kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Ахмет. Ұлт ұстазы

Ахмет. Ұлт ұстазы — 2021 жылы түсірілген 6 сериялы тарихи драмалық телехикаясы. Фильмде Ахмет Байтұрсынұлының өмірі жайлы баяндалады. Сериал Ақпарат және қоғамдық даму министрлігінің қолдауымен түсірілді. 2021 жылы желтоқсан айында Қазақстан Ұлттық арнасында көрсетілді. Түсірілім тобы *Режиссёрі — Мұрат Есжан *Продюсері — Айсәуле Әбілдаева *Сценарист — Мұрат Есжан, Ұларбек Нұрғалымұлы *Операторы — Қанатжан Мырзағали *Композиторы — Ұшқын Жамалбек Актерлар Дереккөздер Сілтемелер *[https://qazaqstan.tv/serials/akhmet-ult-ustazy/ Ұлттық арнада]
Жабдықтама (айрық)

Жабдықтама мыналарға қатысты болуы мүмкін: Технология саласында Есептеуіш және Электроника * Электронды жабдықтама (Electronic hardware), аналогты немесе логикалы операцияларды орындайтын өзара байланысты электронды компоненттер ** Цифрлы электроника (Digital electronics), цифрлық сигналдармен жұмыс істейтін электроника *** Компьютерлік жабдықтама (Computer hardware), компьютердің физикалық бөліктері *** Желілік жабдықтама (Networking hardware), компьютер желісін пайдалануға мүмкіндік беретін құрылғылар ** Электронды компонент (Electronic component), электрондарға әсер етуге пайдаланылатын электронды жүйе құрылғылары, әдетте өнеркәсіптік өнім болып келеді Басқа технологиялар * Тұрмыстық жабдықтама (Household hardware), үйді жөндеуге және басқа жұмыстарға қолданылатын жабдық, мысалы, бекіткіштер, сымдар, сантехникалық жабдықтар, электр жабдықтары, ыдыстар және машина бөлшектері *Құрылыс жабдықтамасы (Builders hardware), құрылыс құрылғыларына арналған түрлі жабдықтар * Жабдықтамалық даму (Hardware development), технология көмек, ұсыну * Әскери жабдықтама (Military hardware), технологияны соғысқа қолдану * Музыкалық жабдықтама (Music hardware), музыкаға арналған жабдықтар Басқалары * Жабдықтамалық үдеткіш (Hardware acceleration), бағдарлама арқылы емес, жабдықтама арқылы есептеу тапсырмаларын орындауды жылдамдату * Жабдықтамалық архитектура (Hardware architecture), жүйенің физикалық компоненттерін және олардың өзара байланыстарын анықтау * Жабдықтамалық инженерия (Hardware engineering), немесе "компьютерлік инженерия" * Ашық жабдықтама (Open-source hardware) * Жабдықтама дүкені (Hardware store), тұрмыстық жабдықтаманы сататын бизнесс * Бағдарлама (Software) - Жабдықтаманың мазмұны, мәні, функциясы * Ашық бағдарлама (Open-source software)
Сарманқожа

Сарманқожа – Арал маңы Қарақұмының солтүстік-шығыс бөлігіндегі құмды алқап. Географиялық орны Ұлытау облысы Ұлытау ауданы Қоскөл ауылының оңтүстік-батысында 52 км жерде орналасқан. Жер бедері Ең биік жері 130 м шамасында. Солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 15 км-ге созылған, енді жері 5 км. Ұялы төбелерден, белесті құм жалдардан тұрады. Жер асты суларының жоғарғы деңгейі 2-3 м тереңдікте кездеседі. Солтүстігінде Ботабайқұм, оңтүстігінде Қосалбай, шығысында Ақсақалбелгі құмдары бар. Өсімдігі Сусыма құм мен сортаң аралас қоңыр топырақ жамылғысында еркек шөп, жусан, ақ селеу, жүзгін, қияқ, шағыр, т.б. өсімдіктер өседі. Алабы мал жайылымы ретінде пайдаланылады. Дереккөздер
Вальтер Меувс

Вальтер Меувс (; 11 шілде 1951, Бельгия) — бельгиялық футболшы, қорғаушы позициясында ойнады. Ойын мансабын аяқтағаннан кейін жаттықтырушы болды. Ол «Бершот» клубында, сондай-ақ Бельгия ұлттық құрамасында өнер көрсетті. 1980 жылы Еуропа чемпионатына, 1982 жылы әлем чемпионатына қатысты. Бельгияның үш дүркін чемпионы. Бельгия Суперкубогының үш дүркін иегері. Нидерланды Чемпионы. Бельгия Кубогының Иегері. Бельгия Кубогының иегері (жаттықтырушы ретінде). Бельгия Суперкубогының иегері (жаттықтырушы ретінде). Клубтық мансабы Ересек футболда ол 1970 жылы «Мехелен» клубының командасында екі маусымды өткізді. Осы командадағы ойынымен ол 1972 жылы қосылған «Бершот» клубының жаттықтырушылар штабы өкілдерінің назарын аударды. Ол өзінің ойын мансабының келесі алты маусымында Антверпен командасында ойнады. Кейіннен 1978 жылдан 1985 жылға дейін «Брюгге», «Стандард» (Льеж) және «Аякс» клубтарының құрамында ойнады. Осы командалардың біріншісімен 1980 жылы Бельгия чемпионы атағын жеңіп алды, кейіннен тағы екі рет «Стандард» сапында Бельгия чемпионы атанды, «Аякспен» ұлттық біріншілік — Нидерланды чемпионатында да жеңіске жетті. «Мечелен» клубында кәсіби ойын мансабын аяқтады, оның құрамында бұрын өнер көрсеткен. 1985 жылы командаға келіп, 1987 жылы кәсіби деңгейде өнер көрсетуді тоқтатқанға дейін оның түстерін қорғады. Ұлттық құрама үшін ойыны 1977 жылы Бельгия ұлттық құрамасының ресми матчтарында дебют жасады. 8 жылға созылған ұлттық құрамадағы мансабында ол елдің бас командасы ретінде 46 матч өткізді. Құрама сапында 1980 жылы Италияда өткен Еуропа чемпионатына қатысып, 1982 жылы Испанияда өткен әлем чемпионатында «Күмісті» жеңіп алды. Жаттықтырушы мансабы Жаттықтырушылық мансабын 1987 жылы ойыншы мансабын аяқтағаннан кейін бірден бастады, «Льерс» клубының жаттықтырушылар штабын басқарды. Одан әрі Бельгия ұлттық құрамасын, сондай-ақ «Антверпен», «Гент», «Раджа» және «әл-Гарафа (Доха)» клубтарының командаларын басқарды. 2007 жылы Маман «Беверен» клубын басқарды. Жетістіктері Ойыншы ретінде * Бельгия чемпионы : «Брюгге»: 1979—1980 : «Стандард» (Льеж): 1981—1982, 1982—1983 * Бельгия кубогы : «Брюгге»: 1980 : «Стандард» (Льеж): 1981, 1983 * Нидерланд чемпионы : «Аякс»: 1984—1985 * Бельгия кубогы : «Мехелен»: 1986—1987 Бапкер ретінде * Бельгия кубогы : «Антверпен»: 1991—1992 * Бельгия суперкубогы : «Льерс»: 1999 Дереккөздер Сілтемелер *[https://eu-football.info/_player.php?id=13678 Профилі]
Қазақстан Республикасы қарулы күштерінің әскери-тарихи мұражайы

Қазақстан Республикасы қарулы күштерінің әскери-тарихи мұражайы Астанада орналасқан. Мұражай 2015 жылдың 1 желтоқсанында ашылды. Салтанатты ашылу рәсіміне Қазақстан президенті Н.Ә. Назарбаев қатысты. Мұнда қазақ даласының ежелгі заманнан күні бүгінге дейінгі әскери тарихын айғақтайтын жәдігерлер топтастырылған. Галерея Дереккөздер Сілтемелер * [https://www.facebook.com/militaryhistorymuseumkz/ Мұражайдың Фейсбуктегі парақшасы]
Сарытау (тау, Қарқаралы таулары)

Сарытау – Қарқаралы тауларының солтүстігіндегі оқшау тау. Географиялық орны Қарағанды облысы Қарқаралы ауданы Ақжол ауылының оңтүстік-батысында 17 км жерде орналасқан. Жер бедері Абсолюттік биіктігі 989 м. Солтүстіктен оңтүстікке қарай 5 км-ге созылған, енді жері 3,5 км. Беткейлері тік жартасты. Шығыс беткейі тау бөктерінің ұсақ қырқалары мен шоқыларына ұласады. Беткейлері қатты тілімденген етегінде тас шашырандылары кездеседі. Өсімдігі Қиыршықтасты қоңыр, қызғылт қоңыр топырағында бұта аралас бетеге, селеу, жусан, арпабас, бидайық, т.б. астық тұқымдас шөптесіндер өседі. Айналасында бірнеше қыстаулар мен жайлаулар орналасқан. Дереккөздер
Сарытау (тау, Ұлытау таулары)

Сарытау – Ұлытау тауларының шығысындағы оқшау тау. Географиялық орны Ұлытау облысы Ұлытау ауданы Бозтұмсық ауылынан солтүстік-шығысқа қарай 25 км жерде орналасқан. Жер бедері Абсолюттік биіктігі 675 м. Тау бойлық бағытта 5 км-ге созылған, енді жері 3 км. Орта бөлігінің беткейі біршама тіктеу, етек жағының беткейлері жатық келген. Ол айналасындағы жазық далаға ұласады. Өсімдігі Бозғылт қоңыр, сортаңды қоңыр топырағында бұта аралас қараған, жусан, ши, теріскен, селеу, еркек шөп, т.б. шөптесіндер өскен. Шығыс етегінде бұлақ көздері бар. Дереккөздер
Сарытау (тау, Кішітау таулары)

Сарытау – Кішітау тауларының солтүстік-батысындағы тау. Географиялық орны Ұлытау облысы Ұлытау ауданы Боздақ ауылының солтүстік-батысында 20 км жерде орналасқан. Жер бедері Абсолюттік биіктігі 530 м. Бойлық бағытта созылып жатқан таудың жалпы ұзындығы 8 км, енді жері 4,5 км. Біршама көтеріңкі келген орта тұсының беткейлері тіктеу, төменде жайпақ дөңесті келген. Солтүстік етегінде жауын-шашыннан уақытша пайда болған шұқанақтар (жырмалар) кездеседі. Батысында бұлақ көздері бар. Оңтүстігінде Балабай бейіті орналасқан. Өсімдігі Атырабының қиыршықтасты сұр, сортаңды сұр топырағында жусан, баялыш, бұйырғын, ебелек, изен, т.б. шөптесіндер өседі. Сарытау мал жайылымына қолайлы. Дереккөздер
Сарытау (тау, Ақтөбе облысы)

Сарытау – Мұғалжар тауларының орта тұсындағы оқшау тау. Дәутау тауының шығысында орналасқан. Географиялық орны Ақтөбе облысы Мұғалжар ауданы Бұлақты ауылынан шығысқа қарай 35 км жерде. Жер бедері Абсолюттік биіктігі 491 м. Тау бойлық бағытта 12 км-ге созылған, енді жері 8 км. Беткейлері көлбеу, сай-жыралармен тілімденген. Айналасында аласа бұйраттар мен қырқалар кездеседі. Геологиялық құрылымы Жер қыртысы палеозой дəуірінің кварцит, кристалды тақтатастарынан, гнейс, гранит, конгломераттарынан түзілген. Оның бетін неоген жəне төрттік кезеңінің құмтасты-құмдақты жəне əктас шөгінділері жапқан. Өсімдігі Денудациялық жазықтың нашар дамыған қиырщықтасты бозғылт қоңыр топырағында бұта аралас жусанды-бетегелі қуаң дала ландшафтысы қалыптасқан. Атырабында бірнеше қыстаулар орналасқан. Дереккөздер
Гиперкальциемия

Гиперкальциемия, гиперкальцемия — қан сарысуындағы кальцийдің жоғары деңгейі (Ca 2+ ) болып табылады. Қандағы кальцийдің қалыпты диапазоны 2,1–2,6 ммоль/л (8,8–10,7 мг/дл, 4,3–5,2 мЭк/л ). Кальций деңгейі 2,6-дан жоғары болсы бұл гиперкальциемия деп аталады. Гиперкальциемия баяу дамып келе жатырғанда симптомдар болмайды. Қатты немесе тез дамыған ауру кезінде симптомдар ішінде іштің ауыруы, сүйек ауруы, сананың шатасуы, депрессия, әлсіздік, бүйрек тастары немесе жүректің тоқтап қалуын қоса, жүрек ырғағының бұзылуы болуы мүмкін . Көп жағдайда гиперкальциемия гиперпаратиреоз немесе қатерлі ісікке байланысты. Басқа себептерге саркоидоз, туберкулез, Пагет ауруы, көптеген эндокриндік неоплазия (КЭН), D гипервитаминозы, отбасылық гипокальциуриялық гиперкальциемия және литий және гидрохлоротиазид сияқты кейбір дәрі-дәрмектер жатады. Емдеуге негізгі себепті емдеуге қосымша көктамырішілік сұйықтықтар, кальцитонин немесе памидронат енгізілуі мүмкін Ауру деңгейі өте жоғары болса, ауруханаға жатқызу қажет болуы мүмкін. Басқа ем көмектеспегенде гемодиализ қолданылуы мүмкін. D гипервитаминозы бар адамдарға стероидтер пайдалы болуы мүмкін. Гиперкальциемия салыстырмалы түрде жиі кездеседі. Бастапқы гиперпаратиреоз ауруы 1000 адамның 1-7 кездеседі, ал гиперкальциемия қатерлі ісікпен ауыратындардың шамамен 2,7% кездеседі. Дереккөздер
Бауыржан Момышұлы ескерткіші (Астана)

Бауыржан Момышұлы ескерткіші – Астана қаласында 2008 жылы ашылған мүсіндік өнер туындысы. Орналасқан жері Астана, Б. Момышұлы даңғылы. Деректер Қазақ халқының аңызға айналған ұлы, Кеңес Одағының батыры Бауыржан Момышұлының ескерткіші 2008 жылы тұрғызылып, Жамбыл облысының елорданың 10-жылдық мерейтойына орай Астана қаласына тартылған сыйлығы болды. Мүсінші – Темірхан Қолжігіт, сәулетшісі – Бақытжан Сыздықов. Бауыржан Момышұлы (1910-1982 жж.) - Жамбыл облысының тумасы, Ұлы Отан соғысының батыры. 1941 жылдың күзінен бастап генерал-майор И.В. Панфиловтың қоластындағы 316 атқыштар дивизиясының құрамында болды. 1942 жылы орын алған Мәскеу үшін шайқаста көрсеткен ерен ерлігі үшін Кеңес Одағы батыры атағына ұсынылған. Бұл жоғары мәртебелі атақ батырға тек 1990 жылы берілген болатын. Ескерткіш жанында жастардың Отанға деген патриоттық сезімін арттыруға бағытталған шаралар көптеп ұйымдастырылады. Жанындағы саябақ Ескерткіштің жанында Бауыржан Момышұлы атындағы саябақ орналасқан. Дереккөздер
Сарытау (тау, Көкшетау қыраты)

Сарытау – Көкшетау қыратының оңтүстігіндегі тау. Географиялық орны Ақмола облысы Бұланды ауданы Алакөл ауылының батысында 2 км жерде орналасқан. Жер бедері Абсолюттік биіктігі 457 м. Сай-жыралармен тілімденген таудың ұзындығы мен ені 2,5-3 км. Беткейлері гнейс, тақтатас, кристалды жақпартасты. Өсімдігі Қызғылт қоңыр, орманның күлгін жəне қара топырағында қарағай, терек, қайыңнан тұратын орман көмкеріп жатыр. Орман арасында итмұрын, арша, т.б. бұталар аралас астық тұқымдасты шөптесіндер (бетеге, қызғылт селеу, айрауық, қылқан боз, т.б.) қауымдастық қалыптасқан. Атырабының басым бөлігі егістікке жыртылған. Дереккөздер
Қызылтөбе (төбе)

Қызылтөбе – Тассуықтөбе қонысының солтүстік-батысындағы төбе. Географиялық орны Жамбыл облысы Мойынқұм ауданы Кіші Қамқалы ауылының солтүстік-шығысында 11 км жерде орналасқан. Жер бедері Абсолюттік биіктігі 307 м. Батыстан шығысқа қарай ендік бағытта 2,5 км-ге созылған, енді жері 1,5 км. Жер бедері жонды-белесті келген. Батысында Қаракөл, оңтүстік-батысында Қамқалыкөл көлдері, оңтүстігінде Бесоба төбесі, солтүстік-шығысында Сарыой қонысы бар. Өсімдігі Құмды, қоңыр топырақ жамылғысында сұр жусан, бұйырғын, күйреуік, қара сексеуіл, т.б. өсімдіктер өседі. Дереккөздер
Бөгенбай батыр ескерткіші

Бөгенбай батыр ескерткіші Астана қаласында 2007 жылы ашылды. Бөгенбай батыр (1680-1775) — XVIII ғасырда жоңғар басқыншыларына қарсы азаттық жорығын ұйымдастырушылардың бірі, атақты батыр, ұлы қолбасшы. Ескерткіште батыр ат үстінде бейнеленген. Бір қолын жоғары көтеріп, ел шетіне келген жауды бөгеп тұрғандай. Ал екінші қолындағы алдаспан сол кезеңнің алмастай қылпыған қауіп-қатерін аңғартып тұрғандай көрінеді. Ескерткіш биіктігі 11,3 метр, оның ішінде ат үстіндегі батыр мүсінінің биіктігі 6,3 метр. Авторы — белгілі мүсінші Тоқтар Ермеков. Дереккөздер Тағы қараңыз * Бөгенбай батыр ескерткіші (Ерейментау)
Қаратас (тау, Жамбыл облысы)

Қаратас – Шағырлы тауларының солтүстік-батысындағы оқшауланған шоқылы тау. Географиялық орны Жамбыл облысы Мойынқұм ауданы Ақбақай ауылының солтүстік-батысында 40 км жерде орналасқан. Жер бедері Абсолюттік биіктігі 522 м. Солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 2,5 км-ге созылып жатыр, енді жері 1 км шамасында. Беткейі тіктеу, пішіні сопақ, негізінен түпкі жыныстары жер бетіне шығып жатыр. Солтүстігінде Жақынжол, шығысында Суықадыр, оңтүстігінде Байқара таулары мен оңтүстік-батысында Қараүңгір төбесі орналасқан. Өсімдігі Тауалдының сұр, сұрғылт топырақ жамылғысында жусан, бұйырғын, күйреуік, баялыш, т.б. өседі. Дереккөздер
Қотанақ

Қотанақ – Желтау тауларының солтүстік-батысындағы аласа тау. Географиялық орны Жамбыл облысы Мойынқұм ауданы Ақбақай ауылынан солтүстік-батысқа қарай 70 км жерде орналасқан. Жер бедері Солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай 6 км-ге созылған, енді жері 2 км. Абсолюттік биіктігі 537 м. Беткейлері эрозиялық процестерге ұшыраған. Солтүстігінде Көкеспе қонысы, батысында Қарақұдық, оңтүстігінде Жамбасши құдықтары, шығысында Шығыс Қотанақ тауы бар. Өсімдігі Тау баурайындағы қиыршықтасты, сұрғылт құнарсыз топырағында шөлге тән өсімдіктер өскен. Дереккөздер
Қараүңгір (тау, Жамбыл облысы)

Қараүңгір – Байқара тауының солтүстік-батысындағы төбе. Географиялық орны Жамбыл облысы Мойынқұм ауданы Ақбақай ауылынан солтүстік-батысқа қарай 40 км жерде орналасқан. Жер бедері Батыстан шығысқа қарай ендік бағытта 5 км-ге созылып жатыр, енді жері 3 км. Абсолюттік биіктігі 444 м. Батысында Үшқұдық, шығысында Үлкенқамыс құдықтары, солтүстігінде Қаратас, оңтүстігінде Жаманжол төбелері бар. Өсімдігі Сұрғылт қоңыр топырақ жамылғысында сексеуіл, теріскен, еркек шөп, жусан, т.б. өсімдіктер өседі. Дереккөздер
Қараүңгір

Өзен-көлдер: * Қараүңгір – Зайсан алабындағы өзен. * Қараүңгір – Есіл алабындағы көл. Төбе-таулар: * Қараүңгір – Байқара тауының солтүстік-батысындағы төбе. * Қараүңгір – Балқаш көлінің солтүстік бөлігіндегі тау. Басқа мағыналар: * Қараүңгір – неолиттік тұрақ.
Қызылтаң (тау)

Қызылтаң – Бетпақдаланың шығысында, Желтау тауларының солтүстік бөлігінде орналасқан оқшау төбе. Географиялық орны Жамбыл облысы Мойынқұм ауданы Қашқантеңіз темір жол стансанынан батысқа қарай 53 км жерде орналасқан. Жер бедері Солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай 3 км-ге созылып жатыр, енді жері 1,5 км. Абсолюттік биіктігі 558 м. Солтүстік және солтүстік-батысында Керментас, Тасбұлақ, шығысында Шақшағайлы құдықтары орналасқан. Геологиялық құрылымы Палеозойдың эффузивтік шөгінді жыныстарынан түзілген. Өсімдігі Қиыршықтасты сұр қоңыр топырақ жамылғысында боз жусан, бұйырғын, баялыш, күйреуік басым өседі. Дереккөздер
Микаил Строгов

Микаил Строгов — Жюл Верннің 1874-1875 жылдары жазылған шытырман оқиғалы романы. 1876 жылдың қаңтар-желтоқсан айлары аралығында Magasin d’éducation et de récréation журналдың беттерінде сықақ әңгіме ретінде жарияланған. Сол жылдың 25 қарашасында «Мексикадағы драма» әңгімесімен бірге жеке басылым ретінде П.-Ж. Етзел Жюль Фердің алты иллюстрациясымен шықты. Романның тарихи негізі жоқ. Кейбір зерттеушілер Жюл Верн Феофар хан деген атпен 1840 жылдары орыс өкіметіне қарсы көтеріліс жасаған Кенесары ханды сипаттаған деп есептейді. Алайда Кенесары Қасымұлы көтерілісі Қазақстан аумағын қамтыды. Романда көтерілісшілер Оралдан Иркутскке дейінгі бүкіл Сібірді басып алады. Желісі Микаил Петрович Строгов — II Александр патшаның қызметіндегі шабарман (романда Ресей императоры нақты көрсетілмеген). Орта Азияның (Қазақстан мен Сібірдің де болуы мүмкін) күшті билеушісі татар ханы Феофар Сібірдің шығысында көтеріліс көтергенде, Строгов патшаның тапсырмасымен Иркутскке аттанады. Строговтың міндеті — патшаның бауыры Иркутск губернаторын оған қарсы алда болатын қастандық және Иван Огаревтің сатқындығы туралы ескерту. Жолда ол Надежда Васильевна (Надя) Федорованы, ағылшын газетінің тілшісі — Гарри Блоунтты және француз газетінің журналисті — Алсида Жоливеті кездестіреді. Блоунт пен Жоливе Микаилмен бірдей дерлік жолмен жүреді, үнемі таралып, және жолда кездеседі. Көп ұзамай Микаил мен Надяны Иван Огарев бастаған татарлар жасағына тұтқынға түседі. Оларға тыңшылық жасады деген айып тағылады. Феофар ханның үкіміне байланысты, Микаилға татар заңдарына сәйкес, көзіне қыздырылған қылышпен жүргізіп, соқыр қылдырады (соңында, бақытты апаттың арқасында Микаилдың көру қабілеті әлі де сақталғаны белгілі болды). Көп ұзамай Надя мен Михаил қашып құтылып, сібір шаруаларының бірінің көмегімен Иркутскіге жетіп, губернаторды ескертіп үлгереді. Орыс әскерлері Фефар ханды жеңеді. Микаил шайқаста сатқын Иван Огаревті өлтіреді. Қорытындылай келе, Микаил мен Надя үйленеді. Туындының тарихы Роман жазу кезіндегі оқиғаларды сипаттағанымен, олар өте алыс себептерге байланысты өте еркін қиялдарды білдіреді (1875 жылы Ходжентте Ресей үкіметіне қарсы көтеріліс шын мәнінде басталды, бірақ бұл Сібірден әлдеқайда алыс). Кітап сәл кейінірек пайда болған шытырман оқиғалы романның «руритандық» субжанрына жақын, онда оқиға Шығыс Еуропаға емес, Күнгей Орал Ресейге көшірілді. Жюль Верн татарлардың Сібірге шабуылын суреттейді, дегенімен татарлар деп Қазан немесе Сібір татарларын емес, Орта Азия халықтарын (өзбектер, тәжіктер) айтып отыр. Романның өзектілігі сол кезде Ресей империясының Орта Азияға қатысты белсенді сыртқы саясат жүргізу болды, автордың пікірінше, шапқыншылық Ресейдің экспансиясына жауап болды. Роман жазу барысында 1876 жылы Ресей Қоқан хандығын жойып, Хиуа хандығын қол астына алды. Бейімделу Дереккөздер
Сандықтас

Таулар: * Сандықтас – Жетісу Алатауының солтүстік-шығыс бөлігіндегі тау сілемі. * Сандықтас – Тарбағатай жотасының батыс бөлігіндегі тау. * Сандықтас – Шұбарайғыр тауларының солтүстік-шығысындағы тау. Басқа мағыналар: * Сандықтас – ескерткіш тақтатас-белгі.
Қыршын өмір, қиылған махаббат

Қыршын өмір, қиылған махаббат (қырғыз. Кырчын өмүр, кыйылган сүйүү) — 1981 жылы Қырғызфильм киностудиясында түсірілген режиссер Мелс Убекеевтің фильмі. Сюжеті Отбасылы жігіт Мұрат Гуля атты жас қызбен танысып, бір-біріне ғашық боп қалады. Қыз екіқабат боп қалған соң қыздың туыстары Мұратты соттатып жібереді. Мұрат сотталған соң әйелі үйді тастап кетіп қалады, қыз өзіне қол жұмсайды да, жас сәби әкесіз, шешесіз өседі. Ролдерде Негізгі * Талғат Нығматуллин — Мұрат * Венера Ибрагимова — Гуля * Советбек Жумадылов — Темир * Светлана Норбаева — Роза * Құман Тастанбеков — Эркин * Наталья Аринбасарова — адвокат * Қайсар Боронбаев — Назар * Асанәлі Әшімов — прокурор * Нұрмұхан Жантурин * Павел Винник * Ахмет Шамиев — қарт * Мұхтар Бақтыгереев — сот залындағы адам * Жанна Керимтаева — мұражай жұмысшысы Эпизодтарда: М.Құланбаев, М.Өтекешова, Л.Бекназарова, Р.Куркина, Г. Дусматова, С.Берова, Е.Попов, В.Гусев, М.Суморин, Әмина Өмірзақова, Әшір Шоқыбаев Дереккөздер
Ақ кеме (фильм)

Ақ кеме (қырғыз. Ак кеме (тасма 1976) — 1975 жылы "Қырғызфильм" студиясында түсірілген режиссер Болот Шамшиевтің фильмі. Шыңғыс Айтматовтың "Ақ кеме" шығармасының желісімен түсірілді. Ролдерде Басты * Нұрғазы Сыдығалиев — бала * Сабира Кумушалиева — Карыз * Орозбек Құтманалиев — Орозкул * Асанқұл Құттыбаев — Момун * Айтұрган Темірова — Гулжамал * Назира Мамбетова — Бекей * Чоробек Думанаев — Кулубек * Даркүл Куюкова — бақсы * Марат Рысқұлбеков - Сейдахмат Түсірілім тобы * Сценарий — Шыңғыс Айтматов, Болотбек Шамшиев * Режиссёр — Болотбек Шамшиев * Оператор — Манасбек Мусаев * Суретші — Владимир Донсков * Композитор — Альфред Шнитке Дереккөздер
Қойгелді батыр

Қойгелді батыр: * Қойгелді Мыңтайұлы (1720-1795ж.ж) - қазақ батыры, Албан, Қызылбөрік руы ішінде Хантотас тармағынан. * Қойгелді Сартұлы (1702–1795) - қазақ батыры, Шыққан тегі Ұлы жүздің дулат тайпасы шымыр руынан.
Қарашоқы (тау, Қарқаралы ауданы)

Қарашоқы – Қоңыртемірші тауларының оңтүстік-шығысындағы шоқылы тау. Географиялық орны Қарағанды облысы Қарқаралы ауданы Татан ауылының оңтүстік-шығысында 9 км жерде орналасқан. Жер бедері Абсолюттік биіктігі 899 м. Солтүстіктен оңтүстікке қарай бойлық бағытта 5 км-ге созылып жатыр, енді жері 3 км. Таудың көлбеу беткейінде түпкі тау жыныстары жер бетіне шығып жатыр. Солтүстігінде Бесалаң, Бестамақ қоныстары, оңтүстігінде Әтембеттоған бұлағы мен Итбас тауы, батысында Ақбиік (868 м) тауы бар. Өсімдігі Сортаңды қоңыр топырақ жамылғысында жусан, сұлыбас, боз, селеу, бұталар өседі. Дереккөздер
Қазақстан Парламенті Сенатының 7-сайланым депутаттары

7-сайланым Қазақстан Сенатының өкілеттігі 2021 жылғы 15 қаңтарда оның бірінші сессиясы ашылуымен басталып, 2023 жылғы наурыздағы 8-сайланым Парламентінің бірінші сессиясына дейін жалғасты. 7-сайланым Сенат депутаттарының тізімі Дереккөздер
Ең осал буын

«Ең осал буын» — алғаш рет 2000 жылы Ұлыбританияда көрсетіле бастаған телеойын. Ойынға сегіз (кейде тоғыз) адам қатысады. Олар ақша ұту үшін неғұрлым көп сұраққа жауап беруі керек. Әр раундтан кейін қатысушылардың дауыс беруі нәтижесінде олардың ішінен біреуі ең осал буын деп танылады да, ол құлатылады. 2001 жылы бұл телеойын Аустралияда, Бельгияда, Германияда, Грекияда, Данияда, Жаңа Зеландияда, Ирландияда, Италияда, Мажарстанда, Нидерландта, Ресейде, Түркияда, Францияда, Үндістанда, кейінгі жылдары басқа елдерде де көрсетіле бастады.
SMALL & Skif

SMALL & Skif — Қазақстандағы супермаркеттер желісі. 2021 ж. желіде Қазақстанның 16 қаласында 100-ден астам дүкен бар: супермаркеттер, үй жанындағы дүкендер, сусындар дүкендері және оптомаркеттер. Компания 2018 жылғы қаңтардағы Қазақстанның ТОП 50 жеке компаниясының құрамына кіреді. Алғашқы дүкен 1999 жылы Алматы қаласында ашылды. Меншік иелері және басшылық * Қазақстанның 16 қаласында 100-ден астам супермаркет бар: Алматы, Астана, Тараз, Қызылорда, Талдықорған, Семей, Қостанай, Степногорск, Екібастұз, Қапшағай, Талғар, Павлодар, Ақсу, Көкшетау, Қарағанды, Қаскелең. * 94 дүкен SMALL брендімен, 8 дүкен Skif брендімен жұмыс істейді. * Супермаркеттердің жалпы сауда алаңы 110.000м 2 құрайды. * Айына 4,5 миллионнан астам келушілер. * Ассортименттегі тауарлардың 35 000-ға жуық атауы. * 1300-ден астам жеткізушілер. * 9 000 қызметкер. * 18 қойма және тарату орталықтары * 250 бірліктен астам автокөлік құралдары. Ассортимент және жеке өндіріс Желінің ассортиментінде 35 мыңға жуық тауарлар бар: тамақ өнімдері, тұрмыстық химия, киім, азық-түлік және тағы басқасы. Желі өз өндірісін дамытады. Ірі супермаркеттерде өндіріс дүкен негізінде жүзеге асырылады, қалған дүкендерге тауарлар аймақтық асүй фабрикаларынан жеткізіледі. Барлық кондитерлік өнімдер SMALL атынан шығарылады. Жеке сауда маркалары: "Еркеш", "Бопеш" және "Тиімді". "Тиімді" брендімен күріш, майлықтар, қант, қағаз, су, кір жуғыш ұнтақтар шығарылады. "Пайдалы" сауда маркасымен тауарлар орташа баға сегментіне жатады. Стратегия және даму жоспарлары * Желіні дамытудың негізгі бағдары: супермаркеттер форматын дамыту (ауданы 500-1500 шаршы метр). * Өндірушілермен тікелей келісімшарттарға және жеке импортты дамытуға есептелінеді. 2020 жылға меншікті импорттың үлесі шамамен 10%-ды құрайды. * Дистрибьюторлармен келісімшарттарды азайту. * Ассортиментті кеңейтуге және оны аймақтардағы сұраныстың ерекшеліктерін ескере отырып өзгерту қабілетіне назар аудару. * Жаңа дүкендер үшін орындарды таңдауда қатаң аудит және дүкен шығындарын оңтайландыру. * SMALL food сауда маркасымен өз өндірісін дамыту және кеңейту. * Желі қатты дискаунтер форматын — Skif желісін дамытуды жоспарлап отыр. 2021 жылға қарай Skif брендінде 8 сауда нүктесі бар және сатып алушыға шағын көтерме сатып алу мүмкіндігі бар тауарлардың шектеулі ассортиментін ұсынады. Дереккөздер Сілтеме * [http://small.kz SMALL & Skif дүкендерінің сайты] * [https://www.instagram.com/small.skif/ Instagram-дағы ресми парақшасы] * [https://www.facebook.com/small.kz/ Facebook-тегі ресми парақшасы] * [https://www.instagram.com/rabota.small/ Instagram-да жұмыс іздеушілерге арналған парақша]
Magnum Cash & Carry

«Magnum Cash&Carry» — Қазақстанның ірі сауда-бөлшек сауда желісі елдегі ең ірі жеке компаниялардың ондығына кіреді. Негізгі қызметі тұтыну тауарларын сату болып табылады. Компания әртүрлі форматтағы 184 сауда кешеніне ие (гипермаркеттер, супермаркеттер және де "Magnum-express" пен "Magnum daily" шағын форматтағы дүкендер). Құрылтайшылар "Magnum Cash&Carry" ЖШС құрылтайшысы болып табылады: * «Caspian Trading Investment Co. Ltd еншілес компаниясы» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі. Басшылық * Басқарма Төрағасы - Азамат Османов Тарихы Компания өз тарихын 2007 жылдың 14 қыркүйегінен бастады, алғашқыда Алматы қаласында Magnum дүкені ашылды. "Magnum" сөзі — «үлкен, ұлы» деген мағынаны береді. Қазақстанның 12 қаласында: Алматы, Астана, Қаскелең, Қарағанды, Талдықорған, Шымкент, Петропавл, Қызылорда, Тараз, Түркістан, Өскемен, Есік қалаларында, сондай-ақ Өзбекстандағы Ташкентте дүкендер желісі орналасқан. "Magnum Cash & Carry" сауда-бөлшек тауарларын сатып алушылардың жалпы саны күніне 350 000 адамнан астам сатып алады. Қызметкерлер саны 12000 адамнан асады. "Magnum" туралы фактілер * Қазақстандықтар "Magnum" желісінде 350 млн-нан астам сауда жасаған * "Magnum" желісінің сауда кешендерінің жалпы ауданы шамамен 400 мың шаршы метр * 1200 тауар жеткізуші "Magnum" желісімен жұмыс істейді, оның ішінде 700-ден астамы қазақстандық өндіріс тауарларын жеткізушілер * Magnum атаулы әлеуметтік көмек бағдарламасында мемлекеттің серіктесі болып табылады. Көп балалы отбасылардан шыққан 90 мыңнан астам бала Magnum компаниясы арқылы ай сайын кепілдендірілген әлеуметтік азық-түлік жиынтықтарын және тоқсан сайын азық-түлік емес тауарлар жиынтықтарын алады. * Magnum Ритейл саласындағы Қазақстанның ірі салық төлеушілерінің бірі болып табылады: компания жұмыс істеген 14 жыл ішінде бюджетке 58 млрд теңгеден астам қаржы аударылды. * "Magnum" желісіндегі барлық тауарлардың 50%-ға жуығы Қазақстанда өндірілген * Magnum Қазақстанның 100 ірі салық төлеушілерінің қатарына кіреді [https://lsm.kz/343-kompanii] Дереккөздер Сілтеме * [https://magnum.kz «Magnum Cash&Carry» Сауда-бөлшек желісінің ресми сайты] * [https://magnumopt.kz/ «Magnum Cash&Carry» Сауда-көтерме сауда желісінің ресми сайты] * [https://www.facebook.com/Magnumkz/ «Magnum Cash&Carry» Facebook-тегі ресми парақшасы] * [https://www.instagram.com/magnum.kz/?hl=ru «Magnum Cash&Carry» Instagram-дағы ресми парақшасы] * [https://www.youtube.com/channel/UCmFrCseUUVpOuQR648jNZjA «Magnum Cash&Carry» YouTube-тағы ресми арнасы] * [http://www.zakon.kz/4933798-kazahstanskie-fermery-i-riteyl-kak.html Казахстанские фермеры и ритейл: как продуктам попасть на прилавки] zakon.kz * [https://tengrinews.kz/money/reteyleryi-kazahstana-glavnyiy-nash-konkurent-bazar-eto-359094/ Ретейлеры Казахстана: «Главный наш конкурент — базар, и это проблема для государства»] tengrinews.kz * [https://m.kapital.kz/economic/74720/retejl-rynok-konsolidiruetsya-slabye-odinochki-ujdut.html Ретейл: рынок консолидируется, слабые одиночки уйдут] kapital.kz
Tengrinews.kz

Tengrinews.kz — қазақстандық интернет-басылым және ақпараттық портал. Негізін Батыр Қазыбаев 2010 жылы 15 қарашада Алматы қаласында қалаған. Қазақстандағы ең ірі ақпараттық портал. Ол Alash Media Group медиахолдингінің құрамына кіреді. Ол 2011, 2012 және 2013 жылдардағы Гран-при иегері және Award.kz ұлттық интернет сыйлығының «10 жылдықтың үздік сайты» номинациясының жеңімпазы. Forbes.kz нұсқасы бойынша Қазақстандағы ең табысты интернет-компаниялар арасында 49-орында тұр. 2024 жылы YouTube-тегі Tengrinews.kz арнасы Қуандық Бишімбаевқа қатысты сот отырысынан тікелей трансляция жасап келеді. Бұл процесс Қазақстанда және көршілес елдерде үлкен резонанс тудырды. LiveInternet деректері бойынша 2024 жылдың көктеміндегі жағдай бойынша Tengrinews.kz қазақстандық сайттар рейтингінде бірінші орында, сонымен қатар барлық елдер арасында үздік 60 сайттың қатарына кіреді. Дереккөздер Сілтеме * [https://tengrinews.kz/ Ресми сайты]
Глюкометр

Глюкометр — қан құрамындағы глюкоза мөлшерін өлшеуге арналған медициналық аспап. Қант диабеті немесе гипогликемиясы бар адамдар үшін өз бетімен дертті бақылауға және сәйкесінше ем қабылдауға мүмкіндік береді. Алғашқы глюкометрлер 1960-70-ші жылдары пайдаланыла бастады. Үй жағдайында қолдануға жарайтын глюкометрлер нарықта 1981 жылы пайда болды. Түрлері * фотометриялық * электрохимиялық * оптикалық Дереккөздер
Көтерілген күмбез

«Көтерілген күмбез» — Әбділда Тәжібаев жазған драматургиялық дастан. Бұл шығармасы өзбек аңыздарына негізделіп, олармен сарындас етіп жазылған. Ұмытпасам 1945 жыл болуы керек, Өзбек республикасының мүшелік тойына қазақ үкіметінің бастығы Нұртас Оңдасынов басқарып барған делегацияның бір мүшесі болып Мұхтар Әуезов те барды. Ол менен әдейі сұрап әкеткен «Көтерілген күмбезді» (мен оны өзбек халқына арнағанмын-ды) Қазақстан сыйлығының бірі ретінде Осман Юсуповке (Өзбекстан Орталық партия комитетінің сол кездегі бірінші хатшысы) өз қолынан тапсырып келді. Келер жылы өзбек достар мені өздеріне шақырып, белгілі өзбек ақыны Миртемірдің «Тикланган күмбез» деп аударған менің поэма-драмамды оқып талқылады. Бір ауыздан құнды шығарма деп таныды. Және музыкалы Мукими театрына қоюға ұсынды. Кейіпкерлер Мастура. Пәрман — шебер, ғимарат соғушы. 3ейнеп — Мастураның анасы. Қатыран — Пәрманның әкесі. Рүстем — Мастураның ағасы. Xан — Монғол ханы. Бөгде — ханның қарт кеңесшісі. Күзетші — жас ақын, бала жігіт. Шүкәйт — хан батырының бірі, шабарман. 3ылиқа — Мастураның жақын қыздарының бірі. Бірінші тыңшы. Екінші тыңшы. Бірінші өзбек. Екінші өзбек. Халық, жендеттер, қыздар. Дереккөздер Сілтемелер * [https://bilim-all.kz/article/15657-Koterilgen-kumbez Көтерілген күмбез] Bilim-all.kz сайтында
Сарыжал (тау, Нұра ауданы)

Сарыжал – Желдіадыр тауларының шығыс бөлігіндегі ұсақ шоқылы таулар. Географиялық орны Қарағанды облысы Нұра ауданы Шұбаркөл ауылының солтүстігінде 28 км жерде орналасқан. Жер бедері Ең биік жері теңіз деңгейінен 543 м-ден астам. Солтүстік-батыстан шығысқа қарай 31 км-ге созылған, енді жері 4 км. Беткейлері көлбеу, олар бірнеше шоқылардан тұрады. Етегін делювийлі-пролювийлі шөгінділер басқан. Сарыжал Талдысай, Сарыбұлақ, Жақсыкөң, Жаманкөң, т.б. өзендердің суайрығы. Өсімдігі Топырағы қиыршықтасты, бозғылт қоңыр. Беткейлерінде жусан, селеу, бетеге, аңғарында тал, көктерек, қараған аралас бұталар өседі. Дереккөздер
Сарыжал (тау, Ұлытау ауданы)

Сарыжал – Арғанаты мен Қағыл тауларының аралығындағы аласа тау. Географиялық орны Ұлытау облысы Ұлытау ауданы Терісаққан ауылының оңтүстігінде 18 км жерде орналасқан. Жер бедері Абсолюттік биіктігі 589 м. Солтүстіктен оңтүстікке қарай бойлық бағытта 4 кмге созылған, енді жері 1,5 км. Беткейі жайпақ. Солтүстігінде Егізен, батысында Сандыбай, оңтүстік-шығысында Желдіадыр таулары жатыр. Өсімдігі Қиыршықтасты бозғылт қоңыр топырақ жамылғысында қараған, бетеге, жусан, селеу, т.б. өсімдіктер өседі. Дереккөздер
Сарыжал

Елді мекен: * Сарыжал – Абай облысы Абай ауданындағы ауыл. Таулар: * Сарыжал – Желдіадыр тауларының шығыс бөлігіндегі ұсақ шоқылы таулар. * Сарыжал – Арғанаты мен Қағыл тауларының аралығындағы аласа тау. * Сарыжал – Қалба жотасының оңтүстігіндегі таулы жота. * Сарыжал – Қалба жотасының солтүстік-батыс бөлігіндегі тау.
Сарыжал (тау, Қалба жотасы)

Сарыжал – Қалба жотасының солтүстік-батыс бөлігіндегі тау. Географиялық орны Абай облысы Жарма ауданы Қостөбе ауылының оңтүстік-батысында 22 км жерде, Шар жəне Қызылсу өзендерінің аралығында орналасқан. Жер бедері Абсолюттік биіктігі 486 м. Солтүстіктен оңтүстікке қарай бойлық бағытта 3 км-ге созылған, енді жері 1 км. Беткейі тіктеу, етегінде ұсақ шоқылар кездеседі. Олардың беткейлері жартасты. Өсімдігі Таудың қызғылт қоңыр топырақ жамылғысында қараған, ши аралас селеу, көде, бетеге өседі. Сай-жыралармен тілімденген беткей етегінде қайың, теректен тұратын шағын орман кездеседі. Дереккөздер
Біз де қазақпыз

«Біз де қазақпыз» — Әбділда Тәжібаев жазған драматургиялық дастан. Пьеса алғашқыда үлкен дауға айналып, «жарамсыз» деп танылды. Оның екінші нұсқасы «Халқым туралы аңыз» деген атпен 1964 жылы «Жүректілер» жинағының құрамында басылып шықты. Тек жарты ғасырдан астам уақыттан кейін бұл шығарма өзекті тақырыпқа айналды. Мұнда тек билікті көздейтін Бура ханның қыспағынан жәбір көрген халықтың азаттығы, келер күнге деген үміті поэтикалық сарында кестеленген. Сондай-ақ, пьесада ұлттық биік рух, халықтың арман-тілегі, дербес ел болуды көздеген мақсаты бар. Мен «Біз де қазақпызды» жазу үстінде көп күндер бойында өте бақытты сезіндім. Айтайын дегенім көп те және татымды сияқты. Ешбір халық өз құрсағынан өзі шықпай қалған емес. Сәбилік, науандық күндерін бастан кешкен халық кем-кемдеп естиярлық дәрежесіне көтеріледі. Ол «менмін!» «мен бармын!» деген сөзді айтуға жарағанда «тағы кімің барсың!» деуге де жарайды. Өзгелерге қол созып, олармен қатар жасауға ұмтылады. Мұндай тұста бір елді бурадай билеп, өз үйірінен шығарғысы келмейтін, өзіне ғана бас иіп, өзіне ғана табынуды тілеушілерге, соған зорлықпен көндірушілерге, мифке айналған жалған иелерге халықтың саналы ері қарсы тұрады. Барлық күш-қайратын ой қараңғылығына, жан дімкәстігіне, өмірге еркіндік бермейтін, шатқалаңдарға қарсы жұмсайды. Біз ондай үздік ерлердің аузынан жаңа адамның пайғамбарлық монологтарын естиміз. Ол қараңғылыққа от лақтырады, көмескі көңілдерге, көлеңкелі түкпірлерге жарық береді, жұртқа арызын шағады. Сөйтіп, жалғыз басын өлімге байлап, барлық билеуші күшпен қан майданға түседі, сондағы оның арманы: :::Тауға шығам, тахтын басам тәңірінің, :::Қатарында бірге тұрып, :::Айналаға көз салам. :::Күнді көрем тас ұядан шығатын, :::Тас ұяға бататын. :::Егер... егер... :::Ар жағында кең дүние көрінсе, :::Қалдырмаймын бәрін айтам ойымның, :::— Неге өлімді тұманменен торладың? :::«Өзіңді сүйген әжеме :::Көп көрдің бе жарықты? :::Деймін сонау тәңіріге!» Дереккөздер
Арайлым Сайрамбайқызы Мұратәлиева

Арайлым Мұратәлиева (31 желтоқсан 1997 жыл, Шымкент, Оңтүстік Қазақстан облысы) — ақын. Қазақстан Жазушылар Одағының мүшесі. Өмірбаяны Оқушы кезінен бастап өлең жазады. Шымкент қаласындағы Мұхтар Әуезов атындағы ОҚУ-дың «Педагогика және мәдениет » факультетін тәмамдаған. 2016 жылы 18 жасында "Ай-Зер" атты өлеңдер жинағы жарыққа шықты. 2019 жылы мәдениет саласы бойынша "Жүз жаңа есім" кандидаттарының бірі болды. Марапаттары * 2016 жылы М.Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан Мемлекеттік университетінің "Жыл студенті - 2016" байқауының "Үздік ақын" номинациясының иегері. * 2017 жылы қала әкімінің “Үздік жастар” премиясының “Үздік жазушы” номинациясының иегері. * 2018 жылы республикалық "Шырайлым - Шұбайқызылым" қаламгерлер байқауының жеңімпазы * 2021 жылы "Қазақиям — азат ұям" тәуелсіздігміздің 30 жылдығына арналған жыр мүшайрасында 1 орынды иеленген. * 2021 жылы Қарағандыда өткен Қасым Аманжоловтың 110 жылдық мерейтойына арналған республикалық «Сен неткен бақытты едің, келер ұрпақ...» атты дәстүрлі Қасым оқулары байқауының «Дүниеге келер әлі талай Қасым...» жыр мүшәйрасының 3 орын иегері. * 2022 жылы республикалық "Күміс қалам - 2022" поэтикалық жобасының жеңімпазы. Дереккөздер Сілтемелер * [https://adebiportal.kz/kz/news/view/15352 Ақын Арайлым Мұратәлиеваның жаңа жыр жинағы таныстырылды] * [https://www.youtube.com/watch?v=V8X0vT7AT9A СӨЗ ПАТШАСЫ. Арайлым Мұратәлиева]
Ақбота Батырбекқызы Бейбітбек

Ақбота Батырбекқызы Бейбітбек (8 шілде 1994 жыл, Отырар ауданы, Оңтүстік Қазақстан облысы) — қазақстандық поэзия ақыны, Қазақстан Жазушылар Одағының мүшесі. "Көңіл күйсандығы" жыр жинағының авторы. Өмірбаяны Түркістан қаласындағы Сәкен Сейфулин атындағы №4 мектеп-лицейінде білім алған. 2011 жылдан бері шығармашылықпен айналысады. 2017 жылы Мұхтар Әуезов атындағы ОҚУ-нің «Қазақ тілі және қазақ әдебиеті» факультетін тәмамдаған. Марапаттары 2014 жылы "Әуезов шайыры" атты жыр мүшәйрасында бас жүлдені иеленді. 2016 жылы өткен «Шам жарығындағы кездесу» поэтикалық дуельінің бірінші орын иегері. 2015 жылы «Білесің бе өлеңнің жүрегінде, қазақ деген аяулы ел жатқанын?» атты Әбілдә Аймақты еске алуға арналған мүшәйрада бас жүлдені иеленді. 2021 жылы «Қазақиям — азат ұям тәуелсіздігміздің 30 жылдығына арналған жыр мүшайрасында 3 – орынды иеленген. 2021 жылы дәстүрлі қала әкімнің 29 жасқа дейінгі “Үздік жастар” премиясының “Үздік ақын” номинациясының иегері. Дереккөздер Сілтемелер *[https://www.youtube.com/watch?v=vpAbzyeabEY «ҚАУЫРСЫН ҒАЛАМ» хабары. Қонақта ақын Ақбота Бейбітбек]
Салтанат Мадиярқызы

Салтанат Мадиярқызы (8 қаңтар 1996 жыл, Сарыағаш қаласы, Оңтүстік Қазақстан облысы) — қазақстандық поэзия ақыны. Өмірбаяны Салтанат Мадиярқызы қазіргі Түркістан облысы, Сарыағаш қаласында өмірге келген. Төлеби ауданында мектеп-интернатта оқыған. Кентау қаласында арнаулы кәсіптік колледжді, Шымкент қаласында Жібек жолы (SilkWay) халықаралық университетін бітірген. Мамандығы — Экономист. Еңбек жолын отандық өндіріс компанияларында мамандығы бойынша бухгалтерлік қызметтен бастаған. Баспаханаларда редактор-корректорлық қызметтер де атқарған. Шығармашылығы Мектепте жоғарғы сыныптарда өлең жаза бастаған. Аудандық, облыстық, республикалық мүшәйралардың жүлдегері. Өлеңдері республикалық, облыстық баспасөз беттерінде жарық көрген, "Жаңа ғасыр әуендері" атты жас ақындар антологиясына енген. 2021 жылы "Шахмат" атты тұңғыш өлеңдер жинағы жарық көрген. Әділ Ботпанов атындағы әдеби сыйлықтың иегері. Дереккөздер Сілтемелер * [https://www.facebook.com/Madiiarqyzy Салтанат Мадиярқызы]
Let It Snow! Let It Snow! Let It Snow!

«Let It Snow! Let It Snow! Let It Snow!» — сөзін Сэмми Кан, сазын Жюль Стайн жазған жаңажылдық / рождестволық ән. Алғаш рет оны 1945 жылы Вон Монро орындады. Кейін осы ән көптеген әншілердің репертуарына кірді. Әсіресе Фрэнк Синатра және Дин Мартин орындаған нұсқалар танымал болып кеткен. Бұл әнмен Қатты жаңғақша және Қатты жаңғақша 2 фильмдері аяқталады. Дереккөздер Сілтемелер * *
Қызылшоқы (тау, Қарағанды облысы)

Қызылшоқы – Қараоба тауларының солтүстік-шығысындағы оқшауланған тау. Географиялық орны Қарағанды облысы Бұқар жырау ауданы Суықсу ауылынан солтүстікке қарай 14 км-де жерде орналасқан. Жер бедері Абсолюттік биіктігі 415 м. Батыстан шығысқа қарай ендік бағытта 5 км-ге созылып жатыр, енді жері 2 км. Беткейі көлбеу келген. Өсімдігі Қызғылт қоңыр топырақ жамылғысында бетеге, боз, селеу, т.б. дала өсімдіктері өседі. Дереккөздер
Қараоба (тау, Байтілеу таулары)

Қараоба – Байтілеу тауларының солтүстік-батысындағы оқшауланған шоқылы тау. Географиялық орны Абай облысы Аягөз ауданы Тарлаулы ауылының батысында 6 км жерде, Аягөз өзенінің аңғарында орналасқан. Жер бедері Абсолюттік биіктігі 459 м. Солтүстіктен оңтүстікке қарай бойлық бағытта 3 км-ге созылып жатыр, енді жері 1 км. Беткейі жалпақ келген. Оңтүстік-батысында Кеген тауы, оңтүстігінде Бестерек, Жырақұдық қыстаулары орналасқан. Шабындыққа, мал жайылымына қолайлы. Дереккөздер
Метатаным

нің өзін аңғаруы]] Метатаным — адам зердесінің өз ойлау үрдісін аңғаруы және оның астарындағы моделді ұғынуы. Түбірсөз "мета" термині "тысқары", немесе "үстінде" деген мағыналар береді. Метатанымның формалары көп, мысалы адамның өз ойлауы туралы толғанысы (рефлекция), мәселе шешуде мәлім арнайы стратегияларды қашан және қалай қолдану керектігін ұғу, тб. Жады және мнемоника стратегиясын тануды білдіретін Метажады (Metamemory) әдетте метатанымның маңызды формасы есептеледі. Мәдениетара метатанымдық үрдістерді академиялық зерттеу әлі де бастапқы сатыда тұр, ары қарайғы жұмыстар ұстаз бен оқушы арасындағы мәдениеттану оқытуы үшін пайдалы мазмұндармен қамтамасыз ететіні туралы көрсеткіштер бар. Ежелгі грек философы Аристотельдің (бзд. 384–322) екі еңбегі Метатаным туралы жазбаға жатады: "жан туралы және "Табиғат туралы шолақ трактаттар" (Parva Naturalia). Дереккөздер
Метажады

динозаврдың қандай түрі деп сұраса, сен қалайда оның жауабын білмейтініңді білесің.]] Метажады (, немесе Сократтық аңғару) — метатанымның бір түрі болып, адамның өзіндік жады қабілеттері (және жадыға пайдалы әдістері) туралы интероспективті білімі, сондай-ақ жадының өз-өзін бақылауына қатысты үрдістер. Жадылық өзін аңғару адамның естегілерді есіне алуы мен қолдануына үлкен әсер етеді. Мысалы, оқушылар тапсырылған материалды сәтті үйренгені және қолданғаны туралы тұжырым жасайдыы, бұл әдетте үйрену уақытын орналастыруға пайдалы "үйрену тұжырымы" деп аталады. Дереккөздер
Мендік аңғару

Мендік аңғару — адамның өз кісілігі мен даралығы туралы зерделік тәжірибесі болып, сана философиясында қарастырылады. Оны квалиа мағынасындағы зердемен шатастыруға болмайды. Зерде адамның өз ортасы мен денесін, әрсәттік өмір салтын аңғаруы болса, мендік аңғару сол зерденің өзін қайта аңғару. Мендік аңғару - бұл тұлғаның өз қасиетін, сезімін, мотивтері мен аңғсарларын саналы білуі және түсінуі. Мендік аңғарудың екі бағыттағы категориясы бар: ішкі мендік аңғару және сыртқы мендік аңғару. Дереккөздер
Соркөл

Елді мекен: * Соркөл – Атырау облысы Қызылқоға ауданындағы ауыл. Көлдер: * Соркөл – Жем алабындағы көл. * Соркөл – Ойыл өзенінің сағасындағы тұзды көл. * Соркөл – Ырғыз алабындағы тұйық көл. * Соркөл – Шу аңғарындағы көл. * Соркөл – Тобыл алабындағы көл.
Соркөл (көл, Ырғыз алабы)

Соркөл – Сарыбұлаққұм құмының батысындағы тұйық көл. Ырғыз алабында. Географиялық орны Ақтөбе облысы Ырғыз ауданы Ырғыз ауылының оңтүстік-шығысында 21 км жерде орналасқан. Гидрографикасы Теңіз деңгейінен 85 м биіктікте жатыр. Аумағы 4 км 2 , ұзындығы 3,2 км, енді жері 1,3 км, жағалау бойының ұзындығы 8,4 км. Көктемде солтүстік бөлігінен жылға құяды. Негізінен жер асты жəне жауын-шашын суларымен толысады. Жағалауында сор, батпақты қалың қамыс өскен. Қараша айының аяғында суы қатып, наурыздың аяғында ериді. Көлдің солтүстігі мен шығысында ұсақ көлдер мен сор жерлер кездеседі. Алабы шабындық жəне жайылым. Дереккөздер
Соркөл (көл, Тобыл алабы)

Соркөл – Тобыл алабындағы көл. Географиялық орны Қостанай облысы Қостанай ауданы Қашар кентінен батысқа қарай 3 км жерде орналасқан. Гидрографикасы Теңіз деңгейінен 194 м биіктікте жатыр. Аумағы 4,3 км 2 , ұзындығы 2,6 км, енді жері 1,9 км, жағалау бойының ұзындығы 8,3 км. Дөңгелек пішінді көл жағалауы жазық əрі сор батпақ. Батысында Тұзтығын көлі жатыр. Негізінен жауын- шашын жəне жер асты суларымен толысады. Арнасында жыл бойы су болады. Қараша айының 3-онкүндігінде суы қатып, сəуір айының ортасында ериді. Алабы шабындыққа жəне егістікке пайдаланылады. Дереккөздер
Соркөл (көл, Шу алабы)

Соркөл – Шу өзенінің төменгі аңғарындағы көл. Географиялық орны Жамбыл облысы Сарысу ауданы Шығанақ ауылының солтүстік-батысында 15 км жерде орналасқан. Гидрографикасы Теңіз деңгейінен 340 м биіктікте жатыр. Аумағы 3,9 км 2 , ұзындығы 3 км, енді жері 1,9 км, жағалау бойының ұзындығы 9 км. Солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай созылып жатқан көл жағалауы жарлы, батысы біршама жазық келген. Мұнда батпақты сор жерлерінде қамыс шоғырлары кездеседі. Негізінен қар, жауын-шашын суларымен толысады. Жазда құрғап сорға айналады. Оңтүстігінде Тұздыарал қонысы жатыр. Алабы жыл бойы мал жайылымына пайдаланылады. Дереккөздер
Абхазия Республикасы

Абхазия (; толық ресми атауы Абхазия Республикасы, ) — халықаралық құқықтық статусы бойынша Грузия аймағы саналатын жартылай-мойындалған мемлекет. Басты Кавказ жотасының оңтүстік беткейінің солтүстік-батысында және Қара теңіздің оңтүстік-шығыс жағалауында орналасқан. Грузияның әкімшілік-аумақтық бөлінісі бойынша – Абхазия Автономиялық Республикасы. Ресей басып алғаннан кейін, Грузия үкіметі бақыламайды. Мемлекеттік мерекелер Мерекелік демалыс күндері: Мерекелік жұмыс күндері: Еске алу күндері: Тағы қараңыз * Гагра Сыртқы сілтеме
Қар қызы (Джек Лондон)

«Қар қызы» — америкалық жазушы Джек Лондонның алғашқы романы. Шығарманың басты кейіпкері — Канададағы Юкон жерінде тұрған бай кәсіпкердің қызы, еуропалық білім алған Фрона Уэлз. Сондай-ақ романда алтын іздеушілердің өмірі сипатталады. Сілтемелер * [https://gutenberg.org/cache/epub/14654/pg14654.html A Daughter of the Snows]
Аяздың балалары

«Аяздың балалары» — америкалық жазушы Джек Лондонның әңгімелер жинағы. Жинақта алтын іздеушілердің өмірі мен Қиыр Солтүстік тайпаларының тұрмысы жайында баяндалады. Әңгімелер * In the Forests of the North — Солтүстіктің ормандарында * The Law of Life — Өмірдің заңы * Nam-Bok the Unveracious — Шүбәлы Нам-Бок * The Master of Mystery — Асқан арбаушы * The Sunlanders — Күнгей жақтың адамдары * The Sickness of Lone Chief — Жалғызбасты көсемнің дерті * Keesh, the Son of Keesh — Кіші Киш * Li-Wan the Fair — Ақ шырайлы Ли-Ван * The League of the Old Men — Ақсақалдар лигасы
Митчеллдер машиналарға қарсы

«Митчеллдер машиналарға қарсы» — 2021 жылы жарық көрген режиссер Майк Рианданың анимациалық 3D-да шыққан мультфильмі. «Sony Pictures Animation » студиясымен жасалып, «Netflix » кинокомпаниясымен шықты. Рөлдерде * Абби Джейкобсон — Кэти Митчелл * Дэнни Макбрайд — Рик Митчелл * Майя Рудольф — Линда Митчелл * Майк Рианда — Аарон Митчелл * Эрик Андре — Доктор Марк Боумен * Оливия Колман — ПАЛ * Фред Армисен — Деборахбот 5000 * Бек Беннетт — Эрик * Конан О'Брайен — Глаксон 5000 * Дуг «Ит» — Мончи Дереккөздер Сілтемелер * * * * * *
Ақ азу

«Ақ азу» — америкалық жазушы Джек Лондонның шығармасы. Мұнда ХІХ ғасыр соңында Аляскада қолға үйpeтiлгeн қасқырдың тағдыры жайлы баяндалады. Күшік кезінде ол шешесімен (Кичи деген есімі бар жартылай ит, жартылай қасқырмен) бірге үндістердің қолына түседі. Содан бері оны Ақ азу деп атайтын болады. Ақ азудың бір-біріне ұқсамайтын иелері болады, ол төрт түрлі өмірді басынан өткереді: жануарлар әлемі — үндістер — Сылқым Смиттің қорқынышты әлемі — махаббат пен ақылдың әдемі әлемі. Қасқыр табиғи күшінің, мықтылығының, бейімделгіштігінің арқасында тірі қалады. Романның бір ерекшелігі: оқиғалардың едәуір бөлігі Ақ азудың көзқарасынан көрсетіледі. Автор қасқырдың психологиясын және қылықтарының астарын ашып түсіндіреді. 1938 жылы роман қазақ тіліне аударылды. Әуезовтің «Көксерек» әңгімесінде осы романның әсері байқалады. Экрандалуы Шығарманың желісімен алғашқы фильм 1925 жылы түсірілді, ол дыбыссыз болды. Кейін дыбысты фильмдер де пайда бола бастады: 1936 жылы АҚШ, 1946 жылы КСРО, 1973 жылы Италия мен Франция осы аттас фильмдер түсірді. 1991 жылы Walt Disney Pictures түсірген фильм шығады. 1994 жылы фильмнің жалғасы шығады, бірақ оның романға қатысы жоқ болады. Осы жылдары бірнеше телехикая да түсіріледі. 2018 жылы Netflix үшін компьютерлік анимация қолдануымен түсірілген фильм де шығады. Дереккөздер Сілтемелер * [https://gutenberg.org/files/910/910-h/910-h.htm White Fang] * [http://kazneb.kz/site/catalogue/view?br=1525210 Ақ азу (латын қаріппен)]