Түрікменстан манаты

Манат — Түрікменстанның ақша бірлігі. 1 манат = 100 теңге. ISO 4217 әріптік коды – TMT, цифрлық коды – 934. Қазіргі уақытта 1, 2, 5, 10, 20, 50 теңгелік шақалар және 1 мен 2 манат шығарылады; 1, 5, 10, 20, 50 және 100 манаттық банкноттар шығарылады. Манат 1993 жылы 1 қарашада айналымға енді. Осы уақытқа дейін, яғни тәуелсіздік жарияланғаннан бері Түркіменстанда төлем құралы ретінде кеңестік және ресейлік рублдер айналыста болды. Рублді манатқа айырбастау мына қатынаста жүзеге асырылды: 1 манат = 500 рубл, Түркіменстанның бір ересек азаматы ең көбінде 60 манатқа дейін ала алды. 2009 жылдың 1 қаңтарында үкімет деноминацияны жүзеге асырды: 5 000 ескі манат (ISO 4217 коды — TMM) 1 жаңа манатқа (TMT) ауыстырылды. Банкноттарды айырбастау 2009-2010 жылдар аралығында соманы шектеусіз жүзеге асырылды. Ескі банкноттар айналыста 2009 жылдың 31 желтоқсанына дейін қолданылды. Шақалары 1993-1999 жылғы үлгідегі шақалар 2009 жылғы үлгідегі шақалар Естелік шақалары Естелік және мерейтойлық шақаларды Түрікменстанның Орталық банкі бағалы металдардан (алтын – атаулы құны 2, 10, 20, 50, 500 бен 1000 манат және атаулы құнсыз, күміс – атаулы құны 1, 10, 20, 50, 500 бен 1000 манат және атаулы құнсыз, биметаллды (алтын+күміс) – атаулы құны 1000 манат және платина – атаулы құнсыз). Сапармұрат Ниязовтың 54 жылдығына арналған алғашқы шақа 1994 жылы шығарылды. 2016 жылдың мамыр айындағы жағдай бойынша естелік шақалардың 166 сұрыпты шығарылды, оның ішінде 925 сұрып күмістен 91, 917 сұрып алтыннан 58, 999 сұрып алтыннан 10, биметаллдан 1 (алтын+күміс) және 917 сұрып платинадан 1. Банкноттары 1993-2005 жылғы банкноттар үлгісі 1993 жылы шығарылған 1-500 манат банкноттардың шығарылған жылы жазылмаған; 1995 жылы шығарылған белгіленген бағасы 20-500 манат банкноттары алғашқылардан оның болуымен ғана ерекшеленеді (бет жағында Орталық банк төрағасының қолының оң жағында). 500 манатқа дейінгі банкноттарда қазіргі түрікмен әліпбиіндегі кескінін өзгерткен кейбір әріптер (¥, $) қолданылады. Сапармұрат Ниязовтың портреті белгіленген бағасы 10-10 000 манат банкноттарда бейнеленген. Су таңбасы – ақалтеке жылқысының бейнесі; 2005 жылғы 10 000 манат банкнотында — Сапармұрат Ниязовтың портреті. 2005 жылғы банкноттар үлгісі Су таңбасы — Сапармұрат Ниязовтың портреті. 2009-2014 жылғы банкноттар үлгісі 2009 жылдың 1 қаңтарынан бастап құны қайта белгіленген манаттың шақалары мен банкноттары айналысқа енді. Жаңа үлгідегі 1 манат ескі 5000 манатты ауыстырды. Осылайша, айналымдағы ең үлкен банкнот (10 мың манат) 2 жаңа манатқа теңестірілді. 2009 жыл бойы манаттың екі түрі де күнделікті өмірде қолданылды, 2010 жылы ескі банкноттарды жаңасына айырбастау мүмкін болды. Президент Құрбанқұлы Бердімұхамедов бекіткен құны 1, 5, 10, 20, 50, 100 манат жаңа банкноттарда Түрікменстанның ұлы тарихи тұлғалары мен түркімен халқының даңқын асқақтатқан сәулет ескерткіштері бейнеленген. Сонымен қатар, құны 1, 2, 5, 10, 20 және 50 теңгелік (2009 ж.), 1 және 2 манаттық (2010 ж.) шақалар айналысқа енді. 2012 жылы Түрікменстанның Орталық банкі белгіленген бағасы 1, 5, 10 және 20 манат өзгертілген банкноттарды айналымға енгізді. 2014 жылы Орталық банк белгіленген бағасы 1, 50 және 100 манат өзгертілген банкноттарды шығарды. Естелік банкноттары Жабық ғимараттағы Азия ойындары (2017) 2017 жылы Ашхабадтағы Олимпиада қалашығының нысандарына арналған банкноттардың естелік сериясы шығарылды. Белгіленген бағасы 1-ден 100 манатқа дейінгі банкноттардың шығарылымы 2017 жылғы жабық кешендегі Азия ойындары қарсаңында болды. Бұл серияның бұрынғы шығарылымдардан айырмашылығы – банкноттардың түсінің жартылай өзгертілген реңктері, сондай-ақ Түрікменстанның көрікті жерлерінің дәстүрлі суреттерін Олимпиадалық қалашық нысандарының суреттерімен алмастыру болды. Түрікменстанның бейтараптығына 25 жыл (2020) 2020 жылдың желтоқсан айында елдің бейтараптығының 25 жылдығына орай Түрікменстанның Орталық банкі құны 1, 5, 10, 20, 50 және 100 манат өзгертілген жаңа банкноттарды айналымға шығарды. Банкноттардың бет жағының түсі мен әрленімі негізінен сақталған. Банкноттардың бет жағында «Түрікменстан бейтараптық отаны» жылдың символы, артқы жағында Түрікменбашы халықаралық теңіз порты және Конституция монументі, сондай-ақ банкноттарда бұрын 2014 жылғы шығарылым банкноттар бейнеленген ғимараттар бейнеленген. Дереккөздер