kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Балдыберек (өзен)

Балдыберек – Арыс алабындағы өзен, Сайрамсу өзенінің сол жақ саласы. Сипаттамасы Түркістан облысы Төле би ауданы жерімен ағады. Балдыберек ауылы тұсында Үлкен Балдыберек және Кіші Балдыберек өзендерінің қосылуынан басталып, Тасарық ауылы тұсында Сайрамсуға құяды. Балдыберек өте тез ағынды өзен. Өзен жылдамдығы шамамен 10 км/сағ. Атауы Бұрынырақ таудан ағатын өзеннің жағасында ит тұмсығы өтпестей бұталар мен берек ағашы қалың болып өскен екен. Берек ағашына бал аралары балдарын жинап, ағаштың жапырақтарынан бал өзенге тамып тұрған дейді. Сондықтан өзеннің де, ауылдың да аты Балдыберек аталған. Өзенде бағасы құнды, табиғатта сирек кездесетін, аты қызыл кітапқа енген, ең дәмді жалғыз бақтақ балығы кездеседі. Жағасында Төңкеріс, Балдыберек, Қаратөбе ауылдары орналасқан. Дереккөздер
Тарғап (өзен)

Тарғап (Үлкенбұлақ) — Іле алабындағы өзен. Алматы облысы Жамбыл ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 44 шақырым. Сипаттамасы Географиясы Жетіжол жотасының етегінде Дегерес өзенінен бөлініп шығып, солтүстікке қарай ағады да, Мұса өзеніне (Қопа саласы) сол жағынан құяды. Су алабының ауданы 352 шаршы шақырым. Жаңбыр, қар суларымен толығады. Суы үнемі сағасына жете бермейді, жауын-шашын аз жылдары жаз мезгілінде Алматы-Тараз тас жолынан өте бере тартылып қалады да, қыс айларында қайта ағыс пайда болады. Жағалауы жайдақ, кең жайылып ағады. Жағалауы Жағасында Тарғап ауылы бар. Өзен ауылдың ішімен ағып өтеді. Дереккөздер
Самсы (өзен)

Самсы — Алматы облысы, Жамбыл ауданындағы өзен. Жиренайғыр өзенінің саласы. Ұзындығы 33 шақырым. Су алабының ауданы 178 шаршы шақырым Сипаттамасы Географиясы Жетіжол және Қастек жоталарына жақын жердегі Аққайнар аулы тұсында бірнеше арнаның тоғысқан жерінен бастау алады да, солтүстікке қарай ағады. Кейде Қарақастек өзенінің арнасы тасығанда суы Самсы өзенінің арнасына құйылады. Самсы аулының тұсында бірнеше тармақтарға бөлініп кетеді. Алматы-Тараз тас жолынан өткен соң Үлгілі аулына жете бере Жиренайғырға құяды. Өзен суы ауыл шаруашылығына пайдаланылады. Өзеннің ландшафты әдемі және туризмге қолайлы. Жағалауы Жағалауындағы елді мекендер: Аққайнар, Самсы. Салалары Ең ірі саласы — Ащыбұлақ. Дереккөздер Сілтемелер * [http://veters.kz/%D1%81%D0%B0%D0%BC%D1%81%D1%8B-%D1%84%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%8F-%D0%BE%D1%85%D0%BE%D1%82%D1%8B/ Самсы — Философия охоты]
Мұса (өзен)

Мұса өзені — Күрті алабындағы өзен. Қопа өзенінің сол жақ саласы. Алматы облысы Жамбыл ауданы жерімен ағады. Ұзындығы шамамен 15 км. Сипаттамасы Географиясы Алматы-Тараз тас жолының солтүстігіндегі, Тарғап ауылының солтүстік шығысындағы Қаратопырақ қыраттарының баурайындағы бұлақтардан бастау алып, солтүстікке қарай ағады. Саз ауылына жақын жерде Қопа өзеніне құяды. Су мол жылдары Қозыбасы тауынан аққан жылғалар келіп қосылады. Жағалауында елді мекен жоқ, бірнеше қыстақтар бар. Көктемде жауын-шашын суларымен және жер асты қайнарлармен толығады. Арнасы жаз айларында құрғап қалады. Ең ірі саласы — Тарғап өзені. Дереккөздер Сілтемелер * [https://satmaps.info/us/map.php?s100k&mapk-43-020 Топографиялық карта-43-020]
Ротилар

Ротилар (өз атауы: атахоре роте) — Индонезия аумағында тұратын халық. Жалпы саны 275 мың адам. Индонезияда 250 мың адам, сонымен қатар Шығыс Тиморда – 25 мың адам тұрады. Тілі Тілі - роти тілі, негізгі диалектілері: баа, билба, бокаи, рингоу, колбаффо, денгка, унаме, ти, терману. Индонезия тілдері кеңінен таралған. Діні Сенушілердің діни байланысы: католиктер. Кәсібі Олар қолмен атқарылатын егіншілікпен айналысады. Азық-түлік дақылдары – жүгері, тары, түйнек, күріш, тауарлы дақылдар – бұршақ, жержаңғақ, бұрыш, көкөністер, кофе, лонтар пальмасы, саго өндіреді. Ұсақ мал, шошқа, құс, бай ротилар - жылқы, буйвол ұстайды. Өзен жағалауларында балық аулаумен айналысады. Өру, керамика, тоқыма өнері дамыған. Көптеген ротилар әкімшілік аппаратта жұмыс істейді, ұсақ бөлшек саудамен айналысады. Тұрмыс салты Отбасы шағын, неке патрилокальды. Таулы аймақтарда ауылдық қауымдар мен христианға дейінгі нанымдар сақталған. Елді мекендері мен дәстүрлі баспаналары Дәстүрлі елді мекендері тау баурайында шоғырланып орналасқан, қабырғалармен қоршалған. Жаңа ауылдар түзу сызықты, тұрғын үйлері қаңқалы, тік бұрышты, төбесі биік болып келеді. Дәстүрлі киімдері Дәстүрлі киімдері — каин мен жейделер, белгілі бір пішіні бар сабан қалпақ. Ротиандықтардың дәстүрлі киімі - каин (ұзындығы 2,5 метрге дейін, белге оралған, тізеге немесе тобыққа дейін жететін шүберек), сондай-ақ белгілі бір пішіндегі жемпірлер мен жейделер және сабан қалпақ. Дәстүрлі тағамдары Азық-түлік - ащы дәмдеуіштер мен балық қосылған дәнді дақылдар мен түйнектер. Мереке күндері ет жейді. Дереккөздер
Истаравшан

Истаравшан (, , 2000 жылға дейін — Ура-Төбе, , ) — Тәжікстандағы қала, Соғды облысының екінші ең ірі қаласы, Истаравшан ауданының әкімшілік орталығы, Орталық Азиядағы ең көне сауда және қолөнер қалаларының бірі. Истаравшан халқының саны: 65 600 адам. Географиялық сипаттама Қала Түркістан жотасының солтүстік етегінде, Хожанттан оңтүстік-батысқа қарай 78 шақырым жерде, Тәжікстанның екі ірі қаласы Хожант пен Душанбені байланыстыратын негізгі жолдың бойында орналасқан. Солтүстігінде және батысында Өзбекстанмен, шығысында Қырғызстанмен шектесетін Истаравшан қаласының территориясы 1830 шаршы шақырымға созылып жатыр, ал халық саны 273,5 мың адам, азаматтарының басым бөлігі (76%) елдің шеткі ауылдарда тұрады. 2002 жылы Истаравшан қаланың 2500 жылдығын атап өтті. Әкімшілік бөлінісі Истаравшан қаласы құрамына Истаравшанның өзі және 10 джаомат кіреді. Тарихы Ғасырлар бойы Истаравшан өз атауын бірнеше рет өзгертті. Бұрын ол Уструшан, Курушкада, Кирополь, Уротеппа және Ура-Тюбе деп аталған. Қазіргі атауын 2000 жылдың қарашасында алған. Қаланың тарихы 2500 жылдан асады. 1954 жылы жүргізілген археологиялық қазба жұмыстары кезінде басқа олжалармен қатар қара тақтатас тақтасы табылды. Ғылыми зерттеулерге сәйкес, бұл артефакт 100 000 жылдан астам уақыт бұрын жасалған және ежелгі тас дәуіріне жатады. Дереккөздерге сәйкес, Бунжикат қазіргі қала аумағында біздің заманымызға дейінгі 6-4 ғасырлар аралығында болған. Бұл сауда мен қолөнер дамыған ежелгі аймақтың астанасы. Қала 1413 жылдан 1482 жылға дейін Уротеппа (Ура-Төбе) ретінде белгілі болған. XV ғасырдың аяғында қоныс Сұлтан Махмұд ханға тиесілі болды. XVIII ғасырдың екінші жартысы Ура-Төбенің тәуелсіздігін белгіледі. Экономикасы және инфрақұрылымы Бүгінде қала қолөнердің, әсіресе ағаш оюдың, қыш бұйымдарының және дәстүрлі былғары өндірісінің ірі орталықтарының бірі болып табылады. Бірнеше ғасырлар бойы Истаравшан көркем кесте тігудің үш орталығының бірі болды. Истаравшанда білім беру инфрақұрылымы кеңейіп, өнеркәсіп дамып келеді. Көрнекі жерлері Истаравшан өзінің ерекше этнографиялық мұражайымен әйгілі, оның экспонаттары реликттік шыран ағашының қуысында орналасқан. Жергілікті тұрғындар оны «ағаш бағы» деп атаған. 19 ғасырда ағашта бір уақытта 15 оқушы оқитын жергілікті мектеп болған. Кеңес өкіметінің келуімен ерекше ғимаратта май диірмені орналасқан. Дегенмен, реликттік ағаш және басқа да бірнеше ежелгі флора үлгілері кейінірек қоғамдық ұйымның қорғауына алынды. 2011 жылы онда мұражай ашылды. Фотосуреттер Дереккөздер
Куляб

Куляб, кейде Күләб (, ) — оңтүстік Тәжікстандағы қала, халық саны бойынша республикадағы төртінші қала, 2019 жылдың 1 қаңтарына халық саны 105 500 адамды құрайды. Географиялық сипаттама Куляб қаласы Пандж бассейнінің Яхсу өзенінің аңғарында, Хазратишох тау жотасының етегінде, Тәжікстанның астанасы Душанбеден 203 шақырым жерде орналасқан. Қаланың атауы тәжікше «Кулоба» сөзінен шыққан, яғни «көл суы» немесе «батпақты жер». Тарихы Эллинизм заманында қазіргі Күләб қаласы Грек-бактрия патшалығының құрамында болған еді. Кулябта б.з.б. 200-195 жылдарға жатқызылатын жазба табылды, онда Гелиодотос есімді грек патша I Евтидемге мен оның ұлы I Деметрий үшін Гестияға отты құрбандық үстелін арнағаны белгілі болды. Тарихшы Мұхаммед ибн Джәрир әт-Табари қаланың тұңғыш дерегін б.з.б. 737 жылына жатқызады, дегенмен қала бұдан әлдеқайда ертерек пайда болды деп саналады. Өзінің бүкіл тарихында Кулоб қазіргі тәжік тілінде Хатлан немесе Хатлон деген атаумен белгілі болды. XVI ғасырдан бастап Бұхара хандығының (XVIII ғасырдан бастап Бұхара әмірлігі) бір бөлігі, қала 1750 жылы Хатлон атауын Кулябқа өзгертті. Ресейдің Орта Азияны жаулап алуынан кейін КСРО құрамында Тәжік Кеңестік Социалистік Республикасы құрылды. 1929 жылы Куляб республикадағы ең ірі қалалардың біріне айналды. 1990 жылдардың басындағы Тәжікстандағы азамат соғысы кезінде қала Халық майданы жасақтарының негізгі базасы болған. Куляб ауданындағы Данғара ауылы Тәжікстанның 2-ші президенті Эмомали Рахмонның туған жері. 2006 жылы қыркүйекте Куляб өзінің 2700 жылдығын атап өтті. Әкімшілік бөлінісі Куляб қаласы құрамына Кулябтың өзі және 4 джаомат жатады. Экономикасы және инфрақұрылымы Мұнда аккумулятор зауыты, мақта тазалау зауыты, сүт зауыты, ет өңдеу зауыттары және нан зауыттары орналасқан. Олар сондай-ақ құрылыс материалдарын шығарады. Педагогикалық институт, театр, өлкетану мұражайы және Мирсаид Хамадони кесенесі (XIV-XVII ғасырлар) бар. Мұнда медициналық мекемелер желісі бар, оның ішінде 2000 жылдары пайдалануға берілген бірқатар заманауи нысандар — онкологиялық орталығы бар көп салалы аурухана, кардиология және офтальмология клиникалары, перзентхана, диагностикалық орталық, жедел жәрдем және жедел медициналық көмек стансасы бар. Дереккөздер
Савара (халық)

Савара (сора, саора, соура, сабара) — Үндістанның Орисса штатында тұратын халық. Шағын топтары Бихар, Мадхья-Прадеш және Махараштра штаттарында тұрады. Жалпы саны 340 мың адам. Саваралар Орталық Үнді тауларының ең ежелгі тұрғындарының бірі болып табылады, олар мунда тілінде сөйлейтін басқа халықтармен туыс. Тілі Тілі - савари тілі, мунда тілдерінің отбасына кіреді. Діні Дінге сенушілердің діни наным-сенімдері: дәстүрлі сенімдер. Кәсібі Негізгі кәсібі – қолмен атқарылатын егіншілік (құрғақ күріш, жүгері, тары, бұршақ дақылдары). Көптеген саваралар жалдамалы жұмыс істейді, соның ішінде ауыл шаруашылығында. Бұрын кең тараған аңшылық қосымша кәсіпке айналды. Өмір салты Руға бөліну (биринда) сақталды. Неке патрилокальды, көп әйел алушылық бар. Материалдық мәдениеті жағынан мундаларға жақын. Елді мекендері мен дәстүрлі баспаналары Елді мекендері – тайпалық бірлестіктері қоныстанған кварталдардан тұратын ауыл. Сызықтық орналасу тән. Бір бөлмелі, тастан салынған және сазбен сыланған, төбесі саманмен жабылған. Негізгі тұрғын үйден басқа, саваралар егістік алқаптарының жанында шағын тұрғын үй құрылымдары бар, олар онда егіс және егін жинау кезінде тұрады. Дәстүрлі киімдері Дәстүрлі киімдері: ер адамдар денеге оралған ұзын ақ мата доти киеді, ұзын белбеумен белдікпен байланады, оның ұштары артқы жағында салбырап тұрады. Әйелдер сари киеді. Әйелдер сонымен қатар моншақтармен, өсімдік талшықтарынан жасалған білезіктермен, металл қоңыраулармен безендірілген. Дереккөздер
Станислав Тиллих

Станислав Тиллих (, 1959 жылы 10 сәуірде туған, Нова-Веска ауылы, Реккельвиц коммуннасы, Жоғарға Лужица, Саксония еркін мемлекеті, Германия) — неміс саясаткері. Христиан-демократиялық одақтың мүшесі. 2015 жылдың 1 қарашасынан 2016 жылдың 1 қарашасына дейін Бундесрат төрағасы болды. Шығу тегі бойынша лузаттық серб, паншвиц-Кукауда тұрады. Өмірбаяны Баутцендегі Серб гимназиясында орта білім алған. 1977 жылы Тиллих Дрезден техникалық университетіне Құрылыс және жетек техникасы факультетіне оқуға түсті. 1984 жылы университетті бітіріп, тіркелген маман болды. 1987 жылдан 1989 жылға дейін Тиллих Каменц қаласының аудандық әкімшілігінің қызметкері болды, содан кейін кәсіпкер болды. 1987 жылы Станислав Тиллих Христиан-демократиялық одақ (ГДР) партиясына қосылып, 1990 жылы ел біріккеннен кейін Германияның Христиан-демократиялық одағының мүшесі болды. 1990 жылы Тиллих ГДР халық палатасының мүшесі болды және 1991-1994 жылдары еуропалық Парламентке бақылаушы ретінде берілді. 1994 жылы ол еуропалық халық партиясына қосылып, 1994-1999 жылдары қызмет еткен Еуропалық парламенттің депутаты болып сайланды. 1999 жылы Тиллих Саксония еркін мемлекетінің Үкіметіне жұмысқа орналасты. 1999 жылдан 2002 жылға дейін федералды және еуропалық істер жөніндегі мемлекеттік министр қызметін атқарды, содан кейін мемлекеттік министр және кеңсе басшысы болды. 2004 жылы мемлекеттік Қоршаған орта және ауыл шаруашылығы министрі болды. 2007 жылы Саксония қаржы министрі болды. 2008 жылы 14 сәуірде Георг Милбрадт Тиллихтің Саксония премьер-министрі ретіндегі мұрагері ретінде кандидатурасын ұсынды. 2008 жылы 28 мамырда Саксония ландтагы Тиллихті премьер-министр етіп сайлады. Осылайша ол Саксонияда мың жылдан астам лужиліктер-неміс қатар өмір сүргеніндегі алғашқы лужилік үкімет басшысы болды. 2017 жылы ГүА(Германия үшін альтернатива) партиясы 2017 жылғы сайлауда ХДО-ны озғанда ол жұмысынан кетті, оның орнына Майкл Кречмер премьер-министр атанды. Жеке өмірі Ана тілінен басқа, Тиллих неміс, чех және поляк тілдерінде еркін сөйлей алады. Оның әйелінде поляк жән лужиц тамырлары бар. Дереккөздер Сілтемелер * [http://www.bundesstiftung-aufarbeitung.de/wer-war-wer-in-der-ddr-%2363;-1424.html?ID=3542 Биография] * [https://www.bloomberg.com/apps/news?pid20601100&sida7OTk38IJDXw&refer=germany Bloomberg: German State Premier Milbradt Quits After SachsenLB]
Атамекен (Телжанов)

«Атамекен» — қазақ кескіндемешісі Қанапия Телжановтың 1958 жылы салған суреті. Тың игеру эпопеясына арналған бұл туынды қоңыр және сары-күрең түстерге бай, ал алқызыл мен алтын түстердің сирек үшкір жағылымдары шығармаға қарқынды сипат сыйлайды. Жыртылған жерге қарап, тоқтап қалған салт атты адам өз бабаларымен және табиғаттың өзімен сұхбат құрғандай етіп бейнеленген. Жарты қабырғаны тұтас алатын зор картинаның бергі бөлігі соқа жыртқан соқта да, оның арғы беті боз жусаны омыраулатқан киелі байтақ. Екі өркениеттің шекарасында тұрған кейіпкердің көзқарасындағы ұзақ ой көп мағына сыйдыра алатындай көрінеді. Қанапия Телжанов 1950-шы жылдары жаңа өнерді қалыптастыруға атсалысқан суретшілердің бірі еді. Оның шығармашылығына екпінділік, рухани тебіреніс, кейде романтизм де тән деуге болады. Сюжет жағын алсақ, ол өз замандастары сияқты социалистік реализм бағытында жұмыс істеді, сондықтан сол заманның көкейкесті тақырыптарын ол да суреттерінде айқындауға тырысқан. Алайда осы суретте ол жаттанды композициялық бейнелерге жүгіне бермей, тақырыпты ашу үшін драмалық сарын қосады. Өнертанушы Р. Ерғалиеваның айтуынша, Телжанов осы суретінде «орталықтың өктемдігі мен байырғы халықтың көзқарасындағы айырмашылығын жеткізе алды». Ал өнертанушы И. Рыбакованың пікірінше, мұнда табиғаттың таңы және адамның таңы романтикалық параллелизммен суреттеледі: «аспанның аясында салт аттының бейнесі жерден көтеріліп шыққандай болады, сол оятылған жердің өзіндей көне әрі пәрменді болып көрінеді». Жалпы, «Атамекен» бірден көпшіліктің көңілінен шығып, көрерменнен көрікті пікірлер алып жатты. Мәскеуде сол жылы ұйымдастырылған Қазақ КСР бейнелеу өнерінің көрмесінде де Телжановтың бұл шығармасы негізгі орынды иемденді. Мұндай орынға республика өнері жетістіктері арасында бүгінгі күнге дейін де ие. Дереккөздер Тағы қараңыз
Әнуар Әбітайұлы Ғалиев

Әнуар Әбітайұлы Ғалиев (10 тамыз 1959, Алматы, Қазақ КСР — 19 мамыр 2022, Алматы, Қазақстан) — кеңестік және қазақстандық тарихшы, этносемиолог. Тарих ғылымдарының докторы, профессор. Өмірбаяны 1959 жылы 10 тамызда Алматы қаласында қызметкерлер отбасында дүниеге келген. 1976 жылы Қазақ мемлекеттік университетінің тарих факультетіне түсіп, 1981 жылы бітірді. 1981–1984 жылдары Қостанай педагогикалық институтында стажер-зерттеуші және оқытушы болып жұмыс істеді. 1984–1992 жылдары тарих, археология және этнография институтында жұмыс істеді. Ш.Уәлиханов атындағы Қазақ КСР Ғылым академиясы зертханашыдан бастап аға ғылыми қызметкерге дейінгі академиялық өсудің барлық сатыларынан өтті. 1992–1998 жылдары ҚР ҒА Р.Б.Сүлейменов атындағы Шығыстану институтының Шығыс халықтарының мәдениет тарихы бөлімінің ғылыми хатшысы және меңгерушісі болды. 1998–2002 жылдары Қазақ мемлекеттік заң академиясы жанындағы Қыпшақтану орталығы директорының орынбасары болып жұмыс істеді. 2002 жылдан бастап Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Абылай хан атындағы Қазақ халықаралық қатынастар және әлем тілдері университеті, Қазақ еңбек және әлеуметтік қатынастар академиясының профессоры. 2022 жылы 19 мамырда ұзақ аурудан кейін қайтыс болды. Дереккөздер
Самаль (халық)

Самаль (өз атауы — а’а сама) - Филиппиндегі моро тобының халқы, Сулу архипелагының оңтүстік бөлігінде тұрады. Саны 320 мың адам. Малайзияда (Сабах провинциясында) 50 мыңға жуық адам тұрады. Тілі Олар бір — бірімен тығыз байланысты екі тілде сөйлейді - батыс сулу және ішкі сулу. Көпшілігі сулу тілін ана тілі деп санайды. Діні Дінге сенушілердің діни байланысы: сүнниттік мұсылмандар. Тарихы Олар Сулу аралына XIII-XIV ғасырларда Джохор аралынан қоныс аударса керек, жергілікті халық қысымына ұшырап, тек жағалау бойына қоныстануға мүмкіндік алды. Олар көп жағынан Сулу мәдениетін қабылдап, ассимиляцияға ұшыраған (кейде сулулармен біртұтас сулу-самал тобына бірігеді). Кәсібі Теңізшілер, құл саудагерлері, қарақшылар ретінде белгілі. Самальдардың ішінде бірнеше топтар ерекшеленеді: самал-лаут («теңіз самалы») – теңізшілер мен балықшылар, самал-талон (дихашылар), самал-гимба – егіншілер, т.б. Тәтті картоп, бұршақ, кокос және арека пальмалары, банандар, кофе, ананас өсіреді. Балық аулау желкенді қайықтармен жүзеге асырылады, ұлулар, трепанг, теңіз шөптері және басқа да теңіз өнімдері өндіріледі. Мал шаруашылығы да бар, буйволдар, жылқылар, ешкілер, құстар өсіріледі. Інжу мен маржан қабықтары өндіріледі. Қолөнер дамыды – металл өңдеу, ағашқа және інжу-маржанға ою, зергерлік бұйымдар, қайық жасау, тоқу, өру. Тұрмыс салты Самалдар қауымдастықта тұрады, көсемдер (дато) және дін қызметкерлері (имамдар) билікке ие. Отбасы моногамды ​​болып табылады. Неке – неолокалдық. Қалыңдық үшін төлем жасау дәстүрі сақталған. Ажырасуға рұқсат етіледі, бірақ балалар әкесінде қалады. Елді мекендері мен дәстүрлі баспаналары Дәстүрлі тұрғын үйі қадаларда орналасқан, бір бөлмелі, шағын верандалары бар. Дереккөздер
Нұрланбек Тұрғынбекұлы Шәкиев

Нұрланбек Тұрғынбекұлы Шәкиев — қырғызстандық саясаткер, мемлекеттік қайраткер, Жоғарғы Кеңестің VII шықырылымының депутаты және 2022 жылдан бастап Қырғыз Республикасы Жоғарғы Кеңесінің төрағасы. Шәкиев 2010–2011 жылдары аралығында Қырғызстан мәдениет және ақпарат министрі болған. Дереккөздер
Тасты (өзен, Торғай алабы)

Тасты – Торғай алабындағы өзен. Географиялық орны Қостанай облысы Арқалық қалалық әкімдігі және Аманкелді ауданы жерімен ағады. Бастауы Ақмола-Қостанай облыстарының шекарасына таяу жердегі Восточное ауылының шығыс жағында бірнеше ірілі-ұсақты бұлақтардың қосылауынан бастау алады. Арқалық – Есіл тас жолы мен темір жолын кесіп өтіп, батысқа қарай ағады. Жалдама ауылы тұсында Қарынсалды өзенімен бірігіп, Жалдама өзенін құрайды. Жағасында Восточное, Үштөбе, Мирное, Приреченское, Тасты елді мекендері орналасқан. Өзен бойында су қоймалары бар. Салалары Салалары онша көп емес, ең үлкені Ащытасты. Дереккөздер
Самбал

Самбал - Филиппиндегі халықтар тобы. Олар Лусон аралының батыс жағалауының орталық бөлігінде, негізінен Самбалес провинциясында тұрады. Саны 180 мың адам. Олар оңтүстікте тағалдармен, солтүстігінде илоктармен, батыста пангасинандармен ассимиляциялануда. Кейбір самбалдар қалаларда тұрады. Тілі Самбалдар аустронезиялық тілдер отбасының халықтарына жатады. Негізгі самбал тілдері - тина, болинао және ботолан. Олар әсіресе капампанган тіліне және тағал тілінің ежелгі формаларына өте жақын. Діні Діни бағыты — католицизм. Кәсібі Негізгі дәстүрлі кәсіптері қолмен атқарылатын егіншілік (күріш), балық аулау. Көкөністерді, кокос пальмаларын, абака, тамыр дақылдарын өсіреді. Карабао бұқалары мен үй құстары өсіріледі. Өсімдік талшықтарынан тоқу (жиһаз, бас киім), ағаш ою, керамика, теңіз қабығын жинау (зергерлік бұйымдар жасау), ертеде қайық жасау, сауда дамыған. Қазіргі самбалдар әртараптандырылған экономиканы басқарады, бірақ күріш негізгі дақыл болып қала береді. Қарқынды дамып келе жатқан өнеркәсіп (аяқ киім, тоқыма, кеме жасау). Тұрмыс салты Елді мекендері мен дәстүрлі баспаналары Дәстүрлі тұрғын үйлері төртбұрышты, бір бөлмелі, төбесі шөптермен немесе пальма жапырақтарымен жабылған. ХХ ғасырдың ортасынан бастап елді мекендердің кеңеюі, тұрғын үйдің көп бөлмелі болуы байқалады. Дәстүрлі киімдері Дәстүрлі ерлер киімі - тар шалбар мен көйлек, пальма жапырағынан жасалған конустық қалпақ, Әйелдер киімі — саронг, қысқа кофта, орамал. Қазір заманауи еуропалық киіммен ығыстырылған. Дәстүрлі тағамдары Дәстүрлі тағамдары – күріш, көкөністер, жеміс-жидек, мерекелік тағамдар құс етінен дайындалады. Дереккөздер
Джеймс Ганн

Кіші Джеймс Фрэнсис Ганн ( ; 5 тамыз 1966 ж.) — америкалық кинорежиссер, сценарист, актер, продюсер, жазушы және музыкант. Сценаристік мансабын 1990 жылдары «Тромео мен Джульетта» (1996), «Тезірек» (2000), «Скуби-Ду» (2002), оның жалғасы «Скуби-Ду 2: Бостандықтағы құбыжықтар» (2004) және 2004 жылғы «Өлілер таңы» фильмдеріне сценарий жазудан бастады. Содан кейін 2006 жылы өзінің алғашқы «Жабысқақ» фильмін түсіріп, режиссурамен айналыса бастады. Одан әрі «Бүкіл отбасы үшін порно» (2008-2009) сериалының, «Супер» суперқаһармандық фильмінің (2010) және «Галактика сақшылары» (2014) фильмінен бастап, «Галактика сақшылары» фильмдер сериясының режиссері және сценарийшісі болды. «Галактика сақшылары 2-бөлім» (2017) және «Галактика сақшылары 3-бөлім " (2023) MCU медиафраншизасының бір бөлігі болып табылады. 2022 жылы 1 қарашада Warner Bros. Discovery Ганнды Питер Сафранмен бірге DC Studios кинокомпаниясының тең дәрежелі төрағасы және тең дәрежелі бас директоры етіп тағайындады. Фильмография Библиография Марапаттар мен номинациялар Дереккөздер
Сангирлер

Сангирлер (өз атауы; сангирлер, сангихе) — Индонезиядағы Сангихе аралы мен Талауд аралының халқы. Жалпы саны 210 мың адамды құрайды. Тілі Тілі- сангир тілі. Индонезия тілі де кеңінен таралған. Жазуы латын әліпбиі негізіндегі жазу. Діні Сенушілердің діни байланысы: протестанттық христиандар (реформаторлар). Тарихы Сангирлердің ата-бабалары Сулавеси теңізі бассейнінің Сулу және Солтүстік Сулавеси аралдарының тұрғындарымен бірге аборигендік халықтардың бір тобына кірді. XVI ғасырда олар тернаттардың билігіне өтті, содан кейін Испания, Голландия жаулап алды, 1949 жылдан Индонезия құрамында. Кәсібі Негізгі кәсіптері - балық аулау және қолмен атқарылатын егіншілік (түйнек және тамыржемістілер, саго, банан), негізгі техникалық дақылдар — кокос және мускат жаңғағы. Орман шаруашылығы дамыған (ротан, қара ағаш дайындау), халықтың көпшілігі копра өндірісімен айналысады. Темір ұстасы, кеме жасау (оның ішінде қазіргі заманғы), металл өңдеу, ағаш ою дамыған. Өмір салты Елді мекендері мен дәстүрлі баспаналары Елді мекендерінің негізгі орталықтары жағалау аймақтарында орналасқан. Бұрын олардың үйлері төбешіктерге салынған болса, біртіндеп индонезиялық стильде салынған заманауи үйлермен алмастырылуда. Дәстүрлі киімдері Киімдері қазіргі заманғы еуропалық костюм, әйелдерде жалпы индонезиялық. Дәстүрлі тағамдары Негізгі тағамдары - көкөніс дәмдеуіштері бар пісірілген балық. Дереккөздер
Санзиу

Санзиу (сан йео нин) — Вьетнамның солтүстігіндегі халық, саны шамамен 146 мың адам. Тілі Тілі — санзиу тілі, вьетнам тілі де кең таралған. Діні Сенушілердің діни байланысы: дәстүрлі нанымдар, бір бөлігі буддистер, конфуцийлер. Кәсібі Санзиу XVII ғасырда солтүстіктен қоныс аударды. Дәстүрлі кәсібі - суармалы егіншілік (күріш, жүгері, түйнек дақылдары, жержаңғақ, күнжіт және т.б.). Бау-бақша дамыған. Буйвол, ешкі, шошқа, құс, жасанды тоғандарда балық өсіреді. Қолөнер дамыған - ұста, ағаш ұстасы, тоқу (оның ішінде бамбуктан), тоқымашылық. Тұрмыс салты Отбасы шағын. Туыстық қатынас патрилинейлік болып табылады. Неке көбінесе уақытша немесе тұрақты матрилокальды болады. Негізгі мерекелері – жаңа жыл, егін мейрамы т.б. Елді мекендері мен дәстүрлі баспаналары Елді мекендер шашыраңқы, таулардың етегінде немесе шағын төбелерде орналасқан, қоршаумен қоршалған. Тұрғын үйлері жер үсті, шатыры сабан немесе жабынқыш және кірпіш қабырғалары бар. Дәстүрлі киімдері Әйелдер киімі – тігілмеген белдемше, қысқа күртеше, көкірекше, кең түсті немесе ақ жібек белбеу, бас киім. Ерлер киімі вьетнамдықтарға жақын. Дәстүрлі тағамдары Негізгі тағамдары – күріш тағамдары (жарма, қайнатпа, сорпа) және көкөністер. Дереккөздер
Қор (ашытқы)

Қор — қымыз ашытқысының атауы. Қорды сақтаудың бірнеше тәсілі бар. Соның бірі күзгі қымыздан кептіріп сақтау тәсілі. Ол үшін ыдыстағы қымыз тұнған уақытта тұнбасын суынан бөліп алады. Тұнбаны шүберекке түйіп күннің көзіне кептіріп, қыс бойы сақтап қояды. Келесі жылы бие байланған шақта әлгі кептірілген ұнтақтың үстіне бие сүтін шақтап қосып, қымыз қорын қалпына келтіреді. Сонымен бірге, шақтап құйылған бие сүтіне ортан жілік, қазының қабырғасы сияқты сүйектер, айран, көже сияқты ашыған тағам түрлері де пайдаланылады. Бұлайша қорды қалпына келтіру кемінде үш-төрт күнді қажет етеді. Ал кейбір отбасылар қорды сақтамай бие байланған ауылдан дайын қор алады. Бие байланған күні бие сүтін ыдысқа құйып, оған ақтық байлап, жақын маңдағы биесі ерте байланған ауылдың біріне қор алуға барады. Қор алатын үйге ыдыстағы бие сүті мен ақтығын беріп, ыдысына қымыз құйғызып алып келеді. Қорды жуылып-тазаланып, ысталған күбі немесе сабаға құйып, оның үстінен бие сүтінен шақтап құйып жақсылап піседі. Осылайша алғашқы алынған қор мөлшерін көбейтіп алған соң, әр сауым сайын бие сүті құйылып пісіліп тұрады. Қымыз ашығаннан кейін ондағы қымыздың көбі басқа ыдысқа қопарылып алынып, түбінен келесі күнге жететіндей қор қалдырылады. Осылайша күнделікті қор алдын-ала қалдырылып қорабасы үзілмей сақталып отырылады. Егер де қымыз қорының мөлшері аз қалып қойса, келесі күні қымыз ашымай қалады. Дереккөздер
Ноғайты ауылдық округі

Ноғайты ауылдық округі – Маңғыстау облысы Бейнеу ауданында болған әкімшілік бірлік. 2016 жылы таратылып, Сам ауылдық округіне қосылған. Әкімшілік құрамы Құрамына Ноғайты ауылы кірген. Орталығы – Ноғайты ауылы болған. Халқы 2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 266 адамды құрады. Дереккөздер
Санталдар (халық)

Санталдар — Үндістандағы мунда тобының халқы (негізінен Бихар, Батыс Бенгалия және Орисса штаттары). Жалпы саны 6,5 миллион адам (2001, халық санағы). Олар сондай-ақ Бангладештің солтүстік-батысында (600 мың адам - ​​2015) және оңтүстік-шығыс Непалда (42,7 мың адам) тұрады. Тілі Тілі - сантали тілі, мунда тілдеріне жатады. Диалектілер: кармали, мале. Жазуы латын әліпбиі мен деванагариге негізделген. Батыс Бенгалияның көптеген санталдары бенгал тіліне ауысуда. Діні Діні бойынша - индуистар, олар да әртүрлі рухтарға (ормандарға, тауларға және т.б.) табынады, сиректеу -христиандар. Қоғамдық жүйеде алғашқы қауымдық қатынастардың қалдықтары сақталған. Кәсібі Негізгі дәстүрлі кәсібі – егіншілік (күріш, тары, жүгері, бұршақ дақылдары). Сиыр, буйвол, ешкі, шошқа, тауық өсіріледі. Аңшылық, балық аулау және терушілік өз маңызын сақтап қалды. Жыл сайынғы ұжымдық аңшылық рәсімі орындалады. Дәстүрлі қолөнер қыш, тоқу, тоқымашылық, ұсталық және т.б. Қалаларда маусымдық жұмыстар мен жалдамалы жұмыс дамыған. Көпшілігі плантацияларда, көмір шахталарында, Бихар мен Бенгалдағы зауыттарда және Калькутта портында жұмыс істейді. Өмір салты Санталдар тотемдік рулар (пари) және тектік (хуттар) болып бөлінуін сақтап қалды, тайпа көсемдері (нанктер) ықпалды болып саналады. Елді мекендері мен дәстүрлі баспаналары Ауылдары жазық жерлерде, өзен аңғарларында, қыраттардың етегінде орналасқан, түзу орналасқан. Орталықта староста үйі (манджхи), панчаят кеңесінің мәжіліс алаңы (кулиндруп), құрбандық шалатын орын бар. Үйлері верандалы, сал ағашынан жасалған, олардың арасында балшық пен көң қоспасы жағылған қамыс пен бамбук жақтауы бар. Қабырғалары әктеліп, көбінесе гүлді және геометриялық оюлармен безендірілген. Күріш сабанынан немесе жабынқыштан жасалған шатырлары бар. Тұрғын үйдің ортасындағы ошақт орналасқан. Әр үйде ата-баба рухына тағзым ететін арнайы орын (бхитар) бар. Дәстүрлі киімдері Әйелдер түрлі-түсті жиектері бар ақ түсті сари киеді, күмістен, жезден, түрлі-түсті шыныдан жасалған зергерлік бұйымдар пайдаланады. Татуировка кең таралған. Ерлер жамбасты жауып тұратын мата, дхоти, лунги, жейде, күрте, сәлде киеді. Дәстүрлі тағамдары Негізгі тағамдары – көкөніс дәмдеуіштері қосылған күріш пен тары бұқтырмасы. Сусындардан - күріш сырасы, Бенгалда - тодди (пальма шарабы). Соңғы уақытқа дейін сүтті тұтынуға тыйым салынған болатын. Басқа индустардан айырмашылығы, санталдар ет, оның ішінде шошқа етін жейді. Фольклоры Халық ауыз әдебиеті, оның ішінде би мен музыка дамыған. Билер сазды конустық барабанда ойнаумен сүйемелденеді, қуыс ағаш діңінен немесе асқабақтан жасалған барабандар, ағаш флейта, бір ішекті скрипка да белгілі. Сілтеме * Дереккөздер
Қосшы қалалық әкімдігі

Қосшы қалалық әкімдігі — Ақмола облысындағы әкімшілік-аумақтық бөлік. Географиялық орны Солтүстігінде Астана қаласымен, батысы мен оңтүстігінде Целиноград ауданымен шектеседі. Әкімшілік құрамы Қалалық әкімдікке Қосшы қаласы мен Тайтөбе ауылдық әкімдігі қарайды. Әкімшілік орталығы – Қосшы қаласы. Тарихы Қазақстан Республикасы Президентінің 2021 жылғы 26 шiлдедегi № 629 Жарлығымен Қосшы ауылының Целиноград ауданынан бөлініп, облыстық маңызы бар қала санатына жатқызылуына байланысты құрылды. Дереккөздер
Ирландия президенті

Ирландия президенті (, ) — Ирландия Республикасының мемлекеттік басшысы. Тарихы Ирландия конституциясы бойынша, нәтижесінде 1937 жылы 27 желтоқсанда британдық генерал-губернатордың орнына жаңа салтанатты президент лауазымы енгізілген. Алайда Ирландия республикаға айналмай, де-факто британдық монарх Ирдандия Еркін мемлекетінің (, ) басшысы болып қала берген. Президент шын мәнінде билікпен бөлінбеген еді. Тек қана 1948 жылдың 21 желтоқсанда қол қойылып, 1949 жылы 18 сәуірде заңдық күшінде енген бойынша ел ресми түрде Ирландия Республикасына (, ) айналды. Осы заңға сәйкес, бұрын монархқа тиесілі халықаралық және дипломатиялық функциялар Ирландия президентіне өтті, бұл оның мемлекет басшысы мәртебесін түпкілікті белгіледі. Достастықтың қолданыстағы ережелеріне сәйкес республиканы құру туралы декларация оның мүшелігін автоматты түрде тоқтатты. Конституциялық мәртебесі Ирландия президенті жалпыхалықтық жасырын дауыс беру арқылы 7 жыл мерзімге сайланады. Президент лауазымын атқарып жатқан немесе бұрын атқарған адам бұл лауазымға қайта сайлануға бір рет үміткер бола алады. Президенттік сайлау алдыңғысының өкілеттік мерзімі аяқталғанға дейін тура алпыс күн бұрын өтуі керек, бірақ президент қызметінен немесе отставкаға кеткен жағдайда, немесе ол қайтыс болған, тұрақты қабілетсіз болған жағдайдан кейін сайлау алпыс күн ішінде өтуі керек. Бұл мерзімнің ішінде мемлекетті (, ), және (, «Эрахтас») екі палатасының төрағаларынан тұратын басқарады. Егер президент лауазымына тек бір кандидат болса, сайлау жүргізілмей, ол автоматты түрде қызметіне өтеді. Тізім ImageSize = width:1250 height:auto barincrement:12 PlotArea = top:10 bottom:50 right:350 left:20 AlignBars = late DateFormat = yyyy Period = from:1937 till:2025 TimeAxis = orientation:horizontal ScaleMajor = unit:year increment:10 start:1937 Colors = id:in value:rgb(0.5,0.5,0.5) legend: тәуелсіз id:ff value:rgb(1,1,0.5) legend: ФианаФейл id:lp value:rgb(1,0.5,0) legend: лейборист Legend = columns:3 left:150 top:24 columnwidth:100 TextData = pos:(20,27) textcolor:black fontsize:M text:"тарих кезеңі:" BarData = barset:PM PlotData= width:5 align:left fontsize:S shift:(5,-4) anchor:till barset:PM from: 1938 till: 1945 color:in text:"Дуглас Хайд" fontsize:10 from: 1945 till: 1959 color:ff text:"Шон О’Келли" fontsize:10 from: 1959 till: 1973 color:ff text:"Имон де Валера" fontsize:10 from: 1973 till: 1974 color:ff text:"Эрскин Чайлдерс" fontsize:10 from: 1974 till: 1976 color:ff text:"Кэрролл О’Дэли" fontsize:10 from: 1976 till: 1990 color:ff text:"Патрик Хиллери" fontsize:10 from: 1990 till: 1997 color:in text:"Мэри Робинсон" fontsize:10 from: 1997 till: 2011 color:ff text:"Мэри Мак-Элис" fontsize:10 from: 2011 till: 2022 color:lp text:"Майкл Хиггинс" fontsize:10 Әдебиеттер * * * Дереккөздер ;Түсініктеме ;Сілтемелер Сыртқы сілтемелер * [https://www.worldstatesmen.org/Ireland.htm Ирландия басшыларының тізімі] ( [https://web.archive.org/web/20201124195758/https://www.worldstatesmen.org/Ireland.htm мұрағатталған копия 2020-11-24] )
Түркістан қалалық әкімдігі

Түркістан қалалық әкімдігі – Түркістан облысындағы әкімшілік бірлік. 1989 жылдан бастап облыстық бағыныстағы Түркістан қалалық кеңесі (Түркістан қаласы) болды. 1997 жылы таратылған Түркістан ауданының аумағы әкімшілік құрамына енді. Әкімшілік құрамы Құрамына Түркістан қаласы кіреді. Орталығы - Түркістан қаласы. Дереккөздер
Тараз қалалық әкімдігі

Тараз қалалық әкімдігі – Жамбыл облысындағы әкімшілік бірлік. Географиялық орны Солтүстік-батысында, батысында және оңтүстігінде Жамбыл ауданымен шектессе, солтүстік-шығысында Байзақ ауданымен шектеседі. Әкімшілік құрамы Құрамына Тараз қаласы кіреді. Орталығы - Тараз қаласы. Дереккөздер
Халид бин Халифа Әл Тани

Халид бин Халифа бин Абдул Азиз Аль Тани ( - Катарлық мемлекеттік және саяси саясаткер. 2020 жылдың 28 қаңтарынан бері Катар премьер-министрі және ішкі істер министрі. Мемлекетті басқаратын Аль Тани отбасының мүшесі.. Өмірбаяны 1968 жылы Дохада туылды. Білімін АҚШ-та алған. Сол жерде административті істер бойынша бакалавр дәрежесін алды. 2002 жылға дейін Qatar Liquefied Gas Company Limited компаниясының қызметкері болды. Одан кейін 2002-2006 жылдар аралығында Премьер-Министрдің бірінші орынбасары және Сыртқы істер министрі аппаратында жұмыс істеді. 2006 жылдың 11 шілдесінде ол Тамим бин Хамад Аль Тани Мұрагеріні кеңсесінің директорының жеке хатшысы болып тағайындалды. 2007 жылдың 9 қаңтарында ол Шейх Тамим кеңсесінің директоры болып тағайындалды. 2020 жылдың 28 қаңтары Абдулла бин Нассер бин Халифа Аль Тани шейхтің қызметтен кетуінен кейін премьер-министр болып тағайындалды. Дереккөздер
Петропавл қалалық әкімдігі

Петропавл қалалық әкімдігі – Солтүстік Қазақстан облысындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Петропавл қаласы кіреді. Орталығы - Петропавл қаласы. Халқы 2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 201446 адамды құрайды. Дереккөздер
Қостанай қалалық әкімдігі

Қостанай қалалық әкімдігі – Қостанай облысындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Қостанай қаласы кіреді. Орталығы - Қостанай қаласы. Халқы 2009 жылғы санақ қорытындысы бойынша округтегі халық саны 214961 адамды құрайды. Дереккөздер
Сантяй

Сантяй (өз атауы; каолан-санти, шантяй) — Вьетнамның солтүстік-шығысындағы тай тобының халқы. Сантяйлар субэтникалық топтарға бөлінеді: сантяй немесе санти және каолан. Шамамен 172 мың адамды құрайды. Сантяйлар Вьетнамға Қытайдың оңтүстігінен шамамен 400 жыл бұрын келген. Тілі Тілі - сантяй тілі. Каоландар каолан тілінде сөйлейді. Вьетнам тілі де кеңінен таралған. Діні Дәстүрлі нанымдар сақталған, бір бөлігі конфуцийлер, буддистер және даосистер. Кәсібі Негізгі кәсібі – суармалы егістік, негізінен күріш өсіру, мал шаруашылығы және балық аулау. Балықты шанышқымен, қармақпен ұстайды. Тұрмыс салты Отбасы шағын. Қоғамның әлеуметтік құрылымы патрилинейлік. Дәстүрлі нанымдар ата-баба культімен, аграрлық культтермен сипатталады. Елді мекендері мен дәстүрлі баспаналары Елді мекендер 20-30 үйден, өзен жағасында шашыраңқы орналасқан. Дәстүрлі қадалы үйлері, тай үйлеріне ұқсас, соңғы уақытта қадасыз үйлер кең таралған - төрт бұрышты шатыры бар ағаш үйлер. Үйдің сәулеті буйволының денесін бейнелейді. Сантьяйлар жаңа үй салынатын жерді, оның бағытын, салынған күні мен уақытын мұқият таңдайды. Дәстүрлі киімдері Әйелдер бүйірлерінде түрлі-түсті аппликациялары бар қара немесе қою көк халаттар, бай ою-өрнекті көкірекшелер, ұзын шалбар киіп, белбеу тағады. Ер адамдар тай киіміне көшті. Фольклоры Негізгі мереке - жаңа жыл. Сантяйлар лирикалық, тұрмыстық, жанрлық әндерге және би фольклорына бай. Сантяй халқының халық әндерінің мазмұндық байлығы олардың орындаушыларының импровизациялық, шығармашылық қабілетімен тығыз байланысты. Халық әндері – сантиай халқының рухани өмірінің ажырамас бөлігі. Олар жергілікті тұрғындарды жақындастырып, олардың Отанға, туған ауылына деген сүйіспеншілігін оятады. Дереккөздер
Сасактар

Сасактар — Индонезиядағы халық, Ломбок аралының орталық және шығыс бөліктерін мекендейді. Саны шамамен 3 миллион адам (2015). Тілі Олар австронезиялық отбасының батыс австронезия тобының сасак тілінде сөйлейді. Диалектілер: Сасак және Леконг. Діні Діні – ислам, көпшілігі сүнниттік мұсылмандар, бір бөлігі – индуистар. Оқшауланған жерлерде олар дәстүрлі нанымдарды сақтайды. Тарихы Сасактар XV-XVII ғасырдың ортасында Сумбава аралында билеушілерге (макассарларға) вассал болса, кейін XVII ғасырдың ортасынан XIX ғасырдың ортасына дейін Бали аралының билеушілеріне тәуелді болды. Сонымен бірге сасактардың өміріне Бали мәдениетінің кейбір ерекшеліктері енді. Ломбокты 1894 жылы Нидерланды басып алды. Сасактар Голландия билігіне қарсы бірнеше рет наразылық білдірді. Кәсібі Дәстүрлі кәсіптері – суармалы, террассалы егіншілік (күріш, көкөніс, жеміс-жидек, кокос пальмасы). Буйвол, ит өсіру, аңшылық, жағалауда балық аулау, терушілікпен айналысады. Қолөнерден – ыдыс-аяқ заттарын тоқу (әйелдер), тор тоқу, төсеніштер, ағаш ұстасы, ағаш ою (ерлер). Тұрмыс салты Ауыл қауымдастығы сақталған, капиталистік қатынастар дамуда. Отбасы шағын, неке патрилокальды, туыстық есеп патрилинейлік. Елді мекендері мен дәстүрлі баспаналары Ауылдары түзу орналасқан. Үйлері жер үсті, төртбұрышты, қаңқалы. Дәстүрлі киімдері Киімі – каин. Дәстүрлі тағамдары Азық-түлік негізінен өсімдікке тектес тағамдар. Дереккөздер
Питер Сафран

Питер Сафран (1965 жылы 22 қарашада дүниеге келген) — британ-америкалық кинопродюсер және менеджер. Қазіргі уақытта Джеймс Ганнмен бірге DC Studios компаниясының тең дәрежелі төрағасы және бас директоры қызметін атқарады. Жастық шағы Ұлыбританияда өскен Сафран Принстон университетін бітірген. Кейіннен Нью-Йорк университетінің заң мектебінде JD дәрежесін алды. Ол UTA ассистенті болмай тұрып Нью-Йоркте корпоративтік адвокат болып жұмыс істеді. Кино мансабы Ол Gold-Miller Co-да менеджер болып, 1998 жылға дейін сонда жұмыс істейді. Содан кейін 2003 жылы Brillstein-Grey Management президенті болып тағайындалғанға дейін бес жыл бойы Brillstein-Grey компаниясында менеджерлік етеді. Президент ретінде ол Брэд Питт, Дженнифер Энистон, Адам Сэндлер, Николас Кейдж және Кортени Кокс сияқты 200-ден астам клиенттері бар бөлімнің күнделікті қызметіне жауапты болды. 2006 жылы The Safran компаниясын ашу үшін Бриллштейн-Грэйден кетіп, барлық клиенттер тізімін өзімен бірге алып кетті. Шон Комбс, Адам Шэнкман, Дэвид Хайд Пирс, Дженнифер Лопес және Брук Шилдс сияқты жұлдыздардың менеджері болды. Соңғы бірнеше жылда Сафран Дуа ғаламының дамуына ат салысты. Warner Brothers компаниясымен жасаған келісімінің негізінде «Аквамен», «Шазам!», «Жанкештілер жасағы: Сынақ миссиясы» сияқты фильмдерге продюсерлік етті. 2022 жылдың қазан айында Питер Сафран мен Джеймс Ганн кино, теледидар және анимация жобаларын басқаратын DC Studios -тің тең дәрежелі төрағалары мен бас директорлары болып тағайындалды. Ганн шығармашылық аспектілермен айналысса, Сафран бөлімнің іскерлік жағын басқарады. Екеуі 2022 жылдың 1 қарашасында лауазымдарына кірісті. Фильмография Фильм Дереккөздер
Башқұртстан автономиясы

Башқұртстан (Кіші Башқұртстан,Автаномбы Башқұртстан. «Кіші Башқұртстан» атауын 1918 жылдың басында алды. Оның әскері, парламенті, үкіметі және мемлекеттік символдары болған. Республиканың билік органдары Парламент Автономды Башқұртстанның ең жоғарғы билік органы - Кіші құрылтай . Парламентке «халқына, діңге қарамастан 22 жасқа толған екі жынысқа да тиесілі адамдар» депутат болып сайланатын. Депутаттар 3 жылға сайланатын. Республиканың алдынғы парламентіне 22 адам(әр 100000 адамға 1 депутат) жалпы башқұрт құрылталайында сайланатын. Алдыңғы парламентке министрлермен мен үкіметті тағайындауға құқық берілді. Жасырын дауыс беру нәтижесінде Кесеқұрултайдың мүшелері болып: Юнус Бикбов (Төраға), Шагихайдар Ақшолпанов, Аллабирде Ягафаров, Саидгарей Дүкенов, Абдрахман Фахретдинов, Нұриагзам Тагиров, Гайнулла Гирфанов, Ахмет-Заки Валидов, Хажиахмет Рамеев, Мұса Смақов, Ғалиахмет сайланды Айтбаев, Хабибулла Ғабитов, ризаитдин фахретдинов, Шариф манатов, Сағит Мрявов, Харис Юмагулов, Жәңгір Әміров, Гумер Куватов, Ильдархан Мутин, Искандар Сұлтанов, Усман Тоқымбетов, Ғабдулла Идельбаев сайланды. Сондай — ақ, кіші құрылтайға Гани Абызов, Шәкір Қылысбаев, Ғабдулла Адигамов сайланды. Дереккөздер
Солтүстік Халмахер халықтары

Солтүстік Халмахер халықтары (өз атауы; галела, исам, кау, лода, макиан-луар, модолдар, саху, табару, тернаттар, тидорлар, тобело, тогутил т.б.) — Индонезияның шығысындағы халықтар тобы. Олар Халмахера аралының солтүстігінде және Моротай, Тернате, Тидор, Макиан аралдарын мекендейді. Саны – 237 мың адам. Тілі Олар солтүстік Халмахер тілдерінде сөйлейді, индонезия тілін де пайдаланады. Діні Дінге сенушілер: сүнниттік мұсылмандар, реформаторлық христиандар. Кәсібі Негізгі дәстүрлі кәсібі – қолмен атқарылатын егіншілік (негізінен тамыр және түйнек дақылдары, банан), саго өндіру, 20 ғасырға дейін аңшылық және терушілікпен айналысты. Өмір салты Солтүстік Халмахер халықтарының әлеуметтік құрылымдары әртүрлі: тернаттар мен макиан-луарлар арасындағы қазіргі типтегі дамыған таптық қоғамнан бастап, тогутилдер арасындағы қаңғыбас терушілердің жергілікті топтарына дейін. Солтүстік Халмахер халықтарының көпшілігінің әлеуметтік ұйымының негізін ауыл қауымдастығы құрайды. Дереккөздер
Седанг

Седанг - Вьетнамдағы халық. Зялай, Контум, Даклак, Куангнай, Биндин, Куангнгай провинцияларында тұрады. Саны-127 мың адам (1999 ж.).Олар үш топқа бөлінеді: седангтар, халанг және хазонг. Седанг құрамына олармен ассимиляцияланған ронгаоның бір бөлігі кіреді. Тілі Тілі – аустроазиялық тілдер отбасының мон-кхмер тармағының бахнар тобының седан тілі. Діні Дінге сенушілердің діни наным-сенімдері: дәстүрлі сенімдер. Кәсібі Негізгі кәсібі – егіншілік (күріш, тары, жүгері, маниок, тәтті картоп), мал шаруашылығы (буйвол, шошқа, піл, құс шаруашылығы), аңшылық, балық аулау, жабайы пілдерді қолға үйрету. Қолөнерден ұсталық, тоқымашылық, бамбуктан тоқу дамыған. Темір өндіру ерекше рөл атқарады. Тұрмыс салты Туыстық қатынас патрилинейлік, яғни әке жағынан, бірақ әйелдің қоғамдағы жағдайы жоғары. Патриархалдық құлдық белгілі болды. Дәстүрлі культтер - ата-бабалар рухына табыну. Су, от және т.б. мерекелерді өткізеді. Елді мекендері мен дәстүрлі баспаналары Олар көп балалы отбасыларда ұзын қадалы үйлерде тұрды. Әр ауылда қадалы, алты қырлы, шатыры бар ерлер үйі (ронг) бар. Дәстүрлі киімдері Киімнің негізі - денені жартылай жауып тұратын мата кесіндісі, өсімдік қабықтарынан жасалған киімдері белгілі. Киім негізі - белдік, әйелдерде сарафан түріндегі шапандар бар. Фольклоры Седанглардың халық әндерінің жанрлары өте алуан түрлі. Олардың ішінде ең танымалы - ұлдар мен қыздар арасындағы диалогтық ән. Бесік жырлары өте нәзік және үйлесімді, ең танымал музыкалық аспаптары - гонгтар. Жергілікті тұрғындар гонгтарды өз ұлтының белгісі деп санайды. Сілтеме * Дереккөздер
Түркістан автономиясының туы

Түркістан (Қоқанд) автономиясының туы (кейде Қоқанд автономиясы деп те атайды) – Түркістан автономиясының ресми символы болды. Бұл туды кейде шатасып, 1876 жылы жойылған Қоқан хандығының туы деп санайды. Бірақ оның бұл туға еш қатысы жоқ. 1917 жылдың қарашасынан 1918 жылдың ақпанына дейін қолданылды . Автономия туы 1917 жылы 25 қарашада (Юлиан күнтізбесі бойынша, кейбір дерекөздерде күн жаңа стильде айтылады – 8 желтоқсан) IV төтенше Бүкіл Түркістан өлкелік мұсылмандар съезінде бекітілді. 1917 жылы 27 (жаңа стиль бойынша – 10 желтоқсан) Түркістан « Демократиялық Федеративтік Ресей Республикасының құрамындағы автономды аумақ» болып жарияланды. Сол съезде Түркістан Уақытша халық сенаты мен автономияның Уақытша үкіметі сайланды.Түркішілдік лидерларының бірі болған Уақытша халық кеңесінің сыртқы байланыстар бөлімінің басқарушысы Мұстафа Шоқайдың ұсынысымен автономия туы бекітілді . Ту қызыл және көк түсті бірдей көлденең жолақтардан тұратын, ақ жарты ай мен бес бұрышты жұлдызы бар төртбұрышты панельден болды. Тудың көгілдір түсі Түркістан аумағы халқының негізгі бөлігінің түркі халықтарына тиесілілігін, қызыл түс жаңару мен революцияны білдіреді. Тудың бүкіл дизайн, қызыл, жарты ай және жұлдыз Түркішілдік лидерлары мысал мен қорған санайтын Түркия туының дизайнын қайталады . Одан кейінгі тулар Тағы қараңыз * Түркістан туы * Алаш автономиясының туы * Шығыс Түркістан туы Дереккөздер Сілтемелер * [http://www.vexillographia.ru/uzbekstn/turkstan.htm Өзбекстанның тулары: Түркістан]
Дала Қасқыры

Дала Қасқыры — фантастикалық кейіпкер, DC Comics әлемінде гі супер зұлым. Ол алғаш рет «Жаңа құдайлар» 1 №7 (ақпан 1972) деп аталатын комиксте пайда болды. Жазушы және суретші Джек Кирби жасаған. Кейіпкер - жаңа құдайлар нәсілінің өкілі, оның туған планетасы Апокалипс деп аталады. Дарксайдтың элитасы деп аталатын команданың мүшесі. Өмірбаяны Жаңа құдайлар нәсілінің өкілі Дала Қасқыры Хегграның інісі және Юксастің ағасы (Дарксайд деген атпен танымал). Ол Дарксайд элитасы деп аталатын команданың мүшесі. Ол Юга ханды Source Wall деп аталатын түрмеге жіберіп, Хеггра билікке көтерілгеннен кейін Апокалипсистің әскери күштерін басқарды. Қозғалыс үшін ол техникалық тұрғыдан Орион аппаратымен бір деңгейдегі ховербайк құрылғысын пайдаланады. Дала Қасқыры - бір кездері Суперменді өлтірген құбыжық Думсдей шабуылынан кейін аман қалған алғашқы құрбандардың бірі. 245000 жыл бұрын Дала Қасқыры Қирату Шебері және шағын топпен, Дарксейдті Билан 5 планетасына апарды. Бұл планетада Апокалипсис қаруына қажет табиғи материалдар бар болатын. Дарксейд пен Билан 5 планетасының ханшайымы арасындағы мәжбүрлі неке Думсдей шабуыл жасағанда аяқталады. Осы шабуылдың нәтижесінде Думсдей Қирату шеберін денесін бөлшектеп өлтіреді. Осы уақытта Дарксайд Дала қасқырының Омега сәулелерін пайдалану туралы өтінішін елемей, құбыжықпен қоян-қолтық ұрысқа кіріседі. Дала Қасқыры олардың әрекетінен планетамен ондағы барлық тіршілік иелерінің жойылып кеткенін көреді. Ол Дарксайдті қауіпсіз жерге телепортациялайды және онымен бұл іс туралы ешкімге айтудың қажеті жоқ деп келіседі. Думсдей де Апокалипсистің кемесі арқылы Билан 5 планетасынан кетеді. Комикстерден тыс Мультсериялдар * Дала Қасқыры 1996 жылдан 2000 жылға дейін «Супермен» анимациялық сериясында пайда болды, оны Шерман Ховард дыбыстады. Дала қасқыры «Апокалипсис» эпизодында пайда көрінді, ол парадемондар тобымен бірге Суперменді іздеу үшін Метрополиске шабуыл жасайды. * Дала Қасқырының Кори Бертон дыбыстаған нұсқасы «Әділет лигасы» анимациялық сериясында пайда болды. Оны «Ымырт» деп аталатын эпизодтан көруге болады. * Дала Қасқыры Кевин Майкл Ричардсон 2008 жылдан 2011 жылға дейін созылған «Бэтмен: Батыл және батыл» анимациялық сериясында пайда болады. Ол «Қос қылмыскер дуэлі» эпизодында Моңғолдың арена чемпионы ретінде көрінеді. Фильмдер * «Дала Қасқырының» баламалы нұсқасы «Әділет лигасы: құдайлар мен құбыжықтар» анимациялық фильмінде сөйлемейтін камео жасайды. * Дала Қасқыры Бэтмен Суперменге қарсы: Әділет таңы фильмінде криптондық кемеде голограмма ретінде эпизодтық көріністе көрінді. * Дала Қасқыры «Әділет лигасы» фильмінде пайда болды, онда оны Сиаран Хиндс дыбыстады. Фильмдегі басты антагонист. * Дала Қасқырының өзгертілген нұсқасы Әділет Лигасының режиссерлік нұсқасында пайда болады. Ол фильмде Дала Қасқыры - өзін Дарксайдтан құтқаруға тырысатын парадемондар армиясының қолбасшысы. Дереккөздер