kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Успенка

Қазақстан: * Успенка – Абай облысы Бородулиха ауданындағы ауыл. * Успенка – Павлодар облысы Успен ауданындағы ауыл. * Успенка – Батыс Қазақстан облысы Бөрлі ауданындағы ауыл. * Успенка – Солтүстік Қазақстан облысы Мағжан Жұмабаев ауданындағы ауыл. Башқұртстан: * Успенка – Башқұртстанның Архангель ауданындағы ауыл. * Успенка – Башқұртстанның Благовещен ауданындағы ауыл. Өзендер: * Успенка – Ресейдегі өзен.
Танзания Ұлттық футбол құрамасы

Танзания Ұлттық футбол құрамасы — Халқаралық жарыстарда Танзанияның атынан сынға түседі. Басқарушы ұйым — Танзания Футбол Федерациясы. ФИФА және КАФ мүшесі. Әзірше әлем чемпионаттарына қатыспаған. Африка Ұлттар Кубогына бір рет 1980 жылы (Нигерияда өткен) қатысып, топтық турнирден аса алмады. Танзанияның құрамындағы аймақ саналатын Занзибардың да Ұлттық футбол құрамасы бар, бірақ олар ФИФА-ға мүше емес, КАФ-ға жартылай ғана мүше. Сондықтан ӘЧ және Африка Ұлттар Кубогының іріктеулеріне қатыса алмайды. Әлем чемпионаттары *1930 — 1970 — қатыспады *1974 — іріктеу *1978 — жарыстан шеттеілді *1982 — 1986 - іріктеу *1990 — не принимала участие *1994 — іріктеу барысында жарыстан шеттетілді *1998 — 2018 — іріктеу Африка Ұлттар Кубогы *1957 — 1965 — қатыспады *1968 — іріктеу барысында жарыстан шеттетілді *1970 — 1978 — іріктеу *1980 — топтық турнир *1982 — жарыстан шеттетілді *1984 — іріктеуден өте алмады *1986 — іріктеу барысында жарыстан шеттетілді *1988 — 1992 — іріктеу *1994 — іріктеу барысында жарыстан шеттетілді *1996 — 2002 — іріктеу *2004 — іріктеу барысында жарыстан шеттетілді *2006 — 2017 — іріктеу Дереккөздер Cілтемелер *[http://www.rsssf.com/tablest/tanz-intres.html Құраманың статистикасы] *[http://www.fifa.com/associations/association=tan/index.html ФИФА сайтындағы профилі]
Богатырь (Павлодар облысы)

Богатырь — Павлодар облысы Успен ауданы, Лозов ауылдық округі құрамындағы ауыл. 2018 жылға дейін қысқартылған "Богатырь ауылдық округі" орталығы болған. Географиялық орны Аудан орталығы – Успенка ауылынан солтүстікке қарай 60 км-дей жерде. Халқы Дереккөздер
Вознесенка (Павлодар облысы)

Вознесенка — Павлодар облысы Успен ауданы, Қоңырөзек ауылдық округі құрамындағы ауыл, 2018 жылға дейін қысқартылған "Надаров ауылдық округі" құрамында болған. Географиялық орны Аудан орталығы – Успенка ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 30 км-дей жерде. Халқы Дереккөздер
Чистополь (Павлодар облысы)

Чистополь — Павлодар облысы Успен ауданы, Қоңырөзек ауылдық округі құрамындағы ауыл, 2018 жылға дейін қысқартылған "Надаров ауылдық округі" құрамында болған. Географиялық орны Аудан орталығы – Успенка ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 26 км-дей жерде. Халқы Дереккөздер
Футболдан әлем чемпионатының сұрмергендері

]] 1930 жылдан 2018 жылға дейін әлем чемпионаттарында 2548 гол соғылды. Бірінші голды 1930 жылы 13 шілдеде Франция-Мексика матчында француз Люсьен Лоран енгізді. Әзірше соңғы голды 2018 жылғы финалда хорватиялық Марио Манджукич Францияның қақпасына соқты. Әлем чемпионаттарында ең көп гол соққан футболшы германиялық Мирослав Клозе. Оның еншісінде 16 гол бар. Екінші орындағы бразилиялық Роналдо 15 гол соқты. Жекелеген чемпионаттарда ең көп гол соққан футболшы француз Жюст Фонтен. Ол 1958 жылы 13 рет қарсыластар қақпасын дәл көздеді. Әлем чемпионатына көбірек қатысқан мергендер Бүгінге дейінгі әлем чемпионаттарында 1300-ден аса футболшы гол соқты. Соның төртеуі ғана төрт бірдей әлем чемпионатында соға алды: біріншісі бразилиялық Пеле (1958-70), екіншісі германиялық Уве Зеелер (1958-70), үшіншісі германиялық Мирослав Клозе (2002-2014), төртіншісі португалиялық Криштиану Роналду (2006-18) Тағы бірнеше футболшы үш әлем чемпионатында қарсыластар қақпасын көздеген. *Диего Армандо Марадона (Аргентина, 1982, 1986, 1994) *Габриэль Батистута (Аргентина, 1994, 1998, 2002) *Рауль Гонсалес (Испания, 1998, 2002, 2006) *Куатемок Бланко (Мексика, 1998, 2002, 2010) *Рафаэль Маркес (Мексика, 2006, 2010, 2014) *Роберто Баджо (Италия, 1990, 1994, 1998) *Гжегож Лято (Польша, 1974, 1978, 1982) *Юрген Клинсманн (1990, 1994, 1998) *Роналдо (Бразилия, 1998, 2002, 2006) *Карл-Хайнц Руммениге (ГФР, 1978, 1982, 1986) *Давид Вилья (Испания, 2006, 2010, 2014) *Клинт Демпси (АҚШ, 2006, 2010, 2014) *Тим Кэхилл (Аустралия, 2006, 2010, 2014) *Арьен Роббен (Нидерланд, 2006, 2010, 2014) *Робин ван Перси (Нидерланд, 2006, 2010, 2014) *Дэвид Бекхэм (Англия, 1998, 2002, 2006) *Асамоа Гьян (Гана, 2006, 2010, 2014) *Руди Феллер (Германия, 1986, 1990, 1994) *Лотар Маттеус (Германия, 1986, 1990, 1994) *Фернандо Йерро (Испания, 1994, 1998, 2002) *Хулио Салинас (Испания, 1986, 1990, 1994) *Анджей Шармах (Польша, 1974, 1978, 1982) *Пак Чи Сон (Корея, 2002, 2006, 2010) *Сами Әл-Жабер (Сауд Арабиясы, 1994, 1998, 2002) *Мишел Платини (Франция, 1978, 1986, 1994) *Доминик Рошто (1978, 1982, 1986) *Хенрик Ларссон (1994, 2002, 2006) *Джо Джордан (1974, 1978, 1982) *Луис Суарес (2010, 2014, 2018) *Эдинсон Кавани (2010, 2014, 2018) 7 және одан көп гол соққандар Чемпионаттар бойынша мергендер Дереккөздер
Надаровка (Павлодар облысы)

Надаровка — Павлодар облысы Успен ауданы, Қоңырөзек ауылдық округі құрамындағы ауыл, 2018 жылға дейін қысқартылған "Надаров ауылдық округі" орталығы болған. Географиялық орны Аудан орталығы – Успенка ауылынан оңтүстік-шығысқа қарай 25 км-дей жерде. Халқы Дереккөздер
Вознесенка

Қазақстан: * Вознесенка – Ақмола облысы Бұланды ауданындағы ауыл. * Вознесенка – Павлодар облысы Успен ауданындағы ауыл. * Вознесенка – Солтүстік Қазақстан облысы Қызылжар ауданындағы ауыл. * Вознесенка – Солтүстік Қазақстан облысы Қызылжар ауданындағы ауыл. Башқұртстан: * Вознесенка – Башқұртстанның Бир ауданындағы ауыл. * Вознесенка – Башқұртстанның Буздяк ауданындағы ауыл. * Вознесенка – Башқұртстанның Иглин ауданындағы ауыл. * Вознесенка – Башқұртстанның Учалин ауданындағы ауыл. Өзен: * Вознесенка — Ресейдегі өзен.
Новопокровка

* Новопокровка – Абай облысы Бородулиха ауданындағы ауыл. * Новопокровка – Қостанай облысы Ұзынкөл ауданындағы ауыл. * Новопокровка – Павлодар облысы Успен ауданындағы ауыл. * Новопокровка – Солтүстік Қазақстан облысы Шал ақын ауданындағы ауыл.
Гильермо Стабиле

Гильермо Стабиле (; 17 қаңтар 1905, Буэнос-Айрес — 27 желтоқсан 1966 жыл) — аргентиналық футболшы және бапкер. Футболдан 1930 жылғы әлем біріншілігінің күміс жүлдегері әрі сұрмергені (8 гол соққан). Өмірбаяны 1930 жылы алғашқы әлем чемпионатында 4 матчқа қатысып, сегіз гол соқты да, біріншіліктің үздік мергені атанды. Ол алғашқы турдағы Франциямен ойынға шыққан жоқ. Егер құрамадағы әріптесі Роберто Черро жарақат алмағанда қалған ойындарға да қатысуы екіталай еді. Футболшылық карьерасының көп бөлігін "Уракан" клубында өткізді. Он жылдай ойнап, Италияға келді. Кейін, 1936 жылы Францияның "Ред Стар" кбулына ауысты да, 1939 жылы 34 жасында карьерасын аяқтап, бапкерлікті бастады. Аргентина құрамасын өте ұзақ уқаыт, 21 жыл бойы жаттықтырды. Құрама сапында бапкер ретінде 100-дан аса ойын өткізген сегіз бапкердің бірі. Жетістіктері Ойыншы ретінде *1930 жылғы әлем чемпионатының сұрмергені: 1930 *1930 жылғы әлем чемпионатының күміс жүлдегері: 1930 Бапкер ретінде *Оңтүстік Америка чемпионы: 1941, 1945, 1946, 1947, 1955, 1957. Дереккөздер Сілтемелер *[http://www.imdb.com/name/nm1056238/ Футболшы жайлы Internet Movie Database сайтында]
Олдржих Неедлы

Олдржих Неедлы (чеш. Oldřich Nejedlý; 26 желтоқсан 1909 жыл Жебрак, Чехословакия — 11 маусым 1990 жыл, Жебрак, Чехословакия) — чехословакиялық футболшы. 1934 жылғы әлем чемпионатының күміс жүлдегері әрі үздік сұрмергені (5 гол). Өмірбаяны Екі бірдей әлем чемпионатына қатысқан (1934, 1938). 1930 жылдардағы ең таңдаулы футболшылардың бірі. Футболдан 1934 жылғы әлем біріншілігінде қазіргі есеппен бес гол соққан. Олай дейтініміз, әлем біріншілігің статистиктері ұзақ жылдар бойы оны "төрт гол соқты" деп есептеп келді. 2006 жылы қараша айында әлем чемпионаттарына қайта шолу жасап, түзету енгізген ФИФА алқасы 1934 жылы жартылай финала Германияның қақпасына екі емес, үш доп соққанын дәлелдеді. 1938 жылғы әлем чемпионатында Неедлы және екі гол соқты. Сонымен барлығы жеті гол соғып, Чехословакия және Чехия құрамасының әлем чемпионаттарындағы мергендер көшін бастап тұр. Орталық Еуропа құрамасы сапында бір матч өтікізген. (1937 жылы, Батыс Еуропа құрамасына қарсы). Жетістіктері *Әлемнің күміс жүлдегері: 1934 *Әлем чемпионатының үздік мергені: 1934 *Чехословакия құрамасы сапында ӘЧ-да ең көп гол соққан футболшы: 7 гол *Чехословакия чемпионы: 1931/32, 1935/36, 1937/38 *Богемия және Моравия чемпионы: 1939/40 *Богемия және Моравия чемпионатының үздік мергені: 1938/39 (21 гол) *Митропа кубогы: 1935 Дереккөздер Сілтемелер *[http://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=174799/index.html ФИФА.ком сайтындағы профилі]
Леонидас да Силва

Леонидас да Силва (порт.Leônidas da Silva; 6 қыркүйек 1913 жыл, Рио-де-Жанейро — 24 қаңтар 2004 жыл, Котия, Сан-Паулу) — бразилиялық футболшы, шабуылшы. Пеле халықаралық аренаға шыққанша Бразилияның ең үздік футбошысы саналған. Өмірбаяны Леонидас 1913 жылы Рио-де-Жанейрода дүниеге келген. Мектепте сабақты оншалық оқып жарытпаған, бірақ дене шынықтыру пәніне белсене қатысыпты. Карьерасын 13 жасында "Сан-Кристован" клубында бастады. ФИФА-ның 2006 жылғы әлем чемпионаттарын қайта қарап шығып, түзету енгізуі бойынша, Леонидас 1938 жылғы әлем чемпионатында сегіз емес емес, жеті гол соққан. Турнирдің алғашқы ойынында (1/8 финалда) Бразилия құрамасы Польшамен кездесті. Леонидас осы ойында хет-трик жасады. Ал, поляк футбошысысы Эрнст Виллимовски тіпті Леонидастан да асып түсіп, төрт гол енгізді. Бірақ қорытындыда Бразилия 6:5 есебімен жеңіске жетті. Ал ширек финалдағы Бразилия — Чехословакия кездесуі екі тарапқа да ауыр соқты. Алғашқы ойын 1:1 есебімен тең аяқталып, екі күннен соң құрамалар жеңімпазды анықтау үшін қайта ойнады. Бұл ойын 2:1 есебімен Бразилиялықтардың пайдасына шешілді. Леонидас екі матчта бір-бір голдан соқты. Жартылай финалда Бразилия футболшылары Италиямен ойнады. бұл жолы бразилиялықтардың бапкері Адемар Пимента Леонидасты ойынға қоспай, құрама 1:2 есебімен ұтылып қалды. Бапкердің түсініксіз қадамы жайлы екі түрлі жорамал бар: Леонидас чехословактармен ойында жарақат алған. Екіншісі: бапкер финалға шығатындарына тым сенімді болып, Леонидасты финалдық ойынға сақтаған. Үшінші орын үшін матчта шведтердің қақпасына Леонидас екі гол соқты. Бразилия құрамасы сапында Леонидас 24 ойын өткізіп, 25 гол соқты. Карьерасын аяқтаған соң футбол комментаторы болды. 2004 жылы 90 жасында дүниеден өтті. Жетістіктері *Рио-де-Жанейро штатының чемпионы (3): 1934, 1935, 1939 *Әлемнің қола жүлдегері: 1938 *Рио-Бранко кубогы: 1932 *Сан-Паулу штатының чемпионы (5): 1943, 1945, 1946, 1948, 1949 *Рока кубогы: 1945 *Әлем чемпионатының үздік мергені: 1938 (78 гол) Дереккөздер Сілтемелер *[http://www.imdb.com/name/nm0196268/ Леонидас жайлы Internet Movie Database сайтында]
Адемир

Адемир Маркес де Менезис (порт.Ademir Marques de Menezes; 8 қараша 1922 жыл — 11 мамыр 1996 жыл) — бразилиялық футболшы, шабуылшы. Бразилия Ұлттық футбол құрамасы тарихындағы ең үздік шабуылшылардың бірі. Карьерасы Футболға 14 жасында келді. Екі рет штаттар арасында чемпион атанып үлгерді. Кейін ересектер арасында үш рет осы титулға қол жеткізді. 1948 жылы кәсіпқойлық деңгейін көтеру үшін "Флуминенседен" "Васко да Гамаға" қайта оралды. Онысы нәтиже берді де: Бразилия Ұлттық футбол құрамасына қайта шақырылды. Футболдан 1950 жылғы әлем біріншілігінде ең үздік мерген атанды. Чемпионатта Адемир сегіз гол соқты. Тек топтық турнирдің соңғы матчында Уругвайдың қақпасына гол соға алмады. Бұл ойында Бразилия құрамасы 1:2 есебімен ұтылып, чемпион атана алмады. 1954 жылғы әлем біріншілігіне Адемир жарақатының кесірінен бара алмады. Бапкерлік карьерасы ұзаққа созылмады. Аз уақыт "Васко да Гаманың" тізгінін ұстады да, көп ұзамай өз еркімен бас тартты. *1937—1942 Спорт Ресифи ? (27) *1942—1945 Васко да Гама *1946—1947 Флуминенсе 77 (64) *1948—1956 Васко да Гама 429 (301) *1957 Спорт Ресифи 1 (0) Жетістіктері Командалық *Оңтүстік Америка чемпионы: 1949 *Әлемнің вице-чемпионы: 1950 *Рио штатының чемпионы (5): 1945, 1946, 1949, 1950, 1952 *Пернамбуку штатының чемпионы: 1939, 1940, 1941 *Клубтар арасындағы Оңт. Америка чемпионы: 1948 Жекелей *Әлем чемпионатының үздік мергені: 1950 (8 гол) *Америка Кубогы финалында хет-трик жасаған жалғыз футболшы: 1949. Дереккөздер Сілтемелер *[http://futurosportrecife.blogspot.ru/2011/06/ademir-menezes.html Биографиясы]
Шандор Кочиш

Шандор Петер Кочиш (мажар. Kocsis Sándor Péter; 21 қыркүйек 1929, Будапешт, Мажарстан — 22 шілде 1979, Барселона, Испания) — мажар футболшысы. Мажарстан Ұлттық футбол құрамасында ойнаған. Футболдан 1954 жылғы әлем біріншілігінің сұрмергені (11 гол соққан). Карьерасы 1958 жылғы әлем чемпионаты аяқталғанша әлемдік Әлем Чемпионаттарының ең үздік мергені атағын иеленіп тұрған. 1958 жылы 13 гол соққан француз Жюст Фонтен мұны екінші орынға ығыстырды. Кочиштің халықаралық деңгейдегі карьерасы 1948-56 жылдар аралығында созылды. 1954 жылы әлем чемпионатында екі рет хет-трик жасады. Бір турнирде екі рет хет-трик жасаған тарихтағы жалғыз футболшы. Құрама сапында жеті рет хет-трик жасапты. Карьерасының көп бөлігінде Будапештің "Гонвед" клубында ойнады. 1966 жылы карьерасын "Барселонада" ойнап жүріп тәмамдады. 1979 жылы Кошичке ота жасамақ болады. Бріақ ота жасауға екі күн қалғанда төртінші қабаттан секіріп, өз-өзін құрбан етеді. Жетістіктері *Олимпиада чемпионы: 1952 *Әлем чемпионатының қола жүлдегері: 1954 *Орталық Еуропа кубогы: 1953 *Жәрмеңкелер кубогы: 1960 *Мажарстан чемпионы: 1949, 1950, 1952, 1954, 1955 *Испания чемпионы: 1959, 1963 *Испания кубогы: 1959, 1963 Жекелей *1954 жылғы әлем чемпионатының мергені: (11 гол) *Мажарстан құрамасының әлем чемпионаттарындағы мергені: 11 гол *Мажарстанның үздік футболшысы: 1954 *Мажарстан чемпионатының мергені: 1951, 1952, 1954 Дереккөздер Сілтемелер *[http://www.rsssf.com/miscellaneous/kocsis-intlg.html Футболшының статистикасы]
Люсьен Лоран

Люсьен Лоран (; 10 желтоқсан 1907, Сен-Мор-де-Фоссе, Париж — 11 сәуір 2005, Безансон) — француз футболшысы, жартылай қорғаушы, әлем чемпионаттары тарихындағы тұңғыш голдың авторы ретінде танымал. Карьерасы 1921-1930 жылдары "Серкль Атлетик" клубында ойнап жүріп "Сошоға" ауысты. Әлем чемпионатына бару үшін құрамаға "Сошоның" сапынан шақырылды. 1930 жылы 13 шілдеде әлем біріншілігінің беташар матчында Франция — Мексика құрамалары ойнады. 19-минутта Лоран есеп ашып, әлем чемпионаттары тарихындағы бірінші голдың авторы атанды. :"Ойын басында екі құрама ойыншылары да бірінші болып есеп ашуға тырысты. Біз бірнеше шабуыл жасадық. Бір шаубылда оң қапталдан асырылған допты айып алаңына кіре берісте қақпашы Бонфильоның оң жағынан зу еткіздім. Ол кезде қазіргідей мәре-сәре боп, құшақтасып голды тойлау деген жоқ-тұғын. Командаластарым арқамнан қақты да қойды". (Лоранның естелігінен). Бұл ойында Франция 4:1 есебімен жеңіске жетті. Бірақ кейінгі екі ойында ұтылып, жартылай финалға шыға алмады. Лоран тек француз клубтарында ғана ойнады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде үш жыл тұтқында отырды. Соғыстан кейін азырақ уақыт "Безансон" сапында доп тепті де, сол қалада орнығып қалды. Бапкерлік ғұмырында біаз уақыт "Безансонды" жаттықтырды. 2005 жылы 11 сәуірде 98 жасқа қараған шағында қайтыс болды. Ұлттық құрама сапындағы матчтары {{Hider { class"wikitable" style"font-size: 95%" - aligncenter width50№ aligncenter width350Дата aligncenter width400Қала aligncenter width350Қарсылас aligncenter width100Есеп aligncenter width100Гол aligncenter width150Турнир - align=center1 23 ақпан 1930 Порту, Португалия align=center0:2 align=center- ЖО - align=center2 13 сәуір 1930 Париж, Франция align=center1:6 align=center- ЖО - align=center3 13 шілде 1930 Монтевидео, Уругвай align=center4:1 align=center1 ӘЧ-30 - align=center4 15 шілде 1930 Монтевидео, Уругвай align=center0:1 align=center- ӘЧ-30 - align=center5 15 наурыз 1931 Париж, Франция align=center1:0 align=center- ЖО - align=center6 14 мамыр 1931 Париж, Франция align=center5:2 align=center1 ЖО - align=center7 29 қараша 1931 Париж, Франция align=center3:4 align=center- ЖО - align=center8 20 наурыз 1932 Берн, Швейцария align=center3:3 align=center- ЖО - align=center9 10 сәуір 1932 Париж, Франция align=center1:2 align=center- ЖО - align=center10 19 мамыр 1935 Париж, Франция align=center2:0 align=center- ЖО } }} Жетістіктері *Франция кубогы: 1928 Дереккөздер Сілтемелер *[http://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=29657/index.html Футболшының профилі] *[https://web.archive.org/web/20060624130233/http://www.cbc.ca/sports/worldcup2006/history/events/laurent_lucien.html Биографиясы]
Гарринча

Мануэл (Манэ) Франсиску дус Сантус (порт.-браз. Manuel «Mané» Francisco dos Santos; 28 қазан 1933 жыл, Пау-Гранди — 20 қаңтар 1983 жыл, Рио-де-Жанейро), Гарринча (Гарринша; порт.-браз. Garrincha) атымен жақсы танымал — бразилиялық футболшы. Шабуылшы, футбол тарихындағы ең мықты шабуылшылардың қатарына кіреді. Бразилия футболы тарихындағы Пеледен кейінгі екінші орында. Өмірбаяны Оның тегі афро-бразилиялық. Отбасындағы алты перзенттің үлкені. Гарринчаның табиғи ерекшелігі: бір аяғы қысқалау болған, ол кемшілікті түзетуге ешқандай ота жәрдем бермеген. Соған қарамастан бала кезінде-ақ өз қатарластарынан футболды әлдеқайда жақсы ойнаған. Карьерасының көп бөлігі "Ботафого" сапында өткен. Клуб сапындағы алғашқы ресми ойынын 1953 жылы 19 шілдеде "Бонусессо" клубына қарсы өткізіп, хет-трик жасады (бір голы пенальтиден). Бұл ойында "Ботафого" 6:3 есебімен жеңске жетті. Алғашқы маусымда 20 гол соғып, чемпионаттағы мергендер көшінде екінші орын алды. "Ботафогода" 1966 жылға дейін тұрақты ойнап, сол жылы қаңтарда "Коринтиансқа" ауысты. Клубтағы соңғы ойынын 1965 жылы 15 қыркүйекте "Португезеге" қарсы өткізді (2:1). Карьерасының соңында бірнеше клуб ауыстырды. 1972 жылы футболмен қоштасқан соң, 1973 жылы 18 желтоқсан күні "Мараканада" қоштасу матчы өтті. Бразилия құрамасы мен Әлем құрамасы кездесіп, Бразилия 2:1 есебімен жеңіске жетті. Матчты 133 555 адам тамашалады. Өмірінің соңғы шағында бірнеше рет ауруханаға түсіп, 1983 жылдың басында науқастан қайтыс болған. Туған қаласы Пау-Грандиге жерленді. Құрама сапында 1958, 1962 жылдары әлем чемпионы атанған. Құрама сапында тұңғыш рет 1955 жылы 18 қыркүйекте Чилиге қарсы жолдастық ойында алаңға шықты. Футболдан 1958 жылғы әлем біріншілігінде топтық турнирдің үшінші турындағы КСРО-ға қарсы матчта тұңғыш рет Пелемен бірге алаңға шықты. Көп ұзамай негізгі құрамнан орын алып, құраманың жетекшілерінің біріне айналды. Гарринча үш әлем чемпионатына қатысты — 1958, 1962, 1966. 1966 жылғы әлем чемпионаты бразилиялықтар үшін сәтсіз болды да, Гарринча турнирден соң ұлттық құрамамен қош айтысты. Жетістіктері *Рио-де-Жанейро шатының жеңімпазы: 1957, 1961, 1962 *Рио — Сан-Паулу чемпионатының жеңімпазы: 1962, 1964, 1966 *Әлем чемпионы: 1958, 1962. *Төрт футболшымен бірге 1962 жылғы әлем чемпионатының мергені атанды. *Освальдо Круз кубогы: 1958, 1961, 1962 *Рока кубогы: 1960 Дереккөздер Сілтемелер *[http://torcida.com.ru/stars/garrincha/ Биографиясы]
Вава

Эдвалду Изидиу Нету (12 қазан 1934 жыл, Ресифи — 19 қаңтар 2002 жыл, Рио-де-Жанейро), Вава ретінде кеңінен танымал — бразилиялық футболшы, екі дүркін әлем чемпионы. Карьерасы Бразилиялық "Васко даГама", "Палмейрас" секілді атақты клубтарда және Испанияның "Атлетико Мадрид" командасына ойнаған. Бразилия Ұлттық футбол құрамасының үздік шабуылшыларының бірі. Бразилия құрамасы сапында 23 кездесу өткізіп, екі рет әлем чемпионы атанды (1958, 1962). Және де бес футболшымен бірге Футболдан 1962 жылғы әлем біріншілігінің үздік мергені атанды. 1958 жылғы чемпионатта 5, 1962 жылы 4 гол соққан. Екі бірдей финалдық матчта гол соққан төрт футболшының бірі (Пеле — 1958, 1962, Пауль Брайтнер — 1974, 1982, Зинедин Зидан — 1998, 2006). Вава 1958 және 1962 жылғы әлем чемпионаттарының финалында гол соққан. Жетістіктері *Пернамбуку штатының чемпионы: 1949 *Рио-де-Жанейро штатының чемпионы: 1952, 1956, 1958 *Рио-Сан-Паулу турнирінің чемпионы: 1958 *Сан-Паулу штатының чемпионы: 1963 *Әлем чемпионы: 1958, 1962 Дереккөздер Cілтемелер *[http://torcida.com.ru/stars/vava/ Биографиясы]
Флориан Альберт

Флориан Альберт (; 15 қыркүйек 1941, Херцегсанто — 31 қазан 2011, Будапешт) — мажар футболшысы, шабуылшы. Карьерасы "Алтын доппен" марапатталған жалғыз мажар футболшысы. Бүкіл карьерасында тек «Ференцварош» (1958—1974) клубында ғана ойнаған. 1962 жылғы әлем чемпионатында 4 гол соғып, Вава, Гарринча, Дражан Еркович, Валентин Иванов, Леонель Санчес секілді футболшылармен бірге турнирдің сұрмергені атанды. Будапештегі "Ференцварош" клубының өз алаңындағы матчтарын өткізетін стадионы 2007-2013 жылдары Флориан Альберттің атымен аталды. Қазір ол стадионның орнына "Групама Арена" стадионы салынған. Жетістіктері Командалық *Еуропа чемпионатының қола жүлдегері: 1964 *Олимпиада ойындарының қола жүлдегері: 1960 *Жәрмеңкелер кубогы: 1965 *Мажарстан чемпионы: 1963, 1964, 1967, 1968 *Мажарстан кубогы: 1972 года Жекелей *Еуропаның үздік футболшысы 1967 *Мажарстанның үздік футболшысы 1966, 1967 *Әлем чемпионатының сұрмергендерінің бірі: 1962 *Мажарстан чемпионатының сұрмергені: 1960, 1961, 1965 *"Алтын доп" иегері: 1967 Дереккөздер Сілтемелер *[http://www.national-football-teams.com/player/21035.html Профилі]
Валентин Козьмич Иванов

Валентин Козьмич Иванов (19 қараша 1934 жыл, Мәскеу — 8 қараша 2011 жыл, Мәскеу) — КСРО футболшысы, футбол бапкері. 1960 жылдары КСРО Ұлттық футбол құрамасының шабуыл шебінде ойнаған. Карьерасы Ұлттық құрамада 10 жыл бойы тер төкті. 1960 жылғы Еуропа чемпионы, 1964 жылғы Еуропаның күміс жүлдегері. 1962 жылғы әлем біріншілігінде 4 гол соғып, чемпионаттың сұрмергендерінің бірі атанды. Карьерасында ұзақ уақыт бойы Мәскеудің "Торпедосында" ойнаған. Бапкерлік ғұмырында да бірнеше рет "Торпедоны" жаттықтырды. Белгілі ресейлік төреші — Валентин Ивановтың әкесі. КСРО-ның "Еңбек сіңірген спорт" шебері" атағына ие болған. Жетістіктері Футболшы ретінде *КСРО чемпионы: 1960, 1965 *КСРО кубогы: 1960 *Олимпиада чемпионы: 1956 *Еуропа чемпионы: 1960 *Еуропаның күміс жүлдегері: 1964 Бапкер ретінде *КСРО чемпионы: 1976 *КСРО кубогы: 1968, 1972, 1986 Дереккөздер Сілтемелер *[http://www.rusteam.permian.ru/players/ivanov.html Футболшының профилі]
Дражан Еркович

Дражан Еркович (, 6 тамыз 1936 жыл — 9 желтоқсан 2008 жыл) — хорват футболшысы, Югославия Ұлттық футбол құрамасының шабуыл шебінде ойнаған. Карьерасы Клубтық карьерасында ұзақ жылдар бойы Загребтің "Динамосында" ойнады. Карьерасын аяқтайтын тұста бір маусым Бельгияның "Гент" клубында доп тепті. Ұлттық құрама сапында төрт жылдай (1960-64) өнер көрсетті. 1962 жылғы әлем чемпионатында 4 гол соғып, алты футболшымен мергендер көшінде бірінші орынды бөлісті. Еркович футболдан 1958 жылғы әлем біріншілігіне де барды, бірақ бір ойында ойнамай, қосалқы құрамда қалды. 1960 жылғы Еуропа чемпионатында француздар қақпасына екі гол соғып, Югославияны финалға алып шықты. Финалда КСРО құрамасынан 1:2 есебімен ұтылып қалды. 1990-92 жылдары Хорватия құрамасын жаттықтырды. Жетістіктері *Әлем чемпионатының жартылай финалисі: 1962 *Еуропа чемпионатының финалисі: 1960 *Югославия кубогы: 1960, 1963, 1965 Сілтемелер *[http://www.reprezentacija.rs/jerkovic-drazan/ Биография]
Эйсебио

Эузебиу да Силва Феррейра (; ; 25 қаңтар 1942, Лоуренсу-Маркиш — 5 қаңтар 2014, Лиссабон) — португалиялық футболшы. Португалия Ұлттық футбол құрамасының үздік шабуылшыларының бірі. Карьерасы Эйсебио 1941 жылы 25 қаңтарда қазіргі Мозамбик территориясындағы Португалияның Шығыс Африка атты иелігінде дүниеге келген. Бала күнінен доп қуып өскен оны 1958 жылғы әлем чемпионатынан соң "Пеле" деп атай бастаған. Оны алғаш көргендердің бірі бразилиялық футболшы — Карлос Бауэр. Ол "Бенфиканың" бапкері Бэла Гуттманға Эйсебионы "Бенфикаға" алу жайлы ақыл береді. Бауэр Эйсебионы "Сан-Паулуға" әкетпек те болады, бірақ "Сан-Паулу" клубының басшылығы оны қалай қоймайды. Солайша, "Спортинг Лоуренсу-Маркиш" клубында ойнап жүрген жерінен "Бенфиканың" дәм-тұзы бұйырыпты. "Бенфика" сапында ұзақ жылдар ойнап, бірнеше рет ірі жетістіктерге жеткен. 1961 жылы "Бенфика" УЕФА Чемпиондар Кубогында "Реалдың" бес жылдық гегемониясын тоқтатып, турнир жеңімпазы атанады. Эйсебио сол жылы-ақ Португалия құрамасына қабылданады. 1966 жылғы әлем чемпионатында Португалия құрамасы дебьютант ретінде қатысып, жартылай финалға дейін жетеді. Эйсебио турнирде 9 гол соғып, чемпионаттың сұрмергені атанады. Осы чемпионатта оны Пелеге теңеушілер тым көбейіп кетеді. :"Пеленің футболшы ретінде баға жетпес бес қасиеті бар. Менен сол бес қасиеттің біреуінің ғана жұқанасы табылды" (Эйсебионың пікірлерінен) 1966 жылдан соң Эйсебионың карьерасында тоқырау пайда болады. Мұнысы Португалия құрамасының тағдырына да әсер етіп, мұнан соң ешқандай ірі турнирлердің финалдық кезеңіне шыға алмайды. Эйсебио кейін түрлі клубтарда үзіп-жұлып қана ойнады да, 70-жылдардың соңында карьерасын аяқтады. 1992 жылы қаңтар айында Лиссабондағы "Эштадиу да Луж" стадионында Эйсебиоға арнап ескерткіш орнатылды. 2014 жылы 4 қаңтар күні ауруханада қайтыс болды. Қызықты фактілер 1982-86 жылдары әлем чемпионатында ойнаған Польша құрамасының шабуылшысы Влодзимеж Смолярек өз ұлының атын Эйсебионың құрметіне Эусебиуш деп қойды. Кейін Эусебиуш Смолярек те поляктар құрамасының талантты шабуылшысына айналған. Жетістіктері Командалық *Португалия чемпионы (11): 1960/61, 1962/63, 1963/64, 1964/65, 1966/67, 1967/68, 1968/69, 1970/71, 1971/72, 1972/73, 1974/75 *Португалия кубогы (5): 1962, 1964, 1969, 1970, 1972 *УЕФА Чемпиондар кубогы: 1961/62 *Әлем чемпионатының қола жүлдегері: 1966 Жекелей *"Алтын доп иегері": 1965 *Португалияның үздік футболшысы (2): 1970, 1973 *Әлем чемпионатының үздік мергені: 1966 (9 гол) *"ФИФА 100" тізіміне енген. Дереккөздер Сілтемелер
Гжегож Лято

Гжегож Болеслав Лято (; 8 сәуір 1950 жыл, Мальборк, Польша) — поляк футболшысы, Польша Ұлттық футбол құрамасының шабуыл шебінде ойнаған. Өмірбаяны Футболдан 1974 жылғы әлем біріншілігінде 7 доп соғып, чемпионаттың үздік мергені атанған. Польша құрамасы тарихындағы ең үздік шабуылшылардың бірі.. Футболшылық карьерасын аяқтаған соң саяси қызметтермен де айналысқан. 2001-2005 жылдары Польша сенаторы болған. 2008-2012 жылдар аралығында Польша Футбол Одағын басқарған. Жетістіктері Командалық *Әлем біріншілігінің қола жүлдегері (2): 1974, 1982 *Олимпиада чемпионы: 1972 *Олимпиада Ойындарының күміс жүлдегері: 1976 *Польша чемпионыи (2): 1973, 1976 *Халықаралық футбол кубогы: 1971 *КОНКАКАФ чемпиондары кубогы: 1983 Жекелей *«Алтын доп» номинанты(3): 1974, 1975, 1981 *Польшаның үздік футболшысы (2): 1977, 1981 *Әлем чемпионатының сұрмергені: 1974 (7 гол) *Польша чемпионатының сұрмергені (2): 1973 (13 голов), 1975 (19 гол) *Польша құрамасының әлем чемпионаттарындағы үздік мергені: 10 гол Дереккөздер Сілтемелер *[http://www.national-football-teams.com/player/17448.html Футболшының профилі] *[http://www.eu-football.info/_player.php?id=11852 Ұлттық құрамадағы статистикасы]
Марио Кемпес

Марио Альберто Кемпес (; 15 шілде 1954 жыл, Бель-Вилье) — аргентиналық футболшы, бапкер. Аргентина Ұлттық футбол құрамасының шабуыл шебінде ойнаған. 1978 жылғы әлем чемпионы және сұрмергені (6 гол соққан). Өмірбаяны Ұлттық құрамадағы алғашқы ойынын 1973 жылы Боливияға қарсы өткізді. Келесі жылы ГФР-де өткен әлем чемпионатына барды, бірақ 20 жасар шабуылшы ол турнирде көзге түсе алған жоқ. Оның жарқыраған чемпионаты 1978 жылы өз елінде өткен әлемдік форум болды. Чемпионатты сылбыр бастаған Кемпес екінші айналымнан бастап күшіне мінді. Финалда Нидерландымен ойында дубль жасап, құраманың алтын медаль алуына өлшеусіз үлес қосты. Бұл чемпионатта Кемпес барлығы 6 гол соғып, үздік мерген атанды. Кемпес 1982 жылы Испанияда өткен әлем чемпионатына да барды. Бірақ Диего Марадона, Рамон Диас секілді жас перілердің көлеңкесінде қалып, бір гол да соға алмады. Жетістіктері Командалық *Әлем чемпионы: 1978 *Кубок Иелерінің кубогы: 1980 *УЕФА Суперкубогы 1980 *Аргентина чемпионы: Насьональ 1981 *Испания кубогы: 1979 Жекелей *Оңтүстік Американың үздік футболшысы: 1978 *Әлем чемпионатының үздік футболшысы 1978 *Әлем чемпионатының үздік мергені 1978 *ФИФА 100 тізіміне енген Cілтемелер
Мысалы Маханбетов

Мысалы Маханбетов (15.01.1925 жыл, Жамбыл облысы, Сарысу ауданы, Саудакент ауылы) - Ұлы Отан соғысының ардагері. Өмірбаяны * 1934-1941 жж.- Коммунар орта мектебінде оқып, білім алған. * 1941-1943 жж.- Саудакентте әртүрлі жұмыстар істеген. * 1943 ж. - майданға алынып, №53 минометшілер батальонында минометші, снайпер болған. * 1950 ж. - елге оралып, соғыстан кейін Алматы кинофикация техникумында дәріс алған. * 1964-1979 жж.- Сарысу аудандық мәдениет үйінде жылжымалы киноқондырғы саласында еңбек етті. * 1979-1991 жж.- Жаңатас қаласындағы автокөлік мекмесінде еңбек етті. * 1986 жылдан - зейнеткер. Марапаттары * I дәрежелі Отан соғысы ордені * Кеңес Одағының маршалы Г.Жуков медалі. Дереккөздер
Қабыл Ібіжанов

Қабыл Ібіжанов (20.12.1926, Жамбыл облысы, Сарысу ауданы, Сталин колхозы(қазіргі Жаңаталап ауылы)) - Ұлы Отан соғысының ардагері. Өмірбаяны * 1935-1942 жж. - Сталин колхозындағы мектепте білім алған. * 1942-1944 жж. - Шилі колхозында жұмысшы. * 1944 ж. - әскер қатарына алынып, Ұлы Отан соғысында Румыния, Болгария, Эстония, Архангельск қалаларын азат етуге қатысты. * 1950-1952 жж. - Сарысу аудандық шикізат дайындау мекемесінде статист. * 1952-1966 жж. - Сарысу аудандық тұтыну одағы мекемесінде есепші, ревизор. * 1967-1982 жж. - Сарысу аудандық жұмыспен қамту мекемесінде инспектор. * 1986 жылдан - зейнетте. Марапаттары * I дәрежелі Отан соғысы ордені * Кеңес одағының маршалы Жуков медалі. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [https://www.youtube.com/watch?v=U_zzVb2coWs Қабыл Ібіжанов – Болгария, Румыния және Украина жерінде қайрат көрсеткен соғыс ардагері] * [http://kaztrk.kz/news/portal/page-66985-kabyl-ibizhanovtin-bygingi-tilegi-elinin-amandyhy-46909 ҚАБЫЛ ІБІЖАНОВТІҢ БҮГІНГІ ТІЛЕГІ – ЕЛІНІҢ АМАНДЫҒЫ]
Михаил Ризванович Авдеев

Михаил Ризванович Авдеев (4.01.1926, Башқұрт АКСР, Чекмагуш ауданы, Новокутовка ауылы) - Ұлы Отан соғысының ардагері. Татар. Өмірбаяны * 1932-1936 жж. - татар тіліндегі 4 сыныптық мектепті аяқтаған. * 1936 ж. - Қырғыз КСР Жалалабат облысы, Октябрь ауданына қоныс аударып, орыс тілінде оқуын жалғастырған. * 1939 ж. - тау-кен шебері оқуына жіберіледі. * 1940-1942 жж. - Өзбекстандағы Фархад су электр станциясында жұмыс істейді. * 1942 ж. - әскер қатарына шапқырыылады. Алматы кавалерия мектебін бітіреді. 3-кавалерлік корпусы құрамында 2-Белорусь майданы Брянск қаласында ұрысқа кіреді. Курск доғасындағы ұрыстарға, Беларусьті, Польшаны, Германияны, Шығыс Пруссияны азат етуге қатысады. Кенисберг түбінде ауыр жараларынп госпитальға жіберіледі. * 1945 ж. - Нижний Новгород танкистер мектебін бітіріп, Жапон соғысына жіберіледі. * 1945-1948 жж. - КСРО Қорғаныс министрлігінің шаруашылық басқармасында жұмыс істейді. * 1948-1953 жж. - Қырғызстанда темір жол қызметкері. * 1953-1979 жж. - Шымкент облысы, Ащысай ауылындағы "Ачполиметалл" кенішінде жұмысшы. * 1979-1988 жж. - Жаңатас қаласындағы "Қаратаухимстрой" тресінде жұмысшы. * 1988 жылдан - зейнеткер. Марапаттары * II дәрежелі Отан соғысы ордені * Қызыл жұлдыз ордені. Дереккөздер
Гари Линекер

Гари Уинстон Линекер (; 30 қараша 1960 жыл, Лестер, Англия) — ағылшын футболшысы, Англия Ұлттық футбол құрамасының шабуыл шебінде ойнаған. Карьерасы Клубтық карьерасын "Лестер Сити" клубында бастаған. Клубта алты маусымдай ойнап, 95 гол енгізді. 1985 жылы "Эвертонға" ауысты да, бір жылдай ойнап, "Барселонаға" шақыртылды. "Барселона" сапында үш жыл өнер көрсетіп, Англияға оралды да, "Тоттенхэм Хотспурға" ауысты. Линекер екі әлем чемпионатына қатысты. 1986 жылғы әлем чемпионатында 6 гол соғып, турнирдің сұрмергені атанды. Бұл біріншілік ағылшындар үшін сәтті бастала қоймады, алғашқы матчта Португалиядан 0:1 есебімен ұтылып қалды. Келесі турда чемпионат аутсайдерлерінің бірі деп саналған Мароккомен тең түсті. Тек соңғы турда ғана Польшаны 3:0 есебімен ойсырата ұтып, 1/8 финалға өтті. Осы матчта Линекер хет-трик жасады. 1/8 финалда ағылшындар Парагваймен кездесіп, бұл ойында да 3:0 есебімен жеңіске жетті. Бұл кездесуде Линекер екі гол соқты. Ширек финалда Англия құрамасы Аргентинамен ойнап, 2:1 есебімен ұтылып қалды. Айта кету керек, бұл ойында аргентиналық Марадонаның қолмен соққан голы есептеліп кеткен-ді. Марадона дубль жасады да, матч соңына таман Линекер бір доппен жауап берді. 1988 жылғы Еуропа чемпионатына Линекер жарақаттың кесірінен бара алмады. Есесіне, 1990 жылғы әлем чемпионатында қайта өз биігіне көтерілді, рас, 1986 жылғыдай алты гол соға алмады, есесіне 4 гол соғып, құрама 1966 жылдан бері бірінші рет жартылай финалға жетті. Линекер топтық турнирде Ирландияның қақпасына бір гол енгізді, ал ширек финалда Камерунның қақпасына екі рет пенальтиден гол соқты. Жартылай финалда ГФР құрамасының қақпасына бір гол соғып, ағылшындарды жеңілістен құтқарғанымен, пенальтилер сериясында ГФР құрамасының мерейі үстем болды. 1992 жылғы Еуропа чемпионатына Линекер капитан ретінде барды. Гол соққан жоқ, тек үшінші турда Швециямен ойында нәтижелі пас қана бере алды. Англия топтан шыға алмады да, жасы 32-ге келген Линекер құрамамен қош айтысты. Чемпионаттан соң Жапонияның "Нагоя Грампус Эйт" клубына ауысты да, екі жылдан соң футболшылық карьерасын толық аяқтады. Жетістіктері *Англияның күміс жүлдегері: 1986 *Испания кубогы: 1988 *Кубок иелерінің кубогы: 1989 *Англия кубогы: 1991 Басқа да фактілер *Кейін комментаторлықпен айналысты. Линекер айтқан "Футболды 22 адам ойнайды, бірақ соңында немістер жеңіске жетеді" деген әңгімесі қазір қанатты сөзге айналып кеті. *Карьерасында 600-ден аса матчта ойнап, ешқашан сары қағаз да, қызыл қағаз да алмаған екен. Сілтемелер *[http://www.soccerbase.com/players/player.sd?player_id=4536 Футболшының профилі]
Сальваторе Скиллачи

Сальваторе «Тото» Скиллачи (; 1 желтоқсан 1964 жыл, Палермо, Италия — 18 қыркүйек 2024) — футболшы, Италия Ұлттық футбол құрамасының 1990-1992 жылғы шабуылшысы. Карьерасы 1990 жылы Италияда өткен әлем чемпионатында 6 гол соғып, сұрмерген атанды. Карьерасын өзінің туған қаласы Палермодағы "АМАТ Палермо" клубында бастаған. Кейін Италияның "Мессина", "Ювентус", "Интер", және Жапонияның "Джубило Ибата" клубтарында доп тепкен. Италия құрамасы сапында жеті гол соққан. Бір қызығы, соның алтауын 1990 жылы әлемдік додада соғып, тарих төрінен берік орын алды. Чемпионатқа Скиллаччи емес, Виалли мен Карневале негізгі шабуылшы ретінде барған-ды. Бірақ бірінші турдағы Аустрия құрамасымен ойында ұзақ уақыт есеп ашылмай, бапкер ойынға Скиллачиді қосады. 78-минутта Скиллачи сол қанаттан асырылған допты баспен соғып, командасына жеңіс әпереді. Бұл чемпионаттағы ғана емес, ұлттық құрама сапындағы тұңғыш голы-тұғын. Скиллачи үшінші турда да Чехословакияның қақпасына гол соғады. Осылайша топтық турнир біткенше Виалли-Карневале жұбын енді Роберто Баджо-Скиллачи жұбы алмастырады. Скиллачи плей-офф кезеңіндегі матчтардың барлығында және үшінші орын үшін Англиямен өткен ойында да бір-бір голдан соғады. Чемпионаттан кейін тек бір рет қана, 1991 жылы Норвегияның қақпасына бір доп енгізіп, қайтадан құрама ойындарында көзге түсе алмайды. Жетістіктері *Италия кубогы: 1989/90 *УЕФА кубогы: 1989/90, 1993/94 *Әлем чемпионатының күміс жүлдегері: 1990 *Әлем чемпионатының үздік мергені: 1990 (6 гол) Құрамадағы голдары Дереккөздер Сілтемелер * [http://www.fifa.com/fifa-tournaments/players-coaches/people=44611/index.html Профилі]
Сағынбай Нұрғалиұлы Нұрғалиев

Сағынбай Нұрғалиұлы Нұрғалиев (1936-1996) - елдің сауда саласына үлкен үлесін қосқан еңбек ардагері, Маңғышлақ облыстық Советінің депутаты (1977), Гурьев қалалық Советінің депутаты (1990). Ол он екі ата Байұлының Есентемір руынан, Бердімбеттен тарайды. Арғы атасы Есенбай, Әкесі Нұрғали ел ішінде, ағайын-тума арасында жақсы істерімен көрінген, сыйлы болған. Негізгі тұрақтаған жерлері Қарабау, Мақат, Мұқыр ауылдары. Қысқаша өмірбаяны * 15 маусым 1936 жылы Қарақалпақ АССР-ы Хожелі ауданында дүниеге келген. * 1950 жылы қыркүйек айында Хожелі ауданы Хотеп ауылынан Гурьев облысы Қызылқоға ауданы Жантерек стансасына көшіп келген. * 1953 жылы Мақат орта мектебін бітірген. * 1955 жылы Алматы сауда теxникумын бітірген (Қарғалы). * 1955 жылы - Гурьев облысы Бақсай аудандық тұтынушылар одағында бас буxгалтер. * 1956 жылы - Мақат аудандық сауда базасында бас буxгалтердің орынбасары. * 1963 жылы - Қызыл-Қоға аудандық тұтынушылар одағында бас буxгалтер. * 1967 жылы Қызыл-Қоға аудандық тұтынушылар одағының төрағасына сайланған. * 1973 жылы Маңғышлақ облыстық тұтынушылар одағының төрағасына сайланған. * 1976 жылы - Гурьев облыстық тұтынушылар одағы сауда саласының орынбасары. * 1987 жылы - Гурьев қалалық өнеркәсіп сауда бөлімінің төрағасы. * 1988 жылы Гурьев облыстық "Казтекстильторг" базасының төрағасы қызметіне сайланған. * 20 мамыр 1974 жылы Қазақ ССР Тұтынушылар одағы Советіне мүше болып сайланды. * 1975 және 1977 жылдары Маңғышлақ облыстық Советінің депутаты болып сайланды. * 1990 жылы Гурьев қалалық Советінің депутаты болып сайланды. * Сағынбай Нұрғалиев сонымен бірге бірнеше рет Мақтау қағаздарымен және медальдармен марпатталды. * Өзінің балаларына арнап өсиет қалдырып кеткен, арнайы күнделік дәптерін бастаған. * Сағынбай Нұрғалиұлы Нұрғалиев 1996 жылы 23 сәуір күні дүниеден өтті. Атырау облысының Мақат ауылында жерленген. Жанұясы * Зайыбы - Ақжібек Ықсанқызы Нұрғалиева, 1936 жылы туған. * Қызы - Қалия Сағынбайқызы Нұрғалиева, 1960 жылы туған, Атырау облыстық реанимация бөлімінің бастығы. * Қызы - Гүлнар Сағынбайқызы Нұрғалиева, 1963 жылы туған. * Баласы - Болат Сағынбайұлы Нұрғалиев, 1966 жылы туған, құрылыс саласында жұмыс жасайды. * Баласы - Абат Сағынбайұлы Нұрғалиев, 1967 жылы туған. * Баласы - Самат Сағынбайұлы Нұрғалиев, 1969 жылы туған, инженер. * Баласы - Марат Сағынбайұлы Нұрғалиев, 1971 жылы туған, жеке кәсіпкер. * Баласы - Талғат Сағынбайұлы Нұрғалиев, 1974 жылы туған, жеке кәсіпкер. Сағынбай Нұрғалиев туралы * Сағынбай Нұрғалиұлы Нұрғалиевтің өмірбаяны, балаларына арнап қалдырған өсиеті, бастаған күнделігі және ол жайлы естелік әңгімелер мен арнау өлеңдер "АҚЫЛ мен ІЗЕТ" (Семей 2006) атты кітапта жазылған. Сағынбай Нұрғалиев көшесі * "АҚЫЛ мен ІЗЕТ" кітабы шыққалы жатқанда Атыраудан жағымды жаңалық келді. Қаланың бір көшесі Сағынбай Нұрғалиевтің атына беріліпті. Бұл да Сағынбайдың отбасына, өзіне деген үлкен адамгершілік құрмет деп білеміз. Сыртқы сілтемелер * [https://atr.kz/zh-ldyzy-biik-zhan-edi/ | Жұлдызы биік жан еді...] * [https://qamba.info/site/book/online/saghyndyq-spanuly-murat-salamatv/content/content_4.xhtml/ | Сағынбай Нұрғалиев жайлы естелік әңгіме] Дереккөздер
Олег Анатольевич Саленко

Олег Анатольевич Саленко (25 қазан 1969, Ленинград, КСРО) — КСРО, Украина, Ресей футболшысы, Футболдан 1994 жылғы әлем біріншілігінің үздік мергені (6 гол). Карьерасы Клубтық Әкесі украин, анасы орыс. Өзін КСРО-лықпын есептейді. "Зенит" сапындағы алғашқы матчын 16 жасында өткізген. Алғашқы матчында-ақ ленинградтық "Динамо" клубының қақпасына гол соғып, жанкүйерлердің жүрегін тез жаулап алды. Бірақ жанкүйерлер оның 1989 жылы Киевтің "Динамосына" ауысуына наразылық білдірді де, онысын сатқындық деп есептеді. Жанкүйерлердің осы наразылығы жолын байлағандай, Олег "Динамо" сапында кіл жұлдыздардың көлеңкесінде қалып, оншалық жарқырай алмады. 1992 жылы азырақ уақыт "Тоттенхэм" клубының оқу-жаттығу жиындарына қатысты. Бірақ ол жақта ойнауға құжаттары сәйкес келмей, Испаниядағы аутсайдер клубтардың бірі "Логроньеске" ауысты. Кейін "Валенсия", "Рейнджерс" секілді атақты командаларда доп тепті. Ұлттық құрама Ұлттық құрама сапындағы тарихы оншалық бай емес. КСРО олимпиадалық құрамасында үш матчта алаңға шықты. 1992 жылы КСРО тарқаған соң Украина құрамасында бір ойын өткізді. Ойын өткізіп қана қоймай, капитан ретінде алаңға шықты да, Украина құрамасының тұңғыш капитаны ретінде тарихта қалды. Кейін Ресей құрамасында ойнауға ниет білдіріп, оған ФИФА рұқсат берді (өйткені, Украинамен өткізген матч ресми саналмағандықтан, ФИФА есебіне кірмейді екен). Ресей құрамасы сапында ӘЧ-1994 іріктеулеріне қатысты. 1993 жылдың соңында "Он төрттің хаты" деген атпен тарихта қалған Ресей футболшылары "Павел Садыриннің орнына Анатолий Бышовец бапкер боп тағайындалсын" деп талап қойған ашық хатта Саленконың да қолы қойылған-ды. Кейін Саленко бас тартып, қойған қолын қайтып алды да, әлем чемпионатына баратындардың тізіміне қосылды. Ал, хатқа қол қойған көптеген футболшы әлем чемпионатына бара алмады. Әлем чемпионатында Саленко алты гол соқты. Алты голдың бесеуін үшінші турда Камерунның қақпасына соғып, бір матчта бес гол (пента-трик) соққан тұңғыш футболшы боп тарихты қалды. Әзірше әлем чемпионаттарында футболшының ол ерлігін осы күнге дейін ешкім қайталай қойған жоқ. Бірақ бұл жетістік құрамаға көмектеспеді, бұдан алдыңғы екі турда Бразилия мен Швециядан (Саленко Швецияға да бір гол соққан-ды) ұтылған Ресей бар-жоғы үш ұпаймен үшінші орында қалды. Камерунмен ойын Саленконың құрама сапындағы ең соңғы матчы еді. Оны қайтадан ешкім құрамаға шақырмады. Жетістіктер *Әлем чемпионатының үздік мергені: 1994 (6 гол) *КСРО чемпионы: 1990 *КСРО кубогы: 1990 *Шотландия чемпионы: 1996 Дереккөздер Сілтемелер *[http://www.legioner.kulichki.com/index.php?id11&langru&player=65 Ойыншының профилі]
Джон Стюарт, Мар графы

Джон Стюарт (ағыл. John Stewart; 1459 — 9 маусым 1479), Мар мен Гариох графы (1459 жылдан бастап) — Шотландия королі Яков III-нің інісі. Джон Стюарт Шотландия королі Яков II мен Гелдерндік Марияның кенже ұлы болды. Ағасы, Яков ІІІ оған дуагерлік пен патшаға қарсы қастандыққа қатысты деген айып тағып, жиырма жастағы Джон 1479 жылы тұтқындалып, өлтірілді: ваннада болғанда оның тамырын кесті. Мар графтығы королдің бұйрығымен тәркіленді.
Христо Стоичков

Христо Стоичков (; 8 ақпан 1966, Пловдив, Болгария) — болгариялық футболшы, шабуылшы. Карьерасының басым бөлігін ЦСКА және "Барселона" клубтарында өткізген. 80-90 жылдары Болгария Ұлттық футбол құрамасында ойнаған. Карьерасы 1990 жылы ЦСКА сапында ойнап жүріп, Кубок Иелерінің Кубогында "Барселонаның" қақпасына үш гол соғып, каталондықтардың бапкері Йохан Кройфтың көзіне түседі. Соның артынша Стоичков ""Барселонамен" келісім-шарт жасасты. "Барселона" сапында екі жылдан соң УЕФА Чемпиондар Кубогын жеңіп алды. Бұл ескі форматтағы турнирдің соңғы маусымы болатын. Екі әлем чемпионатына қатысты. 1994 жылғы әлем чемпионатында алты гол соғып, ресейлік шабуылшы Олег Саленко екеуі турнирдің сұрмергені атанып, құраманың әлемдік додада бірінші рет жартылай финалға шығуына үлкен үлес қосты. Құрама 1996 жылғы Еуропа чемпионатында топтан шыға алмай қалады. Осы себепті Болгарияны 1994 жылы рекордтық биікке көтерген Димитр Пенев орнынан босатылды. Оған Стоичков наразылық білдірді де, ол үлкен киікілжіңге ұласып, бұл құрама ойындарына бір жылға дейін қатыса алмайтын боп дисквалификацияға ұшырады. Құрамаға тек 1997 жылы 8 маусымда Люксембургпен матчта ғана оралды. Осы ойында Стоиков есеп ашты, ал құрама 4:0 есебімен жеңіске жетті. Дәл осы кезде "Барселонадағы" ойыны нашарлап кеткен Стоичков "Аль Наср" клубына ауысты. Ал, Болгария құрамасы үш ойында бір ғана ұпай жинап, топтық турнирден аса алмаған 1998 жылғы әлем чемпионатынан кейін Стойчков Жапония клубтарының біріне өтті. Бірер жылдан соң АҚШ-қа кетті де, 2003 жылы карьерасын аяқтады. 2004-2007 жылдар аралығында Болгария құрамасына бапкер болды, бірақ бір де-бір ірі турнирге жолдама ала алмады. Жетістіктері Командалық *Болгария чемпионы (3): 1986/87, 1988/89, 1989/90 *Болгария кубогы (4): 1984/85, 1986/87, 1987/88, 1988/89 *Испания чемпионы (4): 1990/91, 1991/92, 1992/93, 1993/94 *Испания кубогы: 1996/97 *Испания суперкубогы (4): 1991, 1992, 1994,1996 *УЕФА Чемпиондар Кубогы: 1991/92 *УЕФА Кубогы (2): 1992, 1997 *УЕФА Кубок иелері кубогы: 1996/97 *АФК Кубок иелері кубогы: 1997/98 *Джей-лига кубогы: 1999 *АҚШ кубогы: 2000 Жекелей *Болгарияның үздік футболшысы: 1989, 1990, 1991, 1992, 1994 *"Алтын доп" иегері: 1994 *Халықаралық матчтардың үздік мергені: 1994 *ФИФА 100 тізіміне енген. *1954-2003 жылдар аралығындағы Болгарияның ең үздік футболшысы. *1994 жылғы әлем чемпионатының сұрмергені (ресейлік Олег Саленкомен бірге): 6 гол Дереккөздер Сілтемелер *[http://www.expertfootball.com/players/stoichkov/ Профилі]
Давор Шукер

Давор Шукер (; 1 қаңтар 1968, Осиек) — югославиялық және хорватиялық футболшы. 1998 жылғы әлем чемпионатының сұрмергені (6 гол) және қола жүлдегері. Хорватия Ұлттық футбол құрамасы тарихындағы үздік мерген. 2012 жылдан бері Хорватия Футбол Одағының президенті. Карьерасы Футболды өзінің туған қаласы Осиектегі "Осиек" клубында бастады. Бес жылдай ойнап, 1989 жылы Загребтің "Динамосына" ауысты. Екі маусымда 34 гол соғып көзге түсті де, Югославия құрамасына шақыртылды. 1991 жылы Испанияның "Севильясына" өтті. Югославия құрамасы сапында екі ойын өткізген. Көп ұзамай Югославия тарап кетті де, Шукер Хорватия құрамасы сапында ойнай бастады. Алғаш қатысқан ірі турнирі — 1996 жылғы Еуропа чемпионаты. Ол турнирде Хорватия ширек финалға дейін жетті. Шукер екінші турда Данияның қақпасына екі доп соқты. Ширек финалда Германия ның қақпасына да бір гол соқты, бірақ Хорватия 1:2 есебімен ұтылып, жарыстан шығып қалды. 1998 жылғы әлем чемпионатына Хорватия дебьютант ретінде қатысса да, қола жүлдегер атанды. Шукер Хорватияның жеті ойынына да қатысып, алтауында гол соқты. Нәтижесінде чемпионаттың сұрмергені атанды. Бірақ Хорватия 2000 жылғы Еуропа чемпионатына жолдама ала алмады. Шукер 2002 жылғы әлем чемпионатына да барды, бірақ бір ойында да алаңға шықпай, қосалқы құрамда қалды. Клубтық карьерасында кейін "Реал Мадрид", "Арсенал" секілді топ-клубтарда доп тепті. Соңғы ойнаған клубы — "Мюнхен-1860" Бұл командада онша жарқырай алған жоқ. Екі маусымда не бары 5 гол ғана соқты. Жетістіктері *Испания чемпионы 1996/97 *Испания суперкубогы 1997 *Чемпиондар Лигасы 1997/98 *Континентаралық кубок 1998 *Жастар арасындағы әлем чемпионы: 1987 *Әлем чемпионатының күміс жүлдегері: 1998 *Хорватияның үздік футболшысы: 1992, 1994, 1995, 1996, 1997, 1998 *ФИФА 100 тізіміне енген Дереккөздер Сілтемелер *[https://www.sports.ru/tribuna/blogs/codfo18/831324.html Биографиясы]
Ганюшин Пётр Михайлович

Пётр Михайлович Ганюшин(1919—1943) — Ұлы Отан соғысының қатысушысы және ел патриоты, Кеңес Одағының Батыры (1943) жұмысшылары мен шаруалар Қызыл Армиясының лейтенанты. Өмірбаян Петр Ганюшин 1919 жылы Горки кентінде (қазіргі Самара облысының Сергиев ауданында) жұмысшы отбасында дүниеге келген. Педагогикалық институтты бітірген. 1942 жылы Ганюшин жұмысшы және шаруалар Қызыл Армиясына қызмет етуге шақырылды. Пенза артиллерия мектебінің жеделдетілген курсын бітірді. 1943 жылдың шілдесінен бастап Ұлы Отан соғысы майданында лейтенант атағында Воронеж фронтының 47-ші армиясының 23-ші атқыштар дивизиясының 106-шы жеке бөлек антиконсерлік батальонының взводын басқарды. Днепрдегі шайқас кезінде өзін ерекше көрсете алды.1943 жылғы 2 қазанда Днепрдің батыс жағалауындағы плацдарм соғыс кезінде Украиналық ССР Черкасский облысының Канев ауданындағы Студенец ауылында Ганюшиннің взводы екі қарсылас артиллериясын, миномёт, және жау әскерлері мен офицерлерінің взводын жойды. Келесі контратака кезінде жауға үлкен залал келтіре алды. Бұл шайқаста ол қайтыс болды. Ол сол аудандағы Бобрица кентінде жерленген.КСРО Жоғарғы Кеңесі Президиумының 1943 жылғы 24 желтоқсандағы указімен «неміс басқыншыларымен күресте көрсеткен батылдық, ерлік және батырлық» үшін лейтенант Петр Ганюшин қайтыс болғаннан кейін Кеңес Одағының Батыры атағын алды. Ленин орденімен марапатталған. Қолданған әдебиет * Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс., Рег. № в РКП 87-95382. * Герои-освободители Черкасщины. — Днепропетровск: Промiнь, 1980.