โรงเรียน ภ.ป.ร. ราชวิทยาลัย ในพระบรมราชูปถัมภ์

Question: โรงเรียน ภ.ป.ร.ราชวิทยาลัย ในพระบรมราชูปถัมภ์ ก่อตั้งขึ้นเมื่อไหร่?


โรงเรียน ภ.ป.ร.ราชวิทยาลัย ในพระบรมราชูปถัมภ์ เป็นโรงเรียนประจำชายล้วน เดิมคือโรงเรียนราชวิทยาลัย  พระราชทานกำเนิดโดย พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาจุฬาลงกรณ์ พระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว   ก่อนจะถูกยุบรวมเป็นวชิราวุธวิทยาลัย ในรัชสมัยรัชกาลที่ 7 และถูกฟื้นฟูใหม่อีกครั้งโดยพระมหากรุณาธิคุณของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตรได้ทรงพระมหากรุณารับโรงเรียนไว้ในพระบรมราชูปถัมภ์ กับได้โปรดเกล้าฯ พระราชทานพระบรมราชานุญาต ให้อัญเชิญอักษรพระปรมาภิไธย ภ.ป.ร. ประกอบกับในนามโรงเรียน และเสด็จพระราชดำเนินพร้อมด้วย สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ ในรัชกาลที่ ๙ ประกอบพิธีเปิดโรงเรียน ภ.ป.ร.ราชวิทยาลัย ในพระบรมราชูปถัมภ์ เมื่อวันจันทร์ที่ 1 มิถุนายน พ.ศ. 2507 วันนี้จึงนับเป็นวันเกิดหรือวันสถาปนาโรงเรียน ณ ตำบลท่าตลาด อำเภอสามพราน จังหวัดนครปฐม
ประวัติ
พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาจุฬาลงกรณ์ พระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว มีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าโปรดกระหม่อม ให้กระทรวงธรรมการจัดตั้งโรงเรียนหลวงสำหรับอยู่ประจำขึ้นโปรดให้จัดการศึกษาแบบพับลิคสคูล (Public School) ของอังกฤษ  ปรากฏตามราชกิจจานุเบกษา เล่ม 13 หน้า  269 ลงวันที่ 5 เมษายน พ.ศ. 2439 โดยมีพระเจ้าลูกยาเธอพระองค์เจ้ากิติยากรวรลักษณ์ อธิบดีกรมศึกษาธิการเป็นผู้รับสนองพระบรมราชโองการมีการศึกษาทั้งภาษาไทยและภาษาอังกฤษ มีชื่อโรงเรียนว่า "โรงเรียนไทย-อังกฤษ สระบุรี" แต่ยังไม่ได้สร้างเพราะการคมนาคมไม่สะดวก
สมัยบ้านสมเด็จเจ้าพระยา (2440–2446)
พระราชทานนามว่าKing’s  College โปรดให้เรียกเป็นภาษาไทยว่า โรงเรียนราชวิทยาลัย
สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ ทรงสำเร็จราชการแผ่นดิน ขณะนั้นเสด็จพระราชดำเนินทรงประกอบพิธีเปิดโรงเรียนที่ตำบลบ้านสมเด็จเจ้าพระยา จังหวัดธนบุรี เมื่อวันที่ ๒๓ พฤษภาคม ๒๔๔๐ ครูใหญ่คนแรกเป็นชาวอังกฤษชื่อ มิสเตอร์ เอซิล การ์เตอร์ สำเร็จการศึกษาจากมหาวิทยาลัยอ๊อกฟอร์ด ประเทศอังกฤษ สถานที่ตั้งโรงเรียน เดิมเป็นจวนเก่าของสมเด็จพระยาบรมมหาศรีสุริยวงศ์ ผู้สำเร็จราชการแผ่นดินในตอนต้นรัชกาลที่ ๕ ต่อมาสถานที่เริ่มคับแคบทางกรรมการโรงเรียนจึงนำเรื่องกราบบังคมทูลทรงมีพระกรุณาพระราชทานที่ตั้งโรงเรียนแห่งใหม่ ณ อำเภอสระปทุม จังหวัดพระนคร มีเนื้อที่ ๑๑๕ไร่ แต่โรงเรียนต้องปิดทำการสอนชั่วคราวในปี ๒๔๔๖ เพราะเกิดโรคระบาดแพร่ไปทั่วกรุงเทพฯ
สมัยสายสวลี (2447–2453)
ทรงพระกรุณาให้เปิดโรงเรียน ณ โรงเลี้ยงเด็กของพระวิมาดาเธอกรมพระสุทธาสินีนาฏ ตำบลโรงเลี้ยงเด็ก ถนนบำรุงเมืองพระนคร เป็นการชั่วคราว ส่วนโครงการก่อสร้างโรงเรียนแห่งใหม่ ที่สระปทุมก็ถูกยกเลิกเพราะเงินพระคลังข้างที่ขาด
สมัยบางขวาง (2454–2468)
ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว กระทรวงยุติธรรมได้สร้างโรงเรียนกฎหมายแห่งใหม่ที่ตำบลบางขวาง นนทบุรี แต่ยังขาดครูและนักเรียนพระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจรูญศักดิ์กฤษดากร เสนาบดีกระทรวงยุติธรรมจึงขอพระราชทานโรงเรียนราชวิทยาลัย ซึ่งอยู่ในสังกัดกระทรวงธรรมการให้โอนมาอยู่ในการปกครองของกระทรวงยุติธรรม โดยมีข้อกำหนดว่านักเรียนต้องเรียนภาษาลาตินและวิชากฎหมาย
โรงเรียนราชวิทยาลัยสมัยบางขวาง เปิดเรียนวันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2454 ครูใหญ่คนที่ 2 เป็นชาวอังกฤษชื่อ มิสเตอร์เอไตร มาร์ติน สำเร็จการศึกษาจากมหาวิทยาลัยอ๊อกฟอร์ด ประเทศอังกฤษ พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 6) ทรงเสริมสร้างให้โรงเรียนราชวิทยาลัยเจริญรุ่งเรืองอย่างยิ่ง เป็นโรงเรียนเดียวในสยามที่ได้รับเกียรติให้ผู้สำเร็จการศึกษาสามารถเข้าศึกษาต่อมหาวิทยาลัยในยุโรปได้โดยไม่ต้องสอบวัดระดับความสามารถทางภาษาอังกฤษในปี พ.ศ. ๒๔๕๙ ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้โอนโรงเรียนราชวิทยาลัยมาขึ้นกับสภากรรมการโรงเรียนมหาดเล็กหลวงและทรงรับไว้อยู่ในพระบรมราชูปถัมภ์
การสิ้นสุดโรงเรียนราชวิทยาลัย
ในปี พ.ศ. 2469 ด้วยสภาวะเศรษฐกิจตกต่ำเพราะผลพวงจากสงครามโลก ครั้งที่ ๑ พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว จึงได้โปรดเกล้าฯ ให้ยกโรงเรียนราชวิทยาลัยไปรวมกับโรงเรียนมหาดเล็กหลวง และพระราชทานนามใหม่ว่า วชิราวุธวิทยาลัยในปี ๒๔๗๔ คณะครูและนักเรียนเก่าราชวิทยาลัย จดทะเบียนสมาคมราชวิทยาลัยขึ้นเพื่อฟื้นฟูโรงเรียนราชวิทยาลัยให้กลับคืนใหม่อีกครั้ง แต่ก็มีอุปสรรคเรื่องเงินมาตลอดในปี ๒๕๐๑ สมาคมราชวิทยาลัย ได้มีมติตั้งราชวิทยาลัย มูลนิธิเพื่อการศึกษาขึ้น เพื่อดำเนินการจัดตั้งโรงเรียนให้สำเร็จ ม.ล.ปิ่น มาลากุล รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ ซาบซึ้งในเจตนาจึงดำเนินการมอบโรงเรียนเตรียมอุดมสามพรานให้ทั้งที่ดินและอาคาร
สมัยสามพราน (2507 ถึงปัจจุบัน)
ล่วงมาถึงรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร ซึ่งได้เสด็จขึ้นเสวยราชสมบัติ เป็นพระมหากษัตริย์ รัชกาลที่ ๙ แห่งพระบรมราชวงศ์จักรี ขั้นตอนการจัดตั้งโรงเรียนราชวิทยาลัยก็เริ่มเป็นรูปเป็นร่างมากขึ้น ที่<b data-parsoid='{"dsr":[5082,5113,3,3]}'>โรงเรียนเตรียมอุดมสามพราน ที่ดินแปลงในขณะนั้นมีพื้นที่ 51 ไร่ 1 งาน 68 ตารางวา มีตึกทำเนียบพร้อมห้องครัวหนึ่งหลัง อาคารเรียนกึ่งถาวร 8 ห้องเรียนฝาไม้ พื้นเทปูน1หลัง หอนอนบรรจุนักเรียนหอละ 105 คน 2 หลัง โรงอาหารมีเวทีใช้เป็นห้องประชุม 1 หลัง โรงเก็บเรือ 1 หลัง บ้านพักริมน้ำ 5 หลัง บ้านพักคนงาน 2 แถว พร้อมบ่อน้ำบาดาล เครื่องสูบน้ำ  ซึ่งได้ใช้สถานที่ทำเนียบสามพรานหรือบ้านพักตากอากาศเดิมของ จอมพล ป. พิบูลสงคราม อดีตนายกรัฐมนตรีนั้น
นักเรียนเก่ามหาดเล็กหลวง หม่อมหลวงปิ่น มาลากุล (บุตรของเจ้าพระยาพระเสด็จสุเรนทราธิบดี (ม.ร.ว.เปีย มาลากุล) ซึ่งเมื่อครั้งท่านยังมีบรรดาศักดิ์เป็นพระยาวิสุทธสุริยศักดิ์ ได้เคยเป็นผู้ตรวจการศึกษาและคอยควบคุมดูแลโรงเรียนราชวิทยาลัย และเป็นผู้กราบบังคมทูลรายงานพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว) รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ ในขณะนั้น ได้ตระหนักถึงปณิธานอันแรงกล้าของชาวราชวิทย์ที่จักจัดตั้งโรงเรียนที่ตนเองรักและเทิดทูนกลับมาให้ได้  ม.ล.ปิ่น ท่านเลือกที่จะให้สมาคมราชวิทยาลัยเข้ามาใช้พื้นแผ่นดินแห่งนี้เพื่อเป็นโรงเรียนราชวิทยาลัย
ในที่สุดความปรารถนาอันแรงกล้าของบรรดาครู และนักเรียนเก่าราชวิทยาลัย ก็บรรลุจุดหมายปลายทาง โดยได้รับความช่วยเหลือจากกระทรวงศึกษาธิการ (ม.ล.ปิ่น มาลากุล) และประธานกรรมการ ราชวิทยาลัยมูลนิธิเพื่อการศึกษาพลตรี พระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหมื่นนราธิปพงศ์ประพันธ์ ได้ร่วมกันวางโครงการจัดตั้ง และดำเนินกิจการ โรงเรียนราชวิทยาลัย
พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ พลตรี พระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหมื่นนราธิปพงศ์ประพันธ์ รองนายกรัฐมนตรี และนายกสมาคมราชวิทยาลัย  นำผู้แทนของสมาคมอันประกอบด้วย, พระยามานวราชเสวี (ปลอดวิเชียร  ณ สงขลา) องคมนตรี และนายนาค เทพหัสดิน ณ อยุธยา (ปลัดกระทรวงศึกษาธิการ เลขาธิการสมาคมราชวิทยาลัย) เฝ้าทูลละอองธุลีพระบาท ณ พระตำหนักจิตรลดารโหฐาน พระราชวังดุสิต เมื่อวันที่ 9 มีนาคม 2505 เวลา 11.00 น. เพื่อกราบบังคมทูลพระกรุณา ขอรับพระราชทานพระบรมราชวินิจฉัย เกี่ยวกับการจัดตั้ง โรงเรียนราชวิทยาลัยขึ้นใหม่
เมื่อความทราบฝ่าละอองธุลีพระบาทแล้ว พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร ได้ทรงพระมหากรุณารับโรงเรียนไว้ ในพระบรมราชูปถัมภ์ กับได้โปรดเกล้าฯ พระราชทานพระบรมราชานุญาต ให้อัญเชิญอักษรพระปรมาภิไธย ภ.ป.ร. ประกอบกับในนามโรงเรียน  นับแต่นั้นมาโรงเรียนราชวิทยาลัย สมัยที่4 หรือสมัยสามพรานจึงได้ใช้นามอันเป็นมหามงคลยิ่งว่า โรงเรียน ภ.ป.ร. ราชวิทยาลัย นับเป็นศุภนิมิตมิ่งมงคลอันมหัศจรรย์ โดยที่ได้ถือกำเนิด ด้วยพระบารมีปกเกล้าฯ แห่งสามมหาราชของชาติไทย คือ พระบาทสมเด็จพระปิยมหาราช พระผู้พระราชทานกำเนิด สมเด็จพระมหาธีรราชเจ้า พระผู้ทรงเสริมสร้างและพัฒนา และสมเด็จพระภัทรมหาราช พระพระราชทานกำเนิดใหม่ นับจากนั้นอีก 2 ปี สมาคมราชวิทยาลัยก็ได้ดำเนินขั้นตอนการตั้งโรงเรียนไปตามลำดับ
16 มีนาคม ถึง 23 เมษายน พ.ศ. 2507 โรงเรียน ภ.ป.ร.ราชวิทยาลัยฯ เปิดรับสมัครนักเรียนเป็นครั้งแรกที่กระทรวงศึกษาธิการ มีนักเรียนสมัครเข้าเรียน 79 คน ครั้งที่ 2 รับสมัครเพิ่มเติมจนถึงวันเปิดเรียนอีก 38 คน รวมนักเรียนทั้งหมด 117 คน
18 มีนาคม พ.ศ. 2507 หม่อมหลวงปิ่น มาลากุล รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ มีหนังสือถึงนายสนั่น สุมิตร อธิบดีกรมวิสามัญศึกษา (บุตรของนาย เออร์เนสต์ สเปนซ์ สมิธ หนึ่งในนักฟุตบอลทีมศึกษาธิการที่ลงเล่นนัดเดียวกันในปี2443 เป็นชาวยอร์กเชียร์ (Yorkshire) ประเทศอังกฤษ อดีตนักฟุตบอลทีม Aston villa XI จบการศึกษาจากวิทยาลัยเบอร์โรโรด เข้ามารับราชการกรมศึกษาธิการในสมัยรัชกาลที่ 5 ได้รับพระราชทานนามสกุล "สุมิตร" และตำแหน่งสุดท้ายเป็นผู้ช่วยอธิบดีกรมศึกษาธิการ ถึงแก่กรรมวันที่ 21 กรกฎาคม 2463) กำหนดให้ใช้สีประจำวันประสูติของสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ และสมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอทั้ง 4 พระองค์ เป็นสีประจำบ้านของนักเรียนทั้ง 4 บ้าน
18 พฤษภาคม 2507 โรงเรียน ภ.ป.ร.ราชวิทยาลัยฯ เปิดทำการสอนเป็นวันแรก
โรงเรียน ภ.ป.ร.ราชวิทยาลัย ในพระบรมราชูปถัมภ์ มีคณะกรรมการอำนวยการ ภ.ป.ร.ราชวิทยาลัยฯ โดยมีผู้แทน กระทรวงศึกษาธิการเป็นประธานกรรมการ และผู้แทนราชวิทยาลัยมูลนิธิเพื่อการศึกษา เป็นรองประธานกรรมการ ดำเนินการกิจการโรงเรียน และราชวิทยาลัยมูลนิธิเพื่อการศึกษา ซึ่งเป็นนิติบุคคลเป็นเจ้าของโรงเรียน ตามพระราชบัญญัติโรงเรียนราษฎร์ พ.ศ. 2497
1 มิถุนายน2507 พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร และสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ในรัชกาลที่ ๙ เสด็จพระราชดำเนินเปิดโรงเรียนโรงเรียน ภ.ป.ร.ราชวิทยาลัย ในพระบรมราชูปถัมภ์
21 กุมภาพันธ์ 2511 พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร เสด็จพระราชดำเนินทรงเปิดอาคารเรียนมัธยมศึกษา ทรงเป็นองค์ประธานในพิธีเข้าประจำกองลูกเสือสามัญ
18 สิงหาคม 2511 พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร และสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ในรัชกาลที่ ๙ พร้อมด้วยสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ และสมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอเสด็จพระราชดำเนินพระราชทานถ้วยรางวัลระเบียบแถวระหว่างบ้าน
1 ธันวาคม 2517 กระทรวงศึกษาธิการรับมอบ โรงเรียน ภ.ป.ร.ราชวิทยาลัย ในพระบรมราชูปถัมภ์ มาเป็นของกระทรวงศึกษาธิการ
13 มกราคม 2518 รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ (นายเกรียง กีรติกร) ได้มารับมอบโรงเรียน จาก หม่อมหลวงเดช สนิทวงศ์ ประธานองคมนตรีและประธานราชวิทยาลัยมูลนิธิเพื่อการศึกษา นับแต่นั้น โรงเรียน ภ.ป.ร.ราชวิทยาลัย ในพระบรมราชูปถัมภ์ จึงได้แปรสภาพจากโรงเรียนเอกชนมาเป็นโรงเรียนในสังกัดกระทรวงศึกษาธิการ เช่นเดียวกับเมื่อแรกสถาปนา
ปัจจุบันโรงเรียนสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 9 ตั้งอยู่เลขที่ 90 หมู่ 2 ถนนเพชรเกษม ตำบลท่าตลาด อำเภอสามพราน จังหวัดนครปฐม บนเนื้อที่ 66 ไร่ 176 ตารางวา อยู่เชิงสะพานโพธิ์แก้ว ริมฝั่งตะวันตกของแม่น้ำนครชัยศรี (ท่าจีน) ห่างจากกรุงเทพฯ ไปทางทิศตะวันตก 34 กิโลเมตร ห่างจากสวนสามพราน ประมาณ 1 กิโลเมตร เปิดทำการสอนตั้งแต่ระดับประถมศึกษาปีที่ 5 ถึงระดับมัธยมศึกษาปีที่ 6 นักเรียนทุกคนต้องอยู่ประจำในหอพักของโรงเรียน ซึ่งเรียกว่าบ้าน  มีทั้งหมด 4 บ้าน แต่ละบ้านมีสีประจำบ้าน ได้แก่ บ้าน 1 สีแสด บ้าน 2 สีเหลือง บ้าน 3 สีม่วง และบ้าน 4 สีแดง โดยถือเอาสีประจำ วันประสูติของสมเด็จพระเจ้าลูกเธอและสมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอทั้ง 4 พระองค์
สัญลักษณ์ประจำโรงเรียน
ตราประจำโรงเรียน
พระปรมาภิไธย  ภ.ป.ร. ภายใต้พระมหาพิชัยมงกุฎประดิษฐานเหนือนามโรงเรียนเดิมคือ ราชวิทยาลัย  อยู่ในแพรแถบโค้ง
คติพจน์ประจำโรงเรียน
เพาะนิสัย บุคลิก อีกทั้งสามัคคี ภักดีชาติ ศาสน์ กษัตริย์
พระพุทธรูปประจำโรงเรียน
พระพุทธรูปปางประทานพร ประดับพระปรมาภิไธยย่อ ภ.ป.ร. เหนือผ้าทิพย์
สีประจำโรงเรียน
ฟ้า-ทอง
ดอกไม้ประจำโรงเรียน
ราชพฤกษ์
หอพัก หรือ บ้าน
โรงเรียน ภ.ป.ร. ราชวิทยาลัย ในพระบรมราชูปถัมภ์ มีหอพัก หรือที่เรียกว่า "บ้าน" เพื่อให้นักเรียนใช้เป็นที่พักอาศัยในช่วงระหว่างที่อยู่โรงเรียนสองอาทิตย์ บ้านหนึ่งจะมีนักเรียนประมาณ 300 คน แต่ละบ้านนั้นจะแบ่งกระจายนักเรียนของแต่ละชั้นเรียนให้เท่า ๆ กัน โดยมีตั้งแต่ชั้น ป.5 จนถึง ม.6 ภายในแต่ละบ้าน และแบ่งออกเป็นสองฝั่ง คือ ชั้นประถม จะอยู่ที่ตึกเด็กเล็ก ชั้นมัธยมจะอยู่ที่ตึกเด็กโต
แบ่งออกเป็น บ้าน 1 สีแสด บ้าน 2 สีเหลือง บ้าน 3 สีม่วง และบ้าน 4 สีแดง โดยถือเอาวันประสูติของสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ และสมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอทั้ง 4 พระองค์ เป็นสำคัญ เรื่องการถือเอาสีวันพระประสูติมาเป็นสีประจำบ้านของนักเรียนทั้งสีบ้านนี้ มีข้อความปรากฏเป็นหลักฐานอยู่ในประวัติการจัดตั้งโรงเรียน ภ.ป.ร.ราชวิทยาลัย ในพระบรมราชูปถัมภ์
การปกครองในระบบรุ่นพี่ รุ่นน้อง ตามแบบ Public School โดยจะเน้นอยู่ว่า "การจะเป็นผู้นำที่ดีได้ ต้องเคยเป็นผู้ตามที่ดีมาก่อน" ดังนั้น ก่อนที่นักเรียนแต่ละคนจะมาเป็นหัวหน้าปกครองรุ่นน้อง ก็จะเคยเป็นผู้ตามถูกปกครองโดยรุ่นพี่มาก่อน และเรียนรู้การปกครองนั้นมาปกครองรุ่นน้องถัด ๆ ไป และได้รับการคัดเลือกอย่างดีแล้วในทุกๆ ด้านก่อนจะเป็นนักเรียนชั้นปกครองหรือ Prefect
เพลงโรงเรียน
เพลงประจำโรงเรียน ภ.ป.ร.ราชวิทยาลัยฯเป็นเพลงที่ พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวพระราชทานชื่อเพลงนี้ไว้ว่า<b data-parsoid='{"dsr":[12358,12380,3,3]}'>เราเป็นข้าในหลวง ได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานให้เป็นเพลงประจำโรงเรียนราชวิทยาลัย สืบเนื่องจนเป็นโรงเรียน ภ.ป.ร.ราชวิทยาลัยฯ  พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว องค์พระบรมราชูปถัมภ์โรงเรียนราชวิทยาลัย พระราชนิพนธ์ในระหว่างวันที่ 18-19 มกราคม พ.ศ. 2457 ซึ่งในครั้งนั้น กองนักเรียนเสือป่าราชวิทยาลัยซึ่งได้รับพระราชทานพระมหากรุณาธิคุณให้จัดเป็นกองร้อยที่ 2 ในสังกัดกรมนักเรียนเสือป่าหลวง ในการฝึกหัดเสือป่ากองพลรักษาพระองค์ ซึ่งทรงเป็นผู้บังคับการกรมด้วยพระองค์เอง  ได้โดยเสด็จไปในคราวที่ทรงนำทหาร ตำรวจ เสือป่า และนักเรียนเสือป่าหลวง เดินทางไกลไปด่านทับตะโก  และในระหว่างประทับแรม ณ พลับพลาที่ประทับ ที่หลุมดินใกล้วัดสุรชายาราม ริมแม่น้ำแม่กลอง เหนือตัวจังหวัดราชบุรี
เพลง มราชราชวิทย์
เพลง ในรอบรั้วฟ้าทอง
เพลง พฤษาราชวิทย์
รายนามผู้บริหารโรงเรียน พ.ศ. 2440-ปัจจุบัน






















































ลำดับรายนามการศึกษาตำแหน่งระยะเวลาดำรงตำแหน่ง1มิสเตอร์ เอ. ซีซิล การ์เตอร์  (A.Cecil Carter)Trinity College M.A. OxfordKing’s college Head Masterสมัยบ้านสมเด็จเจ้าพระยา, สายสวลี พ.ศ. 2439-24532มิสเตอร์ เอ. ไตรส์ มาร์ติน (A.Trice Martin)M.A. OxfordKing’s college Head Masterสมัยบางขวาง พ.ศ. 2453-24683พระภักดีบรมนาถ (สุดใจ  สันธิโยธิน)ผู้บังคับการสมัยบางขวาง พ.ศ. 2459-24614พระยาปรีชานุสาสน์ (เสริญ ปันยารชุน)รักษาการผู้บังคับการสมัยบางขวาง พ.ศ. 2461-24615พระราชธรรมนิเทศ (เพียร  ไตติลานนท์)ผู้บังคับการสมัยบางขวาง พ.ศ. 2461-24686นายชื่น วัฒโนครูใหญ่ (คนแรก)สมัยสามพราน พ.ศ. 2507-25087นายพิทยา ไทยวุฒิพงศ์วชิราวุธวิทยาลัยครูใหญ่สมัยสามพราน พ.ศ. 2508-25118นายเรวัตร ชื่นสำราญครูใหญ่สมัยสามพราน พ.ศ. 2511-25129นายบัญชา ตุลาธรครูใหญ่สมัยสามพราน พ.ศ. 2512-251310ศจ.ม.ร.ว.สลับ ลดาวัลย์ราชวิทยาลัยรักษาการครูใหญ่-ผู้จัดการโรงเรียนสมัยสามพราน พ.ศ. 2513-251411นายวรรณ จันทร์เพชรครูใหญ่สมัยสามพราน พ.ศ. 2514-251512นายกล่อม สัจจบุตรครูใหญ่สมัยสามพราน พ.ศ. 2515-251613นายไชย เตชะเสนราชวิทยาลัยผู้จัดการโรงเรียนสมัยสามพราน พ.ศ. 2515-251614นายสง่า ดีมากครูใหญ่สมัยสามพราน พ.ศ. 2516-251715หลวงศรีสารสมบัติ (วงศ์ ศรีไชยยันต์)ราชวิทยาลัยผู้จัดการโรงเรียนสมัยสามพราน พ.ศ. 2516-251716นายอนันต์ หิรัญญะชาติธาดา (หิรัญเวทย์)ราชวิทยาลัย,โรงเรียนกฎหมายผู้จัดการโรงเรียนสมัยสามพราน พ.ศ. 2516-251717นายวินัย พัฒนรัฐ (เชื้อสกุล)ผู้จัดการ,ครูใหญ่,อาจารย์ใหญ่,ผู้อำนวยการสมัยสามพราน พ.ศ. 2517-253418นายวิชัย เวียงสงค์ผู้อำนวยการสมัยสามพราน พ.ศ. 2535-253719นาย สุรินทร์ ต่อเนื่องผู้อำนวยการสมัยสามพราน พ.ศ. 2537-254020นายสุวรรณ เค้าฝายผู้อำนวยการสมัยสามพราน พ.ศ. 2540-254221นายสุทธิศักดิ์ เฟื่องเกษมผู้อำนวยการสมัยสามพราน พ.ศ. 2542-254622นายสุวัฒน์ อ้นใจกล้าผู้อำนวยการสมัยสามพราน พ.ศ. 2546-255523ดร. บัญชร จันทร์ดาผู้อำนวยการสมัยสามพราน พ.ศ. 2555-256124นายพยุง ศรันยูญาติวงศ์ผู้อำนวยการสมัยสามพราน พ.ศ. 2555-ปัจจุบัน
นักเรียนเก่าที่มีชื่อเสียง

สมเด็จพระราชาธิบดีสุลต่านตวนกู อับดุล ฮาลิม มูอัซซัม ชาห์ สมเด็จพระราชาธิบดีแห่งมาเลเซียลำดับที่ 5 และ 14 และสุลต่านแห่งรัฐเกอดะฮ์ พระองค์ปัจจุบัน
พระยาชัยวิชิตวิศิษฎ์ธรรมธาดา (ขำ ญ ป้อมเพชร) ดำรงตำแหน่ง อธิบดีกรมราชทัณฑ์คนแรกของประเทศไทย
พลตรีพระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าวรรณไวทยากร กรมหมื่นนราธิปพงศ์ประพันธ์ (หม่อมเจ้าวรรณไวทยากร วรวรรณ) ทรงดำรงตำแหน่ง อธิการบดีมหาวิทยาลัยธรรมาศาสตร์ , คณบดีคณะอักษรศาสตร์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, ปลัดกระทรวงการต่างประเทศ, รัฐมนตรีกระทรวงการต่างประเทศ, รองนายกรัฐมนตรี, เอกอัครราชทูตไทย, ประธานสมัชชาใหญ่แห่งสหประชาชาติ
หม่อมเจ้าพูนศรีเกษม เกษมศรี ทรงดำรงตำแหน่ง คณบดีคณะอักษรศาสตร์ คณะวิทยาศาสตร์ คณะแพทย์ศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, ผู้ก่อตั้งโรงเรียนเขมะสิริอนุสสรณ์
พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าวิวัฒนไชย ทรงดำรงตำแหน่ง ผู้ว่าการธนาคารแห่งประเทศไทย พระองค์แรกของประเทศไทย
ตนกูมะหะหมัด ยี่หวา เป็นทายาทของสุลต่านแห่งรัฐเคดาห์ ทรงดำรงตำแหน่ง มงกุฎราชกุมาร แห่งรัฐเคดาห์ (ไทรบุรี)
หม่อมเจ้ารัชดาภิเศก โสณกุล ทรงดำรงตำแหน่ง อธิบดีอาชีวศึกษาพระองค์แรกของไทย
พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้านักขัตรมงคล กรมหมื่นจันทบุรีสุรนาถ (หม่อมเจ้านักขัตรมงคล กิติยากร) ทรงดำรงตำแหน่ง องคมนตรี
นายประกอบ หุตตะสิงห์ องคมนตรี
หม่อมหลวงเดช สนิทวงศ์ องคมนตรี
พระยาไชยยศสมบัติ (เสริม กฤษณามระ)
พระพิศาลสุขุมวิท (ประสบ  สุขุม) จบ AIT สหรัฐอเมริกา คนแรกของประเทศไทย ดำรงตำแหน่ง อธิบดีกรมทางหลวงคนแรกของประเทศไทย ชื่อของท่าน นำเอาไปเป็นชื่อของ ถนน สุขุมวิท
พระมานราชเสวี (ปลอดวิเชียร  ณ สงขลา) องคมนตรี
อำมาตย์เอกพระโกมารกุลมนตรี (ชื่น โกมารกุล ณ นคร) เนติบัณฑิตอังกฤษ ดำรงตำแหน่ง อธิบดีกรมทะเบียนการค้าคนแรกของประเทศไทย
ม.จ.สิทธิพร กฤดากร แต่งตั้งให้เป็นอุปนายกสมาคมฟุตบอลแห่งสยามคนแรกของประเทศไทย
พระยาเทพวิทุรพหุลศรุตาบดี (บุญช่วย วณิกกุล) ดำรงตำแหน่ง ประธานศาลฎีกาคนแรกของประเทศไทย
นายทวี บุณยเกตุ ดำรงตำแหน่ง นายกรัฐมนตรีคนที่ 5 ของประเทศไทย
พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าวิวัฒนไชยทรงดำรงตำแหน่ง ผู้ว่าการธนาคารแห่งประเทศไทยพระองค์แรก
พระยาภะรตราชา (ม.ล.ทศทิศ อิศรเสนา) ดำรงตำแหน่ง ผู้บังคับการโรงเรียนวชิราวุธ
ตั้ว ลพานุกรม (เภสัชกร ดร. ตั้ว ลพานุกรม) ดำรงตำแหน่ง รัฐมนตรี, รัฐมนตรีกระทรวงเศรษฐกิจ, สมาชิสภาผู้แทนราษฎร, อธิบดีกรมวิทยาศาสตร์คนแรกของประเทศไทย, รัฐบุรุษวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีของไทย, เป็นหนึ่งในสมาชิกก่อตั้งคณะราษฎร ปฏิวัติเปลี่ยนแปลงการปกครองของไทยเป็นระบอบประชาธิปไตย,ผู้ก่อตั้งคณะเภสัชกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย  และเป็นนักวิทยาศาสตร์คนแรกของประเทศไทย
ดิเรก ชัยนาม ดำรงตำแหน่ง รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง,รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ,รัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรม,คณบดีคณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ,เคยได้รับการเสนอชื่อจากนายปรีดี พนมยงค์ให้ดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรี แต่ได้ปฏิเสธที่จะรับตำแหน่ง และเคยได้รับการเสนอชื่อจากรัฐบาลไทย ต่อองค์การยูเนสโกให้ประกาศเกียรติคุณเป็นบุคคลสำคัญแห่งโลก
พระยาอภิบาลราชไมตรี (ต่อม บุนนาค) ดำรงตำแหน่ง อัครราชทูต ณ กรุงวอชิงตัน สหรัฐอเมริกา, อัครราชทูต ณ กรุงไทเป, ปลัดกระทรวงการต่างประเทศ ภายหลังการเปลี่ยนแปลงการปกครอง พ.ศ. 2475 และเป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ
พระยาศรีเสนา (ศรีเสนา สมบัติศิริ) องคมนตรี,รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ,เอกอัครราชทูตไทยคนแรก ประจำกรุงโตเกียว ประเทศญี่ปุ่น และเป็นปลัดกระทรวงมหาดไทยคนแรก
ประสาท สุขุม นหนึ่งในผู้ร่วมก่อตั้ง บริษัทไทยฟิล์ม สร้างภาพยนตร์ขึ้น 3 เรื่อง คือ ถ่านไฟเก่า  แม่สื่อสาว  และ วันเพ็ญ  ก่อนจะขายกิจการและโรงถ่ายให้แก่กองทัพอากาศไทย ไปใน พ.ศ. 2483
หลวงเดชสหกรณ์ (ม.ล.เดช  สนิทวงศ์) ดำรงตำแหน่ง ประธานองคมนตรี,ผู้ว่าการธนาคารแห่งประเทศไทย,อดีตข้าราชการ อธิบดีกรมที่ดิน/กรมทรัพยากรธรณี  และรัฐมนตรีกระทรวงเกษตราธิการ กระทรวงพาณิชย์ กระทรวงเศรษฐการ ผู้วางรากฐานการพัฒนาเศรษฐกิจ สังคม การกสิกรรม และกิจการสหกรณ์ของไทย
พล.ท.รศ.นพ.ปริญญา ทวีชัยการ อดีตนายกสมาคมราชวิทยาลัย, ประธานราชวิทยาลัยศัลยแพทย์แห่งประเทศไทย, ประธานชมรมศัลยแพทย์ลำไส้ใหญ่และทวารหนัก (ประเทศไทย) อดีตผู้อำนวยการโรงพยาบาลทหารผ่านศึก
ฉัตรชัย เปล่งพานิช (นก) นักแสดง
เชษฐวุฒิ วัชรคุณ (บ้วย) นักแสดง
ศรัทธา ศรัทธาทิพย์ (รัก) ครูสอนการแสดง Academy Fantasia
กฤษณ์ จิระมงคล (เจมส์) ที่ปรึกษานายกเมืองพัทยา, กรรมการบริหารพรรคพลังชล สาขาภาคกลาง, นายกสมาคมผู้บริหารงานอาหารและเครื่องดื่ม ภาคตะวันออกแห่งประเทศไทย
เชษฐา ยารสเอก ศิลปิน GMM นักแต่งเพลงอิสระ
ศุ บุญเลี้ยง (จุ้ย) ศิลปิน นักเขียน
น.อ.ระวิน ถนอมสิงห์ ผู้บังคับฝูงบิน F-16 ที่ใหญ่ที่สุด และเป็นนักบินมือหนึ่ง F-16 ของไทย,ผู้ชนะอัจฉริยะข้ามคืน, ผบ.กองบิน 1 โคราช
ดวงกมล ศรัทธาทิพย์ นักแสดง
วรรณกิตย์ ศิริพุฒ นักแสดง
รณภพ อรรคราช (เต้ย) นักร้อง/นักดนตรี GMM  วง อินคา และ วูล์ฟแพ็ค
ก้องเกียรติ โขมศิริ (โขม) นักแสดง/ผู้กำกับ/นักเขียนบท บางระจัน, ขุนแผน, 7 ประจัญบาน ภาค 1 และ 2, ขุนศึก, คนเล่นของ, ลองของ 2, ไชยา ฯลฯ
ศตวรรษ ถิ่นจันทร์ (ดร๊าฟ) นายแบบ ถ่ายแฟชั่น
ฉัตรโสรฬ ธนูทิพยกุล (นีโน่) นักแสดงภาพยนตร์ Who Are You
ตรีพล พรมสุวรรณ (ต๊อป) นักแสดง/พิธีกร/นักจัดรายการวิทยุคลื่น 103.5 FM.One
นายไมตรี อินทุสุต นักเขียน/ผู้ว่าราชการจังหวัดตรัง
นายวีระชาติ ศรีบุญมา อัยการสูงสุด/คณะกรรมการกระทรวงมหาดไทย/ที่ปรึกษาสอบสวนคดีพิเศษ กรมสอบสวนคดีพิเศษ สำนักงานตำรวจแห่งชาติ/อาจารย์กรมการปกครองกระทรวงมหาดไทย /อาจารย์โรงเรียนนายร้อยตำรวจ/อาจารย์กรมทหารพระธรรมนูญ กระทรวงมหาดไทย/อาจารย์ คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์/อาจารย์ คณะนิติศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
พล.ต.ต.สมิทธิ แก้วมุกดา รอง ผบช.ตชด.
นาค เทพหัสดิน ณ อยุธยา ตำแหน่ง  ปลัดธิการกระทรวงศึกษาธิการ/ เลขาธิการสมาคมราชวิทยาลัย/ผู้กำหนดวิชากระบี่กระบองไว้ในหลักสูตร จนกระทั่งปัจจุบันนี้ได้บรรจุอยู่ในหลักสูตรการเรียนการสอนในโรงเรียนทั่วไป
ขุนสมบูรณวรรัชต์ (พยงคุ์ อิทรครรชิต)
รศ.น.ท.ธนพัฒน์ เฉลยมนต์ ที่ปรึกษาเอกอัคราชทูตประเทศสหรัฐอเมริกาประจำประเทศไทย/ผู้ตรวจการณ์พิเศษสำนักงานทรัพย์สินส่วนพระมหากษัตริย์/ผู้ช่วยคณบดีจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
วุฒิไม้ ชัยมงคล นักแสดง นายแบบถ่ายโฆษณา อดีต หนุ่มโดมอนแมน ผลงาน โฆษณา Pantene
กฤษณรัตน์ บูรณสัมฤทธิ์ (แอรอน) นายแบบ
ดลกมล ศรัทธาทิพย์ นักแสดง ภาพยนตร์เรื่องสะใภ้บรื๋อ,ภาพยนตร์เรื่องจี้
วรรณกิตย์ ศิริพุฒ นักแสดง ละครเรื่องกุหลาบสีดำง, นักแสดง ภาพยนตร์เรื่ององค์บาก
เสรี ชัยสงเคราะห์ ผู้บริหาร บริษัท search entertenment
ธวัชชัย คชาอนันต์ (แฮ็ค) นักแสดงตลก คณะชวนชื่น
วินิจ บุญชัยศรี (ปอม) เมคอัพอาร์ติสมืออาชีพของเมืองไทย
วิโศภณ เรืองวรเศรษฐ (บอย) STYLIST นิตยสาร THE BOY
พงษ์พรหม สนิทวงศ์ฯ (ปุ้ม) ศิลปินวงตาวัน, ผู้บริหารสถาบันดนตรี Gen-X
ชัชชัย อุดมวงษ์ creative รายการแฟนซีโดน
กังวาน คุณทรัพย์ (โล่)  มือกลอง วง วิเศษนิยม
สุรบดินทร์ สมบัติเจริญ (ร็อกกี้) นักจัดรายการวิทยุ และ นักแสดง และเป็นบุตรชายของ สุรชัย สมบัติเจริญ นักร้องเพลงลูกทุ่งอมตะ
นวพล ภูวดล (อู๋) นักแสดง, ถ่ายแบบโฆษณา
พล.ต.ต.วราวุธ ทวีชัยการ รอง ผบช.ภ.๑
พลอากาศโทจุลจรูญ แสงงำพาล ผู้ทรงคุณวุฒิพิเศษสำนักงานปลัดกระทรวงกลาโหม, คณะกรรมการบอร์ด บรัษัท ทีโอที จำกัด (มหาชน)
ธนิสร อึ๊งภากรณ์ (ท๊อป) ประธานบริษัท นางอินเตอร์ จำกัด
อธิคม ภูเก้าล้วน (คม) นักจัดรายการวิทยุ ทางด้านกีฬา
ชนัญชิดา รุ่งเพชรรัตน์ (บลอสซั่ม) รองชนะเลิศอันดับ 1 Miss Tiffany’s Universe 2013, พ่วงด้วยตำแหน่ง Miss Silky Sexy Skin และเป็นผู้เข้าประกวดแข่งขันเดอะเฟสไทยแลนด์ ซีซั่น 3
ภานุวัฒน์ ทรงสวัสดิ์ชัย (เหน่อ) นักเคลื่อนไหวทางสังคม การเมือง และการศึกษา
ศรัญยู พรดิลกรัตน์ (ยูม่า) ศิลปิน Rap is Now
อ้างอิง


วิญญูชนก แก้วนอก ราชวิทย์16 นายทะเบียนสมาคมราชวิทยาลัย ผู้จัดทำหอประวัติโรงเรียน ภ.ป.ร.ราชวิทยาลัยฯ


หมวดหมู่:องค์กรในพระบรมราชูปถัมภ์ในประเทศไทย
หมวดหมู่:โรงเรียนในจังหวัดนครปฐม
หมวดหมู่:โรงเรียนชายในประเทศไทย
หมวดหมู่:องค์การที่ก่อตั้งในปี พ.ศ. 2507