బెంటొనైట్

Question: 2005లో బెంటోనైట్ ఉత్పత్తిలో మొదటి స్థానంలో ఉన్న దేశం ఏది?


బెంటోనైట్ (Bentonite)  అన్నది ఒక గ్రాహక అల్యూమినియం (aluminium) ఫిల్లోసిలికేట్ (phyllosilicate), సాధారణంగా మలినాలతో కూడిన బంకమట్టి, ఇది చాలావరకూ మోంట్మొరిల్లోనైట్ (montmorillonite) కలిగి ఉంటుంది. బెంటోనైట్లలో చాలా రకాలున్నాయి, వాటి పేర్లు అందులోని ప్రధాన మూలకంపై ఆధారపడుతుంది, ఉదాహరణకు పొటాషియం (K), సోడియం (Na), కాల్షియం (Ca), మరియు అల్యూమినియం (Al). భౌగోళిక సాహిత్యంలో ఎన్నో చోట్ల చెప్పబడినట్టూ, బెంటోనైట్ బంకమట్టి వర్గీకరణలో కొన్ని నామకరణ సమస్యలు ఉన్నాయి. బెంటోనైట్ సామాన్యంగా అగ్నిపర్వతపు బూడిద శిథిలాల నుండి, ఎంతో తరచుగా నీటి సమక్షంలో ఏర్పడుతుంది. అయినప్పటికీ, బెంటోనైట్ అనే పదం, ఇటువంటిదే మరొకటి టన్స్టీన్ (tonstein) అస్పష్ట మూలాలకు చెందిన బంకమట్టి సంబంధించి ఉపయోగిస్తారు. పరిశ్రమ ఉపయోగాలకు, రెండు ప్రధాన తరహా బెంటోనైట్ లభిస్తుంది: సోడియం మరియు కాల్షియం బెంటోనైట్. స్ట్రాటిగ్రఫీ (stratigraphy) మరియు టెఫ్రోక్రోనాలజీ (tephrochronology) లలో, పూర్తిగా డీ-విట్రిఫైడ్ (devitrified) (అగ్నిపర్వతపు గాజు శిథిలాలు) బూడిద-పడిన చోట్లు సామాన్యంగా K-బెంటోనైట్లుగా పిలువబడతాయి, ఇందులో ప్రధానమైన బంకమట్టి జాతి ఇల్లైట్. ఇతర సామాన్య బంకమట్టి జాతులు, కొన్నిసార్లు, ప్రధానమైనవి, మోంట్మొరిల్లినైట్ (montmorillinite) మరియు కావోలినైట్ (kaolinite). కావోలినైట్ (Kaolinite) ప్రధానంగా కలిగిన బంకమట్టిని సామాన్యంగా టన్స్టీన్ (tonstein) గా పిలుస్తారు, ఇది సాధారణంగా బొగ్గుకి సంబంధించింది.
సోడియం బెంటోనైట్
సోడియం బెంటోనైట్ తడిగా ఉన్నప్పుడు వ్యాకోచిస్తుంది, నీటిలో దాని తేమలేని భారానికి ఎన్నో రెట్లు బహుశా గ్రహించడం ద్వారా. దాని అద్భుత ఘర్షణ ధర్మాల వలన (క్రింద ఒడోం ఉదాహరణ చూడండి), దానిని తరచూ నూనె మరియు గ్యాస్ బావులు తవ్వేప్పుడు మట్టిని డ్రిల్ చేసేందుకు ఉపయోగిస్తారు, ఇంకా భౌగోళ-సాంకేతిక మరియు వాతావరణ పరిశోధనల్లోనూ ఉపయోగిస్తారు.
వ్యాకోచించే ధర్మం వలన సోడియం బెంటోనైట్ సీలెంట్ గా ఉపయోగపడుతుంది, ముఖ్యంగా ఖర్చయిన కేంద్రక ఇంధనానికి చెందిన భూమిలోపలి పరిష్కార విధానాలను గట్టిగా మోయడానికి,   మరియు భూజలంలోని లోహ మలినాలను వేరుచేయదానికీ ఉపయోగిస్తారు. ఇటువంటి ఉపయోగాలు పటిష్ఠమైన గోడలు తయారు చేయడానికీ, క్రింది-స్థాయి గోడలు నీరు కారకుండా ఉండడానికీ, ఇంకా చొరబడలేని అడ్డంకులు తయారు చేయడానికీ వంటివి: ఉదా., నీటి బావియొక్క అంచు మూయడానికీ, పాత బావులను మూయడానికీ, లేదా భూభాగాలఅడుగున పూసి లీచటే (leachate) వలస ఆపడం వంటివి.
సోడియం బెంటోనైట్ ఇంకా కృత్రిమ పదార్థాల మధ్య "ఇరికించడం" ద్వారా జియో-సింథేటిక్ క్లే లైనర్స్ (GCL) పై ఉపయోగాల కొరకు తయారు చేస్తారు. ఈ పద్ధతి ద్వారా మరింత సౌకర్యమైన రవాణా మరియు స్థాపన సాధ్యమవుతుంది, ఇంకా దీని వలన కావలసిన సోడియం బెంటోనైట్ పరిమాణం గణనీయంగా తగ్గుతుంది.
సోడియం బెంటోనైట్ కు చేసే వివిధ బహిర్గత మార్పులు భౌగోళిక-వాతావరణ ప్రయోగాలలో, కాస్త రియలాజికల్ (rheological) లేదా మూసే ధర్మాన్ని పెంచుతాయి, ఉదాహరణకు పాలీమర్స్ (polymers) చేర్చడం.[1].
కాల్షియం బెంటోనైట్
కాల్షియం బెంటోనైట్ ద్రావణంలో అయాన్లను (ions) గ్రహించే ఒక ఉపయోగకరమైన గ్రాహకం.[2][3] ఇంకా క్రొవ్వు మరియు నూనెలను గ్రహిస్తుంది, ఎందుకంటే ఫుల్లర్స్ ఎర్త్ (fuller's earth) యొక్క ప్రధాన క్రియాశీలక అంశం కాబట్టి, ఇది ప్రారంభ పారిశ్రామిక శుద్ధీకరణ కర్తల్లో ఒకటి.[4]
కాల్షియం బెంటోనైట్ ను సోడియం బెంటోనైట్ గా మార్చవచ్చు (సోడియం బెనిఫిసియేషన్ (sodium beneficiation) లేదా సోడియం అక్టివేషన్ (sodium activation) అంటారు), దీంతో "అయాన్ మార్పిడి" చర్య ద్వారా సోడియం బెంటోనైట్ ధర్మాలను ప్రదర్శిస్తుంది (ఈ పరిశోధన హక్కులు 1935లో జర్మన్లు U హాఫ్మన్ మరియు K ఎండెల్ పొందారు). సామాన్యంగా దీని అర్థం 5-10% కరిగే సోడియం లవణం, సోడియం కార్బోనేట్ వంటిది కలిపి బెంటోనైట్ ను తడి చేయడం, బాగా కలపడం, యాన్ మార్పిడికి కావలసిన సమయం ఇవ్వడం, అటుపై మారిన కాల్షియం తొలగించడానికి నీరు కలపడం.  కొన్ని ధర్మాలు, సోడియం బెనెఫిసియేటెడ్ కాల్షియం బెంటోనైట్ (లేదా సోడియం క్రియాశీలక బెంటోనైట్) స్నిగ్ధత మరియు మిశ్రమాల ద్రవ నష్టం వంటి సహజ సోడియం బెంటోనైట్ ను పోలి ఉండకపోవచ్చు.[5] ఉదాహరణకు, అవశేష కాల్షియం కార్బోనేట్లు (మార్పిడి చెందిన ధనాత్మక అయాన్లు పూర్తిగా తొలగకపోతే ఏర్పడేది) జియో-సింథేటిక్ లైనర్లలో బెంటోనైట్ యొక్క తక్కువ నాణ్యత ప్రదర్శనకు దారితీయవచ్చు.[6]
పొటాషియం బెంటోనైట్
దీనిని పోటాష్ బెంటోనైట్ లేదా K-బెంటోనైట్ అని కూడా అంటారు, ఈ పొటాషియం బెంటోనైట్ ఎక్కువగా పొటాషియం కలిగిన ఇల్లైటిక్ బంకమట్టి, ఇది అగ్నిపర్వతపు బూడిద మార్పు ద్వారా ఏర్పడుతుంది.[7]
ఉపయోగాలు
బెంటోనైట్ యొక్క రంధ్రం చేయడం మరియు భౌగోళిక-సాంకేతిక యాంత్రికపరిశ్రమలో ఉపయోగాలు చాలావరకూ దాని ప్రత్యేక రియలాజికల్ (rheological) ధర్మాల నుండి సంక్రమించాయి. సాధారణంగా కొద్ది పరిమాణంలో బెంటోనైట్ నీటిలో వ్రేలాడదీస్తే, స్నిగ్ధమైన, కత్తెరను సన్నబరిచే పదార్థం తయారవుతుంది. ఎంతో తరచుగా, బెంటోనైట్ మిశ్రమాలు తిక్సోట్రాపిక్ (thixotropic), కానీ అరుదుగా రియోపెక్టిక్ (ర్హెఒపెక్తిక్) స్వభావం కూడా కనబరుస్తాయి. అతి గాఢమైన (~60 గ్రాంలు బెంటోనైట్ లీటర్ మిశ్రమానికి), బెంటోనైట్ మిశ్రమాలు జెల్ (gel) (దానిని కదల్చడానికి అతితక్కువ ఫలితబలం అవసరమయ్యే ద్రవం) ధర్మాలను ప్రదర్శించడం ప్రారంభిస్తాయి. ఈ కారణాల వలన ఇది సామాన్యంగా భూమిని తొలిచే అంశం, దీనిని భూమిని తొలిచేప్పుడు ద్రవం పారడం దీనికి గల మట్టి ముద్దలు తయారుచేసే గుణం కారణంగా తగ్గిస్తుంది.
బెంటోనైట్ ను సిమెంట్, జిగురులు, పింగాణీవస్తువులు, మరియు పిల్లి మలవిసర్జన పెట్టెలలో ఉపయోగిస్తారు. బెంటోనైట్ ఇంకా స్టీల్ తయారీ పరిశ్రమలో ఉపయోగించడానికి టాంకోనైట్ (taconite) ఉండలను తయారుచేయడంలో ఉపయోగిస్తారు. ఫుల్లర్స్ ఎర్త్ (Fuller's earth), ఒక పురాతన డ్రై క్లీనింగ్ పదార్థం, మెత్తగా పొడి చేయబడిన బెంటోనైట్, సామాన్యంగా ట్రాన్స్ఫార్మర్ నూనెను శుద్ధి చేయడానికి ఉపయోగిస్తారు. బెంటోనైట్, చిన్న పరిమాణాలలో, వ్యాపారాత్మకంగా చేసిన బంకమట్టి పదార్థాలు మరియు పింగాణీ వస్తువులలో అంశంగా వాడతారు. బెంటోనైట్ బంకమట్టిని బాణాసంచాలో చివరి మూతలు మరియు రాకెట్ యంత్ర నాళికలను తయారు చేయడానికీ వాడతారు.
బెంటోనైట్ యొక్క అయానిక్ ఉపరితలం ఇసుకరేణువులపై జిగురు పదార్థం తయారుచేసే ధర్మం కలిగి ఉంటుంది. కొద్ది పరిమాణం బాగా పొడిగా చేసిన బెంటోనైట్ బంకమట్టి గట్టి ఇసుకకు కలిపి తడిపితే, ఆ బంకమట్టి ఇసుక అణువుల్ని కలిపి పోత పదార్థం పచ్చని ఇసుకను తయారు చేస్తుంది, ఇది ఇసుక పోతలో అచ్చులు తయారుచేయడానికి వాడతారు. కొన్ని నదీతలాలు సహజంగా అటువంటి బంకమట్టి అవశేషం మరియు ఇసుక మిశ్రమాన్ని జమచేస్తాయి, దీంతో ప్రాచీన లోహపు తయారీ సాంకేతికతకు చెందిన అద్భుతమైన పోత ఇసుక యొక్క సహజ మూలం తయారవుతుంది. బెంటోనైట్ అయానిక్ ఉపరితలాన్ని మార్చేందుకు చేపట్టే ఆధునిక రసాయన ప్రక్రియలు ఈ జిగురుతనాన్ని మరింతగా పెంచి, నిర్దిష్టంగా పిండి-వంటి మరియు బలమైన పోత ఇసుక మిశ్రమాల్ని, కరిగించిన లోహపు ఉష్ణోగ్రతలని తట్టుకునేలా తయారు చేస్తాయి.
ఇటువంటి బెంటోనైట్ ఎఫ్లూవియల్ (effluvial) జమ సముద్రపు ఒడ్డున జరగడం ఒక్కో ప్రదేశానికీ ఇసుక కోటలు కట్టడంలో ఇసుక మృదుత్వంలో భిన్నత్వం కనబరుస్తుంది. కేవలం సిలికా మరియు గవ్వ రేణువులు కలిగిన సముద్రపు ఇసుక, బెంటోనైట్ బంకమట్టి పూట కలిగిన ఇసుక రేణువుల లాగా కావలసిన రూపాన్ని సంతరించుకోదు. ఇందు వలనే కొన్ని సముద్రపు ఒడ్లు ఇసుక కోటలు కట్టడానికి వేరే వాటికన్నా అనువుగా ఉంటాయి.
బెంటోనైట్ యొక్క తనంతట తానే అతుక్కునే గుణం ఎక్కువ ఒత్తిడితో అచ్చుల్లోనికి బంకమట్టి దూర్చడం లేదా కూర్చడం ద్వారా గట్టి, వివిధ రూపాలను, నమూనా రాకెట్ నాళికల వంటివి, తయారుచేయడానికి ఉపయోగపడుతుంది. ఇలాగే, ఒక ప్రత్యేక బ్రాండ్ పిల్లి మలవిసర్జన పెట్టె బెంటోనైట్ అవునో కాదో పరీక్షించడానికి, కేవలం దానిని ఒక సుత్తితో ఒక చిన్న మూత కలిగిన గట్టి నాళంలోనికి నేట్టండి; బెంటోనైట్ ఎంతో గట్టిదైన, విరిగిపోని మూతగా తయారవుతుంది.
బెంటోనైట్ ఇంకా ఎంతో ఎక్కువ పరిమాణంలో ప్రోటీన్ పరమాణువులని నీటి సంబంధ ద్రావకాల నుండి గ్రహించే ధర్మం కలిగి ఉంటుంది. కాబట్టి ఇది ప్రత్యేకంగా సారాతయారీలో ఉపయోగకరం, ఇక్కడ ఇది ఎక్కువ పరిమాణంలో ప్రోటీన్లను తెల్ల సారాల నుండి తొలగించడానికి ఉపయోగపడుతుంది. బెంటోనైట్ యొక్క ఈ ఉపయోగం లేకపోతె, ఎన్నో లేదా చాలావరకూ తెల్లసారాలు వేడి ఉష్ణోగ్రతకు గురైనపుడు అనవసరమైన చూడికాసంబంధి మేఘాలు లేదా పొరలను ఏర్పరుస్తాయి, ఎందుకంటే ప్రోటీన్లు అసహజస్థితికి వస్తాయి. ఇది ఇంకా సందర్భవశాత్తూ మరింత వేగంగా ఎర్ర మరియు తెల్ల సారాల సరళీకరణలోనూ ఉపయోగపడుతుంది.
బెంటోనైట్ ఇంకా పెద్ద విరేచనకారిగా ఇస్తారు, ఇంకా ఎన్నో చర్మవ్యాధి సంబంధిత తయారీలలో దీనిని పునాదిగా ఉపయోగిస్తారు.[8]
థాయ్ వ్యవసాయంలో బెంటోనైట్ బంకమట్టి
బెంటోనైట్ బంకమట్టి సాంకేతికత ప్రయోగం NE థాయిలాండ్లో హీనమైన నేలను బాగుపరిచే గొప్ప మార్పుకు నాంది పలికింది, దీంతో దిగుబడి మరియు రైతుల ఆదాయం పెరిగింది.
క్రితం 40 ఏళ్ళుగా, ఈశాన్య థాయిలాండ్లో భూమి ఉపయోగంలో ఎన్నో మార్పులు వచ్చాయి. వ్యవసాయ పద్ధతులు జీవనాధారం నుండి వ్యాపారాధారానికి మారాయి, ముఖ్యంగా క్రింది నేలల్లో వరిధాన్య ఉత్పత్తి మరియు పై నేలల్లో చెరుకు/కస్సవ (cassava) ఉత్పత్తి వంటివి. అయినప్పటికీ, ఈ ఉత్పత్తి పద్ధతులు తీవ్రం చేయడం వలన నేలయొక్క రసాయనధర్మాలు పాడైపోయాయి, దీంతో వీటిని పోషక/వనరుల త్రవ్వకం కార్యాలుగా వివరించవచ్చు (నోబెల్ మొదలగు వారు., 2001). ఈ మార్పుల ఫలితంగా, ఉత్పత్తి మరియు ఉత్పత్తి పద్ధతులు దిగజారాయి, ఎందుకంటే నేలలు వాటి పోషకాలను పోగొట్టుకొని నీరు నిల్వ ఉంచే ధర్మాలను కోల్పోయాయి.
ఈశాన్య థాయిలాండ్లో రైతులు బంకమట్టి సాంకేతికత ప్రయోగించడానికి, బెంటోనైట్ బంకమట్టి ఉపయోగించడం, ఆశ్చర్యకరంగా నేల కోటను తగ్గించి, గొప్ప దిగుబడులు మరియు గొప్ప ఉత్పత్తి ధరల ద్వారా మంచి ఆర్థిక లాభాలను ఆర్జించిపెట్టింది. అంతర్జాతీయ జల నిర్వహణా కేంద్రం మరియు భాగస్వాములు జరిపిన పరిశోధనలలో 2002-2003లలో స్థానికంగా లభించిన బెంటోనైట్ బంకమట్టిని ఆ ప్రాంతంలో దిగజారిన నేలలకు ప్రయోగించడంపై ఏకాగ్రత చూపడం జరిగింది. ఈ ప్రయోగాలు ప్రణాళికలో వ్యవసాయ క్షేత్ర పరిశోధనలలో చేయబడ్డాయి. ఈ పరిశోధనల ఫలితాలు బెంటోనైట్ బంకమట్టి ప్రయోగాత్మకంగా వర్షం-పడే పరిస్థితులలో జొన్న దిగుబడిని పెంచినట్టూ తెలిపాయి.
రెండేళ్ళ వ్యవధిలో సంచిత శుష్క పదార్థ ఉత్పత్తి నియంత్రిత రీతిలో కేవలం సాధారణ ఎరువు ఉపయోగిస్తే హెక్టారుకు 0.22 టన్నుల నుండి, హెక్టారుకు 50 టన్నుల బెంటోనైట్ ఉపయోగిస్తే హెక్టారుకు 23 టన్నుల వరకూ పెరిగింది. హెక్టారుకు 50 టన్నుల బెంటోనైట్ మరియు 10 టన్నుల పత్ర వ్యర్థాలు వాడినప్పుడు హెక్టారుకు 36 టన్నుల దిగుబడి కూడా సాధించడం జరిగింది. ఇవి ఇంకా ఎన్నో ఇతర పరిశోధనలు చివరికి బంకమట్టి-ఆధారిత పదార్థాలు బెంటోనైట్ మరియు టెర్మైట్-గుట్ట పదార్థాలు సార్థకంగా మరియు క్రమం తప్పకుండా దిగజారిన, సన్నని-పొర నేలల్లో దిగుబడిని పెంచాయని తేల్చాయి (నోబెల్ మొదలగు వారు.,2004: సుజుకి మొదలగు వారు.,2007).
ఈ ప్రాజెక్ట్ ముగిసిన మూడేళ్ళకు, 250 మంది రైతులపై పరిశీలన జరిగింది, ఇందులో సగం బంకమట్టి-ఆధారిత పద్ధతులు పాటిస్తే, మిగతా సగం పాటించలేదు. దీని ప్రయోజనం ఆ ప్రాజెక్ట్ యొక్క ఆర్థిక ప్రభావం అంచనా వేయడం. వేర్వేరు పద్ధతులు ఉపయోగించి, ఒక ఆర్థిక అంచనా వేసారు. సమాధానాలు ముఖ్యంగా వ్యవసాయ ఫలితాలైనా, వ్యవసాయ ఆర్థిక విధానంలో ఎన్నో మార్పులకు కారణం అయ్యాయి, ముఖ్యంగా వివిధ వ్యవసాయ పంపిణీల రకం మరియు అంశాలు ఇంకా అమ్మకపు పద్ధతులు వృద్ది చేయడం వంటివి. దిగుబడి-పెంచే పంపిణీల పరిమాణం మరియు అంశాలలో మార్పులు వివిధ ఉత్పత్తి స్థాయిలు మరియు బంకమట్టి పద్ధతి ప్రయోగించిన క్షేత్రాల రాబడులకు, మరియు ప్రయోగించని వాటికి గల తేడాలను వివరిస్తాయి.
వ్యవసాయ పంపిణీల స్వభావం మరియు అంశాల్ని మార్చడంలో పాత్రే కాకుండా, బెంటోనైట్ ఇంకా రైతులు వారి పంటలకు పొందే ధరలను కూడా ప్రభావితం చేసింది. బంకమట్టి పద్ధతులు ఉపయోగించిన రైతుల సగటు ఉత్పత్తి ధర ఉపయోగించని వారి ధరకన్నా 18% ఎక్కువ; దీని అర్థం బంకమట్టి ఉపయోగించే రైతులు ఎక్కువ విలువైన పంటలు (కూరగాయల పంటలాగా) పందిస్తారానీ, లేదా వారి ఉత్పత్తికి ఎక్కువ నాణ్యత వలన (ఉదా. సేంద్రియ వారి మరియు సమగ్ర క్షేత్రాలు) ఎక్కువ ధర పొందుతారనీ మాత్రమే. ఉత్పత్తి ధరలు నిశ్చయంగా ఎక్కువ, కానీ ఎక్కువ ఉత్పత్తి మరియు ఆహారం నాణ్యత వలన, బంకమట్టి-రైతులు ఇతరులతో పోలిస్తే ఎక్కువ పెట్టుబడి పెట్టి ఎక్కువ మరియు నాణ్యత గల ఆహారం ఉత్పత్తి చేయడం చూడవచ్చు. ఉదాహరణకు, బంకమట్టి-ఉపయోగించే పొలాలలో సగటు హెక్టారుకు ధర ఇతరులతో పోలిస్తే 57% ఎక్కువ, కానీ బెంటోనైట్ బంకమట్టి సాంకేతికత వాడే వారి హెక్టారుకు పూర్తి రాబడి ఇతరులతో పోలిస్తే రెండు రెట్లు ఉంది. ప్రయోగించిన మరియు నియంత్రించిన సమూహాల నికర విలువను పరిశీలించినపుడు, బంకమట్టి ప్రయోగం సుమారు 120% నికర లాభానికి దారితీసింది.
సూచికలు
సలేత్, R.M., ఇనోసేన్సియో, A., నోబెల్, A.D., మరియు రుసూన్గ్నేర్న్, S. 2009. ఇమ్ప్రూవింగ్ సాయిల్ ఫెర్టిలిటీ అండ్ వాటర్ హోల్డింగ్ కెపాసిటీ విత్ క్లే అప్లికేషన్: ది ఇంపాక్ట్ అఫ్ సాయిల్ రెమేడియేషన్ రిసెర్చ్ ఇన్ నార్త్ ఈస్ట్ థాయిలాండ్. IWMI రిసెర్చ్ రిపోర్ట్ (పరిశీలనలో ఉంది).
అనుబంధ ప్రచురణలు:
నోబెల్, A. D., గిల్మన్, G. P., నాథ్, S., and శ్రీవాస్తవ, R. J. 2001. చేంజెస్ ఇన్ ది సర్ఫేస్ చార్జ్ కారక్టేరిస్టిక్స్ అఫ్ డీగ్రేడెడ్ సాయిల్స్ ఇన్ ది ట్రాపిక్స్ త్రూ ది ఆడిషన్ అఫ్ బెనెఫిసియేటెడ్ బెంటోనైట్. ఆస్ట్రేలియన్ జర్నల్ అఫ్ సాయిల్ రిసెర్చ్, 39: 991-1001.
నోబెల్, A. D., రుసూన్గ్నేర్న్, S., పెన్నింగ్ దే వ్రైస్, F. W. T., హార్ట్మన్, C. మరియు వెబ్, M. J. 2004. ఎంహాన్సింగ్ ది అగ్రోనమిక్ ప్రొడక్టివిటీ అఫ్ డీగ్రేడెడ్ సాయిల్స్ ఇన్ నార్త్-ఈస్ట్ థాయిలాండ్ త్రూ క్లే-బేస్డ్ ఇంటర్వెంషన్స్. ఇన్ సింగ్, V., E. క్రాస్వేల్, S. ఫుకై, మరియు K. ఫిషర్, సం., వాటర్ అండ్ అగ్రికల్చర్, ప్రొసీడింగ్స్ నెం. 116, ACIAR, కాన్బెర్ర, పు. 147-160.
సుజుకి, S., నోబెల్, A.D., రుసూన్గ్నేర్న్, S. and చినబుట్, N. 2007. ఇంప్రూవ్మెంట్ ఇన్ వాటర్-హోల్డింగ్ కెపాసిటీ అండ్ స్ట్రక్చరల్ స్టేబిలిటీ అఫ్ ఎ శాండీ సాయిల్ ఇన్ నార్త్ ఈస్ట్ థాయిలాండ్. అరిడ్ ల్యాండ్ రిసెర్చ్ అండ్ మేనేజ్మెంట్, 21:37-49.
చరిత్ర మరియు సహజ లభ్యత

2005లో, U.S. ప్రపంచంలో సుమారు మూడింట ఒక వంతు ఉత్పత్తితో బెంటోనైట్ ఉత్పత్తిలో మొదటి స్థానం పొందింది, తరువాత స్థానాల్లో చైనా మరియు గ్రీస్ ఉన్నట్టూ బ్రిటిష్ జియోలాజికల్ సర్వే చెబుతుంది.
గ్రాహక బంకమట్టికి బెంటోనైట్ అని విల్బర్ C. నైట్ 1898లో నామకరణం చేసాడు — ఇది రాక్ నది, వ్యోమింగ్ దగ్గరలోని క్రెటేషియస్ (Cretaceous) బెంటన్ షేల్, ఆధారంగా పెట్టబడింది.[9] ఇతర ఆధునిక ఆవిష్కరణలు మోంట్మొరిల్లోనైట్ (montmorillonite) 1847లో ఫ్రాన్సులోని వియేన్నేప్రాంతంలో లాయిర్ లోయకు దక్షిణంగా పోయితౌ-చరెంటేస్లో మొన్త్మోరిల్లోన్లో ఆవిష్కరింపబడింది.
ఎంతో ఉన్నత-స్థాయి సహజ సోడియం బెంటోనైట్ పశ్చిమ సంయుక్త రాష్ట్రాలలో దక్షిణ డకోటాలోని బ్లాక్ హిల్స్ మరియు వ్యోమింగ్ లోని బిగ్హార్న్ బేసిన్ల మధ్య ప్రాంతంలో ఉత్పత్తి అవుతుంది. మిశ్రమ సోడియం/కాల్షియం బెంటోనైట్ ను గ్రీస్, ఆస్ట్రేలియా, ఇండియా, రష్యా మరియు ఉక్రెయిన్లలో త్రవ్వి తీస్తారు. సంయుక్త రాష్ట్రాలలో, కాల్షియం బెంటోనైట్ ను ప్రాథమికంగా మిస్సిస్సిప్పి మరియు 
అలబామాలలో త్రవ్వి తీస్తారు. కాల్షియం బెంటోనైట్ ఉత్పత్తి చేసే ఇతర ప్రధాన ప్రదేశాలు జర్మనీ, గ్రీస్, టర్కీ, ఇండియా మరియు చైనా.
UK మరియు US వంటి కొన్ని దేశాలలో బెంటోనైట్ ను ఫుల్లర్స్ ఎర్త్ (fuller's earth) గా కూడా పిలుస్తారని గమనించాలి, ఈ పదం అట్టాపుల్గైట్ (attapulgite), ఇవే ధర్మాలు కనబరిచే విభిన్న ఖనిజం కొరకు కూడా ఉపయోగిస్తారు.
ఇవి కూడా చూడండి
ఇల్లైట్
మెడిసినల్ క్లే
సూచికలు

బాహ్య లింకులు

మరింత పఠనం
బ్రాడి, G.S., క్లాసర్, H.R., & వక్కారి, J.A. (2002). మెటిరియల్స్ హ్యాండ్బుక్. (15వ సం||) న్యూ యార్క్: మక్గ్రా-హిల్.
హొస్టర్మాన్, J.W. మరియు S.H. పట్టేర్సన్. (1992). బెంటోనైట్ అండ్ ఫుల్లెర్స్ యర్త్ రిసోర్సేస్ అఫ్ ది యునైటెడ్ స్టేట్స్ [U.S. జియోలోజికల్ సర్వే ప్రొఫెషనల్ పేపర్ 1522]. వాషింగ్టన్, D.C.: యునైటెడ్ స్టేట్స్ గవర్నమెంట్ ప్రింటింగ్ ఆఫీస్.
మిల్నే, G.W.A. (సం||.) (2005) గార్డ్నర్స్ కమర్షియల్లీ ఇంపార్టెంట్ కెమికల్స్: సినోనిమ్స్, ట్రేడ్ నేమ్స్, అండ్ ప్రాపర్టీస్. హోబోకేన్, N.J.: విలే -ఇంటర్సైన్స్.
వర్గం:ఫిల్లోసిల్లికేట్స్
వర్గం:అల్యూమినియం ఖనిజాలు
వర్గం:కాల్షియం ఖనిజాలు
వర్గం:సోడియం ఖనిజాలు
వర్గం:మెడిసినల్ క్లే