kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Альваро Мората

Альваро Борха Мората Мартин (; 23 қазан 1992, Мадрид) — шабуыл шебіндегі Испания ойыншысы. Қазіргі таңда "Галатасарай" сапында және Испанияның ұлттық құрамасында өнер көрсетеді. Мансабы Клубтық 2010 жылы 15 тамызда ол "Реал Мадрид Кастилья" сапында алғаш "Алькорконға" қарсы жолдастық кездесуде ойнады (1:0). 2010 жылғы 29 тамызда Лигада ол алғашқы ойынын "Корушоға" (3:2), ал алғашқы голын 31 қазанда "Алькалоға" салды (1:1). 12 желтоқсан 2010 жылы Мората "Реал" сапында алғаш рет алаңға шықты. Ол 89-шы минутта Анхел Ди Марияның орынан "Сарагосаға" қарсы ойнады (3:1). 2014 жылы "Ювентуске" ауысты. 2016 жылы "Реалға" оралып, бір маусым ойнады. 2017 жылы "Челсиге" ауысты. 2019 жылы қаңтарда "Челсиден" "Атлетикоға" жалға берілді. 2020 жылы жылы шілдеде "Атлетикоға" түпкілікті ауысты. Бірақ екі айдан соң "Ювентуске" жалға берілді. Ұлттық құрама 2014 жылдан бері Ұлттық құрамада ойнайды. 2016 жылы Еуропа чемпионатына қатысты. Жетістіктері Реал Мадрид * Испания чемпионы: 2011/12, 2016/17 * Испания Кубогының иегері: 2011 * Испания Кубогының иегері: 2014 * Испания Суперкубогының иегері: 2012 * УЕФА Чемпиондар Лигасының жеңімпазы: 2013/14, 2016/17 * Клубтар әлем чемпионаты: 2016 * УЕФА суперкубогы: 2016 Ювентус * Италия чемпионы: 2014/15, 2015/16 * Италия кубогы: 2014/15, 2015/16, 2020/21 * Италия суперкубогы: 2015, 2020 * УЕФА Чемпионар лигасының финалисі: 2014/15 Челси * Англия кубогы: 2017/18 *УЕФА Еуропа лигасы: 2018/19 «Милан» * Италия суперкубогы: 2024 «Галатасарай» *Түркия чемпионы: 2024/25 * Түркия кубогы: 2024/25 Испания * Жастар арасындағы Әлем чемпионатының қола жүлдегері: 2009 * 19 жасқа дейінгі жастар арасындағы Еуропа чемпионы: 2011 * 21 жасқа дейінгі жастар арасындағы Еуропа чемпионы: 2013 * Еуропа чемпионатының қола жүлдегері: 2020 *Еуропа чемпионы: 2024 Сілтемелер * https://www.soccerbase.com/players/player.sd?player_id=58023 * http://int.soccerway.com/players/alvaro-morata/103171/ * https://www.transfermarkt.com/transfermarkt/profil/spieler/128223
Кристиан Эриксен

Кристиан Эриксен (дат. Cristian Eriksen; 14 ақпан 1992, Миддельфарт, Дания) — даниялық футболшы, "Манчестер Юнайтед" клубы мен Дания құрамасының жартылай қорғаушысы. 2010, 2018 жылдары әлем чемпионатына, 2012 және 2021 жылы Еуропа чемпионатына қатысқан. Карьерасы Карьерасын туған қаласындағы "Миддельфарт" клубында бастады. Кейін "Оденсе" клубының жастар командасына қабылданды. Кейін "Барселона", "Челси", "Аякс" секілді клубтар қызығушылық танытып, бұл таласта "Аякс" жеңіп шықты. 2010 жылы қаңтар айынан негізгі құрамға іліге бастады да, кейін келісім шартты 2014 жылға дейін созды. Бұл аралықта футболшы үш рет Нидерланд чемпионы атанып үлгерді. Жетістіктері Командалық «Аякс» * Нидерланд чемпионы (3): 2010/11, 2011/12, 2012/13 * Нидерланд кубогы: 2009/10 * Нидерланд суперкубогы: 2013 «Тоттенхэм» * Чемпиондар лигасының финалисі: 2018/19 * Лига кубогының финалисі: 2014/15 Интер * Италия чемпионы: 2020/21 * Еуропа лигасының финалисі: 2019/20 Манчестер Юнайтед * Англия кубогының иегері: 2023/24 * Англия футбол лигасының кубогының иегері: 2022/23 * Еуропа лигасының финалисі: 2024/25 Жеке * Данияның дарынды спортшысы (U-17): 2008 * "Аякстың" дарынды спортшысы: 2010/11 * Голландия футбол таланты: 2011/11 * Данияның ең үздік футболшысы: 2011 * Даниядағы жыл футболшысы (4): 2013, 2014, 2015, 2018 Дереккөздер
Хосе Холебас

Иосиф Хосе Ллойд Холебас (грек. Ιωσήφ Χολέβας, нем. José Holebas; 1984 жылы 27 маусымда Ашаффенбург қаласында туылды) — грекиялық футболшы, италияндық «Уотфорд » футбол клубының сол қапталдағы қорғаушысы. Клубтық мансабы Әкесі — грек, анасы — неміс пен уругвай тұқымынан. Хосе алғашында неміс Ашаффенбург клубында өнер көрсете бастады. Холебас футболмен Германияның мектептерінде шұғылдана бастады. 2002 жылы «Мюнхен 1860» академиясына қабылданып, команданың қосалқы да, негізгі де құрамында өнер көрсетті. Хосе тек қана сол қапталдағы қорғаушы позициясында ғана емес, сондай-ақ шабуылдаушы позициясында да ойнады. Негізгі құрам үшін 31 матч өткізіп, Бундеслиганың 2-ші чемпионатында 4 гол соқса, Германия Кубогі турнирінде 3 голмен ерекшеленді. Холебастың бапкері Эвальд Линен онымен бірге 2010 жылы «Мюнхен 1860» клубымен келісім шартты бұзғаннан кейін, бірге грекиялық Олимпиакос клубына көшіп кетті. Холесбастың трансфер құны 500 мың еуро болып саналып, тағы да аванс үшін 200 мың еуро болды. Хосе клубпен 3 жылдық келісім шартқа отырып, жылына 200 мың еуро алатын болды. Алғашқы ойының Еуропа Лигасында албаниялық «Бесы» клубына қарсы өткізді. Алғашқы клуб үшін голын Грекияның Суперлигасында Афиналық «АЕК» клубының қақпасына салды,, ойын 6:0 есебімен бітті. Өзінің сәтті ойынының арқасында гректер Суперлиганы жеңіп алды. Ұлттық құрамадағы мансабы 2010 жылы Грекияның азаматтығын алғаннан кейін, Холебас — Грекия ұлттық құрамасының капитаны атанды. Грекияның бас бапкері Фернанду Сантуш оны Ресей мен Румыния құрамаларына қарсы ойындарға шақырып, Хосе 2011 жылы 11 қарашада Ресеймен ойында алаңға алғаш рет шықты. Жетістіктері * Грекия чемпионы: 2011, 2012, 2013, 2014 * Грекия Кубогінің иегері: 2012, 2013 Сілтемелер * [http://www.tsv1860.de/de/teams/spieler/14_jose_holebas.php «Мюнхен 1860» ресми сайтында] * [http://www.fussballdaten.de/spieler/holebasjose/ Fussballdaten.de сайтында профилі]
Ромуло Соуза Орестес Калдейра

Ромуло Соуза Орестес Калдейра (порт. Rômulo Souza Orestes Caldeira; т.ж. 22 мамыр 1987 жыл Пелотас, Бразилия) — жартылай қорғаныс шебіндегі бразилиялық ойыншы. Қазіргі таңда италияндық "Ювентус" сапында өнер көрсетеді. Дереккөздер
Мартин Гаррикс

Мартин Гаррикс (Martin Garrix; шын аты — Мартэйнс Гарритзен (нидерл. Martijn Garritsen)), 14 мамыр 1996 жылы туған) — Нидерландтық диджей және музыкалық продюссер. Музыкалық мансабы Мартин музыкаға 4 жасынан қызыққан, сол кезде ол гитара ойнап үйренген болатын. 8 жасында, ол Tiësto-ның өнер көрсетуін 2004 жылғы Афинадағы Оимпиада ойындарынан көрген болатын. Мартин «Traffic» деген өлеңге ерекше назар аударған болатын, сол сәттен кейін ол арнайы өлең жазуға арналған құрылғыны сатып алып, өлең жаза бастайды. Қазіргі таңда ол «Хэраман Бруд Академиге» барып жүр және бүкіләлемдік фестивальдарға өте белсенді қатысып жүр. Animals деген трегінің арқасында танымал болды, сол әні әлемдегі ең үздік 10 әннің ішінде болған еді. Бельгия, Ирландия, Ұлыбритания елдерінде бірінші орын алып тұрған. Jay Hardway-мен бірге шығарған "Wizard" әні, 2014 жылы көптеген елдерде танымал ән болған. 2014 жылы Амстердамдағы Sensation деген фестивальда өнер көрсетті.
Марко Боррьелло

Ма́рко Боррье́лло (итал. Marco Borriello; 1982 жылы 18 маусымда Неаполь қаласында туылды) — италияндық футболшы, «Рома » футбол клубының шабуылдаушысы. Клубтық мансабы Борреьелло алғашында «Милан » футбол клубында тәрбиеленді. Бірақ командаға ілесіп кете алмады. 2011 жылы алғашында «Триестине», кейін «Тревизо» клубына жалға берілді. 2002/03 маусымның бірінші жартысында Боррелло «россонерлердің» құрамында алғаш рет ойын көрсетті және А сериясында ол 17 рет ойын көрсетті, алайда тек қана 2 рет голмен ерекшеленді. 2003 жылы Эмполи клубы оны жалға алып, ал 2004 жылдан 2006 жылға дейін «Реджане», «Сампдория» және «Тревизио» клубтарында жалға ойнап жүрді. 2006/07 маусымда допинг қолданғаны үшін ойнай алмуға құқығын жоғалтты. 2007 жылы 21 маусымда «Милан» оны «Дженоа» клубына 1,3 млн.еуроға сатты. Ал 2007/08 маусымда өте сәтті ойыншылардың бірі болды, 35 матчта ол 19 гол соқты және ең үздік 3 сүрмергендердің қатарына Дель Пьеро мен Трезегеден кейін қосылды. 2008 жылы 29 мамырда қайта «Миланға» оралды, осы жолы россонелер үшін сәтті өнер көрсетті. 2010 жылы 31 тамызда «Ромаға» 1 жылға жалға берілді. 2010 жылы 11 қыркүейкте «Рома» үшін алғаш ойынының Кальяри клубына қарсы өткізді. 2010 жылы 19 қыркүейкте Болоньи клубына қарсы ойында 7 минутында алғашқы голын соқты. 2010 жылы 19 желтоқсанда «Миланға» қарсы ойында 67 минутта гол соғып, командасына маңызды ойында жеңіс әкелді. 2011 жылы 22 маусымда «Рома» шабуылдаушыны сатып алды. 2012 жылы 3 қаңтарда «Ювентус» футбол клубына жалға берілді. «Ювентус» жалға алу үшін 0,5 млн. еуро құртты, ал маусым біткеннен кейін оны 8 млн. еуроға сатып алуға мүмкіндік болды. 2012 жылы 31 тамызда ойыншы бір жылға «Дженао» клубына жалға берілді. 2014 жылы 25 қаңтарда ойыншы «Вест Хэм Юнайтед » клубына жалға берілді. «Вест Хэмнің» ресми сайты келісімнің маусымның аяғына дейін екенің жариялады. Ұлттық құрамадағы мансабы 2008 жылы 6 ақпанда Марко Италияның ұлттық құрамасы үшін алғаш ойының өткізді. Алғашқы ойыны Цюрих қаласындағы жолдастық Португалияға қарсы ойын болды. Сол матчта Боррелло алаға екінші таймда Лука Тониді ауыстырып кірді. Жеке өмірі Марконың екі ағасы бар: Фабио мен Пьерджорджио 2004 жылдан 2008 жылға дейін Боррьелло модель әрі актриса Белен Родригеспен жүрді. Жетістіктері Ювентус * Италия Чемпионы: 2011/12 Сілтемелер *[http://www.national-football-teams.com/v2/player.php?id=26032 National Football Teams сайтында статистикасы] *[http://www.championat.com/football/_italy/394/player/5643.html Чемпионат.com сайтныда профилі] *[http://aic.football.it/scheda/3669 aic.football.it сайтында статистикасы]
Лев Васильевич Ошанин

Лев Васильевич Ошанин– кеңес антропологы. Биология ғылымдарының докторы,профессор. Өзбекстан КСР–інің еңбек сіңірген ғылым қайраткері, Орта Азия мемлекеттік университетінің антропологы кафедрасының меңгерушісі болып қызмет атқарған. Негізгі еңбектері өзбектердің, тәжіктердің, түрікмендердің, ұйғырлардың антропологиясының қалыптасу тарихына арналған. Орта Азия халықтарының антропологиялық сыныптамасын жасаған. Дереккөздер
Новокаин

Новокаин — ауруды басатын дәрі–дәрмек тобына жататын шипалық зат; парааминобензой қышқылы, диэтиламиноэтил эфирінің гидрохлориді. Н — ұнтақ күйінде түссіз кристалды зат. Оның судағы ерітіндісі ағзаның бір бөлігіне және жұлынға анестезия жасауда, қан тамыры тарылғанда, теміреткі шыққанда пайдаланылады, сондай–ақ антибиотиктерді еріту үшін де қолданылады. Дереккөздер
Қызыл тұзшөп

Қызыл тұзшөп - алабота тұқымдастары, тұзшөп туысына жататын бір жылдық өсімдік. Ботаникалық сипаты * Биіктігі 5-30 см. * Сабағы сидам, жатаған, кейде тік, жіңішке, түсі қызыл, түп бұтақты келеді. * Жапырағы таспа, қандауыр тәрізді, кезектесіп орналасқан. * Гүл қоршауы 2 жапырақты, аталығы 2-3. Гүл жапырағы гүлінен ұзын. Өсетін жері мен таралу аймағы Еуропаның оңтүстік-шығысында, Батыс Сібірде, сондай-ақ Қазақстанда Ақмола, Солтүстік Қазақстан, Қостанай, Ақтөбе облыстарында шоқы, қыраттарда, сор, сортаң жерлерде өседі. Қызыл тұзшөпті түйе жейді. Дереккөздер
Көрқара

Көрқара мекенжұрты, 1 – 6 ғғ. (археол.) – Түркістан облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері тізіміне енген археология ескерткіші. Орналасқан жері Отырар ауданы, Балтакөл ауылының оңтүстік шығысында 14 км қашықтықта, Сырдария өзенінің жағасында орналасқан (географиялық координаттары 42T 0409916 UTM 4764721). Деректер, сипаты Отырар мемлекеттік археологиялық қорық музейі ашып, зерттеген (С.З. Ахмет, Н.О. Алдабергенов, З.К. Исабеков). Сопақша келген төбе оңтүстіктен солтүстікке созылып жатыр. Етегінің көлемі 80x55 м. Жоғарғы жағындағы алаң көлемі 28x20 м, биіктігі 5 м. Төбеден 25 м жерден оны ені 7 м-дейін, тереңдігі 1 м ор қоршаған. Ордан батысқа қарай арық шығарылған. Үстінен табылған керамика негізінен саптыяқтар мен көзелердің бүйір сынықтары болып келеді. Дереккөздер
Апостол Павел

, 1410 ж.ш.]] Апостол Павел (Савл, Саул, (Шауль), Šaʾul HaTarsi; ; ; жлбамен. 5/10 ж.ш., Тарс&nbsp;— 64/67 ж.ш., Рим)&nbsp;— пұтқа табынушылардың апостолы. Христиан дініндегі 12 апостолдардың ішіне кірмейді. Жас кезінде Христиан дінінің жолын қуушыларды қудалаған. Иса пайғамбарымен кездескеннен кейін христиан дініне бұрылып, апостол борышын атқаруға кіріскен. Апостол Павел Кіші Азияда және Балкан түбегінде көптеген христиандық діни қауымдарының пайда болуының себепкері болған. Апостол Павелдің Христиан қауымына жолдаулары Библияның бір бөлігі - Жаңа өсиеттің едәуір бөлігін құрайды және христиан дін оқуының мәтіндерінің негізі болып келеді. Дереккөздер
Шанкара

Шанкара немесе А́ди Шанкара, (788 - 820 ж.ж.)&nbsp;- үнді ойшыл, діни реформашы, дәруіш, айтыскер және ақын. Упанишадтың негізінде Монизм жүйесін (адвайта-веданта) құраған. Адвайта-веданта Адвайта-веданта - монизм жүйесі, Брахманды дүниедегі барлық нәрсенің бастауы мен бірлігі деп есептейді. Әлемнің әралуандығын Брахманның жасампаздық күшімен түсіндіреді. Ұғымның ізашарлары: Пурва-миманса, санкхья, йога, джайнизм, буддизм. Дереккөздер
Поморлықтар

Поморлықтар — батыс славян тайпалары тобының бірі. Одра мен Висла өзендерінің аралығындағы Поморьені (Балтық теңізі маңы) мекендеді. Поморлықтар қоныстанған жерлер ертедегі феодаолық Поляк мемлекетінің құрамына кірді. Поморлықтардың шаруашылық өмірінде қолөнері, сауда, теңізде жүзу, балық аулау зор роль атқарды. Поморлықтардың басты қолөнер және сауда орталығы — Волин мен Щецин 12—14 ғасырдың басында неміс феодалдарына тәуелді болды. Олар Поморлықтарды күштеп ассимиляциялау және қырып-жою саясатын жүргізді. Соған қарамастан, Поморлықтар өздерінің тұрмыс-салтын сақтап қалды. Дереккөздер
Гней Помпей Магнус

Гней Помпей Магнус немесе Гней Помпей Ұлы (б. з. б. 29. 9. 106 — 29. 9. 48) — рим қолбасшысы және саяси қайраткері. 83 ж. Корнели Сулла тобына қосылды. Оның тапсыруымен Сицилия мен Африкадағы қарсыластарын талқандады. 78— 77 ж. Лепид бүлігін басуға, 77—72 ж. Серториға (Испанияда) қарсы соғысқа, 71 ж. Спартак көтерілісін жаныштауға қатысты. 66 жылдан Митридат VI Евпаторға қарсы соғыста рим әскерлерін басқарды, мұнда римдіктер жеңіске жетіп, жаңадан Вифиния, Понт, Сирия провлары құрылды. 55 ж. консул (Лициний Краспен, бірге), кейіннен Испанияны билеуші. 48 ж. Фарсал маңында Помпей әскері Цезарь әскерінен жеңілді. Египетке қашып барған жерінде өлтірілді. Өмірбаян Дереккөздер
Жорж Помпиду

Помпиду Жорж (5. 7. 1911, Монбудиф, Канталь,— 2. 4. 1974, Париж)—француз мемлекет және саяси қайраткері. 2-дүние жүзілік соғыс (1939—1945) кезінде Франция тізе бүккеннен кейін (1940) Қарсыласу қозғалысына қосылды. 1962—68 ж. премьер-министр. 1969 ж. маусымда президент болып сайланды. 1967 ж. ресми сапармен КСРО-ға келіп қайтты. Францияның халықаралық көлемде дербес қимыл жасауын қамтамасыз ету. Дереккөздер
Борис Николаевич Пономарев

Пономарев Борис Николаевич [4 (17). 1. 1905 ж. т., Зарайск, қазіргі Мәскеу облысы] — Кеңес мемлекет және партия қайраткері, тарихшы, профессор (1932), КСРО ғылым академиясының академигі (1962; корр. мүшесі 1958), Соц. Еңбек Ері (1975). 1919 жылдан КОКП мүшесі. Қызметкер семьясында туған. 1919 ж. өз еркімен Қызыл Армияға алынды. 1920—23 ж. Зарайскіде комсомол және партия жұмысында болды. Мәскеу мемлекеттік университетін (1926), Қызыл профессура институтын (1932) бітірді. 1926—28 ж. Донбасста, Түрікменстанда партия жұмысында істеді. 1932— 34 ж. Қызыл профессура тарих-партия институты директорының орынбасары. 1934—36 ж. БК(б)П Мәскеу обкомы жанындағы Партия тарихы институтының директоры. 1937—43 ж. Коминтерн Аткомында істеді. 1943—44 ж. Маркс-Энгельс-Ленин институты директорының орынбасары. 1944—46 ж. БК(б)П ОК бөлім меңгерушісінің орынбасары. 1947—49 ж. КСРО Мин. Кеңесі жанындағы Совинформбюро бастығының орынбасары және оның бастығы. 1948—61 ж. КОКП ОК бөлім меңгерушісінің 1-орынбасары және оның меңгерушісі. 1961 ж. қазаннан КОКП ОК хатшысы. Партияның 19-съезінде ОК мүшелігіне кандидат, 20, 22—25-съездерінде ОК мүшесі болып сайланды. 1972 ж. майынан КОКП ОК Саяси Бюросының мүшелігіне кандидат. 5—9-сайл. КСРО Жоғарғы Кеңесінің депутаты. Пономарев - КОКП тарихы, КСРО сыртқы саясаты, халықар. коммунистік, жұмысшы және ұлт-азаттық қозғалысы, ғылыми коммунизм теориясы мәселелері жөніндегі көптеген еңбектің авторы және редакторы. 1932 жылдан Қызыл профессура институтында, кейін КОКП ОК жанындағы Қоғамдық ғылымдар академиясында партия тарихы кафедрасының жетекшісі. «КОКП тарихы» оқулығы авторлар ұжымының жетекшісі (1960, 4-бас., 1971—1974), көп томды КОКП тарихы бас редакциясының мүшесі. Пономорев халықаралық коммунистік және жұмысшы партиялары кеңестерінде КОКП делегациясының мүшесі болды. 5 рет Ленин орденімен жөне басқа 2 орден, медальдармен марапатталған. Дереккөздер
LinkedIn

LinkedIn — кәсіби байланыстар орнатуға арналған әлеуметтік желі. LinkedIn компаниясы 2002 жылдың желтоқсанында құралып, 2003 жылдың 5-ші мамырында іске қосылды. 2014 жылдың 11 ақпандағы жағдайына сәйкес 200-ден астам елден 277 миллионға жуық қатысушысы тіркелген. Сайт 24 тілде қол жетімді, соның ішінде, италян, неміс, орыс, француз, ағылшын, португал, испан, араб, нидерланд, дат, румын және түрік тілдерінде. Қайнары LinkedIn әлеуметтік желісін Рид Хоффман 2002 жылы желтоқсанда қалаған, 2003 жылы мамырда іске қосылды. Қолданушылар LinkedIn мүшелерінің жартысына жуығы Құрама Штаттарының тұрғындары және шамамен 25 млн тіркелгендер еуропалықтар. Ірі тіркелу өсімі Үндістанда жасалды.2010 жылы 9 млн пайдаланушылар тіркелген. Функциялары LinkedIn тіркелген пайдаланушыларға бизнес контактілер тізімін жасау және сақтауға мүмкіндік береді. Байланыстар веб-екі және сырттан шақырылған болады, бірақ LinkedIn контактілерімен алдын ала танысуды қажет етеді. Пайдаланушы контактіге ешқандай тікелей байланыс жоқ жағдайда, ол басқа жол арқылы көрсетілуі мүмкін. LinkedIn пайдаланушылары өз контактілер тізімін әр түрлі мақсаттар үшін пайдалана алады: * қолданыстағы ұсынылған байланыстар және байланысты кеңейтуге болады; * компаниялар, адамдар, пайыздық топтарды іздеу үшін; * кәсіби қысқаша мазмұн және жұмыс іздеу туралы жариялау; * ұсыныну және ұсынылған болу; * бос жұмыс орнын жариялау; * қызығатын саласы бойынша топтар құру (мысалы, Kazakh connection, Kazakh speaking professionals abroad, Kazakh Club of Kazakh және т. б.). Қосымша қызметтері LinkedIn, сондай-ақ, іссапарлар, алдағы конференциялар, оқып жатқан кітаптар туралы ақпаратты жариялауға мүмкіндік береді. Әдебиеттер * * Сілтемелер * [http://www.linkedin.com/ Ресми сайты] * [http://www.lenta.ru/news/2008/10/23/linkedin/ 5 жылда LinkedIn әлеуметтік желісіне 100 миллион доллар құйылған] * [http://biz.cnews.ru/news/top/index.shtml?2008/12/05/330581 LinkedIn орысша бас июді дұрыстады] Дереккөздер
Шансон

Шансо́н (фран. chanson — ән) — француздық кабар стилистикасындағы эстрадалық ән. Шансон жанрын француздық кабарда әншілер XIX ғасырда— XX ғасырдың алғашқы жартысында қолданған. Олардың арасынан Аристид Брюан, Мистингетт көбірек танымал болып саналады. Кабардан бұл шансондар модификациясы француз эстрада музыкасына XX ғасырда келді. Осы кабар жанрымен қоса сол уақытта француз әнінде «реалистикалық әндер» бағыты болды (chanson réaliste), практикалық түрде айтқанда, әнді бұл жанрдағы әнді әрдайым әйел адамдар орындаған. Ең танымал орындаушылар Дамиа, Фреэль және Эдит Пиаф болды. 50–жылдары нақты осы бағыт екіге бөлінді және осы уақытқа дейін қолданыста. Әннің мағынасы ақындық компонентте сомдалады, автор өзі орындаушы болып саналатын тағы бір түрі бар.Бұл жанр реалистикалық әндер дәстүрін француз жалғастырушылар Лео Ферре, Жорж Брассенс және белгиялы Жак Брель деген адамдардың аттарымен тығыз байланысты. Дереккөздер
Нобельдік концерт

Но́белдік конце́рт—бұл нобелдік апталықтың үштен бірін құрайтын концерт .Онда нобелдік кешкі ас та беріледі. Бұл Еуропа және Скандинавия елдеріндегі ең маңызды жиындардың бірі болып саналады. Шара 1994 жылдан бері әр жыл сайын өткізіліп тұрады. Оған тек қазіргінің ең көрікті классикалық музыканттары қатысады. Нобелдік концерттер тек екі жерде өткізіледі: біріншісі 8 желтоқсанда әр жыл сайын Стокгольмде, ал, екіншісі болса, әлемнің Нобель сыйлығын тапсыру салтанатты түрде өткізіледі. Дереккөздер
Луис Густаво Диас

Луис Густаво Диас (порт. Luis Gustavo Dias; 23 шілде 1987, Пиндамоньянгаба) — қорғаныс шебіндегі бразилиялық ойыншы. 2013 жылы Конфедерациялар кубогына, 2014 жылы әлем чемпионатына қатысқан. Мансабы 2008/09 маусымда 28 ойын ішінде 27-сінде негізгі сапта өнер көрсетті. Сол ойындарда ол 12 сары қағазға ие болды. 8 қыркүйектің 2010 жылы Бундеслигадағы бірінші голын «Кайзерслаутерн» қақпасына соқты. 1 қаңтардың 2011 жылы Густаво мюнхендік "Бавариямен" 4,5 жылдық келісім шартқа қол қойды. 2011/12 маусымында Густаво Бундеслигада 28 ойын ойнады. Сол ойындарда ол 1 гол соғып, 5 сары қағаз иеленді. 15 тамыздың 2013 жылы Густаво «Вольфсбург» клубына өтті. Жетістіктері * Германия Чемпионы: 2013 * Германия Суперкубогының иегері: 2012, 2015 * Чемпиондар Лигасының иегері: 2013 * Германия Кубогының иегері: 2012/13ғ 2014/15 * Конфедерация Кубогының иегері: 2013 *УЕФА Еуропа лигасының финалисі: 2017/18 Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [https://int.soccerway.com/players/luiz-gustavo-dias/10592/ Профилі]
Қанат механизациясы

1&nbsp;— Қанат ұшы 2&nbsp;— [[Элерон 3&nbsp;— Жоғарыжылдамдықты элерон 4&nbsp;— Жалғасқанатшалар жетектерінің қаптамасы 5&nbsp;— Крюгер алғықанатшасы 6&nbsp;— Алғықанатша 7, 8&nbsp;— Жалғасқанатша 9&nbsp;— Интерцептор 10&nbsp;— спойлер ]] Қанат механизациясы&nbsp;— ұшу аппаратының қанатында орналасқан, оның тасушы сипаттамаларын басқаруға арналған қондырғылардың жиынтығы. Механизация құрамына жалғасқанатшалар, алғықанатшалар, интерцепторлар, флаперондар, шекаралы қабатты басқаратын белсенді жүйелер және т.б. кіреді. Жалғасқанатшалар Алғықанатшалар Интерцепторлар Тағы қараңыз * Элерон — ұшақ кренін басқаратын рөлдер.
Қусақ (Солтүстік Балқаш алабындағы өзен)

Қусақ, Сегізауыл – Солтүстік Балқаш алабындағы өзен. Ұзындығы 184 км, су жиналатын алабы 10,8 мың км 2 . Географиялық орны, бастауы Қарағанды облысы Ақтоғай ауданының жерімен ағады. Бастауы Бастауын Абай облысы Семей қалалық әкімдігі аумағына қарасты Қайнар ауылының оңтүстік-батысындағы Көкшетау тауларындағы қайнарлардан алып, Қотанбұлақ тауларының батысындағы Ортақора қыстауының солтүстігінде жерге сіңіп кетеді. Гидрологиясы Көктемде 10-15 күндей ағыны болады. Жоғарғы ағысы тау шатқалымен ағады, Ошан қонысында аңғары кеңейіп сайлы-жыралы жермен өтеді. Татан ауылы маңында арнасы мен алабы қайтадан тарылады (осы жерден бастап өзен Қусақ деп аталады). Одан кейінгі арнасы 2,5-5 км-ге кеңейіп, алабы ауқымды болып келдеді. Молақ қыстауы және Қошқар ауылы аралығында ағысы үзіліп, жерге сіңіп кетеді. Қошқар тауларынан бастап арнасы пайда болады. Жаз айларында ағысы болмайды. Негізінен көктемегі қар, жауын-шашын және жер асты суларымен толығады. Татан ауылына дейінгі суы тұщы, Қошқар ауылына дейін ашқылтым, одна төменде тұзды болып келеді. Салалары Жалпы ұзындығы 90 км болатын 30-ға жуық салалары бар. Ірілері: Қаражан, Құрөзек, Көккөз, Мергенбай, Көкиірім, Иіреу, т.б. Дереккөздер
Қусақ (Үржар алабындағы өзен)

Қусақ – Үржар алабындағы өзен. Ұзындығы 78 км, су жиналатын алабы 715 км 2 . Географиялық орны мен сипаты Абай облысы Үржар ауданы жерімен ағады. Бастауы Қусақ Бұрған ауылы тұсында Жалаңаш өзенінен бөлініп шығып, Елтай ауылынан жоғарыда Үржар өзеніне сол жағынан құяды. Гидрологиясы Арна жағалауының басым бөлігі тік жарқабақты келген. Жыл бойы дерлік арнасында су болады. Алабы мал жайылымы және егістік пен шабындыққа пайдаланылады. Салалары Жалпы ұзындығы 52 км болатын 30-дай саласы бар. Ірілері: Жынды, Шолақтерек, Көлденең, т.б. Дереккөздер
Қусақ (Көксу өзенінің саласы)

Қусақ – Көксу өзенінің оң саласы. Ұзындығы 67 км, су жиналатын алабы 223 км². Географиялық орны Жетісу облысы Ескелді ауданының жерімен ағып өтеді. Бастауын Суықтөбе тауының солтүстігінен алып, Елтай ауылының тұсында Көксу өзеніне құяды. Гидрологиясы Жоғарғы бөлігінде тар шатқал арасымен өтеді. Орта ағысына дейін аңғары тар келген. Көктемде қар еріген кезде ағысы қатты, суы мол болады. Өзен суы шағын егін, бау-бақша суғаруға пайдаланылады. Жаздың соңғы айларында төменгі ағысының суы тартылып, қарасуларға бөлініп қалады. Дереккөздер
Қусақ (тау)

Қусақ – Кедей өзенінің сол жағалауындағы тау. Абсолюттік биіктігі 393 м. Географиялық орны мен сипаты Ақмола облысы Ерейментау ауданы Торғай ауылынан оңтүстік-батысқа қарай 12 км жерде орналасқан. Күмбез тәрізді таудың ұзындығы мен ені 1-2 км. Солтүстік және солтүстік-шығыс беткейлері Қарағайлы тауымен ұласады. Беткейлері көлбеу, кейбір жерлерінде тастары жер бетіне шығып жатыр. Геологиясы Орта девон ның интрузивтік тау жыныстарынан түзілген. Жер қыртысын қиыршықтасты, кесектасты коллювийлі және коллювийлі-делювийлі шөгінділер жапқан. Топырағы мен өсімдігі Таулы-орманды, кейбір жерлері нашар дамыған қызғылт қоңыр топырағында қарағайлы-қайыңды, қайыңды-орман алып жатыр. Орманда мүк және шөптесіндер басқан қарағанды-сұлыбасты-селеулі өсімдіктер өскен. Дереккөздер
Қусақ (қыстау)

Қусақ - Ерейментау тауларының батыс бөлігіндегі қыстау. Географиялық орны Ақмола облысы Ерейментау ауданы Павловка ауылының оңтүстік-батысында 18 км жерде орналасқан. Сілеті өзенінің аңғарында жатыр. Солтүстігінде Шақшабай қыстауы, батысында Ишан жайлауы, оңтүстігінде өзімен аттас көл бар. Топырағы мен өсімдігі Сортаңды күңгірт қызғылт топырақ жамылғысында бетеге, селеу, қылқан селеу, жусан аралас астық тұқымдас өсімдіктер өседі. Жыл бойы мал жайылымына пайдаланылады. Дереккөздер
Жәлел әд-Дин Мендіұрынұлы

Жәлел әд-Дин Мендіұрынұлы ибн Ала ад-дунйа уә-ю-Д ин Әбу-д-Фатх Мұхаммед 1198/99 жылдары туған. Жәлел әд-Дин - Хорезм шаһтарының соңғы ұрпағы. Жәлел әд-Дин Шыңғыс хан жасағымен 1216 жылы алғаш рет Ырғыз өзені бойында кездесіп, әскерін майдан даласынан алып кетеді. Жәлеел әд-Диннің жас та болса, дарынды қолбасшылығы шайқаста Жошы әскерлері күннің батуымен көп жерге от жаға отырып, өздері майдан даласынан жылыстап тайып тұрады. Мұны кеш сезген хорезмдіктер «біз жеңдік» деп масаттанады. Жәлел әд-Дин әкесіне жаудың артынан қуып, талқандауды ұсынады, бірақ әкесі бұл ұсынысты қабыл алмайды. Дарынды Жәлел әд-Динді арғын руынан шыққан Айшешек шешесі үшін әжесі Теркун қатын мен кейінгі екі інісі жек көрген. Шыңғыс хан империясы әскерлерімен бетпе-бет келген ұрыстарда бұл екеуі ағаларын жау шебіне тастап кетуді әдетке айналдырған. Оның үстіне, Жәлел әд-Диннің өзінің сеніміне кіріп алған уәзірі Шараф әл-Мүліктің екі жіздылыгынен де көп азап шеккен. Осындай опасыздықтарға қарамай, Жәлел әд-Дин басқарған таңдаулы сарбаздар көптеген шайқастарда ерлік көрсетті. Соның бірі - Шынды-Паруан шайқасы. Бұл шайқаста күйрей соққы алған Шыңғыс ханның өзі үлкен ойға қалған. Бұл саясат өз нәтижесін беріп, шешуші ұрыс тұсында Жәлел әд-Дин әскеріндегі кейбір ықпалды тайпалар майдан даласын тастап, өз колбасшысын аз ғана сенімді батырларымен жау ортасына қалдырып кеткен. Жәлел әд-Дин жау қоршауынан құтылып, өзеннің арғы бетіне өтіп, өздеріне қайта айбат шеккенде Шыңғыс хан Жәлел әд-Диннің майдандағы ерлік іс-әрекетіне риза болып, оны соңынан қуғызбаған. Үндістан шекарасынан Хорезмге оралған Жәлел әд-Дин әкесінің салы суға кетіп,ұншырғасы түскенін көреді. Бытыраған шаһ әскерінің басын кайта құрау мүмкін болмайды, Мұхаммед шаһтың әуелгі сенген балалары әкесінің сенімін ақтамайды. Қам көңіл Жәлел әд-Дин Қап тауынан әрі асады. Бұл жақтың халықтары Жәлел әд-Динге көмек бере алмайды, әзербайжан, гүржі, т.б. халықтардың өзара кикілжіңі мен алауыздығы Жәлел әд-Диннің күшті, ұйымдасқан әскер құруына кедергі болады. Жәлел әд-Дин 1231 жылы тамыз айының ортасында Майафарикан қонысының қасындағы Ғайн-Дар аралындағы бір күрдтің үйінде қайтыс болады. Дереккөздер
Жарқұстар туысы

Жарқұстар туысы - Қазақстандағы шиқылдақ тұқымдастардың екі туысының бірі. Соңғы уақытта кейбір шетеддік авторлар жарқұс туыстарды көктеке тұқымдастарға жатқызуда, бұл дұрыстыққа келмейтін тәрізді, өйткені жарқұстар сырттай қарағанда шиқылдақтарға өте ұқсас. Жарқұс туыстар да Қазақстан таударында мекендейтін тек қана бір түр бар, ол - қызылқанат жарқұс. Дереккөздер
Жасылтуылжықтар туысы

Жасылтуылжықтар туысы - Қазақстанда қунақ тұқымдасы құстарға жататын 18 туыстың біреуі. Жасылтуылжық туыстастар - конус тәрізді тұмсықты, қанат жабын қауырсындары сары реңді, орташа денелі (25-35 г) қунақтар. Бұл туысқа жататын екі түрдің біреуі Қазақстанда мекендейді. Дереккөздер
Құз кептері

Құз кептер - көк кептерден аздап ірі денелі құс, одан едәуір таза сұр көкшіл түсімен және құйрығындағы жалпақ ақ жолақтары бойынша ерекшеленеді. Орталық Азия, Солтүстік Қытай, Корея, Шығыс және Орта Сібірдің оңтүстігінде қоныстанады. Қазақстанда тек қана оңтүстік және оңтүстік-шығыстың таулы аудандарында (құз) ұялайды. Өте сирек кездеседі. Бұл - тау кептері, әдетте теңіз деңгейінен 2000 м жоғары өмір сүреді. Аймақтың жазықтық бөлігінде әр алуан суқоймалардан жоғары жарлар мен жартастарға орнығады. Кей жерлерде (біздің елде емес) тас қалаларда ұялауға көшті. Ұяларын таушаларға салады. Отырықшы, шоғыр түзетін құс. Қазақстанда құз кептер туралы қанағат тұтарлық мәлімет жоқтың қасы. Дереккөздер мектеп энциклопедиясы "Құстар", автор: а.Ф. Ковшарь, В.А. Ковшарь
Ақмаңдайлы қаз

Netherlands (2013)]] Ақмаңдайлы қаз (Anser albifrons) - сұр қазға ұқсас орташа денелі (2-3,2 кило) қаз. Ол тек қана дене мөлшерімен ерекшеленбейді. Оның тұмсығының айналасында үлкен ақ теңбіл бар (ені 1 сантиметрден артығырақ), құрсағында әр алуан пішінді қара теңбілдер болғандықтан, оны жергілікті аңшылар "шұбарқұрсақ" деп атаған. Одан басқа, халық арасында, шағын денелі болғандықтан, ақмаңдай қарашақаз деп те аталады. Бұл қаздар Еуразия және Солтүстік Америка тундрасында ұялайды, қыста оңтүстік ендікке ұшып кетеді. Қазақстанда көктемгі (ақпаннан мамыр бойы) және күзгі (қыркүйектен қазанның соңына дейін) маусымдардағы жылыстау кезінде кездеседі. Күзгі ұшып өту кезінде орасан көп жиналып, көлдерде ұзақ болады және солардың төңірегінен қорегін тауып жейді. Өсімдіктермен қоректенеді. Галерея Дереккөздер
Айдарлы қырқылдақтар туысы

Айдарлы қырқылдықтар туысы (Thalasseus) - бізде тек қана бір түрі - айдарлы қырқылдақ кездесетін, 7 түрі бар құстар туысы. Желкесінде көрнекті айдары бар қара телпекті орташа және едәуір ірі денелі қырқылдақ құстар. displaying in Tasmania]] Дереккөздер
Айдарлы қырқылдақ

Айдарлы қырқылдақ (Thalasseus sandvicensis) - едәуір ірі денелі (200-300 г, қанатының алымы 1 м шамасында) құс. Айдарлы қырқылдақтың қара телпегі желкесінде, айдармен аяқталады. Тұмсығы - қуатты, қара реңді, тұмсық ұшы - сары. Еуропаның оңтүстігі, Солтүстік Америка және Солтүстік Американың оңтүстік бөлігіндегі теңіз жағалауларына орын тебеді. Қазақстанда Каспий теңізіндегі аралдарда ұялайды, Аралдан бірнеше рет ұшып өткен. Үлкен шоғыр түзіп, өмір сүреді. Негізгі қорегі - балық, сондай-ақ сан түрлі жәндіктер. Қазақстанда болу мерзімі, сондай-ақ өмір сүру дағдысы айқындалмаған. Дереккөз 1. Мектеп энциклопедиясы. Алматы: Атамұра, 2010.
Батпақшыл қырқылдақтар туысы

Батпақшыл қырқылдықтар туысы (Chlidonias) - үш түрі бар шағала тұқымдастарға жататын 14 туыстың біреуі. Батпақшыл қырқылдақтар туысына жататын құстардың барлығы Қазақстанда кездеседі. Олардың жабын қауырсындарының негізгі реңкі - қара сұр. Дереккөздер
Үлкен міңгірлек

Үлкен міңгірлек (Hippolais languida) басқа міңгірлектерден аздап үлкендеу болғанымен, бұл айырмашылық көзге байқалмайтын құс. Қазақстанда үлкен міңгірлек Маңғыстауда, батыста Сырдарияның төменгі сағасына және шығысында Қаратау тауына дейін бұталары бар шөл үлескілерінде мекендейді. Ағаштың бөрікбасында жүреді, жерге өте сирек түседі. Тостаған тәрізді немесе цилиндр пішінді ұяларын бұталардың бұтақтарына бекітіп, ұялардың сыртын өрмекші өрмегімен шырмап тастайды. Жұмыртқалардың қабығының негізгі реңкі - ақшыл көгілдір қызғылт, сол түсте қызғылттау қоңыр нүктелер, теңбілдер және шиыршықтар шашыраңқы орнығады. Ұялау өмірінің егжей-тегжейлі, сондай-ақ Қазақстанда болу мерзімі беймәлім. Дереккөздер
Оқпан (құс)

Оқпан немесе кіші әупілдек (Ixobrychus minutus) - ең кішкене денелі (биіктігі — 33— 38 см шамасында, салмағы - 150 г шама- сында) құтан. Биологиялық сипаттама Реңі көрікті: ұя салатын кездегі аталықтың жоны - қара, бауыры - сары реңкті ақшыл түсті. Аналығында қара түс қоңырға ауысқан. Ұя төңірегіндегі қамыс сабағына немесе бұталар бұтағына оралымды өрмелеп шығады, тіпті балапандар да алғашқы айда дәл осы амалмен қозғалыс жасайды. Бөтегесіндегі және төсіндегі бойлай созылған қарама-қарсы жолақтардың арқасында, тұмсығын жоғары тік көтергенде төңірегіндегі аямеғі үйлесіп бірігіп кетеді. Салындыдағы 4-9 ақ жұмыртқаларды кезектесіп басады, алайда аналық уақытының көпшілігін ұяда өткізеді. Бұдан соң ата-енелері балапандарды қанаттанғанша ай бойы қоректендіреді. Оқпандар әр алуан су бунақденелілерін, ұлуларды, ұсақ балықтарды жейді. Сондай-ақ жұмыртқаларды, ұсақ құстардың жаңа ғана жұмыртқадан жарып шыққан балапандарын қорегіне жаратады. Негізінде іңір қараңғысында белсенді өмір сүреді. Таралуы Оқпан Қазақстанның батысында және оңтүстігінде қамыс қалың өскен, суқоймалардың жағасын бойлай өмір сүреді. Қобырсыған ұясын да қамысқа салады. Кейде ұя салуға суға батқан ағаштарды немесе бұталарды пайдаланады. Ұялау мерзімі - сәуірден бастап, қараша айы болып есептеледі. Дереккөздер
Оңазалар жапалақ туысы

Оңазалар жапалақ туысы (Strix) — орташа және ірі денелі (жапалақтар үшін) құстар туысы. Оңаза туысты құстардың қауырсындары жапалақтарға тән күпсек және жұмсақ, бет табақшасы толық және қауырсыннан түзілген «құлағы» болмайды. Бұлар - орман құстары. Оңазалар туысында 11 түр бар, Қазақстанда екі түрі - кәдімгі оңаза және ұзынқұйрық оңаза кездеседі. Дереккөздер
Кәдімгі оңаза

Кәдімгі оңаза (Strix aluco) - шұбар реңді, орташа денелі (салмағы 700 грамға дейін, қанат алымы 1 м шамасында) жапалақ. Сонымен бірге географиялық таралуы жағынан айтарлықтай күшті байланысы бар сұр және қызғылт сарылау өзгермелі нұсқалары да бар. Аталықтар мен аналықтарының реңдері бірдей, дегенмен аналықтары аталықтарынан ірілеу болып келеді. Еуропада, азиялық таулар мен Солтүстік Африкада таралған. Қазақстанда оңтүстік және оңтүстік-шығыс тау бөліктерінде өмір сүреді. Барлық жерде тіршілігі ормандық биотоптарға байланысты. Өте ерте - наурыздың соңында және сәуірдің басында көбейе бастайды. Ұяларын ағаш қуыстарына немесе өзгеше пайда болған қуыстарға салады. Салындыдағы 2-4 (қорек мол болған кезде 8) ақ жұмыртқаны аналық бір ай басады. Бұдан соң ата-енелері балапандарды қанатына көтерілгенше тағы қоректендіреді. Отырықшы немесе ұзаққа көшпенділік жасамайтын құстар. Негізгі қорегі - тышқантәріздес кемірушілер. Дереккөздер
Орақтұмсықтар туысы

Орақтұмсықтар туысы (Ibidorhyncha) татреңтәрізділер отрядының бізтұмсық балшықшылар тұқымдасына жататын 4 туыстың біреуі. Бұл туыстардың барлығының өзара жақындығы айқын, дегенмен әр түрлі авторлар тұқымдасты төрт туыстың біреуімен - бірде бізтұмсық балшықшы, бірде қарала балшықшы, тіпті орақтұмсық та деп атайды. Туыстың бір ғана түрі орақтұмсық. Дереккөздер
Орманқарғалар туысы

Орманқарғалар туысы (Garrulus) - торғайтәрізділер отрядының қарға тұқымдастарға жататын құстар туысы. Орманқарға туыстастар қарға тұқымдастар арасында дене мөлшері бойынша орташа шамада болады. Дегенмен олардан қауырсындарының көріктісі және болбырлығы бойынша ерекшеленеді. Қауырсын реңдерінде қызғылттық, тот түстестік, көк және қара реңктер басым болады. Тұмсығының күшті екі жағы қысыңқы болуының арқасында орманқарғалар кез келген азықты - жаңғақтардан және еменжапырақтардан бастап, шағын денелі омыртқалы жануарларға дейін (кемірушілер, сайрағыш құстардың балапандары, кесіртке) олжалай алады. Еуразия және солтүстік-батыс Африканың орманды зонасында орманқарға туыстастардың үш түрі кең таралған. Қазақстанда тек қана 1 түрі кездеседі. Дереккөздер
Орманқарға

дағы Уттаракханд штатындағы орманқарға ]] Орманқарға (Garrulus glandarius) - еуропалық-сібірлік жалпақ жапырақты, әсіресе еменді ормандардың өте ерекше құсы. Биологиялық сипаттама Қарға тұқымдас құстар үшін орташа денелі (120-150 г), көрікті, реңді құстардың бірі. Орманқарғаның танымалдық көрсеткіші - қанатындағы құстардан ажырату оңай. Бұл - нағыз орман құсы. Ол ағаштардың қалың бөрікбасында тамаша бағдарлап, бір орыннан екінші орынға бара алады. Жемін ағаш бөрікбасынан да, жерден де аулайды. Бунақденелілермен обыр ораманқарғалар заузаларды, бізтұмсықтарды, дербесжұптар мен қарағай жібеккөбелектерінің жұлдызқұрттарын қынадай қырады. Есептеулерге қарағанда, оның жеміндегі зиянды бунақденелілер құрамы 61%-ға жуық, ал пайдалылары - тек қана 1,4% болады екен (қалған 37,6%-ы - адам үшін іс жүзінде маңызы жоқ түрлер). Бунақденелілерден басқа ол ұсақ аңсымақтарды және құстарды сүйсіне аулайды, мұнымен бірге қанатты достардың ұяларын жиі бұзады. Орманқарғалардың жарты жылға жуық - сәуірден наурызға дейін жейтін жемдерінің құрамында өсімдіктекті азық басым болады. Олар әсіресе еменжаңғақты жиі жеп, тіпті қорға да жинайды. Бірақ оны үнемі таба алмай қалады. Сөйтіп, орманқарғалар еменді жаңа жерге орналастырады. Олар таңқурай, шетен, мойыл жидектерін жаппай жеп, жидекті бұталардың тұқымдарын таратады. Орманқарғалар, басқа қарға тұқымды орман құстары сияқты, көп үн шығармайды және бұқпантай: жасырынған ұядан оларды тауып алу оңай емес. Тек қана балапандар ұядан ұшқан соң олардың дауысы естіле бастайды, сөйтіп құстар көзге жиі көрінеді. Таралуы Қазақстанда тек қана батыс және оңтүстік Алтайдың (Шығыс Қазақстан) ормандарында ұялайды. Кейде қысты күндері Қазақстанның батыс және солтүстік облыстарына ұшып келеді. Күзде Жайық аңғарының ормандарын бойлай көшіп жүреді, кейде осы өзеннің сағасына дейін жетеді. Орманқарғалар қыста орманнан адам тұрағына жиі көшіп жүреді, осы кезде олар онша сақтық жасамайды. Дереккөздер
Орманқунақ

Орманқунақ (Pinicola enucleator) - қампайған жуан тұмсықты және құйрығы ұзын, дене мөлшері қараторғайдай ірілеу (42-65 г) қунақтың бір түрі. Ересек аталықтың қауырсындарында таңқурай түсті рең басымырақ, оны әсіресе басынан, мойнынан және жонының алдыңғы бөлігінен байқауға болады. Аналығында бұл түс - жасылдау сарғыш реңді, ал жас аталықтарда қызылсары - қызғылт түсті болып келеді. Еуразия және Солтүстік Американың тайгасында мекендейді. Қазақстанға ең жақын ұялау орны - Алтайдың шекаралық үлескілері. Қазақстандық бөлігінен де кездеседі. Бұдан басқа орманқунақтың қашығырақ - Қарағандыға, Орынборға, Оралға ұшып баруы мәлім. Жылыстау кезінде шағын топ құрып, бірімен-бірі ысқырық арқылы қиқуласады. Дереккөздер
Өргіқұстар тұқымдасы

Өргіқұстар тұқымдасы (Ploceidae) - торғайтәрізділер отрядына жататын 73 тұқымдастардың біреуі. Өргіқүс туысты құстар - дене мөлшері әр түрлі (7-100 г) және сыртқы көрінісі бойынша Африкалық шығу тегі басымырақ құстардың үлкен тобы. Дене бітімі - мығым, басы - едәуір үлкен. Тұмсығының пішіні әр түрлі - жай ғана конус пішіннен ементұмсық типтес қуатты, ұзындау пішінге дейін болады. Жабын қауырсындары - тығыз, реңі алуан түрлі - қоңыржай ендіктерде - көріксіз қорғаныш реңді, ал тропиктік тұрғындарда көрікті және қарама-қарсы реңге дейін өзгереді. Аталықтары әдетте аналықтардан аздап көркемірек болады. Жазықтықтарда және тауларда сан алуан ландшафтарда қоныстанады. Көптеген түрлері - синантропты, яғни адаммен қатар өмір сүруге бейімделген. Әуені - әуезді шырыл. Өте қауымшыл, көбінесе шоғырланып, кейде өте үлкен шоғыр түзеді. Кейбір түрлері - полигамиялы, яғни бір аталыққа бірнеше аналықтан келеді. Енді біреулері ұяшыл масыл сипатты болады, яғни жұмыртқаларын басқа құстардың ұясына тықпалайды (көкектен айырмашылығы - олар жұмыртқаларды немесе балапандарды сыртқа лақтырмайды). Ұялары өте түрліше болуымен ерекшеленеді. Тропиктік өргіқұстар құрғақ шөптерден үлкен қопсыған шар тәрізді, алмүрт тәрізді етіп шебер тоқиды, тіпті Африкада қауымшыл өргіқұстар ұжымдасып жатақханалы ұя салады. Дәнмен қоректенеді, дегенмен балапандарын көбінесе бунақденелілермен қоректендіреді. Көпшілігі дәнді дақылдар егісіне зиян келтіреді, сондықтан бірқатар елдерде ресми түрде ауыл шаруашылығының зиянкестері ретінде мақұлданған. Бұл үлкен және сан алуан тұқымдас құстар 5 тұқымдас тармағына: енекешіл құстар (екі туыстың 2-3 африкалық түрі), тұлторғайлар (Африка және Сахараның оңтүстігінде: 1-5 туыстан 8-9 түр), қунақ өргіқұстар (Африка, Оңтүстік Шығыс Азия, Австралия және мүхиттар; 15-35 туыстан 107-115 түр), танымал өргіқұстар (Африка және Мадагаскар, Азияның оңтүстігіне 5-6 түр ғана енеді; 10-16 туыстан 92-103 түр), танымал торғайлар (Африка, Еуразия; 9- 10 туыстан 38-42 түр) тұқымдас тармақтарына бөлінеді. Қазақстанда тек қана танымал торғайлар тұқымдас тармақ өкілдері - 3 туыстан, 7 түр: торғайлар, тас торғайлар және қар қунақтар кездеседі. Дереккөздер
Көк сайрақ

Көк САЙРАҚ (Monticola solitarius) - алабажақ сайрақтан денесі кішірек (37-50 г), реңі мүлде басқа құс. Аталығының денесі - көкшілдеу көк, бауыры - ақшылдау, қанаты және құйрығы - қара. Аналығы мен жас балапандардың реңі - солғын көк реңкті қошқыл қоңыр. Көк сайрақ айтарлықтай ұзын құйрығының арқасында нағыз сайрақтарға көбірек ұқсайды (ал алабажақ сайрақ көбінесе тасшыбжыққа ұқсастау). Қазақстанда тек қана Тәңіртау және Жоңғар Алатауының тауларында ұялайды. Африкада және Үндістанда қыстап шығады. Көбінесе алабажақ сайрақтар болатын жерлерде орын тебеді, бірақ саны олардан кемдеу болады. Ұялары жартас таушасына және тастардың астында орналасады. Салындыдағы көгілдір жұмыртқаларды аналығы басады, бірақ тұқым топта өмір сүру дағдысы алабажақ сайрақтан толығырақ зерттелмеген. Сірә, жылына 1 рет балапан өргізетін болса керек. Қазақстанда 5 айға жуық - сәуірдің соңынан қыркүйек бойы болады. Галерея Дереккөз 1. Мектеп энциклопедиясы. Алматы: Атамұра, 2010.
Қара сайрақ

Қара Сайрақ (Turdus merula) - едәуір жақсы сайрайтын құс. Аталығының бүкіл денесі қара реңді, тұмсығы - ашық сары. Аналығы толығымен қошқыл қоңыр реңді (тек тамағы шұбарланған ақшыл түсті) болғандықтан қалған сайрақтар туысының өкілдерінен жақсы ажыратылады. Еуропаның, Солтүстік Африка, Алдыңғы және Орталық Азияның жапырақты ормандарында мекендейді. Сонымен бірге соңғы аталған өңірде оның оқшауланған түршесі өмір сүреді. Қазақстанда қара сайрақ Тәңіртаудын жөне Жоңғар Алатауының солтүстік беткейлері мен тау етектерінде орныққан, таяуда ғана Батыс Алтайда пайда болды. Оның саны соңғы 50 жылда белгілі мөлшерде арта түсті. Бұл - Қазақстандағы сайрақтың жалғыз ғана түрі. Әр алуан ормандарда және қолдан егілген желектерде, солардың ішінде бақтар мен тынымбақтарда ұялайды. 50 жыл ғана бұрын пайда болған олар Алматыда көп ұялайды. Қара сайрақтар тауларда - 2 рет, ал Алматыда тіпті 3 рет бір жазда балапан өргізеді. Мұның бұлай болу себебі - үнемі суарылатын қалалық екпе ағаштардың арқасында жаздың екінші жартысындағы ыстық күндерде жем беретін сайрақтарға мұнда шұбалшын (осы сайрақтың балапандарының негізгі жемі) жеткілікті. Сайрақтар қала жағдайларында ағаштардың жапырақтары әлі қалың өспеген кезде ұяны ешқайда жасыруға болмайтындықтан қылқан жапырақты ағаштарға ерте ұя жасайды. Салындыдағы 4-7 көгілдір жасыл жұмыртқаларды екі аптаға жуық аналық көбірек басады да, аталық кейде оны алмастырады. Балапандарды ата-енелері екі апта қоректендіреді. Қара сайрақ - әуезшіл сайрақтан кейін сайрақтардың ішіндегі жақсы сайрағыш құс. Оның әуені бөгде, сықырлаған дыбыссыз өте таза сыбызғы үнінен тұрады. Әуені мен шақыруы Галерея Дереккөздер
Қаражемсаулы сайрақ

Қаражемсаулы сайрақ (Turdus atrogularis) - жоны сұрғылт, жемсауы және тамағы - қара, бауыры - ақ орташа денелі (75-100 г) сайрақ. Еуразияның тайгалық ормандарында кең таралған. Қазақстанда тек қана шығыста - Сауырда, Тарбағатайда және Алтайда ұялайды. Дегенмен ол Тәңіртаудың солтүстік баурайында және жоталар етегінде көп мөлшерде қыстайды. Ал, ұшып өту кезеңінде Қазақстанның кез келген жерінен, солардың ішінде шөл және биік тауларда кездесуі мүмкін. Бұлар - Қазақстанның ең көп жылыстайтын және қыстап шығатын құстары. Дауысы - құлақ тұндырарлық «цирррр», әуенінің ерекше әсері жоқ. Ұялау үшін қылқанды ағаштары басымырақ биік діңді ормандарды таңдайды. Алайда ұяны онша биікке салмайды, көбінесе ағаш түбірінің үстіне, ағаштың төменгі бұтақтарына, бұта басына, тіпті жерге орналастырады. Ұялаудың өмір сүру дағдысы егжей-тегжейлі анықталған жоқ - Қазақстанда бұл сайрақты ешкім арнайы зерттемеген. Қаражемсаулы сайрақ жылына 1 рет қана балапан өргізеді деген болжам бар. Дереккөздер
Қызылжемсаулы сайрақ

Қызылжемсаулы сайрақ (Turdus ruficollis) - қаражемсаулы сайраққа өте ұқсас, бірақ тамағы мен жемсауы қара реңді емес, тат түстес қызғылтсары құс. Көптеген мамандар күні бүгінге дейін қаражемсаулы сайрақ пен қызылжемсаулы сайрақты бір түрдің - қошқыл сайрақтың екі түршесі деп есептейді. Алтайдан Забайкальеге дейінгі Сібір ормандарында мекендейді. Ал Қазақстанда маусымдық жылыстау және қыстау кездерінде анда-санда кездеседі. Қазанда және қаңтар мен наурызда кездескені мәлім. Дереккөздер
Үлкен суқұзғын

Үлкен суқұзғын (Phalacrocorax carbo) - жағы - ақшыл, тұмсығы ілмекті, ірі денелі (салмағы 2-2,5 кг, қанатының ұзындығы 1 м шамасында, алымы - 1,5 м) қара реңді құс. Жас суқұзғындардың бауыры - күңгірт ақ. Суқұзғындарды Қазақстанның барлық жерінен кездестіруге болады, алайда оның солтүстік өңірлерінде олардың ұялауы түрақсыз және сирек. Үлкен суқұзғын кез келген суқоймаларда өмір сүреді, өмір сүруге қажетті жалғыз шарты - оның негізгі қорегі балықтардың болуы. Шоғыр түзетін құс. Ұяларын түрлі-түрлі етіп орналастырады. Жерге қамыс пен саздан төбесінде ойығы бар бағанша жасайды, сондай-ақ жығылған қамысқа жартастарға және тіпті ағаш басына ұясын орналастырады. Көбінесе бірқазан, жалбағай, құтан және т.б. құстармен ортақ шоғыр түзеді. Шоғырдағы суқұзғындар, әсіресе олардың балапандары ағаштардың басында қанаты, мойны және құйрығының жәрдемімен, бұтақтарға оңай өрмелейді. Салындыдағы 3-5 жұмыртқаларды ата-енелері ай бойы басады. Балапандарды ауланған бөтегесінде шала қорытылған балықпен қоректендіреді. Ересек құстар күніне кейде 2 килоға дейін балық жейді. Ұядан ұшқан жас балапандар топқа жинадып, азыққа бай суқоймады үлескідерді іздестіруге көшпенділік жасап ұшады. Суқұзғындар наурызда ұшып кедіп, қазанда ұшып кетеді. Сырдариядан олардың шағын мөлшерін қыста да көруге бодады. Дереккөздер
Жолторғайлар туысы

Жолторғайлар туысы (Calcarius) - Қазақстандағы сұлыкеш тұқымдастарға жататын үш туыстың біреуі. Бұлар - орташа және шағын денеді онша үлкен емес конус пішінді тұмсықты құстар. Одардың нағыз сұлыкештерден айырмашыдығы - қанаты ұзын және үшкір. Бұлар - құрлық құстары, артқы саусағының тырнағы бозторғайдікі сияқты ұзын және түзу. Жерде - жүгіреді. Дәнмен қоректенеді, жыл құсы. Жолторғай туыстастар 3 түрден құралған, Содтүстік Американың тундрасында кең таралған. Содардың біреуі Еуразия тундрасында ұялайды, ал қыста Қазақстанда кездеседі. Дереккөздер
Жолторғай

Жолторғай - сұлыкеш тұқымдас орташа денесі «20-30 г. торғайтектес құс. Басы - қара, жоны - бойдай созылған қызылсары теңбілдері бар, өрнектелген қызғылтсары, сарғылт жалпақ жолақты; бауыры - ақ-қара түсті құс. Қазақстанда негізінен алғанда негізгі қыстау орындары Монғолия және Гоби шөліндегі тундрадан ұшып өткенде кездеседі. Дегенмен кейбір қыстарда Қазақстанда да байқадады. Оны желтоқсанда және қаңтарда Батыс Қазақстаннан, Маңғышлақ түбегінен, Павлодардан және Семейден аулаушылар бар. Күзде - қыркүйектен бастап, көктемде наурыздан сәуірдің аяғына дейін ұшып өтеді. Оның үстіне 1960 жылы Қорғалжында мыңдаған жолторғайлар кездескен, олардың үлкен тобы селеудің тұқымын қорек еткен. Дереккөздер
Майкл Оуэн

{{Футболшы 2009 жылдың 27 шілдесінде Оуэн «Манчестер Юнайтед » клубымен 2 жылдық келісімшарт жасасты. 2013 жылда футбол карьерасын бітірді. Ұлттық құрама 1998-2008 жылдары Ұлттық құрамада ойнап, 1998, 2002, 2006 жылдары әлем чемпионатына, 2000, 2004 жылдаоы Еуропа чемпионатына қатысты. 1998 жылғы әлем чемпионатының 1/8 финалында Аргентинаға соққан гол әлем чемпионаттары тарихындағы "Үздік индивидуалды голдардың" үздік бестігіне енді. Жетістіктері Командалық Ливерпуль * Англия кубогы: 2000/01 * Англия Лига кубогы (2): 2000/01, 2002/03 * Англия суперкубогы: 2001 * УЕФА кубогы: 2000/01 * УЕФА Суперкубогы: 2001 Манчестер Юнайтед * Англия чемпионы: 2010/11 * Англия лига кубогы: 2009/10 * Англия суперкубогы: 2010 Жеке * «Алтын доп» иегері (France Football): 2001 * Англия чемпионатының үздік ойыншысы: 1997/98 * Англияның үздік жас футболшысы: 1998 * Англия чемпионатының үздік ойыншысы: тамыз 1998 * Англия чемпионатының "Алтын бутсысы" (2): 1997/98, 1998/99 * Жыл спортшысы (BBC): 1998 * Әлемнің үздік футболшысы («World Soccer»): 2001 * 1998 жылғы әлем чемпионатының үздік жас футболшысы * ФИФА 100 Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * * * [http://www.manutd.com/en/Players-And-Staff/First-Team/Michael-Owen.aspx Profile] «Манчестер Юнайтед» клубының ресми сайтындағы профилі] * [http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/columnists/michael_owen Michael Owen's column in The Times] * [http://www.dailymail.co.uk/femail/article-1102162/The-WAG-prefers-horses-handbags-Michael-Owen-8217-s-wife-Louise-reveals-greatest-passion-rescuing-racehorses.html Michael Owen's and his wife's interest in horses] * [http://www.premierleague.com/en-gb/players/profile.overview.html/michael-owen Premier League profile] * * [http://weibo.com/michaelowen Michael Owen] Sina Weibo сайтында
Жорғаторғайлар туысы

Жорғаторғайлар туысы - көзге оңай түсіп қалады. Моногамиялы, берік жұп түзеді. Балапанның дамуы: жұмыртқадан жарып шыққанда - қызылшақа, дәрменсіз болады да ұяда толық қауырсынданғанша қалады. Алғашқы кезде аталығы мен аналығы бөтегесінен шыққан, "құс сүті"деп аталатын лоқсықпен қоректенеді. Ұядан тыс мезгілде топ түзеді. Көпшілігінің аңшылық маңызы бар. Әжептеуір үлкен тұқымдас құстар, бұл тұқымдастың 41 туысы бар. Қазақстанда екі туыстан: кептер және тұзкептер туыстардан 10 түр кездеседі. Дереккөздер