คำถาม: คำว่า โคตรบูร อาจมาจากภาษาอะไร?

ข้อความที่เกี่ยวข้อง:
text: คำว่า โคตรบูร อาจมาจากภาษาสันสกฤต คือคำว่า โคตะปุระ คำว่า โคตะ แปลว่า ตะวันออก ส่วนคำว่า ปุระ แปลว่า เมืองหรือนคร โคตะปุระจึงหมายถึงเมืองที่ตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกหรือเมืองแห่งดวงอาทิตย์ นักวิชาการบางกลุ่มกลับเห็นว่าอาจมาจากคำว่า สีโคด (ศรีโคตะ) กับคำว่า ปุนยะ (ปุณยะ) รวมกัน นักวิชาการบางกลุ่มเห็นว่า คำว่า โคตร (อ่านว่า โคด-ตะ) อาจมาจากคำว่า โคตมะ อันเป็นพระนามของพระโคตมะพุทธเจ้าซึ่งปรากฏที่มาของนามเมืองนี้ในคัมภีร์อุรังคธาตุนิทาน ตอนพระพุทธเจ้าเสด็จมากล่าวคำวุฒิสวัสดีและรับบิณฑบาตแก่พระยาศรีโคตรบูร นักวิชาการบางกลุ่มเห็นว่า คำว่า โคตร อาจมาจากคำว่า โคตระ หรือ โคตรกระ (อ่านว่า โคด-กะ) อันมีที่มาเชื่อมโยงกับพระนามของกษัตริย์แห่งอาณาจักรที่ทรงมีตระบองขนาดใหญ่เป็นอาวุธ เป็นเหตุให้พระนามและอาณาจักรของพระองค์ถูกเรียกว่า โคตรบอง หรือ โคตรกระบอง เอกสารทางประวัติศาสตร์บางแห่งมีการเรียกชื่อเมืองต่างกันออกไป อาทิ เมืองตะบอง เมืองกะบอง เมืองตะบองขอน เมืองติโคตรบอง และ เมืองติโคตรบูร ส่วนคำว่า บูร นั้น ในเอกสารใบลานจำนวนมากนิยมเขียนทั้งคำว่า บุร บุน และ บอง ยกเว้นจารึกวัดโอกาส (ศรีบัวบาน) ในตัวเมืองจังหวัดนครพนมซึ่งจารึกในสมัยล้านช้างที่เขียนว่า บูร อย่างไรก็ตาม รูปอักขระของคำว่า บุร หรือ บูร ตามหลักการออกเสียงในอักษรธรรมลาว-อีสานโบราณนั้นสามารถอ่านได้ 8 แบบ คือ บุน บูน ปุน ปูน บุระ บูระ ปุระ และ ปูระ จึงทำให้เกิดข้อสันนิษฐานว่า คำว่า บูร เป็นสำเนียงลาวหรือสำเนียงท้องถิ่นที่มาจากการแผลงเสียงของคำว่า ปุระ ในภาษาสันสกฤต ส่วนเอกสารวิชาการบางแห่งที่เขียนคำว่า บูร เป็น บูรณ์ นั้น เกิดจากความคลาดเคลื่อนและความเข้าใจผิดของนักวิชาการ เนื่องจากในเอกสารโบราณและจารึกไม่ปรากฏคำว่า บูรณ์ อยู่เลย และคำว่า บูรณ์ นั้นมีความหมายแตกต่างจากคำว่า บูร หรือ ปุระ มาก
title: อาณาจักรโคตรบูร

ข้อความอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องกับหัวข้อ:
text: คำว่า รามางกูร ณ โคตะปุระ แปลว่า หน่อเนื้อเชื้อไขของเจ้าพระรามราชแห่งเมืองศรีโคตรบูร เขียนเป็นภาษาอังกฤษว่า Ramangkura na Kotapura คำว่า โคตะปุระ หมายถึงเมืองทางทิศตะวันออก เป็นชื่อภาษาบาลีของเมืองศรีโคตรบองหรือเมืองศรีโคตรบูร ในคัมภีร์อุรังคธาตุเทศนาออกนามเมืองว่าเมืองสีโคตโมหรือสิริโคตะปุรี ในคำไหว้พระติ้วพระเทียมออกนามเมืองว่าสิริโคตปุร ในจารึกวัดโอกาสศรีบัวบานออกนามเมืองว่าสีโคตตบูรหลวง ในพงศาวดารล้านช้างออกนามเมืองว่าเมืองตะบองขอน หรือเมืองกะบอง หรือเมืองติโคฏบอง เมืองโคตะปุระเป็นเมืองที่สร้างขึ้นบริเวณปากเซบั้งไฟในประเทศลาวโดยพระยาศรีโคตรบูร ต่อมาภายหลังจากพระยานันทเสนพระราชอนุชาของพระองค์เสด็จสวรรคตลงแล้ว บรรดาเสนาอามาตย์จึงได้ย้ายเมืองไปตั้งอยู่ทางทิศเหนือของพระธาตุพนมบริเวณป่าไม้รวก โดยขนานนามเมืองใหม่ว่า มะรุกขะนะคอน บํวอนพะนม ปะถมมะเจดี (มรุกขนคร บวรพนม ประถมเจดีย์) หรือเมืองมรุกขนคร หรือเมืองลุกขานคร เมื่อเมืองมรุกขนครล่มสลายลงในสมัยพระยานิรุธราชจึงยังคงเหลือแต่เมืองพนมหรือเมืองธาตุพนมตั้งอยู่ในบริเวณนั้น ส่วนเมืองมรุกขนครนั้นเจ้านายในราชวงศ์ล้านช้างจึงย้ายเมืองไปตั้งใหม่ ณ บริเวณเมืองเก่าท่าแขกปากห้วยศรีมังค์ ต่อมาเจ้าพระยาหลวงนครพิชิตราชธานีศรีโคตรบูรหลวงหรือเจ้าหน่อเมืองจึงเปลี่ยนนามเมืองจากมรุกขนครเป็นเมืองศรีโคตรบูรเช่นเดิม ในพื้นประวัติวงศ์เจ้าเมืองพนมกล่าวว่า พระยาศรีโคตรบองและพระยานันทเสนทรงเป็นปฐมบรรพบุรุษของเจ้านายผู้เข้ามาปกครองธาตุพนมและข้าโอกาสพระมหาธาตุพนมมาตั้งแต่สมัยหลังสถาปนาอูบมุงภูกำพร้า เจ้านายผู้ปกครองธาตุพนมในยุคต่อมาล้วนสืบเชื้อสายจากพระองค์ทั้งสิ้น จนกระทั่งสมัยอาณาจักรล้านช้างเวียงจันทน์ สมเด็จพระเจ้าสิริบุญสารพระมหากษัตริย์แห่งราชอาณาจักรล้านช้างเวียงจันทน์ ได้อภิเษกกับเจ้านางจันทะมาสเทวีผู้สืบเชื้อสายจากเจ้านายผู้ปกครองธาตุพนมเดิมซึ่งเป็นเชื้อสายของพระยานันทเสน เป็นเหตุให้ทายาทที่สืบบรรพบุรุษฝ่ายชายจากพระยาศรีโคตรบองและพระยานันทเสนถูกเปลี่ยนมาเป็นทายาทผู้สืบสกุลฝ่ายชายจากราชวงศ์เวียงจันทน์แทน โดยเจ้านายผู้ปกครองธาตุพนมพระองค์แรกที่สืบเชื้อสายจากราชวงศ์เวียงจันทน์โดยมีเชื้อสายของราชวงศ์ศรีโคตรบูรผ่านทางเจ้านางจันทะมาสเทวีอยู่ก็คือ เจ้าพระรามราชรามางกูรขุนโอกาส (ราม รามางกูร)
title: เจ้าพระอัคร์บุตร (บุญมี รามางกูร)

text: คำเพา พอนแก้ว นักประวัติศาสตร์ลาวเสนอให้อาณาจักรโคตรบูรจัดอยู่ในยุคประวัติศาสตร์ลาวสมัยกลาง หรือก่อนสมัยอาณาจักรล้านช้าง โดยเรียกชื่อว่า ยุคอ้ายลาวสมัยสีโคดตะบอง ส่วนคำว่า สีโคดตะบูน ให้ใช้เรียกเป็นชื่อเมืองแทน อาณาจักรโคตรบูรถูกจัดให้อยู่ในสมัยสีโคดตะบอง หรือ สมัยสริโคดตะปุระ ก่อน ค.ศ. ถึง ศตวรรษที่ 7 หลัง ค.ศ. ยุคอ้ายลาวสมัยสีโคดตะบองแบ่งออกเป็นสองช่วงใหญ่ คือ
title: อาณาจักรโคตรบูร

text: มีหลักฐานทางโบราณคดีปรากฏชัดเจนว่าอาณาจักรโคตรบูรใช้อักษรปัลลวะ อักษรหลังปัลวะ และอักษรขอมโบราณในการจารึกหลักหิน หลักศิลา อิฐเผา และใบเสมา โดยใช้ทั้งภาษาสันสกฤต ภาษาปาลี ภาษาเขมร และภาษาลาวมอน (ไทยเรียก ภาษามอญโบราณ) การใช้อักษรและภาษาดังกล่าวปรากฏอยู่ทั่วไปในสองฝั่งแม่น้ำโขง ซึ่งเป็นลักษณะร่วมกันกับกลุ่มเมืองโบราณต่าง ๆ ในแถบลุ่มน้ำมูลและน้ำชี จากนั้นพบว่าก่อนการล่มสลายของอาณาจักรหรือช่วงก่อนการสถาปนาอาณาจักรล้านช้างของสมเด็จพระเจ้าฟ้างุ้ม (ครองราชย์ พ.ศ. 1896-1915) อาณาจักรโคตรบูรได้มีการใช้อักษรธรรมลาวโบราณซึ่งมีลักษณะทางอักขระวิธีร่วมกันกับอักษรปัลลวะในการจารึกหลักศิลา อายุของจารึกปรากฏจุลศักราช 314 (พ.ศ. 1495) หรือราวปลายพุทธศตวรรษที่ 14 ก่อนสถาปนาอาณาจักรล้านช้างราว 4-5 พุทธศตวรรษ แต่อาจมีอายุน้อยกว่าการเข้ามาของอักษรปัลวะในแถบลุ่มน้ำโขง โดยจารึกดังกล่าวใช้ภาษาลาว-ปาลี อีกทั้งมีหลักฐานว่าอาณาจักรโคตรบูรได้มีการใช้อักษรลาวเดิมหรืออักษรลาวเก่าจารึกหลักศิลาในช่วงก่อนการล่มสลายของอาณาจักรไม่เกินสองร้อยปีซึ่งปรากฏในจารึกวัดร้างบ้านแร่ เมืองสกลนครด้วย การใช้อักษรลาวเดิมหรืออักษรลาวเก่านี้นักวิชาการบางกลุ่มสันนิษฐานว่า อาจพัฒนามาจากการใช้อักษรธรรมลาวโบราณที่ปรากฏในจารึกศิลาเลกรอบระเบียงวัดพระธาตุหลวงหรือจารึกจันทะปุระ เลขทะเบียน ທຫຼI/13 หรือไม่ก็พัฒนามาจากอักษรลาวเดิมที่ปรากฏในผนังถ้ำนางอั๋น เมืองจอมเพ็ด และจารึกวัดวิชุน เมืองหลวงพระบาง ซึ่งเป็นอักษรที่รับอิทธิพลโดยตรงจากชนชาติลาว การรับอักษรดังกล่าวจากชนชาติลาวซึ่งอพยพมาจากอาณาจักลาวเดิมที่ตั้งอยู่ทางตอนใต้ของจีน อาจแสดงให้เห็นว่าอาณาจักรโคตรบูรกำลังเสื่อมอำนาจลง โดยกลุ่มอำนาจใหม่นั้นมาจากทางตอนเหนือของอาณาจักร แต่นักวิชาการบางกลุ่มกลับเห็นว่าการเสื่อมอำนาจของอาณาจักรอาจเริ่มจากกลุ่มอำนาจใหม่ทางตอนใต้คือกลุ่มอาณาจักรกัมพูชา
title: อาณาจักรโคตรบูร

text: คำว่า "โคมูตร" มีความหมายว่า "เยี่ยววัว" ไม่ปรากฏที่มาที่ชัดเจน แต่ปรากฏในหนังสือรุ่นเก่าๆ จำพวกร้อยกรอง อย่างไรก็ตาม ในภาษาสันสกฤต มีคำว่า "โคมูตฺรก" มีความหมายว่า "คล้ายรอยเยี่ยววัว" ลักษณะของเส้นที่คดไปมา หรือเส้นฟันปลา จึงเป็นไปได้ว่าเราน่าจะเรียกเครื่องหมายนี้ ตามอย่างหนังสือสันสกฤตมาตั้งแต่ครั้งโบราณ
title: โคมูตร

text: หากถือตามคัมภีร์อุรังคธาตุซึ่งเป็นคัมภีร์ที่มีอิทธิพลต่อกลุ่มชนลุ่มน้ำโขงนั้น ถือว่าพวกนาก (นาค) หรือเผ่านากซึ่งหมายถึงชาติพันธุ์ลาวอาจเป็นเจ้าของอาณาจักรโคตรบูร พวกนากหรือลาวอพยพลงมาจากหนองแสหรือหนองกระแสแสนย่านในมณฑลยูนนานของจีนมาตั้งอาณาจักรนี้ หรือไม่เช่นนั้นเจ้าของอาณาจักรโคตรบูรอาจเป็นกลุ่มชนชาติที่ผสมระหว่างชนชาติอ้ายลาวที่ยังหลงเหลือตกค้างอยู่ในแหลมอินโดจีนกับพวกขอมชะวา (ชวา) ที่ยังเหลืออยู่ทางตอนเหนือของลาว ส่วนนักวิชาการสายอีสานบางกลุ่มเห็นว่าอาจเป็นชนชาติข่า แต่นักประวัติศาสตร์บางกลุ่มเห็นว่าชนชาติละว้าอาจเป็นเจ้าของอาณาจักรโคตรบูร แนวคิดหลังนี้ต่อมาไม่ได้รับการยอมรับเท่าที่ควร เนื่องจากชาวละว้าไม่ใช่ชนชาติดั้งเดิมของแผ่นดินแถบที่ราบลุ่มแม่น้ำโขง แต่หากพิจารณาตามพุทธลักษณะของพระพุทธรูปในสมัยสีโคดตะบองแล้วจะมีความสัมพันธ์อย่างใกล้ชิดกับลักษณะหน้าตาของชนชาติลาวในปัจจุบันมากกว่าชนชาติอื่น นักวิชาการบางกลุ่มเห็นว่าอาณาจักรโคตรบูรเป็นอันหนึ่งอันเดียวกันกับอาณาจักรฟูนันที่ปรากฏในจดหมายเหตุของจีน และหลักฐานทางประวัติศาสตร์ของอาณาจักรฟูนันส่วนมากได้มาจากจดหมายเหตุของจีน คำว่า ฟูนัน ตรงกับคำว่า พะนม (พนม) แปลว่า เมืองแห่งภูดอย แนวคิดดังกล่าวทำให้เกิดข้อสันนิษฐานทางประวัติศาสตร์ในช่วงปลาย พ.ศ. ๒๔๐๐ ถึง ต้น พ.ศ. ๒๕๐๐ ว่าศูนย์กลางพระพุทธศาสนาของอาณาจักรโคตรบูรอาจมีความเจริญรุ่งเรืองอยู่บริเวณธาตุพนมและแขวงคำม่วนของลาว
title: อาณาจักรโคตรบูร

text: ภาษากอกบอรอก หรือ ภาษาตรีปุรี เป็นภาษาพื้นเมืองของชาวตรีปุระ ในรัฐตรีปุระ และบริเวณใกล้เคียงในบังกลาเทศ เป็นภาษาตระกูลทิเบต-พม่า คำว่า กอกบอรอก มาจาก “kok” แปลว่า “ภาษา” และ “borok” ที่แปลว่าผู้ชาย ซึ่งใช้แทนชาวตรีปุระทั้งหมดด้วย ดังนั้น กอกบอรอก จึงหมายถึง “ภาษาของชาวตรีปุระ”
title: ภาษากอกบอรอก

text: ในบรรดา รูปแบบสลาวิกดั้งเดิม *ǫpyrь และ *ǫpirь มีความเป็นไปได้ว่ามีรากศัพท์ความหมายของคำว่า "ค้างคาว" (เช็ค netopýr, สโลวัก netopier, โปแลนด์ nietoperz, รัสเซีย нетопырь / netopyr' - ชนิดของค้างคาว), คำในภาษาสโลวักอาจมีรากจากภาษาอินโดยูโรเปียนดั้งเดิม จากคำว่า "บิน" ทฤษฎีที่เก่ากว่านี้ที่ว่าว่า ภาษาสลาวิกขอยืมคำจากภาษาเตอร์กิก คำว่า "แม่มด" (เช่นคำว่า Tatar ubyr)
title: แวมไพร์

text: อย่างไรก็ดีคำว่า "โทลูป" มีที่มาจากท่า ลูป เพราะโดดขึ้นจากเท้าขวาเหมือนกัน จึงมักมีผู้เข้าใจว่าเป็นทักษะที่คล้ายคลึงกันต่างกันแค่ "ลูป" ไม่ใช้โทฟิกในการกระโดด หากแท้จริงแล้วทักษะของทั้งสองชนิดท่าดังกล่าวมีความแตกต่างกันอย่างมาก ท่า ลูป นั้นต้องเข้าโค้งในระหว่างการเตรียมกระโดดมากกว่าทั้งยังต้องให้ไหล่ขวาควบคุมไปยังจุดศูนย์กลางของวงเลี้ยว เพื่อให้เกิดแรงบิด ต่างจากโทลูปที่ต้องปล่อยไหล่ขวาจากจุดศูนย์กลาง เพื่อเตรียมเข้าเกลียวในระหว่างการระโดด เพราะแรงบิดจะมาจากการง้างของแรงส่งระหว่างการกลับตัวและง้ด (หรือสะดุด) ด้วยโทฟิกเสียมากกว่า เพราะว่าทั้ง"ลูป" และ "โทลูป" จะกระโดดขึ้นจากเท้าขวาเหมือนกัน ดังนั้นการโดดลูป และโทลูป จึงนิยมใส่ในการกระโดดครั้งที่สองสำหรับการกระโดดแบบ "คอมบิเนชั่น" หรือการการโดดหลายครั้งในคราวเดียวกัน) เพราะการกระโดดครั้งแรกจะต้องลงสู่พื้นด้วยด้านนอกของใบมีดของเท้าขวา อันเป็นจุดเริ่มต้นการกระโดดของทั้งสองท่าพอดี จึงไม่จำเป็นต้องเปลี่ยนเท้า หรือเปลี่ยนด้านใบมีดแต่อย่างใด จึงให้ให้พร้อมทำการกระโดดครั้งที่สองได้อย่างต่อเนื่องทันที ต่างจากการโดดต่อเนื่องด้วยท่าอื่น ซึ่งอาจจำเป็นต้องเปลี่ยนเท้าด้วยท่า "ครึ่งลูป" จึงทำให้ง่าย และต่อเนื่องกว่า หากแต่ท่า "โทลูป" ในการโดดต่อเนื่องนั้นจะนิยมกว่ามาก เพราะง่ายกว่า มีโอกาสผิดพลาดได้น้อยกว่า เพราะธรรมชาติของผู้เล่นจะต้องตวัดเท้าอิสระ (free leg) ในระหว่างการลงสู่พื้นไปด้านหลังอยู่แล้ว ซึ่งพร้อมสำหรับการจิกน้ำแข็งต่อเนื่องไปยังท่า "โทลูป" ได้ทันที
title: โทลูป

text: โอริคัลคุม (อังกฤษ: Orichalcum) หรือ โอริคัลคอส เป็นคำศัพท์ภาษาละตินมาจากภาษากรีก ορείχαλκος (โอริคัลคอส) ซึ่งแปลว่าทองเหลือง สาเหตุที่โอริคัลคุมหรือทองเหลืองกลายเป็นชื่อโลหะในตำนาน อันเนื่องจากวิทยาการในยุดสำริด ทองเหลืองถือเป็นโลหะที่แข็งแกร่งที่สุดในขณะนั้นและข้อความบันทึกในเอกสารต่าง ๆ ถูกเขียนด้วยภาษากรีกและภาษาลาติน เมื่อเวลาผ่านไปชื่อของโอริคัลคุมจึงถูกจดจำในความหมายของโลหะชนิดหนึ่งที่มีความแข็งแกร่งมาก
title: โอริคัลคุม