kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Табиғи газдар жіктемесі

Табиғи газдарды әр түрлі белгілері тұрғысынан жіктеу. Әдетте хаттамалық, тектік және техникалық(өндірістік) жіктемелер болып үш топқа жіктеледі. Хаттамалық жіктемелер табиғи газдардың геохимиясын зерттеу мақсатын көздей отырып, оларды ең айшықты өзіндік белгілері тұрғысынан даралайды. Аталған белгілердің ең маңыздылары - газдардың көрініс беру орны, физикалық жағдайы және құрамы. Алғашқы белгісіне қарай "атмосфера газдарын", "гидросфера газдарын", "литосфера газдарын" және олардың бір-біріне "ауысу өңірі газдарын" даралауға болады: Газдар дербес болуы (жеке фаза түрінде дараланган) немесе сорылған күйде ұшырасуы (таужыныстар мен қойнауқаттық суларда - "суда еріген газдар", мұнайларда - "мұнай газдары") ықтимал. Құрамына карай табиғи газдар "көмірсутекті газдар", "азотты газдар", көмірқышқыл газдары" және "күкіртсутекті газдар" болып төрт түрге бөлінеді. Күрделі құрамды газдар сирек кездеседі, бұлардың құрамындағы басты құрамбөліктердің мөлшері 50 %-дан аспайды. Көмірсутекті газдар, өз кезегінде, құрғақ, жұтаң және қоңды газдарға жіктеледі. Тектік жіктемелерде газды қоспалар өзінің жаралу тегі тұрғысынан дараланатын болады. Жіктеу белгісі ретіңде газды құрайтын құрамбөлікгердің туындау көзі (органогендік, литогендік, т.с.с.), немесе олардың туындауын қамтамасыз ететін процестер (биогендік, метаморфогендік, т.с.с.), иә болмаса солардың екеуі де алынады. Техникалық(өндірістік) жіктемелер табиғи газдарды тауарлық сапасы тұрғысынан, яғни олардың жылу бөлу қабілетіне (жанғыш газдар, төменкалориялы газдар, жанбайтын газдар) және өз құрамындағы пайдалы немесе зиянды газды құрамбөліктердің (гелийлі, күкіртсутекті, т.с.с.) мөлшеріне қарай жіктеуге мүмкіндік береді. Дереккөздер
Сеңгір (биік)

Сеңгір. Түсіндірме сөздікте бұл сөзге — зәулім, биік, заңғар деген анықтама берілген. Ал «көк сеңгір» тұрақты тіркесін — қарлы, мұзды, зәулім биік, көк сауысты шың деп ұғындырады. «Сен сеңгір шыңға, көк аспанға ғана қарайсың» (М. Мағауин, Қияда.). «Сонау алыстан бұлдырап көрінген көк сеңгір тауларға қарап тұрды» (С. Жүнісов, Өмір ізі.). «Сеңгір» қайталап айтылып, қос сөз де құрайды. Оның мағынасы да «биік-биік», «шоқы-шоқы» қалпында түсіндіріледі. «Манастан батысқа қарай созылған сеңгір-сеңгір таулар» (Ш. Мұртазаев, Интернат.). Қазіргі біздің тілімізде қолданылып жүрген «сеңгірдің» бұл қағыналарының бәрі — кейін пайда болған туынды ұғымдар. Тіпті М. Қашқари кезінде де бұл тұлғалас сөз — «сеңір» қазіргі ұғымымыздағы «тау мүйісі» мағынасында қолданылған. «Сеңгір» сөзінің дәл осы мағынасы түркі тілдері ішінде алтай, телеуіт тілдерінде сақталған. Бұлар да кейінгі мағыналар деген ойдамыз. Өйткені біршама түркі тілдерінде (әсіресе, өте көне саналатын тілдерде) өзгеше мағынаны ұшыратамыз. Чуваш тілінде шенкер — көкшіл түс, якуттарда чэңкір немесе джэңкир — мөлдір. Басқа түркі тілдерінде де осындай мағыналар байқалады. Қазан татарларында зэңгэр — көкшіл, тува тілінде чиңгир — көк, көкшіл мағынасында жұмсалады. Моңғол тілінде «цэнхәр», буряттарда «сэнхир» тұлғасындағы сөздер де «көкшіл» мағынасында қолданылады. Келтірілген тілдік деректерге қарап, топшылау жасасақ, «сеңгір» сөзі алғаш түркі, моңғол тобындағы тілдерге ортақ болған да, тұңғыш мағынасы «көкшіл» деуге болады. Оның «биік», «зәулім»мағыналарын беруі — ұқсату нәтижесі. Дереккөздер
Сергек, сергу

Сергек, сергу. Алғашқы сөз мағынасы — сақ ұйықтайтын, ал сергу — денесі сергек тарту, жеңілдену деген ұғым беретінін көрсеткен (түсіндірме сөздікте). «Қашанда сергек жататын шешесі есік ашты» (Бал дәурен). «Ұйқысы ашылып, бойы сергіген Сүңгібай айналаға көз қадады (А. Хангелдин, Ғани.). Кейбір тіл деректеріне қарағанда, аталған сөздердің негізі бір сияқты. Сондықтан да бірге, қоса қарастыруды жөн көрдік. моңғол, тунгус-маньчжур тобындағы тілдер дерегіне назар аударғанда, «сергек», «сергу» сөздерінің бізде қолданылып жүрген мағыналарының кейін пайда болғандығын байқау қиын емес. моңғол тілінде біздердегі «ояту», «ояну» деген мағыналарды «сергеге», буряттарда —«сэргээ», Қалмақша —«сергәх» сөздері бере алса, тунгус-маньчжур тобындағы тілдердің көбінде «сэри» тұлғалары түсіндіреді. Осы тілдердің қай-қайсысында болса да көрсетілген дыбыстық құрамдағы сөздердің (сергеге, сэргээ, сергәх, сэри) туынды, ауыспалы мағыналары дәл біздегі сияқты —«ширақ, жеңіл» іспеттес ұғымдарда да қолданыла береді. Сөйтіп, «сергек», «сергу» сөздерінің алғашқы мағынасы ұйқыдан ояну іс-әрекетімен байланыстылығын байқадық. Сөздің тұңғыш тұлғасы мен мағынасы моңғол, тунгус-маньчжур тобында ғана сақталған. Дереккөздер
Сиық

Сиық. Қазіргі түсінігімізде — түр-тұрпат, сұрық («Түсіндірме сөздік» бойынша). «Бізде кісі қарайтын сиық жоқ та еді» (Ә. Нұршайықов, Батыр.). Сөздің шыққан тегі, төркіні туралы жазған автор, мағынасын қазіргі қолданысымыз тұрғысынан түсіндірген: сиық — түр, нұсқа, бейне, кескін, сұрық, ұсқын, келбет. «Сиық» сөзінің ол тілдегі тура мағынасы тіпті өзгеше: сиғ — сұлу, өте әдемі. Парсы тіліндегі осы түпкі мағынасы біздің тілімізде -ты немесе -сыз жұрнақтары қосылғанда ғана анықтала түседі, сиықты — көркем, сұлу, әдемі; сиықсыз — сұлу емес, көріксіз, ажарсыз. Дереккөздер
Соқ, өтірікті соқты

Соқ, өтірікті соқты. Түсіндірме сөздігімізге қарап отырсақ, «соқ» етістігінің мағыналары алуан түрлі, бір басына жетерлік. Солардың бірі — бір нәрсені айту, зуылдату; көйіту. «Соқ өтірікті. Қорықпасаң өтші, кәнеки,— деді Темірхан» (М. Гумеров, Хазірет). Біздің тілімізде де «соқ» етістігінің өте ертеректе қазіргі кездегі «айт» «айту»» орнына қолданылғанын кейбір түркі тілдері мәліметіне қарап, көз жеткізуге болады. Мысалы, тува тілінде «чугаа», якуттарда «саңар» дыбыс құрамындағы сөздер біздегі «айту» мағынасын түсіндіреді.Осы деректерді еске алсақ, «өтірікті соқты» тіркесі «өтірікті айтты» дегенмен мағыналас. Дереккөздер
Жидебай көшесі (Астана)

Жидебай көшесі М. Дулатов көшесінен басталып, Қазығұрт көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 303,9 м. Бұрынғы атауы А. Стаханов көшесі. Жидебай - берекелі, қасиетті, шұрайлы жер. Жидебай - ауыл. Шығыс Қазақстан облысындағы Қараұыл аұлынан солтүстікке қарай 18 шақырым жерде, Абай ауданында орналасқан. Кісі есімінен қойылған атау. Мұнда Абайдың мұражайы бар. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Жиделі көшесі (Астана)

Жиделі көшесі Еңбекшілер көшесінен басталып, Үшкөпір көшесінде аяқталады. Қаратөбе, Ақниет, Ақселеу, Е.Бейсебеков көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 953,3 м. Бұрынғы атауы 9-май көшесі. «Заречное» тұрғын алабы. Жиделі - жидесі бар, жидесі мол жер. Ыстық жерде өсетін, қызыл-қоңыр түсті жеміс ағашы. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Жолымбет көшесі (Астана)

Жолымбет көшесі Шет көшесінен басталып, Өндіріс көшесінде аяқталады. А.Чехов, Бестөбе көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 889 м. Жолымбет - Ақмола облысының Шортанды ауданындағы кент. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Жосалы көшесі (Астана)

Жосалы көшесі М.Дулатов көшесінен басталады. Ұзындығы - 331,7 м. Бұрынғы атауы В.Рагузов көшесі. Жосалы Қызылорда облысындағы Қармақшы ауданының орталығы. Қызылорда қаласынан 147 шақырым жерде орналасқан. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Жұбан ана көшесі (Астана)

Жұбан ана көшесі ақын Сара көшесінен басталып, Тұмар ханым көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 303,3 м. Бұрынғы атауы №118 көше. «Комсомольский» тұрғын алабы. Жұбан ананың ескерткіші қазіргі Қарағанды облысының Жаңарқа ауданында орналасқан. Бүл - XI ғасырда ірге көтерген архитектуралық ескерткіш. Жұбан ана күмбезі республикалық маңызы бар тарихи және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізіміне енгізілген. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Арам, арам шөп

Сөздікте арам шөп - егістік арасында өсіп, пайдалы өсімдіктердің өсуіне зиянын тигізетін шөп. Түсінік бойынша, «арам» сөзінің ертедегі мағынасы мүлде ұмытылған. Оны осы сөздіктегі мына мысал дәлелдегендей: «Жусанды және басқа да арам шөптерді»... Ертедегі мағынасы қазір тілімізде қолданылып жүрген «жусанды» ұғындырған. Мұның дәлелін башқұрт тілі дерегі көрсетеді: әрәм — жусан . Бұл тұлғалас сөздердің түркі тілдерінде ертеден барлығын М. Қашқари сөздігіндегі «Арамут» тұлғасындағы жер атауы растайды. Дәлірек айтсақ, тіліміздегі дәл бүгінғі «арам шөп» тіркесі. өте ерте заманда «жусан шөп» мағынасына нұсқайды. М. Қашқари сөздігіндегі жер атауы — жусаны көп жер болғандықтан тууы ықтимал. Бұл жерде ертедегі түркі тілінде, тіпті қазірдің өзінде от~ут — «шөп» дегенді ұғындыратынын еске алсақ болды. Сонда «Арамут» жер аты «жусаны көп», «жусанды» дегенді түсіндірмек. «Жусанның» «арам» болып аталуына арабтың «харам» сөзінің ықпалы болуы да еске алмайтын нәрсе емес. Дереккөздер
Арапшы

Бұрынғы кезді былай қойғанда, қазірдің өзінде тілімізде «азғырушы», «әзәзіл» мағыналарында «арапшы» сөзінің қолданылуын өте сирек құбылыс дей алмаймыз. Соған қарамастан бұрынғы не соңғы түсіндірме сөздіктерде ұмыт қалғаны таңдандырады. К. К. Юдахин құрастырған сөздікте — көрсетілген мағыналарда —«арапчы» тұлғасында айта кетуді міндет деп білдік. «Арапшы» сөзінің арғы тегі - төркіні түркі тілдері деп топшылаймыз және екі түбір сөз, бір қосымшадан құралғандығына мына тілдік деректер айғақ болғандай. Ертедегі түркі жазба ескерткіштерінің бірінде: ар — алдау, азғыру, өтірік айту дегенді оқимыз. Бұдан біз бірінші түбір — «ар» екенін байқадық. Екінші түбір сөзді («ап»-ты) берісі моңғол тілдері, әрегірек барсақ тунгус-маньчжур тобындағы тілдерден табамыз. Бурят тілінде: аб— (кейде «аба»)—арбау, сиқырлы күш маньчжур тобына жататын эвенкі тілінде: апта — сиқырлау, дуалау дегенді ұғындырады. Сөздікте эвенкі тіліне якут тілінен ауысқандығы белгіленген. Ертедегі моңғолдардың жазба тіліндеі аб — сиқырлық, көз байлаушылық мағыналарында болғандығын оқимыз. Сөйтіп бірінші түбір «ар», екіншісі «ап» екендігі айдан анық. Тіпті ертедегі түркі жазба ескерткіштерінде екеуінің қос сөз қалпында қолданылғаны жөнінде де дерек бар: ар-йув — алдау, адастыру. Осы қос сөздің екінші сыңары қазақ тіліндегі қолданыста «ап» қалпына айналуы тандандырмаса керек. Әрі қос сөз кейін келе қазақ тілінде біріккен сөзге айналып «арап» тұлғасы пайда болған. Ең соңындағы -шы, баршаға аян, белгілі бір кәсіппен айналысатын адамдарды білдіруде қосылатын жұрнақ. Сөйтіп, «арапшы» тұлғасының, қазіргі тұрғыдан алғанда, қазақша мағынасы — «алдаушы», «сиқыршы» дегенді білдіреді екен. Дереккөздер
Арбаңдау

Қазіргі тілімізде — өрескел, ерсі қимылдау дегенге мезгейді. Дұрысын айтсақ, алғашқы мағынасы — сын есім — ірі, үлкен, биік мағыналарын бергендігін хакас тілі деректері анықтайды. Кейін сын есім түбіріне -да қосымшасының жалғануы арқылы ірі, үлкен тұлғалы жан иесінің қимылын білдіретін етістік пайда болған. Бұл ойымызды «Қазақ тілінің түсіндірме сөздігінде» мысал ретінде алынған мына сөйлем қуаттайды: «Қажакең... шапанын лақтырып тастап, аренаға арбаңдап шыға келді». Әңгіме Қажымұқан туралы. Атақты балуанның дене мөлшері қандай болғандығы әркімге де белгілі болса керек. Дереккөздер
Арқалан

Дәл бұл жерде тек Абай өлеңінде бір рет қана кездесетін «арқалан» сөзінің төркіні туралы сөз қозғағалы отырмыз. Кез келген қазақ баласы жатқа білетін Абайдың — “ Әсемпаз болма әрнеге, Өнерпаз болсаң, арқалан. Сен де — бір кірпіш дүниеге Кетігін тап та, бар қалан, ::::::: ” — деген өлеңіндегі «арқалан» сөзінің, сырт көзге, мағынасы әркімге де акық, түсінікті сияқты. Осы күндері баспадан шыққан түсіндірме сөздіктерімізде де, бұл сөздің түсінігіне келгенде, жұртқа мәлім мағынадан аса алмаған. 1959—1961 жылдары шыққан екі томдықта Абай өлеңіндегі «арқалан» сөзіне «біреуге сену, сүйену» деп түсінік берілсе, «Абай тілі сөздігінде» (1968): Арқалану — өз күшіне сену, масаттану, мақтану. Ал 10 томдық «Қазақ тілінің түсіндірме сөздігінің» бірінші томында (1974): Аркалан — арқа сүйеу, сену. Абай осы өлеңінің соңында: «Мақтанды іздеп, кайғы алма...» десе, «арқалан» сөзі дәл бұл жерде «масаттан, мақтан» мағынасы орнына қолданылып отыр деуге ауыз бармайды. Міне, осындай пікір таласы үстінде ертедегі түркі жазба ескерткіштері дерегінің пайдасын қолма-қол көреміз. Өткен дәуірдегі түркі тілдерінде «арқаланның» біз білетін мағынасымен қоса екінші ұғымы да болған. Ол — ізден, іздену: «біліг чіндә ерсә сіз арқаң» — «даналық Қытайда десе де, сіз іздеңіз». Сөйтіп, Абай «арқаланының» мағынасы «ізден» дегенге нұсқайды. Егер өлең желісін ой таразысына салсақ та, елегінен өткізсек те, өз пікірімізге, көңіліміз кәміл сене түседі. Өйткені «ізденбей», тек «мақтану, масаттанумен» жүрген өнерпаз дүние «кетігін тауып, кірпіш болып қалана қоюы» екіталай. Бұл жерде біз жазба ескерткіштегі бір сөзді тауып алып, ойымызға арашашы болсын деген ниетпен, жармасудан аулақпыз. «Арқа» сөзінің «ізде» мағынасы қазіргі кездегі тофа, тува, алтай іспеттес түркі тілдерінде сақталғандығымен де дәлелдейміз. Дереккөздер
Жылыой көшесі (Астана)

Жылыой көшесі Арна, Имантау, Атырау көшелерімен, Манкент орамын қиып өтеді. Ұзындығы - 609,4 м. Жылыой - Атырау облысының шығысында орналасқан аудан. Жерінің аумағы - 29,4 мың шаршы шақырым. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Зайсан көшесі (Астана)

Зайсан көшесі Арқалық көшесінен басталып, Ұлытау көшесінде аяқталады. Ақмола, Наурыз, Ақсу, Жарқайың, Ақсуат көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 780,3 м.«Көктал» тұрғын алабы. Зайсан - Оңтүстік Алтайдағы көл. Шығыс Қазақстан облысының аумағында орналасқан. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Западный көшесі (Астана)

Западный көшесі Шығанақ көшесінен басталып, Ә. Жанбосынов көшесінде аяқталады. Н. Ирченко көшесімен қиылысады. Ұзындығы - 212,7 м. Западный - «батыс» деген мағынаны және ол елдің немесе елді мекеннің орналасу бағытын көрсетеді. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Зеңгір көшесі (Астана)

Зеңгір көшесі Г.Әлиев көшесінен басталады. Ұзындығы - 123 м. Бұрынғы атауы Спортивный көшесі. Зеңгір - «аспанмен таласқан биік, заңғар» дегенді білдіреді. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Зеренді көшесі (Астана)

Зеренді көшесі Талғар көшесінен басталып, Жанкент көшесінде аяқталады. Обаған, Ақсу-Аюлы көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 616,2 м. Бұрынғы атауы №48 көше. Оңтүстік-Шығыс тұрғын алабы (оң жақ). Зеренді - Есіл алабындағы тұйық көл. Ақмола облысының Зеренді ауданында орналасқан. Зеренді көлінің табиғаты өте әсем, оны қалың қарағайлы аласа таулар қоршаған. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Иоганн Гете көшесі (Астана)

Иоганн Гете көшесі Біржан сал, Ыбырай Алтынсарин, Алтынемел көшелерін қиып өтіп, Республика даңғылында аяқталады. Ұзындығы - 1113,2 м. Гете Иоганн Вольфганг (1749-1832) - неміс ақыны, драматұрг, ғалым. Веймар театрының ұйымдастырұшысы және жетекшісі. Бұл көшеде «Астана» сапаржайы, «Сапаржай-Астана» автовокзалы, М.Тынышбаев атындағы Көлік және коммуникация академиясының филиалы орналасқан. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Иван Грязнов көшесі (Астана)

Иван Грязнов көшесі Шығанақ көшесінен басталып, Кенжебек Күмісбеков, Илья Репин көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 663,9 м. Иван Грязнов (1897-1938) - кеңестік қолбасшы, командир. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Исаак Дунаевский көшесі (Астана)

Исаак Дунаевский көшесі Бестөбе көшесінен басталып, Михаил Шолохов көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 229 м. Дунаевский Исаак Осипович (1900-1955) - орыс композиторы, РКФСР-ң халық әртісі. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Иманжүсіп Құтпанов көшесі (Астана)

Иманжүсіп Құтпано көшесі Біржан сал көшесінен басталып, Республика даңғылында аяқталады. Ы. Алтынсарин, Алтынемел көшелерімен қиылысады. Ұзындығы -1003,5 м. Иманжүсіп Құтпанов (1863-1931) - халық композиторы, ақын, әнші. Арқадағы өнер дәстүрінің көрнекті өкілі. Оның кең ауқымды әндері Арқала, Жетісуда кең таралған. "Сарымойын", "Бүғалы мен Тағалы", "Ішім өлген, дүние-ай, құр сыртым сау", "Әкем Қүтпан болғанда, ағам Шонай", "Қысырақтың үйірі жирен ала", "Мен қалайша жалғанда түрақтайын", т.б. әндері өр үнді әншінің азаматтығын танытады. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Сәкен Жүнісов көшесі (Астана)

Сәкен Жүнісов көшесі Республика даңғылынан басталып, С.Торайғыров, Ш.Айманов, Ж.Аймауытов, Р.Қошқарбаев, Ш.Уәлиханов, Бөгенбай батыр даңғылын, Ы.Дүкенұлы, Ш.Жиенқұлова көшелерін қиып өтеді. Ұзындығы - 2521,4 м. Бұрынғы атауы Сенной көшесі. Сәкен Жүнісов (1934-2006) — Қазақстанның халық жазушысы, белгілі қазақ жазушысы Сәкен Жүнісов жан-жақты, парасатты, өнердің әрбір саласынан өзін танытқан тұлға. Асқан таланты үшін қазақ зиялылары оны Сәкен сері деп атаған. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Илья Репин көшесі (Астана)

Илья Репин көшесі Шығанақ көшесінен басталып, Кенесары көшесінде аяқталады. Ә.Жанбосынов, И.Грязнов көшелерін қиып өтеді. Ұзындығы -476,8 м. Репин Илья Ефимович (1844-1930) — орыс сүретінін, ұлттық реалистік кескіндеме өнерінің аса көрнекті өкілдерінің бірі. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Игілік көшесі (Астана)

Игілік көшесі Ағадыр көшесінен басталып, Майтөбе, Сарықұм көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 1545,4 м. Бұрынғы атауы Ленинаканский көшесі. «Игілік» - ырыздықты, рухани және мәдени байлықты білдіретін жалпы ұғым. Адамның белгілі бір қажеттіліктерін қанағаттандыратын, оның мүддесіне, мақсаты мен ниетіне сәйкес келетін нәрселер. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Иманақ көшесі (Астана)

Иманақ көшесі Ж.Жабаев көшесінен басталып, Екібастұз, Ақмешіт көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 911,2 м. Бұрынғы атауы Бөгенбай көшесі. «Железнодорожный» тұрғын алабы. Иманақ - Жезқазған өңіріндегі тау аты. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Имантау көшесі (Астана)

Имантау көшесі Жылыой көшесінен басталып, Машат орамы, Сұлутөр көшесімен қиылысады. Ұзындығы - 422,3 м.Бұрынғы атауы №36-14 көше. «Қараөткел» шағын ауданы. Имантау - Көкшетау қыратының орталық бөлігінде, Имантау көлінің оңтүстігіндегі дөңгелене келген оқшау тау. Солтүстік Қазақстан облысының Айыртау ауданы аумағында орналасқан. Таудың ұзындығы - 7 шақырым. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Кенжебек Күмісбеков көшесі (Астана)

Кенжебек Күмісбеков көшесі Шығанақ көшесінен басталып, Абай даңғылын және Ә. Жанбосынов, Кенесары, Т. Бигелдинов, С. Сейфуллин көшелерін қиып өтеді. Ұзындығы - 1205,2 м. Кенжебек Күмісбеков (1927-1997) - композитор, ҚазКСР-нің халық әртісі. Ел арасына кең тараған әндері мен романстары мол. «Фараби сазы», «Қорқыт туралы аңыз» музыкалық поэмаларының авторы. ҚазКСР-і Мемлекеттік сыйлығының лауреаты. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Константин Циолковский көшесі (Астана)

Константин Циолковский көшесі Абай даңғылынан басталады. Ұзындығы - 159 м. Циолковский Константин Эдуардович (1857-1935) - осы заманғы космонавтика мен ракеталық техниканың негізін қалаған кеңес ғалымы. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Кегей көшесі (Астана)

Кегей көшесі Жанкент көшесінен басталып, Айнакөл көшесінде аяқталады. Балқантау, Таскескен көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 429,9 м. Бұрынғы атауы №50 көше. Оңтүстік-Шығыс тұрғын алабы (оң жақ). Кегей - Іле алабындағы өзен. Алматы облысының Райымбек ауданы жерімен ағып өтеді. Өзеннің үзындығы — 110 шақырым. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Кенесары көшесі (Астана)

Кенесары көшесі Шығанақ көшесінен басталып, Сарыарқа, Жеңіс, Республика даңғылдарын және Желтоқсан, Бейбітшілік, Ә. Мәмбетов, М. Әуезов, Қорқыт ата, М. Ғабдуллин, Баянауыл, Ш. Иманбаева, С.Рақымов , Ш. Уәлиханов, Тараз, Асанқайғы, Ә.Сембинов, Б.Бейсекбаев, А. Жұбанов көшелерін қиып өтеді. Ұзындығы - 5311,1 м. Кенесары Қасымұлы (1802-1847) - қазақ халқының азаттығы жолындағы ұлы күрескер, мемлекет қайраткері, әскери қолбасшы, хан. Абылай ханның немересі. 1837-47 жылдардағы үлт-азаттық қозғалысының көсемі. Абылай тұсындағы қазақ хандығының тұтастығы мен тәуелсіздігін қалпына келтіруді көздеген. 1841 жылы қыркүйекте үш жүз өкілдері жиынында қазақ халқының ханы болып сайланды. Бұл көшеде Қ. Мұңайтпасов атындағы орталык, стадион, ҚР Ауыл шаруашылығы министрлігі, «Конгресс Холл» сарайы, «Астанателеком», «Қазақстан» сауда орталығы орналасқан. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Кентау көшесі (Астана)

Кентау көшесі Кеншілер, Ақшағыл көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 228,2 м. Бұрынғы атауы Орский көшесі. Кентау - Түркістан облысындағы қала. Кентау Қазақстандағы машина жасау және тау-кен өнеркәсібі орталық-тарының бірі. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Кеншілер көшесі (Астана)

Кеншілер көшесі Ақшағыл көшесінен басталып, Ю. Малахов көшесінде аяқталады. Елек орамымен қиылысады. Ұзындығы - 1004,2 м. Бұрынғы атауы Шахтерский көшесі. Кеншілер - жер асты қазба-байлықтарын өндіру саласында жұмыс істейтін адамдар. Қарағанды, Жезқазған сияқты қалалардың кен орындарының көптігіне байланысты, «Кеншілер қаласы» деп атайды. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Кеңгір көшесі (Астана)

Кеңгір көшесі Обаған көшесінен басталып, Айнакөл көшесінде аяқталады. Марқакөл көшесімен қиылысады. Ұзындығы - 410,9 м. Бұрынғы атауы №252 көше. Оңтүстік-Шығыс тұрғын алабы (оң жақ). Қаракеңгір - Сарысу өзенінің алабында, Ұлытау облысы Ұлытау ауданындағы өзен. Ол Арғанаты тауынан бастау алады. Ұзындығы -295 шақырым. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Кеңдала көшесі (Астана)

Кеңдала көшесі «Көктал» тұрғын алабындағы көше. Ұзындығы - 569,9 м. Бұрынғы атауы ДСУ-450 көшесі. «Кеңдала» деп көлемі, аумағы үлкен даланы айтады. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Кеңшалғын көшесі (Астана)

Кеңшалғын көшесі Қарағайлы орамынан басталып, Өндіріс көшесінде аяқталады. Сартүбек, Ақжелкен көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 358,6 м. «Кеңшалғын» - «аумағы үлкен шалғынды жер» деген сөз. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Керегетас көшесі (Астана)

Керегетас көшесі Г. Потанин, Найзақара, Ә. Молдағұлова көшелерін қиып өтіп, Қарауыл көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 1270 м. Бұрынғы атауы Н.Бауман көшесі. Керегетас - Ерейментау тауының солтүстік-шығысында 27 шақырым жерде орналасқан тау. Ең биік жері - 461 м. Үзындығы оңтүстік-батыстан солтүстік-шығысқа қарай 7 шақырым. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Киелісай көшесі (Астана)

Киелісай көшесі Сарыжайлау көшесінен басталып, Гүлзар орамында аяқталады. Ұзындығы - 232,8 м. Бұрынғы атауы С.Бородин көшесі. Киелісай - қазақ халқының дәстүрлі дүниетанымында аса қадірлі, қасиетті нәрсені, затты киелі деп атаған. Жер аты да осы тіркеспен байланысты болса керек. Мысалы: «киелі күн», «киелі жануар» деген сөздер бар. Киелі нәрсеге аса қүрметпен қараған. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Колхозный көшесі (Астана)

Колхозный көшесі Шығанақ көшесінен басталып, Абай даңғылында аяқталады. Ә.Жанбосынов, Кенесары, Т.Бигелдинов, Ә.Әлімжанов көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 873,3 м. «Колхоз» - «коллективтік шаруашылық» деген сөз. КСРО-да социалистік ірі ауыл шаруашылық өндірісін жүргізу үшін өндіріс құралдары мен еңбекті ортақ пайдалануға өз еркімен біріккен шаруалардың кооперативтік ұйымы. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Конституция көшесі (Астана)

Конституция көшесі Ақбұғы көшесінен басталып, С. Мұхамеджанов, Аманқарағай, Ш. Бейсекова, Үшқара, Ә. Диваев, К. Бәйсейітова көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 1261,1 м. Конституция - мемлекеттің негізгі Заңы, материалдық мағынада ең алдымен елдегі адам мен азаматтың құқықтары мен бостандықтарын жариялауын, оларға кепілдік беретін, сол сияқты елдегі әлеуметтік құрылыстың негіздерін, басқару мен мемлекеттік қүрылымның нысанын, орта және жергілікті билік органдарының негіздерін, олардың қүзыреті мен өзара қарым-қатынастарын, мемлекеттік рәміздерді және астананы айқындайтын әкімдік акт, актілер дің немесе конституциялық рәсімдердің жиынтығы; нысандық мағынада барлық басқа заңдарға қатысты жоғары заңи күшке ие заң немесе заңдар тобы. Бұл көшеде Темір жол келігі колледжі орналасқан. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Космонавтар көшесі (Астана)

Космонавтар көшесі М. Мақатаев көшесінен басталып, Қабанбай батыр даңғылында аяқталады. Меркі, Арай, Н.Оңдасынов, Алпамыс батыр, Е.Тайбеков, Жекебатыр көшелерін қиып өтеді. Ұзындығы - 1169 м. Космонавт - ғарышкер, ғарышқа ұшу кезінде ғарыштық техниканы сынақтан өткізетін әрі оны пайдаланатын адам. Дереккөздер Дегелең_орамы_(Астана) Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Көкарал көшесі (Астана)

Көкарал көшесі М.Төлебаев көшесінен басталып, Шарбақты көшесінде аяқталады. Бәйшешек, Б.Серікбаев, Шалгөде көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 1552,1 м. Бұрынғы атауы Геологический көшесі. «Промышленный» тұрғын алабы. Көкарал - Арал теңізінің солтүстік-шығыс бөлігіндегі арал. Ол -«Жасыл шөп өскен жер» мәніндегі атау. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Көкбастау көшесі (Астана)

Көкбастау көшесі Айнатас көшесін қиып өтіп, Ойыл көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 297,8 м. Бұрынғы атауы З-Кирпичный завод көшесі. Көкбастау - бұлақ, өзен, көлдердің атауы. Елімізде осы аттас бірнеше су аттары кездеседі. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Көкжазық көшесі (Астана)

Көкжазық көшесі Ә. Әлімжанов көшесінен басталып, М. Горький көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 423,3 м. Бұрынғы атауы Степной көшесі. «Железнодорожный» тұрғын алабы. Көкжазық - жер-су атауы. Қазақстанда Көкжазық атты бірнеше атаулар бар. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Көкжелек көшесі (Астана)

Көкжелек көшесі М.Төлебаев көшесінен басталып, Шарбақты көшесінде аяқталады. М. Шоқай, Шалгөде көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 1048,7 м. Бұрынғы атауы Зеленый көшесі. «Промышленный» тұрғын алабы. Гүл серігіндегі күлтенің жеке жапырақшасын «желек» деп атайды. «Көк» сөзінің тіркесуі арқылы айнала қоршаған орман ағаштарының көптігін білдіреді. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Көкжиек көшесі (Астана)

Көкжиек көшесі — Болашақ көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 331,1 м. Бұрынғы атауы 9-пятилетка көшесі. «Көктал» тұрғын алабы. «Көкжиек» - аспан мен жердің көз жететіндей түйіскен жері. Алаңқай, ашық жерде тұрған адамға аспан күмбезінің «ернеуі» көкжиек бойынша жер бетіне тіреліп тұратын сияқты болып көрінеді. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Көксай көшесі (Астана)

Көксай көшесі Көлсай көшесінен басталып, Майбалық орамы, Жағажай, Нұрлыжол көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 1549,9 м. Бұрынғы атауы Зеленый көшесі. Интернационалдық тұрғын алабы. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Көксеңгір көшесі (Астана)

Көксеңгір көшесі Қамысты көшесінен басталып, Арқарлы көшесінде аяқталадьі. Ұзындығы - 280,3 м. Бұрынғы атауы 15-Горем көшесі. Көксеңгір - жазық жердегі төбе, жайлау және елді мекен аттары. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Кекеу көшесі (Астана)

Кекеу көшесі «Күйгенжар» тұрғын алабында орналасқан. Ұзындығы - 554,7 м. Бұрынғы атауы Речной көшесі. Кекеу - Балқаш алабындағы өзен. Алматы облысының Ескелді би, Кекеу аудандары жерімен ағып өтеді. Үзындығы - 205 шақырым. Жетісу Алатауынан басталып, Қаратал өзеніне құяды. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Көктал көшесі (Астана)

Көктал көшесі Н.Тілендиев даңғылынан басталып, М.Дулатов, С.Петров, Б.Қосшығұлов, Оқжетпес, Амантоғай, Кеңдала көшелерімен қиылысып, А.Кенжин көшесіне айналады. Ұзындығы - 5366,2 м. Көктал - тау, дала, шоқы, өзен атаулары. Көне атаулардың бірі. Тал және көк сөздерінен жасалған тіркес «бел-белестер» ұғымын білдіреді. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Көктерек көшесі (Астана)

Көктерек көшесі Оқжетпес көшесінен басталып, Дмитрий Карбышев көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 584,9 м. Бұрынғы атауы Қазақстан көшесі. «Көктерек» сөзіндегі «көк» сөзі терек ағашының түрімен байланысты қолданылған. Республикамыздың түрлі аймақтарындағы жер, елді мекен және өзен аттары осылай атала береді. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Көлсай көшесі (Астана)

Көлсай көшесі Мереке көшесінен басталып, Қөксай, Жағажай көшелерін қиып өтеді. Ұзындығы - 673,6 м. Бұрынғы атауы Речной көшесі. Көлсай - таулы жерлердің терең сайларына жиналған судан пайда болған көл атауы. Осы аттас көл Алматы облысының Райымбек ауданы жерінде де орналасқан. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Көшек батыр көшесі (Астана)

Көшек батыр көшесі Мирный көшесінен басталып, 3 шағын аудан көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 138,1 м. Көшек - мемлекет және қоғам қайраткері, XVIII ғасырдың 30-40 жылдарында Найман ру ын басқарған. Кей мәліметтер бойынша оның хан атағы болған. 1742 жылы жоңғарлармен бейбіт бітім жасалған уақытта Кәшек келісімшартқа белсенді түрде қатысып, өз мөрін басқан. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Күйші Дина көшесі (Астана)

Күйші Дина көшесі Манас даңғылынан басталады. Ұзындығы - 2952,1 м. Бұрынғы атауы №70 көше. Дина Нұрпейісова (1861-1955) - домбырашы, күйші, композитор, Қазақстанның халық әртісі, қазақ мәдениетінің көрнекті қайраткері. Қүрманғазы Динаның дарынына тәнті болып, одан үлкен үміт күтеді, ақыл-кеңес беріп, күй үйретеді, оны өзіне шәкірт түтады. Дина ұстазының күйлерін үйреніп қана қоймай, оның күйшілік орындаушылық өнеріндегі ерекшеліктерін, стилін, дәстүрін жалғастырды. Динаның тырнақалды "Бұлбұл", "Байжүма", "Көгентүп" атты күйлері бар. Сонымен қатар «Тойбастар», «Әсемқоңыр» күйлерінің авторы. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Күреңбел көшесі (Астана)

Күреңбел көшесі Таңбалытас көшесінен басталып, Шарбақкөл көшесімен қиылысады. Ұзындығы - 446,1 м.Бұрынғы атауы №36-16 көше. «Қараөткел» шағын ауданы. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Қадырғали Жалайыри көшесі (Астана)

Қадырғали Жалайыри көшесі «Ақбұлақ» тұрғын алабы. Асқар Тоқпанов көшесінде аяқталады. Ұзындығы — 1004,8 м. Бұрынғы атауы №74 көше. Қадырғали Жалайыри (1555 жылдар шамасында туған - 1605) - орта ғасырдағы қазақтың ғұлама ғалымы, белгілі биі. Сырдария бойын мекендеген Улы жүздің тарақ таңбалы Жалайыр тайпасынан шыққан. Қадырғали Жалайыри ана тілімен қатар араб, парсы тілдерін жете меңгерт, Шығыстың классикалық озық әдебиеті мен мәдениетін, ғылымын терең білген. Қадырғали Жалайыри Қасым ханның қасында 1600 жылы өзінің «Жами ат-тауарих» («Жылнамалар жинағы» деп те аталады) атты атақты шежіре кітабын жаза бастап, оны 1602 жылы аяқтады. Шежіре 157 беттен тұрады. Автор жылнамада Шығыс елдеріне, оның шаһарларына шолу жасап, қазақ сахарасын мекендеген жалайыр, жрғын, қышлақ, қаңлы, найман, қоңырат, керей, алшын т.б. түркі ру-тайпаларына тарихи анықтама береді. Қадырғали Жалайыридың шежіресі - ертедегі қазақ тілінде жазылған тұңғыш тарихи шығарма. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Қошке Кемеңгерұлы көшесі (Астана)

Қошке Кемеңгерұлы көшесі Ақбидай көшесінен басталып, Өзен көшесінде аяқталады. В.Суриков, Ақсу-Жабағылы, С.Әліұлы, Ынтымақ, Сарыжайлау, Шортанды, Т.Тоқтаров, Үстірт көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 2207,2 м. Қошке Кемеңгерұлы (1896-1937) - Алаш қайраткері, ғалым, драматург, жазушы, журналист. Омбыда құрылған қазақ жастарының ұйымы «Бірлікке» мүше болған. 1916-1918 жылдары «Балапан» қолжазба журналының редакторы болды. Прозадағы алғашқы туындыларының бірі - «Тұтқаның ойы» әңгімесі. Қ.Кемеңгеровтің «Жетім қыз», «Дүрия», «Назиқа» әңгімелері, «Алтын сақина», «Бостандық жемісі», т.б. драмалық туындылары бар. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Қайрат Рысқұлбеков көшесі (Астана)

Қайрат Рысқұлбеков көшесі Абылай хан даңғылынан басталып, Шәкәрім Құдайбердіұлы даңғылында аяқталады. Ұзындығы - 671,7 м. Қайрат Рысқұлбеков (1965-1987) - 1986 жылғы Желтоқсан көтерілісінің қаһарманы. Жамбыл облысының Сарысу ауданында дүниеге келген. 1986 жылдың 17 желтоқсанында Алматы қаласындағы Орталық Комитет пленумының шешіміне наразылық білдірген студент жастар көтерілісіне белсене қатысқан. Көтеріліс басылған соң абақтыға қамалады. Семей түрмесінде қайтыс болған. Қайрат есімі халық есінде азаттық жолындағы күрескер, қаһарман ұл ретінде қалды. Қазақстан тәуелсіздік алғаннан кейін Қ.Рысқүлбековке «Халық қаһарманы» атағы берілді. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Қажымұқан көшесі (Астана)

Қажымұқан көшесі Манас даңғылынан басталып, Л. Мирзоян, Ж. Жирентаев көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 1628,3 м. Қажымұқан Мұңайтпасов (1871-1948) - қазақтың әйгілі палуаны, классикалық күрестің шебері. Әлемнің бірталай ірі қалаларында болып, балуандық өнерін көрсеткен. Бірнеше рет күрес аренасына шығып, 48 алтын, күміс, қола медальдармен марапатталған. 1937 жылы Орынборда өткен ең ірі чемпионатта бірінші орын алуына байланысты Қазақстан Орталық Атқару комитеті «Қазақ даласының батыры» деген атақ берген. Бұл көшеде «Орбита» сауда орталығы, «Түркістан» әмбебап дүкені, «Қазақстан» спорт сарайы, А.Н.Гумилев атындағы Еуразия үлттьщ университеті орналасқан. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Қазығұрт көшесі (Астана)

Қазығұрт көшесі Жидебай көшесінен басталып, Қарталы көшесінде аяқталады. Жалын көшесімен қиылысады. Ұзындығы - 234,8 м. Бұрынғы атауы Деповский көшесі. Қазығұрт - Талас Алатауының оңтүстік-батыс сілеміндегі аласа келген жота. Шымкент қаласынан оңтүстікке қарай 35 шақырымдай қашықтықта орналасқан. Солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай 55 шақырымға созылған. Ежелгі аңызда дүниені топан су басқанда, Нұх пайғамбар кемесі Қазығұрт тауының шыңында тұрып қалған. Топан су қайтқан соң адамзаттың жаңа ұрпағының тіршілігі осы Қазығұрт тауынан басталған. Қазығұрт тауының сыртқы сұлбасы шынында да қайырлап тұрған алып кемені елестетеді. Бүгінде Оңтүстік Қазақстан облысында бір аудан және оның орталығы Қазығұрт атымен аталады. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Қайнар көшесі (Астана)

Қайнар көшесі Н.Тілендиев даңғылынан басталып, Арқалық, Ақмола, Ақтөбе, Құсмұрын, Тарбағатай, Ұлытау, Баршын көшелерін қиып өтеді. Ұзындығы - 2180,4 м. Қайнар - жер қөйнаұындағы терең қабаттардан тектоникалық жарықтар арқылы жер бетіне табиғи жолмен шығып жатқан арынды жер асты сұ көзі, арынды бұлақ. Респұбликамызда Қайнар атты көптеген жер-сұ атаұлары кездеседі. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Қайыңды көшесі (Астана)

Қайыңды көшесі Ардагер көшесінен басталады. Ұзындығы - 634,5 м. Бұрынғы атауы Спортивный көшесі. «Көктал» тұрғын алабы. Қайыңды - қайың мол өскен жер. Осы аттас елімізде бірнеше жер-су атаұлары бар. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Қалба көшесі (Астана)

Қалба көшесі Манас даңғылынан басталып, Балқантау көшесінде аяқталады. Балбырауын, Баянтау, Арғанаты көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 370,6 м. Бұрынғы атауы №58 көше. Оңтүстік-Шығыс тұрғын алабы (оң жақ). Қалба жотасы - Алтайдың оңтүстік-батысында. Негізгі Алтай жүйесінен Ертіс өзені арқылы бөлініп жатыр. Үзындығы - 400 шақырым, орташа ені - 120 шақырым. Ең биік жері - Сарышоқы тауы (1608 м). Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Қалқаман көшесі (Астана)

Қалқаман көшесі Қабанбай батыр даңғылынан басталып, Р. Зорге, С. Мұқанов көшелерін қиып өтеді. Ұзындығы - 437,6 м. Бұрынғы атауы Мостовой көшесі. Қалқаман - Павлодар облысының Ақсу ауданындағы кент, теміржол стансасы. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Қамысты көшесі (Астана)

Қамысты көшесі Шет көшесінен басталып, Көксеңгір, Арқарлы көшелерімен қиылысады. Ұзындығы -1725,9 м. Бұрынғы атауы Гидростроительдер көшесі. Қамысты - «қамысы мол» деген мағынаны білдіреді. Республиканың Қызылорда, Орал, Қостанай, Шығыс Қазақстан облыстарындағы елді мекен, өзен, көл атаулары. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Қапал көшесі (Астана)

Қапал көшесі М.Төлебаев көшесінен басталады. Ұзындығы - 491,7 м. Бұрынғы атауы Е.Зайчукова көшесі. Қапал - Ақсу алабындағы, Алматы облысының Ақсу ауданындағы өзен. Ұзындығы - 42 шақырым. Ол Жетісу (Жоңғар) Алатауының оңтүстік-батыс сілемі - Қаратаудың солтүстік беткейіндегі бұлақтардан басталып, Қызылағаш өзеніне құяды. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Қарағанды көшесі (Астана)

Қарағанды көшесі С. Торайғыров көшесінен басталып, Ш.Айманов, Ж.Аймауытов, Р.Қошқарбаев, Ш.Уәлиханов, Тараз, Асанқайғы, Сырдария, Ә.Әлімжанов көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 2906,9 м. Қарағанды - Қарағанды облысының орталығы, ірі стансасы, әуе, көлік қатынасының маңызды торабы орналасқан. Республикадағы ең үлкен қалалардың бірі. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Қаражал көшесі (Астана)

Қаражал көшесі Нұрлыжол көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 380,1 м. Бұрынғы атауы Қарағанды көшесі. «Интернациональный» тұрғын алабы. Қаражал - Қарағанды облысындағы облыстық маңызы бар қала. Жаңаарқа ауданы аумағында орналасқан. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Қараөткел көшесі (Астана)

Қараөткел көшесі Толағай, Р.Қошқарбаев, Құлагер, Ә.Ермеков, Темірқазық, Қарашаш көшелерін қиып өтіп, Сарайшық көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 1130,9 м. Қараөткел - топтал мал айдайтын немесе жүргінші көп жүретін еткел аты. "Лайлы еткел", "жағалаулары тапталған өзен" мәніндегі атау. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Қарасаз көшесі (Астана)

Қарасаз көшесі Манас даңғылынан басталып, Айнакөл көшесінде аяқталады. Талғар, Обаған, Марқакөл көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 751,5 м. Бұрынғы атауы №61 көше. Оңтүстік-Шығыс тұрғын алабы (оң жақ). Қарасаз - Алматы облысының Райымбек ауданындағы ауылдық әкімшілік округінің орталығы. Аудан орталығы Кегей ауылынан шығысқа қарай 60 шақырым жерде орналасқан. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Қарасай батыр көшесі (Астана)

Қарасай батыр көшесі Иманжүсіп Құтпанұлы көшесінен басталып, Аспара көшесінде аяқталады. Ұланбел, Бұланты, К.Бәйсейітова Жалын көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 1431,1 м. Қарасай батыр (1589-1671) - Қарғалы, Үзынағаш, Қарақыстақ, Қастек, Жиренайғыр, Ырғайты өзендері бойындағы, Қарақия, Ақтасты, Сарыжазық, Суықтөбе тауларында, т.б. жерлердегі үрыстарда жау тебін бұзып, Суықтөбе басына туын тіккен батыр. Сол жеңістен бастап Шапыраштының, одан тарайтын рулардың ұраны «Қарасай» болды. 1643 жылы Жәңгір хан мен Жалаңтөс батыр бастаған Орбұлақ шайқасына қатысқан. 1652 жылғы соғыстарда Қарасай батыр қазақ әскерлерінің басшыларының бірі болған. Көкшетау жерінде болған соғыстардың бірінде ауыр жараланып, дүние салады. Сүйегі өзімен бірге сол үрыста қазаға үшыраған арғын Ағынтай батырмен бірге жерленген. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Қарасақал Ерімбет көшесі (Астана)

Қарасақал Ерімбет көшесі Атасу көшесінен басталып, Сарайшық көшесінде аяқталады. Р.Қошқарбаев, Ә.Ермеков, Қарашаш көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 923,8 м. Бұрынғы атауы Марсовый көшесі. Қарасақал Ерімбет - 1844 жылы Қазалы уезі, Көкаша мекенінде дүниеге келіп, 1916 жылы сол жерде қайтыс болған. Ақын-жыраулық, жыршылық, әншілік, айтыскердің сал-серілік өнер бойына тоғысқан. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Қарасу көшесі (Астана)

Қарасу көшесі Ұлытау көшесінен басталып, Тастақ көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 539,6 м. «Көктал» тұрғын алабы. Қазақстанда Қарасу атымен аталатын көптеген жер-су атаулары бар. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Қаратал көшесі (Астана)

Қаратал көшесі Мұқан Төлебаев көшесінен басталып, Айнакөл көшесінде аяқталады. Бесшалқар көшесімен қиылысады. Ұзындығы - 848,8 м. Бұрынғы атауы №З6 көше. Оңтүстік-Шығыс тұрғын алабы (сол жақ). Қаратал — Балқаш-Алакөл алабындағы өзен, аудан атауы. Алматы облысының Ескелді, Қаратал ауданы жерлерімен ағады. Қаратал - Алатау мүздықтарынан басталып, Балқаш көліне қүяды. Қаратал атауымен Қазақстандағы бірнеше елді мекендер аталады. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Қаратау көшесі (Астана)

Қаратау көшесі Ғ. Мұстафин көшесінен басталып, Ақарыс, Бекарыс, Жанарыс, Жаркент, Бурабай, Жайық, Ертіс, Бұқтырма, Есіл, Шу, Лепсі, Іле, Еділ көшелерін қиып өтеді. Ұзындығы - 1636,3 м. Бұрынғы атауы №З көше. Оңтүстік-Шығыс тұрғын алабы (сол жақ). Қаратау - Жамбыл облысындағы қала, Еуразияның түркі тілдес халықтар қоныстанған аймақтарындағы биіктігі орташа және аласа тау жоталары. Алатаумен салыстырғанда, Қаратауда жаз айларында қар жамылғысы болмайтындықтан осылай аталады. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Қаратөбе көшесі (Астана)

Қаратөбе көшесі Жиделі, Ақниет, Ақселеу көшелерін қиып өтіп, Үшкөпір көшесінде аяқталады. Ұзындығы - 719,8 м. Бұрынғы атауы Н.Некрасов көшесі. «Заречное» тұрғын алабы. Қаратөбе - Батыс Қазақстан облысындағы аудан, Қырғыз Алатауының қиыр батыс сілемдерінің бірінде, Қазақстан мен Қырғызстан Республикаларының шекарасында (Жамбыл облысында) орналасқан асу. Елімізде осы аттас елді мекендер көп кездеседі. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Қарауыл көшесі (Астана)

Қарауыл көшесі Г. Потанин көшесінен басталып, Ә. Молдағұлова көшесінде аяқталады. Керегетас, Б.Хмельницкий, Найзақара көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 976 м. Бұрынғы атауы Зеленый Переезд. Қарауыл - Шығыс Қазақстан облысы Абай ауданының орталығы. Қарауылдан 18 шақырым жерде Жидебай қыстауында Абайдың мемлекеттік мүражайы бар. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Қарашаш көшесі (Астана)

]] Қарашаш көшесі Қарасақал Ерімбет көшесінен басталып, Х.Досмұхамедұлы, Е.Тайбеков, Алпамыс батыр, Н.Митченко, Н.Оңдасынов, Қараөткел көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 1023,1 м. Қарашаш - қазақтың Жиренше шешенге байланысты түрмыс-салт ертегілерінің кейіпкері, Жиреншенің әйелі. Қарашаш бейнесі - өз бойына фольклорлық дәстүрдің түрлі ерекшеліктерін сіңірген күрделі бейне. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Қарашаш ана көшесі (Астана)

Қарашаш ана көшесі ақын Сара көшесінен басталып, Ұмай ана, Тұмар ханым, Айша бибі, Қыз Жібек, Айман-Шолпан, Мәриям Жагорқызы көшелерімен қиылысады. Ұзындығы - 898,5 м. Бұрынғы атауы №22 көше. «Комсомольский» тұрғын алабы. Қарашаш ана - Қожа Ахмет Иассауидің анасы. Қарашаш ананың әкесі Мұса Шейх Ибраһим ата (Ибраһим Шейх) шәкірттерінің бірі болған. Ең көрнекті де тарихи дерек ХП-ХІУ ғасырларда түрғызылған Қарашаш ана күмбезі. Иассауидің шешесінен жастай айрылғанына қарағанда Қарашаш ана шамамен 1099-1100 жылдары қайтыс болған. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Қарқабат көшесі (Астана)

Қарқабат көшесі Балбырауын көшесінен басталып, Қызыларай көшесінде аяқталады. Балқантау, Жанкент көшелерімен және Нұрлы, Ақберен орамдарымен қиылысады. Ұзындығы - 654,9 м. Бұрынғы атауы №57 көше. Оңтұстік-Шығыс тұрғын алабы (оң жақ). Қарқабат - аты аңызға айналған ел анасы. «Қарқабат» атты батырлық дастан бар. Авторы - халық ақыны Белгібай Бектүрғанов. Қолжазбасы ҚР Үлттық Ғылым Академиясының Орталық ғылыми кітапханасы қорын да сақтаулы. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Қарлығаш көшесі (Астана)

Қарлығаш көшесі — Ыбырай Алтынсарин көшесінен басталатын көше. Ұзындығы — 239,5 м. Бұрынғы атауы Л. Андреев көшесі. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]
Қарталы көшесі (Астана)

Қарталы көшесі Шыңтас орамы, Қарасай батыр, Конституция, М. Дулатов, Тайсойған, Оқжетпес, М.Жәлел көшелерімен қиылысып, Тілендиев даңғылында аяқталады. Ұзындығы - 3247,9 м. Қарталы - басы оңтүстік Оралдың шығыс етегінен басталып, Қазақстандағы Әйет өзеніне қүяды. Ұзындығы - 260 шақырым. Қазақстан жерінде - 117 шақырым. Қазақстан мен Ресейдің шекарасын да Қарталы қаласы орналасқан. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://maps.astana.kz/kz/gis.html Астана қаласының жоспар-кестесі анықтамалық онлайн картасы]