kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Маффин

Маффин – кекстің америкалық нұсқасы, кішкентай, дөңгелек немесе сопақша келген тәтті пісірме. Маффин үлкен адамның алақанына сыйып кетеді. Маффинге шоколадты ұнтақ, көкжидек, таңқурай, даршын, асқабақ, жаңғақ, банан, апельсин, шабдалы, бүлдірген, сәбіз, лимон салмасын қосуға болады. Маффиндердің пайда болуының түрлі тарихы бар. Солардың бірі маффин сөзінің [https://kk.wikipedia.org/wiki/%D2%B0%D0%BB%D1%8B%D0%B1%D1%80%D0%B8%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F Ұлыбританияға] ХІ ғасырда келгендігін, жұмсақ нан дегенді білдіретінін алға тартады. Ал [https://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D0%A8%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B АҚШ]-та 1893 жылы Чикагода бүкіләлемдік көрмеде сатылған соң танымал бола бастады. Маффиндердің ағылшындық және американдық деп бөлінетін 2 түрі бар. Ағылшындық маффиндер ашытқылы қамырдан, американдық түрінде қамырға қопсытқыш немесе ас содасының қосылуы арқылы жасалады. Бүгінгі маффин әзірлеудің дайын арнайы қоспасы сатылады. Олар өнімнің құрылымын жақсартып, оған ерекше дәм береді. Дереккөздер 1.https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B0%D1%84%D1%84%D0%B8%D0%BD
Макарон немесе макарун

Макарон немесе макарун – жұмыртқаның ақуызы, қант пен бадам ұнынан жасалатын француздық кондитерлік өнім. Печенье формасында жасалады. Екі қабат печенье беттестіріліп, арасына крем немесе тосап жағылады. Дайын өнім жұмсақ, дәмі ерекше болады. Бұл десерт [https://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%90%D0%BC%D0%B5%D1%80%D0%B8%D0%BA%D0%B0_%D2%9A%D2%B1%D1%80%D0%B0%D0%BC%D0%B0_%D0%A8%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B АҚШ]-та 2010 жылдан бері танымалдылыққа ие. Бір қарағанда дайындалуы: ақуыздарды қант ұнтағымен көпіртіп, бадам ұнын қоса салып, араластырып, пеш табасына дөңгелек формада орналастырып шығу жеңіл көрінуі мүмкін. Бірақ дайындау талаптарын қатаң сақтағанда ғана ойдағыдай шығады. Бадам ұны құрғақ әрі өте ұсақ болуы керек. Макарондардың сәтті шығуы ұнның сапасына да байланысты. Дайындалуы оңайға соқпайтын бұл десерттің бағасы да қалта көтере бермейді. Оның себебі - құрамындағы бадам ұнының бағасының қымбаттығы. Ал дәмінің ерекшелігі сонда, дәмін татып көрген адам бағасына қарамасы анық. Дереккөздер 1.https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D0%B0%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD
Фрейм (ономастика)

Фрейм – бұл концептілік жүйенің құрылымдық әлеуметтерін танытатын қарапайым формасы. Ол концептінің ең жақын семаларынан құралады және ең жақын ассоциативтік таңбалар арқылы көрініс табады. Мысалы, өмір концептісінің фрейімдік құрылымы [https://kk.wikipedia.org/wiki/%D0%9C%D2%B1%D2%9B%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BB%D0%B8_%D0%A1%D2%AF%D0%BB%D0%B5%D0%B9%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D2%B1%D0%BB%D1%8B_%D0%9C%D0%B0%D2%9B%D0%B0%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2 М.Мақатаевтың] поэтикалық мәтінінде «тіршілік», «күнелту», «өмір кешу», «тағдыр», «жан бағу», «таңның атып, кештің батуы» сияқты таңымдық элементтерден құралады. Демек санада сақталған әрбір ақиқат фрейм бола алады. Олар белгілі бір ұғым мазмұнына сай шоғарланса концептілік жүйе құрайды. Шал ақын шығармасында өмір-өлім концептісінің тілдік бейнеленуі. Мысал Жігіттер жалған дүние бізден қалар, (фрейм) Бір күні ажал келіп жанынды алар. Жан шығып бұл өмірден кеткеннен соң, (фрейм) Мал мүлкін әйел балаң бәрі қалар. Өлімнен құтылмайсың қашсаңдағы, Әкеңнен арсытандай ассаңдағы. Алладан шынымен жарлық келсе, Жұлдыз да жерге түсер аспандағы. Пайдаланған әдебиеттер 1. Тілеубердиев Б.М. Қазақ ономастикасының лингвоконцептологиялық негіздері. ДДА. –А., 2006. 2. Жанұзақов Т., Рысберген Қ. Қазақ ономастикасы. –А., арыс, 2007ж. 3. Г. Ж. Қайырбекова мақала (интернеттен) 4. Қазақ хандғы дәуіріндегі әдебиет «Хрестоматиясы». –А., ана тілі, 1993ж.
Брауни

Брауни (ағылшынша Chokolate brownie) – қоңыр түсті шоколадты тәтті нан. Ағылшын тілінен аударғанда brаwn «қоңыр» дегенді білдіретін шоколадты бәліштің төртбұрышты бөліктері. Американдық асхананың дәстүрлі тәттісі. Дайындалу жолына байланысты торттың, кекстің, печеньенің консистенциясына ұқсас келеді. Бұл десерттің тарихы жайлы дерек те бар. Белта Палмер есімді бикеш Palmer House Hotel кондитеріне 1893 жылы [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D1%81%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%80%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D0%B2%D1%8B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B2%D0%BA%D0%B0_(1893) Чикагода өтетін бүкіләлемдік көрменің] қатысушы ханымдарына арнап, аса көлемді емес, тәтті бәлішке ұқсас, қорапқа салынған, жеуге ыңғайлы десертке тапсырыс береді. Ерекше браунилердің құрамына грек жаңғақтары мен шабдалы шәрбәті қосылған еді. Сол отельде осы тәсілмен бүгінгі күнге дейін дайындайтын көрінеді. Сонымен брауни – бастауын АҚШ-тан алатын ылғалды шоколадты бәліш. Оны үй жағдайында оп-оңай дайындауға болады. Брауниді қанық шоколадты дәмі, тығыз созылмалы құрылымы, дайындалуының жеңілдігі үшін жақсы көреді. Брауни қамырын қасықпен араластырған дұрыс, сонда ғана ойдағыдай болып шығады. Құрамы * 250 г қара шоколад * 150 г сары май * 150 г қант * 120 г ұн * 1 ас қасық какао * 3 жұмыртқа * Шым-шым тұз Дайындалу тәсілі 1. Сары май мен шоколадты су моншасында ерітіп, суыту керек; 2. Жұмыртқа мен қантты араластырып, шоколадты массаға қосады. Бөлек ыдысқа ұн, какао, тұзды салып қояды. Құрғақ масса мен сұйық массаны араластырады; 3. Қамыр астына пергамент төселген төртбұрышты ыдысқа құйылады. Пеште 180 ° 20 минут пісіреді. Брауниді пеште көп ұстамаған дұрыс. Ішінің сәл піспегендей болып тұруы – қалыпты жағдай. Суытып, төртбұрыш етіп бөліп ұсынады. Дереккөздер
Қызылсуат ауылдық округі

Қызылсуат ауылдық округі – Ақмола облысы Целиноград ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Аққайың, Қызылсуат, Нұрлы, Шұбар ауылдары кіреді. Орталығы – Қызылсуат ауылы. Тарихы Қызылсуат ауылдық округі Ақмола облысы әкімдігінің 2019 жылғы 25 қазандағы № А-11/510 қаулысы және Ақмола облыстық мәслихатының 2019 жылғы 25 қазандағы № 6С-38-8 шешімімен құрылып, құрамына Талапкер ауылдық округінің Қызылсуат, Қоянды ауылдық округінің Аққайың, Шұбар ауылдары енді. 2025 жылы округ аумағында Нұрлы ауылы құрылды. Дереккөздер
Дашкевич, Александр Юрьевич

Александр Юрьевич Дашкевич ("XBOCT") — украиналық киберспортсмен, Dota 2 ойыншысы және жаттықтырушы. Александр Дашкевич 1990 жылы Ялтада дүниеге келген . Балалық шақта компьютерлік ойындар ойнады: алдымен Warcraft, содан кейін DotA. Мектепте шашының құйрығы болған, сол үшін "хвост" деген лақап ат алды. Мектепті бітіргеннен кейін Киев мемлекеттік сауда-экономикалық университетіне "қаржыгер"мамандығы бойынша оқуға түсті. Киевте Hard Team командасымен бірге Александр ірі жергілікті турнирді жеңіп, содан кейін Planet-X құрамында кәсіби сахнада өнер көрсете бастайды. 2010 жылдың қазан айында XBOCT Natus Vincere командасына ауысып, жаңа ұжыммен бірге сол кезде Украина DTS командасының мықты бәсекелестігін құрайды. Бірақ, DTS-дан Natus Vincere-ға екі жетекші ойыншы өтеді: Даниил Ишутин ("Dendi") және Иван Антонов ("ArtStyle"). 2011 жылы Natus Vincere тағы екі ойыншы өтеді: Клемент Иванов ("Puppey") және Дмитрий Куприянов ("LightofHeaven"). 2011 жылы Valve ойынын әзірлеуші компания сол кезде жүлде қоры 1 600 000 доллар болатын турнир өткізеді. Natus Vincere құрамындағы Александр The International атауын алған турнирге дайындықты бастайды және сайып келгенде жеңіске жетеді. Тарихтағы алғашқы Dota 2 Әлем чемпиондары бүкіл турнир үшін тек бір ғана картадан ұтылып, бір миллион доллар ұтып алды. Жеңген ақшаның бір бөлігін Александр Киевте пәтер сатып алуға жұмсайды. Көп ұзамай команданы Иван Антонов тастап, Александр Дашкевич "керри" позициясына көшеді. Келесі бірнеше жылдар бойы XBOCT әлемдегі ең үздік керри болып саналды. Алайда, Қытайда Alienware Cup 2013 турнирінде Beyond The Summit талдаушылары оның біліктілігін 10-нан 4 баллға бағалады, бірақ Александр өзінің үздік қасиеттерін көрсете білді және өз командасына турнирді ұтып алуға көмектесті; осы жағдайдан кейін қауымдастықта "төрт" саны Александрдың "керри" рөлімен тығыз байланыста болды. 2012 және 2013 жылдары Natus Vincere құрамында XBOCT The International финалына шықты, одан кейін нәтижелер нашарлай бастады. 2015 жылы Natus Vincere құрамды босату туралы шешім қабылдайды және Александр "жеңуге туған" командасынан кетеді. XВОСТ Team Empire, Fantastic Five, Team Spirit, Virtus.pro сияқты бірқатар атақты командаларда өнер көрсетеді, алайда, елеулі табыстарға қол жеткізбейді. Дегенмен, 2015 жылғы жағдай бойынша Александр әлемдегі Dota 2-дегі ең танымал ойыншылардың ондығына кірді. 2017 жылдың жазында Александр Дашкевич Natus Vincere-ге жаттықтырушы ретінде оралады.
Саха Республикасының әкімшілік-аумақтық құрылысы

Саха Республикасының әкімшілік-аумақтық құрылысы — Ресей Федерациясының Саха Республикасының аумағында орналасқан әкімшілік-аумақтық бірліктері. Сібірдің солтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан, жерінің жалпы аумағы — 3103,2 мың км². Әкімшілік-аумақтық құрамы Саха Республикасының Конституциясына және «Саха Республикасының әкімшілік-аумақтық құрылымы туралы» Заңына сәйкес Саха Республикасының құрамына 1 Республикалық маңызы бар қала (Якутск), 34 ұлыс (аудан) және олардың құрамындағы наслегтер (ауыл аймақтары), аудандық маңызы бар қалалар, қала үлгісіндегі ауылдар және ауылдар кіреді. Тарихы Якут уезі (1638–1775) Қазіргі Якутия аумағы, ол кезде Ленск өлкесі деп аталған, Ресейге 1630–1640 жылдары қосылды. 1638 жылға дейін бұл аумақ Енисей уезінің құрамында болды. Дереккөздер
Қара-Қоюнлу әміршілері

Бұл Қара-Қоюнлу («Қарақойлы») әулетінің билеушілер тізімі. Бұл әулет қазіргі Әзірбайжан, Иран, Ирак, Армения және шығыс Түркияның бір бөлігін басқарды. Олардың астанасы Табриз қаласы болды. Kara Koyunlu rulers
Еуропа азаматтық авиация конференциясы

Еуропа азаматтық авиация конференциясы ( (ECAC)) — Халықаралық азаматтық авиация ұйымы (ИКАО) және Еуропа Кеңесі құрған үкіметаралық ұйым. Франциядағы Нойиль-сюр-Сейнде / Парижде бар. 1955 жылы 19 мүшеден құрылған, ECAC 2008 жылдан бері 44 мүшеден тұрады. ECAC «қауіпсіз, тиімді және тұрақты еуропалық әуе көлігі жүйесінің тұрақты дамуына ықпал етеді және мүше мемлекеттер арасындағы азаматтық авиация саласындағы саясат пен тәжірибені үйлестіруге және мүше мемлекеттер мен басқа елдер арасындағы саясат мәселелерін түсінуге бағытталған» . Мүше мемлекеттер * Германия (1955) * Албания (1998) * Австрия (1955) * Әзірбайжан (2002) * Бельгия (1955) * Ұлыбритания (1955) * Босния және Герцеговина (2002) * Болгария (1991) * Чехия (1991) * Дания (1955) * Армения (1995) * Эстония (2015) * Финляндия (1955) * Франция (1955) * Грузия (2005) * Хорватия (1992) * Нидерланды (1955) * Ирландия (1955) * Испания (1955) * Швеция (1955) * Швейцария (1955) * Италия (1955) * Исландия (1955) * Черногория (2008) * Кипр Республикасы (1969) * Латвия (1993) * Литва (1992) * Люксембург (1955) * Венгрия (1990) * Македония (1997) * Мальта (1979) * Молдова (1996) * Монако (1989) * Норвегия (1955) * Польша (1990) * Португалия (1955) * Румыния (1991) * Сан-Марино (2008) * Сербия (2002, СК ) * Словакия (1991) * Словения (1992) * Түркия (1955) * Украина (1999) * Греция (1955) Тағы қараңыз * Бірлескен авиациялық органдар * Еуропалық авиациялық қауіпсіздік агенттігі * Халықаралық азаматтық авиация ұйымы * Халықаралық әуе көлігі қауымдастығы Сілтемелер *
Еуропалық авиациялық қауіпсіздік агенттігі

штаб-пәтері ]] Еуропалық авиациялық қауіпсіздік агенттігі (EASA) — бұл азаматтық авиация қауіпсіздігі аясында құрылған және оны 2010 жылы БАО ( Біріккен авиациялық органдар) орнына ауыстырған Еуропалық Одақтың бастамасы. EASA - бұл Еуропалық авиациялық қауіпсіздік агенттігі үшін қысқартылған сөз. EASA - 2002 жылдың 15 шілдесінде қолданысқа енген Еуропалық әуе кеңістігімен байланысты қауіпсіздік агенттігі. Компанияның штаб-пәтері Кельнде (Германия) орналасқан және оған мүше барлық елдерден 300-ге жуық қызметкер жұмыс істейді. АҚШ-тағы FAA-ға ұқсас, ол Еуропалық әуе кеңістігіндегі ұшақтың барлық түрлерін, ұшуды, өндірісті, араласуды, тиімділікті және қолданылатын қауіпсіздік ережелерін бақылау, ұшу және жердегі қауіпсіздікті қамтамасыз ету. Ұшқыш лицензиялары 2012 жылдан бастап, бұрын JAA берген лицензияларды EASA берді. Дереккөздер
Қазақстандағы өзін-өзі өлтіру

Қазақстандағы өзін-өзі өлтіру елдегі табиғи емес өлімнің жалпы себебі және ұзақ мерзімдегі әлеуметтік мәселе болып табылады. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының 2011 жылғы есебіне сәйкес, бүкіл әлемдегі өзіне-өзі қол жұмсау нәтижесінде өлім туралы жыл сайын хабарланатын барлық адамдардың ішінен 3,23%-ы. Жасөспірімдер мен жас адамдардың өзіне-өзі қол жұмсауы - Қазақстанның үлкен. ҚР Білім және ғылым министрлігі Балаларды қорғау комитетінің басшысы Раиса Петровна Шердің айтуынша, жас адамдар арасында осындай жоғары деңгейде өзіне-өзі қол жұмсаудың бірнеше факторлары бар. Олар: * Мектептегі жәбірлеу * Құндылықтардың болмауы немесе жоғалуы * Әлеуметтік мінез-құлық стандарттарының төмендеуі * Жатсыну Жастар арасындағы өзін-өзі өлтіру ЮНИСЕФ пен Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының мәліметтері бойынша, Қазақстанда әлем бойынша 15–19 жас аралығындағы адамдар арасындағы өзіне-өзі қол жұмсаудың ең жоғарғы деңгейлердің бірі тіркелген. Қазақстан жасөспірім ұлдар арасында өзіне-өзі қол жұмсау саны бойынша әлемде 2-ші орынды және жасөспірім қыздар арасында өзіне-өзі қол жұмсау саны бойынша 1-ші орынды иеленеді. ЮНИСЕФ-тің 1700 жасөспірімнің қатысуымен бес қазақстандық қалада жүргізілген зерттеулеріне сәйкес, әлеуметтік, отбасылық мәселелері мен қолдаудың болмауы жасөспірімдер арасындағы өзін-өзі өлтіруінің негізгі себептерінің бірі болып табылады. Зерттеу нәтижелеріне сәйкес, қазақстандық ата-аналар өз балаларымен күніне 20 минут бос уақытын ғана өткізген. Дереккөздер
Фил Найт

Фил Найт — американдық кәсіпкер, Nike компаниясының негізін қалаушылардың бірі. Форбс журналының 2020 жылғы ең бай адамдар рейтингте 40,8 млрд. доллар байлығымен (маусым 2020) 40-шы орынды иеленді Орегон университетінің және Стэнфорд бизнес мектебінің түлегі. 2006 жылы ол Стэнфорд бизнес мектебінің тарихындағы ең үлкен жеке қайырымдылық жасады. 2016 жылы ол Knight-Hennessey Stanford стипендиялық бағдарламасына 400 миллион АҚШ доллар бөлді. Найт Портландда, Орегон қаласында дүниеге келген. Орегон университетін бітіргеннен кейін әскерге шақырылды. Бір жылдық қызметтен кейін ол Стэнфорд бизнес мектебіне түсіп, ол жерде 1962 жылы магистратураны бітірді. Оқуды бітіргеннен кейін ол бүкіл әлем бойынша саяхатқа аттанды, Жапонияда Найт Tiger брендінің спорттық аяқ-киімін АҚШ-та сатуды шешті. Америка Құрама Штаттарына келгеннен кейін, Найт Портландда есепші болып жұмыс істеді. Шамамен бір жыл өткен соң, ол Tiger алғашқы үлгілерін алды және оның жаттықтырушысы Билл Бауэрмен байланысқа шықты. Олар кейіннен Nike болған «Blue Ribbon Sports» компаниясын негізін қалады. Бастапқыда ол Азия елдерінде кроссовкаларға тапсырыс беруге және оларды АҚШ нарығында сатуға мамандандырылды. Дереккөздер
Сабунчу

Сабунчу (азерб. Сабунчу) - Әзірбайжандағы қала типті елді мекен, Апшерон түбегінде, Баку қаласының Сабунчу ауданының әкімшілік орталығы. Тарихы 1825 жылдың басында ауыл Апшерондағы негізгі мұнай өндіретін аудандардың бірі болған. 1880 жылы әуелі қалалық зауыттарға мұнай тасымалдауға арналған Бакуден Сабунчуге дейін 26 шақырымдық тар табанды теміржол салынды. 1900 жылы Сабунчуда "Бенкендорф" механикалық шеберханалары ашылды, олар кеңес уақытында "Бакинский рабочий", қазіргі машина жасау зауыты болып қайта құрылды. 1926 жылы Баку-Сабунчу желісі бойынша КСРО-да бірінші моторвагонды қала маңындағы пойыз іске қосылды ("электричка"). XIX ғасырдың екінші жартысына дейін ауылдың ұлттық және діни құрамы біркелкі болды, бірақ мұнай өнеркәсібінің қарқынды дамуы мұнда әртүрлі ұлттардың келуіне ықпал етті. 1904 жылы Сабунчуда (Балахан-Сабунчин-Ромин мұнай кен орнында) сәулетші Д.Д. Буйновтың жобасы бойынша Египеттің аса қасиетті Макария шіркеуі құрылды (1933 жылы большевиктермен жойылды). XIX ғасырдың соңында Сабунчуда тау еврейлерінің синагогасы да болды. 1900 жылдан 1931 жылға дейін Сабунчи қаласында "Тамадон"Иран мектебі жұмыс істеді. Халқы 1893 жылғы статистикаға сәйкес Сабунчуда 814 адам өмір сүрген, олардың барлығы да таттар болған. Халқы 1975 жылы 25,7 мың және 2008 жылы 22,1 мың адам болды. Дереккөздер
Гаджикабул

Гаджикабул (; 1939-2000 жж. -Кази-Магомед (азерб. Qazıməmməd)) — Әзербайжанның Гаджикабул ауданының әкімшілік орталығы. Аджыгабул-темір жол және автомобиль торабы. Ол Ширван жазығының шығыс бөлігінде өзі аттас көлдің жағасында орналасқан. Аджикабул (әзербайжанша нұсқасында - Хаджигабул) өте жылы және жазы ылғалды. Айналасында жартылай шөлейт ландшафтар басым. Этимология Жергілікті тұрғындардың айтуынша, бұл атау қажы және габул (қабылдау) сөздерінен шыққан, ал атаудың өзі қажылық жасаған адамдарды мұнда қарсы алып аса құрметтейтінін білдіреді. Географиялық сипаттамасы Гаджикабул Ширван даласында, өзі аттас көлден алыс емес жерде орналасқан. Қала Әзербайжанның астанасы Бакуден 115 км қашықтықта. Гаджикабул қаласы - маңызды көлік торабы. Қала арқылы халықаралық маңызы бар жолдар Баку-Тауз-Грузия, Гаджикабул-Ширван-Бахрамтепе-Горадиз-Зангелан-Армения, республикалық маңызы бар Гаджикабул - Ширван - Сальяны автожолы, Аджикабул-Ширван, Баку-Тбилиси темір жолдары бар. Теміржол вокзалы және жылжымалы вагон депосы бар. Қала арқылы Моздок -Қази-Магомед және Қази-Магомед -Астара газ құбырлары өтеді. Халқы Қалада негізінен әзербайжандар тұрады. Тарихы 1859 жылы Гаджи-Кабул пошта станциясы қазіргі Гаджикабул қаласының аумағында жұмыс істей бастады. Гаджикабул ауылы Азербайжан КСР-нің Қарасу ауданының құрамына кірді. Кейін аудан таратылып, ауыл Али-Байрамлы ауданының құрамына енді. 1934 жылы Гаджикабул ауылына ауыл мәртебесі берілді, ал 1938 жылы қала мәртебесіне ие болды. 1939 жылы 24 қаңтарда Дағыстандағы революционер Қази-Магомед Агасиевтің құрметіне Қази-Магомед есімі берілді, дәл сол күні Қази-Магомед ауданы құрылып өзі аудан орталығы боды. 1959 жылы 4 желтоқсанда Қази-Магомед ауданы таратылды. 1961 жылғы әкімшілік бөлініске сәйкес, Қази-Магомед қаласы Әзірбайжан КСР Али-Байрамалин ауданы Қази-Магомед қалалық кеңесінің құрамында болды, ал 1963 жылы 4 қаңтарда Қази-Магомед қалалық кеңесі Али Байрамлы қаласына бағынады. 1990 жылы 24 сәуірде Аджикабул ауданы құрылып орталығы Қази-Магомед қаласы болды. 1999 жылы Әзірбайжанда әкімшілік реформа жүргізіліп, Қази-Магомед әкімшілік-аумақтық округінің ішінде Аджикабул ауданының Кази-Магомед муниципалитеті құрылды. 2000 жылдың 5 шілде айында Қази-Магомед қаласына тарихи атауы Аджикабул қайтарылды. Инфрақұрылым және экономикасы 1979 жылы Қази-Магомед қаласында Қази-Магомед балық өсіру фабрикасы, вагон депосы, жергілікті өндірістік кешендері, механикаландырылған карьер, машина және мелиорациялық станция, 4 он жылдық, 3 сегіз жылдық мектеп, мәдениет үйі, клуб, 2 кітапхана, кинотеатр, 2 аурухана жұмыс істеді. 2 емхана, 2 питомник, балабақша жұмыс істеді. Атақты тұлғалары *Борис Михайлович Литвинчук -авиация полковнигі, Кеңес Одағының Батыры (1944). *Эльза Имамеддин қызы Ибрагимова -сазгер, Әзірбайжанның халық әртісі (2008). Дереккөздер
Сефевие

Сефевие (, ) — күрд Сефиеддин Ардебили (1252–1334) негізін қалаған тариқат (сопылық ағымы). Бұл тариқат XIV және XV ғасырларда солтүстік-батыс Иран қоғамында және саясатында көрнекті орынға ие болды және Сефевид әулетінің қалыптасуында маңызды рөл ойнады. Бастапқыда сунниттік исламның шафиғи мазһабы негізінде құрылғанымен, кейін шииттікке ауысты. Сафи-ал-дин өз заманында Ардебилде өскен, бірақ ұстаздарына көңілі толмағандықтан Ардебилді тастап, Ширазға, одан кейін Гиланға барады. Гиланда ол Заһиди сопылық ағымының жетекшісі Заһид Гиланидің шәкірті болды. Соңында ол Заһидтің басты шәкіртіне айналады, әрі оның қызына үйленеді. Заһид Гилани қайтыс болғаннан кейін, Заһидия ағымына Сефиеддин басшылық етеді және ол Сефевие деп аталып кетеді. Дереккөздер
Қорғалжын ауылдық округі

Қорғалжын ауылдық округі — Ақмола облысы Қорғалжын ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Абай, Қорғалжын ауылдары кіреді. Орталығы – Қорғалжын ауылы. Округ құрамында болған Қоржынкөл ауылы 2001 жылы, Біртабан ауылы 2019 жылы таратылған. Дереккөздер
Күнгей Кавказ

Күнгей Кавказ (Түстік Кавказ немесе Ресей үшін Сыртқы Кавказ, , кейде Оңтүстік Кавказ (, , ) — Кавказ тауларының оңтүстігіндегі географиялық аймақ болып, ол Шығыс Еуропа мен Батыс Азия шекарасында орналасқан, екі құрлықтың теңіздік жалғаушы аймағы есептеледі. Транскавказ жалпылама түрде қазіргі Грузия, Армения және Әзірбайжанға сәйкес келеді. Бұл елдердің жалпы ауданы шамамен 186,100 шаршы шақырымды құрайды. Транскавказ бен Солтүстік Кавказ (Ciscaucasia) бірігіп Еуразияны бөлетін үлкен Кавказ географиялық аймағын құрайды. Транскавказ Евразияның орталығы ретінде мұнай мен табиғи газға бай өңір есептеледі. 1922 жылы осы өңірдегі Грузия, Армения және Әзірбайжан Кеңес одағының құрамына енген болатын. Үш мемлекет 1991 жылы ілгері-кейін болып Кеңес одағының құрамынан шығып, тәуелсіз Республика құрды. Ресей мен Грузия соғысы 2008 жылы осы Транскавказда болды. Дереккөздер
Жалайыр сұлтандығы

Жалайыр сұлтандығы — Жалайыр әулеті Ирак пен батыс Иранда құрған патшалық болып, ол 1330 жылдары Моңғол билігі Иранда құлаған соң орнайды. Жалайыр сұлтандығы өз тұсында жаңадан күшейген Әмір Темір әулетінің шапқыншылығы мен Қара-Қоюнлу (Қара қойлылар) оғыздарының бүлігінен шайқалады. 1405 жылы Ақсақ Темір өлген соң Жалайырлар тағы да Оңтүстік Ирақ пен Хузестанда Сұлтанатты күшейтуге тырысады, бірақ 1432 жылы Жалайыр сұлтандығы Қара-Қоюнлулар жағынан жеңіледі. Үкіметі Жалайырлар әкімшілігі мен уәзірлігі Илхандық нұсқаны қолданды, әрі түркі, моңғол тілдерін парсы тілімен үйлестірді. Олардың дипломатиялық хат-хабарлары да Илхан мемлекетінің үлгісін қолданды, араб тіліндегі сөз тіркестері бар қызыл сияя төртбұрышты мөр қолданды. Атақты Жалайыр өкілдері * Мұхали (1170-1223) - "Джат" тармағынан - Шыңғыс ханның ең жақын серіктестерінің бірі, го-ван, әскердің сол қанатының қолбасшысы. * Жошы-Дармала - Шыңғыс ханның әріптесі. Оның ұрпағы Хасан Бузург Жалайыр әулетінің негізін қалаушы болды. * Бала Ноян - Хорезмшах Жалал ад-Динді қуып жетуге жіберген Шыңғыс ханның мыңбасы. Үндістанда соғысқан. * Илюке, Қаданның ұлы - Огедейдің тәрбиешісі. * Джат тармағындағы Мункасар-нойон - Мунке кезіндегі төрелердің ең үлкені (яргучи). Манчестің билікке көтерілуіне наразы болған Шыңғыс әулетінің бір бөлігіне қарсы сот ісін жүргізеді. Әміршілері Әулет ағашы Дереккөздер
Шаңтөбе кенттік әкімдігі

Шаңтөбе кенттік әкімдігі — Ақмола облысы Степногорск қалалық әкімдігіне қарасты әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Новокронштадка ауылы, Шаңтөбе кенті кіреді. Орталығы - Шаңтөбе кенті. Дереккөздер
Әулие Георгий шіркеуі

Әулие Георгий шіркеуі - Готика стиліндегі шіркеу Англия, Беркшир графтығы, Виндзор қамалының төменгі ауласында орналасқан. Шіркеу монархтың тікелей қарауында және Байлам Орденінің шіркеуі. Қамал шіркеуін XIV ғасырда Эдуард III негізін салдырған және XV ғасырдың аяғында едәуір кеңейтілген. Көптеген патшалық дін қызметін атқару, үйлену тойлары мен жерлеу рәсімдері өтетін жер. Виндзор, Англияның басты қамалы, монархтың негізгі резиденциясы. Шіркеуді басқару - Әулие Георгий коллегиатын құрайтын Виндзор деканы мен канониктердің міндеті. Тарихы
Месневи

Месневи (арабша: مثنوي қосарланған) - рифмалық жұппен жазылған өлеңнің атауы, дәлірек айтқанда «тәуелсіз, ішкі рифмалық стандарттарға негізделген өлең». Математикалық өлеңдердің көпшілігі он бір метрлік, кейде он буынның мәтінін орындайды, бірақ ұзындығы бойынша шектеулер жоқ. Кәдімгі месневи өлеңдері аа /bb/cc рифмалық схемасы бар анықталмаған өлеңдерден тұрады. Арабша месневи Араб поэзиясы Аббасид дәуірінде пайда болды және танымал болды. Араб тіліндегі ескі поэтикалық стильдерден айырмашылығы, Месневи өлеңдері монорим болып табылмайды. Оның орнына, олар аллитерацияны кеңінен пайдалана отырып, әрбір Битте рифманың ішкі схемасын қамтиды және белгілі бір метрден кейін жүреді. Араб поэзиясы месневиі (немесе muzdawidj) парсы, урду және түрік баламаларына өте ұқсас, бірақ бір маңызды айырмашылығы месневи өлеңдерінің көпшілігі AAA / bbb / ccc үлгісінен кейін жүреді, ал басқа месневи өлеңдері aa / bb / cc үлгісінен кейін жүреді. Парсыша месневи Парсы месневиі (مثنوى) өлеңдерінде 11 буын, кейде 10 болады. Месневидің ұзындығы белгіленбеген және сондықтан шектеусіз, әйгілілерінің көпшілігі 2000-нан 9000-ға дейін (өлеңдер) тұрады. Месневи алғашқы өлеңі Саманидтер дәуірінде жазылған (4-10 ғасырлар). Қазіргі ғалымдар бұл аятты иран формасының жалғасы деп санайды (кейбір келіспеушіліктер бар, өйткені Месневи сөзі араб тілінен шыққан), бірақ көптеген ғалымдар парсылар ойлап тапқан деп санайды. Кейбір парсыша месневи суфизмде ерекше діни мағынаға ие болды, мысалы 6 кітаптан тұратын Румидің «Маснави-я Манавиі», ол / 25000 өлеңнен тұрады және дервиштер сияқты көптеген Сого арасында намазда қолданылады. Кейбір ислам заңгерлері бұл тәжірибені әділетсіз деп санаса, сопылық ғалым және заңгер Әбу Хамид әл-Ғазали поэзияны ғибадат ретінде пайдалануды қолдады. Түрікше месневи Түрік месневиі 8-14 ғасырда дами бастады. Парсы месневиі түрік авторларына әсер етті, өйткені түріктерде алдымен, парсы месневиіне шығармашылық аудармалары мен бейімделулері болды. Ең танымал түрік месневиі-Кутадг Билиги деп аталатын дидактикалық өлең болды. Түріктік месневи өздерінің сюжеттерімен әдетте үш жанрға бөлінеді - мутанариб (қаһармандық), рамал (діни/дидактикалық) және хазаж (романтикалық). Кейбір месневилер көрермендер өлең тақырыбының маңыздылығын түсінетінін ескере отырып жазылған, ал кейбіреулері тек ойын-сауық мақсатында жазылған. Месневи түрік әдебиетінде Осман империясының соңына дейін, ол көп сөйлейтін және риторикалық әдебиетке айнала бастаған кезде танымал болды. Дереккөздер
Қырыққұдық ауылдық әкімдігі

Қырыққұдық ауылдық әкімдігі — Ақмола облысы Степногорск қалалық әкімдігіне қарасты әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Қырыққұдық ауылы кіреді. Тарихы Округ құрамында болған Басқұдық ауылы 2001 жылы таратылды. 2013 жылы ауылдық әкімдік 33,02 км² жерімен Ақкөл ауданынан Степногорск қаласының бағынысына өтті. Әкімдікке қарасты болған қалған 1056,98 км² аумақ Жалғызқарағай ауылдық округіне берілді. Дереккөздер
Джастин Бибер: Ешқашан Деме Ешқашан

«Джастин Бибер: Ешқашан Деме Ешқашан» — канадалық әнші Джастин Бибердің өмірі мен шығармашылығына арналған 2011 жылғы 3D форматындағы деректі фильм. Фильмнің тұсаукесері АҚШ пен Канадада 2011 жылғы 11 ақпан өтті. 25 желтоқсан 2013 жылы «Джастин Бибердің Сенімі» атты фильмнің жалғасы шықты. Сюжет Фильм канадалық поп әнші Джастин Биберге арналған. Фильмде оның Madison Square Garden-де өтетін концертінің алдындағы 10 күн өмірі жайлы айтылады. 31 тамыз 2010 жылы осы концертке билеттер сатылып басталған, және билеттер бар болғаны 22 минут ішінде түгел сатылып кеткен, бұл оның сол кездегі мансабының ең үлкен оқиғасы саналған. Фильмде Джастиннің өзімен сұхбат болмаса да, оның айналасындағы адамдардың әңгімелері бар. Сондай-ақ фильмде Джастиннің Канада бойынша турында оның туған қаласына баруы көрсетілген. Сол кезде ол ескі достарымен демалыс кезінде өз дауысын құртып алған, соның кесірінен Сиракьюстағы концертін кейінге қалдыруға тура келді. Madison Square Garden-дегі концертіне дейін дауысы біршама дұрысталуы үшін бірнеше күн ешкіммен сөйлесуге болмайтын. Сондай-ақ фильмде Джастиннің балалық кезінен оқиғалар мен ескі видеолар көрсетілген. Рөлдерде * Джастин Бибер * Ашер * Майли Сайрус * Джейден Смит * Шон Кингстон * Snoop Dogg * Лудакрис * Boyz II Men * Скутер Браун * L.A. Reid * Джереми Бибер * Хейден Томпсон * Скраппи Стассен * Джей Лено (архив материал) * Челси Хэндлер (архив материал) Өндіріс Фильмнің жаңалықтары 2010 жылдың шілдесінде келді. Өндірісі сол жазда басталды. Фильмнің атауы 2010 жылдың қазанына дейін белгісіз болды, фильмнің режиссері Джон Чу болды. Оның айтуынша фильм ешқандай "жалған қойылымсыз", тек қана деректі фильм. Үйде тамашалау Paramount Pictures 13 мамыр 2011 жылы АҚШ-та фильмді DVD және Blu-ray-ға шығарды. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер * Ресми сайттар: [https://web.archive.org/web/20110214074104/http://www.justinbieberneversaynever.com/ Солтүстік Америка], [https://web.archive.org/web/20120203085339/http://www.justinbieberneversaynever.co.uk/index.php Ұлыбритания] *
Жаһан шах

Жаһан шах (, Мұзаффар ад-Дин Жаһан Шах ибн Жүсіп (Хой қаласында 1397ж, не Мардинде 1405ж туылып - Бингөлде, 30 қазан, не 11 қараша 1467ж қайтқан) — Қара-Қоюнлу Оғыз түріктері әулетінің көсемі болып, ол Әзірбайжанда және Арранда (Arran) 1438-1467 жж билік құрды. Қара-Қоюнлулардың ұлы әміршілерінің бірі ретінде, ол билеген тұста Қара-Қоюнлу территориясы бұрын-соңды болмаған деңгейде кеңейіп, Шығыс Аналолияны, қазіргі Ирактың көп бөлігін, Иранның орталық бөлігін, тіпті Керманды (Kerman) да өзіне қосып алды, көрші мемлекеттер де Қара-Қоюнлу ықпалында болды. Ол ішімдікке әуес және ойын-сауықты ұнатқан деп болжанады. Жаһан шах билігі тұсында астана Табризде Гөкмедресе (Gökmedrese) және Музафферие (Muzafferiye) теологиялық мектептері салынады. Балалық шағы Мұзаффар әл-дин Жаһан Ақиқи 1397 жылы Хой қаласы маңындағы ауылда туылады. Темір әулетімен және Жалайырлармен кескілескен соғыс жүргізіп, Қара Жүсіп алып империя құрады. Жаһан шах осы империяда кішкентайынан жақсы білім мен тәрбие алып өседі, әрі әкесі Қара Жүсіптің соғыстары мен басқару істеріне ерте араласады. Әкесі тірі кезінде Жаһан шахтыы Солтанияны және Газвинді қайтарып алуға жібереді. Ол сол замандағы ең білімді және ашық ойлы билеушілердің бірі болды. 1420 жылы Жаһан шах Трабзондық Алексей IV Ұлы Комниннің қызына үйленеді. Бұл сондай-ақ Трабзондық Алексейдің бұрын Темір әулетіне төлеген алымын Қара-Коюнлуға төлей беретіндігі туралы келісімнің бір бөлігі болады. Қара Жүсіп 1420 жылы қайтыс болған соң, елде ішкі соғыс болып, империя әлсірейді. Темір әулетінен Шахрух және Байсүнгүр (Baysungur) шапқыншылығын үдете түседі. Таққа (1420–36) ағасы Қара Ескендір шыққанымен, Жаһан шах ықтимал қарсылас ретінде қысымға ұшырайды да, ол Бағдаттың билеушісі болған басқа бір ағасы Исппен бин Жүсіпті паналайды. Билікке Шах Рухтың көмегі арқылы ол алдымен Тимурийлердің вассалы ретінде билік етті. Оны Гохаршад Бегум асырап алып, 1438 жылы 19 сәуірде «Музаффар ад-Дин» эпитетін қабылдаумен бірге таққа отырды. Қара Ескендір Ширванға (Shirvan) шабуыл жасаған кезде Темір әулетінен Шахрух келіп Ширваншах І Халиллаһты қорғайды. Жаһан шах та Ескендірге қарсы соғысады. Ескендір бірлескен армияға төтеп бере алмай, Ширваннан қашады. Ол 1435 жылы Шахрухтан жеңіледі де, Жаһан шах Қара-Құюнлу билігін Темір әулетінің вассалы ретінде қолына алады. 1438 жылы 19 сәуірде оны Гохаршад Бегім (Goharshad Begum) қабылдап, Мұзафар ад-Дин деген атаумен таққа отырғызады. Дереккөздер
Ай тұтылған түн (пьеса)

«Ай тұтылған түн» - башқұрт жазушысы және драматург Мұстай Кәрімнің пьесасы. Тарихы Мұстай Кәрімнің «Ай тұтылған түн» трагедиясы 1963 жылы жазылған және эпилогпен үш бөлімнен тұрады. Пьеса алғаш рет Уфадағы Башқұрт академиялық драма театрында 1964 жылы қойылды (режиссері Ш.М. Муртазина). Пьесадағы рөлдерді З. И. Бикбулатова (Таңқабике), Р.С. Янбулатова (Шафақ), И.Хумагулов (Ақжігіт), Д.З. Файзуллина (Зұбаржат) және басқалар орындады.1967 жылы спектакль К.С.Станиславский атындағы РСФСР Мемлекеттік сыйлығына ие болды. Пьесаны башқұрт тілінен орыс тіліне Яков Козловский аударуды. Пьеса желісі (сюжеті) Пьеса желісі XVII ғасырда Башқұртстанда өтеді. Бай әйел Таңқабике күйеуі қайтыс болғаннан кейін, ескі башқұрт руын басқарды. Таңқабике отбасында кенже ұлы Ишмырза, ортаншысы - Ақжігіт, үлкені–Жолмырза тұрады. Ақжігіт әдемі Зұбаржатпен атастырылған, ал Жолмырза Шафаққа үйленді. Жолмырза әскери қызметте қайтыс болады. Бұл рудың әдет ғұрпы бойынша- үйленген үлкен ұлы қайтыс болғанда, кішісі жесірге үйлену керек. Салт бойынша Ақжігіт Шафаққа үйленуі керек, ал Зұбаржатты 11 жасар Ишмырзаға беру керек. Зұбаржат пен Ақжігіт ескілік заңдарын ұстанғылары келмейді және қуғынға ұшырайды. Олар «ай сәулесіне» өтіп, тұтылу аяқталғанын және онымен бірге қараңғы кезеңдер өтіп және олардың өмір жолы жалғасатынын көрсетеді. Рудың халықтық салт-дәстүрлері мен әдет-ғұрыптарын қабылдамау пьесаның драмалық қақтығысының негізін құрайды. Автор оқырманға қарапайым адами құндылықтарды түсіну керектігін және ата-бабалардың әдет-ғұрыптарын соқыр ұстану қайғылы оқиға тудыруы мүмкін деген ойға әкеледі. Қойылымдар тарихы Спектакль 100-ге жуық театрлардың сахналарында қойылды, оның ішінде Мәжит Ғафури атындағы Башқұрт академиялық драма театры, Сибай Башқұрт драма театры (1966), Салауат Башқұрт драма театры (1977), Туймазин татар мемлекеттік театры (1998), Стерлитамак орыс мемлекеттік театры (1999), Мұхтар Әуезов атындағы Қазақ мемлекеттік академиялық драма театры (2007), Г.Камал атындағы Татар мемлекетік театры, Моссовет театры, А.С.Пушкин атындағы Мәскеу театры, Литва мемлекеттік театры, Хамза атындағы Өзбек мемлекеттік драма театры т.б. 1992 жылы Башқұрт академиялық драма театрында спектакльдің жаңа қойылымы өтті. Спектакль театрда 2011 және 2014 жылдары қойылды. Қазіргі уақытта бұл спектакльді театр әртістерінің 4-буыны ойнап жатыр. Бұл қойылымның режиссері - Р.В. Исрафилов, қоюшы-режиссері -Т. Еникеев, ал композиторы –Р. Хасанов. Басты рөлдерді ойнаған: Г. А. Мубарякова (Таңқабике), Т. Д. Бабичева (Шафақ), Х. Г. Утяшев (Ақжігіт), Ш.И.Ділмұхаметова (Зұбаржат), Ш.Рахматуллин (Диуана), Валитов З. (Дәруіш). «Ай тұтылған түн» трагедиясы негізінде, балет опера және 1978 жылы Свердловск киностудиясында көркем фильм түсірілді. Дереккөздер
Тамды

* Тамды – Ақтөбе облысы Алға ауданындағы ауыл. * Тамды – Ақтөбе облысы Хромтау ауданындағы ауыл. * Тамды – Батыс Қазақстан облысы Сырым ауданындағы ауыл. * Тамды – Жамбыл облысы Талас ауданындағы ауыл.
Құмсай

* Құмсай – Ақтөбе облысы Алға ауданындағы ауыл. * Құмсай – Ақтөбе облысы Мәртөк ауданындағы ауыл. * Құмсай – Ақтөбе облысы Мұғалжар ауданы, Құмжарған ауылдық округі құрамындағы ауыл. * Құмсай – Ақтөбе облысы Мұғалжар ауданы, Құмсай ауылдық округі құрамындағы ауыл. * Құмсай – Ақтөбе облысы Темір ауданындағы ауыл.
Алға қалалық әкімдігі

Алға қалалық әкімдігі — Ақтөбе облысы Алға ауданына қарасты әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Алға қаласы кіреді. Халқы 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 22446 адамды (10864 ер адам және 11582 әйел адам) құрады. Дереккөздер
Ұзаққа созылған балалық шақ (фильм)

«Ұзаққа созылған балалық шақ» — 2005 жылғы орыс фильмі. Башқұрт жазушысы Мұстай Кәрімнің осы аттас өмірбаяндық шығармасын фильмге бейімдеу. Қысқаша мазмұны Фильмнің басты кейіпкері -Пупок деген лақап атымен белгілі, балалық шағын 1920 жылдары өткізген башқұрт ауылының баласы. Фильмде оның балалық шақ әлемі, отбасылық өмір, ауылдың өмірі, сол дәуірдегі дәстүрлі башқұрт қоғамы, өмірлері қиын уақытпен тұспа-тұс келген адамдардың тағдыры туралы баяндалады. Басты кейіпкер өсе келе Ұлы Отан соғысы кезеңін бастан кешеді. Фильм кейіпкердің қиын жолы мен оның өз халқына қызмет ету жолын таңдап, жазушы болғаны туралы баяндайды. Түсірілім барысы Кинорежиссер Болат Юсупов 1996 жылы башқұрт классикалық кітабын фильмге бейімдеуді ойластырған. Бірақ қаржыландырудың жеткіліксіз болуына байланысты жоба бірнеше рет құлдырау алдында тұрды. 2003 жылы режиссер фильм сценариін айтарлықтай қысқартып, түсірілім жұмыстарын сәтті аяқтады. Фильм 2006 жылы Қазанда өткен «Алтын Минбар» халықаралық мұсылман кинофестивальінің конкурстық бағдарламасына қатысты. Рөлдерде Түсіруші топ *Сценарий авторлары: Магафур Тимербулатов, Болат Юсупов *Режиссері: Болат Юсупов *Қоюшы-оператор: Анатолий Лесников *Қоюшы-суретші: Дмитрий Хильченко *Композитор: Владислав Савватеев *Продюсерлер: Раис Исмагилов Түсірілген аймағы Фильм Башқұртстанның Баймақ ауданы, Байыш ауылында түсірілген. Белорецкден суретке түсіру үшін ГАЗ-М-1 винтажды көлігі жеткізілді. Әскери көріністер «Алкино-2» полигонында түсірілді. Дереккөздер
Үш таған (кітап)

Мұстай Кәрімнің «Үш таған» (Таганок) кітабы соғыстан кейінгі Орал тауларындағы кішкентай башқұрт ауылындағы өмір туралы баяндайды. Оқиға уақыты-1946-1947 жж. Сюжеттің негізгі кейіпкерлері төрт бала-Ғабдолла, Айдар, Вазир және Якуп. Қысқаша мазмұны Жергілікті бақташы Шарифолла-аға Ғабдолла, Айдар мен Вазирге ауылдың маңындағы ең үлкен Керемет тауының құлап бара жатқандығы туралы айтады. Оның айтуынша, бір кездері көл басында алтын және күміс балықтар көп болған, бірақ бір зұлым адам көлге шортан балығын жіберіп, ол барлық балықтарды жеп қойған. Көл балықсыз құрғап кеткен, ал сусыз тау құлап кетуі мүмкін. Үш дос Кереметті құтқаруды ұйғарды, сондықтан олар балықты басқа көлден аулап, таудағы бос көлге жіберуді ұйғарды. Балалар өздерінің тауды құтқару тобын «Үш таған» деп атады. Өйткені тағанның тірегі болып оның құрамындағы үш мүшесі есептелді. Бір кезде Вазирдің бақташының пышағын ұрлағаны белгілі болды. Ғабдолла мен Айдар ашуланып, ұрыны Үш тағанның қатарынан қуып шығарды. Олар тағанның бір бөлігі қажет болғандықтан, топқа ата-аналары үнемі үлгі қып жүрген Якупты шақырды. Оның басқа балалардан айырмашылығы, әрқашан мойынсұнғыш, ынталы, тентек емес және ересектердің айтқандарын үнемі тыңдайтын. Сондықтан ешкім онымен бірге болғысы келмеді, және Ғабдолла мен Айдар оны өз тобына қабылдап, оған «үлгілі болудан» бас тарту керек екендігін айтты. Якуп өзінің жаңа достарын ренжітпеуге тырысты, тастан-тасқа секіріп, Вазир берген рогатканы атуды үйренді, балалармен бірге балық аулау үшін ол атасының қайығын рұқсатсыз алып кетіп, суға батып кете жаздады. Вазир кешірімге қол жеткізуге тырысты, пышақты Шарифоллаға қайтарып, жігіттерді жасырын бақылап отырды, суға батып бара жатқан Якуп пен қайықты құтқарды. Соңында ол кешіріліп, қайтадан командаға қабылданды. Содан кейін Ғабдолла Айдардың қарындасын құтқарамын деп жүріп өгіз сүзіп ауруханаға түседі. Ол жазыла келген кезде, оның үш досы оны ауруханадан шығаруға көмектесті. Онда ол ұзақ уақыт жата алмады, себебі Керемет өз құтқарушыларын күтіп тұр еді. Дереккөздер
Кешірім (кітап)

Кешірім — 1989 жылы «Известия» баспасында басылып шыққан кітап. Кітап авторы Мұстай Кәрім. ISBN нөмірі: 5-206-00012-4. Қысқаша мазмұны "Кешірім" кітабында соғыс уақыты сипатталады. Оқиға қатардағы жауынгер мен ауыл қызының сүйіспеншілікке толы оқиғалары айналасында өрбиді. Олар бір-бірін жақсы көреді, бірақ қатал соғыс уақыты олардың алдына кедергілер қойып, оларды алыстатады. Зухтың кінәсі айқын, ол шайқас қарсаңында кенеттен табылған махаббатымен қоштасу үшін бөлімді өз еркімен тастап кетті. Махаббат оны осы қадамға итермеледі. Негізгі кейіпкерерінің бірі -Башқұртстаннан шыққан жиырма жастағы лейтенант Жантемір Байназаров. Мұстай Кәрім Жантемірдің қымбат екенін мойындады. Бұл оның кейіпкері, күрделі рухани өмірдегі адам, ған өмір сүру оңай емес. Әрі қарай оқиғадағы кейіпкерлер жасаған көңіл-күй әр мазасыздықты, шиеленісті, арттыра түседі. Өкінішке орай, олардың тағдыры қайғылы орын алады. Мұстай Кәрім соғыстың барлық қатыгездігін, ол туралы шындықты ашып көрсетеді. Дереккөздер
Ziruza

Ziruza (Туылған кездегі есімі — Тасмағамбетова Зируза Сапарғалиқызы) — қазақ q-pop және поп-музыка әнші. Бірінші бейнеклип өлеңге «Айт енді» 2017 жылда шыққан. Қазіргі уақытта 2 альбомы және 9 бейнеклипі бар. Зируза Қостанай облысында дүниеге келген. Содан кейін ата-анасымен бірге Астанада және Алматыда тұрған. Мансап басында Зируза Juz Entertainment лейблы қыздар тобының қатысушысы болуға тырысты, бірақ олай болмады. 2017 жылда продюсер Ерлан Алимов Зирузаны байқайды — Зирузаға 7 жылдық келісім-шарт ұсынады (келісім-шарт 2024 жылға дейін). Ынтымақтастық қазақ шоу-бизнесі үшін өте сәтті болады. Зирузаның бейнеклиптері youtube платформасында 1 миллионнан астам көрілім жинайды. Сондай-ақ актриса ретінде ол бірнеше отандық телехикаяда ойнады. 2019 жылдың 14 желтоқсанында «Q-POP ханшайымы» номинациясын, Alar тобымен қоса «Жыл дуэті» номинациясын иеленеді. (Еуразиялық музыкалық жүлде — 2019). Дискография Альбомдар Бейнеклиптер Фильмография * «Қырғын Текше» * «Али» * «Көке» * «Ана жүрегі» Дереккөздер Сілтемелер * [https://stan.kz/q-pop-khanshayymy-ziruzanyn-omirbayany/ Q-pop ханшайымы Зирузаның өмірбаяны] * [https://www.ntk.kz/kz/q-pop/ziruza/about Әнші туралы Ziruza]
Black Lives Matter

Black Lives Matter ("Бләк Лайвз Мәттэр", BLM, "Қаралар Өмірі Маңызды") — ұйымдасқан зорлықсыз азаматтық қозғалыс болып, олар полицияның Афроамерикандарға көрсеткен қатыгездік оқиғаларына қарсы және қара тәнділерге көрсетілген тарихи қиянатты дәріптеушілерге қарсы наразылық білдіреді. Орталықсыз әлеуметтік тор ретінде Black Lives Matter ұйымының әлемде 30-дан астам бөлімшесі жұмыс істейді, үлкен Black Lives Matter қозғалысы "Арманды қорғаушылар" (Dream Defenders) және "Ассата қыздары" (Assata's Daughters) секілді түрлі топтардан құралады. Бұл қозғалыс және оған байланысты ұйымдар әдетте қара тәнділерге көрсеткен полицияның зорлық-зомбылығына қарсылық білдіреді, сондай-ақ қаралар азаттығына қатысты мемлекет саясаттатын түзетуді дәріптейді. 2012 жылы 17 жасар афроамерикандық Трейвон Мартинді атып өлтірген Джордж Циммерман сот жағынан қылмыссыз деп жарияланған соң, 2013 жылы BLM қозғалысы әлеуметтік желіде #BlackLivesMatter хэштегімен пайда болды. 2014 жылы бұл қозғалыс афроамерикандық Майкл Браун өлімінен кейін Сент-Луис (St. Louis) маңындағы Фергюсонда (Ferguson), ал афроамерикандық Эрик Гарнердің өлімінен кейін Нью-Йоркте наразылық білдіріп, бүкіл АҚШ-қа танымал болды. 2015 жылы жазда BLM белсенділері АҚШ-тың 2016 жылғы президенттік сайлауына қатысты. Хэштегтің бастамашылары және қозғалысқа шақырған Алисия Гарза, Патрис Куллер және Опал Томати қатарлылар 2014-2016 жж аралығында өз жобаларын 30-дан астам жергілікті бөлімшеден тұратын тұтас ұлттық торға айналдырды. Black Lives Matter қозғалысы орталықтандырылмаған тор болып, ешқандай ресми иерархияға ие емес. [https://edition.cnn.com/2020/05/29/us/george-floyd-new-video-officers-kneel-trnd/index.html 2020 жылы 25 мамырда] Миннесотадағы Миннеаполисте полиция қызметкері Дерек Шаувин Джордж Флойдті өлтірген соң, Джордж Флойдті қорғау халықаралық қозғалысының наразылықтары арқылы BLM қозғалысы ұлттық деңгейден халықаралық деңгейге көтерілді. Қозғалыс дәстүрі және моделі Тарихтағы Азаматтық құқықтар қозғалысы, Қара күш қозғалысы (the Black Power), 1980 жылдардағы Қара феминизм қозғалысы, Панафриканизм, анти-оқшаулау қозғалысы, Хип-хоп, Уолл-стритті басып ал секілді қозғалыстар мен субмәдениеттер BLM қозғалысының қалыптасуы мен ұйымдасу үлгісіне әсер етті. Кейбір медия ұйымдары BLM-ды "жаңа азаматтық құқық қозғалысы" деп атады. шіркеудің қатысуы, демократиялық партияға адалдық, сыйластық саясаты секілді ортатап дәстүрлерінен бас тарту арқылы BLM-нің кей мүшелері Әл-Шарптон (Al Sharpton) сияқты ағабуын қаралар басшылығынан өздерін айқын ажыратады. Саясаттанушы Фредерик С. Харрис BLM-нің «топ-центрлік басшылық моделі» Джисси Джексонның кемпірқосақ PUSH коалициясы (Rainbow PUSH Coalition) және Әл-Шарптонның Ұлттық Қозғалыс Желісі (National Action Network) сияқты азаматтық құқық ұйымдарын сипаттайтын ескі харизматикалық басшылық моделінен өзгеше екенін алға тартады. Дереккөздер
Джордж Флойдтің өлтірілуі

дегі Мауерпаркта Джордж Флойдтың портретін көрсететін мюраль. Портреттің сол жағында "Тыныс ала алмай қалдым" деген жазу, оң жағында #GeorgeFloyd, #Icantbreathe және #Sayhisname үш хэштегі жазылды. Мюраль Eme Street Art (фейсбук атауы) / Eme Free Thinker (қолы) жағынан 2020 жылы 29 мамырда сызылған.]] Джордж Флойд, 46 жастағы қара нәсілді, 2020 жылы 25 мамырда Миннесота штатындағы Миннеаполисте жалған есепшот қолданды деген айыппен қамауға алу кезінде [https://edition.cnn.com/2020/05/29/us/george-floyd-new-video-officers-kneel-trnd/index.html өлтіріледі]. Оқиға кезінде ақ нәсілді полиция қызметкері Дерек Шовин қолына кісен салынған және екбеттеп жатқан Флойдтың мойнынан тоғыз минуттай тізесімен басып отырады, ал Флойд жалынып "Тыныс ала алмай қалдым" (I can't breathe) деп бірнеше рет айтады. Екінші және үшінші офицер Шовинге көмектеседі, ал төртіншісі қарап тұрғандарға кедергі келтірді. Соңғы үш минутта Флойд қозғалыссыз жатады, ал Шовин сыртта тұрғандардың одан тізесін босату туралы өтінішін елемейді, тек дәрігер оған айтқанда барып тізесін бсатады. Келесі күні куәгерлер мен қауіпсіздік камералары түсірген видео көпшілікке жария болған соң, төрт полиция қызметкері жұмыстан босатылады. Екі қылмыс дәрігері Флойдтың өлімін кісі өлтіру деп есептеді. Алдымен Шовинге үшінші дәрежелі кісі өлтіру және екінші дәрежелі қырғындау айыбы тағылады, сосын оған екінші дәрежелі кісі өлтіру қосылады. Қалған үш офицерге екінші дәрежедегі кісі өлтіруге көмектесу және қолдау айыбы тағылады. Маусым айының басында Миннеаполис Қалалық Кеңесі полиция бөлімшесін "қоғамдық қауіпсіздіктің жаңа жүйесіне" ауыстыруға ниет білдіріп, білекпен қылқындыруға (chokehold) тыйым салу шарасын өткізді, әрі әрбір полиция қызметкерлерінен басқа полиция қызметкерінің шектен тыс күш қолдануына қарсы әрекет жасауын талап етті. Миннеаполис полициясы бөлімі полиция одағымен жасалған келіссөздерді тоқтатты және сырттан бақылаушы сарапшылар шақыра отырып, кәсіподақ келісім-шартын қайта белгілеу және "ашықтық пен икемділікке негізделген шынайы реформа" жасау туралы жоспарын жариялады. Дереккөздер
Malika Yes

Malika Yes (Туған кездегі есімі — Есмуханбетова Малика Қайратқызы) — қазақ q-pop және поп-музыка әнші. Бірінші бейнеклип өлеңге «Ғашықпын саған» 2009 жылда шыққан. Бейнеклиптер Синглдар * Ғашықпын саған (2009) * Арманымның шыңы (2012) * Жолама маған (2013) * Kim bilgen (2013) * Анашым (2016) * Қиындау жауап табу (2018) * Ойнамаймын сенімен (2018) * Кел (2018) * New world (2018) * Kimge? Nege? (2019) * Танцы при луне (2019) * Dem al (2019) * Sezim (2019) Фильмография * «Вузеры-4» * «Кенесшiлер» Сілтемелер * * [https://malikayes.com Ресми сайты]
Біздің үйдің қуанышы (кітап)

Біздің үйдің қуанышы — 2012 жылы Үфі қаласындағы «Инеш» баспасында басылып шыққан кітап Кітап авторы Мұстай Кәрім. Тілі: Орыс тілінде Қысқаша мазмұны Мұстай Кәрім соғыс кезіндегі кішкентай ауылдағы қарапайым балалардың өмірі туралы сипаттайды. Олар соғыстың не екенін білмейді, бірақ ол бұл қорқынышты сөз екенін түсінеді, өйткені ауылдағы барлық ер адамдар соғысқа аттанып, көпшілігі қайтып оралмайды, өйткені қаралы хаттар оларға үнемі келіп тұрады. Кішкентай балаларды қорқынышты оқиғалардан сақтай отырып, әйелдер мен қарттар көз жасын сүртіп, қайғы-қасіретін көрсетпейді, балалар әлі де өз ауылының сыртында не болып жатқанын түсінбейді, балалық шақтарынан ләззат алады және әкелері тезірек үйге оралсын деп армандайды. Шығарманың бас кейіпкері, кішкентай Ямилдің анасы, кенеттен қалаға кетіп, ұлын әжесінің қамқорлығына қалдырған. Анасы туған ауылына жалғыз келмей ол Ямилдің қарындасы, Оксана есімді қызды әкеледі. Қыз тек орыс тілінде сөйлейді, ал Ямилге қарындасымен сөйлесу қиынға соғады. Олардың жасы шамалас болғанына қарамастан, ол оны балаша қорғап қарындасының жаңа үйге үйренуін шыдамдылықпен күтеді. Оксана балалар ортасында болып, ол ақырындап басқаларға сене бастайды. Балалардың көптеген тамаша диалогтары мен сәттері туралы әңгіме болады. Оқырмандардың көз алдында олардың қуанышымен және қайғысымен қарапайым өмір жүреді. Ямил Оксанаға көмектесу үшін күреседі. Ол оны қаздан қорғайды, оның аяқ киімін өзектен шығарады, тұтастай алғанда, өзін нағыз еркек сияқты ұстайды. Бірде Оксана бауырына олардың тағы бір анасы болғанын айтады. Ямил алдымен ештеңені түсінбейді және бұл ертегі деп шешеді, бірақ сүйікті кішкентай қарындасының дұрыс айтқаны белгілі болды. Соғыс салдарынан ата-анасыз қалған басқа ұлттың кішкентай қызының басқа үйде, басқа отбасында бақытқа қол жеткізгені туралы тамаша оқиға. Оны мейірімді адамдар қабылдады, бүкіл ауыл оны өз үйіндей жақсы көрді, олар оған ең жақыны болды. Олар оның басынан өткен барлық қорқынышты ұмытып, қамқорлық пен үйде болуға көмектесті. Кітаптың аяқталуы бір уақытта қуанышты да, қайғылы да, бірақ башқұрт отбасы үшін кішкентай Оксана қуаныш болып қалды. Дереккөздер
Қаралар күші қозғалысы

Қаралар күші қозғалысы — АҚШ-тағы нәсілдік мақтанышты, экономикалық кұштілікті және саяси-мәдени институттарды құруды дәріптейтін қара нәсілдділер қозғалысы. Азаматтық құқықтар қозғалысынан бастау алатын Қаралар күші қозғалысында қара тәнді белсенділер саяси лоббиден бастап қарулы күреске дейінгі өзін-өзі қорғау мен дәіптеудің талай түрін сынақтан өткізді. "Азаматтық құқық қозғалысының реформалық және бейбітшілік элементтері нәсілдік қатынастарды түзетуге пайдалы болмады" деген пікір Қара күш қозғалысының негізгі бір көзғарасы болды. Қаралар күші қозғалысы қара тәнділердің өз-өзін қор көру сезімін жойып, қауіпсіздікті және өз-өзіне сенімділікті қалыптастыруды, қара тәнділердің тұрмыс сапасын көтеріп, экономикалық қолжетімділікті іске асыруды көздейді. Олар қара тәнділерге арналған кітап дүкендерін, азық-түлік кооперативтерін, фермаларды, бұқаралық ақпарат құралдарын, баспахана, мектеп, емхана және жедел жәрдем қызметін құруды қолға алды. Бұл қозғалыстың халықаралық әсерінде Тринидад және Тобагодағы Қара күштер төңкерісі туылды. Дереккөздер
Ембі қалалық әкімдігі

Ембі қалалық әкімдігі – Ақтөбе облысы Мұғалжар ауданындағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік құрамы Құрамына Ембі қаласы кіреді. Орталығы – Ембі қаласы. Округ құрамында болған №57-темір жол айрығы 2019 жылы таратылған. Халқы 2021 жылғы санақ қорытындысы бойынша 12783 адамды (6331 ер адам және 6452 әйел адам) құрады. Дереккөздер