ยศทหารและตำรวจไทย

Question: ชั้นหิรัญบัฏ คืออะไร ?


ยศทหารและตำรวจไทย</b>ตามแบบชาติตะวันตกเริ่มกำหนดให้มียศทหารและตำรวจไทยขึ้นครั้งแรกในสมัยรัชกาลที่ 5 ซึ่งเป็นยุคที่มีการปรับปรุง และจัดระบบระเบียบการบริหารราชการแผ่นดินใหม่ตามแบบยุโรปในทุกด้าน โดยทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้แยกยศและบรรดาศักดิ์ออกจากกันอย่างเด็ดขาด และโปรดเกล้าฯ ให้ตราพระราชบัญญัติสำหรับลำดับยศนายทหารบกขึ้นในปี พ.ศ. 2431 กำหนดให้มียศทหารบกตามลำดับชั้นแบบอารยประเทศ ต่อมาเมื่อจัดระเบียบฝ่ายทหารบกเรียบร้อยแล้วจึงให้จัดระเบียบยศทหารเรือ โดยอนุโลมตามแบบกองทัพเรือต่างประเทศเป็นลำดับถัดมา
เมื่อมีการจัดตั้งกองทัพอากาศในสมัยรัชกาลที่ 8 ก็ได้จัดระเบียบยศทหารโดยอนุโลมตามแบบกองทัพเรือ ส่วนยศของตำรวจนั้นได้นำรูปแบบยศของกองทัพบกมาปรับใช้โดยอนุโลม
ยศต่าง ๆ ในประเทศไทยสมัยปัจจุบันมีกฎหมายรองรับเป็นพระราชบัญญัติยศทหาร พุทธศักราช 2479 สำหรับยศของสามเหล่าทัพ[1] และพระราชบัญญัติตำรวจแห่งชาติ พ.ศ. 2547 สำหรับหน่วยงานตำรวจ[2] สำหรับยศของทหารและตำรวจชั้นสัญญาบัตรของไทยนั้น เป็นยศที่ต้องมีพระบรมราชโองการพระราชทานยศจากพระมหากษัตริย์ ดังนั้น เมื่อส่วนราชการของทหาร-ตำรวจ ได้แต่งตั้งทหาร-ตำรวจให้มียศสัญญาบัตรใด ๆ จะมีคำว่า "ว่าที่" (Acting) ของยศนั้นนำหน้า จนกว่าจะได้นำความกราบบังคมทูลพระมหากษัตริย์ให้มีพระบรมราชโองการพระราชทานยศแล้ว จึงจะไม่มีคำว่า "ว่าที่" นำหน้ายศนั้น ๆ เว้นแต่ยศทหาร-ตำรวจ ชั้นนายพล ซึ่งพระมหากษัตริย์จะมีพระบรมราชโองการแต่งตั้งยศพร้อม ๆ กับการแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่ง ยศของทหาร-ตำรวจไทย แบ่งได้ดังต่อไปนี้
กองทัพบก
สัญญาบัตร















































































NATO CodeOF-10OF-9OF-8OF-7OF-6OF-5OF-4OF-3OF-2OF-1Student OfficerThai titleจอมพลพลเอกพลโทพลตรีพลจัตวา[3]พันเอกพันโทพันตรีร้อยเอกร้อยโทร้อยตรีนักเรียนนายร้อยRTGSChom PhonPhon EkPhon ThoPhon TriPhon ChattawaPhan EkPhan ThoPhan TriRoi EkRoi ThoRoi TriNak-rian Nai Roiอักษรย่อไม่มีพล.อ.พล.ท.พล.ต.พล.จ.พ.อ.พ.ท.พ.ต.ร.อ.ร.ท.ร.ต.นนร.Anglicised versionField MarshalGeneralLieutenant GeneralMajor GeneralBrigadier 
(not obtainable anymore) 
Senior ColonelColonelLieutenant ColonelMajorCaptainLieutenantSecond LieutenantOfficer CadetUK equivalentField MarshalGeneralLieutenant GeneralMajor GeneralBrigadierColonelLieutenant ColonelMajorCaptainLieutenantSecond LieutenantOfficer Cadet
เดิมไม่มียศจ่าสิบเอกพิเศษแต่เป็นยศนายดาบทหารบก
ประทวน






































































NATO CodeOR-9OR-8OR-7OR-6OR-5OR-4OR-3OR-2OR-1No insigniaThai titleจ่าสิบเอกพิเศษ[4]จ่าสิบเอกจ่าสิบโทจ่าสิบตรีสิบเอกสิบโทสิบตรีสิบตรีกองประจำการพลทหารRTGSCha Sip Ek PhisetCha Sip EkCha Sip ThoCha Sip TriSip EkSip ThoSip TriSip Tri Kong Pracham KanPhon ThahanAbbreviationจ.ส.อ(พ.).จ.ส.อ.จ.ส.ท.จ.ส.ต.ส.อ.ส.ท.ส.ต.-
พลฯAnglicised versionSergeant MajorMaster SergeantSergeant 1st classStaff SergeantSergeantCorporalLance CorporalPrivate 1st ClassPrivateUK equivalentnilWarrant Officer Class OneWarrant Officer class twoStaff SergeantSergeantCorporalLance CorporalPrivate
กองทัพเรือ
สัญญาบัตร














































































NATO CodeOF-10OF-9OF-8OF-7OF-6OF-5OF-4OF-3OF-2OF-1Student OfficerThai titleจอมพลเรือพลเรือเอกพลเรือโทพลเรือตรีพลเรือจัตวานาวาเอกนาวาโทนาวาตรีเรือเอกเรือโทเรือตรีนักเรียนนายเรือRTGSChom Phon RueaPhon Ruea EkPhon Ruea ThoPhon Ruea TriPhon Ruea ChattawaNawa EkNawa ThoNawa TriRuea EkRuea ThoRuea TriNak-rian Nai RueaAbbreviation-พล.ร.อ.พล.ร.ท.พล.ร.ต.พล.ร.จ.น.อ.น.ท.น.ต.ร.อ.ร.ท.ร.ต.-Anglicised versionAdmiral of the FleetAdmiralVice AdmiralRear AdmiralCommodore
Senior Captain[3]
(Discontinued)CaptainCommanderLieutenant CommanderLieutenantSub-LieutenantActing Sub-LieutenantMidshipmanUK equivalentAdmiral of the FleetAdmiralVice AdmiralRear AdmiralCommodoreCaptainCommanderLieutenant CommanderLieutenantSub-LieutenantActing Sub-LieutenantMidshipman
ประทวน






























































NATO CodeOR-9OR-8OR-7OR-6OR-5OR-4OR-3OR-2OR-1Thai titleพันจ่าเอก พิเศษพันจ่าเอกพันจ่าโทพันจ่าตรีจ่าเอกจ่าโทจ่าตรีพลทหารRTGSPhan Cha Ek Phiset[4]Phan Cha EkPhan Cha ThoPhan Cha TriCha EkCha ThoCha TriPhon ThahanAbbreviationพ.จ.อ.(พ.)พ.จ.อ.พ.จ.ท.พ.จ.ต.จ.อ.จ.ท.จ.ต.พลฯAnglicised versionMaster Chief Petty OfficerSenior Chief Petty OfficerChief Petty OfficerPetty Officer 1st ClassPetty Officer 2nd ClassPetty Officer 3rd ClassSeamanSeamanUK equivalentnilWarrant OfficernilChief Petty OfficerPetty OfficerLeading RateAble RateOrdinary Rate
กองทัพอากาศ
สัญญาบัตร














































































NATO CodeOF-10OF-9OF-8OF-7OF-6OF-5OF-4OF-3OF-2OF-1Student OfficerThai titleจอมพลอากาศพลอากาศเอกพลอากาศโทพลอากาศตรีพลอากาศจัตวานาวาอากาศเอกนาวาอากาศโทนาวาอากาศตรีเรืออากาศเอกเรืออากาศโทเรืออากาศตรีนักเรียนนายเรืออากาศRTGSChom Phon AkatPhon Akat EkPhon Akat ThoPhon Akat TriPhon Akat ChattawaNawa Akat EkNawa Akat ThoNawa Akat TriRuea Akat EkRuea Akat ThoRuea Akat TriNak-rian Nai Ruea AkatAbbreviation-พล.อ.อ.พล.อ.ท.พล.อ.ต.พล.อ.จ.น.อ.น.ท.น.ต.ร.อ.ร.ท.ร.ต.-Anglicised versionMarshal of the Royal Thai Air ForceAir Chief MarshalAir MarshalAir Vice MarshalAir Commodore
(Senior Group Captain)
(discontinued)[3]Group CaptainWing CommanderSquadron LeaderFlight LieutenantFlying OfficerPilot OfficerOfficer CadetUK equivalentMarshal of the RAFAir Chief MarshalAir MarshalAir Vice MarshalAir CommodoreGroup CaptainWing CommanderSquadron LeaderFlight LieutenantFlying OfficerPilot OfficerOfficer Cadet
ชั้นประทวน






























































NATO CodeOR-9OR-8OR-7OR-6OR-5OR-4OR-3OR-2OR-1Thai titleพันจ่าอากาศเอก พิเศษพันจ่าอากาศเอกพันจ่าอากาศโทพันจ่าอากาศตรีจ่าอากาศเอกจ่าอากาศโทจ่าอากาศตรีพลทหารRTGSPhan Cha Akat Ek Phiset[4]Phan Cha Akat EkPhan Cha Akat ThoPhan Cha Akat TriCha Akat EkCha Akat ThoCha Akat TriPhon ThahanAbbreviationพ.อ.อ.(พ.)พ.อ.อ.พ.อ.ท.พ.อ.ต.จ.อ.จ.ท.จ.ต.พลฯAnglicised versionChief Master SergeantMaster SergeantTechnical SergeantStaff SergeantSergeantCorporalLeading AircraftmanAircraftmanUK equivalentnilWarrant Officer or Master AircrewFlight Sergeant or Chief TechnicianSergeantCorporalLeading Aircraftman or Senior Aircraftman/Lance CorporalAircraftman
ตำรวจ
ชั้นสัญญาบัตร














































































NATO CodeOF-10OF-9OF-8OF-7OF-6OF-5OF-4OF-3OF-2OF-1Student OfficerThai titleพลตำรวจเอกพลตำรวจโทพลตำรวจตรีพลตำรวจจัตวาพันตำรวจเอกพันตำรวจโทพันตำรวจตรีร้อยตำรวจเอกร้อยตำรวจโทร้อยตำรวจตรีนักเรียนนายร้อยตำรวจRTGSPhon Tamruat EkPhon Tamruat ThoPhon Tamruat TriPhon Tamruat ChattawaPhan Tamruat EkPhan Tamruat ThoPhan Tamruat TriRoi Tamruat EkRoi Tamruat ThoRoi Tamruat TriNak-rian Nai Roi TamruatAbbreviation-พล.ต.อ.พล.ต.ท.พล.ต.ต.พล.ต.จ.พ.ต.อ.พ.ต.ท.พ.ต.ต.ร.ต.อ.ร.ต.ท.ร.ต.ต.นรต.Anglicised versionPolice GeneralPolice Lieutenant GeneralPolice Major GeneralPolice Brigadier 
(not obtainable anymore)
Police Senior ColonelPolice ColonelPolice Lieutenant ColonelPolice MajorPolice CaptainPolice LieutenantPolice Sub LieutenantPolice CadetUK equivalentField MarshalGeneralLieutenant GeneralMajor GeneralBrigadierColonelLieutenant ColonelMajorCaptainLieutenantSecond LieutenantPolice Cadet
ชั้นประทวน







































Constable ranksNo Insigniaดาบตำรวจจ่าสิบตำรวจสิบตำรวจเอกสิบตำรวจโทสิบตำรวจตรีพลตำรวจDap TamruatCha Sip TamruatSip Tamruat EkSip Tamruat ThoSip Tamruat TriPhon TamruatPolice Sergeant MajorPolice Master SergeantPolice SergeantPolice CorporalPolice Lance CorporalPolice ConstableNATO CodeOR-9 or OR-8OR-7 or OR-6OR-5OR-4OR-3OR-1
อาสารักษาดินแดน
กองอาสารักษาดินแดนเป็นกองกำลังกึ่งทหารที่ขึ้นตรงต่อกระทรวงมหาดไทย ชั้นยศของอาสารักษาดินแดนเป็นชั้นยศที่ได้รับพระราชทานจากพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว แบ่งออกเป็นชั้นยศของผู้บังคับบัญชาและเจ้าหน้าที่กองอาสารักษาดินแดน และชั้นยศของสมาชิกกองอาสารักษาดินแดน[5] สำหรับชื่อชั้นยศในภาษาอังกฤษนั้น ยึดถือตามระเบียบกระทรวงมหาดไทย ว่าด้วยการเรียกชื่อยศและตำแหน่งในกองอาสารักษาดินแดนเป็นภาษาอังกฤษ (เพื่อพลาง) พ.ศ. 2511
ชั้นยศของผู้บังคับบัญชาและเจ้าหน้าที่
ชั้นยศของผู้บังคับบัญชาและเจ้าหน้าที่กองอาสารักษาดินแดน แบ่งออกเป็น 7 ชั้นยศ ได้แก่

ชั้นยศของสมาชิก
ชั้นยศของสมาชิกกองอาสารักษาดินแดน แบ่งออกเป็น 4 ชั้นยศ ได้แก่

สำหรับสมาชิกกองอาสารักษาดินแดนที่ไม่มียศ ได้กำหนดลำดับชั้นไว้ 4 ชั้น คือ สมาชิกเอก สมาชิกโท สมาชิกตรี และสมาชิก ใช้คำเรียกในภาษาอังกฤษว่า Volunteer Defense Corps Member (VDC Mbr.)
นักเรียนทหาร
นักเรียนนายร้อย














































































NATO CodeOR-9OR-8OR-7OR-6OR-5OR-4OR-3OR-2OR-1นักเรียนเตรียมทหารนักเรียนนายร้อยนักเรียนนายเรือไม่มีนักเรียนบังคับบัญชาตำแหน่งนี้นักเรียนนายเรืออากาศนักเรียนนายร้อยตำรวจชั้นยศหัวหน้านักเรียน
Cadet Leaderหัวหน้ากองพัน
Battalion Leaderหัวหน้ากองร้อย
Company Leaderหัวหน้าหมวด
Platoon Leaderหัวหน้าหมู่ (ผู้ช่วยครูฝึก)
Squad Leaderหัวหน้าตอน
Section Leader
นักเรียนแพทย์พยาบาล














































































NATO CodeOR-9OR-8OR-7OR-6OR-5OR-4OR-3OR-2OR-1นักเรียนแพทย์ทหารนักเรียนพยาบาลกองทัพบกนักเรียนนายเรือนักเรียนพยาบาลทหารอากาศนักเรียนพยาบาลทหารตำรวจชั้นยศหัวหน้านักเรียน
Cadet Leaderหัวหน้ากองพัน
Battalion Leaderหัวหน้ากองร้อย
Company Leaderหัวหน้าหมวด
Platoon Leaderหัวหน้าหมู่ (ผู้ช่วยครูฝึก)
Squad Leaderหัวหน้าตอน
Section Leader
ธงหมายยศ

นักเรียนทหาร
กองทัพบก

กองทัพเรือ

กองทัพอากาศ

ตำรวจ

อัตราเงินเดือนข้าราชการทหาร-ตำรวจ
นายทหารชั้นประทวน

นายทหารชั้นสัญญาบัตร

หมายเหตุ ตำแหน่งด้านหลังเป็นการเทียบระดับข้าราชการทหารกับข้าราชการพลเรือน(เทียบตามสายสะพาย)
อัตราเงินเดือนของตำรวจชั้นประทวน และสัญญาบัตร

หมายเหตุ
การเทียบยศของทหารและตำรวจไทยเป็นภาษาอังกฤษจะอ้างอิงกับยศของกองทัพสหรัฐอเมริกา (บางเหล่าทัพใช้การเทีบบยศคล้ายยศของกองทัพสหราชอาณาจักร เช่น กองทัพอากาศ)
ยศชั้นสัญญาบัตรที่ยังไม่มีพระบรมราชโองการพระราชทานยศ ให้มีคำว่า "ว่าที่" (Acting) นำหน้ายศนั้น
ยศจอมพลเป็นยศเฉพาะข้าราชการทหารเท่านั้น (ตำรวจนั้นเป็นข้าราชการฝ่ายพลเรือนจึงไม่มียศชั้นนี้) ปัจจุบันยศนี้ยังคงไว้เช่นเดียวกับชั้นพลจัตวา แต่ไม่มีการแต่งตั้งเพิ่ม มีเพียงแต่อัตราเงินเดือนชั้นจอมพล หรือ น.9 เท่านั้น เนื่องจากในช่วงหลังเหตุการณ์ 14 ตุลา ทางราชการได้ดำริว่า ยศจอมพลควรเป็นพระยศเฉพาะสำหรับองค์จอมทัพ เช่นเดียวกับธรรมเนียมในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว กระทรวงกลาโหมจึงมิได้ดำเนินการขอพระราชทานยศจอมพลให้แก่ผู้บัญชาการเหล่าทัพคนใดอีกเลย ปัจจุบันชั้นยศจอมพลในประเทศไทย จึงมีเฉพาะสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถเท่านั้น อย่างไรก็ตาม หากมีสงครามเกิดขึ้นก็อาจจะมีการแต่งตั้งจอมพลอีกครั้งก็ได้ เพราะในต่างประเทศถือว่าชั้นยศนี้มีอำนาจคุมกำลังทหารทั้งหมด ปัจจุบันคณะรัฐมนตรีได้เปลี่ยนอัตราเงินเดือนชั้นจอมพลเป็นอัตราเงินเดือนชั้นพลเอกพิเศษแทน[7]
ยศนายดาบทหารในขณะนี้ยังไม่มีการยกเลิกชั้นยศ แต่ไม่มีการแต่งตั้งชั้นยศนี้เพิ่มเติม
สำหรับทหารเรือ ตั้งแต่ชั้นยศพันจ่าตรีขึ้นไป ในเครื่องแบบสีขาวและสีกากี ประดับยศไว้บริเวณอินทรธนู และในเครื่องแบบสีน้ำเงินดำ ประดับยศเป็นแถบดิ้นสีทองบริเวณปลายแขนเสื้อ
ยศพลอาสาสมัคร มียศเทียบเท่ากับ พลทหาร หรือ อาสาสมัครทหารพราน แต่ พลอาสาสมัคร คือ ข้าราชการทหารประจำการ ไม่ใช่ทหารเกณฑ์ หรือ อาสาสมัคร ดังเช่น อาสาสมัครทหารพราน ซึ่ง จะได้รับเงินเดือนระดับ พ.2[8] และ ยศพลตำรวจสมัคร มียศเทียบเท่ากับ พลตำรวจพิเศษ ซึ่งสูงกว่าพลตำรวจ และ จะได้รับเงินเดือนระดับ พ.2[9]
เชิงอรรถ

ดูเพิ่ม

ธงแสดงยศทหาร (กองทัพไทย)
ยศข้าราชการพลเรือนในอดีตของไทยเทียบกับยศทหารบก
ยศทหารบกไทย
ยศตำรวจไทย
ยศเสือป่าและกองอาสารักษาดินแดน
แหล่งข้อมูลอื่น


ไทย
หมวดหมู่:กองทัพไทย