kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Шытулы көлеңкелер (фильм)

"Шытулы көлеңкелер"(Dark Shadows ағылш.сы) -Тим Бертонның готикалық фильмі. Премьера 2012 жылдың 9 мамырында орындалды. Мазмұны Барнабас Коллинз - балық зауытының иесі, бай және азулы ақсүйек.Барлық қыздарға ұныйды.Бірақ ол Жозетту Дюпрэ қызға ғашық болады. Алайда үй шаруасындағы қызметші әйел Анжелика оны лағнаттап,қансорғышқа айналдырады. Кейіпкерлер *Джонни Депп- Барнабас Коллинз *Ева Грин- Анжелика Бушар[4] *Мишель Пфайффер- Элизабет Коллинз Стоддарт[5] *Джеки Эрл Хейли- Вилли Лумис[6] *Хлоя Морец- Кэролин Стоддард, член клана Коллинз[7] *Джонни Ли Миллер- Роджер Коллинз[8] *Белла Хиткот- Виктория Винтерс/Жозетта Дюпре[9] *Хелена Бонэм Картер-доктор Джулия Хоффман[10] *Гулливер Макграт-Дэвид Коллинз *Айвэн Кэй - Джошуа Коллинз *Кристофер Ли - Билл Маллой *Элис Купер- камео Тағы қараңыз * [http://darkshadowsmovie.warnerbros.com/ Официальный сайт фильма] * [http://www.darkshadows-movie.ru/ Официальный сайт фильма] *
S/2004 N 1

S/2004 N 1 Нептун ғаламшарының алтыншы және ең кіші табиғи серігі. Физикалық сипаттамасы S/2004 N 1 серігінің ені шамамен 19 километрді құрайды. Орбиталық сипаттамалар S/2004 N 1 Ларисса және Протея орбиталарының арасында орналасқан, үлкен жарты осінің орбитасы 105,3 мың км. құрайды. Нептунды 23 сағат аралығында айналып өтеді. Ашылуы S/2004 N 1 2004-2009 жылдары аралығында Хаббл ғарыштық телескобымен жасалған 150 фотографиялар арқылы Марк Шоуолтермен 2013 жылдың 1 шілдесінде ашылған. Серіктің ашылғаны туралы 2013 жылдың 15 шілдесінде жарияланды. Дереккөздер
Колумбия Ұлттық футбол құрамасы

Колумбия Ұлттық футбол құрама командасы Колумбияны халықаралық матчтар мен футболдан турнирлерде ұсынады. Елдегі футбол ұйымының негізгі басқарушысы Колумбия футбол федерациясының қол астында бақылауда болады. КОНМЕБОЛ мен ФИФА мүшесі. Тарихы Әлем чемпионаттарына бірнеше рет қатысқан. Алғаш 1962 жылы қатысып, КСРО, Югославия, Уругвай құрамаларымен бір топқа түсті. Топтан шыға алмады, бірақ екінші турда екі жыл бұрынғы Еуропа чемпиондары — КСРО құрамасынан 1:4 есебімен ұтылып жатып, екінші таймда Яшин қорғаған қақпаға үш гол соқты. Бұл чемпионатта колумбиялықтар осы камбэгімен ғана есте қалды. Арада 28 жыл өткен соң 1990 жылы Италияда өткен чемпионатта Карлос Вальдеррама секілді жарық жұлдызы бар Колумбия құрамасы алғашқы жеңісін тойлап, Біріккен Араб Әмірліктері құрамасын 2:0 есебімен ұтты. Ал соңғы турда болашақ чемпиондар ГФР құрамасымен тең ойнап, келесі сатыға өтті. 1/8 финалда Камерун құрамасынан 1:2 есебімен ұтылып қалды. 1994 жылғы чемпионатта футбол королі Пеленің өзі "Турнирдің басты фавориті Колумбия құрамасы" деген баға берді. Бірақ іріктеу турнирінде Аргентинаның өзін 5:0 есебімен ұтып кеткен колумбиялықтар АҚШ-та өткен чемпионатта алғашқы екі турда Румыния мен АҚШ құрамасынан ұтылып, жарысты жалғастырудан үмітін үзді. АҚШ-пен ойында өз қақпасына гол соғып алған Андрес Эскобарды еліне барған соң бұзақы топтар атып өлтірді. Қылмыскерлер әрбір атқан сайын "Гол! Гол!" деп кіжіне айғайлап тұрыпты. 1998 жылы топтық турнирде тек Тунис құрамасына ғана шамасы жетті - 1:0. Қалған екі қарсыласы Румыния мен Англиядан ұтылып, елдеріне қайтты. Бірақ үш жылдан соң тұңғыш рет Оңтүстік Америка кубогында топ жарды. Осы жеңіс 2003 жылғы Конфедерациялар Кубогына жолдама әперді. Конфедерациялар кубогында 4-орынға табан тіреді. 2014 жылғы әлем чемпионатында тұңғыш рет ширек финалға шықты. Құрама шабуылшысы Хамес Родригес алты гол соғып, чемпионаттың сұрмергені атанды. ӘЧ-2018 2018 жылғы әлем чемпионатында Жапония, Польша, Сенегал құрамаларымен соңғы топқа түсті. *19. 06. 2018. Колумбия-Жапония-1:2 *24. 06. 2018. Польша-Колумбия-0:3 *28. 06. 2018. Сенегал-Колумбия-0:1 1/8 финал * Англия-Колумбия-1:1, пенальтилер-4:3 Дереккөздер Сілтемелер * [http://www.colfutbol.org/ КФФ] * [http://www.fifa.com/associations/association=col/index.html Колумбия Ұлттық құрамасы ФИФА сайтында] * [http://www.rsssf.com/tablesc/col-intres.html RSSSF-тегі 1938 жылдан бастап матчтар мұрағаты] * [http://www.rsssf.com/miscellaneous/col-recintlp.html RSSSF-тегі құрама гвардияшысы мен үздік қақпашылар] * [http://www.rsssf.com/miscellaneous/col-coach-triv.html RSSSF-тегі 1938 жылдан бастап негізгі бапкерлер] * [http://kicker.com.ua/index.php/component/k2/item/219-colombia_wc1994 ӘЧ-1994-тегі Колумбия Ұлттық құрамасы]
Перу Ұлттық футбол құрамасы

Перу Ұлттық футбол құрама командасы — Перуды халықаралық матчтар мен футболдан турнирлерде ұсынады. Елдегі футбол ұйымының негізгі басқарушысы Перу футбол федерациясының қол астында бақылауда болады. Ол КОНМЕБОЛ мен ФИФА мүшесі болып табылады. Рекордшылары Ардагерлер # Роберто Паласиос (1992—2012) — 128 ойын, 19 гол # Эктор Чумпитас (1965—1981) — 105 ойын, 3 гол # Хорхе Сото (1992—2005) — 101 ойын, 9 гол Мергендер # Хосе Паоло Герреро (2004—) — 27 гол, 71 ойын #Теофило Кубильяс (1968—1982) — 26 гол, 81 ойын # Теодоро Фернандес (1935—1947) — 24 гол, 32 ойын # Клаудио Писарро (1999—) — 20 гол, 85 ойын # Нольберто Солано (1994—2009) — 20 гол, 95 ойын Жетістіктері * Оңтүстік Америка чемпионы (2): 1939, 1975 * Америка кубогының күміс жүлдегері (6): 1927, 1935, 1949, 1955, 2011, 2015 * Боливариан ойындарының чемпионы (6): 1938, 1947/48, 1961, 1973, 1985, 2001 (рекорд) * Әлем чемпионатының ширек финалы (2): 1970, 1978 ӘЧ-2018 іріктеуі ҚҰРЛЫҚАРАЛЫҚ ПЛЕЙ-ОФФ ӘЧ-2018 C тобы * 16 маусым. Перу — Дания — 0:1 * 21 маусым. Франция — Перу — 1:0 * 26 маусым. Аустралия — Перу — 0:2 Үш ұпаймен үшінші орында қалды Сілтемелер * [http://www.fpf.com.pe/ ПФФ] * [http://www.fifa.com/associations/association=per/index.html Перу Ұлттық құрамасы ФИФА сайтында]
Эквадор Ұлттық футбол құрамасы

Эквадор Ұлттық футбол құрама командасы — Эквадорды халықаралық матчтар мен футболдан турнирлерде ұсынады. Елдегі футбол ұйымының негізгі басқарушысы Эквадор футбол федерациясының қол астында бақылауда болады. Әлем чемпионаттарында Соңғы уақытта Эквадор Ұлтық құрамасы Венесуэла құрамасымен бірдей Оңтүстік Америкадағы ортанқол құрама команданың бірі. Алайда құрама командасы соңғы жылдары айтарлықтай күшейіп, алғаш рет 2002 жыл әлем чемпионатының финалдық турниріне қатысты. Хорватия, Мексика, Италия құрамаларымен бір топқа түсіп, әуелі италиялықтардан 0:2,сосын Мексикадан 1:2 есебімен ұтылып қалды. Соңғы турда күтпеген жерде Хорватияны 1:0 есебімен ұтып, әлем чемпионатындағы алғашқы жеңісін тойлады. Екінші рет Германиядағы әлем чемпионатына қатысып, алғашқы турда Польшаны ұтты — 2:0. Екінші турда тіпті таңғалдырды, Коста-Риканың 3:0 есебімен ойсырата ұтты. Солайша алғашқы екі турдан соң-ақ келесі саты жолдамасы мәселесін шешіп қойды. 1/8 финалда Англия құрамасынан жеңілді де үздік 16 құрама командалар тізіміне енді. Келесі әлем чемпионатына 2014 жылы қатысты. Бұл жолы Швейцариядан 1:2 есебімен ұтылып, келесі турда Гондурасты 2:1 есебімен ұтты. Бірақ соңғы турда Франциямен ойын 0:0 есебімен тең аяқталып, келесі сатыға өте алмады. Басқа турнирлерде Оңтүстік Америка кубогына 23 рет қатысқан (алғаш рет 1939 жылы). Тек екі рет қана жартылай финалға жете алған, 1959 және 1993 жылдары. Атақты ойыншылары * Алекс Агинага * Кристиан Бенитес * Антонио Валенсия * Улисес де ла Крус * Агустин Дельгадо * Иван Кавьедес * Фелипе Кайседо * Эдисон Мендес * Кристиан Нобоа * Альберто Спенсер * Карлос Тенорио * Иван Уртадо * Эдуардо Уртадо Сілтемелер * [http://www.ecuafutbol.org/ Эквадор футбол федерациясы] * [http://www.fifa.com/associations/association=ecu/index.html Эквадор Ұлттық құрамасы ФИФА сайтында]
Чили Ұлттық футбол құрамасы

Чили Ұлттық футбол құрама командасы — Чилиді халықаралық матчтар мен футболдан турнирлерде ұсынады. Елдегі футбол ұйымының негізгі басқарушысы Чили футбол федерациясының қол астында бақылауда болады. КОНМЕБОЛ мен ФИФА мүшесі. Тарихы Өз алаңындағы матчтарын ел астанасы Сантьягодағы Ұлттық стадионда өткізеді. Әлем чемпионатына алғаш рет 1930 жылы қатысқан. Одан соң 1950 жылы да қатысты, бірақ топтық турнирден өту тек 1962 жылы өз елдерінде ұйымдастырылған чемпионатта ғана бұйырыпты. Жартылай финалға дейін жетіп, Бразилиядан 2:4 есебімен ұтылып қалды. Бразилия құрамасымен мұнан соң үш рет әлем чемпионаттарының 1/8 финалында тоқайласты: 1998, 2010, 2014. Алғашқы екеуінде ойсырай ұтылса (1998 — 1:4, 2010 — 0:3), 2014 жылы соңғы минуттарға дейін айқасты. Негізгі және қосымша уақыт 1:1 есебімен тең аяқталып, пенальтилер сериясында Бразилияның бағы жанды. Оңтүстік Америка кубогында екі жыл қатарынан, 2015, 2016 жылы топ жарды. Қызығы сол, екі ретте де Аргентинаны пенальтилер сериясы арқылы тізе бүктірді. Жетістіктері *Әлем чемпионатының қола жүлдегері: 1962 *Конфедерациялар кубогынің финалисі: 2017 *Оңтүстік Америка чемпионы (2): 2015, 2016 *Оңтүстік Американың күміс жүлдегері (4): 1955, 1956, 1979, 1987 *Оңтүстік Американың қола жүлдегері (5): 1926, 1941, 1945, 1967, 1991 Ардагерлері 10 қазан 2017 жыл Әлем чемпионаттарындағы мергендері Дереккөздер Сілтемелер * [http://www.anfp.cl/ ЧФФ сайты] * [http://www.fifa.com/associations/association=chi/index.html Чили Ұлттық құрамасы ФИФА сайтында] * [http://www.rsssf.com/miscellaneous/chil-recintlp.html RSSSF-тегі Ұлттық құраманың гвардияшылары мен үздік қақпашылары]
Венесуэла Ұлттық футбол құрамасы

Венесуэла Ұлттық футбол құрама командасы — Венесуэланы халықаралық матчтар мен футболдан турнирлерде ұсынады. Елдегі футбол ұйымының негізгі басқарушысы Венесуэла футбол федерациясының қол астында бақылауда болады. Венесуэла — барлық Оңтүстік Америкадағы дәстүрлі футбол даму деңгейі ең төмен мемлекет. Венесуэла — әлем чемпионатының финалды кезеңіне ешқашан өтпеген КОНМЕБОЛ-ға кіретін жалғыз Ұлттық құрама. Жетістіктері *Оңтүстік Америка кубогының жартылай финалисі: 2011 Атақты ойыншылары *Хуан Аранго — 1999—2015, 128 (23) *Хосе Мануэль Рей — 1997—2011, 116 (11) *Хорхе Альберто Рохас — 1999—2009, 88 (2) *Мигель Меа Витали — 1999—2012, 84 (1) *Джанкарло Мальдонадо — 2003—2011, 65 (22) *Габриэль Хосе Урданета — 1996—2005, 76 (9) *Руберт Моран — 1996—2007, 62 (16) *Освальдо Вискаррондо — 2004—, 76 (8) *Томас Ринкон — 2008—, 75 (0) *Рафаэль Дудамель — 1993—2007, 56 (1) *Саломон Рондон — 2008—, 53 (18) *Хосе Луис Дольгетта — 1993—1997, 21 (6) Дереккөздер Сілтемелер * [http://www.federacionvenezolanadefutbol.org/ Венесуэла футбол фелерациясы] * [http://www.lavinotinto.com La Vinotinto] — Елдегі футбол туралы жаңалықтар. * [http://www.rsssf.com/miscellaneous/venez-recintlp.html Ұлттық құрама ойыншылары] (RSSSF-те) * [http://www.fifa.com/associations/association=ven/index.html Венесуэла Ұлттық құрамасы ФИФА сайтында]
Грачёвка (Солтүстік Қазақстан облысы)

Грачёвка — Солтүстік Қазақстан облысы Айыртау ауданы, Қазан ауылдық округі құрамында болған ауыл, 2014 жылы таратылған. Географиялық орны Аудан орталығы - Саумалкөл ауылынан батысқа қарай 34 км-дей жерде. Халқы 1999 жылы жергілікті тұрғындар саны 40 адам (22 ер адам және 18 әйел адам) болса, 2009 жылы тұрғындары болмады. Дереккөздер
Өрнек ауылдық округі

Өрнек ауылдық округі: * Өрнек ауылдық округі — Жамбыл облысы, Жамбыл ауданындағы әкімшілік бірлік. * Өрнек ауылдық округі — Жамбыл облысы Тұрар Рысқұлов ауданындағы әкімшілік бірлік. * Өрнек ауылдық округі — Қостанай облысы Қарабалық ауданындағы әкімшілік бірлік.
Су спорты түрлерінен әлем чемпионаты 2015

Су спорты түрлерінен әлем чемпионаты 2015 немесе FINA 16-шы әлем чемпионаты — Ресейлік Қазан қаласында 2015 жылдың 24 шілде - 9 тамыз күндері аралығында өтті. Жарыстар 6 спорт түрінен өткізілді: жүзу, синхронды жүзу, суға секіру, хай-дайвинг, ашық суда жүзу және су добы. Күнтізбе Ашылу салтанаты 2015 жылдың 24 шілде күні «Татнефть-Арена» мұз сарайында өтті, ал жабылу салтанаты сол жерде 9 шілде күні өткізілді. Әлем рекордтары Жүзу Ерлер Әйелдер Ашық суда жүзу Синхронды жүзу Суға секіру Жеке кезең Синхронды секірулер Хай-дайвинг Су добы Медальдық есеп Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://kazan2015.com/ Чемпионаттың ресми сайты]
Су спорты түрлерінен әлем чемпионаты 2017

Су спорты түрлерінен әлем чемпионаты 2017 немесе FINA 17-ші әлем чемпионаты — Мажарстанның Будапештте 2017 жылдың жазында өткізілді. Жарыстар 5 спорт түрінен өткізілді: жүзу, синхронды жүзу, суға секіру, ашық суда жүзу және су добы. Жүзу Ерлер Әйелдер Ашық суда жүзу Синхронды жүзу Суға секіру Жеке кезең Синхронды секірулер Хай-дайвинг Су добы Медальдық есеп Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.fina-budapest2017.com/en/home Чемпионаттың ресми сайты]
Су спорты түрлерінен әлем чемпионаты 2019

Су спорты түрлерінен әлем чемпионаты 2019 немесе FINA 18-ші әлем чемпионаты — Оңтүстік Кореяның Кванджу қаласында 2019 жылдың жазында өткізілді. Жарыстар 5 спорт түрінен өткізілді: жүзу, синхронды жүзу, суға секіру, ашық суда жүзу және су добы. Жүзу Ерлер Әйелдер Ашық суда жүзу Синхронды жүзу Суға секіру Жеке кезең Синхронды секірулер Хай-дайвинг Су добы Медальдық есеп Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [https://www.fina-gwangju2019.com/ Чемпионаттың ресми сайты]
Су спорты түрлерінен әлем чемпионаты 2021

Су спорты түрлерінен әлем чемпионаты 2021 немесе FINA 19-шы әлем чемпионаты Венгрияның астанасы Будапешт қаласында 2021 жылдың жазында өткізіледі. Жарыстар 5 спорт түрінен өткізіледі: жүзу, синхронды жүзу, суға секіру, ашық суда жүзу және су добы. Дереккөздер
Таулы Қарабақ Республикасы

Таулы Қарабақ Республикасы (; басқаша ресми атауы Арцах Республикасы, ) — Әзірбайжаннан бөлініп шығып, өз тәуелсіздігін жариялаған, бұрынғы мойындалмаған мемлекет. 1991 жылғы 2 қыркүйекте өз тәуелсіздігін жариялаған бұл республика 2023 жылы орын алған әскери қақтығыстардан кейін 2024 жылғы 1 қаңтарда Әзірбайжан құрамына қайта қосылды. Өкілдіктері 2023 жылғы ыдырауына дейін Таулы Қарабақ Республикасының шетелде өкілдіктері бар еді: * ** Потсдам – тұрақты өкілдік * ** Вашингтон – өкілдік, 1997 жылдың қарашасынан бастап * ** Ереван – тұрақты өкілдік * ** Сидней – тұрақты өкілдік * ** Бейрут – бүкіл Таяу Шығыстағы тұрақты өкілдік * ** Мәскеу – тұрақты өкілдік * ** Париж – тұрақты өкілдік Әкімшілік-аумақтық бөлінісі Ескертпелер Дереккөздер
Транснистрия

Транснистрия Молдован Республикасы (, ) – мойындалмаған мемлекет. Транснистрия территориясы Днестр өзені мен Молдованың Украинамен шекарасы арасында орналасқан. Тәуелсіздігін 1990 жылы жариялағаннан кейін, әсіресе Транснистрия соғысынан соң Транснитрия Молдов Республикасы (Приднестровье деп те аталады) болып басқарылып келеді. Молдова республикасы Транснистрияны мойындамай, оны елдің бір бөлігі ретінде, арнайы заңды мәртебесі бар автономиялық территория деп санайды.. Тұрғындар саны Халықтың ұлттық құрамы Елді мекендердің тұрғындар саны Әкімшілік-аумақтық бөлінісі Дереккөздер
Qazaqstan дауысы

Qazaqstan дауысы — «Qazaqstan» Ұлттық телеарнасында шығатын әлемнің 180 елінде көрсетілген әйгілі «The Voice» телешоуының қазақстандық нұсқасы. Түпнұсқасы 2010 жылы голландиялық RTL4 телеарнасында The Voice of Holland атауымен жарық көрген. Ережелер Қатысушылар тек дауысқа ғана сүйеніп бақ сынасады. Жүзден аса қатысушылардың ішінен 4 тәлімгер өз командасын жинайтын болады. Тыңдау сынағы кезінде жұлдызды әділ қазылар алқасының мүшелері қатысушылырдың өздерін көрмей-ақ оларға баға береді. Қорытындысында төрт топ алға суырылып шығатын болады. Ал финалға солардың ішінен тек төртеуі ғана өтеді. Жобаның жеңімпазы халықтың онлайн дауыс беруі арқылы анықталады. Үміткерлер "көрмей таңдау", "жекпе-жек", "жарға жығу" кезеңі бойынша сайысқа түседі. Тәлімгерлер Маусымдар Сыртқы сілтемелер *[https://qazaqstan.tv/projects/qazaqstan-dauysy/ Жобаның сайты]
КОНМЕБОЛ

КОНМЕБОЛ (, Оңтүстік Америка футбол конфедерациясы) — Оңтүстік Америкадағы футболды басқаратын ұйым. Кейде CSF аббревиатурасы қолданылады. 1916 жылдың 9 шілдесінде уругвайлық Эктор Гоместің арқасында негізі қаланды. Бірінші мүшелері болып Аргентина, Бразилия, Уругвай және Чили кірді. Олар Оңтүстік Америка, Буэнос-Айресте өткен алғашқы турнирде қатысу мүмкіндігін алды. Бұл турнир Аргентина тәуелсіздігін тойлауға арналды. Сәйкесінше сол турнирде КОНМЕБОЛ ұйымдастырылды. Кейінірек бұл турнир Американың бірінші кубогы атауын алды, ал біраз уақыттан кейін материктің басқа да мемлекеттері осы ұйымға қосылды. Бүгінгі таңда КОНМЕБОЛ ФИФА құрамына кіріп, аймақтағы футбол мен турнир ұйымының дамуын бақылайды. Ұйымның штаб-пәтері Луке, Парагвайда орналасқан. Президенті - Эухенио Фигередо болып табылады. Қауымдастық мүшелері Президенттері Турнирлері * Америка кубогы * Либертадорес кубогы * КОНМЕБОЛ кубогы (қазір өткізілмейді) * Меркосур кубогы (қазір өткізілмейді) *Рекопа *Оңтүстік Америка кубогы Дереккөздер Сілтемелер * [http://www.conmebol.com/ Ресми сайт]
Жөргенбай Сүйіндіков

Жөргенбай Сүйіндіков (1918 ж. Жезқазған облысы, Ұлытау ауданы, Мибұлақ ауылдық округі, Ақкеңсе ауылы - 2000 ж. Түркістан облысы Ордабасы ауданы) - Ұлы Отан соғысының ардагері, еңбек ардагері. Өмірбаяны 1938 - 1987 ж. аралығында Оңтүстік Қазақстан облысында партия ұйымының хатшысы, Бөген аудандық (қазіргі Ордабасы ауданы) мемлекеттік қауіпсіздендіру бөлімінің бастығы, компартия комитетінде шаруашылық меңгерушісі қызметтерін атқарды. Ұлы Отан соғысы жылдары II Беларусь және III Украина майданында болды. Ерен ерлігі үшін "Қызыл Жұлдыз" орденімен, "Ерлігі үшін", "Г.Жуков" медальдарымен, сонымен қатар Совет Одағының маршалы Солтүстік әскери топтың бас қолбасшысы К.Рокосовскийдың алғыс хатымен, ал еңбектегі жетістіктері үшін "Еңбектегі ерлігі үшін" медалімен, Одақтың, республиканың, облыстың әр түрлі дәрежедегі бірнеше Құрмет грамоталарымен наградталды. Жергілікті Советтердің бірнеше рет депутаты болып сайланды Дереккөздер
ФИФА құрамаларының рейтингі

ФИФА құрамаларының рейтингі (ресми атауы ) — ұлттық футбол құрамаларын саралау жүйесі. Бірінші рет 1993 жылы команданың даму өзгерісін бағалауға мұрсат беретін Ұлттық құрама команданың қазіргі уақыттағы күшінің салыстырмалы көрсеткіші ретінде енгізілген. Рейтингтегі ұпай саны Ұлттық құрама командасының соңғы төрт жылдағы ойындарына тәуелді болады. Команда неғұрлым олжалы ойнаса, соғұрлым рейтингтегі орны жоғарырақ болады. Әр ойнаған матч үшін командаларға ережелерге сәйкес ұпай сандары беріледі. 2006 жылдың шілдесінде Германиядағы әлем чемпионатынан кейін ұпай сандарын беру жүйесіне айтарлықтай өзгерістер енгізілді. Сілтемелер * [http://www.fifa.com/worldfootball/ranking/procedure/men.html Ресми парақша] * [http://www.fifa.com/worldfootball/ranking/lastranking/gender=m/fullranking.html Рейтинг-тізім]
Алматы-2

Алматы-2 — Алматы қаласында орналасқан Қазақстан темір жол вокзалы мен станциясы Сипаттамасы Вокзал фойесінде газет, дәріхана, кәдесый дүңгіршектері, пошта бөлімшесі, анықтамалық бюро орналасқан. Шығыс павильонында билеттерді алдын ала сату кассалары, мейрамхана, күту залы, Батыс павильонында жөнелту күні билеттерді сату кассалары, сақтау камералары бар. "Алматы 2" вокзалы күн сайын қызмет көрсетеді: жазда 3,5 - 4 мың адам, қыста 2,5-3 мың адам. Тарихы Верный қаласында осы ауданда зират орналасқан, ал Абылай хан даңғылы Старокладищенская көшесі деп аталған. 1921 жылы зират сел тасқынымен жойылды. Бастапқыда вокзал ғимараты Красногвардейское трактінде орналасқан, бірақ М.Тынышпаевтың ұсынысы бойынша вокзал бұрынғы ескі зират көшесіне көшірілді, ол үшін Алматы-1 және Алматы-2 станциялары арасында бір жолды қалалық теміржол желісі жүргізілді. Бүгінгі таңда бұл учаске Алматы-2 - Алматы-1 аралығы болып табылады және электрлендірілген. Алматы 2 станциясының теміржол вокзалының ғимараты 1936 жылы сәулетшілер А. П. Галкин мен М. Кудрявцевпен байланысты "Харьковтранспроект" типтік жобасы бойынша салына бастады. Құрылыс 1939 жылы аяқталды. 1977 жылы "Алмаатагипрогор" институты ғимаратты қайта жөндеуден өткізді: сол қанаты қосылды, интерьері өзгертілді; сыртқы қабырғалары мәрмәр плиткамен қапталған. 2012 жылы теміржол вокзалы ғимаратына күрделі жөндеу жүргізілді. 2020 жылы Алматы-2 вокзалын толық қайта құру жоспарлануда. Алматы-2 вокзалы Алматы-1 вокзалына қарағанда қала орталығына едәуір жақын орналасқан. Бірақ онда Алматы-1 вокзалына қарағанда жолаушылар пойыздары аз. Архитектура Ғимарат-конструктивистік элементтерді қолдана отырып, классицизмнің стильдік бағытында салынған 1930 жылдардағы сәулет ескерткіші. Құрылыс тұрғысынан симметриялы орталық ось бойымен орналасқан теміржол вокзалының негізгі кіреберісі монументалды порталмен ерекшеленеді. Есіктер олардың үстінде орналасқан витраждармен ерекшеленеді. Фризде, аркалы терезе саңылауының үстінде, Социалистік Еңбек көріністері бар рельеф орналасқан. Құрылымның іргетасы қоқыс, қабырғалары кірпіштен қаланған, сыланған, кейінірек мәрмәр плиталармен қапталған. Сәндік элементтер гипстен құйылған және қоланың жұқа қабатымен жабылған. Социалистік өмірдің рельефтері, сәндік элементтерді чех мүсіншісі Иван Вахек жасаған. Ескерткіш мәртебесі 1984 жылғы 26 қаңтарда Алматы қалалық халық депутаттары Кеңесінің атқару комитетінің № 2/35 "жергілікті маңызы бар Алматы тарихы мен мәдениетінің ескерткіштері туралы" шешімімен Алматы-2 теміржол вокзалының ғимараты сәулет және қала құрылысы ескерткіші болып танылды. Содан бері вокзал ғимараты мемлекеттің қорғауында болды, ресми мәртебесі "Алматы қаласының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізімінде" бекітілген. Вокзалдың қорғаныс аймағының ауданы сәулет ескерткіші ретінде 2014 жылы бекітілген. Вокзал маңындағы нысандар * Абылай хан ескерткіші * Қазақ көлік және коммуникация академиясы * Райымбек батыр станциясы Дереккөздер
Қараой ауылдық округі

* Қараой ауылдық округі – Ақтөбе облысы Ойыл ауданындағы әкімшілік бірлік. * Қараой ауылдық округі – Алматы облысы Балқаш ауданындағы әкімшілік бірлік. * Қараой ауылдық округі – Алматы облысы Іле ауданындағы әкімшілік бірлік. * Қараой ауылдық округі – Қарағанды облысы Нұра ауданындағы әкімшілік бірлік. * Қараой ауылдық округі – Жамбыл облысы Жамбыл ауданындағы әкімшілік бірлік.
Жиделі

Елді мекендер: * Жиделі – Алматы облысы Балқаш ауданындағы ауыл. * Жиделі – Жамбыл облысы Тараз қаласына қарасты болған таратылған ауыл. * Жиделі – Жамбыл облысы Шу ауданындағы ауыл. * Жиделі – Жетісу облысы Панфилов ауданындағы ауыл. * Жиделі – Түркістан облысы Келес ауданындағы ауыл. * Жиделі – Шығыс Қазақстан облысы Марқакөл ауданындағы ауыл. Өзендер: * Жиделі – Іле өзенінің оң тармағы. * Жиделі – Сырдария алабындағы өзен. * Жиделі – Сарысу алабындағы өзен. * Жиделі – Сырдария алабындағы өзен. Басқа мағыналар: * Жиделі көшесі (Астана) * Жиделі (құдық) * Жиделі (шығанақ) * Жиделі ауылдық округі (Алматы облысы) * Жиделі ауылдық округі (Түркістан облысы)
Жиделі (Тараз қалалық әкімдігі)

Жиделі — Жамбыл облысы Тараз қаласындағы ықшам аудан, бұрынғы ауыл. Бұрын ауылдық округ Жамбыл (Тараз) қаласын жеміс-жидекпен қамтамасыз етіп отырған. Содан "Жиделі" ауылы атанған. Географиялық орны Тараз қаласының оңтүстік-батыс шетінде орналасқан. Халқы Тұрғыны 0,1 мың адам (2009). Дереккөздер
Жалпақтөбе (ауыл)

Жалпақтөбе — Жамбыл облысы, Жамбыл ауданындағы ауыл, Полатқосшы ауылдық округі орталығы. Аты айтып тұрғандай жалпақ, әрі үлкен төбенің маңында орналасқан ауыл. Географиялық орны Аудан орталығы - Аса ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 28-дей жерде. Халқы Бұрынғы Дунгановка атауын жергілікті халық өздері атаған, себебі, Қытай императорынан қысым көрген Ме Дажове басқарған дүнген ұлтының өкілдері 1878 жылы Ферғана жазығы арқылы өткен. 20-25 отбасы Әулиеатаға жетеді. Дереккөздер
Жалпақтөбе

Жалпақтөбе сөзі мынадай мағыналардың бірін білдіруі мүмкін: * Жалпақтөбе (көне қала) – ортағасырлық қала орны. Түркістан облысы, Отырар ауданы, Шәуілдір ауылының солтүстік-батысына қарай, Отырартөбеден 10 км жерде орналасқан. * Жалпақтөбе (ауыл) - Жамбыл облысы, Жамбыл ауданы, Полатқосшы ауылдық округі құрамындағы ауыл.
Жамбыл (Жамбыл ауданы Жамбыл облысы)

Жамбыл — Жамбыл облысы Жамбыл ауданы, Көлқайнар ауылдық округі құрамындағы ауыл. Төкпе жырдың дүлдүлі Жамбыл Жабайұлының есімімен аталған. Географиялық орны Аудан орталығы - Аса ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 5 км-дей жерде. Халқы Дереккөздер
Жамбыл (Жамбыл ауданы, Алматы облысы)

Жамбыл — Алматы облысы Жамбыл ауданындағы ауыл, Жамбыл ауылдық округі орталығы. Географиялық орны Аудан орталығы - Ұзынағаш ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 12 км-дей жерде, Іле Алатауының батыс сілемдерінен басталатын Ұзынағаш өзені жағалауындағы боз, селеу, жусан өскен қоңыр, сұр қоңыр топырақты шөлейт белдемде орналасқан. Халқы Тарихы 1930-1936 жылдары "Ерназар" ұжымшарының, 1936 жылдан Жамбыл атындағы ұжымшардың, 1980 жылдан кеңшардың орталығы болды. 1997 жылдан оның негізінде өндірістік кооператив, 128 шаруа қожалығы құрылды. Инфрақұрылымы Жамбылда орта мектеп, фельдшер-акушерлік пункт, клуб, т.б. мекемелер бар. Тұрғындары басқа елді мекендермен автомобиль жолы арқылы қатынасады. Дереккөздер
Жамбыл (Қарасай ауданы)

Жамбыл — Алматы облысы Қарасай ауданындағы ауыл, Жамбыл ауылдық округі орталығы. Географиялық орны Аудан орталығы — Қаскелең қаласынан солтүстікке қарай 6 км-дей жерде, Қаскелең өзенінің оң жағалауы мен сол жағалауындағы боз, селеу, жусан өскен қызыл қоңыр топырақты шөлейтті белдемде орналасқан. Оң жағалау ауылдың ескі орталығы. Сол жағалау 2011 жылдан бастап салынған жаңа тұрғын үйлер. Халқы Тарихы мен әлеуметтік ахуалы Іргесі 1935 жылы Қазақ егіншілік ҒЗИ-ның бөлімшесі ретінде қаланды. 1997 жылдан оның негізінде өндірістік кооператив және шаруа қожалықтары жұмыс істейді. Ауыл тұрғындары егін және мал шаруашылығымен айналысады. Бірақ қалаға жақындығы үшін жайылымдық және егін егетін жер азайып келеді. Жаңадан келіп қоныстанушылар көп. Халықтың көбі қалаға барып келіп жұмыс жасайды. Инфрақұрылымы Орта мектеп, балабақша, бильярд салоны, медпункт, өте ескі Қазпочта ғимараты, ескі әкімдік ғимараты, шағын маркет сауда орындары, жол бойындағы кафелер т.б. бар. Ауылда электр жарығы, газ, су бар. Канализация жоқ. Қоқыстарды жинау, өңдеу қызметі жоқ. Сол себепті экологиялық ахуалы нашарлап кеткен. Инфрақұрылым нашар дамыған немесе өте ескірген. Әкімшілік ғимараты мен почта соғыстан бұрын салынған. Медпункт ескі, аурухана жоқ. Жамбыл Жабаев атындағы орта мектеп 1982 ж. салынған 3 қабатты ғимарат, оқитын балалардың саны 1063. балалардың саны жылдан жылға оралмандардың, басқа облыстардан көшіп келушілердің есебінен артып келеді, Жамбыл аулындағы барлық балалар бір мектепке сыймайды, сондықтан балалардың бір бөлігі басқа ауылдарға немесе қалаға барып оқиды. Орталық көшелерге ғана асфальт жол төселген. Басқа көшелеріне тек тас төселген. Ауылдан шыққан меценаттардың қаржысына 1000 адамдық "Мұса" мешіті салынған. Мешіт жанында медіресе салынған. "Мұса" мешіті ауылдың көркі саналады. Ауылдың ортасынан М-36 респубилкалық трассасы өтеді. Автотрасса бойында "Жаңа ауыл" рестораны, тамақтану орындары, бильярд залы, қонақүйлер, жанармай бекеттері бар. Ауылдың халқы 1990 жылдардың ортасынан бастап жылдам өсіп келеді. Оралмандарды көшіру бағдарламасымен және өз еркімен Өзбекстан, Қарақалпақстан елдерінен келген мигранттар көп. Алматы мен Қаскелең қалаларына жақын болғандықтан перспективасы бар жерлердің бірі саналады. Жер бағасы да қымбаттай түскен.] Дереккөздер
Жамбыл (Ақжайық ауданы)

Жамбыл — Батыс Қазақстан облысы, Ақжайық ауданындағы ауыл, Жамбыл ауылдық округі орталығы. Географиялық орны Аудан орталығы - Чапаев ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 44 км-дей жерде, Жайықтың Көшім тармағы бойындағы Дөңгелек бөгені жағалауындағы жусан аралас астық тұқымдас шөптесін өсімдіктер өскен шалғынды-қоңыр топырақты, құрғақ дала белдемінде орналасқан. Халқы 1999 жылы тұрғындар саны 675 адам (338 ер адам және 337 әйел адам) болса, 2009 жылы 309 адамды (155 ер адам және 154 әйел адам) құрады. 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 234 адамды (121 ер адам және 113 әйел адам) құрады. Тарихы Іргесі 1973 жылы Жамбыл атындағы асыл тұқымды жылқы өсіру кеңшары негізінде қаланды. Оның негізінде 1997 жылдан Жамбылда және оған қарасты Бітік, Үштөбе, Бұлан, Дөңгелек ауылдарында 13 шаруа қожалығы құрылған. Инфрақұрылымы 1 орта, 2 орталау және бастауыш мектептер, мәдениет үйі, 4 кітапхана бар. Дәрігерлік амбулатория және 3 фельдшерлік-акушерлік пункттер халық денсаулығына қызмет етеді. Тұрғындары елді мекендермен автомобиль жолы арқылы қатынасады. Ауыл көшелері * Абдулов көшесі * Бостандық көшесі * Жағалау көшесі * Жамбыл көшесі * Желтоқсан көшесі * Қазақстан көшесі * Тәуелсіздік көшесі Дереккөздер
Сүйінбай Аронұлының әдеби-ескерткіш мұражайы

Жамбыл ауданы)]] Ашылуы Атақты ақын Сүйінбай Аронұлының ғибратты ғұмырынан сыр шертетін Жамбыл ауданы, Қарақыстақ ауылындағы Сүйінбайдың әдеби-ескерткіш мұражайы – ақынды мәңгілік есте сақтап, оның шығармашылығы мен өмірін жас ұрпақ тәрбиесіне үлгі ету мақсатында, Алматы облысы әкімінің шешімімен Алматы облысы, Жамбыл ауданы, Қарақыстақ ауылында 1996 жылы 24 тамыз күні ашылды. Ашылу салтанатына еліміздің тұңғыш Президенті, Елбасымыз Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев өзі қатысып, лентасын қиды. ---- Қазіргі таңда өзіндік тарихы бар бұл музей - ғасырлар қойнауынан Сүйінбай ақынның өмірінен сыр шертетін асыл мұралар мекені. Оның қорында барлығы 775 жәдігер сақтаулы, оның 415-і негізгі қорда, 360-ы көмекші қорда сақтаулы. Мұражайды ашу ісі Сүйінбай Аронұлының шәкірті, ұлы ақын Жамбыл Жабаевтың 150 жылдық торқалы мерей тойымен тұспа – тұс келді. Толығырақ 1990 жылы мұражай құрылысы басталған алғашқы күннен бастап, оған қадағалаушы болып қызмет жасаған журналист, актёр, сазгер, Жамбыл ауданының, Алматы облысының Құрметті азаматы атақтарын алған, Қазақстан Республикасының Мәдениет Қайраткері Құрамысов Жолдасхан Аукенұлы болды. Ол 1945 жылы 25 мамырда Жамбыл ауданының Кастек ауылында дүниеге келген, 1996 жылы осы мұражайға директор болып бекітіліп, 2012 жылдың 16 мамыр айына дейін еңбек етіп келді. Қазіргі кезде зейнеткер. Мұражайда қызмет істей жүріп, көптеген «Менің пірім - Сүйінбай», «Бөрілі менің байрағым», «Ер Қарасай», «Райымбек – ұран Райымбек!», «Отаным, елім Қазақстан», «Нұраға», «Аспанда Димаш есімі», «Суықтөбе», «Майтөбе», «Ұлар әні», «Ей ұлар, сен де ұлар, мен де ұлар », «Еңлік гүл», «Қыран қанаты», « Жамбыл ата» тағы басқа көптеген патриоттық әндерін жазды. ---- Мұражайдың келбеті шығыстық үлгімен жасалған. Мұражай ауласына Сүйінбай ақынның мәрмәр тастан жасалған ескерткіш бюсті қойылған. Мұражайдың ішкі бөлігі екі үлкен зал мен фойеден құралған. Сүйінбай Аронұлының өмірі мен творчествосын ашатын мұражай бөлімдері #Сүйінбайдың балалық шағы #Ақын болып қалыптасуы #Сүйінбай өмір сүрген орта #Ақынның ата–тегі #Жақындары мен үрім-бұтағы #Творчествосын зерттеушілер Мұражайдың жұмысы сан қырлы. Атап айтар болсақ, телегей теңіз экспонаттарды ғылыми-танымдық талаптар тұрғысынан ұтымды жүйелеу, оны көпшіліктің талғамына сай ұсыну, зерделенген жәдігерлер негізінде басылымдар шығару елдегі, облыстағы атаулы күндер мен тарихи тұлғаларға арнап көрмелер жабдықтау, өлке тарихына қатысты мәдени шаралар өткізу, белгілі бір көрнекті тұлғалармен кездесулер ұйымдастыру, Алматы қаласындағы оқу ордаларының студенттеріне дәрістер оқу сияқты қызметтерді атқару арқылы халқымыздың асыл қазынасын болашақ ұрпаққа жеткізуді көздеуде. Бүгінгі күні мұражай директоры болып Садуақасова Аяужан қызмет атқаруда. Дереккөздер
Райымбек аудандық тарихи-өлкетану мұражайы

Құрылуы Мұражайдың орналасқан ғимараты 1933-1934 жылдары Кеген аудандық партия комитетінің бірінші хатшысы Жандосов Ораз Кәкімұлына салынған үй болатын Мұражай 1987 жылы алғашында тарихи-этнографиялық мұражай болып ашылды. Ал 2011 жылы 25 қаңтарда Алматы облысы әкімдігінің № 18 қаулысымен мұражайдың атауы «Райымбек аудандық тарихи өлкетану мұражайы» болып өзгерді. Мұражай директорлары #Бүйенбаева Тұрар (1977 - 1986 жылдары) # Турсынбаева Жамила (1986 - 2008 жылдары) # Тұрлыханов Серік (2008 жылдан бастап қазіргі уақытқа дейін) Мұражайда барлығы – 1856 музейлік маңызы бар заттар мен материалдар бар. Оның ішінде 1675 – негізгі қор, 181- ғылыми көмекші қорларға жатады. Мұражай қорын құрайтын экспонаттардың ішіндегі құнды заттарға қола дәуіріне жататын балбал тас, петроглифтер және О.Жандосовтың жеке заттары бар. Мұражайда экспозицияға арналған 4 бөлме бар. 1-бөлме Бұл бөлмеде О Жандосовтың кезіндегідей бұрынғы қалпы сақталған экспозициялық комплекс безендірілген. Олар, өзі қолданған тұрмыстық жиһаздары, киімдері және т.б. заттарды көруге болады. Сонымен қатар О. Жандосовтың өмірі мен қызметіне байланысты архивтік суреттер мен құжаттарын, «Жаңа мектеп» журналына жазған сауатсыздықты жою жөніндегі 1929 жылғы баяндамасын көруге болады. 2 - Табиғат бөлмесінде Райымбек ауданының құрылу тарихы мен территоиясының схема-картасы. Экспозициядағы экспонаттар: Жылдың төрт мезгіл көрінісі мен мамонттың тісінің бір бөлігі, азу тісі. Қызыл кітап мұқабасымен табиғат қорғауға арналған документтердің фотокөшірмелері. Райымбек ауданы тау төсіне орналасқан, табиғаты қатал, қысы ерте түсіп, көктемі кеш шығатын Жетісу өңіріндегі ерекше аудан. Соған қарамастан астықтың дәнді-дақылдың көп түрлері өседі. Ауданда өсірілетін дақыл түрлері мен аң құстардың қатырылған денелері қойылған экспозиция да қойылған. 3 -Этнографиялық бөлмеде Ауданындамыздағы көптеген тарихи архелогиялық ескерткіш орындарынан адамды жерлеу дәстүрінен көрініс. Б.э.д. 3-1 ғасырларда қыштан жасалған Жетісу үйсіндерінің ыдыс аяқтары, садақтың ұшы дән үккіш тас, батырлардың киетін сауыт -саймандары, садақ, найза, шоқпар, сақетер және т.б. Қазақ халқының батырлары мен билерінің фото көшірмелері ілінген. Қарқара көтерілісі туралы деректер #Қарқара жәрменкесінен табылған жез құмған, тігін мәшине. #Патшалық заманнан бергі Ресей ақшаларының тұпнұсқалары. #Жетісу өлкесіндегі ұлт-азаттық көтеріліс картасы. #Албан-бұғы тасы. Ұзақ батырдың қабірінің басына қойылған таңбалы тас қойылған. 4 бөлме 1917 жылдағы Кеңес Одағы орнаған кезден бастап Тәуелсіз Қазақстандағы аудан тарихына арналады 1917 жылдағы Кеңес одағы орнаған кезден бастап, Қазақстан егеменеді ел, тәуелсіз мемлекет болғанға дейінгі уақытты көрсететін бөлмесінде: Ұлы Отан соғысының ардагерлерінің суреттері мен орден медальдары, Социалистік сыйлығының, Еңбек Ерлерінің суреттері қойылған. Жалаулы селосынан табылған алтыннан жасалған бұйымдар әзіргі уақытта орталық мемлекеттік музейде сақтаулы, олардың фото көшірмелері аудандық музейде экспозицияға қойылған. Дереккөздер
Nakajima Ki-84 Hayate

4-ші нұсқа (жап.四式戦闘機 yon-shiki-sen-tou-ki) немесе «Хаятэ» (жап. 疾風 - боран,дауыл) - Жапон Императорлық армиясының жойқын ұшағы. Американдықтар арасында "Френк" деп аталған бұл жойқын ұшақ Екінші Дүниежүзілік соғысының ең үздік техникаларының қатарына кіреді. 1942 жылы "Nakajima" (Накадзима) фирмасымен құрастырылған. Жобаның бас авторы - Тору Кояма. 1943 жылдан бастап соғыстың соңына дейін, зауттардан 3470 Ki-84 шығарлыған болатын. Бұл ұшақ өзінің мықты қаруының, үлкен жылдамдығының арқасында американдық Р-47 және Р-51 сияқты ұшақтарымен қақтығыста өзін жеңіл сезінетін. Қорғаныс Бұл ұшақтың өз серіктестерінең негізгі айырмашылығы - қорғаныс дәрежесінің жоғары болуы. Техникаға жапон инженерлері сирек қолданатын болатпен жабдықталған орындық пен резеңкемен оратылған жанармай багі орнатылған(Бак тесілген кезде, резеңке тесікті бітейтін). Сонымен қатар, ұшақтың алдыңғы кабинасы 65-мм-лік броне-әйнекпен қорғалған. Қаруы Ki-84-тің фюзеляжінде 2х12,7-мм Но-103 пулеметі мен қанатының астында 20-мм Но-5 қаруы болған. Қанаттарында 250 кг бомбалар орнатуға мүмкіндік болған. Қозғалтқышы Ұшақта 18 цилиндірлік жұлдыз-ұқсас , қуаты 1800а.т. тең Накадзима На-45 (12 үлгі) қозғалтқышы болды. Кейінрек, қозғалтқыш 21 үлгіге ауыстырылды. Сонымен бірге, ұшақта Сумитомо Ре.32 - төртпластты автоматикалық винт болған. Қорытынды Соғыс барысында Ki-84 өзін мықты жойқын ұшақ ретінде көрсетті. Соған қарамастан, оған керекті материалдардың жетіспеушілігі ұшақтың сапасын төмендетті. Зауыттардың көп мөлшерде техника жасай алмауы және олардың көбінің жойылуы бұл ұшақтың толық потенциялын қолдануға мұрсат бермеді. Бірақ өзінің көптеген артықшылықтарының арқасында ұшақ соғыстың екінші жартысындағы ең үздік жойқын ұшақ деп мойындалды. Дереккөздер [http://www.airpages.ru/jp/ki84.shtml Екінші Дүниежүзілік Соғысындағы авиация туралы электронды энциклопедия www.airpages.ru]
Суринам

Суринам (, , ), ресми атауы Суринам Республикасы (, ) — Оңтүстік Американың солтүстік-шығысында орналасқан мемлекет. Суринам Гайанамен батыста, Француз Гвианасымен шығыста және Бразилиямен оңтүстікте шектеседі. Ал солтүстікте Атлант мұхитымен шайылады. Саяси құрылымы Суринам парламенттік республика болып саналады. Мемлекет және үкімет басшысы – президент. Ол парламентің бірыңғай шешімі бойынша 5 жылға сайланады. 2010 жылдың тамызында – Дези Баутерсе президент болып сайланды. Парламент – бір палаталы Мемлекеттік жиын. Депутат тұрғындардың шешімі бойынша 5 жылға сайланады. Жалпы депутаттар саны – 51. 2010 жылдың мамыр айындағы сайлаулардың қорытындысы: * Мега-комбинация (соның ішінде Ұлттық-демократиялық партия) – 23 депутат * Демократия мен даму үшін жаңа майдан – 14 депутат * А-комбинация – 7 депутат * Өрлеу үшін халықтық альянс – 6 депутат * Бірлік арқылы демократия мен даму үшін партия – 1 депутат Әкімшілік-аумақтық бөлінісі Тұрғындар Тұрғындар саны – 566 846 (шілде, 2013) Жылдық өсімі – 1,15 % Бала туы – 1000-ға 17,1 Өлімі – 1000-ға 6,15 Өмірдің орташа ұзақтығы – ерлерде – 69 жыл, әйелдерде – 74 жыл Иммунодефицитті вируспен жұқтыру (АИВ инфекциясы) – 1% (2009 жыл) Қала халқы – 69% (2010) Этнос құрамы Үнділер – 37 % Креолдар (негізінде мулаттар) – 31 % Явандар – 15 % Марондар – 10 % Үндістер – 2 % Қытайлықтар – 2 % Ақтар – 1 % Басқалар – 2 % Діңдер құрамы Индуистар – 27,4 % Протестанттар (көбі моравандар) – 25,2 % Католиктар – 22,8 % Мұсылмандар – 19,6 % Басқалар – 5 % Дереккөздер
UTC−3:00

(қараша-наурыз) Солтүстік жарты шарда (жазда (сәуір-қазан) — UTC-2) және UTC-3 зрнасы жазда (қараша-наурыз) Оңтүстік жарты шарда (қыста (сәуір-қазан) — UTC-4) ; көгілдірмен — UTC-3 зонасы мұхиттарда; ашық сарымен — UTC-3 зонасы жыл бойы; сарғылтпен — UTC-3 зонасы жазда (сәуір-қазан) Солтүстік жарты шарда және UTC-3 зонасы қыста (сәуір-қазан) Оңтүстік жарты шарда]] UTC−3 — уақыт белдеуі. Жыл бойына * Суринам * Француз Гвианасы ( Франция) * Бразилия: ** Солтүстік аймақ (Бразилия) (Шығыс бөлігі): *** Амапа *** Пара *** Токантинс ** Солтүстік-шығыс аймақ (Бразилия) (барлығы) * Аргентина (толығымен)
КОНКАКАФ

КОНКАКАФ — Солтүстік пен Орталық Америка және Кариб алабы мемлекеттерінің футбол конфедерациясы; аймақтағы мемлекеттердің фктбол құрылымдарын басқарып, бақылауда ұстайтын ұйым. Ұйымға аймақтағы мемлекеттерден басқа тағы да Оңтүстік Америкадағы үш мемлекет кіреді: Гайана, Суринам және Гвиана. Ұйым 1961 жылы құрылды. Ұйымға қарасты турнирлер * КОНКАКАФ Алтын кубогы * КОНКАКАФ жастар чемпионаты * КОНКАКАФ Алтын кубогы (әйелдер) * Орталық Америка кубогы * Орталық Америка клубтары кубогы * Кариб кубогы * КОНКАКАФ Чемпиондар Лигасы * КОНКАКАФ Гиганттары кубогы (қазір өткізілмейді) Ұйымға мүше құрамалар * Жұлдызшамен белгіленгендер ФИФА-ға мүше емес құрамалар * Жуан әріппен жазылғандар әлем чемпионатына қатысқандар. КОНКАКАФ құрамалары әлем чемпионаттарында * 1930 — Мексика, АҚШ * 1934 — АҚШ * 1938 — Куба * 1950 — Мексика, АҚШ * 1954 — Мексика * 1958 — Мексика * 1962 — Мексика * 1966 — Мексика * 1970 — Сальвадор, Мексика * 1974 — Гаити * 1978 — Мексика * 1982 — Сальвадор, Гондурас * 1986 — Канада, Мексика * 1990 — Коста-Рика, АҚШ * 1994 — Мексика, АҚШ * 1998 — Ямайка, Мексика, АҚШ * 2002 — Коста-Рика, Мексика, АҚШ * 2006 — Коста-Рика, Мексика, АҚШ, Тринидад және Тобаго * 2010 — Гондурас, Мексика, АҚШ * 2014 — Гондурас, Коста-Рика, Мексика, АҚШ * 2018 — Коста-Рика, Мексика, Панама Сілтемелер * [http://www.concacaf.com/ Ресми сайт]
Аккад

Аккад патшалығы Аккад патшалығы — семиттердің көне заманда Месопотамияда құрған алғашқы мемлекеті. Негізін біздің заманымыздан бұрын 2330 жылдар шамасында Аккад қаласының билеушісі Саргон І қалаған. Әуелі ол Киштің билеушісін талқандап, Аккад княздігін құрды. Одан кейін Умма патшасы Лугальзагесиге соққы беріп, Оңтүстік Месопотамияны жаулап алды. Саргон І-нің және оның ұрпақтарының тұсында семиттер билеген алғашқы мемлекет аумағы солтүстік және батыс (Жерорта теңізі) бағыттарында кеңи түсті. Аккад патшалығы құрылған кезден бастап шумер тілін аккад тілі ығыстырып шығарды. Халықтың дүниетанымында да біраз өзгерістер орын алды. Шумерліктер мен аккадтықтардың табынатын құдайлары “араласып” кетті. Бірақ мемлекет ұзақ өмір сүре алмады. Саргон І-нің кезінде-ақ жаулап алынған халықтар бірнеше рет көтеріліс жасады. Оның немересі Нарамсиннің тұсында (б.з.б. 2250 ж. ш.) ыдырай бастаған Аккад империясы көп ұзамай ұсақ мемлекеттерге бөлініп кетті. Біздің заманымыздан бұрын 2220 жылы Аккад қаласын гутилер басып алғаннан кейін, Оңтүстік Месопотамияның басты орталығы Вавилон болды. Тарихы Б.з.б. XXIV ғасырда Қосөзенде орталығы Аккад қаласы болған ірі мемлекет құрылды. Оның Шаруккин (Саргон) есімді патшасы Шумер жерін қосты. Сөйтіп, Шумер - Аккад патшалығын құрды. Қосөзен жері енді өзара қырқысу соғыстарын тоқтатып, бейбіт өмір сүруге мүмкіндік алды. Бұрын шағын мемлекеттердің әрқайсысы өздеріне лайық қажетті каналдарды өздері қазатын. Енді әрі үлкен, әрі ұзын каналдар жасалды. Бұл жер шаруашылығын кеңейтіп, одан көп өнім алуға көмектесті. Енді адамдардың көпшілігі егіншілікпен айналысты. Бұрын шағын қала мемлекеттер кезінде саудагерлердің бір қаладан екінші қалаға баруы қиын болса, енді олар бүкіл елді еркін аралай алды. Сөйтіп, сауда дамыды. Шаруккин біріккен Қосөзен халықтарынан қуатты әскери күш жасақтады. Сол күшпен Батыста "Күміс таулар" деп аталған Сирия жеріндегі тауларға дейін жорық жасады. Ол мықты патшалық билік орнатты. Оны, тіпті "әлемнің төр құбыласының билеушісі" деп те атады. Қосөзендегі ірі Аккад мемлекетінің гүлденуі Нарамсин атты билеушінің тұсында болды. Оның билігінің алғашқы жылында бірнеше қала- мемлекеттер көтеріліске шықты. Ол көтерілістерді басқан соң Нарамсин жаңа жерлерді жаулап алуға кірісті. Батыстағы Сирия жерін басып алып, Жерорта теңізіне дейін жетті. Солтүстікте Урарту жеріне дейін әскерін бастап алып барып, Тигрдың бойын тұтастай бағындырды. Оңтүстікке де жорықтар жасап, алыстағы Египетке жол ашты. Ол жақтан асыл тастар мен алтын алдырып тұрды. Шығысындағы Элам жеріне шабуылға шығып, оның билеушісімен келісімшарт жасады. Осылайша елдің төрт құбылысындағы ірі елдері өзіне бағынышты етті. Оның бұл әрекеті ел ішіндегі және көрші елдердегі беделін арттырды. Сыртқы елдермен сауда байланыстары күшейе түсті. Дереккөздер
Әзербайжан Ұлттық футбол құрамасы

Әзірбайжан Ұлттық футбол құрамасы Футболдан халықаралық матчтарда өнер көрсетіп жүрген Әзірбайжан құрамасы. 2014 жылғы ФИФАның белгіленген рейтингі бойынша 73-шы орында. ФИФА рейтингінде тіркелген рекорды 2007 жылдың желтоқсаны - 90 орын. Ең алғашқы ресми кездесуін Әзірбайжан құрамасы 1927 жылы Грузия құрамасына қарсы өткізді. Сол ойында 1-1 есебімен тең ойнады. Тарихы Әлем чемпионаты * ӘЧ 1998 — Іріктеу турнирі * ӘЧ 2002 — Іріктеу турнирі * ӘЧ 2006 — Іріктеу турнирі * ӘЧ 2010 — Іріктеу турнирі * ӘЧ 2014 — Іріктеу турнирі *ӘЧ 2018 — Іріктеу турнирі Еуропа чемпионаты *ЕЧ 1996 — Іріктеу турнирі *ЕЧ 2000 — Іріктеу турнирі *ЕЧ 2004 — Іріктеу турнир *ЕЧ 2008 — Іріктеу турнир *ЕЧ 2012 — Іріктеу турнир *ЕЧ 2016 — Іріктеу турнир *ЕЧ 2020 — Іріктеу турнир Дереккөздер Сiлтемелер * [http://affa.az/ Ресми сайты АФФА] * [http://www.rsssf.com/tablesa/azer-intres.html The Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation.]
Андорра Ұлттық футбол құрамасы

Андорра Ұлттық футбол құрамасы Футболдан халықаралық матчтарда өнер көрсетіп жүрген Андорра княздігі құрамасы. Тарихы Ең көп доп соққандар Дереккөздер Сiлтемелер * [http://www.fifa.com/associations/association=lux/index.html Андорра Ұлттық футбол құрама командасы ФИФА ресми сайтында]
Франция Ұлттық футбол құрамасы

Футболдан Франция ұлттық құрамасы — барлық халықаралық турнирлер мен матчтарды Франция мүддесін өкілдік ететін ұлттық құрама. Франция футбол федерациясымен басқарылады. 1904 жылдан бері ФИФА мүшесі, 1954 бері УЕФА мүшесі. Француздар осы екі ұйымның негізін салушылардың ішінде болды. Тарихы Футболдан әлем және Еуропа чемпионатының дамуына ең әуелі француздар елеулі үлес қосты. Жюль Риме әлем чемпионатының өткізілуне барын салып, 1930 жылғы турнирді ұйымдастырса, тағы бір тарихи тұлға Анри Делоне елуінші жылдардың ортасында еуропалық турнирдің өмірге келуіне көп әрекет жасады. Ал ұлттық құраманың өзі 1930 жылғы алғашқы бәсекеге қатысқан 13 құраманың бірі ғана емес, тұңғыш ойында алаңға шықты, оған қоса алғашқы голды осы құраманың өкілі соқты. Ол 1930 жылы 13 шілдеде Монтевидеодағы "Поситос" стадионында Мексиканың қақпасын дәл көздеген Люсьен Лоран болатын. Бұл матчта Франция құрамасы 4:1 есебімен жеңіске жетті. Бірақ кейінгі екі ойында ұтылып қалды да, жартылай финалға шыға алмады. Жалпы, екінші дүниежүзілік соғысқа дейін құрама оншалық жарқыраған жоқ. 50-жылдардың екінші жартысында Раймон Копа, Жюст Фонтен секілді футболшылар аренаға шыққан соң мықты ұжымдардың біріне айналды. 1958 жылғы чемпионатта Фонтен 13 гол соғып, әлемдік рекорд жасады. Құрама турнирде қола жүлдені иемденді. Арада екі жыл өткен соң Еуропа чемпионатында да қола жүлдегер атанды. Осы табыстардан соң сексенінші жылдарға дейін құрама көлеңкеде қалды. Мишел Платини, Жан Тигана, Жан Фернандес, Ален Жиресс секілді футбошылармен күшейтіліп, 1984 жылы Еуропа чемпионы атанды. Оған дейін де 1982 жылы керемет ойын көрсетіп, жартылай финалға жеткен болатын. 1986 жылғы әлем чемпионатында қола жүлдегер атанды. Франция құрамасының үшінші дәуірі ғасыр соңына қарай Зинедин Зидан, Тьерри Анри, Марсель Десайи, Робер Пирес, Лилиан Тюрам секілді футболшылар жетілген соң басталды. ӘЧ-1998, ЕУРО-2000, Конфедерациялар кубогы-2001, 2003 турнирлерінде топ жарды. Бұл буынның соңғы талпынысы 2006 жылғы әлем чемпионаты болды. Бұл турнирде финалда тек Италиядан пенальтилер арқылы ғана сүрінді. Қазіргі таңда құрамада мықты футболшылар аз емес. Оған 2016 жылғы Еуропа чемпионатындағы тамаша ойыны дәлел бола алады. Турнир бойы жақсы ойын көрсеткен құрама тек финалда қосымша уақытта Португалиядан сүрінді - 0:1. 2018 жылғы әлем біріншігінде Франция құрамасы чемпион атанды. 1/8 финалда Аргентинаны 4:3, Ширек финалда Уругвайды 2:0, жартылай финалда Бельгияны 1:0, финалда Хорватияны 4:2 есептерімен ұтып, арада 20 жыл өткен соң әлем чемпионатында екінші рет топ жарды. Әлем чемпионаттарындағы мергендер ]] ]] ]] Жетістіктер *Әлем чемпионы 1998, 2018 *Еуропа чемпионы 1984, 2000 *Әлемнің күміс жүлдегері 2006 *Еуропаның күміс жүлдегері 2016 *Әлемнің қола жүлдегері 1958 *Еуропаның қола жүлдегері 1966 *Конфедерациялар кубогының жеңімпазы 2001, 2003 *Олимпиада чемпионы 1984 Дереккөздер Сiлтемелер * [http://www.fff.fr/ FFF ресми сайты]
Швеция Ұлттық футбол құрамасы

Швеция Ұлттық футбол құрамасы — Швецияны халықаралық матчтар мен футболдан турнирлерде ұсынады. Ұлттық құрама органының басқарушысы Швед футбол одағы. Скандинавиядағы ең ескі құрамалардың бірі. 1958 жылғы әлем біріншілігінің күміс жүлдегері. 1994 жылғы әлем біріншілігінің қола жүлдегері. Әлем чемпионаттарында * 1930 - қатыспады * 1934 - 1/4 * 1938 - 4 орын * 1950 - 3 орын * 1954 - іріктеуден өте алмады * 1958 - 2 орын * 1962-66 - іріктеуден өте алмады * 1970 - топтық турнир * 1974 - екінші кезең * 1978 - топтық турнир * 1982-86 - іріктеуден өте алмады * 1990 - топтық турнир * 1994 - 3 орын * 1998 - іріктеуден өте алмады * 2002-2006 - 1/8 финал * 2010-14 - іріктеуден өте алмады * 2018 - 1/4 финал Еуропа чемпионаттарында * 1960-88 - қатыспады * 1992 - жартылай финал * 1996 - іріктеуден өте алмады * 2000 - топтық турнир * 2004 - ширек финал * 2008-12-16 - топтық турнир Атақты ойыншылары * Гуннар Грен * Нильс Лидхольм * Гуннар Нордаль * Златан Ибрагимович * Хенрик Ларссон * Томас Равелли Жетістіктері * Әлем чемпионатының финалисі: 1958 * Әлем чемпионатының қола жүлдегері: 1950, 1994 * Еуропа чемпионатының қола жүлдегері: 1992 Тағы қараңыз Гре-Но-Ли Сілтемелер * [http://www.svenskfotboll.se Швед футбол одағының ресми сайты] * [http://ru.uefa.com/memberassociations/association=swe/index.html Информация на сайте УЕФА-дағы ақпараттар] * [http://eu-football.ru/_matches.php?id=191 Барлық ойындары] * [https://www.youtube.com/watch?v2_CIIAP8Nzk&listPL_j1q6IZUXZ8Gy_9eFmn7W44phJTbPsmp&index=23/ 2013 жылғы құрамы]