సామెతలు - వ

Question: మాటలు రానివారిని ఏం  అంటారు?



వంకరటింకర పోతుంది పాము కాదు
వంకరో టింకరో వయసే చక్కన
వంకాయలు కోస్తున్నారా ఇంత సేపు
ఇంత సేపు ఏం చేస్తున్నారని ఈసడింపుగా అనడం.
వంకలేనమ్మ డొంక పట్టుకు తిరిగిందట
వంగలేక మంగళవారం అన్నాడంట
వంట నేర్చిన మగవాడికి సూకరాలెక్కువ
వంటింటి కుందేలు
సిద్దంగా వున్న వస్తువు.
వంటిల్లు కుందేలు చొచ్చినట్లు
వంటి మీద ఈగను కూడ వాలనీయను
అతి జాగ్రత్తగా కాపాడతానని అర్థం:
వండని అన్నం - వడకని బట్ట
వండలేనమ్మకు వగపులు మెండు - తేలేనమ్మకు తిండి మెండు
వండాలేదు, వార్చాలేదు - ముక్కున మసెక్కడిది అన్నట్లు
వండుకున్నమ్మకు ఒకటే కూర - అడుక్కునే అమ్మకు ఆరు కూరలు
వంతుకు గంతేస్తే దిగింది బుడ్డ
వంద మాటలు చెప్పొచ్చు - ఒక్కనికి పెట్టేదే కష్టం
వంద శావాలను తిన్న రాబందు ఒక్క గాలివానకు చచ్చినట్లు
వంపున్న చోటకే వాగులు
వంపుసొంపులే ఫలపుష్పాలు - లేత పెదిమలే తమలపాకులు అన్నట్లు
వంపూసొంపుల సేవలు వలపు పాన్పు మీదే అన్నట్లు
వంశమెరిగి వనితను - వన్నెనెరిగి పశువును తెచ్చుకోవాలి
వగలమారి వంకాయ సెగలేక ఉడికిందట
వగలెందుకంటే పొగాకు కోసం అన్నట్లు
వచ్చింది కొంత - పఠించింది కొంత
వచ్చింది పాత చుట్టమే - పాత చేట గొడుగు పట్టండి అన్నట్లు
వచ్చిననాడు వరాచుట్టం - మరునాడు మాడ చుట్టం - మూడవనాడు మురికి చుట్టం
వచ్చిన పేరు చచ్చినా పోదు
వచ్చేకాలం కన్నా వచ్చిన కాలం మిన్న
వచ్చే కీడు వాక్కే చెపుతుంది
వచ్చేగండం చచ్చినా తప్పదు
వచ్చేటప్పుడు వెంట తీసుకురారు - పోయేటప్పుడు వెంట తీసుకుపోరు
వచ్చినవారికి వరాలు - రానివారికి శాపాలు
వచ్చిపోతూ వుంటే బాంధవ్యం - ఇచ్చి పుచ్చుకుంటూంటే వ్యాపారం
వచ్చీరాని మాట వరహాల మూట
వచ్చీరాని మాట ఊరీ ఊరని ఊరగాయ రుచి
వజ్రానికి సాన - బుద్ధికి చదువు
వజ్రాన్ని వజ్రంతోనే కోయాలి
వట్టి గొడ్డుకు అరుపు లెక్కువ
వట్టి చేతులతో మూర వేసినట్లు
వట్టి నిందలు వేస్తే గట్టి నిందలు వస్తాయి
వట్టి మాటలు కూటికి చేటు
వడ్లగాదిలో పందికొక్కులాగా
వడ్లగింజలో బియ్యపు గింజ
వడ్లగింజలో బియ్యపు గింజ
వడ్లతో గూడా తట్ట ఎండినట్లు
వడ్లల్లో, రెడ్లల్లో ఎన్నో రకాలన్నట్లు
వడ్డించినదంతా మేం తింటాం ఆకులు మీరు నాకండి అన్నట్లు
వడ్డించేవాడు మనవాడయితే ఎక్కడ కూర్చున్నా ఫర్వాలేదు
వడ్లూ గొడ్లూ ఉన్నవానిదే వ్యవసాయం
వనితగానీ, కవితగానీ వలచిరావాలి
వనితకూ వయసుకూ తోడు కావాలి
వయసుకు వర్జ్యం లేదన్నట్లు
వయసుకోట వాయనం, సొగసుతోట పాయసం అన్నట్లు
వయసు తప్పినా వయ్యారం పోలేదు
వయసుపడే ఆరాటం సోయగాల సమర్పణకే అన్నట్లు
వయసు ముసలెద్దు - మనసు కోడెదూడ
వయసొస్తే వంకర కాళ్ళు వాడి అవుతాయి
వరహాకన్నా వడ్డీ ముద్దు - కొడుకుకన్నా మనమడు ముద్దు
వరాలిచ్చాం, తన్నుకు చావండి అన్నట్లు
వరిమొలకా, మగమొలకా ఒకటి
వలచివస్తే మేనమామ కూతురు వరుస కాదన్నట్లు
వలపులు మనసుల్ని తడితే కోరికలు తనువుల్ని తడతాయట
వస్త్రహీనం - విస్తరి హీనం పనికిరావు
వాచినమ్మకు పాచినన్నం పెడితే పరమాన్నం పెట్టారని ఇరుగుపొరుగులకు చెప్పుకొన్నదట
వసుదేవుడంతటివాడే గాడిదకాళ్ళు పట్టుకున్నాడు
ఎంతటి వానికైనా ఒక్కోసారి కాల కలసి రాకపోతె చాల కష్టాలు పడవలసి వస్తుంది. ఈ సామెతలో అదే అర్థం వున్నది
వస్తూ ఏమి తెస్తావు? పోతూ ఏమిస్తావు?
వస్తే కొండ పోతే వెంట్రుక
ఒక వెంట్రుకతో కొండను లాగడానికి ప్రయత్నించినప్పుడు వస్తే కొండ వస్తుంది, పోతే ఒక వెంట్రుక పోతుంది. చిన్న పెట్టుబడితో దాదాపుగా అసాధ్యమైనంత పెద్ద లాభం సంపాయించడానికి ఎవరైనా ప్రయత్నించినప్పుడు ఈ సామెతను ఉపయోగిస్తారు.
వడ్డించే వాడు మనవాడైతే వెనక బంతిలో కూర్చున్నా ఫరవాలేదు
భోజనాలకు బంతిలో కూర్చున్నప్పుడు మొదటగా వున్నావారికి అన్ని పదార్థాలు వడ్డిస్తారు. చివరకు వచ్చేసరికి కొన్ని పదార్థాలు అయిపోవచ్చు. ఆ కారణంగా చివర బంతిలో కూర్చున్న వారుకి అన్ని భోజన పదార్థాలు అందక పోవచ్చు. కాని వడ్డించే వాడు మన వాడైతే మనం చివరన లేదా వెనకగా కూర్చున్నా మన కోసమని మనవాడైన వడ్డించే వాడు మన వద్దకు వచ్చి కావలసిన పదార్థములను వడ్డిస్తాడస్ని అర్థము.
వ్యవసాయం గుడ్డాడి చేతిరాయి
వ్యసనం ఏడూళ్ళ ప్రయాణం
వ్రతం చెడ్డా ఫలం దక్కాలి
వాగాడంబరం - అధిక ప్రసంగం
వాడికి సిగ్గు నరమే లేదు
వాడికి సిగ్గు నరమే లేదు- అంటే వాడికి సిగ్గు అనేదే లేదు, సిగ్గు వాడి నైజం కాదు ఎందుకంటే వాడికి సిగ్గు పుట్టించే నరం లేదు. ఇది ఇండోనేసియాలో బాగా ప్రాచుర్యంలో ఉన్న సామెతకు స్వేచ్ఛానువాదం. (original in Indonesia - 'Dia Tidak ada urat malu')
వాడు నామెదడుతింటున్నాడు.
అనవసరపు మాటలతో విసిగిస్తున్నాడని అర్థం: ఉదా:గంట నుండి వాడు నా మెదడు తింటున్నాడు.
వాడో పెద్ద ముదురు
మోసగాడని అర్థం:
వాతలు మానుతాయి - వాదులు పోవు
వానకంటే ముందు వరద వచ్చినట్లు
వానరాకడ, ప్రాణం పోకడ తెలియదు
వానలకు మఖాకార్తె - కుక్కలకు చిత్తకార్తె
వానవుంటే కరువులేదు - మగడు వుంటే దరిద్రం లేదు
వాన వెలసినా చూరునీళ్ళు పడుతున్నట్లు
వాపును చూసి బలుపనుకుంటే పొరబాటు
వాపు బలుపు కాదు - వాత అందం కాదు
వాములు తినే స్వాములవారికి పచ్చగడ్డి ఫలహారం అన్నట్లు
వ్యాధికి రట్టు, సంసారానికి గుట్టు కావాలి
వ్యాధికి మందుకానీ విధికి మందా?
వ్యాపారం జోరుగా సాగుతోంది, రెండో బర్రెను అమ్మి డబ్బు పంపమన్నాడట
వాలుచూపులతో గాలమేసి
ఉదా: వాలు చూపులతొ గాలమెసి వలపులోకి దింపు వారు మీరుగాదా..... (ఆడ వారి గురించి ఒక పాటలో)
విగ్రహపుష్టి నైవేద్యనష్టి
గంభీరంగా విగ్రహం వలే ఉండి పని తనం లేకుండా ఉండేవారికి ఉపయోగించే సామెత.
విగ్రహం ఉంది కాని ఆ విగ్రహాన్ని రోజు నైవేద్యం పెట్టి సేవించడం వల్ల ఉపయోగం లేదు. నైవేద్యం మాత్రం నష్టం.
వియ్యానికైనా కయ్యానికైనా సమ ఉజ్జీ ఉండాలి
వియ్యం అనగా పెళ్ళి. కయ్యం అనగా యుధ్ధం, పోరాటం. పెళ్ళి సంబంధం వెతికేటప్పుడు తమ ఆస్తీ అంతస్తులకు సరితూగే కుటుంబాన్ని వెతకాలి. లేదా నూతన వధూవరుల కాపురంలో ఆ అసమానతల కారణంగా కలతలు రావచ్చు. అలాగే ప్రత్యర్థి మనకు భుజబలంలోనూ, బుధ్ధిబలంలోనూ సరిసమానుడైతేనే పోరు రక్తి కడుతుంది. బలహీనుని ప్రత్యర్థిగా ఎంచుకొనడం వీరుల లక్షణం కాదు అని చెప్పటానికి ఈ సామెతను ఉపయోగిస్తారు.
విస్తరి చిన్నది వీరమ్మ చెయ్యి పెద్దది
విషవలయంలో చిక్కుకున్నాడు
వ్రాత కరణమా? మేత కరణమా? అన్నట్లు
వ్రాయగా వ్రాయగా కరణం - దగ్గగా దగ్గగా మరణం
వ్యాస ప్రోక్తమా? పరాశర ప్రోక్తమా?
వాసి తరిగితే వన్నె తరుగుతుంది
విదియ నాడు కాకపోతే తదియ నాడైనా కనపడక తప్పదు
వినేవాడు వెధవ అయితె పంది కూడా పురాణం చెపుతుంది
విన్నవన్నీ నమ్మొద్దు నమ్మినవన్నీ చెప్పొద్దు
ఒకవేళ నమ్మితే ఆ మాటలను మనసులోనే ఉంచుకోవాలి కానీ దాన్ని మరొకరి దగ్గర చెబితే కొన్ని సందర్భాల్లో దోషరహితులను దోషులుగా ప్రచారం చేసినట్లు అవుతుంది.
విందు అయినా మూన్నాళ్ళు - మందు అయినా మూన్నాళ్ళు
విందు మర్నాడు మందు
విగ్రహపుష్టి - నైవేద్య నష్టి
విగ్రహపుష్టి - నైవేద్య నష్టి
విడవమంటే పాముకు కోపం - పట్టమంటే కప్పకు కోపం
విడిచిన ముండకు వీరేశలింగం
విడిచినమ్మలు వియ్యమందబోతే అంతకంటే అడ్డాలమ్మ వచ్చి హారతిపట్టిందట
విడిచేసిన వాడు వీధికి పెద్ద
విత్తం కొద్దీ వైభవము
విత్తటానికి శుక్రవారం - కోయటానికి గురువారం
విత్తు ఒకటయితే చెట్టు ఒకటౌతుందా?
విత్తుకొద్దీ పంట
విత్తు ముందా? చెట్టు ముందా?
విద్య కొద్దీ వినయము
విధం చెడ్డా ఫలం దక్కాలి
విధి వస్తే పొదలడ్డమా?
విదియనాడు రాని చంద్రుడు తదియనాడు తనకు తానై కనబడతాడు
విన్న మాట కంటే చెప్పుడు మాట చేటు
విన్నమ్మ వీపు కాలింది - కన్నమ్మ కడుపు కాలింది
వినాయకుడి మీద భక్తా? ఉండ్రాళ్ళ మీద భక్తా?
విని రమ్మంటే తిని వచ్చినట్లు
వినేవాటికీ - కనేవాటికీ బెత్తెడే దూరం
వియ్యానికి కయ్యం తోబుట్టువు
వియ్యానికయినా కయ్యానికయినా సమవుజ్జీ వుండాలి
వియ్యాలందితే కయ్యాలందుతాయి
విరిగిన వేలు మీద ఉచ్చ పోయనన్నట్లు
విరుచుకుని విరుచుకుని వియ్యాలవారింటికి పోతే పలుగురాళ్ళతో నలుగు పెట్టారట
విల్లంబులు కలవారికి చల్లకుండలవారు తోడా?
విశాఖ కురిస్తే విషము పెట్టినట్లే
విశాఖ చూచి విడువర కొంప
విశాఖ పట్టితే పిశాచి పట్టినట్లే
విశాఖలో వరదలు - సంక్రాంతికి మబ్బులు
విశాఖలో వర్షం - వ్యాధులకు హర్షం
విషానికి విషమే విరుగుడు
విస్తరి కొదవా, సంసారపు కొదవా తీర్చేవారు లేరు
విస్తరి చిన్నది - చెయ్యి పెద్దది
విస్సన్న చెప్పింది వేదం
విసిగి వేసారి పోయారు
అన్ని ప్రయత్నాలు చేసి విసిగి పోయారని అర్థం: ఉదా: ఇక ఆ ప్రయత్నం చేయ లేను నేను విసిగి వేశారి పోయాను.
వీధిలో చెప్పుతో కొట్టి, ఇంట్లో కాళ్ళు పట్టుకున్నట్లు
వీపున కొట్టచ్చుగానీ, కడుపుమీద కొట్టరాదు
వీపు విమానం మోత మోగుతుంది
పిల్లలు ఎక్కువగా అల్లరి చేస్తుంటే పెద్దవారు కొట్టడానికి ముందు భయపెడుతూ వీపు విమానం మోత మోగిపోతుంది అని అంటారు. దీని అర్థం విమానం బయలు దేరేటప్పుడు చాలా శబ్దం చేస్తుంది. ఇప్పుడు అల్లరి ఆపక పోతే నే వీపు మీద వేసే దెబ్బలు, అంత గట్టి శబ్దం చేస్తూ, బాధ కలిగిస్తాయి అనే అర్థం ఆధారంగా వచ్చిన సామెత వీపు విమానం మోత మోగుతుంది.
వీరభద్రపు పళ్ళెములాగా
వీలెరిగి మాట - కీలెరిగి వాత
వీసం యిచ్చి గంపెడు అడిగినట్లు
వీసంలో మానెడు తీసినట్లు
వృద్ధనారీ పతివ్రత
వృద్ధ వైద్యం - బాల జోస్యం
వృష్టికి ప్రమాణాలు - ఉత్తర, హస్త కార్తెలు
వెంకి పెండ్లి సుబ్బి చావుకొచ్చింది
వెంటపోయినా వెనుక పోరాదు
వెంట పోయైనా చూడాలి - వెంట వుండయినా చూడాలి
వెక్కిరించబోయి వెల్లికిలా పడ్డట్లు
వెదకబోయిన తీగ కాలికి తగిలినట్లు
వెదకబోయిన తీర్థం ఎదురయినట్లు
వెధవముండ కాళ్ళకు మ్రొక్కితే నాలాగే వర్ధిల్లమని దీవించిందట
వెధవ ముండ యాత్రకు పోతే వెతకను కొందరు, ఏడవను కొందరు
వెనక నొక్కుళ్ళేనా ముందు పనులున్నాయా అందిట
వెన్న అరచేతిలో పెట్టుకుంటే అడక్కుండానే కరుగుతుంది
వెన్న తిన్నవాడు వెళ్ళిపోతే చల్లత్రాగిన వాడ్ని కొట్టినట్లు
వెన్న తిన్నవాడు వెళ్ళిపోతే చల్లత్రాగిన వాడ్ని కొట్టినట్లు
వెన్నెల వేళే విరహాలన్నట్లు
వెయ్యి అబద్ధాలు చెప్పయినా ఒక పెళ్ళి చేయాలి
వెయ్యి గుళ్ళ పూజారి
వెర్రి కుదిరింది - తలకు రోకలి చుట్టమన్నాడట
వెర్రివాడా వెర్రివాడా అంటే వెక్కెక్కి ఏడ్చాడట
వెర్రివాడి పెళ్ళాం వాడకంతటికీ లోకువ
వెర్రివాడి పెళ్ళాం వాడకంతటికీ మరదలు
వెర్రివాడి పెళ్ళాం వాడకల్లా వదినే
వెర్రివాడికి పెళ్ళిచేస్తే వేలెట్టి కెలికాడట
వెర్రివాని చేతి రాయిలాగా
వెర్రి వేయి విధాలన్నట్లు
వెల తక్కువ - ఫల మెక్కువ
వెండ్రుకలున్నమ్మ ఏ కొప్పైనా వేయగలదు
మనకున్న వనరులను బట్టి పని చేయాలి. అంతే గాని ఆశగా మనకున్న వనరుల కన్న ఎక్కువున్న పనిని చేయ కూడదు: అలాంటి సందర్భాలలో పుట్టినదే ఈ సామెత. వెండ్రుకలున్న అమ్మ ఏ కొప్పైనా వేయ గలదు. సరిపడ వెండ్రుకలు లేనిదే కొప్పేం వేయ గలదు?
వెంపలి చెట్టుకు నిచ్చెన వేసినట్లు
వేటుకు వేటు - మాటకు మాట
వేడి నీళ్ళకు చన్నీళ్ళు తోడయినట్లు
వేపకాయంత వెర్రి ఎవరికైనా వుంటుంది
వేలు వంక పెడితేగానీ వెన్న రాదు
వేలు మీద గోరు మొలిచింది ఏం చేతు మొగుడా అన్నట్టు
ఏదో ఒక వంక చెప్పి చెయ్యాల్సిన పనిని తప్పించుకోటం
వేగం కన్నా ప్ర్రాణం మిన్న
వాహనాలు నడిపే వారికి ఈ పలుకుబడి వర్తిస్తుంది. ప్రయాణము వేగవంతమైతే ప్రమాదాలు జరుగుతాయి గనుక, వేగం కన్నా.... ప్రాణం మిన్న అని అంటారు. అనగా మితిమీరిన వేగం ప్రాణ హాని అని అర్థము.
వేన్నీళ్ళకి చన్నీళ్ళు తోడు
ఒకరికొకరు తోడుగా వుండి ఐకమత్యంగా పని చేసుకోవాలని దీని అర్థం>
వేడినీళ్ళకు ముందు, పంక్తి భోజనానికి వెనుక పోగూడదు
వేడుకకు వెల లేదు
వేలం వెర్రి - గొర్రెవాటు
వేలుకు వేలు ఎడమా?
వేలు చూసి అవలక్షణ మనిపించుకొన్నట్లు
వేలు చూపితే హస్తం మింగుతాడన్నట్లు
వేలు పెట్టేందుకు చోటిస్తే తల దూర్చినట్లు
వేలు మీద గోరు మొలిచింది వేరుపోదాం రారా మగడా! అన్నదట
వేలు వాచి రోలంతయితే, రోలు వాస్తే మరెంత కావాలి?
వేశ్య - వైశ్యుడు అబద్ధాల కోరులే
వేషాల కోసం దేశాల పాలయినట్లు
వేషాలమారికి వేవిళ్ళొస్తే, ఉన్నచోటు విడవను అన్నదట
వేషాలెన్ని వేసినా కూటి కోసమే
వేసిన వత్తికి - పోసిన చమురుకు సరి
వేసినట్టే వేస్తే వెర్రివాడైనా గెలుస్తాడు
వేసిందే ఒక గంతు - దిగిందే ఒక బుడ్డ
వేసిందే ఒక గంతు - విరిగిందే ఒక కాలు
వేసేటప్పుడు వేపకొమ్మ, తీసేటప్పుడు పోలేరమ్మ
మామూలుగా మనం ఎక్కి తొక్కే వేపకొమ్మనే పదిమందీ కూడి ఒకచోట ప్రతిష్ఠించి అమ్మవారుగా భావించి పూజలు పునస్కారాలు జరపడం ప్రారంభించిన తర్వాత ఆ కొమ్మ దేవతామూర్తి అవుతుంది. దానిని బలవంతంగా అక్కడి నుంచి తొలగించదలిస్తే ఆ దేవతను కొలిచే అక్కడి జనంలో ఆగ్రహం రగిలి శాంతి, భద్రతలకు విఘాతం కలుగుతుంది
వేసేది విషముష్ఠి విత్తనాలు - ఆశించేవి మధుర ఫలాలు
వేసిన వత్తికి పోసిన చమురుకు సరిపోయిందన్నట్టు
ఆదాయ వ్యయాలు సమతూకంగా ఉండటం. పడిన శ్రమకు దక్కిన ఫలితానికి సరిపోయిందని చెప్పటం.
వేసినదే ఒకఅడుగు; విఱిగినదే కాలు
వైద్యం నేర్వనివాడూ - వానకి తడవనివాడూ వుండడు
వైదీకి వైద్యంలో చచ్చినా ఒక్కటే బ్రతికినా ఒక్కటే
వైద్యుడి పెళ్ళాంగూడా ముండ మోసేదే
వైద్యుని పేరు చెపితే రోగాలు పారిపోతాయా?
వైద్యుని భార్యకే భగంధర రోగము
వైద్యుడు రోగాలు కోరు - వైశ్యుడు కరువు కోరు
వైరాగ్యం ముదిరితే వారవనిత కూడా తల్లితో సమానం
కష్టాలలో చిక్కుకున్నాడు అని అర్థం: ఉదా: అతడు విషవలయంలో చిక్కుకున్నాడు.
వర్గం:సామెతలు