kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Түрікмен әліпбиі

Түрікмен әліпбиі — түрікмен тілін жазып алуға қолданылатын жазу жүйесі. Түрікменстан және Өзбекстан түрікмендері латын әліпбиін қолданса, Иран және Таяу Шығыстың басқа да түрікмендері парсы әліпбиіне негізделген нұсқасымен жазады. Араб жазуы мен араб жазуындағы түрікмен тілі бар пропаганда постері, 1925]] Түрікмен тілінің жазуы XIII—XIV ғасырларда пайда болды. XVIII-ғасырда-ақ түрікмен тілінде бай әдебиет болған. Алайда халықтың ана тілінде сауаттылығы XIX-ғасыр аяғының өзінде 1%-дан аз болды, кітап шығару өте шектеулі болды, түрікмен тіліндегі алғашқы баспа 1913 жылы ғана пайда болды, ал тұңғыш газеті 1914 жылы жарыққа шықты. Иран, Ирак және Ауғанстан түрікмендері қазірдің өзінде де парсы тіліне негізделген нұсқасын қолданады. Кириллицасы сы бар кеңестік пошта маркасы, 1963]] 1930 жылдардың аяғында КСРО-да жазуларды кирилизациялау процесі басталды. 1939 жылы қаңтарда «Sovet Tyrkmenistanь» газетінде түрікмен әрпін кириллицаға көшіру туралы бастамамен Ашхабад және Ашхабад ауданы мұғалімдерінің хаты жарияланды. 1940 жылы мамырда Түрікмен КСР Халық Комиссарлар Кеңесі барлық мемлекеттік және қоғамдық мекемелерді жаңа әліпбиге көшіру туралы қаулы қабылдады. Түркімен кирилл әліпбиі 2000 жылға қарай ресми қолдану аясынан толығымен алынып тасталды. Латиницасы банкнотасында $ және ¥ әріптерін байқауға болады (BÄ$ ¥ÜZ MANAT)]] Кеңестік Түрікменстанда 1928 жылы латын графикасы қабылданды. 1940 жылы Кеңес Түрікменстанындағы Ресейдің ықпалының себебімен түрікмен кириллицасы құрылды. Тәуелсіздік алған салысымен елдің тұңғыш президенті Сапармұрат Ниязов тұсында жаңа латын әліпбиінің нұсқасығ құрастыру жоспарлары пайда болды. 1992 жылғы Тәуелсіз Түрікменстанның тұңғыш латиницасының басқа еш тілде болмаған ерекшелігі — q, v, x әріптерінің ө, ү, ы әріптерімен байланыстырылғаны. Әліпби көпшілікке ұнамағаннан, өзгертілуі шешілді. 1993 жылы ақпан айынында Сапармұрат Атаұлы Ниязов ұсынған нұсқасында фунт (£), доллар ($), иен (¥) және цент белгілері (¢) сияқты әдеттен тыс әріптер пайдаланылған: Aa Bb Çç Dd Ee Ää Ff Gg Hh Ii Jj £ſ Kk Ll Mm Nn Ññ Oo Öö Pp Rr Ss $¢ Tt Uu Üü Ww Yy ¥ÿ Zz. Қазіргі латын жазуына негізделген, 1999 жылы қабылданған әліпбиі бұл әдеттен тыс символдардың қолданысын тоқтатқан. Әліпбилер салыстыру кестесі Дереккөздер
(912) Маритима

(912) Маритима — Негізгі белдеу тобының астероиды. Оны 1919 жылы Фридрих Карл Арнольд Швассман теңізде жүргенде ашты. Атауы содан шықты ( — теңіздік). Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (901—1000)
(913) Отила

(913) Отила — Негізгі белдеу тобының астероиды. Оны 1919 жылы 19 мамырда Карл Вильгельм Рейнмут Гейдельберг обсерваториясында ашты. Астероид немістерде біршама таралған әйелдер есімімен аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (901—1000)
(914) Пализана

(914) Пализана — Негізгі белдеу тобының астероиды. Оны 1919 жылы 4 шілдеде Макс Вольф Гейдельберг обсерваториясында ашты. Өзі жүзден астам астероидты ашқан Иоганн Пализаның құрметіне орай аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (901—1000)
(915) Козетта

(915) Козетта — Негізгі белдеу тобының астероиды. Оны 1918 жылы 14 желтоқсанда Франсуа Гонесье Алжир обсерваториясында ашты және оған өз кенже қызының атын берді. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (901—1000)
(916) Америка

(916) Америка — Негізгі белдеу тобының астероиды. Оны 1915 жылы 7 тамызда Григорий Николаевич Неуймин Симеиз обсерваториясында ашты. Америка атауы бұл аспан денесіне 1923 жылы берілді. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (901—1000)
(917) Лика

(917) Лика — Негізгі белдеу тобының астероиды. Оны 1915 жылы 5 қыркүйекте Григорий Николаевич Неуймин Симеиз обсерваториясында ашты. Өз қарындасының танысы құрметіне орай атады. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (901—1000)
(918) Ита

(918) Ита — Негізгі белдеу тобының астероиды. Оны 1919 жылы 22 тамызда Карл Вильгельм Рейнмут Гейдельберг обсерваториясында ашты. Астероид немістерде біршама таралған әйелдер есімімен аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (901—1000)
(919) Ильзебилль

(919) Ильзебилль — Негізгі белдеу тобының астероиды. Оны 1918 жылы 30 қазанда Макс Вольф Гейдельберг обсерваториясында ашты. Астероид Ағайынды Гриммдердің ертегісіндегі кейіпкердің атымен аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (901—1000)
(920) Рогерия

(920) Рогерия — Негізгі белдеу тобының астероиды. Оны 1919 жылы 1 қыркүйекте Карл Вильгельм Рейнмут Гейдельберг обсерваториясында ашты. Астероид немістерде біршама таралған әйелдер есімімен аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (901—1000)
(921) Иовита

(921) Иовита — Негізгі белдеу тобының астероиды. Оны 1919 жылы 4 қыркүйекте Карл Вильгельм Рейнмут Гейдельберг обсерваториясында ашты. Астероид немістерде біршама таралған әйелдер есімімен аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (901—1000)
(922) Шлутия

(922) Шлутия — Негізгі белдеу тобының астероиды. Оны 1919 жылы 18 қыркүйекте Карл Вильгельм Рейнмут Гейдельберг обсерваториясында ашты. Астероид обсерваторияға демеу көрсеткен Эдгар Шлубах пен Генри Тиаркстың құрметіне орай аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (901—1000)
(923) Герлуга

(923) Герлуга — Негізгі белдеу тобының астероиды. Оны 1919 жылы 30 қыркүйекте Карл Вильгельм Рейнмут Гейдельберг обсерваториясында ашты. Астероид немістерде біршама таралған әйелдер есімімен аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (901—1000)
(924) Тони

(924) Тони — Негізгі белдеу тобының астероиды. Оны 1919 жылы 20 қазанда Карл Вильгельм Рейнмут Гейдельберг обсерваториясында ашты. Астероид немістерде біршама таралған әйелдер есімімен аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (901—1000)
(925) Альфонсина

(925) Альфонсина — Негізгі белдеу тобының астероиды. Оны 1920 жылы 13 қаңтарда Хосе Комас Сола Фабра обсерваториясында ашты. Астероид испан патшасының құрметіне орай аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (901—1000)
(926) Имхильда

(926) Имхильда — Негізгі белдеу тобының астероиды. Оны 1920 жылы 15 ақпанда Карл Вильгельм Рейнмут Гейдельберг обсерваториясында ашты. Астероид немістерде біршама таралған әйелдер есімімен аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (901—1000)
(927) Ратисбона

(927) Ратисбона — Негізгі белдеу тобының астероиды. Оны 1920 жылы 16 ақпанда Макс Вольф Гейдельберг обсерваториясында ашты. Астероид неміс қаласы Регенсбургтің латынша атымен аталды (Кеплердің қайтыс болған жері). Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (901—1000)
(928) Хильдрун

(928) Хильдрун — Негізгі белдеу тобының астероиды. Оны 1920 жылы 23 ақпанда Карл Вильгельм Рейнмут Гейдельберг обсерваториясында ашты. Астероид немістерде біршама таралған әйелдер есімімен аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (901—1000)
(929) Алгунда

(929) Алгунда — Негізгі белдеу тобының астероиды. Оны 1920 жылы 10 наурызда Карл Вильгельм Рейнмут Гейдельберг обсерваториясында ашты. Астероид немістерде біршама таралған әйелдер есімімен аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (901—1000)
(930) Вестфалия

(930) Вестфалия — Негізгі белдеу тобының астероиды. Оны 1920 жылы 10 наурызда Вальтер Бааде Гамбург обсерваториясында ашты. Астероид Германияның солтүстік-батысындағы аймақтың атымен аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (901—1000)
Дэвид Коренсвет

Дэвид Пакард Коренсвет (; 1993 жылы 8 шілдеде дүниеге келген) — американдық актер. 2016 жылы Джулиард мектебін бітіргеннен кейін, телехикаяларда, соның ішінде 2018 жылғы «Карта үйде» басты рөлді сомдауға кірісті. Содан кейін ол Райан Мерфи Netflix-ке арнап жасаған «Саясаттанушы» (2019–2020) және «Голливуд» (2020) сериалдарына түсті Netflix шығарған «Екі жаққа қара» (2022), HBO шығарған «Біз бұл қалаға иелік етеміз» (2022) минисериалына, «А24» және «Маржан» (2022) фильміне түсті. Ол алдағы «Супермен» фильмінен бастап, DCU-де Кларк Кент / Суперменді бейнелейді. Жас кезі және білімі Коренсвет Филадельфияда, Пенсильванияда өсті. Оның әкесі Джон Коренсвет заңгер болғанға дейін Оның әкесі Жаңа Орлеандағы белгілі еврей отбасынан шыққан. Коренсветтің анасы жағынан атасы Эдвард Пакард, «Өзіңнің шытырман оқиғаңды таңда» кітабының тұжырымдамасын жасаушы және осы сериядағы 50-ден астам кітаптың авторы. Фильмография Фильм Теледидар Дереккөздер
Ержүрек және батыл

«Ержүрек және батыл» — DC Comics-тің Бэтмен мен Робинге қатысты комикстеріне негізделген алдағы америкалық суперқаһармандық фильм. Фильмді DC Studios, Double Dream және Warner Bros. әзірлейді. Бұл фильм DCU-дің үшінші фильмі, сондай-ақ Бэтмен фильмдер сериясының қайта жүктелуі болады. Фильмнің режиссері Энди Мускетти. «Ержүрек және батыл» DCU-дің «Құдайлар мен құбыжықтар» деп аталатын бірінші тарауының бір бөлігі болады. Кейіпкерлер * Брюс Уэйн / Бэтмен: құпия баскесер ретінде екі жақты өмір сүретін Готэм қаласының бақуатты адамдарының бірі. * Дэмиен Уейн / Робин: Брюстің ұлы, Көлеңкелер Лигасының тұрағында сегіз-он жасына дейін адам өлтіруді үйренген. Өндіріс 2022 жылдың сәуір айында Discovery Inc. және Warner Bros. бас компаниясы WarnerMedia-ға біріктіріліп, Warner Bros. Discovery (WBD), басшысы қызметіне Дэвид Заслав келді. Жаңа компания DC Entertainment-ті қалпына келтірмек болды, ал Заслав жаңа еншілес компанияның басшысы ретінде Marvel Studios президенті Кевин Файгиге ұқсайтын адамды іздей бастады. Сценарийші/режиссер Джеймс Ганн және продюсер Питер Сафран жаңадан құрылған DC Studios-тың тең төрағалары мен директорлары қызметіне тағайындалды. Қызметке кіріскеннен бір аптадан кейін олар DCEU-дің «софтребутке» ұшырап DCU деп аталатын жаңа франшизаның көп жылдық жоспарымен жұмыс істейтінін хабарлады. Заславтың айтуынша, жаңа жоспарда «төрт Бэтмен болмайды». Аффлек болашақта рөлге оралмайтыны расталды, бірақ ол DCU үшін жобаны түсіруі мүмкін. Даму Маусым айына қарай Энди Мускетти фильмді түсіру үшін студияның таңдауы ішінде фаворит болды. Ол бұған дейін Аффлек пен Майкл Китон сомдаған Бэтменді көрсететін DCEU-лік Флэш (2023) фильмін түсірген. Сол айдың соңында, «Флеш» фильмінің тұсауы кесілгенге дейін Энди Мускетти режиссер болып бекітілді, оның әпкесі Барбара бірге оның Double Dream продюсерлік компаниясы арқылы Ганн және Сафранмен бірге фильмді шығаруға кірісті. Флэш сценаристі Кристина Ходсон фильмнің сценарийсті ретінде қарастырылды, бірақта Ходсон «Форсаж» сериясының жобасында жұмыс істеуді таңдады. Премьера «Ержүрек және батыл» АҚШ-та шығарылады және DCU-ның «Құдайлар мен құбыжықтар» деп аталатын бірінші тарауының бөлігі болады. Дереккөздер
Куранко

Куранко — Сьерра-Леоне мен Гвинеядағы халық. Жалпы саны 264 мың адам. Сьерра-Леонеде 209 мың, Гвинеяда 55 мың адам. Тілі Нигер-Кордофан отбасының манде тобының куранко тілінде сөйлейді. Диалектлері: Сьерра-Леонеде – батыс және шығыс, Гвинеяда - куранко васаманду, манинкаға жақын. Діні Олар негізінен дәстүрлі нанымдарды ұстанады, 30%-ға дейін сүнниттік мұсылмандар, 1%-ға жуығы христиандар. Кәсібі Шаруашылықтың негізі – көшпелі егіншілік: бірінші жылы жаңа учаскеге күріш, екіншісінде – тары, маниок немесе жержаңғақ егіледі, содан кейін 5-6 жылға тыңайтқышқа қалдырылады. Бау-бақшада: жүгері, жержаңғақ, мақта, тәтті картоп, таро, пияз, қызанақ, асқабақ, гомбо, бұрыш, қымыздық, индиго егіледі. Жеміс ағаштары: банан, манго, папайя, апельсин, кокос жаңғағы, лимон, ананас; кола жаңғақтары. Сонымен қатар тауық өсіру, тор және бөгет көмегімен балық аулайды. Қолөнерден ұсталық, тері (ер), тоқымашылық (ер және әйел) дамыған. Өмір салты Неке патрилокальды, полигиния жиі кездеседі. Отбасы үлкен патриархалдық. Ірі туысқан топтар-мүшелері жалпы атаумен-тотеммен және жалпы тағамға тыйым салумен біріктірілген рулық қауым. Үш сатылы әлеуметтік топқа бөлінеді: билеушілер - пұтқа табынушы рулар (сунинке — тонтиги), қарапайым адамдар (фуруньогон), оның ішінде мұсылмандар, куранкодағы "төменгі касталар" (ниамакала) - гриоттар — мадақтау әндерінің әншілері. Елді мекендері әртүрлі көлемде (60-тан 1000 тұрғынға дейін). Жаңбырлы маусымда отбасылар алыстағы егістіктерде жеңіл тұрғын үйлерде, құрғақшылық кезінде - ауылдарда, ортасында ошағы бар және конус тәрізді шатыры бар үлкен көп бөлмелі дөңгелек үйлерде тұрады. Тағамдары - тұздық пен дәмдеуіштермен пісірілген күріш. Дереккөздер
Түрікменстандағы президент сайлауы (2022)

2022 жылдың 12 наурыз күні Түрікменстанда кезектен тыс президент сайлауы өткізілді. Сайлау президент Құрбанқұлы Бердімұхамедовтің отставкасымен байланысты жүргізілген. Сайлау үміктерлерінің қатарында Бердімұхамедовтың ұлы Сердар Бердімұхамедов болған. Ол жалпы даусы санының 72.97% жинап, президент болып сайланып, әкесінің ізбасары болды. Сайлау халықаралық бақылаушылармен еркін және әділ сайлау болып танылмайды. Жүргізілуі Ресми деректер бойынша сайлау күні елде 3,460,080 сайлаушы бар. (2014 бері) Азаттық радиосы сияқты оппозициялық және шетелдік дереккөздер Бердімұхамедовтар билігін «династиялық» деп сынап, Сайлау нәтижесінде, ресми дерек бойынша, Сердар Бердімұхамедов жалпы 2,452,705 дауыс жинап (72.97%) жеңіске жетіп, елдің президенті болып сайланды. Сердар Бердімұхаммедов 2022 жылы 19 наурызда ант беріп, президенттігінің тұңғыш мерзімін бастады. Дереккөздер
(931) Уайтмора

(931) Уайтмора — Негізгі белдеу тобының астероиды. Оны 1920 жылы 19 наурызда Франсуа Гонесье Алжир обсерваториясында ашты. Америкалық археолог Томас Уайтмор құрметіне орай аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (901—1000)
(932) Гуверия

(932) Гуверия — Негізгі белдеу тобының астероиды. Оны 1920 жылы 23 наурызда Иоганн Пализа Вена обсерваториясында ашты. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Аустрияға көмек ұйымдастырған Герберт Гувердің құрметіне орай аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (901—1000) * (941) Маррей
(933) Сюзи

(933) Сюзи — Негізгі белдеу тобының астероиды. Бастапқыда Сюзи атауы 1920 жылы 23 сәуірде ашылған астероидқа берілді. Бірақ сегіз жылдан кейін бұл әлдеқашан ашылған (715) Трансваалия астероиды екені белгілі болған соң, Сюзи атауы және нөмірі Карл Вильгельм Рейнмут 1927 жылы 10 ақпанда ашқан аспан денесіне берілді. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (901—1000)
(934) Тюрингия

(934) Тюрингия — Негізгі белдеу тобының астероиды. Оны 1920 жылы 15 тамызда Вальтер Бааде Гамбург обсерваториясында ашты. Астероид Германияның ортасындағы аймақтың атымен аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (901—1000)
(935) Кливия

(935) Кливия — Негізгі белдеу тобының астероиды. Оны 1920 жылы 7 қыркүйекте Карл Вильгельм Рейнмут Гейдельберг обсерваториясында ашты. Астероид сол аттас гүлді өсімдіктің атымен аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (901—1000)
(936) Кунигунда

(936) Кунигунда — Негізгі белдеу тобының астероиды. Оны 1920 жылы 8 қыркүйекте Карл Вильгельм Рейнмут Гейдельберг обсерваториясында ашты. Астероид немістерде біршама таралған әйелдер есімімен аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (901—1000)
(937) Бетгея

(937) Бетгея — Негізгі белдеу тобының астероиды. Оны 1920 жылы 12 қыркүйекте Карл Вильгельм Рейнмут Гейдельберг обсерваториясында ашты. Астероид неміс ақыны мен аудармашысы Ханс Бетгенің құрметіне орай аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (901—1000)
(938) Хлосинда

(938) Хлосинда — Негізгі белдеу тобының астероиды. Оны 1920 жылы 9 қыркүйекте Карл Вильгельм Рейнмут Гейдельберг обсерваториясында ашты. Астероид немістерде біршама таралған әйелдер есімімен аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (901—1000)
(939) Исберга

(939) Исберга — Негізгі белдеу тобының астероиды. Оны 1920 жылы 4 қазанда Карл Вильгельм Рейнмут Гейдельберг обсерваториясында ашты. Астероид немістерде біршама таралған әйелдер есімімен аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (901—1000)
(940) Кордула

(940) Кордула — Негізгі белдеу тобының астероиды. Оны 1920 жылы 10 қазанда Карл Вильгельм Рейнмут Гейдельберг обсерваториясында ашты. Астероид немістерде біршама таралған әйелдер есімімен аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (901—1000)
(941) Маррей

(941) Маррей — Негізгі белдеу тобының астероиды. Оны 1920 жылы 10 қазанда Иоганн Пализа Вена обсерваториясында ашты. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Аустрияға көмек ұйымдастырған Гилберт Маррейдің құрметіне орай аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (901—1000) * (932) Гуверия
(942) Ромильда

(942) Ромильда — Негізгі белдеу тобының астероиды. Оны 1920 жылы 11 қазанда Карл Вильгельм Рейнмут Гейдельберг обсерваториясында ашты. Астероид немістерде біршама таралған әйелдер есімімен аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (901—1000)
(943) Бегония

(943) Бегония — Негізгі белдеу тобының астероиды. Оны 1920 жылы 20 қазанда Карл Вильгельм Рейнмут Гейдельберг обсерваториясында ашты. Астероид сол аттас гүлді өсімдіктің атымен аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (901—1000)
(944) Идальго

(944) Идальго — Кентаврлар тобының астероиды. Оны 1920 жылы 31 қазанда Вальтер Бааде Гамбург обсерваториясында ашты. Астероид Мексиканың тәуелсіздігі үшін соғыстың рухани көсемі Мигель Идальгоның құрметіне орай аталды. Кейбір пайымдаулар бойынша, (944) Идальго өлі кометаның қалдығы болып келеді. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (901—1000)
(945) Барселона

(945) Барселона — Негізгі белдеу тобының астероиды. Оны 1921 жылы 3 ақпанда Хосе Комас Сола Фабра обсерваториясында ашты. Астероид обсерватория орналасқан қала әрі ғалымның туған жері құрметіне орай аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (901—1000)
(946) Поэзия

(946) Поэзия — Негізгі белдеу тобының астероиды. Оны 1921 жылы 11 ақпанда Макс Вольф Гейдельберг обсерваториясында ашты. Поэзия құдайы есімімен аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (901—1000)
(947) Монтероса

(947) Монтероса — Негізгі белдеу тобының астероиды. Оны 1921 жылы 8 ақпанда Фридрих Карл Арнольд Швассман ашты. Өзі ғылыми саяхаттармен жүрген кеменің атын осы астероидқа берді. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (901—1000)
(948) Юкунда

(948) Юкунда — Негізгі белдеу тобының астероиды. Оны 1921 жылы 3 наурызда Карл Вильгельм Рейнмут Гейдельберг обсерваториясында ашты. Астероид немістерде біршама таралған әйелдер есімімен аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (901—1000)
(950) Аренса

(950) Аренса — Негізгі белдеу тобының астероиды. Оны 1921 жылы 1 сәуірде Карл Вильгельм Рейнмут Гейдельберг обсерваториясында ашты. Ол астероидты өзіне көп көмектескен Аренстер жанұясының құрметіне орай атады. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (901—1000) * (909) Улла
(949) Хель

(949) Хель — Негізгі белдеу тобының астероиды. Оны 1921 жылы 11 наурызда Макс Вольф Гейдельберг обсерваториясында ашты. Скандинавия мифологиясындағы өлілер мекендейтін аймақтың иесі есімімен аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (901—1000)
Куриа (халық)

Куриа (кулиа, булиа, тенде) — Танзанияның солтүстігінде және Кенияның оңтүстігінде тұратын халық. Жалпы саны 604 мың адамды құрайды. Банту этникалық тобына кіреді. Тілі Тілі - игикуриа тілі. Діні Сенушілердің діни байланысы: католиктер, христиан-африкалық шіркеуінің кейбір жақтаушылары. Тарихы XV—XVI ғасырлардағы куриалардың ата-бабалары луолардың, кейінірек масаи қысымынан кейін Орталық Африкадан Виктория көлінің жағасына келді. Олар солтүстік (қазіргі Лухья) және оңтүстік (қазіргі гусии мен куриа) болып бөлінді. Кәсібі Негізгі дәстүрлі кәсіптері қолмен атқарылатын егіншілік (сорго, астық дақылдары – жержаңғақ және мақта), мал шаруашылығы (қой, ешкі), Виктория көлінің жағасында балық аулау. Қолөнерден - ағаштан, балшықтан немесе соғылған темірден маскалар, мүсіндер және т.б. жасау дамыған. Өмір салты Отбасы үлкен патриархалды, жыныстық және жас таптарының жүйесі дамыған. Елді мекендері жинақы орналасқан. Тұрғын үйлері дөңгелек, қабырғалары тоқылған, балшықпен сыланған және конустық төбесі шөппен немесе пальма жапырақтарымен жабылған, тұрғын бөлікке, асханаға және жас мал төлдеріне арналған бөлмеге бөлінген. Киімдері - Еуропалық үлгідегі ерлер киімі, әйелдер ашық түсті көйлек киеді. Дәстүрлі тағамдары – жармалар мен бұқтырылған тағамдар, ащы көкөніс дәмдеуіштері бар жүгері бәліштері, қуырылған жүгері мен жержаңғақ, банан, балық. Дереккөздер
Қазақстан әуежайлары тізімі

Қазақстан әуежайларының ішіндегі ең ірісі Алматы әуежайы болып саналады. Әуежай өзінің тарихын 1935 жылдан бері жүргізіп келеді, ал 2012 жылы ТМД-дағы ең үздік деп танылды. Бұл әуежай жылына төрт миллионнан астам жолаушыға қызмет көрсетеді. Қазақстан әуежайларынан ішкі авиатасымалдар саны бойынша екінші орынды Астанадағы елордалық авиатасымалдар алады. Бүгінгі таңда әуежай жаңартылды және әуе кемелерінің барлық түрлерін қабылдауға қабілетті. 2012 жылы Астана әуежайы екі миллионнан астам туристке, оның ішінде жақын және алыс шетелдерден келген туристерге қызмет көрсетті. Қазақстанның ірі әуежайлары ғана емес, мемлекет азырақ әуежайларға да назар аударады. Осылайша, 2011 жылы жүргізілген жаңғыртудың арқасында Ақтау әуежайы ТМД-ның ең үздік әуежайы болды, ол 2009 жылы "ТМД елдерінің перспективалы дамып келе жатқан әуежайы" атағына ие болды. Атырау әуежайы да қайта жаңартылуда, ұшу-қону жолақтарын кеңейту, сондай-ақ жаңа жарық-техникалық жүйені орнату жоспарланған. Қазақстанның негізгі әуежайларының тізімі Қазақстанның өңірлік әуежайларының тізімі Ескерту: Ақтау, Балқаш, Қарағанды, Нұрсұлтан Назарбаев, Тараз, Талдықорған, Шымкент, Боралдай әуежайларын әскери авиация — Қазақстан Республикасының әуе қорғанысы күштері де пайдаланады. *
Kyrgyz Express Post

Kyrgyz Express Post (қысқартып KEP) — Қырғызстанның пошта компаниясы, 2012 жылдың 16 наурызында құрылған 9 айдан кейін, атап айтқанда 2012 жылдың 7 желтоқсанында KEP Қырғызстанның екінші тағайындалған пошта операторы мәртебесін алды. Бұл ресми мәртебе Дүниежүзілік пошта одағының Халықаралық Бюросының 2013 жылғы 21 мамырдағы №83 циркулярымен расталды, бұған Дүниежүзілік пошта одағының сайтының тиісті бөліміндегі ақпарат дәлел. Екінші тағайындалған оператор мәртебесі KEP-ке пошта маркаларын шығаруға және оларды пошта жөнелтілімдерін франкирлеу үшін, сондай-ақ филателистердің мүдделерін қанағаттандыру үшін пайдалануға мүмкіндік береді. Филателия 2014 жылдың 18 қарашасында Kyrgyz Express Post өзінің алғашқы пошта маркалары мен блогын айналымға енгізді. Шығарылым ДПО-ның 140 жылдығына арналған. Маркалар Қырғызстанның пошта байланысының даму тарихын, атап айтқанда пошта жөнелтілімдерін тасымалдау құралдарын көрсетеді. 2014 жылғы 19 қарашада KEP "Қырғызстан фаунасы" пошта маркаларының сериясын айналымға енгізді. Маркалар Қырғыз Республикасының жануарлар әлеміне тән өкілдерін көрсетеді: ителгі, қодас, Орталық Азия тауешкісі және қар барысы. KEP маркаларын тек Бішкектегі пошта операторының кеңсесінде ғана емес, сонымен қатар KEP сайтында сатып алуға болады. Дереккөздер
Бозой әуежайы

Бозой — Қазақстанның Ақтөбе облысы Шалқар ауданындағы жергілікті әуе желілерінің әуежайы. Бозой ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 1 км жерде орналасқан. Әуеайлақ базасы 4-классты, Ан-2, Ан-28, Л-410 және жеңіл ұшақтарды, сондай-ақ барлық түрдегі тікұшақтарды қабылдауға қабілетті. * 1990 жылдардың аяғында әуежай қараусыз қалды және содан бері авиациялық жұмыстарды жүргізу кезінде Ан-2 ұшақтары мен тікұшақтар үшін қону алаңы ретінде пайдаланылды. * 2011 жылы БАҚ осы әуежайды жандандыру жоспарлары туралы хабарлады. Оқиғалар 1974 жылы 30 желтоқсанда Ақтөбе Біріккен авиаотрядының Ан-2 ұшағы күрделі метеожағдайларда Бозой (КС-10) әуеайлағынан 1,5 км қашықтықта орналасқан радиорелелік діңгекпен соқтығысты. Ұшақ діңгекте 85 м биіктікте ілулі тұрған, қираған және өртенген күйінде табылды. Екі ұшқыш та, хабарланбаған жолаушы да соққы кезінде ұшақтан лақтырылып, жерге құлап, қаза тапты. Әуе апатының негізгі себебі-экипаждың ГА-71 ҰКП талаптарын өрескел бұзуы, ол жоспарда және тапсырмада көзделмеген маршрут бойынша, ауа райы болжамынсыз, бортқа бөгде адамды алусыз, байланыссыз, қауіпсіз биіктіктен төмен ұшуды орындаусыз және көзбен шолып ұшу ережелеріне сәйкес келмейтін метеожағдайларда өз бетінше ұшып шығуында көрініс тапты.
Ырғыз әуежайы

Ырғыз әуежайы-Қазақстанның Ақтөбе облысы Ырғыз ауданындағы жергілікті әуе желілерінің әуежайы. Ырғыз әуеайлағы 4-класты, Ан-2, Ан-28, Л-410 және жеңіл ұшақтарды, сондай-ақ барлық түрдегі тікұшақтарды қабылдауға қабілетті. Әуежайдың ауданы 60 га. * 1990 жылдардың аяғында әуежай қараусыз қалды және содан бері авиациялық жұмыстарды жүргізу кезінде қону алаңы ретінде пайдаланылды. * 2011 жылы әуежай қалпына келтіріліп, жұмысын жалғастырды. 2011 жылғы қарашадан бастап аптасына екі рет Л — 410 ұшақтарында Ақтөбе-Ырғыз-Ақтөбе тұрақты авиарейсі Орындалатын болады. Қолданылуы Ауданы 61,6 гектар әуежайдың аумағында ұзындығы бір шақырым және ені 90 метр болатын екі ұшу-қону жолағы орналасқан. Вагондарда касса және шағын күту залы бар. Ырғыз бен Ақтөбе арасында "Аэро" әуекомпаниясына тиесілі Чехияда шығарылған L-410 маркалы екі 15 орындық ұшақ қатынайтын болады. Аптасына 2 рейс - дүйсенбі және сәрсенбі күндері орындалады. Жолаушының бір жаққа ұшу құны 16 мың теңгені құрайды. Алайда, облыстық бюджеттен берілетін субсидиялардың арқасында билет құны 3 мың теңгені құрайды. Ұшу уақыты - 1 сағат 15 минут, бұл "Батыс Еуропа-Батыс Қытай" жобасы аясында жаңадан салынған жолдағы автомобильмен салыстырғанда кемінде 3,5 есе жылдам. Салыстыру үшін: автобус билеті 1200 теңге, облыс орталығына такси - 2 мың теңге. "Ақтөбе-Ырғыз" - әлеуметтік авиарейс Дереккөздер
Балқаш әуежайы

Балқаш әуежайы — Қарағанды облысындағы Балқаш қаласының әуежайы. ИАТА: BHX. ИКАО: UAAH. Қолданылуы Балқаш әуежайы "Жезқазған Эйр" АҚ авиакомпаниясының филиалы болып табылады, оның 100% акциясы өз кезегінде "Қазақмыс" ЖШС-не тиесілі. Әуеайлақта әскери авиация — ұшу құрамын даярлау орталығы (Л-39 ұшақтары) орналасқан. Сондай-ақ, әуеайлақ аумағында парашютпен секіретін Балқаш авиациялық-спорт клубы орналасқан. Қарулы Күштердің қабылданған түрлері Ан-12, Ан-24, Ан-26, Ан-28, Ил-76, Л-410, Ту-134, Ту-154, Як-40, Як-42 және т.б. 3-4 класты ӘК түрлері, барлық типтегі тікұшақтар. Ұшу-қону жолағының жіктелу саны (PCN) 20/R/A/X/T. бұрын жер асты ұшу-қону жолағы да жұмыс істеген, бірақ кейін ол жабылды. Тарихы Балқаш әуежайы (Бертіс) өз қызметін 1933 жылы бастаған. Алғашқы бағыттар Балқаш — Алматы, Балқаш-Қарағанды, Балқаш — Омбы, Балқаш — Новосибирск болды (олар туралы жоғарыда айтылған). Кейінірек әуежай КСРО-ның көптеген қалаларына ондаған рейстер жіберді. 1990 жылдардың басынан бастап тұрақты рейстер орындалмады. 2007-2008 жылдары "Қазақмыс" ЖШС қаржылық қолдауы есебінен әуежайдың аэровокзалы мен ішінара ұшу-қону жолағына күрделі жөндеу жүргізілді. 2011 жылдың жазынан бастап тұрақты рейстер қайта басталды. 2012 жылдың қазан айына жиілігі аптасына 3 рет Жезқазған мен Қарағандыға ("Жезқазған Эйр"Әуекомпаниясы) рейстер орындалды. 2018-2019 жылдары ұшу-қону жолағын жөндеу бойынша барлық жұмыстарды толық аяқтау жоспарлануда. Бұл жағдайда әуежай кез-келген кластағы әуе рейстерін қабылдай алады. 2021 жылы Балқаш әуежайы мемлекет меншігіне берілді. Балқаш әуежайы жергілікті әкімдіктің коммуналдық меншігіне қабылданды. Берілген нысандардың қатарында аэровокзал ғимараты, рульдеу жолы және перрон бар. Толық жаңартудан кейін әуежай үлкен ұшақтарды қабылдай алады. «Қазақмыс» корпорациясы сараптама қорытындысы бар жобалық-сметалық құжаттаманы ұсынды. Ол бойынша қажетті сома анықталды. 2022 жылы республикалық бюджеттен қаражат бөлінеді деп жоспарлануда. Толық қайта іске қосылғаннан кейін Балқашқа 1-ші және 2-ші кластағы (Boeing, Airbus және басқалары) үлкен ұшақтар келе алады. Жөндеу кезінде әуежай штаттық режимде жұмыс істейтін болады. Қазіргі күйі Мамандардың айтуынша, әуежайды жаңартуға шамамен 4,5 миллиард теңге қажет. Егер тиісті қаржы бөлінсе, материалдық-техникалық базаны нығайтумен қатар білікті мамандарды да жұмысқа қабылдау жоспарда. Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігі Балқаш әуежайын дамыту жөніндегі жобаның 2023-2024 жылдарға арналған «Қуатты өңірлер – ел дамуының драйвері» ұлттық жобасына енгізуді қолдайды. Сондай-ақ Президенттің тапсырмасына сәйкес 2022 жылдың мамыр айынан бастап қазан айына дейін Балқаш қаласына аптасына 14 рейс жиілігімен Астана мен Алматыдан келетін әуе маршруттары субсидияланады. 2024 жылдан бастап Шымкент, Түркістан және Жезқазған қалаларынан Балқаш қаласына дейін маршруттар ашу көзделіп отыр. Сонымен бірге Астана мен Алматыдан орындалатын рейстер субсидияланады. Дереккөздер
(433) Эрос

(433) Эрос — Амурлар тобының астероиды. Жерге жақын астеродтардың ішінде алғаш ашылғаны болып келеді. Оны 1898 жылы 13 тамызда Карл Густав Витт Берлиндегі Урания обсерваториясында ашты. Ежелгі грек мифологиясындағы махаббат құдайы Эростың құрметіне орай аталды. Зерттелуі (433) Эрос ғарыш аппаратымен зерттелген алғашқы Жерге жақын астероид болып келеді. 1996 жылы НАСА бұл астероидқа NEAR Shoemaker ғарыш кемесін ұшырды. 2000 жылы ол Эростың орбитасын айнала бастап, астероидтардағы алғашқы жасандысерік болды. Ал 2001 жылдың 12 ақпанында астероидқа алғаш қону орын алды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (401—500) * Жақыннан зерттелген астероидтар мен кометалар тізімі
Елім-ай (футбол клубы, 2022)

Елім-ай — 2022 жылы құрылған қазақстандық футбол клубы. Базасы Семей қаласында. Өз алаңындағы ойындарын "Спартак" стадионында өткізеді. Қазіргі күнде Қазақстан бірінші лигасында ойнайды. Клуб 2016 жылы жабылған, 1994-2004 жылдары "Елім-ай" атанған "Спартак" клубының ізбасары емес. Құрамы сәуір 2023 Дереккөздер Сілтемелер * [https://fcelimai.kz/ Веб-сайт]
(424) Грация

(424) Грация — Негізгі белдеу тобының астероиды. Оны 1896 жылы 31 желтоқсанда Огюст Шарлуа Ницца обсерваториясында ашты. Грек мифтерінен белгілі болған қуаныш пен шаттық құдайларының құрметіне орай аталды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (401—500)
(951) Гаспра

(951) Гаспра — Негізгі белдеу тобының астероиды. Оны 1916 жылы 30 шілдеде Григорий Николаевич Неуймин Симеиз обсерваториясында ашты. Аспан денесі Қырымдағы Гаспра курорты құрметіне орай аталды. 1991 жылы астероидтың жанынан Галилео ғарыш кемесі ұшып, оның 57 фотографиясын Жерге жіберді. Сөйтіп (951) Гаспра жақыннан зерттелген алғашқы астероид болды. Дереккөздер Тағы қараңыз * Астероидтар тізімі (901—1000)
Кусаси (халық)

Кусаси (кусасе, кусанси, куса, кусан, кусси) — Африка халқы Гананың солтүстік-шығысында, сондай-ақ Буркина-Фасо және Того шекаралас аумақтарында тұрады. Халық саны шамамен 515 мың адамды құрайды. Моси, дагомба, нанкансе, талленси, мампруси, набдамдармен туыстас. Тілі Олар нигер-кордофан отбасының гур тобының кусале тілінде немесе кусал тілінде сөйлейді. Жазуы латын әліпбиіне негізделген (XX ғасырдан бастап). Діні Сенушілердің діни байланысы: дәстүрлі нанымдар, бір бөлігі сүнниттік мұсылмандар. Кәсібі Негізгі кәсібі – мал шаруашылығы және қолмен атқарылатын егіншілік (тары, құмай, күріш, жүгері, бұршақ дақылдары), аңшылық. Қолөнерден - ұсталық, керамика, тоқымашылық дамыған. Өмір салты Әлеуметтік ұйымның негізін көп балалы отбасылар мен патрилинейлік туыстар құрайды. Неке вирилокальды, көп әйел алу жиі кездеседі. Ата-баба, жер, жоғарғы рух венам, фетишизм, магия, бақсылық культтері сақталған. Жер культінің діни қызметкерлері мен көріпкелдер айтарлықтай ықпалға ие. Негізгі фольклорлық жанрлар - ертегілер, мақал-мәтелдер, әндер. Олар шағын ауыл қауымдастықтарында, шатыры конустық сабанмен жабылған, балшықпен сыланған дөңгелек ағаш үйлерде тұрады. Күнделікті киімдері - бөксені жауып тұратын кесінді маталар, мереке күндері ерлер қысқа жеңі бар ұзын жейделер, әйелдер мықындарына белбеу тағып, оған алжапқыш байлайды. Азық-түліктері негізінен өсімдік тектес тағамдар: бұқтырылған жарма және сүт өнімдері болып табылады. Дереккөздер
Жезқазған әуежайы

Жезқазған әуежайы — Ұлытау облысындағы Жезқазған қаласының халықаралық әуежайы. Тарихы 1949 жылдан бастап Жезқазған теміржол вокзалынан 1 шақырым жерде екі топырақ ҰҚЖ (18/36 және 10/28) бар ескі әуежай болды. Жаңбыр мен қардан кейін жолақтар жарамсыз болып, рейстер жиі тоқтайтын. 1971–1973 жылдары қазіргі әуежай салынды. 1985 жылы сағатына 200 жолаушыға қызмет көрсете алатын жаңа терминал ашылды. Алғашқы рейс 1973 жылы 13 шілдеде Ил-18 ұшағымен орындалды. 1970-жылдары Жезқазған біріккен әуе эскадрильясы (DOAE) құрылды. 1983 жылы L-410, 1995 жылы Ми-8 тікұшақтары енгізілді. 1996 жылы «Жезқазған Эйр» құрылды. 2004 жылдан бастап «Қазақмыс» ЖШС қолдауымен толық реконструкция жүргізілді. 2008 жылы халықаралық мәртебе берілді. ӘК қабылданатын түрлері Ан-12, Ан-24, Ан-26, Ил-76, Л-410, Ту-134, Ту-154, Яковлев Як-40, Яковлев Як-42, Bombardier CRJ 200, Bombardier Q400, Embraer EMB 120 Brasilia, Boeing 737 және барлық тікұшақтар. ҰҚЖ (PCN): 37/R/B/X/T. Авиакомпаниялар мен бағыттар Жолаушылар ағыны * 2015 — 29 518 адам * 2016 — 26 624 адам * 2025 - 30 015 адам Оқиғалар 1987 жылы 6 қаңтарда Ан-2Р ұшағы (борт: Аэрофлот CCCP-16075 рейсі) Жезқазғаннан пошта тасымалдай отырып, ауа райының қолайсыздығынан апатқа ұшырады. Экипаж визуалды бақылаудан айырылып, 680 м биіктікте қар жамылған рельефке соғылды. Командир оқиға орнында қаза тапты. Екінші ұшқыш кейін табылып, ауруханада қайтыс болды. Дереккөздер * http://www.kase.kz/files/emitters/ARAL/aralp_2016_rus.pdf * http://www.airdisaster.ru/database.php?id=567 * https://centrasia.org/newsA.php?st=1101950040 * https://www.zakon.kz/30857-v-zhezkazgane-zavershilas-rekonstrukcija.html * https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/vozdushnaya-gavan-zhezkazgana-nachinaet-jit-novoy-jiznyu-126095/ * https://aviation.kz/2021/02/02/zhazhaj-zhazhaj-zhezkazgan-ajport/ * https://online.zakon.kz/Document/?doc_id=30159290 – Жезқазған халықаралық әуежайына мәртебе беру туралы ҚР Үкіметінің 2008 жылғы қаулысы * https://ru.wikipedia.org/wiki/Авиапроисшествие_Ан-2_под_Жезказганом – 1987 жылғы Ан-2 апаты туралы орысша мақала
Павлодар әуежайы

Павлодар халықаралық әуежайы (ИАТА: PWQ, ИКАО: UASP) (қаз. Павлодар әуежайы, Halyqaralyq Pavlodar Áýejaıy), Павлодар қаласының халықаралық әуежайы деген атпен белгілі. Қала орталығынан оңтүстікке қарай 14 км жерде Павлодар облысында, Қазақстанда орналасқан. Павлодар облысындағы алғашқы ірі әуежай болып табылады. 2018 жылы әуежай 180 204 жолаушыға қызмет көрсетті және осы көрсеткіш бойынша қазақстандық әуежайлар арасында жолаушылар ағыны бойынша 12-ші орынды иеленді. "Airport Management Group" ҚТЖ құрылымымен басқарылады. Әуежай тарихы Павлодар әуежайы 1949 жылдан бері жұмыс істейді; 2003-2005 жылдары әуежай қайта жаңартылды. Жобаға сәйкес әуеайлақтың қолданыстағы жасанды жабындарын күшейту және кеңейту, сондай-ақ әуеайлақты ICAO I санаты бойынша жарық сигналдық жүйемен жарақтандыру және әуеайлақты электрмен жабдықтау жүйесін реконструкциялау бойынша жұмыстар орындалды. 2011 жылы "Павлодар" халықаралық әуежайы қайта жаңартылды. Қазіргі уақытта Алматыға, Астанаға, Мәскеуге, сондай-ақ жазғы кезеңде Минск пен Анталияға тұрақты рейстердің орындалуын қамтамасыз етеді. Әуежай қаламен автобус және такси маршруттарымен байланысты. ӘК қабылданатын түрлері Ан-12, Ан-24, Ан-26, Ан-28, Ан-72, Ан-74, Ил-76, Ил-86, Л-410, Ту-134, Ту-154, Як-40, Як-42, Airbus A319, Airbus A320, Airbus A321, Boeing 737, Boeing 757, Bombardier CRJ 100/200 және т.б. 3-4 сыныпты ӘК түрлері, барлық типтегі тікұшақтар. Әуе кемесінің максималды ұшу салмағы шектеусіз. ҰҚЖ (PCN) жіктеу саны 68/F/C/X/T. Баратын орындар мен тасымалдаушылар Жолаушылар ағыны * 2015 — 160 986 * 2016 — 177 050 Оқиғалар 1990 жылы 9 қыркүйекте ЯК-40 ұшағы стандартты емес қону кезінде ҰҚЖ-дан түсіп, басқа Як-40-қа құлады. Дереккөздер
Еркебұлан Сабырұлы Нұрғалиев

Еркебұлан Сабырұлы Нұрғалиев (12 қыркүйек 1993 жыл, Семей) — қазақстандық футболшы, "Елім-ай" клубының жартылай қорғаушысы. 2011 жылы Қазақстанның 19 жасқа дейінгі құрамасында ойнаған. Жүлделері Командалық ; «Спартак» Семей * 1 лигада 2-орын: 2013 ; «Алтай» * 1 лига жеңімпазы: 2016 Дереккөздер Сілтемелер * [https://footballfacts.ru/person/192700 Профилі]
Егор Иванович Азовский

Егор Иванович Азовский (10 ақпан 1985, ) — қазақстандық футболшы, қорғаушы, футбол жаттықтырушысы. Карьерасы 2008 жылы Қазақстан Ұлттық футбол құрамасында ойнаған. 2005 жылы 29 қаңтарда Жапонияға қарсы жолдастық ойында ұлттық құрама сапындағы тұңғыш ойынын өткізді. Бұл ойында Қазақстан 0:4 есебімен ұтылды. 2006-07 жылдары ЕУРО-2008 іріктеуінде бірнеше ойынға қатысты. 2008 жылы ӘЧ-2010 іріктеуінде бір ойынға қатысты, бұл ойын 2008 жылы 10 қыркүйекте Украинаға қарсы өтті. Бұл құрама сапындағы соңғы ойыны болатын. Отбасы Інісі Максим Азовский де футболшы, Қазақстан Ұлттық құрамасында ойнаған. Жетістіктері Командалық Астана * Қазақстан чемпионы: 2006. Қайсар * Қазақстан бірінші лигасының жеңімпазы: 2013. * Қазақстан бірінші лигасының күміс жүлдегері: 2010. Дереккөздер Сілтемелер * [https://footballfacts.ru/person/772 Профилі]
Хидэки Юкава

Хидэки Юкава (жап. 湯川 秀樹, 23 қаңтар 1907, Токио — 8 қыркүйек 1981, Киото) — жапон физик-теоретик. Өмірбаяны және кәсіби қызметі Геолог, университет профессоры отбасында дүниеге келген. Киото және Осака университеттерінде, сондай-ақ Америка Құрама Штаттарының ғылыми және білім беру орталықтарында ғылыми-зерттеу және оқыту жұмыстарын жүргізді. 1935 жылы ол электрон мен протонның массалары арасындағы аралық массасы бар жаңа типті элементар бөлшектердің болуы туралы гипотезаны ұсынды. 1940 жылдардың аяғында бұл гипотеза расталды, ал 1949 жылы Юкава мезондардың барын болжағаны және ядролық күштердің табиғатын теориялық зерттегені үшін физика бойынша Нобель сыйлығын алды. Нобель сыйлығын алған тұңғыш жапондық. Жапония ғылым академиясының мүшесі (1946), Папа ғылым академиясының мүшесі (1961), АҚШ Ұлттық ғылым академиясының шетелдік мүшесі (1949), Лондон корольдік қоғамының (1963) , КСРО ҒА (1966). Ол 1955 жылы Рассел — Эйнштейн манифестіне қол қойған ғалымдардың бірі болды. Ол жапон ғалымдары мен «Атом бомбасының салдары туралы Ақ кітаптың» авторларының тобын басқарды, онда Хиросима мен Нагасакидің қирауы «АҚШ қырғи-қабақ соғыстың альтарға әкелген құрбаны» деп аталды. Марапаттары * Жапония ғылым академиясының императорлық сыйлығы (1940) * Мәдениет ордені (1943) * Физика бойынша Нобель сыйлығы (1949) * (1951) * КСРО Ғылым академиясының М.В.Ломоносов атындағы Үлкен алтын медалі (1964) * Pour le Mérite (1967) * «Күншығыс» ордені (1977) Әдебиет * Юкава Х. Физика бойынша лекциялар. — М., Энергоиздат, 1981. — 128 б. Сондай-ақ, қараңыз * * Дереккөздер Сілтемелер * [http://nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1949/ Нобель комитетінің сайтынан ақпарат] 2012 жылдың 22 маусымында мұрағатталған. * [http://n-t.ru/nl/fz/yukawa.htm Юкава (Yukawa), Хидэки] 2006 жылы 16 ақпанда Wayback машинасында мұрағатталған // Нобель сыйлығының лауреаттары: Энциклопедия: М — Я. — М.: Прогресс, 1992. — С. 842—845. * Юкава Хидеки // Үлкен Совет энциклопедиясы: [30 т-та.] / б. ред. А.М.Прохоров. — 3-ші бас. — М.: Совет энциклопедиясы, 1969-1978 ж.
Кушиттер

Кушиттер — Шығыс және Солтүстік-Шығыс Африкадағы халықтар тобы. Олар Нубия шөлінің шығысында - Суданның солтүстік-шығысында, Мысырдың оңтүстік-шығысында, Эритреяның батысында, Сомалиде, Эфиопияда, Джибутиде, Кенияның солтүстік-шығысында және Танзанияның солтүстік-шығысында тұрады. Кушиттердің жалпы саны 2000 жылға дейінгі деректер бойынша 30 миллионнан астам адамды құрайды. Тілі Кушит тілдерінде сөйлейді. Негізінен әртүрлі кушит тілдері, кейбірі араб тілін, қазіргілер иврит және еуропалық тілдерді (иммиграция) және ніл-сахар тілдерін пайдаланады. Діні Негізінен сүнниттік мұсылмандар мен христиандар, кейбіреулері дәстүрлі діндердерді ұстанады. Тарихы Ең көне кушиттер қауымы біздің дәуірімізге дейінгі 9-8 мыңжылдықтарда қалыптасқан. Біздің дәуірімізге дейінгі 3-2 мыңжылдықтардың ортасында кушиттердің бір бөлігі ежелгі Египет өркениетімен байланысқа түсті. Біздің эрамызға дейінгі 3 мыңжылдықтың аяғында Нубияда Куш мемлекеті пайда болды (19 ғасырда оның атауы кушиттерге ауыстырылды), оның қалыптасуына кушиттер (агау мен бежа) қатысты. Біздің дәуірімізге дейінгі 1 - мыңжылдықта-біздің дәуіріміздің алғашқы ғасырларында Солтүстік және батыс Кушиттерге Мерое әсер етті, Кушиттердің бір бөлігіне Оңтүстік араб мәдениеті әсер етті, олардың тасымалдаушылары біздің эрамызға дейінгі 1-мыңжылдықтың ортасында Эфиопиядағы Тигре (Тиграй) үстіртіне қоныс аудара бастады. Кейінірек пайда болған Аксум патшалығы және оның мұрагері Эфиопия кушиттердің мәдени әлемінде басты орын алды. Кейбір кушиттік этностар ортағасырлық Нубия өркениетінің (беджа) және әсіресе исламның (беджа, афар, сомалилер, сидамо және омето т.б.) ықпалына ие болды. Кушиттер аксумиттер, гурагтар және ежелгі халықтардың, сонымен қатар судандық арабтардың бір бөлігі болып табылатын нубиялықтардың, бірқатар банту этникалық топтары мен Шығыс Африканың оңтүстік нилоттық халықтарының (оңтүстік кушит халықтары) этногенезіне қатысты. Кәсібі Кушиттерде ерте заманда-ақ шаруашылықтың үш негізгі түрі қалыптасты: көшпелі және жартылай көшпелі мал шаруашылығы (түйе және ұсақ мал), өзен аңғарлары мен тау етегінде – егістік немесе (оңтүстік Сомалиде) қолмен атқарылатын егіншілік, жағалауында - балық аулау және теңіз қолөнері. Өмір салты Тармақталған тайпалық құрылымдар тән, олардың негізінде патриархалдық отбасы, саяси бірлестіктің нысаны-жақында сұлтан басқарған тайпалар одағы. Тайпалық одақтар мен жекелеген тайпалардың одақтары "тектілігімен" ерекшеленеді (беджа — бишарин және хадендава, сомалилер — сомали және саб, афарларда — "қара қан" және "қызыл қан"тайпалары). Исламның саяси ықпалы ортағасырлық Беджа, Адаль және Аджуран патшалықтарының дәстүрлерімен үйлеседі. Дереккөздер
Қазақстан азаматының төлқұжаты

Қазақстан Республикасы азаматының төлқұжаты — халықаралық сапарларды жеңілдету үшін Қазақстан Республикасының азаматтарына беріледі. Әділет министрлігі 2009 жылғы 5 қаңтарда биометриялық төлқұжаттарды беруге кірісті. Сыртқы түрі Қазақстандық паспорттардың төменгі жағында "ПАСПОРТ" (қазақ тілінде) және "PASSPORT" (ағылшын тілінде) деген жазулары және мұқабаның алдыңғы жағының ортасында Қазақстан Республикасының елтаңбасы бар көгілдір түсті мұқабасы болады. Төлқұжатта 36 бет бар, оның ішінде 30 визалық бет, деректер/ақпарат беті және бақылау беті бар. Бірінші бетте келесі мазмұндағы екі тілдегі жазу бар: Паспорт Қазақстан Республикасының меншiгi болып табылады, ал оның иесi Қазақстан Республикасының қорғауында болады – Қазақша (Кирил қарпі) Pasport Qazaqstan Respýblıkasynyń menshigi bolyp tabylady, al onyń ıesi Qazaqstan Respýblıkasynyń qorǵaýynda bolady – Қазақша (Латын қарпі) This passport is the property of the Republic of Kazakhstan and its owner is under protection of the Republic of Kazakhstan – Ағылшынша Тарихы Қазақстан КСРО құрамында болған кезде кеңестік паспорттар берілді. Идентификациялық ақпарат бар бет Қазақстандық паспорт мынадай деректерді қамтиды: * Төлқұжат берушінің суреті * Түрі * Код (KAZ) * Төлқұжат нөмірі. * 1 Тегі * 2 деректер атаулары * 3 ұлты * 4 туған күні * 5 туған жері * 6 жынысы * 8 шығарылған күні * 9 жарамдылық мерзімі * 10 рұқсат берген орган Ақпараттық бет машинамен оқылатын аймақпен аяқталады. Тілдер Деректер беті / ақпараттық бет қазақ және ағылшын тілдерінде басылған. Жаңа биометриялық паспорттарда тек қазақ және ағылшын тілдерінде ақпарат болады. Тағы қараңыз * Қазақстан азаматтарына қойылатын визалық талаптар * Қазақстан азаматының жеке куәлігі Дереккөздер
Қазақстан азаматының жеке куәлігі

Қазақстан Республикасы азаматының жеке куәлігі — азаматтарға 16 жастан бастап және республика аумағында беріледі. Оның аумағында тұрақты тұратын Қазақстан Республикасының барлық азаматтарының жеке куәлігі болуға тиіс. Ол 1994 жылы КСРО Ішкі төлқұжатының орнына енгізілді. Куәлікте мыналар көрсетіледі: * Тегі * Аты * Әкесінің аты * Туған күні * Жеке сәйкестендіру нөмірі * Қолы * Ұлты (иесінің қалауы бойынша көрсетілмеуі мүмкін) * Куәлік нөмірі * Туған жері * Құжатты беру органы * Құжаттың қолданылу мерзімі Жеке куәлік 10 жыл жарамдылық мерзімімен беріледі және мерзімі өткеннен кейін өзгереді. Жаңа тұрғылықты жері бойынша тіркелген кезде қолданыстағы жеке куәліктің электрондық чипіне ақпарат қайта жазылады, ауыстыру жүргізілмейді. Шетелдік паспорттың орнына Қазақстан азаматтары Албанияға, Ресей Федерациясына (тек тікелей Қазақстаннан) және Қырғызстанға сапарлар кезінде жеке куәлікті пайдалана алады - тиісінше Ресей мен Қырғызстан азаматтары Қазақстанға ішкі құжаттар бойынша паспортсыз кіре алады. 2008 жылғы 26 маусымда 64 кб чипі бар жаңа үлгідегі жеке куәлік айналымға енгізілді. Бұл 85,72 x 54,03 миллиметрлік, тозуға төзімді көп қабатты материалдан жасалған дөңгелек бұрыштары бар смарт карта 2014 жылғы 1 желтоқсанда жаңартылған үлгідегі жеке куәлік айналымға енгізіледі; ҚР ІІМ баспасөз қызметінің хабарламасында хабарланғандай: Қазақстан Республикасы азаматының жаңа жеке куәлігінде дизайн ішінара өзгертілген, қара-ақ фото кескін түрлі-түсті болып ауыстырылған, түс гаммасы, құжаттың жарықтығы мен контрастылығы жақсартылған. Жеке куәлікті жалғандықтардан қорғаудың барлық дәрежелері сақталып қана қоймай, жаңа элементтермен толықтырылған. Сонымен, құжатты қорғаудың қосымша элементі енгізілді: жеке куәліктің алдыңғы жағының оң жағында құжат иесінің голографиялық бейнесі кішірейтілген түрде орналастырылған, бұл жалғандықтан қорғаудың ең жоғары дәрежесін білдіреді. Дереккөздер
Мирас Айтболатұлы Тұрлыбек

Мирас Айтболатұлы Тұрлыбек (17 шілде 2001 жыл, Павлодар, Қазақстан ) – қазақстандық футболшы, Ақсу клубының және Қазақстан жастар құрамасының шабуылшысы. Карьерасы Клубтық Павлодар футбол клубының тәрбиеленушісі. Футболдық мансабын 2018 жылы «Ертіс Ж» клубының құрамында бастады. 2021 жылы "Ақсуға" ауысты. Халықаралық 2021 жылы 12 қарашада Қазақстан жастар құрамасы сапында Шотландия жастар құрамасына қарсы ойында (1:2) тұңғыш ойынын өткізді. Жүлделері * Қазақстан бірінші лигасының жеңімпазы: 2021 *Қазақстан бірінші лигасының үздік мергені: 2021 (21 гол) Дереккөздер
УЕФА Чемпиондар лигасы 2023/24

УЕФА Чемпиондар лигасының 69-шы маусымы. Финалдық ойын 2024 жылы 1 маусымда Лондондағы "Уэмбли" стадионында өтті. "Реал Мадрид" клубы 15-ші рет турнир жеңімпазы атанды. Жарыс күнтізбесі Квалификация Бастапқы іріктеу кезеңі 2 раунд 3 раунд Чемпиондар жолы Негізгі жол 4 раунд Чемпиондар жолы Негізгі жол Плей-офф Чемпиондар жолы Негізгі жол Топтық турнир А тобы В тобы С тобы Д тобы Е тобы Ғ тобы G тобы Н тобы Плей-офф 1/8 финал 1/4 финал 1/2 финал Финал Сілтемелер * [https://www.uefa.com/uefachampionsleague/ Ресми сайты]
Футболдан Испания чемпионаты 2023/24

Футболдан Испания чемпионатының (; ресми атауы — Ла Лига 2023/24 93-ші жарысы. 20 команда сынға түсті. "Реал Мадрид" клубы 36-шы рет чемпион атанды. Турнир кестесі Статистика Мергендер } Юссеф Эн-Несири Сілтемелер * https://www.laliga.com/en-GB
Футболдан Испания суперкубогы 2022/23

Футболдан Испания суперкубогының 39-шы жарысы. Жартылай финал ---- ---- Финал Дереккөздер Сілтемелер *[https://twitter.com/rfef/status/1614729720255467525 ¡Man of the Match! Gavi ha sido elegido como el mejor jugador de la final de la Supercopa. ¡Muchas felicidades! Un trofeo que es posible gracias a Neom"]
Футболдан Қырғызстан кубогы 2022

Футболдан Қырғызстан кубогының 31-ші жарысы. 1 раунд 1/4 финал 1/2 финал Финал Сілтемелер * [https://www.transfermarkt.com/kirgisischer-pokal/gesamtspielplan/pokalwettbewerb/KGPO/saison_id/2021 Кубок Киргизстана на transfermarkt] * [https://www.rsssf.org/tablesk/kyrg2022.html#cup Кубок Киргизстана на rsssf]