kurumikz/Cleaned-Kazakh-Wikipedia huggingface dataset:
Авторлық баспа табақ

Авторлық баспа табақ – шығарманың көлемін өлшеуге қажетті бірлік. Ол 40 мың баспа белгісіне тең. Барлық әріптер, сандар, тыныс белгілері, сөз арасындағы бос орындар, аяқталмай қалған жолдардағы бос орындар баспа белгісі болып саналады. Бір авторлық баспа табаққа 700 өлең жолы немесе 3000 шаршы сантиметр графикалық суреттер, диаграммалар, фотосуреттер т.б. теңестіріледі. Дерекөздер
Авторлық және (немесе) сабақтас құқықтар иесі

Авторлық және (немесе) сабақтас құқықтар иесі – мүліктік кұқық берілген жағдайдағы автор немесе орындаушы: а) мүліктік құқықтар берілген жеке немесе заңды тұлға; ә) автордан немесе орындаушыдан өзге жеке тұлға немесе осындай жеке немесе заңды тұлғаға бастапқыда мүліктік кұқықтар берілген жағдайда заңды тұлға. Қысқаша айтқанда, идея авторына берілетін құқық. Дерекөздер
Авторлық қаламақы жөніндегі комиссия

Авторлық қаламақы жөніндегі комиссия – 1976 жылы авторлық кұқық жөніндегі заңға сәйкес күрылған АҚШ-тың үкіметтік ұйымы. Телебағдарлама иелеріне, музыкалық туындылардың авторларына және өзге де ұйымдар мен жекелеген азаматтардың өнімдерін пайдаланғаны үшін олардың авторлық кұқықтарына белгіленген ақы төлемін бақылаушы. Дерекөздер
Сэмюэл Абрахам Гаудсмит

Сэмюэл Абрахам Гаудсмит (; 11 шілде 1902, Гаага — 4 желтоқсан 1978, Рино, Невада) — голландық тегінен шыққан американ физик-теоретигі. АҚШ Ұлттық ғылым академиясының мүшесі (1947). Ғылыми жұмыстары спектроскоп мәселесі бойынша ядро физикасының кванттық механикасына арналған. Биографиясы Білімі мен ғылыми мансабының бастамасы Сэмюэл Гаудсмит Гаагада еуропалық кәсіпкер жанұясында дүниеге келді. Оның әкесі Исаак шомылу бөлмесіне құралдар сатып, ал анасы Марианна Гомперс әйелдердің әсем бас киімі дүкенінің иесі болды. Сэмюэл физикамен он бір жасында қызығушылықпен айналыса бастады. Бұл кезде спектроскопиялқ тәсілдің көмегімен Күннің және басқа жұлдыздардың құрамын анықтауға болатынын оқыған еді. 1919 жылы Ол Лейден университетіне оқуға түсіп, кейін жетекшісі Пауль Эрнфестке кездесті. Спин электронынының ашылуы Мичиган университеті Мичиган университетінің шет аймақтық дәрежесіне қарамастан, осы уақытта оқу орнындакішігірім дарынды жас теоретиктер бірлестігі қалыптасты: оқуға жаңа келіп түскен Уленбек пен Гаудсмиттен басқа Арнольд Зоммерфельд оқушысы Отто Лапорте, (ағылш. Otto Laporte), және Клейннің оқушысы Дэвид Деннисондар бар болатын. Университет өміріндегі аса маңызды оқиғалардың бірі жылсайынғы жазғы мектеп: Уленбек пен Гаудсмиттің байланыстарының көптігінен Мичиганға алдыңғы қатарлы физиктер (Эренфест, Крамерс, Ферми, Паули, Зоммерфельд, Дирак және басқа) дәріс беруге келетін Екінші дүние соғысы. «Алсос» тапсырмасы Ерекшелігі мен тұлғалық қасиеттері Марапаттары * Президентская медаль Свободы (1946) * Орден Британской империи (1948) * Почетный доктор Института Кейза (1958) * Медаль имени Макса Планка (1964) * Почетный доктор университета Юты и Чикагского университета (1972) * Медаль имени Карла Комптона за выдающееся управление в науке (1974) * Почетный доктор Северо-Западного университета (1975) * Национальная медаль науки АҚШ (1977) * Член Американского ядерного общества, Американского физического общества, Американского философского общества, Американской академии искусств и наук, член-корреспондент Королевской Нидерландской академии наук Жарияланымдары Кітаптары Негізгі мақалалар Орыстіліндегі кейбір мақалалары Сілтемелер * * * Дереккөздер
Джордж Говард Дарвин

Джордж Говард Дарвин (; 9 шілде 1845 жыл, Даун, Кент – 7 желтоқсан 1912 жыл, Кембридж) — ағылшын астрономы және математигі. Танымал табиғат зерттеушісі Чарльз Дарвиннің екінші ұлы. Лондон корольдік қоғамдастығының (1879), шет ел қоғамдастығының (1907), оның ішінде мүшесі, сол сияқты Петербургтік ғылым академиясының шет елдік корреспондент-мүшесі (1907). Биографиясы Шыққан тегі мен білімі Джордж Говард Дарвин Кентграфтығндағы Даун (ағылш. Downe) ауылында дүниеге келді. Ол танымал жаратылыстау ғылымының зерттеушілері Чарльз Роберт Дарвин мен қыш өнімдерін өндіру бойынша танымал фирманың негізін қалаушының немересі Эмма Веджвудтің отбаынан шыққан екінші ұлы және бесінші баласы болатын. Джордждің алғашқы жылдры Дарвиндер отбасының қашық жерде тұрған тыныш Даун ауылында өтті. Алғашқы білім көзін Дарвин гувернантканың жетекешілігімен алады. 1865 жылдың тамыз айында Клэпхемдегі (Clapham Grammar School) грамматикалық мектепке барады. Бұл жерде кейін Оксфорд университетінің астрономия профессоры болған Чарльз Притчард (ағылш. Charles Pritchard) жүргізген математика мен жаратылыстану ғылымыың дәрістері жақсы оқытылды. Притчард білім берудің пионері болатын. Ол Джордждің білім алуына көп көңіл аударды.. Сырқаты, ғылымға оралу Университетте білім алған соң Дарвин өзінің ғылыми мансабын тоқтатып, заң білімін меңгеруге ұмтылыс жасады. 1874 жылы ол қорғаушылар әріптестерінің қатарына енді, алайда қайтадан өз ғылым жолына бұрлуға бет алды. Бұған аты ебеп, сыр берген сырқаты болатын: 1869 жылдың жаз айынан бастап дарвиннің көңіл-күйі төмендей бастады: асқорыту ағзасының дұрыс жұмыс істемесуі, әлсіздік пен жалпы дискомфорт. Демалыс оған ешқандай жеңілдік бермеді. Тек дәрігер сэр Эндрю Кларкке қаралғаннан кейін біршама жеңілденгендей болды, алайда кейбір сырқаттары өмірінің кейінгі кезеңдерінде де сыр беріп отырды. Кембриджге қайтып келуінің екінші себебі - ғылымға деген қызығушылығы. 1870 жылдың желтоқсан айы - 1871 жылдың қаңтарында күннің тұтылуын бақлау бойынша сицилия экспедициясына қатысты . Кембриджде Әкімшілік қызметі. Соңғы жылдары Тұлғалық қасиеттері Ғылыми қызметі Ертеректегі еңбектері Негізгі еңбектері Сілтемелер * * * Дереккөздер
Тихо Браге

Тихо Браге (дат. Tyge Ottesen Brahe (инф.), лат. Tycho Brahe; 14 желтоқсан 1546, Кнудструп, Дания (қазіргі уақыттағы Швеция аймағында) — 24 қазан 1601, Прага) — даттық астроном, Қайта өрлеу кезеңінің астрологы және алхимигі. Еуропада алғашқы рет Кеплер сырын ашқан планеталар қозғалысы заңдылығы негізіндегі астрономиялық жүйелік және жоғарыннүктелік бақылауын жүргізе бастады. Биографиясы Ертеректегі жылдары Тюге Браге латын тіліне жақын боп келген Тихо есімімен танымал, XV ғасырдың бас кезіндегі ежелгі танымал даттық тектен шыққан. Алғашқы жылдарын бұрын Данияға жататын, кейін дат-шведтер соғысынан (1657—1658) кейін Оңтүстік Скандинавиямен бірге Швецияға өтіп, «Кнутсторп» (Knutstorps borg) деп аталып кеткен атадан қалған Кнудструп сарайында өтеді. Әкесі Отте (Otte Brahe) өзінің алдыңғы бабалары сияқты ірі шенеунік болды, дат мемлекетінің әр алуан әскери және саяси қызметтерін атқарды. Тихо өмірге шоқындыру рәсіміне жетпей шетінеп кеткен егіз ағасымен бірге келді. Кейін Тихо оның есімінің құрметіне 1572 жылы латын тілінде өзінің алғашқы жариялануы болған бірінші одасын шығарды. Оттоның отбасында 10 бала болатын, алайда викингтердің дәстүрімен ұл балалардың бірін - Тихоны - баласы жоқ көршілес Тоструп сарайында тұратын Йерген атты ағасының қолына тәрбиеге береді. Ураниборг Прага. Соңғы жылдар Қайтыс болуы турасындағы нұсқалар Ғылыми қызметі Астрономия Тихо Браганың кейбір астрономиялық құралдары: Тихо Брага әлемінің жүйесі Тихо Браге мұрасын есте мәңгі қалдыру Ғылыми еңбектері Ескерпе Әдебиеттер Сілтемелер * * * Дереккөздер
Авторлық құқықты реттеуге қатысушылар

Авторлық құқықты реттеуге қатысушылар - бір жағынан, шығарма авторы, олардың мұрагерлері және басқа авторлық құқық иелері, еқінші жағынан, шығарманы пайдалануға қызығушылық білдірген ұйым және жеке тұлға.. Дереккөздер
Авторлық сыйақы

Авторлық сыйақы - бұл авторлық шартта көрсетілген келісімге байланысты. Ақы төлеу табыстан алынатын пайыз түрінде шығарманы пайдаланған тәсіл бойынша да анықталады. Кейде, авторлық сыйақы шартта көрсетілген сома бойынша айқындалады. Авторлық сыйақы ең төменгі мөлшерін Республика Үкіметі тағайындайды.. Дереккөздер
Авторлық тенденция

Авторлық тенденция - публицистикалық шығарманың құндылығы автордың тенденциясына да байланысты. Қандай публицистикалық шығарманы алсақ та, оның құнды болуы журналистің негізгі ойына, алдына қойған мақсатына, шығарманы дамыту тәсіліне байланысты. Автордың саяси сезімталдығы, тенденциясы, өмір шындығы қандай болса, оны сол қалпында қабылдауга ешбір кедергі болуға тиіс емес. Бірақ мұндай жағдайда автор өмірді жеке адамдардың бұрмаланған түсінігі тұрғысында емес, объективті ақиқат қалпында сезіне, көре білуі керек.. Дереккөздер
Авторлық шарт

Авторлық шарт - туынды (шығарма) авторы мен сол шығарманы пайдаланушы арасында жасалған шарт. Заң бойынша автор болып, автордың өзі немесе қосымша автор әлде оның мұрагері есептелінеді. Шарттасушы жақ жеке немесе заңды тұлға да болуы мүмкін.. Дереккөздер
Авторлық шарт бойынша жауапкершілік

Авторлық шарт бойынша жауапкершілік - шартта көрсетілтен тиісті емес міндетті немесе қарсы жақтың орындалмаған, жіберіп алған мүмкіндіктерін қоса келтірілген шығынды өтеу. Шартта көрсетілген тапсырысты, шығарманы ұсынбаған автор келтірілген шығынның орнын тапсырыс берушіге төлеуге міндетті.. Дереккөздер
Авторлық шарттың түрлері

Авторлық шарттың түрлері - көлеміне қарай шартта негізделетін құқықта өзгеше болады; ерекше құқық және ерекше емес құқық. Ерекше құқық шешім қабылдауға құқығы бар тұлғаға беріледі; ол шығарманы белгілі бір жағдайда пайдалануына және оған басқа тұлғаның оны пайдалануына тыйым салу құқығын береді. Ерекше емес құқыққа ие тұлға, оны (шығарманы) иесі немесе пайдалану құқығы бар үшінші тұлға арқылы ғана пайдалана алады. Авторлық ақпарат бойынша берілетін құқық Заңмен бекітілген. Егер шартта тікелей өзге жағдайлар көзделмесе, онда ерекше емес болып табылады.. Дереккөздер
Агенс

Агенс (лат. agenc - әрекет) - сөйлемдегі қатынасушының типтік семантикалық мінездемесі (рөлі). "Агенс" терминімен іс-әрекетті жасаушы адамды белгілейді. Номинативті тілдерде агенс бастауыш болады, мыс.: "Асан балаларды оқытты", "Асан кесені сындырды" немесе пассивте — агенттік анықтауыш болады, мыс.: "Асанның кінәсінен кесе сынды". Ырықты агенстің қарсы жағы пациенс, ырықсыз қабылдаушы. Жоғардағы мысалда Асан агенс, ал балалар, немесе кесе пациенс. Эргативті тілдерде агенс екі валентті етістіктерде ерекше септік - эргатив арқылы, ал бір валентті етістіктерде - номинатив арқылы анықталады. Активті тілдерде агенс етістіктің арнайы (активті) септелуі арқылы көрініс табады.. Дереккөздер
Шырын Агишева

Шырын Агишева (Бапышева) (25.12.1925 жыл, Ташкент қаласы - 12.8.2005 жыл, Алматы қаласы) - телережиссер..Ташкент қаласындағы Орта Азиялық театр институтын (1949 жыл), Қазақ ҚСР Ғылым Академиясының Өнертану секторының аспирантурасын бітірген. Академик А.Жұбановтың басшылығымен ғылыми жұмыстармен айналысады. 1954 жылы Мәскеу, Қазан қалаларында, әскери зауытта техник-конструктор, Татар АССР-ы радио комитетінің әдеби-драмалық редакциясында режиссер, көркемдік жетекші (1960 жыл). 1961 жылы Қазақ радиосының бас режиссерлығына, 1962 жылы Қазақ телевизиясының Балалармен жастар бағдарламаларын әзірлейтін "Ровесники", 1965 жылы "Шұғыла" шығармашылық бірлестігіне, 1969 жылы Әдеби-драмалық хабарлар бас редакциясына бас режиссер, 1970 жылы Қазақ телевизиясының көркемдік жетекшісі қызметтеріне тағайындалады. 1957 жылы бастап, еңбек демалысына шыққанға дейінгі қырық жылдай өмірін радио, телевизия бағдарламаларын әзірлеуге арнады. Орыс тілінде "Песня на плаха", "Мальчик со скрипкой", "Журавли", "Зимние грезы", "Полигон", "Звездная реқа" радиоспектакльдері мен "Встреча в степи", "Шандар Петефи", "Фредерик Шопен", "Сергей Есенин", "Орленок", "Чудесная пара", "Сфинкс" (серия спектаклей), "Солнце в капле росы" телеқойылымдары мен қазақ тілінде "Баян", "Отырар ойраны", "Айғыз", "Челкаш", "Үйлену", "Қымызхана", З.Қабдоловтың "Маңғыстау мұнарасы", түрік драматургі В.Онгореннің "Әсия", қазақ, орыс, татар, өзбек, қырғыз театрларының таңдамалы қойылымдарының Агишева жасаған телевизиялық нұсқалары Қазақстандағы көркем телевизияны дамытуға ерекше ықпал етті. Екі бөлімді "Әсия" фильм-спектаклі 70 - ші жылдардағы Қазақ телевизиясының биік шыңы еді. Азия және Африка елдері жазушыларының қонференциясынан, Тың игерудің 20 жылдығынан, Қазақстанға орден тапсырылған салтанаттар, орыс, татар, өзбек әдебиеттері мен өнерінің онкүндіқтерінен жасаған көрсетілімдер бүкіл қеңес Одағына таратылса, Алматының Орталық алаңы мен Республика сарайында өткен мерекелік салтанаттарды республика жұртшылығы режиссер Агишева шеберлігі арқасында көріп, білді. Агишева жасаған хабарлар Орталық телевизия, Кишинев, Ташкент,Қазан, Ленинград, Балтық жағалауы елдері, Тбилиси мен Бакуден көрсетіліп, жоғары бағасын алды. Агишева белгілі теледраматург, жазушы Оразалы Сұлтанмен бірлесе отырып Қазақ телевизиясының классикалық туындысына айналған "Сұхбат", "Қымызхана", "Кездесу", "Айтыс", "Телевизиялық новеллалар театры", т.б. еңбектерді эфирге шығарды. 1965-84 жылдар аралығында жазушы мен режиссердің шығармашылық ізденісінің нәтижесінде әртүрлі жанрдағы 200-ге жуық телетуынды жарық қөрді. Агишева КСРО Телевизиясы мен радиосы Мемлекеттік комитеттің Құрмет грамотасымен (1963 жыл), Қазақ КСР Жоғарғы қеңесі Президиумының грамотасымен (1966 жылы), "КСРО Телевизиясы мен радиосының үздігі" белгісімен (1972 жылы), Лениннің 100 жылдығына арналған медальмен (1970 жылы) т.б. марапатталды. Агишева "Қазақстанның еңбеқ сіңірген мәдениет қызметқері" атағына телевизия қызметқерлерінің арасында тұнғыш ие болған режиссер. Дереккөздер
Ағайынды (телесериал)

«Ағайынды» — «Қазақстан» телерадиокорпорациясының тапсырысымен түсірілген алты сериялы көркем телесериал (2009 жыл)..Фильмнің жобасын «Сатайфильм» киностудиясы жасап шықты. Бұл әлеуметтік-идеологиялық жоба. “Біз көркем туынды арқылы Отанымызды, ата-анамызды сүюді насихаттап, дала мен қала мәселесін көтеріп отырмыз. Кинокартина жастарды ұлтжандылыққа шақырады. Картинаны көршілес Моңғолия, Ресей, Қытай, Өзбекстан елдеріндегі көрермендер де тамашаламақ”, - дейді фильмнің қоюшы-режиссері Ақан Сатаев. Музыкасын жазған Ренат Ғайсин, қоюшы-суретші – Дастан Жанғарашев. Фильм сценарийінің авторы – Тимур Жақсылықов. Дереккөздер Сыртқы сілтемелер *[http://www.sataifilm.kz/brothers/ Ресми бет]
Ағашқа жан енгенде

“Ағашқа жан енгенде” - Қазақтелефильм" студиясының түрлі түсті, 2 бөлімді, орыс тіліндегі фильмі (1984 жыл). Фильм Қазақстан суретшісі С.Балдано, оның қоршаған әлемді өз танымымен бере білген шығармашылығы жайлы әңгімелейді. Режиссері және операторы - С.Осенниқов.. Дереккөздер
Раиса Ағыбаева

Раиса Ағыбаева (12. 02. 1950 жыл, Ақмола облысы, Романов ауданы) - тележурналист.. Целиноград Мемлекеттік Педагогикалық институтын бітірген. Еңбеқ жолын Целиноград студиясының телевидениесінде редакторлықтан бастап, аға редактор, бөлім меңгерушісі, Қазақстан ұлттық арнасы "Астана" студиясының жауапты шығарушысы, "Ақшам" ақпарат бағдарламасының талдаушысы (1973-2002), "Вечерняя Астана" газеті бас редакторының орынбасары, KZ" газеті бас редакторының орынбасары (2007-2008), 2008 жылдан бастап республикалық әлеуметтік "ЖАН" журналының бас редакторы. Облыстық телерадиода эфирге шығарылымдар даярлау редакциясында басшылық жұмыстарын және телерадионың дикторлар тобына жетекшілік істерін атқарды. Республикалық ақпарат Бас редақциясына Есіл өңірінің күнделікті тыныс-тіршілігі жайлы бейне және киносюжеттер әзірледі. Ақпараттық-жарнамалық бағыттағы жаңа музыкалық "ТВ-Мозаика" бағдарламасының авторы әрі жүргізушісі. Дикторлар Рабиға Аманжолова, Меруерт Омарова, Күрейш Хамчиев және т.б. өз еңбек жолдарын "ТВ-Мозайка" тележобасынан бастады. Ағыбаева Қазақ КСР Мемлекеттіқ телерадио комитетінің және облыстық телерадио комитеттің Құрмет грамотасының әлденеше мәрте иегері. Қазақстан Журналистер одағының мүшесі. Дереккөздер
Құдиярбек Ағыбаев

Ағыбаев Құдиярбек (07.11. 1952 жыл, Оңтүстік Қазақстан облысы, Бәйідібек ауданы, Алмалы аулы) - pадиожурналист, оқытушы..ҚазМУ-ді бітірген (1976 жыл). 1970-80 жылдары республикалық "Еңбек таңы" - "Заря труда" журналында бөлім меңгерушісі, Парламенттің "Халықкеңесі" газетінде аға тілші, 1987-2001 жылдары Қазақ радиосында редактор, аға редактор, бөлім меңгерушісі, бас редактор, Бас директордың бірінші орынбасары қызметтерін атқарды. 2002 жылдан бастап Т.Жүргенов атындағы Қазақ Ұлттық Өнер академиясында ұстаздық қызметте доцент. Қазақ радиосында еңбеқ еткен жылдары "Қайта оралған дауыстар", "Жетісудың қайта оралған күйлері-ай", "Домбыра - дастан", "Асыл мұра", "Ел қорғаған ер баба", т.б. музыкалық және танымдық радиохабарларын жасады. Республикамыздың астықты өңірлерінде, экономикалық аймақтарда сан мәрте іссапарларда болып,еліміз тәуелсіздігінің жаңа орныға бастаған қезеңінде зиялы қауым өкілдерімен, қоғам қайраткерлерімен, сондай-ақ еңбеқ адамдарымен жүздесіп, проблемалық тақырыптарға хабарлар әзірледі. 1971 жылдан бастап студент-жастарға арналған "Гүлдәурен" радиожурналының, "Бүгінгі күн тақырыбына" және "Түркістан" радиохабарының тұрақты редақторы, әрі жүргізушісі болды. Республикалық радиода алғашқы болып, тікелей эфирге шыққан ақпараттық-сараптамалық "Тәулік тынысы" - "Панорама дня" хабарының қалыптасуына атсалысты. 1990 жылы Қазақстанның тұңғыш Президенті Нұрсылтан Назарбаевпен болған алғашқы радиосұхбатты жүргізді. Еліміздегі демократиялық жаңару мен нарықтық реформалардың жүзеге асуына өз үлесін қосты. Республикалық телерадио "Алтын қорында" сақталған, эфирден жиі орындалып жүрген 30-дан астам әндерін "Түнгі Алматы", "Жүрегім-жүрегімде", "Ана тілім", "Төгеді жаңбыр", "Қалай жүрсің сағынбай", "Түркістан", "Махаббат көктемі", "Балағашық", "Ақ кимешек көрінсе", "Қазығым алтын-қарттарым", т.б. белгілі опера әншісі Б.Бөкенов, эстрада жұлдыздары Лаки Кесоглы, С.Нұрмағанбетова, С.Стамғазиева, М.Түсіпбаева, Б.Есенәлиев, Е.Шақеев, Н.Әлқожаева, қ.Сыздықова, Қ. Әлімғазыұлы т.б. орындайды. 2001 жылы Оңтүстік Кореяның "LG" компаниясы шығарған "караоке" ән дискісіне 20 әні енді. Ол қазақ ән өнерін насихаттайтын "Қазақ музыкасының інжу-маржандары" (Қазақ радиосының АЛТЫН қорынан, 2001 жыл) CD дискісінің жарыққа шығуына жетекшіліқ етті. "Қазақстаным - қара шаңырағым" атты республикалық ақындар радиомүшәйрасын, "Балақай" музыкалық радиофестивалін ұйымдастырды. Республикалық "Үкілім-ай" телеқонкурсының, "Балақай" радиофестивалінің, "Түркістаным -Тұраным", "Жаңа ғасырға - жаңа ән" республикалық конкурстарының жүлдегері.Бұқаралық ақпарат құралдарының даму проблемалары туралы жазған: "Электронды бұқаралық ақпарат құралдарының жаңа көкжиегі", "Қазақстан медиа-қеңістігі: дамудың жаңа қезеңінде", "Қазақ радиосы - ұлттық рухтың көшбасшысы", "Редакторлық шеберлік негіздері" деп аталатын оқу құралдары, "Үзілмеген үміт" повестер мен әңгімелер, өлеңдер жинағы жарық көрді (2007 жыл). Қазақстан Республикасының Мәдениет қайраткері, "Қазақ радиосының үздігі", "Еңбеқ ардагері" белгісінің иегері. Қазақстан Журналистер одағының, Қазақстан Авторлар қоғамының мүшесі. Дереккөздер
Ағылшынша бірінші жаңалықтар

Ағылшынша бірінші жаңалықтар - "Хабар" телеарнасында 2000 жылы 14 қарашада 22 сағатта эфирден берілді. . Жаңа жобаға "Khabar news weekly review" және "ABN AMRO BANK" демеуші болды. Алғашқы жүргізушілер - америкалық ақын Сабрина Вэлли және журналист Джон Манн, редакторы - ағылшын журналисі Пола Раберфорд. "АҒЫНАН ЖАРЫЛСАҚ" - бағдарламасы 2006-07 жылдары көрермендер назарына (Атырау) ұсынылып келді. Хабар белгілі бір тақырып аясындағы аға және жас буын арасындағы пікірталас негізіне құрылған. Хабар барысында әр кезең ұрпақтарының арасындағы түсініспейтін, кереғар жайттар талқыланды. Бағдарлама әр айдың 1-ші және 3-ші апталарында эфирге берілді. Редакторы - Светлана Қалиева. Ал әр аптаның 2-ші және 4-ші аптасында бағдарламаның "Мы поговорим" деген атаумен орыс тілді нұсқасы экранға шықты. Редакторы - Нұржігіт Әлімбай. Ұзақтығы - 30 минут. Дереккөздер
Адаев Жолдасбек

Адаев Жолдасбек (12. 08. 1938 жыл, Атырау қаласы - 10.10.1999 жыл, Алматы) - географ, энциклопедияшы..ҚазМУ-ді бітірген (1965 жыл). 1965-69 жылдары Қазақ энергетика институтында инженер, экспедиция жетекшісі, 1969-93 жылдары Қазақ энциклопедиясында ғылыми-редактор, бөлім меңгерушісі, жауапты хатшы, бас редактордың орынбасары, 1994-96 жылдары "Арыс" баспасының бас редакторы, 1995-99 жылдары "Жолдас және К" баспасының директоры. Қазақ теледидарындағы "Саяхатшылар клубы" телехабарының жүргізушісі. Қазақ елінің тарихында тұңғыш шығарылған 12 томдық "Қазақ совет энциклопедиясын" және 4 томдық "Қазақ КСР" қысқаша энциклопедиясын баспаға дайындаушылардың және авторларының бірі. Адаев Қазақстанның аймақтық энциклопедияларын шығару ісін қалыптастыруда елеулі еңбеқ сіңірді. Оның тікелей басшылығымен алғаш рет "Алматы" (орысшасы 1983 жылы, қазақшасы 1984 жылы), "Қарағанды облысы" (орысшасы 1987 жылы, қазақшасы 1990 жылы) энциклопедиялары, "Қазақстан мұнай энциклопедиясы" (1999 жылы) жарық көрді. "Атырау" аймақтық энциклопедиясын баспаға әзірлеу ісіне көп еңбеқ сіңірді. Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген мәдениет қызметқері (1986 жыл). Дереккөздер
Адал-ТВ

“Адал-ТВ” - Атырау қаласы мен облысы аумағына күн сайын қазақ және орыс тілдерінде хабарлар тарататын телеарна.. Меншік иесі - ЖШС "Адал-ТВ" компаниясы". Шетелдік кәсіпорындар жұмысы мен отандық кәсіпкерлердің игілікті істері де үнемі көрермендерге таныстырылып отырылады. Негізгі бағыты - қоғамдық-саяси саладағы актуальды мәселелер. Облыстық статусқа ие. Бас редакторы - Лаура Шалманова. Мекенжайы: Атырау қаласы, Азаттық даңғылы, 99-үй. Дереккөздер
Адалдықпен және ар-ұятпен

“Адалдықпен және ар-ұятпен” - "Қазақтелефильм" студиясының түрлі түсті, 5 бөлімді, қазақ-орыс-ұйғыр тілдерінде түсірілген фильмі (1987 жыл)..Бұл фильм КСРО-ның құрылғанына 70 жыл толуына арналған. Мұнда экономикадағы, өнеркәсіптегі, ауыл шаруашылығындағы, адамның ой-пікіріндегі қайта құруға орай республикада болып жатқан айтулы өзгерістер жайлы әңгімеленеді. Рудный қаласының бас сәулетшісі В.Чернецовтың, Бүкілодақтық астық шаруашылығының ғылыми-зерттеу институтының директоры М.Сүлейменовтің жазушы М.Зверевтің ілеспе сөздері берілген. Режиссері - М.Якшимбетов,операторлары - В.Парфенов, А.Чепенко, И.Ахметов. Дереккөздер
Адам және Заң

“Адам және Заң”- құқықтық-тәртіп қорғау тақырыбына арналған телехабар. Халықтың өзін-өзі қорғай білуі, оның құқығын қорғауға міндетті органдар жұмысындағы өзгерістер, реформалар мен жіберілген кемшіліктер және т.б. тақырыптарды қозғайды. Мақсаты - халықтың заңды құқығын сақтау жолындағы жұмысты, оны орындаушылардың оңды қадамдарын насихаттау. Берілу формасы - бейнехабар. Аудиториясы - Шығыс Қазақстан облысының жұртшылығы. Жанры - ақпараттық-танымдық. Эфирге шығуы - айына екі рет. Ұзақтығы - 15 минут. Дереккөздер
Адам қайраты

“Адам қайраты” - Қазақ теледидарының телеқойылымы. Бауыржан Момышұлының “Адам қайраты” атты әңгімесінің негізінде жазылған. Бұл туындыда соғыс кезінде табандылық пен қайсарлықтың үлгісін көрсеткен қарапайым қазақ солдаты Әкімгерейдің өмірі көркем ашылған (1975 жыл). Телепьесаның авторы - Сұлтан Оразалы, қоюшы-режиссері - Шырын Агишева.. Дереккөздер
Адам. Қоғам. Заң. (хабар)

“Адам. Қоғам. Заң” айдарымен 1969-1986 жылдары берілген хабардың авторы - Ғаббас Нәскенов, режиссерлері - Зәру Алшағырова және Пәкизат Ахмерова. Хабардың тақырыптарында облыс тұрғындарының құқықтық мәдениетін көтеру мәселелері қамтылды. КСРО және Қазақ КСР-і конституциясының негіздерінде облыс тұрғындарының шағымдарына жауап ретінде арнайы хабарлар берілді. Қайта құру,жариялылық кезеңінде хабарға облыстың республикаға белгілі қызметкерлері қатыстырылып, кейбір заң қызметкерлерінің қызмет көрсету кемшіліктері сыналды. Облыстың (Павлодар) құқық қорғау органдарының тәжірибелі қызметкерлерінің жұмыс тәжірибелеріне арналған хабарлар эфирден тұрақты ұйымдастырылды. Ұзақтығы - 30 минут.. Дереккөздер Тағы қараңыз * Адам, Қоғам, Заң (тележурнал)
Адам, Қоғам, Заң (тележурнал)

“Адам,Қоғам, Заң” - ай сайын эфирден берілетін, көлемі 45-50 минут тележурнал. Хабардың жүргізушісі - заң ғылымдарының докторы, Ұлттық ғылым академиясының академигі Ғайрат Сапарғалиев. Ай сайын шығатын хабар 3 тараудан тұратын. 1-ші бөлімде - прокуратура міндеті немесе Ішкі істер органдарындағы учаскелік милиционер (қазіргі полиция) туралы, қылмыстық кодексте көрсетілген ұрлық, зорлық, алаяқтық туралы құқық қорғау органдарының басшы, аға қызметкерлері тақырыпты баяндайтын. 2-ші бөлімі - "Сот залынан" деп аталатын. Мұнда сот залынан түсірілген деректі репортаж беріліп сот мәжілісінде қаралған мәселе толық баяндалатын. 3-ші бөлімде - "Хаттар сыр шертеді" деген айдармен көпшіліктің хабардың атына түскен хаттарына шолу жасалып, заң талаптарына сай жауап берілетін. Бұл бөлімді заң ғылымдарының докторы, ҚазҰУ-дің профессоры Арықбай Ағыбаев атқаратын. Заңгер-ғалым редакция атына түскен хаттарды тақырыптар бойынша топтық, отбасы мәселесі бойынша, еңбек тәртібінің бұзылуы туралы, жеке азаматтардың құқығының аудандық, облыстық сот мәжілістерінде жөнді қозғалмағандығы турасында немесе Ішкі істер органдары қызметкерлерінің игілікті қызметтері туралы айтылған ойларды саралап, еңбекшілердің хаттарына жауап беріп отырды. Хабардың соңғы жылдары жүргізушісі Республика Бас Прокуратурасының аға заң кеңесшісі Оңлаш Мұқашев болды. "Адам. Қоғам. Заң" хабары еліміз егемендік алғаннан кейінгі қабылданған заңдарды насихаттауды да мақсат етті. 1990 жылы 25 қазанда қабылданған ҚР-ның Егемендігі туралы декларациясының, 1991 жылы 16 желтоқсанында қабылданған еліміздің Тәуелсіздігі туралы Заңын көпшілікке жан-жақты түсіндірді. Тәуелсіз еліміздің 1993 жылы 28 қаңтарда қабылданған конституциясын, 1995 жылы 30 тамызда қабылданған екінші конституцияның референдум бойынша қабылданған баптарын үздіксіз түсіндіріп отырды. Республика Азаматтық туралы заң, қылмыстық кодекс, Әкімшілік жауапкершілік туралы, халық шаруашылықтарының түрлі салалары бойынша заңдық кодекстер қабылданды. Ел азаматтарының құқықтарын қорғайтын Адвокатура туралы заң және төл теңгеміздің айналымға енуі жайында хабарлама да айтылды. Заң шараларын халыққа түсіндіруде, насихаттауда республикамыздың білгір заңгерлері, ғалымдар, құқық қорғау органдарының қатардағы қызметкерлері де атсалысты. Республикамыздың Прокуратура қызметін ұзақ жылдар басқарған Ө.Сейітов, Е.Елемесов, Ж.Тұяқбаев, Ішкі істер министрі Қ.Сүлейменов, Р.Қайдаров, Ш.Шорабеков, Жоғарғы Соттың төрағасы М.Нәрікбаев, Т.Айтмұхамбетов, Қ. Мыңбаев, заңгер ғалымдар С.Сартаев, С.Зиманов, Н.Шәйкенов, М.Қалматаев т.б. түрлі мамандар белсенді түрде қатысып, өз ойларын ортаға салып отырды. Хабардың редакторы - Жүкен Базарбаев, режиссері - Юлия Түсіпова, Б.Сұлтанова.. Дереккөздер Тағы қараңыз * Адам. Қоғам. Заң. (хабар)
Адам. Сан. Уақыт

“Адам. Сан. Уақыт” (АСУ) - Президенттің Жолдауынан туындайтын, идеологияны қалыптастыру, мемлекетті нығайту, патриоттық, ел тағдырына деген азаматтық жауапкершілікті күшейтуте, аймақтың (Қарағанды) мемлекет экономикасын дамытуға қосатын үлесін насихаттауға бағытталған телехабарлар топтамасы. Хабарға қазақ зиялы қауымының алдыңғы қатардағы өкілдері қатысады.. Дереккөздер
Адам сезімін баурап алу

Адам сезімін баурап алу - хабарлауға құрылған техника. Мәнісі, экран алдындағы көрерменді ұйыту мәтінін құру және содан кейін оны өзге әдістермен еріту. Хабарлау әдістеріне: * сөйлеу - сөз дыбысын өзгерту (қатты-жай); сөйлеу екпінін өзгерту (жылдам, баяу, үзіліс); дауыс ырғағын өзгерту (жоғарылатылған-төмендетілген); дауыс үнін өзгерту (қатты, "сынғыр", жұмсақ, жағымпаздана); * визуалды - жұлқынып сөйлеу, пантомимика, дене құрылысының өзгерімі (еңкею, бұрылыс), қолмен, саусақпен әрекет жасау, қимылды, мәнерді өзгерту; * кинестетиқалық - қолды қысу, иықтан, арқадан қағу; жай сүйкесу; * араласу - әңгімелесушімен арақатынасты өзтерту (жақындау-алыстау, әңгімелесушіге қарай енкею - әңгімелесушіден алшақтау), сөйлеу, басты бұру. Түрлі аралас қимылдағы белгілер, сөйлеумен салыстырғанда ақпаратты 5 есеге дейін артық береді.. Дереккөздер
Адам сөйлеген кездегі үш компоненті

Адам сөйлеген кездегі үш компоненті. Аристотель "Риторика" атты еңбегінде адам сөйлеген уақытта міндетті түрде үш қомпонент қатысады деп жазады. Ол әсіресе, баяндау- шының бет-жүзінің, сөйлеуінің, сөзді тыңдап отырған адам дидарының бір-бірімен үндестігі мен үйлесімділігінің табиғилығын, шынайылығын ерекше атаған. Тыңдаушының өң-әлпетіне көз жүгірткен шешен өз сөзінің қаншалықты әсер еткенін (не керісінше) айқын байқайды.. Дереккөздер
Адам сұлулығы

Адам сұлулығы - айтайын деген пікірін көрерменге сұлу етіп жеткізе білу, ұлттық тіліміздің бұзылмауын сақтау. Әр комментатордың даралығы өзінің биязы мінезімен, білгірлігімен көгілдір экран аудиториясына халықты қөптеп тарта білуінде болса керек. Бұл үшін диктор мен комментатор алдымен шебер журналист болуы керек. Болашақтағы диктор - эфирге берілетін хабардың сценарийін өзі жазатын журналист, сол бойынша эфирге берілетін хабарды әзірлеуші режиссер, актер, шағын студияда микрофонмен бетпе-бет қалып, хабарға қатысушылармен еркін әңгімелесетін, сырласа эрі сойлесе алатын қомментатор.. Дереккөздер
Адамгершілік алтын діңгек

“Адамгершілік алтын діңгек”- Қарағанды студиясы жоғары оқу орындары студенттері мен ғалымдарды, әр сала мамандарын, жастарды қатыстыра отырып, тәрбиенің, жалпыұлттық идеологиянын қайнар көзі - ақын-жыраулардың термелерінде, үлгі, өсиет-нақылдарында, ұлттық салт-дәстүрімізде деген қағиданы өсқелең ұрпақ арасына кеңінен насихаттау мақсатында ұйымдастырылған хабар. Режиссері - Иқен Құрманбетова.. Дереккөздер
Адамдар және оқиғалар

“Адамдар және оқиғалар”- Қарағанды студиясының қоғамдық-саяси, өндірістік, шығармашылық т.б. тақырыптарды қамтитын хабары. Күнбе-күн екі тілде ұдайы беріліп отырды. Бұл хабардың тартымдылық күші оқиғалардың жер-жерден берілуінде, тақырыптардың сан алуандығында, әуендік тұрғыдан ырғақты көркемдігінде еді.. Дереккөздер
Адамдарға қуаныш сыйлаған

“Адамдарға қуаныш сыйлаған” - "Қазақтелефильм" студиясының 5 бөлімді, орыс тілінде, ақ-қара түсті фильмі (1971). Фильм Қазақстан Тұтыну кооперациясына қарасты, ескі "Ауылдық дүкен" жүйесінің орнына келген, жаңа бағыттағы сауда дүкенінің жұмысы туралы. Режиссер-операторы - В.Лукашевский.. Дереккөздер
Адамзат тарихындағы жазулар

Адамзат тарихындағы жазулар — идеографиялық, силлабикалық және алфавиттік деп бөлінетін таңбалар жүйесі. Идеографиялық жазуда әр таңба жеке сөзді белгілеп тұрады. Кейін сөзді белгілі бір таңба арқылы жеткізетін логограммалар пайда болады. Онда да сөз толық бейнеленбей, силлабикалык (буын) белгілері, негізінен, дауыссыз дыбыстардан құралады. Ең көне жазу үлгілері: египет жазуы — 6 мың, шумер, элам, протоүнді — 5 мың, крит, қытай — 4 мың, майя — 3 мың жыл бұрын пайда болған екен. Олардың ішінде жақсы зерттелгендер: көне египет, шумер және қытай жазулары. Силлабикалық жазудың әр таңбасы дауыссыз дыбысты таңбалайды, дауыстылар белгіленбейді. Алфавиттік жүйе-де кез келген таңба нақты дыбысты бейнелеп тұрады. Латын таңбалары негізінде жасалған алфавиттерде бір дыбыс бірнеше әріптермен бейнелене алады. Ол бір кез келген консонатты буындық жүйенің, яғни таңбалардың қалдығы болса керек.. Дереккөздер
Адамзаттың Абайы

“Адамзаттың Абайы” - деректі фильмі Абай Құнанбаевтың 150 жылдығына арналған. Фильмде Абай мұражайының директоры Т.Ибрагимов, ақын-жазушылар, өнер қайраткерлері Әбіш Кекілбаев, Иран-Ғайып, Әмина Өмірзақова, сол кездегі облыс әкімі Қабиболла Жақыповтар Шыңғыстау жерінде өткен шаралардың тағылымдық мазмұнына тоқталады. Фильм 1994 жылы түсірілген. Ұзақтығы 30 мин. Фильмді түсіргендер: редакторы - Асыланбек Ғұбашев, режиссері - Нағима Туфатуллина, операторы - Рүтем Ищанов, дыбыс режиссері - Қаламқас Жүсібәлиева, монтаждаушы - Александр Зузанов.. Дереккөздер
Адамның өзін-өзі тәрбиелеуі

Адамның өзін-өзі тәрбиелеуі - адамның өзін-өзі тәрбиелеу принциптері. 1) Ерекше сабырлылық, ең болмағанда сырттай сабырлы болу; 2) Сөз бен істе әділ болу; 3) Қимылқозғалыстың ақылға қонымдылығы; 4) Тоқтамға келе алу; 5) Өзің жөнінде орынсыз бір сөз де айтпау; 6) Уақытты мақсатсыз өткізбеу, кездейсоқ іске ұрынбай, тек көңілге алған ісіңмен ғана айналысу; 7) Қажетті, не ұнамды нәрсеге ғана бойсұну, көрсеқызарлыкқа салынбау; 8) Әр кеш өзің істеген іске мұқият есеп беріп отыру; 9) Еш уақытта да өткендегі, не қазіргі, не алда болатын ісіңмен мақтанбау; 10) Осы жоспарды ешкімге көрсетпеу.. Дереккөздер
Адамның сөзі, оның серпіні

Адамның сөзі, оның серпіні - еркін сөйлеуі, адам аузынан шыққан әр сөздің айтылуына қарай түрлі құбылысқа түсіп, сан түрлі мағынаға ие болуы радионың баспасөз алдындағы ұлы артықшылығы.Р. Сағымбеков.. Дереккөздер
Ованес Абгарович Адамян

Адамян Ованес - 20-ғасырдағы талантты өнертапқыштардың бірі. Әсіресе оның теледидар мен фототелеграфия саласындағы жұмыстары ерекше бағалы. Алайда әдебиетте, бұл ғалымның өмірі мен қызметі, өнертабыстары туралы деректер өте мардымсыз. Телевизия мен фототелеграфия ғылымда күрделі жүйелер болып табылады. Бірақ та бұл қатарға Адамян алғашқылардың бірі болып қадам жасады. Академик В. Амбарцумян былай деген: "Армян халқы өздерінің жемісті жұмысымен отандық ғылымның дамуына жәрдемдескен көптеген талантты ғалымдарды сәулетшілер мен кұрастырушыларды берді. Радиотехника тарихында тамаша өнертапқыш О. Адамянның есімі мәнгі қалады, оның теледидар саласына сіңірген еңбегі аса зор. Ол радио арқылы түрлі түсті бейнелерді беру туралы ой айтқан алғашқылардың бірі болды". Ол қазіргі заманғы теледидарды жасаушы аса көрнекті ғалымдардың қатарынан лайықты орнын иеленеді. Оның өнертапқыштық шығармашылығы таза фототелеграфия саласында, атап айтқанда, бейнені қашықтыққа беруде ерекше белсенділік танытты. Бұл мәселеде ол сол кездегі жаңа, сонымен бірге ұлы істі бастаушылардың бірі болды. Ол салада қазіргі кезде ғылым мен техниканың үздік өкілдері жұмыс істеуде. Ол адамзатқа алысты көру саласында біздің жолашарлар жеткен жетістіктер жете алмайтын жаңа нәрселер береді. О. Адамянның бірінші өнертабысының (1905) идеясы берілген суреттің қисық сызықтарға ыдырауында, мұнымен бірге бұл қисық сызықтардың амплитуда шамасы суреттің қандай да бір нүктесінің жарықтығына сәйкес келетіндігі еді. Бұл идеяларды одан әрі жетілдіруінің нәтижесі үш патент алу болды: # фотограф, бейнелерді қашықтыққа беруге арналған аппарат; # бейнелерді қашыктыққа беруге арналған аппарат; # бейнелерді калпына келтіруге арналған айна-бұйым. Дереккөздер
Адан ТВ

“Адан ТВ” - Қарағанды қаласына күн сайын қазақ және орыс тілдерінде хабарлар таратып тұрған телеарна. Меншік иесі ЖШС "ADANTV". Облыстық статусқа ие. Бас редакторы Александр Жарков. Мекенжайы: Қарағанды қаласы, Коммунальная көшесі, 12-үй. Байланыс тел: 8(7212)-414444. 2003 жылдан бастап эфирге шығуын тоқтатты.. Дереккөздер
Адаптер, дыбыс қабылдағыш

Адаптер, дыбыс қабылдағыш - 1) Жазылған дыбысты қайта шығаруға пайдаланылатын электромагнитті прибор. 2) Граммофон пластинкасына жазылған дыбысты радиоқабылдағыштың репродукторы арқылы өткізетін аспап. Ол граммофон пластинкасынын дыбыс жолы арқылы жүретін ине тербелісін электрлік тербеліске айналдырады. Электрлік тербеліс төменгі жиілік күшейткішінде күшейтіліп, дауыс күшейткіш көмегімен дыбысқа айналады. Дыбыс қабылдағыштың электромагниттік және электродинамикалық түрлері бар. . Дереккөздер
Адженция Национале Стампа Ассачата

Адженция Национале Стампа Ассачата (Agenzia Nazionale Stampa Associata ANSA) - ақпарат агенттігі. 1945 жылы 13 қаңтарында итальян газет-журнал баспаларының кооперативтік бастамасымен негізі қаланды. Римде орналасқан. Жазылушыларға ішкі және халықаралық ақпарат таратады.. Италияда АФП, ЮПИ және Рейтер агенттіктерінің ақпараттарын таратуға толық құқығы бар. 65 шетел ақпарат агенттіктерімен ақпарат алмасады. Италиядағы және шетелдегі 960 клиенттеріне қызмет көрсетеді. Италияда АНСА-ның ақпаратын 82 газет, 52 радио және теледидар станциялары, 18 агенттік және 479 абонент пайдаланады. Шетелдік 94 газетке, 15 радио және телекомпанияларға, 45 агенттік пен 175 басқа да абоненттерге итальян, испан, француз және ағылшын тілдерінде күнделікті ақпарат береді. Күнделікті арнайы бюллетеньдер шығарады және де елдің ішіндегі оқиғаларға шолу жасап, әдебиет, ғылым, техника, білім беру, автомобиль, сән салаларына байланысты материалдар жариялайды. Судағы кемелерге радиотелеграф арқылы халықаралық сипаттағы хабар береді. Жеке фотоқызметі күніне 60-70 сурет таратады. Көптеген елдердің фотоақпарат және фотоқызмет агенттіктерімен фотоқызмет алмастырады. Күніне 600 мың сөз ақпарат таратады. Ішкі саяси ақпараттың жалпы көлемі 53%, халықаралық 30%, спорттық 10%, ал мәдениет саласындағы ақпарат 7%-ы кұрайды. АНСА Ассамблеясы жылына бір рет шақырылып, АНСА президенті мен Әкімшілігі кеңесін сайлау жүргізіледі. АНСА штатын шетелдегі тілшілер мен техникалық қызметкерлерді қоса есептегенде 830 адам кұрайды. Агенттік пен онын 18 бөлімшесінде 367 журналист, шетелде 52 тілшісі, ал Италияда және жергілікті жерде 54 тілшісі қызмет атқарады. Еуропа альянсындағы баспасөз агенттігі ЕААП-қа мүше. Via della Dataria 94, 00187 Rome; Tel: (6)6774310; Telex: 610242; Fax: (6) 6782408. Дереккөздер
Адженция Джорналистика Италия

Адженция Джорналистика Италия (АДЖИ) (Agenzia Giornalistika Italia AGI) - АНСА-дан кейінгі ipi агенттіктердің бірі. 1950 жылы негізі қаланды. Римде орналасқан.. Мемлекеттік ЭНИ (Көмірсутегімен айналысатын Ұлттық бірлестік) компаниясымен тығыз байланыста. 400 жазылушыға ішкі және халықаралық ақпарат береді. ИТАРТАСС-пен және шетелдік негізгі ақпарат агенттіктерімен ақпарат алмастырады. Күніне 600-дей хабар таратады. Жеке фотоқызметі бар. Олардың орталығы Римде және Миланда орналасқан. Мемлекеттік облыстық орталықтарында 19 бөлімшесі бар. Шетелде тілшілер пункті жоқ. Via Nomentana 92, 00161 Rome; Tel: (6) 84361; Telex: 610512; Fax: (6) 841072. Дереккөздер
Адресант

Адресант - пошта арқылы хат, сәлемдеме жіберген адам; ақпаратты беруші жақ: коммуникатор, қайнар көз, хабарлаушы, бастырушы және т.б. . Адресат - (нем. ardessat – алушы, жолдаушы) 1) белгілі бір тілде қарым-қатынас жасаудағы сөйлеуші, әңгімелесуші; 2) қарым-қатынас жағдаятының бір сыңары (адресантпен бірге, яғни сөйлеуші мен тыңдаушы арасындағы: ресми бейтарап достық қатынастар, қатынас құралы, қатынас тәсілі, қатынас орны компоненттерінің бірі); 3) ақпарат беруші адам, ақпараттық эмотивтік немесе допативтік әрекет субъектісі, ой-көзқарасын жеткізуші; 4) ауызша немесе жазбаша мәтін (оның ішінде құжаттық) түрінде рәсімделген хабарламаны алушы, қабылдаушы. Сөйлеу үрдісінде адресаттың жынысын, жасын, мәдени деңгейін, оның қоғамдағы орнын, сіз айтайын деген ақпараттың оған қаншалықты дәрежеде маңыздылығын т.б. да ерекшеліктерін ескерген жөн. Өйткені аталғандардың барлығы адресаттың ауызша немесе жазбаша сөйлеу нәтижесінде алған ақпаратын меңгеруіне әсерін тигізеді. Егер адресат жеке тұлға емес, топ, ұжым немесе құрамы жас ерекшеліктері жағынан әркелкі адамдардан құралған аудитория болса, сөйлеудің түрлі тәсілдерін таңдауға тура келеді. Адресант адресатқа жүктелген функцияның шегіне қарай диалогқа түсіп, сана-сезіміне ықпал етеді. Функционалды стильдің түр ерекшеліктеріне қарай адресант пен адресаттың басты функциялары айқындалып отырады. Мәселен, ресми стильде адресант адресаттың әлеуметтік рөліне қарай сөзді демократияландырып, я болмаса әкімшілдендіріп отырады немесе тепе-теңдікті сақтайды. Көркем әдебиет стилінде автор арнайы тілдік тәсілдер арқылы оқырманмен сырласып отырғандай, оқырманның жанында отырғандай әсер қалдырса, ғылыми стильде адресант адресаттың білім деңгейлері шамалас болады, екеуіне де ортақ білім қоры болады. Адресанттың берген мәліметін адресат қабылдай алатындай деңгейде болу керек. Ал, ауызекі сөйлеу стилінде адресант жалпы мәтіннің мазмұнын беріп қана қоймай, эмоциясы мен өзіндік пікірін де білдіреді. Дереккөздер
Адрестіке код

Адрестіке код - шартты цифр түрінде кодталып жазылған адрес.. Есептеуіш машинаның белгілі мерзім аралығында қандай амал орындау қажеттігін көрсететін нұсқаулар бұйрық деп аталады. Бұйрықта көрсетілетін әр амалға шартты нөмір беріледі. Оны операция коды дейді. Сан немесе бұйрық сақталатын арнайы орын ұяшық деп, ал ұяшық нөмірі сол санның немесе бұйрықтың адресі деп аталады. Адрес коды мен операция коды бұйрық кодын құрайды. Бір адресті бұйрықта бір адрестік код, екі адрестіде екі адрестік код, үш адрестіде үш адрестік код болады. Адрестік код операция жүргізілетін сандардың қай ұяшықтарда сақталатындығын және операция нәтижесінің қай ұяшықтарға жіберілетіндігін көрсетеді. Адрестік код көбіне 4 таңбалы сегіздік жүйе бойынша жазылады. Дереккөздер
Адрестік тіл

Адрестік тіл - цифрлы есептеуіш машиналарда информацияны түрлендіру процестерін сипаттау мақсатында қолданылатын формалды тіл.. Мысалы, кез келген есеп алгоритмі белгілі бір есептеуіш машина бұйрықтарымен ғана жазылып қоймай, есептеуіш машина түріне тәуелсіз формалды тілмен де жазылады. Адрестік тіл штрих-операция, жөнелту операциясы, функция және белгі деген ұйымдардан тұрады. Штрихоперация ұғымы бойынша "в" деп белгіленген сан "а" ұяшығында сақталады деген сөз ав деп, ал "в" санын "а" ұяшығына жіберу керек деген сөз в>а деп белгіленеді. Мұндағы => символы жөнелту операциясынын белгісі. Адрестік функция математикалық символдар мен штрих-операциялардан құралады. Белгі ретінде цифрлар, әріптер, символдар алынады. Адрестік тілде барлық математикалық операциялардын белгілері мен шамалары символдар, жақшалар т.б. математикалық белгілермен белгіленеді. Адрестік тіл есептеуіш машина түрлерінің техникалық ерекшеліктерін есепке алмайды. Сондықтан кез келген есептеуіш машина программасын жасауға қолданылатын адрестік алгоритмді кұру және оны машина программасына аударуды автоматтандыруға болады. Дереккөздер
Ажуа, әжуа

Ажуа, әжуа — астарлай сөйлеп кекету, мысқылдау, күлкі ету. Ажуалау бір зат немесе бір кісі туралы шын ойға қарама-қарсы астарлап пікір айту арқылы сөзді кері мағынасында қолданатын стильдік тәсіл. Қазақ халқының аңыз, әнгіме, айтыс, шешендік сөздерінде ажуа жиі қолданылады. Жиренше шешен мен Аяз би туралы әңгімелердегі дана Карашаш пен Мендісұлу қатерін тіккен хан мен уәзірді әзіл, оспақ, өткір кекесін мен күлкіге айналдырады, ажуа етеді. Біржанмен айтысында Сара Жиенкұлды "Көрінсін Біржан салға Ай секілді, Ақ құйрық көңіл ашар шай секілді" деп, жорта мақтап, бар мінін жұрт алдына жайып салады. Ажуа дауыс екпіні арқылы да жасалады. Ажуа адам мінезіндегі кейбір оқшау, өрескел жақтар мен ұнамсыз әрекеттерді ашып, тезге салып түзеу мақсатында қазіргі әдеби туындыларда да қолданылады. Дереккөздер
Азат ақпарат құралы

Азат ақпарат құралы - мемлекетті өз ісіне араластырмайтын, қаржылық және құқықтық тұрғыдан дербестік. Мұндай ақпарат құралын өмірге әкелудің ең негізгі алғышарты зандық тұрғыдан еркіндіктің болуы. Б.Бабыр. . Дереккөздер
Англосаксон баспасөз дәстүрі

Азат баспасөздің оң қағидасы - журналистердің әлдебір көріністі шынайы адалдықпен, әр қырынан жан-жақты пайымдап барып, көпке жеткізу дәстүрі. Англосаксон баспасөз дәстүрі оң қағидаға негізделген. Олар мынандай: 1. Баспасөз азат болуға тиіс және оның осы бостандығы Конституциямен, баспа заңдарымен мойындалуы тиіс. Мұны цензурасыз, дербес, сыншыл төртінші билік ретінде түсінуге болады. 2. Қатардағы әрбір журналист, редактор адал, әділетті болу, талап үдесінен шыға білу. Егер газет тәуелсіз дербес болса, оның шығарушысы ешбір саяси партия, ұйымдарға бүйрегі бұрмауы керек. Журналистер әлдебіреулердің ақылы тапсырысы бойынша оларға ұнайтын мақала жазудан үзілді-кесілді бас тартуы қажет. 3. Баспасөз экономика және жарияланымдық мүдделердін аражігін ажыратуы керек. Газет насихат жасап сатуы арқылы ұшпаққа шықпайды. Өз инвесторын да сын тезіне салуына болады, керісінше, оның көңіліне жағатын жарияланымдық бағыт ұстауға болмайды. 4. Баспасөз сенімді болуға тиіс. Мақала жазбас бұрын күрделі зерттеулер жүргізіп, қателерін түзеу, сандардың, деректердің дұрыстығын растау қажет. 5. Баспасөз адал болсын. Сыналған жеке адам немесе мекемеге шабуыл жасаудан бұрын оған жауап қайтару мүмкіндігі берілуі дұрыс. Біреудің абыройына негізсіз қол сұғылатын ақпаратты атын атап, фотосымен басуға болмайды. 6. Баспасөз ашық болсын. Газет редакциясында журналистер арқылы даярланбаған материалдар, көзқарастардың жариялану құқығы бірдей. Баспасөз қателескен болса, онысын дереу мойындауы тиіс. Оқырмандардан түскен хаттарды цензураға салуға болмайды. 7. Баспасөз оқиғаны хабарлағанда объективтілікке жүгінеді. Шындықты айтуды маңызды санау, ақпараттарға бір өлшеммен қарап тепе-теңдікті сақтау, әртүрлі артық-ауыс түсініктеме жасаудан аулақ болу. Комментарий, зерттеу, редакциялық мақала секілді жанрлардың ақпараттық жанрлардан өзгеше екендігін тану. 8. Баспасөз өз тұтынушыларына кұрметпен қарауға тиіс. Ең маңызды ақпаратты басына шығару, газеттің жалпы құрылымы үйлесімді дұрыс орналастырылған, әркімге түсінікті тілмен жазылуға тиіс. 9. Баспасөздің алысты көре білетін дұрыс стратегиясы болғаны жақсы. Тек қана қолында билігі бар шешім қабылдайтын субъектілердің сөздерінен сілтеме жасау емес, қарапайым азаматтардың пікірлерімен де санасу, болған оқиғалардың себеп, салдарын ашып көрсетуі тиіс. 10. Баспасөздің кей жағынан көңіл көтерерлік болғаны да жақсы. Көңіл көтеру газеттің түпкі мақсаты емес, дегенмен орнын таба алса, оның бәсекелестік қабілетін арттырып, өтімділігін жақсартады. Бір сөзбен айтқанда, "сәйкесетін нәрсенің бәрін жарияла" деуге болады. Дереккөздер
Азат Еуропа

“Азат Еуропа” - әлемнің көптеген елдеріне хабар тарататын радиостанция. АҚШ-тың Орталық барлау басқармасы ның филиалы. Штаб-пәтері бұрын Мюнхенде орналасса, қазір Прага қаласында.. Станцияның орта және қысқа толқында жұмыс істейтін, хабар беретін 32 аппараты бар. Поляк, чех, словак, румын, болгар және венгр тілдерінде берілетін хабарлардың жалпы көлемі тәулігіне 76 сағатқа жетеді. Дереккөздер
Азат-ТВ

“Азат-ТВ” - Шығыс Қазақстан облысының Семей қаласына күн сайын орыс және қазақ тілдерінде ақпарат жаңалықтарын тарататын телеарна. Меншік иесі ЖШС "АзатТВ". Бас редакторы Д.Нұрпейісов. Қалалалық статусқа ие. Мекенжайы: ШКО, Семей қаласы, Байланыс тел: 8 (7222) 631365.. Дереккөздер
Азамат Кейн

«Азамат Кейн» — 1941 жылғы американдық драмалық фильм. Фильм байлық пен мансапқа ұмтылған АҚШ-тағы бірнеше ірі газеттердің иегері туралы (1939). Фильмде басты рөлді орындаушы және режиссер Орсон Уэллс.. Дереккөздер
Азаматтық мінбе

“Азаматтық мінбе” - Болгарияда көрермен мен көрермен арасындағы телефон арқылы немесе тікелей студияға сұрақ-жауап түрінде өрбитін, жауапты мемлекет қайраткерлері қатысатын әнгіме ай сайын жарық көретін “Азаматтық мінбе” бағдарламасында ұйымдастырылады.. “Дөңгелек үстел” басындағы кездесуде саясатқа қатысты әртүрлі сұрақтар, экономикалық, қоғамдық өмірге қатысты мәселелер талқыға түседі. Бағдарламаға министр және коллегия мүшелері қатысады. Дереккөздер
“Азимут”

“Азимут” - жастардың әлеуметтік жағдайы, тыныс-тіршілігі сөз болып, көрермендер талқысына ұсынылатын қазақ теледидарының бағдарламасы. "Алматыда оқып жүр", "Құстың кос канатындаймыз" такырыптарымен студенттер пікірталасы өткізіледі.. Дереккөздер
Азиатский вестник

“Азиатский вестник” - шығыс елінің ғылым, өнер және ауыз әдебиетінің таңдамалы шығармалары мен аудармаларынан тұратын ғылыми-әдеби журнал. 1825-1827 жылдары ай сайын Санкт-Петербургте басылды. Баспагер Г.Спасский. Азия елдерінің тарихы, географиясы, өнері және әдебиеті жөніндегі мақалалар жарияланды. Материалдарының байлығы мен әртүрлілігі бойынша "Азиатский вестник" өз заманының ең мазмұнды журналы болды. Журнал беттерінде орыс және шетел ғалымдарының, зерттеушілерінің, саяхатшыларының бүгінге дейін маңызын жоймаған еңбектеріне орын берілді. Г.Спасский өнер мен мәдениеттің ескі ескерткіштері жайлы қолжазбаларды, хабарларды іздеп тауып, жариялады. "Шығыс ауыз әдебиеті" бөлімінде шығыс әдебиетіне шолу, ертегілер, аудармалар, шығыс мақал-мәтелдері беріліп тұрды. Әрбір кітапшаның соңында "Азиатский вестниктың" "Шығыс хабарлары және Аралас" бөлімінде Азия елдеріне саяхат, географиялық ерекшеліктері туралы, қалаларының қысқаша түсініктемесі басылды. Журналдың әрбір саны Шығыс тарихы, географиясы және өнері мәселелері жөнінде шыққан кітаптар жайлы хабарлармен жабылды. Дереккөздер
Азия (радио)

“Азия” - Қостанай қаласының тұрғындарына тәулігіне 5 сағат әуе толқыны арқылы қазақ және орыс тілдерінде хабарлар беретін радио. Меншік иесі ААҚ "Қазтелекомның" Қостанай облысындағы телекоммуникация дирекциясы". Аптаның 6 күнінде тындаушыларына ақпарат жаңалыктарымен бірге сазды-әуенді бағыттағы ән-күйлерді де жолдап отырады. Қалалық статусқа ие. Бас редакторы Людмила Нагорнюк. Мекенжайы: Қостанай қаласы, әл-Фараби көшесі, 43-үй. Байланыс тел: 8 (7142)-546-983. . Дереккөздер
Азия ақпарат агенттіктері ұйымы

Азия ақпарат агенттіктері ұйымы - 1961 жылы желтоқсанда Бангкокте Оңтүстік шығыс Азия және Қиыр Шығыс елдері ақпарат агенттіктері өкілдерінің кеңесінде құрылған ұйым. Бұл ұйымның міндеті өзара хабар алмасу көлемін арттыруға ықпал ету. . Дереккөздер
Азия жастар теледидары

Азия жастар теледидары (УАТУ) - 1995 жылы 24 қарашасында негізі қаланған телеарна. Шетелдік серік арқылы хабар тарату арнасына бәсекелестік негізде өмірге келген. Жаңа жүйе алты елде Үндістан, Малайзия,Таиланд, Шри-Ланка, Непал және Филиппинде зор құрметке ие. 1998 жылы бұл жүйе Азияның 15 еліне өз хабарларын таратты. Бабалар дәстүрін жат жұрттардын шапқыншылығынан қорғау негізінде құрылған жаңа жүйе жоғары кәсіби шеберлікке қол жеткізген.. Дереккөздер