kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Әл-Шабаб (футбол клубы, Эр-Рияд)

«Аш-Шабаб» — Сауд Арабиясының Эр-Рияд қаласындағы футбол клубы, 1947 жылы құрылған. 1967 жылға дейін "Аш-Шабаб" деп аталды. Жетістіктері Ұлттық Сауд Арабиясы чемпионы: (6) * 1990/91, 1991/92, 1992/93, 2003/04, 2005/06, 2011/12 Сауд Арабиясы чемпиондары кубогы: (2) * 2008, 2009 Федерация кубогы: (5) * 1987/88, 1988/89, 2008/09, 2009/10, 2010/11 Сауд Арабия суперкубогы: (1) * 2014 Халықаралық АФК кубок иелері кубогы: (1) * 2001 Араб чемпиондары кубогы: (2) * 1992, 1999 Араб суперкубогы: (2) * 1995, 2000 Дереккөздер
Винсент Эньеама

Винсент Эньеама (; 29 тамыз 1982 жыл, Кадуна, Нигерия) — нигериялық футболшы, қақпашы. Нигерия Ұлттық футбол құрамасында ойнаған. Қазір Францияның "Ирис" клубында қақпашылар бапкері қызметін атқарады. Жетістіктері Командалық * Нигерия чемпионы: 2001, 2002, 2003 * КАФ Чемпиондар лигасы: 2003, 2004 * Израиль чемпионы: 2009/10, 2012/13 * Израиль кубогы: 2010 * Африка Ұлттары кубогының жеңімпазы: 2013. Жеке * Израиль жыл футболшысы: 2009 Қатысқан турнирлері * Футболдан әлем чемпионаты 2002 * Африка Ұлттары кубогы 2004 * Африка Ұлттары кубогы 2006 * Африка Ұлттары кубогы 2008 * Африка Ұлттары кубогы 2010 * Футболдан әлем чемпионаты 2010 * Африка Ұлттары кубогы 2013 * Конфедерациялар кубогы 2013 * Футболдан әлем чемпионаты 2014 Дереккөздер
Moon River

«Moon River» — Тиффанидегі таңғы ас фильмінде Одри Хепбёрн орындайтын ән. Ол 1961 жылдың Үздік фильм әні үшін Оскар сыйлығын және 1962 жылдың екі «Грэмми» сыйлығын жеңіп алған. Музыкасын Генри Манчини, мәтінін Джонни Мёрсер жазған. 1960 жылдың 8 желтоқсанында шыққан Breakfast at Tiffany's: Music from the Motion Picture альбомында бұл әнді оркестр мен хор орындайды (Хепбёрннің вокалынсыз). 1961 жылы Дэнни Уильямс орындауында бұл ән Ұлыбританияның рождестволық #1 синглі атанды. 1999 жылы сингл «Грэмми» сыйлығының даңқ залына енгізілді. 2004 жылы Америкалық кино институты бұл әнді өзінің «100 жыл... 100 ән» тізіміне енгізіп, оны фильмдерде ойнайтын әйгілі әндердің ішінде төртінші орынға орналастырды. Джонни Мёрсердің туған қаласы Саваннада теңіз айлақтарының біріне Moon River атауы берілді. Каверлер Көптеген әншілер бұл әннің өз кавер-нұсқаларын шығарған. Олардың арасында Фрэнк Синатра, Луи Армстронг, Сара Брайтман, Джуди Гарленд, Барбра Стрейзанд, Элтон Джон, Андреа Росс, т.б. бар. Бірақ көбінесе Одри Хепбёрннің сыпайы және әуенді нұсқасы үздік деп танылады. Дереккөздер Сілтемелер * *
Африка Ұлттары Кубогы 2002

Африка Ұлттары Кубогы 2002 — Футболдан Африка чемпионатының 23-ші жарысы, Малиде өткізілді. Топтық турнир A тобы ---- ---- ---- ---- ---- ---- В тобы ---- ---- ---- ---- ---- ---- C тобы ---- ---- ---- ---- ---- ---- D тобы ---- ---- ---- ---- ---- ---- Плей офф Ширек финал ---- ---- ---- Жартылай финал ---- 3 орын Финал
Африка Ұлттары Кубогы 2000

Африка Ұлттары Кубогы 2000 — Футболдан Африка чемпионатының 22-ші турнирі. 2000 жылы Гана мен Нигерияда өткізілді. Топтық турнир А тобы ---- ---- ---- ---- ---- ---- В тобы ---- ---- ---- ---- ---- ---- С тобы ---- ---- ---- ---- ---- ---- D тобы ---- ---- ---- ---- ---- ---- Плей офф 1/4 финал ---- ---- ---- Жартылай финал ---- 3 орын Финал
Африка Ұлттары Кубогы 1998

Африка Ұлттары Кубогы 1998 — Буркина-Фасода өткізілген 21-ші Африка чемпионаты. Топтық турнир А тобы ---- ---- ---- ---- ---- ---- В тобы ---- ---- ---- ---- ---- ---- С тобы ---- ---- ---- ---- ---- ---- D тобы --- ---- ---- ---- ---- ---- Плей-офф 1/4 финал ---- ---- ---- Жартылай финал ---- З орын Финал
Аджикабул (көл)

Аджикабул көлі — Әзірбайжандағы Аджикабул ауданы мен Ширван қаласының аумағында орналасқан көл. Бакуден оңтүстік-батысқа қарай 120 км жерде, Кура өзенінің төменгі ағысының сол жағалауында орналасқан. Сипаттамасы Аджикабул - Әзірбайжан Республикасындағы Кура-Аракс ойпатында орналасқан үлкен көл. Көл белгілі бір геологиялық кезеңде Каспий теңізінің табиғи тартылуынан пайда болған. Көлдің ені-3 км, ал максималды ұзындығы - 6 км. және өте терең емес, тереңдігі 5 м-ге жетеді. Жалпы ауданы шамамен 1668 га құрайды. Көл арнайы канал арқылы Кура өзенінің суларымен қоректенеді. Судың орташа температурасы 5°- тан 28,5° - қа дейін, судың мөлдірлігі 0,06-2,5 м аралығында. Кура өзенінің көктемгі тасқыны көл ауданындағы суды көбейтеді. Қыста қатпайды. Бұл қоныс аударатын құстардың қыстайтын орны ретінде үлкен маңызға ие. Аджикабул көлінің атауы туралы көптеген пікірталастар бар. Көлге Меккеге қажылық жасаған қажылардың бірінің аты берілген болуы мүмкін. Басқа нұсқа бойынша, атаудың түбірі түріктің «аджи» сөзінен шыққан, ол «ащы» дегенді білдіреді. Ауданда ұқсас атауы бар көлдер өте көп кездеседі. Айналасында қамыстар өскен. Ашық кеңістіктерде шабындықтар бар, ол жерлерден жылыған суға түсуге немесе балық аулауға болады. Табиғи көрікті жерлердің ішінен Харам тауы тамаша көрініс алаңы болып табылады. Бұл сонымен қатар тарихи ескерткіш, өйткені одан циклопиялық тастардың үйінділері табылған. Олардың кейбіреулері ежелгі петроглифтермен безендірілген. Өсімдіктері мен жануарлары Су өсімдіктерінен қоға, тростник, қамыс, сарғалдақ, мүйізжапырақ кездеседі. Көлдің кәсіпшілік балықтарынан сазан, жайын, шортан, көксерке, ақ амур тіршілік етеді. Дереккөздер
Африка Ұлттары Кубогы 1996

Африка Ұлттары Кубогы 1998 — Футболдан Африка чемпионатының 20-шы турнирі 1998 жылы 13 қаңтар - 3 ақпан аралығында Оңтүстік Африкада өтіп, алаң иелері чемпион атанды. Топтық турнир A тобы ---- ---- ---- ---- ---- B тобы ---- ---- ---- ---- ---- C тобы ---- ---- D тобы ---- ---- ---- ---- ---- Плей-офф 1/4 финал ---- ---- ---- Жартылай финал ---- 3 орын Финал Дереккөздер
Богемиан

«Богемиан» (, ) — Ирландияның Дублин қаласындағы футбол клубы. Жетістіктері Ұлттық ; Ирландия чемпионы (11) : 1923/24, 1927/28, 1929/30, 1933/34, 1935/36, 1974/75, 1977/78, 2000/01, 2002/03, 2008, 2009 ; Ирландия кубогы (7) : 1927/28, 1934/35, 1969/70, 1975/76, 1991/92, 2000/01, 2008 ; Солтүстік Ирландия кубогы (1) : 1907/08 ; Лига кубогы (3) : 1974/75, 1978/79, 2009 ; Ирландия лига жүлдесі (6) : 1923/24, 1927/28, 1928/29, 1933/34, 1938/39, 1939/40 ; Дублин кубогы (1) : 1936 Дереккөздер Сілтемелер
Сент-Джозефс

«Сент-Джозеф'с» — Гибралтар чемпионатында ойнайтын футбол клубы. Жетістіктері * Премьер дивизион ** Чемпион (1): 1995/96 ** Вице-чемпион (2): 2011/12, 2012/13 * Скала кубогы ** Жеңімпаз (9): 1979, 1983, 1984, 1985, 1987, 1992, 1996, 2012, 2013 * Лига кубогы ** Жеңімпаз (1): 2009/10 ** Финалист (3): 2006/07, 2011/12, 2014/15 * Гибралтар суперкубогы ** Жеңімпаз (1): 2013 ** Финалист (1): 2014 Сілтемелер
Интер (футбол клубы, Турку)

«Интер» — Финляндияның Турку қаласындағы футбол клубы. 1990 жылы құрылды. 1996 жылы тұңғыш рет Вейкауслигада ойнады. 1998 маусымда екінші лигада ойнап, бірақ дереу элитаға қайта көтерілді. Содан бері тек Вейккауслигада ойнап келеді. 2008 жылы тұңғыш рет Финляндия чемпионы атанды. Жетістіктері Ұлттық Вейккауслига * Чемпион (1): 2008 * 2 орын (4): 2011, 2012, 2019, 2020 Финляндия кубогы * Жеңімпаз (2): 2009, 2018 * Финалист (3): 2014, 2015, 2020 Лига кубогы * Жеңімпаз (1): 2008 * Финалист (1): 2007 Сілтемелер * https://fcinter.fi/
Пушкаш Академия

Ференц Пушкаш Академиясы — 2005 жылы құрылған "Фехервар" футбол клубының академиясы. Мажарстанның әйгілі футболшысы Ференц Пушкаштың атымен аталады. Кейін кәсіби клуб статусын алып, Мажарстан лигаларында ойнай бастады. 2013/14 жылғы маусымда тұңғыш рет жоғары лигада ойнады. Жетістіктері * 2 лига жеңімпазы: 2012/13, 2016/17 * Мажарстан кубогы: 2018 * Мажарстан чемпионатының күміс жүлдегері: 2020/21 * Мажарстан чемпионатының қола жүлдегері: 2019/20 Сілтемелер * http://pfla.hu/
Үлкен мешіт және Дивриги ауруханасы

Үлкен мешіт және Дивриги ауруханасы — ХІІІ ғасыр мешіті мен Дивриги ауруханасын қамтитын үлкен сәулет кешені, 1985 жылы ЮНЕСКО-ның Бүкіләлемдік Мұра Тізіміне енгізілді. Түркияның Дивриги қаласында орналасқан. Тарихы Мешітті 1229 жылы Менгучак әмірі Ахмет Шах салған, ал оның әйелі Мелике Турхан Мелек аурухана ашқан. Бұл Анадолыдағы ең көне кешен. Мешіт тастардан тұрғызылған және Осман сәулет стиліндегі ең маңызды ескерткіштердің бірі болып саналады. Ол 1071 жылы Манцикерт шайқасында түріктердің Византия империясын жеңуі құрметіне салынған. Бас сәулетшісі - Хюррем шах бин Мугис Эль-Хилали. Бұл ғимарат әлі күнге дейін әлемдегі ислам сәулет өнерінің ерекше үлгілерінің бірі болып қала береді. Дивриги мешіті 15, 19 және 20 ғасырларда қалпына келтірілгеніне қарамастан, жөндеу жұмыстары ғимараттың тұтастығын бұзбады. Архитектурасы Мешіт цитадельдің оңтүстігінде, қазіргі қаланың маңында орналасқан. Кешен ашық сары тастан салынған. Алыстан михраб күмбезінің үстіндегі сегіз бұрышты конус төбесі көрінеді, мешіт пен аурухана солтүстіктен-оңтүстікке бағытталған. Мешіттің ішкі ауласының орнына ғимараттың бүкіл ұзындын қамтитын бес дәліз бар. Аурухана кешеннің оңтүстік бетінің үштен бірін алады, ол батыс қабырғадағы арка порталының ішінде орналасқан кішкене есіктен кіреді. Портал аурухана қабырғаларының жанындағы мешіттің қабырғаларынан жоғары биіктікке көтеріліп, батыс қасбетінде басымырақ келеді. Портал аурухана қабырғасынан шығып тұрған бір-бірінің ішінде орналасқан екі сәл иілген аркадан тұрады. Аркалардың ішінде тікбұрышты ойық бар, онда орналасқан орталық есік күрделі рельефті декормен қоршалған, оның үстінде ортасында бағанасы бар үлкен тікбұрышты терезе орналасқан. Жоспар бойынша ауруханада жабық медресе бар. Ол төрт айваннан және екі қабатты бөлмелерден тұрады. Аурухана ішіндегі қоймаларда да күрделі оюлар бар. Мешіт ауруханаға қарағанда үлкен, бірақ онша күрделі емес, дегенмен ол күрделі де көрнекті оюлармен безендірілген. Мешіттің батыс және солтүстік екі порталдары бар, екеуі де әсем. 1241 жылы шығыс жағында Селжүк стиліндегі портал салынып, кейін ол терезеге ауыстырылды. Қазіргі уақытта кіруге болатын мешіттің батыс кіреберісі негізінен тікбұрышты, тұрақты өрнектелген бедерлері бар. Ортасында кеңірек есіктің үстінде орнатылған кішкене дөңгелек арка бар. Солтүстік портал - бұл мешіттің негізгі кіреберісі. Онда сұлтан Алаеддин Кейкубад пен құрылысшы Ахмет Шахқа арналған арнау жазулары бар. Аурухананың негізгі кіреберісі сияқты, бұл портал да керемет шеберлікті көрсететін күрделі оюлармен көмкерілген. Порталдың әр түрлі бөліктері бір-бірімен байланысты емес; шын мәнінде, олардың барлығы әшекейленгендіктен, олар бір-бірімен назар аудару үшін бәсекелескендей. Дереккөздер
Сарысу (көл)

Сарысу көлі — Әзірбайжандағы ең үлкен көл Имишлин және Сабирабад аудандарында орналасқан. Сипаттама Сарысу көлі Әзірбайжандағы көлемі бойынша екінші ірі су алабы болып табылады. Ол далалық беткейдің 66 шаршы шақырымын алып жатыр, ұзындығы 12 шақырымға созылған, ені 2 шақырымнан асады. Сарысу көлі Кура-Аракс ойпатында, Кура өзенінің оң жағалауында орналасқандықтан Кура мен Аракс өзендерінің шөгінділері Сарысу көлімен шектесетін жағалау көтерілістерін құрған. Сарысу көлінің шығыстан Кура өзеніне ағысы Мурадбейлі ауылының маңында салынған гидрологиялық құрылыммен реттеледі. 2010 жылы Кура өзенінің тасуымен бірге Кура суы көлге еніп, судың тұщылануына және көл аумағының кеңеюіне себеп болды. Сарысу көлі тұщы су болып табылады, жауын-шашыннан қоректенеді және Аггол көлінен ағатын өзеннен де қоректенеді. Көл тас жолдың солтүстігіндегі тұрғын аудандардан бөлінген. Көл Аггол ұлттық паркінің аумағында орналасқан. Мұнда орналасқан суда жүзетін құстардың сулы-батпақты жерлері Рамсар конвенциясының тізіміне енгізілген және әлемдік маңызы бар табиғи қорық болып саналады. Сарысу көлі жағалауы негізінен сулы-батпақты жерлер мен батпақтардан тұрады. Көлдегі судың шамамен көлемі 60 млн м3 құрайды. Су көлемінің ұлғаюы негізінен көктем мен күзде байқалады. Қыс мезгілінде ол орташа есеппен 11 күн бойы қатып қалады. Көлде минералдану жоғары. Фаунасы Сарысу көлі республиканың негізгі балық шаруашылығы су қоймаларының бірі болып табылады. Сарысу көлі жағалауында қыста 350 мыңға дейін қоныс аударатын құстар мекендейді. Сонымен қатар, көл балықтарға бай және балық аулауға пайдаланылады. Балықтардан каспий тілтісі, шортан, қаракөз, құсбас, ақ амур, оңғақ, табан балық, қылыш балық, сазан, жайын, көксерке т.б.кездеседі. Дереккөздер
Валмиера (футбол клубы)

«Валмиера» — Латвияның Валмиера қаласындағы футбол клубы, 1994 жылы құрылған. Өз алаңындағы ойындарын Видзем Олимпиада орталығында өткізеді. Жетістіктері Латвия чемпионаты * Латвия чемпионы: 2022 Дереккөздер Сілтемелер
Биркиркара (футбол клубы)

«Биркиркара» — Мальта чемпионаттарында ойнайтын футбол клубы, 1950 жылы құрылған. Жетістіктері Ұлттық * Мальта чемпионы (4): 1999/00, 2005/06, 2009/10, 2012/13 * Мальта кубогы (6): 2002, 2003, 2005, 2008, 2015, 2023 * Мальта суперкубогы (7): 2002, 2003, 2004, 2005, 2006, 2013, 2014 Дереккөздер Сілтемелер
Халилу Фадига

Халилу Фадига (; 30 желтоқсан 1974, Дакар) — сенегалдық футболшы, жартылай қорғаушы. Карьерасы Клубтық Халилу Сенегалда дүниеге келді, кейін балалық шағында отбасы Францияға қоныс аударды. Карьерасын 90-жылдардың басында Франция клубтарында бастады. 1994 жылға дейін Францияның "Лез Онфа", "Ред Стар" секілді клубтарында ойнап, Бельгияның "Льеж" клубына ауысты. Кейін Англия, Италия клубтарында ойнады. Ұлттық құрама Қатысқан турнирлері * Африка Ұлттары кубогы 2000 * Футболдан әлем чемпионаты 2002 * Африка Ұлттары кубогы 2002 Жетістіктері Халықаралық * Африка Ұлттар кубогының финалисі: 2000 Дереккөздер Сілтемелер * [https://www.national-football-teams.com/player/5823.html Профилі]
Ричард Моралес

Ричард Моралес (; 21 ақпан 1975, Лас-Пьедрас, Уругвай) — уругвайлық футболшы, шабуылшы. 2002 жылы әлем чемпионатына, 2001, 2004 жылдары Америка кубогына қатысқан. Жетістіктері Клубтық * Уругвай чемпионы (4): 1998, 2000, 2001, 2002 * Лигилья жеңімпазы (2): 1999, 2007/2008 Халықаралық * Америка кубогының қола жүлдегері (1): 2004 Дереккөздер Сілтемелер * [https://www.bdfutbol.com/en/j/j2339.html Футболшының профилі]
Лигилья (Уругвай)

Лигилья — Либертадорес кубогына жолдама беретін Уругвайдағы футбол турнирі. 1998 жылға дейін турнирге Уругвай чемпионы да қатысып келген. Турнир 2009 жылдан соң тоқтады. Чемпиондар Сілтемелер * http://www.rsssf.com/tablesu/uruliguillachamp.html
Альваро Рекоба

Альваро Александер Рекоба Риверо (; 17 наурыз 1976 жыл, Монтевидео) — уругвайлық футболшы, шабуылшы. Жетістіктері Командалық Насьональ * Уругвай чемпионы: 2011/12 * Лигилья жеңімпазы: 1996 Интернационале * Италия чемпионы (2): 2005/06, 2006/07 * Италия кубогы (2): 2004/05, 2005/06 * Италия суперкубогы (2): 2005, 2006 * УЕФА кубогы: 1997/98 Жеке * Лигильяның үздік футболшысы: 1996 * Уругвайдың үздік футболшысы (2): 1996, 2012 Қатысқан турнирлері * Конфедерациялар кубогы: 1997 * Футболдан әлем чемпионаты 2002 * Америка кубогы 2007 Дереккөздер Сілтемелер *[https://www.footballdatabase.eu/en/player/details/356 Футболшының профилі]
Құймакесек

Құймакесек — сауытқорамда кристалдану кезінде қатайған металл; көбіне қиық пирамида, призма (шаршы, тікбұрышты не көпқырлы), цилиндр не конус тұрқылас болады. Құймакесек одан әрі өңдеу үшін, негізінен соғу не илемдеу арқылы өңдеу үшін жартылай фабрикат есебінде пайдаланылады. Сыйымдылығы мол, өнімділігі жоғары агрегаттары бар цехтарда болатты жаппай өндіру кезінде блюмингтерде не слябингтерде одан әрі жаншымалау үшін ірі құймакесектер (массасы ондаған тонна) құйылады. Дереккөздер
Металды қышқылсыздандыру

Металды қышқылсыздандыру — оттекпен тез қосылыс түзуге қабілетті қышқылсыздандырғыштарды (тотықсыздандырғыштар) металға қосу арқылы сұйық металдағы оттекті бөліп шығаруға негізделген, металдарды тазалаудың аса маңызды операцияларының бірі. Көміртек, кремний, алюминий ең жақсы қышқылсыздандырғыш болып табылады. Металдық қышқылсыздандырғыштар көбінесе ферроқорытпа түрінде, ал кейде кешенді қышқылсыздандырғыштар (силикомарганец, силикокальций және т.б.) ретінде енгізіледі. Металды қышқылсыздандырудың өнімдері қож түрінде металл бетіне қалқып шығады немесе газ күйінде ұшып кетеді (көміртек оксиді). Дереккөздер
Темірді тікелей алу

Темірді тікелей алу — темір мен болатты тікелей темірруда материалдарынан алу. Процестің температурасына байланысты түпкі өнім кеуек темір, қож темір түрінде не сұйық күйінде алынады. Темірді тікелей алу өнімдері болат балқыту үшін (металл сынықтарын алмастырғыш ретінде), ұнтақтық металлургияда, химия өнеркәсібінде және т.б. қолданылады. Темірді тікелей алу металлургиялық коксты пайдаланбай, қара металдар өндірудің маңызды бағыты. Дереккөздер
Ферроқорытпалар

Ферроқорытпалар — болатты қышқылсыздандыру және легирлеу үшін пайдаланылатын темір мен басқа элементтердің қорытпалары. Ферроқорытпаларды кендегі кен концентраттарына қождамалар мен тотықсыздандырғыштар қоса отырып, балқыту арқылы алады. Бұл процесс электрлі кен тотықсыздандырғыш пештерде, кейде шахталы балқыту, аз мөлшерде домна пештерінде жүргізіледі. Ферроқорытпалардың ішіндегі ең маңыздылары: ферросилиций, феррохром, ферромарганец, ферровольфрам, ферромолибден, феррованадий, ферротитан, ферросиликоцирконий, феррониобий, ферробор, феррофосфор. Дереккөздер
Ош әуежайы

Ош әуежайы (Osh Airport) — Қырғызстанның Ош қаласындағы Халықаралық әуежай. Сипаттама Ош әуежайы - Ферғана алқабындағы ең ірі әуежайлардың бірі, «Манас» халықаралық әуежайына жатады. Ол Қырғызстанның оңтүстігіндегі Ош қаласынан солтүстікке қарай тоғыз шақырым жерде орналасқан. Ош әуежайының басты мақсаты - Қырғызстанның осы аймағының әуе тасымалына қажеттіліктерін қанағаттандыру. Әуежай «4D» (ICAO) және «B» (IAC) класына жатады. Ош әуежайы тәулік бойы жұмыс істейді, қажет болған жағдайда ұшақтарды ілесіп жүру машинасының көмегімен қонуға орналастыру жүзеге асырылады. Әуежай 1974 жылдан жұмыс істей бастады, 1992 жылы халықаралық сектор пайдалануға берілді. Елдің көлік инфрақұрылымындағы әуежайдың маңыздылығына байланысты билік оны модернизациялауға шешім қабылдады. Әуежайды қайта жаңғырту жұмыстары 2011 жылы басталды. Жаңа жүк және жолаушылар терминалын салу, ұшу-қону жолақтарын жарықтандыру, ұшу-қону жолағының жабынын ауыстыру жұмыстары жүргізілді. 2016 жылғы мәліметтер бойынша әуежайдың жолаушылар ағыны 1 210 572 адамды құрады, төрт жыл бұрын жолаушылар 33% -ға аз болған. Ош барған сайын танымал бола бастауда, қазір ол елдегі жолаушылар ағыны жөнінен екінші орында. Әуежай барлық типтегі әуе кемелерін қабылдауға мүмкіндігі бар. Ош халықаралық әуежайы жергілікті және халықаралық авиакомпаниялардың әуе кемелерімен жердегі қатынасты, тұрақты және чартерлік рейстердің кестесін құруды қамтамасыз етеді, сонымен қатар коммерциялық авиациялық емес қызметтерді ұсынады. Терминал Ош әуежайында екі терминал жұмыс істейді – жүк және жолаушылар терминалы. Қайта құру барысында терминал 660 шаршы метрге кеңейтілді. Өткізу қабілеті 150 адамға, 450-ден 600-ге дейін өсті. Халықаралық терминал 1992 жылы жұмыс істей бастады. Әуе компаниялары, ұшу бағыттары Қазіргі уақытта "Ош" халықаралық әуежайына 3 отандық және 4 шетелдік 7 авиакомпания тұрақты рейстерді орындайды. Әуежай арқылы «Air Manas», «Avia Traffic Company», «TezJet Airlines», «Аэрофлот», «Qazaq Air», «S7», «Ural Airlines» әуе компанияларының ішкі және халықаралық рейстері орындалады. Тасымалдау бағыттары ТМД, Азия және Таяу Шығыс елдерін қамтиды. Әуежай жаңа перспективалы бағыттарды ашу, сондай-ақ қолданыстағы бағыттарда ұшу жиілігін арттыру арқылы халықаралық және ішкі бағыттардағы жолаушылар тасымалы динамикасын арттыруда. Халықаралық бағыттар бойынша "Ош" әуежайының жолаушылар рейстерінің тізімі: - Алматы, Екатеринбург, Иркутск, Қазан, Красноярск, Мәскеу, Нижневартовск, Новосибирск, Самара, Санкт-Петербург, Сургут. Ош әуежайынан ішкі бағыттар бойынша жолаушылар рейстерінің тізімі: - Бішкек, Тамшы. Дереккөздер
Чарвак су қоймасы

Чарвак су қоймасы — Батыс Тянь-Шань сілемдерінде, Өзбекстан астанасы Ташкент қаласының солтүстік-шығысында орналасқан жасанды су қоймасы. Жергілікті тұрғындар арасында Ташкент теңізі деген атпен белгілі. Чарвактың жағалауы 100 км-ге созылып жатыр. Жағалаудың көптеген жерлерінде жабдықталған жағажайлар, пансионаттар мен демалыс базалары бар. Тарихы Чарвак су қоймасы 1970 жылы Шыршық өзенінің арнасында жасалынды. Өткен ғасырдың 60-жылдарының ортасында Ташкентте қатты жер сілкінісі болды және қаланың едәуір бөлігі қираған болатын. Қалпына келтіру жұмыстары кезінде электр энергиясының сұранысы қажет болғандықтан гидроэлектр станциясын салу туралы шешім қабылданды. 1964 жылы энергетиктер мен ГЭС құрылысшыларына арналған Чарвак кенті құрылды. 60-жылдардың соңында құрылыс барысында биіктігі 169 м болатын тас бөгет салынды. Тау аралық бассейн сумен толтырылғаннан кейін Червакский деп аталып, су қоймасы пайда болды. Бүгінде бұл Өзбекстан тұрғындары мен бүкіл әлемнің туристері үшін сүйікті демалыс орнына айналды. Сипаттама Алып жатқан жер аумағы 37 км 2 шамасында, көлемі 2км 2 . Жағалық сызықтың ұзындығы 94 км құрайды. Суы мөлдір, тек кіреберістің басында ұсақ құмның әсерінен лайлану пайда болады. Жазда ауа температурасы +35°C-қа дейін көтеріледі, ал су +25°C-қа дейін жылынады, қыркүйек айының соңында айтарлықтай салқындату басталады. Кейбір бөліктерінде суда өсетін өсімдіктер кездеседі, балықтардан ақ сақа, пелядь, сазан, форель және шармай кездеседі. Қыркүйек-қазан айларында балық аулау маусымы басталады. Кеңістік Тянь-Шань мен Шатқал жоталары арасында созылып, таулы жағалау құрайды. Бөгеттен бірнеше шақырым жерде тарихи және археологиялық орындар бар: Обирахмат - алғашқы адамдар орны, Чинар - жартастағы суреттер салынған үңгір, Убайдулла Ахрор және Ховенди ат-Тахур (Шейхантаур) дүниеге келген Богистон ауылы. Дереккөздер
Виталий Анатольевич Савин

Савин Виталий Анатольевич (23 қаңтар 1966 ЖЫЛ, Жезқазған, Қазақ КСР, КСРО) — КСРО-лық және қазақстандық жеңіл атлет, спринтер. 1988 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының чемпионы. Жетістіктері Халықаралық * Олимпиада чемпионы: 1988 (4х100 метрге жүгіруден) *Азия ойындарының күміс жүлдегері: 1994 Марапаттар * КСРО еңбек сіңірген спорт шебері: 1988 Жеке өмірі Үйленген, бір ұл, бір қызы бар. Қызы Наталья, Ұлы Владислав. Сілтемелер * http://www.iaaf.org/athletes/biographies/letter0/athcode2555/index.html
Салда (көл)

Салда — Түркияның оңтүстік-батысында орналасқан кратер көлі. Сипаттамасы Салда көлі - сөнген жанартаудың кратерінде пайда болған табиғи су қоймасы. Ерекше ландшафтпен ерекшеленетін және елдің табиғи көрікті жері болып саналады. Судың құрамында гидромагнезит болуына байланысты ол теңіз толқындарының түсін еске түсіретін реңге ие. Осындай әдемі көрініс үшін ел тұрғындары бұл ауданды «Түрік Мальдивтері» деп атайды. Көл ауқымы үлкен емес, 44 км 2 құрайды. Тереңдігі шамамен 184 метр, Түркиядағы ең терең тұщы көл болып саналады. Тереңдік жағадан 30-50 метр қашықтықта басталады. Судың температурасы жазда, тіпті ең ыстық күнде де 18-20 градус болады. Салда көлінің жағалауы құрамында магнийі бар емдік балшықтың шөгінділеріне бай. Балшық күкіртсутекті болғандықтан иісі жағымсыз, бірақ тері аурулары мен тірек-қимыл жүйесі аурулары үшін өте пайдалы. Көл табиғи қорғалатын аймақ мәртебесіне ие, әлемдегі ең таза бес көлдің бірі болып санаалады. Жыл сайын табиғаттың осы кереметін көруге ниет білдірушілер саны артып келеді, 2019 жылдың 1-ші жартысында көлге 600 мың адам барған, бұл көрсеткіш жыл соңына дейін 1 миллионға дейін өседі. Көлді өзінің бастапқы түрінде сақтау үшін Түркияның табиғатты қорғау қауымдастығы оның жағалау бойымен аяқ киіммен жүруге тыйым салуды ойластыруда. Фаунасы Бұл жерден шілдерді, түлкілерді, қояндарды кездестіруге болады. Көлде сонымен қатар әртүрлі тіршілік иелерінің мекен етеді. Бұл жерде су жыландары, бауырымен жорғалаушылар кездеседі. Су астында тыныс ала алмауына байланысты олар мезгіл-мезгіл жер бетіне шығады. Жыландардың ұзындығы 10-нан 40 сантиметрге дейін болады. Дереккөздер
Әйелдер арасындағы волейболдан әлем чемпионаты

Әйелдер арасындағы волейболдан әлем чемпионаты — Халықаралық волейбол федерациясымен (FIVB) 4 жылда бір рет ұйымдастырылатын волейболдан халықаралық жарыс. Қазақстан әйелдер құрамасы Әлем чемпионаттарына 5 рет (2006, 2010, 2014, 2018, 2022) қатысты. Жеңімпаздары және жүлдегерлері Жалпы медальдар саны Сыртқы сілтемелер * [http://www.fivb.org/ Халықаралық волейбол федерациясының ресми сайты]
Елена Васильевна Чебукина

Елена Васильевна Чебукина (11 қазан 1965 жыл, Балқаш, Қарағанды облысы) — КСРО-лық және қазақстандық және хорватиялық волейболшы. 1988 жылғы Жазғы олимпиада ойындарының чемпионы. 1995 жылы Хорватия азаматтығын алды. Қазір Хорватияда тұрады. Ойнаған клубтары * 1983—1991 — АДК (Алматы); * 1991—1992 — «Младост» (Загреб); * 1992—1993 — «Импресем» (Агридженто); * 1993—1994 — «Латте Руджада» (Матера); * 1994—1995 — «Альтамура»; * 1995—1996 — «Ито Ёкадо» (Окаяма); * 1996—1997 — «Дэнсо Эйрибис» (Нисио); * 1997—1998 — «Дубровник»; * 1998—1999 — «Лейтес-Нестле» (Сорокаба); * 1999—2000 — «Фоппапедретти» (Бергамо); * 2000—2002 — «Деспар-Сирио» (Перуджа). Жетістіктері Клубтық * КСРО чемпионы 1984 (АДК) ; ** Күміс жүлдегер — 1986, 1988, 1989, 1990, 1991 (АДК) ; ** Қола жүлдегер: 1985 (АДК) ; * КСРО кубогы 1990 (АДК) ; * Еуропа чемпиондар кубогының жеңімпазы — 1985 (АДК) , 1994 («Латте Руджада») , 2000 («Фоппапедретти») ; * Хорватия чемпионы 1998 («Дубровник») ; * Италия чемпионы 1994 («Латте Руджада») ; ** Қола жүлдегер 2002 («Деспар-Сирио») . * Италия кубогы 1994 («Латте Руджада») . Құрама КСРО, ТМД, Ресей * Олимпиада чемпионы 1988; ** Күміс жүлдегер: 1992; * Әлем чемпионы 1990; * Еуропа чемпионы — 1985, 1989, 1991; ** Қола жүлдегер — 1983, 1987; * Ізгі ниет ойындарының жеңімпазы — 1986, 1990. Хорватия * Еуропа чемпионатының финалисі — 1995, 1997; Сілтемелер
Ахмет Герей

Ақсақ Ахмет Герей (; 1519 жылы қайтыс болды) — Қырым қалғайы (1515—1519), Қырым ханы I Меңлі Герейдің ұлы, I Мехмет Герей ханның бауыры. Өмірбаяны Ахмет Герей әкесі Қырым ханы І Меңлі Герейдің көптеген әскери жорықтарына қатысты. 1512 жылы Ахмет Герей бауыры Бұрнашпен бірге әкесі Меңлі Герейдің нұсқауымен орыс жеріне жорық жасады. Олар Одоев пен Белевтің маңайын тонап, қиратты. Мырза Даниил Васильевич Щени-Патрикеевтің басқаруымен орыс әскерінің жақындауымен Қырым ханзадалары қашып кетті. Сол жылы маусымда Ахмет Герей Рязан жеріне шабуыл жасамақ болды, бірақ оған тойтарыс бергеннен кейін шегінді. Мәскеу воеводалары оны Тихая Сосна өзеніне дейін қуды. 1515 жылы сәуірде әкесі Меңлі Герей хан қайтыс болғаннан кейін және оның ағасы I Мехмет Герей билікке келген соң Ахмет Герей қалғай сұлтан - тақ мұрагері болып жарияланды. Осыдан кейін ол өзіне Русте пана дайындау үшін Мәскеудің Ұлы кінәзі III Василий Ивановичтен қолдау күтті. Ахмет Герей әкесінен Очаковты (Ақшақұм) үлесті меншікті иелік етіп алып, сол жерден оңтүстік поляк және литва жерлеріне шабуыл жасады, III Василийден Киевті өзі үшін жаулап алуға көмектесуін сұрады. 1516 жылы Мәскеудің Ұлы кінәзі III Василий оған Руске келсе, Қасымды табыстауға уәде берді. 1516 жылы І Мехмет Герей өзінің інісі Ахмет Герей қалғаймен кездесті. Хан қалғайдың Очаковтан кетуін, поляк королі Сигизмундпен татуласып, ұлы Жүсіпті кепілдікке жіберуін талап етті. Алайда Ахмет Герей бас тартып, Қырымнан Очаковқа кетіп қалды. Көп ұзамай ағайындылар тағы кездесіп, татуласты. Бірақ бірнеше айдан кейін Ахмет Герей Днепрден өтіп, Очаковқа қашты. 1519 жылдың басында Ақсақ Ахмет Герей қалғай Сәлім Явуз сұлтаннан I Мехмет Герей ханға қарсы күресте әскери көмек сұрап, үлкен ұлы Геммет Герейді Ыстанбұлға кепілдікке жіберді. 1519 жылы наурызда Мехмет Герей хан екі ұлы Баһадүр мен Алып Герейлерді әскермен жіберіп, Ахметті талқандауға бұйрық берді. Баһадүр Герей Орқапыда тұрып, Қырымға баратын жолды жапты. Алып Герей бүлікшіні даладан тапты. Ахмет Герейді немере інісі Алып Герей өлтірді. I Мехмет Герей хан өзінің үлкен ұлы Баһадүр Герейді (1519-1523) қалғай етіп тағайындады. Әдебиет * Олекса Гайворонский. Екі құрлық билеушілері. — Т. 1. — Киев—Бақшасарай, 2007. — Б. 124—128. — ISBN 978-966-96917-1-2.
I Ғазы Герей

I Ғазы Герей (; 1504—1524) — 1523-1524 жылдары билік еткен Қырым ханы. I Мехмет Герейдің ұлы, І Меңлі Герейдің немересі. Өмірбаяны 1523 жылдың көктемінде Қырым ханы Мехмет Герей одақтас Ноғай мырзалардың көмегімен Астраханды басып алды. 1523 жылы наурызда Астрахан маңында Ағыш пен Мамай ноғай мырзалары I Мехмет Герей мен оның үлкен ұлы Баһадүр Герей қалғайды бір мезгілде өлтіргеннен кейін ағайынды Ғазы мен Баба Герейлер аздаған мырзалармен Қырымға қашып кетті. Олардың артынан үлкен ноғай әскері түбекке кіріп, Қырым ұлыстарын бүлдіріп, өртеп, жергілікті тұрғындарды тонап, өлтірді. Халық таулар мен бекіністі қалаларға тығылды. Шырын, Барын және Сижеуіт руынан шыққан ірі Қырым мырзалары 12 мың адамнан тұратын әскер жинап, ноғайларға қарсы аттанды, бірақ Орқапы түбіндегі шайқаста жеңіліп қалды. Жеңілген мырзалар түрік гарнизонының қорғауымен Орқапыны паналады. 1523 жылдың күзінде, Ноғай ордасы кері қайтқан соң ірі Қырым бейлері марқұм Мехмет Герейдің тірі қалған ұлдарының үлкені Ғазы Герейді жаңа ханы етіп сайлады. Ғазы Герей бауыры Баба Герейді қалғай етіп тағайындады. Алайда, қырымдық бейлер Османлы сұлтанмен таңдаулары жайлы мақұлдаспады. Көп ұзамай Ғазы Герей сұлтанға бет бұрған Меміш Шырын бей бастаған ірі татар бейлерінің қолдауынан айрылды. Шырын бейдің өзі Ыстанбұлға барып, Сүлейменнен Сағадат Герейді Қырымға хан етіп жіберуін өтінеді. Османлы сұлтан Сүлеймен Кануни басқа үміткерді таңдағандықтан, Қырым ханы І Ғазы Герей Қырым хандығын алты ай ғана басқарды. Жаңа хан Ыстанбұлда ұзақ уақыт тұрған Ғазының ағасы I Сағадат Герей болды. 1524 жылдың көктемінде Сағадат Герай түрік жаңа шеріктерімен бірге Қырымға келіп, хан тағына отырды. О.Гайворонскийдің айтуынша, Сағадат Герей Кефеге келіп, онда Ғазымен кездесу кезінде оны өлтіруге бұйрық берген. Ғазы Герейдің бауырлары Баба Герей мен Шобан Герей ханзадалар түрмеге қамалды. Хәлім Герей сұлтанның айтуынша, жаңа Қырым ханы І Сағадат Герей өзінің бұрынғы ізшары әрі інісі Ғазы Герейді қалғай етіп тағайындаған, бірақ үш айдан соң Сағадат Герейдің бұйрығымен Ғазы Герей мен оның бауыры Баба Герей өлтірілген деген болжам бар. Дереккөздер
Әйелдер арасындағы баскетболдан әлем чемпионаты

Әйелдер арасындағы баскетболдан әлем чемпионаты — әйелдер ұлттық құрамалар үшін 1953 жылдан бастап төрт жылда бір рет Халықаралық баскетбол федерациясымен ұйымдастырылатын баскетболдан халықаралық жарыс. Жеңімпаздары және жүлдегерлері Жалпы медальдар саны Сыртқы сілтемелер * [http://www.fiba.com/downloads/event/2006_wcm/eng/pres/hist/flash_back.pdf ФИБА сайтындағы әлем чемпионаттарының тарихы]
Бернард Анисио Калдейра Дуарте

Бернард Анисио Калдейра Дуарте (; 8 қыркүйек 1992, Белу-Оризонти, Бразилия), қысқаша Бернард — бразилиялық футболшы, "Эвертон" клубының жартылай қорғаушысы. Карьерасы Клубтық "Атлетико Минейро" клубында 2010 жылы карьерасын бастады. Сол жылы "Демократа" клубына жалға берілді. 2013 жылы "Либертадорес" кубогын иеленді де, артынша тамыз айында "Шахтерға" ауысты. 2018 жылы "Шахтердан" еркін агент ретінде кетті. 9 тамыз күні "Эвертонмен" төрт жылдық келісім шарт жасасты. Халықаралық 2012 жылы Бразилия Ұлттық футбол құрамасына шақырылды. 2013 жылы Конфедерациялар кубогына қатысты. 2014 жылы әлем чемпионатына қатысты, бірақ құраманың жартылай финал (Германия 1:7) мен үшінші орын үшін (Нидерланд 0:3) сәтсіз ойындарынан соң құрамадан бір жола шеттетілді. Жетістіктері Командалық ; «Атлетико Минейро» * Минейро лигасы (2): 2012, 2013 * Либертадорес кубогы: 2013 ; «Шахтёр» * Украина чемпионы (3): 2013/14, 2016/17, 2017/18 * Вице-чемпион (2): 2014/15, 2015/16 * Украина кубогы (3): 2015/16, 2016/17, 2017/18 * Финалист (2): 2013/14, 2014/15 * Украина суперкубогы (3): 2014, 2015, 2017 ; Бразилия * Конфедерациялар кубогының жеңімпазы: 2013 Дереккөздер Сілтемелер * [https://www.national-football-teams.com/player/49532.html Профилі] (national-football-teams.com)
Лапта

Лапта — орыстардың спорт ойыны, таяқша (бита) мен кішкентай доппен ойналады. Лапта алаңының ұзындығы 45—55 метр, ені 25—40 метр болуы керек. Ойынға екі топ қатысады, әрқайсында кемінде төрт адам болады. Бұл ойын туралы алғашқы тарихи деректер XIV ғасырға жатқызылады. 1996 жылы орыс лаптасының федерациясы құрылған болатын. Тағы қараңыз * Бейсбол * Крикет * Раундерс Дереккөздер
Хосе Канте

Хосе Канте Мартинес (; 27 қыркүйек 1990, Сабадель, Испания) — испаниялық және гвинеялық футболшы, шабуылшы. Карьерасы Клубтық 2021 жылы "Қайратқа" ауысты. Оған дейін Испания төменгі лигаларында, Кипр, Польша чемпионаттарында доп тепті. 2021 жылы 21 шілдеде еурокубоктардағы бірінші голы "Црвена Звезда" (УЕФА Чемпиондар лигасы) қақпасына соғап, есеп ашты. Бұл ойында "Қайрат" 2:1 есебімен жеңіске жетті. Халықаралық Гвинея құрамасы сапында 2018 жылғы әлем біріншілігі мен 2019 жылғы Африка Ұлттар кубогының іріктеу турниріне қатысты. 2018 жылы 16 қазанда Африка Ұлттары кубогының іріктеуінде Руанда қақпасына ұлттық құрамадағы тұңғыш голын соқты. Бұл ойын 1:1 есебімен тең аяқталды. Жүлделері ; «Легия» * Польша чемпионы: 2019/20 ; «Қайрат» * Қазақстан кубогы: 2021 Статистикасы Халықаралық : 17 қараша 2019 Дереккөздер Сілтемелер * [https://www.bdfutbol.com/en/j/j301821.html Профилі (90minut.pl (in Polish)]
Олимпиакос (футбол клубы, Никосия)

«Олимпиакос» — Кипрдің Никосия қаласындағы футбол клубы, 1931 жылы құрылған. Өз алаңындағы ойындарын "ГСП" стадионында өткізеді, сыйымдылығы 23 400 адам. Қазіргі күнде Кипр А дивизионында ойнайды. Жетістіктері Ұлттық * Кипр чемпионы (3): 1966/67, 1968/69, 1970/71 * Кипр кубогы (1): 1976/77 * Кипр суперкубогы (1): 1967 Атақты ойыншылары * Пиерос Сотириу * Константинос Панаги * Миран Павлин Дереккөздер
Адмира Ваккер Мёдлинг

«Адмира Ваккер Мёдлинг» — Аустрияның Медлинг қаласындағы футбол клубы. Тарихы 1905 жылы "Адмира Вена" деген атаумен құрылды. 1971 жылы "Ваккер" клубымен бірікті де, "Адмира Ваккер" деген атау алды. 1997 жылы "Медлинг" клубымен бірікті. Сосын базасы Медлинг қаласына ауысты. Жетістіктері Ұлттық * Аустрия чемпионы (9): 1926/27, 1927/28, 1931/32, 1933/34, 1935/36, 1936/37, 1938/39, 1946/47, 1965/66 * Аустрия вице чемпионы (12): 1928/29, 1929/30, 1930/31, 1934/35, 1938/39, 1939/40, 1940/41, 1947/48, 1950/51, 1952/53, 1955/56, 1988/89 * Германия вице чемпионы (1): 1938/39 * Аустрия кубогы (6): 1927/28, 1931/32, 1933/34, 1946/47, 1963/64, 1965/66 * Аустрия суперкубогы (1): 1989 Дереккөздер
Тен Копмейнерс

Тён Копмейнерс (; 28 ақпан 1998 жыл, Кастрикюм, Нидерланд) — нидерландтық футболшы, Нидерланд Ұлттық футбол құрамасы "Ювентус" клубының жартылай қорғаушысы. 2020 жылғы Еуропа чемпионатына қатысты. Жетістіктері Командалық «Йонг АЗ» * Нидерланд 2 дивизионы чемпионы: 2016/17 «Аталанта» * УЕФА Еуропа лигасы: 2023/24 Жеке * УЕФА Еуропа лигасының символикалық құрамы: 2023/24 Дереккөздер Сілтемелер * https://www.national-football-teams.com/player/79672.html
Гус Тил

{{Футболшы Карьерасы Клубтық Густың әкесі бұл дүниеге келгенде Замбияда командировкада болған. 2016/17 жылғы маусымда "АЗ Алкмаар" клубының негізгі құрамына ілінді. 2019 жылы жазда Мәскеудің "Спартагына" ауысты. Трансфер құны 15 млн-ды құрады да, төрт жылдық келісім шарт жасалды. 2020 жылы қыркүйекте "Фрайбургқа" жалға берілді. 2021 жылы маусым айында "Фейеноордқа" жалға берілді. Халықаралық 2018 жылы 26 наурызда Португалияға қарсы жолдастық кездесуде Нидерланд сапындағы жалғыз кездесуін өткізді. Дереккөздер
Сваюнас Чижас

Сваюнас Чижас (5 қаңтар 1998 жыл) — литвалық футболшы, жартылай қорғаушы. Карьерасы Клубтық "Экранас" клубының түлегі. 2015 жылы 1 қаңтарда тұңғыш келісім шартын "Паневежис" клубымен жасады. 2017 жылы ақпанда "Тракай" (қазіргі "Ритеряй") клубына ауысты. 2019 жылы сәуірде клубтан кетті. 2019 жылы 1 шілдеде "Кьяссо" клубымен келісім шарт жасасты. 2021 жылы наурыз айында "Паневежиске" қайта оралды. Халықаралық Литваның бірнеше жастағы құрамаларында ойнады. Дереккөздер
Баһадүр Герей (Астрахан ханы)

Баһадүр Герей (; 1523 жылдың наурызында қай.) — Қырым қалғайы (1519—1523), Астрахан ханы (1523), I Мехмет Герей ханның үлкен ұлы әрі мұрагері. Өмірбаяны 1519 жылы ағасы I Мехмет Герейге қарсы сәтсіз бүлік жасаған бұрынғы қалғай сұлтан Ақсақ Ахмет Герей қайтыс болғаннан кейін, қалғай (Қырым хандығында ханнан кейінгі екінші адам) лауазымы бос қалды. Сол 1519 жылы I Мехмет Герей өзінің үлкен ұлы Баһадүр Герейді қалғай етіп тағайындады. Баһадүр Герей Қалғай-сұлтан әкесінің әскери жорықтарына қатысқан, тіпті кейде өзі де Қырымның Мәскеу мен Литва иеліктеріне шабуылдарын басқарған. 1519 жылы Баһадүр Герей Қырым татарлары әскерінің басында оңтүстік поляк-литва иеліктеріне басып кірді. Қырым «айдаулары» Белз бен Люблин жерлерін қиратты, содан кейін Волынға бет бұрды. 1519 жылы тамызда Сокал түбіндегі шайқаста Баһадүр Герей ұлы литвалық гетман Константин Иванович Острожский бастаған 6 мыңдық поляк-литва әскерін жеңді. 1521 жылы Баһадүр Герей әкесі I Мехмет Герейдің Ресей мемлекетіне қарсы сәтті жорығы кезінде Қырым татарлары әскерінің авангардына басшылық етті. Қырым атты әскерлері Мәскеуге жетіп, Ресей астанасын өртеп, көптеген тұтқындарды алып кетті. 1522 жылы желтоқсанда Баһадүр Герей қалғай Астрахан ханы Құсайынға қарсы I Мехмет Герейдің әскери жорығына қатысты. Бұл жорықта Қырым ханының одақтасы ноғай мырзалары Мамай мен Ағыш болды. 1523 жылдың көктемінде қырымдықтар мен ноғайлар Астрахан ханы Хұсейінді сол жерден қуып шығарып, Астраханды (Қажы Тархан) басып алды. I Мехмет Герей барлық дала хандықтарын өз билігіне бағындыруға тырысып, үлкен ұлы Баһадүр Герейді жаңа Астрахан ханы деп жариялады, бұл ноғай мырзаларының наразылығын тудырды. Көп ұзамай I Мехмет Герей өзінің негізгі күштерін таратып, 3 мыңдық жасақпен Астрахан маңында тұрақ құрды. Бірде Мамай мен Ағыш мырзалар үлкен ноғай әскерімен кенеттен ханның тұрағына шабуыл жасады. Шайқас кезінде Қырым ханы I Мехмет Герей мен оның үлкен ұлы Баһадүр Герей көз жұмды. Әдебиет * Гайворонский О. Герейлердің шоқжұлдызы. * Гайворонский О. Екі құрлық билеушілері. — Т. 1—2. * Хәлім Герей. Хандардың қызғылт гүлзары немесе Қырым тарихы.
УЕФА Чемпиондар лигасы 2015/2016. Плей-офф

1/8 финал Бірінші матчтар ---- ---- ---- ---- ---- ---- ---- ---- Қарымта матчтар ---- ---- ---- ---- ---- ---- ---- ---- 1/4 финал Бірінші матчтар ---- ---- ---- Қарымта матчтар ---- ---- ---- 1/2 финал Бірінші матчтар ---- ---- Қарымта матчтар ---- ---- Финал Басты мақала: УЕФА Чемпиондар Лигасының финалы 2016
Рудар (футбол клубы, Плевля)

«Рудар» — Черногорияның Плевля қаласындағы футбол клубы. Атауы қазақшаға тікелей аударғанда "Кеншілер" деген сөзді білдіреді. Тарихы Атаулары * 1920-1923: Брежник * 1923-1945: Санджак * 1945-1947: Велимир * 1947-1955: Рудар Жетістіктері * Черногория чемпионы: 2009/10, 2014/15 * Черногория кубогы: 2007, 2010, 2011 Дереккөздер * https://web.archive.org/web/20160311121453/http://www.fkrudarpljevlja.com/
Стьярнан

«Стьярнан» — Исландияның Гардабайр қаласындағы футбол клубы. 1960 жылы құрылған. 2014 жылы тұңғыш рет Исландия чемпионы атанды. Жетістіктері ; Исландия чемпионаты * Чемпион (1): 2014 * Вице-чемпион (1): 2016 * 3 орын (1): 2013 ; Кубок * Жеңімпаз (1): 2018 * Финалист (2): 2012, 2013 ; Суперкубок * Жеңімпаз (2): 2015, 2019 Сілтемелер
Андре Кордя

Андре Кордя (рум. Andrei Cordea; 24 маусым 1999 жыл) — румыниялық футболшы, "Стяуа" клубының жартылай қорғаушысы. Карьерасы Клубтық Карьерасын 2016 жылы "Новара" клубында бастады. 2019 жылы "Херманштадт" клубына жалға берілді. 2020 жылы "Академика Клинчени" клубына ауысты. 2021 жылы "Стяуа" футболшысы атанды. Ұлттық Румынияның 17, 18, 19 жастағы құрамаларында ойнады. Дереккөздер Сілтемелер
Тренчин (футбол клубы)

АС «Тренчин» — Словакияның Тренчин қаласындағы футбол клубы. 1992 жылы ТТС клубының орнына құрылды. Атаулары * 1992—1995 «ТЖ Озета Дукла» * 1995—2002 «Озета Дукла» * 2002—2003 «Лаугарицио» * 2003—2015 «Тренчин» * 2015— «АС Тренчин» Жетістіктері * Чехословакия 1 лигасы ** Вице-чемпион (1): 1962/63 ** 3 орын (1): 1967/68 * Словакия чемпионаты ** Чемпион (2): 2014/15, 2015/16 ** Вице-чемпион (1): 2013/14 ** 3 орын (1): 2012/13 * 1 лига ** Чемпион (1): 2010/11 ** 2 орын (3): 1996/97, 2008/09, 2009/10 * Словакия кубогы ** Жеңімпаз (3): 1977/78*, 2014/15, 2015/16 Дереккөздер Сілтемелер * http://www.astrencin.sk/
Дила

«Дила» — Грузияның Гори қаласындағы футбол клубы. 1949 жылы құрылған. Жетістіктері * Грузия чемпионы (1): 2014/15, 2020/21 * Грузия кубогы (1): 2011/12 Дереккөздер Сілтемелер * http://soccerway.com/teams/georgia/fc-dila-gori
Қазақстан футбол клубтары еурокубоктарда 2015/16

Толық мақаласы: УЕФА Чемпиондар Лигасы 2015/16 Толық мақаласы: УЕФА Еуропа лигасы 2015/16 2014/15 жылғы Еурокубоктер маусымы қазақстандық клубтар үшін сәтті болды. "Астана" клубы қазақстандық клубтар арасында бірінші боп Чемпиондар лигасының топтық кезеңіне жолдама алды. "Қайрат" футболшылары Еуропа лигасының плей-офф кезеңіне дейін жетті, алматылықтар "Бордодан" тек сырт алаңдағы доп санының кесірінен ғана жеңілді. Ал "Ақтөбе" мен "Ордабасы" УЕФА Еуропа лигасының бірінші кезеңінде-ақ жарыстан шығып қалды. УЕФА Чемпиондар лигасы Екінші іріктеу кезеңі Үшінші іріктеу кезеңі Плей-офф Топтық кезең C тобы УЕФА Еуропа лигасы 1 раунд ----- ----------- 2 раунд 3 раунд Плей-офф Дереккөздер
Футболдан Қазақстан екінші лигасы 2021

Қазақтан екінші лигасының 2021 жылғы маусымына 23 клуб қатысты. "Солтүстік-Шығыс" және "Оңтүстік-Батыс" боп екі аймаққа бөлініп күш сынасады да, аймақ жеңімпаздары бірінші лигаға жолдама алады. Жеті жылдық үзілістен соң қайта құралған "Жеңіс" клубы да чемпионатқа қатысты. Турнир кестесі Солтүстік Шығыс Оңтүстік Батыс Сілтемелер * https://vesti.kz/standing/3812/stage/17565/
Лиепая (футбол клубы)

«Лиепая» — Латвияның Лиепая қаласындағы футбол клубы, 2014 жылы "Металлург" клубының орнына құрылды. Өз алаңындағы ойындарын "Даугава" стадионында өткізеді. Жетістіктері Латвия чемпионаты * Чемпион (1): 2015. * 2-орын (1): 2017. Латвия кубогы * Жеңімпаз (2): 2017, 2020. Жоғары лиганың қысқы кубогы * Жеңімпаз (1): 2016. Сілтемелер * http://lp.fkliepaja.lv/
Титоград (футбол клубы)

«Титоград» (сербохорв. OFK Titograd / ОФК Титоград) — Черногорияны ң Подгорица қаласындағы футбол клубы, 1950 жылы құрылған. 1950 жыжы "Младость" деген атаумен құрылып, 1962 жылы "Титоград" деп өзгертілді. 1992 жылы қайтадан "Младость", 2018 жылы тағы "Титоград" аталды. Жетістіктері * Бірінші лига ** Чемпион (1): 2015/16 ** 2 орын (2): 2016/17, 2017/18 * 2 лига ** Чемпион (1): 2009/10 ** 2 орын (1): 2008/09 * Черногория Республикасының чемпионаты* ** Чемпион (12): 1958/59, 1960/61, 1961/62, 1963/64, 1966/67, 1967/68, 1974/75, 1978/79, 1983/84, 1986/87, 1990/91, 1998/99 ** 2 орын (6): 1954/55, 1964/65, 1965/66, 1976/77, 1994/95, 2005/06 * Черногория кубогы ** Жеңімпаз (2): 2014/15, 2017/18 ** Финалист (1): 2013/14 * Черногор Республикасының кубогы ** Жеңімпаз (5): 1965/66, 1975/76, 1982/83, 1997/98, 2002/03 Сілтемелер * http://www.ofktitograd.me/en/
СИК

«Сейняоен Ялкапаллокерхо» (, «Сейняйоки футбол клубы») — Финляндияның Сейняйоки қаласындағы футбол клубы. Жетістіктері Ұлттық Вейккауслига * Чемпион (1): 2015 * 2 орын (1): 2014 * 3 орын (1): 2016 Юккёнен * 1 орын (1): 2013 * 2 орын (1): 2012 Какконен * 1 орын (1): 2011 Кубок * Жеңімпаз (1): 2016 * Финалист (1): 2017 Лига кубогы * Жеңімпаз (1): 2014 * Финалист (1): 2016 Дереккөздер Сілтемелер * https://www.sjk.fi/
Орқапы

Орқапы — Қырым түбегі мен материктің арасындағы құрлық байланысын құраған Ор мойнағындағы қала (1920 жылға дейін). Тарихы Ресейге дейінгі кезең Орқапы географиялық орналасуына байланысты әрқашан үлкен стратегиялық маңызға ие болды. Одан басқа, ежелгі уақытта жақын орналасқан тұзды кен орындарының арқасында бай сауда қаласына айналды. І ғасырдағы Үлкен Плиний жазбаларында Орқапы және Ор мойнағы Тафрос (ежелгі грек тілінде — ор) деген атпен егжей-тегжейлі сипатталған, үлкен қорғаныс дуалдары бар қамал туралы айтылған. Үлкен Плиний гректердің Орқапыны ірі порт қаласына айналдыру ниеттерінің бар екенін жазды. Қырым хандығы тұсында Орқапы Қырым түбегін материктен қорғаған басты бекініс болды. 1614 жылы ханзада Федор Борисович Годуновтың сызбасы негізінде жасалған Гессел Герицтың картасында Орқапы қазіргі орыс атауымен белгіленген. Форт (Қырым) түбекке Ор (Орқапы арқылы өтетін көпір) кіре берісі болған, тек Қырым ғана емес, сонымен бірге солтүстік Қара теңіз және Азов далалары да ханға тиесілі болған, алайда ноғай татарлары: әділ, шайдақ, өрміт көшіп-қонып жүрді. Олар мал жаю үшін алым-салық төлеп, Қырымға май, бал, ірі қара, қой, қозы және есірей (тұтқындар) жеткізді. Орқапы оры мен бекіністің қирандылары қазіргі Орқапы ауылынан оңтүстікке қарай 1 км жерде орналасқан Ресей империясының Қырымды жаулап алуы Василий Голицын бастаған орыс әскері алғаш рет 1689 жылғы Қырым жорығы кезінде Орқапының қабырғаларына жақындады, бірақ шабуыл жасалмады. Орқапыға алғашқы шабуыл және басып алу 1736 жылғы жорық кезінде Кристоф Бурхард Минихтың бастаған әскермен жүзеге асырылды. Қырымға кірген орыстар Көзлевті, Бақшасарайды және Ақмешітті басып алды, содан кейін әскер Орқапыға оралып, Қырымнан кетті. Орқапыны екінші рет басып алу 1771 жылы 14 маусымда (юлиан күнтізбесі бойынша) кейін Мәскеуде генерал-губернатор болған кінәз Василий Михайлович Долгоруков-Крымскийдің басшылығымен өтті. Ресей империясының құрамында Қырым Ресей империясына қосылғаннан кейін Орқапы Таврия губерниясының аттас уезінің орталығына айналды. 1920 жылдың қаңтар-наурыз айларында генерал Я.А.Слащевтің Оңтүстік Ресейдің Қарулы Күштерінің 3-армиялық корпусының 4 мың жауынгері Қырымды 40 мың сарбаздан тұрған екі кеңес әскерінің шабуылдарынан ойдағыдай қорғады - осы шайқастарда большевиктер Орқапыны қайта-қайта басып алды, содан кейін слащевтар оны қайтарып, Қызыл Әскерді аязда далаға шегіндіруге мәжбүр етті. 1920 жылдың аяғында Қызыл Әскер Врангел орыс әскерінің Орқапы бекіністеріне шабуыл жасаған кезде Орқапы қаласы қатты зақымданып, жер бетінен жойылды. Бұрынғы уездік қаланы қалпына келтіру туралы шешім, бірақ ауыл мәртебесінде, 1922 жылы желтоқсанда қабылданды, нәтижесінде маңайында Орқапы ауылы пайда болды. Әдебиет * Коняев Н.М., Коняева М.В. "Орыс хронографы. Ресейдің тарихы уақытымен". М.: Вече, 2008. *
Имил Смит-Роу

Имил Смит-Роу (; 28 шілде 2000 жыл, Лондон, Англия) — англиялық футболшы, "Арсенал" клубының жартылай қорғаушысы. Карьерасы Клубтық "Арсенал" клубының түлегі. 2018 жылы негізгі құрамға ілінді, шілде айында Сингапурде өткен маусым алдындағы даярлықта ""Атлетико Мадрид" клубына қарсы алаңға шықты. 31 шілдеде тұңғыш кәсіби келісім шартын жасасты. 20 қыркүйекте УЕФА Еуропа лигасында "Ворскла" клубына қарсы матчта еурокубоктердегі тұңғыш ойынын өткізді. 2019 жылы 31 қаңтарда "РБ Лейпцигке" жалға берілді. 2020 жылы қаңтарда "Хаддерсфилд Таунға" арендаға кетті. 2020 жылы жазда "Арсеналға" қайта оралды. 2021 жылы 22 шілдеде 10-нөмерді иеленді. Халықаралық Англияның бірнеше жастағы құрамаларында ойнады. 2017 жылы 17 жасқа дейінгілер арасында әлем чемпионы атанды. Жетістіктері «Арсенал» (Лондон) * Англия суперкубогы: 2020 Англия-17 * Әлем чемпионы: 2017 Дереккөздер Сілтемелер * [https://www.soccerbase.com/players/player.sd?player_id=113376 Профилі]
Ирина Герлиц

Ирина Яковлевна Герлиц (29 сәуір 1966 жыл, Краснокутск, Қазақ КСР) — кеңестік және қазақстандық баскетболшы, 1992 жылғы жазғы олимпиада ойындарының чемпионы. Алматының "Университет" клубында карьерасын бастады. Кейін Испания және Франция клубтарында ойнады. Қазір Бордода тұрады. КСРО құрамасында ойнаған. Жетістіктері * Олимпиада ойындарының чемпионы: 1992 * Олимпиада ойындарының күміс жүлдегері: 1988 * Әлем чемпионатының күміс жүлдегері: 1986 * Еуропа чемпионы: 1987, 1989 Дереккөздер
Александр Викторович Мирошниченко

Александр Викторович Мирошниченко (26 сәуір 1964 жыл, Қостанай, Қазақ КСР — 19 мамыр 2003 жыл, Қостанай, Қазақстан) — кеңестік және қаазақстандық боксшы, 1988 жылғы Жазғы олимпиада ойындарының қола жүлдегері. 1983 жылы Кубада өткен әлем чемпионатында 3 орын алды. 1986, 1988, 1989 жылдары КСРО чемпионы атанды. 1988 жылы Карлсуэдегі халықаралық турнирде Леннокс Льюисті ұтты. 1988 жылғы Жазғы олимпиадада жартылай финалда АҚШ-тық Риддик Бойдан ұтылып, қола жүлде алды. 1990 жылы әуесқой бокс карьерасын аяқтап, кәсіпқойлыққа ауысты. Дереккөздер
Вентспилс (футбол клубы)

«Вентспилс» (лат. Futbola klubs „Ventspils”) — Латвияның Вентспилс қаласындағы футбол клубы. Өз алаңындағы ойындарын "Вентспилс" стадионында өткізеді. Тарихы 1997 жылы "Вента" және "Нафта" клубтарының бірігуімен құрылды. Сол жылы-ақ Латвия жоғары лигасында өнер көрсетті. 1999 жылы Интертото кубогына, 2000 жылы УЕФА кубогына қатысты. 2006 жылы Латвия чемпионы атанып, "Сконтоның" көп жылдық гегемониясын тоқтатты. 2009 жылы УЕФА Еуропа лигасының топтық кезеңіне өтіп, еуротурнирлердің топтық кезеңінде ойнаған тұңғыш Латвия клубы атанды. 2021 жылы 9 маусымда сыбайластықпен айыпталып, 2027 жылға дейін еурокубоктерге қатыса алмайтын болды. Жетістіктері Жоғары лига * Чемпион (6): 2006, 2007, 2008, 2011, 2013, 2014. * 2 орын (6): 2000, 2001, 2002, 2009, 2010, 2018. * 3 орын (9): 1998, 1999, 2003, 2004, 2005, 2012, 2015, 2016, 2019. Латвия кубогы * Жеңімпаз (7): 2003, 2004, 2005, 2007, 2011, 2013, 2017 * Финалист (4): 2008, 2015, 2018, 2020. Ливония кубогы * Жеңімпаз (1): 2008. Балтиқ лигасы * Чемпион (1): 2010. * Финалист (2): 2007, 2011. Достастық кубогы * Финалист (1): 2007. Сілтемелер * https://fkventspils.com/