Аустрия-Германия қатынастары

Аустрия-Германия қатынастары — Аустрия және Германия арасындағы екіжақты дипломатиялық байланыстар. Екі ел арасындағы мемлекеттік шекараның ұзындығы 801 км. Тарихы 1938 жылғы Аустрияның нацистік Германияға қосылу мүмкіндігіне қатысты жағдай Берхтесгаден келісімінің жасалуына, сондай-ақ 1938 жылғы 12 ақпанда Адольф Гитлер мен Курт Шушниг арасындағы келіссөздерге байланысты халықаралық деңгейде талқыланды. Арада аз уақыт өткен соң Аустрия Третий рейхтің құрамына кіріп, өмір сүруін тоқтатты және Альпілік және дунайлық рейхсгау жүйесіне қайта ұйымдастырылды. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін Аустрия Антигитлерлік коалиция әскерлері тарапынан оккупацияланды, бірақ Германиядан айырмашылығы соғыстың құрбаны деп есептелді және азат етілген аумақ ретінде аталды. Мысалы, немістерге қарағанда аустриялықтарға шетелдік әуе компанияларымен сапар жасауға рұқсат берілді. Аустрия 1938–1945 жылдар аралығындағы нацистік қылмыстарға қатысын жоққа шығарды және нацистік режимге қарсыласудағы рөлін еске салды. Аустрия саясаткерлері соғыс кезіндегі елдің құрбан мәртебесін жиі атап өтіп, Үшінші рейхпен болған бұрынғы байланыстарын жария етпеуге тырысты. 1955 жылы Аустрия және Германия Федеративтік Республикасы дипломатиялық қатынастарды ресми түрде қалпына келтірді, кейін Боннда Аустрия елшілігі ашылды. Бұған дейін, 1950 жылдан бастап, бұл қалада «байланыс пункті» аталған өкілдік болған. Германияда кейбір саясаткерлер 1945 жылдан кейін де Аустриямен одақты қайта құрғысы келетіндерін мәлімдеді, әсіресе Еркін демократиялық партия мен Христиан-әлеуметтік одақ өкілдері. 1958 жылы Франц Йозеф Штраус Бундестагтағы сөзінде Германияның бірігу мәселесі Аустрияға да әсер ететінін айтты. 2011 жылы Христиан-әлеуметтік одақ саясаткері Ханс Меркель Аустрия Германияның екі бөлігінің бірі екенін мәлімдеді. Ұқсас пікірлер кейбір аустриялық саясаткерлер тарапынан да айтылды. 1945–1955 жылдары Зальцбург Аустриядағы америкалық оккупациялық күштердің орталығы болды және осы кезеңде Берхтесгаденер-Ландқа аумақтық талап қойды, бұл Баварияда наразылық туғызды. 1955 жылғы 15 мамырда Аустрия Республикасы Аустрияның тәуелсіздігі туралы декларацияға қол қойып, толық егемендігін қалпына келтірді. Ел конституциясында басқа мемлекеттермен бірігуге тыйым белгіленді. Германия Аустрияның бейтараптық саясатын және өз аумағында герман мүлкін ұлттандыру туралы шешімін қатты сынады, бірақ ақырында Германия Федеративтік Республикасының федералдық канцлері Конрад Аденауэр бұл мәселені ушықтырмауды жөн көрді. Бұл жағдай Аустриядағы ұлттық бірегейліктің күшуіне әкелді. 1960–1970 жылдары ГФР мен Аустрия арасында тұрақты экономикалық және мәдени байланыстар күшейді. 1976 жылы аустриялық шиллинг пен герман маркасының бағамы бір-біріне байланыстырылды, бұл тығыз экономикалық интеграцияның нәтижесі болды. Германия бөлінгеннен кейін Аустрия ФРГ саясатын қолдап, ГДРдің бар болуын мойындамады. 1972 жылғы 21 желтоқсанда ГДР мен ФРГ арасында Негізқалаушы шартқа қол қойылғаннан кейін Аустрия ГДРді дипломатиялық түрде мойындады. 1975 жылы Аустрия және ГДР консулдық келісімге қол қойды, бұл екіжақты қатынастардың дамуына серпін берді. Бұл ГДРдің Батыс Еуропа елдерінің бірімен жасаған алғашқы келісімі болды және осы келісімге сай Аустрия ГДР азаматтығын мойындады. Аустрияның федералдық канцлері Бруно Крайский ФРГ тарапынан айтылған сынға жауап ретінде Аустрия ГДР азаматтығын мойындауды жалғастыратынын, себебі бұл ел Біріккен Ұлттар Ұйымының мүшесі екенін айтты. 1978 жылғы көктемде Бруно Крайский ГДРге алғашқы ресми мемлекеттік сапарын жасады. Аустрия және ГДР соғыстан кейінгі Еуропа, соның ішінде Шығыс және Батыс Германия арасындағы шекараларды айқындаған Хельсинки қорытынды актісінің ережелерін қолдады. Сонымен қатар екі ел де қарсы тұрған әскери блоктардың арасындағы буферлік аймақта орналасқандықтан, жалғасып жатқан Қырғи қабақ соғыстың салдарын тартып отырды. Аустрия билігі ГДР азаматтарының ФРГге өтуіне көмектесті. 1989 жылы Аустрия және Венгрия билігі Еуропалық пикник шарасын ұйымдастырды, соның нәтижесінде шамамен мыңға жуық ГДР азаматы Шопрон арқылы батысқа өте алды. Аустрияның федералдық темір жолдары шығысгермандық босқындардың ФРГге жету талпыныстарына қолдау көрсетті. Аустрия ГДРмен достық қатынастарды сақтап, бейтараптық саясатын ұстанғанына қарамастан, 1990 жылғы 3 қазанда жүзеге асқан Германияның қайта бірігуін қолдады. 1995 жылы Аустрия Еуропалық одаққа қосылды, бұл Германиямен екіжақты қатынастардың сапалы түрде жақсаруына алып келді. 2012 жылы Германияда 210 мың аустриялық, ал Аустрияда 213 мың Германия азаматы тұрды. Аустрия үшін Германия ең маңызды сауда серіктесі болып саналады: аустриялық импорттың шамамен 40 пайызы Германиядан келеді және Аустрия экспортының шамамен үштен бір бөлігі Германияға жіберіледі. Аустрияға келетін тікелей шетелдік инвестициялардың 43 пайыздан астамы Германиядан түседі, бұл Аустрияны Германияның шетелдегі ең ірі инвестициялық серіктесіне айналдырады. Неміс компаниялары Аустрияда жұмыс істейді: банк секторы, медиакомпаниялар және супермаркет желілері. Аустрия қонақүйлеріндегі түнейтін туристердің шамамен 40 пайызы Германиядан келеді. Аустрия Германия үшін алтыншы маңызды сауда серіктесі болды және Бавария үшін ең маңызды серіктес саналды. Сонымен қатар Аустрия қыс мезгілінде Германиядан электр энергиясын сатып алады. 2015 жылғы 4 қыркүйекте Германия канцлері Ангела Меркель Еуропалық көші-қон дағдарысына байланысты Аустрия және Венгрия үкімет басшыларымен келіссөз жүргізу туралы шешім қабылдады. Келіссөздер нәтижесінде босқындар үшін Балқан бағытын жабу жоспары әзірленді. Әдебиеттер * Hugo Portisch: Österreich II (Band 3). Jahre des Aufbruchs — Jahre des Umbruchs; Wien 1996, ISBN 3-218-00611-2. Дереккөздер