భారతదేశంలో రిజర్వేషన్

Question: వెనుకబడిన కులాలకు 27% రిజర్వేషన్ కల్పించాలని విశ్వనాథ్ ప్రతాప్ సింగ్ ఎప్పుడు నిర్ణయం తీసుకున్నాడు?





ప్రభుత్వంలో, అన్ని ప్రభుత్వ రంగ సంస్థల ఉద్యోగాల్లో మరియు అన్ని ప్రభుత్వ మరియు ప్రైవేట్ విద్యా సంస్థల్లో సరైన ప్రాతినిధ్యం లేని సామాజికంగా వెనుకబడిన తరగతులు మరియు విద్యాపరంగా వెనుకబడిన వర్గాలు మరియు షెడ్యూల్డ్ కులాలు మరియు తెగలకు ఉపశమనం కలిగించేందుకు వారికి ఆయా సేవలు మరియు సంస్థల్లో భారత ప్రభుత్వం, ఇప్పుడు భారతీయ చట్టం కొన్ని పోస్టులను (ప్రవేశాలు మరియు ఉద్యోగాలు) ప్రత్యేకంగా కేటాయించే ఒక కోటా పద్ధతిని అందిస్తుంది, మత/ భాషా మైనారిటీ విద్యా సంస్థలు మాత్రం ఈ రిజర్వేషన్‌ల నుంచి మినహాయించబడ్డాయి. భారతదేశ పార్లమెంట్‌లో ప్రాతినిధ్యానికి కూడా షెడ్యూల్డ్ కులాలు మరియు షెడ్యూల్డ్ తెగలకు రిజర్వేషన్ విధానం విస్తరించబడింది. భారతదేశ కేంద్ర ప్రభుత్వం ఉన్నత విద్య[1]లో 27% రిజర్వేషన్‌లు కల్పిస్తుంది, రాష్ట్రాలు తమ శాసనాలతో మరిన్ని రిజర్వేషన్‌లు కల్పించవచ్చు. సుప్రీంకోర్టు ఇచ్చిన తీర్పు ప్రకారం రిజర్వేషన్‌లు 50%నికి మించరాదు[2], అయితే రాజస్థాన్ వంటి కొన్ని రాష్ట్రాలు 68 % రిజర్వేషన్‌లు ప్రతిపాదిస్తున్నాయి, దీనిలో ఉన్నత వర్గాలకు కూడా 14% రిజర్వేషన్‌లు ఉన్నాయి.[3]
సాధారణ జనాభాలో తమ జనాభా సంఖ్యకు తగిన విధంగా ప్రాతినిధ్యం లేని కొన్ని గుర్తించిన సమూహాలకు ప్రవేశ ప్రమాణాలను తగ్గించడం ద్వారా విద్యా సంస్థలు మరియు పనిప్రదేశాల్లో సామాజిక భిన్నత్వాన్ని పెంచేందుకు రిజర్వేషన్‌లు ఉద్దేశించబడ్డాయి. తగిన-ప్రాతినిధ్యం లేని సమూహాలను గుర్తించేందుకు ప్రధానంగా కులాన్ని ప్రాతిపదికగా తీసుకుంటున్నారు. భారత ప్రభుత్వ ఆధ్వర్యంలో జరిగిన జాతీయ కుటుంబ ఆరోగ్య మరియు జాతీయ నమూనా అధ్యయనాలు సూచించిన విధంగా -- తక్కువ-ప్రాతినిధ్య-లింగం (మహిళలకు తక్కువ ప్రాతినిధ్యం ఉంది) మరియు నివాస ప్రదేశం (ఈశాన్య రాష్ట్రాలు, బీహార్ మరియు ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రాలకు తక్కువ ప్రాతినిధ్యం ఉంది), గ్రామీణ ప్రజలు, తదితర ప్రమాణాలను కూడా రిజర్వేషన్‌లు కల్పించడానికి ప్రాతిపదికగా తీసుకున్నారు.
కొన్ని సమూహాలకు తక్కువ ప్రాతినిధ్యం కలిగివుండటానికి భారతీయ కుల వ్యవస్థ వారసత్వ సంక్రమణను అంతర్లీన కారణంగా చెప్పవచ్చు. భారతదేశం స్వాతంత్ర్యం పొందిన తరువాత, భారతీయ రాజ్యాంగం కొన్ని పాత సమూహాలను షెడ్యూల్డ్ కులాలు (SC) మరియు షెడ్యూల్డ్ తెగలు (ST) లుగా గుర్తించింది. రాజ్యాంగ రూపకర్తలు కుల వ్యవస్థ ఫలితంగా, ఎస్సీలు మరియు ఎస్టీలు చారిత్రాత్మకంగా అణిచివేయబడ్డారని, భారతీయ సమాజంలో వారికి గౌరవం మరియు సమాన అవకాశాలు లభించలేదని, అందువలన వారికి జాతీయ-నిర్మాణ కార్యకలాపాల్లో తక్కువ ప్రాతినిధ్యం ఉన్నట్లు భావించారు. ప్రభుత్వ సహాయం పొందే విద్యా సంస్థల్లో మరియు ప్రభుత్వ/ప్రభుత్వ రంగ సంస్థల ఉద్యోగాల్లో రాజ్యాంగం ఐదేళ్లపాటు వరుసగా 15% మరియు 7.5% ప్రత్యేక కోటాను ఎస్సీ మరియు ఎస్టీ అభ్యర్థులకు కేటాయించింది, ఈ ఐదేళ్ల తరువాత పరిస్థితిని సమీక్షించాలని సూచించింది. ఈ కాలాన్ని తరువాతి ప్రభుత్వాలు ఎప్పటికప్పుడు పొడిగిస్తూ వచ్చాయి.
తరువాత, రిజర్వేషన్‌లను ఇతర రంగాల్లో కూడా అమలు చేశారు. సుప్రీంకోర్టు రిజర్వేషన్‌లు 50%పైగా ఉండకూడదని ఇచ్చిన తీర్పు (దీనికిపైగా రిజర్వేషన్‌లు కల్పించడం రాజ్యాంగం హామీ ఇచ్చిన సమాన అవకాశాలను ఉల్లంఘించినట్లు అవుతుందని అత్యున్నత న్యాయస్థానం సూచించింది) వాటిపై పరిమితి విధించింది. ఇదిలా ఉంటే, 50% పరిమితి దాటి కొన్ని రాష్ట్ర చట్టాలు రిజర్వేషన్‌లు కల్పించాయి, ప్రస్తుతం వీటిపై సుప్రీంకోర్టులో విచారణ జరుగుతుంది. ఉదాహరణకు, కుల-ఆధారిత రిజర్వేషన్లు తమిళనాడు రాష్ట్రంలో 69% వద్ద ఉన్నాయి, రాష్ట్రంలోని 87% జనాభా రిజర్వేషన్‌ల పరిధిలోకి వస్తుంది (ఈ వ్యాసంలో కిందవున్న తమిళనాడు భాగాన్ని చూడండి).
అమలు చరిత్ర
ప్రెసిడెన్సీ ప్రాంతాలు మరియు వింధ్యా పర్వతాలకు దక్షిణంగా ఉన్న సంస్థానాల్లో స్వాతంత్ర్యం రావడానికి చాలాకాలం క్రితమే వెనుకబడిన తరగతులకు (BCలు) రిజర్వేషన్‌లు కల్పించారు. చత్రపతి సాహుజీ మహారాజ్, మహారాష్ట్రలోని కోల్హాపూర్ మహారాజా 1902లోనే వెనుకబడిన తరగతులకు మద్దతుగా రిజర్వేషన్‌లు ప్రవేశపెట్టారు, వారిలో పేదరికాన్ని తొలగించేందుకు మరియు రాష్ట్ర పాలనా యంత్రాంగంలో వారికి తగిన వాటా కల్పించేందుకు రిజర్వేషన్‌లు ప్రవేశపెట్టడం జరిగింది. 1902లో వెలుబడిన ఒక అధికారిక ప్రకటనతో కోల్హాపూర్ రాష్ట్రంలో వెనుకబడిన తరగతులు/వర్గాలకు సేవల్లో 50% రిజర్వేషన్‌లు కల్పించారు. భారతదేశంలో అణగారిన తరగతుల సంక్షేమం కోసం రిజర్వేషన్‌లు కల్పిస్తూ వెలుబడిన మొట్టమొదటి ప్రభుత్వ ఆదేశంగా ఈ అధికారిక ప్రకటన గుర్తింపు పొందింది.
దేశంలోని అన్ని ప్రాంతాల్లోనూ అంటరానితనం లేదు, అందువలన అణగారిన వర్గాలను గుర్తించడం సులభమైన పనేమీ కాదు. అంతేకాకుండా, భారతదేశంలోని దక్షిణ ప్రాంతాల్లో వర్ణ విభజన మరియు అంటరానితనం ప్రబలంగా ఉండేది, ఉత్తర భారతదేశ ప్రాంతాల్లో ఈ ఆచారాలు మరింత విస్తరించి ఉన్నాయి. ఇక్కడ మరో సమస్య ఏమిటంటే, ఒక ప్రాంతంలో అంటరానివారిగా పరిగణించబడే కొన్ని కులాలు/ వర్గాలు ఇతర ప్రాంతాల్లో అటువంటి సమస్యలు ఎదుర్కోవడం లేదు. సాంప్రదాయిక వృత్తుల ఆధారంగా కొన్ని కులాలు హిందూ మరియు హిందూయేతర వర్గాల్లో ఉనికి కలిగివున్నాయి. కులాల నమోదుకు ఒక సుదీర్ఘ చరిత్ర ఉంది, మను కాలం నుంచే ఈ కులాల నమోదు ప్రక్రియ ప్రారంభమైంది. మధ్యయుగ గ్రంథాల్లో దేశంలోని వివిధ ప్రాంతాల్లో ఉన్న జన సమూహాల గురించి వర్ణన ఉంది. బ్రిటీష్‌వారి పాలనలో, 1806 తరువాత విస్తృత స్థాయిలో కులాల నమోదు ప్రక్రియ ప్రారంభమైంది. 1881 మరియు 1931 మధ్య జనాభా లెక్కల సేకరణ సమయంలో ఈ ప్రక్రియ ఊపందుకుంది.
దక్షిణ భారతదేశంలో, ముఖ్యంగా తమిళనాడులో వెనుకబడిన తరగతుల ఉద్యమం మొదటిసారి ఉధృతి పొందింది. దేశంలో దీనికి సంబంధించి కొందరు సామాజిక సంస్కర్తలు చర్యలు చేపట్టారు. రెట్టామలై శ్రీనివాస పెరియార్, అయోథిదాస్ పండితార్ www.paraiyar.webs.com, జ్యోతిబా ఫూలే, బాబాసాహెబ్ అంబేడ్కర్, చత్రపతి సాహు జి మహారాజ్ మరియు ఇతరులు, ఉన్నత వర్గాలు మరియు అంటరాని తరగతుల మధ్య సృష్టించబడిన గోడను పూర్తిగా కూల్చివేశారు.
భారతదేశం అనేక అంతర్వివాహ వర్గాలు లేదా కులాలు మరియు ఉప-కులాలతో విభజించబడివుంది, ఈ ఆచారాన్ని శతాబ్దాలుగా ఆచరించిన ఫలితంగా కుల వ్యవస్థ అనే ఒక రకమైన సామాజిక అధిక్రమం సృష్టించబడింది. రిజర్వేషన్ విధాన మద్దతుదారులు సాంప్రదాయిక కుల వ్యవస్థ, ఆచరణలో ఉన్న విధంగా, తక్కువ కులాలు తీవ్రంగా అణిచివేతకు గురికావడానికి మరియు వర్ణ విభజనకు దారితీస్తుందని మరియు విద్యతోపాటు వివిధ రంగాల్లో వారి ప్రవేశాన్ని పరిమితం చేస్తుందని వాదిస్తున్నారు. "మను స్మృతి" వంటి పురాతన గ్రంథాల ప్రకారం, కులం అనేది ఒక "వర్ణాశ్రమ ధర్మం", అంటే "తరగతి లేదా వృత్తి ఆధారంగా ఇచ్చిన విధులు అని దీనర్థం". వర్ణాశ్రమలో (వర్ణ + ఆశ్రమ) "వర్ణ" అనేది 'రంగు'ను సూచించే పదం కాదు. భారతదేశంలో కుల ఆచారం ఈ నియమాన్ని పాటిస్తుంది.

1882 - హంటర్ కమిషన్ నియామకం. ప్రభుత్వ ఉద్యోగాల్లో సరైన రిజర్వేషన్/ప్రాతినిధ్యంతో అందరికీ ఉచిత మరియు నిర్బంధ విద్యకు మహాత్మా జ్యోతీరావ్ ఫూలే డిమండ్.
1891లో-ట్రావెన్‌కోర్ సంస్థానంలో ప్రభుత్వ సేవల్లో అర్హత ఉన్న స్థానిక పౌరులకు కాకుండా స్థానికేతరుల నియామకానికి వ్యతిరేకంగా ఒక ఆందోళనతో ప్రభుత్వ ఉద్యోగాల్లో రిజర్వేషన్‌లకు డిమాండ్.
1901-మహారాష్ట్ర మరియు కోల్హాపూర్ సంస్థానంలో షాహు మహారాజ్ చేత రిజర్వేషన్‌ల అమలు. బరోడా మరియు మైసూరు సంస్థానాల్లో రిజర్వేషన్‌లు అప్పటికే అమల్లో ఉన్నాయి.
1908-బ్రిటీష్‌వారి చేత పానా యంత్రాంగంలో తక్కువ వాటా ఉన్న అనేక కులాలు మరియు వర్గాలకు మద్దతుగా రిజర్వేషన్‌ల ప్రవేశం.
1909- భారతదేశ ప్రభుత్వ చట్టం 1909లో కేటాయింపులు
1919- మోంటాగు-చెల్మ్స్‌ఫోర్డ్ సంస్కరణల ప్రవేశం.
1919 - భారతదేశ ప్రభుత్వ చట్టం 1919లో కేటాయింపులు
1921-బ్రాహ్మణేతరులకు 44 శాతం, బ్రాహ్మణులకు 16 శాతం, ముస్లింలకు 16 శాతం, ఆంగ్లో-ఇండియన్‌‍లకు/క్రైస్తవులకు 16 శాతం మరియు షెడ్యూల్డ్ కులాలకు ఎనిమిది శాతం రిజర్వేషన్‌లు కల్పిస్తూ మద్రాస్ ప్రెసిడెన్సీ వర్గ జీవో (ప్రభుత్వ ఆదేశం) జారీ.
1935-ఇండియన్ నేషనల్ కాంగ్రెస్ పూణే ఒప్పందం పేరుతో ఒక తీర్మానానికి ఆమెదం, దీనిలో అణగారిన తరగతులకు ప్రత్యేక ఎన్నిక నియోజకవర్గాలు కేటాయించాలని నిర్ణయించారు.
1935 - భారత ప్రభుత్వ చట్టం 1935లో కేటాయింపులు.
1942-బి.ఆర్. అంబేడ్కర్ షెడ్యూల్డ్ కులాల పురోగతికి మద్దతుగా అఖిల భారత అణగారిన తరగతుల సమాఖ్యను ఏర్పాటు చేశారు. ఆయన ప్రభుత్వ సేవలు మరియు విద్యలో షెడ్యూల్డ్ కులాలకు రిజర్వేషన్‌లు కూడా డిమాండ్ చేశారు.
1946- 1946 భారతదేశ మంత్రివర్గ సంఘం అనేక సిఫార్సులతోపాటు, సమంజసమైన ప్రాతినిధ్యాన్ని ప్రతిపాదించింది.
1947-భారతదేశానికి స్వాతంత్ర్యం లభించింది. భారత రాజ్యాంగం ముసాయిదా కమిటీకి డాక్టర్ అంబేడ్కర్ ఛైర్మన్‌గా నియమించబడ్డారు. మతం, జాతి, కులం, లింగం [4] మరియు పుట్టిన ప్రదేశం ఆధారంగా వివక్షను భారత రాజ్యాంగం నిషేధించింది. అందరు పౌరులకు సమాన అవకాశాలు కల్పిస్తూ, రాజ్యాంగం సామాజికంగా మరియు విద్యాపరంగా వెనుకబడిన తరగతులకు లేదా షెడ్యూల్డ్ కులాలు మరియు షెడ్యూల్డ్ తెగలకు చెందిన పౌరులకు ప్రత్యేక నిబంధనలు కలిగివుంది.[4] 10 సంవత్సరాలపాటు షెడ్యూల్డ్ కులాలు మరియు తెగలకు రాజకీయ ప్రాతినిధ్యం కల్పించేందుకు ప్రత్యేక నియోజకవర్గాలు కేటాయించబడ్డాయి. (తరువాత రాజ్యాంగ సవరణలు ద్వారా ఇవి ప్రతి 10 ఏళ్లకు పొడిగించబడ్డాయి).
1947-1950- రాజ్యాంగ నిర్మాణంపై చర్చలు.
26/01/1950-భారతదేశ రాజ్యాంగం అమల్లోకి వచ్చింది.
1953-సామాజికంగా మరియు విద్యాపరంగా వెనుకబడిన తరగతి పరిస్థితిని అంచనా వేసేందుకు కాలెల్కర్ సంఘం ఏర్పాటు. షెడ్యూల్డ్ కులాలు మరియు షెడ్యూల్డ్ తెగలకు సంబంధించిన నివేదికకు ఆమోదం. OBCలకు సంబంధించిన సిఫార్సులకు తిరస్కృతి.
1956-కాకా కాలెల్కర్ నివేదిక ప్రకారం షెడ్యూల్డ్ వర్గాల సవరణ.
1976-షెడ్యూల్డ్ వర్గాల సవరణ.
1979-సామాజికంగా మరియు విద్యాపరంగా వెనుకబడిన తరగతుల పరిస్థితిని అంచనా వేసేందుకు మండల్ కమిషన్ ఏర్పాటు.[5] ఇతర వెనుకబడిన తరగతులు (OBC) గా గుర్తించే ఉప-కులానికి కమిషన్ సరైన గణాంకాలు ఇవ్వలేకపోయింది, 1930[6] జనాభా లెక్కల గణాంకాలను ఉపయోగించింది, అంతేకాకుండా 1257 సమూహాలను వెనుకబడిన తరగతులుగా వర్గీకరించింది, OBC జనాభా 52% ఉంటుందని అంచనా వేసింది.[6]
1980-కమిషన్ నివేదిక సమర్పించింది మరియు కోటాలను 22% నుంచి 49.5%కి పెంచుతూ, ప్రస్తుతం ఉన్న కోటాల్లో మార్పులకు సిఫార్సు చేసింది[5].As of 2006 వెనుకబడిన తరగతిలో ఉన్న కులాల సంఖ్య 2297కి పెరిగింది, మండల్ కమిషన్ తయారు చేసిన సమూహ జాబితాలో నుంచి 60% పెరిగింది.
1990-విశ్వనాథ్ ప్రతాప్ సింగ్ చేత మండల్ కమిషన్ సిఫార్సులను ప్రభుత్వ ఉద్యోగాల్లో అమలు చేశారు. విద్యార్థి సంస్థలు దేశవ్యాప్తంగా ఆందోళనలు చేశాయి. ఢిల్లీ విశ్వవిద్యాలయానికి చెందిన రాజీవ్ గోస్వామి ఆత్మాహుతికి ప్రయత్నించాడు. అనేక మంది విద్యార్థులు ఇటువంటి ప్రయత్నాలు చేశారు.
1991-నరహింహారావు ప్రభుత్వం ఉన్నత వర్గాల్లోని పేదలకు కూడా 10% ప్రత్యేక రిజర్వేషన్‌లు కల్పించింది.
1992-ఇందిరా సావ్నే కేసులో సుప్రీంకోర్టు ఇతర వెనుకబడిన తరగతులకు రిజర్వేషన్‌లను సమర్థించింది. రిజర్వేషన్‌లు మరియు న్యాయవస్థ విభాగాన్ని కూడా చూడండి
1995-పార్లమెంట్ రాజ్యాంగ అధికరణ 16 (4) (A) లో 77వ రాజ్యాంగ సవరణ ద్వారా పదోన్నతుల్లో షెడ్యూల్డ్ కులాలు మరియు షెడ్యూల్డ్ తెగలకు రిజర్వేషన్‌లకు అనుమతించింది. తరువాత అనుషంగిక సీనియారిటీని చేర్చేందుకు 85వ సవరణ ద్వారా మరో మార్పు.
1998-వివిధ సామాజిక సమూహాల ఆర్థిక మరియు విద్యా స్థాయిని అంనచా వేసేందుకు కేంద్ర ప్రభుత్వం భారీస్థాయిలో దేశవ్యాప్త అధ్యయనాన్ని నిర్వహించింది.. జాతీయ నమూనా అధ్యయనం 32% గణాంకాలు చూపించింది. పార్టీ రాజకీయాల చేత జనాభా లెక్కల విషయంలో రాజీ పడటంతో భారతదేశంలో OBC జనాభా యొక్క సరైన సంఖ్యపై గణనీయమైన స్థాయిలో చర్చ జరిగింది. వీరి జనాభా భారీ సంఖ్యలో ఉంటుందని సాధారణ అంచనాలు ఉన్నాయి, అయితే మండల్ కమిషన్ మరియు జాతీయ నమూనా అధ్యయనం సూచించిన గణాంకాల కంటే వీరి సంఖ్య తక్కువ ఉంటుందని అభిప్రాయాలు వ్యక్తమయ్యాయి . సమాచారాన్ని కల్పించినట్లు మండల్ కమిషన్‌పై విమర్శలు వ్యక్తమయ్యాయి. OBCల హోదా చాలా ప్రదేశాల్లో ఉన్నత కులాలతో సమానంగా ఉందని జాతీయ అధ్యయనాలు సూచించాయి.
ఆగస్టు 12, 2005 - ఏడుగురు న్యాయమూర్తులతో కూడిన సుప్రీంకోర్టు ధర్మాసనం ఆగస్టు 12, 2005న పి.ఎ. ఇనామ్‌దార్ & మరియు ఇతరులు- మహారాష్ట్ర ప్రభుత్వం & మరియు ఇతరుల మధ్య నడిచిన కేసులో వృత్తివిద్యా కళాశాలలతోపాటు, మైనారిటీ మరియు మైనారిటీయేతర ప్రభుత్వ సాయం పొందని ప్రైవేట్ కళాశాలల్లో రిజర్వేషన్ విధానాన్ని ప్రభుత్వాలు అమలు చేయరాదని ఏకగ్రీవ తీర్పు వెల్లడించింది.
2005-93వ రాజ్యాంగ సవరణతో ప్రైవేట్ విద్యా సంస్థల్లో ఇతర వెనుకబడిన తరగతులు (OBCలు) మరియు షెడ్యూల్డ్ కులాలు మరియు తెగలకు రిజర్వేషన్‌లు కల్పించారు. 2005 ఆగస్టు సుప్రీంకోర్టు తీర్పు ఈ రిజర్వేషన్‌లను తోసిపుచ్చింది.
2006-సుప్రీంకోర్టు రాజ్యాంగ ధర్మాసనం ఎం. నాగరాజ్ & ఇతరులు - భారత ప్రభుత్వం & ఇతరుల మధ్య నడిచిన కేసులో అధికరణ 16 (4) (A), 16 (4) (B) మరియు 335వ అధికరణ నిబంధన యొక్క రాజ్యాంగ చెల్లుబాటును సమర్థించింది.
2006-కేంద్ర ప్రభుత్వ విద్యా సంస్థల్లో ఇతర వెనుకబడిన తరగతులకు రిజర్వేషన్‌లు కల్పించబడ్డాయి. మొత్తం రిజర్వేషన్‌ల వాటా 49.5%కి పెంపు. ఇటీవలి పరిణామాన్ని చూడండి.
2007-కేంద్ర ప్రభుత్వ విద్యా సంస్థల్లో OBC రిజర్వేషన్‌లపై సుప్రీంకోర్టు స్టే విధించింది.
2008—ఏప్రిల్ 10, 2008న భారతీయ సుప్రీంకోర్టు ప్రభుత్వ నిధులు పొందే విద్యా సంస్థల్లో 27% OBC రిజర్వేషన్‌లు కల్పించేందుకు ఉద్దేశించిన ప్రభుత్వ ప్రయత్నాన్ని సమర్థించింది. రిజర్వేషన్ విధాన పరిధి నుంచి "సంపన్న శ్రేణి"ని తొలగించాలని గతంలో ఇచ్చిన తీర్పును న్యాయస్థానం స్పష్టంగా పునరుద్ఘాటించింది. ప్రైవేట్ విద్యా సంస్థల్లో రిజర్వేషన్‌లు కల్పించడంపై అడిగిన ప్రశ్నను సుప్రీంకోర్టు దాటవేసింది, ప్రైవేట్ విద్యా సంస్థల్లో రిజర్వేషన్‌లకు సంబంధించిన చట్టం తయారు చేసినప్పుడు ఈ ప్రశ్నకు సమాధానం చెప్పబడుతుందని సూచించింది. మద్దతు ఇస్తున్న మరియు వ్యతిరేకిస్తున్న వర్గాల నుంచి ఈ తీర్పుపై మిశ్రమ స్పందనలు వ్యక్తమయ్యాయి.
సంపన్న శ్రేణిని గుర్తించేందుకు పలు ప్రమాణాలు సూచించబడ్డాయి, అవి ఈ కింది విధంగా ఉన్నాయి:[7]
ఏడాదికి రూ.250,000 కంటే ఎక్కువ ఆదాయం ఉన్న కుటుంబం సంపన్నశ్రేణి పరిధిలోకి వస్తుంది, ఇటువంటి కుటుంబాలను రిజర్వేషన్ కోటా నుంచి మినహాయించాలి. వైద్యులు, ఇంజనీర్‌లు, ఛార్టర్డ్ అకౌంటెంట్‌లు, నటులు, కన్సల్టెంట్‌లు, ప్రసార మాధ్యమాల ఉద్యోగులు, రచయితలు, అధికారులు, కల్నల్ మరియు సమాన స్థాయి లేదా ఉన్నత స్థాయి రక్షణ శాఖ అధికారులు, హైకోర్టు మరియు సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తులు, అందరు కేంద్ర మరియు రాష్ట్ర ప్రభుత్వ తరగతి A మరియు B అధికారులు పిల్లలను దీని నుంచి మినహాయిస్తారు. MPలు మరియు MLAల పిల్లలను కూడా ఈ పరిధి నుంచి తొలగించాలని న్యాయస్థానం విజ్ఞప్తి చేసింది.
రిజర్వేషన్‌లు మరియు న్యాయవ్యవస్థ
భారత న్యాయవ్యవస్థ రిజర్వేషన్‌లను సమర్థిస్తూ కొన్ని తీర్పులను మరియు వాటిని సరిగా అమలు చేయాలని సూచిస్తూ కొన్ని తీర్పులను వెలువరించింది. రిజర్వేషన్‌లకు సంబంధించిన అనేక తీర్పులకు అనుగుణంగా తరువాత రాజ్యాంగ సవరణలు ద్వారా పార్లమెంట్ మార్పులు చేసింది. భారత న్యాయవ్యవస్థ ఇచ్చిన కొన్ని తీర్పులను రాష్ట్ర మరియు కేంద్ర ప్రభుత్వాలు వ్యతిరేకించడం కూడా జరిగింది. భారతీయ న్యాయస్థానాలు ఇచ్చిన ప్రధాన తీర్పులు మరియు వాటి అమలు స్థాయి ఈ కింద ఇవ్వబడ్డాయి[8][9]:

















































సంవత్సరంతీర్పుఅమలు వివరాలు1951వర్గ కేటాయింపు ప్రకారం కుల ఆధారిత రిజర్వేషన్‌లు కల్పించడం అధికరణ 15 (1) ను ఉల్లంఘిస్తుందని కోర్టు తీర్పు. (మద్రాస్ రాష్ట్రం- శ్రీమతి చంపాకం దొరైరాజన్ AIR 1951 SC 226)తీర్పును చెల్లకుండా చేసేందుకు 1వ రాజ్యాంగ సవరణ (అధికరణ 15 (3) కు ఆమోదం.1963ఎం ఆర్ బాలాజీ - మైసూర్ AIR 1963 SC 649 కేసులో రిజర్వేషన్‌లపై కోర్టు 50% పరిమితి విధించిందితమిళనాడు (9వ షెడ్యూల్డ్ కింద 69%) మరియు రాజస్థాన్ (2008 గుజ్జర్ అల్లర్ల తరువాత, ఉన్నత వర్గాలకు 14% రిజర్వేషన్‌లతోపాటు మొత్తం 68% కోటా) రాష్ట్రాలు మినహా, మిగిలిన రాష్ట్రాలేవీ 50% పరిమితిని దాటి రిజర్వేషన్‌లు కల్పించలేదు. 1980లో తమిళనాడు ఈ పరిమితి దాటింది. 2005లో ఆంధ్రప్రదేశ్ కూడా ఈ పరిమితిని దాటేందుకు ప్రయత్నించింది, అయితే మరోసారి హైకోర్టు దీనికి అడ్డుపడింది.1992సుప్రీంకోర్టు ఇందిరా సావ్నే మరియు ఇతరులు- భారత కేంద్ర ప్రభుత్వం. AIR 1993 SC 477: 1992 Supp (3) SCC 217 కేసులో ఇతర వెనుకబడిన తరగతులకు కేంద్ర ప్రభుత్వ ఉద్యోగాల్లో ప్రత్యేక రిజర్వేషన్‌ల అమలను సమర్థించింది.తీర్పు అమలు చేయబడిందిరిజర్వేషన్ వెసులుబాటును పొందకుండా ఇతర వెనుకబడిన తరగతుల్లో సంపన్న శ్రేణిని మినహాయించాలని ఆదేశించింది.తమిళనాడు మినహాయ మిగిలిన అన్ని రాష్ట్రాలు ఈ తీర్పును అమలు పరిచాయి. విద్యా సంస్థల్లో ఇతర వెనుకబడిన తరగతులకు రిజర్వేషన్‌లు అందించేందుకు ఉద్దేశించిన ఇటీవలి రిజర్వేషన్ బిల్లులో కొన్ని రాష్ట్రాల్లో సంపన్న శ్రేణిని మినహాయించలేదు. (ఈ బిల్లు ఇప్పటికీ స్థాయీ సంఘం పరిశీలనలో ఉంది).రిజర్వేషన్‌లు 50% పరిమితి లోబడి ఉండేలా చూడాలని ఆదేశించింది.తమిళనాడు మినహా మిగిలిన అన్ని రాష్ట్రాలు తీర్పును అమలు పరిచాయి.ఉన్నత వర్గాల్లో పేదలకు ప్రత్యేక రిజర్వేషన్‌లు కల్పించడం చెల్లదని ప్రకటించింది.తీర్పు అమలు చేయబడిందిజనరల్ మేనేజర్, దక్షిణ రైల్వే-రంగాచారి AIR 1962 SC 36 కేసు, పంజాబ్ రాష్ట్రం- హీరాలాల్ 1970 (3) SCC 567, అఖిల్ భారతీయ సోషిత్ కరమ్‌చారీ సంఘ్ (రైల్వే) -భారత కేంద్ర ప్రభుత్వం (1981) 1 SCC 246 కేసుల్లో అధికరణ 16 (4) పరిధిలో రిజర్వేషన్‌ల ద్వారా జరిగిన నియామకాలు లేదా పొందిన ఉద్యోగాల్లో పదోన్నతులను సమర్థించింది. దీనికి వ్యతిరేకంగా ఇందిరా సావ్నే మరియు ఇతరులు- భారత ప్రభుత్వం AIR 1993 SC 477: 1992 Supp (3) SCC 217 కేసులో రిజర్వేషన్‌లను పదోన్నతులకు అమలు చేయలేమని తీర్పు చెప్పింది.భారత కేంద్ర ప్రభుత్వం - వార్పల్ సింగ్ AIR 1996 SC 448, అజిత్‌సింగ్ జానుజా & ఇతరులు Vs పంజాబ్ రాష్ట్రం AIR 1996 SC 1189, అజిత్‌సింగ్ జానుజా & ఇతరులు- పంజాబ్ రాష్ట్రం & ఇతరులు AIR 1999 SC 3471, M.G. బడాప్పనవార్- కర్ణాటక రాష్ట్రం 2001 (2) SCC 666.అశోక్ కుమార్ గుప్తా: విద్యాసాగర్ - ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రం. 1997 (5) SCC 20177వ రాజ్యాంగ సవరణ (అధికరణ 16 (4 A) & (16 4B) ను ప్రవేశపెట్టడం ద్వారా తీర్పును చెల్లబాటు కాకుండా చేశారు.ఎం. నాగరాజ్ & ఇతరులు - కేంద్ర ప్రభుత్వం మరియు ఇతరులు. AIR 2007 SC 71 సవరణలు రాజ్యాంగబద్ధమేనని సమర్థించింది.1. 16 (4) అధికరణ పరిధిలో అధికరణ 16 (4) (A) మరియు 16 (4) (B) ఉన్నాయి. . ఈ రాజ్యాంగ సవరణలు అధికరణ 16 (4).2. యొక్క నిర్మాణాన్ని మార్చరాదని సూచించింది. రాష్ట్ర పాలనా యంత్రాంగం యొక్క మొత్తం సమర్థతలను దృష్టిలో ఉంచుకొని రాష్ట్రాలు రిజర్వేషన్‌లు అందించడానికి వెనుకబాటుతనం మరియు తగిన ప్రాతినిధ్యం లేకపోవడం ప్రధాన కారణాలుగా ఉన్నాయి.3. సేవలో ఒక తరగతి/వర్గం తగిన ప్రాతినిధ్యం కలిగివుందా లేదా అనేది నిర్ధారించేందుకు జాబితా కార్యకలాపంలో ఒక యూనిట్‌గా ప్రభుత్వం సభ్యుల బలాన్ని అమలు చేయాలి. ఖాళీ ఆధారంగా కాకుండా, అంతర్నిర్మిత ప్రత్యామ్నాయంతో జాబితాలో ఉద్యోగ (స్థానం) నిర్దిష్టత ఉండాలి.4. వెనుకబడిన తరగతి లేదా వర్గానికి తగిన ప్రాతినిధ్యం కల్పించాలని ఏదైనా అధికారిక యంత్రాంగం ఆలోచించినట్లయితే, దానిని అందించేందుకు ప్రత్యక్ష నియామకాన్ని చేపట్టాల్సిన అవసరం ఉంది, ఇది చేయడానికి దానికి అధికారం ఉంటుంది.5. పూరించకుండా ఉన్న ఖాళీలను ఒక ప్రత్యేక వర్గంగా చూడాలి, వీటిని 50% సీలింగ్ పరిమితి నుంచి మినహాయించాలి.6. రిజర్వేషన్ విభాగానికి చెందిన ఒక సభ్యుడు సాధారణ విభాగంలో ఎంపికయినట్లయితే, సంబంధిత వ్యక్తి ఎంపికను అతని వర్గానికి చెందిన కోటా పరిమితిపై లెక్కించరాదు, రిజర్వేషన్ విభాగ అభ్యర్థులు సాధారణ విభాగంలో ఉద్యోగానికి కూడా పోటీపడే హక్కు కలిగివుంటారు.7. సాధారణ ఉద్యోగానికి పదోన్నతి కోసం రిజర్వేషన్ అభ్యర్థులు తమ సొంత హక్కుగా సాధారణ అభ్యర్థులతో పోటీ పడే వెసులుబాటు కలిగివుంటారు. జాబితా ప్రకారం సాధారణ విభాగంలో సర్దుబాటు పొందడం ద్వారా ఎంపిక జరిగినప్పటికీ, రిజర్వేషన్ అభ్యర్థులకు సంబంధించిన జాబితాలో పేర్కొన్న పాయింట్‌లలో ఈ రిజర్వేషన్ అభ్యర్థులను కూడా సర్దుబాటు చేయాలి.8. ప్రతి పోస్టులో నిర్దిష్ట విభాగ అభ్యర్థిని నియమించాలని సూచిస్తున్నట్లయితే, తరువాత ఏర్పడే ఖాళీని సంబంధిత విభాగ అభ్యర్థితో మాత్రమే పూరించాలి (పునఃస్థాపన సిద్ధాంతం).ఆర్ కే సభర్వాల్ - పంజాబ్ రాష్ట్రం AIR 1995 SC 1371: (1995) 2 SCC 745.ఒక జాబితా కార్యకలాపం, సభ్యుల-బలాన్ని పూరించేందుకు, రిజర్వేషన్‌లు 50% పరిమితికి లోబడి ఉండేలా చూడాలి.భారత ప్రభుత్వం-వార్పల్ సింగ్ AIR 1996 SC 448 మరియు అజిత్ సింగ్ జానుజా & ఇతరులు-పంజాబ్ రాష్ట్రం AIR 1996 SC 1189 కేసుల్లో పదోన్నతులు పొందేవారు తత్ఫలితంగా సీనియారిటీ పొందలేరని జాబితా సూచిస్తుందని తెలియజేసింది, పదోన్నతి విభాగంలో రిజర్వేషన్ విభాగ అభ్యర్థులు మరియు సాధారణ అభ్యర్థులు వారి పట్టిక స్థానం చేత నిర్వహించబడతారని సూచించింది. జగదీష్ లాల్ మరియు ఇతరులు - హర్యానా రాష్ట్రం మరియు ఇతరులు (1997) 6 SCC 538 కేసులో దీనికి వ్యతిరేకంగా తీర్పు వచ్చింది, నిరంతర అధికార తేదీని పరిగణలోకి తీసుకోవాలని మరియు తద్వారా, జాబితా- పదోన్నతి పొందిన వ్యక్తులు నిరంతర అధికార ప్రయోజాన్ని పొందుతారని సూచిస్తున్నట్లు తీర్పు చెప్పింది.అజిత్‌సింగ్ జానుజా & ఇతరులు - పంజాబ్ రాష్ట్రం & ఇతరులు AIR 1999 SC 3471 కేసులో జగదీష్ లాల్ ఎం జీ బడాప్పన్వార్ - కర్ణాటక రాష్ట్రం 2001 (2) SCC 666: AIR 2001 SC 260 కేసులో ఇచ్చిన తీర్పును తోసిపుచ్చింది, సేవ యొక్క వివిధ స్థాయిల్లో వెనుకబడిన తరగతుల యొక్క ప్రాతినిధ్యం కోసం పరిమిత ప్రయోజనానికి మాత్రమే జాబితా పదోన్నతులు ఉద్దేశించబడ్డాయని సూచించింది, ఇలా పదోన్నతులు పొందిన వ్యక్తులకు తత్ఫల సీనియారిటీ లభించదని తెలియజేసింది.తీర్పును చెల్లుబాటు కాకుండా చేసేందుకు 85వ రాజ్యాంగ సవరణ ద్వారా అనుషంగిక సీనియారిటీని అధికరణ 16 (4) (A) లో చేర్చడం జరిగింది.ఎం. నాగరాజ్ & ఇతరులు - కేంద్ర ప్రభుత్వం మరియు ఇతరులు AIR 2007 SC 71 కేసులో ఈ సవరణలు రాజ్యంగబద్ధమైనవేనని తీర్పు చెప్పింది.జగదీష్ లాల్ మరియు ఇతరులు - హర్యానా రాష్ట్రం మరియు ఇతరులు (1997) 6 SCC 538 కేసులో నిరంతర అధికార సంక్రమణను పరిగణలోకి తీసుకోవాలని తీర్పు చెప్పింది మరియు తద్వారా, పదోన్నతలు పొందిన వ్యక్తులను నిరంతర అధికార సంక్రమణ ప్రయోజనాన్ని కలిగివుంటారని సూచించింది.ఎస్. వినోద్‌కుమార్ - భారత ప్రభుత్వం 1996 6 SCC 580 పదోన్నతుల్లో రిజర్వేషన్‌కు సంబంధించిన అంశాల్లో అర్హత మార్కులు మరియు అంచనా ప్రమాణాన్ని సడలించడానికి అనుమతి లేదని తీర్పు వెలువడిందిఅధికరణ 335 చివరిలో రాజ్యాంగ (82వ) సవరణ చట్టం ద్వారా ఒక నిబంధనను చేర్చడం జరిగింది.ఎం. నాగరాజ్ & ఇతరులు - భారత ప్రభుత్వం మరియు ఇతరులు AIR 2007 SC 71 ఈ సవరణలు రాజ్యాంగబద్ధమైనవేనని తీర్పు వెలువడింది.1994తమిళనాడు రాష్ట్రాన్ని 50% పరిమితిని అనుసరించాలని సుప్రీంకోర్టు సలహా ఇచ్చిందితమిళనాడు రిజర్వేషన్‌లను రాజ్యాంగంలోని 9వ షెడ్యూల్డ్ కింద చేర్చారు.LRS ద్వారా ఐ.ఆర్. కోయెల్హో (మరణించారు) - తమిళనాడు రాష్ట్రం 2007 (2) SCC 1: 2007 AIR (SC) 861 కేసులో తొమ్మిదో షెడ్యూల్డ్ చట్టాన్ని కోర్టు అప్పటికే సమర్థించబడింది కాబట్టి, ఈ తీర్పు ద్వారా ప్రకటించబడిన సిద్ధాంతాలపై తాము మళ్లీ ఇటువంటి చట్టాన్ని సవాలు చేసేందుకు సుముఖంగా లేమని తీర్పు చెప్పింది. అయితే, ఏప్రిల్ 24, 1973 తరువాత తొమ్మిదో షెడ్యూల్డ్‌లో చేర్చిన ఒక చట్టం IIIవ విభాగంలోని ఎటువంటి హక్కులనైనా ఉల్లంఘిస్తున్నట్లయితే, అటువంటి ఒక ఉల్లంఘన/అతిక్రమణను, అధికరణ 14, అధికరణ 19లతో చదివే అధికరణ 21లో మరియు దాని పరిధిలోని అంతర్లీన సిద్ధాంతాలు సూచించిన ప్రాథమిక నిర్మాణం నాశనం లేదా దెబ్బతినేలా ఉన్నట్లయితే సవాలు చేయవచ్చు. ఖండన చట్టాల ఫలితంగా తీసుకున్న చర్యలు మరియు ఖరారు చేసిన లావాదేవీలను సవాలును చేసే వీలుండదు.2005ఉన్ని కృష్ణన్, జే.పి. & ఇతరులు - ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం & ఇతరులు (1993 (1) SCC 645) కేసులో అధికరణ 19 (1) (g) యొక్క అర్థ వివరణ పరిధిలో విద్యా సంస్థలు ఏర్పాటు చేసుకునే హక్కు ఒక వ్యాపారం లేదా ఒక వృత్తిగా ఉండవచ్చని తీర్పు వెలుబడింది. టి.ఎం.ఎ పాయ్ ఫౌండేషన్ - కర్ణాటక రాష్ట్రం (2002) 8 SCC 481, పి.ఎ.ఇనామ్‌దార్ - మహారాష్ట్ర 2005 AIR (SC) 3226 కేసుల్లో ఈ తీర్పును తోసిపుచ్చారు, ప్రైవేట్ అసహాయ విద్యా సంస్థల్లో రిజర్వేషన్‍‌లు అమలు చేయరాదని సుప్రీంకోర్టు తీర్పు చెప్పింది.అధికరణ 15 (5) కు 93వ రాజ్యాంగ సవరణను చేర్చారు.అశోక కుమార్ ఠాకూర్ - భారత ప్రభుత్వం[10] 1. రాజ్యాంగ (తొంభై-మూడో సవరణ) చట్టం, 2005 రాష్ట్రాలు నిర్వహిస్తున్న విద్యా సంస్థలు మరియు సహాయం పొందుతున్న విద్యా సంస్థలకు సంబంధించినది కాబట్టి, అది రాజ్యాంగ ప్రాథమిక నిర్మాణాన్ని అతిక్రమించరాదని తీర్పు చెప్పింది. ప్రైవేట్ అసహాయ విద్యా సంస్థల విషయంలో రాజ్యాంగ (93వ సవరణ) చట్టం 2005 రాజ్యాంగబద్ధమైనదా కాదా అనే ప్రశ్నకు తగిన సందర్భంలో సమాధానం నిర్ణయించడం జరుగుతుందని తెలిపింది.2."వెనుకబడిన తరగతులను గుర్తించేందుకు సంపన్న శ్రేణి సిద్ధాంతం ఒక ప్రమాణంగా ఉంది. అందువలన, ప్రధానంగా, "సంపన్నశ్రేణి" సిద్ధాంతాన్ని ఎస్టీలు మరియు ఎస్సీలకు వర్తింపజేయలేమని సూచించింది, ఎందుకంటే ఎస్సీలు మరియు ఎస్టీలు ప్రత్యేక తరగతులుగా గుర్తించబడుతున్నాయని తెలిపింది.3. పరిస్థితుల్లో మార్పును గుర్తించేందుకు పదేళ్ల తరువాత ఒక సమీక్ష ఉంటుంది.4. ఒక సాధారణ గ్రాడ్యుయేషన్ (సాంకేతిక గ్రాడ్యుయేషన్ కాదు) లేదా వృత్తి నిపుణుడిని విద్యాధికుడిగా పరిగణించాలి.5. సంపన్న శ్రేణి యొక్క మినహాయింపు సిద్ధాంతం OBCలకు వర్తిస్తుంది.6. ఇతర సామాజిక ప్రయోజనాలతో రిజర్వేషన్‌లను సమం చేసేందుకు మరియు సమర్థత ప్రమాణాలను నియంత్రించేందుకు ఇతర వెనుకబడిన తరగతుల (OBCల) కు చెందిన అభ్యర్థులకు సంబంధించిన అర్హత మార్కులను నిర్ణయించడం వాంఛనీయతను కేంద్ర ప్రభుత్వం పరిశీలించవచ్చు. నాణ్యత మరియు యోగ్యత దెబ్బతినకుండా ఇది చూస్తుంది. ఇటువంటి నిబంధనలు స్వీకరించిన తరువాత ఏవైనా సీట్లు ఖాళీగా ఉన్నట్లయితే, సాధారణ విభాగాలకు చెందిన అభ్యర్థులతో వాటిని భర్తీ చేయవచ్చు.7. ఇప్పటివరకు వెనుకబడిన తరగతుల గుర్తింపుకు సంబంధించి, భారత ప్రభుత్వం ఒక అధికారిక ప్రకటన జారీ చేయాలి. దీనిని సంపన్న శ్రేణి మినహాయించడం ద్వారా చేస్తారు, ఇందుకోసం కేంద్ర ప్రభుత్వం రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు మరియు కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల నుంచి అవసరమైన సమాచారాన్ని సేకరించాలి. తప్పుడు చేరికలు లేదా మినహాయింపుల ప్రాతిపదికన అటువంటి అధికారిక ప్రకటనను సవాలు చేసే వీలుంటుంది. వివిధ రాష్ట్రాలు మరియు కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల్లో ప్రత్యేక లక్షణాలను పరిగణలోకి తీసుకొని నిబంధనలను ఏర్పాటు చేయాలి. ఇతర వెనుకబడిన తరగతులను (OBCలను) సరిగా గుర్తించాల్సిన అవసరం ఉంది. వెనుకబడిన తరగతులను గుర్తించేందుకు, ఇంద్రా సావ్నే 1 కేసులో కోర్టు తాము జారీ చేసిన ఆదేశాలకు అనుగుణంగా ఒక కమిషన్ ఏర్పాటు చేయాలని సలహా ఇచ్చింది, మరింత సమర్థవంతంగా పనిచేసేందుకు మరియు కులాలను చేర్చడానికి లేదా తీసివేయడానికి సంబంధించిన దరఖాస్తులపై సాధారణంగా నిర్ణయం తీసుకోకుండా ఉండేందుకు దీనిని ఏర్పాటు చేయాలని సూచించింది. బాలలందరికీ ఉచిత మరియు నిర్బంధ విద్య లక్ష్యాన్ని చేరుకునేందుకు పార్లమెంట్ ఒక గడువును నిర్ణయించాలని సూచించింది. అన్ని ప్రాథమిక హక్కుల్లో (అధికరణ 21 A) ఉచిత మరియు నిర్బంధ విద్య అత్యంత ముఖ్యమైనది కాబట్టి దీనికి సంబంధించిన చర్యలను ఆరు నెలల్లోగా చేపట్టాలని ఆదేశించింది. విద్య లేకుండా, ఇతర ప్రాథమిక హక్కులను అమలు చేయడం బాగా కష్టతరమవుతుంది.9. కేంద్రీయ విద్యా సంస్థల (ప్రవేశాల్లో రిజర్వేషన్‌లు) చట్టం, 2006 (నెం.5, 2007) యొక్క షెడ్యూల్డ్ (రిజర్వేషన్‌ల నుంచి మినహాయించిన విద్యా సంస్థలు) లో చేర్చాల్సిన సంస్థ అనే విషయం కేంద్ర ప్రభుత్వం దృష్టికి వచ్చినట్లయితే, ఇటువంటి విషయాల ప్రాతిపదికన మరియు పేర్కొన్న చట్టం.10 యొక్క 4వ విభాగంలో అందించిన షెడ్యూల్డ్‌లో సంస్థను చేర్చాలా వద్దా అనేదానికి సంబంధించిన అంశాలను పరిశీలించడంపై కేంద్ర ప్రభుత్వం తప్పనిసరిగా తగిన నిర్ణయం తీసుకోవాలి. SEBCల గుర్తింపును కుల ప్రాతిపదికన మాత్రమే కాకుండా, రాజ్యాంగం యొక్క అధికరణ 15 (1) ను అతిక్రమించకుండా SEBCల గుర్తింపు జరగాలని కోర్టు తీర్పు వెలువరించింది.
సంబంధిత కేసులు
భారత రాజ్యాంగంలోని అధికరణలు 12, 14, 15, 16, 19, 335లను చూడండి.
మద్రాస్ రాష్ట్రం - శ్రీమతి చంపాకం దొరైరాజన్ AIR 1951 SC 226 కేసు
జనరల్ మేనేజర్, దక్షిణ రైల్వే - రంగాచారి AIR 1962 SC 36
ఎం ఆర్ బాలాజీ - మైసూర్ రాష్ట్రం AIR 1963 SC 649
ట. దేవదాసన్ - యూనియన్ AIR 1964 SC 179.
సి. ఎ. రాజేంద్రన్ - భారత ప్రభుత్వం AIR 1965 SC 507.
చామరాజా - మైసూర్ AIR 1967 Mys 21
బేరియమ్ కెమికల్స్ లిమిటెడ్ - కంపెనీ లా బోర్డు AIR 1967 SC 295
పి. రాజేంద్రన్ - మద్రాస్ రాష్ట్రం AIR 1968 SC 1012
త్రిలోకి నాథ్ - జమ్ము&కాశ్మీర్ రాష్ట్రం AIR 1969 SC 1
పంజాబ్ రాష్ట్రం - హీరాలాల్ 1970 (3) SCC 567
ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం - యు.ఎస్.వి. బలరాం AIR 1972 SC 1375
కేశవానంద్ భారతీ - కేరళ రాష్ట్రం AIR 1973 SC 1461
కేరళ రాష్ట్రం - ఎన్.ఎం. థామస్ AIR 1976 SC 490: (1976) 2 SCC 310
జయశ్రీ - కేరళ రాష్ట్రం AIR 1976 SC 2381
మినెర్వా మిల్స్ లిమిటెడ్ - కేంద్ర ప్రభుత్వం (1980) 3 SCC 625: AIR 1980 SC 1789
అజయ్ హాసియా - ఖలీద్ ముజీబ్ AIR 1981 SC 487
అఖిల్ భారతీయ సోషిత్ కరమ్‌చారీ సంఘ్ - కేంద్ర ప్రభుత్వం (1981) 1 SCC 246
కె. సి. వసంత్ కుమార్ - కర్ణాటక AIR 1985 SC 1495
కంట్రోలర్ & ఆడిటర్-జనరల్ ఆఫ్ ఇండియా, జియాన్ ప్రకాశ్ - కె.ఎస్. జగన్నాథన్ (1986) 2 SCC 679
హిందూస్థాన్ జింక్ లిమిటెడ్ - ఆంధ్రప్రదేశ్ స్టేట్ ఎలక్ట్రిసిటీ బోర్డు (1991) 3SCC 299
ఇందిరా సావ్నే & ఇతరులు - కేంద్ర ప్రభుత్వం AIR 1993 SC 477: 1992 Supp (3) SCC 217
ఉన్ని కృష్ణన్ - ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం మరియు ఇతరులు (1993 (1) SCC 645)
ఆర్‌కే సభర్వాల్ - పంజాబ్ రాష్ట్రం AIR 1995 SC 1371: (1995) 2 SCC 745
కేంద్ర ప్రభుత్వం - వర్పాల్ సింగ్ AIR 1996 SC 448
అజిత్‌సింగ్ జానుజా & ఇతరులు - పంజాబ్ రాష్ట్రం AIR 1996 SC 1189
అశోక్ కుమార్ గుప్తా: విద్యాసాగర్ గుప్తా - ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రం. 1997 (5) SCC 201
జగదీష్ లాల్ మరియు ఇతరులు - హర్యానా రాష్ట్రం మరియు ఇతరులు (1997) 6 SCC 538
చందర్ పాల్ & ఇతరులు - హర్యానా రాష్ట్రం (1997) 10 SCC 474
పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేట్ ఇన్‌‍స్టిట్యూట్ ఆఫ్ మెడికల్ ఎడ్యుకేషన్ అండ్ రీసెర్చ్, చండీగఢ్ - ఫ్యాకల్టీ అసోసియేషన్ 1998 AIR (SC) 1767: 1998 (4) SCC 1
అజిత్‌సింగ్ జానుజా & ఇతరులు - పంజాబ్ రాష్ట్రం & ఇతరులు AIR 1999 SC 3471
ఇందిరా సావ్నే - భారత ప్రభుత్వం. AIR 2000 SC 498
ఎంజీ బడాప్పన్వార్ - కర్ణాటక రాష్ట్రం 2001 (2) SCC 666: AIR 2001 SC 260
టి.ఎం.ఎ. పాయ్ ఫౌండేషన్ - కర్ణాటక రాష్ట్రం (2002) 8 SCC 481
ఎన్‌టిఆర్ యూనివర్శిటీ ఆఫ్ హెల్త్ సైన్స్ విజయవాడ - జి బాబు రాజేంద్ర ప్రసాద్ (2003) 5 SCC 350
ఇస్లామిక్ అకాడమీ ఆఫ్ ఎడ్యుకేషన్ & ఇతరులు - కర్ణాటక రాష్ట్రం & ఇతరులు (2003) 6 SCC 697
సౌరభ్ చౌదరి & ఇతరులు - భారత ప్రభుత్వం & ఇతరులు (2003) 11 SCC 146
పి.ఎ. ఇనామ్‌దార్ - మహారాష్ట్ర రాష్ట్రం 2005 AIR (SC) 3226
ఐ.ఆర్. కోయెల్హో (మరణించారు) బై ఎల్ఆర్ఎస్ - తమిళనాడు రాష్ట్రం 2007 (2) SCC 1: 2007 AIR (SC) 861
ఎం.నాగరాజ్ & ఇతరులు - భారత ప్రభుత్వం మరియు ఇతరులు AIR 2007 SC 71
అశోక్ కుమార ఠాగూర్ - భారత కేంద్ర ప్రభుత్వం. 2008
రిజర్వేషన్‌లలో రకాలు
విద్యా సంస్థల్లో ప్రవేశాలు మరియు ఉద్యోగ స్థానాల్లో వివిధ ప్రమాణాలతో రిజర్వేషన్‌లను (ప్రత్యేక కేటాయింపులు) అమలు చేయడం జరుగుతుంది. ఒక నిర్దిష్ట సమూహం యొక్క సభ్యులకు అన్ని సాధ్యనీయ స్థానాలకు కోటా వ్యవస్థ ద్వారా పక్కనబెడతారు. ప్రత్యేక కేటాయింపులకు చెందని అభ్యర్థులు మిగిలిన స్థానాల కోసం పోటీపడవచ్చు, ఇదిలా ఉంటే రిజర్వేషన్‍‌లు పొందిన సమూహాలకు చెందిన అభ్యర్థులు అన్ని స్థానాలకు (రిజర్వ్ చేసిన మరియు బహిరంగ స్థానాలు రెండింటికీ) పోటీ పడవచ్చు. ఉదాహరణకు, రైల్వేల్లో పది క్లర్కు ఉద్యోగాల్లో 2 స్థానాలను మాజీ-ప్రభుత్వ సేవకులకు కేటాయించినట్లయితే, సైన్యంలో పనిచేసిన అభ్యర్థులు సాధారణ విభాగం మరియు ప్రత్యేక కోటా రెండింటికీ పోటీపడవచ్చు.
కుల ఆధారిత
కేంద్ర ప్రభుత్వం మరియు రాష్ట్ర ప్రభుత్వం చేత వివిధ నిష్పత్తుల్లో షెడ్యూల్డ్ కులాలు, షెడ్యూల్డ్ తెగలు మరియు ఇతర వెనుకబడిన కులాలకు (దీనిని పుట్టిన కులం ఆధారంగా నిర్ణయిస్తారు) సీట్లను ప్రత్యేకంగా కేటాయించడం జరుగుతుంది. ఈ కులాన్ని జననం ఆధారంగా నిర్ణయిస్తారు, ఇది తిరిగి మార్చడానికి ఉండదు. ఒక వ్యక్తికి తన మతాన్ని మరియు తన ఆర్థిక పరిస్థితిని మార్చుకునే వీలుంటుంది, అయితే కులం మాత్రం శాశ్వతంగా ఉంటుంది.
కేంద్ర ప్రభుత్వం నిధులు సమకూర్చే ఉన్నత విద్యా సంస్థల్లో, షెడ్యూల్డ్ కులాలకు (దళితులకు) మరియు షెడ్యూల్డ్ తెగలకు (ఆదివాసీలు) చెందిన విద్యార్థులకు 22.5% సీట్లు అందబాటులో ఉంటాయి (ఎస్సీలకు 15%, ఎస్టీలకు 7.5%). OBCలకు అదనపు 27% రిజర్వేషన్ కల్పించడం ద్వారా, ఈ రిజర్వేషన్ శాతం ఇప్పుడు 49.5%కు పెరిగింది 10. ఎయిమ్స్‌‍లో (AIIMS) ళో 14% సీట్లు ఎస్సీలకు, 8% సీట్లు ఎస్టీలకు కేటాయించారు. అంతేకాకుండా, ఎస్సీ/ఎస్టీ విద్యార్థులకు ప్రవేశార్హత మార్కులు 50%కు పరిమితం చేయడం జరిగింది. ఈ నిష్పత్తిని పార్లమెంట్‌లో కూడా పాటించడం జరుగుతుంది, అన్ని ఎన్నికల్లో కొన్ని నియోజకవర్గాలు నిర్దిష్ట సమూహాలకు కేటాయించబడుతున్నాయి. తమిళనాడు వంటి కొన్ని రాష్ట్రాల్లో, స్థానిక జనాభా ఆధారంగా ఎస్సీలకు 18% మరియు ఎస్టీలకు 1% రిజర్వేషన్‌లు అందిస్తున్నాయి. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో, 25% విద్యా సంస్థల్లో ప్రవేశాలు మరియు ప్రభుత్వ ఉద్యోగాలు BCలకు కేటాయించబడ్డాయి, 15% ఎస్సీలకు, 6% ఎస్టీలకు, 4% ముస్లింలకు కేటాయించారు.
యాజమాన్యపు కేటా
కుల-ఆధారిత రిజర్వేషన్ల మద్దతుదారులు యాజమాన్యపు కోటాను అత్యంత వివాదాస్పద కోటాగా పరిగణిస్తున్నారు.
ఈ కోటా కులం, జాతి మరియు మతం ఆధారంగా కాకుండా, డబ్బు ఉన్నవారు సీటు కొనుగోలు చేసే విధంగా, ఆర్థిక స్తోమత ఆధారంగా రూపొందించబడిందని ప్రముఖ విద్యావేత్తలు కూడా దీనిని విమర్శిస్తున్నారు. ప్రైవేట్ కళాశాలల్లో విద్యార్థులకు 15 % సీట్లు ఈ యాజమాన్యపు కేటా కింద పూరించబడుతున్నాయి, ఈ సీట్లకు సంబంధించిన ప్రమాణాలను కళాశాల యజమాన్యం సొంతగా నిర్ణయిస్తుంది. ఈ ప్రమాణాల్లో భాగంగా కళాశాలలు నిర్వహించే సొంత ప్రవేశ పరీక్ష లేదా న్యాయబద్ధంగా 10+2 కనీస %వయస్సు భాగంగా ఉన్నాయి.
లింగ ఆధారిత
మహిళా రిజర్వేషన్‌లు
గ్రామ పంచాయితీల్లో (దీనిని గ్రామ అమెంబ్లీగా గుర్తిస్తారు, ఇది ఒకరమైన స్థానిక గ్రామ ప్రభుత్వం) మరియు పురపాలక సంఘ ఎన్నికల్లో మహిళలకు 33% రిజర్వేషన్‌లు కల్పించబడ్డాయి. పార్లమెంట్ మరియు శాసనసభలకు కూడా ఈ రిజర్వేషన్‌లను విస్తరించాలని ఒక సుదీర్ఘ-కాల ప్రణాళిక ఉంది. అంతేకాకుండా, భారతదేశంలో మహిళలకు విద్య మరియు ఉద్యోగాల్లో రిజర్వేషన్‌లు లేదా ప్రాధాన్యతలు కల్పించడం జరుగుతుంది. భారతదేశంలో మహిళలకు ఈ ప్రాధాన్యత కల్పించడాన్ని కొందరు పురుషులు పాఠశాలలు, కళాశాలలు మరియు విశ్వవిద్యాలయాల్లో తమపై వివక్ష చూపడంగా పరిగణిస్తున్నారు. ఉదాహరణకు, భారతదేశంలోని అనేక న్యాయవాద పాఠశాలల్లో మహిళళకు 30% రిజర్వేషన్‌లు ఉన్నాయి. పౌరులందరిలో సమాన స్థాయిని సృష్టించేందుకు మహిళలకు ప్రాధాన్యత కల్పించడాన్ని భారతదేశంలో పురోగమన రాజకీయ అభిప్రాయం బలంగా సమర్థిస్తుంది.
మార్చి 9, 2010న రాజ్యసభలో జరిగిన ఓటింగ్‌లో 186 మంది అనుకూల ఓట్లు, ఒక వ్యతిరేక ఓటుతో మహిళా రిజర్వేషన్ బిల్లు ఆమోదం పొందింది. తరువాత దీనిని లోక్‌సభలో ప్రవేశపెడతారు, ఇక్కడ కూడా దీనికి ఆమోదం లభించినట్లయితే దానిని అమలు చేస్తారు.
మత ఆధారిత
తమిళనాడు రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ముస్లింలకు మరియు క్రైస్తవులకు 3.5% సీట్లు కేటాయించింది, దీని కారణంగా OBC రిజర్వేషన్‌లను 30% నుంచి 23%నికి తగ్గించింది, ముస్లింలు మరియు క్రైస్తవులైన ఇతర వెనుకబడిన కులాలకు చెందిన వ్యక్తులు కూడా దీని పరిధిలోకి వస్తారు కాబట్టి ప్రభుత్వం ఈ నిర్ణయం తీసుకుంది.[11] ఈ ఉప-కోటాను సంబంధిత మత సమూహాలు వెనుకబడి ఉండటం వలన కల్పించడం జరిగిందని, మతం ఆధారంగా వీటిని కల్పించలేదని ప్రభుత్వం వాదిస్తుంది.[11]
ఆంధ్రప్రదేశ్ పాలనా యంత్రాంగం కూడా ముస్లింలకు 4% రిజర్వేషన్‌లు కల్పించే ఒక చట్టాన్ని అమల్లోకి తీసుకొచ్చింది. అయితే ఇది కోర్టులో సవాలు చేయబడింది. కేరళ పబ్లిక్ సర్వీస్ కమిషన్ ముస్లింలకు 12% కోటా కల్పించింది. మత మైనారిటీ హోదా ఉన్న విద్యా సంస్థల్లో వాటి మతాలకు చెందిన విద్యార్థులకు 50% రిజర్వేషన్‌లు ఉన్నాయి. కేంద్ర ప్రభుత్వం అనేక ముస్లిం సమూహాలను వెనుకబడిన ముస్లింలుగా గుర్తించింది, తద్వారా వీరికి రిజర్వేషన్‌లను అందుబాటులోకి తీసుకొచ్చింది.
నివాస ప్రదేశాలు
కొన్ని మినహాయింపులతో, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల పరిధిలోని అన్ని ఉద్యోగాలు సంబంధిత ప్రభుత్వ పరిధిలో నివసించేవారికి కేటాయించబడివుంటాయి. PEC చండీగఢ్‌లో గతంలో 80% సీట్లు చండీగఢ్‌వాసులకు మాత్రమే కేటాయించబడి ఉండేవి, ఇప్పుడు 50% సీట్లు మాత్రమే స్థానికులకు కేటాయిస్తున్నారు.
అండర్‌గ్రాడ్యుయేట్ కళాశాలలు
JIPMER వంటి విద్యా సంస్థలు JIPMERలో MBBS పూర్తి చేసిన విద్యార్థులకు పోస్టుగ్రాడ్యుయేట్ కోర్సుల ప్రవేశాల్లో రిజర్వేషన్‌లు కల్పించే ఒక విధానాన్ని కలిగివున్నాయి. [ఎయిమ్స్ (AIIMS) ]లోని మొత్తం 120 పోస్టుగ్రాడ్యుయేట్ సీట్‌లలో 33% రిజర్వేషన్‍‌లు కల్పించి, 40 మంది అండర్‌గ్రాడ్యుయేట్ విద్యార్థులకు సంబంధిత సీట్లను అందిస్తుంది (అంటే ఎయిమ్స్‌లో MBBS పూర్తి చేసిన ప్రతి ఒక్కరికీ పోస్టుగ్రాడ్యుయేట్ సీటు ప్రత్యేకంగా కేటాయించబడుతుంది, ఇది అక్రమమని కోర్టు తీర్పు చెప్పింది).
ఇతర ప్రమాణాలు
కొన్ని రిజర్వేషన్‌లను ఈ కింది సందర్భాల్లో కూడా అందించడం జరుగుతుంది:
స్వాతంత్ర్య సమరయోధుల కుమారులు/కుమార్తెలు/మనవళ్లు/మనవరాళ్లకు.
వికలాంగులకు.
క్రీడాకారులకు.
ప్రవాస భారతీయులకు (NRIలు) విద్యా సంస్థల్లో అతికొద్ది సంఖ్యలో సీట్ల రిజర్వేషన్‌‍లు కలిగి ఉన్నారు. వారు ఎక్కువ ఫీజులు చెల్లించాల్సి ఉంటుంది మరియు విదేశీ కరెన్సీలోనే ఈ చెల్లింపులు చేయాలి (గమనిక: 2003లో IIT నుంచి NRI రిజర్వేషన్‌లను తొలగించారు).
వివిధ సంస్థలు పోషించే అభ్యర్థులు.
సైనిక దళాల్లో (ఎక్స్-సర్వీస్‌మెన్ కోటా) లో పనిచేసినవారికి.
విధుల్లో మరణించిన సాయుధ దళాల సిబ్బందిపై ఆధారపడినవారికి.
తిరిగి స్వదేశానికి వచ్చినవారు.
కులాంతర వివాహాల్లో జన్మించినవారికి.
ప్రభుత్వ సంస్థలు /PSUల యొక్క ప్రత్యేక పాఠశాలల్లో రిజర్వేషన్‌లు ఆయా సంస్థల ఉద్యోగులకు ఉద్దేశించబడతాయి (ఉదా. ఆర్మీ పాఠశాలలు, PSU పాఠశాలలు, తదితరాలు).
ప్రార్థనా ప్రదేశాల్లో సందర్శనాలకు రిజర్వేషన్‌లు (ఉదా. తిరుపతి బాలాజీ ఆలయం, తిరుత్తణి మురగన్ (బాలాజీ) ఆలయం).
ప్రజా బస్సు రవాణా వ్యవస్థలో వృద్ధులకు/వికలాంగులకు సీటు రిజర్వేషన్‌లు.
సడలింపులు
ప్రపంచవ్యాప్త ఖ్యాతి గడించిన IITలు మరియు IIMల వంటి భారతదేశంలోని అనేక అగ్రశ్రేణి అండర్‌గ్రాడ్యుయేట్ మరియు గ్రాడ్యుయేట్ విద్యా సంస్థల్లో ప్రవేశ పరీక్షల స్థాయిలో అనేక రిజర్వేషన్ ప్రమాణాలను పాటించడం జరుగుతుంది. ప్రత్యేకంగా కేటాయించిన విభాగాలకు కొన్ని ప్రమాణాలను తొలగించగా, మరికొన్నింటిని పూర్తిగా తొలగించారు. ఉదాహరణలు:
రిజర్వేషన్ సీట్ల కోసం కనీస హైస్కూల్ మార్కుల ప్రమాణాన్ని సడలించారు.
వయస్సు
ఫీజులు, హాస్టల్ గది అద్దె తదితరాలు.
ఒక విద్యా సంస్థ నుంచి గ్రాడ్యుయేషన్ పూర్తి చేయాల్సిన అవసరాన్ని మాత్రం ఎన్నడూ సడలించలేదు, అయితే కొన్ని సంస్థలు ఈ విద్యార్థుల ప్రత్యేక అవసరాలను తీర్చేందుకు భారాన్ని తగ్గించడం చేశాయి (IITల్లో అమలు చేస్తున్న కార్యక్రమాల వంటివి).
తమిళనాడులో రిజర్వేషన్ విధానం
చారిత్రక కోణం
తమిళనాడులో రిజర్వేషన్ వ్యవస్థ భారతదేశంలోని మిగిలిన రాష్ట్రాలకు భిన్నంగా ఉంటుంది, రిజర్వేషన్‌ల విధానంలో కాకుండా, వాటియొక్క చరిత్రలో ఈ భిన్నత్వం కనిపిస్తుంది. మే 2006లో మొట్టమొదట రిజర్వేషన్‌లకు వ్యతిరేకంగా న్యూఢిల్లో ఆందోళన జరిగినప్పుడు, చెన్నైలో దీనికి భిన్నమైన నిరసన వ్యక్తమైంది. తరువాత, రిజర్వేషన్ వ్యతిరేక వర్గం ఢిల్లీలో తీవ్రస్థాయిలో నిరసనలు చేపట్టినప్పుడు, చెన్నైలో రిజర్వేషన్‌లను కోరుతూ వీధుల్లో నిరసన కార్యక్రమాలు జరిగియి. డాక్టర్స్ అసోసియేషన్ ఫర్ సోషల్ ఈక్వాలిటీ (DASE) తోపాటు, చెన్నైలోని వైద్యులు కేంద్ర ప్రభుత్వం నడుపుతున్న ఉన్నత విద్యా సంస్థల్లో రిజర్వేషన్‌లకు మద్దతు పలికారు.
నిరసనలు
ప్రస్తుతం, రోజువారీ ఆచరణలో, రిజర్వేషన్‌‍లు 69% కంటే తక్కువ స్థాయిలోనే అమలు చేయబడుతున్నాయి, అయితే వీటి అమలు రిజర్వేషన్ యేతర విభాగ విద్యార్థులు ఎంత మంది చేరారనే సంఖ్యా బలం ఆధారంగా నిర్ణయించబడుతుంది. కులాన్ని పరిగణలోకి తీసుకోకుండా (రిజర్వేషన్ లేదా రిజర్వేషన్ యేతర) మొత్తం 100 సీట్లు అందుబాటులో ఉన్నట్లయితే, మొదటి, రెండో యోగ్యతా స్థాయి జాబితాలను తయారు చేసి మొదటిదానిలో 31 మరియు రెండోదానిలో 50 సీట్లు ఉండేలా, 69% మరియు 50% రిజర్వేషన్‌లను అమలు చేస్తారు. రిజర్వేషన్ యేతర విభాగానికి చెందిన విద్యార్థులు 31 సీట్ల జాబితాలో కాకుండా 50 సీట్ల జాబితాలో స్థానాలు పొందినట్లయితే వారిని సూపర్-న్యూమరరీ కోటాలో చేర్చుకుంటారు (అంటే) ఈ విద్యార్థులకు సీట్లను 100కు చేరుస్తారు. 31 సీట్ల జాబితాను రిజర్వేషన్ యేతర బహిరంగ ప్రవేశ జాబితాగా మరియు 69 సీట్లను 69% రిజర్వేషన్ సూత్రం (30 సీట్లు ఓబీసీలకు, 20 సీట్లు ఎంబీసీలకు, 18 సీట్లును ఎస్సీలకు మరియు 1 సీటు ఎస్టీలకు కేటాయిస్తారు) ప్రకారం భర్తీ చేస్తారు. సమర్థవంతమైన రిజర్వేషన్ శాతం 31 మంది జాబితాలో కాకుండా, 50 మంది జాబితాలో ఎంత మంది రిజర్వేషన్ యేతర విభాగ విద్యార్థుల ఉన్నారనే దానిపై ఆధారపడివుంటుంది. ఒక గరిష్ఠ సందర్భంలో, మొత్తం 19 (31 నుంచి తీసుకున్న సీట్లను తీసుకొని 50 జాబితా చేసినప్పుడు) రిజర్వేషన్-యేతర విభాగ విద్యార్థులు కావొచ్చు, ఇటువంటి సందర్భంలో మొత్తం రిజర్వేషన్లు 58% (69/119) మాత్రమే అమలు చేయబడతాయి; అయితే దీనిని 19% సీట్లను రిజర్వేషన్ యేతర విభాగపు విద్యార్థులకు కల్పించిన రిజర్వేషన్‌గా, అప్పుడు 69+19) /119 లేదా 74% రిజర్వేషన్‌లు అమలు చేయబడినట్లు భావించవచ్చు! మరో గరిష్ఠ సందర్భంలో 31 జాబితాకు చేర్చిన 19 సీట్లను రిజర్వేషన్ యేతర విభాగం నుంచి తీసుకున్నట్లయితే, ఇటువంటి పరిస్థితిలో ఎటువంటి సూపర్-న్యూమరరీ సీట్లు సృష్టించబడవు, రాష్ట్ర చట్టం ప్రకారం 69% రిజర్వేషన్‌లు అమలు చేయబడతాయి.
కాలపట్టిక
Rediff.com కొత్త వ్యాసం నుంచి స్వీకరించిన సమాచారం[12].
1951
ఎస్సీ/ఎస్టీలకు 16% మరియు OBCలకు 25% రిజర్వేషన్‌లు అమలు. మొత్తం రిజర్వేషన్‌ల శాతం 41% వద్ద ఉంది.
1971
సత్తనాథన్ కమిషన్ సంపన్న శ్రేణిని చేర్చాలని సిఫార్సు చేసింది, వెనుకబడిన తరగతుల రిజర్వేషన్ శాతాన్ని 16%కు తగ్గించి, అత్యంత వెనుకబడిన తరగతులకు (MBCలు) ప్రత్యేకంగా 17% రిజర్వేషన్‌లు కల్పించాలని సూచించింది.
DMK ప్రభుత్వం OBC రిజర్వేషన్‌ను 31%కు పెంచడంతోపాటు, ఎస్సీ/ఎస్టీ రిజర్వేషన్‌ను 18%నికి పెంచింది. ఈ దశలో మొత్తం రిజర్వేషన్ 49%నికి పెరిగింది.
1980
ADMK ప్రభుత్వం OBC రిజర్వేషన్ ప్రయోజనాల నుంచి సంపన్న శ్రేణిని మినహాయించింది. రిజర్వేషన్ ప్రయోజనాన్ని పొందేందుకు వార్షిక ఆదాయ పరిమితిని రూ.9000 వద్ద నిర్ణయించింది. DMK మరియు ఇతర ప్రతిపక్ష పార్టీలు ఈ నిర్ణయంపై నిరసన వ్యక్తం చేశాయి.
సంపన్న శ్రేణి పథాకాన్ని ఉపసంహరించారు, OBC రిజర్వేషన్ శాతాన్ని 50%కు పెంచారు. దీంతో మొత్తం రిజర్వేషన్‌లు 68%కు చేరుకున్నాయి.
1989
వన్నియార్ కులానికి రాష్ట్ర ప్రభుత్వంలో 20% రిజర్వేషన్‌లు మరియు కేంద్ర ప్రభుత్వంలో 2% రిజర్వేషన్‌లను కోరుతూ వన్నియార్ సంఘం (పట్టాళి మక్కల్ కట్చి మాతృ సంస్థ) రాష్ట్రవ్యాప్త రోడ్డు దిగ్బంధ ఆందోళనలు ప్రారంభించింది.
DMK ప్రభుత్వం OBC రిజర్వేషన్‌లను 2 భాగాలుగా చీల్చి 30% రిజర్వేషన్‌లను OBCలకు మరియు 20% రిజర్వేషన్‌లను MBCలకు కేటాయించింది. షెడ్యూల్డ్ తెగలకు ప్రత్యేకంగా 1% రిజర్వేషన్‌లు కల్పించింది. దీంతో మొత్తం రిజర్వేషన్‌ల శాతం 69%కు పెరిగింది.
1992
సుప్రీంకోర్టు, మండల్ తీర్పులో, రిజర్వేషన్‌ల పరిమితి 50%కు మించరాదని, రిజర్వేషన్‌ల ప్రయోజనాల నుంచి "సంపన్న శ్రేణి"ని తొలగించాలని తీర్పు చెప్పింది.
1994
వాయిస్ కన్స్యూమర్ ఫోరమ్ తరపున ప్రముఖ న్యాయవాది కేఎం విజయన్ దాఖలు చేసిన కేసులో రిజర్వేషన్‌లు 50%కు మించకుండా చూడాలని తమిళనాడు రాష్ట్ర ప్రభుత్వాన్ని కోర్టు ఆదేశించింది. ఓవర్‌సైట్ కమిటీ సభ్యుల్లో ఒకరిగా ఉన్న మరియు తరువాత అన్నా యూనివర్శిటీ ఛైర్మన్‌గా ఉన్న ఆనందకృష్ణన్ 50% రిజర్వేషన్‌లు పాటిస్తామని ప్రకటించారు.
69% రిజర్వేషన్‌ను 9వ షెడ్యూల్డ్‌లో చేర్చారు.
9వ షెడ్యూల్డ్‌లో 69% రిజర్వేషన్‌లను చేర్చడాన్ని వ్యతిరేకిస్తూ సుప్రీంకోర్టులో పిటిషన్ దాఖలు చేసి న్యూఢిల్లీ నుంచి తిరిగి వస్తున్న కేఎం విజయన్‌ను నిరసనకారులు దాడి చేసి గాయపరిచారు[13]
2006
రిజర్వేషన్ ప్రయోజనాల నుంచి సంపన్న శ్రేణిని తొలగించాలని తమిళనాడు ప్రభుత్వాన్ని సుప్రీంకోర్టు కోరింది.

మే 2006 -ఆగస్టు 2006
భారతదేశంలోని అనేక ప్రాంతాల్లో రిజర్వేషన్ వ్యతిరేక నిరసనలు ఉధృతమయ్యాయి.[14][15][16]). రిజర్వేషన్‌ల మద్దతుదారులు ఈ నిరసనలు మీడియా పక్షపాతం కారణంగా ఉధృతమయ్యాయని పేర్కొన్నారు."[17] తమిళనాడులో ప్రశాంత వాతావరణం ఉంది. భారతదేశవ్యాప్తంగా ఉన్నతవర్గాలు 36% ఉండగా, తమిళనాడులో ఉన్నత వర్గాలు (13%) మాత్రమే ఉండటంతో ఇక్కడ పెద్దగా స్పందన కనిపించలేదు.
జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ యూనివర్శిటీకి చెందిన అధ్యాపకుడు పురుషోత్తం అగర్వాల్ నిశ్చయార్థక చర్యకు సంబంధించి బహుళ సూచీ రూపంలో నిశ్చయార్థకక చర్య యొక్క ప్రత్యామ్నాయ విధానాలను ప్రతిపాదించారు (MIRAA) -  and by Prof. Satish Deshpande మరియు సెంటర్ ఫర్ డెవెలపింగ్ సొసైటీస్ యొక్క డాక్టర్ యోగేంద్ర యాదవ్ కూడా ఈ ప్రతిపాదనలో పాలుపంచుకున్నారు - 
నేషనల్ నాలెడ్జ్ కమిషన్ [ప్రధాన మంత్రి మన్మోహన్ సింగ్ నియమించుకున్న ఒక సలహా యంత్రాంగం] ఛైర్‌పర్సన్ డాక్టర్ శ్యామ్ పిట్రోడా ఉన్నత విద్యా సంస్థల్లో OBCలకు కుల-ఆధారిత రిజర్వేషన్‌లను విస్తరించే ప్రతిపాదనను వ్యతిరేకించారు ()
నేషనల్ నాలెడ్జ్ కమిషన్ సభ్య-కన్వీనర్ డాక్టర్ ప్రతాప్ భాను మెహతా రిజర్వేషన్‌ల విధానానికి వ్యతిరేకంగా నిరసన తెలిపేందుకు తన పదవికి రాజీనామా చేశారు [డాక్టర్ మెహతాస్ ఓపెన్ లెటర్ ఆఫ్ రిజగ్నేషన్- ].
మాజీ కర్ణాటక ముఖ్యమంత్రి వీరప్ప మొయిలీ నేతృత్వంలోని భారత ప్రధానమంత్రి మన్మోహన్ సింగ్ ఒక పర్యవేక్షణ కమిటీని ఏర్పాటు చేశారు, ఇతర వెనుకబడిన తరగతులకు రిజర్వేషన్‌లను అమలు చేయడానికి మార్గాలను మిరయు విద్యా సంస్థల్లో సీట్ల సంఖ్యను పెంచడానికి చర్యలను సూచించాలని ఈ కమిటీని ఆదేశించారు.
పర్యవేక్షణ కమిటీ మధ్యంతర నివేదిక సమర్పించింది, కేంద్రీయ విద్యా సంస్థల్లో ఇతర వెనుకబడిన తరగతులకు దశలువారీగా రిజర్వేషన్‌లు అమలు చేయాలని ఈ కమిటీ సూచించింది.
OBC రిజర్వేషన్ బిల్లును లోక్‌సభలో ప్రవేశపెట్టారు, దీనిని స్థాయీ సంఘం పరిశీలనకు పంపారు. దీనిలో సుప్రీంకోర్టు సూచనలకు అనుగుణంగా సంపన్న శ్రేణిని (ఇతర వెనుకబడిన తరగతుల్లో ధనికులను మరియు సంపన్నులు) రిజర్వేషన్‌ల ప్రయోజనాల నుంచి మినహాయించలేదు.
తమిళనాడులో 69% రిజర్వేషన్‌లను 9వ షెడ్యూల్డ్‌లో చేర్చడాన్ని 9 మంది సభ్యుల ధర్మాసనానికి అప్పగించింది.
సెప్టెంబరు 2006-2007
కేంద్ర ప్రభుత్వం సరైన సమాచారం లేకుండా కోటాను ప్రవేశపెట్టేందుకు ప్రయత్నిస్తుందని సుప్రీంకోర్టు అభిప్రాయపడింది.
పర్యవేక్షణ కమిటీ తుది నివేదికను సమర్పించింది.
షెడ్యూల్డ్ కులాలు మరియు తెగలకు పదోన్నతుల్లో రిజర్వేషన్‌లు కల్పించే రాజ్యాంగ సవరణను సుప్రీంకోర్టు సమర్థించింది. రిజర్వేషన్ ప్రయోజనాల నుంచి సంపన్న శ్రేణిని మినహాయించాలని మరియు రిజర్వేషన్‌ల పరిమితి 50%కు మించరాదని పునరుద్ఘాటించింది.
పార్లమెంటరీ స్థాయీ సంఘం వెనుకబడిన తరగతులు రిజర్వేషన్ ప్రయోజనాలు పొందేందకు సంపన్న శ్రేణి యేతర (వెనుకబడిన తరగతుల్లో పేదలకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వాలని సిఫార్సు చేసింది, అంతేకాకుండా అసలైన వెనుకబడిన తరగతి పౌరులను గుర్తించేందుకు సమగ్ర జనాభా అధ్యయనం జరపాలని కోరింది.
భారతీయ ముస్లింలో వెనుకబాటుతనం గురించి సచార్ కమిటీ తన నివేదికను సమర్పించింది. ఇది భారతీయ ముస్లింలను ఉద్ధరించాలని అనేక సిఫార్సులు చేసింది. ప్రస్తుతం విద్యా సంస్థల్లో ముస్లిం యేతర OBCల సంఖ్య వారి జనాభాకు దాదాపుగా సమానంగా లేదా దగ్గరగా ఉందని సూచించింది. రిజర్వేషన్‌లు అవసరమైన అసలు వ్యక్తులను గుర్తించేందుకు ప్రత్యామ్నాయ విధానాన్ని ఈ కమిటీ సిఫార్సు చేసింది.
కేంద్ర మంత్రివర్గం పార్లమెంటరీ స్థాయీ సంఘం చేసిన సిఫార్సులను తోసిపుచ్చింది, ఇతర వెనుకబడిన తరగల్లో సంపన్న శ్రేణిని చేరుస్తూ బిల్లును తీసుకురావాలని నిర్ణయించింది. మూజువాణీ ఓటు ద్వారా పార్లమెంట్ OBC రిజర్వేషన్‌ల బిల్లును ఆమోదించింది.
ఏప్రిల్ 2008
ఏప్రిల్ 10, 2008న, భారత సుప్రీంకోర్టు కేంద్ర ప్రభుత్వం మద్దతు ఇచ్చిన విద్యా సంస్థల్లో ఇతర వెనుకబడిన కులాలవారికి 27% రిజర్వేషన్‌లు అందించే చట్టాన్ని సమర్థించింది, అయితే ఈ తీర్పులో కోటా నుంచి OBCల్లో సంపన్న శ్రేణిని మినహాయించాలని సూచించింది.[18][19]
జనాభా సమాచారం

ఎస్సీ/ఎస్టీ
భారతీయ జనాభా లెక్కల్లో ఎస్సీ/ఎస్టీ జనాభా వివరాలు మాత్రమే సేకరించబడ్డాయి. దేశంలో ఎస్సీ/ఎస్టీ జనాభా 24.4% వద్ద ఉంది.[20]
ఇతర వెనుకబడిన తరగతులు
1931 తరువాత, జనాభా లెక్కల్లో ఎస్సీ/ఎస్టీ కుల-సమూహాలు మినహా, మిగిలిన కులాల గణాంకాలను సేకరించలేదు. 1931 జనాభా లెక్కలు ప్రకారం OBC జనాభా 52% ఉంటుందని అంచనా వేసింది.OBC జనాభాను లెక్కించేందుకు మండల్ కమిషన్ ఉపయోగించిన అంచనా ఇప్పటికీ వివాదాస్పదంగానే ఉంది. ఎన్నికలు నిర్వహించే ప్రముఖ పరిశోధకుడు డాక్టర్ యోగేంద్ర యాదవ్ (CSDS) [నిశ్చయాత్మక చర్యకు మద్దతుదారుగా గుర్తింపుపొందారు] మండల్ కమిషన్ సూచించిన గణాంకాలకు నిదర్శనపూర్వక ఆధారం ఏదీ లేదని అంగీకిరంచారు. ఆయన ఈ గణాంకాలు ఎస్సీ/ఎస్టీ, ముస్లింలు మరియు ఇతరుల జనాభాను తగ్గించడం ద్వారా, ఒక సంఖ్యాత్మక ఫలితంతో సృష్టించిన ఒక కాల్పనిక నిర్మాణమని అభిప్రాయపడ్డారు.
జాతీయ నమూనా అధ్యయనం 1999-2000 (NSS 99-00) దేశంలో 36 శాతం జనాభా ఇతర వెనుకబడిన తరగతులకు (OBC) చెందినదిగా అంచనా వేసింది. ముస్లిం OBCలను మినహాయించినట్లయితే వీరి సంఖ్య 32 శాతానికి పడిపోతుంది. 1998లో నేషనల్ ఫ్యామిలీ హెల్త్ స్టాటిస్టిక్స్ (NFHS) ఒక అధ్యయనం నిర్వహించింది, ఇది ముస్లిం-యేతర OBCల సంఖ్యను 29.8 శాతంగా సూచించింది.[21] ఈ అధ్యయనాలను పర్వేక్షణ కమిటీ సభ్యులు తమ తుది నివేదికలో మరియు డాక్టర్ యోగేంద్ర యాదవ్ ఎక్కువగా పరిగణలోకి తీసుకున్నారు. పర్యవేక్షణ కమిటీ తన తుది నివేదికలో వీటిని విస్తృతంగా ఉపయోగించడం గమనార్హం. NSS 99-00లో వెనుకబడిన తరగతుల యొక్క రాష్ట్ర జనాభాను ఈ వ్యాసంలోని ఇతర భాగంలో గుర్తించవచ్చు.
వాదనలు
రిజర్వేషన్‌లకు మద్దతుగా మరియు వ్యతిరేకిస్తూ అనేక వాదనలు వినిపించాయి. ఇరుపక్షాలకు చెందిన కొన్ని వాదనలు తరచుగా ఒకదానితో ఒకటి వివాదాస్పదంగా ఉండగా, ఇతర వాదనలు ఇరుపక్షాలవైపు అంగీకారాన్ని తెలిపాయి, ఇరుపక్షాలను సంతృప్తి పరిచేందుకు సాధ్యనీయ తృతీయ పరిష్కారాన్ని ప్రతిపాదించాయి.
రిజర్వేషన్‌ల మద్దతుదారుల వాదనలు
భారతదేశంలో రిజర్వేషన్‌లు ఒక రాజకీయ అవసరం, ఎందుకంటే ఓటు హక్కు ఉన్న జనాభాలో ప్రభావాత్మక వర్గాలు రిజర్వేషన్‌లను తమకు లబ్ధి చేకూర్చేవిగా చూస్తున్నాయి. అన్ని ప్రభుత్వాలు రిజర్వేషన్‌లను కొనసాగించడం మరియు/లేదా పెంచడానికి మద్దతు ఇచ్చాయి. రిజర్వేషన్‌లు చట్టబద్ధమైనవి మరియు విధిగా పాటించవలిసినవి. గుజ్జర్ ఆందోళన (రాజస్థాన్ 2007-2008) ను చూసినట్లయితే, భారతదేశంలో ప్రశాంతతకు రిజర్వేషన్‌లను పెంచాల్సిన అవసరం కనిపిస్తుంది.
విద్యా నాణ్యతను రిజర్వేషన్‌లు తగ్గిస్తున్నప్పటికీ, USA, దక్షిణాఫ్రికా, మలేషియా, బ్రెజిల్ తదితర దేశాల్లో ఇప్పటికీ నిశ్చయాత్మక చర్యా పథకాలు కొనసాగుతున్నాయి. దారిద్ర్యంలో ఉన్నవారికి నిశ్చయాత్మక చర్యా కార్యక్రమాలు ప్రయోజనకరంగా ఉన్నాయో లేదో తెలుసుకునేందుకు హార్వర్డ్ విశ్వవిద్యాలయంలో పరిశోధన జరుగుతుంది.[22] తక్కువ పరీక్షా మార్కులు మరియు గ్రేడ్‌లతో కేంద్రీయ విద్యా సంస్థల్లోకి అడుగుపెట్టే నల్లజాతీయులు గ్రాడ్యుయేషన్ తరువాత శ్వేతజాతీయుల కంటే గణనీయమైన విజయాలు సాధిస్తున్నారని అధ్యయనాలు సూచిస్తున్నాయి. శ్వేతజాతి సహచరుల స్థాయిలోనే వారు కూడా మరింత పైస్థాయి డిగ్రీలను పొందుతున్నారు. శ్వేతజాతీయుల కంటే ఇదే సంస్థల నుంచి వీరు లా, వ్యాపారం మరియు వైద్యశాస్త్రంలో వృత్తివద్యా డిగ్రీలను పొందడం ఎక్కువగా జరుగుతుంది. పౌర మరియు సమూహ కార్యకలాపాల్లో తమ శ్వేత జాతి తోటి విద్యార్థుల కంటే వీరు మరింత క్రియాశీలకంగా వ్యవహరిస్తున్నారు.[23]
రిజర్వేషన్ పథకాలు విద్యా నాణ్యతను తగ్గిస్తున్నప్పటికీ, నిశ్చయాత్మక చర్య అనేక మందికి సాయపడింది - వీటి ద్వారా దారిద్ర్యంలో ఉన్న మరియు/లేదా తక్కువ ప్రాతినిధ్య సమూహానికి చెందిన ప్రతి ఒక్కరూ ప్రపంచపు అగ్రశ్రేణి పరిశ్రమల్లో ఉన్నత స్థానాలను పొందడం సాధ్యపడుతుంది. (తమిళనాడు భాగాన్ని చూడండి) విద్యలో రిజర్వేషన్‌లు కల్పించడం పరిష్కారం కానప్పటికీ, అనేక పరిష్కారాల్లో ఇది కూడా ఒకటి. తక్కువ-ప్రాతినిధ్య కుల సమూహాల ప్రాతినిధ్యాన్ని పెంచేందుకు, తద్వారా భిన్నత్వాన్ని మెరుగుపరిచేందుకు రిజర్వేషన్‌లు ఉద్దేశించబడ్డాయి.
విద్యా నాణ్యతను రిజర్వేషన్ పథకాలు తగ్గిస్తున్నప్పటికీ, బాగా పక్షపాతాన్ని ఎదుర్కొంటున్న మరియు దారిద్ర్యం కోరల్లో ఉన్నవారికి సామాజిక న్యాయాన్ని అందించడం మన బాధ్యత మరియు వారి మానవ హక్కు. ఈ వివక్ష ఎదుర్కొన్న పౌరులు విజయవంతమైన జీవితాలను నిర్మించుకునేందుకు రిజర్వేషన్‌లు నిజంగానే సాయపడతాయి, తద్వారా కుల-ఆధారిత వివక్షను అధిగమించవచ్చు, భారతదేశంలో, ముఖ్యంగా గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ఇది ఇప్పటికీ ప్రబలంగా ఉంది. (సుమారుగా 60% భారతదేశ జనాభా గ్రామాల్లోనే ఉంది)
రిజర్వేషన్ వ్యతిరేకవాదులు మేధో వలసలు మరియు రిజర్వేషన్‌లకు ముడిపెట్టారు. వేగంగా ధనికులు కావాలనే ఆకాంక్షలు మేధో వలసలకు ప్రధాన కారణంగా ఉన్నాయి. రిజర్వేషన్‌లు కూడా ఎంతోకొంత దీనికి కారణమని భావించినప్పటికీ, మేధో వలసల అంశం జాతీయవాదం లేకుండా అర్థరహితమైనది, ఇది పూర్తిగా మానవాళి నుంచి వేర్పాటువాదం. రిజర్వేషన్‌లతో విసుగెత్తి ప్రజలు దేశాన్ని విడిచి వెళుతున్నట్లయితే, వారిలో జాతీయవాదం లేనట్లే, మేధో వలసలు వారికి వర్తించవు.
రిజర్వేషన్ వ్యతిరేకవాదులు యోగ్యతవాదం గురించి మరియు సముచితమైన అంశాల గురించి ఆందోళనలు వ్యక్తం చేస్తున్నారు. అయితే సమానత్వం లేకుండా యోగ్యతావాదం అర్థరహితమైనది. యోగ్యతతో సంబంధం లేకుండా ఒక వర్గాన్ని పైకి తీసుకురావడం లేదా మరోదానిని తగ్గించడం ద్వారానైనా, మొదట ప్రజలందరినీ సమాన స్థాయికి తీసుకురావాలి. తరువాత, మనం యోగ్యత గురించి మాట్లాడుకోవచ్చు. రిజర్వేషన్‌లు లేదా యోగ్యతావాదం లేకపోవడం వలన ముందున్న పౌరులు వెనక్కుపోవడం ఎక్కడా జరగలేదు. ముందున్నవారు మరింత ధనవంతులు మరియు వెనుకబడినవారు మరింత పేదలు అయ్యే ప్రక్రియ వేగాన్ని మాత్రమే రిజర్వేషన్‌లు తగ్గిస్తాయి చైనాలో, పుట్టకతో ప్రజలందరూ సమానంగా ఉంటారు. జపాన్‌లో, అందరూ అధిక స్థాయి నిపుణ శ్రేణికి చెందినవారు, సుశిక్షితుడైన వ్యక్తి తన పనిని వేగంగా పూర్తి చేస్తాడు మరియు తద్వారా మరింత ఆదాయం పొందేందుకు కార్మిక పనికి వస్తాడు. అందువలన ముందున్న పౌరులు తమ జీవితమంతా ఉద్యోగులుగానే ఉంటారనే వాస్తవం సంతోషం కలిగించేదే.
రిజర్వేషన్-వ్యతిరేకవాదుల వాదనలు
కుల ఆధారిత రిజర్వేషన్‌లు సమాజంలో కుల వ్యవస్థను కొనసాగించే ప్రధాన కారకం, రాజ్యాంగం ఊహించినట్లుగానే, సామాజిక పరిగణలో కుల భావన బలహీనపడకుండా రిజర్వేషన్‌లు అడ్డుకుంటున్నాయి. సంకుచిత రాజకీయ లబ్ధి పొందేందుకు రిజర్వేషన్ ఒక సాధనం.
కోటాలను సమానత్వ హక్కుకు విరుద్ధమైన ఒక రకమైన వివక్షగా చెప్పవచ్చు.
రిజర్వేషన్‌లు కులాల మధ్య విభేదాలు సృష్టించడం ద్వారా ప్రతికూల ప్రభావం చూపుతాయి, భారతీయ సమాజాన్ని ముక్కలు చేస్తాయి. తమకు ప్రయోజనం చేకూరుస్తుంది కాబట్టి ఎన్నికయ్యేందుకు వర్గాలకు రిజర్వేషన్‌లు మంజూరు చేయడం మరియు అల్లర్లు చేస్తామని బెదిరించడం అవినీతిగా చెప్పవచ్చు, దీనికి రాజకీయ పరిష్కారం ఉండదు. రిజర్వేషన్‌లకు మద్దతుగా ఇది ఒక వాదన కాదు.
రిజర్వేషన్‌ల విధానంపై ఎన్నడూ విస్తృత సామాజిక లేదా రాజకీయ తనిఖీ నిర్వహించలేదు. అనేక సమూహాలకు రిజర్వేషన్‌లను విస్తరించడానికి ముందు, మొత్తం విధానానని సరిగా పరిశీలించాల్సిన అవసరం ఉంది, సుమారుగా 60 సంవత్సరాల్లో వాటి ప్రయోజనాలను అంచనా వేయాలి.
భారతదేశంలో 60% జనాభా గ్రామాల్లో ఉంది, పట్టణ విద్యా సంస్థల్లో రిజర్వేషన్‌లు అవసరం కంటే, ఈ గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో పాఠశాలలు, ఆరోగ్య సంరక్షణ మరియు మౌలిక సదుపాయాల అవసరాలు ఉన్నాయి.
వెనుకబడిన కులాల్లోని ధనిక పౌరులపై ఉన్నత వర్గాల్లోని పేదలకు ఎటువంటి సామాజిక లేదా ఆర్థిక ప్రయోజనాన్ని కలిగిలేరు. వాస్తవానికి సాంప్రదాయికంగా బ్రాహ్మణులు పేదలుగా ఉన్నారు.
మండల్ కమిషన్ నివేదిక రిజర్వేషన్‌ల ఆలోచనకు మద్దతు ఇచ్చిందని అనేక మంది భావిస్తున్నారు. మండల్ కమిషన్ నివేదిక ప్రకారం, భారతీయుల్లో 52% మంది OBC విభాగానికి చెందినవారి, జాతీయ నమూనా అధ్యయనం 1999-2000 ప్రకారం, వీరి సంఖ్య 36% వద్దే (ముస్లిం OBCలను మినహాయించి 32%) ఉన్నట్లు సూచించబడింది[24].
ప్రభుత్వం యొక్క ఈ విధానం ఇప్పటికే మేధో వలసలు పెరగడానికి కారణమైంది , ఇవి మరింత పెరిగే అవకాశం ఉంది. అండర్ గ్రాడ్యుయేట్‌లు మరియు గ్రాడ్యుయేట్‌లు ఉన్నత విద్య కోసం విశ్వవిద్యాలయాలకు వెళ్లడం ప్రారంభిస్తారు.
US పరిశోధన ఆధారంగా రిజర్వేషన్-అనుకూల వాదనలు సముచితమైనవి కాదు, ఎందుకంటే US నిశ్చయాత్మక చర్య కోటాలు లేదా రిజర్వేషన్‌లు కల్పించడం లేదు. స్పష్టమైన కోటాలు లేదా రిజర్వేషన్‌లు USAలో అక్రమం. వాస్తవానికి కొందరు అభ్యర్థులకు అనుకూలంగా ఉండే ఒక పాయింట్ల వ్యవస్థ కూడా రాజ్యాంగవిరుద్ధమైనదిగా తోసిపుచ్చబడింది.[25]. అంతేకాకుండా, నిశ్చయాత్మక చర్యను కాలిఫోర్నియా, వాషింగ్టన్, మిచిగాన్, నెబ్రాస్కా మరియు కన్నెక్టికట్ రాష్ట్రాల్లో అత్యవసరంగా నిషేధించారు[26]. భారతీయ వ్యవస్థను వర్ణించేందుకు "నిశ్చయాత్మక చర్య" అనే పద బంధాన్ని ఉపయోగించడం రెండు వ్యవస్థల మధ్య వ్యత్యాసాలను మరుగునపెడుతుంది.
ఆధునిక భారతీయ నగరాల్లో ఎక్కువ అవకాశాలు వ్యాపారంలో ఉన్నాయి, ఈ వ్యాపారాలు ఉన్నత కులాలకు చెందిన పౌరుల యాజమాన్యంలో ఉన్నాయి. ఒక నగరంలో అధిక కులస్తులుగా ఉండటం వలన ఎటువంటి ప్రయోజనం ఉండదు.
ఇతర ప్రసిద్ధ సలహాలు
సమస్యకు పరిష్కారాన్ని కనుగొనేందుకు ఈ కింది విధాన మార్పులు సూచించబడ్డాయి.
సచార్ కమిటీ సలహాలు
భారతీయ ముస్లింల్లో వెనుకబాటుతనంపై అధ్యయనం చేసిన సచార్ కమిటీ నిజమైన వెనుకబడిన తరగతులను మరియు ఆదుకోవాల్సిన వ్యక్తులను గుర్తించేందుకు ఈ కింది పథాకాన్ని సిఫార్సు చేసింది.
ఉత్తమ ప్రదర్శన ఆధారిత మార్కులు: 60
గృహాదాయం ఆధారంగా మార్కులు (కులంతో సంబంధం లేకుండా): 13
వ్యక్తి చదువుకున్న (గ్రామీణ/పట్టణ & ప్రాంతం) జల్లా ఆధారిత మార్కులు: 13
కుటుంబ వృత్తి మరియు కులం ఆధారిత మార్కులు: 14
మొత్తం మార్కులు: 100
సచార్ కమిటీ OBC హిందువులు తమ జనాభాకు సమాన స్థాయిలో/సమీప స్థాయిలో విద్యా సంస్థల్లో ఉన్నారని సూచించింది.[27]. భారత మానవ వనరుల శాఖ మంత్రి తక్షణమే భారతీయ ముస్లింలపై రూపొందించిన సచార్ కమిటీ సిఫార్సులను పరిశీలించేందుకు కమిటీని ఏర్పాటు చేశారు, ఇతర సలహాలపై ఎటువంటి వ్యాఖ్యలు చేయలేదు.
ఈ విధానం కారణంగా భవిష్యత్‌లో మొదటి ర్యాంకు సాధించిన వ్యక్తికి కూడా ప్రవేశం/నియామకం పొందే అవకాశం ఉండదేమోనని ఒక అసాధారణ అభిప్రాయం వ్యక్తమైంది, సహజ న్యాయ సిద్ధాంతాలకు ఇటువంటి పరిస్థితి స్పష్టంగా విరుద్ధమైనది
అభివృద్ధి చెందుతున్న సమాజాల అధ్యయనం కోసం కేంద్రం సలహా
భారతీయ సమాజంలో పనిలో చేర్చుకోకుండా ఉండటానికి కులం ఒక ముఖ్యమైన కారణంగా ఉన్నప్పటికీ, లింగం, ఆర్థిక పరిస్థితులు, భౌగోళిక అసమానతలు మరియు పొందిన పాఠశాల విద్య తదితర కారణాలను కూడా విస్మరించలేము. ఉదాహరణకు, ఒక గ్రామీణ పాఠశాల మరియు పట్టణ పాఠశాలలో చదువుకున్న విద్యార్థులు కులాన్ని పరిగణలోకి తీసుకోనప్పటికీ, కేంద్రీయ ప్రభుత్వ పాఠశాలలో చదువుకున్న విద్యార్థులతో సమాజంలో సమాన హోదా పొందడం లేదు. కొందరు పరిశోధకులు మెరుగైన నిశ్చయాత్మక చర్యా విధానానికి మద్దతు పలికారు, సమాజంలో పనిలోకి తీసుకోకుండా ఉండటానికి వ్యక్తి యొక్క పోటీతత్వ సామర్థ్యాలను నిరోధించే అన్ని సమస్యలను పరిష్కరించాలని ఈ విధానం సూచించింది. జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ విశ్వవిద్యాలయానికి చెందిన అధ్యాపకుడు పురుషోత్తమ్ అగర్వాల్ మల్టిబుల్ ఇండెక్స్ రిలేటెట్ అఫిర్మేటివ్ యాక్షన్ [MIRAA] వ్యవస్థ అభివృద్ధి కోసం కృషి చేశారు (ఇది చూడండి: ) మరియు సెంటర్ ఫర్ ది స్టడీ డెవెలపింగ్ సొసైటీస్ [CSDS]కు చెందినడాక్టర్ యోజేంద్ర యాదవ్ మరియు డాక్టర్ సతీష్ దేశ్‌పాండేలు కూడా దీని కోసం కృషి చేశారు.
ఇతరుల సలహాలు
రిజర్వేషన్‌లకు సంబంధించిన నిర్ణయాలను వాస్తవ ప్రాతిపదికన తీసుకోవాలి
సరైన ప్రాథమిక (మరియు మాధ్యమిక) విద్యను అందించడంపై దృష్టిపెట్టాలి, తద్వారా ఉన్నత విద్య సంస్థల్లో మరియు పనిప్రదేశాల్లో తక్కువ ప్రాతినిధ్యం ఉన్న సమూహాలు సహజ పోటీదారులుగా మారతాయి.
ప్రతిష్ఠాత్మక ఉన్నత విద్యా సంస్థల్లో (IITల వంటి) సీట్ల సంఖ్యను పెంచాలి.
రిజర్వేషన్‌లను దశలవారీగా తొలగించేందుకు ప్రభుత్వం దీర్ఘకాలిక ప్రణాళికను ప్రకటించాలి.
ప్రభుత్వం కులాంతర వివాహాలను [28] పెద్దఎత్తున [29] పోత్సహించాలి, తమిళనాడులో ప్రోత్సహించబడినట్లుగా ఈ కులాంతర వివాహాలను ప్రోత్సహించడం ద్వారా కుల వ్యవస్థను నిర్మూలించేందుకు ప్రయత్నించాలి.[30]
కుల వ్యవస్థని నిర్వహించే ముఖ్య లక్షణం సజాతి వివాహం. కులాంతర వివాహాలు చేసుకున్న దంపతులకు పుట్టే బిడ్డలకు రిజర్వేషన్‌లు అందించాలని సూచించబడింది, సమాజంలో కుల వ్యవస్థను బలహీనపరిచేందుకు ఇదొక విశ్వసనీయ మార్గం.
కుల-ఆధారిత రిజర్వేషన్‌లు కాకుండా ఆర్థిక పరిస్థితుల ఆధారంగా వీటిని ప్రవేశపెట్టాలి (జీతాలు పొందే మధ్యతరగతి దీని వలన ఇబ్బందులు ఎదుర్కొంటుంది, భూస్వాములు మరియు వ్యాపార దిగ్గజాలు దీనిలో ప్రయోజనాన్ని పొందుతారు)
పన్ను చెల్లింపుదారులు లేదా పన్ను చెల్లింపుదారుల పిల్లలు రిజర్వేషన్‌లకు అర్హులు కాకూడదు. దీని వలన రిజర్వేషన్‌ల ప్రయోజనాలు పేదలకు చేరతాయి, భారతదేశం సామాజిక న్యాయాన్ని సాధిస్తుంది. ఈ ఆలోచనను వ్యతిరేకించే వ్యక్తులు ప్రజలు పన్ను ఎగవేసేందుకు ఇది ప్రోత్సహిస్తుందని వాదిస్తున్నారు, పన్నులను నిజాయితీగా చెల్లించేవారికి అన్యాయం చేసినట్లు అవుతుందని పేర్కొంటున్నారు.
ITని ఉపయోగించి ప్రభుత్వం కులాలవారీగా, విద్యా ప్రాప్తి, వృత్తులు, సంపద, తదితరాల ఆధారంగా జనాభా గణాంకాలను ప్రభుత్వం సేకరించాలి. చివరగా ప్రజలు ఏం కోరుకుంటున్నారో తెలుసుకునేందుకు ఈ సమస్యపై ఒక ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ జరపాలి. ప్రజలు కోరుకునేదానిలో (మనం ఈ వికీలో చూసినట్లుగా) గణనీయమైన వ్యత్యాసం ఉన్నట్లయితే, అప్పుడు ప్రభుత్వం వారి సొంత సమూహంలో వారి సొంత విద్యా సంస్థలను నడపడం ద్వారా వివిధ కులాలపై దృష్టి పెట్టవచ్చు, అదే విధంగా ఎటువంటి ప్రభుత్వ జోక్యం లేకుండా ఉపాధి అవకాశాలు కల్పించవచ్చు.
వీటిని కూడా చూడండి
మహిళా రిజర్వేషన్ బిల్లు, భారతదేశం
ధానగర్ షెడ్యూల్డ్ తెగ వివాదం
జాతీయీకరణ
సామ్యవాదం
భారతదేశంలో కుల రాజకీయాలు
సూచనలు

బాహ్య లింకులు



 (ఆన్ రైట్ టు ఎడ్యుకేషన్)

 - BBCలో ఇండియన్ రిజర్వేషన్ వ్యవస్థలో వ్యతిరేక వివక్షపై కథనం.






















వర్గం:భారతీయ చట్టం
వర్గం:భారతీయ కుల వ్యవస్థ
వర్గం:భారతదేశంలో రాజకీయాలు
వర్గం:భారతదేశంలో రిజర్వేషన్