లీడ్స్

Question: 1991 జనాభా లెక్కల ప్రకారం లీడ్స్ జనాభా ఎంత ?




Coordinates: 
లీడ్స్ (pronounced/ˈliːdz/(deprecated template)) అనేది పశ్చిమ యార్క్‌షైర్, ఇంగ్లాండ్‍లోని నగరం మరియు మహానగర పరిపాలిత ప్రాంతం.[4] 2001లో లీడ్స్ ప్రధాన పట్టణ శివారు ఉపవిభాగంలో జనాభా 443,247,[5] కలిగి ఉంది, కాగా మొత్తం నగరం జనాభా  (mid-2018est.).[6] లీడ్స్ పశ్చిమ యార్క్‌షైర్ పట్టణ ప్రదేశం యొక్క సాంస్కృతిక, ఆర్థిక మరియు వాణిజ్య కేంద్రంగా ఉంది,[7][8][9] ఇక్కడ 2001 జనగణనలో 1.5 మిలియన్ కలిగి ఉంది,[10] మరియు లీడ్స్ ప్రధాన కేంద్రంగా ఉన్న ఆర్థిక ప్రదేశం లీడ్స్ నగరం ప్రాంతంలో జనాభా 2.9 మిలియన్ ఉంది.[11] లీడ్స్ లండన్ వెలుపల UK యొక్క వ్యాపార, న్యాయసంబంధ, మరియు ఆర్థిక సేవల అతిపెద్ద కేంద్రం.[12][13][14][15][16]
చారిత్రకంగా వెస్ట్ రైడింగ్ ఆఫ్ యార్క్‌షైర్ యొక్క ఒక భాగమైన లీడ్స్ యొక్క నమోదైన చరిత్రను ఐదవ శతాబ్దానికి ఆపాదించవచ్చు, అప్పటి ఎల్మెట్ రాజ్యం "లాయిడిస్"తో నిండి ఉండేది, దీని నుండి లీడ్స్ అనే పేరు ఉద్భవించింది. ఈ పేరు శతాబ్దాలుగా ఎన్నో పరిపాలనా విభాగాలకు వినియోగించబడింది. 13వ శతాబ్దంలో ఒక చిన్న శివారు ప్రాంతాన్ని సూచించే పదం నుండి, ఎన్నో మార్పులకు గురై, ప్రస్తుత మహానగర శివారు యొక్క పేరుగా మారింది. 17వ మరియు 18వ శతాబ్దాలలో లీడ్స్ ఉన్ని ఉత్పత్తి మరియు వాణిజ్యానికి ప్రధాన కేంద్రంగా మారింది. అటుపై, పారిశ్రామిక విప్లవం సమయంలో, లీడ్స్ ఒక ప్రధాన పారిశ్రామిక కేంద్రంగా మారింది; ఉన్ని అప్పటికీ ప్రధాన పరిశ్రమ అయినా కూడా, జనపనార, యంత్రనిర్మాణం, ఇనుప కర్మాగారాలు, ముద్రణ మరియు ఇతర పరిశ్రమలు ప్రాధాన్యతను సంతరించుకున్నాయి.[17] 16వ శతాబ్దంలో ఐరే నది లోయలో చిన్న వాణిజ్య పట్టణం నుండి, మధ్య-20వ శతాబ్దం కాలానికి లీడ్స్ చుట్టుప్రక్కల గ్రామాలను కలుపుకుని, విస్తరించి అధిక జనాభా కలిగిన పట్టణ కేంద్రంగా మారింది.
ఈ ప్రాంతంలోని ప్రజా రవాణా, రైలు మరియు రోడ్డు సమాచార సమాహారం మొత్తం లీడ్స్ లోనే కేంద్రీకృతం అయి ఉన్నాయి, మరియు ఇతర దేశాలలోని పట్టణాలు మరియు నగరాలతో ఎన్నో జంట ఏర్పాట్లు ఉన్నాయి. లీడ్స్ నగరం ప్రాంతంలో దీని నియోగిత భాగస్వామ్యం ద్వారా ఇక్కడి ప్రాంతీయ ఆర్ధిక అభివృద్ధిలో ఈ నగరం యొక్క ప్రాముఖ్యతను గుర్తించవచ్చు.
చరిత్ర

స్థలనామ శాస్త్రం
లీడ్స్ అనే పేరు, 5వ శతాబ్దం నుండి 7వ శతాబ్దపు ప్రారంభం వరకూ ఉండిన ఎల్మెట్ రాజ్యంలో చాలా ప్రాంతాన్ని ఆక్రమించిన అరణ్యం పేరు, "లాయిడిస్" నుండి ఉద్భవించింది.[18] బెడె తన హిస్టారియా ఎక్లెసియాస్టికా యొక్క పదునాలుగవ అధ్యాయంలో, ఎడ్విన్ ఆఫ్ నార్తంబ్రియా నిర్మించిన చర్చిలో మిగిలిన పీఠం గురించిన చర్చలో, అది "...రీజియనే క్వే వోకాటర్ లాయిడిస్", ప్రస్తుతం లాయిడిస్ అని పిలువబడే ప్రాంతంలో ఉందని చెప్పాడు. లీడ్స్ నివాసిని స్థానికంగా లాయినర్ అంటారు, ఈ పదం పుట్టుక అస్పష్టం.[19]
ఆర్థికాభివృద్ధి

మధ్య యుగంలో స్థానిక వ్యవసాయ ఆర్థికవ్యవస్థలో భాగంగా లీడ్స్ ఒక మార్కెట్ పట్టణంగా వృద్ధి చెందింది. పారిశ్రామిక విప్లవానికి మునుపు, ఉన్ని దుస్తుల తయారీకి ఇది సమన్వయ కేంద్రంగా మారింది; తెల్లని ఉన్నివస్త్రం ఇక్కడి లీడ్స్ వైట్ క్లోత్ హాల్‍లో విక్రయించబడేది.[20] 1770లో లీడ్స్ ఇంగ్లాండ్ యొక్క ఎగుమతి వ్యాపారంలో ఆరవ వంతును నిర్వహించేది.[21] మొదట్లో దుస్తులతయారీలో మొదలైన ప్రగతి 1699లో ఐరే అండ్ కాల్డర్ నావిగేషన్ మరియు 1816లో లీడ్స్ అండ్ లివర్‍పూల్ కెనాల్ నిర్మాణంతో వేగవంతమైంది.[22] లీడ్స్ చుట్టూ నిర్మించిన రైల్వే మార్గం, 1834లో లీడ్స్ అండ్ సెల్బీ రైల్వేతో మొదలై, జాతీయ మార్కెట్లతో సంబంధబాంధవ్యాలు మెరుగుపరచింది మరియు దాని అభివృద్ధి, మాంచెస్టర్‍తో పూర్వ-పశ్చిమ సంబంధాన్ని, లివర్‍పూల్ మరియు హల్ ఓడరేవుల్ని వృద్ధి చేసి, అంతర్జాతీయ మార్కెట్లతో మెరుగైన రవాణా అందించింది.[23] సాంకేతిక అభివృద్ధితో పాటుగా పారిశ్రామిక విస్తరణ కారణంగా, లీడ్స్ వ్యవసాయ సరుకుల వాణిజ్యంలో అభిరుచిని కొనసాగించి, 1864లో కార్న్ ఎక్స్‌ఛేంజ్ ప్రారంభించింది.
సుమారు 1790లో నిర్మించిన మార్షల్స్ మిల్ లీడ్స్‌లో నిర్మించిన ఎన్నో కర్మాగారాలలో మొదటి వాటిలో ఒకటి.[24] ప్రారంభ సంవత్సరాలలో చాలావరకూ కర్మాగారాలు ఉన్ని తయారీ మరియు జనపనార మిల్స్ అయి ఉండేవి; 1914 సమయానికి ఇవి ముద్రణ, యంత్రనిర్మాణం, రసాయనాలు మరియు దుస్తుల తయారీకి విస్తరించాయి.[25] 1930లలో తయారీ తగ్గుదలను రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం సమయంలో సైన్యానికి చెందిన యూనిఫాంలు మరియు సైన్య సరఫరాలతో తాత్కాలికంగా అధిగమించడం జరిగింది. కానీ, 1970ల కాలానికి దుస్తుల పరిశ్రమ చవకైన విదేశీ పోటీతో కోలుకోలేని స్థితికి దిగజారింది.[26] లీడ్స్ యొక్క సమకాలీన ఆర్థికవ్యవస్థ, '24 గంటల యూరోపియన్ నగరం' మరియు 'ఉత్తరాది రాజధాని' నిర్మించే దృష్టితో లీడ్స్ నగర మండలి ద్వారా రూపొందింది.[27] పారిశ్రామికానంతర యుగం యొక్క క్షీణత నుండి, ఆధునిక ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థ యొక్క ఎలక్ట్రానిక్ నిర్మాణంతో సంధానమైన టెలిఫోన్ బ్యాంకింగ్ కేంద్రంగా అభివృద్ధి చెందింది.[27] కార్పోరేట్ మరియు న్యాయసంబంధ రంగాలలో అభివృద్ధి సాధించింది[28] మరియు స్థానిక సంపద పెరగడంతో విలాస వస్తువుల మార్కెట్‍తో పాటుగా రీటైల్ రంగం విస్తరించింది.[29]
స్థానిక ప్రభుత్వం


లీడ్స్ యార్క్‌షైర్ యొక్క పశ్చిమ రైడింగ్‍లోని స్కైర్యాక్ వాపెన్‍టేక్‍లో ప్రాచీన లీడ్స్ సెం పీటర్ యొక్క సమాజంలో ఒక మైదానం మరియు నివాసప్రాంతంగా ఉండేది.[31] లీడ్స్ యొక్క శివారు 1207లో అక్కడి భూస్వామి మారిస్ పేనెల్, ప్రస్తుతం నగరం మధ్యలో ఉన్న అప్పటి తన భూమిలో నదీ తీరంలోని చిన్న ప్రదేశాన్ని దస్తావేజుపై ఇవ్వడం వలన ఏర్పాటయింది. నాలుగు శతాబ్దాల తరువాత, లీడ్స్ నివాసులు ఛార్లెస్ Iకి కౌలు దస్తావేజును అర్జీగా సమర్పించడంతో, అది 1626లో జారీ అయింది. ఈ క్రొత్త ఒప్పందం ద్వారా పదకొండు బస్తీలను కలుపుకుని లీడ్స్ శివారులో కలిసింది, మరియు మునుపటి ఒప్పందం ఉపసంహరించబడింది. 1755లో బ్రిగ్గేట్‍తో పాటుగా ప్రధాన వీధుల నిర్మాణం, దీపాల ఏర్పాటు, శుభ్రతకై అభివృద్ధి కమిషనర్లు స్థాపించబడ్డాయి; నీటి సరఫరా అభివృద్ధికై వీటికి మరింత అధికారాలను 1790లో చేర్చడం జరిగింది.[32]
మునిసిపల్ కార్పొరేషన్స్ చట్టం 1835 విధానాల వలన శివారు కార్పొరేషన్ తిరిగి ఏర్పాటైంది . లీడ్స్ శివారు పోలీసు బలగం 1836లో ఏర్పాటైంది మరియు లీడ్స్ టౌన్ హాల్ నిర్మాణం 1858లో కార్పొరేషన్ ద్వారా పూర్తిచేయబడింది. 1866లో. లీడ్స్ మరియు శివారులోని ఇతర బస్తీలన్నీ కలిసి ఒక పౌర సమాజంగా ఏర్పడ్డాయి. ఈ శివారు 1889లో ఒక కౌంటీ శివారుగా మారింది, తద్వారా క్రొత్తగా రూపొందిన వెస్ట్ రైడింగ్ కౌంటీ కౌన్సిల్ నుండి స్వేచ్ఛ పొంది, 1893లో నగరం హోదాను పొందింది. 1904లో శివారులోని ఈ లీడ్స్ చర్చి సమాజం బీస్టన్, చాపెల్ అలెర్టన్, ఫార్న్లే, హెడింగ్లీ కం బర్లీ మరియు పాటర్‍న్యూటన్‍లను కలుపుకుంది. ఇరవయ్యవ శతాబ్దంలో ఈ కౌంటీ శివారు వరుసగా గణనీయ ప్రాంత విస్తరణలను ప్రారంభించింది, తద్వారా 1911లో 21,593 acres (87.38km2) నుండి 1961లో 40,612 acres (164.35km2) వరకూ పెరిగింది.[33] 1912లో లీడ్స్ యొక్క ఈ చర్చి సమాజం మరియు కౌంటీ శివారు కలిసి లీడ్స్ గ్రామీణ జిల్లాను కలుపుకున్నాయి, ఇందులో రౌండ్‍హే మరియు సీక్రాఫ్ట్; మరియు వెదర్బీ గ్రామీణ జిల్లాలో భాగమైన చర్చి సమాజం షాడ్వెల్ ఉన్నాయి. 1925 ఏప్రిల్ 1 నాడు, లీడ్స్ యొక్క చర్చి సమాజం మొత్తం శివారు ప్రాంతానికి విస్తరించింది.[31]
ఈ కౌంటీ శివారు 1974 ఏప్రిల్ 1 నాడు రద్దయింది మరియు అక్కడి మునుపటి ప్రదేశం మార్లీ మరియు పడ్సీ మునిసిపల్ శివార్లు; ఐరేబరో, హార్స్‌ఫోర్త్, ఆట్లీ, గార్ఫోర్త్ మరియు రాత్వెల్ పట్టణ జిల్లాలు; మరియు of టాడ్‍కాస్టర్, వెదర్బీ మరియు వార్ఫెడేల్ గ్రామీణ జిల్లాల భాగాలతో కలిసిపోయింది.[34] ఈ ప్రదేశం పశ్చిమ యార్క్‌షైర్ కౌంటీలో ఒక క్రొత్త మహానగర జిల్లాను ఏర్పాటు చేయడానికి ఉపయోగించడం జరిగింది; ఇది శివారు మరియు నగరం హోదాలను పొందింది మరియు లీడ్స్ నగరంగా పిలువబడుతోంది. ప్రారంభంలో, స్థానిక ప్రభుత్వ సేవలను లీడ్స్ నగర మండలి మరియు పశ్చిమ యార్క్‌షైర్ కౌంటీ మండలి అందించేవి. కానీ, ఈ కౌంటీ మండలి 1986లో రద్దయింది మరియు ఇక్కడి నగర మండలి ఆ బాధ్యతలను చేపట్టింది, ఇందులో కొన్ని అధికారాలను వెస్ట్ యార్క్‌షైర్ ప్యాసింజర్ ట్రాన్స్‌పోర్ట్ అథారిటీ వంటి సంస్థలకు బదిలీ చేసింది. 1988 నుండి నగర కేంద్రం దగ్గరలోని రెండు శిథిలమైన మరియు పాడుబడిన ప్రదేశాలు పునరుద్ధరణకై ఎంపిక చేయబడ్డాయి మరియు నగర మండలి యోజన పరిధి వెలుపల లీడ్స్ అభివృద్ధి కార్పొరేషన్ యొక్క బాధ్యత పరిధిలో చేర్చబడ్డాయి.[35] అభివృద్ధి కార్పొరేషన్ మూతపడ్డ తరువాత యోజన అధికారాలు 1995లో స్థానిక అధికార సంస్థకు అప్పగించబడ్డాయి.
శివార్ల అభివృద్ధి


1801లో లీడ్స్ యొక్క 42% జనాభా బస్తీ వెలుపల, విస్తారమైన శివారులో నివసించేవారు. 1832 మరియు 1849లలో కలరా వ్యాప్తి కారణంగా, శివారు అధికార సంస్థలు మురుగునీరు, పారిశుధ్యం మరియు నీటి సరఫరా సమస్యలను పరిష్కరించడానికి పూనుకున్నాయి. నీరు వాస్తవంగా వార్ఫే నది నుండి సరఫరా చేయబడేది, కానీ 1860 సమయానికి ఆ నది అధికంగా కలుషితం కావడం వలన నిరుపయోగమైంది. 1867 యొక్క లీడ్స్ వాటర్‍వర్క్స్ చట్టం కారణంగా లీడ్స్ నగరానికి ఉత్తరంగా మూడు రిజర్వాయర్లు లిండ్లే వుడ్, స్విన్స్టీ మరియు ఫ్యూస్టన్ వద్ద నిర్మింపబడ్డాయి.[36] నివాసాల వృద్ధి హోల్బెక్ మరియు హన్స్లెట్‍లలో 1801 నుండి 1851 వరకూ జరిగింది, కానీ ఈ ప్రాంతాలు పారిశ్రామికంగా అభివృద్ధి చెందడంతో మధ్య తరగతి నివాసాలకు క్రొత్త ప్రదేశాలు అవసరమయ్యాయి.[37] దాంతో నదికి దక్షిణంగా ఉన్న భూభాగం, ప్రాథమికంగా పరిశ్రమలు మరియు తరువాత వెనువెంటనే పనివారి నివాసాల కొరకు, అభివృద్ధి చేయబడింది, . లీడ్స్ అభివృద్ధి చట్టం 1866 ద్వారా ఒక కప్పు క్రింద నిర్మించగల ఇళ్ళ సంఖ్యను పరిమితం చేసి శ్రామిక వర్గం యొక్క గృహాల నాణ్యతను పెంచే నిర్ణయం జరిగింది.[38] 1858 సమయానికి హోల్బెక్ మరియు లీడ్స్ నిరంతరం నిర్మాణం జరిగే ప్రదేశాలుగా మారాయి, హన్స్లెట్ సైతం వాటిని తలపించేలా ఉండేది.[39] పంతొమ్మిదవ శతాబ్దం యొక్క ఉత్తరార్థంలో, హన్స్లెట్, ఆర్మ్లీ మరియు వార్ట్లీలలో జనాభా వృద్ధి, లీడ్స్ జనాభాను సైతం అధిగమించింది. కాలుష్యం సమస్యగా మారినప్పుడు, ధనికులైన నివాసులు చిన్న పారిశ్రామిక పట్టణప్రాంతాలను విడిచి ఉత్తరాది గ్రామాలైన హెడింగ్లీ, పాటర్‍న్యూటన్ మరియు ఛాపెల్ అలెర్టన్‍లలో నివాసాలు ఏర్పరచుకున్నారు; ఇందువలన 1851 నుండి 1861 వరకూ హెడింగ్లీ మరియు బర్లీలలో జనాభా 50% పెరిగింది. అంతేకాక, పారిశ్రామిక ప్రదేశాల నుండి మధ్యతరగతి వలసవెళ్ళడం అనేది రౌండ్‍హే మరియు ఆడెల్ వద్ద శివారు దాటి అభివృద్ధికి దారితీసింది.[39] ఎలెక్ట్రిక్ ట్రాంవే ఆవిర్భావంతో హెడింగ్లీ మరియు పాటర్‍న్యూటన్‍లలో అభివృద్ధి తీవ్రతరమైంది మరియు రౌండ్‍హే లోనికి శివారు దాటి విస్తరణకు దోహదపడింది.[40]
రెండు ప్రైవేటు గ్యాస్ పంపిణీ సంస్థలు 1870లో కార్పొరేషన్ అధీనంయ్యాయి మరియు ఈ క్రొత్త మునిసిపల్ పంపిణీ ఉపయోగించి వీధి దీపాలు మరియు ఇళ్ళకు చవకైన గ్యాస్ అందించడం జరిగేది. 1880ల ప్రారంభం నుండి యార్క్‌షైర్ హౌస్-టు-హౌస్ ఎలక్ట్రిసిటీ కంపెనీ లీడ్స్ అంతటికీ విద్యుత్తును అందించేది, అటుపై దానిని సైతం లీడ్స్ కార్పొరేషన్ కొనుగోలు చేసింది మరియు అది మునిసిపల్ పంపిణీగా మారింది.[41]
మురికివాడల తొలగింపు మరియు పునర్నిర్మాణం లీడ్స్‌లో యుద్ధాంతర కాలంలో 18,000 గృహాలను ఈ మండలి క్రాస్ గేట్స్, మిడిల్‌టన్, గిప్టన్, బెల్లె ఐల్ మరియు హాల్టన్ మూర్‌లలోని 24 ఎస్టేట్లలో నిర్మించింది. క్వారీ హిల్‌‌లోని మురికివాడల స్థానంలో వినూత్నమైన క్వారీ హిల్ ఫ్లాట్లు ఏర్పడ్డాయి, వీటిని 1975లో ధ్వంసం చేయడం జరిగింది. మరొక 36,000 గృహాలను ప్రైవేటు రంగ నిర్మాణసంస్థలు చేపట్టి, గ్లేడ్‌హౌ, మూర్‌టౌన్, ఆల్‌వుడ్లీ, రౌండ్‍హే, కోల్టన్, విట్కిర్క్, ఓక్‌వుడ్, వీట్‌వుడ్ మరియు ఆడెల్ నగరపరిసరాల్ని సృష్టించాయి. 1949 తరువాత, మరొక 30,000 తక్కువ-స్థాయి గృహాలను ఈ మండలి నేలమట్టం చేసి, సీక్రాఫ్ట్, ఆర్మ్లీ హైట్స్, టిన్షిల్ మరియు బ్రాకెన్‍వుడ్‍ వంటి ఎస్టేట్లలో వాటి స్థానంలో 151 మధ్యంతర-ఎత్తు మరియు ఉన్నతమైన-ఎత్తు కలిగిన మండలి ఫ్లాట్ల సమూహాన్ని నిర్మించింది.[42]
ఇటీవల, లీడ్స్ నగరం యొక్క పునరుద్ధరణ కోసం అధిక స్థాయిలో స్థానిక వ్యయం జరిగింది, ఇందులో లీడ్స్ సిటీ సెంటర్‍లో కనిపించే విధంగా పెట్టుబడులు మరియు ప్రముఖ ప్రాజెక్టులను ఆకర్షించింది.[43] విలాసవంతమైన డాబా గృహాలను కలిగిన ఎన్నో భవనాలు, సిటీ సెంటర్ నుండి రెప్పపాటు దూరంలో అప్పటికే నిర్మింపబడ్డాయి.[44]
భౌగోళిక స్థితి


Invalid arguments have been passed to the {{#coordinates:}} function వద్ద (53.799°, −1.549°), మరియు మధ్య లండన్ యొక్క ఉత్తర-వాయువ్య దిశగా, లీడ్స్ యొక్క మధ్య ప్రదేశం, ఐరే నదిపై పెన్నైన్స్ యొక్క తూర్పు పర్వతసానువుల్లోని ఐరే లోయ యొక్క సన్నని భాగంలో ఉంది. ఇక్కడి సిటీ సెంటర్ సముద్రమట్టం నుండి సుమారు ఎత్తులో ఉంది, కాగా ఈ జిల్లా పశ్చిమాన ఇల్క్లీ మూర్ వాల నుండి ఐరే మరియు వార్ఫే నదులు తూర్పు సరిహద్దులో కలిసే వరకూ వ్యాపించి ఉంది. లీడ్స్ మధ్యభాగం అనేది నిరంతరం నిర్మాణాలు జరిగే ప్రదేశం, ఇది పడ్సీ, బ్రాంలీ, హార్స్‌ఫోర్త్, ఆల్‍వుడ్లీ, సీక్రాఫ్ట్, మిడిల్‍టన్ మరియు మార్లీల వరకూ విస్తరించింది.[45] UKలో ఎలాంటి స్థానిక అధికార జిల్లాకన్నా లీడ్స్ (బర్మింగ్‍హాం తరువాత) రెండవ అత్యధిక జనాభా కలిగిన ప్రాంతం, మరియు ఏ ఇతర ఇంగ్లీష్ మహానగరం జిల్లా కన్నా ఎక్కువగా రెండవ అత్యధిక విస్తీర్ణం కలిగిన ప్రదేశం (డాంకాస్టర్ తరువాత), ఇది తూర్పు నుండి పడమరకు 15 మైళ్ళు (24కిమీ), మరియు ఉత్తరం నుండి దక్షిణానికి 13 మైళ్ళు (21కిమీ) వ్యాపించి ఉంది. ఇక్కడి ఉత్తరం సరిహద్దు వార్ఫే నదిని కొన్ని మైళ్ళ పాటు అనుసరిస్తుంది, కానీ నదికి ఉత్తరం వైపున ఉన్న ఆట్లీ భూభాగాన్ని కలుపుకుని, అక్కడ నదిని దాటి విస్తరించింది. లీడ్స్ జిల్లాలో 65% పైగా సస్య శ్యామల భాగం మరియు UKలో కొన్ని అత్యద్భుతమైన సుందర దృశ్యాలు మరియు గ్రామీణ ప్రాంతాలను కలిగిన యార్క్‌షైర్ డేల్స్ నేషనల్ పార్క్ నుండి ఇక్కడి సిటీ సెంటర్ ఇరవై మైళ్ళ (32కిమీ) కన్నా తక్కువ దూరంలో ఉంది.[46] లీడ్స్ యొక్క అంతర్భాగం మరియు దక్షిణాది ప్రదేశాలు బొగ్గు గనులతో నిండిన ఇసుకరాళ్ళ పొరలతో నిర్మించబడ్డాయి. ఉత్తరాది భాగాలు పాత ఇసుక మరియు గులకరాళ్ళు ఉపయోగించి కట్టబడ్డాయి మరియు తూర్పు వైపు ఇవి మేగ్నీషియన్ సున్నపురాయి కట్టడాల వరకూ విస్తరించాయి.[24][47] లీడ్స్ యొక్క మధ్య ప్రదేశాలలో భూమి ఉపయోగం మరింతగా పట్టణ ప్రాంతాల వలె ఉంటుంది.[45]
లీడ్స్ యొక్క భౌగోళిక అర్థాన్ని నిర్దిష్టంగా నిర్వచించే ప్రయత్నాలు సందర్భాన్నిబట్టి నగరం యొక్క విస్తీర్ణం గురించి రకరకాల భావనలు కలిగిస్తాయి; ఇందులో సిటీ సెంటర్ ప్రదేశం, పట్టణ విస్తీర్ణం, పరిపాలనా సరిహద్దులు, మరియు కార్యశీల ప్రాంతం ఉన్నాయి.[48]






“Leeds is much more a generalised concept place name in inverted commas, it is the city, but it is also the commuter villages and the region as well.”—A History of Modern Leeds, Brian Thompson[48]
లీడ్స్ సిటీ సెంటర్ అనేది లీడ్స్ ఇన్నర్ రింగ్ రోడ్ పరిధిలోపు, A58 రోడ్, A61 రోడ్, A64 రోడ్, A643 రోడ్ మరియు M621 మోటర్‍వేలలో భాగంగా ఏర్పడి ఉంది. ఇక్కడి ప్రధానమైన ఉత్తర-దక్షిణ షాపింగ్ వీధి బ్రిగ్గేట్ పాదచారులకు అనువుగా నిర్మించబడింది, మరియు విక్టోరియా క్వార్టర్‍లో భాగమైన క్వీన్ విక్టోరియా వీధి, ఒక గాజు కప్పు క్రింద ఉంది. మిలెనియం స్క్వేర్ అనేది ప్రధాన పట్టణ కేంద్ర స్థానం. ఇక్కడి లీడ్స్ పోస్ట్ కోడ్ ప్రదేశం చాలావరకూ లీడ్స్ నగరానికి సేవలు అందిస్తుంది [49] మరియు సుమారుగా పూర్తిగా లీడ్స్ పోస్ట్ టౌన్ పరిధిలో ఉంది.[50] ఆట్లీ, వెదర్బీ, టాడ్‍కాస్టర్, పడ్సీ మరియు ఇల్క్లీ అనేవి ఇక్కడి పోస్ట్ కోడ్ ప్రదేశంలోనే వేర్వేరు పోస్ట్ టౌన్లు.[50] లీడ్స్ యొక్క నిర్మిత ప్రాంతం కాక, ఇక్కడ జిల్లా పరిధిలో ఎన్నో ఉపనగరాలు మరియు శివారుప్రాంతాలు ఉన్నాయి.
శీతోష్ణస్థితి

లీడ్స్ యొక్క మహాసముద్ర వాతావరణం అనేది సంవత్సరం పొడవునా అత్యల్ప ఉష్ణోగ్రత మార్పు కలిగిన బ్రిటిష్ ద్వీపాల వాతావరణానికి ఉదాహరణలా ఉంటుంది.
ఈ నగరం యొక్క వాతావరణాన్ని అట్లాంటిక్ మహాసముద్రం తీవ్రంగానూ మరియు పెన్నైన్స్ కొంత ప్రభావితం చేస్తాయి. లీడ్స్ లోని వేసవికాలాలు సాధారణంగా మంద్రంగా, కొన్నిసార్లు వేడిగా ఉంటాయి, కాగా శీతాకాలం ఎక్కువ చలిగా, మరియు కొన్నిసార్లు అప్పుడప్పుడూ పడే మంచుతో తీవ్రమైన చలితో కూడి ఉంటాయి. లీడ్స్ యొక్క నివాసులు ప్రతి సంవత్సరమూ కొన్ని రోజులపాటు మంచు పేరుకుపోవడాన్ని ఊహించవచ్చు. తీవ్రమైన గట్టి మంచు సాధారణం. ఇది ఉత్తరాది అక్షాంశం వద్ద ఉండడం వలన, లీడ్స్ యొక్క పగటి వెలలు సంవత్సరం పొడవునా మారుతూ ఉంటాయి. అతితక్కువ పగలు కలిగిన రోజు, సూర్యోదయం 8:22am గంటలకు మరియు సూర్యాస్తమయం 3:46pm గంటలకు సంభవిస్తాయి, తద్వారా కేవలం 7 గంటల పగలు ఉంటుంది. మబ్బులతో కూడి, వర్షం పడే రోజుల్లో పగటి కాంతి మరింత తక్కువగా అనిపిస్తుంది. ఎక్కువ పగలు కలిగిన రోజున, సూర్యోదయం 4:35am గంటలకు మరియు సూర్యాస్తమయం 9:41pm గంటలకు సంభవిస్తాయి, తద్వారా పగటి సమయం మొత్తం 17 గంటలపాటు ఉంటుంది, అంతేకాక ఖగోళ సంధ్య రాత్రంతా ఉంటుంది. వాతావరణంలో అధిక పీడనం ఉన్నప్పుడు, రోజులు చాలా ఎక్కువగానూ మరియు వేడిగానూ అనిపించవచ్చు.
అత్యధిక ఉష్ణోగ్రత కలిగిన నెల, సగటు అత్యధిక ఉష్ణోగ్రత 19.9°C (67.8°F)గా ఉన్న జూలై మరియు ఆగస్టుల మధ్య ఉంటుంది, కాగా అత్యల్ప ఉష్ణోగ్రత కలిగిన నెల ఫిబ్రవరి, ఈ నెల సగటు అత్యల్ప ఉష్ణోగ్రత 0.2°C (32.3°F)గా ఉంటుంది. వేసవిలో 30°C (86°F) పైబడిన ఉష్ణోగ్రతలు మరియు శీతాకాలంలో -5°C కన్నా తక్కువ ఉష్ణోగ్రతలు సాధారణంగా ఉండవు కానీ ఎప్పుడూ ఉండవని కాదు, ఆగస్టు 2003 మరియు జూలై 2006లలో కొన్ని రోజుల పాటు ఉష్ణోగ్రతలు 30°C (86°F) కన్నా ఎక్కువగా ఉండేవి, మరియు 2010 డిసెంబరు 3 నాడు ఉష్ణోగ్రత -15°C (5°F) వరకూ పడిపోయింది మరియు -5°C (23°F) కన్నా పెరగలేదు.
లీడ్స్ సగటున సంవత్సరానికి 660మిమీ (25.9అంగుళాలు) వర్షపాతం పొందుతుంది, ఇది అట్లాంటిక్ పైనుండి వీచే గాలుల నుండి రక్షించే పెన్నైన్స్ పర్వత శ్రేణుల కారణంగా యునైటెడ్ కింగ్‍డంలో అత్యధికంగా పొడిగా ఉండే ప్రాంతాలలో ఒకటి, అయినప్పటికీ లీడ్స్ యొక్క వర్షపాతం సగటున సంవత్సరానికి 147 రోజుల పాటు చాలావరకూ చిన్న తుంపరల రూపంలో సాగుతుంది, కానీ కుంభవృష్టి సైతం వసంతం చివర/వేసవి ప్రారంభంలో కురవవచ్చు.
అరుదుగానైనా, తీవ్రమైన వాతావరణం ఏర్పడవచ్చు. యునైటెడ్ కింగ్‍డంలో సంభవించిన 2007 వరదలలో, నది ఐరే ఒడ్డుకు గండిపడడం కారణంగా సిటీ సెంటర్‍లోనికి వరదనీరు చొరబడింది. 2006 సెప్టెంబరు 14 నాడు, నగరంలోని హేర్‍హిల్స్ ప్రదేశంలో పెనుతుఫాను సంభవించింది, ఇందువలన చెట్లు వ్రేళ్ళతో సహా పెకలించబడ్డాయి, ఇదే తుఫాను కారణంగా లీడ్స్ స్టేషను‍లో సంకేతాల వైఫల్యం సంభవించింది. 

జనాభా
పట్టణ ఉపవిభాగం

యునైటెడ్ కింగ్‍డం జనగణన 2001 సమయంలో, లీడ్స్ పట్టణ ఉపవిభాగం ఆక్రమించిన ప్రదేశం మరియు అక్కడి జనాభా 443,247; దీంతో ఇది ఇంగ్లాండ్ పరిధిలో నాల్గవ అత్యధిక జనాభా కలిగిన పట్టణ ఉపవిభాగం మరియు యునైటెడ్ కింగ్‍డం పరిధిలో ఐదవ అత్యధిక విస్తీర్ణం కలిగిన ప్రదేశం అయింది. ఇక్కడి జనసాంద్రత 4,066 inhabitants per square kilometre (10,530/sqmi), ఇది మిగిలిన పశ్చిమ యార్క్‌షైర్ పట్టణ ప్రదేశం కన్నా కాస్త ఎక్కువ. ఇది లీడ్స్ నగరం యొక్క 20% భూభాగం మరియు 62% జనాభా కలిగి ఉంది. పట్టణ ఉపవిభాగం యొక్క జనాభాలో 100to93.1స్త్రీ-పురుష నిష్పత్తి ఉంది.[54] 16ఏళ్ళు పైబడిన వారిలో, 39.4% అవివాహితులు (అసలు వివాహం కానివారు) మరియు 35.4% మొదటి సారి వివాహం అయినవారు.[55] ఇక్కడి పట్టణ ఉపవిభాగంలోని 188,890గృహాలలో 35% ఒక-వ్యక్తి, 27.9% కలిసి జీవించే వివాహిత దంపతులు, 8.8% సహజీవనం చేసే దంపతులు, మరియు 5.7% తమ పిల్లలతో జీవించే ఒంటరి తల్లిదండ్రులు ఉంటున్నారు. పశ్చిమ యార్క్‌షైర్ పట్టణ ప్రదేశంలో లీడ్స్ అతిపెద్ద విభాగం[45] మరియు లీడ్స్-బ్రాడ్‍ఫోర్డ్ పెద్ద పట్టణ పరిధిలో భాగంగా యూరోస్టాట్ ద్వారా లెక్కించబడుతుంది. 2001లో లీడ్స్ యొక్క పనిచేసే ప్రాంతానికి ప్రయాణం విస్తీర్ణం లీడ్స్ నగరం మొత్తం వ్యాపించి ఉంది, బ్రాడ్‍ఫోర్డ్ నగరం యొక్క ఉత్తరాది భాగం, కిర్క్లీస్ యొక్క తూర్పు భాగం, మరియు ఇది ఆక్రమించిన దక్షిణాది నార్త్ యార్క్‌షైర్‍లో కొంత భాగం.
మహానగరం జిల్లా
2001 UK జనగణన ప్రకారం, ఈ జిల్లాలో మొత్తం జనాభా 715,402.[56] లీడ్స్ యొక్క 301,614 గృహాలలో ఇంగ్లాండ్‍లోని ఇతర ప్రదేశాలలో వలె 33.3% కలిసి జీవించే వివాహిత దంపతులు, 31.6% ఒక-వ్యక్తి నివసించే గృహాలు, 9.0% సహ-జీవనం సాగించే స్త్రీపురుషులు మరియు 9.8% ఒంటరి తల్లిదండ్రులు నివసిస్తున్నారు.[57] ఇక్కడి జనసాంద్రత [57] మరియు ప్రతి 100 స్త్రీలకూ, 93.5 పురుషులు ఉన్నారు.
లీడ్స్ లోని అత్యధిక శాతం ప్రజలు తమను తాము క్రైస్తవులుగా చెప్పుకుంటారు.[58] ముస్లింల నిష్పత్తి (జనాభాలో 3.0%) దేశం యొక్క సగటు.[58] యునైటెడ్ కింగ్‍డంలో లండన్ మరియు మాంచెస్టర్ తరువాత, లీడ్స్ మూడవ-అతిపెద్ద యూదు సమాజాన్ని కలిగి ఉంది. ఆల్‌వుడ్‌లీ మరియు మూర్‌టౌన్ ప్రదేశాల్లో గణనీయంగా యూదు జనాభా ఉన్నారు.[59] 2001 జనగణనలో లీడ్స్ నివాసుల్లో 16.8% తమకు "ఎలాంటి మతమూ" లేదని చెప్పారు, ఇది మొత్తం UKలోని సంఖ్యకు దాదాపు సమానంగా ఉంది (ఇంకా 8.1% "మతం గురించి చెప్పలేదు"). ఎన్నో ఇతర ఇంగ్లీష్ ప్రధాన నగరాల లాగా లీడ్స్ యొక్క క్రైం రేటు జాతీయ సగటుకన్నా చాలా ఎక్కువ.[60][61] జూలై 2006లో థింక్ ట్యాంక్ రిఫార్మ్ వివిధ నేరాలకు సంబంధించిన క్రైం రేట్లను లెక్కించి దీనిని పట్టణ ప్రదేశాల జనాభాకు అన్వయించింది (100,000 పైగా జనాభా కలిగిన పట్టణాలుగా నిర్వచింపబడ్డాయి). ఈ స్థానాల్లో లీడ్స్ 11వ స్థానం పొందింది (లండన్ శివార్లు మినహాయించి, లండన్ శివార్లు కూడా కలిపితే 23వ స్థానం).[62] ఈ క్రింది పట్టికలో 1801 నుండి జిల్లా యొక్క ప్రదేశంలో క్రితం జనగణన లెక్కల తరువాత మార్పులతో కూడిన జనాభా వివరాలు ఇవ్వబడ్డాయి.

ప్రభుత్వం
లీడ్స్ నగరం అనేది లీడ్స్ నగరంలోని స్థానిక ప్రభుత్వ జిల్లా మరియు లీడ్స్ నగర మండలి అనేది స్థానిక అధికారసంస్థ. ఈ మండలిలో నగరం యొక్క ప్రతి వార్డ్ నుండి ముగ్గురు సభ్యులుగా మొత్తం 99 మంది కౌన్సిలర్లు ఉంటారు. నాలుగింట మూడు సంవత్సరాలలో, మే నెలలో మొదటి గురువారం నాడు, ఎన్నికలు జరుగుతాయి. కౌన్సిలర్లలో మూడవ వంతును ప్రతి ఎన్నికలలో నాలుగేళ్ల వ్యవధికి ఎన్నుకోవడం జరుగుతుంది. 2004లో సరిహద్దు మార్పుల వలన, ఎన్నికలలో అన్ని స్థానాలూ ఉన్నాయి. ఈ మండలిలో ప్రస్తుతం సంపూర్ణ నియంత్రణ లేదు, మరియు దీనిని లేబర్ మరియు గ్రీన్ కౌన్సిలర్ల సంకీర్ణం నడుపుతుంది. పశ్చిమ యార్క్‌షైర్‍లో కౌంటీ మండలి లేదు, కాబట్టి లీడ్స్ నగర మండలి ఈ నగరానికి సైతం స్థానిక ప్రభుత్వ సేవలు అందించే ప్రాథమిక సంస్థగా వ్యవహరిస్తుంది. ఈ జిల్లా ఇంగ్లాండ్‍లోని యార్క్‌షైర్ మరియు హంబర్ ప్రాంతంలో ఉంది, మరియు ఇందులో ఒక చర్చి సమాజం కాని ప్రదేశం మరియు 31 పౌర చర్చి సమాజాలు ఉన్నాయి. ఇవి ఇక్కడి అత్యల్ప స్థాయి స్థానిక ప్రభుత్వాలు[64] మరియు వాటి ప్రదేశాల్లో కొన్ని పరిమిత విధులను లీడ్స్ నగర మండలి నుండి గ్రహిస్తాయి. ఇక్కడి హార్స్‌ఫోర్త్, మార్లీ, ఆట్లీ మరియు వెదర్బీ అన్నీ పట్టణ మండలి స్థాయికి చెందినవి.[65] ఈ జిల్లాలో 27 ఇతర పౌర చర్చి సమాజాలు ఉన్నాయి.
ఈ జిల్లాకు ఎనిమిది మంది MPలు ఎల్మెట్ మరియు రాత్వెల్ (అలెక్ షెల్‍బ్రూక్, కన్సర్వేటివ్); లీడ్స్ సెంట్రల్ (హిలరీ బెన్, లేబర్); లీడ్స్ ఈస్ట్ (జార్జ్ ముడీ, లేబర్); లీడ్స్ నార్త్ ఈస్ట్ (ఫాబియన్ హామిల్టన్, లేబర్); లీడ్స్ నార్త్ వెస్ట్ (గ్రెగ్ మల్హాలండ్, లిబ్ డెం); లీడ్స్ పశ్చిమ (రాచెల్ రీవ్స్, లేబర్); మార్లీ మరియు అవుట్‍వుడ్ (సిటీ ఆఫ్ వేక్‍ఫీల్డ్ నియోజకవర్గంలో భాగం) (ఎడ్ బాల్స్, లేబర్); మరియు పడ్సీ (స్టువర్ట్ ఆండ్రూ, కన్సర్వేటివ్) నియోజక వర్గాల తరఫున ప్రాతినిధ్యం వహిస్తారు. లీడ్స్ నగరం యార్క్‌షైర్ మరియు హంబర్ యూరోపియన్ నియోజక వర్గంలోనే ఉంది, దీనికి ఇరువురు కన్సర్వేటివ్, ఒక లేబర్, ఒక UKIP, ఒక లిబరల్ డెమోక్రాట్ మరియు ఒక BNP MEPలు ప్రాతినిధ్యం వహిస్తారు. జూన్ 2009లో జరిగిన యూరోపియన్ పార్లమెంట్ ఎన్నికలలో లీడ్స్ యొక్క ఓట్ల లెక్కలు: కన్సర్వేటివ్ 22.6%, లేబర్ 21.4%, UKIP 15.9%, లిబ్ డెం 13.8%, BNP 10.0%, గ్రీన్ 9.4%.[66]
ఆర్థికవ్యవస్థ


సంప్రదాయ తయారీ పరిశ్రమలను ఎంతగానో మించిన ఉపాధిని సేవా రంగంలో అందించే వైవిధ్య ఆర్థిక వ్యవస్థను ప్రస్తుతం లీడ్స్ కలిగి ఉంది. 2002లో, 401,000 మంది ఉద్యోగులు లీడ్స్ జిల్లాలో నమోదయ్యారు. వీరిలో 24.7% మంది ప్రజా పరిపాలన, విద్య మరియు ఆరోగ్య రంగాలలో, 23.9% మంది బ్యాంకింగ్, ఫైనాన్సు మరియు బీమా రంగాలలో మరియు 21.4% మంది పంపిణీ, హోటళ్ళు మరియు రెస్టారెంట్లలో ఉన్నారు. ఇక్కడి ప్రాంతం మరియు దేశం యొక్క ఆర్థిక వ్యవస్థ నుండి బ్యాంకింగ్, ఫైనాన్సు మరియు బీమా రంగాలలో లీడ్స్ ఎంతో విభిన్నంగా ఉంటుంది.[67] ఇంగ్లాండ్‍లో లండన్ వెలుపల ఈ నగరం ఒక అతిపెద్ద ఆర్థిక కేంద్రాలలో ఒకటిగా విలసిల్లుతోంది.[12][16][68][69][70][71] చిల్లరవర్తకం, కాల్ సెంటర్‍లు, కార్యాలయాలు మరియు ప్రసార సాధనాల వంటి తృతీయస్థాయి పరిశ్రమలు ఆర్థిక వృద్ధి రేటును గణనీయంగా పెంచాయి. అంతేకాక ఈ నగరం UKలో బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇంగ్లాండ్ యొక్క ఏకైక ఉప కార్యాలయాన్ని కలిగి ఉంది. 2006లో మొత్తం లీడ్స్ నగరం ప్రాంతం £46 బిలియన్ ఆర్థిక వ్యవస్థను ఉత్పన్నం చేయగా,[72] నగరం యొక్క GVAను £16.3 బిలియన్‍గా నమోదు చేయడం జరిగింది.[73]
యార్క్‌షైర్ మరియు హంబర్ ప్రాంతం మొత్తంలో విశాలమైన లీడ్స్ యొక్క రీటైల్ ప్రదేశం ఇక్కడి ప్రధాన ప్రాంతీయ షాపింగ్ సెంటర్‌గా పేరొందింది మరియు దీని విస్తీర్ణ ప్రదేశంలో సుమారు 3.2 మిలియన్ మంది ప్రజలు నివసిస్తున్నారు.[74] నగరం మధ్యలో ఎన్నో ఇండోర్ షాపింగ్ సెంటర్లు ఉన్నాయి, వీటిలో మెరియన్ సెంటర్, లీడ్స్ షాపింగ్ ప్లాజా, సెం జాన్స్ సెంటర్, హెడ్‍రో సెంటర్, విక్టోరియా క్వార్టర్, ది లైట్ మరియు కార్న్ ఎక్స్‌ఛేంజ్ ముఖ్యమైనవి. మొత్తానికి ఇక్కడ సుమారుగా 1,000 రిటైల్ దుకాణాలు ఉన్నాయి, వీటి మొత్తం వైశాల్యం 2,264,100 square feet (210,340m2).[74] లీడ్స్ లోని రిటైల్ రంగంలో పనిచేసే 40,000 మంది జనాభాలో 75%, సిటీ సెంటర్ వద్ద ఉండే ప్రదేశాలలో పనిచేయరు. ఇంకా ఎన్నో గ్రామాలలో ఉండే అదనపు షాపింగ్ సెంటర్లు కౌంటీ శివారులో మరియు 1974లో లీడ్స్ నగరంలో కలిసిపోయిన పట్టణాలలో భాగంగా మారాయి.[75]
కార్యాలయాల అభివృద్ధి, ఇంకా సంప్రదాయపరంగా అంతర్భాగంలో సంభవించినవి, నది ఐరేకు దక్షిణ దిశగా మరియు మొత్తం 11,000,000 square feet (1,000,000m2) వైశాల్యంలో వృద్ధి చెందాయి.[74] 1999 నుండి 2008 మధ్య కాలంలో సెంట్రల్ లీడ్స్‌లో £2.5bn ఆస్తి అభివృద్ధి చేయబడింది; ఇందులో £711m కార్యాలయాలకు, £265m రిటైల్ రంగంలో, £389m కాలక్షేపానికి మరియు £794m గృహ నిర్మాణాలకు కేటాయించబడింది. తయారీ మరియు పంపిణీ ఉపయోగాలు ఈ కాలంలో £26m క్రొత్త సంపద అభివృద్ధికి కారకమయ్యాయి. విస్తారమైన జిల్లాలో అన్ని ఉద్యోగాలలో 31% అందిస్తూ సిటీ సెంటర్ 130,100 ఉద్యోగాలు కల్పిస్తోంది. 2007లో, 47,500 ఉద్యోగాలు ఆర్థిక మరియు వ్యాపార రంగాలలో, 42,300 ప్రజా సేవలలో, మరియు 19,500 రిటైల్ మరియు పంపిణీ రంగాలలో ఉండేవి. జిల్లాలో 43% ఆర్థిక రంగ ఉద్యోగాలు లీడ్స్ సిటీ సెంటర్‍లో ఉండేవి మరియు సిటీ సెంటర్‍లో ఉద్యోగాలు చేస్తున్నవారిలో 44% తొమ్మిది కిలోమీటర్ల పైబడిన దూరంలో ఉండేవారు.[74] లీడ్స్ ఆర్థిక వ్యవస్థకు పర్యాటకరంగం ఎంతో ముఖ్యమైనది, 2009లో ఇంగ్లాండ్‍లో UK సందర్శకులు అత్యధికంగా సందర్శించిన 8వ నగరం లీడ్స్[76] మరియు విదేశీ సందర్శకులు అత్యధికంగా సందర్శించిన నగరాలలో 13వది.[77]
జనవరి 2011లో లీడ్స్, సెంటర్ ఫర్ సిటీస్ ప్రచురించిన నివేదికలో "గమనించదగిన ఐదు నగరాల్లో" ఒకటిగా పేర్కొన బడింది.[78] ఈ నివేదికలో సగటు లీడ్స్ నివాసి వారానికి £471 సంపాదిస్తున్నట్టూ చెప్పబడింది[79], ఇది జాతీయ స్థాయిలో పదిహేడవ స్థానం, 30.9% మంది లీడ్స్ నివాసులకు NVQ4+ ఉన్నత స్థాయి అర్హతలు ఉన్నాయి,[80] ఇది జాతీయస్థాయిలో పదిహేనవ స్థానం, మరియు లీడ్స్ యొక్క నిరుద్యోగ రేటు 2010లో 70.4%, ఇది జాతీయ స్థాయిలో ఇరవై-అయిదవ స్థానం, కానీ ఇది బ్రిస్టల్‌తో పాటుగా జాతీయ సగటు వద్ద లేదా పైగా ఉపాధి రేటు కలిగిన ఏకైక ప్రధాన నగరం.[81] అంతేకాక, ఇందులో లీడ్స్ 2014/2015లో విధింపబడే సౌకర్యాల కోతలో అతి తక్కువగా ప్రభావితం చెందే ప్రధాన నగరంగా చెప్పబడింది, ఇక్కడ లివర్‍పూల్‌లో -£192 మరియు గ్లాస్గోలో -£175తో పోలిస్తే, తలసరి సౌకర్యాల కోత -£125గా అంచనా వేయబడింది.[82]
ప్రసిద్ధ ప్రదేశాలు

లీడ్స్ ఎన్నో రకాల సహజ మరియు నిర్మిత ప్రసిద్ధ ప్రదేశాలను కలిగి ఉంది. సహజమైన ప్రసిద్ధ ప్రదేశాలలో గులకరాయి నిర్మాణం అయిన ఆట్లీ చెవిన్ మరియు ఫెయిర్‍బర్న్ ఇంగ్స్ RSPB రిజర్వు వంటి వైవిధ్యమైనవి ఉన్నాయి. రౌండ్‍హే మరియు టెంపుల్ న్యూసాం వద్ద నగరం యొక్క ఉద్యానవనాలు ఎంతో కాలంగా ధరచెల్లించే వారి సౌకర్యార్థం మండలిచే నిర్వహింపబడుతున్నాయి మరియు లీడ్స్ మధ్యలో బహిరంగ స్థలాలలో ప్రధానమైనవి మిలెనియం స్క్వేర్, లీడ్స్ సిటీ స్క్వేర్, పార్క్ స్క్వేర్ మరియు విక్టోరియా గార్డెన్స్. ఈ చివరి ప్రదేశంలో కేంద్ర నగరం యొక్క యుద్ధ స్మృతిచిహ్నం ఉంది: ఇక్కడి జిల్లాలోని ఉపనగరాలు, పట్టణాలు మరియు గ్రామాలలో 42 ఇతర యుద్ధ స్మృతిచిహ్నాలు ఉన్నాయి.[83]
ఇక్కడి కట్టడాల్లో పౌరులకు గర్వకారణమైన మార్లీ టౌన్ హాల్ మరియు లీడ్స్ యొక్క భవన త్రయం, లీడ్స్ టౌన్ హాల్, కార్న్ ఎక్స్‌చేంజ్ మరియు భవన నిర్మాత కత్‌బెర్ట్ బ్రాడ్‌రిక్ నిర్మించిన లీడ్స్ సిటీ మ్యూజియం ఉన్నాయి.. లీడ్స్ ఆకాశవీధిలో ఆశ్చర్యం కలిగించే రెండు శ్వేత భవనాలు లీడ్స్ విశ్వవిద్యాలయం యొక్క పార్కిన్సన్ భవనం మరియు కట్టడపు రెండు స్తంభాలపై బంగారు గుడ్లగూబల విగ్రహాలు కలిగిన సివిక్ హాల్.[84] ఆర్మ్లీ మిల్ల్స్, కాంపనైల్-ప్రేరిత టవర్లు కలిగిన టవర్ వర్క్స్, మరియు ఈజిప్షియన్-శైలి టెంపుల్ వర్క్స్ నగరం యొక్క పారిశ్రామిక గతాన్ని సూచిస్తాయి, కాగా కిర్క్‌స్టాల్ అబ్బే యొక్క స్థలం మరియు శిథిలాలు సిస్టర్షన్ నిర్మాణ శైలి యొక్క అందం మరియు గొప్పతనాన్ని తెలియజేస్తాయి. ప్రధాన చర్చిలు సిటీ సెంటర్‌లోని లీడ్స్ చర్చి సమాజం చర్చి, సెం జార్జ్స్ చర్చి మరియు లీడ్స్ కెథెడ్రల్, మరియు ప్రశాంతమైన ప్రదేశాలలోని చర్చి ఆఫ్ సెం. జాన్ ది బాప్టిస్ట్, ఆడెల్ మరియు బార్డ్సే చర్చి సమాజం చర్చి.
ది డలేక్ అని కూడా పిలువబడే బ్రిడ్జ్‌వాటర్ ప్లేస్, ఒక ప్రధాన కార్యాలయం మరియు నివాస అభివృద్ధిలో భాగం మరియు ఈ ప్రాంతంలో అత్యంత పొడవైన భవనం; ఇది మైళ్ళ దూరానికి కనిపిస్తుంది.[85] ఇతర ఉన్నత భవనాలలో ఒకటి సిటీ సెంటర్ నుండి ఉత్తరాన ఉన్న 37-అంతస్తుల స్కై ప్లాజా, ఇది ఎత్తైన నేలమీద ఉండడం వలన దీని ఎత్తు బ్రిడ్జ్‌వాటర్ ప్లేస్ కన్నా ఎక్కువ.
ఎల్లాండ్ రోడ్ (ఫుట్‍బాల్) మరియు హెడింగ్లీ స్టేడియం (క్రికెట్ మరియు రగ్బీ) క్రీడా ఔత్సాహికులకు సుపరిచితమైనవి మరియు ఇక్కడి వైట్ రోజ్ సెంటర్ అనేది సుప్రసిద్ధ రిటైల్ అవుట్‌లెట్.

రవాణా

A62, A63, A64, A65 మరియు A660 రోడ్లకు లీడ్స్ ప్రారంభ స్థానం మరియు ఇది A58 మరియు A61లపై ఉంది. M1 మరియు M62 ఈ నగరానికి దక్షిణంగా కలుసుకుంటాయి మరియు A1 (M) తూర్పు వైపు సాగిపోతుంది. లీడ్స్ ఉత్తరాది రహదారి వ్యవస్థలో ఒక ప్రధాన కేంద్రం. అదనంగా, ఇక్కడ ఒక పట్టణ రహదారి వ్యవస్థ ఉంది; M62 మరియు M1 నుండి ఇక్కడి కేంద్రీకృత రహదారి M621 సెంట్రల్ లీడ్స్‌కు దారితీస్తుంది. ఇక్కడ పాక్షికంగా రహదారి హోదా కలిగిన ఒక ఇన్నర్ రింగ్ రోడ్ మరియు ఒక ఔటర్ రింగ్ రోడ్ ఉన్నాయి. సిటీ సెంటర్‌లో కొంత భాగం[86] పాదచారులకు అనువుగా మార్చబడింది, మరియు కేవలం-సవ్యదిశ లూప్ రోడ్ దీని చుట్టూ వృత్తాకారంలో ఉంటుంది.

లీడ్స్ ప్రదేశంలో ప్రజా రవాణా అనేది వెస్ట్ యార్క్‌షైర్ మెట్రో పర్యవేక్షణలో అభివృద్ధి చేయబడుతుంది,[87] ఇక్కడి సేవా సమాచారం లీడ్స్ నగర మండలి[88] మరియు వెస్ట్ యార్క్‌షైర్ మెట్రో అందిస్తాయి. లీడ్స్ యొక్క ప్రజా రవాణాకు ప్రాథమిక మాధ్యమం బస్సు సేవలు. ప్రధాన సంస్థ ఫస్ట్ లీడ్స్ మరియు అరైవా యార్క్‌షైర్, ఇది నగరం దక్షిణం వైపు మార్గాలలో సేవలను అందిస్తుంది. అంతేకాక లీడ్స్ ది ఫ్రీసిటీ బస్సు సర్వీసు పేరిట ఉచిత బస్సులను అందిస్తుంది. లీడ్స్ నగరం యొక్క బస్సు స్టేషను డయ్యర్ వీధిలో ఉంది మరియు దీనిని యార్క్‌షైర్‍లోని పట్టణాలు మరియు నగరాలకు బస్సు సేవలు, ఇంకా కొన్ని చిన్న సంఖ్యలో స్థానిక సేవలు ఉపయోగిస్తాయి. దీని ప్రక్కనే నేషనల్ ఎక్స్‌ప్రెస్ కోచ్ సేవల కొరకు కోచ్ స్టేషను ఉంది. నగరం వెలుపలికి బస్సులను ప్రధానంగా ఫస్ట్‌బస్ మరియు అరైవా యార్క్‌షైర్ అందిస్తాయి. హారోగేట్ & డిస్ట్రిక్ట్, హారోగేట్ మరియు రిపాన్‌లకు సేవలు అందిస్తుంది. కీగ్లీ & డిస్ట్రిక్ట్, షిప్లీ, బింగ్లీ మరియు కీగ్లీలకు సేవలను అందిస్తుంది. యార్క్‌షైర్ కోస్ట్‌లైనర్ సేవ లీడ్స్ నుండి బ్రిడ్లింగ్టన్, ఫైలీ, స్కార్‌బరో మరియు విట్బీలకు యార్క్ మరియు మాల్టన్ గుండా నడుపుతుంది. స్టేజ్‌కోచ్ అనేది హల్ వరకూ గూలే గుండా నడుపుతుంది.
న్యూ స్టేషను స్ట్రీట్ వద్ద లీడ్స్ రైల్వే స్టేషను నుండి నార్తర్న్ రైల్ నడిపే మెట్రోట్రైన్స్, లీడ్స్ యొక్క ఉపనగరాలు మరియు అటుపై లీడ్స్ నగర ప్రాంతం అన్ని భాగాలకూ నడుస్తాయి.
ఈ స్టేషను ఇంగ్లాండ్‌లో లండన్ వెలుపల నిరంతరాయంగా పనిచేసే వాటిలో ఒకటి, ఇందులో ప్రతి రోజూ 900 పైగా ట్రైన్లు మరియు 50,000 పైగా ప్రయాణీకులు ప్రయాణిస్తుంటారు.[89] ఇది జాతీయ మరియు అంతర్జాతీయ ప్రదేశాలకే కాక స్థానిక మరియు ప్రాంతీయ మజిలీలకు సైతం ప్రయాణ సౌకర్యం కల్పిస్తుంది. ఈ స్టేషను‌లో 17 ప్లాట్ఫారాలు ఉన్నాయి, దీంతో ఇది ఇంగ్లాండ్‌లో లండన్ వెలుపల అతిపెద్దదిగా నిలుస్తుంది.[90]
లీడ్స్ బ్రాడ్‍ఫోర్డ్ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం యీడాన్‌లో సిటీ సెంటర్‌కు వాయువ్యంగా సుమారులో ఉంది, మరియు ఐరోపా లోపలి ప్రదేశాలకు మరియు ఈజిప్ట్, పాకిస్తాన్ మరియు టర్కీలకు వ్యక్తిగత మరియు క్రమబద్ధ విమానాలు నడుపుతుంది. ప్రపంచంలోని ఇతర ప్రదేశాలకు లండన్ గాట్విక్ విమానాశ్రయం, పారిస్ ఛార్లెస్ డె గాల్ విమానాశ్రయం మరియు ఆమ్స్టర్‌డాం స్కిఫోల్ విమానాశ్రయం గుండా అనుసంధానమైంది.లీడ్స్ నుండి మాంచెస్టర్ విమానాశ్రయం వరకూ నేరుగా రైలు మార్గం ఉంది. రాబిన్ హుడ్ విమానాశ్రయం డాన్‌కాస్టర్ షెఫ్ఫీల్డ్, లీడ్స్‌ యొక్క ఆగ్నేయ దిశలో ఉంది. లీడ్స్ నుండి రహదారి, రైలు మరియు కోచ్ మార్గాలు హల్ వరకూ ఉన్నాయి, ఇది కేవలం గంట ప్రయాణం, ఇక్కడి నుండి రాట్టర్‌డాం మరియు జీబ్రుగ్గే వరకూ P&O ఫెర్రీస్ నడిపే నావ సేవలు లభిస్తాయి.
నడక

లీడ్స్ కంట్రీ వే అనేది నగరం యొక్క గ్రామీణ శివార్ల గుండా గుర్తించిన వృత్తాకార నడక మార్గం, ఇది సిటీ స్క్వేర్ నుండి 7 miles (11km) కన్నా ఎక్కువ కాదు. మీన్‍వుడ్ వాలీ కాలిబాట వుడ్‍హౌస్ మూర్ నుండి మీన్‍వుడ్ బెక్ గుండా గోల్డెన్ ఏకర్ పార్క్ వరకూ దారితీస్తుంది. డేల్స్ వే యొక్క లీడ్స్ వైపు విస్తరణ ఇల్క్లీ మరియు విన్డర్మర్ వద్ద విడిపోయే మునుపు వరకూ మీన్‍వుడ్ వాలీ కాలిబాటను అనుసరిస్తుంది. లీడ్స్ నడిచేవారు మరియు సైక్లిస్టులు ఉపయోగించే ట్రాన్స్ పెన్నైన్ కాలిబాటకు ఉత్తరం వైపు ఉంటుంది, మరియు లీడ్స్ మరియు లివర్‍పూల్ కాలువ ప్రక్కబాట మరొక ప్రసిద్ధ నడక దారి. అదనంగా, లీడ్స్ యొక్క పట్టణ మరియు గ్రామీణ ప్రాంతాలలో ఎన్నో ఉద్యానవనాలు మరియు బహిరంగ కాలిబాటలు ఉన్నాయి, మరియు రాంబ్లర్స్ అసోసియేషన్, YHA మరియు ఇతర నడక సంస్థలు సరదా నడకలను అందిస్తాయి. లీడ్స్ చుట్టుప్రక్కల ప్రాంతాలలో రాంబ్లర్స్ అసోసియేషన్ నడక గురించి చిన్న పుస్తకాలను ప్రచురిస్తుంది.[91]
విద్య
పాఠశాలలు

2001 జనగణన సమయంలో, లీడ్స్ యొక్క జనాభాలో 0–19 మధ్య వయసు కలిగిన 183,000 యువజనులు ఉండేవారు, వీరిలో 110,000 మంది స్థానిక అధికారిక పాఠశాలలకు వెళ్ళేవారు.[92] 2008లో లీడ్స్ నగర మండలి యాజమాన్యంలోని లాభరహిత సంస్థ అయిన ఎడ్యుకేషన్ లీడ్స్, 220 ప్రాథమిక పాఠశాలలు, 39 మాధ్యమిక పాఠశాలలు మరియు 6 ప్రత్యేక సహిత శిక్షణా కేంద్రాలను అందించింది.[93] ప్రభుత్వం యొక్క భవిష్యత్తుకై పాఠశాలల నిర్మాణం పథకంలో, లీడ్స్ £260m పొంది, 13 మాధ్యమిక పాఠశాలలను ఉన్నత లక్ష్యసాధన, e-విశ్వాస, సహిత పాఠశాలలుగా తీర్చిదిద్దింది. ఈ పాఠశాలలలో మొదటి మూడు అయిన అలెర్టన్ ఉన్నత పాఠశాల, పడ్సీ గ్రాంజ్‌ఫీల్డ్ పాఠశాల మరియు రోడిలియన్ పాఠశాలలు సెప్టెంబరు 2008లో ప్రారంభించబడ్డాయి.[94] లీడ్స్ యొక్క జనన రేటు క్షీణిస్తూ ఉండడంతో, ఈ మండలి ఇటీవలి కాలంలో పాఠశాలల సంఖ్యను తగ్గించి కొన్ని పాఠశాలల కలయిక మరియు కొన్నింటి మూసివేతకై ఒత్తిడిని ఎదుర్కొంది. నగరం యొక్క అత్యంత పురాతన మరియు అతిపెద్ద ప్రైవేటు పాఠశాల ది గ్రామర్ స్కూల్ అట్ లీడ్స్, దీనిని 1552లో ఏర్పాటైన లీడ్స్ గ్రామర్ స్కూల్ మరియు 1857లో ఏర్పాటైన లీడ్స్ బాలికల ఉన్నత పాఠశాలల కలయికతో అధికారికంగా 2005లో ఏర్పాటు చేయడం జరిగింది. లీడ్స్‌లోని ఇతర స్వతంత్ర పాఠశాలలు యూదు[95] మరియు ముస్లిం[96] సమాజాలకు సేవలందించే విశ్వాస పాఠశాలలు.
తదుపరి మరియు ఉన్నత విద్య


తదుపరి విద్యను లీడ్స్ నగర కళాశాల (2009లో ఒక కలయికలో ఏర్పడింది మరియు 60,000 పైగా విద్యార్థులు కలిగింది), లీడ్స్ కాలేజి అఫ్ బిల్డింగ్, మార్లీలోని జోసెఫ్ ప్రీస్ట్లీ కళాశాల మరియు నోటర్ డేం కాథలిక్ సిక్స్త్ ఫారం కళాశాలలు అందిస్తాయి. ఈ నగరంలో రెండు విశ్వవిద్యాలయాలు ఉన్నాయి: 1904లో ఒప్పందం ద్వారా ఏర్పాటైన లీడ్స్ విశ్వవిద్యాలయం, 1874లో ఏర్పాటైన యార్క్‌షైర్ కళాశాల మరియు 1831లోని లీడ్స్ స్కూల్ అఫ్ మెడిసిన్ నుండి వృద్ధి చెందింది మరియు లీడ్స్ మహానగరం విశ్వవిద్యాలయం, 1992లో విశ్వవిద్యాలయంగా మారినప్పటికీ తన మూలాల్ని 1824లోని మెకానిక్స్ ఇన్స్టిట్యూట్‌లో కలిగి ఉంది. లీడ్స్ విశ్వవిద్యాలయంలో మొత్తం సుమారుగా 31,000 విద్యార్థులు ఉన్నారు, ఇందులో 21,500 మంది పూర్తి-స్థాయి లేదా శాండ్‌విచ్ అండర్‌గ్రాడ్యుయేట్ డిగ్రీ విద్యార్థులు,[97] లీడ్స్ మహానగర విశ్వవిద్యాలయంలో మొత్తం 52,000 విద్యార్థులు ఉన్నారు, ఇందులో 12,000 మంది పూర్తి-స్థాయి లేదా శాండ్‌విచ్ అండర్‌గ్రాడ్యుయేట్ డిగ్రీ విద్యార్థులు మరియు 2,100 మంది పూర్తి-స్థాయి లేదా శాండ్‌విచ్ HND విద్యార్థులు.[98] ఇతర ఉన్నత విద్యా సంస్థలు: కేవలం 3,000 మంది విద్యార్థులు కలిగిన లీడ్స్ ట్రినిటీ విశ్వవిద్యాలయం కళాశాల,[99] లీడ్స్ కాలేజి అఫ్ ఆర్ట్, లీడ్స్ కాలేజి అఫ్ మ్యూజిక్ మరియు నార్తర్న్ స్కూల్ అఫ్ కంటెంపరరీ డాన్స్. ఈ నగరానికి ది ఇండిపెండెంట్ వార్తాపత్రిక నిర్వహించిన సర్వేలో అత్యుత్తమ UK విశ్వవిద్యాలయ మజిలీ గౌరవం దక్కింది.[100] లీడ్స్ యొక్క మొత్తం విద్యార్థుల సంఖ్య దేశంలోనే అత్యధికమైన ఒకటిగా 250,000 పైబడిన విద్యార్థులను కలిగి ఉంది.[101]
సంస్కృతి
ప్రసార సాధనాలు

 జాన్‌స్టన్ ప్రెస్ పీఎల్‌సి యాజమాన్యంలోని యార్క్‌షైర్‌పోస్ట్ న్యూస్ పేపర్స్ లిమిటెడ్, ఈ నగరంలో ఉంది, మరియు ప్రతిరోజూ ఉదయం వార్తాపత్రిక యార్క్‌షైర్ పోస్ట్,మరియు సాయంత్రపు వార్తాపత్రిక యార్క్‌షైర్ ఈవెనింగ్ పోస్ట్ (YEP)లను అందిస్తుంది. ఈ YEP నగరంలోని నిర్దిష్ట ప్రదేశాలపై కేంద్రీకరించే సమాజపు పుటల శ్రేణిని కలిగిన వెబ్‍సైట్ నిర్వహిస్తుంది.[102] వెదర్బీ న్యూస్ జిల్లాలోని ఈశాన్య ప్రాంతంలోని ప్రధానమైన ప్రదేశాల వార్తలను అందిస్తుంది, మరియు ఇల్క్లీలో ప్రచురితమయ్యే వార్ఫెడేల్ & ఐరేడేల్ అబ్జర్వర్, వాయువ్య ప్రాంతానికి చెందిన వార్తలను అందిస్తుంది, ఈ రెండూ వారపత్రికలు. ఈ రెండు విశ్వవిద్యాలయాలు విద్యార్థి వార్తాపత్రికలు కలిగి ఉన్నాయి, లీడ్స్ విశ్వవిద్యాలయం నుండి వారపత్రిక లీడ్స్ స్టూడెంట్, మరియు లీడ్స్ మహానగర విశ్వవిద్యాలయం నుండి మాసపత్రిక ది మెట్ . ది లీడ్స్ గైడ్ అనేది 1997లో స్థాపించబడిన ప్రకటనల పక్షపత్రిక. ఉచిత పంపినీలలో యార్క్‌షైర్ పోస్ట్ న్యూస్‌పేపర్స్ ద్వారా నాలుగు భౌగోళిక రూపాలలో ప్రచురితమై నగరంలోని ప్రధాన పట్టణ ప్రదేశాల గృహాలలో పంపిణీ అయ్యే లీడ్స్ వీక్లీ న్యూస్,[103] మరియు బస్సులు మరియు రైలు స్టేషనులలో పంపిణీ అయ్యే మెట్రో యొక్క ప్రాంతీయ రూపం.
ప్రాంతీయ టెలివిజన్ మరియు రేడియో స్టేషన్లు నగరంలోనే ఏర్పడి ఉన్నాయి; BBC టెలివిజన్ మరియు ITV రెండింటికీ ప్రాంతీయ స్టూడియోలు మరియు ప్రసార కేంద్రాలు లీడ్స్‌లో ఉన్నాయి. మునుపు యార్క్‌షైర్ టెలివిజన్ అని పిలువబడిన ITV యార్క్‌షైర్, కిర్క్‌స్టాల్ రోడ్‌లోని ది లీడ్స్ స్టూడియోస్ నుండి ప్రసారాలు అందిస్తుంది. ఇక్కడ ఎన్నో స్వతంత్ర చలనచిత్ర నిర్మాణ సంస్థలు ఉన్నాయి, ఇందులో 1978లో ఏర్పాటైన లాభ-రహిత సహకార లీడ్స్ అనిమేషన్ వర్క్‌షాప్, సమాజ వీడియో నిర్మాతలు వేరా మీడియా మరియు ఎన్నో చిన్న వాణిజ్య నిర్మాణ సంస్థలు ఉన్నాయి. BBC రేడియో లీడ్స్, రేడియో ఐరే, మేజిక్ 828, గాలక్సీ యార్క్‌షైర్, రియల్ రేడియో మరియు యార్క్‌షైర్ రేడియో ఈ నగరం నుండి ప్రసారాలను అందిస్తాయి. LSRfm.com, ఇక్కడి లీడ్స్ విశ్వవిద్యాలయం యూనియన్‌లో ఉంది, మరియు క్రమం తప్పకుండా నగరం చుట్టుప్రక్కల ప్రసారాలను అందిస్తుంది. లీడ్స్‌లోని ఎన్నో సమాజాలు తమ స్వంత స్థానిక రేడియో స్టేషనులను కలిగి ఉన్నాయి, ఇవి ఈస్ట్ లీడ్స్ FM మరియు వెదర్బీ మరియు పరిసర ప్రాంతాల కొరకు టెంపో FM. అంతేకాక లీడ్స్‌లో స్వంత యాజమాన్యంలో నడిచే వ్యక్తిగత టెలివిజన్ స్టేషను ఉంది:  మీడియా పరిశ్రమలోని వృత్తినిపుణుల సహకారంతో మరియు స్వచ్ఛంద భాగాస్వాములచే నడపబడుతోంది.
సంగ్రహాలయాలు


మిలెనియం స్క్వేర్‌లో 2008లో ఒక క్రొత్త లీడ్స్ నగర సంగ్రహాలయం ప్రారంభించబడింది[104]. అబ్బే హౌస్ సంగ్రహాలయం మునుపటి కిర్క్‌స్టాల్ అబ్బే యొక్క ద్వారగృహం వద్ద ఉంది, మరియు ఇక్కడికి చేరుకోవడానికి మఠం చరిత్ర, బాల్యం మరియు విక్టోరియన్ లీడ్స్ గురించి తెలిపే విక్టోరియన్ వీధులు మరియు శాలల గుండా నడచి వెళ్ళవలసి ఉంటుంది. ఆర్మ్లీ మిల్స్ పారిశ్రామిక సంగ్రహాలయం అనేది ఒకప్పటి ప్రపంచంలో అతిపెద్ద ఉన్ని మర స్థానంలో ఉంది,[105] మరియు ఇందులో పారిశ్రామిక యంత్రాలు మరియు రైల్వే వాహనాలు ఉన్నాయి. ఈ సంగ్రహాలయం 1888లో లూయిస్ లే ప్రిన్స్ తీసినవైన ఈ నగరంలో నిర్మించబడిన ప్రపంచంలో మొట్టమొదటి చలన చిత్రాలలోని రౌండ్‍హే గార్డెన్ దృశ్యం మరియు లీడ్స్ వంతెన లను ప్రదర్శిస్తుంది. త్వైట్ మిల్స్ వాటర్మిల్ సంగ్రహాలయం అనేది సిటీ సెంటర్ నుండి తూర్పు వైపు ఐరే నదిపై పూర్తిగా-పునర్నిర్మితమైన 1820ల జల-శక్తి మర. థాకరే సంగ్రహాలయం అనేది విక్టోరియన్ ప్రజా ఆరోగ్యం, మత్తుమందు-పూర్వ శస్త్రచికిత్స, మరియు శిశుజననంలో భద్రత వంటి విషయాలు కలిగిన వైద్య చరిత్ర కలిగిన సంగ్రహాలయం. ఇది సెం జేమ్స్ వైద్యశాల ప్రక్కనే మునుపటి శ్రామికగృహంలో ఉంది. 1996లో అద్భుతమైన ఆధునిక భవనంలో ప్రారంభించబడిన రాయల్ ఆర్మరీస్ సంగ్రహాలయంలోనికి టవర్ అఫ్ లండన్ నుండి జాతీయ సంగ్రహం యొక్క వస్తువులు తరలించబడ్డాయి. లీడ్స్ ఆర్ట్ గాలరీ గొప్ప పునర్నిర్మాణం తరువాత తిరిగి జూన్ 2007లో ప్రారంభించబడింది, మరియు సంప్రదాయ మరియు సమకాలీన బ్రిటిష్ చిత్రకళలో ముఖ్య సంగ్రహాలను కలిగి ఉంది. లీడ్స్‌లోని చిన్న సంగ్రహాలయాలు ఆట్లీ సంగ్రహాలయం, హార్స్‌ఫోర్త్ గ్రామ సంగ్రహాలయం,[106] యూనివర్సిటీ అఫ్ లీడ్స్ టెక్స్‌టైల్ ఆర్కైవ్ (ULITA),[107] మరియు ఫుల్‌నెక్ మొరేవియన్ సెటిల్‌మెంట్ వద్ద సంగ్రహాలయం.
సంగీతం, రంగస్థలం మరియు నాట్యం

ఒపేరా నార్త్ ఆధారమైన గ్రాండ్ ధియేటర్ సిటీ వెరైటీస్ సంగీత భవనం లీడ్స్‌లో ఉంది, ఇందులో చార్లీ చాప్లిన్ మరియు హారీ హౌడిని ప్రదర్శనలు ఇవ్వడం జరిగింది మరియు ఇది BBC టెలివిజన్ కార్యక్రమం ది గుడ్ ఓల్డ్ డేస్, మరియు వెస్ట్ యార్క్‌షైర్ ప్లేహౌస్‌లకు సైతం వేదిక.[108][109][110]
1981లో హేర్‍హిల్స్ ప్రదేశంలో ఏర్పాటైన ఫీనిక్స్ డాన్స్ ధియేటర్ మరియు నార్తర్న్ బాలే ధియేటర్ లీడ్స్‌లోనే ఉన్నాయి.[111] 2010 శరత్కాలంలో ఈ రెండు సంస్థలూ లండన్ వెలుపల అతిపెద్ద స్థలంలో నిర్మించబడిన తదనుగుణంగా నిర్మితమైన నాట్య కేంద్రానికి తరలి వెళతాయి. ఇది జాతీయ శాస్త్రీయ మరియు జాతీయ సమకాలీన నృత్య సంస్థలు ప్రక్కప్రక్కనే ఉండే ఏకైక స్థలం అవుతుంది.[112]
లీడ్స్‌లో ఆరంభమైన ప్రసిద్ధ నృత్య రూపకాలు, ది వెడ్డింగ్ ప్రెజెంట్, సాఫ్ట్ సెల్, ది సన్‌షైన్ అండర్‌గ్రౌండ్, ది సిస్టర్స్ ఆఫ్ మెర్సీ, హడౌకేన్!, కైజర్ చీఫ్స్, గ్యాంగ్ ఆఫ్ ఫోర్, ది రిథం సిస్టర్స్, మరియు స్పైస్ గర్ల్స్ యొక్క మెలానీ B.[113][114][115][116][117][118]
వేడుకలు మరియు ఉత్సవాలు

లీడ్స్ వేడుక అనేది పశ్చిమ ఐరోపా యొక్క అత్యంత ప్రాచీన పశ్చిమ భారతీయ వేడుక, మరియు నాట్టింగ్ హిల్ వేడుక తరువాత UK యొక్క రెండవ అతిపెద్దది.[119][120] ఇది ఛాపెల్‍టౌన్ మరియు హేర్‍హిల్స్ వీధులకు 3 రోజుల వ్యవధిలో సుమారు 100,000 మందిని ఆకర్షిస్తుంది. ఇక్కడ ఎన్నో దుకాణాలు, వినోదం మరియు ఆహారాలు కలిగిన పాటర్‍న్యూటన్ పార్క్ వద్ద ముగిసే ఊరేగింపు ఉంటుంది. ప్రతి సంవత్సరమూ బ్రంహం పార్క్‌లో జరిగే లీడ్స్ ఉత్సవంలో రాక్ మరియు ఇండీ సంగీతంలో పేరొందిన కళాకారులు పాల్గొంటారు. మునుపు లీడ్స్ మేలాగా పిలువబడిన లీడ్స్ ఆసియన్ ఉత్సవం, రౌండ్‍హే పార్క్‌లో జరుగుతుంది.[121] ఆట్లీ జానపద ఉత్సవం (పోషకుడు: నిక్ జోన్స్),[122] నడక ఉత్సవం,[123] వేడుక[124] మరియు విక్టోరియన్ క్రిస్మస్ ఫేర్[125] అనేవి వార్షిక పండుగలు. లైట్ నైట్ లీడ్స్ ప్రతి అక్టోబరులో జరుగుతుంది,[126] మరియు సెప్టెంబరులో హెరిటేజ్ ఓపెన్ డేస్ కొరకు నగరంలో ఎన్నో వేదికలు ప్రజలకు ఆహ్వానం పలుకుతుంటాయి.[127] 1963లో ఫాన్నీ వాటర్‌మాన్ మరియు మారియన్ స్టెయిన్ స్థాపించిన లీడ్స్ ఇంటర్నేషనల్ పియానోఫోర్టే పోటీ నగరంలో 1963 నుండి ప్రతి మూడు సంవత్సరాలకీ జరుపబడుతోంది మరియు ఎందరో ప్రధాన కచేరీ పియానిస్టుల కెరీర్లకు ప్రారంభ వేదికగా నిలిచింది. లీడ్స్ టౌన్ హాల్‌లో సంగీత వాయిద్యాల మరియు బృందగాన కచేరీలు మరియు ఇతర ప్రదర్శనలు జరిగే లీడ్స్ ఇంటర్నేషనల్ కన్సర్ట్ సీజన్ UKలో జరిగే స్థానిక అధికారిక సంగీత కార్యక్రమం.[128]
లీడ్స్ అంతర్జాతీయ చలన చిత్రోత్సవం ఇంగ్లాండ్‌లో లండన్ వెలుపల జరిగే అతిపెద్ద చలన చిత్రోత్సవం[129] మరియు ప్రపంచం నలుమూలల నుండి చలన చిత్రాలను ప్రదర్శిస్తుంది. ఇందులో పిల్లలు మరియు యువత కొరకు, వారే సృష్టించిన ఉత్సాహకరమైన మరియు వినూత్నమైన చలన చిత్రాలను కలిగిన, ఎంతో విజయవంతమైన లీడ్స్ యంగ్ పీపుల్స్ ఫిలిం ఫెస్టివల్ సైతం ఉంటుంది.[130] 2005 నుండి వార్షికంగా పక్షం రోజులపాటు ఉత్సవంలా జరిగే గార్ఫోర్త్ ఆర్ట్స్ ఫెస్టివల్ యొక్క వేదికగా గార్ఫోర్త్ వ్యవహరిస్తుంది. లీడ్స్ ఫెస్టివల్ ఫ్రింజ్ అనేది వారం పాటు జరిగే సంగీత ఉత్సవం, దీనిని 2010లో లీడ్స్ ఉత్సవం కన్నా వారం రోజుల మునుపు స్థానిక కళాకారుల ప్రదర్శనకు అవకాశం కల్పించేందుకు ఏర్పాటు చేయడం జరిగింది.
రాత్రి జీవితం

లీడ్స్‌లో చాలా ఎక్కువ విద్యార్థి జనాభా ఉంది, కాబట్టి ఇక్కడ పెద్ద సంఖ్యలో పబ్బులు, బార్లు, నైట్‌క్లబ్బులు మరియు రెస్టారెంట్లు, అంతేకాక ప్రత్యక్ష సంగీతానికి ఎన్నో వేదికలు ఉన్నాయి. లీడ్స్‌లో అన్ని రకాల సంగీత అభిరుచులకు తగిన వసతులు లభిస్తాయి. ఇందులో క్లబ్ నైట్లు బ్యాక్ 2 బేసిక్స్ మరియు స్పీడ్‌క్వీన్ యొక్క అసలైన వేదికలు ఉన్నాయి.[131] మార్లీ అనేది టెక్నో క్లబ్ అయిన ది ఆర్బిట్ యొక్క వేదికగా ఉండేది.[132] లీడ్స్‌లో ఎన్నో పెద్ద 'సూపర్-క్లబ్బులు' ఉన్నాయి మరియు ఎంపిక చేసిన స్వతంత్ర క్లబ్బులు కూడా ఉన్నాయి.
లీడ్స్‌లో సుస్థిరమైన స్వలింగ సంపర్కుల రాత్రిజీవిత దృశ్యం ఉంది. ది బ్రిడ్జ్ ఇన్ మరియు ది న్యూ పెన్నీ, ఈ రెండూ కాల్ లేన్‌లో ఉంటాయి, ఇవి ఎప్పటి నుండో స్వలింగ సంపర్కుల చీకటి స్థానాలుగా ఉంటున్నాయి.[133]
మిలెనియం స్క్వేర్ మరియు ది సివిక్ లేదా నార్తర్న్ క్వార్టర్ వైపు, విద్యార్థులు మరియు వారాంతపు సందర్శకులకు ఉపయుక్తమైన వినోదపు జిల్లా పెరుగుతూ ఉంది. ఈ స్క్వేర్‌లో ఎన్నో బార్లు మరియు రెస్టారెంట్లు ఉన్నాయి మరియు సివిక్ ధియేటర్ ప్రక్కగా ఒక పెద్ద బహిరంగ స్థలంలో తెర ఏర్పాటు చేయబడింది. మిలెనియం స్క్వేర్ అనేది పెద్ద కాలానుసార ఘటనలైన క్రిస్మస్ మార్కెట్, సంగీత కార్యక్రమాలు మరియు కచేరీలు, నగర-స్థాయి పార్టీలు మరియు రిథమ్స్ అఫ్ ది సిటీ ఉత్సవం వంటి అన్ని కార్యక్రమాలకీ వేదికగా వ్యవహరిస్తుంది. ఇది 2001లో నెల్సన్ మండేలా ప్రారంభించిన మండేలా గార్డెన్స్ ప్రక్కనే ఉంది. సిటీ సెంటర్ ఉత్సాహం నడుమ ఒక ఒయాసిస్సు లాగా ఇక్కడ ఎన్నో ప్రజా కళా లక్షణాలు, ఫౌంటెన్లు, ఒక కాలువ, మరియు పచ్చదనం కనిపిస్తాయి.
క్రీడలు


ఈ నగరంలో అన్ని ప్రధాన జాతీయ క్రీడలకు ప్రాతినిధ్యం వహించే జట్లు ఉన్నాయి. లీడ్స్ యునైటెడ్ A.F.C. అనేది నగరం యొక్క ప్రధాన ఫుట్‍బాల్ క్లబ్. లీడ్స్ రైనోస్ (రగ్బీ లీగ్), లీడ్స్ కార్నెగీ (రగ్బీ యూనియన్) మరియు యార్క్‌షైర్ కౌంటీ క్రికెట్ క్లబ్ సైతం ఈ నగరంలోనే ఉన్నాయి. లీడ్స్ యునైటెడ్ 1919లో స్థాపించబడింది మరియు 40,000 సామర్థ్యం కలిగిన బీస్టన్‍లోని ఎల్లాండ్ రోడ్‍లో ఆడుతుంది. ఈ టీం ఇంగ్లీష్ ఫుట్‍బాల్ యొక్క రెండవ దశ అయిన ది ఛాంపియన్‍షిప్‍లో ఆడుతుంది.
 లీడ్స్ రైనోస్ అనేది లీడ్స్ లోని అత్యంత విజయవంతమైన రగ్బీ లీగ్ టీం. 2009లో వారు సూపర్ లీగ్ వరుసగా మూడు సీజన్ల పాటు సాధించిన మొదటి క్లబ్‌గా నిలిచి, వారి నాలుగవ సూపర్ లీగ్ బిరుదు సాధించారు.[134] వారు తమ స్థానిక ఆటలను హెడింగ్లీ కార్నెగీ స్టేడియంలో ఆడతారు. జాన్ ఛార్లెస్ సెంటర్ ఫర్ స్పోర్ట్ లోని హన్స్లెట్ హాక్స్, కో-ఆపరేటివ్ ఛాంపియన్‍షిప్ వన్ వద్ద ఆడతారు. బ్రాంలీ బఫెలోస్ మరియు లీడ్స్ అక్కీస్ అనేవి రగ్బీ లీగ్ కాన్ఫరెన్స్ సభ్యులు. మునుపు లీడ్స్ టైక్స్ అని పిలువబడిన లీడ్స్ కార్నెగీ, లీడ్స్ లోని అత్యున్నత రగ్బీ యూనియన్ టీం మరియు వారు హెడింగ్లీ కార్నెగీ స్టేడియంలో ఆడతారు. వారు ఇంగ్లాండ్‍లోని ఉన్నత స్థాయి స్థానిక రగ్బీ యూనియన్ అయిన గిన్నిస్ ప్రీమియర్‍షిప్‍లో ఆడతారు. ఆట్లీ R.U.F.C. అనేది నగరం ఉత్తరాన ఉన్న రగ్బీ యూనియన్ క్లబ్ మరియు నేషనల్ డివిజన్ వన్‍లో సైతం పోటీ పడుతుంది, కాగా మార్లీలోని మార్లీ R.F.C. ప్రస్తుతం నేషనల్ డివిజన్ త్రీ నార్త్ లో ఆడుతుంది. లీడ్స్ కార్నెగీ L.F.C. అనేది ఇంగ్లాండ్‍లోని అత్యున్నత స్థాయి FA విమెన్స్ ప్రీమియర్ లీగ్ నేషనల్ డివిజన్‍లో పోటీపడే లీడ్స్ లోని అత్యున్నత స్త్రీల ఫుట్‍బాల్ టీం.
బ్రిటిష్ అథ్లెటిక్స్ లీగ్ మరియు UK విమెన్స్ లీగ్ ఇంకా నార్తర్న్ అథ్లెటిక్స్ లీగ్‍లలో లీడ్స్ నగరం అథ్లెటిక్స్ క్లబ్ పోటీపడుతుంది. ఈ నగరంలో 1996 యూరోపియన్ ఫుట్‍బాల్ ఛాంపియన్‍షిప్ సమయంలో వేదికగా వ్యవహరించిన ఎల్లాండ్ రోడ్ ఫుట్‍బాల్ స్టేడియం; క్రికెట్ మరియు రగ్బీ లీగ్ రెండింటికీ ఉపయోగపడే ప్రక్కప్రక్క స్టేడియాలు హెడింగ్లీ కార్నెగీ స్టేడియాలు మరియు అక్కడి జలక్రీడా కేంద్రంలో ఒక ఒలింపిక్ స్థాయి పూల్[135] మరియు ఒక బహుళ-ప్రయోజన స్టేడియం కలిగిన జాన్ ఛార్లెస్ సెంటర్ ఫర్ స్పోర్ట్ వంటి ఎన్నో క్రీడా వసతులు ఉన్నాయి. ఇతర వసతులు లీడ్స్ వాల్ (క్లైంబింగ్) మరియు ఈడాన్ టార్న్ సైలింగ్ సెంటర్. 1929లో బ్రిటిష్ నేలపై జరిగిన మొట్టమొదటి రైడర్ కప్ ఆఫ్ గోల్ఫ్, లీడ్స్ లోని మూర్‌టౌన్ గోల్ఫ్ క్లబ్‍లో జరిగింది మరియు వెదర్బీలో ఒక నేషనల్ హంట్ రేస్‍కోర్స్ ఉంది.[136] లీడ్స్‌లో 1928 నుండి 1939 మధ్య కాలంలో ఎల్లాండ్ రోడ్‍లో గ్రేహౌండ్ స్టేడియంలోని ట్రాక్‍లో స్పీడ్‌వే పందెం జరిగింది. ఈ ట్రాక్ 1931 నార్తర్న్ లీగ్‌లో ఒక టీంలో ప్రవేశించింది.
మతం
 లీడ్స్‌లోని చాలామంది ప్రజలు తమను తాము క్రైస్తవులుగా చెప్పుకుంటారు.[58] లీడ్స్‌లో చర్చి ఆఫ్ ఇంగ్లాండ్ కెథెడ్రల్ లేదు, ఎందుకంటే లీడ్స్ ఆంగ్లికన్ డయుసీస్ ఆఫ్ రిపన్ యొక్క భాగం మరియు లీడ్స్ మరియు ఈ డయుసీస్ యొక్క కెథెడ్రల్ రిపన్‍లో ఉన్నాయి; 2008 నుండి బిషప్ యొక్క నివాసం లీడ్స్‌లోనే ఉంది. అత్యంత ముఖ్యమైన ఆంగ్లికన్ చర్చి లీడ్స్ పారిష్ సమాజం చర్చి. లీడ్స్‌లో లీడ్స్ యొక్క రోమన్ కాథలిక్ డయుసీస్ యొక్క ఎపిస్కోపల్ స్థానమైన రోమన్ కాథలిక్ కెథెడ్రల్ ఉంది. ఎన్నో ఇతర క్రైస్తవ విభజనలు మరియు క్రొత్త మతపర ఉద్యమాలు సైతం లీడ్స్‌లో ఉన్నాయి, ఇందులో దేవుని సభ, బాప్టిస్ట్, క్రైస్తవ శాస్త్రజ్ఞులు, అనంతర దినాల యేసు క్రీస్తు చర్చి ("LDS చర్చి", ఇంకా చూడండి మోర్మోన్), క్రీస్తు సమాజం, గ్రీక్ ఆర్తడాక్స్, యెహోవా సాక్షులు, యేసు సైన్యం, లూథరన్, మెథడిస్ట్, నజారేన్, క్రొత్తసరిహద్దుల అంతర్జాలం, పెంతెకోస్తు, మోక్ష సైన్యం, ఏడవ-రోజు అడ్వెంటిస్ట్‌, స్నేహితుల సమాజం ("క్వేకర్స్"), యూనిటేరియన్, యునైటెడ్ రిఫార్మ్డ్, వైన్‍యార్డ్, ఒక ఏకీకృత చైనీస్ చర్చి వేస్లెయాన్ చర్చి, మరియు ఎన్నో స్వతంత్ర చర్చిలు ఉన్నాయి.[137][138]


లీడ్స్‌లోని ముస్లింల నిష్పత్తి దేశం యొక్క సగటుకు సమానంగా ఉంది.[58] నగరం అంతటా మసీదులు ఉన్నాయి, ఇవి ఛాపెల్‍టౌన్, హేర్‍హిల్స్, హైడ్ పార్క్ మరియు బీస్టన్ యొక్క భాగాలలోని ముస్లిం సమాజాలకు ఉపయోగపడుతున్నాయి. అతిపెద్ద మసీదు హైడ్ పార్క్‌లోని లీడ్స్ గ్రాండ్ మాస్క్. సిక్కు సమాజానికి నగరం అంతటా ఉన్న గురుద్వారాలు (దేవాలయాలు) ప్రాతినిధ్యం వహిస్తాయి, వీటిలో అతిపెద్దది ఛాపెల్‍టౌన్‍లో ఉంది. అంతేకాక అక్కడ నగర్ కీర్తన్ అని పిలువబడే రంగురంగుల వార్షిక మతపర వేడుక జరుగుతుంది, ఈ ఉత్సవం సుమారు 13–14 ఏప్రిల్ సమయంలో సిక్కు నూతన సంవత్సరం మరియు మతం ఆవిర్భావాన్ని బైసాఖి ద్వారా కొనియాడేందుకు సిటీ సెంటర్ నుండి మిలెనియం స్క్వేర్ వరకూ జరుగుతుంది. ఈ వార్షిక ఉత్సవంలో లీడ్స్ లోని 3,000 మంది సిక్కులు పాల్గొంటారని అంచనా.
లీడ్స్ యునైటెడ్ కింగ్‍డంలో మూడవ అతిపెద్ద యూదు సమాజాన్ని కలిగి ఉంది, ఇది లండన్ మరియు మాంచెస్టర్ తరువాతి స్థానం. ఆల్‍వుడ్‍లీ మరియు మూర్‌టౌన్ ప్రదేశాలు గణనీయ యూదు జనాభాను కలిగి ఉన్నాయి.[59] లీడ్స్‌లో ఎనిమిది కార్యశీల ప్రార్థనా స్థలాలు ఉన్నాయి.[139] లీడ్స్‌లోని చిన్న హిందూ సమాజానికై హైడ్ పార్క్‌లో ఒక దేవాలయం (మందిర్) ఉంది.[140] ఈ దేవాలయంలో అందరు ప్రధాన హిందూ దేవతా విగ్రహాలు ఉన్నాయి మరియు ఇది జైనుల భగవానుడు మహావీరుడికి అంకితమైంది.[141] లీడ్స్‌లో ఎన్నో బౌద్ధ సంప్రదాయాలు ప్రతిబింబించబడ్డాయి,[142] వీటిలో: సోక గక్కై, తేరవాద, టిబెటన్, త్రిరత్న బౌద్ధ సమాజం మరియు జెన్ ఉన్నాయి. మేలో జరిగే ప్రధాన ఉత్సవం వేసాక్ కొరకు బౌద్ధ సమాజం (సంఘ) సమావేశమవుతుంది. అంతేకాక లీడ్స్‌లో బహాయి విశ్వాసం యొక్క సమాజం సైతం ఉంది.[143]
ప్రజా సేవలు
లీడ్స్ లోని నీటి సరఫరా మరియు పారుదల కెల్డా గ్రూప్‍లోని భాగమైన యార్క్‌షైర్ వాటర్ అందిస్తుంది. 1973కు పూర్వం, ఇది లీడ్స్ కార్పొరేషన్ ఆధ్వర్యంలో ఉండేది. లీడ్స్ నగర మండలి లక్ష్యం 2010 నాటికి తీరప్రాంత వాయువుల ద్వారా 11MW పునరుద్ధరణ శక్తి మరియు 2020 నాటికి ఉన్నతమైన లక్ష్యం 75MW. ప్రస్తుతం లీడ్స్‌లో కార్యశీల గాలిమరలు లేవు.[144] 
ఈ ప్రదేశానికి భద్రత పశ్చిమ యార్క్‌షైర్ పోలీసు అందిస్తుంది. ఈ బలగంలో ఎనిమిది విభాగాలు ఉన్నాయి, ఇందులో మూడు లీడ్స్‌కు భద్రత కల్పిస్తాయి: AA "నార్త్ వెస్ట్ లీడ్స్ డివిజన్" వీట్‌వుడ్ వద్ద స్టేషను సాయంతో ఉత్తర మరియు పశ్చిమ లీడ్స్‌ను పరిరక్షిస్తుంది; BA "నార్త్ ఈస్ట్ లీడ్స్ డివిజన్" ఛాపెల్ అలెర్టన్ మరియు కిల్లింగ్‌బెక్ దగ్గరలోని స్టెయిన్‌బెక్ వద్ద స్టేషనుల సాయంతో ఈశాన్య లీడ్స్‌ను పరిరక్షిస్తుంది; CA "సిటీ అండ్ హోల్బెక్ డివిజన్" మిల్‌గార్త్ (సిటీ సెంటర్) మరియు హోల్బెక్ వద్ద స్టేషనుల సాయంతో కేంద్ర మరియు దక్షిణ లీడ్స్‌ను పరిరక్షిస్తుంది. అగ్నిమాపక మరియు రక్షణ సేవలు వెస్ట్ యార్క్‌షైర్ ఫైర్ మరియు రెస్క్యూ సర్వీసు అందిస్తుంది. లీడ్స్‌లోని అగ్నిమాపక కేంద్రాలు ఇవి: కుక్‌రిడ్జ్, గిప్టన్, హన్స్లెట్, విన్మూర్ "లీడ్స్" (కిర్క్‌స్టాల్ రోడ్‌పై, సిటీ సెంటర్ వద్ద) మరియు మూర్‌టౌన్.
ఆరోగ్య పరిరక్షణ సేవలు లీడ్స్ టీచింగ్ హాస్పిటల్స్ NHS ట్రస్ట్, లీడ్స్ ప్రైమరీ కేర్ ట్రస్ట్ అందిస్తాయి[145] మరియు లీడ్స్ పార్ట్నర్‌షిప్స్ NHS ఫౌండేషన్ ట్రస్ట్[146] మానసిక ఆరోగ్య సేవలను అందిస్తుంది. లీడ్స్ జనరల్ ఇన్ఫర్మరీ ("LGI") అనేది ఇటీవలి చేర్పులు కలిగిన ఒక జాబితాలోని భవనం మరియు ఇది సిటీ సెంటర్లో ఉంది. సెం జేమ్స్ విశ్వవిద్యాలయం వైద్యశాల, లీడ్స్, స్థానికంగా "జిమ్మీస్"[147][148] ఇది సిటీ సెంటర్ యొక్క ఈశాన్యంలో ఉంది మరియు ఐరోపాలో అతిపెద్ద బోధనా వైద్యశాలలలో ఒకటి. ఇతర NHS వైద్యశాలలు ఆట్లీలోని ఛాపెల్ అలెర్టన్ హాస్పిటల్, సీక్రాఫ్ట్ హాస్పిటల్, వార్ఫెడేల్ హాస్పిటల్, మరియు లీడ్స్ డెంటల్ ఇన్స్టిట్యూట్. క్రొత్త NHS లీడ్స్ వెబ్‍సైట్ లీడ్స్‌లోని NHS సేవలపై మరింత సమాచారాన్ని అందిస్తుంది.[149]
పశ్చిమ యార్క్‌షైర్ ఉమ్మడి సేవలు లీడ్స్ మరియు పశ్చిమ యార్క్‌షైర్ యొక్క ఇతర నాలుగు జిల్లాలలో విశ్లేషణాత్మక, పురావస్తుసంబంధ, పాత దస్తావేజులు, భూగర్భ శాస్త్రం, పదార్థాల పరీక్ష మరియు వాణిజ్య ప్రమాణ సేవలు అందిస్తుంది. దీనిని 1986లో కౌంటీ మండలి రద్దు అనంతరం ఏర్పాటు చేశారు, 1997లో విస్తరించారు మరియు దీనికి నిధులను వారి జనాభాను అనుసరించి, ఐదు జిల్లా మండలాల నుండి చేకూరుస్తారు. పాత దస్తావేజుల సేవ అందించే లీడ్స్ సైట్, షీప్‍స్కార్, లీడ్స్‌లోని మాజీ ప్రజా గ్రంథాలయంలో ఉంది.[150]
మొత్తం నగరంలో, 5 సంచార గ్రంథాలయాలతో పాటుగా 50 ప్రజా గ్రంథాలయాలు లీడ్స్ నగర మండలి ఆధ్వర్యంలో ఉన్నాయి. ఇక్కడి ప్రధాన కేంద్ర గ్రంథాలయం సిటీ సెంటర్‌లోని హెడ్‌రోలో ఉంది.
జంట పట్టణాలు

ఈ నగరం ఎన్నో జంట లేదా భాగస్వామ్య ఏర్పాట్లు కలిగి ఉంది:






valign="top"
 బ్రునో, జెక్ రిపబ్లిక్[151][152]
 కొలంబో, శ్రీలంక[153]
[173] డార్ట్‌మండ్, జర్మనీ (1972)[175]
 డర్బన్, దక్షిణాఫ్రికా[154]valign="top"
 హాంగ్‍జౌ, చైనా[155]
 లిల్లే, ఫ్రాన్సు[156]
 లూయిస్‍విల్లె, సంయుక్త రాష్ట్రాలు[157]
 సీగెన్, జర్మనీ[158]
ఇంకా ఈ నగరం క్రింది నగరాలతో "ప్రస్తుత పథక ప్రయోజనాలకై" "బలమైన సంబంధాలు" కలిగి ఉంది:[153]






valign="top"
 బ్రసోవ్, రోమానియా
 సెం మేరీ, జమైకాvalign="top"
 స్టాక్‍హోం, స్వీడన్
సూచనలు మరియు గమనికలు

గ్రంథ పట్టిక

 Unknown parameter |isbn-status= ignored (help)



బాహ్య లింకులు



 లీడ్స్ ప్రారంభ నగరం భాగస్వామ్యం.
 లీడ్స్ నగర మండలి.
 లీడ్స్ గ్రంథాలయ & సమాచార సేవ చిత్రాల భాండాగారం.
 లీడ్స్ 360º వర్చువల్ టూర్.
 లీడ్స్ చాంబర్ అఫ్ కామర్స్ & పరిశ్రమ
 లీడ్స్ లో నా యొక్క జీవితం
 లీడ్స్ టెలివిజన్
 (చూడుము గెనుకీ యొక్క  లేదా పారిష్ బయట ప్రాంతాలైన పర్షిసేస్ యొక్క )



వర్గం:లీడ్స్
వర్గం:లీడ్స్ నగర ప్రాంతం
వర్గం:యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్‌లో విశ్వవిద్యాలయ పట్టణాలు
వర్గం:పశ్చిమ యార్క్‌షైర్‍లో మార్కెట్ పట్టణాలు
వర్గం:పశ్చిమ యార్క్‌షైర్‍లో పట్టణాలు