kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Некрасов атындағы көше (Алматы)

Көшеге орыстың белгілі ақыны Николай Алексеевич Некрасовтың есімі (1956 жылы) берілген. Некрасов Николай Алексеевич (1821-1877) Петерборда дүниеге келген. Ол «Современник» журналының бас редакторы қызметін атқарған. Н.Некрасов - «Коробейники» (1861), «Мороз, Красный нос» (1864) поэмаларының авторы. Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Хакасский көшесінен басталып, Земнухов көшелеріне дейінгі аралықта созылып жатыр. Бекмаханов, Телманов, Көбіков, Суворов көшелерін қиып өтеді. Кешенін ұзындығы - 1500 метр. Дереккөздер
Немирович-Данченко атындағы көше (Алматы)

Көшеге белгілі режиссер, педагог, жазушы, драматург, театр қайраткері, КСРО Халық әртісі Владимир Иванович Немирович-Данченконың (1858-1943) есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 10.01.1961 №1 шешімі) берілген. Көше Алмалы ауданында орналасқан. Кешенін ұзындығы - 900 метр. Дереккөздер
Николаев атындағы көше (Алматы)

Көшеге ұшқыш-ғарышкер, Астронавтика және ғарышты зерттеу жөніндегі Халықаралық академияның мүшесі, авиация генерал-майоры - Андриан Григорьөвич Николаевтің есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 26.12.1962 №453/26 шешімі) берілген. Николаев Андриян Григорьевич (1929) Чуваш АКСР-інде дүниеге келген. Ол 1962 жылы «Восток-3» кемесімен, ал 1970 жылы «Союз-9» кемесімен ғарышқа ұшқан. Көше Медеу ауданында орналасқан. Бұрынғы атауы - Северная көшесі. Көшенін үзындығы - 680 метр. Дереккөздер
Ниязбеков атындағы көше (Алматы)

Көшеге қоғам қайраткері Сабыр Біләлұлы Ниязбековтің есімі (Алматы қаласы әкімінің 28.08.1997 Ме 461 шешімі) берілген. Ниязбеков Сабыр Біләлұлы (1912-1991) Алматы облысында дүниеге келген. Ол Оңтүстік Қазақстан, Алматы облыстық партия комитеттерінің бірінші хатшысы, Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі президиумының төрағасы қызметтерін атқарған. Көше Алмалы ауданында орналасқан. Казаков көшесінен басталып, Рысқұлов даңғылына дейінгі арлықта созылып жатыр. Бұрынғы атауы - Луначарский көшесі. Көшенін ұзындығы - 1370 метр. Дереккөздер
Новосибирская кешесі (Алматы)

Көшеге Ресей Федерациясындағы облыс орталығының атауы (1957 жылы) берілген. Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Стараяэлеватор көшесі мен Майлин көшелерінің аралығында созылып жатыр. Тете, Коммунарлар, Физули көшелерімен қиылысады. Көшенін ұзындығы - 800 метр. Дереккөздер
Ноғайбаев атындағы көше (Алматы)

Көшеге қазақтың дарынды кино және театр актері, Қазақ КСР Халық әртісі, КСРО халық әртісі Ыдырыс Ноғайбаевтың есімі (Алматы қаласы әкімінің 10.12.1996 № 326 шешімі) берілген. Ноғайбаев Ыдырыс (1931-1989) Алматы облысында дүниеге келген. Ол М.Әуезов атындағы драма театрының сахнасында да, кинода да көптеген басты бейнелерді сомдаған. Көше Жетісу ауданында орналасқан. Тобаяқов көшесінен басталып, Дегтяров көшесіне дейінгі аралықта созылып жатыр. Бұрынғы атауы - Магнитогорская көшесі. Көшенін ұзындығы - 1050 метр. Дереккөздер
Нұра көшесі (Алматы)

Көшеге Алматы облысы Еңбекші қазақ ауданындағы ауыл, ауылдық округорталығының атауы (Алматы қаласы мәслихатының 24.03.2005 № 138 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 4.04.2005 № 2/185 қаулысы) берілген. Көше Медеу ауданындағы «Думан-1» шағынауданында орналасқан. Көшенін ұзындығы - 700 метр. Дереккөздер
Нұрмаханов атындағы көше (Алматы)

Көшеге боксшы, КСРО-ның еңбек сіңірген спорт шебері, Қазақстанның еңбек сіңірген жаттықтырушысы, биология ғылымдарының кандидаты Әбдісалан Кәрімұлы Нұрмахановтың (1936-2007) есімі (Алматы қаласы мәслихатының 24.12.2003 № 26 шешімі мен Алматы қаласы әкімшілігінің 26.12.2003 № 5/764 қаулысы) берілген. Көше Әуезов ауданындағы «Таугүл-3» шағынауданында орналасқан. Шаймерденов көшесінен басталып, Әділов көшесіне дейінгі аралықта созылып жатыр. Көшенін ұзындығы - 470 метр. Дереккөздер
Нұрмақов атындағы көше (Алматы)

Көшеге мемлекет қайраткері, сталиндік репрессияның құрбаны Нығмет Нұрмақовтың есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 14.04.1966 № 134 шешімі) берілген. Нұрмақов Нығмет (1895-1937) Семей облысында дүниеге келген. Ол Республика прокуроры, Халкомда жауапты қызметтер атқарған. Көше Алмалы ауданында орналасқан. Бұрынғы атауы - 3-ші линия көшесі. Көшенін ұзындығы - 1300 метр. Дереккөздер
Нұрмұхамедов атындағы көше (Алматы)

Көшеге Қазақстанның халық суретшісі, Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген өнер қайраткері, Ұлы Отан соғысының ардагері, қазақтан шыққан тұңғыш суретшінің бірі, Қазақстандағы кәсіби бейнелеу өнерінің негізін қалаушы Нағымбек Нұрмұхамедовтың есімі (Алматы қаласы мәслихаттың 6.03.2008 № 83 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 14.03.2008 № 2/139 қаулысы) берілген. Оның қаламынан туған Амангелді Имановтың көтерілісі, Ұлы Октябрь революция кезеңі т.б. көптеген композициялары көпшілікке танымал. Көше Әуезов ауданындағы «Қалқаман-2» шағынауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 1600 метр. Дереккөздер
Нұрпейісов атындағы көше (Алматы)

Көшеге әскери ұшқыш, Кеңес Одағының Батыры, сонымен қатар 2 рет Қызыл Ту, Қызыл Жұлдыз, Отан соғысы ордендерімен марапатталған асыл тұлға Біліс Нұрпейісовтің (1919-1945) есімі (Алматы қаласы мәслихаттың 6.03.2008 № 83 шешімі мен Алматы қаласы өкімдігінің 14.03.2008 Ма2/139 қаулысы) берілген. Көше Ауезов ауданындағы «Қалқаман-2» шағынауданында орналасқан. Райымбек даңғылынан басталып, Левский көшесіне дейін созылып жатыр. Көшенін ұзындығы - 1600 метр. Дереккөздер
Огарев атындағы көше (Алматы)

Көшеге орыс ақыны Николай Платонович Огаревтың есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 08.10.1958 № 27 шешімі) берілген. Огарев Николай Платонович (1813-1877) Петерборда дүниеге келген. Демократ, философ-материалист. Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 1000 метр. Дереккөздер
Олимпийская көшесі (Алматы)

Көше 1980 жылы Мәскеуде өткен Олимпиада ойындарының құрметіне (Алматы қаласы атқару комитетінің 04.09.1981 № 18/458 шешімі) берілген. Көше Медеу ауданында орналасқан. Байқоңыр көшесінен басталып, Алмалық көшесіне дейінгі аралықта созылып жатыр. Бұрынғы атауы - Луганский көшесі. Көшенін ұзындығы - 1450 метр. Дереккөздер
Омаров атындағы көше (Алматы)

Көшеге Мемлекет және қоғам қайраткері, публицист Ілияс Омаровтың есімі (Алматы қаласы әкімінің 13.12.1997 № 785 шешімі) берілген. Омаров Ілияс (1912-1970) Қостанай облысында дүниеге келген. 1960 жылдары Қазақ КСР Мәдениет министрі қызметін атқарған. Көше Жетісу, Түрксіб аудандарында орналасқан. Бұрынғы атауы - Лесная көшесі. Көшенін ұзындығы - 1026 метр. Дереккөздер
Омск көшесі (Алматы)

Көшеге Ресей Федерациясындағы облыс орталығының атауы берілген. Көше Жетісу ауданында орналасқан. Станиславский көшесі мен Рысқұлов даңғылының аралығында созылып жатыр. Көшенін ұзындығы - 1200 метр. Дереккөздер
Оңдасынов атындағы көше (Алматы)

Көшеге мемлекет және қоғам қайраткері Нұртас Дәндібайұлы Оңдасыновтың есімі (Алматы қаласы мәслихаты мен Алматы қаласы әкімшілігінің 30.07.2003 № 3/583 қаулысы) берілген. Ол арабша-қазақша, парсыша-қазақша түсіндірме сөздіктер жазған. Көше Медеу ауданында орналасқан. Көшенін ұзындығы - 1700 метр. Дереккөздер
Орбұлақ көшесі (Алматы)

Көшеге Жоңғар Алатауындағы тау өзенінің атауы (Алматы қаласы әкімінің 1994 жылғы 77 арандағыш шешімі) берілген. Бұл - 1643 жылы Жәңгір сұлтан бастаған қол жоңғар әскеріне күйрете соққы берген жер. Көше Әуезов ауданындағы «Шаңырақ 1» шағынауданында орналасқан. Көшенін ұзындығы - 1260 метр. Дереккөздер
Орджоникидзе атындағы көше (Алматы)

Көшеге мемлекет және қоғам қайраткері Григорий Константинович Орджоникидзенің есімі (1956 жылы) берілген. Орджоникидзе Григорий (Серго) Константинович (1886-1937) Грузияда дүниеге келген. Ол 1922-1926 жылдары Закавказье аймақтық комитетінің бірінші хатшысы, КСРО ауыр өнеркәсібінде жауапты қызмет атқарған. Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Стальский көшесінен басталып, Баку көшесіне дейін созылып жатыр. Көше көгалдандырылып, абаттандырылған. Көшенін ұзындығы - 3700 метр. Дереккөздер
Орманов атындағы көше (Алматы)

Көшеге қазақтың белгілі ақыны Ғали Ормановтың есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 14.04.1982 № 8/192 шешімі) берілген. Орманов Ғали (1907-1978) Алматы облысының Қапан ауданында дүниеге келген. «Жұлдыз» журналы мен «Жазушы» баласының бас редакторы қызметтерін атқарған. Ол - жиырмаға жуық жыр жинағының авторы. Көше Медеу ауданында орналасқан. Қарасай батыр көшесінен басталып, Гражданская көшесіне дейін созылып жатыр. Бұрынғы атауы - Многоводная көшесі. Көшенін ұзындығы - 1650 метр. Дереккөздер
Оспанов атындағы көше (Алматы)

Көшеге көрнекті мемлекет және қоғам қайраткері, Қазақстан Жоғарғы Кеңесінің депутаты, Парламент Мәжілісінің бірінші спикері, экономика ғылымдарының докторы Марат Тұрдыбекұлы Оспановтың (1950-2000) есімі (Алматы қаласы мәслихаты мен Алматы қаласы өкімінің 04.04.2001 № 201 қаулысы) берілген. Көше Медеу ауданында орналасқан. Ладушкин көшесі мен Достық даңғылының аралығында созылып жатыр. Бұрынғы атаулары: а) Космическая; ә) Центральная; б) Малая Горная көшелері. Көшенін ұзындығы - 2200 метр. Дереккөздер
Остроумов атындағы көше (Алматы)

Көшеге дәрігер, ғалым, терапевт Апексей Семенович Остроумовтың (1858-1929) есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 08.10.1958 № 27 шешімі) берілген. Ол - Мәскеу университетінің профессоры. Физиотерапия, климатотерапиямен емдеу және демалыс орындарында сауықтыру тәсілдерін енгізген. Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Көшенін ұзындығы - 1450 метр. Дереккөздер
Газ тасымалдауыш

Газ тасымалдауыш. Газ хроматографиясынан. Гелий - кең таралған тасымалдауыштың бірі. Бұл оның жоғары өткізгіштігімен түсіндіріледі, өйткені газды хроматографияда детекторды жылу өткізгіштігі бойынша таңдап алады. Жалпы газдардан жылу өткізгіштік қабілеті бойынша гелий мен сутегі алдыңғы қатарда, алайда олардың тығыздығы төмен болғандықтан, диффузиялық эффектіні кеміту үшін оларды көлемдік жылдамдықпен жіберуге тура келеді. Сутекті қолдануға басты кедергі - өздігінен тұтанып, қопарылып немесе талданатын қосылыс құрамында кездесетін қанықпаған байланыспен әрекеттесуі. Алайда сутегінің жеткілікті таза күйінде электролиттік тұрғыдан генерирлеуге болатын артықшылығы да бар. Басқа газ тасымалдауыштарды, мәселен, азот пен аргонды үйлестіре отырып, детектор ретінде сирек те болса қолдануға болады. Дереккөздер
Мұстафа Өзтүрік атындағы көше (Алматы)

Мұстафа Өзтүрік атындағы көше - Жандосов көшесі мен Бұқар жырау бульвары арасында өтеді, шығыстан батысқа қарай Манас көшесінен басталып, Әуезов көшесінде аяқталады. Көше Бостандық ауданында орналасқан. Көшенін ұзындығы - 320 метр. ]] Атауы Көшеге қазақтың арда ұлы, белгілі спортшы, таэквондодан қара белбеу иегері, Қазақстанда Таэквондо Федерациясының негізін қалаушы Мұстафа Өзтүріктің есімі (Алматы қаласы мәслихаты мен Алматы қаласы әкімінің 03.03.2000 № 220 қаулысы) берілген. Өзтүрік Мұстафа (Кәбенұлы Әбдірахман) (1954-1995) Түркияда XX ғасырдың ортасындағы босқыншылық салдарынан шетелге кеткен отбасында дүниеге келген. Ол Германияның Кельн, Мюньхен және Түркияның Стамбұл қалаларында өзінің таэквондо мектебін ашқан. Қазақстан тәуелсіздік алғаннан кейін Қазақстанға келіп, Алматыда таэквондо мектебін ашқан. Дереккөздер
Өмірзақов атындағы көше (Алматы)

Көшеге ұлттық театр өнерінің негізін салушылардың бірі, қазақтың аса талантты актері Елубай Өмірзақовтың есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 02.07.1975 № 256 шешімі) берілген. Өмірзақов Елубай (1899-1974) Қостанай облысында дүниеге келген. Ол қазақтың кино және театр өнерінде өзінің өшпес ізін қалдырған. Көше Бостандық, Алмалы аудандарын қиып өтеді. Бабаев көшесі мен Жандосов көшелерінің аралығында созылып жатыр. Бұрынғы атауы - 14-ші линия көшесі. Көше ұзындығы - 2100 метр. Дереккөздер
Өркен көшесі (Алматы)

Шығыс Қазақстан облысы, Аягөз ауданындағы ауылдық округ орталығының атауы (Алматы қаласы мәслихаттың 16.01.2006 № 222 шешімі мен Алматы қаласы әкімдігінің 18.01.2006 № 1/ 37 қаулысы) берілген. Көше Алатау ауданының «Шаңырақ-2» шағынауданында орналасқан. Көшенін ұзындығы - 500 метр. Дереккөздер
Өтейбойдақ көшесі (Алматы)

Көшеге ғұлама ғалым, емші 1437-1492 жылдарда өмір сүрген Өтейбойдақ Тілеуқабылұлының есімі (Алматы қаласы мәслихатының 24.12.2003 № 26 шешімі мен Алматы қаласы әкімшілігінің 26.12.2003 № 5/764 қаулысы) берілген. Оның осыдан 5 ғасыр бұрын жазған, өз басынан өткізген төл тәжірибелерінен алынған, медициналық үлкен ғылыми еңбегі «Шипагерлік баян» күні бүгінге дейін құндылығын жоғалтқан жоқ. Көше Алатау ауданының «Ақбұлақ» шағынауданында орналасқан. Көшенін ұзындығы - 500 метр. Дереккөздер
Өтеген батыр көшесі (Алматы)

Өтеген батыр көшесі — Алматы қаласы Әуезов ауданында орналасқан көше. Райымбек даңғылынан басталып, Шаляпин көшесіне дейінгі аралықта созылып жатыр. Төле би, Жұбанов, Қуанышбаев көшелерін қиып өтеді. Көшенін ұзындығы - 2500 метр. Атауы Көшеге қазақ жерін басқыншылардан азат етуде, Абылай хан бастаған жоңғарларға қарсы жорықтарда қайсарлық танытқан батырлардың бірі Өтегеннің есімі берілген (Алматы қаласы әкімінің 06.09.1999 № 802 шешімі бойынша). Өтеген батыр (1699-1771) Жамбыл облысында дүниеге келген. Бұрынғы атаулары: а) 2-ші Златоустовская; ә) Мате Залка көшелері. Дереккөздер
Өтемісұлы атындағы көше (Алматы)

Көшеге әрі ақын, әрі батыр, XIX ғасырда Исатай Тайманов басқарған шаруалар көтерілісінің көсемдердің бірі Махамбет Өтемісұлының есімі (Алматы қаласы әкімінің 1994 жылғы 11 ақпандағы Ма61 шешімі) берілген. Махамбет Өтемісұлы (1804-1846) Батыс Қазақстан облысы Орда ауданында дүниеге келген. Махамбеттің отты жырлары барлық уақытта халқын еркіндікке, тәуелсіздікке ұмтылдырар құнды мұра болып қала бермек. Көше Алатау ауданында орналасқан. Бұрынғы атауы - 1-ші көше. Көшенін ұзындығы - 5400 метр. Дереккөздер
Өтепов атындағы көше (Алматы)

Көшеге Жетісу жерінде Кеңес өкіметін кұрушылардың бірі Тәшен Өтеповтің есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 21.08.1974 № 332 шешімі) берілген. Өтепов Тәшен (1870-1925) Алматы облысының Лепсі ауданында дүниеге келген. Ол 1918 жылы Жетісу атқару комитетінің мүшесі міндетін атқарған, Түркістан Республикалық кеңестері X съезінің делегаты болған. Көше Бостандық ауданында орналасқан. Жароков көшесінен басталып, Каблукова көшесіне дейінгі аралықта созылып жатыр. Көшенін ұзындығы - 1540 метр. Дереккөздер
Павлодар көшесі (Алматы)

Көшеге Қазақстандағы облыс орталығының атауы (Алматы қаласы атқару комитетінің 23.02.1955 № 6 шешімі) берілген. Көше Жетісу, Түрксіб аудандарын қиып өтеді. Боралдай көшесінен басталып, Мақатаев көшесіне дейінгі аралықта созылып жатыр. Көшенін ұзындығы - 1800 метр. Дереккөздер
Палладий атындағы көше (Алматы)

Көшеге Ресей ботанигі, өсімдіктер физиологиясы мен биохимиясы жөніндегі ғылыми мектептің негізін қалаушы, Ресей Ғылым академиясының академигі, К.А.Тимирязев, Харьковский, Варшавскийлердің шәкірті Владимир Иванович Палладиидің (1859-1922) есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 11.12.1957 № 27 шешімі) берілген. Көше Жетісу, Түрксіб аудандарынан өтеді. Сейфуллин даңғылынан басталып, Жұмабаев көшесіне дейінгі аралықта созылып жатыр. Кассин, Егоров, Жансүгіров, Ходжамияров көшелерінің қиылысында орналасқан. Көшенің ұзындығы - 950 метр. Дереккөздер
Панфилов көшесі (Алматы)

Көшеге аты аңызға айналған тұлға, генерал-майор, Кеңес Одағының Батыры Иван Васильевич Панфиловтың есімі 1956 жылы берілген. Панфилов Иван Васильевич (1893-1941) Ресейдің Саратов облысындағы Петровск қаласында дүниеге келген. 1941 жылдың шілдесінен өзі құрған 316-шы (қарашадан - 28-ші гвардия) атқыштар дивизиясына қолбасшылық еткен. 1941 жылдың қазан-қарашасында Мәскеу түбінде Волоколам бағытында болған ауыр шайқаста жеке құрама үлкен ерлік танытқан. Көше Жетісу, Алмалы, Бостандық, Медеу аудандарында орналасқан. Алматы 2 темір жолынан басталып, Қабанбай батыр көшесіндегі Абай атындағы опера және балет театрынан ары қарай жалғаса отырып, әл-Фараби даңғылын қиып өтіп, Қажымұқан көшесіне дейінгі аралықта созылып жатыр. Бұрынғы атаулары: а) Казарменная; ә) Красноармейская көшелері. Көшенін ұзындығы -3800 метр. Көше бойында «Есік» қонақ үйі, Театр және өнер институты, Төле би көшесімен қиылысқан жерде сквер, Қазақстан-Британ техникалық университеті, «Қазақтелеком» ғимараты, «Дастарқан» жөн «Заңғар» сауда орталықтары, «Аққу» кафесі, «Алмас», «Туризм және экскурсия кеңесі, т.б. орналасқан. Скверде қазақтың батыр қыздары-Шығыстың қос жұлдызы - Мәншүк Мәметова мен Әлия Молдағұловаға ескерткіш орнатылған. Дереккөздер
Сынаманы енгізу

Сынаманы енгізу. Газ хроматографияда талданатын заттан 0,01-50 мкл мөлшерде сынаманы бөліп алады. Ал бөлме температурасында оның көлемін 1 мл дейін көбейтуге болады. Сынаманы шүмек, не шприц арқылы енгізеді. Ол үшін енгізілетін үлгі мөлшерін өлшеп, реттеп беруге болады. Мұндай инемен газ не теменгі тұтқырлықтағы сұйықтарды енгізеді. Газ күйіндегі сынаманы енгізу суретте көрсетілген. Капилляр бағаналарға газ не сұйық күйдегі сынаманы енгізу оның толып кетпеуі үшін аса сактықпен орындауды қажет етеді. Енгізілетін сынама көлемі 0,2 мкл шамасынан аспауы керек, дурысы 0,01 мкл шамасында болғаны жөн. Шприцпен жұмыс істеу үшін дағдылану керек. Бұдан басқа газ ағымына талданатын сынаманы арнайы қондырғымен бөліп енгізу әдісі де бар. Қатты сынамаларды газды хроматографияда талдауға болады. Бұл жағдайда оларды газ не сұйық күйге өзгеріссіз ауыстыру керек. Мұнан әрі оларды буландырғышта тез буландыру үшін қысымын жоғарылатады. Көптеген заттар қыздырғанда ыдырап кетеді, ал қайсыбірі газ тәрізді өнімдерді түзеді. Бүл жағдайда хроматографиялау керек. Тасымалдауыш - газ ағымы үздіксіз беріліп тұрғанда, өте қысқа мерзімде бірнеше жүздеген градуска дейін қыздырыла алатын платина ішіне сынаманы орналастырады. Мұндайда ыдырау өнімі бірден хроматографиялық бағанаға беріледі. Қатты үлгілерді газ хроматография көмегімен талдаудың басқаша тәсілі - химиялық реакция нәтижесінде ұшатын химиялық қосылыс алу. Бұл тәсіл аналитикалық реакциялы газ хроматографиясы деп аталады. Химиялық және хроматографиялық екі процесс те бір қондырғыда жүзеге асады. Талданатын қоспадағы құрамдас бөліктердің борі не кейбіреуі реакторда әрекеттесіп, ол реакция өнімі газ тасушы ағынмен хроматографиялық бағанага беріледі. Бұл әдісте не нашар детектрленетін, не ыдырайтын сұйық заттарды да хроматографиялауға бола береді. Бұл әдістерді қолданатын химиялық реакциялардың типі әр түрлі. Мысалы, бейорганикалық қосылыстарды кейбір элементтердің жеңіл ушатын галогенидтерін алу мақсатымен галогендеуге болады. Органикалық қосылыстарды этерификациялау реакция арқылы жеңіл ұшатын күрделі эфирлерге айналдырады. Судың болмашы қоспасы сутек түзетін литий-алюминий гидриді бар реакция бойынша анықталады. Кальций, алюминий карбидтерінің барын, олардың суымен эрекеттесін, нәтижеде түзілетін ацетилен көмегімен анықтайды. Мұнымен қатар, құрамында қанықпаған байланысы бар органикалық қосылыстарды катализаторда сутектендіру және басқа да әдістер белгілі. Дереккөздер
Папанин атындағы көше (Алматы)

Көшеге Ресей зерттеушісі, география ғылымының докторы, контр-адмирал, екі мәрте Кеңес Одағының Батыры Иван Дмитриевич Папаниннің (1894-1986) есімі 1956 жылы берілген. Ол Кеңестік теңіз жолдары стансасы «СП-1»-ді тұңғыш басқарған. Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Рысқұлов даңғылынан басталып, Орджоникидзе көшесіне дейінгі аралықта созылып жатыр. Көшенін ұзындығы - 2800 метр. Дереккөздер
Париж Коммунасы көшесі (Алматы)

Көшеге 1871 жылғы көтерілістің, XX ғасырдағы Еуропадағы революциялық оқиғалардың алғашқы жаршысы Париж коммунасының, атауы 1956 жылы берілген. Көше Тұрксіб ауданында орналасқан. Шолохов көшесінен басталып, Свирск көшесіне дейін созылып жатыр. Стасов, Аймауытов, Қарағанды көшелерін қиып өтеді. Көшенің ұзындығы - 1430 метр. Дереккөздер
Партизан көшесі (Алматы)

Көшеге Ұлы Отан соғысында ерлік көрсеткен жауынгерлер отряды түрінің атауы берілген. Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Орджоникидзе көшесінен басталып, Физули көшесіне дейінгі аралықта созылып жатыр. Көшенің ұзындығы - 800 метр. Дереккөздер
Переходько атындағы көше (Алматы)

Көшеге Әуезов ауданына қарасты «Ақбұлақ» шағынауданындағы № 154 мектептің ашылуына айрықша үлес қосқан белгілі педагог Тамара Переходьконың есімі (Алматы қаласы мәслихаттың 24.12.2003 № 27 шешімі мен Алматы қаласы әкімшілігінің 26.12.2003 № 5/765 қаулысы) берілген. Көше Алатау ауданының «Ақбұлақ» шағынауданында орналасқан. Көшенін ұзындығы - 600 метр. Дереккөздер
Перрон көшесі (Алматы)

Көшеге Алматы-1 теміржол вокзалына жақын орналасуымен байланысты осы атау берілген. Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Бейсебаев көшесінен басталып, Балакіров көшесіне дейінгі аралықта созылып жатыр. Көшенін ұзындығы - 870 метр. Дереккөздер
Пестковский атындағы көше (Алматы)

Көшеге Ресейдегі революция қозғалысына қатысушы Иван Иванович Пестковскийдің есімі (Алматы қаласы атқару комитетінің 21.10.1987 № 23/318 шешімі) берілген. Пестковский Иван Иванович (1882-1937) Калышск губерниясында дүниеге келген. Ол 1919-1920 жылдары Қырғыз ревком төрағасы қызметін атқарған. Көше Жетісу ауданында орналасқан. Бұрынғы атауы- Андреевская көшесі. Көшенің ұзындығы - 850 метр. Дереккөздер
Песчаная көшесі (Алматы)

Көшеге Песчаная атау (Алматы қаласы атқару комитетінің 23.02.1955 № 6 шешімі) берілген. Көше Түрксіб ауданында орналасқан. Рыбынский көшесінен басталып, Тбилиси көшесіне дейінгі аралықта созылып жатыр. Бұрынғы атауы - Суриков көшесі. Көшенін ізындығы - 1330 метр. Дереккөздер
Пирогов атындағы көше (Алматы)

Кешеге Ресей хирургі, анатом, педагог, қоғам қайраткері, Петербор Ғылым академиясының корреспондент-мүшесі Николай Иванович Пироговтың есімі 1956 жылы берілген. Пирогов Николай Иванович (1810-1881) Мәскеу қаласында дүниеге келген. Ол - тұңғыш рет майдан алаңында чаркозбен операция жасаған хирург, гипспен таңу тәсілін ойлап тапқан дәрігер, «Топографикалық анатомия» атласының авторы. Көше Бостандық ауданында орналасқан. Володарский көшесінен басталып, Қасымов көшесіне дейінгі аралықта созылып жатыр. Марков, Нахимов көшелерін қиып өтеді. Көшенін ұзындығы - 650 метр. Дереккөздер
Жалынды фотометрлік детекторлар

Жалынды фотометрлік детекторлар. Күкірт және фосфорлы қосылыстары бар 394, және 526 нм-ге сәйкес болғанда сутегімен байытылған иондық шашырауды өлшеуге негізделген. Көптеген органикалық қосылыстар сутекті-оттекті (немесе ауалы) жалында жана отырып, иондар түзеді, бұл көбіне спектрдің көрінетін ультракүлгін аймағындағы сипаттаушы сәуле шығаруды зерттеуге келтіреді. Заттардың бұл қасиеті көптеген өлшеуіш приборларды жасауға негіз болады. Осындай детектордың бірі суретте келтірілген. Бұл типтегі детекторға сутекті-ауалы жанарғы жатады, ол фотокөбейткішпен оптикалық байланысқан. Оптикалық жолды шектеп тастайды; күкірт пен фосфор жоқ кезде сәуле шашыратпайтын жарықтың үстіңгі бөлігін байқайды. Ондағы сәуле тұтқыштар, тиісті спектр сызықтарын бөліп алуға мүмкіндік береді. Талданатын құрамдас бөлік толық жанып кеткендіктен, сигнал - уақыт немесе сигнал - көлем қисығы астындағы интегралдық аудан анықталатын қосылыстың массасына сәйкес келеді. Қисықтын кез келген нүктесін көрсететін биіктік тасымалданушы сынама салмағының жылдамдығына пропорционал болады, әрі бұл тікелей салмақты анықтауға мүмкіндік береді. Бұлармен қатар ИК-, масс-спектрометрлік, ультрадыбысты, диафрагмалық, микрокулонометрлік және т.с.с. түрлері белгілі. Ал сандық өлшеуді жүргізу үшін, оларды қалыптастырып реттейді. Қос детекторлау. Талданатын қоспа жайлы мәліметті кеңейту мақсатымен оны кейде екі рет өлшейді. Мұндайда өлшегіш аспаптардан өзара қабаттастыра не бірінен кейін бірін жалғастыра тізбек құрайды. Әсіресе, бұл белгісіз не аса жауапты қосылыстарды анықтағанда өте тиімді. Дереккөздер
Газды хроматограмманы алу тәсілдері және оларды талдау

Газды хроматограмманы алу тәсілдері және оларды талдау. Қазіргі кездегі хроматографтар көмегімен құрамдас бөліктердің концентрациясын немесе құрамын өлшеу прибор сигналының анықталатын зат санына пропорционалдығына сүйенеді, яғни өлшеу зат саны мен хроматографиялық қисықтар шоқтығының биіктігі арасындағы пропорционалдыққа негізделген. Сандық хроматографиялық талдау мынадай кезеңдерден тұрады: сынаманы тандап алу, оны дайындау, сынаманы хроматографиялық жүйеге енгізу, хроматографиялау, хроматограмманы тіркеу, оны өңдеу, талдау нәтижесін есептеу. Бірінші кезең жалпы сандық талдаулардын бәріне тән. Сынаманы әзірлеу үшін хроматографиялық анықтауға мүмкіндік беретін біртекті гамогенді ортаны сайлап алады. Ондай орта газды, сұйықты болады, ал қатты күйде болатыны сирек кездеседі. Сынаманы енгізу әдіске және талдау аппаратурасын безендіруге байланысты кейбір әдістемелік нұскауларды басшылаққа алуды қажет етеді. Сандық талдау үшін хроматограмманы өңдеу шоқтық биіктігін, ауданын өлшеуден басталады. Симмефиялы шоқтықтар үшін олардың биіктігі сынамадағы құрамдас бөліктерге пропорционал. Кәп жағдайларда шоктықтардын ауданын интеграторлар микропроцессорлар және ЭЦВМ көмегімен өлшейді. Сынамадағы заттың концентрациясын есептеу үшін бірнеше әдістерді қолдануға болады, әсіресе абсолют қалыптау және ішкі стандарт әдісі жиі пайдаланылады. Біріншісінде бірдей жағдайда талданатын ерітіндінің және концентрациясы стандартты ерітіндінің шоқтықтары алынады. Хроматографиялық шоқтықтардын биіктігі мен ауданының енгізілген стандарттың мөлшеріне тэуелділігінің графигі сызылады. Анықталатын құрамдас бөліктің шоқтық биіктігін стандартты әрі реттеуші сызбамен салыстырып, талданатын ерітіндінің концентрациясын немесе мөлшерін табады. Қалыпты зат ретінде таза белгілі қосылысты пайдаланады, ал бұл мүмкін болмаған жағдайда оның үлгідегі нақтылы мөлшерін ескеріп, бәрін де бірдей өлшемде жүргізеді. Ішкі стандарттау әдісі бойынша талданатын ерітіндіге белгілі мөлшердегі стандарт қосады. Мұндай да стандартты қосылыс пен талданатын ерітіндінің шоқтықтары бір-бірінен айқын көрінуі керек. Стандартты зат пен анықталатын қосылыс арасындағы тиісті қатынасты алдын ала анықтаған соң талданатын ерітіндінің хроматограммасы бойынша шоқтық биіктігін немесе олардың ауданын өлшейді. Стандарттын белгілі концентрациясының мәні негізінде салыстыру жүргізіліп, ерітінді концентрациясы есептелінеді. Бұл әдістің басты артықшылығы - сынаманың дәл үлесінің керексіздігі. Дереккөздер
Дзюдодан Әлем чемпионаты 2011

2011 жылғы Дзюдодан əлем чемпионаты Париж қаласында, Франция, тамыздың 23-28, аралығында 2011 жылы өтті. Салмақтар * Ерлер: 60 кг, 66 кг, 73 кг, 81 кг, 90 кг, 100 кг, +100 кг, Командалық * Әйелдер: 48 кг, 52 кг, 57 кг, 63 кг, 70 кг, 78 кг, +78 кг, Командалық Кестесі Жеңімпаздар Ерлер Әйелдер Медальдық есеп Қатысушы елдер 132 елден 871 спортшылар қатысты. * (12) * (1) * (3) * (3) * (5) * (4) * (14) * (5) * (10) * (2) * (3) * (6) * (2) * (3) * (1) * (19) * (5) * (3) * (11) * (11) * (4) * (2) * (22) * (3) * (8) * (2) * (3) * (15) * (1) * (2) * (6) * (2) * (2) * (2) * (3) * (4) * (2) * (5) * (2) * (3) * (5) * (28) * (1) * (13) * (19) * (4) * (6) * (1) * (2) * (7) * (1) * (3) * (13) * (11) * (4) * (1) * (2) * (9) * (14) * (28) * (24) * (3) * (2) * (10) * (1) * (6) * (4) * (9) * (2) * (4) * (2) * (2) * (2) * (4) * (3) * (8) * (9) * (3) * (1) * (23) * (13) * (7) * (1) * (14) * (2) * (4) * (5) * (9) * (2) * (2) * (1) * (2) * (2) * (2) * (4) * (2) * (13) * (7) * (3) * (8) * (28) * (2) * (2) * (8) * (7) * (3) * (3) * (8) * (2) * (2) * (27) * (2) * (13) * (7) * (4) * (6) * (8) * (2) * (3) * (11) * (13) * (22) * (2) * (15) * (1) * (25) * (15) * (2) * (8) * (4) * (2) * (2) Тағы қараңыз * Максим Сергеевич Раков Сілтемелер Сыртқы сілтемелер *[http://217.79.182.227/www.judo-world.net/ijf/world/wc2011/tta_menue.php?modus1024&spracheenglish Results]
Дзюдодан Әлем чемпионаты 2009

2009 жылғы Дзюдодан əлем чемпионаты Роттердам қаласында, Нидерланд, тамыздың 26-30, аралығында 2009 жылы өтті. Әйелдер арасында ауыр салмақта Тоң Вен алтыны допингпен айыпталғандықтан тәркіленіп, бірақ кейін ақталып кері қайтарылды.[http://www.chinadaily.com.cn/sports/2011-02/24/content_12072478.htm] Салмақтар *Ерлер: 60 кг, 66 кг, 73 кг, 81 кг, 90 кг, 100 кг, +100 кг *Әйелдер: 48 кг, 52 кг, 57 кг, 63 кг, 70 кг, 78 кг, +78 кг Кесте *Тамыздың 26, сәрсенбі **Ерлер -60 кг және -66 кг **Әйелдер -48 кг *Тамыздың 27, бейсенбі **Ерлер -73 кг **Әйелдер -52 кг және -57 кг *Тамыздың 28, жұма **Ерлер -81 кг **Әйелдер -63 кг *Тамыздың 29, сенбі **Ерлер -90 кг **Әйелдер -70 кг және -78 кг *Тамыздың 30, жексенбі **Ерлер -100 кг және +100 кг **Әйелдер +78 кг Жеңімпаздар Ерлер жарысы Әйелдер Медальдық есеп Тағы қараңыз * Максим Сергеевич Раков Сыртқы сілтемелер *[http://www.judo2009.com/en/ Ресми торбеті] *[http://www.judovision.org/?cat=298 Video footage]
Іштен жанатын піспекті қозғалтқыштардың циклдары

Жұмыстық денеге, жылулықты жеткізу тәсілдеріне байланысты, барлық, қазіргі кезде, кездесетін жылулық қозғалтқыштарын екі топқа бөлуге болады - сырттан және іштен жанатын қозғалтқыштар. Бірінші топ Бірінші топқа жататындары, сондай жылулық қозғалтқыштар, жұмыстық денеге жылулықты жеткізу, яғни жылу процессі қозғалтқыштан бөлек жүргізіледі. Бұған мысал ретінде, булы қозғалтқыштар - булы машиналар және турбиналар. Бұл қозғалтқыштардың жұмыстық денесі болып, су буы атқарады, булы қазанды қондырғыдан алып, оны саптамамен (сопло) турбинаның жұмысшы дөңгелегіне немесе булы машинаның бу бөліп - таратушы құрылғысына беріледі. Екінші топ Екінші топқа жататындарына, мына жылулық қозғалтқыштар: оларға жылулықты, жұмыстық денесіне жеткізуді іске асыру тікелей отынды қоспамен, қажетті санды мөлшердегі ауамен қозғалтқыштың ішінде жандырады. Отынның жанғыш бөліктерінің, (С, Н, S) химиялық қоспалар нәтижесінде және ауаның оттегімен қосылып, отынның жану өнімі - газды қоспаны құрайды да, ол іштен жанатын қозғалтқыштың жұмыстық денесі болады. Осы қозғалтқыштар типін, кең ұғымда газды қозғалтқыш деп атайды, себебі, оның отыны ретінде, қандай жанғыш болса да жарайды: қатты, сұйық, газ түріндегі. Іштен жанатын қозғалтқыштардың (ІЖҚ) газ түріндегі отынмен жұмыс атқаруын, тар мағынада атайды. Ондағы жанғыш газ (генератордың, сұйытылған және басқа), белгілі пропорциялы ауамен араластырады және осындай жанғыш қоспа, қозғалтқышқа кіреді де, отын тұтанады, жанғыш өнім кеңейеді де, жұмыс атқарылады. Сұйық отын - бензин, спирт, керосин, дизельді отындар (газды және солярлы май), мұнай - белгілі мөлшердегі ауамен тозаңды түрінде қозғалтқышқа енгізіледі де, осылардың нәтижелерінде жанғыш қоспа пайда болады. Қатты отынды ІЖҚ-та, тікелей тозаң түрінде жұмысшы кеңістікте пайдалану, әзірше қанағаттанарлық нәтиже берген жоқ, себебі, жанғыш заттарды ауамен жақсы араластыру мүмкіндігі жоқ және қозғалтқыштан, оның күлін алып кету де нәтижесіз болып отыр. Дереккөздер
Ақша фетишизмі

Ақша фетишизмі (, порт. - сиқырлық белгісі) — экономика мен өмірдегі ақшаның рөлін және тауар жиыны арасындағы байланысты, акшаның тауарлы табиғатын түсінбеуге негізделген, ақшаға ерекше мән беру, ақшаның алдында бас ию және оларды құдайға теңеу. Дереккөздер
Піспекті іштен жанатын қозғалтқыштар

Халық шаруашылығының көп салаларында піспекті іштен жанатын қозғалтқыштарды (ІЖҚ) кеңінен қолданады. Барлық, осы замандағы автомобильдер, тракторлар, кеме қозғалтқыштарының көп бөлігі аз және орташа қуатты, ал сол сияқты, тұрақты қондырғылардың бір қатарының қозғалтқыштары, піспекті ІЖҚ. Артықшылығы Бұл, олардың артықшылығымен түсіндіріледі: *1) арбиған үлкен қазандық қондырғының болмауы, ал олай болса, күш беруші қондырғыларды орналастыру үшін, ғимараттардың аз өлшемді көлемде болуы; *2) жүргізуге, әр уақытта дайын болуы және жүктемені, тез арада қабылдағыштығы, сонымен қатар, қозғалтқыштың жұмыссыз кезеңіндегі жанар майды аз пайдалануы; *3) суды аз пайдаланатындығы. Кемшілігі ІЖҚ-тың кемшілігіне мыналар жатады: *а) қатты отындарға қарағанда, сұйық және газ түріндегі отындардың запасының шектеулі; қатты отындарды, көбінесе, булы күш беруші қондырғыларда қолданады; *б) пайдаланылған газ жылулығын қолдану қиындығы; *в) өте үлкен инерцияның болуынан, иілмелі біліктің айналу жиілігінен қозғалушы бөлшектерінің үдемелі-қайтымды жүріс пайда болуынан, бір агрегаттан жоғарғы қуат алуға болмайтындығы (осы заманғы ІЖҚ-дың шекті қуаты 3500-4000 кВт артпайды). Дереккөздер
Рефрактометрлік талдау аспаптары

Рефрактометрлік талдау аспаптары Сыну көрсеткіштерін рефрактометрде өлшейді. Бірінші рефрактометрді 1756 жылы М. В. Ломоносов құрастырған. Кең таралған Аббе немесе Пульфрих рефрактометрлері шекті сыну бұрышын өлшеуге негізделген. 1 - рефрактометр шәкілі (көрсеткіші); 2 - Амичи призмасы; 3, 4 - призмасы; 5 - зерттелінетін сұйық; б - окуляр линзасы; 7 - өлшегіш призма; 8 - шыны ыдыс. Оның өлшеу құрылтысының принциптік схемасы көрсетілген. Прибордың негізгі бөлігі сыну көрсеткіші N белгілі өлшегіш призма 3. Жарық көзі - сызықты спектр беретін натрийлік не газ разрядты (сутектік не сынаптық) түтік. Жарық сәулесі (7) өлшегіш призманың (3) енетін жағындағы АВ қабырғасына орналасқан астаушаға түседі (2) және ондағы призма (3) зерттелетін сұйықпен оптикалық тұрғыдан түйісетін шекаралық бет міндетін атқарады. Онда сыну және толық ішкі шағылысу құбылысы жүреді. Призманың шығатын ВС қабырғасында сынғаннан кейін ВС ауа арасында, ВС қабырғасына тік тура сызықпен α_2(β) бұрышын жасайды. Егер ср бұрышы шектіге жуық болса, түтіктің (4) көріну аймағы (5) жарық және көлеңкелі бөлікке бөлінеді. Құрылғы φ бұрышының мәнін ондық үлестегі дәлдікпен көрсетеді. Талданатын сұйықтың сыну көрсеткіші мына формуламен анықталады: (Түсетін жарық толқынының ұзындығы өскен сайын сыну көрсеткіші) мұндағы α-өлшегіш призманын сыну бұрышы, N - оның сыну көрсеткіші (N > n). Призманың сыну көрсеткіші зерттелетін судың сыну көрсеткіштігінің мән аралығын шектейді, сондықтан да рефрактометрдің құрамында n-нің әр түрлі диапазонында жұмыс істеуге мүмкіндік беретін бірнеше призма болады. Рефрактометрлерде шекті бұрыш әдісінен басқа призма иммерсиондық, интерференсиялық және тағы басқа әдістер пайдаланылады. Иммерсиондық әдісте зерттелетін ерітіндінің сыну көрсеткішін эталонмен салыстыру арқылы табады. Бұл әдісті ұқсас карбонаттар. Рефрактометрдің схемасыдың, сульфаттардың, тағы басқа изоморфты бинарлық құрамын анықтау үшін химиялық технологиядағы өнімдерді талдауда кеңінен қолданады. Сондай-ақ, қиыршықталатын құрамның жекелеген бөлігін анықтауға, қос тұздарды қоспа тұздан ажыратуға, бір құрылымдағы заттың изомерін тануға мүмкіндік береді. Бұл әдіспен қопарылғыш және улы заттарды талдауға болмайды. Әйтсе де, бұл аналитикалық химияда жиі қолданылмай келеді. Аббе рефрактометріне РАУ, ИРФ-22РЛ сияқтылар жатады және олар өлшеуді 2 • 10 4 дәлдікпен алуға мүмкіндік береді. Су ерітінділерінің өлшеу шегі n_D=l,3-l,7. Ерітіндідегі заттың таралымын (С) келесі теңдеу бойынша есептейді: ; мұндағы n_е және n_0 - ерітінді мен еріткіштін сыну көрсеткіштері, Ғ - рефрактометрдің аналитикалық факторы. Ол концентрацияны жоғарылатқандағы көрсеткіштің артуына тең. Ал температура ықпалын болдырмау үшін өлшеу тұрақты температурада жүргізіледі. Дереккөздер
Мәселелі жағдай

Мәселелі жағдай — күнделікті өмірде және арнайы тәжірибелік зерттеуде белгілі бір түйінді мәселені шешуде адамның ақыл-ой белсенділігі талап етілетін жағдай. Мәселелі жағдай оқушы үшін шешімі қиын қандай да бір сұрақ тудыратын оқу үрдісіндегі жағдай. Мәселелі оқыту — мәселелі жағдайдың негізінде құрастырылған және соны қолдана оқыту. Дереккөздер
Ми қыртысының қозғалыс аймақтары

Ми қыртысының қозғалыс аймақтары- үлкен ми сыңарларьшың алдыңғы ирегі, Роланд сайының алдында орналасқан. Бұл жерде негізінен Бец деп аталатын алып пирамида тәрізді жасушалар болады. Олардың ұзын өскіндері пирамидалык өткізуші жол құрамына еніп, аралық және жұлынның қозғаушы нейрондарымен жалғасып жатады. Қозғалыс аймағының ең жоғарғы жеріңде — аяқ, содан соң қол, бас, бет, мойын, ал ең төменгі бөліктерінде — тіл, жұтқыншақ және т.б. ағзалардың қозғаушы жүйкелерінің орталығы орналасқан. Дереккөздер
Геологияның тақырыбы мен нысандары

Геологияның тақырыбы Геологияның зерттейтін тақырыбы — Жер планетасы мен геологиялық процестер. Жер - өте күрделі материалдық дене, оның үлкен тарихы, қазіргісі мен болашағы бар. Аспан денесі ретінде ол ғарыш бөлшегі әрі Күн жүйесінің планетасы болып табылады. Оған ғарыш заңдары мен құбылыстары да қатысты. Мәселен, олар әлемдік тартылыс күші, Күн радиациясы және басқа құбылыстар түрінде көпшілік жағдайда климатты анықтайды, тіршілікке ықпал етеді және Жердегі әртүрлі процестерге тікелей қатысты. Сонымен қатар Жерде тек қана өзіне қатысты, белгілі бір уақыт ағымында өзіне ғана тән, басқа планеталарда белгісіз құбылыстар орын алып, оның жеке дара екендігін білдіреді. Қазіргі геология Жердің құрамын, құрылысын және тарихын, жер қыртысының қалыптасу заңдылықтары мен процестерін, оны құрайтын минералдарды, таужыныстарды, пайдалы қазбаларды және олардың арақатынасын, сондай-ақ Жерде тіршіліктің пайда болуы мен даму тарихын зерттейді. Геологияның практикалық мәні өте үлкен және әр-түрлі. Экономиканың барлық саласы мен қазіргі қуатты техника жер қойнауының минералдық шикізат деп аталатын өнімдерін - мұнай, көмір, металл, түрлі құрылыс материалдары, жерасты суы, т.б. пайдалануға негізделген. Әр-түрлі минералдық шикізатты іздеу мен өндірудің қажеттілігі геологиялық зерттеулерді дамытуға ықпал жасап, геологияның алдына жаңа теориялық және практикалық мәселелер қояды, оларды жедел шешуді қажет етеді. Геологияның нысандары Геологияның тікелей зерттейтін нысандары — минералдар, таужыныстар, пайдалы қазбалар, қазба органикалық қалдықтар, геологиялық процестер. Жер ішкі (жер қыртысы, мантия мен ядро) және сыртқы (атмосфера, гидросфера мен биосфера) қабықтардан тұрады, олар ұдайы өзара қарым-қатынаста болады. Олардың осы қарым-қатынасы нәтижесінде геологиялық (геодинамикалық) процестер туындайды. Геологтың практикалық жұмысы қатты қабықтың (литосфераның) жоғарғы бөлігі - жер қыртысы ауқымында өтеді. Жер қыртысы өзінен құрамы мен физикалық қасиеттері бөлек Жердің ішкі және сыртқы қабықтарымен ұдайы әрекетте. Осыған байланысты геологиялық процестер екі топқа бөлінеді: # сыртқы (экзогендік) - жер қыртысының сыртқы қабықтарымен әрекеттесуінен туындайғын процестер; # ішкі (эндогендік) - жер қыртысының ішкі қабықтармен (қойнауқаттармен) әректтесуіне және планетаның терең қойнауларындағы материяның дамуына байланысты процестер. Геологиялық процестер жер қыртысының құрамын, құрылысын және жер бетінің бедерін өзгертеді. Геологиялық зерттеулер негізінен жер қыртысының жоғарғы горизонттарын тікелей табиғи ашылымдарда (таужыныстардың жер бетіне шыққан жерлерінде) және жасанды ашылымдарда — кен үңгімелерінде (ор, шурф, карьер, шахта, бұрғылау ұңғымалары, т. б.) жүргізіледі. Жер шарының терең бөліктерін зерттеу үшін негізінен геофизикалық әдістер колданылады. Дереккөздер
Мұңаю

Мұңаю — адамның бұрын басынан кешірген қолайсыз оқиғалары мен жүзеге аспаған сәтсіз істері жайындағы дәрменсіз ойы, қүрғақ қиялы. Мұндай жағдай адамның тынышын алады, ойын бөліп, қиялын сан-саққа жүгіртуі мүмкін. Бұл көбінесе ерік-жігері нашар, білімі мен тәжірибесі таяз адамдарда жиі кездесетін психикалық күйдің енжар түрі. Дереккөздер
Мінездің акцентуациялануы

Мінездің акцентуациялануы - адамның әрекеті мен істеріңде көрініс беретін мінез ерекшеліктеріне қарағанда жиі басымдылық танытатын, күшті дамыған мінез ерекшеліктері. Мінездің акцентуацияланған типтері — әртүрлі жағдайлардағы адамның қылығын анықтайтын, мінездердің басқа қасиеттеріне қарағанда жетекші орын алатын және басқалардың жәрдемімен ерекше дамитын мінездің типтік қиылысқан көрсеткіші. Мінез акцентуациясы — психопатиялармен шектесіп, норманың шеткі варианттарын көрсететін белгілі бір мінез бітістері мен олардың үйлесімдерінің ерекше көрінісін білдіретін, К. Леонгардпен ұғым. Акцентуация (Мінезді қараңыз) басқа қасиеттерінен қандай да бір қасиеттің немесе белгінің бөлініп ерекше дамуы. Дереккөздер
Негізгі тұлға

Негізгі тұлға — этностық топтың жеке тұлғаларымен туыстастыратын әрбір жеке тұлғада бар қасиеттер ұғымы. Осы қоғамның негізін және оның мәдени базасын құрайтын әрбір нақты қоғамда басым келетін адамдардың "орташа" психологиялық типі. Дереккөздер
Необихевиоризм

Необихевиоризм - XX ғасырдың 30-жылдарында американ психологиясында пайда болған бағыт. Бихевиоризм психологиясының пәні ағзаның сыртқы орта стимулдарына объективті түрде бақыланатын реакциялары болып табылады дейтін басты алғышартын ұстанған необихевиоризм оны стимулдардың әсерімеи жауап, бұлшық ет қозғалыстары арасындағы аралық буын қызметін атқаратын факторлар ретіндегі "аралық айнымалылар" туралы ұғыммен толықтырды. Необихсвиоризм мінез-құлықтың тұтастығы мен мақсатқа үйлесімдігін, оның қоршаған әлем туралы ақпаратпен реттелетіндігін және ағзаның қажетсінулеріне тәуелдігін түсіндіре алмаған "класскалық" бихевиоризмнің дағдарысын көрсетті. Дереккөздер
Кулонометрия(Аналитикалық химия)

Кулонометрия Талдаудың кулонометрлік әдісі ерітінді мен балқымадағы электрохимиялық реакция толық жүруі үшін қажетті электрдің мөлшерін өлшеуге негізделген. Есептеу Кулон заңы бойынша жүргізіледі. Бұл әдіспен талдаған кезде тіпті аз концентрацияның өзі анықталынады, талдауды оңай автоматтандыруға болады. Бұдан аса активті де тұрақсыз реагенттерді пайдалану мүмкіндігі туындайтындықтан, стандартты ерітінді әзірлеу қажетсіз болып қалады. Анықталынатын қосылыстың белгілі мөлшері болатын үлгі бойынша өлшегіш құрылғыны алдын ала тексеріп, өлшемдеп, қалыптастырып алмай-ақ талдау жүргізілуі мүмкін. Кулонометрлік талдаудың реагенті электр тогы болғандықтан, оны қалаған жерге орнатып, алыстан басқаруға, автоматтандыруға болады. Сонымен қатар бұл әдіс өте дәл және оны стандартты сынаманы дайындау үшін пайдаланады. Дереккөздер
Әлеуметтік мүдде

Әлеуметтік мүдде - жеке адамның немесе әлеуметтік топтың саяси, рухани және экономикалық қажеттіліктерінің жиынтығы. Әлеуметтік мүдде ортақтық дәрежесіне қарай - бүкіләлемдік жалпымемлекеттік, үлттық, топтық; салалық белгісіне карай - экономикалық, саяси, рухани; орнықтылығына қарай - тұракты, қайталанбалы, уақытша, т.б. болып бөлінеді. Өркениетті қоғамда жеке адамның не әлеуметтік топтың Әлеуметтік мүддесін демократиялық жолмен ашық біддіруіне толық мүмкіндік жасалады Осы мүмкіндіктер Әлеуметтік мүдделер арасындағы алшақтықты жойып, оның әлеуметтік жанжалға ұласпауына, керісінше, үйлесімді сипат алуына жеткізеді. Дереккөздер
Геологияның басқа ғылымдармен байланысы

Геологияның басқа ғылымдармен байланысы. Геология өзінің даму барысында әр-түрлі жаратылыстану ғылымдарына негізделген және негізделуде. Ал фактілік материалдар жеткілікті жинақталған сайын геологиядан кейбір жаратылыстану ғылымдары бастау алды. Олар қазір геологияның жеке ғылымдары саналады. Мәселен, заттың құрылысы мен өзгерісін, оның қасиеттері мен козғалыс заңдарын зерттеуде геология физикамен және химиямен тығыз байланысты, осы ғылымдардың негізгі әдістерін кең пайдаланады. Бұл байланыстың жарқын көрінісі ретінде геофизика мен геохимияның пайда болуын айтуға болады. Геофизика Жердің физикалық қасиеттерін және онда орын алатын физикалық процестерді қарастыратын ғылымдар жиынтығын біріктіреді. Геохимия Жердің химиялық құрамы мен химиялық элементтердің таралу, жіктелу, бірігу заңдарын және олардың жер қыртысында жылыстауын зерттейді. Бұл ғылымдардың әдістемесі мен қорытындыларын қолданбай қазіргі геология тиісті нәтижелерге жете алмайды, сондай-ақ өз кезегінде олардың дамуы да берік геологиялық негізсіз мүмкін емес. Геология геодезия мен физикалық география сияқты ғылымдармен де тығыз байланысты. География геологиялық ортаны анықтайтын табиғи жағдайлардың (бедер, климат, топырақ қабаты, т. б.) ауқымды комплексін қамтиды. Жерде тіршіліктің пайда болуы мен дамуына қатысты мәселелер бойынша геология биологиялық ғылымдармен байланысты. Ал Жердің пайда болу проблемасын анықтау, оның басқа аспан денелерімен қарым-қатынасы және ғаламдағы жағдайы бойынша ол астрономияның қорытындылары мен ғарыштанудың жетістіктерінсіз алға баса алмайды десе де болғандай. Сонымен, жаратылыстанудың барлық саласы геологиямен тығыз байланыста. Бұл әсіресе қазір, бізді қоршаған табиғаттың тұтастығына байланысты барлық табиғи процестер мен кубылыстар өзара қарым- қатынаста екендігі анық біліке бастаган кезде және экологиялық проблемалар шешімін табуды қажет ететін көкейтесті мәселелерге айналғанда өте өткір білінеді. Геология, бір жағынан, Жер туралы бірегей ғылым, ал екінші жағынан ол - ғылымлар жиынтығы (циклі). Бул циклді қурайтын ғылымдар өзара біте қайнасқан және тығыз байланысты. Олар Жердің дамуы мен қалыптасу процесінің әртұрлі жақтары мен нәтижелерін зерттейді, бірақ әр-түрлі мақсат көздейді әрі түрлі әдістерді пайдаланады. Дереккөздер
Александр Петрович Нечаев

Александр Петрович Нечаев (1870-1948) — әлемдік және орыстың психология ғылымының аса көрнекті өкілі. 100-ге жуық жеке психологиялық кітаптардың авторы. 1935-1948 жылдары Семей қаласында әртүрлі ғылыми мекемелерде, өмірінін соңғы жылдарында Семейдің Н.К. Крупская атындағы педагогикалық институтында психологиядан сабақ бере, педагогика және психология кафедрасының меңгерушісі болды. 1940 жылдан 40 жыл бойына зерттеген "Психофизиологиялық синдром жүйесі" деген еңбек жазып бітіріп, оған академиктер Д.Н.Узнадза, К.Н.Корниловтың ұсынысы бойынша арнайы қорғамай-ақ педагогикалық ғылымдардың докторы дәрежесі берітді. Негізгі еңбекгері * "Қазіргі эксперименталдық психология және оның мектеп ісіне қатысы (1908)., * "Кітапхана ісінің психологиялық мәселелері" (1922), * "Дене тәрбие психологиясы" (1927)., * "Шахмат ойынының психологиясы" (1928)., * "Ес және оны тәрбиелеу" (1930) т.б. Дереккөздер
Айгүл Тынымбекқызы Абжалиева

Абжалиева Айгүл Тынымбекқызы (1973 ж.) - социология ғылымдарының кандидаты, доцент. 1995 жылы әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-дің философия және саясаттану факультетінің әлеуметтану бөлімін бітірді. Қазақтың ұлттық Аграрлық университетіңде жұмыс істегеннен кейін 2001 жылы әл-Фараби атындағы ҚазҰУ-дің философия жөне саясаттану факультетінің әлеуметтану кафедрасында аға оқытушы қызметін атқарды. 2001 жылы Дарынды жас ғалымдарға арналған Мемлекеттік стипендияның лауреаты атанды. 2000 жылы "Урбандану және оның әлеуметтік салдары (Қазақстан Республикасы материалдары бойынша)" атты тақырыпта әлеуметтану мамандығы бойынша кандидаттық диссертация қорғады. 2003 жылы Сорос халықаралық қорының "Ортаазиялық зерттеушілік инициативалар" атты зерттеушілік жобасын жеңіп алып, 2003 — 2005 жылдар аралығында зерттеу жүргізді. Айгүл 20-дан астам ғылыми еңбектердің авторы. Соның ішінде: Экономикалық әлеуметтану. Алматы, (Авторлар ұжымы). Әлеуметтануды оқыту методикасы. Алматы, (Авторлар ұжымы). Әлеуметтану. Алматы, 2005. (Авторлар ұжымы). Дереккөздер
Обсессивтілік

Обсессивтілік — қажетті емес жағдайларда және жерде түрлі күйзелістер мен әрекеттердің орынсыз көрінуі. Обсессивтілік адамның құтылуға қиын күйлеріне жатады. Мысалы: қолды орынсыз жиі жуу, 3 санынан қорқу, себебі рак ауруының атауы үш әріптен тұрады, сызыққа басудан қорқу және т.с.с. Обсессивтілік көптеген ауру адамдарға тән және ол жалпы психиканың инерттілігімен және өзіне деген сенімсіздікпен, мазасызданумен сипатталады. Дереккөздер
Әлеуметтік нұсқа

Әлеуметтік нұсқа - адамның баскаларға, фактілерге, әлеуметтік жағдайларға және өзіне қажеттілердің барлығына көзқарасы. Бұл көзқарас үш түрлі компоненттен тұрады: *когнитивті, *эмоционалды *және қылықтық. Дереккөздер
Кулонометрлік әдістердің жіктелуі (Аналитикалық химия)

Кулонометрлік талдауды орындау екі режим жүйесі бойынша жүзеге асады, осыған орай кулонометр екі топқа жіктеледі: потенциостатикалық және амперостатикалық. Потенциостатикалық кулоиометриядағы өлшеу тұрақты потенциалда жүргізіледі. Бұл топқа потенциалдың уақыт өтуімен, яғни алдын ала берілген бағдарлама бойынша бір қалыпты тұрақты өзгерісін білдірегін өлшемдерді жатқызуға болады. Амперостатикалық немесе гальваникалық кулонометрия ток күші тұрақты болғанда жүрегін кұбылыстарга негізделген. Осы екі әдістегі аппаратураның едәуір айырмашылығы болса да, олардың кейбір ортақ тетіктері мен буындары бар. Сондай-ақ кулонометрлік анықтамалардын да екі түрі бар: тура кулонометрлік және кулонометрлік титрлеу. Тура кулонометрлік әдісте талданатын зат кулонометрлік ұяшықта тікелей электрохимиялық өзгеріске ұшырайды. Ал кулонометрлік титрлеу әдісінде анықталатын зат әдейі таңдалынып алынған ерітінді - электролит электролизі кезінде кулонометрлік ұяшықта түзіліп титрантпен әрекеттеседі. Дереккөздер