kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Пер Мертезакер

Пер Мертезакер (нем. Per Mertesacker; 1984 жылы 29 қыркүйекте Ганновер қаласында Германияда туылды) — неміс футболшысы, қорғаушы Мансабы Клубтағы Пер Мертезакер алғаш мансабын «Паттенсен» клубында бастады. 1995 жылы, 11 жасында «Ганновер 96» клубына көшіп кетті. Алғаш Бундеслигадағы матчын 2003 жылы, 19 жасында «Кельне» клубына қарсы ойнады. Алғаш профессионалді контрактына қол қойып, келесі маусымнан 2004/05 командасының үздік ойыншыларының бірі атанды. 2006 жылы 8 тамызд а бремендік «Вердер» клубымен 2010 жылға дейін контракка қол қойып, кейін 2012 -ге дейін созды. Алайда, 2011 жылы 31 тамызда Мертезакер лондондық «Арсеналға» 10 млн.евроға көшіп,3 жылдық контракка қол қойды. Ұлттық құрамада Мертезакер алғаш ұлттық құрама үшін ойының 2004 жылы 9 қазанда Иран құрамасына қарсы өткізді. Әлем чемпионатында алғаш рет Мюнхенда 2006 жылы 9 шілдеде Коста-Рикаға қарсы ойнады. Сол 2006 жылдағы әлем чемпионатында Мертезакер барлық матчтарда ойнап,бірде бір сары қағаз алмады. Осы үшін жанкүйерлер оған «Таза мырза» лақап атын берді. 2014 жылы 15 тамызда ұлттық құрамадағы мансабын аяқтағаның жариялады. Жетістіктері Вердер *Неміс лигасының иегері: 2006 *УЕФА кубогінің жартылай финалисті : 2007 *Германия Кубогінің иегері: 2009 *УЕФА кубогінің финалисті :2009 Арсенал *Англия кубогінің иегері: 2013/14 Ұллтық құрамада *Әлем чемпионатының қола медаль иегері : 2006, 2010 *Еуропа чемпионатының күміс медаль иегері : 2008 *Конфелерация Кубогінің қола медаль иегері : 2005 *Әлем чемпионы: 2014 Сілтемелер * [http://www.permertesacker.de/ Футболисттің ресми сайты]
Герард Меркатор

Герард Меркатор (; 5 наурыз 1512 ж., Рупельмонде — 2 желтоқсан 1594 ж., Дуйсбург) — латынша аты Герард Кремер —16-ғ-да картографияның дамуына елеулі үлес қосқан фламандық картограф. Оның каторгафиялық проекциалары (тең бұрышты цилиндірлік) теңіздіе жүзішулерге өте қолайлы карта жасауға пайданылған. Ол "Атлас" деген ұғымды қалыптастырған. Меркатор атласы сол кездегі картографиялық мәліметтер жиынтығының нәтижесінде жасалды. Оның мазмұны, математикалық негізінде көркемделуі өз заманында өте жоғары дәрежеде болып, кейінгі уақыттарда мұндай еңбекердің дұрыс та оң атқарылуына ықпалын тигізеді. Атлас толығымен 1512 жылы жарық көрді. Кіріспесінде автор география пәні мен есептерін мазмұндады. Г.Меркастың цилиндірлік проекциасы осы уақытқа дейін пайдаланылады. Дереккөздер
Петра

Петра (; Ежелгі Грекия: Πέτρα) – биік тас үйінді жартаста орналасқан Иордания қаласы. Әр кезеңде қала әр түрлі шапқыншыларға тиесілі болды. Б.з.д идумей, набатей, бертін келе орта ғасырда Рим, Византия, Араб шапқыншылары жаулап алды. Әр шапқыншы қаладағы сәулет өнерінің өзіндік жаңа айшықтарын әкелді. Қала шөлді даланы кезіп жүрген керуен сарай жолаушыларына арналған демалыс орны болатын. Тар каньонда керуеншілер шөлдерін қандырып, ұзақ сапарға аттанғандар өздеріне молынан су толтырып алатын. Жартастағы ойылған үйлер мен ғибадатханалар суық күндері пана болатын. Көне қала бұл күндері саяхатшыларды өзінің айшықтарымен таң қалдыруда. Петра қаласында танымал «Индиана Джонс және соңғы крест жорығы» (Indiana Jones & The Last Crusade) киносы түсірілген. Әріптес қала Петра қаласына бауырлас қаласы әлемде Перудің әйгілі Мачу-Пикчу қаласы есептеледі. Галерея . Дереккөздер
Чичен-Ица

Чичен-Ица - Мексика мемлекетінің Юкатан түбегінде орналасқан әлемнің жаңа жеті кереметінің бірі. Мексикада орналасқан Юкатан жартылай аралда көне қала Чичен-Ица майя өркениетінің дамуында мәдение және саяси рөл атқарды. Бірақ, белгісіз себептермен Чичен-Ица қаласы иесіз қалды. Испан конкистадорлары құпия жермен байланысты барлық манускрипттерді жойып жіберді. Биіктігі 30 метрге жететін 9 сатылы Кукулькана пирамидасы Чичен-Ица қаласының басты нышаны болып табылады. Пирамида ішінде ягуар тағы бар. Мысыр елінің пирамидаларымен салыстырғанда Кукулькана айтарлықтай кішкентай. Галерея Дереккөздер
Хавьер Маскерано

Хавьер Маскерано (; 8 маусым 1984 жыл, Сан-лоренсо, Аргентина) — Интер Майами клубының жаттықтырушысы және Аргентина құрамасының бұрынғы ойыншысы. 2006, 2010, 2014, 2018 жылдары әлем чемпионатына, 2007, 2011, 2015, 2016 жылдары Америка кубогына, 2004, 2008 жылдары Жазғы Олимпиада ойындарына қатысқан. 2004, 2008 жылдары Олимпиада чемпионы атанды. Карьерасы Барселона Бірінші маусым Маскерано үшін жеңіл болған жоқ, себебі Хавьер бірден Барселонаның негізгі құрамына кіре алмады. Барселона сабында Хави, Иниеста секілді тамаша ойыншылар өнер көрсетіп жатқан да, негізгі құрамға кіру оңай емес еді. Бірақ маусымның жартысында команданың капитаны Карлес Пуйоль жарақат алу себебінен Маскерано Пуйольдың орнына шығуы тиіс болады. Пуйоль орталық қорғаушы болған соң Маскеранода орталық қорғаушы рөлін атқару тиіс болды. Қуанышқа орай Маскерано өте жақсы қорғаушы болып шықты. Бапкерлік карьерасы Хавьер Маскерано бапкерлік карьерасын 2022 жылы Аргентина U20 және 2023 жылы Аргентина U23 құрамаларын жаттықтырумен бастады. Интер Майами 2024 жылы 22 қараша күні Хавьер Маскерано Интер Майами клубының бас жаттықтырушысы болып тағайындалды. Жетістіктері * Аргентинаның Чемпионы: (2004, Клаусура) * Бразилияның Чемпионы: (2005) * Испанияның Чемпионы: 2010/11, 2012/13, 2014/15, 2015/16, 2017/18 * Испанияның Суперкубок иегері: 2011, 2013, 2016 * Испанияның Кубок иегері: 2011/12, 2014/15, 2015/16, 2016/17, 2017/18 * УЕФА Чемпиондар Лигасының жеңімпазы: 2010/11, 2014/15 * УЕФА-ның Суперкубок иегері:2011, 2015 *Олимпиада чемпионы: 2004, 2008 Дереккөздер
Владимир Федорович Быстров

Владимир Фёдорович Быстров (1935 жылы 31-желтоқсан — 1990 жылы 13-тамыз) — орыс биофизигі, КСРО Ғылым Академиясының құрамына кіретін М. М. Шемякин атындағы биоорганикалық химия Институты директорының орынбасары, КСРО Ғылым Академиясының мүшесі, Мәскеу физика-техникалық институтының профессоры. Өмірбаяны Ленинградта дүниеге келген. 1959 жылы Мәскеу мемлекеттік университетінің физика факультетін аяқтады. КСРО Ғылым Академиясының құрамына кіретін табиғи қосылыстар химиясы Институтының (1974 жылдан бастап, М. М. Шемякин атындағы биоорганикалық химия Институты) алдымен жоғарғы ғылыми қызметкері (1964 - 1971), кейінірек директор орынбасары (1971 - 1990), ядролық магниттік резонанстың спектроскопия тобының басшысы. МФТИ-дың молекулярлық және химиялық физика, физика-химиялық биология факультеттерінің негізгі кафедраларында сабақтар өткізген. 1988-1990 жылдар аралығында Мәскеу физика-техникалық институтының физика-химиялық биология және биотехнология факультеттерінің кафедраларына басшылық еткен. Марапаттары * "Ерен еңбегі үшін" аталымындағы В. И. Лениннің 100 жылдық мерейтойына арналған медалі (1970). * "Құрмет таңбасы" ордені - кеңестік ғылымды дамытудағы еңбегі үшін және КСРО Ғылым академиясының 250 жылдық мерейтойына байланысты (1975). * Халықтар достастығы ордені - 10-бесжылдықта алға қойған ғылым мен техниканы дамыту және шаруашылыққа ғылыми жаңалықтарды енгізу мақсаттарының орындалғаны үшін (1981). * "Еңбектің Қызыл жалауы" ордені - биоорганикалық химияны дамытудағы және ғылыми кадрлар дайындаудағы еңбегі үшін және ғалымның 50 жылдық мерейтойына байланысты (1985). * Ғылым мен техника саласындағы КСРО-ның Мемлекеттік сыйлығы - "Жүйке импульстары генерациясының молекулярлық механизмдерін зерттеу құралы ретінде нейротоксиндерді пайдалану" атты 1973-1983 жылдар аралығында жарияланған еңбектер жинағы үшін (1985). * Чехословакия Ғылым академиясының Я. Гейровскийдың алтын медалі — химия ғылымына сіңірген еңбегі үшін (1988). * Ресей Ғылым Академиясы М. М. Шемякиннің сыйлығы - "Ядролық магниттік резонанс спектроскопиясы әдісімен мембранадағы пептидтер мен ақуыздың құрылымы мен қызметін зерттеу" атты еңбектер жинағы үшін (1992).
Криптос

Криптос - Вирджиния штатындағы ЦРУ орталығының бас кеңсесінің алдында орналастырылған шифрланған мәтіні бар мүсін. Америкалық мүсінші Джеймс Санборнның жұмысы. Мүсіннің қойылғанына жиырма жылдан астам уақыт өтсе де, мүсіндегі мәтіннің құпиясы толықтай ашылған жоқ. Тек қана, халықаралық криптоаналитиктер бірлестігінің жұмыстарының арқасында алғашқы 3 секциясын оқуға мүмкіндік берілді. Ал қалған 97 таңбасы белгісіз. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.nytimes.com/library/tech/99/06/biztech/articles/16code.html «CIA’s Artistic Enigma Reveals All but Final Clues»], маусым 16, 1999, New York Times * [http://www.washingtonpost.com/wp-srv/national/daily/july99/kryptos19.htm «Cracking the Code of a CIA Sculpture»], July 19, 1999, Washington Post * [http://www.ussrback.com/crypto/nsa/kryptos/cia-art-jg.htm «Gillogly Cracks CIA Art», & «The Kryptos Code Unmasked»] , 1999, New York Times * [http://www.cnn.com/2005/US/06/19/cracking.the.code/index.html «Cracking the Code»], маусым 19, 2005, CNN * [http://www.voynich.net/Kryptos/ Kryptos photos] by Jim Gillogly * [http://www.elonka.com/kryptos Kryptos website] * [http://www.kryptos-cia.com Richard Gay’s Kryptos pages]
Клаудио Браво

Клаудио Браво (; 13 сәуір 1983 жыл, Буин, Чили) — чилилік футболшы, қақпашы. 2015, 2016 жылдарғы Америка кубогының жеңімпазы. Карьерасы Ең алғаш Клаудионы футболға әкесі алып келеді. Клаудионың бірінші футбол мектебі " Colo-Colo" деп аталады. Ол өзінің кәсіби футболдағы бірінші ойынын 2002 жылы өткізеді. 2003 жылы Клаудио жарақат алып қалады, оған қарамастан Клаудио команданың үздік ойыншысы болып қала береді. 2006 жылы командасы Апартурда жеңіске жеткен соң, Браво Испанияның "Реал Сосьедадқа" ауысып кетеді. Реал Сосьедад 2006/07 жылғы маусымда Клаудио Браво "Реал Сосьедад" командасымен бес жылдық келісім шартқа тұрады. Клаудио сол кезде Испанияның ең жас қақпашысы болады. *2010 жылы 14 ақпанда Браво қақпашы бола тұрып "Химнастика" командасына стандартық жағдайдан баспен ұрып гол соғады, бірақ одан соң ол тізесіне қатты жарақат алып маусымды аяқтай алмайды. *2012/13 маусымында Клаудио Браво өзінің командасы "Реал Сосьедадқа" Испандық Чемпионатта 4-ші орын алып береді және соның арқасында "Реал Сосьедад" Чемпиондар Лигасына қатысты. Барселона 2014 жылы Маусымның 25-ші жұлдызында Клаудио Браво Испанияның басқа клубымен келісім шартқа тұрады - "Барселона". Келісім шарт 4 жылға арналған. Браво "Барселонада" 13-ші номерда өнер көрсетеді. * Клаудионың Барселона сабында бірінші ойыны 24 тамызда 2014 жылы "Эльче" футбол командасына қарсы өтті. Ол ойында Браво бірде-бір гол өткізген жоқ. * 4 қазан 2014 жылы Клаудио Браво қатарынан жеті ойында өзінің қақпасына гол өткізбей рекорд орнатады. Манчестер Сити 2016 жылы 26 тамызда "Манчестер Ситиге" ауысты. Алғашқы маусымды негізгі қақпашы ретінде бастағанымен, қателікті тым көп жіберді де, негізгі құрамды Вилли Кабальероға беріп қойды. Жетістіктері Командалық ; Коло-Коло * Чили чемпионы: Ап. 2006 ; Реал Сосьедад * Екінші дивизион жеңімпазы: 2009/10 ; Барселона * Испания чемпионы (2): 2014/15, 2015/16 * Испания кубогы (2): 2014/15, 2015/16 * Испания суперкубогы: 2016 * УЕФА чемпиондар лигасы: 2014/15 * УЕФА суперкуогы: 2015 * Клубтар әлем чемпионаты: 2015 ; Манчестер Сити * Англия чемпионы (2) : 2017/18, 2018/19 * Англия кубогы: 2018/19 * Англия суперкубогы (2): 2018, 2019 * Лига кубогы (3): 2017/2018, 2018/2019, 2019/20 ; Чили * Америка чемпионы (2): 2015, 2016 Жеке * Чилидегі жыл футболшысы: 2009 * Америка кубогының үздік қақпашысы (2): 2015, 2016 * Конфедерациялар кубогының үздік қақпашысы : 2017 Дереккөздер
Жером Боатенг

Жером Боатенг (; 1988 жылы 3 қыркүйекте Батыс Берлинде туған) — неміс футболшысы, қорғаушы. Мансабы Боатенг орталық қорғаушыс болып саналады, мықты денесі мен ұзын бойының арқасында баспен жақсы шабуылдайды. Ол мансабын жастар құрамасы «Теннис Боруссия Берлинде» бастады, ал қазір мюнхендік «Баварияда» ойнайды. Боатенг 13 жасынан «Герт» клубында ойнап, 2002 жылдан 2007 жылдың 22 тамызына дейін сонда болды. Бундеслигада алғаш 2006/07 маусымында ойнай бастады. 2007 жылы 10 наурызда «Герту» үшін алғаш матчын «Боруссия Дортмундқа» қарсы өткізді. 2007/08 маусымда Боатенг «Гамбург» клубында бастап, осы клубпен 2007 жылы 22 тамызда 5 жылдық контракка қол қойды. «Гамбургке» 5,5 млн.еуроға сатылды. Алғаш маусымында 27 матч өткізіп, оның 26-мен негізгі құраммен шықты. Голдар болмаса да, екі голдық доп шығарып, 5 рет сары қағаз алды, жалпы алаңда 2156 минут болды. Екінші маусымда Жером 21 матч өткізіп, оның тек 14-інде негізгі құраммен шықты. 2010 жылы 5 мамырда «Манчестер Ситиге» 10,4 млн.еуроға көшіп, 5 жылдық контракка отырды. 2011 жылы 14 шілдеде «Бавария» «Манчестер Ситимен» футболшының көшуі туралы келісімге келіп, трансфер құны 14 милл. еуро болды. Ұлттық құрамада Германия құрамасы үшін алғаш матчын 2009 жылы 10 қазанда Ресейге қарсы Мәскеуде өткізді. Алайда осы матч ол үшін сәтсіз өтіп, қызыл қағазға ие болды. 2010 жылы өткен әлем чемпионатқа қатысып, Ганаға қарсы ойында ағасына, Кевин Принсқа қарсы ойнады. Жетістіктері Клубтық Манчестер Сити *Англия Кубогінің иегері : 2011 Бавария *Германия Чемпионы: 2012/13, 2013/214, 2014/15, 2015/16, 2016/17, 2017/18, 2018/19 *Германия Кубогінің иегері: 2012/13, 2013/14, 2015/16 *Чемпиондар Лигасының жеңімпазы: : 2012/2013 *УЕФА Суперкубогінің иегері : 2013 *Клубтық әлем чемпионатының жеңімпазы: 2013 *Telekom-cup жеңімпазы:2013 Ұлттық құрамада *Жастар арасындағы Еуропа чемпионы: 2009 *Әлем чемпионатының қола медаль иегері 2012 *Әлем чемпионы:2014 Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [http://www.mcfc.co.uk/Players/Defenders/Jerome-Boateng mcfc.co.uk] * [http://www.bundesliga.de/de/liga/clubs/biographie.php?spielerBoatengJerome&vereinID161 bundesliga.de]
Евгений Иванович Забабахин

Евгений Иванович Забабахин (03 (16).01.1917 жыл, Мәскеу — 1984 жыл 27 желтоқсан, Снежинск) — кеңестік ядролық физика ғалымы, КСРО-дағы ядролық қаруды жасаушылардың бірі, КСРО Ғылым Академиясының академигі, Социалисттік Еңбек Ері (1953), Ленин және Сталин сыйлығының лауреаты. Өмірбаяны Евгений Иванович Забабахин Мәскеуде дүниеге келген. Машина жасау техникумын бітірген соң, «Шарикоподшипник» зауытында технолог-маман болып жұмыс істеген. 1938 жылы ММУ-дың физика факультетіне қабылданып, Ұлы Отан соғысы басталғаннан кейін Қызыл әскерге шақыртылып, Н. Е. Жуковский атындағы әскери-әуе академиясына жіберілді. 1944 жылы оқуын аяқтағаннан кейін адъюнктурада оқуын жалғастырып, 1947 жылы "Қарсы шабуыл кезінде орын алатын процестер" тақырыбында диссертация қорғады. Осы кезеңде КСРО-да ядролық қару жасау қолға алынғандықтан, ғалым химиялық физика институтына жіберіліп, 1948 жылдың көктемінен бастап, № 11 Құрастырушы бюрода жұмыс істей бастады. Кеңес Одағының алғашқы атом бомбасын жасауға қатысуы мен оны сәтті түрде тексеруі нәтижесінде оған 2-дәрежелі Сталин сыйлығының лауреаты атағы және Ленин ордені берілді. 1951 жылы құрылымы жақсартылған атом бомбасын жасау және сәтті түрде тексеруі нәтижесінде ғалымға 1-дәрежелі Сталин сыйлығының лауреаты атағы мен "Еңбек Қызыл Туы" ордені берілді. 1953 жылы ядролық зарядтардың физикалық сызбасын жақсартқаны үшін Е. И. Забабахинге Социалистік Еңбек Ері атағы мен 1-дәрежелі Сталин сыйлығының лауреаты атағы берілді. Осы жылы докторлық диссертацияны қорғады. 1955 жылы Е. И. Забабахин Орал аймағындағы Снежинск қаласына жіберілді, осы қалада жасалып жатқан "НИИ-1011" жобасына ғылыми жетекшінің орынбасары және теориялық бөлім басшысы ретінде жіберілді. Осы жоба нәтижесінде Кеңес әскерінің құрамына алғаш рет термоядролық заряд қосылды. 1958 жылы Забабахин Ленин сыйлығының лауреаты атағына ие болады, КСРО Ғылым Академиясының мүшесі ретінде сайланады. 1960 жылдан бастап, жоба басшысы болып, өмірінің ақырғы күнініе дейін осы қызметте істейді. Еңбектері * Е.И. Забабахин. Кумуляция энергии и ее границы. * Е.И. Забабахин. Кумуляция и неустойчивость. Сборник научных статей. Марапаттары мен атақтары * Ленин сыйлығы * Сталин сыйлығы * Социалистік Еңбек Ері * Ленин ордені * Қазан Төңкерісінің ордені * М. В. Келдыш атындағы алтын медаль * Снежинск қаласының құрметті азаматы Құрмет * Оның есімі Снежинск қаласындағы РФЯЦ-ВНИИТФ-қа берілді. * Снежинск қаласындағы көшеге ғалым аты берілген. Дереккөздер
Меринос

Меринос - биязы жүнді қой тұқымы. Оған жіңішке біртекті түбіттен тұратын аса бағалы жүн беретін ойлар жатады. Бұл тұқым б.з.б. 3-2 ғ-ларда Алдыңғы Азияда шығарылған деп есептеледі. Кейіннен Жерорта теңізі елдерінде,18 ғ-да Батыс Еуропа, Солтүстік Америка, Аустралия, Шығыс Еуропа (Ресей) елдеріне тарай бастады. Қазақстанға 19 ғ-дың аяғында әкелінген. Меринос жүннің жіңішкелігі 14,0-25,0 мкм, ұзындығы 7,5 см. Қырыққан кезде 8-12 кг жүн алуға болады, одан 35-45% таза жүн алынады. 300-400 г. таза жүннен 1 м мата тоқылады. Республикада қой тұқымын асылдандыруда Рамбулье мен Прекос мериносы тұқымдарының маңызы зор. Осы тұқымдарды жергілікті қой тұқымдарымен шағылыстыру арқылы қазақтың биязы жүнді қойы, қазақтың арқар-мериносы, солтүстік қазақ мериносы, т.б. тұқымдары шығарылады.
Ляо

мүсіні.]] Ляо (, қытайша:遼朝|辽朝|Liao chao|Ляо Чао) - Солтүстік Қытайда құрылған кидани-моңғолдардың мемлекеті. Абаоцзи (Амбагай) в 907 жылғы көтеріліс бастаған тайпа көсемі Абаошыдің басқаруымен құрылып, 1125 жылғы чжурчжендердің көтерілісіне дейін болған. Астаналары — Шаншын (қазіргі Хуэйнинфу), Ляоян (шығыс жағында), Датун (батысында), Наңшын (оңтүстігінде, қазіргі Бейжіңнің маңында). Ляо ғ-ларда Алтайдан Тынық мұхитқа дейін созылып жатқан көшпелілер империясы болды. Құрамында маньчжур-тұңғыс, моңғол тайпаларымен қоса Орталық Азияның мекендеген түркі ұлыстары (ұйғырлар,қырғыздар, т.б.) да болды. 1125ж. қытайлық Сун және Жүжен мемлекетінің біріккен күші Ляо мемлекетін құлатты. Қидандардың бір бөлігі Жетісуда Қара қытай мемлекетін құрды Дереккөздер
Шкодран Мустафи

Шкодран Мустафи (нем. Shkodran Mustafi; 1992 жылы 17 cәуірде Бад-Херсфельд қаласында туылды) —&nbsp; албандық неміс футболшысы, Шальке 04 клубының қорғаушысы. Мансабы Клубтағы Шкодран Мустафи —&nbsp; «Гамбург» футбол клубының тәрбиеленушсісі. 2009 жылы жазда ағылшындық «Эвертон» клубына көшіп, 3 жылдық контракка қол қойды. «Иристер» құрамында 2009 жылы алғаш матчын Еуропа Лигасында «БАТЭ » клубына қарсы өткізіді. Осы матчта ғана «Эвертон» үшін ғана ойнап, басқа матчтарға қатысқан жоқ. 2012 жылы 3 қаңтарда италияндық «Сампдория» клубына көшті. Үш маусым бойы осы клубта болып, 53 матч ойнап, 1 рет ғана голмен ерекшеленді. 2014 жылы 6 тамызда испаниялық «Валенсияға » көшті. Екі жылдан соң Лондонның "Арсеналына" ауысты. Ұлттық құрамада 2009 жылы мамырда алғаш рет Еуропа 17 жасқа дейінгі чемпионтта ойнап, Германия құрамымен жеңіске жетті. Негізігі ұлттық құрама үшін алғаш рет 2014 жылы 13 мамырда, Польша құрама командасына қарсы ойнады. Әлем чемпионатына 2014 жылы қатысып, 3 матч өткізіп, 1/8 финалында Алжир құрамасымен ойнағанда жарақаттанып қалды. Жетістіктері Ұлттық құрамада * 17 жасқа дейінгі Еуропа чемпионы: 2009 * Әлем чемпионы: 2014 *Еуропа чемпионатының қола жүлдегері: 2016 *Уонфедерациялар кубогының жеңімпазы: 2017 Сілтемелер [http://www.shkodran-mustafi.com/ Футболисттің ресми сайты] [http://www.evertonfc.com/player-profile/shkodran-mustafi Эвертон футбол клубының ресми сайтында профилі]
Франц Беккенбауэр

Франц Беккенбауэр (; 11 қыркүйек 1945 жыл, Мюнхен – 7 қаңтар 2024 жыл, Зальцбург) — неміс футболшысы әрі жаттықтырушысы. Франц қорғаныш шебінде өнер көрсеткен, 1994 жылдан бастап Бавария футбол клубының президенті қызметін атқарды. * Өзінің футбол мансабында Франц екі рет Еуропаның ең үздік ойыншысы атанған. Ол Әлем Чемпионатына үш рет қатысып ұлтық құрамаға 103 рет шақырылған. Беккенбауэр ФРГ ұлттық құрамасында капитан болып 1974 жылы Әлем Чемпионы болады. Бавария сапында ойнап үш рет Еуропа Чемпиондар Кубогын алған (1974-1976) және сонымен қатар УЕФА Чемпиондар Лигасының жеңімпазы болған (1967). * Франц бас жаттықтырушы болып ФРГ ұлттық құрамасымен 1990 жылы Әлем Чемпионы болды. 2002 жылдың ақпан айында АҚ "Бавария" футбол клубының басқарма төрағасы болып тағайындалады. Жетістіктері Командалық Бавария * ФРГ Чемпионы: 1968/69, 1971/72, 1972/73, 1973/74 * ФРГ Кубок иегері: 1966, 1967, 1969, 1971 * Еуропа Чемпиондар Кубок иегері: 1973/74, 1975/76, 1976/77 * УЕФА Кубок иегері: 1966/1967 * Континентаралық Кубок иегері.1976 Нью-Йорк Космос * АҚШ Чемпионы: 1977, 1978, 1980 Гамбург * ФРГ Чемпионы: 1981/82 Германия ұлттық құрамасы * Әлем Чемпионы: 1974 * Еуропа Чемпионы: 1972 * Әлем Чемпионатының күміс жүлдегері: 1966 * Әлем Чемпионатының қола жүлдегері: 1970 * Еуропаның күміс жүлдегері: 1976 Жеке жетістіктері * Германияның ең үздік футболшысы: 1966, 1968, 1974, 1976 * Еуропаның ең үздік футболшысы: 1972, 1976 * Еуропа Чемпионатының үздік құрамасына кірген: 1972, 1976 * Әлем Чемпионатының үздік құрамасына кірген: 1966, 1970, 1974 * "ФИФА 100" тізіміне кіреді Жаттықтырушы ретінде * Әлем Чемпионы: 1990 * Әлем Чемпионатының күміс жүлдегері: 1986 * Франция Чемпионы: 1991/92 * Чемпиондар Кубогының күміс жүлдегері: 1990/91 * Германияның Чемпионы: 1993/94 * УЕФА Кубок иегері: 1995/96 Дереккөздер
Бастиан Швайнштайгер

Бастиан Швайнштайгер (нем. Bastian Schweinsteiger; 1 тамыз 1984 жыл, Кольбермор,) — неміс футболшысы, жартылай қорғаушы, Германия Ұлттық футбол құрамасының экс-ойыншысы және экс-капитаны. 2014 жылғы әлем чемпионы. Мансабы Алғашында Бастиан «Баварияның екінші» құрамында ойнады . Негізгі құрамаға 2002/09 маусымда іліге бастады. 2004/05 маусымнан бастап «Баварияның» негізгі құрамының ойыншысы атанып, Бундеслигада 26 ойын көрсетіп, 3 гол соқты. Бірақ кейін «Баварияның» бапкері Феликс Магат жаттығудағы жаман жұмысы үшін, Бастианды қайтадан Баварияның екінші құрамына жібереді. Алайда бірнеше айдан соң қайтадан қайтарып алады. Негізгі позициясы - сол қапталдағы жартылай қорғаушы болды. «Баварияға» жаңа бапкер келгеннен соң, 2009/10 маусымда Бастианның позициясы орталық жартылай қорғаушы позициясына ауысады. Швайнштайгер мен серігі Марк Ван Боммел орталық сызықта жақсы бірге өнер көрсетіп, Германиядағы ең мықты байланыс болып саналды7 2012 жылы Бастиан Чемпиондар Лигасының полуфиналында «Реал Мадридқа» гол салып, командасы финалға өтеді. Алайда «Челсимен» пенальти кезінде соңғы соққыны бағанаға тигізп, чемпиондық титулдан айырылады. Өзінің тұрақты ойыны мен қайсар мінезінің арқасында командада негізге құрамның ойыншысы атанып, сондай-ақ команда вице-капитаны атанды. 2012/13 маусым Бастина үшін сәтті өтті. Себебі «Бавариямен» Бундеслиганы, Чемпиондар Лигасын, Германия кубогін ұтып алды. Бастиан екі финалға қатысқанымен, маусымның жартысын жарақат үшін өткізіп алды. 2015 жылы 13 шілдеде "Манчестер Юнайтедпен" келісім шарт жасасты, бірақ жаңа клубында жарақатына байланысты көңілдегідей ойнай алмады. 2017 жылыкөктемде АҚШ-тың "Чикаго Файр" клубына ауысты. Германия ұлттық құрамасы 2004 жылынан бері Германия құрамасы үшін өнер көрсетеді. Алғашқы екі голын 2005 жылы Ресейге қарсы жолдастық матчта соқты. 22 жасында Бастиан ұлттық құрамасы үшін 41 матч өткізіп, рекорд қойды(кейін осы рекордың Лукас Подольски басты). 2014 жылы 2 қыркүйекте Филипп Лам мансабын аяқтағаннан кейін, құрама капитаны атанды. 2016 жылғы Еуропа чемпионатынан соң құрамадағы карьерасын аяқтады. Жетістіктері Бавария *Германия Чемпионы: 2003, 2005, 2006, 2008, 2010, 2013, 2014, 2015 *Германия Кубогінің : 2003, 2005, 2006, 2008, 2010, 2013, 2014, 2015 *Германия кубогінік финалисті : 2012 *Неміс лигасының кубогінің иегері : 2004, 2007 *Германия Суперкубогінің иегері : 2010, 2012 *Германия Суперкубогінің финалисті: 2013, 2014 *Чемпиондар Лигасының жеңімпазы: 2013 *Чемпиондар Лигасының финалисті : 2010, 2012 *УЕФА Суперкубогінің иегері : 2013 *Клубтық әлем чемпионатының жеңімпазы : 2013 Манчестер Юнайтед * Англия кубогы: 2015/16 Ұлттық құрамада *Конфедерация кубогінің қола медаль иегері: 2005 *Әлем чемпионатының қола медаль иегері: 2006, 2010 *Еуропа чемпионатының күміс медаль иегері: 2008 *Еуропа чемпионатының қола медаль иегері: 2012 *Әлем чемпионаты : 2014 Сілтемелер * [http://www.bastian-schweinsteiger.de/ Футболисттің ресми сайты]
Гиракотерий

Гиракотерий – жылқы тұқымдастарының жойылып кеткен ең арғы тегі. Солтүстік Америка мен Батыс Еуропа эецон дәуірінде (шамамен 40-50 млн. жыл бұрын) тіршілік еткен. Ол түлкінің үлкендігіндей ғана кішкентай жануар болған. Гиракотерийдің алғыңғы аяқтарында төрт тұяқ, артқы аяқтарында қысқа екі тұяқ болған. Тістері сүтқоректілердің арғы тегінің бірі- кондилятрлердің тістеріне ұқсас болған. Сүйектері олицеген дәуірінің шөгінді қабаттарынан табылған. Дереккөздер
Гиссар аңғары

Гиссар аңғары-Тәжікстанда, Гиссар-Алтай таулары арлығындағы аңғар,ойпат. Гиссар жотасының оңтүстік шеті мен Бабатау және Қаратау тауларының солтүстік бөлігімен шектеледі. Ұзындығы 115 километр,ені орта бөлігінде 20 километрге дейін жетеді. Аңғардың абсолютті биіктігі 700-1000 метр. Кафирниган өз. және Үлкен Гиссар каналы Гиссар аңғарын суландырады. Климаты континеттік. Қаңтардағы орташа жылдық температура-0,7°С , шілдеде 29°С . Жауын-шашынның жылдық орташа мөлшері -500-550 млм. Гиссар аңғарындағы жазықта мақта,бидай,күнжүт,зыңыр,бау-бақша өсіріледі.
Джими Хендрикс

Джими Хендрикс (; толық аты Джеймс Маршалл Хендрикс, , туған кездегі аты Джонни Аллен Хендрикс, ; 27 қараша 1942, Сиэтл, Вашингтон, АҚШ — 18 қыркүйек 1970, Лондон, Англия) - америкалық гитарист, әнші және композитор. 2009 жылы Time журналы Хендрикске барлық уақыттағы ұлы гитарист атағын берді. Дереккөздер
Гликолдар

Гликолдар ( - тәтті) - диолдар, екі атомды спирттер-құрамында екі гидроксил тобы бар алифаттық қатардың қосылыстары. Ең қарапайым түрі - этиленгликоль. Гликолдар түссіз, мөлдір, иіссіз, тәттілеу дәмі бар тұтқыр сұйықтық. Ол бір атомды спирттерге тән барлық химиялық реакцияларға түсіп, гликолят, жай және күрделі эфирлер түзе алады. Гликолдар синтезделген шайырлы, лакты, бояуды, эфир майын, каучукты жақсы ерітеді. Гликолдарды спирттер алынатын әдістермен алуға болады. Оны алудың ерекше тәсілдерінің бірі алкилен оксидтеінің гидролизі: CH 2 -CH 2 O+H 2 O→OH-CH 2 -CH 2 -OH. Гликолдарды антифриз,гидравликалық сұйықтарды дайынжауға,этиленгликоль лавсан алуда,; гликолнитрат қопарғыш зат ретінде қолданылады. Дереккөздер
Жереми Матьё

Жереми Матьё (фр. Jérémy Mathieu; 29 қазан 1983, Люксёй-ле-Бен) — қорғаныс шебіндегі француз ойыншысы. . Клубтық мансабы Жереми — футболды Францияның "Сошо" құрамасында бастаған. 2002 жылы Метьё өзінің ең алғаш кәсіби матчын Франция чемпионатында өткізеді және осы құрама сапында өзінің ең алғаш алапасына, яғни Францияның Кубогына қол жеткізеді (2004). Осы жеңістен соң Жереми Францияның "Тулуза" футбол құрамасына ауысады. Қуанышқа орай екінші маусым "Тулуза" үшін сәтті болады, олар Францияның үздік үштігіне кіріп Чемпиондар Лигасының бірінші кезеңіне жолдама ұтып алады. "Тулуза" сапында жақсы өнер көрсетіп жүрген Жереми басқада еуропалық құрамаларды қызықтырыды. Атап айтқанда: "Рома", "Бордо", "Джеона", бірақ Жереми ол құрамаларға барғысы келмеді. 2009 жылы "Тулуза" құрамасы мен Жереми арасындағы келісім шарттын уақыты өтіп, Матьё испанияның "Валенсия" атты құрамамен үш жылдың келісім шартқа тұрады. 6 желтоқсанда 2009 жылы Жереми Матьё өзінің ең алғаш голын "Атлетико Бильбао" құрамасына қарсы соғады және сол доп "Валенсия" үшін жеңісті болып табылады. Ұлттық мансабы Жереми Матьё Францияның барлық жастық кезендерінде ойнады. 2007 жылы Жереми Францияның ұлттық құрамына словактарға қарсы ойынға шақырылады, бірақ ол ойында ол тек заманада отырады. 4 қазан 2011 жылы Жереми Матьёны Францияның бас жаттықтырушысы Лоран Блан ұлттық құрамаға шақырады. Матьёны "Еуро 2012" Чемпионатына іріктеу кезендегі Албания және Босния мен Герцеговина құрамаларына қарсы ойынға шақырады. Жетістігі * Франциялық лиганың Кубок иегері: 2004 жыл *Испания чемпионы: 2014/15, 2015/16 *Чемпиондар лигасы: 2014/15 *УЕФА суперкубогы: 2015 *Испания кубогы: 2014/15 Дереккөздер
Тұңғыш жерсерік (ескерткіш)

Тұңғыш жерсерік - Мәскеу қаласындағы Мещанская ауданында орналасқан «Рижская» метроның қасында орналасқан мүсін ескерткіш. Ескерткіш туралы 1958 жылы «Рижская» метроның вестибюльдің қасында салынған. Бұл Жердің бірінші жасанды серігін қолында көтеретін жұмысшы. Оның тұғырында "Жердің бірінші жасанды серігін жасаушыларына. 1957 жылы" деген жазба бар. Тағы қараңыздаршы *Жердің жасанды серігі *Ғарышкерліктің күні *"Ғарыштың бойсұндырушыларына" ескерткіші *Москва қаласындағы далалы мүсінінің тізімі *Рижская алаңы
Жак Картье

Жак Картье (; 1491, Сен-Мало — 1 қыркүйек 1557, Сен-Мало) — Франция саяхатшысы. Джон Кабот және Самюэль де Шампленмен бірдей Канаданың алғаш ашушысы болып есептеледі. Солтүстік Американың француздармен отарлауының бастаушысы болып есептеледі. Солтүстік Американың жағалауына 3 рет экспедиция жасаған. Әулие Лаврентий шығанағы мен Әулие Лаврентий өзенінің жағалауын картаға алғашқы рет түсіріп, сипаттаған. 1 экспедициясын 1534 жылы 20 сәуірде алтын мен асыл тастар табу мақсатында бастаған. Бұл экспедицияға 2 кеме және 61 адам қатысқан. Жолға шығуға ай қалғанда ол Лабрадор түбегі мен Ньюфаундленд аралы арасындағы Белл-Айл бұғазына жетуді жоспарлаған.
Нагорный қорымы

Нагорный Қорымы б.з.б. 5-4 ғ-лардан сақталған ғұрыптық жерлеу орындары. Ақтөбе обл., Мартөк ауд., Нагорное а-ның оңт,-де 9-10 км жерде. Ақтөбе - Маратөк автомоб. жолының сол жағында, биік жотаның үстінде. 1981-1982ж. Орт. Қазақстан археол. экпед. (жетек. М.Қ.Қыдырбаев Ж. Құрманқұлов,Т.И. Кулик ) зерттеген.Қорымдағы оба саны 9. Обалар топырақтан үйіліп, іргесі ормен қоршалған. Обалардың көлемі әр түрлі, ең ірілерінің биікт. 2,5 м-ге жуық,диам.40 м-ге жетеді,қалғандарының биікт. 0,5-1,5 м., диам. 10-25 м. Осы аймақта суландыру жүйесінің қондырғылары салынатын болғандықтан қорымдағы барлық обалар қазылып зерттеледі. Зерттеу нәтижесінде Бат.Қазақстанда б.з.б. 1-мыңжылдықтың орта кезінде тіршілік еткен савромат-сармат тайпаларының әлеум. құрылымын, діни сенімін, материалдық мәдениетін, өнерінің даму дәрежесін көрсететін сан алуан қәбір құрылыстар мен бұйымдар табылып, отандық археологияға тың серіпін әкеді. Нагорный қорымы кқп адам жерленген дромостық қабірлерімен ерекшелінеді. Аум. 200-250 метр квадрат шамасына жететін үлке ағаш құрылыстар астында кейде ор қазылып, ол 10-15 мәйіт орналастыруға жететіндей жасалынған мәйіттер мазарға бөренеден тұрғызылған арнаулы дәліз арқылы біртіндеп енгізілген. Мыс., 2- обаға 12 кісі жерленген, олардың 11-і жауынгерлер, біреуі жасөспірім қыз. Негізінен Н. қ-ндағы обаларда жерленген кісілер қалың етіп балшықпен сыланған еден үстіне жатқызылған. Кейбіреуін ағаштан жасалған зембілмен қойған.Жерленген адамдардың қасына олардың тірі кезінде атқарған қызметтерінен хабар етеді. Мыс., қайтыс болған кісі ержүрек жауынгер, әскербасы болған жағдайда қару жарағымен, ат- әбзелдерімен жерленген.Сол сияқты абыз болса, тастан қашап, ғажап өрнектелген құрбандық ыдыстары, қола айналары, ал емшілерге қалталарға жеке-жеке салынған минералдар және де әсем өрнектелген кішкене керамика ыдыстарына сұйық емдік заттар құйылып қоятын болған. Олардың арасынан сабы сүйектен жасалған скальпель сияқты шағын пышақтар да табылды. Н. қ-нан алынған ахреол. деректер б.з.б. 5-4 ғ-лар кезінде Елек өз-нің оңт.жағалауында кең даланы мекен еткен савромат тайпаларының рухани және әлеум. дамуының жоғары сатыда болғандығын көрсетеді. Аң нақыштармен өрнектелген және құйып жасалынған қола, сүйек бұйымдар, олардың қолөнері мен дүниетанымының биік дәрежеде болғандығын айғақтайды. Кейбір керамика бетінде таңбалар қазақ руларының таңбаларына ұқсас. Дереккөздер: "Қазақ энциклопедиясы" 6 -шы том Қ-Н
Нагай

Юйцзюлюй Нагай (қытайша:郁久閭那蓋 ) (?-506) - Жужан қағанатының 8-ші билеушісі. Әкесі Юйцзюлюй Тухэчжэнь. Қытай деркектерінде теле тайпалар бірлестігі "Гаогюй" ("биік арба"деген мағынада) деген атаумен де кездеседі. 492 ж. Жужан қағанатында төңкеріс болып, телелердің билеушісі, Нагайдың немере інісі Юйцзюлюй Доулунь өлтірілді. Билікке Нагай ие болды. Ол басқыншылық ойпиғылдардан бас тартып, көрші мемлекеттермен бейбіт қарым-қатынастар орнатуға тырысты. Нагай билік басында тек бір жыл ғана боды. Нагай қайтыс болған соң, билікке оның ұлы Юйцзюлюй Футу (493-508) келді. Ол да әкесі жүргізген сыртқы саясатты жалғастырды. Дереккөздер
Гобь Алтайы

Гобь Алтайы — Моңғолияның оңтүстігінде, оңтүстік-батыстан солтүстік-шығысқа қарай 500 км-ге созыла орналасқан таулы жота; Алтай тауларының шығысындағы ең шеткі, аласа бөлігі. Солтүстігіндегі Хангай (Хингай) тауынан "Үлкен көлдер аңғары" деп аталатын терең ойыс арқылы бөлінген. Біртіндеп аласарып, эрозиялық аңғарлар ұсақ шоқыларға бөлшектеніп, Гобь шөліне ұласады. Ұзаққа созылған тегістелу іздері айқын байқалады. Орташа биіктігі 1500-2000 метр, ең биік нүктесі солтүстік-батысындағы Баруун Богда Уул тауы (3957метр) . ның Гобь Алтай аймағы алып жатыр]] Палеозойлық кристалдық жыныстардан (гранит, порфирит, құмтас пен әктас) түзілген тау беткейлері төрттік кезеңнің шөгінділерімен көмкерілген, Қатты жер сілкіністері жиі болып тұрады (1957,1958). Гобь Алтайында тым континенттік климат жаңғайында қалыптасқан шөлейттік және шөлдік өсімдіктер басым, тек солтүстік-батыстағы биік бөліктерінде жеклеген тоғайлар кездеседі. Субьальпілік шалғындар ормансыз жерлерде бірден құрғақ дала мен шөлейітке ұласады. Тау етектерінен көптеген ұсақ өзендер ағып шығады, жер асты суларының деңгейі біршама жоғары жерлерде егін егіледі. Көбінесе, жайылым ретінде пайдаланылады. Гобь Алтайында халық сирек орналасқан, олар қой, жылқы және түйе өсіріп, жартылай көшпелі өмір сүреді. Дереккөздер
Аргау туы

Авторы Самуэль Рингиер-Силматтер болып саналатын Аргау мемлекеттік туы 1803 жылы қабылданды. Ту екі бөлікке бөлінеді: * Тудың қара түсті сол жақ бөлігінің ортасында екі көк түсті сызықпен үш бөлікке бөлінген толқын бейнеленген. Бұл — Аргау елінің шұрайлы жерінің және Ааре өзенінің белгісі. Ал екі көк сызық болса, Ройс және Лиммат өзендірін бейнелейді. * Тудың ашық көк түсті оң жақ бөлігінде бебұрышты үш жұлдыз бейнеленген. Бұл — Кантонның негізгі үш бөлігінің: Баден графтігі, Фриктал және Дзе-Нью-Бэилис белгісі Сыртқы сілтемелер *
Достай Төлемішұлы Раманқұлов

Достай Раманқұлов 1960 жылы қасиетті Түркiстан топырағында дүниеге келген. Арғын тайпасының Тарақты руынан шыққан. Оқыған жерлері * Қарапайым қазақ отбасында туылып, қазақ мектебiнде білім алған. Қ.Сәтбаев атындағы Ұлттық политехникалық университетiн бiтiрген. Кейiн Мәскеудің жоғары оқу орындарында білімін шыңдап қайтады. Қызметі * Елімізде Атом қуаты жөнінде комитет құрылғанда сонда қызмет істеді. * АҚШ-тағы Қазақстан елшiлiгiнде ғылыми-техникалық кеңесшiсi болып еңбек етеді. * 1998 жылдан берi Атомдық энергия бойынша халықаралық агенттік ұйымында жұмыс iстейдi. Жеке өмірі Достай Раманқұлов бүгiнде Венада тұрады. Жары Әлия екеуі екі ұл өсіріп, үлкені Данияр сонда университетте, кішісі Дәурен мектепте оқиды. Дереккөздер
Ромелу Лукаку

{{Футболшы Ұлттық құрамада Алғаш рет ұлттық құрамасы үшін Хорватияға қарсы 2010 жылы 3 наурызда ойнады. 17 қарашада Ресейге қарсы матчта 2 голдың авторы атанды. 2014 жылы 26 мамырда Люксембург құрамасына қарсы хет-трик жасап, командасына 5:1 есебімен жеңуге көмектесті. Жетістіктері Клубтық ; «Андерлехт» * Бельгия чемпионы: 2009/10 ; «Челси» * Англия кубогының иегері: 2011/12 ; «Интернационале» * Италия чемипоны: 2020/21 * Италия суперкубогы: 2022 * Италия кубогы: 2022/23 * «Наполи» * Италия чемпионы: 2024/25 ; Бельгия құрамасы * Әлем Чемпионатының қола жүлдегері: 2018 Жеке * Бельгиялық про-лиганың үздік бомбардирі: 2009/10 * Бельгиялық про-лиганың үздік қара ойыншысы: 2009/10 Дереккөздер
Аднан Янузай

Аднан Янузай (алб. Adnan Januzaj; 1995 жылы 5 ақпанда Брюссель қаласында Бельгияда туылды) — бельгиялық футболшы, «Реал Сосьедад» футбол клубы мен Бельгия ұлттық құрамасының жартылай қорғаушысы. Клубтағы мансабы Жастар клубы Аднан Янузай Брюссель қаласында туылып, 5 жас аралығында «Брюссель» академиясына берілді. 2005 жылы оны «Андерлехт» академиясына шақырды. 2011 жылы наурызда, «Андерлехте» өткізген сәтті маусымынан кейін, 16-жасар Янузай Манчестер Юнайтедке 300 мың фунтқа көшіп кетті. Манчестер Юнайтед 2012/13 маусымда «Манчестер Юнайтедтің» 21 жасқа дейінгі құрамында өнер көрсетті. Янузай қосалқы командалардың ішіндегі ең үздік футболшы атанып, Дензила Харуна жүлдесін алды. 2013 жылы 19 мамырда Аднан негізгі құрамның «Вест Бромвич» клубына қарсы ойынға шақырылды, бірақ алаңға шыққан жоқ. 2013/14 маусымы басталмас бұрын Янузай негізгі құрам тізіміне қосылып, жаттығу мачтарына Азияға барды. 2013/14 маусымы 13 шілдеде Янузай алғаш матчын «Сингх жұлыздарына» қарсы өткізіп, 90 минут бойы алаңда жүрді. 29 шілдеде Аднан МЮ үшін алғаш голын «Китчи» командасына қарсы соқты. Ресми алғашқы матчын Англия Суперкубогінде 84 минутта Робин ван Персиді ауыстырып өткізді. 2013 жылы 14 қыркүейкте Аднан алғаш рет АПЛ-дағы матчын ауысып кіріп, «Кристал Пэласқа» қарсы өткізді. 5 қарашада алғаш рет негізгі құраммен алаңға кіріп, «Сандерленд» клубына қарсы 2 гол соқты. 2013 жылы 19 қазанда Аднан Янузай «Манчестер Юнайтедпен» 5 жылдық контракка қол қойды. Ұлттық құрамада Янузай Бельгияның азаматы болса да, оның Албания, Сербия, Косово, тіпті Түркия құрамаларына қатысуға құқығы бар еді. Бірақ 2014 жылы Янузай Бельгия құрамасына ойнауды жөн көрді. 13 мамырда Бельгияның бас бапкері Марк Вильмотс оны әлем чемпионатына қосты. 26 мамырда Аднан алғаш ойының Люксембургқа қарсы жолдастық матч өткізді. Алайда ФИФА бұл матчты регламент бұзылғаны үшін жойып жіберді. Қайтадан алғашқы матчын Янузай 7 маусымда Тунис құрамасына қарсы өткізді. 26 маусымда Аднан алғаш рет әлем чемпионатындағы матчта Оңтүстік Кореяға қарсы негізгі құраммен өткізді. Жетістіктері Манчестер Юнайтед * Англия Суперкубогінің иегері: 2013 Жеке * Дензила Харун жүлдесі: 2013 * Blue Stars/Fifa Youth Cup алтын добы: 2013 * Gazzetta Dello Sport журналы бойынша Еуропадағы үздік жас футболшы: 2014 Сыртқы сілтемелер * [http://www.manutd.com/en/Players-And-Staff/First-Team/Adnan-Januzaj.aspx Манчестер Юнайтедтің ресми сайтында профилі]
Иван Гашек

Иван Гашек (чех. Ivan Hašek; 6 қыркүйек 1963 жыл, Местец-Кралове, Чехословакия) — Чехословакия елінің футболисті, жаттықтырушысы, Чехословакияның 5 мәртебелі чемпионы, 3 мәртебелі Чехословакияның кубогының иегері. Иванның позициясы - орталық жартылай қорғаушы. 1990 жылғы әлем чемпионатына қатысқан. Мансабы Клубтағы мансабы 21 жыл жүрген кәсіпқой мансабы ішінде Иван Гашек «Спарта Прага», «Страсбур», «Санфречче Хиросима» және «ДЖЕФ Юнайтед Итихара Тиба» сияқты клубтарда ойнаған. Чехияда 2 рет жыл ойыншысы болып аталды (1987, 1988). Ұлттық Құрама Ұлттық құрама ішінде 55 матч ойнады. Осы 55 матч ішінде 5 гол қақпаға қақты. 1990 жылы өткен әлем чемпионатына қатысқан. Сол чемпионатта өз командасының капитаны болып, ширек финалға дейін жетті командасын жеткізді. Бапкер мансабы 1999 жылы қорғаушы мансабын бітіріп, футболмен қатысты жұмысты жалғастыру деген шешімді қабылдап, бапкер мансабын бастады. Иван Гашек өзінің бұрынғы «Спарта» және «Страсбур» клубтарының бапкері болып, Спартаны 2 рет чемпион етті. Осыған қоса ол «Виссел Кобэ», «Әл Васль», «Сент-Этьен», «Әл-Ахли» клубтарының бапкері болды. Шілдеден қазанға дейін Чехия құрамасының бапкері болды, бірақ 2010 жылы Чехия құрамасының жеңілісінен кейін Чехия құрамасынан бас тарты. Қазір Иван Гашек Чехия елінің футбол президенті. Жетістіктері Ойыншы ретінде * Чехословакия чемпионы: 1983–84, 1984–85, 1986–87, 1988-88, 1988–89 * Чехословакия кубогы: 1983–84, 1987–88, 1988–89 Бапкер ретінде ; Спарта Прага * Чехия чемпионы: 1999–2000, 2000–01 ; Әл-Ахли Дубай * БАӘ чемпионы: 2009–10 * БАӘ суперкубогы: 2008–09 ; Әл-Хилал Эр-Рияд * Сауд Арабиясы ханзадазы мұрагерінің кубогы: 2011–12 Жеке * Чехословакия жыл футболшысы: 1987, 1988 Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * http://www.fotbal.cz/c/nat/players/viewstat.asp?name=HasekIvan * http://www.national-football-teams.com/player/20141/Ivan_Hasek.html
Қазық (тау)

Қазық – Табақкеңтатыр аңғарының оңтүстік-шығысындағы шоқылы тау. Географиялық орны Қарағанды облысы Ақтоғай ауданы Ақжайдақ темір жол станциясының солтүстік-шығысында 55 км жерде орналасқан. Абсолюттік биіктігі 686 м. Солтүстіктен оңтүстікке қарай бойлық бағытта шамамен 9 км-ге созылып жатыр, енді жері 5 км-ге жуық. Жер бедері Беткейлері көлбеу, бірнеше ұсақ шоқылардан тұрады. Өсімдігі Сұрғылт қоңыр топырақ жамылғысында баялыш, қара жусан, сораң, бұйырғын, т.б. өсімдіктер өседі. Дереккөздер
Алексис Санчес

Алексис Алехандро Санчес Санчес (исп. Alexis Alejandro Sánchez Sánchez; 19 желтоқсан 1988, Токопилья) — шабуыл шебіндегі чилилық кәсіби ойыншы. Қазіргі таңда "Интернационале" сапында және Чили құрама командасында өнер көрсетеді. Клубтық мансабы Алексистың жастық шағы Санчес 1988 жылы желтоқсаның 19-да Чилидың Токопилья қаласында дүниеге келеді. Санчестың әкесі қарапайым балықшы болады. 15 жасында Алекс достарымен футбол ойнап жүргенде, Токопильяның әкімі Санчестың ойынынан тамсанып оған бутсы сыйлайды. Осы сыйлықтан соң Санчес футболмен айналысады. Алексистың ең алғашқы футбол клубы Токопильялық "Арауко" болады. Бұл клубтан соң Санчес "Кобрелоа" клубына ауысады. Алесис 18 жасында "Кобрелоаның" негізгі қрамдағы ең маңызды әрі Оңтүстік Американың бірден-бір ең үздік ойыншысы атанады. Барселона 2011 жылы 21 шілде де Барселона футбол клубы Алексисты 26 млн. еуроға алдынғы клубтан сатып алады және сол клубқа бонус ретінде 11 млн. еуро береді. Барселона сапында Санчес 9 нөмерде өнер көрсететін. Алексис Барселона сапындағы ең алғаш ойынын 14 тамыз күні мадриттік Реалға қарсы өткізеді, ал ең алғаш голын 29 тамыз күні "Вильяреал" клубына қарсы ойында 46 минутта соғады. 10-шы желтоқсан күні Алексис мадриттік Реалға ең алғаш голын соғады. 2011 жылы 12-ші ақпан күні Санчес "Барселона" сапында ойнап Чемпиондар Лигасында "Байер" футбол клубына ең алғаш голын соғады. 21-ші сәуір күні Эль-Класикода Алексис Хавидың орнына кіріп, 1 минуттан соң Реалдың қақпасына гол соғады, бірақ ол ойында "Барселона" "Реалдан" (1-2) есебімен жеңіліс табады. Арсенал 2014 жылы 10 шілдеде Санчес англиялық арсеналмен 4 жылдық келісім шартқа тұрады. Англияқтар каталондықтардан Алексисты 44 млн. еуроға сатып алады. Санчестың жылдық төлем ақысы 4,5 млн. еуроны құрайды. Алексис Арсенал сапында өзінің ең алғаш голын "Бешикташ" футбол клубына соғады. 2014-15 жылығы маусымда жанкүйерлерден жинаған дауыс бойынша команданың үздік ойыншысы атанды. Манчестер Юнайтед 2018 жылы 22 қаңтарда Генрих Мхитарянның орнына "Манчестер Юнайтедке" ауысты. Интернационале 2019 жылы 29 тамызда "Интернационалеге" бір жылға жалға беріліп, жетінші нөмірлі жейдені киді. Ұлттық құрама мансабы Алексис Санчесты ұлттық құрамаға 18 жасында шақырады. Санчес Чилидың жастар құрама сапында Оңтүстік Америка жастар құрама саптары арасындағы чемпионатқа сонымен қатар Әлем чемпионатына жастар сапы атынан қатысады. Кәсіби саптың атынан Алексис Санчес 2010 жылы ЮАР-да өткен Әлем чемпионатына және 2014 жылы Бразилияда өткен Әлем чемпионатына қатысады. Жетістіктері Командалық ; Коло-Коло * Чили чемпионы (2): Кл. 2006, Ап. 2007 ; Ривер Плейт * Аргентина чемпионы: Кл. 2008 ; Барселона * Испания чемпионы: 2012/13 * Испания кубогы: 2011/12 * Испания суперкубогы (2): 2011, 2013 * УЕФА суперкубогы: 2011 * Клубтар арасындағы әлем чемпионы: 2011 ; Арсенал * Англия кубогы (2): 2014/15, 2016/17 * Англия суперкубогы (3): 2014, 2015, 2017 ; Чили құрамасы * Америка кубогының жеңімпазы (2): 2015, 2016 Сыртқы сілтемелер * [http://thetopforward.com/view?id=82 Алексис Санчес] Topforward сайтында * http://www.sports.ru/alexis-sanchez/
Пирей

Пирей — Грекиядағы қала, жол торабы, ірі порт және өнеркәсіп орталығы. Эгей теңізіндегі Сароникос шығанағының солтүстік-шығыс жағалауында. Халқы 187,4 мың (1971). Машина жасау, химия, цемент, жеңіл, тамақ, алюминий, керамикалық бұйымдар шығару, кеме жасау және жөндеу кәсіпорындары, ЖЭО бар. Заман өзгерісі Демография Бауырлас қалалар Спорт * Футбол клубы «Олимпиакос» * Баскетбол клубы «Олимпиакос» Қала әкімдері *Kyriakos Serfiotis (1835–1841) *Petros Skylitsis-Homiridis (1841–1845) and (1848–1854) *Antonios Theoharis (1845–1848) *Loukas Rallis (1855–1866) *Demetrios Moutzopoulos (1866–1874) *Tryfon Moutzopoulos (1874–1883) and (1895–1903) *Aristides Skylitsis (1883–1887) *Theodoros Retsinas (1887–1895) *Pavlos Damalis (1903–1907) *Dimisthenis Skylidis-Homiridis (1907–1914) *Anastasios Panagiotopoulos (1914–1932) *Mihail Rinopoulos (1932) *Athanasios N. Miaoulis (1932) *Sotiris Stratigis (1932–1928) *Michail Manoussos (1938–1941) *Georgios Andrianopoulos (1951–1966) *Georgios Kyriakakos (1966–1967) *Aristidis Skylitsis (1967–1974) *Vasilios Zeppos (1974–1975) *Anastasios Voulodimos (1975–1978) *Georgios Kyriakakos (1978–1982) *Ioannis Papaspyrou (1982–1986) *George Andrianopoulos (1987–1990) *Stelios Logothetis (1991–1998) *Christos Agrapidis (1999–2006) *Panagiotis Fasoulas (2007–2010) *Vasilis Michaloliakos (2011–2014) *Ioannis Moralis (2014- Кино Пирейде түсірілген фильмдер: *Stella (1955 ) *The Angry Hills *Never on Sunday *The Red Lanterns *The Burglars Әйгілі тұлғалар * Даларас, Йоргос ( 1949) — композитор *Матфеопулос, Димитриос (1861—1923) — грек армиясының генерал-лейтенанты *Иоаннис Малокинис (1880—1942) — алғашқы Олимпиада жеңімпазы *Вандорос, Спирос (1887-1940) - суретші * Эмилий Веакис — грек актёрі * Катина Паксино (1900—1973) — киноактриса (Оскар сыйлығының жүлдегері) * Парнис, Алексис ( 1924) —жазушы * Кунеллис, Яннис ( 1936) —грекиядан шыққан италияндық суретші * Анастасий (Архиепископ Тиранский)]] (род. 1924) —православты шіркеудің архиепископ Албанской * Михалис Капсис ( 1973) — футболист, Грекия ұлттық құрама ойыншысы— Европы 2004 жеңімпазы * Костас Мартакис (1984) — әнші * Толис Воскопулос —әнші,актер * Иконому, Михалис ( 1888 — 1933) –грек суретшісі ,импрессионист. * Криарас, Эммануил ( 1906 — 2014) — грек филологі және лексикографі XX ғасыр. Галерея . . . Дереккөздер
Дрис Мертенс

Дрис Мертенс (ағыл. Dries Mertens; 6 мамыр 1987 жыл, Левен, Бельгия) — бельгиялық футболшы, шабуылшы. Клубтағы мансабы АГОВВ Апелдорн Мертенс Бельгияда сәтсіз маусым өткізіп, алайда екінші дивизиондағы «АГОВВ Апелдорн» клубында үздік ойыншылардың бірі болды. Алғаш маусымында 35 матч өткізіп,2 гол соғып, жаңкүйерлердің сүйікті ойыншысы атанды. Осыдан кейін клуб футболисті бельгияқлық «Генттен» сатып алды. Келесі маусымда Мертенс үздік ойыншылардың бірі болып, 38 мачта 15 рет гол тықты, одан команда капитаны атанды. Келесі маусымда 35 матчта 13 гол соғып, Алтын бұқа жүлдесін алды. Жалпы АГОВВ Апелдорн үшін 108 матч өткізп, 30 рет гол соқты. 2009 жылы 25 мамырда клубтан кететінің жариялап, «Утрехт» клубымен келісімге келді. Утрехт Мертенс жаңа клубымен 2014 жылдың жартысына дейінгі контракка қол қойды. 2009 жылы 1 тамызда Эредивизидағы алғаш матчың «Валвейка» клубына қарсы өткізіп, командасы 1:0 есебімен жеңіске жетті. 2009 жылы 16 тамызда алғашқы голын «ВВВ-Венло» клубына қарсы соғып, 57 минутта тағы да соққы жасап, дубль авторы атанды. Алғашқы маусымда 34 матч өткізіп, 6 рет голмен ерекшеленді. Осы үшін «Утрехт» клубындағы жыл ойыншысы атанып, Тигран Бобски жүлдесін ұтты. Сондай-ақ, оған «Күміс бутса» беріліп, голдар бойынша тек «Аякстың» шабуылдаушысы Луис Суареске қалып қалды. 2010/11 маусымда Дрис тағы да командасының негізгі ойыншыларының бірі атанды. Барлығы 31 ойын өткізіп,10 гол соқты. Наполи 2013 жылдан бастап бельгиялық футболшы италияндық «Наполида» ойнай бастады. 2014 жылы 6 қаңтарда Мертенс «Сампдория» клубына дубль жасап, командасына 2:0 есебімен жеңіске жетуге көмектесті. Ұлттық құрамада 2010 жылы 1 қазанда Еуро—2012 іріктеу ойындарына Қазақстан мен Австрия құрамаларына қарсы матчтарға шақырылды. Алайда сол кезде жарақаттанып, ойындарды ойнай алмады. 2011 жылы 9 ақпанда Гентеде Финляндия құрама командасына қарсы матчты алғаш рет ұлттық қүрамасы үшін ретінде ойнады Жетістіктері ПСВ * Нидерланд Кубогінің иегері: 2011/12 * Нидерланд Суперкубогінің иегері: 2012 Наполи * Италия Кубогінің иегері: 2013/14 Сыртқы сілтемелер * http://www.driesmertens.be/ Футболисттің ресми сайты
Раджа Наингголан

Раджа Наингголан (индон. Radja Nainggolan; 1988 жылы 4 мамырда Антверпен қаласында туылды) — бельгиялық футболшы, «Антверпен » футбол клубы мен Бельгия құрама командасының орталық жартылай қорғаушысы. Мансабы Пьяченца Наингголан мансабын жастар клубы Жерминаль «Беерсхотта» бастады, осы жақстан кейін италиянық Б сериясындағы «Пьяченцаға» көшті. Алғаш матчты 2006 жылы 28 мамырда «Ареццо» клубына қарсы өткізді, алайда командасы 3:2 есебімен жеңіліп қалды. Осыдан кейін футболшы 3,5 маусым ойнап, жалпы 74 матч пен 4 гол соқты. Кальяри 2010 жылы 27 қаңтарда белорусиялық Михаил Сиваковтпен клубпен ауысып, Кальяри к лубына көшіп кетті. 2010 жылы 7 ақпанда алғаш матчың миландық «Интерге» қарсы өткізіп, командасы 3:0 есебімен жеңіліп қалды. Рома 2011 жылы футболшымен питерлік «Зенит » қызықты, ал желтоқсанда басқа ресейлік клуб «ЦСКА » қызықты. Алайда футболшы 2014 жылы 3 млн. еуроға «Ромаға» көшіп,маусымның соңында «Рома» тағы да 6,5 млн. еуро беруі керек болды. Ұлттық құрамада Бастапқыда Раджа Бельгияның жастар құрамасында 2 жыл өнер көрсетті. 2009 жылы 29 мамырда Раджа Бельгияның негізгі командасы үшін алғашқы ойының Чили құрамасына қарсы Кирин Кубогінде өткізді. Жетістіктері Сыртқы сілтемелер * http://aic.football.it/scheda/16839 Футболшының статистикалық профилі