kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Арапбек Әбиев

{{Тұлға } { style="background: transparent" } }} Арапбек Әбиев (9 қаңтар 1941, Қожакент ауылы, Жаңақорған ауданы, Қызылорда облысы, Қазақ КСР) — Қазақ КСР, Қызылорда облысы, Жаңақорған ауданы, КОКП XXIII съезі атындағы кеңшар звеношысы. Социалистік еңбек ері (1976). Өмірбаяны Жаңақорған кентіндегі №17 кәсіптік-техникалық училищені бітіріп, одан кейін Жаңақорған ауданындағы КОКП XXIII съезі атындағы ұжымшарда еңбек етті. 1968 жылдан бастап — күріш шаруашылығы тобы звеношысы. 1978-1994 жылдары - бригадир, 1994-1997 жылдары - кеңшар директорының шаруашылық бөлімі жөніндегі орынбасары. 1968 жылы Арапбек Әбиевтің тобы «Жақаев қозғалысы» (Социалистік Еңбек Ері Ыбырай Жақаев атындағы) атты социалистік жарысқа қосылды. Топ жыл сайын жоспарды асыра орындады. 1976 жылы ерекше еңбек жетістіктері үшін Социалистік Еңбек Ері атағы берілді. ХШЖК Бүкілодақтық көрмесіне қатысып, алтын және күміс медал алды. Марапаттары * Социалистік Еңбек Ері — КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1976 жылғы 24 желтоқсандағы Жарлығымен * Ленин ордені — екі мәрте * Еңбек Қызыл Туы ордені * Қазақ КСР-нің еңбек сіңірген ауыл шаруашылығы қызметкері Әдебиет * Музалевский М. В. Герои Социалистического Труда. Биобиблиографический словарь. — М.: РИЦ «Кавалер», 2008. — Т. 2. — 200 с. Сілтеме * [http://kitapkhana.kz/577-biev-arapbek.html ӘБИЕВ АРАПБЕК]// Ә. Тәжібаев атындағы Қызылорда облыстық әмбебап ғылыми кітапханасы
Всеволод Сергеевич Садовский

Всеволод Сергеевич Садовский (; 4 қазан 1996) — беларусь футболшысы, шабуылшы. Жетістіктері Командалық ; «Энергетик-БГУ» * Беларусь 1 лигасында 2-орын: 2018 ; «Динамо-Брест» * Беларусь Суперкубогы: 2020 ; «Ордабасы» * Қазақстан Кубогы: 2022 *Қазақстан чемпионы: 2023 Жеке * Беларусь 1 лигасының үздік мергені: 2018 Сілтемелер * https://www.transfermarkt.com/transfermarkt/profil/spieler/474595
Мамаду Мбодж

Мамаду Мбодж (; 12 наурыз 1993, Дакар, Сенегал) — сенегалдық футболшы, қорғаушы. Карьерасы Сенегалдың 21, 23 жастағы құрамаларында ойнаған. Сенегал, Сербия, Литва, Әзірбайжан, Қазақстан чемпионаттарында доп тепті. 2016 жылы "Жальгирис" сапында Литва чемпионы атанды. Жетістіктері Командалық ; «Жальгирис» * Литва чемпионы: 2016 * Литва Кубогы (3): 2015/16, 2016, 2018 Сілтемелер * https://www.worldfootball.net/player_summary/mamadou-mbodj/
Бобур Алишер оглы Абдихоликов

Бобур Алишер оглы Абдихоликов (; 23 сәуір 1997, Касан, Қашқадария облысы, Өзбекстан) — өзбекстандық футболшы, Өзбекстан Ұлттық футбол құрамасы мен "Насаф" клубының шабуылшысы. Жетістіктері Командалық * Өзбекстан чемпионатының күміс жүлдегері: 2022 * Қазақстан суперкубогының финалисі: 2023 *Қазақстан чемпионы: 2023 * Қазақстан кубогының финалисі: 2023 Дереккөздер Сілтемелер * https://www.national-football-teams.com/de/player/71350.html
Шохбоз Хусниддин оглы Умаров

Шохбоз Умаров (өзб. Shahboz Xusniddin Oʻgʻli Umarov; 9 наурыз 1999, , Өзбекстан) — өзбекстандық футболшы, "Ордабасы" клубының жартылай қорғаушысы. Жетістіктері Командалық АГМК * Өзбекстан Кубогы: 2018 БАТЭ * Беларусь Кубогы: 2020/2021 «Ордабасы» * Қазақстан кубогы: 2022 Дереккөздер Сілтемелер *[https://fcbate.by/ru/team/first-team/id10852/tournament-1 Профилі]
Тверь облысындағы әуе апаты (2023)

{{Әуе апаты Ұшақ Апатқа ұшыраған ұшақ — Бразилияда жасалған Embraer Legacy 600 бизнес-джеті (нөмірі RA-02795). Апат кезінде ұшақтың құрастырылғанына 16 жыл болған. 2020 жылдың қыркүйегінде ұшақ Вагнер ЖӘК иелігіне көшкен. Пригожинның ұшағымен қатар «вагнерліктердің» екінші ұшағы болды. Ол Санкт-Петербургке қонды, содан кейін Мәскеуге оралды. Жолаушылары мен экипажы басшылары және негіздеушілері Евгений Пригожин (сол жақта) және Дмитрий Уткин (оң жақта) болған]] Түрлі дереккөздер хабарлауынша ұшақ бортында болған 10 адамның барлығы да қайтыс болды, соның ішінде 7 жолаушы және 3 экипаж мүшесі болған. Вагнер ЖӘК негіздеушісі және жетекшісі, 2023 жылғы үкіметке қарсы көтерілістің басты тұлғасы; * Дмитрий Валерьевич Уткин (лақап аты — «Вагнер») — запастағы подполковник, Вагнер ЖӘК негіздеушілерінің бірі, Пригожинның орынбасары; * Александр Тотмин — Вагнер ЖӘК жауынгері, украиналық «Бітімгер» сайтының хабарлауынша Суданда соғысқан; Бірқатар әскери Telegram арнасы ұшақтың зымыранмен құлағанын Путинның кек алуы деп болжады. Маргарита Симонян «ең айқын нұсқаға сүйенетінін» айтты, бұл сөзімен қасақана құлатуды меңзейтіні белгілі. Пригожинның өлімі туралы хабарға жауап ретінде Америка Құрама Штаттарының шенеуніктері, соның ішінде Америка Құрама Штаттарының Ұлттық қауіпсіздік кеңесінің өкілі Адриен Уотсон мен президент Джо Байден бұл «күтпеген жағдай» болмағанын айтты. Байден «Ресейде Путин ұйымдастырмаған көп нәрсе жоқ, бірақ мен жеткілікті мәліметті білмегендінімнен білмеймін» деп қосты. Украина президенті Володимир Зеленськийдың кеңесшісі Михайло Подоляк Пригожиннің өлімін «демонстрациялық жою» және Путиннің 2024 жылғы президент сайлауы алдында Ресей элитасына опасыздыққа қарсы сигналы деп атады. Дереккөздер
Радосав Петрович

Радосав (Рача) Петрович (; 8 наурыз 1989) — сербиялық футболшы, жартылай қорғаушы. 2010 жылғы әлем чемпионатына қатысқан. Жетістіктері Командалық «Партизан» * Сербия чемпионы (3): 2008/09, 2009/10, 2010/11 * Сербия Кубогы (2): 2008/09, 2010/11 «Динамо» (Киев) * Украина чемпионы: 2015/16 «Спортинг» (Лиссабон) * Португалия Кубогы: 2018/19 Дереккөздер
Йосип Чондрич

Йосип Чондрич (; 27 тамыз 1993 жыл, ) — хорватиялық футболшы, қақпашы. Жетістіктері Командалық ; «Рудеш» * 2 лига жеңімпазы: 2016/17 ; «Зриньски» * Босния Герцеговина чемпионы: 2021/22 Дереккөздер Сілтемелер *[https://www.worldfootball.net/player_summary/josip-condric/ Профилі]
Фабьен Урега

Фабьен Урега (фр. Fabien Ourega; 7 желтоқсан 1992, Париж, Франция) — франциялық футболшы, жартылай қорғаушы. Жетістіктері Командалық ; «Жальгирис» * Литва чемпионы: 2022 * Литва Кубогы: 2022 "Астана" * Қазақстан суперкубогы: 2023 Дереккөздер Сілтемелер * [https://alyga.lt/zaidejas/fabien-ourega alyga.lt (lt)] * [https://int.soccerway.com/players/-/202077/ SOCCERWAY] * [https://globalsportsarchive.com/people/soccer/fabien-ourega/73326/ Globalsportsarchive]
Ислам Хусиевич Чесноков

Ислам Хусиевич Чесноков (21 қараша 1999, ) — қазақстандық футболшы, "Харт оф Мидлотиан" клубы мен Қазақстан құрамасының жартылай қорғаушысы. Мансабы Клубтық Өскемендік "Алтай" клубының түлегі. 2018 жылы команданың дубльінде ойнай бастады. 2020 жылдан бастап негізгі құраммен жаттыға бастады. Ол клуб сапындағы дебютін 2020 жылдың 15 қыркүйегінде "Тұранға" қарсы өткізді. Тұңғыш голын 2020 жылы 21 қыркүйекте "Мақтааралға" қақпасына соқты. 2021 жылдың сәуірінде белорусиялық "Белшина" клубына ауысты. Ол клуб сапындағы дебютін 2021 жылы 24 сәуірде Бірінші лигада "Нафтанға" қарсы өткізді. Алғашқы голын 2021 жылы 19 маусымда "Лидаға" соқты. Маусымның соңында барлық турнирлерде 30 матч өткізіп, 7 гол соғып, 4 нәтижелі пас берді, сонымен қатар Бірінші лиганың күміс жүлдегері атанды Дереккөздер Сілтемелер
Шоманбай Әбжалов

{{Тұлға } { style="background: transparent" } }} Шоманбай Әбжалов (1932 жылы, «Қаратау» кеңшары, Созақ ауданы, Оңтүстік Қазақстан облысы, Қазақ КСР) — Қазақ ССР, Қызылорда облысы, Жаңақорған ауданы, «Қызыл жұлдыз» кеңшарының бұрынғы шопаны. Социалистік еңбек ері (1971). Өмірбаяны Шоманбай Әбжалов 1932 жылы Оңтүстік Қазақстан облысы, Созақ ауданы, «Қаратау» кеңшарында дүниеге келген. Жетіжылдық мектепті бітірген ол соғыс кезінде ауылдағы ауыр жағдайға байланысты оқуды одан әрі жалғастыруға мүмкіндігі болмады. Еңбекке жастайынан араласып кетті. 1950-1952 жылдары Отан алдындағы борышын өтеп қайтты. 1952-1984 жылдары Жаңақорған ауданындағы «Жұлдыз» кеңшарында 32 жыл шопан болып, қой өсірді. Ол бұл жылдар ішінде мал басын аман сақтауда, төл алуда, қаракөл елтірісін өндіруде жоспарды үнемі артығымен орындап отырды. Ш.Әбжалов оныншы бесжылдықта (1976-1980) отардың әр 100 аналығынан 150-215-тің аралығында қозы алып, әр қойдан 3-4 килограмнан жүн қырықты. Оның еңбегі жоғары бағаланып, КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1981 жылы 8 сәуірдегі Жарлығымен оған Социалистік Еңбек Ері атағы берілді. Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Құрмет грамотасымен марапатталды, оның есімі Қазақ КСР Ауыл шаруашылығы министрлігінің Алтын кітабына жазылған. Бүкілодақтық ауылшаруашылық көрмесінің алтын, күміс медальдарын алған. Ш.Әбжалов «Қызыл жұлдыз» кеңшарының Құрметті азаматы, Республикалық дәрежедегі зейнеткер. 1986 жылы зейнеткерлікке шықты. Қазіргі таңда Жаңақорған ауданы, Сүттіқұдық ауылында тұрады. Марапаттары * Социалистік еңбек ері — КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1971 жылғы 8 сәуірдегі Жарлығымен * Ленин ордені * Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі Төралқасының Құрмет грамотасы Әдебиет * Музалевский М. В. Герои Социалистического Труда. Биобиблиографический словарь. — М.: РИЦ «Кавалер», 2009. — Т. 3. — 181 с. Сілтеме * [http://kitapkhana.kz/576-bzhalov-shomanbay.html ӘБЖАЛОВ ШОМАНБАЙ]// Ә. Тәжібаев атындағы Қызылорда облыстық әмбебап ғылыми кітапханасы * Максут Ибрашев, [http://kv.ucoz.kz/news/2008-05-28-206 Вспоминайте иногда вашего героя]
Қалабай Әбдірахманов

{{Тұлға } { style="background: transparent" } }} Қалабай Әбдірахманов (1934 жылы, Тамды ауданы, Қарақалпақстан АКСР, РКФСР) — кеңестік малшы, Бұхара облысы, Тамды ауданы, «Тамды» кеңшарының аға шопаны. Социалистік еңбек ері (1966). Өмірбаяны 1934 жылы Қарақалпақ АКСР, Тамды ауданы (қазіргі Өзбекстанның Науаи облысы) аумағында әулетінен келе жатқан мал өсіруші отбасында дүниеге келген. Жастайынан үлкендерге мал бағуға көмектесті. Кеңес Әскері қатарында әскери борышын өтеп, еліне оралған соң, 1950 жылдардың ортасынан бастап жергілікті «Тамды» кеңшарында шопан болып, жартылай шөлейт жағдайында өсімдіктері сирек жайылымдарда қаракөл қойын баққан. Аз уақыттың ішінде шопандық өнерді жетік меңгеріп, көп ұзамай бірнеше мың бастан тұратын отарға аға шопан болып тағайындалды. Оның отары 7-жетіжылдықта (1959-1965 ж.) Бұхара облысының малшылары арасында жас мал төлін алу, елтірі тапсыру, жүн қырқу бойынша үздік көрсеткіштерге ие болды. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1966 жылғы 22 наурыздағы Жарлығымен мал шаруашылығын дамытуда, ет, сүт, жұмыртқа, жүн, қаракөл елтірісі және т.б. өндіру мен дайындауды ұлғайтуда қол жеткізген табыстары үшін Әбдірахманов Қалабай Ленин ордені және «Орақ пен Балға» алтын медалімен марапатталып, Социалистік Еңбек Ері атағы берілді. Ол зейнеткерлікке шыққанға дейін өзі туып-өскен Бұхара (1982 жылдан бастап – Науаи) облысындағы «Тамды» кеңшарында шопан болып еңбек етті. Ленин, Еңбек Қызыл Ту, медальдармен марапатталды. КОКП XXIV съезінің делегаты (1971). Сілтеме * [https://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=30638 Әбдірахманов Қалабай]. «Герои страны» сайты. * Өзбекстан Социалистік Еңбек Ерлері. Дереккөздер
Степан Лончар

Степан Лончар (; 10 қараша 1996 жыл, Мостар, Босния және Герцеговина) — босниялық футболшы, "Лех" клубының жартылай қорғаушысы. Жетістіктері Клубтық «Широки-Бриег» * Босния және Герцеговина кубогы — 2016/2017 «Риека» * Хорватия кубогы — 2018/2019 Дереккөздер Сілтемелер
Серж Дебле

Серж Дебле (; 1 қазан 1999) — Кот-д’Ивуарлық футболшы, шабуылшы. Кот-д’Ивуар жастар құрамасында ойнаған. Жетістіктері Командалық * Армения Суперкубогы: 2013. * Қазақстан кубогы: 2023 Дереккөздер Сілтемелер
Ізбасар Әбдірахманов

{{Тұлға } { style="background: transparent" } }} Ізбасар Әбдірахманов (14 желтоқсан 1939, Ленино ауылы, Талдықорған ауданы, Алматы облысы, Қазақ КСР — 21 шілде 1975, Ленино ауылы, Талдықорған ауданы, Алматы облысы, Қазақ КСР) — Қазақ КСР, Алматы облысы, Талдықорған ауданы, Ленин атындағы ұжымшардың комбайншысы. Социалистік еңбек ері (1967). Өмірбаяны 1939 жылы Талдықорған ауданы, Ленино ауылында шаруа отбасында дүниеге келген. Жергілікті мектепті бітіргеннен кейін механизация курстарында оқыды. 1958 жылдан бастап — Талдықорған ауданындағы Ленин атындағы ұжымшардың механизаторы. Жыл сайын жоғары еңбек нәтижелерін көрсетті. Бірнеше рет ұжымшарлық социалистік жарыста алдыңғы қатардан көрінді. 1965 жылы 875 гектар, 1966 жылы 1050 гектар егін орып, 18 мың центнер астық бастырды. Сол жылы Талдықорған ауданы комбайншылары арасындағы социалистік жарыста бірінші орынды иеленді. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1967 жылғы 19 сәуірдегі Жарлығымен «1966 жылы астық өндіру мен дайындауды арттыруда қол жеткізген табысы үшін» Ленин ордені және «Орақ пен балға» алтын медалімен (№ 14935) марапатталып, Социалистік еңбек ері атағы берілді. 1969-1973 жылдары Талдықорған индустриалды педагогикалық техникумында оқыды. Туған жері Талдықорған ауданының Ленино ауылында тұрды. 1975 жылы маусым айында ауыр сырқаттан қайтыс болды. Естелік Туып-өскен Көксу ауданы, Мәмбет ауылының бір көшесіне оның есімі берілді. Сілтеме * [https://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=28208 Әбдірахманов Ізбасар]. «Герои страны» сайты.
Бернардо Матич

Бернардо Матич (хорв. Bernardo Matić; 27 шілде 1994 жыл, Синь, Хорватия) — хорватиялық футболшы, жартылай қорғаушы. Жетістіктері Клубтық * Қазақстан суперкубогының финалисі: 2023 Дереккөздер Сілтемелер * https://www.worldfootball.net/player_summary/bernardo-matic/
Завен Левонович Бадоян

Завен Левонович Бадоян (; 22 желтоқсан 1989, Ереван, Армян КСР, КСРО) — армениялық футболшы, жартылай қорғаушы. Жетістіктері Командалық ; «Гандзасар» * Армения чемпионатында 2-орын: 2008 ; БАТЭ * Беларусь чемпионы: 2012: 2013 * Беларусь Суперкубогы: 2013 Дереккөздер Сілтемелер *[https://www.footballdatabase.eu/en/player/details/99278 Профилі]
Әшім Әбденбаев

{{Тұлға } { style="background: transparent" } }} Әшім Әбденбаев (1917 жылы, Әулиеата уезі, Сырдария облысы, Түркістан өлкесі, Ресей империясы — ?) — кеңестік малшы, Қазақ КСР, Жамбыл облысы, Талас ауданы, «Жәрдемші» ұжымшарының аға шопаны. Социалистік еңбек ері (1949). Өмірбаяны 1917 жылы Түркістан өлкесі, Сырдария облысы, Әулиеата уезінде (қазіргі Қазақстан, Жамбыл облысы, Талас ауданында) туған. 1936 жылдан бастап 1939 жылы қаңтарда Қызыл Әскер қатарына шақырылғанға дейін жергілікті ұжымшарда шопан болып қызмет атқарды. Ұлы Отан соғысының қатысушысы, екі рет жараланған. «Ерлігі үшін» медалімен марапатталған. 1945 жылы қыркүйекте әскерден кейін елге оралып, Талас ауданындағы «Жәрдемші» ұжымшарында қой жайып, аға шопан жұмысын жалғастырады. 1948 жылғы еңбек нәтижесі бойынша 400 семіз құйрықты ұрғашы қойдан әрбір жүз аналықтан 120 қозы өсіріп, қозылардың орташа салмағы 41 килограмға дейін жететін. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1949 жылғы 12 шілдедегі Жарлығымен Әбденбаев Әшімге 1948 жылы мал шаруашылығынан жоғары өнімділік алғаны үшін Ленин ордені және Орақ пен Балға алтын медалімен марапаттап, Социалистік еңбек ері атағы берілді. Одан кейінгі жылдары да қой шаруашылығында жоғары көрсеткіштерді көрсетіп, қой басын жылдан-жылға көбейтті. «Жәрдемші» ұжымшары «Бостандық» кеңшары болып қайта құрылғаннан кейін 1965 жылы қарамағындағы отардан әр жүз ұрғашы қойдан 138 қозы, 1966 жылы — 140 қозы, 1967 жылы — 145 қозы төлдетіп, өсірді. Талас ауданындағы «Бостандық» кеңшарында тұрды. Әдебиет * Герои Социалистического Труда — казахстанцы. Т.2 — Алма-Ата, 1969. Сілтеме * [https://warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=29471 Әбденбаев Әшім]. «Герои страны» сайты. Дереккөздер
Тома Табатадзе

Тома Табатадзе (; 17 желтоқсан 1991, Тбилиси, Грузия) — грузиялық футболшы, шабуылшы. Жетістіктері Клубтық * Қазақстан кубогының финалисі: 2022 Дереккөздер Сілтемелер * [https://int.soccerway.com/players/-/183950/ Профилі]
Айтбала Абданова

{{Тұлға } { style="background: transparent" } }} Айтбала Абданова (1902 жылы, Қарашоқы ауылы, Жаркент уезі, Жетісу облысы, Түркістан өлкесі, Ресей империясы – 19 желтоқсан 1991) — Қазақ КСР, Талдықорған облысы, Панфилов ауданы, «Октябрь» кеңшарының аға шопаны, Социалистік еңбек ері (1958). Өмірбаяны 1902 жылы Түркістан өлкесі, Жетісу облысы, Жаркент уезі, Қарашоқы ауылында (қазіргі Қазақстан, Жетісу облысы, Панфилов ауданы) туған. 1931 жылы Қазақ АКСР-нің Жаркент (1942 жылдан бастап — Панфилов) ауданында «Октябрь» қой кеңшарының құрылуымен қатардағы жұмысшы, 1937 жылдан бастап аға шопан болып жұмыс істеді. 1941 жылы күйеуін Ұлы Отан соғысы майданына шығарып салып, Айтбала отар қойын қабылдап алады. Жұмысшылардың, жем-шөп пен малға арналған үй-жайлардың тапшылығы жағдайында соғыс кезінде де, соғыстан кейінгі жылдары да жоғары көрсеткіштерге қол жеткізді. 1955 жылы өз отарындағы әр қойдан 6,5 килограмнан жүн қырқып алса, келесі 1956 жылы мал басын толық сақтай отырып, қойдан жүн қырқуды 6,7 килограммға жеткізді. А.Абданованың еңбегінің арқасында «Октябрь» қой шаруашылығын дамыту кеңшары Талдықорған облысында алғашқы орындардың бірін иеленді. Аяз болған 1956-1957 жылдың қыс мезгілінде Айтбала Абданова ісектерді күтіп-баптап, қоңдылығын азайтпай ғана қоймай, тіпті күшейтіп, өнімділігіне оң әсерін тигізді. Оның отарынан әр ісектен 7,1 килограмм бірінші сортты жүн қырқылды. 1957 жылы А.Абданова жүн қырқудан Панфилов ауданының қой өсірушілері арасында бірінші орынды жеңіп алды. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1958 жылғы 29 наурыздағы Жарлығымен 1957 жылы қой шаруашылығын дамытуда, ет, жүн және қаракөл терісін өндіру мен мемлекетке тапсыруды арттыруда қол жеткізген тамаша табыстары үшін және ғылым жетістіктері мен озық тәжірибені өз іс-тәжірибесінде кеңінен пайдалана отырып, Абданова Айтбала Ленин ордені және «Орақ пен балға» алтын медалімен марапатталып, Социалистік еңбек ері атағы берілді. А.Абданова 1959 жылы жоғарылатылған міндеттеме алып, әр қойдан 8 килограмнан жүн алды. Еңбекшілер депутаттары Панфилов аудандық Кеңесінің және Қоңырөлең ауылдық кеңесінің депутаты болып сайланды. Панфилов ауданында тұрды. Қайтыс болған күні белгіленбеген. Марапаттары * Ленин ордені (29.03.1958) * «Орақ пен балға» алтын медалі (29.03.1958) * Медалдар Әдебиеттер * Герои Социалистического Труда — казахстанцы. Т. 4. — Алма-Ата: Казахстан, 1970. Сілтемелер * [https://warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=28206 Абданова Айтбала]. «Герои страны» сайты.
Илья Александрович Коваленко

Илья Александрович Коваленко (; 20 наурыз 1990, Каланчак, Херсон облысы) — украиналық футболшы, жартылай қорғаушы. Жетістіктері Клубтық ; «Сталь» * 2 лиганың қола жүлдегері: 2008/09. ; «Оболонь-Бровар» * 1 лиганың қола жүлдегері: 2015/16. * 2 лиганың күміс жүлдегері: 2014/15. ; «Десна» * 1 лиганың күміс жүлдегер: 2016/17. ; «Ингулец» * Украина кубогының финалисі: 2018/19. Дереккөздер Сілтемелер
Битай Тәтенова

{{Тұлға } { style="background: transparent" } }} Битай Тәтенова (1924 жылы, Қаратал ауылы, Талдықорған уезі, Жетісу губерниясы, Қырғыз АСКР — ?) — Қазақ КСР, Талдықорған облысы, Киров ауданы, «Еңбекші» ұжымшарының звеношысы, Социалистік еңбек ері (1950). Өмірбаяны 1924 жылы Қырғыз АСКР, Жетісу губерниясы, Талдықорған уезіндегі Қаратал ауылында (қазіргі Қазақстан, Жетісу облысы, Көксу ауданы) дүниеге келген. 1941 жылы Қазақ КСР, Алматы (1944-1997 жылдары — Талдықорған) облысы, Киров ауданына қарасты жергілікті «Еңбекші» ұжымшарында қатардағы ұжымшаршы болып жұмысқа орналасты. 1943 жылы қызылша шаруашылығы тобының меңгерушісі болып, сол жылы әр гектардан 150 центнер, 1947 жылы 500 центнер қызылша жинады. 1948 жылдың қорытындысы бойынша топ 5 гектардан 772 центнер қант қызылшасын алып, звеношы Ленин орденімен марапатталды. 1949 жылы 5 гектар алқаптан 826 центнерден, 3 гектардан 938 центнерден өнім жиналды, бұл аудан бойынша қант қызылшасынан рекордтық өнім. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1950 жылғы 23 маусымдағы «1949 жылы қант қызылшасынан жоғары өнім алғаны үшін» Жарлығымен оған Ленин ордені және «Орақ пен Балға» алтын медалімен марапаттап, Социалистік еңбек ері атағы берілді. Тобының барлық мүшелері ордендермен және медальдармен марапатталды. 1963 жылдан бастап ұжымшардан қайта құрылған «Еңбекші» кеңшарында қойма меңгерушісі, келесі жылы Қаратал жер теліміндегі бақша аға жұмысшысы болды. Ол туған ауылы Қараталда тұрды. Еңбектегі көрнекті жетістіктері үшін 1977 жылы КСРО Мемлекеттік сыйлығының лауреаты (ғылыми зерттеулердің нәтижелерін кеңінен пайдаланғаны және күріш, жүгері, қарақұмық, қант қызылшасы, зығыр өндірісіне озық тәжірибені енгізгені, бұл егіншілік мәдениетінің айтарлықтай артуы, технологияны тиімді пайдалану және осы негізде ауыл шаруашылығы өнімдерін өндірудің өсуі және тәлімгерлікті дамытудағы бастамасы үшін). Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің 3-шақырылым депутаты (1951-1955). 2 мәрте Ленин орденімен (06.06.1949; 23.06.1950), Октябрь Революциясы орденімен (12.10.1973), медальдармен марапатталған. Әдебиет * Герои Социалистического Труда - казахстанцы / М. О. Джангалин (отв. ред.). — Алма-Ата: Казахстан, 1970. — Т. 3. * [https://newspaperarchive.com/-other-clipping-nov-16-1977-2108475/ Газета «Социалистік Қазақстан» №267 (15840) от 16 ноября 1977 года] Сілтеме * [https://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=26892 Тәтенова Битай]. «Герои страны» сайты.
Ахметқұл Рысқұлов

{{Тұлға } { style="background: transparent" } }} Ахметқұл Рысқұлов (1927 жылы, Шұбар ауылы, Талдықорған уезі, Жетісу губерниясы, Қазақ АКСР) — Қазақ КСР, Талдықорған облысы, Талдықорған ауданы, «Жаңалық» ұжымшарының агрономы. Социалистік еңбек ері (1949). Өмірбаяны 1927 жылы Талдықорған уезі, Шұбар ауылында шаруа отбасында дүниеге келген. 1947 жылы ауыл шаруашылық техникумын бітіріп, Әбдіқадыр Дайыров басқаратын Талдықорған ауданындағы «Жаңалық» ұжымшарында агроном болып еңбек етті. Ол өз қызметінде озық агротехникалық әдістерді қолданды. 1948 жылы ұжымшар мемлекетке 20 гектар алқаптың әр гектарынан орта есеппен 826,2 центнер қант қызылшасын тапсырды. Қалған алқаптардан орташа есеппен әр гектардан 310 центнер қант қызылшасы жиналды. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1949 жылғы 20 мамырдағы Жарлығымен «1948 жылы бидайдан, күріштен, қант қызылшасынан және картоптан жоғары өнім алғаны үшін» Ленин ордені және «Орақ пен балға» алтын медалімен (№3690) марапатталып, Социалистік еңбек ері атағы берілді. Сол жарлықпен звеношы Нұрила Жидебаеваға Социалистік еңбек ері атағы берілді. 1950 жылы үш ұжымшар біріккеннен кейін төрағасы Нұрмолда Алдабергенов болған Талдықорған ауданындағы ірілендірілген Сталин атындағы ұжымшарда агроном болып жұмыс істейді. 1953-1954 жылдары Талдықорған машина-трактор станциясында учаскелік агроном болды. Кейін Алматы ауыл шаруашылық институтында білім алып, 1959 жылдан бастап Қарабұлақ мал жемдейтін кеңшарында агроном болып жұмыс істеді. 1964 жылдан бастап «Жетісу» ұжымшарының бас агрономы болып еңбек етті, ал 1950 жылдан бастап бұл ұжымшардың төрағасы А.Дайыров болды. Естелік Оның мүсіні Алдабергенов ауылында қойылды. Әдебиет * Герои Социалистического Труда – казахстанцы. — Алма-Ата: Казахстан, 1970. — Т. 3. Сілтеме * [https://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=28006 Рысқұлов Ахметқұл]. «Герои страны» сайты.
Бике Айдарханов

{{Тұлға } { style="background:transparent" } { style="background: transparent" } }} Бике Айдарханов (5 желтоқсан 1918 — 28 қазан 1970) — Шығыс Қазақстан облысы, КСР Түсті металлургия министрлігі Лениногор полиметалл комбинаты қорғасын зауытының шихталаушысы. Социалистік еңбек ері (1966). Өмірбаяны Лебяжі болысына қарасты Майқарағай ауылдық кеңесіндегі Қарт ауылында (кейін Павлодар облысы, Аққулы ауданы, Қазантай ауылы) Павлодар маңындағы көп балалы кедей отбасында дүниеге келген. 1935 жылы облыстық комсомол комитетінің жолдамасымен Риддер (Лениногор) қорғасын зауытына келеді. Ұлы Отан соғысы жылдарында қорғаныс өнімдерін өндіру бойынша норманы асыра орындағаны үшін жарыстың бастамашысы «Ерен еңбегі үшін» медалімен марапатталды. Жаңа агломерациялық цехты іске қосуға қатысты. 1958-1965 жылдардағы жетіжылдық жоспар 4 жылда орындалды. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1966 жылғы 20 мамырдағы Жарлығымен Шығыс Қазақстан облысындағы Лениногор полиметалл комбинаты қорғасын зауытының жұмысшысы Бике Айдархановқа Социалистік Еңбек Ері атағы берілді. Б. Айдарханов бірнеше мәрте қалалық партия комитетіне мүше және Еңбекшілер депутаттарының Лениногорск қалалық Кеңесіне депутат болып сайланды. Қазақ КСР-нің еңбек сіңірген металлургі. «Ерен еңбегі үшін», «Ерен еңбегі үшін» медальдарымен, Еңбек Қызыл Ту орденімен (1957) марапатталған. 1970 жылы 28 қазанда қайтыс болды. Риддер қаласындағы көшелердің біріне Бике Айдархановтың есімі берілді. Әдебиет * Музалевский М. В. Герои Социалистического Труда. Биобиблиографический словарь. — М.: РИЦ «Кавалер», 2008. * Ежегодник БСЭ, 1967. * Шығыс Қазақстан облысы [Мәтін] : энциклопедия. — Алматы : Қазақ энциклопедиясы, 2014. — Айдарханов Бике: б. 138. * Лениногорскому полиметаллическому комбинату — 50 лет [Текст] : дела и люди комбината. — М. : Б.и., 1968. — 106 с. * Герои Социалистического Труда — казахстанцы [Текст]. Т. 1. — Алма-Ата : Казахстан , 1969. * Город рабочей доблести [Текст] : сборник статей и очерков. — Алма-Ата : Казахстан, 1986. — 328 с. * Немцев, М. Свинцовый характер [Текст] / М. Немцев // 7 дней. — 2015. — 28 мая. Сілтеме * [https://web.archive.org/web/20141210084126/http://ridder.asia/stati/ih-imena-vpisalis-v-istoriyu-ridera-leninogorska/aidarhanov-bike.html Айдарханов Бике] Риддерлік қалалық портал * [https://esimder.pushkinlibrary.kz/kz/social-hero-kz/1704-.html Айдарханов Б.], Шығыс Қазақстан: танымал есімдер Дереккөздер
Қайрақпай Ақпаев

{{Тұлға } { style="background:transparent" } { style="background: transparent" } }} Қайрақпай Ақпаев (1909 жылы, Семей облысы, Дала генерал-губернаторлығы, Ресей империясы — 19 сәуір 2002, Мыңбұлақ ауылы, Аягөз ауданы, Шығыс Қазақстан облысы, Қазақстан) — КСРО кеңшарлар министрлігі Қазақ КСР, Семей облысы, Аягөз ауданы, «Мыңбұлақ» ет кеңшарының малшысы. Социалистік еңбек ері (1948). Өмірбаяны 1909 жылы Семей облысы ауылдық елді мекендерінің бірінде шаруа отбасында дүниеге келген. Бастауыш мектепті бітірген. 1941 жылы маусым айында Қызыл Әскер қатарына шақырылғанға дейін жергілікті ауыл шаруашылығы артелінде жұмыс істеді. 1943 жылдың шілде айынан Ұлы Отан соғысына қатысқан. 20-артиллерия дивизиясының 1619-жеңіл артиллериялық полк құрамында 1-батареяның нысанашы болып шайқасты. Брянск және 2-Балтық майдандарында шайқасты. Ерлігі үшін 1944 жылы қаңтарда 3-дәрежелі Даңқ орденімен марапатталды. Әскерден кейін Қазақстанға оралды. Аягөз ауданындағы «Мыңбұлақ» кеңшарында малшы болып жұмыс істеді. 1947 жылы 40 бас табындағы 4-6 айлық төлдерін бағып, тәулігіне орташа есеппен 1010 грамм салмақ қосты. КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1949 жылғы 7 қазандағы Жарлығымен «1947 жылы мал шаруашылығында жоғары өнімділік алғаны үшін» оған Социалистік еңбек ері атағы беріліп, Ленин орденімен және «Орақ пен балға» алтын медалімен (№ 2643) марапатталды. Ол жоғары еңбек жетістіктерін көрсете берді. Семей облысының малшылары арасындағы социалистік жарыста бірнеше рет озық орындарды иеленді. Ерекше еңбек жетістіктері үшін жетіжылдық (1959-1965) қорытындысы бойынша екінші Ленин орденімен және сегізінші бесжылдықтың (1966-1970) қорытындысы бойынша Қазан төңкерісі орденімен марапатталды. 1972 жылы желтоқсанда зейнеткерлікке шыққан соң Аягөз ауданы, Мыңбұлақ ауылында тұрды. 2002 жылы сәуірде қайтыс болды. Мыңбұлақ ауылының зиратында жерленген. Марапаттары * Социалистік еңбек ері * Ленин ордені — екі мәрте (1948; 22.03.1966) * Қазан төңкерісі ордені (08.04.1971) * 3-дәрежелі Даңқ ордені (21.04.1944) Сілтеме * [https://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=28541 Қайрақпай Ақпаев]. «Герои страны» сайты. Дереккөздер
Сабырбек Жанырбайұлы Ақтанов

{{Тұлға } { style="background:transparent" } }} Сабырбек Жанырбайұлы Ақтанов (2 наурыз 1937 жылы — 18 наурыз 2020) — Қазақ КСР, Шығыс Қазақстан облысы, Марқакөл ауданы «Горновский» кеңшарының аға шопаны. Социалистік еңбек ері (1990). КСРО Президенті Михаил Сергеевич Горбачевтің 1990 жылғы 6 маусымдағы «Қазақ КСР агроөнеркәсіп кешенінің қызметкерлеріне Социалистік Еңбек Ері атағын беру туралы» № 227 Жарлығымен «қарқынды технологиялар мен еңбекті ұйымдастырудың озық әдістерін қолдану негізінде мал шаруашылығы өнімдерін өндіру мен мемлекетке сатуды ұлғайтудағы үздік нәтижелерге қол жеткізгені үшін» Ленин ордені және «Орақ пен балға» алтын медалімен марапатталып, Социалистік еңбек ері атағы берілді. Әдебиет * Музалевский М. В. Герои Социалистического Труда. Биобиблиографический словарь. — М.: РИЦ «Кавалер», 2008. — Т. 2. — 200 с. Дереккөздер
Жәпек Нұрғазыұлы Алдабергенов

{{Тұлға } { style="background: transparent" } }} Жәпек Нұрғазыұлы Алдабергенов (6 мамыр 1932, Пролетарка ауылы, Ұлан ауданы, Шығыс Қазақстан облысы, Қазақ АКСР — 6 қыркүйек 1994, Өскемен) — Қазақ КСР Шығыс Қазақстан халық шаруашылық кеңесінің В.И.Ленин атындағы Өскемен қорғасын-мырыш комбинатының айырушысы (рафинировщик). Социалистік еңбек ері (1963). Өмірбаяны 1932 жылы Пролетарка ауылында (қазіргі Шығыс Қазақстан облысы, Ұлан ауданы) шаруа отбасында дүниеге келген. 1947 жылдан бастап Канайка кенішінде қара жұмысшы болып жұмыс істеді. 1952 жылдан бастап Ленин атындағы Өскемен қаласы қорғасын-мырыш комбинатында ыстық металды құюшы, айырушы болды. Өзінің еңбек қызметінде ол еңбек өнімділігінің артуына әкелген рационализаторлық әдістерді қолданды. Түсті металлургияны дамытудағы ерекше жетістіктері үшін оған КСРО Жоғарғы Кеңесі Төралқасының 1963 жылғы 20 шілдедегі Жарлығымен Ленин ордені және «Орақ пен балға» алтын медалімен марапатталып, Социалистік еңбек ері атағы берілді. 1966 жылы жоспарлы көрсеткіштерді 117,2 пайызға орындады. Зауыттық социалистік жарыста бірнеше рет жеңімпаз атанды. «Коммунистік еңбектің екпіндісі», «Социалистік жарыстың үздігі», «Үздік металлург» атақтарымен марапатталған. Марапаттары * Социалистік еңбек ері * Еңбек Қызыл Туы ордені Әдебиет * Музалевский М. В. Герои Социалистического Труда. Биобиблиографический словарь. — М.: РИЦ «Кавалер», 2008. — Т. 2. — 200 с. * Герои Социалистического Труда — казахстанцы [Текст]. Т. 1. — Алма-Ата : Казахстан , 1969. * Алдабергенов, Ж. Уақыт. Тиімділік. Сапа [Мәтін] / Ж. Алдабергенов. — Алматы : Қазақстан, 1980. * Шығыс Қазақстан облысы [Мәтін] : энциклопедия. — Алматы : Қазақ энциклопедиясы, 2014. — Алдабергенов Жәпек Нұрғазыұлы: б. 167 * Наволокин, Н. Верность делу [Текст] : [о Герое Социалистического труда, металлурге УК СЦК ] /Н. Наволокин // Рудный Алтай. — 1979. — 6 ноября. * Алдабергенов, Ж. Весна пятилетки [Текст] / Ж. Алдабергенов // Казахстанская правда. — 1981. — № 2. — С. 40-44. * Все родное [Текст] : [о Герое Социалистического Труда Ж. Алдабергенове] // Металлург. — 1982. — 15 сент. Сілтеме * Тимур Каримов. [https://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=27154 Алдабергенов Жәпек Нұрғазыұлы]. «Герои страны» сайты. * [https://esimder.pushkinlibrary.kz/kz/social-hero-kz/1705-.html Алдабергенов Ж. Н.] , Шығыс Қазақстан: танымал есімдер
Қазақстан — Тәжікстан қатынастары

жиналысы, Бурабай, Қазақстан]] Қазақстан — Тәжікстан қатынастары — Қазақстан Республикасы мен Тәжікстан Республикасы арасындағы екіжақты дипломатиялық қатынастар. 1993 жылы 7 қаңтарда орнатылды. Екі ел де бұрын кеңестік республикалар болған. Енді олар БҰҰ, ТМД, ҰҚШҰ, ШЫҰ сияқты өңірлік және халықаралық ұйымдар шеңберінде өзара іс-қимыл жасайды. Сипаттамалары Тарихы Тәжікстан елшілігі Астанада 1993 жылдың маусымынан бастап жұмыс істейді. Қазақстанның Душанбедегі дипломатиялық өкілдігі 1998 жылғы сәуірден бастап жұмыс істейді, алайда ол 2001 жылғы қаңтарда елшілік мәртебесін алды. Тәжікстан басшысы Эмомали Рахмон 1993 жылы ресми сапармен Қазақстан астанасына барды. Осы сапар барысында Тәжікстан Республикасы мен Қазақстан Республикасы арасындағы қатынастардың негіздері туралы шартқа қол қойылды. Тәжікстан басшысының Қазақстанға келесі сапарлары 1995 және 2008 жылдары өтті. Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың Тәжікстанға ресми сапарлары 2000 жылдың маусымында және 2007 жылдың қыркүйегінде өтті. 1995 жылы сауда-экономикалық ынтымақтастық жөніндегі үкіметаралық комиссия құрылды. Өткен комиссия отырыстары 1998, 2001, 2004, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011 Қазақстан мен Тәжікстан астаналарында екі елдің қарым-қатынасында маңызды рөл атқарды. Тәжікстан мен Қазақстан ынтымақтастығының шарттық-құқықтық базасы 1993 жылдан бастап 2011 жылға дейінгі кезеңде қол қойылған 75 құжаттан тұрады, оның 50-і елдер арасындағы өзара іс-қимылдың көптеген салаларын қамтиды. Экономикалық ынтымақтастық Тәжікстан Қазақстанға электр энергиясын, мақта, алюминий бұйымдарын, тоқыма материалдарын жеткізеді. Тәжікстан Қазақстаннан астық, ұн өнімдері, мұнай өнімдерін сатып алады. 2007 жылы Нұрсұлтан Назарбаевтың Душанбеге сапары барысында Қазақстан-Тәжікстан тікелей инвестициялар қорын құру туралы уағдаластыққа қол жеткізілді. 2013 жылы республикалар арасындағы тауар айналымы 700 млн АҚШ долларынан асты. Бұл көрсеткішті миллиард долларға жеткізгісі келетіні жарияланды. Қазақстанның Тәжікстандағы елшілері # Аманжол Жанқұлиев (2001-2003) # Еран Әбілдаев (2004-2008) # Абдулталип Ақметов (2008-2011) # Әбігай Смақұлов (2011-2017) # Асқар Тәжібаев (18 наурыз 2019 ж. - 14 наурыз 2022) # Уәлихан Төреханов (15 наурыз 2022 - қазіргі уақыт) Тәжістанның Қазақстандағы елшілері # Ализода Назирмада # Хайрулло Ибозода Дереккөздер
Қособа (батпақ)

Қособа – Тобыл алабындағы батпақ. Географиялық орны Қостанай облысы Қарабалық ауданы Қособа ауылынан батысқа қарай 2 км жерде, теңіз деңгейінен 212 м биіктікте жатыр. Жер бедері Аумағы 10 км 2 , ұзындығы 4 км, енді жері 3,1 км, жағалау бойының ұзындығы 15,4 км. Батпақтың басым бөлігін қамыс, құрақ басқан. Көктем айларында аумағында шағын көлдер пайда болады. Жылдың басқа мезгілінде шалшықты батпаққа айналады. Дереккөздер
Майлықарашаадыр

Майлықарашаадыр – Терісаққан өзенінің сол жағалаулық аңғарындағы шоқылар. Географиялық орны Ақмола облысы Атбасар ауданының оңтүстігінде орналасқан. Жер бедері Абсолюттік биіктігі 319 м. Бірнеше жеке шоқылардан тұратын Майлықарашаадыр оңтүстік-батыстан солтүстік-шығысқа қарай 18 км-ге созылып жатыр, енсіздеу беткейлері жатық келген. Енді жері 10–12 км шамасында. Шығыс шоқыларының беткейлерінде қорымтас үйінділері кездеседі. Жазық далаға ұласатын батыс беткейі сай-жыралармен тілімденген. Өсімдігі Шоқылар аңғарында тобылғы, қараған аралас астық тұқымдас шөптесіндер өскен. Оңтүстік-шығыс етегінде бұлақтар көп. Алабы мал жайылымы, шығыс етегі шабындыққа пайдаланылады. Дереккөздер
Степан Васильевич Сикач

Степан Васильевич Сикач (; 8 қыркүйек 1988, Тирасполь, Молдаван КСР, КСРО) — молдовалық футболшы, қақпашы. Молдова жастар құрамасында ойнаған. Жетістіктері Командалық * Жасөспірімдер арасындағы Молдова чемпионы: 2005, 2006 * Ресей : 2015-лигасы кубогы * Грузия чемпионатында 2-орын: 2018 * Грузия чемпионы: 2019 Дереккөздер Сілтемелер
Қуаныш Білянұлы Қарақұлов

Қуаныш Біләнұлы Қарақұлов (20 маусым 1977 жыл, ) — қазақстандық футболшы, қорғаушы, жартылай қорғаныста да ойнаған. Карьерасы Шымкент футболының түлегі. Ұзақ жылдар бойы "Жігер" клубында доп тепті. 2000 жылы бір маусым ЦСКА-Қайрат клубында ойнап, 26 ойында алаңға шықты. 2001 жылы "Атырауға" ауысты. "Атырау" сапында УЕФА Кубогында "Матадорға" қарсы екі ойында алаңға шықты. 2003 жылы да осы турнирде "Левскиге" қарсы екі матчқа қатысты. 2004 жылы Шымкентке қайта оралып, "Ордабасы" футболшысы атанды. 2010 жылы "Қайсарға" ауысты. Маусым соңында "Гефест" клубында ойнады. Жетістіктері Командалық *Қазақстан кубогы: 2007 *Қазақстан чемпионатында 2-орын: 2001, 2002 Сілтемелер *[https://footballfacts.ru/person/33771-karakulovkuanyshbilyanovich Профилі]
Нұржан Кершайызұлы Мырзалиев

{{Мемлекеттік қайраткер { - } }} Нұржан Кершайызұлы Мырзалиев (30 қаңтар 1956, Луговое ауылы, Луговое ауданы, Жамбыл облысы, Қазақ КСР) — Қазақстан Республикасы ҰҚК Жоғары қолбасшылығының өкілі, генерал-майор, ҰҚК төрағасының орынбасары, Қазақстан Республикасы Шекара қызметінің директоры (2011-2012). Өмірбаяны 1956 жылы 30 қаңтарда Жамбыл облысы, Луговское ауданы, Луговое ауылында дүниеге келген. Дулат тайпасы Сиқым руынан шыққан. Еңбек жолын 1973 жылы сегіз жылдық мектепте іс жүргізуші болып бастап, кейін аудандық газетте аудармашы қызметін атқарды. 1980 жылы С.М.Киров Қазақ мемлекеттік университетінде құқықтану мамандығын бітірді. 1980-1982 жылдары — Жамбыл ауданы, одан кейін Жуалы ауданының прокуратурасында тағылымгер, Жуалы ауданы прокуратурасының тергеушісі болды. 1982-1985 жылдары — Жамбыл облысы прокуратурасының аға тергеушісі. 1985-1991 жылдары — Свердлов ауданының прокуроры. 1991-1995 жылдары — Жамбыл облысы прокурорының орынбасары. 1995-1996 жылдары — Қазақстан Республикасы Бас прокуратурасы басқарма басшысының орынбасары, басшысы. 1996-1997 жылдары Қазақстан Республикасы Мемлекеттік тергеу комитетінің Алматы қаласы бойынша Бас басқармасы басшысының орынбасары болып жұмыс істеді, кейін Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті төрағасының орынбасары қызметіне ауыстырылды, содан соң Мемлекеттік тергеу комитетіне арнайы тергеу департаментінің бастығы лауазымына қайта оралды. 1998-1999 жылдары — ҰҚК Алматы қаласы және Алматы облысы бойынша департаменті басшысының орынбасары болды. 1999-2002 жылдары — Қазақстан Республикасы ҰҚК Тергеу департаментінің басшысының орынбасары, басшысы болды. 2002 жылдың мамырынан 2006 жылдың шілдесіне дейін — ҰҚК Ақмола облысы бойынша департаментінің басшысы болды. 2006 жылдың шілдесінен 2009 жылдың желтоқсанына дейін — ҰҚК Алматы қаласы бойынша департаментінің басшысы болды. 2011 жылдың ақпанында Қазақстан Республикасы Ұлттық қауіпсіздік комитеті төрағасының орынбасары — Шекара қызметінің директоры қызметіне тағайындалды. 2012 жылдың шілдесінде «Арқанкерген» шекара бекетінде болған қайғылы оқиғаға байланысты қызметінен кетті. Марапаттары * II дәрежелі «Айбын» ордені (2005) * II дәрежелі «Даңқ» ордені (2016) * Медалдар * Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 20 жыл * Ұлттық қауіпсіздікті қамтамасыз етудегі үлесі үшін * I дәрежелі «Мінсіз қызметi үшін» медалі * II дәрежелі «Мінсіз қызметi үшін» медалі * Қазақстан Республикасы прокуратурасының құрметті қызметкері * Қазақстан Республикасы прокуратурасына 20 жыл * Ресей ФСБ-мен ынтымақтастық үшін * Қазақстан мәслихаттарына 20 жыл мерейтойлық медалі * «ҰҚК 25 жыл» мерейтойлық медалі Сілтеме * [http://online.zakon.kz/Document/?doc_id30930948#pos1;-146 Параграф] * [https://web.archive.org/web/20161021213747/http://www.gorodtaraz.kz/index.php?name=News Генеалогические древа по-жамбылски] Дереккөздер
Бангладеш — Қазақстан қатынастары

Бангладеш-Қазақстан қатынастары — Бангладеш пен Қазақстан арасындағы екіжақты қатынастар болып табылады. Бангладеш Президенті Яджуддин Ахмед екі елдің жылы дипломатиялық қарым-қатынаста екенін және оларды одан әрі нығайту үшін жұмыс істеп жатқанын айтты. Екі ел де Ислам ынтымақтастығы ұйымының мүшелері. Екі елде де тұрақты елші жоқ. 2009 жылы Қазақстан Даккада консулдық ашу ниетін жариялады. Жоғары деңгейдегі сапарлар Бангладештің бұрынғы Сыртқы істер министрі Дипу Мони 2012 жылы Астанада болды. Экономикалық ынтымақтастық Бангладеш те, Қазақстан да екіжақты сауданы кеңейтуге мүдделі және осыған байланысты түрлі шаралар қабылдауда. Бангладеш тауарлары, оның ішінде джут, джут өнімдері, шай, дәрі-дәрмектер және киім-кешек Қазақстан нарығында әлеуеті жоғары тауарлар ретінде анықталды. 2012 жылы Бангладеш Қазақстан нарығына бажсыз қол жеткізді. 2013 жылы Бангладештен бұрынғы сауда министрі Махбуб Ахмед бастаған жоғары лауазымды бизнес-делегация екіжақты сауданы ұлғайту жолдарын зерттеу үшін Қазақстанға барды. Дереккөздер
Грузия — Қазақстан қатынастары

Грузия-Қазақстан қатынастары — Грузия мен Қазақстан арасындағы дипломатиялық қатынастар. Тарих 1992 жылы 23 шілдеде елдер арасында дипломатиялық қатынастар орнатылды. Қатынастардың базалық құжаты 1993 жылғы 1 шілдеде қол қойылған Қазақстан мен Грузия арасындағы қатынастардың негіздері туралы шарт болып табылады. Қазақстанның Тұңғыш Президенті Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев алғаш рет 2005 жылғы 2–4 қазан күндері Грузияға ресми сапар жасады. Сапар барысында ол Грузия Президенті Михаил Саакашвилимен, парламент төрайымы Нино Бурджанадземен кездесті. Назарбаев Грузияның бірлігі үшін қаза тапқан қаһармандар мемориалына гүл шоқтарын қою рәсіміне қатысты, Тбилисиде салынатын жаңа «Иверия» қонақ үй кешені мен Республика алаңының іргетасын қалау шарасына қатысты, сондай-ақ Батуми теңіз портын аралады. Сапар қорытындысында азаматтардың өзара сапарлары туралы Үкіметаралық келісім және екі ел үкіметтері арасындағы сауда-экономикалық ынтымақтастық бағдарламасы қабылданды. Назарбаевтың президенттік кезеңінде Грузия президенттері Қазақстанға ресми және жұмыс сапарларымен алты рет келді (1993, 2005, 2007, 2008, 2010, 2017 жылдары).. Мәселелер 2014 жылғы 12 мамырда ҚР СІМ - де Грузия елшісі Зураб Патарадземен жақында Қазақстан азаматтарының Грузия аумағына кіруден бас тартуы жиілеп кеткені туралы кездесу өткізіліп, Грузияның Қазақстандағы елшісіне ресми нота табыс етілді. "Сәуір айында өткен осы кездесу барысында грузин тарапына Грузия СІМ-не ресми нота беріліп, Грузияға кіруден бас тарту себептерін анықтауға жәрдемдесу сұралды, сондай-ақ осы мәселе бойынша ҚР кейбір азаматтарының өтініштерінің көшірмелері берілді" -деді ҚР СІМ баспасөз хатшысы Нұржан Айтмаханов. Елшілік 1992 жылы Грузия Алматыда өз елшілігін ашты, ол 2003 жылы Астанаға көшірілді. 1996 жылғы қыркүйек-Қазақстанның Әзірбайжандағы және Грузиядағы Елшілігі. 2003 жылы Қазақстанның Тбилисидегі Дипломатиялық миссиясы ашылып, 2008 жылдың қаңтарында елшілік болып қайта құрылды. Қазақстанның Грузиядағы елшілері # Наурыз Губайдулаұлы Айдаров (2003-2005) # Нұрлан Адельевич Жалғасбаев (2005-2006) # Игорь Идеалович Мусалимов (2006-2011) # Тұрсынов Әділ Қапанұлы (2012-2013) # Ермұхамет Қабиденұлы Ертісбаев (2013-2018) # Бауыржан Әлімұлы Мұхаметжанов (мамыр 2018 жыл - 8 желтоқсан 2022) # Мырзалин Мәлік Кеңесбайұлы (9 желтоқсан 2022 - қазіргі уақыт) Грузияның Қазақстандағы елшілері # Теймураз Гоголадзе (7 тамыз 1993 жыл - 16 маусым 2003 жыл) # Нугзар Рухадзе (1 шілде 2003 жыл - 20 шілде 2004 жыл) # Зураб Шургая (15 қазан 2004 жыл - 1 ақпан 2009 жыл) # Зураб Космава (1 ақпан 2009 жыл - 1 қазан 2009 жыл) # Паата Каландадзе (1 қазан 2009 жыл - 1 сәуір 2012 жыл) # Малхаз Малашхия (1 сәуір 2012 жыл - 2013 жыл) # Патаридзе, Зураб (2013 жыл - 2016 жыл) # Зураб Абашидзе (1 ақпан 2017 - қазіргі уақыт) Дереккөздер
Виталий Приндета

Виталий Валерьевич Приндета (; 2 ақпан 1993, Дубно, Ровно облысы, Украина) — украиналық футболшы, қорғаушы, Украинаның 17, 19, 21 жастағы құрамаларында ойнаған. Жетістіктері Командалық * Украина 1 лигасында 2-орын (1): 2009/10 * Қазақстан кубогының финалисі: 2022 Дереккөздер
Максим Каленчук

Максим Николаевич Каленчук (; 5 желтоқсан 1989, Донецк) — украиналық футболшы, қорғаушы. Жетістіктері * Украина 1 лигасында 2-орын: 2014/15 * Украина 2 лигасында 2-орын: 2013/14 * Қазақстан кубогының финалисі: 2022
Ньямвези

Ньямвези (өз атауы - ваньямвези) — Танзаниядағы банту тобының халқы. Олар Виктория мен Руква көлдерінің арасында (негізінен Табора аймағында, сондай-ақ Руква, Сингида және Шиньянга аймақтарында) тұрады. Саны 2,1 млн адам. (2012, бағалау). Сукума мен ирамбаға жақын. Тілі Банту тілдерінің шығыс тобындағы кинямвези (нямвези) тілінде сөйлейді. Суахили тілі де кең таралған. Діні Дінге сенушілер: дәстүрлі нанымдарды ұстанады, кейбірі сүнниттік мұсылмандар, католиктер. Кәсібі Негізгі кәсібі – қолмен атқапрылатывн егіншілік (сорго, тары, жүгері, банан, маниок, отаршылдық кезеңде – темекі, қант қамысы), солтүстікте – мал шаруашылығы (қысқа мүйізді зебу, ешкі, қой). 19 ғасырда олар суахили жағалауымен керуен саудасына араласып, көбінесе жүк тасымалдаушы ретінде жалданды. Аң аулау-құрметті кәсіп болып саналады. Дәстүрлі түрде темір балқыту және соғу, ағаш өңдеу дамыған. Қазір көптеген Ньямвезилер Табор қаласының кәсіпорындарында жұмыс істейді. Өмір салты Қоғамдық ұйым – ғұрыптық қызмет атқаратын аумақтық-кландық бірлестіктер болды. Қарым-қатынас есебі матри-, патри- және билинарлық болып табылады. Дәстүрлі отбасы үлкен, патриархалдық. Жасырын би және аңшылық одақтар болды. Шашыраңқы тау баурайындағы қоныстар конустық шөпті төбесі бар дөңгелек қаңқалы үйшіктерден тұрады. Оңтүстік аймақтарда төбесі тегіс төртбұрышты тұрғын үйлер мал шаруашылығы үшін жабық кеңістік құрайды. Дәстүрлі киімдері - бұл былғарыдан немесе талшықтардан жасалған жамылғы. Еуропалық киімдермен алмастырылуда. Мұсылмандық киімдері суахили киіміне жақын. Дәстүрлі тағамдары негізінен өсімдік тектес. Ешкі мен жабайы жануарлардың етін жейді. Олар сүт ішпейді. Ән-би өнері дамыған, ерлердің би топтары - пуба, немесе бену, сонымен қатар аралас топтар бар. Дереккөздер
Сергей Шустиков

Сергей Сергеевич Шустиков (5 наурыз 1989, ) — ресейлік футболшы, қорғаушы. Ресей жастар құрамасында бір ойын өткізген. Жетісктері ; «Химик» (Дзержинск) * 2 дивизион жеңімпазы: 2012/13 ; «Торпедо» * 3 дивизон жеңімпазы: 2018/19 Дереккөздер
Дмитрий Бородин

Дмитрий Анатольевич Бородин (; 19 шілде 1999, Гомель, Беларусь) — беларусьтік футболшы, жартылай қорғаушы. Беларустің бірнеше жастағы құрамасында ойнаған. Жетістіктері Командалық ; «Гомель» * 1 лига жеңімпазы: 2016 ; «Смолевичи» * 1 лигада 2-орын: 2019 ; «Ордабасы » * Қазақстан Кубогы: 2022 Дереккөздер Сілтемелер
Олександр Володимирович Батищев

Олександр Володимирович Батіщев (; , Луганск облысы) — украиналық футболшы, жартылай қорғаушы. Жетістіктері Командалық ; «Ордабасы» * Қазақстан Кубогы: 2022 ; «Торпедо-БелАЗ» * Беларусь Кубогы — 2022/2023 Дереккөздер Сілтемелер
Тұрғанбек Мұхаметқалиұлы Стамбеков

{{Мемлекеттік қайраткер { } }} Тұрғанбек Мұхаметқалиұлы Стамбеков (1 мамыр 1961, Шелек ауылы, Шелек ауданы, Алматы облысы, Қазақ КСР — 25 желтоқсан 2012, Шымкент) — Қазақстан Республикасы ҰҚК жоғары қолбасшылығының өкілі, полковник, ҰҚК төрағасының орынбасары, Қазақстан Республикасы Шекара қызметі директорының міндетін атқарушы (2012 жыл маусым-желтоқсан). Ұшақ апатынан қаза тапты. Өмірбаяны Тұрғанбек Стамбеков 1961 жылы Қазақ КСР, Алматы облысы, Шелек ауданы, Шелек ауылында дүниеге келген. 1979 жылы КСРО МҚК Шекара әскерлерінің Алматы жоғары командалық училищесіне оқуға түсіп, оны 1983 жылы бітірді. 1983-1989 жылдары Жаркент шекара жасағында шекара бекеті басшысының орынбасары, шекара бекетінің басшысы қызметтерін қатарынан атқарды. 1989-1998 жылдары Жаркент шекара жасағының коменданты, Күршім шекара жасағының штаб басшысы және Үшарал шекара жасағының штаб басшысы қызметтерін атқарған. 1996 жылы Тәжікстан Республикасына Тәжікстандағы азамат соғысы кезінде тәжік-ауған шекарасын күзетумен айналысқан Қазақстан Қарулы Күштерінің құрама атқыштар батальонының командирі лауазымына жіберілді. Тәжікстанда әскери борышын өтеп жүрген кезінде ЖКО ұшырап (ол мінген бронетранспортер тау жолында аударылып қалды), соның салдарынан омыртқасы ауыр жарақат алып, қабырғалары сынып, уақытша сал болып қалады. 1998-2004 жылдары — ҰҚК әскери институты бастығының орынбасары қызметін атқарған. 2000 жылы Ресейдің Федералдық шекара қызметінің академиясын бітірген. 2004-2008 жылдар аралығында Шонжы шекара жасағының командирі қызметін атқарған. 2008-2009 жылдары — ҰҚК Шекара қызметінің «Шығыс» өңірлік басқармасының штаб басшысы. 2009-2011 жылдары — «Оңтүстік» өңірлік басқармасының басшысы. 2011 жылдан 2012 жылдың 13 маусымына дейін — Шекара қызметі директорының бірінші орынбасары — Бас штабтың басшысы болды. «Арқанкерген» шекара бекетіндегі оқиғадан кейін 2012 жылдың 13 маусымында Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығымен Стамбеков Шекара қызметі директорының міндетін атқарушы болып тағайындалды. Осы қайғылы оқиғаға байланысты мемлекет басшысы Стамбековке шекара қызметін түбегейлі реформалау міндетін жүктеді. Стамбековтың жетекшілігімен «Қазақстанның мемлекеттік шекарасы туралы» жаңа заң жобасы әзірленіп, 2012 жылғы 12 желтоқсанда бекітілген ҚР Мәжілісінің бекітуіне ұсынылды. 2012 жылы 25 желтоқсанда Стамбеков жұбайы Сәуле Айтмұханбекқызымен және Шекара қызметінің бір топ жоғары лауазымды офицерлерімен бірге Шымкент түбінде ұшақ апатынан қаза болды. Марапаттары Стамбеков Қазақстан Республикасы ҰҚК Шекара қызметін құруға қосқан үлесі үшін 2-дәрежелі «Айбын» орденімен және үкіметтің 25 медалімен марапатталды. Қазақстан Президентінің Жарлығымен Стамбеков қайтыс болғаннан кейін 1-дәрежелі «Айбын» орденімен марапатталды. Отбасы Жұбайы — Сәуле Айтмұханбекқызы * Ұлы — Алмас (1986 ж.т.) * Қызы — Хамида (1993 ж.т.). Дереккөздер
Петрос Аветисян

Петрос Аветисян (; 7 қаңтар 1996, ) — армениялық футболшы, жартылай қорғаушы. Жетістіктері ; «Пюник» * Армения Кубогы: 2015/16 ; «Арарат-Армения» * Армения чемпионы: 2019/20 * Армения Суперкубогы: 2020 ; «Тобыл» * Қазақстан чемпионатында 2-орын: 2020 Дереккөздер
Амир Биляли

Амир Биляли (; 15 мамыр 1994, Гостивар, Македония) — албаниялық және македониялық футболшы, қорғаушы. Жетістіктері ; «Целе» * Словения чемпионатының күміс жүлдегері: 2014/15 * Словения Кубогының финалисі: 2014/15 ; «Акжайык» * Қазақстан Кубогының финалисі: 2022 Дереккөздер Сілтемелер
Серж Ньюадзи

Серж Ньюадзи (; 17 қыркүйек 1991, Агу, Того) — тоголық футболшы, шабуылшы. Того Ұлттық футбол құрамасында ойнаған. Жетістіктері ; «Жальгирис» * Литва чемпионы (3): 2013, 2014, 2015 * Литва кубогы (4): 2013/14, 2014/15, 2015/16, 2018 ; «Ордабасы» * Қазақстан Кубогы: 2022 Дереккөздер