kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Иван Семенович Воронин

Иван Семенович Воронин - Социалистік Еңбек Ері (1971), инженер-металлург, өнеркәсіп өндірісін ұйымдастырушылардың бірі. ҚазКСР-інің еңбек сіңірген металлургы(1975), КСРО Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (1971). 28 тамызда 1924 жылы Шығыс Қазақстан облысы, Өскемен қаласында туған. Еңбек жолдары * Еңбек жолын 1947 жылы Өскемен қаласында бастады. Қазақстандағы тұңғыш мырыш зауытын іске қосуға және игеруге қатысты. * 1950 жылы КОКП қатарына кірді. * 1952 жылы маман ретінде Болгарияға көмек көрсетуге жіберілді, онда ірі химия-металлургиялық кәсіпорындарда бас инженер, кейін директор болып істеді. * 1957-1960 жылдары - Бүкілодақтық түсті металлдар ғылыми-зерттеу институтының тәжрибелік зауытында бас инженері. * 1960-1963 жылдары - Өскемен қорғасын-мырыш комбинатының бас инженері. * 1963-1981 жылдары Өскемен қорғасын-мырыш комбинатының директоры. Оның тікелей қатысуымен комбинатта жаңа технологиялық процестер мен жоғары өнімді жаңа жабдықтар жетілдіріліп, өндіріске үлкен техника - экономикалық тиімділікпен ендірілді. * 1966-1981 жылдары - Қазақстан Компартиясы ОК-інің мүшесі. * 9-10 сайлауда - КСРО Жоғарғы Кеңесінің депутаты болды. Жетістіктері * КСРО Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (1971) * ҚазСКСР-інің еңбек сіңірген металлургы(1975) Наградалары * 2 рет Ленин ордені * Қызыл Жұлдыз ордені * 3 рет Еңбек Қызыл Ту ордені * Еңбек алтын ордені(Болгария) * Социалистік Еңбек Ері (1971) * Медальдар Дереккөздер
Иранға қарсы санкциялар

Иранға қарсы экономикалық санкциялар — көптеген елдердің үкіметі Иранға орнатқан экономикалық санкциялар (сауда шектеулер) жүйесі. 1950 жылдардағы Британ елінің Иранның мұнай өнімдеріне бойкоты Иранның британ үкіметінің қол астындағы «Ағылшын-ирандық мұнай компаниясын» мемлекеттендіргеніне жауап еді. АҚШ үкіметі бұл байкотты қолдады. Британ экономикасына үлкен әсері болғандықтан, Уинстон Черчилль үкіметі америкалық үкіметпен бірге мемлекеттендіруді бастаған тұлғаны, Иран премьер-министрі Мохаммад Моссадекті, тақтан түсіруді шешті. 1979 жылы Иранда Исламдық төңкеріс болды. Одан кейін елден төңкеріске дейін қашып кеткен Мохаммед Реза Пехлеви шах АҚШ-ынан саяси баспана алуы мүмкін деген өсектер пайда болды. Осыған байланысты бір топ Иран азаматтары Тегерандағы америкалық елшілікті жаулап алды, 52 дипломатты қолға түсірді, АҚШ лезде ирандық авуарлар мен банктегі алтын қазынаны тұрақтандырды. Санкциялар АҚШ компаниялары мен азаматтарына Иранмен бизнес жүргізуге немесе ирандық, соның ішінде мұнай-газ саласындағы, бірлескен кәсіпорындармен жұмыс жүргізуге тыйым салды. 1980 жылы Ирак елінің әскерінің Иранға басып кіруінен кейін АҚШ Иранға қарсы санкцияларды күшейтті. 1984 жылы енгізілген санкциялар ұлтаралық финанстық ұйымдардың Иранға кредит беруіне және барлық елдердің Иранға қару сатуга немесе кез келген көмек көрсетуге шектеу қойды. 1987 жылы АҚШ пен Иран арасындағы тауар алмасуға тыйым салынды. Осы жылы ирандық және америкалық кемелер арасында бірінші рет әскери қақтығысу болды. 1995 жылы тұңғыш рет санкцияларға босаңдық жасалды: Клинтон нұсқауы бойынша Иранда америкалық тауарларды үшінші елдер арқылы сатуға рұқсат етілді. 1996 жылы АҚШ Конгрессі жаңа санкциялар туралы заң шығарды. Бұл заңда Иран энергетикасына 20 миллионнан артық қаржы салған кез келген елге келесі санкциялар орнатылады деп айтылған: *- Банкаралық әрекетке тыйым салу; *- АҚШ-ына жабдықтарды экспорттауды бұзған компания лицензияларына тыйым салу; *- Америкалық банкттерден 10 миллион доллардан артық кредиттерге тыйым салу; *- Америкалық үкіметтен борыштық міндеттерді сатып алуға тыйым салу; *- Америкалық компанияларға берілген мемлекетке жабдықтарды импорттауға тыйым салу. 2012 жылы Иран үкіметі батыс елдерінің санкцияларына жауап ретінде АҚШ пен Ұлыбританияға, ал 2013 жылдың басынан Еуроодаққа мұнайды сатуды тоқтатты. Дереккөздер: Haidar, J.I., 2015. Sanctions and Exports Deflection: Evidence from Iran. Paris School of Economics, University of Paris 1 Pantheon Sorbonne, Mimeo.
Анатолий Федорович Стецюк

Анатолий Федорович Стецюк - Социалистік Еңбек Ері (1966), ауыл шаруашылығының озаты, механизатор, КСРО Мемлекеттік сыйлығының лауреаты(1977). 7 қазанда 1936 жылы Украинаның Черкассы облысы, Жашковский ауданы Бузовка ауылында туған. Еңбек жолдары * 1959 жылдан Көкшетау облысы, Қызылту ауданының (қазіргі Уәлиханов ауданы) "Озерный" совхозында тракторшы-комбайншы болып жұмыс істеді. * 1965 жылдан КОКП мүшесі болды. * 1981-1983 жылдары К-701 тракторымен орта есеппен 3620 эталондық га жыртты. Наградалары * Ленин ордені * Октябрь революциясы ордені * Еңбек Қызыл Ту ордені * Социалистік Еңбек Ері(1966) * Халықтар достығы ордені * "Құрмет Белгісі" ордені Дереккөздер
Яков Германович Геринг

Яков Германович Геринг - Социалистік Еңбек Ері(1966), ауыл шаруашылығы маманы, КСРО Мемлекеттік сыйлығының лауреаты. 1932 жылы Грузия КСР-і, Тбилиси облысы, Болниси қаласында туған. Еңбек жолдары * 1956-1959 жылдары Павлодар облысы ҚазКСР 30 жылдығы атындағы колхозда зоотехник болды. * 1960 жылдан КОКП мүшесі * 1959-1984 жылдары осы колхоздың председателі. Оның басшылығымен колхоз алдыңғы қатарлы, экономикасы мықты шаруашылыққа айналды, суармалы егіншілік пен мал шаруашылығының жоғары мәдениеті жағынан үлгілі шаруашылық болды. * 8-сайлауда - КСРО Жоғарғы Советінің депутаты. * 10-сайлауда ҚазКСР Жоғарғы Советінің депутаты. Наградалары * 2 рет Ленин ордені * Октябрь революциясы ордені * Еңбек Қызыл Ту ордені * Социалистік Еңбек Ері(1966) * КСРО Мемлекеттік сыйлығының лауреаты Дереккөздер
Алтынбек Дәрібаев

Алтынбек Дәрібаев — Социалистік Еңбек Ері (1971), Қазақстан қара металлургия негізін қалаушылардың және республикада болат балқытудың жаңа технологияларын енгізушілердің бірі. 1927 жылы Шымкент облысы, Қызылқұм ауданы (қазіргі Отырар ауданы) , Шәуілдір ауылында туған. Еңбек жолдары * Еңбек жолын 1943 жылы колхозшы болудан бастады. * 1943 жылы комсомол жолдамасымен Қазақ металлургия зауытына жұмысқа келеді. Осында әуелі болат балқытушының көмекшісі, сонан кейін болат балқытушының өзі, содан кейін мартен цехының мастері болып істеді. * 1947 жылдан КОКП мүшесі болды. * 1968-1978 жылдары Қарағанды металлургия комбинатының аға конвертершісі болды. * 1970 жылы ол басқарған комсомол-жастар бригадасы 250 т-лық оттегілік конвертерде қазақстандық тұңғыш болат қорытты. * Жастар тәлімгірі. * 1978 жылы одақтық дәрежедегі дербес пенсионер(зейнеткер) болды. * Қазақстан Компартиясы 4-7 және 14-съездері делегаты болды. Марапаттар * Ленин ордені * Еңбек Қызыл Ту ордені * Социалистік Еңбек Ері(1971) * Медальдар Дереккөздер
Қасымушағы кілемдері

Қасымушағы кілемдері - Әзірбайжан түбітті кілемдері. Қарабах кілем мектебінің, Жәбрайыл (Cәbrayıl) тобына жатады... Ортақ ақпараттар Осы кілемнің атауы Шамкенд, Еріклі, Күрдғажы, Шорман және Шалва аулының халқының атымен байланысты, Лачиннен солтүстікке карай орналасқан, қазіргі аудандық орталықтың пейілдіде, әзірбайжан республикада тоқулы. Көркем анализ "Гасымушагы" кілемінің даласының орталықтың телімінің ортақ композициясы мүддені тұрпаттың ұста орында құрастырылымымен шақыртады. Осы кілемдерде орта және сыртқы даланың реңінің ешбір тілімі игерусіз қалмады. Құрылым және техникалық өзгешеліктер Сірә, "Қасымушағы" кілемінің өлшемі 230х160 см-ге дейін немесе 200х120 см дейін барады, бірақ сирек жағдайларда кесек-кесек өлшемді (350х170 см) кілемдері кездеседі. Түйіншектің нығыздығы - бір шаршының дециметрінде 30х30, 40х40 түйіншекке (бір шаршының метрінде 90000 160000 түйіншекке дейін) дейін.. Түктің биіктігі 7-10 мм. "Қасымушағы кілемінің" суреті пошталық маркаларда Кавказдық кілемнің көрмесі 2007 жылы Прагада орындалды. Көрмеде чех өкілдер әзірбайжанің Қарабах кілем мектебінің біреудің кілемдерімен танысты. Аздан кейін Чехияда пошталық маркалар кілемнің суретімені болды. Сурет "Карабахтың кілемдерінің XIX ғасырда" пошталық маркада ұсын. 2010 жылы, пошталық маркаларда бейнелеген жаса кілемдер "Гасымушагы кілемдерінің" ара сапа XIX ғасырда кілемнің өндірісінде пайдалан ашық түсті түстердің тарауда суретте. Сияқты және Қарабах кілем мектебінің сырттың кілемдерінде бедердің орталығында геометриялық пішіннің қастары типті түсті рамалаумен бейнеле. При мынадай кілемнің өндірісінде ғана жүнді иірілген жіп пайдаланылады. Түсініктемелер
Лукойл

“Лукойл” ААҚ – ресейлік мұнай компаниясы. Ресми атауы – “Лукойл” Мұнай компаниясы” ААҚ. Компания атауы мұнай өңірі болып табылатын қалалардың атының бірінші әріптерінен құралған (Лангепас, Урай, Когалым) және “ойл” сөзі (ағылшынша oil — мұнай). Компанияның басты қызметтері – мұнай шығатын жерді іздеп барлау, мұнайды және табиғи газды шығару және қайта өңдеу, мұнай өнімдерін шығару. Саудадан түскен ақша көлемі бойынша “Газпромнан” кейін Ресейдегі екінші орындағы компания болып табылады.2007 жылға дейін Ресейдегі мұнай өнімдерін шығару көлемі бойынша ең үлкен компания болып келді. 2011 жылғы 1 қаңтардағы санақ бойынша, “Лукойл” компаниясы көмірсутек қоры бойынша әлемдегі үшінші, ал мұнай қоры бойынша бірінші жекеменшік мұнай компаниясы. Лукойл тауар белгісі – 2007 жылы сәуірде Financial Times британ газеті жүргізген санақ бойынша, әлемдегі ең үздік 100 тауар маркаларына кірген екі ресейлік брендтің бірі. Дегенмен, 2009 жылы сәуірде құрастырылған үйлес санақ бойынша, Лукойл ең үздік жүз марка қатарына кірмеді. Лукойл компаниясының штаб-пәтері Мәскеу қаласында, Сретен бульварында орналасқан. Сонымен қатар, компанияның Ист-Мидоуде, Нью-Йорк қаласының маңында, Солтустік Америкада штаб-пәтері бар. Компанияның тарихы: «ЛангепасУрайКогалымнефть» («ЛУКойл») мемлекеттік мұнай концерні КСРО Үкімет Кеңесінің № 18 жарлығы бойынша 1991 жылы 25 қарашада қаланды. Жаңа мұнай концерніне үш мұнай шығаратын «Лангепаснефтегаз», «Урайнефтегаз», «Когалымнефтегаз», қайта өңдейтін «Пермнефтеоргсинтез» кәсіпорындар, Волгоградтық и Новоуфимдік мұнай өңдейтін зауыттар біріктірілді. 1994 жылы компания акциялары бойынша бірінші жекешелендіру саудалары болды. 1997 жылы ресейлік компания Ирак мұнай министрлігімен Батыс Курна-2 өңірін мұнай шығаруға және өңдеуге келісім жасады. Саддам Хусейн жүйесін құлатқаннан кейін проекті жүзеге асыру тоқтатылып, келісішарт бұзылды. 1997 жылы «Ставролен», «Саратоворгсинтез» және«ЛУКОР» мұнай-химиялық кәсіпорындарды басшылыққа ала отырып, «ЛУКойл-Мұнайхим» компаниясы пайда болды. 2002 жылы “Лукойл” Ленинград облысындағы Высоцк портында мұнай өнімдерін ауыстырып тиеу жеке терминалының құрылысын бастады. 2005 жылы “Лукойл” компаниясы Қазақстанда жұмыс істейтін Nelson Resources компаниясын 2 млрд долларға иелікке алды. 2011 жылдың ақпан айында ConocoPhillips компаниясы “Лукойл” компаниясының меншілігінен толық шығып, қиын қаржылай жағдайларға байланысты барлық акцияларын сатып жіберді. 2012 жылдың соңында “Лукойл” компаниясы Ханты-Мансий автономды аймағында орналасқан Имилорск, Шығыс-Имилорск и Источное көмірсутек кен ошақтарын барлау және қайта өңдеу бойынша сату құқықтарының мемлекет аукционының жеңімпазы болды. Бұл жарыста «Лукойл» компанисы мемлекетке 50,8 млрд рубль төлеп, «Роснефть» және «Газпромнефть» компанияларын озып кетті.
АҚШ әкімшілік бөлінуі

Америка Құрама Штаттары 50 штатты біріктіретін федерация, олар өз кезегінде округтерге бөлінеді. Округтер құрамындағы елді мекендерді қалалық муниципалитеттер басқарады, ал ауылдық аймақтар тауншиптерге бөлінуі мүмкін. Мемлекеттің астанасы Вашингтон қаласының аумағы штаттардан тыс ерекше әкімшілік-территориалды Колумбия округы деген құрылымға бөлінген. Сонымен қатар АҚШ қарамағында штаттардың құрамына кірмейтін бірқатар аралдық аймақтар бар. Штаттар Штат — АҚШ-тың негізгі әкімшілік-территориалды бірлігі, олардың ішкі істердегі тәуелсіздіктің үлкен дәрежесі бар, алайда олар шет мемлекеттермен қарым-қатынаста федералды билікке бағынады. Федералды орталыққа АҚШ конституциясында айтылған мәселелелерде бағынады. 1959 жылдан бастап АҚШ құрамында 50 штат бар. Әр штаттың өзінің туы мен ұраны бар. Америка Құрама Штаттарының құрамына кез келген аумақты қабылдау ұзақ процестен тқрады: аумақтың өз конституциясын қабылдауы міндетті , онда оны Америка Құрама Штаттары құрамына қабылдау туралы шешім қабылдайтынАҚШ Конгресіне сай болуы тиіс. АҚШ Жоғарғы сотының Шешімімен, 1869 жылғы «Техас против Уайта» прецедентіне сәйкес жағдайда, штаттары біржақты тәртіпте Құрама Штаттардың құрамынан шыға алмайды. Штаттардың атауы State (штат) сөзі отарлық кезең пайда болған (шамамен 1648 жылы), олар кейде жеке колония аталатын, 1776 жылы Тәуелсіздік декларациясы қабылданғаннан бері кеңінен қолданылады және ол қазір 46 штаттар атауының бір бөлігі болып табылады (мысалы State of Texas). Бір қызығы, Калифорния штат деп аталады, бірақ дегенмен оның туында «Калифорния Республикасы» жазылған. Негізі штаттардың нақты атаулары шыққан сегіз қайнаркөзі бар: * 26 штаттардың атаулары — шығу тегі үндістік (кем дегенде, олардың бірі — Айдахо — бәлкім ойлап табылған), * Аляска атауы эскимостар тілінен келген, * Гавайи — гавай тілінен келген, * он бір штаттың атауларының шығу тегі ағылшыннан шыққан, * алтауы - испан тілінен, * үшеуі — француз, * Род-Айленд атауы, сайып келгенде, нидерланд тілінен алынған, және, * бір штаттың атауы — Вашингтон — АҚШ-тың өз тарихында тамыры бар. Штаттардың санын ұлғайту келешегі АҚШ-та, штаттар санының ықтимал арттырылуы туралы талқылау тоқтаған жоқ. Атап айтқанда, штат мәртебесіне Колумбия округы Федералдық округы және Пуэрто-Рико сияқты үміткер болады. Дереккөздер Сілтемелер
Hardee’s

“Hardee’s” – американдық фастфудтық ресторандар желісі. Желінің иесі CKE Restaurants болып табылады. Ресторандар негізінен АҚШ-ының шығыс бөлігінде және Шығыс жағалауы өңірінде орналасқан. Оның негізін салушы Харди Уилберг болып табылады. Тарихы: 1960 жылы Солтүстік Каролинада алғаш ашылды. 1965 жылы Германия, Геййдельбергте алғаш халықаралық ресторанын ашты. 1969 жылы 650.000 қосымша акцияларын шығарып, компания бюджеті 8.8 миллион долларға жетті. 1972 жылы Сэнди® ресторандарының 200-ін иемденип, 33 штаттарда жалпы “Hardee’s”-тің ресторандар саны 639-ға жетті. 1978 жылы “Imasco Limited” компаниясы “Hardee’s” компаниясынан 681.000 акцияларын әрбір акцияға 22 АҚШ долларын төлеп сатып алды. 1982 жылы “Hardee’s” компаниясы Индиана штатында орналасқан “Burger Chef” желісінің 650 ресторанын өз иелігіне алды. 1985 жылы Hardee’s” компаниясының сауда дәрежесі 2 млрд. Доллардан асты. 1988 жылы «фаст-фуд» принципі бойынша жұмыс істейтін, қуырылған тағамдарды холестерині жоқ майда пісіретін алғашқы ірі ресторан жүйесі болып танылды. 1990 жылы Уильяма Пратер компанияның Президенті және басты орындаушы директоры болып тағайындалды. 1991 жылы Роберт Ф. Отри компания Президенті болып тағайындалды. Отри шығындарды қысқарту бойынша түрлі программалар аясында компания позициясын нығайтуға көмектесті және жаңа тағамдарды енгізу программасын басшылыққа алды. 1994 жылы компания “Hardee's Rise and Shine™” ерікті көмек көрсететін жаңа программасын жүзеге асыруға кірісті. Програманың бір бөлігі елдегі бастауыш және орта мектептерді қажетті үйретуші құралдармен жабдықтау болып табылды. “Hardee’s” ресторандар желісі елдегі түрлі қайырымдылық шараларын өткізуге өз үлестерін қосты. 1995 жылы «Entrepreneur® Magazine» журналы “Hardee’s” ресторандар желісін ең үздік он франшиздің қатарына қосты. 1997 жылы “CKE Restaurants, Inc.” компаниясы “Hardee's Food Systems, Inc.” компаниясын Монреалда іргесі қаланған “Imasco Limited ” компаниясынан 327 млн. АҚШ долларына сатып алды. Рори Мерфи Президенті және басты операциялық директоры болып тағайындалды. 2000 жылы премиум классқа сай жаңа бургерлер мәзірін шығарады. 2000 жылы Таяу Шығыста 200-інші рестораны ашылады. Бұл уақытта Кувейтте, Бахрейнде, Леванда, Оманда, Египетте, Катарда, Иорданияда, Сауд Арабиясында және ОАР-да “Hardee’s” фастфудтық ресторандар желісі ашылып қойған еді. 2011 жылы компания Қазақстанда Алматы қаласында тұңғыш ресторанын ашады.
Федералды округ

Федералды округ немесе федералды территория — кейбір федерациялық мемлекеттердегі федерация субъекті саналмайтын мемлекеттің орталық билігіне тікелей бағынышты әкімшілік-территориалды бірлік. Әдетте федералды округ (территория) ретінде астаналық территориялар мен бағынышты территориялар болады. Федералды астаналық округтар Басқа да федералды округтер мен территориялар * — сыртқы аралдық территориялар * — одақтас территориялар Андаман және Никобар аралдары, Чандигарх, Дадра және Нагархавели, Даман және Диу, Лакшадвип, Пондишери * — Лабуан федералды аймағы * — тайпалардың федералды территориялары * — федералды маңызы бар қалалар Мәскеу, Санкт-Петербург, сонымен қатар Қазақстаннан жалға алынып отырған Байқоңыр қаласы және Норвегиядан жалға алынған Орыс Шпицбергенінің территориясы (Баренцбург, Пирамида, Грумант) * — сыртқы аралдық территориялар, Колумбия федералды округы de:Hauptstadtdistrikt fa:‫حوزه فدرال
Астаналық территория

Астаналық округ, Астаналық территория, Федералды астаналық округ, Федералды астаналық территория, Ұлттық астаналық округ — кейбір провинция-регионға бөлінетін федералды мемлекеттер мен унитарлы елдердегі астанаға берілген, бірақ қандай да бір провинцияның бөлігі немесе федерация субъекті емес мемлекеттің орталық билігіне бағынатын әкімшілік-территориалды бірлік. Федералды астаналық округтер Федеральные столичные округа * — Австралиялық астаналық территория * — Буэнос-Айрес федералды астаналық округы * — Федералды округ * — Каракас астаналық округы * — Дели ұлттық астаналық территориясы * — Мехико федералды округы * — Путраджая, Куала-Лумпур федералды территориялары * — Абуджа федералды территориясы * — Исламабад астаналық территорисы * — Колумбия федералды округы (қала Вашингтон) * — Аддис-Абеба қала-регионы Жоспарлануда * — Оттава Ұлттық астаналық ауданы * — Мәскеу федералды астаналық округы (федералды маңызы бар қала атағының орнына) Ұлттық астаналық округтар
Әл-Ахтал

Әл-Ахтал әт-Тағлиби (шын есімі: Ғийас ибн Ғаус, шамамен 640— шамамен 710) — араб ақыны. Арабтардың христиандықты ұстанған тағлиб тайпасының өкілі. Дамаск қаласында Умәйя әулетінің халифаларының сарайында өмір сүрген. Әл-Ахталдың бай шығармашылық мұрасы өзіне саяси поэзияны, Умәйялықтарға және олардың Ирактық басшыларына арнап жазылған көптеген панегириктерді қосады. Қарсыласы Джарир ибн Атыяға қарсы жазылған көркем айтыс өлеңдері әл-Ахталға мұсылман әлемінде кең танымалдылық берді. Әл-Ахтал сонымен қатар шарап туралы поэзияның шебері болды. Бұл өлеңдер дәлдікпен, детальдардың жарқындығымен ерекшеленеді және көбінесе шын өмірдің «тірі» және реалисттік суреттерін бейнелейді, ішкі уайым-қайғыны, достық пен махаббаттың қуаныштары мен қайғыларын білдіреді. Әл-Ахталдың шығармашылығы Исламға дейінгі арабтардың поэзиясының үлкен әсеріне ұшырады. Әдебиет * [http://feb-web.ru/feb/kle/kle-abc/ke1/ke1-3741.htm Ахталь] — Краткая литературная энциклопедия * Крачковский И. Ю. Вино в поэзии ал-Ахталя. — Мәскеу, 1956. * Esat Ayyıldız, [http://dergiler.ankara.edu.tr/dergiler/26/2238/23239.pdf "El-Ahtal'ın Emevilere Methiyeleri"] , DTCF Dergisi, 57.2 (2017), 936-960. Тағы қараңыз * Джарир ибн Атыя * Әл-Фараздақ * Араб әдебиеті
Әл-Фараздақ

Әл-Фараздақ (шын есімі: Һаммам ибн Ғалиб ибн Сағсаға әд-Дарими әт-Тамими, 641 — 728 немесе 730) — атақты араб ақыны. Ол тамим деген үлкен тайпалық-рулық бірлестіктің дарим руынан шыққан. Оның лақап аты парсының «паразда» деген «қамыр бөлігі» мағынасын беретін сөзінен шыққан. Жаңа мұсылман дәуірінің I-ші ғасырының ақыны болғанымен, ол көпқұдайшы Арабияның джәһилия (надандық) кезеңінің дәстүрлі бедуиндік поэзиямен тығыз байланыста болды. Ол өзінің өлеңдерінде бедуиндік идеалдар мен жақсы қасиеттерді мақтады, өз туыстары мен тайпасының дәрежесін көтеріп, жаулары мен қарсыластарын сөкті. Әл-Ахтал және Джарир ибн Атыямен бірге атақты сатира жене панегирик жанрының үш өкілінің ақындық шайқасына қатысты. Саяси-діни қақтығыстар мен тайпалар арасындағы араздық атмосферасында Фараздақтың араб поэзиясының қарапайым тақырыптарына жазылған өлеңдері көкейкесті мағынаға ие болды. Әл-Фараздақтың ақындық мұрасының толық ғылыми басылымы әлі шығарылған жоқ. Әдебиет * [http://feb-web.ru/feb/kle/kle-abc/ke7/ke7-8952.htm Фараздак] — Краткая литературная энциклопедия. Тағы қараңыз * Араб әдебиеті * Әл-Ахтал * Джарир ибн Атыя
Джарир ибн Атыя

Джарир ибн Атыя ибн Хузайфа әл-Хатафи әт-Тамими (туған жылы белгісіз — 728, 732 немесе 733 жыл, Йемен) — арабтың сатирик-ақыны. Нәдждтық тамим тайпасының Бану Куләйб ибн Ярбуға руынан шыққан. Әл-Хәджадж ибн Юсуфтың сарай ақыны болған. Ең үлкен танымалдыққа Джарир өз заманының ақындары — әл-Фараздақпен, әл-Ахталмен және Ади ибн әр-Риқамен болған ақындық сайыста жеңіп шыққаннан кейін ие болды. Көптеген сатиралардың, панегириктердің, поэмалардың, көркем элегиялардың авторы. Әдебиет * [http://feb-web.ru/feb/kle/kle-abc/ke2/ke2-6435.htm Джарир ибн Атийа Хатафа] — Краткая литературная энциклопедия. Тағы қараңыз * Араб әдебиеті * Әл-Фараздақ * Әл-Ахтал
Жанарбек Шүленбаев

Жанарбек Шүленбаев - Социалистік Еңбек Ері(1976), ауыл шаруашылығының озаты, ұстаз-тәлімгер. ҚазССР Мемлекеттік сыйлығының лауреаты(1976). 1932 жылы Семей облысы(қазіргі Абай облысы), Шұбартау ауданы Қосағаш ауылында туған. Еңбек жолдары * 1944 жылы"Қосағаш" колхозында колхозшы болды. * 1950-1954 жылдары - Шұбартау ауданының Бақанас МТС-інде тракторшы. * 1957-1969 жылдары - Ш.Уәлиханов атындағы совхозда тракторшы. * 1959 жылдан КОКП мүшесі болды. * 1969-1971 жылдары - аға шопан. * 1971 жылдан осы совхоздың қой өсіретін "Тұлпар" комсомол-жастар бригадасының ұстаз-тәлімгері болды. Ол басқарған бригада жыл сайын әр 100 саулық қойдан 125-137-ден қозы алды. Мемлекетке өткізілетін әр қойдың салмағын 54 кг-ға, қозыны 38 кг-ға жеткізді. * 10-сайлауда КСРО Жоғарғы Советінің депутаты болды. Наградалары * 2 рет Ленин ордені * Еңбек Қызыл Ту ордені * "Құрмет Белгісі" ордені * Социалистік Еңбек Ері(1976) * ҚазССР Мемлекеттік сыйлығының лауреаты(1976) * Медальдар Дереккөздер
Нәби Құлшаманұлы Жақсыбаев

Нәби Құлшаманұлы Жақсыбаев - Социалистік Еңбек Ері(1966), ҚазКСР Түсті металлургия өнеркәсібін өркендетушілердің бірі. 29 ақпан 1912 жылы Ақтөбе облысы, Шалқар ауданы, 11-ауылда туған. Еңбек жолдары * 1937 жылы Мәскеуның түсті металл және алтын институтын бітірген. * 1941 жылға дейін Қазақ кен-металлургия институтында сабақ берген. * 1941 жылдан КОКП мүшесі. * 1941-1942 жылдары Аурахмат руднигінің (ТәжКСР-і) бастығы болды. * 1942-1945 жылдары - Түркістан облысы атқару комитеті төрағасының орынбасары. * 1945-1952 жылдары - Ақтөбе облысы атқару комитеті төрағасының орынбасары. * 1952 жылы - Ақтөбе облысы партия комитетінің хатшысы. * 1953-1956 жылдары - Кеңшоқы және Қасқаайғыр - Ақжал рудниктерінің директоры, одан кейін ҚазКСР Түсті металлургия министрінің орынбасары, ҚазКСР Министлер Кекесінің Мемлекеттік кен қадағалау комитетінің төрағасы қызметін атқарған. * 1959 жылдан Зырян қорғасын комбинатының директоры болып тағайындалды. Оның басшылығымен комбинатқа ғылым мен техниканың соңғы жетістіктері енгізіліп, өндіріс процесін автоматтандыру мен механикаландыру жүзеге асырылды. Жетістіктері * КОКП 23-24 -съездерінің делегаты. * 1956 жылдан Қазақстан Компартиясы ОК-інің мүшелігіне кандидат, кейін Қазақстан Компартиясы ОК-інің мүшесі болған. * 8-сайлауда КСРО Жоғарғы кеңесінің депутаты болды. Марапаттары * Октябрь революциясы ордені * 2 рет Еңбек Қызыл Ту ордені * "Құрмет Белгісі" ордені * Социалистік Еңбек Ері(1966) * Медальдар Дереккөздер
Мұстафа Төлепұлы Қазыбеков

Мұстафа Төлепұлы Қазыбеков - Социалистік Еңбек Ері(1966), КСРО құрметті теміржолшысы(1942), КСРО Мемлекеттік сыйлығының лауреаты(1971), Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген құрылысшысы(1960). 27 желтоқсан 1904 жылы қазіргі Шымкент облысы, Түркістан ауданында туған. Еңбек жолдары * 1918 жылы еңбек жолын дәнекерші көмекшісінен бастаған ол бүкіл өмірін Қазақстанның темір жол транспортын өркендетуге арнады. * 1923-1926 жылдары Ташкенттегі Орта Азия университетінің жұмысшы факультетінде оқыды. * 1930-1932 жылдары Новосибирскідегі темір жол транспорты институты жанындағы жол құрылысы басшы кадрларын дайындайтын 2 жылдық курста оқыды. * 1932-1939 жылдары Шымкент, Жамбыл, Шу стацияларында құрылыс бөлімшелерін басқарды. * 1939-1947 жылдары Түрксиб жол құрылысы тресін басқарды. * 1947-1969 жылдары КСРО транспорт құрылысы министрлігі "Казахтрансстрой" тресінің бастығы болды. Оның басшылығымен Мойынты -Шу, Балқаш - Саяқ, Ақтоғай - Дружба, Жамбыл - Жаңатас темір жол желілері және жүздеген км қосалқы жолдар, ондаған станция, вокзал, аурухана, өндірістік және мәдени-тұрмыстық нысандар, тұрғын үйлер салынды. Ол Алматыда және республиканың басқа да қалаларында бірсыпыра ірі де бірегей құрылыстарды салуға үлкен үлес қосты. * 5,7,8- сайлауларда ҚазКСР Жоғарғы Советінің депутаты және оның Президиумының мүшесі болды. Жетістіктері * 1942 жылы - КСРО құрметті теміржолшысы. * 1971 жылы - КСРО Мемлекеттік сыйлығының лауреаты. * 1960 жылы - Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген құрылысшысы. Марапаттары * 2 рет Ленин ордені * Октябрь революциясы ордені * 2 рет Еңбек Қызыл Ту ордені * Социалистік Еңбек Ері(1966) * Медальдар Дереккөздер
HDR

HDR: * — жоғары динамикалық диапазон. * High Dynamic Range Imaging (HDRI) — кеңейтілген динамикалық диапазондағы растрлық бейнелерді алу, сақтау және өңдеу. * High Dynamic Range Rendering, кейде жәй «High Dynamic Range» — компьютерлік ойындарда сахнаның контрастты жарықтандыруы кезінде бейненің айықынырақ рендерингі үшін қолданылатын графикалық эффект. * Гонконг депозитарлы қолхаты * High Data Rate (ақпарат жіберудің жоғары жылдамдығы) — EV-DO телекоммуникациялық стандартының бірінші спецификациясының бастапқы атауы. * Human Development Report (Адамзаттың дамуы туралы есептеме) — БҰҰ даму бағдарламасының аясында жыл сайын жарияланатын публикация.
Ибн Хиббан

Әбу Хатим Мұхаммед ибн Хиббан әт-Тамими әл-Бусти (һижри 270 — 354) — мұсылман ғалымы, имам, хафиз. Хорасан мен Мысырда көптеген ғалымдардан білім алған, оның ішінде Әбу Бәкр ибн Хузайма және т.б. ғұламалар бар. Одан әл-Хаким ән-Найсабури, Мансур ибн Абдуллаһ әл-Халиди және басқа да ғалымдар хадис риуаят еткен. Сахих Ибн Хиббан хадис жинағының авторы. Әл-Хаким ол туралы айтады: Ибн Хиббан фиқһте, (араб) тілінде, хадисте, уағызда ғылымның сақтаушысы болды, адамдардың ақылдыларынан болды. Нишапурге барып, Абдуллаһ ибн Шируәйһи және басқалардан білім алды. Бұхараға барып, Омар ибн Мұхаммед ибн Баджирді кездестірді. Әдебиет * «Тәзкират әл-хуффаз» — Хафиз әз-Зәһәби Тағы қараңыз * Сахих Ибн Хиббан * Хадис ғылымы
Әжіхан Есқараев

Әжіхан Есқараев - Социалистік Еңбек Ері(1965), мақташы, ауыл шаруашылығы озаты. 15 маусым 1937 жылы Шымкент облысы(қазіргі Түркістан облысы), Шардара ауданы, Шардара ауылында туған. Еңбек жолдары * 1953 жылы Шымкент облысы(қазіргі Түркістан облысы), Киров ауданындағы "Қызылту" колхозында тракторшы болып істеді. * 1964 жылдан КОКП мүшесі. * 1967 жылдан осы ауданның 20-партсъезд атындағы совхозында мақта бригадасының бригадирі болды. * 1979 жылы оның бригадасы мақта алқабының әр га-нан 51 ц-ден мақта жинады. * 8-сайланған КСРО Жоғарғы Советінің депутаты. Марапаттары * 2 рет Ленин ордені * Еңбек Қызыл Ту ордені * Социалистік Еңбек Ері(1965) * Медальдар Дереккөздер
Салима Жұмабекова

Салима Жұмабекова - Социалистік Еңбек Ері(1980), күріш өсіруші, ауыл шаруашылығы озаты. 1935 жылы Қызылорда облысы, Қармақшы ауданы, Дауылкөл ауылында туған. Еңбек жолдары * Еңбек жолын 1952 жылы Қармақшы ауданындағы Ленин атындағы совхозда бастаған. * 1967-1973 - жылдары Дауылкөл ауылдық советінің председателі. * 1974 жылдан Ленин атындағы совхозда күріш звеносының жетекшісі болып еңбек етті. Жыл сайын 20 га күріш егістігінің әр гектарынан орта есеппен 84-113 ц аралығында өнім жинады. * 1965 жылдан КОКП мүшесі. * 1982 жылы 20 га егістіктен 113,9 ц, 1983 жылы 80 га-дан 82 ц күріш алды. * 10-сайлауда КСРО Жоғарғы Советінің депутаты болды. Наградалары * 2 рет Ленин ордені * Социалистік Еңбек Ері(1980) * "Ардақты ана" ордені * Медальдар Дереккөздер
Амангелді Исақов

Амангелді Исақов - Социалистік Еңбек Ері(1950), 1930 - шы жылдары ҚазССР-інде егін даласында тұңғыш рет аты шыққан қазақ механизаторларының бірі. 1905 жылы қазіргі Қостанай облысы, Қарасу ауданы, Коновиценко кентінде туған Руы — Уақ. Еңбек жолдары * Еңбек жолын Ұлы Октябрь социалистік революциясына дейін жалшылықтан бастады. * 1955 жылға дейін "Елтай","Еркін еңбек" колхоздарында еңбек етті. * 1936-1960 жылдары В.И.Ленин атындағы совхоздың комбайншысы болды. Ол социалистік жарыстың бастаушысы болған. Бір кездері еңбек даласында "Механизаторлар, Амангелді Исақовқа теңеліңдер!" деген үндеу сөздері туды. Ол - жаңашыл: комбайндарды топтап пайдалану, оларды тоқтаусыз жүргізу, комбайн шанағындағы астықыты машинаға жүріп бара жатып тиеу, суды комбайн радиаторына тоқтамай құйып алу сияқты әдістерді алғаш болып пайдаланған механизатор. * 1950 жылы Бейбітшілікті жақтаушылардың Бүкіл дүниежүзілік Стокгольм конгресіне қатысты. * Қазақстан Компартиясы 8 және 10 съездерінде оның ОК-нің мүшелігіне сайланды. Наградалары * Ленин ордені * 3 рет Еңбек Қызыл Ту ордені * Социалистік Еңбек Ері(1950) * Медальдар Дереккөздер * Герои Социалистического Труда — казахстанцы [Текст] : в 5 т. / сост.: А. Б. Бейсембаев [и др.]. — А.-А., 1970. — Т. 3. — С. 147—148 * [http://kstounb.kz/files/elfinder/virt_jurnal/kzd_2010_rus/files/assets/basic-html/page19.html Календарь дат и событий Костанайской области на 2010 год], Выпуск 37, Костанайская областная универсальная научная библиотека им. Л. Н. Толстого, Костанай, 2009, стр. 19
Федерация субъекті

Федерация субъекті — федеративті мемлекеттің құрама бөлігі. Әртүрлі елдерде түрлі атаулармен аталады: штат, жер, республика, облыс, федералды округ, өлке , кантон, провинция, территория, федералды маңызы бар қала. Тағы қараңыз * Ресейдің әкімшілік-территориалды бөлінуі (:ru:Административно-территориальное деление России) * АҚШ әкімшілік бөлінуі * Үндістанның әкімшілік бөлінуі (:ru:Административное деление Индии) * Германияның әкімшілік бөлінуі (:ru:Административное деление Германии) * Австрияның әкімшілік бөлінуі (:ru:Административное деление Австрии) * Австралияның әкімшілік бөлінуі (:ru:Административное деление Австралии) * Мексиканың әкімшілік бөлінуі (:ru:Административное деление Мексики)
Халықаралық бакалавриат

Халықаралық бакалавриат ұйымы (IBO) — 1968 жылы қаланған, басты пәтері Женева,Швейцарияда. ХБ(Халықаралық Бакалавриат) 3–19 жас аралығындағы балаларға арналған білім беру бойынша 4 бағдарламаны жүзеге асырады. Ұйымның атауы мен логотипі 2007 жылы ұымның қайта құрылуына байланысты өзгертілген. Демек,"IB" ұйымның өзіне,дипломдық бағдарламаның соңында берілетін дипломға,сертификаттарға,төрт бағдарламаның кез келгеніне қарасты. Тарихы Мари-Терез Maurette ақыр соңында Халықаралық бакалавриат болып шығатын бағдарлама үшін 1948 жылы "Мұнда бейбітшілік жолындағы білім беру бар ма?" атты ауқымды жұмысын шығарды. 1960-жж ортасында,Женевадағы Халықаралық мектебінің бір топ мұғалімдері `Халықаралық мектептерге арналған емтихандарды` жасап шығарады,ақырында бұл ХБ ұйымы болады. Штаб-пәтері 1968 жылғы қаулы бойынша ресми Женевада,Швейцарияда тіркелген. Алек Петерсон ХБ -ның алғашқы бас директоры (1968-1977) болды, одан кейін Жерар Рено (1977-83), Роджер Пилл (1983-98), Дерек Блакмэн (1998-99), Джордж Уокер (1999-2005), и Джеффри Бирд (қазіріг таңдағы бас директор). Дереккөздер
Қарбалас дорбалаушы

Қарбалас дорбалаушы дегеніміз, ол-саудамен айналысатын адам. Ол жалпы қолданыста болатын тауарларды арзан бағамен көтермелеп алып, содан кейін бөлшектеп, қымбаттау ғылып, сатады. Саланың сипаттамасы Тауардың сатып алынуы өз елінің немесе тауар шығарылатын елдің (көбінесе Қытай, Түркия және т.б.) ірі көтерме сауда орындарында өткізіледі. Қарбалас дорбалаушылар тасымалдауының көптеген түрлерін пайдаланып(темір, әуе, жер және теңіз жолдары), жүктерін өздері тасиды. Әкелінген тауарды өздері немесе сатушылар арқылы сатады. Тасымалданған тауарларға көбінесе киім-кешек, ыдыс-аяқ, тұрмыстық техника және т. б. жеңіл өнеркәсіптің өнімдері жатады. Қарбалас дорбалаушылардың жалпы санын тек ұсақ саудагерлер құрайды деп, ойлауға болмайды. Бірталай көтерме сату орындары бар, тауарларын арнайы жалданған жүк көлігімен тасымалдайтын, ірі саудагерлер жие кездеседі. Бұрынғы КСРО территориясындағы қарбалас дорбалаушылар 1990 жылда басталған экономикалық дағдарыс КСРО құрамынан шығып кеткен елдердің жағдайын нашарлатқан болатын. Оған қоса жұрттың кедергісіз шетелге баруға және жеке кәсіппен айналасуға мүмкіншілік пайда болды. КСРО-дан мұра боп қалған жетіспеушілік көптеген адамды ретке келтірілмеген саудамен айналасуға мәжбүр етті. Қарбалас дорбалаушылардың жұмысы өте қауіпті болды. Көптеген көліктер жие тонауға ұшыраған болатын. Сауданың осы түрінің кесірінен кәсіпкерлер, қылмыкерлер және тексеруші органдарының арасында қақтығаздар орын алған. 1990 жылдардың аяғынан бастап, бұл сала өзгере бастады. Уақыт өте берген сайын өз бетімен тауар тасудың тиімділігі азая түсті. Нәтижесінде қарбалас дорбалаушылардың саны кеми бастады. Дегенмен, кейбір елдердің қарбалас дорбалаушылары өз жұмысын істеуге жалғастырып жатыр. Дереккөздер http://www.pravda.info/economics/5884.html
Жарас Молдабекұлы Оспанбеков

Жарас Молдабекұлы Оспанбеков - Социалистік Еңбек Ері(1976), шопан, ауыл шаруашылығы озаты. 15 мамыр 1937 жылы Жамбыл облысы, Шу ауданы, Киров совхозында туған. Ысты руынан шыққан. Еңбек жолдары * 1961-1963 жылдары Шу өнеркәсіптік пайдалану бөлімшесінде, суландыру жүйесі басқармасы Киров бөлімшесінде еңбек етті. * 1963 жылдан "Далақайнар" ауылының аға шопаны болды. * 1968 жылдан КОКП мүшесі. * 1983 жылы әр 100 саулықтан 172 қозы алып, әр қойдан 4,6 кг жүн қырықты. * 10-сайлауда КСРО Жоғарғы Советінің депутаты болды. Наградалары * 3 рет Ленин ордені * Социалистік Еңбек Ері(1976) * Медальдар Дереккөздер
Оргазм

) — Владислав Подковински]] Оргазм ( сөзінен шыққан — құштарлықпен жалындаймын) — мықты рақаттану, тоят алғандық сезіммен сипатталатын сексуалды қозудың аяқталуы, кульминациясы. Эрогенді зоналардың, әдетте жыныстық мүшелердің вагиналды жыныстық акт, оралды немесе аналды секс, мастурбация, серіктестің қолымен, тілімен эрогенді зоналардың қоздырудың немесе сексуалды белсенділіктің басқа та түрлері кезіндегі стимуляциясының нәтижесінде орын алады. Әйел адамдардағы клиторлы оргазм клитордың стимуляциясы арқылы болады (клитор әдеттегіде сыртқы қоздырушылардын жыныстық еріндермен қорғалған). Оргазмның ұйқы кезінде келуі мүмкін; ер адамдарды бұл эякуляциямен бірге болады да, поллюция деп аталады. Сонымен қатар ер адамдарда ұрық шашу қатты қозудың кесірінен, жыныстық мүшеге тимей ақ болуы мүмкін. Оргазм — адамның жыныстық жауабының циклындағы үшінші және ең соңғы өзгерістер фазасы. Денсаулық Оргазм және жыныстық белсенділік, жалпы алғанда — бұл организмнің көптеген негізгі жүйелерінің ширығуын талап ете алады. 1997 жылы 45-59 жастағы 918 ер кісінің қатысуымен BMJ -да жүргізілген зерттеу көрсеткендей, он жылдық бақылаудан кейін кем оргазм алған ер кісілер аптасына екі немесе үш рет оргазм алған ер кісілерге қарағанда, кез келген себеп бойыша екі есе жиі қайтыс болған. 2001 жылы жүргізілген және жүрек-қантамыр жүйесінің саулығына арналған кейінгі зерттеулер көрсеткендей, жыныстық қатынаспен аптасына үш немесе одан көп рет шұғылдану жүрек талмасы мен инсульт қаупін 50%-ға төмендетеді. Кейде сирек кездессе де, оргазм кезіндегі бас ауруы жыныстық қатынас кезінде бас айналуды тудыруы мүмкін. Оргазмдік бас айналудың нақты себебі анық емес, бірақ мамандар бұл тамыр соғу жиілігі мен қан қысымының жоғарылауымен байланысты болуы мүмкін деп санайды. Тыныштық жағдайында жүрек жиырылысы жиілігінің жоғары өзгергіштігі клиторды бір мезгілде қосымша ынталандырмай, пенильдік-қынаптық жыныстық қатынас нәтижесінде оргазммен байланысты екенін көрсететін кейбір зерттеулер бар. Ерлердің кішігірім пайызы бүкіл денеде бұлшықеттің қатты ауыруын және эякуляциядан кейін бірден басқа симптомдарды тудыратын посторгазмдік ауру синдромы (POIS) деп ааталатын аурудан зардап шегеді. Симптомдар бір аптаға дейін созылады. Кейбір дәрігерлер POIS жиілігі «популяцияда академиялық әдебиетте айтылатын жиіліктен жоғары болуы мүмкін» және POIS-ке шалдыққан көпшілік адамдар диагностикаланбаған деп болжайды. Тағы қараңыз * Жыныстық қатынас * Жыныстық акт * Адамның жыныстық жауабының циклы Дереккөздер
АҚШ аралдық территориялары

Аралдық территориялар — елдің қандай да бір штатының немесе Колумбия округының құрамына кірмейтін АҚШ-тың территориялық иеліктері. Аралдық территория деп протекторат, достастық, еркін ассоциацияланған мемлекет, тәуелді территория және т.б. аталуы мүмкін. АҚШ-тың бірқатар аралдық территорияларының тұрғындары федералды салық төлемегенмен және президент сайлауына қатыса алмағанмен, АҚШ азаматтары саналады. Аралдық территорияларда өндірілген тауарлар Made in USA белгісіне ие болуы мүмкін. Аралдық территориялардың құрамына Тынық мұхит пен Кариб теңізіндегі иеліктер кіреді. Ескерту: кестеде Пальмира, Навасса, Мидуэй, Джонстон и Уэйк аралдарының ресми емес тулары келтірілген. Ресми ту — АҚШ туы .
Америка Құрама Штаттары туы

АҚШ мемлекеттік туы, сонымен қатар Жұлдызды-жолақты ту деген атаумен белгілі — Америка Құрама Штаттарының ресми түрде АҚШ-тың Үлкені мөрі мен Мемлекеттік әнұранымен қатарлас мемлекеттік туы болып саналады. Дизайн Тікбұрышты горизонтальды үлендігі бірдей бірінен кейін бірі орналасқан жеті қызыл және алты ақ түсті жолағы бар мата бөлігі. Қара көк түсті 50 бес ұшы бар ақ жұлдыз орналасқан. 13 жолақ тәуелсіз мемлекетті құрған 13 британдық колонияларды білдіреді (Делавэр, Пенсильвания, Нью-Джерси, Джорджия, Коннектикут, Массачусетс, Мэриленд, Оңтүстік Каролина, Нью-Гэмпшир, Виргиния, Нью-Йорк, Солтүстік Каролина, Род-Айленд). Көк түсті крыж одақты білдіреді. Көк крыждағы жұлдыздар саны штаттардың санына сәйкес (қазір олардың саны 50). Қызыл түс шыдамдылық пен батырлықты білдіреді; қара көк түс — зейінділікті, әділеттілікті, сақтықты; ақ түс — пәктік пен тазалықты білдіреді. Тудың ені мен ұзындығының қатынасы 10:19. Ту уақыт өте келе Одақты құраған штаттардың санына байланысты өзгеріп тұрды. Жаңа жұлдыз туға 4 шілде күні одақ құрамына жаңа штат енгеннен кейін қосылады. Жолақтар саны өзгермейді, тек 1795—1818 жж. қабылданған туға екі жұлдызбен қоса 2 жолақ қосылды да, артынан алынып тасталды. Сипаты Сипаты: * Байрақ ені: A = 1,0 * Байрақ ұзындығы: B = 1,9 * Жұлдыздар аумағының ені: C = 0,5385 (A x 7/13, 7 жолақты алып жатыр) * Жұлдыздар аумағының ұзындығы: D = 0,76 (B × 2/5, байрақ ұзындығының бестен екісі) * E F 0,0538 (C/10, жұлдыздар аумағының енінің оннан бірі) * G H 0,0633 (D/12, жұлдыздар аумағының ұзындығының он екіден бірі) * Жұлдыздың диаметрі: K = 0,0616 * Жолақтың ені: L = 0,0769 (A/13, байрақ енінің отыздан бірі) Түстер Байрақтың негізгі түстері: Байрақ дамуы Дереккөздер
Рафаэль Варан

Рафаэль Варан (фр. Raphaël Varane; 25 сәуір, 1993 жыл, Лилль, Франция) — франциялық футболшы, қорғаушы. Орталық қорғаушының позициясында өнер көрсеткен. 2018 жылғы әлем чемпионы. Карьерасы Клубтық "Ланс" клубының түлегі. 2010/11 жылғы маусымда Франция чемпионатында 23 рет алаңға шықты. 2011 жылы жазда "Реал Мадрид" клубына ауысты, трансфері 10 млн долларды құрады. Келісім шарт мерзімі 6 жылға бір-ақ созылды. Маусым соңында Испания кубогын иеленді. 2011/12 жылғы маусымда Испания чемпионы атанды. 2011-21 жылдары испандық клуб сапында 236 кездесуде алаңға шықты. Төрт рет Чемпиондар лигасын ұтып алды. 2021 жылы 27 шілдеде "Манчестер Юнайтедке" ауысқаны жайлы ақпараттар тарады. Англиялық клуб 34 млн. фунтқа сатып алды. Халықаралық Францияның бірнеше жастағы құрамаларында ойнаған. 2013 жылы 22 наурызда Грузияға қарсы ӘЧ-2014 іріктеуінде ұлттық құрама сапында тұңғыш рет алаңға шықты. 2014 жылғы әлем чемпионатына қатысып, төрт кездесуде алаңға шықты. 2016 жылғы Еуропа чемпионатына жарақатының кесірінен бара алмады. 2018 жылғы әлем чемпионатында жеті кездесудің бәрінде алаңға шығып, әлем чемпионы атанды. Ширек финалда Уругвай қақпасына бір гол соқты. Жетістіктері Командалық Реал Мадрид * Испания чемпионы (3): 2011/12, 2016/17, 2019/20 * Испания кубогы: 2013/14 * Испания суперкубогы (3): 2012, 2017, 2019/20 * Чемпиондар лигасы (4): 2013/14, 2015/16, 2016/17, 2017/18 * УЕФА Суперкубогы (3): 2014, 2016, 2017 * Клубтар әлем чемпионаты (4): 2014, 2016, 2017, 2018 Манчестер Юнайтед * Англия кубогы: 2023/24 * Лига кубогы: 2022/23 Франция * Әлем чемпионы: 2018 * УЕФА Ұлттары кубогы: 2020/21 * Әлем чемпионатының Вице-чемпионы: 2022 Жеке * Әлем чемпионатының символикалық құрамы: 2018 Дереккөздер Сілтемелер * https://www.thefinalball.com/player.php?id=163525
Дункан Эдвардс

Дункан Эдвардс (; 1 қазан 1936, Дадли, Англия — 21 ақпан 1958, Мюнхен, Германия) — Ағылшын футболист, Жартылай қорғаушы. Жетiстектерi ; «Манчестер Юнайтед» * Англия Чемпионатының екi дүркін алтын жүлдегері (2):, 1955/56, 1956/57 * Англия кубогы иегері :1956, 1957 Статистика Дереккөздер Сілтемелер * [http://www.duncan-edwards.co.uk Duncan Edwards tribute website]* [http://www.englandstats.com/playerreport.php?pid=194]
Оралды секс

Оралды секс ( — ауыз) — жыныстық қоздыру немесе қанағаттандырудың серіктестің жыныстық мүшелерін ауызбен немесе тілмен аймалау арқылы іске асатын жыныстық қатынастың бір түрі. Оралды секстің ерекше түрі ретінде анилингусты (ru) айтуға болады. Оралды секс адаммен қатар приматтар мен қолқанаттыларда байқалуы мүмкін. Тағы қараңыз * Жыныстық қатынас * Терең жұтқыншақ * Teabagging * Куннилингус * Иррумация * 69 позасы * Анилингус * Вагиналды секс * Аналды секс
Анилингус

Анилингус ( — артқы қуыс + — жалау; синонимдері — анилинкция, римминг немесе аналингус) — сексуалды қоздыру үшін немесе сексуалды қанағаттандыру үшін артқы қуыс жағын тілмен немесе еріндермен стимуляциялауды білдіретін сексуалды практика. Тағы қараңыз * Аналды секс * Оралды секс * 69 позасы
Куннилингус

Куннилингус ( — әйелдің сыртқы жыныстық мүшелері + — жалау; синонимдері — кумбитмака, ламбитус, ланет) — оралды секстің бір түрі, клитор мен сарпайға (вульва) еріндермен, тілмен немесе тіспен әсер ету арқылы әйелді сексуалды қоздыру. * Куннилингустың ең таралған түрлері — клиторды сүю, сору, жалау немесе жәй тістеу. Вагинаға саусақтардың алды-артқы қозғалуымен бірге болуы мүмкін. * Куннилингус әдістерінің бірі тілдің вагинадағы қозғалысы арқылы фрикцияға (үйкелу) еліктеу. Бұл жағдайда сарпайды қосымша мұрынмен стимуляциялауға болады. Тағы қараңыз * Минет * Иррумация * Оралды секс
Әл-Қағида

(ru) байрағы]] Әл-Қағида (Әл-Қаида, Аль-Каида, , — «негіз», «қағида», «фундамент») — ең ірі халықаралық ультрарадикалды лаңкестік ұйымдардың бірі. Әл-Қағида 1988 жылы құрылды. КСРО әскері Ауғанстаннан шығарылғаннан кейін Әл-Қағида өз күресін АҚШ-қа, Батыс әлемінің басқа да елдеріне және Ислам әлеміндегі олардың жақтастарына бағыттады. Ұйымның мақсаты Ислам елдеріндегі зайырлы үкіметтерді құлатып, «Ислам халифатын» құру болып табылады. 1998 жылы Кения мен Танзаниядағы АҚШ елшіліктеріндегі жарылыстардан кейін, Әл-Қағида әлемдегі №1 лаңкестік ұйым атағын иемденді. Әл-Қағида бірқатар лаңкестік актілерді жоспарлау мен орындауды өз мойнына алды, оның ішінде 2001 жылдың 11 қыркүйегіндегі лаңкестік актілер бар . 11 қыркүйектегі шабуылдан кейін басталған және Әл-Қағиданың әрекеттерімен және оларды оларды тоқтату шараларымен байланысты оқиғалар тізбегі «Лаңкестікке қарсы соғыс» деген атаумен белгілі. Дереккөздер
2001 жылдың 11 қыркүйегіндегі лаңкестік актілері

2001 жылдың 11 қыркүйегіндегі лаңкестік актілері (кейде жай ғана 9/11 деп аталады) — АҚШ-та орын алған төрт өзара келісілген жанкешті лаңкестік шабуылдардың тізбегі. Бұл шабуылдардың жауапкершілігін «әл-Қағида» лаңкестік ұйымы өз мойнына алды. ның (ДСО) жарылыс сәті.]] 11 қыркүйектің таңында «әл-Қағидаға» қатысы бар он тоғыз лаңкес төрт топқа бөлініп төрт рейстік жолаушылар ұшағын басып алды. Әрбір топ бастапқы ұшу дайындығынан өткен кем дегенде бір адамнан құралды. Басқыншылар бұл лайнерлердің екеуін Нью-Йоркте, Манхэттеннің оңтүстік бөлігінде орналасқан Дүниежүзілік сауда орталығының мұнараларына бағыттады. American Airlines 11 рейсі Дүниежүзілік сауда орталығының 1-ші мұнарасына соқтығысты (солтүстік), ал United Airlines 175 рейсі 2-ші мұнарасына (оңтүстік) соғысты. Соның нәтижесінде бұл екі мұнара қасындағы ғимараттарға үлкен нұқсан келтіріп, құлады. Үшінші ұшақ (American Airlines 77 рейсі) Вашингтон маңында орналасқан Пентагон ғимаратына бағытталды. Төртінші авиалайнердің (United Airlines 93 рейсі) экипажы мен жолаушылары ұшақ басқаруын лаңкестерден тартып алуға әрекеттенді; ұшақ Пенсильвания штатындағы Шенксвилл қаласының маңындағы далада құлады. Шолу 19 лаңкестен басқа, шабуылдар нәтижесінде 2977 адам қаза тапты, тағы 24 адам із-түссіз жоғалып кетті. Қаза тапқандардың көбісі азаматтық тұлғалар болған. Қайғылы оқиғаның ресми нұсқасы бірқатар журналистер, ғалымдар мен куәгерлердің тарапынан сынға ұшырады. Тәуелсіз тергеулер өткізіліп, олардың кейбірінің желісі бойынша деректі фильмдер түсірілді. Тағы қараңыз * Лаңкестік * Әл-Қағида Дереккөздер
Мегатонналарды Мегаваттарға айырбастау Жобасы

Мегатонналарды Мегаваттарға айырбастау Жобасы (, — жоғары байытылған уран — төмен байытылған уран) — ресейлік қарулық уранды АҚШ атом электр станцияларына отын ретінде қайтымсыз өңдеуді қарастыратын 1993 жылы жасалған АҚШ пен Ресей Федерациясының арасында жасалған келісім. «Megatons to Megawatts Program» деп аталған «нағыз» қарусыздандыруға бағытталған халықаралық инициативаның нәтижесі боп табылады. Келісім 20 жылға жасалған. 20 000 ядролық боеголовкаға эквивалентті қарулық уранның 500 тоннасын өңдеуді қарастырады. Дереккөздер
Орталық дебюті

Орталық дебюті — дебют, келесі жүрістермен басталады: 1. e2-e4 e7-e5 2. d2-d4 e5:d4 3. Фd1:d4. Ашық бастамаларға жатады. Тарихы Тағы А.Алехин бұл дебюттi айқын сипаттады және соңғы жүрiс жеке алғанда: «Дебюттiң кезеңi ферзьбен ұқсас ходылар сонша ерте артықшылық болар ма екен қамтамасыз ете алған анық. Дегенмен қарасы дәл ойнауы керек, өйткенi бәрi даласынан ақ ферзi қысқа орын алмастырудың позициясына күштi қысым қара көрсетеуге ««g3», үшiн жау хан флангiндегi шабуыл құруға үлгермедi немесе тiптi орталықта». Осы анықтама порға бұнына дейiн өз өзектiлiк жоғалтпады. Күрделi позициялар жан-жақты рокировкалармен әдетте пайда болады және флангтерде өзара шабуылдармен. Қазiргi турнир тәжiрибесiнде сирек ұшырасады.
Сұлы

Сұлы – астық тұқымдасына жататын бір жылдық және көп жылдық шөптесін өсімдіктер туысы. Қазақстанда 7 түрі бар. Ең маңыздысы - Екпе сұлы (Avena sativa). Дәнінде крахмал, нәруызды заттар, камедь, эфир майы, қант, май, минералды фосфор, кальций тұздары бар. Сұлы ұнынан жасалған қоймалжың іш өтумен қабаттасатын ауруларға қарсы пайданаланылады.
Gesellschaft für Deutsche Sprache

Gesellschaft für Deutsche Sprache (немісше айтылуы: , неміс тілінің Ассоцияциясы) немесе GfDS — штаб-кваритирасы Германияның Висбаден қаласында орналасқан мемлекетпен қаржыландырылатын тілдік қоғам. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін 1947 жылы қайта құрылып, GfDS өзін саяси тәуелсіз ұйым деп жариялап, Allgemeiner Deutscher Sprachverein-нің (Неміс тілі бойынша Бас ассоциация, ADSV) ізбасары санайды. Неміс тілі бойынша Бас ассоциация бастапқыда 1885 жылы Германяиның Брауншвейг қаласында құрылған. Неміс тілін зерттеу мен тарату мақсатында, неміс тіліндегі өзгерістерді (en) критикалық тұрғыдан бағалап, неміс тілінің ағымдағы қолданысы жөнінде ұсыныстар беру үшін құрылған. Тағы қараңыз * Неміс тілі