kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Люксембургтің әкімшілік бөлінісі

Люксембургтің әкімшілік бөлінісі қазіргі уақытта 2 деңгейден тұрады және мыналарды қамтиды: * 12 кантон (, ). * Кантондар 116 ұйымдастыққа (, , ) бөлінеді. Сондай-ақ 2015 жылдың қазан айына дейін кантондарға бөлінген және әкімшілік бөліністің жоғарғы деңгейін құрайтын үш аймақ болды. Аймақтары (2015 ж. дейін) Әкімшілік жағынан Люксембург 3 аймаққа бөлінді: Кантондары Бұл 3 аймақ 12 кантонға (, ) бөлінеді: Ұйымдастықтары Бұл 12 кантон 116 ұйымдастыққа (, , ) бөлінеді. Дереккөздер
Техас губернаторларының тізімі

Техас губернаторы — Техас штатының атқарушы билігінің және де әскери күштерінің басқарушысы болып табылады. Губернатор екі палатадан тұратын - Сенат пен өкілдер палатасынан тұратын штат легистратура қабылдаған заң жобасын бекітіп, әлде оған вето қоя алады. Губернаторда тағы штат легистратурасын жиналысқа шақыруға құқығы бар. Қазіргі губернатор Грег Эбботт Техас штат статусын алғанынн бері, бұл қызметте болған қырық сегізінші адам болды. Басқа штаттарға қарағанда Техас губернаторы әлсіз болып саналады. Кейбір салаларда губернатор емес, сенатты төрағалалық ететін вице-губернатордың ықпалы көбірек . XIX және XX ғасырларда губернатордың жұмыс мерзімі екі жылдан төрт жылға ауытқыған. Техас штатының қазіргі конституциясына сәйкес, штат губернаторы 4 жылдық мерзімге сайланады, және губернаторлық мерзімі ант берілгеннен кейін сәйкес жылдың қаңтарының үшінші сейсенбісі басталады. Жалпы губернатор болған уақыттың ұзақтығы бойынша рекорд тиесілі — 14 жылдан кішкене көбірек, 2000 жылдың 21 желтоқсанынан 2015 жылдың 20 қаңтарына дейін. Оның артында тиесілі — 8 жыл (2 мерзім, бірақ арасында үзіліс бар: 1979 — 1983, 1987 — 1991). , , атты губернаторлар 3 мерзім қызмет екткен, бірақ екі жылдық мерзімдердің кесірінен олардың губернаторлығының жалпы ұзақтығы азырақ болған. Қазіргі губернатор Грег Эбботт 2014 жылы сайланған, 2018-де қайта сайланған және 2022 жылы тағы да қайта сайланды. Өзінің жақында қайта сайланғанының арқасында, ол 2027 жылдың 19 қаңтарында 12 жылдық тәжиірбсі бар екінші губернатор атанады. Губернатор вице-губернатормен бірге сайланады(әлде лейтенант губернатор, ). Егер әртүрлі себептермен губернатор қызметі бос қалатын болса, вице-губернатор губернатор атанады. Техастың қызметтегі губернаторы және оның отбасы Остиндағы тұрады. Губернаторда тағы екінші қабатында қабылдау бөлмесі бар. Техас штаты құралғанға дейін 1691 және 1821 жылдар аралығында Техас Жаңа Испанияның құрамына кірген. Осы уақытта оны 37 губернатор басқарды. 1821 және 1835 жылдар аралығында Техас аумағы Мексиканың ішіндегі штатынының құрамына кірген. Бұл арада оны 13 губернатор басқарды. Техас губернаторлары ; Партиялар Тағы қараңыз * АҚШ президенттерінің тізімі Дереккөздер Сілтемелер ; Жалпы: * [http://www.lrl.state.tx.us/legeLeaders/governors/govBrowse.cfm Legislative Reference Library of Texas — Governors of Texas] * [http://www.tshaonline.org/handbook/online/articles/mbg03 The Handbook of Texas Online: Governor (of Texas)] ; Техас конституциясы: * [http://tlo2.tlc.state.tx.us/txconst/toc.html 1876 Constitution, as amended (Current)] * [http://tarlton.law.utexas.edu/constitutions/text/1876index.html 1876 Constitution] * [http://tarlton.law.utexas.edu/constitutions/text/1869index.html 1869 Constitution] * [http://tarlton.law.utexas.edu/constitutions/text/1866index.html 1866 Constitution] * [http://tarlton.law.utexas.edu/constitutions/text/1861index.html 1861 Constitution] * [http://tarlton.law.utexas.edu/constitutions/text/1845index.html 1845 Constitution]
Ұлт-құру

Ұлт-құру (, кейде: Ұлт құру) — мемлекет күшін пайдалана отырып, ұлттық болмыс құру, немесе құрылымдау. Ұлт-құру ұзақ мерзімді перспективадағы саяси тұрақтылық және өміршеңдік үшін мемлекет халқын мемлекет ішінде біріктіруді көздейді. Харрис Майлонастың пікірінше, "Қазіргі ұлттық мемлекеттердегі заңды авторитет халықтық билікке, көпшілікке байланысты. Ұлт-құру - осы көпшіліктің құрылу процесі" Ұлт-құру ұлттық идентити қалыптастыру болып, бұл идентити мемлекетпен бәсекелесе алатын және мемлекеттің кең ауқымда ішкі-сыртқы істе сәйкесуіне кедергі болатын жергілікті идентитилерге (өзімшілдік, жершілдік, рушылдық, тб.) әсіресе адалдықтан асып түсуді көзедейді. Nation-building involves the creation of a national identity that supersedes local identities and loyalties that might compete with and preclude broader identification with the state. Ұлт-құрушы субъекті дегеніміз әскерге шақыру, ұлттық жалпыға бірдей оқыту секілді мемлекеттік бағдарламалар арқылы ұлттық қауымдастықты дамыту бастамасын көтеретін мемлекет мүшелері, немесе ұйымдары. Ұлт-құру мемлекет үгіт-насихат құралдарын пайдаланып, базалық инфрақұрылымдарды дамытып, ынталандыру саясатын пайдаланып қоғамдық келісім мен экономикалық өсімді қамтамасыздандырады. Колумбия университетінің әлеуметтанушысы Андреас Уиммердің пікірінше, ұзақ мерзімдегі ұлт-құрудың табыстылығын үш фактор белгілейді: "азаматтық қоғам ұйымдарының ертерек дамуы, қоғамдық игіліктерді тұтас мемлекеттік аумақта біркелкі қамтамасыз етуге қабілетті мемлекеттің өркендеуі, және үшіншісі ортақ коммуникация дәнекерінің пайда болуы». Шолу болашағы". Жазудың мағынасы: «Ол бір қалпақ астына сыйя ма? Менің ойымша, ол найзамен дулыға астына кіргізіледі!». Австрияның «Кикерики» сатиралық газетіндегі карикатура, 1870 ж. "Бізді іштей мәңгі оқшаулайтын қорғанмен байқатпай шектейтін қабырғаларды бұзу - біздің міндетіміз."]] Осызаман әлемінде ұлт-құру деп жаңадан тәуелсіздік алған ұлттар өз ұлттық үкіметінің сенімді институттарын құруын айтамыз: оқыту, әскери қорғаныс, сайлау, жер кадастры, импорттық кеден, сыртқы сауда, сыртқы дипломатия, банк жүйесі, қаржы, салық, компанияны тіркеу, полиция, заң, сот, денсаулық сақтау, азаматтық, азаматтық құқықтар мен бостандықтар, неке тіркеуі, тууды тіркеу, иммиграция, көлік инфрақұрылымы және/немесе қала басқару жарғылары, тб. Ұлт-құру сондай-ақ Африка, немесе Балқан түбегіндегідей отаршыл державалар, немесе империялар құрған этникалық, діни немесе басқа шекараларға қарамастан, халықтар мен олардың территорияларын қайта анықтауды да қамтуы мүмкін. Бұл реформаланған мемлекеттер содан былайғы уақытта өміршең дамуға және үйлесімді ұлттық идентитиге ие болады. Ұлт-құру сондай-ақ мемлекеттік ту, елтаңба, әнұран, ұлттық мереке, ұлттық стадион, ұлттық авиакомпания, ұлттық тіл және ұлттық мифтер сияқты ұлттық нышандар (national paraphernalia) қалыптастыруды да қамтиды. Тереңірек қарағанда, ұлттық идентити әртүрлі этникалық топтарды азаматтық ұлтқа айналдыру арқылы мақсатты түрде жасалуы мүмкін, әсіресе көптеген жаңадан құрылған мемлекеттерде отаршылдардың бөлшектеп басқару саясаты этникалық жағынан әртекті (heterogeneous) тұрғындарды қалыптастырды. Дереккөздер
Тямдар

Тям (чам) — Вьетнамдағы, Камбоджадағы және Тайландтағы халық. Жалпы саны 500 мың адам (2007). Вьетнамда тямның екі тобы бар: шығыс (Тхуань-хай провинциясы) және батыс (Анзанг және Тайнин провинциялары). Камбоджа тямдары Вьетнамнан келген иммигранттардың ұрпақтары. Тілі Тілі - Индонезия тобының тілі. Жазуы оңтүстік үнді графикасына негізделген(5 ғасырдан бастап). Вьетнам тілі де кеңінен таралған. Діні 10 ғ-дан бастап ислам діні тарай бастады. Қазіргі уақытта тямдардың үштен екісі индуистар, қалғандары мұсылмандар. Тарихы II-ғасырда негізі қаланған Тям (Чам) өркениеті IX-ғасырда өзінің шарықтау шегіне жетті. Ол Вьетнамның орталық бөлігін Меконг атырауына дейін басқарды, ал оның иеліктері батысқа қарай қазіргі мемлекеттердің - Камбоджа мен Лаостың шекараларына дейін созылды. Тямдар (Чам) өжет теңізшілер ретінде белгілі болды. Чампа патшалығы халықаралық саудаға белсене араласты, бұл оған байлық пен ықпалды жинақтауға, сондай-ақ басқа аймақтық патшалықтармен, Оңтүстік Азиямен және Қытаймен байланыс орнатуға мүмкіндік берді. XII-XV ғасырларда Тям (Чам) өркениеті жойыла бастады. Уақыт өте келе оларды Вьетнам патшалары оңтүстікке, ал шығысқа Ангкор билеушілері ығыстырды. Вьетнамдағы Тям (Чам) өркениетінің қалдықтары қазір Орталық Вьетнамдағы Бинтхуан және Нинтхуан провинцияларында (Фхан Ранг маңында) және Камбоджа шекарасының бойында Тай Нинь және Чау Док провинцияларында шоғырланған. Кәсібі Бұрын тямдар тамаша теңізшілер болған, қазіргілері жағалау мен өзендерден балық аулаумен шектелген. Ауыл шаруашылығында және көлікте буйволдар пайдаланылады, тауық, үйрек, ешкі өсіріледі. Тямдардың кәсіптерінің бірі - жібек және мақта маталарын, өзіндік керамика жасау және саудамен айналысады. Тұрмыс салты Шығыста патриархат қатынастары мен көп әйел алу орын алса, батыста әйел отбасы басшысы болып табылады - туыстық қатынасты анасы қарастырады, ал мұра ұлға емес, қызына өтеді. Елді мекендері мен дәстүрлі баспаналары Тям ауылдары (300 үйге дейін) әдетте өзендердің бойында орналасқан. Үйлер жерде, дегенмен кейбір аудандарда төбесі тік бұрышты қадалы үйлер жиі кездеседі. Тұрғын үй 4-5 бөлмеден тұрады, олардың жартысы (тіпті көпшілігі) отбасының әйелдер бөлігіне жатады, ас үй мен қосалқы құрылыстар бөлек орналасады. Бұйымдардан үстел, сәкі, қолөнер бұйымдары (тоқыма станоктары), ыдыс-аяқтар, балық аулауға және аң аулауға арналған құралдар кіреді. Дәстүрлі киімдері Әйелдер киімі - саронг, әдетте белге (ерлер үшін) немесе кеуденің ортасына (әйелдер үшін) оралған мақта матадан жасалған жолақ мата. Мата дененің астыңғы бөлігін, тобыққа дейін жауып, ұзын белдемшеге ұқсайды. Саронгтың үстінде жеңі бар тар халат киеді, ал әйелдер бос шаштарын жабу үшін тағы бір тақия киеді. Дәстүрлі тағамдары Азық-түліктері - күріш, көкөністер, балық және ет дәмдеуіштері. Фольклоры Тям фольклорында аңыздар, әйелдердің желпуіштепмен биі, ерлердің отпен биі маңызды орын алады. Сілтеме * Дереккөздер
Қызылқия (асу)

Қызылқия асуы – Қырғыз Алатауы жотасындағы асу. Географиялық орны Жамбыл облысы Меркі ауданы Тескентоған ауылының оңтүстік-батысында 27 км жерде орналасқан. Жер бедері Ең биік жері 3400 м шамасында. Асудан мамыр–қазан айларында салт атты адам өте алады. Асудың солтүстігінен Меркі, оңтүстік және батысынан Қарақыстақ өзендері таудың биік жоталарындағы қар, мұздықтарынан бастау алады. Солтүстігінде Боқтікен тауы, солтүстік-батысында Талдыбұлақ, оңтүстігінде Ақташ, шығысында Тұйықтөр асулары бар. Дереккөздер
Бендерн

Бендерн — Лихтенштейндегі ауыл, Гамприн қаласымен бірге Гамприн ұйымдастығының құрамына кіреді. Аумағы 6,19 км2 және жалпы халқы 1664 (2015 ж. жағдай бойынша) жағынан елдегі ең кішкентай ауылдардың ішіндегі үшіншісі болып келеді. Ауылдың өзінде 470-ке жуық тұрғын болды (2007 ж.). Тарихы Шваб соғысы кезінде швейцариялықтар ауылды өртеп жіберді. 1538–1636 Бендерн Реформациядан қашқан Курдағы Сент-Лузи аббаттығындағы премонстраттарды қабылдады. Бендерннің дөңдегі шіркеуі — ел тарихындағы маңызды орын саналады. 1699 жылы 16 наурызда Лихтенштейн кінәзі Шелленберг лордтығын сатып алғаннан кейін Лихтенштейннің ойпаты тұрғындары дөңдегі шіркеуде Лихтенштейн кінәзіне ант берді. Бендерн субұрқағы осы оқиғаның құрметіне арнап жасалды. Осы жылдар ішінде маңызды қазба жұмыстары жүргізілді. Шіркеудің тарихы Каролинг-Оттон және Рим дәуірінен басталады. Қоныс орнының қыш ыдыс түріндегі көне іздері ерте замандарға жатады. Неміс тілінде Benderner Fastentuch деп аталатын Мәриям Бикешке ғибадат жергілікті шіркеу үйінің баркалық төртбұрышты велумасы бүгінде Вадустағы Мемлекеттік мұражай қазыналарының бірі болып табылады, шіркеуде көшірмесі бар. Географиясы Ауыл Рейн өзені жағалауы және Ешнербергте, Гамприн мен Швейцарияның шекарасына жақын жерде орналасқан. Ауыл Швейцарияның Хааг ауылымен, Зеннвалдтің кішкене ауылымен автомобил көпірі арқылы байланысады. Экономикасы Ұйымдастықта азды-көпті 2500 жұмыс орны бар 100-ге жуық кәсіпорын бар, сонымен қатар ауылда елдегі ғылыми-зерттеу жұмыстарына мамандандырылған Лихтенштейн институты (LI) орналасты, сондай-ақ, 2017 жылға дейін осында Халықаралық философия академиясы (IAP) орналасқан. Дереккөздер
Гамприн

Гамприн — Рейн өзенінің жағалауында және Швейцариядағы Зеннвалд ұйымдастығымен шекаралас орналасқан Лихтенштейн ұйымдастығы. 2019 жылы онда 1690 тұрғын болды. Ұйымдастықтың құрамына Бендерн ауылы және шашыраңқы кішкентай ауылдар, сондай-ақ Лихтенштейн институты мен LGT тобы кіреді. Тарихы Гампринде тас, қола және темір дәуірлеріне жататын адамдардың қоныстары туралы дәлелдер табылды. Келу аумағында Лутсенгутле археологиялық қазбалары орналасқан. Бұл атау ескі романдық Рин лагерінен (Рейндегі өріс) шыққан. Алғаш рет шамамен 1150 жылы Кампорин, ал 1253 жылы Гамперин деген атаумен кездеседі. Мәриям-Анаға арналған шіркеу 1481 жылы салынған, бірақ 1045 жылға жататын ізашарлары бар. 1499 жылы ауылды Швейцария конфедерациялары тонады. 1643 жылғы ең ескі ауылдық жарғыда ауыл тұрғындарының жайылымдар мен ормандарды пайдаланудағы құқықтары мен міндеттері сипатталған. Төменгі жердің тұрғындары 1699 жылы Бендернде ханзадаға ант берді. XVIII-XIX ғасырларда Бендерн Рейннің Лихтенштейн бөлігіндегі бес паромның бірін басқарып, оны өзеннің қарама-қарсы жағындағы Хаагпен байланыстырды, қазір Швейцарияның Зеннвалд ұйымдастығында орналасқан. 1867-68 жылдары өзен арқылы ағаш көпір салынды. Географиясы 6,188 км² ауданды Гамприн Ешнербергтің батысындағы таулы аймақта орналасып, Гамприн мен Бендерн ауылдарынан тұрады. Бұл жер ескі Ау, Бул, Бадал, Салумс және Голла кішкентай ауылдарын қамтитын шашыраңқы елді мекендерден тұрады. Оңтүстігінде Гамприн Ешен ұйымдастығының Рейнау-Тенш эксклавымен, сондай-ақ Вадус және Шанмен, шығысында Ешен ұйымдастығымен, ал солтүстігінде Шелленберг және Руггелмен шектеседі. Батыста Рейн шекара ретінде Швейцарияның Зеннвалд ұйымдастығының арасында қалыптасқан. Гамприннің Драйшвестерн сілемінің батыс беткейінде Нендлер-Берг деп аталатын эксклавы бар. Ненделн мен Шанвалдта 72,38 га ұйымдастықтың орманы орналасқан. Ешнербергте ауданы 40,52 га болатын тағы бір ұйымдастықтың орманы орналасқан. Ұйымдастықта ауданы 2,6 га (6,4 акр) болатын Лихтенштейннің жалғыз көлі Гампринер Зеле орналасқан. Ол 1927 жылы болған үлкен эрозиядан Рейн су тасқынымен құрылды. Елтаңбасы 1950 жылға дейін Гамприн ұйымдастығының елтаңбасы да, ресми туы да болмады. Гамприн кеңесі ұйымдастықтың туы мен елтаңбасын жасау жөніндегі комитет құрды. Сары лента Рейнді бейнелейді, ал раушандар орта ғасырларда Гампринде тұрғылықты жері болған Рудигер фон Лимбах (Rüdiger von Limbach) серінің елтаңбасынан алынған. 1958 жылы Гамприн ұйымдастығы жаңа ту мен елтаңбаны қабылдады. Көрікті жерлері Ұйымдастық құрамына Лихтенштейн институты мен LGT тобы кіреді. Ұйымдастықта Zaungässler Weine шарап зауыты бар. Дереккөздер
Алтынкөл ауданы

Алтынкөл ауданы (түмені) — Өзбекстандағы Әндіжан облысының (уәлаят) әкімшілік бірлігі. Әкімшілік орталығы – 30,2 мыңдай тұрғыны бар Алтынкөл қаласы. Тарихы Алтынкөл ауданы 1939 жылы құрылды. 1963-1978 жылдары Әндіжан ауданының құрамында болды. 1978 жылдан бастап қайтадан Әндіжан облысының құрамындағы дербес әкімшілік бірлікке айналды. Географиясы Ауданның жер бедері ойпат, таулы және адырлармен сипатталады. Әндіжан облысының орталық бөлігінде орналасқан. Солтүстігінде Ізбасқанмен, солтүстік-батысы мен батысында — Балықшымен, оңтүстік-батысы мен оңтүстігінде — Шаһриханмен, оңтүстігінде — Асакамен, шығысында — Әндіжан аудандарымен шектеседі. Ауданның солтүстігінде Қарадария өзені, оңтүстігінде Үлкен Ферғана арнасы, Ұлықнұр арнасы және аудан аралық скид Коллектор-Асака ағып жатыр. Климаты Климаты биік субтропиктік таулы келеді. Шілденің орташа температурасы +25...+28˚С, ақпанда -5...-7˚С. Кейде жазда температура +42...+43˚С, ал қыста керісінше -15...-18˚С дейін жетеді. Өсімдік өсетін мезгіл 160-180 күн. Жауын-шашынның жылдық орташа мөлшері 225 мм-ге дейін жетеді. Табиғаты Адыр бөлігіндегі топырақтар байытылған, қалғандары боз топырақты болып келеді. Көктемде адырлар қысқа тіршілікті өсімдіктермен жабылады. Тың жерлерде жусан мен көкпек өседі. Жабайы жануарлар сирек кездеседі. Кеміргіштер, бауырымен жорғалаушылар, құстар кездеседі. Тұрғындары 2018 жылы бүкіл Алтынкөл ауданындағы халық саны 135 000 адамды құрады. Халықтың негізгі бөлігін өзбектер құрайды. Ресми және ең көп таралған тіл — өзбек тілі. Әкімшілік-аумақтық бөлінісі Алтынкөл ауданы 10 қалалық мекен (шаһарша; ) мен 7 ауыл бұқаралары жиынынан тұрады: Қалалық мекендер: # Бостон, # Далуарсын, # Жалабек, # Ижтиһад, # Қомақай, # Қостепе, # Мәдени Мехнат, # Мәслихат, # Намуна, # Хандыбақ. Ауыл бұқаралары жиындары: # Ахунбабаев (4 қыстақ), # Жалабек (8 қыстақ), # Қостепесарай (6 қыстақ), # Қомақай (7 қыстақ), # Мәслихат (6 қыстақ), # Оразы (6 қыстақ), # Сужұлдыз (14 қыстақ). Сілтеме * [http://andijan.uz/towns_districts/oltinkol Алтынкөл түмені Әндіжан уәлаяты хәкімдігінің ресми сайтында] Дереккөздер
Идентити (айрық)

Философия және қоғамдық ғылымдар * Идентити (философия), әр нәрсенің өзіне ғана тең болуы * Идентити заңы, әр іс өзіне қарата итетитилі * Тұлғалық идентити, тұлғаның уақыт ағыны барысындағы идентитилігі * Идентити (әлеуметтану), тұлға, не топтың сапалық сипаттамалары Ғылым * Цифрлы идентити, компьютер жүйесінде қолданылатын, мәлім сыртқы агентті бейнелейтін информация * Идентити (объектке бағытталған программалау), басқа объекттен өзгеше ететін қасиеттер * Идентити (математика), мәні қанша өзгерсе де сақтала беретін теңдік * Идентити элемент, жиынтық ішіндегі элемент, операция жүріскен кезде бұл жиынтық ішіндегі әрбір элемент өзгермейді. * Идентити функция, өз мәнін өзгертпейтін функция * Идентити матрица, негізгі диагоналда 1, ал басқа жерінде 0 Өнер мен сауық фильм * Идентити (1987 фильм), Иран фильмі * Идентити (2003 фильм), АҚШ қорқынышты фильмі Жарияланым * Идентити (әңгіме), Милан Кундера жазған, 1998 Бизнес * Бухгалтерлік идентити, өзгерісшеңдігіне қарамастан рас болуы керек есептеу * Бренд идентитиі, брендттің сипаттамасы * Компания идентитиі, корпорацияның өзін көпшілікке қандай стиль мен мәнерде көрсету образы Басқа қолданыс * Идентити документ (яғни Жеке куәлік), ID Тағы қараңыз * Биометрика * Ұжымдық идентити * Мәдени әртүрлілік * Мәдени идентити * ID (айрық) * Идентификация (айрық) * Идентификатор, бірегей нысанды, немесе нысандар класын анықтайтын атау * Идентити саясат * Ұлттық идентити * Өздік арнасы (Outline of self) * Жеке мәліметтер (Personal data) * Тұлғалық идентити (айрық) * Құпия идентити (айрық)
Узумчиндер

Үзімшіндер — шағын моңғол халықтарының бірі. 2010 жылғы халық санағы бойынша. Моңғолияда (негізінен Дорнод аймағында) 2577 адамды құрады, бірақ олардың көпшілігі Қытайда (Ішкі Моңғолия автономиялық ауданы) тұрады (3 мың адам). Этнонимі Этнонимі толық зерттелмеген, топонимиялық шығу тегі болуы мүмкін – Үзімшіндердің аңыздарында кездесетін Үземиін-Уул тауының атынан шыққан. Тарихи тұрғыдан екі топ белгілі: батыс (Баруун-Үзімшін) және шығыс (Зуун-Үзімшін). Тілі Тілі моңғол тілінің диалектісі. Жастар моңғол мектептеріне барғандықтан, барлық сабақтар моңғол тілінде жүргізілетіндіктен, ол жойылып кетудің алдында тұр. Діні Дінге сенушілердің діни байланысы: буддистер. Өмір салты Үзімшіндердің материалдық және рухани мәдениетінде бірқатар архаикалық белгілер сақталған (атап айтқанда, жәдігерлерді сақтайтын көне моңғол киіз үйі). Қазіргі Үзімшіндер өздерінің этникалық ерекшелігін жоғалтты деуге болады, Моңғолияда олар халхалармен сіңісіп кетті. Дереккөздер
Қашқадария облысы

Қашқадария облысы (уәлаяты, ) — Өзбекстан облыстарының бірі, елдегі халық саны бойынша 3-ші облыс. Әкімшілік орталығы — Қаршы. Тәжікстанмен, Түрікменстанмен, Самарқан облысымен, Бұхара облысымен және Сұрқандария облысымен шектеседі. Аумағы 28 570 км²-ге тең. Әкімшілік бөлінісі Суреттері Дереккөздер
Маурен

Маурен — елдің солтүстігінде орналасқан Лихтенштейн ұйымдастығы. Халық саны 4401 адамды құрайды. Curta механикалық калькуляторын Маурендегі Continina AG компаниясы шығарды. Тарихы Ежелгі уақытта римдік жол Маурен деп аталатын жерді кесіп өтетін. Алғаш рет 1178 жылғы құжаттарда «Мурон» деп кездеседі. Мауренде лихтенштейндік ағартушы және тарихшы Петер Кайзердің (1793–1864) ескерткіші орналасқан. 1905 жылдан бері Маурен шіркеу қауымдастығы ретінде құралады. Дереккөздер
Шанвалд

Шанвалд — елдің солтүстігінде, Маурен ұйымдастығында, Аустриямен шекаралас жерде орналасқан Лихтенштейн ауылы. Тарихы Ауыл құрылғанға дейін мұнда Рим империясы болды. Шанвалдта сол кездегі үйлер табылды. Географиясы Ауыл елдің солтүстік-шығыс шекарасында, Аустрияның Фелдкирх қаласына жақын жерде орналасқан. Ол арқылы Фелдкирх пен Швейцарияның Букс қаласын байланыстыратын жол, Шан ұйымдастығы арқылы өтеді. Жақын елді мекендер: Маурен, Фелдкирх және Ненделн. Мұнда автокөлік жолдан басқа ауыл арқылы шағын станциясы бар теміржол өтеді. Жолдардың қиылысы теміржол да, автомобиль де көпір түрінде ұйымдастырылған. Ауылдың өзі жолдардың оңтүстік-шығысында орналасқан. Көлік Фелдкирх-Букс желісінде Шанвалд теміржол бекеті бар. Алайда 2013 жылдан бері қызмет көрсетілмеген. Станция 1902 жылы ашылды. 1988 жылға дейін осында қызметкерлер құрамы толық болды. Уақыт өте келе бекетке тоқтайтын пойыздар саны айтарлықтай азайды. 2010-2012 жылдар аралығында мұнда күніне бір ғана пойыз тоқтаған. Шанвальд станциясы, пайдалану кезінде, Аустриядан келетін жолаушыларға арналған шекаралық бекет болып табылады. Лихтенштейн Швейцариямен кеден одағына кіреді. Кедендік тексерулерді Швейцария билігі станцияда немесе пойыздарда жүргізе алады. 2011 жылы Лихтенштейн Шенген аймағына қосылған кезде жүйелі паспорттық бақылау жойылды. Ауыл аумағында 3 автобус аялдамасы бар: «Schaanwald, Zollamt» (шекара маңында), «Schaanwald, Zuschg» (бекет маңында) және «Schaanwald, Waldstrasse». Автобустар әр жарты сағат сайын таңғы 6-дан 23-ге дейін жүреді. Ауылда SLT Speditions Anstalt көлік компаниясы және жылжымалы жаяу экскаваторлар мен канализация жабдықтарын өндіруші Kaiser AG Fahrzeugwerk компаниясының кеңсесі орналасқан. Галереясы Дереккөздер
Урали (халық)

Урали — Үндістанның оңтүстігінде, Тамилнад және Керала штаттарында тұратын халық. 1990 жылдардың аяғында халық саны 35 мың адам болды. Тілі Тілі - гадаба тілі. Діні Дәстүрлі нанымдарды ұстанады. Кәсібі Дәстүрлі кәсіптері - қолмен атқарылатын егіншілік (күріш), терушілік, аңшылық. Өмір салты Уралилер эндогамиялық топтарға бөлінеді, неке әпке-қарындастардың міндетті түрде алмасуы арқылы қиылады (сондықтан қарындасы жоқ жігітке қалыңдық табу қиын). Ауылдарды ақсақалдар басқарады, сонымен бірге олар да емші қызметін де атқарады, ауылдар тобын көсемдер басқарады. Негізінен шағын ауылдарда, орманды тауларда тұрады. Тұрғын үйлері - шөппен немесе жапырақтармен жабылған қаңқалы бір бөлмелі үй, ағаштан тұрғызылған үйлер жиі кездеседі. Дереккөздер
Идентити (философия)

Идентити ( - "бірдейлік", "біртектілік", "сәйкестік", "ортақтық", ) — Философияда бұл ұғым әрбір нәрсенің өзіне тән сапалық және сандық қасиеттерінің тұтастай алғанда өз-өзімен бірдейлігі. Заттарды идентитилі (identical) деу олардың бірдей екенін айту. "Идентити" мен "бірдейліктің" мағынасында ортақтық бар; екеуі де индентитилі. Дегенмен, олардың басқа мағыналары да бар, әсіресе идентити ұғымының мәдени, әлеуметтік, псхиологиялық, математикалық мағыналары бар. Әдетте сапалық және сандық идентити арасындағы айырмашылыққа назар аударылады. Сапалық идентитиі бар заттар ортақ қасиеттерді бөліседі, олар сапалық жағынан азды-көпті бірдей болуы мүмкін. Идентити ұғымы көптеген философиялық мәселелерді қоздатты. Мысалы, ажыратылмастық идентитиі (identity of indiscernibles) мәселесі: егер х пен у барлық қасиеттерін бірдей бөліссе, олар бір, және бірдей нәрсе ме?; сондай-ақ мысалы, уақыт өте өзгеру мен тұлғалық идентити мәселесі: мәлім уақыттағы х тұлға және кейініректегі у тұлға бір адам болатын жағдайды қалай түсінеміз?; тб. Сапалық идентити мен сандық идентитиді ажырата білу маңызды. Мысалы, анасы қарап тұрғанда бірдей велосипедтері бар екі баланың жарысқа қатысқанын алайық. Екі бала бір мағынада бірдей велосипедке ие, бұл сапалық сәйкестік боламын; екінші мағынада екеуінің анасы бір, бұл сандық сәйкестік. Философиялық идентит ұғымы психология және әлеуметтік ғылымдарда кездесетін идентити ұғымдарынан ерекшеленеді. Философиялық тұжырымдама қатынасқа қатысты, атап айтқанда, егер тек егер х пен у бір нәрсе, немесе бірдей нәрсе болған кездегі өзара идентитилі қатынасқа қатысты (яғни, егер тек егер x = у болғанда). Социологиялық түсініктегі идентити, керісінше, адамның өз-өзін түсінуііне, әлеуметтік әйгіленісіне, және жалпы алғанда, адамның бірегей (unique) ететін, немесе өзгелерден сапалық ерекшелендіретін тұлғалық аспектілеріне (мысалы, мәдени идентити, гендерлік идентити, ұлттық идентити, желілік идентити, және идентити қалыптастыру процестері) қатысты. Соңғы уақытта идентити барынша ұғымдандырылып (conceptualized), адамның экологиялық өмір торындағы орнын көрсете бастады. Дереккөздер
Фирузкухтер

Фирузкухтер — Ауғанстанның солтүстік-батысындағы Чараймақ тобының халқы (Герат провинциясының шығыс бөлігіндегі Герруд пен Мұрғаб өзендерінің аралығы, сондай-ақ Чахчаран төңірегінде). Жалпы халық саны 253 000 адам. Этнонимі Фирузкухтар 1403-04 жылдары Тимур Ауғанстанға қоныс аударған Мазандарандағы (Иран) Фирузкух бекінісінің тұрғындарының ұрпақтары болуы мүмкін. Тілі Өз тілі жоқ, қарым-қатынаста парсы тілінің диалектісін пайдаланады. Діні Діні бойынша - сүнниттік мұсылмандар. Кәсібі Дәстүрлі кәсібі мал шаруашылығы - қой, ешкі, түйе өсіреді. Фирузкухтар күшті және төзімді жылқы өсірумен танымал. Егін шаруашылығы да дамыған, арпа мен бидай дақылдары басым. Қолөнер халық өмірінде ерекше орын алады, олар негізінен тоқу (көрпе, төсек және жүн кілем материалдары) және киіз басумен айналысады. Өмір салты Елді мекендері мен дәстүрлі баспаналары Қыста олар тұрақты баспанасы бар ауылдарда тұрады. Жазғы тұрғын үй дөңгелек пішінді шатырлар. Дәстүрлі киімдері Дәстүрлі киімдері – шынтаққа дейін жеңге тігілген үш матадан тігілген күртеше (джома), шалбар, матадан тігілген бас киім (тұмалшақ), бас киімнің үстіне қара жүн жамылғымен жабылған орамал. Дәстүрлі тағамдары Тамақтың негізі – нан мен сүт. Дереккөздер
Демікпе асуы

Демікпе асуы – Жетісу Алатауының оңтүстігіндегі асу. Географиялық орны Жетісу облысы Кербұлақ ауданында, Қытаймен шекаралас жерде орналасқан. Жер бедері Абсолюттік биіктігі 3257 м. Асудан маусым – қыркүйек айларында салт атты адам жүре алады. Беткейлік шайылумен бірге бойлық эрозия әрекеттері күшті дамыған. Асудың солтүстік-шығысынан Қараарық, оңтүстік-шығысынан Қазан өзендері таудың биік жоталарындағы мұздықтарынан бастау алады. Жатық беткейлі кең өзен аңғарлары мен жайпақ жоталар жоғары қарай біртіндеп тар аңғар, құлама беткейлі шатқалдар, қырлы жоталар мен үшкір шыңдарға ұласады. Дереккөздер
Керегетас (асу)

Керегетас – Сауыр жотасының оңтүстік-батыс сілемдері Жүрек және Шағаноба тауларының аралығындағы асу. Географиялық орны Қазақстан (Шығыс Қазақстан облысы Зайсан ауданы) мен Қытай шекарасы аралығында орналасқан. Жер бедері Абсолюттік биіктігі 2011 м. Асу орта палеозойлық құмтастардан, алевролиттерден, конгломераттардан, базальт құрамды жыныстардан түзілген. Орталық белдеуі орманды, ал ең жоғары шегінде альпілік шалғынды жазықпен ұласады. мамыр – қараша айларында салт атты адам өте алады. Дереккөздер
Құтырған асуы

Құтырған – Күнгей Алатау жотасының орта бөлігіндегі асу. Географиялық орны Қазақстан (Алматы облысы Райымбек ауданы) мен Қырғызстан шекарасы аралығында орналасқан. Жер бедері Ең биік жері шамамен 3800 м. Мамыр–қазан айларында салт атты адам өте алады. Асудың биік белдеуіндегі мореналық көлден өзімен аттас өзен бастау алады. Жатық беткейлі кең өзен аңғарлары мен жайпақ жоталар жоғары қарай біртіндеп тар аңғар, құлама беткейлі шатқалдарға ұласады. Солтүстігінің биік беткейінде шырша, қарағай өскен. Дереккөздер
Хаву (халық)

Хаву, саву, доу хау (өз атауы — «Хау адамы») — Индонезиядағы Бима-Сумбан халықтарының бірі. Жалпы саны 300 мыңға жуық адамды құрайды. Батыс Нуса-Тенгара провинцияларында (Сумба және Тимор аралдарындағы бөлек елді мекендер) тұрады. Тілі Тілі - хаву тілі. Діні Дінге сенушілер - католиктер, кейбіреулері дәстүрлі нанымдарды сақтайды. Кәсібі Негізгі дәстүрлі кәсібі – егіншілік (күріш, құмай, жүгері, тары, түйнек, бұршақ дақылдары). Лонтар пальмасының шырынын жинап, одан тәтті сироп пен шарап жасайды. Олар буйволдар мен жылқыларды, ұсақ малдарды, құстарды, әсіресе ұрыс әтештерін өсіреді. Жағалауда балық аулаумен айналысады. Қолөнерден – тоқу және өру дамыған. Тұрмыс салты Отбасы шағын, неке моногамды, отбасын құру екі жақты, неке келісімі патрилокальды, неке төлемін төлегенге дейін ол матрилокалды болып табылады. Елді мекендері мен дәстүрлі баспаналары Елді мекендері шоғырланып орналасқан. Орталықтағы алаңда ғибадатхана мен тас храмдары бар, тас қабырғалармен қоршалған. Жаңа ауылдар сызықтық орналасқанр. Тұрғын үйлері қаңқалы, қадалы, жоспарлы төртбұрышты, шатырлы. Егін піскен кезде олар егістікте уақытша шағын үйлерде тұрады. Дәстүрлі киімдері Дәстүрлі киімдері каин, күрте немесе жейдеден тұрады. Дәстүрлі тағамдары Азық-түлік – негізінен көкөністер (күріш, жарма және тамыржемісті дақылдардан алынған дәнді дақылдар). Сілтеме * Дереккөздер
Егер тек егер

Егер тек егер (яғни "ете", , яғни Iff) — логикада, және оған қатысты математика және философия секілді салаларда бұл тұрақты тіркес мәлімдеме сөйлемдер арасындағы эквивалентті делінетін қосшартты (biconditional) логикалық байланыс тұрақтыларына (Logical connective) қаратылып, біреуінің ақиқаттығы екіншісінің ақиқаттығын талап етеді, сөйтіп екі мәлімдеме де ақиқат, немесе екеуі де сандырақ болады. Қазақ тілінің табиғи сөйлеу жүйесінде "Егер тек егер" тіркесі екі сөйлемнің де бірдей ақиқат, не сандырақ екенін білдірмеуі мүмкін, бірақ бұл тіркес логика ғылымындағы жаңа термин ретінде академиялық зерттеулерде сондай мағынаны өзіне саналы түрде жүктеуге тиіс. Дереккөздер
Сұрқандария облысы

Сұрқандария облысы (уәлаяты, , , ) — Өзбекстанның ең оңтүстігіндегі облысы. Әкімшілік орталығы және ең ірі қаласы — Термез қаласы, екінші ең ірі қаласы — Денау. 1941 жылы құрылған Сұрқандария облысы Өзбекстанның Қашқадария облысымен, Түрікменстан, Тәжікстан және Ауғанстан мемлекеттерімен шектеседі. Атауын Сұрқандария өзенінен алды. Табиғи ресурстарға мұнай, табиғи газ және көмір жатады. Жеңіл өнеркәсіп, негізінен мақта тазалау және тамақ өңдеу саласы да облыс экономикасының маңызды салалары болып табылады. Халқы Халық саны 2022 жылдың 1 тамызындағы мәлімет бойынша Сұрқандария уәлаятында 2,771,100 адам тұрады — бұл Өзбекстандағы халық саны бойынша 7-ші (14 облыстың ішінен) орында. Ұлттық құрамы Ресми мәліметке сүйенсек, Сұрқандария облысы халқының 84,49%-ы өзбектер, 12,46%-ы тәжіктер, 1,23%-ы түрікмендер, 0,8%-ы орыстар. Әкімшілік бөлінісі Суреттері Дереккөздер
Тұлғалық идентити

Тұлғалық идентити — адамның уақыт барысы мен әртүрлі уақыт кезеңдеріндегі өзіндік бірлігі мен ұқсастығына қаратылады, әркімнің сол өзі екендігін сипаттайды. Тұлғалық идентитиге қатысты пікірталастар негізінен мәлім бір уақыттағы тұлға мен басқа бір уақыттағы тұлғаны бір кісі деп айтуға болатын, уақыт барысында сақталып отыратын тұлғалық қажетті және жеткілікті шарттарды анықтауға бағытталған. Философияда тұлғалық идентити бір адамды әртүрлі уақыт аралықтарында қалай жеке кісі ретінде анықтауға болатынына қатысты болады: "Не нәрсе бір адамды мәлім бір уақыт пен келесі бір уақытта бірдей етіп тұр?" және осы негізде қалыптасқан сұрақ «Тұлға ретінде біз кімбіз?" лердің бірігуі біртүрлі гибридті кәсіби идентити қалыптастырды. А, В, С үш түрлі кәсіптік идентитидің түйіскен тұсынан гибридті идентити, яғни қойыртпақ идентити қалыптасқан.]] Қазіргі метафизикада тұлға идентитиі мәселесі жеке тұлғаның диахрондық мәселесі деп аталады - яғни, түрлі уақыттың кезеңдерінде бір адамның тұлғалық бірлігінің сақталуы мәселесі. Ал, синхрондық мәселе белгілі бір уақытта тұлғаны қандай қасиеттер мен белгілер сипаттайды (ортақ) деген сұраққа қатысты. Ағылшындық Аналитикалық философия да, Еуропа континентінің Құрлықтық философиясы да идентитидің табиғатын зерттеумен айналысады. Континенттік философия әлем мен оның табиғаты туралы әртүрлі философиялық тұжырымдар, жорамалдар және аңғарымдармен бетпе-бет келгенде, ұғымдық тұрғыда идентитиді сақтауға тырысады. Дереккөздер
Термез

Термез (, ) — Өзбекстанның ең оңтүстігіндегі қаласы, Сұрқандария облысының ең ірі қаласы, әрі әкімшілік орталығы. Сипаттама Термез қаласы Әмудария өзенінің оң жағалауында, оның суы Сұрқандарияға құятын жерде, Өзбекстанның ең оңтүстігінде орналасқан. Ауғанстанмен шекара Әмудария бойымен өтеді. Термез бен Ташкенттің арасы 490 шақырым. Қала маңында Ауғанстанмен шекарада Термезді Хайратанмен байланыстыратын Достық көпірі бар. Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық Термез — үлкен қала. Ол өз елінде (Өзбекстан) халық саны бойынша 16-шы орында, облыста (Сұрқандария облысы) көш бастап тұр. Әлемдегі барлық қалалар арасындағы орны: шамамен 3794 орын. Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық: Үшқызыл (11 км), Ангор (26 км), Жарқорған (29 км), Халықабат (40 км), Сарық (45 км), Шерабат (52 км), Мазари-Шариф (65 км, Ауғанстан), Бандиқан (67 км), Балх (68 км, Ауғанстан), Құмқорған (68 км), Тус (73 км, Тәжікстан), Шоршы (93 км), Байсын (105 км), Қарлұқ (108 км), Айбак (127 км, Ауғанстан). Тарихы Біздің дәуірімізге дейінгі 6 ғасырда елді мекен Ахеменидтер мемлекетінің құрамына енген кезде ол ежелгі қала болып саналды. 329 жылы Термезді Александр Македонскийдің әскері басып алды. Уақыт өте келе қала Деметрис деп аталды. 1-3 ғасырлар аралығында Кушан патшалығының құрамында болған кезінде ол Та-ли-ми деп аталды. Дәл осы кезде қалада буддизм тарай бастады. Қоныс 5-6 ғасыр бойы Сасанидтер билігінде болды. 705 жылы бұл жерде арабтар жұмыс істеді. 9-12 ғасырлар аралығында қала ғылыми, мәдени, сауда және қолөнер орталығы болды. Оның тұрғын бөлігі ұзындығы 10 шақырымға жеткен қорғаныс құрылыстарымен қоршалған. Одан кейінгі ғасырларда Термез бірнеше рет әртүрлі мемлекеттердің қол астында болды. 9-12 ғасырлар аралығында қаланы бірте-бірте газневидтер, кейін селжұқтар, кейінірек қараханидтер биледі. Термез 1206 жылы Хорезмшахтардың иелігінде болды. 1220 жылы Шыңғыс хан әскерлерінің шабуылынан кейін гүлденген қала қирады. 13 ғасырдың аяғында Термез Сұрхандарияның оң жағалауында, бұрынғы орналасқан жерінен шығысқа қарай біртіндеп жандана бастады. Ол кезде қала Тимуридтер мемлекетіне қараған, сәл кейінірек шейбанидтер билігіне өткен. 18 ғасырдың екінші жартысында қала құлдырауға ұшырады. Айналадағы ауылдардан тек Паттагисар мен Салават елді мекендері қалды. 1893 жылдың басында Паттагисар және оның төңірегіндегі жерлер патшалық Ресейдің құрамына еніп, онда шекаралық бекініс пункті және өзен порты салынды. Кеңес өкіметі тұсында Кеңес өкіметі кезінде 1928 жылы елді мекен Термез деп өзгертіліп, бір жылдан кейін қала мәртебесіне ие болды. Ауғанстандағы әскери қимылдар кезінде мұнда әскери аэродром салынып, стратегиялық әскери база орналасты. Экономикасы және инфрақұрылымы Термезде барлығы 2500-ден астам кәсіпорын, шағын кәсіпкерлік, шағын және орта кәсіпкерлік субъектілері, шетелдік инвестицияның қатысуымен кәсіпорындар бар. Қалада оқушылар сарайы, балалар мен жасөспірімдер спорт мектебі, облыстық тарихи-өлкетану музейі, Термез қаласындағы Хакім сәулет кешеніндегі «Мерос» желілік мұражайы және Термез қаласының 2500 жылдығын көрсететін Сұрқандария археологиялық мұражайы, 4 қалалық кітапхана және 2 желілік кітапхана бар. Суреттері Дереккөздер
Қызылауыз (асу)

Қызылауыз асуы – Қандарақ жотасының оңтүстік-батысындағы асу. Географиялық орны Қазақстан (Жетісу облысы Сарқан ауданы) мен Қытай шекарасы аралығында орналасқан. Жер бедері Абсолюттік биіктігі 3543 м. Асудың беткейіндегі мұздықтардан бастау алатын ұсақ өзен салалары солтүстігіндегі Жасылкөл көліне құяды. Асудан мамыр–қыркүйек айларында салт атты адам өте алады. Беткейлері тік жартасты келген. Дереккөздер
Цзинхэ (станция)

«Цзинхэ» — Қытай, Шыңжаң Ұйғыр автономиялық ауданы, Бортала моңғол автономиялық префектурасының Цзинхэ уезі, Цзинхэ қаласында орналасқан темір жол вокзалы. Станция коды 42575. Индекс 833300. Станция 1990 жылы салынған. Маршрут ; Қытай темір жолы * * Дереккөздер Сілтемелер * [https://baike.baidu.com/item/%E7%B2%BE%E6%B2%B3%E7%AB%99/7918775 Станция Цзинхэ] - Байду энциклопедиясы
Арыс-1 (станция)

«Арыс 1» — Қазақстан Республикасы Түркістан облысы Арыс қаласы әкімдігінің Арыс ауылында орналасқан темір жол вокзалы. Маршрут * Орынбор-Ташкент темір жолы * Түрксіб Екі сызық станцияның солтүстігіне қарай бөлінеді. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * [https://rasp.yandex.ru/station/9619100/?date=all-days Арыс 1 темір жол бекеті] - Яндекс
Станислав Станиславович Шушкевич

Станислав Станиславович Шушкевич (, 15 желтоқсан 1934, Минск — 4 мамыр 2022, Минск) — кеңестік және беларустық саясаткер, физика-математика ғылымдарының докторы, профессор, мұғалім, 1991–1994 жылдары Беларусь Жоғарғы Кеңесінің төрағасы ретінде тәуелсіз Беларусьтің тұңғыш мемлекеттік басшысы. Шушкевич социал-демократиялық реформаларды қолдап, Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығын құруда шешуші рөл атқарды. Дереккөздер
Пулитцер сыйлығы

Пулитцер сыйлығы — әдебиет, журналистика, музыка және театр саласындағы АҚШ-тың ең беделді марапаттарының бірі. Ол 1917 жылы Джозеф Пулитцердің өсиетімен құрылды, ол өзінің байлығын газет шығарушы ретінде жасаған және оны Колумбия университеті басқарады. Жүлделер жыл сайын жиырма бір номинация бойынша беріледі. Жиырма санат бойынша әрбір жеңімпаз сертификат пен 15 000 АҚШ доллары көлеміндегі ақшалай сыйлыққа ие болады (2017 жылы 10 000 доллардан көтерілді). Мемлекеттік қызмет номинациясы бойынша жеңімпаз алтын медальмен марапатталады. Тарихы 1911 жылы қазанда венгр-еврейден шыққан газет магнаты Джозеф Пулитцер (1847–1911) қайтыс болды. Өсиет бойынша осы мақсатқа қалған екі миллион долларға оның атына қор құрылды. Өсиет 1903 жылы 17 тамызда құрылған, бұл күн Пулитцер сыйлығының құрылған күні болып саналады. 1917 жылы "Репортаж үшін Пулитцер сыйлығының" (Pulitzer Prize for Reporting) бірінші иегері американдық журналист Герберт Байард Своуп болды. Ол 1916 жылы қазанда жарияланған «Нью-Йорк әлемінде» «Герман империясының ішінде» (Inside The German Empire) атты мақалалар сериясы үшін беделді сыйлыққа ие болды. 1917 жылдан бері марапатты жыл сайын мамырдың бірінші дүйсенбісінде Нью-Йорктегі Колумбия университетінің Қамқоршылары табыс етеді. Сыйлық сомасы 10 мың (2017 жылдан бері – 15 мың) доллар. Пулитцер сыйлығының номинациялары ; Журналистика * Қоғамдық қызметі үшін * Сенсациялық презентацияны тамаша ұсынғаны үшін * Үздік тексеру үшін * Шеберлігі үшін * Жергілікті жаңалықтарды қамтығаны үшін * Ұлттық тақырыпты ашқаны үшін * Халықаралық репортаж үшін * Очерк үшін * Пікір үшін * Сын үшін * Редакциялық пікір үшін * Карикатура үшін * Жаңалықтардағы фотосурет үшін * Көркем фотосурет үшін * Аудиорепортаж үшін ; Әдебиет * Көркем әдеби кітап үшін * Тарихи кітабы үшін * Үздік драма үшін * Өмірбаян немесе автобиография үшін * Поэзия үшін * Көркем емес әдебиет үшін ; Басқа * Көрнекті музыкалық шығарма үшін * Ерекше атақ Рейтингтер Пулитцер комиссиясы жұмыс істеген уақытында марапаттарды дұрыс пайдаланбағаны немесе ұсынбағаны үшін бірнеше рет сынға ұшырады. Есеп комиссиясы мен қазылар алқасы арасында да қайшылықтар жиі туындайтын. Марапаттау процесінің субъективтілігінің өзі мұндай қайшылықтарға еріксіз әкелді. Алайда комиссия ешқашан популистік шешімдер қабылдаған емес. Көптеген, мүмкін, жүлделі кітаптардың көпшілігі ешқашан негізгі бестселлер тізіміне енбеген және марапатталған пьесалардың көпшілігі ешқашан Бродвей театрларында қойылмаған. The New York Times, The Wall Street Journal және The Washington Post сияқты ірі медиа басылымдар журналистика саласындағы ең көп марапаттарды жинаған. Алайда комиссия шағын, түсініксіз газеттерді де жиі атап өтті. 2006 жылдың ақпан айынан бастап Пулитцер сыйлығына үміткер авторлар мен басылымдар қазылар алқасына қағаздағы жұмыстарды ғана емес, сонымен қатар интернет кеңістігіндегі жұмыстарды да ұсына алады. 2011 жылдан бастап жұмыстарды қабылдау тек электронды түрде жүзеге асырылады . Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *
Йоханнес Вильгельм Йенсен

Йоханнес Вильгельм Йенсен (; 20 қаңтар 1873 - 25 қараша 1950) — дат жазушы және ақын, әдебиет бойынша Нобель сыйлығының лауреаты (1944). Өмірбаяны Йоханнес Вильгельм Йенсен 1873 жылы 20 қаңтарда Ютландия түбегінің солтүстік бөлігіндегі Фарсо қаласында ветеринар, фольклор жинаушы, сондай-ақ, антропология мен тарихты зерттеушінің отбасында дүниеге келген. Әкесі бала кезінен кітапқа деген сүйіспеншілігін оятты: он бір баланың төртеуі жазушы болды. Иоганнес Вильгельмнен басқа ең үлкен жетістікке Тиет Йенсен (1876-1957) қол жеткізді. 1944 жылы ол «зияткерлік қызығушылықты және шығармашылық стильдің өзіндік ерекшелігін поэтикалық қиялмен үйлестірген сирек кездесетін күші мен байлығын үшін» әдебиет саласындағы Нобель сыйлығын алды. Естелік 1991 жылы 7 қыркүйекте Фарсода Йоханнес В. Йенсен үй мұражайы ашылды. 2008 жылы мұражай кеңейтілді. 2019 жылы екінші кеңейтуден кейін мұражай өз атауын Йоханнес В. Йенсен және Тит Йенсен мұражайы деп өзгертті (Johannes V. Jensen og Thit jensen Museet). Негізгі жұмыстары * «Даниялықтар» («Danskere», 1896) * «Эйнар Элькер» («Einar Elkoer», 1897) * «Химмерланд халқы» («Himmerlandsfolk», 1898), * «Жаңа химерландтық әңгімелер» («Nye Himmerlandschistorier», 1904) * «Химмерландтық әңгімелер. Үшінші том» («Himmerlandschitorier. Tredie Samling, 1910) * «Корольдің құлауы» («Kongens Fald», 1901) * «Өлеңдер» («Digte», 1906) * «Біздің дәуірге кіріспе» («Introduction til vor Tidsalder», 1915) * «Ұзақ саяхат» («Den lange Rejse», 1922-1924) * «Мифтер» («Myter», 1907-1944) * «Сананың белестері» («Andens Stadier», 1928) Басқа шығармалары * Johannes Larsen * Jordens Kreds * Madame d’Ora * Myter I, II, III * Mørkets Frodighed * Norne-gæst * Skibet * Skovene * Swift og Oehlenschlæger * Tilblivelsen * Ungt er endnu Ordet Дереккөздер
Тиесілік

Тиесілік — қандайда бір топқа мүше ретінде қабылдану қажетсінуінен туған, өзін топ бөлшегі ретінде сезінетін адами сезім. Мұндағы топ бәлкім отбасы, достық, ұлт, әріптестік, діни, саяси ұйым, немесе басқа болуы мүмкін. Бұл сезім барша адамда азды-көпті болады, ал кей адамдарда өздерінен жоғары нәрсеге тиесілі болуға, оның маңызды бөлігі болуға деген "тумал" (inherent) аңсар күшті болады. Тиесілік әдетте таныстық пен біргеліктен әлдеқайда жоғары деңгейде болатын қарым-қатынас. Тиесілік - адам табиғатына тән айырықша күшті сезім. Тиесілік пен тиесілі еместік - субъктивті тәжірибе болып, ол ішкі өздіктің және айнала ортаның түрлі жағдайдағы түрлі факторларының әсеріне ұшырайды. Топтың жекені тыңдауы актив тыңдау ретінде жекеде тиесілік сезімін тудыруы мүмкін. Тиесілік - психологиялық қажетсіну ретінде Абрахам Маслоу тиесілік қажетсінуі адам мотивациясының негізгі көзі екенін айтты. Ол физиологиялық қажеттіліктермен, қауіпсіздікпен, өз-өзін бағалаумен және өзін актуалдандырумен қатар қажетсінулер иерархиясындағы бес адами қажетсінудің бірі болып табылады. Бұл қажетсінулер иерархиясы бойынша адам қажеті ретімен қанағаттандырылады, төменнен жоғарыға көтеріледі. Физиологиялық және қауіпсіздік қажетсінуі қанағаттандырылғаннан кейін барып адамның тиесілік және сүйіктілік қажетсінуін қанағаттандыру күн тәртіпке қойылады. Маслоудың пікірінше, егер алғашқы екі қажеттілік қанағаттанбаса, онда жеке адам өзге біреуді толық сүйе алмайды. Байланысу Тиесілікті эволюциялық перспективадан қарағанда Өздік тәртіп Топ мүшелігі Әлеуметтік байланыстар Сәйкесу Өз-өзін реттеу Тұр желілер Мектепте оқу Жұмыс орны Қабылдану/қабылданбау Процессуалдық әділдік Әділет Мәдениет Мінез және әлеуметтік мәселелер Депрессия Суицид Дереккөздер
Хамнигандар

Хамнигандар — моңғолдардан (Моңғолияның Хэнтей және Шығыс аймақтары, Ішкі Моңғолия автономиялық аймағының (Қытай) және буряттардан (Бурятия және Забайкалье өлкесі) тұратын субэтникалық ұлт. Хамнигандар – аралас тектес этнографиялық топ. Әлемдегі жалпы саны 2000 адам. Тілі Хамниган тілінде сөйлейді, кейбіреулері эвенк тілінің диалектісінде сөйлейді. Діні Хамнигандар рухтарға сенеді. Олардың қоғамында шаманизм, табиғат күштерін руханиландыру, сауда культі және кейбір тотемизм басым. Онон хамнигандары буддизмді буряттар Агин даласына қоныс аударғанға дейін ұстанған. Этноним Хамнигандар этнонимі тунгус тілдерінен шыққан («тау тұрғындары»). Хамнигандар — XVII ғасырдан бастап немесе одан да ертерек Солтүстік Забайкальеден Селенга және Онон өзендерінің аңғарларына көшіп келген эвенктердің ұрпақтары, оларға Закаменский, Хори буряттары және олардың көршілері – моңғол тайпалары қатты әсер етті. XVII—XVIII-ғасырларда хамнигандар көршілерімен бірге Моңғолияның ішіне, немесе шығысқа қарай - Шилка мен Аргунға дейін, 1727 жылы орыс-қытай шекарасы орнатылғаннан кейін олар өздерінің қазіргі қоныстанған жерлерінде болды, бір тобы Солтүстік Моңғолия аумағында, екіншісі оңтүстік Забайкальеде. Кәсібі Хамнигандар көшпелі мал шаруашылығын, негізінен жылқы шаруашылығын (осыдан оларға қатысты жиі қолданылатын «жылқы тунгус» термині пайда болды), кейінірек қосалқы кәсіп ретінде дәстүрлі аңшылықты сақтай отырып, егіншілікті игерді. Тұрмыс салты 19 ғасырда халықта шағын отбасы басым болды. Барлық мүлікке ер адамдар отбасы мүшелері мұрагер болды. Кенже ұлы ата-анасымен бірге тұрды. Күйеу жігіт қалыңдыққа төлем төеу керек, егер қолында ештеңе болмаса, қалыңдықтың ата-анасының үйінде белгілі бір уақыт тұрып, үй шаруасына көмектесіп, оны өңдеп беруі керек еді. Жесір әйел күйеуінің ағасына немесе жақын туысқанына тұрмысқа шығуға міндетті болды. Ауқатты хамнигандарда көп әйел алушылық болды, бір адамға 5-ке дейін әйел алуға рұқсат етілді. Елді мекендері мен дәстүрлі баспаналары Халықтың дәстүрлі баспанасы - қайың қабығымен жабылған сырықтардан құрастырылған конустық шатыр. Моңғолия территорияларында тұратын хамнигандар киіз үйлерде өмір сүрді, олар қайың қабығымен және киізбен жабылған. Тұрғын үйдің ортасында ошақ, қабырғалардың бойына төсек-орын, түрлі ыдыс-аяқ, заттар қойылған. Мұндай тұрғын үйлер оңай бөлшектелді, оларды тасымалдау ыңғайлы болды. Дәстүрлі киімдері Әйелдердің дәстүрлі киімі буряттарға өте ұқсас. Тұрмысқа шыққан әйелдер ені 6 см-ге дейін тігілген ұзын көйлек көйлек киген - дээл. Ол қоянның терісінен тігілген. Бір көйлек үшін 50-ден 60-қа дейін тері пайдалынылған. Оған қоянның, қарақұйрықтың, бұлғынның немесе қозының терілері пайдаланылған. Көйлек белбеумен байланған. Ер адамдар балық аулауға және аңшылыққа бейімделген киімді киген. Ол қысқа, қолтығы бос, жағасы аласа бөкен терісінен жасалған. Бас киім ретінде олар аң аулау кезінде алынған жануарлардың терісінен тігілген бас киімдерді киді. Дереккөздер
Тағзым мемориалы

«Тағзым» мемориалы — Алматыдағы көп сатылы сәулет кешені. Республика алаңында Сәтпаев көшесі мен Назарбаев даңғылының қиылысында орналасқан. Мемориал Қаңтар оқиғасының құрбандарына арналған. Ескерткіш әртүрлі түстен тұратын төрт эмоционалды-архитектуралық бөлікке бөлінеді. Ақшыл сұр бөлігі еңсеруді, қара түс қаңтар оқиғасы кезіндегі дүрбелең мен үрейді бейнелейді, ал сұр бөлігі – құрбан болғандар мен адам шығынының символы, ақ түс тұрақтылық пен дамуға ұмтылуды, қоғамның әл-ауқатын, ұлттың өзін-өзі тануын, күш пен әділетті мемлекетке деген сенімді білдіреді. Әр бөлікте қазақ халқының ұлы тұлғаларының қанатты сөздері жазылған тастар мен стеллалар орнатылған. Дереккөздер