รายพระนามเจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่

Question: ราชวงศ์ทิพย์จักรสิ้นสุดที่ใคร ?


ในสมัยที่เป็นประเทศราชของอาณาจักรธนบุรี เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ เป็นมีบรรดาศักดิ์เป็น "พระยาประเทศราช" โดยมีพระยาวิเชียรปราการ (บุญมา) เป็นพระยาเชียงใหม่องค์แรก ในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์มีพระยาเชียงใหม่บางองค์ได้รับสถาปนาเป็น "พระเจ้าประเทศราช" เป็นกรณีพิเศษ เช่น พระเจ้ากาวิละ พระเจ้ามโหตรประเทศ จนวันที่ 16 ตุลาคม พ.ศ. 2399 พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวจึงสถาปนาพระยาประเทศราชในราชวงศ์ทิพย์จักรทั้งสามองค์ คือ พระยาเชียงใหม่ พระยาลำปาง และพระยาลำพูน ขึ้นเป็น "เจ้าประเทศราช"[1] สืบมาจนถึงเจ้าแก้วนวรัฐ ผู้ครองนครเชียงใหม่องค์ที่ 9 ซึ่งถึงแก่พิราลัยในปี พ.ศ. 2482 คณะรัฐมนตรีสมัยจอมพล แปลก พิบูลสงคราม มีมติให้ยุติการตั้งเจ้าประเทศราช[2] ทำให้ตำแหน่งเจ้านครเชียงใหม่สิ้นสุดลงนับแต่นั้น
รายพระนาม (ธนบุรี-รัตนโกสินทร์)

























































































ลำดับพระฉายาลักษณ์รายพระนามเริ่มครองราชย์สิ้นสุดรัชกาลรวมระยะเวลาหมายเหตุ-พระยาวิเชียรปราการ (บุญมา)
(พระยาจ่าบ้าน)พ.ศ. 2317พ.ศ. 23192 ปี* บางตำราอาจไม่นับเป็นเจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่1พระเจ้ากาวิละพ.ศ. 2325พ.ศ. 235631 ปี* พระโอรสในเจ้าฟ้าสิงหราชธานี เจ้าฟ้าหลวงชายแก้ว และแม่นางจันทาราชเทวี
* พระราชนัดดาในพระยาไชยสงคราม (ทิพย์ช้าง) (องค์ปฐมวงศ์)2พระยาธรรมลังกา
(เจ้าหลวงช้างเผือก)พ.ศ. 2356พ.ศ. 236610 ปี* พระโอรสในเจ้าฟ้าชายแก้วและแม่นางจันทาราชเทวี
* พระอนุชาในพระเจ้ากาวิละ3พระยาคำฟั่น
(เจ้าหลวงเศรษฐี)พ.ศ. 2366พ.ศ. 23682 ปี* พระโอรสในเจ้าฟ้าชายแก้วและแม่นางจันทาราชเทวี
* พระอนุชาในพระเจ้ากาวิละ
* เจ้าครองนครลำพูนพระองค์แรก (พ.ศ. 2357 - 2358)4พระยาพุทธวงศ์
(เจ้าหลวงแผ่นดินเย็น)พ.ศ. 2369พ.ศ. 238920 ปี* พระโอรสในนายพ่อเรือน
* พระนัดดาในพระยาไชยสงคราม5พระเจ้ามโหตรประเทศพ.ศ. 2390พ.ศ. 23977 ปี* พระโอรสในพระยาธรรมลังกา6พระเจ้ากาวิโลรสสุริยวงษ์พ.ศ. 2399พ.ศ. 241314 ปี* พระราชโอรสในพระเจ้ากาวิละและแม่เจ้าโนจามหาเทวี7พระเจ้าอินทวิชยานนท์พ.ศ. 241623 พฤศจิกายน พ.ศ. 2440[3]24 ปี* พระโอรสในเจ้าราชวงศ์มหาพรหมคำคงและแม่เจ้าคำหล้า
* พระนัดดาในพระยาคำฟั่น8เจ้าอินทวโรรสสุริยวงษ์28 พฤศจิกายน พ.ศ. 2444[4]5 มกราคม พ.ศ. 2453[5]9 ปี* พระราชโอรสในพระเจ้าอินทวิชยานนท์และเจ้าหญิงรินคำเทวี9เจ้าแก้วนวรัฐ23 มกราคม พ.ศ. 2453[6]3 มิถุนายน พ.ศ. 248229 ปี* พระราชโอรสในพระเจ้าอินทวิชยานนท์และหม่อมเขียว
ผู้สืบราชสกุล ณ เชียงใหม่ หลังการเปลี่ยนแปลงการปกครอง
ภายหลังการเปลี่ยนแปลงการปกครองในปี พ.ศ. 2475 ทางประเทศสยาม ได้ยกเลิกระบบประเทศราช ทำให้ฐานะของเจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ถูกยกเลิกไป เหลือเพียงการสืบเครื่องราชอิสริยาภรณ์จุลจอมเกล้า เป็นผู้สืบราชสกุล ณ เชียงใหม่ ซึ่งบทบาทที่เห็นได้ชัด คือ การแสดงความจงรักภักดีต่อพระบรมราชจักรีวงศ์ ในพระราชพิธีต่าง ๆ[7]
นับแต่พลตรีเจ้าแก้วนวรัฐ ถึงแก่พิราลัย ในปี พ.ศ. 2482 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ พระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์จุลจอมเกล้า เพื่อเป็นสัญลักษณ์แห่งการสืบราชสกุล ณ เชียงใหม่ ให้แก่ผู้สืบราชสกุลเป็นลำดับ ดังนี้

































ลำดับภาพรายพระนามเริ่มต้นสิ้นสุดรวมระยะเวลาหมายเหตุ1เจ้าราชบุตร (วงศ์ตวัน ณ เชียงใหม่)
(พ.ศ. 2429 - พ.ศ. 2515)พ.ศ. 2482พ.ศ. 251533 ปี* พระโอรสในเจ้าแก้วนวรัฐและแม่เจ้าจามรี2เจ้าพงษ์อินทร์ ณ เชียงใหม่
(พ.ศ. 2447 - พ.ศ. 2532)พ.ศ. 2515พ.ศ. 253217 ปี* โอรสในเจ้าแก้วนวรัฐและหม่อมบัวเขียว ณ เชียงใหม่3เจ้าวงศ์สักก์ ณ เชียงใหม่
(พ.ศ. 2478 - ปัจจุบัน)พ.ศ. 2532ปัจจุบัน28 ปี* โอรสในเจ้าพงษ์อินทร์ ณ เชียงใหม่และหม่อมจันทร์สม ณ เชียงใหม่
เครื่องหมายตราสกุลวงศ์เจ้าเชียงใหม่

เครื่องหมายตราสกุลเจ้าเชียงใหม่แห่งราชวงศ์ทิพย์จักร เป็นรูปพระอินทร์มีพระวรกายสีขาวประทับนั่งอยู่ในปราสาท มีทับทิมเม็ดใหญ่และมีเพชรล้อมรอบ[8]
อ้างอิง

ช
ดูเพิ่ม
ราชวงศ์ทิพย์จักร
เจ้าผู้ครองนครลำปาง
เจ้าผู้ครองนครลำพูน
แหล่งข้อมูลอื่น
ปราณี  ศิริธร ณ พัทลุง. เพ็ชร์ล้านนา. (ครั้งที่ 2) เชียงใหม่:ผู้จัดการ ศูนย์ภาคเหนือ, 2538.
เจ้าวงศ์สัก ณ เชียงใหม่, คณะทายาทสายสกุล ณ เชียงใหม่. เจ้าหลวงเชียงใหม่. กรุงเทพฯ: อมรินทร์พริ้นติ้ง แอนด์ พับลิชชิ่ง จำกัด (มหาชน), 2539.


*