kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Педагогиялық Идеялар Панорамасы

Педагогиялық Идеялар Панорамасы – білім алушылардың функционалдық сауаттылығын дамытуға бағытталған педагогикалық идеялармен тәжірибе алмасуға арналған республикалық кәсіби байқау. Байқау аясында педагогтер өздерінің педагогикалық тәжірибесіне негізделген идеяларын ұсынып, оларды кәсіби педагогикалық қауымдастықта талқылайды. Байқау Қазақстан Республикасының барлық өңірлеріндегі мектепке дейінгі, орта, қосымша, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымдарының педагог қызметкерлеріне арналған. Мақсаты Байқаудың негізгі мақсаты – педагогтердің функционалдық сауаттылықты дамытуға бағытталған тиімді және инновациялық педагогикалық идеяларын анықтау, жинақтау және тарату. Міндеттері * педагогтерді инновациялық әдістемелерді әзірлеуге және енгізуге ынталандыру; * тиімді педагогикалық идеялардың авторы ретінде педагогтің кәсіби мәртебесін нығайту; * педагогтердің кәсіби ынтымақтастығын дамыту; * үздік білім беру тәжірибелерін таратуға жағдай жасау. Негізгі бағыттары Байқау шеңберінде педагогикалық жұмыстар келесі жеті бағыт бойынша қабылданады: * оқу сауаттылығы; * математикалық сауаттылық; * жаратылыстану-ғылыми сауаттылық; * цифрлық сауаттылық; * экологиялық сауаттылық; * мәдениетаралық сауаттылық; * қаржылық сауаттылық. Бұл бағыттар білім алушылардың күнделікті өмірде білімді қолдану дағдыларын дамытуға бағытталған функционалдық сауаттылықтың негізгі құрамдас бөліктерін қамтиды. Өткізу тәртібі мен кезеңдері Байқау жыл сайын өткізіледі және екі кезеңнен тұрады: Өңірлік кезең – білім алушылардың функционалдық сауаттылығын дамытуға бағытталған авторлық педагогикалық идеяның сипаттамасын ұсыну. Бұл кезеңде сабақтың, оқу немесе тәрбиелік іс-шараның жоспары мен оның өзектілігі жазбаша түрде негізделеді. Республикалық кезең – авторлық педагогикалық идеяны нақты білім беру жағдайында қолдануды көрсету. Бұл кезеңде сабақтың немесе оқу іс-шарасының бейнежазбасы ұсынылады. Соңғы жылдары конкурс шарттарына ішінара өзгерістер енгізіліп, өңірлік кезеңде бейнематериал дайындау міндетті талап ретінде алынып тасталды. Қатысушылар Байқауға Қазақстан Республикасының аумағында білім беру қызметін жүзеге асыратын барлық типтегі, меншік нысанындағы және ведомстволық бағыныстағы білім беру ұйымдарының педагогтері қатыса алады. Марапаттау Өңірлік кезеңнің жеңімпаздары I, II және III дәрежелі дипломдармен марапатталады, ал барлық қатысушыларға сертификаттар табысталады. Республикалық кезеңнің жеңімпаздары I, II және III дәрежелі дипломдармен марапатталады. Сонымен қатар, байқау нәтижелері педагогтерді аттестаттау барысында ескеріледі. Жеңімпаз педагогтер ТМД елдері арасында өтетін Педагогикалық шеберлік халықаралық фестиваліне қатысу мүмкіндігіне ие болады. Цифрлық жарияланымдар Конкурс аясында ұсынылған бейнематериалдар Өрлеу цифрлық кітапханасында жарияланады. Әр бағыт бойынша «YouTube-та ең көп қаралған бейнематериал» номинациясы қарастырылған, бейнематериалдар YouTube платформасында орналастырылады. Дереккөздер
Ұстаз (цифрлық платформа)

«Ұстаз» ұлттық цифрлық платформасы – Қазақстан Республикасында педагогтердің үздіксіз кәсіби дамуын және аттестаттау рәсімін цифрландыру мақсатында енгізілген ұлттық электрондық платформа. Платформа педагогтер туралы деректерді біріздендіруге, аттестаттау үдерісін автоматтандыруға және кәсіби қызмет нәтижелерін жүйелі түрде бағалауға арналған. «Ұстаз» платформасы педагогтерді аттестаттаудан өткізу ережелері мен шарттарына сәйкес, мемлекетке тиесілі «Өрлеу» біліктілікті арттыру ұлттық орталығы» акционерлік қоғамы тарапынан әзірленді. Мақсаты «Ұстаз» ұлттық платформасының мақсаты – педагогтерді аттестаттау рәсімдерін автоматтандыруға және олардың кәсіби дамуына қатысты деректерді бірыңғай цифрлық ортада жүргізуге арналған инфрақұрылымды қамтамасыз ету. Қолданылу аясы Платформа мектепке дейінгі, жалпы орта, қосымша, арнайы, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім беру ұйымдарының педагогтері үшін қолданылады. Ол педагогтерге біліктілік санатын растау немесе жоғарылату, кәсіби жетістіктерін көрсету және ресми рәсімдерге қатысу үшін пайдаланылады. Дереккөздер
Автохтон (Ежелгі Грекия)

Ежелгі Грекияда автохтондар ұғымы (көне грекше αὐτός autos — «өзі», және χθών chthon — «жер», яғни «жердің өзінен пайда болған адамдар») — қоныстанушыларға қарсы қойылатын, елдің байырғы тұрғындарын, соның ішінде мифологиялық тұлғаларды, сондай-ақ отарлаушы элементтермен араласпай, тазалығын сақтаған олардың ұрпақтарын білдіреді. Мифология ]] Мифологияда автохтондар — топырақтан, тастан немесе ағаштан пайда болған пенделер. Олар тамырын жерге жайған, сол жерге мәңгілікке тиесілі жандар болып саналады. Осындай дәстүр болған әрбір грек қала-мемлекетінде автохтон қаһармандар өз қаласының топырағынан тікелей туған деп есептелген. Демек, олардың ұрпақтары да сол жердің тумалары саналып, бұл жерге деген құқықтары даусыз болған. Осы қаһармандар арқылы қала-мемлекеттердің дәстүрлері алғашқы жабайы дүниеден өркениетті әлемге өтуді бейнеледі. Олардың кейбірі, мысалы Афинадағы Кекропс, автохтон және өркениетті таптың негізін қалады деп есептелген, және денесінің төменгі бөлігі жылан пішінінде туған, бұл жердің өз символы саналған. Афинаның басқа да патшаларының кейбірі, соның ішінде Кранай пен Амфиктион, кейбір дәстүрлерде автохтондар деп қарастырылған. Лаконияның алғашқы патшасы Лелег, Беотияның — Огиг, ал Аркадияның — Пеласг те дәл солай автохтондар деп саналған. Ал басқалары саяси тапты қалыптастырды. Соңғыларының қатарына Эрихтоний/Эрехтей жатады және Эрихтоний шын мәнінде Гефесттің жерге шашылған ұрығынан туған; оның аты «Илиадада » Аттика тұрғындарының барлығын білдіру үшін қолданылады. Ежелгі Грекияда аңызға айналған қаһармандар мен көне текті адамдарды «жерден туған», жерден адамдық немесе құдайлық араласу арқылы дүниеге келеді деп сипаттау дәстүрі автохтондық ілімді едәуір нығайтты. Фивыда Спартойлар әулеті айдаһардың тістерін еккен егістіктен пайда болды және алғашқы патшасы Кадмға қаланы негіздеуде Спартойлар көмектескен деп есептелген. Фригиялық корибанттар ұлы ана Реяның күшімен тау бөктерінен ағаштай жұлынып шыққандықтан, олар δενδροφυεῖς («ағаштан өсіп шыққандар») деп аталған. Көне грек трагедиясы «Бұғауланған Прометейден » (әдетте Эсхилге телінетін) байқайтынымыздай, алғашқы адамдар әуелде үңгірлер мен ормандарда жануарларша өмір сүрген, ал құдайлар мен қаһармандардың көмегімен ғана өркениет сатысына көтерілген деп саналған. Деукалион мен Пирра туралы мифте бұл жұп жерге тастарды лақтырады, Деукалион лақтырған тастардан ер адамдар, ал Пирра лақтырған тастардан әйелдер пайда болады. Дереккөздер
Рустави

Рустави — Грузиядағы қала және муниципалитет, Квемо-Картли аймағының әкімшілік орталығы. Рустави қаласының халқы 2026 жылы 125 103 адамды құрады. Географиялық сипаттамасы Қала елдің оңтүстік-шығысында, Кура өзенінің жағасында орналасқан. Руставиден Тбилисидің орталығына дейінгі қашықтық шамамен 25 км. Әзербайжанмен шекарадан одан да аз қашықтықта орналасқан. Руставидің ауа райы әдетте жұмсақ, жазы ыстық, қысы салқын. Жаздың орташа температурасы шамамен 25°C, ал қысқы температура 5°C-қа дейін төмендейді. Жауын-шашынның көп бөлігі көктем мен күз айларында түседі. Тарихы XI ғасырдағы грузин тарихшысы Леонти Мровелидің айтуынша, қазіргі Руставидің орнында бекініс болған, оның тұрғындары Александр Македонскийдің әскерлеріне сәтті қарсылық көрсеткен. Сол кезде бұл аумақ Картли мемлекетіне тиесілі болған, ал патша Трдат осында суару каналы мен ғибадатхана салған. Археологтар Мтквари өзенінің сол жағалауында Руставидің ізашары Бостан-Колаки ежелгі қаласының қалдықтарын тапты. V ғасырға қарай Рустави Грузия патшалығының маңызды мәдени және саяси орталығы болған. XI ғасырда Грузияға селжүк түріктері шабуыл жасады, ал қала босап, тек бекіністер қалды. Патша Давид Құрылысшы 1115 жылы Руставиді түріктерден қайтарып алуға қол жеткізді. Рустави бір ғасыр ішінде қайта салынды, бірақ көшпенділер мен ирандықтардың шапқыншылығы қаланың бейбіт өмірін бұзды. 1265 жылы Руставиді Алтын Орда күштері басып алды. XIV ғасырдың соңында Руставиді Темірдің ордасы толығымен қиратты. XX ғасырға дейін Рустави орнында тарихи рөл атқармайтын шағын қоныс болды. 1921 жылы ауылды Қызыл Армия басып алған кезде өнеркәсіп дами бастады. Қаланың негізгі кәсіпорны металлургия зауыты болды, ол өзінің алғашқы өнімін 1950 жылы шығарды. 1948 жылы Рустави республикалық бағыныстағы қалаға айналды. Кура өзені қазіргі Руставиді екі әкімшілік бөлікке бөледі: сол жағалау және оң жағалау. Қаланың ескі бөлігі өте көркем. Сталин мен Хрущев дәуіріндегі ғимараттар шағын дүкендер мен дүңгіршектермен, көше кафелері мен мейрамханаларымен қатар орналасқан. Экономикасы және инфрақұрылымы Қазіргі Рустави металлургия, машина жасау, химия және құрылыс материалдарын өндіру сияқты салалар дамыған. Сондай-ақ жеңіл және тамақ өнімдерін өңдеу кәсіпорындары бар. Бұрынғы КСРО-ның басқа қалалары сияқты, Руставидің көптеген кәсіпорындары бір кездері басқа аймақтардан келетін шикізат пен компоненттерге қатты тәуелді болды. Кеңес Одағының экономикалық жүйесі ыдырағаннан кейін олар ауыр дағдарысты бастан кешірді. Көрікті жерлері Рустави - Грузиядағы ең жас қала. Оның ресми түрде танылу мерзімі 1948 жылдан басталады. Дегенмен, қоныстың тарихы V ғасырға жатады, шіркеулер мен бекіністердің қирандылары сияқты кейбір тарихи ескерткіштер бүгінгі күнге дейін сақталған. Руставиде мыналарды көруге болады: *Өлкетану мұражайы; *Давид Гареджи жартас монастырі; *Рустави алаңы; *Құс мекені бар саябақ; *Бекініс қабырғаларының қалдықтары бар мұнара; *Болниси Сиони монастырі; *Қорғаусыз қалған әуе қорғаныс базалары; *Рустави орманы; *Яглуджа тау жотасы. Дереккөздер
Қарақол Халықаралық әуежайы

Қарақол Халықаралық әуежайы - Қырғызстанның Ыстықкөл облысының орталығы Қарақол қаласына тиесілі әуежай. Қарақолдан 2 шақырым жерде орналасқан. Тарихы Алғашқы эскадрилья командирі Зарлық Исманов болды, ал әуежай оның басшылығымен дамыды. Кеңес дәуірінде әуежайда 13 Ан-2, 12 Ан-28 және 3 Як-4 ұшағы, сондай-ақ тікұшақтар жұмыс істеді. 1978 жылы асфальтталған ұшу-қону жолағы ашылды. КСРО кезінде әуежай күніне 450 адамға дейін қабылдады, жүк тасымалдады және әуе-химиялық жұмыстары үшін пайдаланылды. Адамдар Қазақстан мен Өзбекстанға ұшты. Соңғы жоспарланған рейс 2002 жылы болды, бірақ әуежай да, оның экипажы да жұмыс істеп, арнайы тапсырмалар мен медициналық миссиялар үшін ұзақ қашықтыққа, бақыланатын ұшуларды орындады. 2009 жылы ұшу-қону жолағы жөнделді, ал жақында рульдік жолдар мен перронға 4 см жаңа асфальт төселді. 2010 жылы әуежайдың айналасына 8 шақырымдық периметрлік қоршау орнатылды. Өткен жылы әуежай 10 ұшақты, оның ішінде екі әуе жедел жәрдем көлігі мен 16 тікұшақты (барлығы әскери және Төтенше жағдайлар министрлігінің тікұшақтарын) қабылдады. Қырғызстан Республикасының Көлік және коммуникация министрлігі Қаракөл әуежайына халықаралық мәртебе беруді бастамалағаны кездейсоқтық емес. Барлық қызметкерлердің ағылшын тілін 4-деңгейде білуі керек. «Кырғыз әуе навигациясы» (Қырғыз әуе навигациясы) қыста күніне 15-ке дейін, ал жазда күніне 35-ке дейін рейсті бақылайды, Ресейден, Әзірбайжаннан, Түркіменстаннан, Өзбекстаннан және Еуропадан Үндістан мен Малайзияға Қырғызстан аумағы арқылы әуе жолы арқылы қосылады. Әуежай диспетчерлері ұшақтардың ұшуы мен қонуын жеңілдетеді. Сондай-ақ, тәулік бойы жұмыс істейтін Қытайға екі халықаралық бағыт бар. Ұшу-қону жолағы 35 тоннаға дейінгі ұшақтарды қабылдай алады, бұл Қарақолдан Алматы, Астана, Омбы және Жаңасібірге дейінгі қашықтықты дәл қамтитын болады. Сондықтан әуежай Қазақстан мен Ресейден келген демалушыларды қабылдауға 90% дайын, бірақ жанармай құю станциясын салу қажет. Әуежай 148,5 гектар аумақты алып жатыр, бірақ жарықтың болмауына байланысты ұшақтарды тек күндізгі уақытта қабылдайды. Дереккөздер
Цифрлық білім беру платформалары

Цифрлық білім беру платформалары — білім беру үдерісін ұйымдастыруға, басқаруға және жүзеге асыруға арналған ақпараттық-коммуникациялық технологияларға негізделген онлайн жүйелер мен сервистер жиынтығы. Олар оқу материалдарын орналастыру, білім алушылар мен оқытушылар арасындағы өзара әрекеттестікті қамтамасыз ету, білім нәтижелерін бағалау және талдау сияқты функцияларды атқарады. XXI ғасырдың басынан бастап цифрлық платформалар білім беру жүйесінің маңызды құрамдас бөлігіне айналды. Әсіресе қашықтан оқыту, аралас оқыту (blended learning) және жаппай ашық онлайн курстар (MOOC) формаларының дамуы бұл платформалардың маңызын арттырды. Тарихы Цифрлық білім беру платформаларының қалыптасуы 1990-жылдардың соңында интернеттің кең таралуымен байланысты. Алғашқы кезеңде Learning Management System (LMS) деп аталатын оқытуды басқару жүйелері пайда болды. 2000-жылдары веб-технологиялардың дамуы білім беру платформаларының функционалдық мүмкіндіктерін кеңейтті. 2010-жылдардан бастап бұлттық есептеулер (cloud computing), мобильді құрылғылар және әлеуметтік желілермен интеграция білім беру платформаларын икемді және қолжетімді етті. COVID-19 пандемиясы кезеңінде (2020–2022 жж.) әлемдік деңгейде білім беру мекемелері жаппай қашықтан оқыту форматына көшті, бұл цифрлық платформалардың кеңінен енгізілуіне ықпал етті. Негізгі функциялары мен ерекшеліктері Цифрлық білім беру платформалары келесі негізгі функцияларды орындайды: * Оқу материалдарын басқару; * Онлайн коммуникация құралдарын ұсыну; * Бағалау және мониторинг жүргізу; * Деректерді сақтау және талдау. Классификациясы Қызмет түріне қарай цифрлық білім беру платформалары: * LMS (Learning Management System); * MOOC-платформалар; * Виртуалды сынып платформалары; * Бейімделген оқыту платформалары. Білім беру үдерісіндегі рөлі Цифрлық платформалар қашықтан және аралас оқытуды жүзеге асыруға мүмкіндік береді, оқу траекториясын жекелендіруге жағдай жасайды және білім алушылардың өзіндік жұмысын арттыруға ықпал етеді. Артықшылықтары мен шектеулері Артықшылықтары: * Уақыт пен кеңістікке тәуелсіздік; * Оқу материалдарының қолжетімділігі; * Автоматтандырылған бағалау. Шектеулері: * Интернетке тәуелділік; * Цифрлық теңсіздік; * Деректер қауіпсіздігі мәселелері. Мысалдар Әлемдік тәжірибеде кең таралған цифрлық білім беру платформаларына Moodle, Google Classroom, Canvas, Coursera және Khan Academy жатады. Дереккөздер
Микловер (футбол клубы)

«Микловер» (;) — Англияның Микловер ауылында орналасқан футбол клубы. 1948 жылы құрылған клуб қазіргі уақытта Northern Premier League Division One Midlands лигасында ойнайды. Үй ойындарын 1500 көрермен сиятын Station Road стадионында өткізеді. Тарихы Клуб 1948 жылы Микловер Олд Бойз атауымен құрылды. Олар Derby & District Senior League лигасына қосылып, 1993 жылы Central Midlands League Премьер-дивизионына көтерілгенге дейін сол жерде өнер көрсетті. 2022 жылы клуб Southern League Премьер-дивизион Орталығына ауыстырылды. 2023–24 маусымында дивизионда бесінші орын алып, плей-офф жартылай финалында Телфорд Юнайтед клубынан 0:2 есебімен жеңілді. Маусым соңында клуб қайтадан Northern Premier League Премьер-дивизионына ауыстырылды. Жетістіктері *Northern Premier League **Division One South чемпионы: 2009–10, 2014–15 **Chairman's Cup жеңімпазы: 2009–10 *Northern Counties East League **Premier Division чемпионы: 2008–09 **Division One чемпионы: 2002–03 **League Cup жеңімпазы: 2006–07 **Trophy жеңімпазы: 2002–03 *Central Midlands League **Supreme Division чемпионы: 1998–99 Дереккөздер
Зеуксиппа

Зеуксиппа (көне грекше: Ζευξίππη — «ат жегуші») — көне грек мифологиясының кейіпкері, наяда, Праксифеяның (Эрихтонийдің әйелі) әпкесі. Пандионның әйелі, яғни өз әпкесінің ұлына тұрмысқа шыққан. Пандионнан туған балалары: Прокна, Филомела, сондай-ақ егіздер — Эрехтей мен Бут. Гигиннің «Мифтерінде» ол Телеонның әйелі және аргонавт Буттың анасы ретінде аталады. Оның әкесі өзен құдайы Эридан деп көрсетіледі. Дереккөздер
Сагареджо

Сагареджо — Грузияның Иори аңғарындағы қала, Сагареджа муниципалитетінің орталығы. Сагареджо қаласының халқы 2026 жылы 10 871 адамды құрады. Географиялық сипаттамасы Тбилисиден 58 км қашықтықта, Теңіз деңгейінен 770 м биіктікте, Иори аңғарында орналасқан. Қала Тбилиси-Гурджани тас жолында, сондай-ақ, ол Әзербайжандағы Бакуге апаратын S5 тас жолында орналасқан. Тарихы XIX ғасырда қала Сагарехо деп аталды, бұл «Гарехи»ден дегенді білдіреді, бұл аумақ Давид Гарехи монастырына тиесілі екенін көрсетеді. 1933 жылы Сагарехо бұрын Гарекахети аймағы деп аталған Сагарехо муниципалитетінің орталығына айналды. Ол 1962 жылы қала мәртебесін алды. Экономикасы және инфрақұрылымы Тамақ өнеркәсібі (шарап жасау, консервілеу және т.б.). Кірпіш және шатыр материалдарын өндіру, шина жөндеу зауыты, театр, жергілікті тарих мұражайы бар. Дереккөздер
Наяда

Грек мифологиясында наядалар (көне грекше: ναϊάδες), кейде гидриадтар деп те аталады, — бұлақтарға, құдықтарға, көздерге, ағын суларға, жылғаларға және басқа да тұщы су айдындарына қамқорлық ететін әйел рухтардың, яғни нимфалардың бір түрі. Дегенмен «наяда» ұғымы мифологияда ешқашан нақты әрі қатаң анықталмаған. Жалпы алғанда, суға қатысты нимфалар көбінесе наядалар деп аталған немесе кейде жай ғана «наяда нимфалары» делінген. Кейбір жағдайларда «наяда» ұғымы «нимфа» сөзімен бірдей мағынада қолданылған. Олар өзендердің бейнесі болып табылатын өзен құдайларынан, сондай-ақ Арголистегі микенге дейінгі Лерна сияқты батпақтар, тоғандар мен лагуна-көлдердің тұнық суларын мекендеген өте көне рухтардан өзгеше болып саналады. Бір схолийде нимфаларды қайта санамалап отырып, су нимфаларының қатарына наядалар, гидриадтар, кренайлар, потамидтер және лимнадтар жататыны айтылады. Басқа бір деректе наядалар мен бұлақ нимфалары (пегайлар) бір типтегі нимфалар деп көрсетіледі. Дереккөздер
Самтредиа

Самтредиа — Батыс Грузиядағы қала, Самтредия муниципалитетінің әкімшілік орталығы. Самтредия халқының саны 2026 жылы 25 318 адамды құрады. Географиялық сипаттамасы Имерети аймағының құрамына кіретін Самтредиа қаласы батыс Грузияда, Кутаисиден 33 км жерде орналасқан. Мұнда, Риони ойпатында Самтредия өзені оның саласы Цхенисткалиге қосылады. Ылғалды субтропикалық климат орташа жылдық температураның 14°C деңгейінде сақталуына мүмкіндік береді. Мұндағы ең суық ай - қаңтар (орташа 7°C). Ең ыстық ай - шілде, сынап бағанасы 30°C-қа дейін көтеріледі. Тарихы Грузин князьдері Микеладзенің билігі кезінде қала Санавардо деп аталған, яғни «демалыс және серуендеу орны». Сол кезде қалалық қоныс өзінің шағын ормандарымен және керемет бақтарымен әйгілі болған, онда інжір, анар және шабдалы ағаштары, грек жаңғағы, тұт ағаштары, алмұрт, қара өрік, каштан және айва өскен. Бақшалардың және айналасындағы сән-салтанатының ортасында грузин патшасы Давид Құрылысшы негізін қалаған Гелати православиелік монастырі салынды. 1106 жылы салынған ерекше шіркеу Цкал-Цитела өзені аңғарының үстіндегі төбеде орналасқан. 1871–1872 жылдары Тбилиси-Поти теміржолының құрылысы Самтредияның маңыздылығын арттырды. Теміржол стансасы мен оны қоршаған елді мекен бастапқыда Цхенисткали өзенінің арғы бетінде, Сахилао және Квишанчала ауылдарының маңында жоспарланған болатын, бірақ жергілікті тұрғындардың қарсылығынан кейін станцияны Самтредиа ауылының маңында салу туралы шешім қабылданды. Қоныс 1874 жылы осы өткел бекетінің айналасында салынып, көп ұзамай өнеркәсіптік орталыққа айналды. 1921 жылы Самтредиа қала мәртебесін алды. 1993 жылы Грузиядағы Азамат соғысы кезінде қаланы бұрынғы президент Звиада Гамсахурдияның жақтастары басып алды. Эдуард Шеварднадзенің басшылығымен үкімет күштерінің шабуылдары қаланың экономикалық инфрақұрылымының айтарлықтай бұзылуына әкелді. Экономикасы және инфрақұрылымы 1990 жылдарға дейін қалада мақта өңдеу, жібек иіру және шай қаптау фабрикалары, ағаш өңдеу зауыты және жабдық шығаратын зауыт сияқты ірі кәсіпорындар болды. Экономикалық құлдыраудан кейін олардың көпшілігі тозып, жұмысын тоқтатты. Қазіргі уақытта жергілікті тұрғындар негізінен ауыл шаруашылығымен айналысады. Самтредия қаласында жеті мемлекеттік мектеп және 11 балабақша бар, оның ішінде №1 балабақша мүмкіндігі шектеулі балаларға бейімделген. Қалада студент жастар орталығы бар. Ол 1942 жылы пионер орталығы ретінде құрылды және бүгінгі күнге дейін жұмыс істейді. Самтредиа — саясаткер Пантелеймон Георгадзе, грузин футболшысы Каха Каладзе, редактор Игорь Голембиовский, киноактер Александр Пашковский, хирург Иустин Джанелидзе және опера және киноактер Бато Кравейшвили сияқты танымал тұлғалардың туған жері. ХХ ғасырдың әйгілі ақыны Владимир Маяковский қала маңындағы Багдади ауылында дүниеге келген. Дереккөздер
Пиноккио

Пиноккио — Карло Коллоди шығарған ертегідегі басты кейіпкер, ағаштан жасалған қуыршақ. 1883 жылы жарық көрген шығармада бұл кейіпкерді Джеппетто есімді балташы жасап шығарған деп жазылады. Пиноккионың ерекшелігі — ол өтірік айтқанда, оның мұрны өсіп шығады. Ол әртүрлі қиындықтарды басынан өткеріп, шығарманың соңында метаморфозаға ұшырап, шынайы балаға айналады. Экрандағы бейнесі * Пиноккионың бастан кешкендері (фильм, 1911) — ертегініӊ алғашқы экрандалуы, ақ-қара түсті және дыбыссыз фильм * Пиноккионың бастан кешкендері (мультфильм, 1936) — бітпеген және бүгінгі күнге дейін жетпеген мультфильм * Пиноккио (мультфильм, 1940) — Walt Disney студиясының туындысы * Totò a colori — Италияныӊ алғашқы түрлі-түсті фильмі, 1952 жылы шықты * Пиноккио (фильм, 1967) — ГДР-ды шыққан фильм, бас кейіпкер қуыршақ түрінде * Пиноккионың бастан кешкендері (мультфильм, 1972) — Италияда шығарылды * Pinocchio's Christmas — 1980 жылғы америкалық қуыршақтар мультфильмі * Pinocchio and the Emperor of the Night — 1987 жылғы мультфильм * 964 Pinocchio — 1991 жылғы жапониялық киберпанк-фильм * Pinocchio's Revenge — 1996 жылғы америкалық хоррор * Пиноккионың бастан кешкендері (фильм, 1996) * Джеппетто (фильм) — 2000 жылғы америкалық телемюзикл * Шрек — 2001 жылғы мультфильмдегі және оның сиквелдеріндегі көмекші кейіпкер * Пиноккио (фильм, 2002) — Роберто Бениньи түсірген фильм, басты рөлді де өзі ойнады * Пиноккио 3000 — 2004 жылғы компьютерлік мультфильм * Пиноккио (телефильм, 2008) — италиялық-британиялық екі сериялы фильм * Пиноккио (мультфильм, 2012) — Италияда шығарылды * Once Upon a Time — 2011 жылы шыққан телеальманах сериясы * Пиноккио (фильм, 2019) — басты рөлді Федерико Иелапи ойнады, Джеппетто рөлін Роберто Бениньи сомдады * Пиноккио. Шынайы хикаят — Ресейде 2021 жылы шыққан мультфильм * Гильермо дель Тороның Пиноккиосы — 2022 жылғы мультфильм * Пиноккио (фильм, 2022) — Роберт Земекис Walt Disney үшін түсірген фильмі (1940), италиялық мультфильмде (1972) және дель Торо туындысындағы (2022) кейіпкердің көрінісі]] Еліктеулер * Буратино — Алексей Николаевич Толстойдың ертегіні өзінше өңдеп жазған нұсқадағы басты кейіпкер * Цепфель Керн — неміс жазушысы Отто Юлиус Бирбаумның шығармасындағы кейіпкер * Жасанды ақыл — Стивен Спилбергтің 2001 жылғы фантастикалық фильмі Дереккөздер
Праксифея (Эрихтонийдің әйелі)

Праксифея (көне грекше: Πραξιθέα) — аттикалық циклге жататын көне грек мифологиясының кейіпкері. Наяда, афиналық патша Эрихтонийдің әйелі, I Пандион патшаның анасы, Зеуксиппаның әпкесі. Праксифея сақталған бар-жоғы екі дереккөзде ғана аталады — Псевдо-Аполлодордың «Библиотекасында » және Иоанн Цецтің антикалық мәтіндерге жазған түсіндірмелерінде. Генеалогиялық мәліметтерден өзге, ол туралы тек наяда (бұлақ нимфасы) болғаны ғана хабарланады. Осыған байланысты ежелгі гректер Праксифеяның әкесі ретінде Аттикадағы Кефис өзенінің құдайы, Океанның ұлы Кефисті санаған болуы мүмкін. Дәл осы атпен тағы бір афиналық патшайымның — Эрехтейдің (Эрихтонийдің немересі) әйелінің — аталуы және патшалар тізімінде екі Пандионның болуы ескерілгенде, антикатанушылар афиналық патшалар әулетінің генеалогиясы жасанды түрде ұзартылған деп болжайды. Бұл жағдайда екі Праксифеяның ішінен антикалық дәстүрде алғаш пайда болғаны, шамасы, дереккөздерде әлдеқайда егжей-тегжейлі сипатталатын Эрехтейдің әйелі болса керек. Болжам бойынша, әуелі Эрихтонийдің ұлы Пандион патшаның «қосарланған» бейнесі ойлап табылған, ал кейін патшаға ана ретінде әулет шежіресінде бұрыннан кездесетін есімді иеленген тұлға қосылып, ол Пандионның әйелімен байланыстырылған. Праксифеяны Паусанийде аталған Праксис («Іске асыру») эпитеті бар мегаралық Афродита культымен байланыстыратын гипотеза да бар: бұл көзқарас Афинада да, Мегарада да билік құрған Пандион бастапқыда мегаралық қаһарман болған деген түсінікке негізделеді. Алайда басқа бір нұсқа бойынша, Пандион — афиналық қаһарман, ал оның культы Мегарада мифтің дамуының кейінгі кезеңінде ғана орныққан. Дереккөздер
Праксифея (Эрехтейдің әйелі)

Праксифея (көне грекше: Πραξιθέα) — көне грек мифологиясының кейіпкері. Еврипидтің тек үзінділер түрінде ғана сақталған «Эрехтей » трагедиясында ол Кефис өзен құдайының қызы болып көрсетіледі және оның үш баласы бар. Осы контекстегі Праксифеяға қатысты кейінгі барлық ескертулер Еврипидке барып тіреледі. Афиналық патша Эрехтейдің әйелі. Олардың балалары: ұлдары — Кекропс, Пандор және Метион, қыздары — Прокрида, Креуса, Хтония, Орифия (сондай-ақ кейбір деректер бойынша Протогения мен Пандора). Афиналықтардың Элефсинмен соғыста жеңіске жетуі үшін қыздарын құрбан еткен (мифтің бірнеше нұсқасы бар). Бір нұсқа бойынша - фракиялық Еумолп үлкен әскермен Афинаны қоршауға алған кезде, патша Эрехтей Дельф оракулынан кеңес сұрайды. Болжам бойынша, жеңіске жету үшін ол бір қызын құрбан етуі тиіс еді. Алайда ол да, оның жұбайы Праксифея да бір жайтты білмеген: үш әпке егер біреуі қаза тапса, бәрі бірге өлуге ант еткен болатын. Таңдалған қызы құрбан етілген соң, қалған екеуі өз-өзіне қол жұмсайды. Эрехтей шайқаста жеңіске жетіп, әскербасыны өлтіреді, бірақ өзі Посейдонның — Еумолптың әкесінің өтініші бойынша Зевстің найзағайынан қаза табады. Үш қыз аспанға көтеріліп, Гиадалар шоқжұлдызына айналған. Дереккөздер
Жасқаншақтық

Жасқаншақтық — адамның әлеуметтік ортада өзін жайсыз сезінуімен, мазасыздануымен және басқалардың теріс бағалауынан қорқуымен сипатталатын психологиялық күй. Бұл мінез-құлық ерекшелігі жаңа адамдармен танысқанда, көпшілік алдында сөйлегенде немесе бейтаныс жағдайларда айқын көрінеді. Дереккөздер
Кекшілдік

Кекшілдік – адам бойындағы қауіпті кемшілік. Бұл мінез адамның өзіне жасалған ренішті ұзақ сақтап, кейін қарымта ретінде өш алуға ұмтылуымен сипатталады. Кекшілдік дықшылдық, көңілге алғыштық ретінде көрінеді және қоғамдық байланыстарды бұзады. Кекшілдік балалық шақта тамыр жайады. Әділетсіздік көрген бала ренішті өмірінің соңына дейін сақтайды. Психология бойынша, кек ұстау стресс гормондарын көбейтеді, жүрек аурулары мен депрессияға әкеледі. Қазақ мақалы «Кек – өзіңе кек» деп дәл айтады: өш алғың келген адам өзі зардап шегеді. Дереккөздер
Сачхере

Сачхере — Грузияның Имеретия аймағындағы қала, Сачхере муниципалитетінің әкімшілік орталығы. Сачхере халқының саны 2026 жылы 6 140 адамды құрады. Географиялық сипаттамасы Квирила өзенінің (Риони өзенінің саласы) бойында орналасқан. Қаланың негізгі бөлігі өзеннің оң жағалауындағы ақырын еңіс, толқынды беткейде салынған. Ол теңіз деңгейінен 500-550 метр биіктікте және Тбилисиден автомобиль арқылы 170 км, теміржол арқылы 232 шақырым және Кутаисиден 91 шақырым қашықтықта орналасқан. Сачхереде ылғалды субтропикалық теңіз климаты бар, қысы орташа суық және жазы салыстырмалы түрде құрғақ, ыстық. Орташа жылдық температура 11,7°C, қаңтар айының орташа температурасы 0,4°C, ал шілде айының орташа температурасы 20°C. Абсолютті минимум -28°C, ал абсолютті максимум 37°C. Жауын-шашын жылына 900 мм. Тарихы Сачхере орта ғасырларда пайда болды. Дегенмен, бұл қоныс тарихи шежірелерде тек XVII ғасырда ғана айтыла бастады. Сачхере Имерети патшалығының сауда қаласы ретінде тіркелген, ол арқылы Иран мен Үндістаннан келген керуендер өтті. Қоныс ханзада Церетели отбасына тиесілі болды. XIX ғасырдың басында Имерети патшалық Ресейдің құрамына кіріп, онда ол Кутаиси губернаторлығының Шорапани ауданына кірді. Кеңес дәуірінде Сачхере 1939 жылы аудан орталығына айналып, 1964 жылы қала мәртебесі берілді. Экономикасы және инфрақұрылымы Кеңес дәуірінде тамақ және жеңіл өнеркәсіп салалары дамыды. Шарап зауыттары, консерві зауыттары, мақта фабрикасы және әртүрлі шағын кәсіпорындар болды. Көрікті жерлері Қаланың үстіндегі тауда Церетели отбасылық мұражайы, Модинахе бекінісі, бой көтерген. Оның атауы «барып көр» деп аударылады, бұл оның беріктігін білдіреді. 1810 жылы орыстар басып алғаннан кейін, ол әскери маңызын жоғалтып, содан бері тозығы жеткен. Бүгінде ол Сачхере-Читаури алқабының көрінісін ұсынатын бақылау алаңы ретінде қызмет етеді. Сачхеренің тарихи орталығында революцияға дейінгі бірқатар ғимараттар сақталған. Белгілі бір көрікті жерлерге қалпына келтірілген теміржол вокзалы (1904) және Елизавета Церетели сарайы жатады. Сачхереден он шақырым жерде, Это-Эхвеви ауылында XI ғасырдағы Эхвеви шіркеуі сақталған. Ескілігі мен оюланған әшекейлерінің ерекшелігіне байланысты ол ұлттық маңызы бар сәулет ескерткіші болып саналады. Дереккөздер
Тілдік шығармашылық

Анықтамасы Тілдік шығармашылық — сөйлеушінің немесе жазушының тілдік нормаларды сақтай отырып немесе оларды саналы түрде түрлендіріп, жаңа сөздер, тіркестер, стильдік тәсілдер жасауы. Ол тілдің икемділігі мен байлығын танытады және коммуникацияның әсерлілігін арттырады. Түрлері Тілдік шығармашылық бірнеше деңгейде көрініс табады: Лексикалық деңгей * Жаңа сөз жасау (неологизмдер); * Бар сөзге жаңа мағына жүктеу; * Сөздерді ерекше тіркестіру. Мысалы, қоғамдық-әлеуметтік өзгерістерге байланысты жаңа атаулардың пайда болуы. Морфологиялық деңгей * Жұрнақтар арқылы тосын сөздер жасау; * Сөз тудыру үлгілерін түрлендіру. Синтаксистік деңгей * Сөйлем құрылымын өзгертіп, ерекше стиль қалыптастыру; * Қайталау, инверсия, парцелляция сияқты тәсілдерді қолдану. Мәтіндік деңгей * Жанрлық ерекшеліктерді түрлендіру; * Ирония, пародия, интертекстуалдық элементтерді енгізу Көркем әдебиеттегі тілдік шығармашылық Тілдік шығармашылық бірнеше деңгейде көрініс табады: Лексикалық деңгей * Жаңа сөз жасау (неологизмдер); * Бар сөзге жаңа мағына жүктеу; * Сөздерді ерекше тіркестіру. Мысалы, қоғамдық-әлеуметтік өзгерістерге байланысты жаңа атаулардың пайда болуы. Морфологиялық деңгей * Жұрнақтар арқылы тосын сөздер жасау; * Сөз тудыру үлгілерін түрлендіру. Синтаксистік деңгей * Сөйлем құрылымын өзгертіп, ерекше стиль қалыптастыру; * Қайталау, инверсия, парцелляция сияқты тәсілдерді қолдану. Мәтіндік деңгей * Жанрлық ерекшеліктерді түрлендіру; * Ирония, пародия, интертекстуалдық элементтерді енгізу. Сөйлеу тіліндегі тілдік шығармашылық Күнделікті сөйлеу тілінде де адамдар қалжың, әзіл, астарлы мағына, сөз ойыны арқылы тілдік шығармашылық танытады. Әсіресе жастар тілінде жаңа сленг сөздер мен қысқартулар жиі пайда болады. Интернет пен әлеуметтік желілер тілдік шығармашылықтың жаңа алаңына айналды. Мұнда мемдер, хэштегтер, эмодзи арқылы мағына жасаудың ерекше үлгілері қалыптасуда. Дереккөздер
Пиноккио (фильм, 2002)

Пиноккио — Роберто Бениньидің 2002 жылы шығарған фильмі. Карло Коллоди жазған Пиноккио есімді ағаш қуыршақ жайындағы ертегінің желісімен түсірілді. Фильм Rotten Tomatoes сайтында негативті пікірлер жинап, қорытынды рейтингі 0 % құрады. Рөлдерде * Роберто Бениньи — Пиноккио * Карло Гуфрэ — Джеппетто * Николетта Браски — Фея * Ким Росси Стюарт — Лучиньоло * Пеппе Барра — шырылдауық шегіртке * Мино Беллеи — Медоро * Макс Каваллари — мысық * Бруно Арена — түлкі * Франко Джавароне — Манджафоко * Томмазо Бьянко — Пульчинелла * Луис Молтени — балалар каретасын айдаушысы * Алессандро Бергонцони — цирктегі әртіс * Коррадо Пани — бас сот * Винченцо Черами — мұрты бар ер * Джорджио Ариани — трактир иесі * Риккардо Биццарри — Эдженио Жүлделері Дереккөздер
Пиноккио (фильм, 2022)

Пиноккио — Роберт Земекистің 2022 жылы шығарған фильмі. Бұл Walt Disney студиясы 1940 жылы шығарған сол аттас мультфильмінің киноадаптациясы болып келеді. Фильмнің тұсаукесері 2022 жылдың 8 қыркүйегінде Disney+ стриминг сервисінде өтті. Рөлдерде * Том Хэнкс — Джеппетто * Бенджамин Эван Эйнсворт — Пиноккио * Джозеф Гордон-Левитт — шегіртке Джимини * Киган-Майкл Кей — шыншыл Джон, түлкі * Синтия Эриво — көгілдір фея * Лоррейн Бракко — шағала София * Джузеппе Баттистон — Стромболи * Кианн Ламайя — Фабиана * Левин Ллойд — Лэмпвик * Люк Эванс — балалар каретасын айдаушысы Жүлделері Дереккөздер
Сенаки

Сенаки — Батыс Грузиядағы Самегрело-Земо Сванети аймағындағы қала. Сенаки муниципалитетінің әкімшілік орталығы. Сенаки халқының саны 2026 жылы 21 596 адамды құрады. Географиялық сипаттамасы Ол Тбилисиден 294 км жерде Тбилиси-Батуми тас жолының бойында орналасқан. Чхороцку мен Мартвилиге баратын тас жолдар осы жерден басталады. Сенакидің бір бөлігі таулы жерде орналасқан. Тарихы Орыс тіліне аударғанда қала атауы сөзбе-сөз «ұяшық» дегенді білдіреді. Елді мекен 1924 жылы қала мәртебесін алды және көп ұзамай грузин революционері және кеңес партиясының жетекшісі Миха Цхакайаның есімімен Миха Цхакайа деп өзгертілді. Алайда, 1970 жылдардың ортасында қаланың тарихи атауы қалпына келтірілді. 1998 жылғы соғыс кезінде қала көтерілістің орталығы болды. Қаланың оңтүстігінде 2008 жылы бомбаланған аэродром орналасқан. Жақын жерде мұнаралар мен штаб-пәтер орналасқан. Қала ғимараттарының көпшілігі жаңа және жақсы күтіп ұсталған. Экономикасы және инфрақұрылымы Қалада машина жасау зауыты, кілем фабрикасы, шарап зауыты, шай фабрикасы және сүт зауыты орналасқан. Қалада сондай-ақ Мемлекеттік театр және Грузия Ұлттық техникалық университетінің филиалы бар. Сенакидің басты көшесі — Руставели даңғылы. Даңғылдан кейін Мартвили жолы басталып, Нокалакевиге апарады. Мұнда әртүрлі тауарлар сататын көптеген дүкендер, тігін шеберханалары, кафелер мен барлар орналасқан. Көрікті жерлері *Қала шегіндегі ең қызықты ғимарат — Мемлекеттік театр. Оның сыртқы және ішкі көрінісі таңғажайып. Театр әлемдік және грузин классикасын қоса алғанда, әртүрлі қойылымдарды ұсынады. *Қала шекарасынан алыс емес жерде Сакаландаришвило қамалы орналасқан. Бұл IV ғасырға жататын шағын бекініс. *Шхели бекінісі қала орталығынан 6 км қашықтықта орналасқан. Ол айтарлықтай зақымдалған, бірақ көркем жердегі төбеде орналасқан, айналаның табиғи көрінісін ұсынады. *Сенакидің солтүстігінде Трояның грузинше баламасы Археополь қирандылары орналасқан. Бұл өте әсерлі орын. Мұнда көптеген құрылымдар сақталған, соның ішінде Текура суларының көрінісін ұсынатын өзенге түсетін жол бар. Галерея Дереккөздер
Моральдық қасиет

Моральдық қасиет — адамның ішкі жан дүниесінде қалыптасқан, оның мінез- құлқын реттейтін тұрақты сипаттама, ол қоғамдық сананың ерекше формасы ретінде адамдар арасындағы қатынастарды жақсылық, әділдік, мейірімділік және жауапкершілік принциптерімен бағыттайды. Уикипедияның қазақша нұсқасында мораль "белгілі бір қоғамдағы адамдар арасында қалыптасқан адамгершілік құлық-қылығы" деп анықталады, ал моральдық қасиеттер (ар-ұят, намыс, ізгілік, парыз) адамның өз әрекеттеріне моральдық баға беретін ішкі қабілетін қалыптастыратын субъект ретінде сипатталады, бұл жеке тұлғаның қоғамдық әдеп мәдениетін игеру нәтижесі болып табылады. Бұл қасиеттерді жоққа шығаруға болмайды, өйткені олардың негіздемесі қоғамдық тәжірибе, ұжымдық мораль және адамгершілік нормалардың ұзақ мерзімді дамуында жатыр: мысалы, мейірімділік пен әділдік сияқты қасиеттер адамның өз мүддесін басқалардың мүддесімен теңестіретін «алтын орта» принципін (Аристотель дәстүрі бойынша) көрсетеді, ал олардың болмауы қоғамдық қатынастардың бұзылуына әкеледі. Дереккөздер
Пиноккио (мультфильм, 1940)

Пиноккио — 1940 жылы шыққан америкалық мультфильм, Walt Disney студиясының екінші толықметражды анимациялық туындысы. Карло Коллоди жазған Пиноккио есімді ағаш қуыршақ жайындағы ертегінің желісімен түсірілді. 1994 жылы бұл мультфильм АҚШ Конгресс кітапханасының Ұлттық фильмдер регистріне енгізілді. 2022 жылы Роберт Земекис осы мультфильмге ремейк фильм жасап шығарған болатын. Дыбыстаушылар * Дикки Джонс — Пиноккио * Клифф Эдвардс — шегіртке Джимини * Кристиан Раб — Джеппетто * Кларенс Нэш — Джеппеттоның мағауы * Уолтер Кэтлетт — шыншыл Джон, түлкі * Мел Бланк — мылқау мысық Гидеон, түлкінің досы * Эвелин Венейбл — көгілдір фея * Чарльз Джуделс — Стромболи / карета айдаушы * Фрэнки Дарро — Лэмпвик * Турль Рейвенскрофт — алып кит Жүлделері Дереккөздер
Михаил Альбертович Фёдоров

Михаил Альбертович Фёдоров (, ; 21 қаңтар 1991 жыл, Васильевка, Запорожье облысы) Фёдоров 2025 жылғы шілдеден 2026 жылғы қаңтарға дейін Украина премьер-министрінің Бірінші орынбасары — Цифрлық трансформация министрі, 2019–2023 жылдары Премьер-министр орынбасары — Цифрлық трансформация министрі болған. Жас кезі және білімі Фёдоров 1991 жылғы 21 қаңтарда Запорожье облысының Васильевка қаласында туған болатын. 2009 жылдан 2014 жылға дейін ол Запорожье ұлттық университетінің социология және басқару факультетінде білім алды. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[https://mod.gov.ua/ Қорғаныс министрлігінің ресми сайты] *[https://www.facebook.com/fedorov1991 Михаил Фёдоров], Facebook *[https://x.com/FedorovMykhailo Михаил Фёдоров], Twitter *[https://www.instagram.com/michael.fedorov/ Михаил Фёдоров], Instagram
Салғырттық

Салғырттық — мемлекеттік функцияларды орындауға уәкілеттік берілген адамның, оған теңестірілген тұлғаның немесе жауапты мемлекеттік қызметкердің өз міндеттерін қызметіне адал қарамауы немесе ұқыпсыз қарауы салдарынан орындамауы немесе тиісінше орындамауы. Дереккөздер
Бойкүйезділік

Бойкүйезділік — адам бойындағы енжарлықты, мақсатсыздықты және қоршаған ортадағы болып жатқан құбылыстарға немқұрайлы қарауды білдіретін психологиялық және әлеуметтік күй. Сипаттамасы Бойкүйезділікке шалдыққан адам қоршаған ортадағы оқиғаларға, өз жұмысына, тіпті жақындарының жағдайына да бейжай қарайды. Бұл күй көбінесе ерік-жігердің әлсіреуімен (абулия) және эмоцияның таусылуымен қатар жүреді. Психологияда бойкүйезділікті көбінесе ұзаққа созылған күйзелістің, психикалық шаршаудың немесе соматикалық аурулардың салдары ретінде қарастырады. Абай іліміндегі бойкүйезділік Қазақ мәдениеті мен философиясында бойкүйезділік ұғымы Абай Құнанбайұлының шығармаларында кеңінен талданады. Абай бойкүйезділікті "еріншектік" және "салғырттық" ұғымдарымен байланыстыра отырып, оны адамның рухани өсуіне кедергі болатын басты кеселдердің бірі ретінде сынайды. Дереккөздер
Бнито

​БНИТО — 1883 жылы Франциядағы Ротшильдтер банктік әулетінің өкілі Альфонс Ротшильд негізін қалаған ресейлік мұнай компаниясы. Компанияны 1911 жылы Shell корпорациясы сатып алды. ​Тарихы ​1883 жылы швед кәсіпкері Роберт Нобель француздық Ротшильдтерге Бакуден Қара теңізге дейінгі теміржол желісінің құрылысын қаржыландыру туралы ұсыныс тастады. Альфонс Ротшильд бұл операцияны қамтамасыз етіп, есесіне аймақтағы мұнай өндіру құқығына ие болды. Ресей мұнайының экспорты АҚШ-тан келетін мұнайға қарағанда бәсекеге қабілетті болатынын түсінген Ротшильдтер БНИТО-ны сатып алып, оны Société Commerciale et Industrielle de Naphte Caspienne et de la mer Noire (Каспий-Қара теңіз мұнай компаниясы) деп өзгертті. Ресей мұнай нарығын монополияландыру мақсатында Ротшильдтер мен Deutsche Bank өзге де ресейлік мұнай кәсіпорындарын сатып алды. ​Ғасырлар тоғысында Каспий-Қара теңіз мұнай компаниясы халықаралық экспорт нарығында Standard Oil компаниясымен бәсекелесе бастады. ​1912 жылғы компания Royal Dutch Shell меншігіне өтті. Нәтижесінде Ротшильдтер аталған корпорацияның акционерлеріне айналды. Дереккөздер
Гуманистік педагогика

Гуманистік педагогика — оқушы тұлғасына бағытталған, оның жеке қызығушылықтары мен қабілеттерін ескеруге негізделген педагогикалық бағыт. Бұл тәсіл білім алушыны оқу-тәрбие үдерісінің саналы әрі белсенді субъектісі ретінде қарастырады. Мұнда дайын ақпаратты меңгеруден гөрі зияткерлік қабілеттерді жалпы дамытуға басымдық беріледі. Бағыттың негізгі мақсаты — өзін-өзі жетілдіруге және жүзеге асыруға қабілетті, қоғамда нәтижелі қызмет етуге дайын, еркін тұлғаны қалыптастыру. Басқа әдістемелермен салыстырғанда, гуманистік педагогика білім алушыға таңдау еркіндігін көбірек берумен ерекшеленеді. — гуманистік педагогиканың көрнекті өкілі.]] ​«Гуманистік педагогика» атауы нақты бір ағымға немесе мектепке ғана қатысты емес. Бұл ұғыммен XIV–XVI ғасырлардағы Қайта өрлеу дәуірі гуманистерінің ортағасырлық схоластикалық білім беру дәстүрлеріне қарсы қойған көзқарастары, XIX–XX ғасырлардағы Ж.Ж. Руссоның еркін тәрбие идеяларына негізделген және авторитарлық тәрбие теориясына қарсы бағытталған ағым, сондай-ақ XX ғасырдың басында пайда болған, педоцентризммен, әлеуметтік-педагогикалық жаңашылдықтармен және мәдениеттанулық тәсілмен сипатталатын педагогикалық жүйелер тобы мен солардың кейінгі жалғасы сипатталады. Сонымен қатар бұл термин 1950–1960 жылдары АҚШ-та гуманистік психология идеялары негізінде қалыптасқан педагогикалық бағытты да білдіреді. Философиялық және теориялық негіздер ХХ ғасырдың басында пайда болған және гуманистік педагогика арнасындағы түрлі педагогикалық жүйелердің идеялық негіздерінің қатарына мынадай неогуманистік тұжырымдамалар жатады: * Амонашвили, Шалва Александрович Дереккөздер
Кинг Гидора

Кинг Гидора — үш басы бар алып кайдзю, Годзилланың негізгі қарсыластарының бірі. Алғаш рет 1964 жылы Исиро Хонда түсірген фильмде пайда болады. Бастапқыда ол Шолпан планетасында бәрін жойып тастағаннан кейін Жерге ұшып келген деп баяндалады. Кейінгі фильмдерде оныӊ шығу тегі басқаша түсіндіріледі. Мысалы, болашақтан келген генетикалық мутант, немесе өзге өлшемдерден келген құбыжық ретінде. Фильмдерде * Гидора, үшбасты құбыжық (1964) * Годзилла Монстр Зероға қарсы (1965) * Барлық құбыжықтарды жою (1968) * Годзилла Гайганға қарсы (1972) * Годзилла Кинг Гидораға қарсы (1991) * Годзилла Мехагодзиллаға қарсы 2 (1993) * Мотраныӊ қайта жандануы III (1998) * Годзилла, Мотра және Кинг Гидора: Құбыжықтардыӊ шабуылы (2001) * Годзилла: Қала шайқастыӊ алдында (2018) * Годзилла: Планета жегіш (2018) * Годзилла 2: Құбыжықтардың патшасы (2019) фильмінде (1965)]] Сериалдарда * Метеор адамдарыныӊ аймағы, эпизодтар 5 және 6 (1973) * Годзилла аралы (1997-1998) * Годзиллалэнд (1992-1993) Видео ойындарда * Godzilla: Monster of Monsters (NES, 1988) * Godzilla (Game Boy, 1990) * Godzilla 2: War of the Monsters (NES, 1991) * Battle Soccer: Field no Hasha (SNES, 1992) * Super Godzilla (SNES, 1993) * King of the Monsters, Godzilla (Game Boy, 1993) * Godzilla: Battle Legends (TurboDuo, 1993) * Godzilla: Giant Monster March (Sega Game Gear, 1995) * Godzilla: Trading Battle (PlayStation, 1998) * Godzilla Generations: Maximum Impact (Dreamcast, 1999) * Godzilla: Destroy All Monsters Melee (Nintendo GameCube, Xbox, 2002) * Godzilla: Save the Earth (Xbox, PlayStation 2, 2004) * Godzilla: Unleashed (Wii, PS2, 2007) * Godzilla Unleashed: Double Smash (Nintendo DS, 2007) * Godzilla (видеоойын, 2014)|Godzilla (PlayStation 3, PlayStation 4, 2014) * City Shrouded in Shadow (PS4, 2017) * Godzilla Defense Force (iOS, Android, 2019) * Godzilla Battle Line (iOS, Android, ДК, 2021) Әсері 2022 жылы Жапонияда табылған денесі тармақталатын құрттарға Ramisyllis kingghidorahi деген латынша атау берілді. Кинг Гидора — британдық рэпер MF DOOM қолданатын лақап аттардың бірі. Дереккөздер
Анна Удине Стрём

Анна Удине Стрём — норвегиялық трамплиннен секіруші, Олимпиада чемпионы. 2025 жылы норвегиялық Тронхейм қаласында өткен әлем чемпионатын екі алтын және бір қола медальмен аяқтады. 2026 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарында екі алтын және бір күміс медаль жеңіп алған. Нәтижелер Олимпиада ойындары Әлем чемпионаттары Сілтемелер * [https://www.fis-ski.com/DB/general/athlete-biography.html?sectorcodeJP&listid&competitorid=180411 FIS сайтындағы көрсеткіштері]
Психологиялық комплекс

Психологиялық комплекс — психологияда, әсіресе психоанализде бейсаналықта қалыптасқан немесе оған ысырылған эмоциялық түсті идеялар, естеліктер, қабылдаулар мен ұмтылыстар жиынтығы ретінде анықталады, ол адамның психикасына, тұлғасына және мінез- құлқына айтарлықтай әсер етеді. Негізгі сипаттамасы Комплекс терминін Карл Густав Юнг енгізген, ол латынша "соmplexus" байланыс, тіркесу дегеннен шыққан және белгілі бір ортақ тақырып (мысалы, билік, бедел немесе отбасылық байланыстар) төңірегінде бейсаналықтан жиналған психикалық элементтерден тұрады. Зигмунд Фрейд бұл ұғымды алғаш рет 1895 жылы Йозеф Брейермен бірге қолданған, бірақ Юнг оны жеке және ұжымдық бейсаналықтың өзара байланысы ретінде кеңінен дамытты, комплекстің өзіндік "ядросы" болатынын және ол сананың тепе- теңдігін бұзуы мүмкін екенін ерекшелейді. Комплекс сөз ассоциациясы эксперименті арқылы реакцияның кешігуі немесе аффектік жарылулармен анықталады, ол көбіне арғы жағындағы жарақаттардан немесе архетиптерден туындайды. Көрінетін көріністері мен әсері Комплекстер автономды сипатта болып, адамның саналы ойын "басқарады", мысалы, түстеріңде немесе эмоциялық реакцияларда тірі бейне ретінде пайда болады. Олар невроздарға, ішкі қақтығыстарға әкелуі мүмкін, бірақ индивидуация процесі арқылы танылып, тұтастыруға болады. Кәдімгі тілде комплекс адамның кемшіліктері туралы бұрмаланған көзқарасы ретінде түсіндіріледі, ол өзін жасыруға және әрекетін шектеуге итермелейді. Дереккөздер
Қазақтың сленг сөздері

Қазақтың сленг сөздері — қазақ жастары арасында қолданылатын ерекше сөздер мен тіркестер, көбіне орыс, ағылшын тілдерінен енген немесе қысқартылған түрлері. Шығу тегі Сленгтер әлеуметтік желілер (TikTok, Instagram) және мессенджерлер әсерінен дамыды, жастар өз тобынан бөліну үшін қолданады. Мысалдар Бұл сөздер әсіресе әлеуметтік желілерде және жастар арасында танымал. Дереккөздер
Тержола

Тержола — Грузияның Имеретия аймағындағы қала, Тержола муниципалитетінің әкімшілік орталығы. Тержола халқының саны 2026 жылы 4 644 адамды құрады. Географиялық сипаттамасы Қала Имерети ойпатында, Чхари өзенінің екі жағалауында, теңіз деңгейінен 170 метр биіктікте орналасқан. Зестафониден (ең жақын теміржол станциясы) 14 км және Тбилисиден 198 км қашықтықта. Тарихы Бұл аймақта қола дәуірі мен классикалық ежелгі дәуірге жататын қоныстар мен қабірлер кездеседі, бұл бұл аймақтардың адамзат дамуының барлық кезеңдерінде қоныстанғанын көрсетеді. Тержола ортағасырлық дәуірде маңызды нүкте болды. V ғасырдағы әйгілі сәулет ескерткіші Сканда бекінісі стратегиялық маңызға ие болды. Негізгі сауда керуен жолы, Жібек жолы, осы жерден өтті. 1969 жылы ауыл қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесін, ал 1983 жылы қала құқығын алды. Экономикасы және инфрақұрылымы Қалада шампан, консервілеу, лимонад зауыттары, шай және мата фабрикалары орналасқан. Тержола маңында Сканде бекінісі, Гогни бекінісі мен шіркеуінің қирандылары, сондай-ақ қазіргі уақытта Грузия мұражайларында қойылған көптеген ежелгі заттары бар Чхалти шіркеу кешені сияқты тарихи және мәдени ескерткіштер сақталған. Дереккөздер
Михаил Станиславович Шайдоров

Михаил Станиславович Шайдоров (25 маусым 2004 жыл, Алматы) — қазақстандық мәнерлеп сырғанаушы, 2026 жылғы қысқы Олимпиада чемпионы, бес мәрте мәнерлеп сырғанаудан Қазақстан чемпионы (2019–2023). Шайдоров 2026 жылы Италияда өткен қысқы Олимпиада ойындарында алтын жүлде жеңіп алып, Қазақстан тарихындағы қысқы Олимпиадада чемпион атағын алған екінші спортшы атанды. Жеке өмірі Шайдоров 2004 жылғы 25 маусымда Алматыда дүниеге келген. Әкесі Станислав Шайдоров — Қазақстанның бірнеше дүркін чемпионы. Мансабы Ерте мансабы Михаилды мәнерлеп сырғанауға әкесі Станислав баулыған болатын. Михаил бұл спортпен алты жасынан бері айналысып келген. Тұңғыш тәжірибесін Денис Тен сырғанаған алматылық мұз айдындарында алған болатын. 2010 жылы Балуан Шолақ атындағы спорт сарайы ашылды да, Шайдоров сол жерде жаттығуды бастады. Дәл осы жерде ол Денис Тенмен кездескен де болатын. Шайдоров арқасында Қазақстан осылайша қысқы Олимпиада ойындары тарихындағы екінші алтын медаліне қол жеткізді. Бұған дейін Олимпиада ойындарында ел атынан алғаш рет жеңген спортшы — 1994 жылғы алтын жүлдегер шаңғышы Владимир Смирнов еді. Дереккөздер
Менсінбеушілік

Менсінбеушілік — адамзаттың ең қауіпті жауларының бірі. Бұл өзіндік маңыздылықты шамадан тыс жоғары бағалау арқылы пайда болатын өркөкіректік пен қызғаныштың жиынтығы. Қазақ тіліндегі «менсінбеушілік» сөзі өзімшілдіктің көрінісін білдіреді. Дереккөздер
Абдалдар

Абдалдар (ауғанша: әбделилер, дүррәнилер) — басым көпшілігі Ауғанстанда тұратын үлкен тайпалар бірлестігі. 1747 жылдан бастап дүррәнилер аталады. Жалпы саны 2 млн. адамнан асады (1997). Олардың үлкен бір тобы Пәкістанда тұрады. Егіншілікпен, мал шаруашылығымен айналысады. Біраз бөлігі көшпелі тұрмыс-салтын сақтаған. Олар 18 ғасырдың орта шеніндегі Ауғанстан тәуелсіздігі жолындағы күреске белсене қатысты. Ауғанстанның мемлекеттік құрылымы мен әскерінің құрамында елеулі рөл атқарды. Мұсылман дінін ұстанады. Пушту тілі диалектілерінің бірінде сөйлейді. Дереккөздер
Абдаллаһ ибн Абд әр-Рашид

Абдаллаһ ибн Абд әр-Рашид (Абдаллаһ ибн Лутфаллаһ ибн Абд әр-Рашид; лақап аты: Хафиз-и-Абру) (туған жылы белгісіз, Герат – 1430/1451) — тарихшы, Хамаданда білім алған. Шаһруһ пен Ұлықбек сарайында жүріп, Мауераннахр, Иран мен оған көршілес елдердің тарихы, географиясы жайында бірқатар еңбектер жазған. 4 томнан тұратын «Зубдәт ат-тауарих» («Тарихтар қаймағы») және Әбу Жафар Мұхаммед ат-Табари, Рашид әд-Дин, Низам әд-Дин Шами еңбектеріне сүйеніп жазылған «Мәджмуйе» («Жинақ») аталатын тарихи шығармаларында алғашқы Темір әулеті билеушілері, қыпшақтардың саяси тарихы, орналасуы жөнінде құнды мәліметтер берілген. Дереккөздер