бекташи сопы орденінің халықаралық астанасы болды. Секуляризация 1925 жылы Ататүрік реформалары аясында елдегі барлық дәруіш ордендерінің қызметіне тыйым салды, бұл бекташилердің сол жылы Албанияға қоныс аударуына әкелді. Хаджибекташтағы кешен діни мақсатта пайдаланылуын тоқтатты. Нәтижесінде, 1930 жылы бекташилер орденінің астанасы Албанияның астанасы Тиранадағы Бекташи дүниежүзілік орталығына көшірілді. 1964 жылы Хаджи Бекташ-и Вели кесенесі мұражай болып жарияланды. Туризм Қазіргі уақытта Хаджи Бекташ-и Вели кесенесіне жүздеген мың алевилер, бекташилер және тіпті сүннит мұсылмандары зиярат етеді. Оған Түркия, Албания тұрғындары мен Еуропа және әлемнің басқа елдеріндегі түрік диаспорасының өкілдері көптеп келеді. Жыл сайын тамыз айында кешен аумағында ірі фестивальдер өтеді. 2012 жылы Хаджи Бекташ-и Вели кесенесі ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра объектілерінің алдын ала тізіміне енгізілді. Дереккөздер Сілтемелер * [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5735/ Хаджи Бекташ-и Вели кесенесі] ЮНЕСКО сайтында * [http://www.kultur.gov.tr/EN,33915/the-haci-bektas-i-veli-complex.html Хаджи Бекташ-и Вели кесенесі] Түркия Мәдениет және туризм министрлігі сайтында
Узункёпрю көпірі

Узункёпрю (түр. Uzun köprü) — XV ғасырдағы османдық көпір, Түркияның Узункёпрю қаласына атын берген. Түрік тілінен аударғанда — «ұзын көпір». Көпір 1426 және 1443 жылдар аралығында Осман сұлтаны II Мұрадтың бұйрығымен сарай сәулетшісі Мұслихиддин тарапынан салынған. Ежелгі тас көпірдің 174 аркасы бар. Ұзындығы 1392 метр және ені 6,8 метрге дейін жетеді. Кейбір аркалар үшкір, ал кейбірі дөңгелектелген. Құрылыс аяқталған кезде ол Осман империясындағы ең ұзын көпір болып, кейіннен Түркияда да ең ұзын көпір атағын иеленді. Бұл атақты Узункёпрю көпірі 530 жыл бойы сақтап, 1973 жылы Ыстанбұлдағы Босфор көпірі оны басып озды. Алайда Узункёпрю әлі де болса Түркиядағы ең ұзын тас көпір болып табылады. Узункёпрю көпірі арқылы Эдирне — Измир автомагистралі D.550 / E87 өтетін. Бұл жол 2015 жылы салынған жаңа көпірге ауыстырылды, және тарихи көпір арқылы ауыр жүк көліктерінің қозғалысына тыйым салынды. Дереккөздер
Миния (өзен)

Миния — Литваның батысындағы өзен. Неман өзенінің оң және төменгі саласы. Өзеннің ұзындығы 213 км, су жиналатын алабының ауданы 2980 км². Бастауы және сағасы Өзеннің бастауы Жямайт төбешігінде (Дидово көлінде) орналасқан. Төменгі ағысында Неман тармағымен қосылып, атырауды құрайды. Негізінен жаңбыр суымен қоректенеді. Өзен бойында Гаргздай және Приекуле қалалары орналасқан. Гидрологиясы Миния өзені Тяльшай, Плунге, Кретинга, Клайпеда және Шилуте аудандары арқылы ағып өтеді және Нямунас өзенінің оң жақ саласы болып табылады. Өзеннің ұзындығы 213 км, су жиналатын алабының ауданы 2978 км². Ол Тяльшяй қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 14 км жерде Сидяклис көлінен басталады. Плоуотиналис, Дидовас көлдері арқылы ағады, Алкупис сағасынан төмен солтүстік-шығысқа, Салантас саласынан оңтүстікке қарай ағады. Өзен сағасы Нямунас өзенінің оң жағалауынан 3 км қашықтықта орналасқан. Салантас өзенінің сағасынан төмен салалар сол жағында. Жоғарғы және төменгі ағысында арна өте бұралған. Өзен арнасының ені Салантас саласына дейін 20-25 м, ағысы орта есеппен 30-35 м, төменгі ағысында Ланкупяй ауылынан төмен 50 м-ге дейін жетеді. Салантас тармағына дейін өзен арнасында көптеген тастар, қойтастар мен жыралар бар. Әсіресе, өзеннің Сталгенай ауылынан Науясодис ауылына және Дибуряй ауылынан Пуидогалис ауылына дейінгі учаскелерінде тастар көп. Өзеннің басым тереңдігі 1,5-3 м, Ланкупяй ауылынан төмен 6-7 м. Орташа еңісі 86 см/км (төменгі аймақтарда 3-5 см/км). Жоғарғы және орта ағысындағы жағалаулардың биіктігі 1-3,5 м, кей жерлерде 15 м-ге дейін жететін жартастар бар. Төменгі ағыстарда жағалаулардың биіктігі небәрі 0,5 м, сондықтан елді мекендер бөгеттер арқылы су басудан қорғалған. Алқаптың орташа ені 0,6-1 км. Приекуле қаласынан төмен алқап таяз және бірте-бірте толығымен жойылады. Ағынның басым жылдамдығы 0,1-0,2 м/с. Гаргздай қаласының астында ағын баяу. Өзен бассейніне Литвадағы басқа өзен бассейндеріне қарағанда жауын-шашын көп түседі. Вайнайчяй ауылы тұсында су шығыны (сағасынан 155 км), максимум 83,4 м³/с, орташа 5,12 м³/с, жазда ең азы 0,006 м3/с, қыста ең азы 0,08 м³/с; Картиана қаласында (сағасынан 93 км): максимум 265 м³/с, орташа 15,4 м³/с, жазда ең азы 0,46 м3/с, қыста ең азы 0,22 м³/с. Сағадағы судың орташа шығыны 38,7 м³/с. Миния өзені жыл бойы су деңгейінің үлкен ауытқуымен сипатталады. Құрғақ маусымда өзен өте таяз болады, бірақ жаңбырдан кейін ағынның жылдамдығы қысқа уақытқа 40 есеге артуы мүмкін. Су деңгейінің ауытқу амплитудасы жоғарғы ағысында 4 м шамасында, төменгі ағысында 1,5 м шамасында. Өзен әсіресе күзде қарқынды жаңбырлы су тасқынымен сипатталады. Су тасқыны қыста да жиі болады, әсіресе ерігеннен кейін. Көктемде жалпы жылдық ағынның 32%-ы, жазда 10%-ы, күзде 29%-ы, қыста 29%-ы өзеннен төмен қарай ағады. Салалары *Сол жақ салалары: Пала, Алантас, Увелса, Аглуона, Вейвиржас, Тененис. *Оң жақ салалары: Саусдаравас, Бабрунгас, Мишупе, Салантас. Галерея Дереккөздер
Стельмуж емені

Стельмуж емені — Литвадағы ең көне және ең тығыз емен ағашы, Еуропадағы ең көне емендердің бірі. Литваның табиғи ескерткіші. Дереккөздер оның жасы туралы әртүрлі баға береді: шамамен 1000-2000 жыл. Орналасуы Емен Литвада Зарасай ауданында, Латвия шекарасына жақын Стелмуже ауылында орналасқан. Алғаш рет 1916 жылы қалпына келтірілді: ағаштың қуысы ойылып, шіріген ағаштар іштен тазартылып, айналасына қоршау орнатылды. 1960 жылы Стелмуж емені табиғи ескерткіш болып жарияланып, Литвадағы қорғалатын нысандар тізіміне енгізілді. Стельмуж еменімен байланысты бірнеше аңыз әңгімелер бар. Олар 1916 жылы атақты емен ағашын қалпына келтіріп, оны кесіп, шіріктен тазартуға шешім қабылдағанда, оның қуысынан адам қалдықтары табылғанын айтады. Ол жерден Наполеон әскерлерінің офицерлік киімдерінің бөлшектері де табылды. Олардың ағаштың ішіне қалай кіргені нақты белгісіз. Мұндай ағашқа ежелден табынатыны анық. Бір кездері оның көлеңкесіндегі орман құдайларына құрбандық шалынған, бір ғажабы, ағаш бүгінгі күнге дейін айтарлықтай өзгеріссіз сақталып қалды. 1650 жылы оның жанында ағаштан жасалған калвинистік шіркеу салынды. Сипаттама Еменнің биіктігі 23 метр, ал діңгегі 3 метр, оның шеңбері 13,5 метрге жетеді. Емен ағашының диаметрі 4 метрге жетеді. Қазіргі уақытта оның жағдайы нашар, оны толығымен саңырауқұлақтар, мүк және қыналар басып кеткен. 2005 жылдан бастап оның жағдайын чех галымы, ағаш шебері Мартин Немец зерттеп келеді, ол туристерді тамыр аймағына кіргізбеу үшін қоршау орнату және тастарды алып тастау, аумақты емен жоңқаларымен өңдеу, суды сіңіру үшін су жинағыштар мен арналарды қазу, бұтақтардың үстіңгі бөлігін кесіп тастауды қамтитын ағашқа күтім жасау жоспарын ұсынды. Оны орман институтында (Гирёнисте, Каунас ауданында) клондау жоспарлары да бар. Галерея Дереккөздер
10 лит

10 лит — Литва ұлттық валютасының банкнотасы. 1922 жылдан бастап Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Литва неміс әскерлерінен тәуелсіздік алғаннан бері қолданылып келеді. Литва банкноттарының ішіндегі ең төменгі номиналы болды. Тарихы Бірінші лит 1922 жылы 2 қазанда айналымға енгізілді. 1941 жылы алғаш рет айналымнан жойылды. Литалар 1941 жылы сәуірде Литва Кеңес Одағына қосылғаннан кейін кеңестік рубльге ауыстырылды. 1992 жылы қайта шығарылды. Банкнота төрт рет шығарылды (1993 (екі рет), 1997 және 2001 ж.). 2007 жылдан бастап он лит банкноты ең төменгі номиналдағы литвалық банкнот болды, өйткені бір, екі және бес лит банкноттары кезең-кезеңімен айналымнан шығарылды. Дизайны 2007 жылғы 10 лит банкнотының өлшемі 136 миллиметр (5,4 дюйм) × 65 миллиметр (2,5 дюйм) және қою көк түсті. Литва он номиналды монетасының бет жағында литва тегінен шыққан, американдық ұшқыштар Стяпонас Дарюс пен Стасис Гиренас (АҚШ-та Стэнли Т.Гиренас деген атпен белгілі) бейнеленген. 1933 жылы 17 шілдеде ұшқыштар өздерінің алты орындық Lituanica ұшағында ең ұзақ тоқтаусыз ұшу рекордын орнатуға шешім қабылдады. Ұшақ Нью-Йорктен (АҚШ) 1933 жылы 15 шілдеде таңертең ұшты, Каунасқа (Литваның уақытша астанасы) жетудің болжамды уақыты 17 шілдеге қараған түні, қашықтығы 7186 км болды. Ержүрек авиаторлар жолдың 9/10 бөлігін басып өтіп, белгісіз жағдайда Германиядағы орманға құлады. Банкноттың артқы жағында Атлант мұхитының үстімен ұшып келе жатқан Литуаника ұшағы, меридиандар мен параллельдер фонында Америка мен Еуропа контурларының фрагменттері бейнеленген. Дереккөздер
Красноярск темір жол көпірі

Красноярск темір жол көпірі — Енисей өзені арқылы өтетін бірінші теміржол көпірі Красноярскіде 1895—1899 жылдары салынып, 2007 жылға дейін жұмыс істеп бөлшектелген. Бұл бір жолды ферма құрылымы болды. Ұзындығы 1 км, ені 140 метрге дейін, парабола басындағы металл фермалардың биіктігі 20 метр. Тарихы Көпірді Мәскеу императорлық техникалық училищесінің профессоры Лавр Проскуряковтың жобасы бойынша инженер Евгений Карлович КНорренің жетекшілігімен ресейлік жұмысшылар мен техниктер салған. Құрылысы 1895 жылы басталды. Көпірдің ірге тасы 1896 жылы 30 тамызда қаланды. Ірге тасын қалау рәсімі кезіндегілерге мыналар қатысты: Енисей губернаторы П. М. Прейн, Е. К. Норре, темір жол басшылығы және қала тұрғындарының көп бөлігі. Рәсімге Енисей және Красноярск епископы Акакий жүргізді. Жағалау тірегінің төменгі бөлігінің іргетасына крестпен тас қойылды; Бұл тасқа іргетастың қаланған уақыты, құрылысшылар мен құрметті қонақтардың аты-жөні көрсетілген қолжазба қойылды. Қызмет көрсету кезінде тасқа алтын және күміс теңгелер құйылды, содан кейін цемент ерітіндісімен бірінші тас басқа таспен жабылды. Енисей көпірінің ерекшеліктеріне сол кезде елде салынған барлық ұқсас құрылымдардың ішінде Ресейдегі ең ұзын көпір (907 метр) және фермалардың ең үлкен аралығы (144,5 метр), фермалардың жеңіл конструкциялары, кессондар үшін біліктерді мұздату, кессондар үшін ағашты пайдалану, олардағы қысымды төмендету және құрылыстың ең жоғары құны — 3 миллион рубль болды. Арнайы қазылар алқасын атақты инженер Густав Эйфель басқарды. Краснояр көпірі Гран-приді Эйфель мұнарасымен бөлісті деген қате түсінік. Дегенмен, Эйфель мұнарасы 1889 жылы салынып, сол жылы алтын медаль алды, ал Краснояр көпірі — 11 жылдан кейін. Көпір туралы 1991 жылы АҚШ-та жарық көрген «Әлем ғажайыптары атласы. Көрнекті сәулет құрылымдары мен барлық уақыттағы және халықтардың ескерткіштері» кітабында, Кремль мен Петергофпен бірге «Ресей» бөлімінде де айтылған. 1930 жылдары Сібір темір жолының өткізу қабілетін арттыру үшін екінші жол төселіп жатқанда, оның жанына құрылымы жағынан ұқсас тағы бір көпір салынды. 1990 жылдары бар көпірдің қасында үшінші көпірдің құрылысы басталды. Пайдалануға берілгеннен кейін революцияға дейінгі біріншісін бөлшектеуге болады деп болжанған. Тарих және мәдениет ескерткіштерін қорғаушылардың наразылығына қарамастан, көпірді бөлшектеу 2002 жылы басталған. 2007 жылы 7 тамызда сынықтарға сатылды. «Ресейдің жеті кереметі» сайтындағы байқауға қатысты. Дереккөздер
Ховд өзені

Ховд — Моңғолияның батысындағы өзен. Моңғол Алтайы жотасынан басталып, Қаракөлге құяды. Ұзындығы – 516 км, алабының ауданы – шамамен 74 500 км². Өзен Баян-Өлгей аймағы мен Ховда аймағы жерімен ағады. Бастауы Ховд өзені Моңғол Алтайының мұздықтары мен қарларынан басталады. Бастау көздері — Бууянт, Цэнгэл гол, Согог гол, Бага гол сияқты таулы өзендер. Бұл өзендер Алтай жоталарының солтүстік-батыс беткейінен басталып, Баян-Өлгий аумағында қосылып, бір арнаға түсіп Ховд өзенін құрайды. Гидрологиясы Ховд өзені көбінесе қар, мұздық және жаңбыр суларымен толығады. Сәуірдің соңынан шілде айына дейінгі кезең — су тасу уақыты. Орташа жылдық су шығыны – шамамен 88 м³/сек. Өзен жолында бірнеше кішігірім көлдер мен батпақтар пайда болады. Ховд аймағы арқылы ағып өтіп, Қаракөлге құяды. Маңызы Ховд өзені – Моңғолияның батысындағы басты су артерияларының бірі. Жергілікті халық егін, бау-бақша, мал суару үшін пайдаланады. Сонымен қатар, Ховд қаласының маңындағы су жүйелері өзен есебінен жұмыс істейді. Салалары Ховд өзенінің негізгі салалары: * Бууянт гол * Цэнгэл гол * Согог гол * Бага гол * Дунд гол Қызықты дерек Өзеннің атауы бойынша Ховд облысы мен Ховд қаласы аталған. Дереккөздер
Жози Бартель (стадион)

Жози Бартель — Люксембургтың Люксембург қаласындағы стадион. Бұл 8 022 адамға арналған сыйымдылығы бар Люксембург Ұлттық футбол құрамасының үй алаңы. Бұл стадионда регби және жеңіл атлетикадан жарыстар өткізіледі. Тарихы 1928–1931 жылдары салынған кезде бастапқыда "Муниципалды стадион" деп аталған, 1990 жылы толығымен қайта салынды. 1993 жылдың шілдесінен бастап стадион Люксембургтің жалғыз Олимпиада алтын медалінің иегері, 1952 жылғы Олимпиада ойындарында 1500 метрге жүгіруден алтын медаль жеңіп алған Жози Бартельдің атымен аталады. Стадион сонымен қатар елдегі ең үлкен жеңіл атлетика клубының, CAL Spora Luxembourg-тың үйі болып табылады. Люксембург ұлттық футбол құрамасы "Жози Бартель" стадионындағы соңғы ресми ойынын 2021 жылдың 27 наурызында өткізді, 2022 жылғы Әлем біріншілігінің іріктеу кезеңінде Португалиядан 3-1 есебімен жеңілді. Сілтемелер *[https://www.worldstadiums.com/europe/countries/luxemburg.shtml World Stadiums - Luxembourg] Дереккөздер
Әулие Вукол шіркеуі

Әулие Вукол шіркеуі (гр. Άγιος Βουκόλος; түр. Aziz Vukolos Kilisesi) — Түркияның Измир қаласындағы грек православ шіркеуі. Смирна епископы Әулие Вуколдың құрметіне арналды. Тарихы Әулие Вукол шіркеуі, құрылыс жұмыстары 1886 жылы армяндық грек-православ сеніміндегі қауымдастықпен басталған, 1887 жылы діни қызмет көрсету үшін ашылды. Бұл 1922 жылы кемалистік әскерлердің қалаға кіруі мен христиандық ауданның жойылуынан кейін зардап шекпеген жалғыз армяндық ғимарат болды. 1924 жылдың ақпанында Мұстафа Кемал Ататүріктің сұрауы бойынша, шіркеу ғимаратында Измир археология мұражайы орналастырылды. 1975 жылы ғимарат «қорғауға жататын мәдени мұра» ретінде тіркелді. 2014 жылдың 17 тамызында, 1922 жылдан бері алғаш рет, храмда Құдай Анасының Успениесіне арналған қызмет өткізілді. Архитектурасы Тас пен кірпіштен салынған шіркеу бір неф, бір апсида және бір трансептке ие. Дереккөздер
Янис Акуратерс

Янис Акуратерс (, 13 қаңтар 1876 — 25 қаңтар 1937) — Латвиялық ақын, жазушы, драматург және саясаткер. 1919 жылы Латвия ұлттық театрын құрды. Өмірбаяны Янис Акуратерс 1876 жылы 13 қаңтарда Дигнай волосында (қазіргі Екабпилс өлкесі) Яунземя кешенінде дүниеге келген. Оның әкесі орманшы болған. Акуратерс Бержин бастауыш мектебінде, содан кейін Екабпилс қалалық мектебінде оқыды. Мектепті бітіргеннен кейін мұғалімдік емтиханды тапсырып, 1898 жылы Элькшниде, 1899–1901 жылдары Дзумурда және 1902 жылы Ригадағы мектептерде жұмыс істей бастады. 1903 жылы Акуратерс Мәскеуге медициналық оқуға барды, бірақ ол оның орнына заң бойынша дәрістерге қатыса бастады. Дәл осы кезеңде ол орыс әдебиетін зерттей бастады. 1904 жылы Латвияға оралып, поэзияға бет бұрды. Акуратерлер 1905 жылғы революцияға қатысты және оның ең танымал өлеңдерінің бірі «Ar kaujas saucieniem uz lūpām» («Жауынгерлік ұранмен шайқас») революцияға арналған. Революция басылғаннан кейін ол қысқа уақытқа қамауға алынып, бостандыққа шыққаннан кейін «Pret Sauli» көркем журналын шығарады. 1907 жылы Акуратерс қайтадан тұтқындалып, Псков облысына жер аударылды. Ол жерден Финляндияға, одан Швецияға жетіп, ақыры Норвегияға қоныстанды. Қуғында жүргенде, Акуратерс өзінің атақты шығармаларының бірі – «Kalpa zēna vasara» атты балалық шағындағы естеліктерін жазды. 1908 жылы ол Латвияға оралды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Латвия атқыштар полкіне қосылып, әйгілі Рождестволық шайқастарға қатысты. Соғыстан кейін саясатқа араласты. Латвия ұлттық-демократиялық партиясының мүшесі, 1918 жылы Уақытша үкіметтің халық кеңесінің мүшесі болып сайланды. 18 ғасырда Латвия тәуелсіздігін жариялауға қатысты. Одан кейінгі жылдары Латвия радиосының директоры болды. Янис Акуратерс 1937 жылы 25 шілдеде Ригада қайтыс болды. Оның Ригадағы үйі қазір мемориалдық мұражайға айналды. Шығармашылығы Янис Акуратерстің алғашқы басылымы 1895 жылы Austrums журналындағы «Қыс» поэмасы болды. Көзі тірісінде 10 жыр жинағы, 14 пьесасы, көптеген повестер мен романдары жарық көрді. Оның поэзиясы романтизмге жақын, бірақ прозалық шығармаларында экспрессионизм басым. Марапаттары «Үш жұлдыз» орденімен марапатталған (1926 ж.), Латвия ПЕН клубының қызметін басқарды (1932–1937). 1937 жылы ол Латвия жазушыларының алғашқысы Ұлттық сыйлығының лауреаты болды. Дереккөздер
Дзюдодан əлем чемпионаты 2001

2003 жылғы Дзюдодан əлем чемпионаты Мюнхен қаласында, Германия, шілденің 26-29, аралығында 2001 жылы өтті. Салмақтар * Ерлер: 60 кг, 66 кг, 73 кг, 81 кг, 90 кг, 100 кг, +100 кг, Абсолюттік салмақ * Әйелдер: 48 кг, 52 кг, 57 кг, 63 кг, 70 кг, 78 кг, +78 кг, Абсолюттік салмақ Жеңімпаздар Ерлер Әйелдер Медальдық есеп Сыртқы сілтемелер * [https://web.archive.org/web/20061015105359/http://www.ijf.org/event/qEventView.php?Page1&MenuCode110100&TableNameT_Event&Idx44 Competition Results — 2001 World Judo Championships]
Рига киностудиясы

Рига киностудиясы — Латвиялық көркем, анимациялық және деректі фильмдер Киностудиясы, одақтас республикаларда кино өндірісін дамыту аясында Латвия КСР-де құрылған акционерлік қоғам. Тарихы Рига киностудиясы 1948 жылы құрылған және Солтүстік-Шығыс Еуропадағы ең көне студиялардың бірі болып табылады. Киностудия 1961 жылдан бері Шмерля көшесі, 3 үй-жайда жұмыс істейді. Оның 180-нен астам көркем және деректі фильмдері бар. Олардың қатарында «Эдгар мен Кристин», «Капитан Энриконың сағаты», «Ібілістің қызметшілері», «Жер қазушылар уақытыы», «Сеплис» және басқа да көптеген Латвия киносының алтын қорын құрайтын аты аңызға айналған фильмдер бар. Кеңес Одағы кезінде Рига киностудиясы латвиялық фильмдердің негізгі киноөндіріс базасы болды, идеядан бастап дайын фильмді көрерменге ұсынуға дейінгі толық фильм түсіру циклін қамтамасыз етті. Киностудияда жылына орта есеппен 15 көркем фильм түсіріліп, 1000 кәсіби жұмысшы мен олардың көмекшілерінің жұмысын қамтамасыз етті. Сол кезден бастап Рига киностудиясының қарамағында көптеген киножобаларды түсіруге жарамды ыңғайлы павильондар, костюмдердің үлкен коллекциясы сақталған. Қазір заманауи дыбыстық және жарық техникасы, арнайы жабдықталған көру залы және басқа да жетілдірулер пайда болды. 2000 жылы Латвиядағы 1941 жылғы оқиғалар туралы «Қатаң жаз» тарихи көркем фильмі түсірілді. Рига киностудиясының жаңа фильмі – режиссер Дзинтарс Дрейбергстің 2009 жылдың күзінде көрерменге ұсынылып, кейін Латвияның 20-дан астам қалаларында болған «Бас тартуға ​​болмайды» деректі фильмі. Тәуелсіздік алғаннан кейін құрылған, ең көп қаралған рекордты жаңартқан латвиялық фильм "Cinevilla Studio" кино қалашығында түсірілген "Рига сақшылары" тарихи көркем фильмі болды. Онда 1919 жылғы қарашадағы 1-дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейінгі, тәуелсіздік үшін шайқастар кезіндегі оқиғалар баяндалады. 2010 жылы "Cinevilla Studio" студиясының "Рудольф мұрасы" атты жаңа ойын фильмінің премьерасы өтті. Фильм латыш әдебиетінің классигі Рудольф Блауманистің алғашқы әңгімелеріне негізделген. әне режиссері Петр Чардынин мен ригалық продюсер Вилис Сеглинш негізін қалаған «Латвжу фильма» болды. Рига киностудиясының фильмдерінің тізімі Киностудия ғимараты Ригадағы Riga Film Studio кешені үш павильон мен бір фотопавильоннан тұрады. *1 павильон – 38 x 26 метр (988 м²), төбенің биіктігі 12,5 метр. *2 павильон – 32 x 26 метр (832 м²), төбенің биіктігі 9,0 метр. *3 павильон – 14 x 10 метр (140 м²), төбенің биіктігі 5,0 метр. *Фото павильон - 5,04 x 9,28 метр (46,56 м²) Дереккөздер
Yamal-401

Yamal-401 — бұл Ресейдің геостационарлы байланыс спутнигі, оны Газпром ғарыштық жүйелері басқарады. Бұл спутник ISS Reshetnev компаниясымен жасалған және Ekspress-2000 спутниктік платформасына негізделген. Ол 17 C-диапазонды және 36 Ku-диапазонды транспондермен жабдықталған. Қызмет ету мерзімі 15 жыл деп жобаланған. Дамуының тарихы 2009 жылғы ақпанда Газпром Thales Alenia Space компаниясынан екі Ямал-400 типті спутникті (Yamal-401 және Yamal-402) тапсырыс беріп алды. Thales Alenia Space осы спутниктердің толық жобалау және құрастыру процестеріне жауапты болды. Екі спутник те Spacebus4000C3 спутниктік платформасына негізделуі керек еді. Алайда, 2010 жылы Газпром Yamal-401 спутнигін ISS Reshetnev компаниясы дайындап, Ekspress-2000 платформасын қолданатын етіп тапсырысты өзгертті. Thales Alenia Space Yamal-401 үшін пайдалы жүктемені бұрынғы келісім бойынша жеткізді (пайдалы жүктемеге еш өзгеріс енгізілген жоқ). Yamal-402 спутнигі бойынша еш өзгеріс жасалмады — оны Thales Alenia бұрынғыдай толықтай өзі жасап шықты. Бастапқыда Yamal-401 және Yamal-402 спутниктері Ariane 5 зымыранымен ұшырылуы тиіс еді, алайда кейін бұл шешім өзгертіліп, ұшыру Proton-M зымырандарына ауыстырылды. Ұшыру International Launch Services (ILS) компаниясы Yamal-401 спутнигін Proton-M / Briz-M зымыран тасығышымен ұшыру үшін келісімшартқа отырды. Ұшыру 2014 жылғы 15 желтоқсанда, UTC бойынша 00:16-да, Байқоңыр ғарыш айлағындағы 81/24 ұшыру алаңынан жүзеге асты. Спутник жоспарланған геостационарлы көшу орбитасына (GTO) шығарылды . Дереккөздер
Емре Шахин

Емре Шахин — Лос Анжелес (Калифорния, АҚШ) және Ыстанбұл (Түркия) қалаларында тұратын түрік фильм және телехикая режиссері. Шахин — тәжірибелі режиссер, оператор және монтажшы. Оның марапаттарға ие болған Canta атты қысқаметражды фильмі Beverly Hills кинофестивалінде "Үздік операторлық жұмыс", West Chester кинофестивалінде "Көрермендер таңдауы", Fort Lauderdale халықаралық кинофестивалінде "Үздік шетелдік қысқаметражды фильм" жүлделерін жеңіп алды және Turkuaz журналы Canta-ны 2005 жылдың ең үздік фильмі деп атады. Palm Springs Festival of Shorts және Rhode Island International Film Festival кинофестивальдері Canta-ны өз фестивальдерінің әр санаттағы үздік фильмдерінен құралған Best of the Festival турлық көрсетілімдеріне таңдады. Сонымен қатар, Canta әлемнің түкпір-түкпіріндегі Үндістаннан Ирландия мен Италияға дейінгі 30-дан астам кинофестивальдердің ресми таңдауы болды. Сценарийлі фильмдер саласына келмей тұрып, Емре ABC, ABC Family, MTV, VH1, The History Channel, Travel Channel, Food Network, TLC және Discovery Channel сияқты арналарға арналған деректі және реалити-шоуларды режиссерлік етіп, монтаждаған. Оның соңғы режиссерлік жұмыстарының қатарына TLC арнасындағы Beyond the Bull атты 10 бөлімді телехикаясы кіреді. Бұл жоба әлемнің үздік үш бұқамен шабандозының 2005 жылғы қиын PBR маусымында әлем чемпионы атануға талпынысын баяндайды. Сондай-ақ ол JWT (James Walter Thompson деп аталған ірі жарнама агенттігі) тапсырысы бойынша түсірілген Life as a Marine деректі фильміне режиссерлік еткен. Қазіргі уақытта ол History Channel арнасына арналған 13 бөлімді деректі хикая — Cities of the Underworld жобасының атқарушы продюсері, режиссері және авторы болып табылады. Ол жақында екі маусымдық Rise of Empires: Ottoman телехикаясына режиссерлік етті. Бұл жоба 2020 жылдың 24 қаңтарында жарық көрді. Емре Шахин Түрік телеарналарында жиі қонақ ретінде қатысады. Қазіргі уақытта ол 7 Days in Baghdad атты толықметражды фильмінің өндіріс алдындағы кезеңінде (pre-production) жұмыс істеп жатыр. Сілтемелер * *[http://www.thirtyfourproductions.com Thirty Four Productions (34P) website] *[https://web.archive.org/web/20070927213747/http://www.tempodergisi.com.tr/yasam/13500/ Interview with Emre Sahin] *[http://www.lightmillennium.org/2005_15th/esahin_canta.html Interview with Emre Sahin] *[https://web.archive.org/web/20060213192004/http://www.voanews.com/turkish/archive/2005-06/2005-06-16-voa12.cfm Interview with Emre Sahin] *[https://web.archive.org/web/20060526043043/http://www.cantafilm.com/ Canta film website] *[https://archive.today/20130116011337/http://www.40thefilm.com/ 40 film website] Дереккөздер