ЮНЕСКО

ЮНЕСКО (United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization — UNESCO) — Біріккен Ұлттар Ұйымының Білім, Ғылым және Мәдениет жөніндегі Ұйымы. Ұйым 1945 жылы 16 қарашада құрылды. Штаб-пәтері Францияның Париж қаласында орналасқан. Ұйым құрамына әлемнің түкпір-түкпірінде орналасқан 67 бюро мен бөлімшелер кіреді. Қазіргі таңда ұйымның 193 мүше-мемлекеті және 2 қараушы-мемлекеті бар. 1972 жылы ЮНЕСКО Әлемдік мәдени және табиғи мұраларды қорғау конвенциясын қабылдайды, қазір бұл конвенция 184 елде бекітілген. XX ғасырда ЮНЕСКО-ның аса мәнді жобалары мыналар: II дүниежүзілік соғыс жылдарында әскери әрекеттерден зардап шеккен кітапхана және мұражай қорларын қалпына келтіру; Азияда, Африкада, Латын Америкасында бастауыш білім беру жүйелерін дамыту; құнды еңбектерді аудару, тікелей байланыстар орнату арқылы Батыс пен Шығыстың арасында мәдени алмасуды дамыту; дамушы елдердегі сауатсыздықты жойып, "негізгі білім беру" жүйесін қалыптастыру (оқу орталықтары Камбоджада, Үндістанда, Таиландта, Оңтүстік Кореяда, Либерияда, Түркияда, сондай-ақ бірқатар, Латын американдық елдерде, Таяу Шығыс елдерінде); өркениет ескерткіштерін сақтау. 1959 ж. ЮНЕСКО-ның қамқорлығымен Мәдени құндылықтарды сақтау және қалпына келтіру бойынша Халықаралық комитет жұмыс істей бастады. Мақсаты ЮНЕСКО негізгі мақсаты — бейбітшілік пен қауіпсіздікті елдердің білім, ғылым және мәдениет салаларындағы ынтымақтастығын БҰҰ Қаулысында айтылғандай жалпыға бірдей құрметпен қарап, әділеттілік пен заңдардың орындалуын, адам құқығы, әрі негізгі бостандықтар негізінде барлық елге, түрі-түсіне, жынысына, тілі мен дініне қарамастан қамтамасыз ету арқылы нығайту. Мақсатына жету үшін ЮНЕСКО бес негізгі функцияларды жүзеге асырады: * болашағы бар, келешекте адамзатқа керек білім, ғылым, мәдениет пен байланыс формаларын зерттеу; * білімді ғылыми зерттеудің нәтижесіне сүйене отырып таныту, алмасу, таратумен айналысу; * заңнамалық іскерлікпен: ұсыныстарды іске асыруға міндет болатын халықаралық актілерді дайындау және қабылдау; * мүше-мемлекеттерге «техникалық ынтымақтастық» түрінде жобалар жасау мен дамыту салаларындағы саясатын анықтауда эксперттерінің қызметтерін ұсынады; * арнайы ақпаратпен алмасуды жүзеге асырады. Мүше елдер 2009 жылдың қазан айына сәйкес ЮНЕСКО ұйымына 193 мемлекет мүше және 7 мемлекет серіктес мүше дәрежелеріне ие. # Аустралия, ұйымға қосылу күні - қарашаның 4, 1946 # Аустрия - тамыздың 13, 1948 # Албания - қазанның 16, 1958 # Алжир - қазанның 15, 1962 # Америка Құрама Штаттары - қазанның 1, 2003 # Андорра - қазанның 20, 1993 # Ангола - наурыздың 11, 1977 # Антигуа және Барбуда - шілденің 15, 1982 # Аргентина - қыркүйектің 15, 1948 # Армения - маусымның 9, 1992 # Ауғанстан - мамырдың 4, 1948 # Әзербайжан - маусымның 3, 1992 # Багам аралдары - сәуірдің 23, 1981 # Бангладеш - қазанның 27, 1972 # Барбадос - қазанның 24, 1968 # Бахрейн - қаңтардың 18, 1972 # Беларусь - мамырдың 12, 1954 # Бельгия - қарашаның 29, 1946 # Белиз - мамырдың 10, 1982 # Бенин - қазанның 18, 1960 # Болгария - мамырдың 17, 1956 # Боливия - қарашаның 13, 1946 # Босния және Герцеговина - маусымның 2, 1993 # Ботсвана - қаңтардың 16, 1980 # Бразилия - қарашаның 4, 1946 # Бруней - наурыздың 17, 2005 # Біріккен Араб Әмірліктері - сәуірдің 20, 1972 # Буркина-Фасо - қарашаның 14, 1960 # Бурунди - қарашаның 16, 1962 # Бутан - сәуірдің 13, 1982 # Вануату - ақпанның 10, 1994 # Мажарстан - қыркүйектің 14, 1948 # Венесуэла - қарашаның 25, 1946 # Вьетнам - шілденің 6, 1951 # Габон - қарашаның 16, 1960 # Гаити - қарашаның 18, 1946 # Гайана - наурыздың 21, 1967 # Гамбия - тамыздың 1, 1973 # Гана - сәуірдің 11, 1958 # Гватемала - қаңтардың 2, 1950 # Гвинея - ақпанның 2, 1960 # Гвинея-Бисау - қарашаның 1, 1974 # Германия - шілденің 11, 1951 # Грекия - қарашаның 4, 1946 # Гренада - ақпанның 17, 1975 # Гондурас - желтоқсанның 16, 1947 # Грузия - қазанның 7, 1992 # Дания - қарашаның 4, 1946 # Джибути - тамыздың 31, 1989 # Доминика - қаңтардың 9, 1979 # Доминикан Республикасы - қарашаның 4, 1946 # Мысыр - қарашаның 4, 1946 # Жаңа Зеландия - қарашаның 4, 1946 # Жапония - шілденің 2, 1951 # Замбия - қарашаның 9, 1964 # Зимбабве - қыркүйектің 22, 1980 # Израиль - қыркүектің 16, 1949 # Индонезия - мамырдың 27, 1950 # Иордания - маусымның 14, 1950 # Иран - қыркүйектің 6, 1948 # Ирак - қазанның 21, 1948 # Ирландия - қазанның 3, 1961 # Исландия - маусымның 8, 1964 # Испания - қаңтардың 30, 1953 # Италия - қаңтардың 27, 1948 # Йемен - сәуірдің 2, 1962 # Камбоджа - шілденің 3, 1951 # Камерун - қарашаның 11, 1960 # Канада - қарашаның 4, 1946 # Кабо-Верде - ақпанның 15, 1978 # Катар - қаңтардың 27, 1972 # Кения - сәуірдің 7, 1964 # Кипр - ақпанның 6, 1961 # Кирибати - қазанның 24, 1989 # Колумбия - қазанның 31, 1947 # Комор аралдары - наурыздың 22, 1977 # Конго - қазанның 24, 1960 # Конго Демократиялық Республикасы - қарашаның 25, 1960 # Солтүстік Корея - қазанның 18, 1974 # Корея Республикасы - маусымның 14, 1950 # Коста-Рика - мамырдың 19, 1950 # Кот-д’Ивуар - қазанның 27, 1960 # Куба - тамыздың 29, 1947 # Кувейт - қарашаның 18, 1960 # Кук аралдары - қазанның 25, 1989 # Қазақстан - наурыздың 2, 1992 # Қырғызстан - маусымның 2, 1992 # Қытай - қарашаның 4, 1946 # Лаос - шілденің 9, 1951 # Латвия - қазанның 14, 1991 # Ливан - қарашаның 4, 1946 # Лесото - қыркүйектің 29, 1967 # Либерия - наурыздың 6, 1947 # Ливия - маусымның 27, 1953 # Литва - қазанның 7, 1991 # Люксембург - қазанның 27, 1947 # Маврикий - қазанның 25, 1968 # Мавритания - қаңтардың 10, 1962 # Мадагаскар - қарашаның 10, 1960 # Македония Республикасы - маусымның 28, 1993 # Малави - қазанның 27, 1964 # Малайзия - маусымның 16, 1958 # Мали - қарашаның 7, 1960 # Мальдивтер - шілденің 18, 1980 # Мальта - ақпанның 10, 1965 # Маршалл аралдары - маусымның 30, 1995 # Мексика - қарашаның 4, 1946 # Микронезия Федерациялық Штаттары - қазанның 19, 1999 # Мозамбик - қазанның 11, 1976 # Молдова Республикасы - мамырдың 27, 1992 # Монако - шілденің 6, 1949 # Моңғолия - қарашаның 1, 1962 # Марокко - қарашаның 7, 1956 # Мьянма - маусымның 27, 1949 # Намибия - қарашаның 2, 1978 # Науру - қазанның 17, 1996 # Нидерланд - қаңтардың 1, 1947 # Непал - мамырдың 1, 1953 # Никарагуа - ақпанның 22, 1952 # Нигер - қарашаның 10, 1960 # Нигерия - қарашаның 14, 1960 # Ниуэ - қазанның 26, 1993 # Норвегия - қарашаның 4, 1946 # Оман - ақпанның 10, 1972 # Орталық Африка Республикасы - қарашаның 11, 1960 # Оңтүстік Африка - желтоқсанның 12, 1994 # Өзбекстан - қазанның 26, 1993 # Палау - қыркүйектің 20, 1999 # Панама - қаңтардың 10, 1950 # Папуа — Жаңа Гвинея - қазанның 4, 1976 # Парагвай - маусымның 20, 1955 # Пәкістан - қыркүйектің 14, 1949 # Перу - қарашаның 21, 1946 # Польша - қарашаның 6, 1946 # Португалия - қыркүйектің 11, 1974 # Ресей - сәуірдің 21, 1954 # Руанда - қарашаның 7, 1962 # Румыния - шілденің 27, 1956 # Самоа - сәуірдің 3, 1981 # Сан-Марино - қарашаның 12, 1974 # Сан-Томе мен Принсипи - қаңтардың 22, 1980 # Сауд Арабиясы - қарашаның 4, 1946 # Эсватини - қаңтардың 25, 1978 # Сейнт Винсент және Гренадинес - қаңтардың 14, 1983 # Сент Киттс және Невис - қазанның 26, 1983 # Сейнт Люсия - наурыздың 6, 1980 # Сейшель аралдары - қазанның 18, 1976 # Сенегал - қарашаның 10, 1960 # Сербия - желтоқсанның 20, 2000 # Сингапур - қазанның 8, 2007 # Сирия - қарашаның 16, 1946 # Словакия - ақпанның 9, 1993 # Словения - мамырдың 27, 1992 # Соломон аралдары - қыркүйектің 7, 1993 # Сомали - қарашаның 15, 1960 # Судан - қарашаның 26, 1956 # Суринам - шілденің 16, 1976 # Съерра-Леоне - наурыздың 28, 1962 # Тайланд - қаңтардың 1, 1949 # Танзания - наурыздың 6, 1962 # Тәжікстан - сәуірдің 6, 1993 # Того - қарашаның 17, 1960 # Тонга - қыркүйектің 29, 1980 # Тринидад және Тобаго - қарашаның 2, 1962 # Тунис - қарашаның 8, 1956 # Түркия Республикасы - қарашаның 4, 1946 # Түрікменстан - тамыздың 17, 1993 # Тувалу - қазанның 21, 1991 # Уганда - қарашаның 9, 1962 # Украина - мамырдың 12, 1954 # Уругвай - қарашаның 8, 1947 # Үндістан - қарашаның 4, 1946 # Ұлыбритания және Ирландия Біріккен Патшалығы - шілденің 1, 1997 # Фиджи - шілденің 14, 1983 # Филиппин - қарашаның 21, 1946 # Финляндия - қазанның 10, 1956 # Франция - қарашаның 4, 1946 # Хорватия - маусымның 1, 1992 # Чад - желтоқсанның 19, 1960 # Черногория - наурыздың 1, 2007 # Чехия - ақпанның 22, 1993 # Чили - шілденің 7, 1953 # Швеция - қаңтардың 23, 1950 # Швейцария - қаңтардың 28, 1949 # Шри Ланка - қарашаның 14, 1949 # Шығыс Тимор - маусымның 5, 2003 # Эквадор - қаңтардың 22, 1947 # Экваторлық Гвинея - қарашаның 29, 1979 # Сальвадор - сәуірдің 28, 1948 # Эритрея - қыркүйектің 2, 1993 # Эстония - қазанның 14, 1991 # Эфиопия - шілденің 1, 1955 # Ямайка - қарашаның 7, 1962 Серіктес мүше елдер * Аруба - қазанның 20, 1987 * Британдық Виргиния аралдары - қарашаның 24, 1983 * Кайман аралдары - қазанның 30, 1999 * Макао, Қытай - қазанның 25, 1995 * Нидерландықтардың Антиллері - қазанның 26, 1983 * Токелау - қазанның 15, 2001 * Фарер аралдары - қазанның 12, 2009 Бақылаушы елдер * Израиль * Ватикан Сыртқы сілтемелер * [http://www.unesco.kz UNESCO-Қазақстан] * [http://www.unesco.org Ресми торабы] Дереккөздер Тағы қараңыз * ЮНЕСКО Әлемдік мұра нысандарының тізімдері * Әлемдік мұра