చంద్రయాన్-2

Question: పిఎస్‌ఎల్‌వి సీ-43 ని ఎప్పుడు ప్రయోగించారు



చంద్రయాన్-2 (Sanskrit: चंद्रयान-२, lit: Moon-vehicle[1][2] pronunciation), చంద్ర మండలాన్ని శోధించటానికి భారతీయ అంతరిక్ష పరిశోధన సంస్థ (ISRO), రష్యన్ అంతరిక్ష సంస్థ (RKA)ల యొక్క సంయుక్త కార్యక్రమం. ఈ కార్యక్రమం ఖర్చు విలువ సుమారు 425 కోట్ల రూపాయలు.[3] ఈ ప్రయోగాన్ని 2018[4]లో అమలు పరచాలని అనుకుంటున్నారు. ఈ ప్రయోగాన్ని జియోసింక్రనస్ సేటలైట్ లాంచ్ వెహికల్ (GSLV) వాహనం ద్వారాా ప్రయోగిస్తారు, ఇందులో భారత్ తయారు చేసిన లునార్ అర్బిటర్, రోవర్‌లను, రష్యా తయారు చేసిన లాండర్‌నూ ప్రయోగిస్తారు. ఈ కార్యక్రమం ద్వారా వివిధ రకాల సాంకేతిక పరిజ్ఞానాన్ని పరీక్షించవచ్చు, కొత్త ప్రయోగాలూ చేయవచ్చు[5][6] అని ISRO భావిస్తోంది. చక్రాలు కలిగిన రోవర్ యంత్రం చంద్రుని ఉపరితలం అంతా తిరిగి అక్కడి మట్టి, రాళ్ల నమూనాలను సేకరించి అక్కడే రసాయన విశ్లేషణ చేస్తుంది. ఈ సమాచారము పరిభ్రమిస్తున్న చంద్రయాన్-2 ద్వారా భూమికి చేరవేయబడుతుంది.[7] చంద్రయాన్-1ను సాకారం చేసిన మైలస్వామి అన్నాదురై నేతృత్వంలోని బృందం చంద్రయాన్-2 పైన పనిచేస్తుంది.
చరిత్ర
2008 సెప్టెంబరు 18న ప్రధాన మంత్రి మన్మోహన్ సింగ్ అధ్యక్షతన జరిగిన కాబినెట్ మంత్రుల సమావేశంలో ఈ కార్యక్రమానికి భారత ప్రభుత్వం ఆమోద ముద్ర వేసింది.[8]
2007 నవంబరు 12లో రష్యన్ అంతరిక్ష సంస్థ (రాస్కోమోస్),  ISRO ప్రతినిధులూ సంయుక్తంగా చంద్రయాన్-2 ప్రయోగంలో పాల్గొనాలి అని ఒప్పందం చేసుకున్నారు.[9] రోవర్‌ను, అర్బిటర్‌నూ తయారు చేసే ప్రధాన బాధ్యత ఇస్రో తీసుకోగా, రాస్కోమోస్ లాండర్ని తయారు చేసే బాధ్యత తీసుకుంది. అంతరిక్ష వాహనం ఆకృతిని ఆగస్టు 2009లో పూర్తి చేసారు, రెండు దేశాల శాస్త్రవేత్తలు కలిపి ఈ నమునాను పరిశీలించారు.[10][11][12][13]
నమూనా
అంతరిక్ష వాహనం
శ్రీ హరి కోట ద్వీపం లోని సతీష్ ధావన్ అంతరిక్ష కేంద్రం నుంచి 2650 కేజీలు బరువు ఉన్న జియో సింక్రనస్ సేటలైట్ లాంచ్ వెహికల్ ఏంకె-II (GSLV)ని ప్రయోగించాలని ప్రణాళిక తయారు చేసారు.[14]
ఆర్బిటర్
ISRO ఆర్బిటర్ని రూపొందిస్తుంది, ఇది చంద్రునికి 200 కిలోమీటర్ల పైన కక్ష్యలో పరిభ్రమిస్తుంది.[15] ఆర్బిటర్లో ఐదు రకాల ఉపగ్రహాలను పొందుపరచాలని నిర్ణయించారు. వీటిలో మూడు కొత్తవి, మిగతా రెండు చంద్రయాన్-1లో వాడిన పరికరాలే కానీ వాటిని నూతన సాంకేతిక పరిజ్ఞానంతో మెరుగుపరిచారు. ప్రయోగ బరువు సుమారు 1400 కేజీలు.[16][17]
లాండర్
చంద్రయాన్-1 లోని చంద్రుని ఉపరితలాన్ని డికొనే చంద్ర శోధక యంత్రంలా కాకుండా ఈ లాండర్ సున్నితంగా దిగుతుంది.[18] ది రష్యన్ ఫెడరల్ ఏజెన్సీ లాండర్ని సమకూరుస్తుంది. లాండర్, రోవర్ల బరువు సుమారుగా 1250 కేజీలు అని అంచనా వేయబడింది. రష్యా అంతరిక్ష పరిశోధన సంస్థ అయిన రాస్కోమోస్ 2011లో లాండర్ని పరీక్షించాలని ప్రణాళిక చేస్తోంది.[17][18][19]
రోవర్
రోవర్ 30-100 కేజీల మధ్య ఉంటుంది సౌరశక్తిని వినియోగిస్తుంది. ఈ రోవర్ చక్రాల సహాయంతో చంద్రుని ఉపరితలం పైన తిరుగుతూ నేల, రాళ్ల నమూనాలను సేకరిస్తుంది, వాటిని రసాయనిక విశ్లేషణ చేసి వాటి సమాచరాన్ని పైన పరిభ్రమిస్తున్న ఆర్బిటర్ కి చేరవేస్తుంది, అదే సమాచారాన్ని ఆర్బిటర్ భూమికి ప్రసారం చేస్తుంది.[17][18]
పేలోడ్
నిపుణుల బృందం ఆర్బిటర్ తోటి ఐదు పేలోడ్లు, రోవర్ తోటి రెన్సు పేలోడ్లూ పంపించాలని నిర్ణయించినట్టు ISRO ప్రకటించింది.[20][21]NASA, ESA సంస్థలు ఆర్బిటర్[22] కోసం సాంకేతిక పరికరాలు సరఫరా చేసి ఈ ప్రయోగంలో పాల్గొంటాయి అని భావించారు, కానీ బరువు పరిమితుల దృష్ట్యా అంతర్జాతీయ పేలోడ్లను ఈ ప్రయోగంలో పంపకూడదు అని నిర్ణయించారు.[15]
ఆర్బిటర్ పేలోడ్
పెద్ద క్షేత్రం కలిగిన సాఫ్ట్ ఎక్స్-రే స్పెక్త్రోమీటర్ (CLASS) దీన్ని ఇస్రో ఉపగ్రహ కేంద్రం (ISAC), బెంగళూరు సోలార్ ఎక్స్-రే మోనిటర్ (XSM)ను,భౌతిక పరిశోధన ప్రయోగశాల (PRL) అహ్మదాబాద్ సమకూరుస్తున్నాయి, ఈ పరికరాలు చంద్రుని ఉపరితలాన్ని గుర్తించడానికి తోడ్పడతాయి.[21]
అంతరిక్ష ఉపయోగ కేంద్రం (SAC), అహ్మదాబాద్ చంద్రుని ఉపరితలం పది మీటర్లు లోపున వివిధ రకాల మూలకాల ఇందులో నీరు, మంచు కోసం వెతికే L & S బ్యాండ్ సింథటిక్ అపర్చర్ రాడార్ (SAR)ను తయారు చేస్తుంది. చంద్రుని ఉపరితలం పైన కనిపించని ప్రదేశాలలో సైతం SAR నీటి జాడను కనుగొంటుంది అని భావిస్తున్నారు.[21]
SAC అహ్మదాబాద్ ఇమేజింగ్ IR స్పెక్త్రోమీటర్ (IIRS) సమకూరుస్తుంది, దీని వల్ల చంద్రుని ఉపరితలం పైన పెద్ద పరిమాణంలో ఖనిజాలను,హైడ్రోక్సిల్, నీటి పరమాణువులను గుర్తించడానికి విలుపడుతుంది.[21]
అంతరిక్ష భౌతిక ప్రయోగశాల (SPL), తిరువనంతపురం నుండి న్యూట్రల్ మాస్ స్పెక్త్రోమీటర్ (ChACE-2) ఈ పరికరం చంద్రుని వాతావరణాన్ని అధ్యయనం చేస్తుంది.[21]
SAC తయారు చేసిన టేరైన్ మ్యాపింగ్ కెమేరా-2 (TMC-2) చంద్రుని లోని ఖనిజాలను, ఉపరితలాన్నీ త్రీ డి చిత్రాలుగా మారుస్తుంది.[21]
రోవర్ పేలోడ్
ఎలెక్ట్రో ఆప్టిక్ వ్యవస్థ (LEOS) నుంచి లేజర్ ఇండ్యూస్డ్ బ్రేక్డౌన్ స్పెక్త్రోస్కోప్ (LIBS), బెంగళూర్.[21]
PRL నుంచి ఆల్ఫా పార్టికల్ ఇంద్యుస్డ్ ఎక్స్-రే స్పెక్త్రోస్కోప్ (APIXS), అహ్మదాబాద్.
ప్రస్తుత పరిస్థితి
2010 ఆగస్టు 30 కల్లా ఇస్రో చంద్రయాన్-2 పేలోడ్లను ఖరారు చేసింది.[17]
వీటిని కూడా చూడండి
చంద్రయాన్-1
సూచనలు

బాహ్య లింకులు








వర్గం:భారతీయ అంతరిక్ష కార్యక్రమాలు