รถโดยสารประจำทางด่วนพิเศษ

Question: รถโดยสารประจำทางด่วนพิเศษสายแรกที่ใช้ใน กทม เป็นของบริษัทใด ?



รถโดยสารประจำทางด่วนพิเศษ หรือ บีอาร์ที เป็นระบบขนส่งมวลชนรูปแบบหนึ่งที่ใช้รถโดยสาร ให้บริการเร็วขึ้นและมีประสิทธิภาพมากขึ้นจากรถโดยสารประจำทางทั่วไป โดยพัฒนารูปแบบการเดินรถ ตัวรถโดยสาร ตารางการเดินรถ ระบบขนส่งอัจฉริยะ และที่สำคัญคือจะมีช่องทางวิ่งแยกออกมาจากถนนปกติเป็นช่องทางเฉพาะ โดยมีจุดมุ่งหมายให้มีคุณภาพของบริการเทียบเท่ากับระบบขนส่งมวลชนระบบราง ในความเร็วและความจุผู้โดยสารที่เทียบเท่ากับระบบรถไฟฟ้ารางเบา ในขณะที่ต้นทุนการก่อสร้างและการเดินรถโดยสารประจำทางที่ประหยัดกว่า ทั้งยังสามารถจัดเส้นทางการเดินรถได้ยืดหยุ่นมากกว่าระบบราง[1]
ชื่อเรียกของระบบขนส่งรูปแบบนี้มีหลากหลายเช่นในทวีปอเมริกาเหนือนิยมเรียกว่า bus rapid transit หรือ บีอาร์ที (BRT) ในทวีปยุโรป และออสเตรเลีย เรียกว่า "บัสเวย์" (English: busway) หรือมีการเรียกว่า รถโดยสารคุณภาพ (quality bus)
ความเร็วของระบบขนส่งรูปแบบนี้จะอยู่ประมาณ 30 - 45 กิโลเมตรต่อชั่วโมง ซึ่งใกล้เคียงกับระบบรถไฟฟ้าขนาดเบา[2]
คุณสมบัติที่สำคัญของระบบประเภทนี้
มีช่องทางเดินรถแยกต่างหากช่องทางเดินรถจะมีช่องทางเฉพาะที่ไม่ปะปนกับรถประเภทอื่น มีทางเข้า-ออกจำกัดเฉพาะจุดที่กำหนด ซึ่งอาจเป็นเพียงการตีเส้นแบ่งจากช่องทางปกติเป็นช่องเดินรถมวลชน (diamond lane หรือ high-occupacy vehicle lane) หรือมีการกั้นช่องทางอย่างชัดเจน ซึ่งทางวิ่งเฉพาะจะช่วยให้การเดินรถเป็นไปอย่างรวดเร็วและแน่นอน
เส้นทางเดินรถเป็นการปรับปรุงจากโครงข่ายถนนเดิมที่มีอยู่แล้วและสามารถเชื่อมโยงพื้นที่ต่าง ๆ ได้อย่างทั่วถึง ให้กลายเป็นเส้นทางรถประจำทางที่มีจุดจอดไม่มากเกินไป เส้นทางไม่ซับซ้อน เข้าใจง่าย สามารถเชื่อมต่อกับระบบขนส่งมวลชนอื่น และรถประจำทางที่รับส่งภายในย่านต่าง ๆ ได้
ความถี่ในการเดินรถเดินรถด้วยความถี่สูงและเหมาะสมตลอดเวลาทำการ เพื่อให้ประสิทธิภาพในการให้บริการดีกว่าระบบขนส่งมวลชนรูปแบบอื่น และระบบมีโอกาสรองรับกลุ่มผู้โดยสารได้อย่างหลากหลาย
ระบบขนส่งอัจฉริยะมีศูนย์ควบคุมการเดินรถที่สามารถติดตามตำแหน่งของรถแต่ละคันได้ด้วยระบบจีพีเอส จึงสามารถให้บริการข้อมูลการเดินรถแก่ผู้โดยสารที่สถานี หรือบริการข้อมูลทางโทรศัพท์และอินเทอร์เน็ตได้อย่างทันสถานการณ์ ซึ่งรวมไปถึงข้อมูลรถที่กำลังมาถึงสถานี, การเดินรถล่าช้า และการวางแผนการเดินทางให้แก่ผู้โดยสาร
มาตรการให้ความสำคัญแก่รถโดยสารประจำทางเป็นผลจากระบบขนส่งอัจฉริยะ ทำให้สามารถกำหนดให้รถในเส้นทางที่ต้องเดินรถผ่านทางแยกที่มีสัญญาณไฟจราจรได้รับสัญญาณไฟเขียวโดยอัตโนมัติ
ระบบเก็บค่าโดยสารมีเทคโนโลยีบัตรโดยสารที่ทันสมัย มีการเก็บค่าโดยสารจากสถานีก่อนขึ้นรถ ดังนั้นการจ่ายค่าโดยสารแต่ละครั้งจึงสามารถใช้เดินทางเชื่อมต่อทั่วถึงทั้งระบบ
รถโดยสารมีประตูขึ้น-ลงหลายจุด ขึ้นลงสะดวก พื้นเสมอกับชานชาลา ภายในโอ่โถง จุผู้โดยสารได้มาก รูปทรงทันสมัย เครื่องยนต์ใช้พลังงานสะอาด ก่อมลพิษน้อย
สถานีการออกแบบเน้นความสะดวกสบายและปลอดภัยทั้งภายในสถานีและทางเดินเข้าสู่สถานี มีประตูกั้นเพื่อความปลอดภัยขณะรถเทียบชานชาลา มีสิ่งอำนวยความสะดวกสำหรับผู้พิการ สามารถเดิน หรือใช้จักรยาน หรือโดยสารรถรับส่ง หรือขับรถส่วนตัวมาจอดที่จุดจอดแล้วจร (park and ride) เพื่อเข้าสู่สถานีได้อย่างสะดวกสบาย รูปลักษณ์มีความโดดเด่น ภูมิทัศน์โดยรอบสวยงาม
การใช้ประโยชน์ที่ดินมีการใช้ที่ดินสอดคล้องกับกิจกรรมการเดินทางของผู้โดยสาร
ภาคการตลาดมีชื่อหรือสัญลักษณ์ของระบบที่โดดเด่นและแปลกใหม่
ระบบรถโดยสารประจำทางด่วนพิเศษในประเทศไทย

รถโดยสารประจำทางด่วนพิเศษในเขตกรุงเทพมหานครและปริมณฑล ดำเนินงานโดย กรุงเทพมหานคร เปิดให้บริการมาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2553 ได้แก่ รถโดยสารประจำทางด่วนพิเศษ สายช่องนนทรี-ราชพฤกษ์
โครงการระบบขนส่งมวลชนเมืองเชียงใหม่ (Chiangmai Transit System - CTS) เกิดขึ้นจากข้อเสนอของเทศบาลนครเชียงใหม่ ร่วมกับสำนักงานนโยบายและแผนการขนส่งและจราจร (สนข.) โดยมีคณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ เป็นที่ปรึกษาโครงการ
บริษัท รีเจียนนอล ทรานซิท โคเปอร์เรชั่น จำกัด (RTC) ได้เปิดเดินรถโดยสารขนส่งมวลชนสาย R3 ระหว่างท่าอากาศยานนานาชาติเชียงใหม่-นิมมานเหมินท์-คูเมืองเชียงใหม่ โดยจะเริ่มเปิดให้บริการในวันที่ 5 เมษายน 2561 ตั้งแต่เวลา 6.00 - 24.00 น. [3]
โครงการระบบขนส่งมวลชนเมืองขอนแก่น อยู่ระหว่างการศึกษาของเทศบาลนครขอนแก่น ร่วมกับคณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น [4]
โครงการระบบขนส่งมวลชนภูเก็ต และหาดใหญ่ อยู่ระหว่างการศึกษาโดย สนข.
รายชื่อเมืองในต่างประเทศที่มีระบบรถโดยสารประจำทางด่วนพิเศษ
ทวีปเอเชีย
เซบูซิตี ประเทศฟิลิปปินส์ (โครงการ)
จาการ์ตา ประเทศอินโดนีเซีย: TransJakarta
นะโงะยะ ประเทศญี่ปุ่น: Guideway Bus Shidami Line หรือ สาย Yutorito (Yutreet) 
เจียอี้ ประเทศไต้หวัน: Chiayi BRT เชื่อมระหว่างตัวเมือง สถานีรถไฟ และสถานีรถไฟความเร็วสูงไต้หวันเจียอี้
ไฮฟา ประเทศอิสราเอล: Metronit (โครงการ)
เตหะราน ประเทศอิหร่าน
เซจง ประเทศเกาหลีใต้
อัมมาน ประเทศจอร์แดน
ฮานอย ประเทศเวียดนาม
กรุงเทพมหานคร ประเทศไทย: รถโดยสารด่วนพิเศษ สายสาทร-ราชพฤกษ์
จีน
ปักกิ่ง: BRT บนถนน Nan Zhongzhouxian
ฉงชิ่ง
ต้าเหลียน
กว่างโจว (โครงการ)
หางโจว: สาย B1
จี๋หนาน (โครงการ)
คุนหมิง
เซี่ยงไฮ้: บีอาร์ที เชื่อมต่อกับสถานีรถไฟ Shanghai West
เหอเฟย์
เซินเจิ้น (โครงการ)
อู๋ซี: (โครงการ 5 เส้นทาง)
เซียะเหมิน: Xiamen BRT
ซีอาน: (โครงการ)
เสิ่นหยาง: (โครงการ 6 เส้นทาง)
ฉางโจว
อินเดีย
ปูเน รัฐมหาราษฏระ: Pune Bus Rapid Transit
นิวเดลี: Delhi Bus Rapid Transit
อินโดร์ รัฐมัธยประเทศ
อัห์มดาบาด รัฐคุชราต: Ahmedabad BRTS
รัฐกัว: SkyBus Goa
Vijayawada รัฐอานธรประเทศ: Vijayawada BRTS (โครงการ)
Visakhapatnam รัฐอานธรประเทศ: Visakhapatnam BRTS (โครงการ)
มุมไบ รัฐมหาราษฏระ: BRTS (อยู่ระหว่างก่อสร้าง)
เจนไน รัฐทมิฬนาฑู: Chennai BRTS และ Chennai RBTW (อยู่ระหว่างก่อสร้าง)
บังคาลอร์ รัฐกรณาฏกะ: Bangalore BRTS (อยู่ระหว่างก่อสร้าง)
Mangalore รัฐกรณาฏกะ (อยู่ระหว่างก่อสร้าง)
ทวีปอเมริกาเหนือ
แคนาดา
แคลกะรี รัฐแอลเบอร์ตา: 
กาตีโน รัฐควิเบก: Société de Transport de l'Outaouais (STO) Rapibus
Halifax Regional Municipality รัฐโนวาสโกเชีย: 
มิสซิสซอกา รัฐออนแทรีโอ:  (โครงการ)
มอนทรีออล รัฐควิเบก: Montreal Bus Rapid Transit (STM BRT)  สาย 505 "Express Pie IX"
กรุงออตตาวา รัฐออนแทรีโอ: Ottawa Transitway (เป็นส่วนหนึ่งของระบบขนส่งมวลชน OC Transpo ร่วมกับระบบรางขนาดเบา)
Saint John รัฐนิวบรันสวิก: 
แวนคูเวอร์ รัฐบริติชโคลัมเบีย: 97 B-Line, 98 B-Line และ 99 B-Line
Waterloo Regional Municipality รัฐออนแทรีโอ: iXpress ในระบบรถประจำทาง Grand River Transit
York Regional Municipality รัฐออนแทรีโอ: 
เม็กซิโก
กวาดาลาฮารา รัฐฮาลิสโก: Macrobus
เลออน รัฐกวานาวาโต: Optibus
เม็กซิโกซิตี รัฐเฟเดอรัลดิสตริกต์: Metrobús
สหรัฐอเมริกา
แอลบูเคอร์คี รัฐนิวเม็กซิโก: Rapid Ride
ออสติน รัฐเทกซัส: 
บอสตัน รัฐแมสซาชูเซตส์: MBTA Silver Line
ชิคาโก รัฐอิลลินอยส์:  เชื่อมต่อใจกลางเมืองชิคาโกกับ ศูนย์การประชุมแมคคอร์มิค เพลส  (McCormick Place)
คลีฟแลนด์ รัฐโอไฮโอ: 
เดนเวอร์ รัฐโคโลราโด: 
ดิมอยน์ รัฐไอโอวา: Des Moines Area Regional Transit Authority  
ยูจีน รัฐออริกอน: Emerald Express (EmX) 
ฟอร์ตคอลลินส์ รัฐโคโลราโด: 
โฮโนลูลู รัฐฮาวาย: TheBus
ฮิวสตัน รัฐเทกซัส: 
แคนซัสซิตี รัฐมิสซูรี: 
ลาสเวกัส รัฐเนวาดา: 
ลอสแอนเจลิส รัฐแคลิฟอร์เนีย: El Monte Busway, LACMTA Orange Line, Harbor Freeway Transitway, Metro Rapid
ไมแอมี รัฐฟลอริดา: 
มินนีแอโพลิส-เซนต์พอล รัฐมินนิโซตา: } Metro Transit
โอกแลนด์ รัฐแคลิฟอร์เนีย:  
ออเรนจ์ รัฐแคลิฟอร์เนีย: 
ออร์แลนโด รัฐฟลอริดา: 
ฟีนิกซ์ รัฐแอริโซนา: 
ฟิลาเดลเฟีย รัฐเพนซิลเวเนีย: Ardmore Busway
พิตต์สเบิร์ก รัฐเพนซิลเวเนีย:  สาย East Busway, South Busway และ West Busway
พรอวิเดนซ์ รัฐโรดไอแลนด์: East Side Bus Tunnel
แซนดีเอโก รัฐแคลิฟอร์เนีย: Super Loop
แซนโฮเซ รัฐแคลิฟอร์เนีย: 
แซนตามอนิกา รัฐแคลิฟอร์เนีย:  
ซีแอตเทิล รัฐวอชิงตัน: 
แทมปา รัฐฟลอริดา: HART BRT (โครงการ, 1 ใน 2 เส้นทางจะเปิดให้บริการในปี 2010)
ทวีปอเมริกาใต้
บาร์กีซีเมโต ประเทศเวเนซุเอลา: Transbarca (อยู่ระหว่างก่อสร้าง)
กอนเซปซีออน ประเทศชิลี: รถโดยสาร Bio Bus (ระบบผสมกับรถไฟฟ้า Bio Tren)
กูรีตีบา ประเทศบราซิล: Rede Integrada de Transporte (RIT) 
โฟลเรียนอโปลิส ประเทศบราซิล: Sistema Integrado de Transporte (SIT) ) ,
กัวเตมาลาซิตี ประเทศกัวเตมาลา: Transmetro
ลิมา ประเทศเปรู: El Metropolitano (บนเกาะกลางทางพิเศษสาย Paseo de la República, อยู่ระหว่างก่อสร้าง)
เมรีดา ประเทศเวเนซุเอลา: Trolmérida
ปอร์ตูอาเลเกร ประเทศบราซิล: Portais da Cidade
กีโต ประเทศเอกวาดอร์: Unidad Operadora del Sistema Trolebús (มีแผนปรับปรุงเป็นระบบรางขนาดเบา)
กวายากิล ประเทศเอกวาดอร์: Metrovia
เซาเปาลู ประเทศบราซิล: Expresso Tiradentes
ซานเตียโก ประเทศชิลี: Transantiago
โคลอมเบีย
โบโกตา: TransMilenio
คาลี: MIO (Masivo Integrado de Occidente)  (อยู่ระหว่างก่อสร้าง)
เมเดยิง: Metroplus (อยู่ระหว่างก่อสร้าง)
บาร์รังกียา: Transmetro (อยู่ระหว่างก่อสร้าง)
บูการามังกา: Metrolinea (อยู่ระหว่างก่อสร้าง)
การ์ตาเคนา: Transcaribe (อยู่ระหว่างก่อสร้าง)
เปเรย์รา: Megabús
ทวีปออสตราเลเชีย/โอเชียเนีย
ออกแลนด์ ประเทศนิวซีแลนด์: Northern Busway
ออสเตรเลีย
แอดิเลด: O-Bahn Busway
บริสเบน: South-East Busway, Inner-Northern Busway, Northern Busway, Eastern Busway และ Boggo Road Busway
เพิร์ท: Causeway (เส้นทาง East Perth-Victoria Park) และ Beaufort Street Inglewood
ซิดนีย์: Liverpool-Parramatta T-way, North-West T-way และ M2 Bus Corridor
ทวีปยุโรป
Almere ประเทศเนเธอร์แลนด์: MAXX Almere
ไอนด์โฮเวิน ประเทศเนเธอร์แลนด์: 
ฮัมบูร์ก ประเทศเยอรมนี: HOCHBAHN
กรุงเฮลซิงกิ ประเทศฟินแลนด์: 
สคิพฮอล ประเทศเนเธอร์แลนด์: Zuidtangent
อิสตันบูล ประเทศตุรกี: Metrobus
ฝรั่งเศส
ดูแอ: 
เอวรี: 
น็องซี: STAN
น็องต์: 
นิส: 
ปารีส: Trans-Val-de-Marne (TVM) 
แร็งส์: (สาย H เตรียมปรับปรุงเป็นเส้นทางรถราง Tramway de Reims ในปี 2010)
รูอ็อง: 
สหราชอาณาจักร
บาท (ข้อเสนอแนะ)
คอเวนทรี (อยู่ระหว่างการศึกษา)
ครอว์ลี: Crawley Fastway
เชฟฟีลด์: (ข้อเสนอแนะ)
ทวีปแอฟริกา
เลกอส ประเทศไนจีเรีย: Lagbus เป็นระบบบีอาร์ทีแห่งแรกในแอฟริกา
แอฟริกาใต้
เคปทาวน์: Integrated Rapid Transit (IRT)  (อยู่ระหว่างก่อสร้าง)
โจฮันเนสเบิร์ก
ดูเพิ่ม
รถโดยสารประจำทางด่วนพิเศษในเขตกรุงเทพมหานครและปริมณฑล
อ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น
 National BRT Institute, U.S. Department of Transportation (in English)





หมวดหมู่:ระบบขนส่งสาธารณะ
หมวดหมู่:รถโดยสารประจำทางด่วนพิเศษ