ఫ్యూర్టో రికో

Question: ఫ్యూర్టో రికో రాజధాని ఏది ?



ఫ్యూర్టో రికో ను ( /ˌpɔrtə ˈriːkoʊ/ or /ˌpwɛərtə ˈriːkoʊ/) అధికారికంగా కామన్వెల్త్ ఆఫ్ ఫ్యూర్టో రికో (స్పానిష్: "Estado Libre Asociado de Puerto Rico", [esˈtaðం ˈlibɾe asosˈjaðం ðe ˈpweɾto ˈriko]—వాచ్యంగా అసోసియేటెడ్ ఫ్రీ స్టేట్ ఆఫ్ ఫ్యూర్టో రికో ) అని పిలుస్తారు, ఇది అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాల్లో ఒక అంతర్భూతం చేయని భూభాగం, డొమినికన్ రిపబ్లిక్‌కు తూర్పున మరియు వర్జిన్ ఐల్యాండ్స్‌కు పశ్చిమాన కరేబియన్ సముద్ర ఈశాన్య భాగంలో ఈ భూభాగం ఉంది.
పేరు
ఫ్యూర్టో రికో (స్పానిష్‌లో "సంపన్న ఓడరేవు") ఒక ద్వీప సమూహం, దీనిలో ఫ్యూర్టో రికో ప్రధాన భూభాగం మరియు అనేక చిన్న దీవులు ఉన్నాయి, వీటిలో అతిపెద్ద దీవులు వీక్వెస్, కులెబ్రా మరియు మోనా. ఫ్యూర్టో రికో ప్రధాన ద్వీపం యొక్క భూభాగ విస్తీర్ణం గ్రేటర్ ఆంటిలెస్తో పోలిస్తే తక్కువగా ఉంటుంది. అయితే ఇది జనాభా పరంగా నాలుగు ద్వీప సమూహాల్లో మూడో స్థానంలో ఉంది, ఇక్కడ ఉన్న మిగిలిన మూడు ద్వీప సమూహాలు క్యూబా, హిస్పానియోలా మరియు జమైకా.
ఫ్యూర్టో రికన్‌లు తరచుగా ఈ ద్వీపాన్ని బోర్నిక్వెన్ అని పిలుస్తారు, దీని యొక్క స్థానిక టైనో పేరు బోర్నికెన్ నుంచి ఈ పదం వచ్చింది, దీనికి "సాహసవంతుడైన ప్రభువు రాజ్యం" అనే అర్థం వస్తుంది.[8][9][10] బోరిక్వా మరియు బోరిన్‌కానో అనే పదాలు వరుసగా బోరికెన్ మరియు బోరిన్‌క్వెన్ నుంచి ఉద్భవించాయి, సాధారణంగా ఫ్యూర్టో రికో వారసత్వం ఉన్న వారిని గుర్తించేందుకు వీటిని ఉపయోగిస్తారు. ఈ ద్వీపం యొక్క స్పానిష్ పేరు "లా ఐస్లా డెల్ ఎంకాంటో " కూడా వాడుకలో ప్రసిద్ధి చెందింది, ఆంగ్లంలో ఈ స్పానిష్ పేరుకు "వశీకరణ ద్వీపం" అనే అర్థం వస్తుంది.
చరిత్ర

కొలంబియన్ పూర్వ శకం
ఫ్యూర్టో రికోగా ప్రస్తుతం తెలిసిన ఈ ద్వీప సమూహం యొక్క పురాతన చరిత్ర గురించి క్రిస్టోఫర్ కొలంబస్ రాకకు ముందు కాలంలో పెద్దగా వివరాలేవీ లభించలేదు. నూతన ప్రపంచం (అజ్‌టెక్, ఇంకా)లో తమ సమాజాలపై అధిక పురాతత్వ మరియు భౌతిక ఆధారాలు విడిచిపెట్టిన మరింత పురోగమించిన పెద్ద స్థానిక సమాజాలు మాదిరిగా కాకుండా, ఫ్యూర్టో రికో యొక్క స్థానిక జనాభా గురించి ప్రస్తుతం తెలిసిన వివరాలు అన్నీ అరుదైన పురావస్తు అన్వేషణలు మరియు ప్రారంభ స్పానిష్ అధ్యయనకారుల రచనల నుంచి లభించాయి. ప్రస్తుతం ఇక్కడ కొన్ని అరుదైన గుహ చిత్రలేఖనాలు మరియు పురాతన వినోద కార్యకలాప ప్రదేశాలు ఉన్నాయి, విడిచిపెట్టిన వారిపై కొంత మేర ఊహాకల్పనతో ఈ వినోద ప్రదేశాలను గుర్తించారు. ఫ్యూర్టో రికో చరిత్రపై మొదటి సమగ్ర పుస్తకాన్ని ఫ్రేయ్ ఇనిగో అబ్బాద్ వై లాసియరా 1786లో రాశారు, దాదాపుగా ఈ ద్వీపానికి స్పెయిన్‍వారు వచ్చిన మూడు శతాబ్దాలు గడిచిన తరువాత దీనిని రాయడం జరిగింది.[11]

అమెరిండియన్ వేటగాళ్లు మరియు మత్య్సకారుల యొక్క ఆర్కెయెక్ శకం సంస్కృతిలో భాగమైన ఓర్టోయిరాయిడ్ ప్రజలను ఈ ప్రాంతానికి చెందిన మొదటి స్థిరనివాసులుగా గుర్తిస్తున్నారు. వీక్వెస్ ద్వీపంలో 1990లో జరిపిన పురావస్తు త్రవ్వకాల్లో సుమారుగా క్రీస్తు పూర్వం 2000 కాలానికి చెందిన ఒక ఆర్కైకో (ఆర్కెయెక్) వ్యక్తి (పేరు "ఫ్యూర్టో ఫెర్రో మ్యాన్")కి చెందినవిగా భావిస్తున్న అవశేషాలను గుర్తించారు. దక్షిణ అమెరికా ఉత్తర ప్రాంతంలో ఓరినోకో నది పరిసరాలకు చెందిన ఐగ్నెరీ అనే తెగ క్రీస్తు శకం 120 మరియు 400 సంవత్సరాల మధ్య కాలంలో ఇక్కడకు వచ్చింది. ఆర్కైకోలు మరియు ఐగ్నెరీలు 4 మరియు 10వ శతాబ్దాల మధ్యకాలంలో ఇక్కడ నివసించారు, బహుశా వీరి మధ్య ఘర్షణలు కూడా జరిగాయని భావిస్తున్నారు. 7 మరియు 11వ శతాబ్దాల మధ్యకాలంలో టైనో సంస్కృతి ఈ ద్వీపంలో అభివృద్ధి చెందింది, సుమారుగా క్రీస్తు శకం 1000 కాలానికి ఈ సంస్కృతి ఆధిపత్యం సాధించింది. 1493లో క్రిస్టోఫర్ కొలంబస్ వచ్చే సమయం వరకు ఇది కొనసాగింది.[12][13]
స్పానిష్ వలస
క్రిస్టోఫర్ కొలంబస్ November 19, 1493లో జరిపిన తన రెండో యాత్రలో ప్యూర్టో రికోకు వచ్చేసరికి, ఈ ద్వీపం టైనోస్ అని ప్రాచుర్యంలో ఉన్న అరవాక్ ఇండియన్స్ తెగచే ఆక్రమించబడింది.[14] వీరు ఈ ద్వీపాన్ని "బొరికెన్" లేదా స్పానిష్‌లో "బొరింక్వెన్" అని పిలిచేవారు.[15] కొలంబస్ ఈ ద్వీపానికి సెయింట్ జాన్ ది బాప్టిస్ట్ గౌరవార్థం శాన్ జువాన్ బటిస్టా అని పేరు పెట్టాడు. క్రమంగా, ఇక్కడికి వచ్చిన వర్తకులు మరియు ఇతర నావికులు ఈ మొత్తం దీవిని “ఫ్యూర్టో రికో” అని ప్రస్తావించారు, "శాన్ జువాన్" ప్రధాన వర్తక/ఓడ రేవుగా మారింది. 1508లో, స్పానిష్ సాహసయాత్రికుడు జువాన్ ఫోన్స్ డే లియోన్ ఈ ద్వీపం మొట్టమొదటి గవర్నర్‌గా పదవీ బాధ్యతలు చేపట్టాడు.[16]

తర్వాత వెనువెంటనే స్పానిష్ వారు ఈ ద్వీపాన్ని వలస రాజ్యంగా మార్చివేశారు. దేశీయ జనాభా (టెయినోస్) దోపిడీ బారినపడి బానిసలుగా మారిపోయారు. కేవలం 50 సంవత్సరాల లోపే వీరు కఠినమైన పని పరిస్థితులు మరియు యూరోపియన్ అంటు రోగాలు కారణంగా దాదాపుగా అంతరించిపోవడానికి సమీపంగా వచ్చారు, ఎందుకంటే ఈ వ్యాధులకు వ్యతిరేకంగా వీరి వద్ద సహజ రోగనిరోధక శక్తి లేకుండాపోయింది.[17] ఉదాహరణకు, 1518–1519 మధ్యన చెలరేగిన మశూచి వ్యాధి ద్వీపంలోని మూలవాసులలో చాలా మందిని తుడిచిపెట్టేసింది.[18]
1520లో, స్పెయిన్ రాజు కార్లోస్ I మిగిలి ఉన్న టెయినో జనాభాకు సామూహికంగా విముక్తి ప్రసాదిస్తూ రాజ శాసనం జారీ చేశాడు. సారాంశంలో, టెయినో ఉనికి పూర్తిగా అంతరించనప్పటికీ దాదాపుగా అంతర్ధానమైపోయింది.[19]
సబ్-సహారన్ ఆఫ్రికా బానిసలను దిగుమతి చేసుకోవడమన్నది స్పానిష్ వలసవాదులు, వర్తకులకు సరికొత్త శ్రామిక శక్తిని అందించింది. ఆఫ్రికన్ బానిసలను ప్రధానంగా తీరప్రాంతంలోని రేవులు, నగరాలకు పరిమితం చేశారు, కాగా ద్వీపం లోతట్టు ప్రాంతం అభివృద్ధికి దూరంగా ఉండిపోయింది. స్పానిష్ మరియు ఇతర యూరోపియన్ వలసవాదులు ద్వీపంలోని ఓడరేవులలో కేంద్రీకరించబడ్డారు. ప్యూర్టో రికో త్వరలోనే స్పానిష్ ప్రధాన వలస విస్తరణకు బలమైన, కీలకమైన రేవుగా మారిపోయింది. రేవులు మరియు కోటగోడలు లా ఫోర్టలెజా, ఎల్ కాస్టిల్లో శాన్ ఫెలిపే డెల్ మొర్రో మరియు ఎల్ కాస్టిల్లో డే శాన్ క్రిస్టోబాల్ వంటివాటిని అనేక యూరోపియన్ అక్రమణ దాడుల నుంచి శాన్ జువాన్ వ్యూహాత్మక రేవును కాపాడటానికి నిర్మించారు. శాన్ జువాన్ రేవు యూరోపియన్ దేశాలకు నీరు, ఆహారం, ఇతర వాణిజ్య సరకులు, వర్తక పంపిణీలకు సంబంధించిన అన్ని ఓడల రాకపోకలకు కీలకమైన రేవుగా ఆవిర్భవించింది.

1607లో, ప్యూర్టో రికో సరకులు తీసుకునిపోయే రేవుగా పనిచేసింది, నూతన ప్రపంచంలో మొట్టమొదటి ఇంగ్లీష్ వలస అయిన జేమ్స్‌టౌన్ సెటిల్మెంట్ స్థిరనివాసానికి వెళుతున్న ఇంగ్లీష్ నౌకలు గాడ్‌స్పీడ్, సుశాన్ కాన్‌స్టాంట్ మరియు డిస్కవరిల కోసం సరుకుల రేవుగా వ్యవహరించింది.
ఫ్రాన్స్, నెదర్లాండ్స్, ఇంగ్లాండ్‌లు ప్యూర్టో రికోను కైవసం చేసుకునేందుకు అనేక ప్రయత్నాలు చేశాయి. అయితే చిరకాలంగా దీన్ని ఆక్రమించి ఉన్న స్పెయిన్ ముందు ఇవి విఫలమయ్యాయి, తనకు అమూల్యమైన బహుమతిగా చిక్కిన ప్యూర్టో రికో ద్పీపాన్ని స్పెయిన్ గట్టిగా నిలబెట్టుకుంది. 17వ శతాబ్దం చివర్లో, 18వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో స్పెయిన్ వలస విధానం మరింత సంపన్నమైన ఉత్తర, మధ్య, దక్షిణ అమెరికా వలసలపై దృష్టి పెట్టింది.
స్పానిష్ రాజరిక ప్రభుత్వం చూపిన ఈ నిరాసక్తి వలన ప్యూర్టో రికో వాస్తవంగా అభివృద్ధి చెందని, వలసరాజ్యాలు ఏర్పడని, ఉపయోగించబడని (తీరప్రాంత వలస కేంద్రాలు తప్పితే) ద్వీపంగానే 19వ శతాబ్దం వరకు ఉండిపోయింది. తదనంతరం, అనేక స్పానిష్ వలస రాజ్యాలలో విజయవంతమైన స్వతంత్ర పోరాటాలు అభివృద్ధి చెందడంతో, మిగిలి ఉన్న స్పానిష్ సముద్ర వలస రాజ్యాలలో ఒకటైన ప్యూర్టో రికోపై స్పెయిన్ తిరిగి శ్రద్ధ పెట్టనారంభించింది.
1799లో, ఇప్పటికీ స్పానిష్ వలసగా ఉన్న ప్యూర్టో రికో పౌరులు ఉత్తర అమెరికాలో స్పానిష్ వలస ఫీల్డ్ మార్షల్‌గా పేరొందిన బెర్నార్డో డే గాల్వెజ్ నాయకత్వంలో అమెరికా విప్లవ యుద్ధంలో పోరాడారు. ప్యూర్టో రికన్లు పశ్చిమ ఫ్లోరిడాలోని బ్రిటిష్ వలస రాజధాని పేన్సకోలాను, బాటన్ రోఫ్, సెయింట్ లూయిస్ మరియు మొబైల్‌ నగరాలను కైవసం చేసుకోవడంలో పాలుపంచుకున్నారు. 
బ్రిగేడియర్ జనరల్ రామోన్ డే క్యాస్ట్రో నాయకత్వంలోని ప్యూర్టో రికో దళాలు,[20] పెన్సకోలాలో 2,500 మంది బ్రిటిష్, ఇండియన్ ఆర్మీకి చెందిన సైనికులను, బ్రిటిష్ యుద్ధ నౌకలను ఓడించడంలో తమ వంతు తోడ్పాటు నందించారు.[21]
1809లో, ద్వీపంతో తన రాజకీయ బంధాన్ని భద్రపర్చుకోవడానికి మరియు యూరోపియన్ పెనిన్సులార్ యుద్ధం మధ్యలో కాడిజ్లోని సుప్రీమ్ సెంట్రల్ జుంటా ప్యూర్టో రికోని స్పెయిన్ సముద్ర ప్రాంత భూభాగంగా మరోసారి గుర్తించింది. మెయిన్‌ల్యాండ్ ఇబెరియన్, మెడిటరేనియన్ (బాలెరిక్ ఐలండ్స్) మరియు అట్లాంటిక్ సముద్ర ప్రాంత స్పానిష్ భూభాగాలకు (కేనరీ ఐలండ్స్) సరిసమానమైన ప్రాతినిధ్యంతో ఇటీవలే ఏర్పర్చిన స్పానిష్ పార్లమెంట్‌కు ప్రతినిధులను పంపే హక్కును కూడా జుంటా గుర్తించింది.
ప్యూర్టో రికో ద్వీపం నుంచి మొట్టమొదటి స్పానిష్ పార్లమెంటరీ ప్రతినిధి రామోన్ పవర్ ఇ గిరాల్ట్ కోర్టెస్‌లో మూడేళ్ల పదవీకాలాన్ని ముగించిన తర్వాత చనిపోయారు. 1810 నుంచి 1814 వరకు, మళ్లీ 1820 నుంచి 1823 వరకు ఉనికిలో ఉన్న ఈ పార్లమెంటరీ మరియు రాజ్యాంగ సంస్కరణలు తర్వాత ఫెర్డినాండ్ VII ద్వారా సాంప్రదాయిక రాజరికం పునరుద్ధరించబడినప్పుడు రెండు సార్లు పరాజయం పొందాయి. పంతొమ్మిదో శతాబ్ది వలస మరియు వ్యాపార సంస్కరణలు ద్వీపంలోని యూరోపియన్ జనాభాను, ఆర్థిక వ్యవస్థను మరింతగా పెంచాయి. ద్వీపం యొక్క స్థానిక లక్షణంపై స్పానిష్ సాస్కృతిక, సామాజిక ముద్రలను విస్తరించాయి.
శతాబ్దం తొలి భాగంలో దక్షిణ, మధ్య అమెరికా రాష్ట్రాలలోని మునుపటి స్వతంత్ర స్పానిష్ వలసల శీఘ్ర పెరుగుదలతో ప్యూర్టో రికో మరియు క్యూబాలు స్పానిష్ రాజరికం యొక్క వ్యూహాత్మక ప్రాధాన్యతల నేపథ్యంలో మరింతగా వృద్ధి చెందసాగాయి.
తన చిట్టచివరి రెండు నూతన ప్రపంచ వలసలపై మరింత పట్టు సాంధించడానికి చేసిన సాహసోపేత ప్రయత్నంలో స్పానిష్ రాజరికం 1815లో గ్రేసెస్ రాజరిక డిక్రీని పునరుద్ధరించింది. ఈసారి డిక్రీ మూడు భాషల్లో ప్రచురించబడింది: స్పానిష్, ఇంగ్లీష్, ఫ్రెంచ్.
దీని ప్రధాన ఉద్దేశం స్పానిషేతర మూలాలు కలిగిన యూరోపియన్లు ఆకర్షించడమే, స్పెయిన్‌పట్ల బలంగా సానుభూతి చూపగలిగే కొత్త విశ్వసనీయ వలసప్రజల పెరుగుదలతో స్వతంత్ర ఉద్యమాలు తమ ప్రాచుర్యాన్ని, బలాన్ని కోల్పోతాయని స్పెయిన్ నమ్మకం.
స్పానిష్ రాజరికానికి, దాంతోపాటు రోమన్ కేథలిక్ చర్చ్‌కు విశ్వసనీయంగా ఉంటామని ప్రమాణం చేస్తామనే షరతు మీద, ఈ రెండు ద్వీపాలలోకి వలస రావాలనుకునే ప్రజలకు ఉచితంగా భూమి ఇస్తామనే ప్రాతిపదికతో వలస ప్రజలకు బహుమతి ప్రకటించారు.[22] ఇది 1898 తర్వాత కూడా విజయవంతంగా కొనసాగిన యూరోపియన్ వలస. ప్యూర్టో రికో ఈ నాటికీ స్పానిష్ మరియు యూరోపియన్ వలసలను స్వీకరిస్తోంది.

దారిద్ర్యం మరియు స్పెయిన్‌తో రాజకీయ ఘర్షణతో 1868లో "గ్రిటో డె లారెస్" అని పేరొందిన చిన్నదే కాని ప్రాధాన్యత కలిగిన తిరుగుబాటుకు దారితీసింది. ఇది గ్రామీణ పట్టణమైన లారెస్‌లో మొదలైంది, కాని తిరుగుబాటుదారులు పొరుగు పట్టణమైన శాన్ సెబాస్టియన్‌కు తరలిపోవడంతో తగ్గుముఖం పట్టింది. ప్యూర్టో రికో స్వతంత్రోద్యమం "పితామహుడు"గా గుర్తించబడిన రామోన్ ఎమిటెరియో బెటాన్సెస్‌‌మరియు సెగుండో రుయిజ్ బెల్విస్‌ వంటి ఇతర రాజకీయ వ్యక్తులు ఈ స్వతంత్రోద్యమం నేతలుగా పేరొందారు.
1897లో, లూయిస్ మునోజ్ రివెరా మరియు ఇతరులు క్యూబా మరియు ప్యూర్టో రికోకు స్వతంత్ర ప్రతిపత్తిని ఇచ్చేలా ఉదారవాద స్పానిష్ ప్రభుత్వాన్ని ఒప్పించారు. 1898లో, ప్యుర్టోరికో మొట్టమొదటిదే కాని స్వల్పకాలంలో ముగిసిపోయిన స్వయంసత్తాక ప్రభుత్వం స్పెయిన్‌కు చెందిన ఒక సముద్రప్రాంత ప్రావిన్స్‌ని ఏర్పర్చింది. ఉభయత్రా అంగీకరించిన ఈ చట్టం ప్రకారం స్పెయిన్ చేత నియమించబడిన గవర్నర్ ఏ శాసన నిర్ణయాన్నయినా తిరస్కరించే అధికారం కలిగి ఉంటాడు మరియు పాక్షికంగా ఎంపిక చేయబడిన పార్లమెంటరీ వ్యవస్థ ఉనికిలో ఉంటుంది. ఫిబ్రవరిలో, గవర్నర్ జనరల్ మాన్యూల్ మాసియస్ స్వయంసత్తాక చార్టర్ కింద కొత్త ప్రభుత్వాన్ని ప్రారంభించారు. మార్చి నెలలో సాధారణ ఎన్నికలు జరుపబడ్డాయి, స్వయంసత్తాక ప్రభుత్వం July 17, 1898లో పనిచేయడం మొదలైంది.[23][24][25]
యునైటెడ్ స్టేట్స్ వలస


1890లో, నేవీ వార్ బోర్ట్ సభ్యుడు, యు.ఎస్ వ్యూహాత్మక చింతనాపరుడు కెప్టెన్ ఆల్‌ఫ్రెడ్ థాయెలర్ మహాన్ చరిత్ర పొడవునా సముద్ర శక్తి ప్రభావం అనే పుస్తకం రాశాడు. ఈ పుస్తకంలో ఇతడు బ్రిటిష్ రాయల్ నేవీ తర్వాత అతి పెద్దదైన, శక్తివంతమైన నావికా బలగాన్ని రూపొందించుకోవలసిన అవసరం గురించి వాదించాడు. ఇతని వ్యూహంలో ఒక భాగం, నావికా స్టేషన్లుగా పనిచేయగల కరేబియన్ సముద్రంలోని వలసల స్వాధీనంకోసం పిలుపునిచ్చింది, మరియు ఇస్తుమస్‌లో కాలువ నిర్మాణం జరుగుతున్నందున ఇవి వ్యూహాత్మక ప్రాంతాలుగా వ్యవహరించగలవని ఈ వ్యూహం తెలిపింది.[26]
ఈ ఆలోచన కొత్తదేమీ కాదు, అబ్రహాం లింకన్ మరియు యులిసెస్ గ్రాంట్తోసహా పలువురు అధ్యక్షుల పాలనా యంత్రాంగంలో పనిచేసిన మాజీ విదేశీ కార్యదర్శి విలియం హెచ్. సెవార్డ్, హోండూరస్, నికరాగువా లేదా పనామా ప్రాంతాల్లో ఏదైనా ఒకచోట కాలువను నిర్మించాలని, యునైటెడ్ స్టేట్స్ డొమినికన్ రిపబ్లిక్‌ని తనలో కలిపేసుకుని వ్యూర్టో రికా మరియు క్యూబాను కొనుగోలు చేయాలని నొక్కి చెప్పాడు. డొమినికన్ రిపబ్లిక్‌ని కలిపేసుకోవాలనే ఆలోచన యు.ఎస్ సెనేట్ ఆమోదం పొందడంలో విఫలమైంది. అలాగే ప్యూర్టోరికో, క్యూబాల కోసం యు.ఎస్ ప్రతిపాదించిన 160 million డాలర్లను స్పెయిన్ ఆమోదించలేదు.[26]

కెప్టెన్ మహాన్ తర్వాత యుద్ధ శాఖకు కింది ప్రకటన పంపాడు. వలసల రూపంలో లేదా సైనికపరంగా విదేశీ స్థావరాలు లేనందున తన స్వంత తీరప్రాంతం నుండి దూరంగా ప్రయాణించలేని యునైటెడ్ స్టేట్స్ యుద్ధ నౌకలు యుద్ధ సమయంలో నేల పక్షులుగా మాత్రమే ఉంటాయి. వీటికి బొగ్గు నింపుకోవడానికి, మరమ్మతులు చేయించుకోవడానికి విడిది స్థలాలు అందించడం కోసం, సముద్ర ప్రాంతంలో జాతీయ శక్తిని తనకు తానుగా నిర్మించుకోవడానికి ప్రతిపాదనలు చేయడం ప్రభుత్వం యొక్క మొదటి విధులలో ఒకటి.[27]
1894లో, నావికా యుద్ధ కళాశాల స్పెయిన్‌తో యుద్ధం కోసం అత్యవసర పథకాన్ని రూపొందించింది. 1896 నాటికి, నేవల్ ఇంటెలిజన్స్ కార్యాలయం ప్యూర్టో రికో జలాల్లో సైనిక కార్యకలాపాలతో కూడిన పథకాన్ని సిద్ధం చేసింది. ఈ యుద్ధ పూర్వ పథకం కీలకమైన భూభాగాల స్వాధీనం గురించి యోచించలేదు. ఆనాటికి పైన్స్ దీవి</i>గా పేరుపడిన (తరువాత ఐస్లా డే లా జువెంటుడ్గా పేరు మార్చబడింది) ద్వీపం స్వాధీనానికి సిఫార్సు చేసిన 1895 పథకాన్ని మినహాయిస్తే, -తదుపరి పథకంలో ఇది ఉపసంహరించబడింది- క్యూబా లోపల, వెలుపల ఉన్న స్పెయిన్ బలగాలకు వ్యతిరేకంగా సపోర్ట్ ఆపరేషన్లకు ఉద్దేశించినటువంటి స్పెయిన్ భూభాగాలపై దాడులకు సంబంధించిన పథకాలు రూపొందించబడ్డాయి.
[28] అయితే, ప్యూర్టోరికోలో యునైటెడ్ స్టేట్స్ సైనికతత్వంపై సుప్రసిద్ధ పరిశోధకుడు జోర్జ్ రొడ్రిగ్యుజ్ బెరుఫ్,[29] ఈ విషయమై రాస్తూ, ప్యూర్టోరికో విలువైన నావికా స్టేషను‌‌గా మాత్రమే పరిగణించబడదని, యునైటెడ్ స్టేట్స్‌కి కొరతగా ఉన్న విలువైన వాణిజ్య పంటలలో ఒకటైన చెరకును ప్యూర్టో రికో మరియు క్యూబాలు సమృద్ధిగా కలిగి ఉన్నాయని కూడా తెలిపాడు.[30]
1898 జూనై 25న, స్పానిష్-అమెరికన్ యుద్ధ కాలంలో, గ్వానికాలో సేనలను దింపిన యునైటెడ్ స్టేట్స్, ప్యూర్టో రికోపై ఆక్రమణ దాడి చేసింది. యుద్ధఫలితంగా, స్పెయిన్ పారిస్ ఒప్పందం ప్రకారం స్పెయిన్ క్యూబా, ఫిలిఫ్పైన్స్, మరియు గ్వామ్‌తోపాటు ప్యూర్టో రికోను యునైటెడ్ స్టేట్స్‌కి ధారాదత్తం చేసింది. }.[31]
ఆవిధంగా యునైటెడ్ స్టేట్స్ మరియు ప్యూర్టో రికో దీర్ఘకాలిక-సంబంధాన్ని ప్రారంభించాయి. యు.ఎస్ సైనిక పాలనతో ప్యూర్టో రికో 20 శతాబ్దాన్ని ప్రారంభించింది, గవర్నర్‌తో సహా దాని అధికారులు యునైటెడ్ స్టేట్స్ అధ్యక్షుడి చేత నియమించబడ్డారు. 1900 ఫోరకెర్ చట్టం ప్యూర్టో రికోకు కొంతమేరకు ప్రజారంజకమైన పౌర ప్రభుత్వాన్ని ప్రసాదించింది, దీంట్లో ప్రజలచేత ఎన్నుకోబడిన ప్రతినిధుల సభ, రాష్ట్ర న్యాయస్థానాలు మరియు ఫెడరల్ కోర్టులను కలిగి ఉన్న అమెరికన్ శాసన వ్యవస్థను అనుసరించే న్యాయవ్యవస్థ ఉంటుంది, ఇది ప్యూర్టో రికో సుప్రీం కోర్టును యునైటెడ్ స్టేట్స్ జిల్లా కోర్టును నియమించింది. అలాగే "రెసిడెంట్ కమిషనర్" పేరుతో వోటింగ్ లేని కాంగ్రెస్ సభ్యుడు కూడా దీంట్లో ఉంటారు. అదనంగా, ఈ చట్టం అన్ని యు.ఎస్ చట్టాలు ప్యూర్టో రికాకు "స్థానికంగా వర్తించని" విధంగా పొడిగించింది, ప్రత్యేకించి యు.ఎస్ అంతర్గత ఆదాయ చట్టాల నుండి కూడా మినహాయించింది.[32] ఈ చట్టం పౌర ప్రభుత్వానికి “స్థానికంగా వర్తించని అన్ని శాసన లక్షణాలను” రూపొందించే అధికారాన్ని కల్పించింది, ప్యూర్టో రికోలో అంతవరకు ఉనికిలో ఉన్న ఏ చట్టాన్నయినా సవరించే, రద్దు చేసే అధికారాన్ని కూడా ఇది ప్రభుత్వానికి దఖలు పర్చింది. అయితే ప్యూర్టో రికో శాసన సభ చట్టాలను రద్దు చేసే అధికారాన్ని యు.ఎస్ కాంగ్రెస్‌కి కట్టబెట్టింది.[32][33] 1906లో ప్యూర్టోరికో రైకన్ శాసనసభను ఉద్దేశించి అధ్యక్షుడు థియొడర్ రూజ్వెల్ట్ప్రసంగిస్తూ, ప్యూర్టో రికన్లు యు.ఎస్ పౌరులవడానికి సిఫార్సు చేశాడు.[32] 1917లో, " జోన్స్ చట్టం[34] ద్వారా "ప్యూర్టో రికన్లు ఉమ్మడిగా యు.ఎస్ పౌరులుగా మార్చబడ్డారు". ఇదే చట్టంద్వి శాసన సభను హక్కుల చట్టం పూర్తి చేయడానికి ప్రజలు ఎన్నుకునే సెనేట్‌ని కూడా వీరికి అందించింది.మరియు నాలుగేళ్ల పదవీ కాలముండే రెసిడెంట్ కమిషనర్ ఎన్నికను కూడా ఇది ప్రకటించింది.
తమ నూతన యు.ఎస్ పౌరసత్వం ఫలితంగా, అనేకమంది ప్యూర్టో రికన్లు మొదటి ప్రపంచయుద్ధంలోకి లాగబడ్డారు మరియు యు.ఎస్ భాగస్వామ్యంతో కూడిన అన్ని తదనంతర యుద్ధాలలో వీరు పాల్గొనేలా జాతీయ సైనిక ముసాయిదా కూడా అమలులోకి వచ్చింది.
పెను భూకంపం, సునామి మరియు అనేక తుఫానులతో సహా ప్రకృతి విపత్తులు మరియు మహా మాంద్యం వంటివి యు.ఎస్ పాలనకింది తొలి దశాబ్దాలలో ద్వీపాన్ని దారిద్ర్యం పాలు చేశాయి.[35] ప్యూర్టో రికన్ నేషనలిస్ట్ పార్టీకి నేతృత్వం వహిస్తున్న పెడ్రో ఆల్బైజ్ కాంపోస్ వంటి కొద్దిమంది రాజకీయ నేతలు మార్పును డిమాండ్ చేశారు. March 211937లో, ప్యూర్టో రికన్ నేషనలిస్ట్ పార్టీ ద్వారా దక్షిణ ఫోన్స్ నగరంలో ఒక ప్రదర్శన నిర్వహించబడింది. యు.ఎస్‌చే నియమించబడిన గవర్నర్‌‌[36]కి జవాబుదారిగా ఉండే నేషనల్ గార్డ్‌ను తలపించే ఇన్సులర్ పోలీసు బలగం నిరాయుధులైన[36] మరియు రక్షణలేని[37] కేడెట్లపై, పాదచారులపై,[36][37] కాల్పులు జరిపాయని యు.ఎస్ కాంగ్రెస్ సభ్యుడు వీటో మర్కంటోనియో మరియు అర్థర్ గార్ఫీల్డ్ హేస్ నేతృత్వంలోని "హేస్ కమిషన్" దీన్ని నివేదించాయి. ఈ ఘటనలో పందొమ్మిది మంది ప్రజలు చంపబడ్డారు, 200 మంది తీవ్రంగా గాయపడ్డారు,[37] వీరిలో చాలా మంది పారిపోతుండగా పోలీసులు వీపులపై కాల్చారు.[37][38] అమెరికన్ పౌర హక్కుల యూనియన్ దీన్ని హత్యాకాండ[37]గా ప్రకటించింది, అప్పటినుంచి దీన్ని ఫోన్స్ హత్యాకాండగా పిలుస్తున్నారు. 1943 ఏప్రిల్ 2న యు.ఎస్ సెనేటర్ మిల్లర్డ్ టైడింగ్స్ కాంగ్రెస్‌లో ఒక చట్టాన్ని ప్రవేశపెట్టాడు.
ఆ చట్టం ప్యూర్టో రికో స్వాతంత్ర్యానికి పిలుపునిచ్చింది. ఈ చట్టం అనివార్యంగా వీగిపోయింది.[32]
లూయిస్ మారిన్ తదితరుల నేతృత్వంలో జరిగిన రాజీ కారణంగా రూజ్‌వెల్ట్–ట్రూమన్ పాలన తదుపరి సంవత్సరాలలో అంతర్గత పాలన మారింది, 1946లో అధ్యక్షుడు ట్రూమన్‌చే నియమించబడిన మొట్టమొదటి ప్యూర్టో రికన్ సంతతి గవర్నర్ జీసస్ T. పినెరోతో ఇది ముగింపు కొచ్చింది. June 11, 1948లో, పినెరో ప్యూర్టో రికన్ శాసనసభ ఆమోదించిన "లె డె లా మోర్డాజ్" (గాగ్ లా) లేదా అధికారికంగా అందరికీ తెలిసిన లా 53పై సంతకం చేశాడు, ఇది ప్యూర్టోరికన్ పతాకాన్ని ప్రదర్శించడాన్ని, దేశభక్తియుత పాటలను పాడటాన్ని, స్వాతంత్ర్యం గురించి మాట్లాడటాన్ని, ద్వీపం విముక్తికి పోరాడటాన్ని చట్ట విరుద్ధంగా ప్రకటించింది. ఇది యునైటెడ్ స్టేట్స్ ఆమోదించిన కమ్యూనిస్టు వ్యతిరేక స్మిత్ లాను సరిపోలుతోంది.[39]
కామన్‌వెల్త్
1947లో, యు.ఎస్ తమ స్వంత గవర్నర్‌‌ని ప్రజాస్వామ్యయుతంగా ఎన్నుకునే హక్కును ప్యూర్టో రికన్లకు మంజూరు చేసింది. లూయిస్ మ్యునోజ్ మారిన్ 1948 సాధారణ ఎన్నికలలో ఎంపికై ప్యూర్టో రికోలో ప్రజలు ఎన్నుకొన్ని తొలి గవర్నర్‌గా చరిత్రకెక్కాడు. 1950లో, యు.ఎస్ కాంగ్రెస్ పబ్లిక్ లా 600 (P.L. 81-600)ని ఆమోదించింది, ఇది ప్యూర్టో రికన్లు తమ స్వంత స్థానిక రాజ్యాంగాన్ని రూపొందించుకోవాలా వద్దా అని నిర్ణయించుకోవడానికి ప్రజాస్వామిక రిఫరెండమ్‌ను అనుమతించింది.[40] ఈ చట్టం "ఐక్యతా స్వభావం" కోసం చేపట్టబడింది. ఇది అమలులోకి రావాలంటే ప్యూర్టోరికో రాజ్యాంగం యొక్క కాంగ్రెషనల్ ఆమోదం కావాలి మరియు 1917 ఆర్గానిక్ యాక్ట్‌లోని కొన్ని విభాగాలను ఉపసంహరించవలసి ఉంది. ఈ శాసనం లోని విభాగాలు తరువాత ప్యూర్టో రికన్ ఫెడరల్ రిలేషన్స్ యాక్ట్ పేరిట అమలులోకి వచ్చాయి.[41][42]

1950 అక్టోబరు 30న, పెడ్రో ఆల్బైజ్ కాంపస్ తదితర జాతీయవాదులు అమెరికాకు వ్యతిరేకంగా ప్యూర్టో రికోలోని పలు నగరాలు, పట్టణాలలో 3 రోజులపాటు తిరుగుబాటు లేవదీశారు. వీటిలో సుప్రసిద్ధమైన తిరుగుబాటు జయుయా మరియు ఉటాడోలలో సంభవించింది. జయుయా పితూరీగా ప్రాచుర్యంలోకి వచ్చిన జయుయా తిరుగుబాటు క్రమంలో యునైటెడ్ స్టేట్స్ మార్షల్ లా ప్రకటించి జయుయాపై పదాతిదళం, ఫిరంగిదళం, బాంబర్లతో దాడి చేసింది. ఉటాడో పితూరీ ఉటాడో మారణకాండతో ముగిసింది. November 1, 1950లో, ప్యూర్టో రికో జాతీయవాదులు గ్రిసెలియో టొర్రెసోలా మరియుఆస్కార్ కొల్లాజో అధ్యక్షుడు హారీ S ట్రూమన్‌ని హత్య చేయడానికి ప్రయత్నించారు టొర్రెసోలా ఆ దాడి ప్ర.యత్నంలో చంపబడ్డాడు కాని కొల్లాజో పట్టుబడ్డాడు. కొల్లాజోకు ఫెడరల్ జైలులో 29 సంవత్సరాల శిక్షపడింది, ఇతడు 1979లో విడుదల చేయబడ్డాడు. ప్యూర్టోరికోలోని యు.ఎస్ ప్రభుత్వాన్ని కుట్రపూరితంగా కూలద్రోయడానికి ప్రయత్నించినందుకు డాన్ పెడ్రో అల్బైజు కాంపోస్ పలు సంవత్సరాలు అట్లాంటా, జార్జియాలోని ఫెడరల్ జైలులో శిక్ష అనుభవించాడు.[43]
యు.ఎస్ కాంగ్రెస్ ఆమోదించిన రాజ్యాంగ సభ February 6, 1952, ద్వారా, ప్యూర్టో రికో రాజ్యాంగం ఆమోదించబడింది, ఇది ఆ సంవత్సరంలో అధ్యక్షుడు ట్రూమన్ July 3 ఆమోదం పొందింది, 1952లో గవర్నర్ మునోజ్ మారిన్ July 25 దీనిపై July 25, 1898 వార్షిక దినం సందర్భంగా సంతకం చేశారు, అది స్పానిష్-అమెరికన్ యుద్ధంలో ప్యూర్టో రికన్ కేంపెయిన్‌లో యు.ఎస్ దళాలు దీవిపై అడుగుపెట్టిన సంవత్సరం. అప్పటినుంచి ఈ దినం ప్యూర్టో రికోలో సెలవుదినంగా ప్రకటించబడుతూ వచ్చింది. ప్యూర్టో రికో ఎస్టాడో లిబరే ఆసోసియాడో అనే పేరును స్వీకరించింది (వాచ్యంగా "ఫ్రీ అసోసియేటెడ్ స్టేట్"అని అనువదించబడింది) తన రాజకీయాంగం కోసం ఇది ఇంగ్లీషులోకి అధికారికంగా కామన్వెల్త్ అని అనువదించబడింది.[44][45] యునైటెడ్ స్టేట్స్ కాంగ్రెస్ పౌరసత్వం, కరెన్సీ, పోస్టల్ సేవలు, విదేశీ వ్యవహారాలు, సైనిక రక్షణ, కమ్యూనికేషన్లు, శ్రామిక సంబంధాలు, పర్యావరణం, వాణిజ్యం, ఫైనాన్స్, ఆరోగ్యం మరియు, సంక్షేమం, మరెన్నో అంశాలతో పాటు ప్యూర్టో రికో జీవితానికి సంబంధించిన అనేక ప్రాథమిక అంశాలపై చట్టాలు చేసింది.[46][47]
1950లలో ప్యూర్టో రికో శరవేగంగా పారిశ్రామికీకరణను చవిచూసింది, FDR' యొక్క న్యూ డీల్ వల్ల ఏర్పడిన ఆపరేషన్ మనోస్ ఎ లా ఒబ్రా ("ఆపరేషన్ బూట్‌స్ట్రాప్") లు ప్యూర్టోరికా ఆర్థిక వ్యవస్థను వ్యవసాయ కేంద్రకం నుంచి పారిశ్రామిక కేంద్రకంగా మార్చడంపై కేంద్రీకరించిన ఫలితంగా ఈ మార్పు సంభవించింది. ప్రస్తుతం, ప్యోర్టో రికో కీలకమైన పర్యాటక గమ్యస్థానంగా మారింది, అలాగే ఔషధాల తయారీకి ప్రపంచ కేంద్రంగా కూడా ఆవతరించింది.[48] కాని ఇప్పటికీ ఇది తన రాజకీయ స్థాయిని నిర్వచించుకోవడంలో ఘర్షణ పడుతోంది. రాజకీయ ప్రతిపత్తిని పరిష్కరించుకోవడంలో ఇటీవలి దశాబ్దాలలో మూడు ప్లెబిసైట్లు నిర్వహించారు కాని, ఎలాంటి మార్పులు జరగలేదు. స్వతంత్ర రాజ్య అనుకూల పార్టీకి మద్దతునిచ్చే, పార్టిడో న్యువో ప్రోగ్రెసిస్టా (PNP), కామన్వెల్త్ అనుకూల పార్టీ పార్టిడో పాపులర్ డెమోక్రాటికో (PPD)లు సరిసమాన స్థితిలో కొనసాగుతున్నాయి. నమోదైన ఏకైక స్వాతంత్ర్య అనుకూల పార్టీ, పార్టిడో ఇండిపెండింటిస్టా ప్యూర్టోరిక్వెనో (PIP) నియోజకవర్గ ఓట్లలో కేవలం 3–5% మాత్రమే పొందుతుంటాయి.
ప్రభుత్వం మరియు రాజకీయాలు



ప్యూర్టోరికో రిపబ్లిక్ ప్రభుత్వ రూపాన్ని కలిగి ఉంది,[49] ఇది యు.ఎస్ న్యాయపరిధికి, సార్వభౌమత్వానికి లోబడి ఉంటుంది.[3] దాని ప్రస్తుత అధికారాలన్నీ యునైటెడ్ స్టేట్స్ కాంగ్రెస్ ద్వారా అందించబడ్డాయి మరియు యునైటెడ్ స్టేట్స్ రాజ్యాంగంచే సంపూర్ణ రక్షణ కలిగి ఉంది.[50] ప్యూర్టో రికో దేశాధినేత యునైటెడ్ స్టేట్స్ అధ్యక్షుడు.
ప్యూర్టో రికో ప్రభుత్వం సాంప్రదాయికంగా రిపబ్లికన్ సిస్టమ్‌పై ఆధారపడింది, దీంట్లో మూడు విభాగాలు ఉన్నాయి; కార్యనిర్వాహకం, శాసన విభాగం, న్యాయవిభాగం. కార్యనిర్వాహకం విభాగం గవర్నర్ నేతృత్వంలో ఉంటుంది ప్రస్తుత గవర్నర్ లూయిస్ ఫోర్టునో. శాసన విభాగం ద్విసభ అయిన శాసన సభతో కూడి ఉంటుంది. ఇది సెనేట్ ఎగువ సభ మరియు ప్రతినిధుల సభ దిగువ సభతో రూపొందించబడి ఉంది. సెనేట్ అధ్యక్షుడి నేతృత్వంలో సెనేట్ నడుస్తుంది, ప్రతినిధుల సభ సభా స్పీకర్ నేతృత్వంలో కొనసాగుతుంది.
న్యాయవిభాగం అనేది ప్యూర్టోరికో సర్వోన్నత న్యాయస్థానం ప్రధాన న్యాయమూర్తి నేతృత్వంలో పనిచేస్తుంది. శాసన వ్యవస్థ సివిల్ లా మరియు కామన్ లా వ్యవస్థల సమ్మేళనంగా ఉంటుంది. గవర్నర్ మరియు శాసన సభ్యులు ప్రతి నాలుగేళ్ల కోసారి ప్రజల ఓట్లతో ఎంపికవుతుంటారు. న్యాయవిభాగం సభ్యులు సెనేట్ "సలహా, సమ్మతి"తో గవర్నర్ ద్వారా నియమించబడతారు.
ప్యూర్టోరికోకు యునైటెడ్ స్టేట్స్ కాంగ్రెస్‌‌లో ఓటు హక్కు లేని ప్రతినిధి ద్వారా ప్రాతినిధ్యం ఉంటోంది ఇతడిని లాంఛనప్రాయంగా రెసిడెంట్ కమిషనర్ అని పిలుస్తుంటారు (ప్రస్తుత కమిషనర్ పెడ్రో పియర్లుయిసి). ప్రస్తుత శాసన సభ కమిషనర్ అధికారాన్ని మొత్తం కమిటీకి ఓటు వేయడానికి దాఖలు చేసింది కాని, నిర్ణయాత్మక భాగస్వామ్యంలో ఓటు ప్రాతినిధ్యం వహించే రీతిలో కాదు.[51] ప్యూర్టో రికన్ ఎన్నికలు ఫెడరల్ ఎలెక్షన్ కమిషన్ మరియు ప్యూర్టో రికో రాష్ట్ర ఎన్నికల కమిషన్ ద్వారా నిర్వహించబడుతున్నాయి.[52][53] ప్యూర్టో రికోలో నివసిస్తున్నందున, ప్యూర్టో రికన్లు యు.ఎస్ ఎన్నికలలో ఓటు వేయలేరు కాని, వీరు ప్రైమరీలలో ఓటు వేయవచ్చు. యు.ఎస్ రాష్ట్రంలో నివసిస్తున్న ప్యూర్టోరికన్లు అధ్యక్ష ఎన్నికలలో ఓటు వేయగలరు.
ప్యూర్టో రికా స్వతంత్ర దేశం కానందున దీనికి రాయబారులులేరు. అయితే ఇది 41 దేశాలకు ప్రధానంగా అమెరికా మరియు ఐరోపా‌కి చెందిన రాయబారులకు ఆతిథ్యం ఇస్తోంది.[54] చాలామంది రాయబారులు శాన్ జువాన్‌లో ఉంటున్నారు. యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో అంతర్భాగం కాని భూభాగంగా, ప్యూర్టోరికో యు.ఎస్ ప్రభుత్వం నిర్వచించిన ప్రథమశ్రేణిలో పాలనా విభాగాలను కలిగి లేదు కాని, ద్వితీయస్థాయిలో 78 మునిసిపాలిటీలను కలిగి ఉంది. మోనా ద్వీపం మునిసిపాలిటీ కాదు కాని ఇది మాయాగ్యుజ్ మునిసిపాలిటీలో భాగంగా ఉంది.[55]
మునిసిపాలిటీలు వార్డులుగా లేదా బార్రియోలుగా ఉప విభజన చేయబడినవి, ఇవి తిరిగి సెక్టార్లుగా విభజించబడినవి. ప్రతి మునిసిపాలిటీ కూడా నాలుగేళ్ల పదవీకాలం కలిగిన మేయర్‌ని, మునిసిపల్ లెజిస్లేచర్‌ని కలిగి ఉంటుంది. శాన్ జువాన్ (గతంలో "పట్టణం"గా పిలువబడింది), మునిసిపాలిటీ మొట్టమొదటగా 1521లో స్థాపించబడింది, తర్వాత శాన్ జర్మన్ 1570లో, కోవామో 1579లో, అరెసిబో 1614లో, అగ్వాడా 1692 లో ఫోన్స్ 1692లో స్థాపించబడ్డాయి. వలసలు పెరుగుతున్న క్రమంలో 18వ శతాబ్దిలో 30 మునిసిపాలిటీలు 19వ శతాబ్దిలో 34 మునిసిపాలిటీలను స్థాపించారు. 20వ శతాబ్దిలో ఆరు మునిసిపాలిటీలు స్థాపించబడ్డాయి చివరిదైన ఫ్లోరిడా మునిసిపాలిటీ ఏర్పడింది.[56]
1952 నుంచి 2007 వరకు ప్యూర్టోరికో మూడు రాజకీయ పార్టీలను కలిగి ఉంది, ఇవి మూడు విశిష్ట రాజకీయ దృశ్యాలకు ప్రాతినిధ్యం వహించాయి. పాపులర్ డెమాక్రటిక్ పార్టీ (PPD) కామన్వెల్త్‌గా ఐలాండ్స్ "అసోసియేషన్" ప్రతిపత్తిని కొనసాగించేందుకు ప్రయత్నించింది. మెరుగుపడిన కామన్వెల్త్ మరియు/లేదా నిజమైన సార్వభౌమాధికార అసోసియేషన్ ప్రతిపత్తి లేదా ఫ్రీ అసోసియేటెడ్ రిపబ్లిక్‌ కోసం ఇది ప్రయత్నించింది, యు.ఎస్ ద్వీపాన్ని ఆక్రమించిన తర్వాత ఆరు దశాబ్దాలుగా జరుగుతూ వచ్చిన ఎన్నికలలో ఐలాండ్స్ ప్రతిపత్తిపై జరిగిన రిఫరెండంలలో ఇది పాపులర్ ఓటును గెల్చుకుంది. కాగా, న్యూ ప్రోగ్రెసివ్ పార్టీ (PNP) స్టేట్‌హు్డ్ కోసం ప్రయత్నించింది. ప్యూర్టోరికన్ ఇండిపెండెన్స్ పార్టీ స్వాతంత్ర్యం కోసం ప్రయత్నించింది. 2007లో, నాలుగవ పార్టీ అయిన ప్యూర్టోరికన్స్ పర్ ప్యూర్టో రికో పార్టీ (PPR), ఆమోదించబడింది. PPR తాను ఒక తటస్థ వేదిక నుంచి ద్వీప సమస్యలను పరిష్కరించడానికి ప్రయత్నిస్తున్నట్లు ప్రకటించింది. ప్యూర్టోరికన్ నేషనలిస్ట్ పార్టీ, సోషలిస్ట్ వర్కర్స్ మూవ్‌మెంట్, హోస్టోసియన్ నేషనల్ ఇండిపెండెన్స్ మూవ్‌మెంట్ తదితర పార్టీలు చట్టబద్దంగా నమోదు కాని పార్టీలు.
రాజకీయ హోదా

అమెరికాతో ప్యూర్టో రికోకు ఉన్న సంబంధాల స్వభావము గురించి ప్రస్తుతం ప్యూర్టో రికోలోనూ,అమెరికా కాంగ్రెస్‌లోనూ, ఐక్యరాజ్యసమితిలోనూ చర్చ జరుగుతోది.[57][58]
ఎస్టాడో లిబరే అసోసియాడో
1950లో అమెరికా కాంగ్రెస్, ప్యూర్టో రికన్లకు రెఫరెండం ద్వారా రాజ్యాంగబద్ధమైన శాసన సభను ఏర్పరుచుకునేందుకు హక్కును కల్పించింది. ఈ శాసన సభ ద్వారా, అమెరికా ప్రతిపాదించిన ఏదైనా ఒక చట్టంపై వారి ప్రాధాన్యతలను బట్టి, "అవును", "కాదు" అని ఓటు చేసి ఎంచుకునే వీలు కలుగుతుంది. తద్వారా ప్యూర్టో రికో అమెరికాలో "కామన్‌వెల్త్"లో భాగంగా కొనసాగుతూ ఉంటుంది. ప్యూర్టో రికోపై, దాని ప్రజలపై అమెరికా విశేషమైన అధికారం ఉంటుంది.  1951లో రాజ్యాంగ ఆమోదానికై జరిపిన రిఫరెండంలో, ప్యూర్టో రికో ఓటర్లు ఈ విధానాన్ని ఆమోదించారు. ప్యూర్టో రికో రాజ్యాంగం 1952లో అధికారికంగా అమలులోనికి వచ్చిందిJuly 3. రాజ్యాంగ బద్ధమైన శాసన సభను బాడీ పాలిటిక్ అనే ఇంతకు మునుపటి పేరుతో పిలిచారు. సమాఖ్యలో ఒక భాగంగా ప్యూర్టో రికోకు, ఏ స్థాయి స్వయం ప్రతిపత్తిని, స్వాతంత్రాన్ని కలిగించాలన్నఅంశాన్ని చర్చించడమే 1950, 1952 కాంగ్రేస్ శాసనపు ప్రధాన ఉద్దేశం.[59]
1952 ఫిబ్రవరి 4న, శాసనసభ 22వ తీర్మానం ద్వారా "కామన్‌వెల్త్ " అనే ఆంగ్ల పదాన్ని ఆమోదించింది. "రాజకీయ వ్యవస్థీకృత సమాజం", లేదా "రాజ్యం" అని దీనికి అర్థం. ఒక ఒడండికతో సంధానించడం, లేదా ఒక రాజకీయ వ్యవస్థతో ఒప్పందం చేసుకోవడం గురించి ఇది తెలుపుతుంది. ప్యూర్టో రికో తనను తాను తన రాజ్యాంగంలో "కామన్‌వెల్త్ ఆఫ్ ప్యూర్టో రికో" పేరుతో పిలుచుకుంది. శాసన సభ ఈ పేరును స్పెయిన్ భాషలోకి అనువదించి "ఎస్టాడో లిబరే అసోసియాడో" (ELA) గా ఆమోదించింది. ఎస్టాడో లిబరే అసోసియాడో అనే పదబంధానికి ఇంగ్లీషు అనువాదం "సహవాస స్వేచ్ఛా రాజ్యం" .
కామన్‌వెల్త్ రాజ్యాంగాన్ని ఆమోదించడం వలన ద్వీపపు పౌర ప్రభుత్వములో చారిత్రక మార్పులు వచ్చాయి. ఇవి 1950, 1952లలో అమెరికా కాంగ్రెస్ ఆమోదించినవి కావు. వీటి వలన అమెరికా, ప్యూర్టో రికో సంబంధాలపై ఉన్న చట్టపరమైన నిబంధనలు పునరుద్ధరించబడ్డాయి. ఈ సంబంధం అమెరికా రాజ్యాంగంలోని ప్రాదేశిక నిబంధన పై ఆధారపడింది. ఈ సంబంధాన్ని కొనసాగించడానికి గాను, ముందుగా ఏర్పరుచుకొని ఉన్న నిబంధనల చట్టపరమైన ఒప్పందాన్ని ఫెడరల్ రిలేషన్ యాక్ట్ అని పిలుస్తారు (FRA).[60] రాజ్యంగ బద్ధమైన శాసన సభ ఆమోదించిన 34 వ తీర్మానం, మరియు 1952 నవంబరు 4న, నిర్వహించిన రిఫరెండంలను అనుసరించి కామన్‌వెల్త్ రాజ్యాంగపు అధికరణం VII, విభాగము 3లో ఒక కొత్త వాక్యాన్ని చేర్చారు. "ఈ రాజ్యాంగానికి చేసే ఏ సవరణ అయినా, మార్పయినా అమెరికా రాజ్యాంగపు నిబంధన,ల ద్వారా అమలులోకి వచ్చిన తీర్మానానికి, ప్యూర్టో రికో ఫెడరల్ రిలేషన్స్ యాక్ట్, మరియు పబ్లిక్ లా 660,ఎనభై ఒకటవ కాంగ్రేస్లకు అనుగుణంగా ఉండాలి".[61] అమెరికా కోడ్ టైటిల్ 48 పేరుతో నమోదైన, ఫెడరల్ రిలేషన్స్ యాక్ట్ నిబంధనలు, అధ్యాయం 4లోని అంశాలు ప్యూర్టో రికోకు మాత్రమే కాకుండా, దాని సమీపంలో ఉన్న అమెరికాకు చెందిన ఇతర దీవులకు, వాటికి సంబంధించిన జలాలకు కూడా వర్తిస్తాయి. ఈ అధ్యాయంలో పేర్కొన్న ప్యూర్టో రికో అనే పేరు కేవలం దానికి మాత్రమే కాకుండా, ఇంతకు ముందు చెప్పినట్టుగా సమీపంలోని దీవులకు కూడా వర్తిస్తుంది.[62] FRAలోని నిర్దేశిత ఉప విభాగాలు "ఒప్పందం ప్రకారం ఆమోదింపబడినవి". ఇతర నిబంధనలతో వీటితో పోల్చినట్లయితే, ఇవి ఒప్పందం నుండి మినహాయించబడ్దాయి. పౌరసత్వ హోదా, పన్ను నిబంధనలు, పౌరహక్కులు, వర్తకం, వాణిజ్యం, ఆర్థిక వ్యవహారాలు, ప్రభుత్వ భూముల పరిపాలన వంటి అనేక విషయాలతో పాటుగా, శాసనాలకు సంబంధించిన వ్యవస్థీకృత ఒప్పందాలు అమెరికా కాంగ్రేస్ నిర్ణయాధికారం కిందనే ఉన్నాయి. వీటిని సమాఖ్య ప్రభుత్వం నియంత్రిస్తాయి. వీటితో పాటుగా దీవుల ఆధీనంలోని జలాలు, కాంగ్రేస్ ప్రాతినిధ్యం, న్యాయ ప్రక్రియ వంటివి సమాఖ్య ప్రభుత్వ నియంత్రణలో ఉంటాయి.[63][64]
1967లో ప్యూర్టో రికో శాసన, సభ ప్యూర్టో రికో ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ చట్టాన్ని ఆమోదించింది. ఓటర్లు రాజకీయ ప్రాధాన్యతలను ఎంచుకునేందుకు వీలుగా ఓటు చేసింది. ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ చట్టం దేశపు ప్రస్తుత పరిస్థితిపై ఓటూ వేసేందుకు వీలు కల్పిస్తుంది. దీని ఆధారంగా శాసన సభ మొట్ట మొదటి ప్రజాభిప్రాయ సేకరణను జరిపింది. ఇది మూడు ఐచ్చికాలలో (కామన్‍వెల్త్, రాజ్యహోదా, స్వాతంత్ర్యం) ఏదో ఒక దానిని ఎంచుకునేందుకు ఉద్దేశించింది. దేశంలో అప్పుడు ప్రధానంగా ఉన్న రాజ్యహోదా అనుకూల పార్టీలు, స్వాతంత్ర్య అనుకూల పార్టీలు [ రిపబ్లికన్ పార్టీ ఆఫ్ ప్యూర్టా రికా] ప్యూర్టారికన్ ఇండిపెండెన్స్ పార్టీలు, ఈ కార్యక్రమాన్నిమోసపూరిత ఆటగా, చట్ట సమ్మతం కాని విధానంగా, వలసీకరణను సమర్ధించని అంతర్జాతీయ చట్టాలకు వ్యతిరేకచర్యగా అభివర్ణించాయి. ప్రజాభిప్రాయ సేకరణను బహిష్కరించాయి. PDP కామన్‍వెల్తుకు ప్రాధాన్యత వహించింది. ప్రజాభిప్రాయ సేకరణలో ఈ పార్టీ 60.4% ఓట్లతో మెజారిటీ సాధించింది. హోదా విషయమై చట్టం చేయడానికి 1970లు, 1980లు, 1990లు,2000లలో ప్రజాభిప్రాయ సేకరణకు చేసిన ప్రయత్నాలు, అమెరికా కాంగ్రేస్‍నల్ కమిటీలతో నిర్జీవంగా మారాయి. 1993, 1998 లలో వరుసగా జరిగిన ప్రజాభిప్రాయ సేకరణలో (దీని ఫలితాలను అమెరికా ప్రభుత్వం కనీస స్థాయిలో కూడా గౌరవించలేదు.) ప్రస్తుత రాజకీయ వ్యవస్థ మెజారిటీ ప్రజానీకపు మద్దతును (1993 లో 48.6% ఓట్లు, 1998లో 1%కంటే తక్కువ, 0.3%) పొందలేక పోయింది. పైన పేర్కొన్న ఐచ్ఛికాలలో దేనికి చెందని ఓట్లు 50.3% వచ్చాయి. దీనితో ఈ అభిప్రాయానికి మద్దతునిచ్చిన పాపులర్ డెమాక్రటిక్ పార్టీ ఈ ప్రజాభిప్రాయ సేకరణలో గెలుపొందింది. ప్రత్యామ్నాయాల నిర్వచనాలపై కామన్‍వెల్త్ మద్దతు దారులకు, ఇతరులకు వివాదం ఏర్పడినందువల్ల పై మూడింటిలో దేనికి కాకుండా ఓటు వేయమని ప్రజలను అభ్యర్థించారు.[65][66][67]
అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలలో
ప్యూర్టోరికో అమెరికాలో అంతర్భాగం కాని ప్రాదేశిక ప్రాంతం. అమెరికా సుప్రీం కోర్టు ఇన్‍సులార్ కేసుల ప్రకారం "ఇది అమెరికాకు సంబంధించిన, మరియు చెందిన భూభాగం. అయితే ఇది అమెరికాలో ఒక భాగం కాదు".[68] అమెరికా రాజ్యాంగపు ప్రాదేశిక నిబంధన, ప్రకరణం IV, విభాగం 3 ననుసరించి ప్యూర్టో రికో అమెరికా కాంగ్రేస్ సంపూర్ణ అధికారాలకు లోబడి ఉంటుంది.[69] ప్యూర్టో రికో అమెరికాలో ఒక రాష్ట్రం కానప్పటికీ, అమెరికా కాంగ్రేసుకు ఓటు వేయడానికి ప్రాతినిధ్యం లేకపోయినప్పటికీ అమెరికా సమాఖ్య చట్టాలు, ప్యూర్టో రికోకు కూడా వర్తిస్తాయి. ఫెడరల్ రిలేషన్స్ యాక్ట్ 1950 ఏర్పాటు చేయడం వలన, "స్థానికంగా వర్తించని" అన్ని ఫెడరల్ చట్టాలు, వాటంతట అవిగా ప్యూర్టో రికోకు వర్తిస్తాయి.[47][70] 1907లో గ్రాఫ్టాన్</i>లో అమెరికా సుప్రీం కోర్టుకు, అమెరికాకు[71] మధ్య వచ్చిన వివాదంలో జస్టీస్ హార్లాన్, సంపూర్ణ అధికారాల</i>కు వివరణనిచ్చాడు: "ఏదైనా ఒక రాష్ట్రపు ప్రభుత్వం తన ప్రజలనుండి అధికారాలను పొందుతుంది. ప్రాదేశిక ప్రాంత ప్రభుత్వం మాత్రం తన ఉనికికి, అది అమెరికాకు ఋణపడి ఉంటుంది. ఈ విధంగా కోర్టు సంపూర్ణాధికారాన్ని ప్రత్యేక అధికారంతో సమానం చేసింది. అమెరికా ప్రభుత్వం తన రాష్ట్రాలపై చెలాయించని అధికారాన్ని కూడా, ప్రాదేశిక అధికారాలపై చెలాయించగలదు. అయితే ఈ అధికారం అంతిమమైనది కాదు. అమెరికా ప్రభుత్వపు అధికారం కింద ఉన్నఏ వ్యక్తికైనా కలిగే అనిర్వచితమైన ప్రాథమిక హక్కుల వల్ల అది హద్దులలో ఉంచబడుతుంది".[72]
1917నుండి ప్యూర్టో రికోలో పుట్టిన ప్రతివారికి అమెరికా పౌరసత్వాన్ని ఇస్తున్నారు. ప్యూర్టో రికోలో నివసించే అమెరికా పౌరులు, వారు అక్కడ పుట్టినా, పుట్టక పోయినా, సంయుక్త రాష్ట్రాలలో,లేదా కొలంబియా జిల్లాలో నివసించకుండా ఉన్నప్పుడు, వారు వ్యక్తిగతంగా,లేదా, పరోక్షంగా ఓటు హక్కుకు అర్హులు కారు. దీనిని కూడా చూడండి: "ప్యూర్టో రికోలో ఓటింగ్ హక్కులు".
ప్యూర్టో రికో రాజ్యాంగం ప్రకారం ప్యూర్టో రికో తనను కామన్‍వెల్త్ ఆఫ్ ప్యూర్టో రికన్స్ గా పిలుచుకుంటుంది. దీనికి అమెరికా పౌరుల మాదిరిగానే, అమెరికా రాష్ట్రాల మాదిరిగానే పాలనా పరమైన స్వయం ప్రతిపత్తి ఉంది. గణతంత్ర రూపంలో ఉన్న ప్రభుత్వం, ప్రజల చేత ఆమోదం పొందిన వ్యవస్థీకృతమైన రాజ్యాంగం, హక్కుల బిల్లులు ఉన్నాయి. సంయుక్త రాష్ట్రాల మాదిరిగానే ప్యూర్టో రికోకు ఒక "స్వతంత్ర దేశానికి ఉన్న సంపూర్ణ సర్వసత్తాక హోదా" లేదు. ఉదాహరణకు, "విదేశాలతో సంబంధాలను నిర్వహించడానికి" దీనికి అధికారం లేదు. ఈ అధికారం సమాఖ్య ప్రభుత్వపు చేతిలో ఉంటుంది.
1917లో వచ్చిన జోన్స్ - షఫ్రోత్ చట్టంవల్ల ప్యూర్టో రికో "ప్రజలందరూ అమెరికా పౌరుల"య్యారు.[73] 1917లో2 March ఈ చట్టంపై అధ్యక్షుడు ఉడ్రో విల్సన్ సంతకం చేయడంతో అమలులోకి వచ్చింది. 1952 లో హారీ ఎస్ ట్రూమన్ 27 June ఆమోదించిన అమెరికా ఫెడరల్ చట్టం 8 U.S.C. ప్రకారం 1941నాటికి లేదా ఆ తర్వాత13 January పుట్టిన వారంతా అమెరికా పౌరులవుతారు.11 April 1899, 12 January 1941 మధ్య పుట్టిన వారు మరే ఇతర చట్టం వల్ల అమెరికా పౌరులు కాలేరు. అలా కావడానికి కొన్ని సాంకేతికమైన అర్హతలు పొంది ఉండాలి.1941లో 13 January గానీ, ఆ తర్వాత గానీ పుట్టిన వారు మాత్రమే పౌరసత్వాన్ని పొందుతారు.[74]
దీనితో పాటుగా 2000 ఏప్రిల్‍లో కాంగ్రేస్‍నల్ రీసర్చ్ సర్వీస్ ఇచ్చిన నివేదిక, ప్యూర్టో రికోలో జన్మించిన పౌరులను పుట్టుకతోస్వాభావిక పౌరులుగా నిర్వచించింది. కాబట్టి వారు వారు అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలలో 14 సంవత్సరాల పాటు నివసించిన వారైతే అధ్యక్షునిగా ఎన్నిక కావడానికి అర్హత పొందుతారని ధ్రువీకరించింది. ఈ నివేదిక ప్రకారం ప్యూర్టో రికోలోనూ, అమెరికా ఇతర ప్రాదేశిక ప్ర్రాంతాలలోనూ నివసించే వారు, అమెరికాలో నివసించే వారితో సమానంగా ఈ విధమైన హక్కులను పొందలేరని తెలుస్తోంది.[75]
ప్యూర్టో రికో ఒక అంతర్భాగం కాని ప్రాదేశిక ప్రాంతం మాత్రమే (పైన చూడండి) తప్ప అది U.S.కి చెందిన రాష్ట్రం కాదు కాబట్టి, ప్యూర్టో రికోలో నివసించే అమెరికా పౌరులకు అమెరికా రాజ్యాంగం పూర్తి స్వేచ్ఛను ఇవ్వలేదు.[50][74]
సమాఖ్య రాజ్యాంగం ననుసరించి ప్యూర్టో రికోలో నివసించే పౌరులకు కేవలం "ప్రాథమిక హక్కు"లు మాత్రమే వర్తిస్తాయి. వీటితో పాటుగా విశేషాధికారాలు, మినహాయింపుల నిబంధన (అమెరికా రాజ్యాంగ, ప్రకరణం IV, విభాగం 2, నిబంధన 1, దీన్నే కోమిటీ నిబంధన అంటారు) ప్రకారం ఒక రాష్ట్ర ప్ర్రజలు మరో రాష్ట ప్రజలను ప్రాథమిక పౌర హక్కుల ప్రకారం విచక్షణతో చూడకూడదనే నిబంధన కూడా వర్తిస్తుంది. ఈ నిబంధన ప్రయాణించే హక్కును కూడా అంగీకరిస్తుంది. దీనిని ఆధారంగా ఒక రాష్ట్రంలోని పౌరుడు మరో రాష్ట్రంలో ప్రయాణించే విశేషాధికారాన్ని, మినహాయింపును కలిగి ఉంటాడు. ఈ రాజ్యాంగ నిబంధన అమెరికా ప్రజలకు వర్తించే హక్కులను, విశేషాధికారాలను, మినహాయింపులను ప్యూర్టో రికో ప్రజలకు కూడా వర్తింపజేస్తుంది. అమెరికా కాంగ్రెస్ చేసిన సమాఖ్య చట్టం ద్వారా48 U.S.C. ఈ హక్కులు కల్పించబడ్డాయి. 1947లో దీనిపై అధ్యక్షుడు ట్రూమన్ సంతకం చేసాడు.[50][76][77]
బాకీ ప్రక్రియ నిబంధన, పద్నాలుగవ సవరణ యొక్క సమాన రక్షణ హామీ వంటి ప్రాథమిక హక్కులను అమెరికా సుప్రీంకోర్టు ప్యూర్టో రికోకు కూడా వర్తింపజేసింది.[78][79][80][81]
టోరీస్, ప్యూర్టో రికో, నడుమ జరిగిన వివాదంపై సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తి బ్రెన్నన్ సంక్షిప్తంగా తన అభిప్రాయాన్ని వెల్లడిస్తూ,442U.S.(1979) రాజ్యాంగం ఇచ్చిన ప్రాథమిక హక్కులపై ఆధారపడిన (ప్రత్యేకించి బిల్లు హక్కులతో పాటుగా), ఇన్స్‌సులార్ కేసులలో సహజంగా ఉన్న హద్దులను 1970లలో తప్పుగా అన్వయించారని అన్నాడు.[77][82][83]
అమెరికా రాజ్యాంగపు మూడవ ప్రకరణం, సమాఖ్య ప్రభుత్వపు న్యాయ శాఖను ఏర్పరిచింది. ఈ ప్రకరణం సంయుక్త రాష్ట్రాల జిల్లా కోర్టును ప్యూర్టో రికో జిల్లాకు కూడా వర్తింపజేసింది. ఇది అమెరికా కాంగ్రెస్ సమాఖ్య చట్టం 89-571, 80 స్టాట్. 764 ద్వారా అమలులోకి వచ్చింది. దీనిపై అధ్యక్షుడు లిండన్ బి జాన్సన్ 1966లో సంతకం చేసాడు. ఈ తేదీ నుండి ప్యూర్టో రికో సమాఖ్య జిల్లా కోర్టుకు నియమించే జడ్జీలను, అమెరికా రాజ్యాంగం ప్రకరణము III ననుసరించి నియమిస్తున్నారు. దీనితో పాటుగా 1984లో సమాఖ్య జిల్లా కోర్టు న్యాయవాదులలో ఒకరుగా పనిచేస్తూ, ద్వీప నివాసి కూడా అయిన ప్రధాన న్యాయమూర్తి జువాన్ ఆర్. టొరెల్లాను సంయుక్త రాష్ట్రాల అభ్యర్ధనల న్యాయస్థానం మొదటి సర్క్యూట్‍లో ప్యూర్టో రికో, మసాచూసెట్స్, రోడ్ ద్వీపం, మెయిన్, న్యూ హాంప్‌షైర్‌లపై న్యాయాపాలనాధికారిగా నియమించారు.[84]
అమెరికాలోని ఇతర రాష్ట్రాలలోగానే ప్యూర్టో రికోలో కూడా సమాఖ్య కార్యనిర్వహణ శాఖల ప్రాతినిధ్య సంస్థలు పనిచేస్తున్నాయి. అవి అమెరికా అటార్నీ, ఫెడరల్ బ్యూరో ఆఫ్ ఇన్వెస్టిగేషన్, హోంల్యాండ్ సెక్యూరిటీ, నేషనల్ లేబర్ రిలేషన్స్ బోర్డ్, ఫెడరల్ ఎమర్జెన్సీ మేనేజిమెంట్ ఏజెన్సీ, ట్రాన్సుపోర్టేషన్ సేఫ్టీ అథారిటీ, ఎన్విరాన్మెంటల్ ప్రొటెక్షన్ ఏజెన్సీ, ఈక్వల్ ఎప్లాయ్‍మెంట్ ఆపర్చనుటి కమిషన్, ఇంటర్నల్ రెవిన్యూ సర్వీస్, సోషల్ సెక్యూరిటీ అడ్మినిస్ట్రేషన్. ద్వీపపు ఆర్థిక, వాణిజ్య, బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థలు సంయుక్త రాష్ట్రాలలోని ఆయా వ్యవస్థలతో సంబంధంలో ఉంటాయి.[85]
1992లో అప్పటి అధ్యక్షుడు జార్జి హెచ్.డబ్ల్యూ .బుష్, అన్ని కార్య నిర్వాహక విభాగాల, ప్రాతినిధ్య సంస్థల ముఖ్యులకు ఒక నివేదికను అందజేసాడు.30 November దానిలో సమాఖ్య ప్రభుత్వానికి, కామన్‌వెల్త్‌ ఆఫ్ ప్యూర్టో రికోకు మధ్య పాలనాపరమైన సంబంధాలను ఏర్పరచమని కోరాడు. సమాఖ్యకు సంబంధించిన అన్ని విభాగాలకు, అన్ని ప్రాతినిధ్య సంస్థలకు, అధికారులకు అందజేసిన ఈ నివేదికలో ప్యూర్టో రికోను ఒక రాష్ట్రం మాదిరిగా భావించమని, అదే సమయంలో సమాఖ్య కార్యకలాపాలకు, చర్యలకు ఆటంకం కలగకుండా చూసుకోమని సూచించాడు.
ప్యూర్టో రికో, డెమోక్రటిక్, రిపబ్లికన్ పార్టీల అంతర్గత రాజకీయ ప్రక్రియలలో కూడా, అవి కల్పించిన ప్రాతినిధ్యం ఆధారంగా పాల్గొంటుంది. ప్రతినిధులు ఆయా పార్టీల జాతీయ సమావేశాలలో ప్రతినిధులు పాల్గొని, ఓటు వేస్తారు.
అమెరికా, ప్యూర్టో రికోను సమాఖ్య చట్టం ద్వారా ఇండిపెండెంట్ టాక్సేషన్ అథారిటీగా వర్గీకరించింది.48 U.S.C. ప్యూర్టో రికో వాసులు అమెరికా సమాఖ్య పన్నులను, ఎగుమతి/దిగుమతి పన్నులను,[86] సమాఖ్య వినియోగ పన్నుల[87] ను, సామాజికా భద్రత వంటి పన్నులను చెల్లించాల్సి ఉంటుంది. సమాఖ్య ప్రభుత్వంలో పనిచేసే వ్యక్తులు సమాఖ్య ఆదాయ పన్నులను చెల్లించాలి. మిగిలిన వారు సమాఖ్య పే రోల్ పన్నులను, (సామాజిక భద్రత[88], వైద్య భద్రత పన్ను)లను,[89] కామన్‌వెల్త్ ఆఫ్ ప్యూర్టో రికో ఆదాయ పన్నులను చెల్లించాల్సి ఉంటుంది. సమాఖ్య ఉద్యోగులందరూ[90], సమాఖ్య ప్రభుత్వంతో వ్యాపారం చేసే వారు,[91] ప్యూర్టో రికో లోని వాణిజ్య సంస్థలు అమెరికాకు నిధులను పంపించాల్సి ఉంటుంది.[92] కొందరు సమాఖ్య ఆదాయ పన్నులను కూడా చెల్లించాల్సి ఉంటుంది.[93] 2009 లో ప్యూర్టో రికో అమెరికా ఖజానాకు నిధులను చెల్లించింది$3.742 billion.[94]
ప్యూర్టో రికో వాసులు సామాజిక భద్రత కోసం పన్నులు చెల్లిస్తేనే వారు ఉద్యోగ విరమణ తరువాత సామాజిక భద్రతా ప్రయోజనాలను పొందేందుకు అర్హులవుతారు. కానీ వీరు అదనపు భద్రతా ఆదాయం (SSI) నుండి మినహాయింపబడుతున్నారు. వైద్య సహాయం నిమిత్తం సంయుక్త రాష్ట్రాలు పొందుతున్న నిధులలో 15% తక్కువగా ప్యూర్టో రికోకు అందుతున్నాయి.[95] ప్యూర్టో రికో వాసులు అమెరికాకు పూర్తిగా చెల్లిస్తున్నప్పటికీ, సంయుక్త రాష్ట్రాల వారికంటే తక్కువ మొత్తంలో రీఇంబర్సుమెంట్స్ వంటి ప్రయోజనాలను పొందుతున్నారు.[96]
1961 నుండి అనేక ప్యూర్టో రికా వాసులను సెనేట్‍ సలహా మరియు ఆమోదంపై సంయుక్త రాష్ట్రాల రాయబారులుగా అధ్యక్షుడు నియమిస్తున్నారు. వీరు వెనుజులా, స్పెయిన్, కోస్టా రికా, చిలీ, డొమనికన్ రిపబ్లిక్, రిపబ్లిక్స్ ఆఫ్ మారిషస్, సిచెల్లెస్ లకు రాయబరులుగా నియమించబడ్డారు. ఒక ప్యూర్టో రికో నివాసిని అధ్యక్షుడు ఒబామా, ఎల్ సాల్వడార్ రాయబారిగా నియమించాడు. సంయుక్త రాష్ట్రాల సలహా, ఆమోదాలను పక్కన పెట్టి అధ్యక్షుడు జారీ చేసిన నియామకం వలన, ఆమె రాయబారిగా నియామకాన్ని పొందగలిగింది.[97] రాయబార కార్యాలయాలు డిపార్టుమెంట్ ఆఫ్ స్టేట్ లో భాగమయినందున, రాయబారులు సెక్రెటరీ ఆఫ్ స్టేట్‌కు బాధ్యత వహించాలి.[84]
ప్యూర్టో రికో వాసులు అమెరికా సైన్యంలో కూడా చేరవచ్చు. 1917 నుండి ప్యూర్టో రికో వాసులను నిర్బంధ సైనిక విధులలో భాగం చేయడం వలన, 400,000 మందికి పైగా ప్యూర్టో రికో వాసులు అమెరికా సాయుధ దళాలలో పనిచేసారు. 1898 నుండి ప్యూర్టో రికో వాసులు అమెరికా చేసిన అన్ని యుద్ధాలలోనూ పాల్గొన్నారు. వీటిలో ముఖ్యమైనవి మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం, రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం,కొరియా, వియత్నాం యుద్ధాలు ప్రస్తుతం నడుస్తున్న మధ్య ప్రాచ్య సంఘర్షణలు. చాలా మంది ప్యూర్టో రికో వాసులు పేరుపొందిన సైన్యాధిపతులయ్యారు. అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాల అత్యున్నత సైనిక పతకం మెడల్ ఆఫ్ ఆనర్ కు ఐదు మంది ఎంపికయ్యారు. అనేక మంది జనరల్, అడ్మిరల్, హోదాలను పొందారు. ఇలా పొందాలంటే న్యాయమూర్తులు, రాయబారుల మాదిరిగానే అధ్యక్షుని ఎంపిక, సెనేట్ ఆమోదం అవసరం.[98] ప్యూర్టో రికో వాసులు రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం[99], కొరియన్ యుద్ధం[100], వియత్నం యుద్ధా[101] లలో పతకాలను పొందిన హిస్పానిక్ సైనికులు. కొన్ని సందర్భాలలో యుద్ధంలో ముందు వరుసన నిలబడి చావుతో తలపడ్డారు కూడా.[102][103]
అంతర్జాతీయ హోదా
1953 నవంబరు 27న, అంటే కామన్వెల్త్ స్థాపించిన కేవలం కొద్దిరోజుల తర్వాత, జనరల్ అసెంబ్లీ ఆఫ్ ది యునైటెడ్ నేషన్స్ తీర్మానం 748ని ఆమోదించింది, తద్వారా UN ఛార్టెర్ యొక్క ఆర్టికల్ 73 (e) కింద స్వీయ పాలన యేతర భూభాగంగా ఉన్న ఫ్యూర్టో రికో వర్గీకరణను తొలగించడం జరిగింది. అయితే ఫ్యూర్టో రికో స్థితిని స్వీయ పాలన యేతరంగా పేర్కొనడానికి సంబంధించిన సమాచార పంపిణీ యొక్క అనుకూల వివరణ నిలుపుదలను ప్రకటిస్తూ 1960లో చేసిన ప్రమాణాలకు సంబంధించిన పూర్తి జాబితాను జనరల్ అసెంబ్లీ అమలు చేయలేదు.[104][105] ఫ్యూర్టో రికో రాజకీయ స్థితిపై December 21 2007న నివేదిక సమర్పించిన వైట్ హౌస్ టాస్క్ ఫోర్స్ ప్రకారం గానీ, 1953లో UNకు U.S., సమర్పించిన లిఖితపూర్వక సమర్పణలో గానీ, భూభాగం అంగీకారం లేకుండా ఫ్యూర్టో రికోతో కాంగ్రెస్ తన సంబంధాలను మార్చుకోబోధని చెప్పడం జరగలేదు.[106] U.S. రాజ్యాంగం యొక్క టెరిటోరియల్ క్లాజ్‌[107] ప్రకారం, ఫ్యూర్టో రికో మీద కాంగ్రెస్ అధికారాన్ని కలిగి ఉంటుందని U.S. జస్టీస్ డిపార్ట్‌మెంట్ 1959లో పునరుద్ఘాటించిన విషయాన్ని ఇది పేర్కొంది.[106]
ఫ్యూర్టో రికన్ రాజ్యాంగం లేదా ఫ్యూర్టో రికన్ ఫెడరల్ రిలేషన్స్ యాక్ట్‌లను కాంగ్రెస్ ఏకపక్షంగా విరమించుకోగలదని మరియు దాని ఎంపిక ప్రకారం, ఏదేని నియమాలు లేదా నియంత్రణలతో తోటి వాటిని మార్పు చేయగలదని 1993లో యునైటెడ్ స్టేట్స్ కోర్ట్ ఆఫ్ అప్పీల్స్ ఫర్ ది లెవెన్త్ సర్కూట్ తెలిపింది.[64] ఫ్యూర్టో రికో స్టేటస్ పొలిటికల్ బిల్ మీద రూపొందించిన 1996 నివేదికలో, U.S. హౌస్ కమిటీ ఆన్ రిసోర్సెస్ పేర్కొన్న ప్రకారం, "1541 తీర్మాణం కింద పూర్తిస్థాయి స్వీయ- ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేయడానికి సంబంధించిన ఎలాంటి ఎంపికకైనా ప్యూర్టో రికో ప్రస్తుత స్థితి ఇంకా ప్రమాణాలను చేరుకోలేదు" (పూర్తిస్థాయి స్వీయ ప్రభుత్వానికి సంబంధించి, (1) జాతీయ స్వాతంత్ర్యం, (2) ప్రత్యేక సార్వభౌమాధిపత్యం ప్రాతిపదికన నిర్భందరహిత సాంగత్యం, లేదా (3) సమానత్వం ప్రాతిపదికన ఇతర దేశంతో పూర్తి విలీనత లాంటి అంశాలను మూడు స్థాపిత రూపాలుగా నివేదికలో పేర్కొనడం జరిగింది). ఫ్యూర్టో రికో "... ఒక విలీనం కాని భూభాగంగా నిలిచి ఉండడంతో పాటు యునైటెడ్ స్టేట్స్‌తో 'నిర్భందరహిత సానిహిత్యం' కలిగి లేదు, యునైటెడ్ స్టేట్స్ చట్టం లేదా అంతర్జాతీయ విధానం కింద దాని స్థితి నిర్వచించబడి ఉంది", అదేసమయంలో ప్రజల ఆమోదంతో స్థానిక స్వీయ ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేసే విషయాన్ని U.S. కాంగ్రెస్ ఏకపక్షంగా రద్దు చేసింది, అలాగే న్యాయపరమైన ఫెడరల్ ఉపయోగం కోసం ఫ్యూర్టో రికో యొక్క ఫ్యూర్టో రికో పౌరులకు అందించిన U.S. పౌరసత్వాన్ని U.S. కాంగ్రెస్ ఏసమయంలోనైనా ఉపసంహరించుకోగలదు.[108][109] ఫ్యూర్టో రికోకు U.S. రాజ్యంగ దరఖాస్తు అనేది ఇన్సులర్ కేసెస్ ద్వారా పరిమితం చేయబడింది.
ఇటీవలి అభివృద్ధి కార్యక్రమాలు
ఫ్యూర్టో రికో స్థితిపై 2005 మరియు 2007లలో, U.S. అధ్యక్షుడి టాస్క్ ఫోర్స్ ద్వారా రెండు నివేదికలు జారీచేయబడ్డాయి.[32][106] రెండు నివేదికల ప్రకారం, ఫ్యూర్టో రికో అనేది U.S. కాంగ్రెస్ యొక్క ప్లీనరీ అధికారాల కింద U.S.లోని ఒక భూభాగంగా కొనసాగుతుంది.[106] ఇందుకు ప్రతిస్పందనగా ఫ్యూర్టో రికోకు సంబంధించిన రెండు రాజకీయ పార్టీలు సంకీర్ణమయ్యాయి. పాపులర్ డెమోక్రటిక్ పార్టీ (PPD), టాస్క్‌ఫోర్స్ నివేదికను సవాలు చేయడంతో పాటు ఫ్యూర్టో రికో యొక్క ప్రస్తుత స్థితిని ఐక్యరాజ్య సమితితో సహా అన్ని అంతర్జాతీయ ఫోరంలలో మదింపు చేసేందుకు నిర్ణయించింది. దీంతోపాటు ఫ్యూర్టో రికోకు సంబంధించిన హోదా ఎంపికలో భాగంగా ఎలాంటి "వలసప్రాంత లేదా ప్రాదేశిక హోదా"నైనా అది తిరస్కరించింది, అలాగే 1998లో PPD ద్వారా ఆమోదించబడిన కామన్వెల్త్ హోదాను మెరుగుపర్చే దిశగా కృషి చేయనున్నట్టు అది ప్రతిజ్ఞ చేసింది, సార్వభౌమాధిపత్యం, "ఇరు దేశాల మధ్య గౌరవం మరియు హోదా " ప్రాతిపదికన సాహచర్యం, మరియు ఒకేరకమైన పౌరసత్వం లాంటివి ఇందులో భాగమై ఉంటాయి.[110] ఇక న్యూ ప్రోగ్రసివ్ పార్టీ (PNP) మాత్రం వైట్ హౌస్ రిపోర్ట్ యొక్క నిర్ణయాలకు మద్దతు తెలపడంతో పాటు ఫ్యూర్టో రికో వోటర్ల మధ్య ప్రజాస్వామిక రెఫరెండం పద్ధతి నిర్వహించడం కోసం ఉద్దేశించిన బిల్లులకు మద్దతు తెలిపింది.
ఫ్యూర్టో రికో రాజకీయ స్థితి గురించి కాంగ్రెస్‌లోనూ మరియు ఈ ద్వీపంలోనూ చోటుచేసుకున్న ఇటీవలి పరిస్థితిపై తీసుకోవాల్సిన చర్యను 111వ కాంగ్రెస్‌లో తీసుకునే అవకాశం ఉందని CRS నివేదిక సూచించింది.
ప్రెసిడెంట్స్ టాస్క్‌ఫోర్స్ ఆన్ ఫ్యూర్టో రికోస్ స్టేటస్ ద్వారా 2007 మరియు 2005ల్లో జారీచేయబడిన నివేదికలనేవి 109వ మరియు 110వ కాంగ్రెస్ సమావేశాల్లో సూచించిన ప్రకారం చట్టబద్ధ అభివృద్ధి రూపంలో తెరమీదకు వచ్చి ప్రస్తుతం అమలులో ఉన్న కామన్వెల్త్ హోదాను పునఃపరిశీలించడం కోసం ఆధారపడినవై ఉండవచ్చు. తుది ఫలితంపై ఒప్పందం రూపంలో హోదా ప్రతిపాదనను పరిశీలించేందుకు ఉపయోగించే పద్ధతిపై ఒప్పందంగా ఇది సూచించబడింది. ఈ సమస్యకు సంబంధించిన ఎలాంటి తీర్మాణంలోనైనా కాంగ్రెస్ నిర్ణయాత్మక పాత్ర కలిగి ఉంటుంది. కామన్వెల్త్ యొక్క కొనసాగింపు, ప్రస్తుత కామన్వెల్త్ ఒప్పందం యొక్క ఆధునీకరణ, ప్రత్యేకహోదా లేదా స్వాతంత్ర్యం లాంటి నాలుగు ఎంపికలు తరచూ చర్చలో చోటు చేసుకుంటుంటాయి. ఒకవేళ స్వాతంత్ర్యం లేదా ప్రత్యేక దేశ సార్వభౌమాధిపత్యం ఎంచుకున్నట్టైతే, యునైటెడ్ స్టేట్స్‌తో షరత్తులు లేని సాంగత్యంతో కూడిన ఒప్పందం కోసం ఫ్యూర్టో రికో అధికారులు అన్వేషించాల్సి ఉంటుంది.[111]
స్వీయ-నిర్ణయం మరియు స్వాతంత్ర్యం కోసం ఫ్యూర్టో రికో ప్రజలు పూర్తిగా తమ సొంత హక్కుతో పనిచేసేందుకు అనుమతించే పద్ధతిని వేగవంతం చేసే దిశగా గవర్నమెంట్ ఆఫ్ ది యునైటెడ్ స్టేట్స్‌ నిర్ణయం తీసుకోవాలని 2009 జూన్ 15న, యునైటెడ్ నేషన్స్ స్పెషల్ కమిటీ డీకాలనైజేషన్ ఆమోదించిన ఒక డ్రాఫ్ట్ తీర్మానం పిలుపునిచ్చింది.[112]
ఫ్యూర్టో రికో స్వీయ-నిర్ణయం కోసం ప్రభుత్వం ద్వారా మంజూరు చేయబడిన పద్ధతి కోసం 2010 ఏప్రిల్ 29న, U.S. కాంగ్రెస్ 223–169 ఓట్లతో ఒక ప్రమాణాన్ని అమోదించింది, దీనిప్రకారం, ప్రస్తుతం మాదిరిగానే కామన్వెల్త్ రాజకీయ హోదాతో ఉండడమా లేదా సరికొత్త రాజకీయ హోదాను కోరుకోవడమా అనేవిషయమై రెఫరెండం నిర్వహించేందుకు ఫ్యూర్టో రికో అనుమతించబడింది. ఒకవేళ ప్రస్తుత రాజకీయ హోదా రూపంలోనే ఉండేందుకు ఇష్టపడుతూ ఫ్యూర్టో రికన్లు ఓటు వేసినట్టైతే, ప్రతి ఎనిమిదేళ్లకు ఒకసారి జనాభిప్రాయ సేకరణ నిర్వహించేందుకు ఫ్యూర్టో రికో ప్రభుత్వం ఆమోదం పొందుతుంది, దీనిప్రకారం ఒకసారి జనాభిప్రాయ సేకరణ జరిగి దాని ఫలితం ధ్రువీకరించబడిన నాటి నుంచి సరిగా ఎనిమిదేళ్ల తర్వాత మరో జనాభిప్రాయ సేకరణ నిర్వహించడం జరుగుతుంది; ఒకవేళ ఫ్యూర్టో రికన్లు విభిన్నమైన రాజకీయ హోదా కోరుకున్నట్టైతే, ఫ్యూర్టో రికో ప్రాంతం U.S. రాష్ట్రంగా ఉంటుందా, లేక మరో స్వతంత్ర దేశంగా ఉంటుందా లేక టెరిటోరియల్ క్లాజ్ ఆఫ్ ది యునైటెడ్ స్టేట్స్ కాన్‌స్టిట్యూషన్‌ అనే విషయంతో సంబంధం లేకుండా U.S.తో కలిసి ఉండే ఒక సార్వభౌమాధిపత్య దేశంగా ఉంటుందా అనే విషయాన్ని తెలుసుకోవడం కోసం రెండో రెఫరెండం నిర్వహించబడుతుంది.[113] మరోవైపు హౌస్ చర్చ సందర్భంగా, ఫ్యూర్టో రికో ప్రస్తుత రూపం అయిన కామన్వెల్త్ (యథాతథ స్థితి) రాజకీయ హోదాను నిలిపి ఉంచేందుకు ఉపయోగపడే నాలుగో ఎంపికను రెండో జనాభిప్రాయ సేకరణలో ఒక ఎంపికగా చేర్చారు.[113][114]
U.S. కాంగ్రెస్ యొక్క U.S. హౌస్ నిర్ణయం తర్వాత తక్షణం, H.R. 2499 అనేది U.S. సెనేట్‌కు పంపబడింది, అక్కడ రెండు అధికారిక పఠనాల అనంతరం అది సెనేట్ కమిటీ ఆన్ ఎనర్జీ అండ్ నేచురల్ రిసోర్సెస్‌కు సిఫార్సు చేయబడింది.
బిల్లుపై సాక్ష్యాన్ని సేకరించే ఉద్దేశంతో 2010 మే 19న సెనేట్ దీన్ని ఆలకించడం జరిగింది. ఇందులోభాగంగా రెసిడెంట్ కమిషనర్ ఆఫ్ ఫ్యూర్టో రికో, పెడ్రో పియర్‌లూసి; గవర్నర్ ఆఫ్ ఫ్యూర్టో రికో, లూయిస్ ఫోర్టునో; ప్రెసిడెంట్ ఆఫ్ ది పాపులర్ డెమోక్రటిక్ పార్టీ ఆఫ్ ఫ్యూర్టో రికో, హెక్టార్ ఫెర్రెర్; మరియు ప్రెసిడెంట్ ఆఫ్ ది ఫ్యూర్టో రికన్ ఇండిపెండెన్స్ పార్టీ, రూబెన్ బెర్రియోస్‌లు సాక్ష్యం చెప్పారు.[115]
2010 ఫ్యూర్టో రికో డెమోక్రసీ యాక్ట్ (H.R. 2499) మరియు శాసనంపై విచారణ అనంతరం మే 27న రాసిన లేఖలోని రాజ్యాంగపరంగా నిలిచిఉండే హోదా ప్రత్యామ్నాయాలను అనుసరించి ప్రెసిడెంట్ స్థానాన్ని పంచాలంటూ U.S. సెనేట్ ఎనర్జీ అండ్ నేచురల్ రిసోర్సెస్ కమిటీ ఛైర్ సెనేటర్ జెఫీ బింగమ్యాన్ (D-NM) మరియు ర్యాంకింగ్ మెంబర్ సెనేటర్ లిసా ముర్కోవ్‌స్వీ (R-AK)లు అధికారపూర్వకంగా వైట్ హౌస్‌ని అభ్యర్థించారు. ఫ్యూర్టో రికో హోదా మరియు ఈ అంశపై వైట్‌హౌస్ నిర్ణయం ఏమిటనే విషయం తేల్చాల్సిందిగా ప్రెసిడెంట్ టాస్క్ ఫోర్స్‌ని సెనేటర్లు అభ్యర్థించారు. సెనేట్ ఎనర్జీ & నేచురల్ రిసోర్సెస్ కమిటీ నాయకత్వం ప్రకారం, ప్రాదేశిక క్లాజ్ (రాజ్యంగంలోని ఆర్టికల్ IV కింద) ప్రస్తుత కామన్వెల్త్ హోదాను కొనసాగించడం, ప్రత్యేక రాష్ట్ర హోదా, స్వాతంత్ర్యం, మరియు షరత్తులు లేని సాహచర్యం అనేవి ఫ్యూర్టో రికో విషయంలో నాలుగు ఎంపికలుగా ఉన్నాయి. “ఈ రకమైన హోదా ఎంపికలను స్పష్టంగా నిర్వచించే విషయంలో ఫెడరల్ ప్రభుత్వం విఫలం కావడంతో , ఫ్యూర్టో రికో రాజకీయ హోదాను నిర్వహించేందుకు జరిగిన ప్రయత్నాలకు విఘాతంగా పరిణమించడంతో పాటు వోటర్ల అభిప్రాయాలను కచ్చితంగా మదింపు చేసే దిశగా ఫ్యూర్టో రికో సాగించిన ప్రయత్నాలు కూడా విఫలమయ్యాయి” అని ఆ లేఖ పేర్కొంది. “అయినప్పటికీ, యునైటెడ్ స్టేట్స్‌తో ఫ్యూర్టో రికో యొక్క భవిష్యత్ సంబంధాల కోసం నాలుగు ఎంపికలు మాత్రమే అందుబాటులో ఉన్నాయనే విషయంలో స్థిరమైన పరిపాలన మరియు కాంగ్రెస్‌నల్ దృష్టికోణం వెలుగులోకి వచ్చింది.” “హోదా ఎంపికల యొక్క ఈ విశ్లేషణ అనేది ఫ్యూర్టో రికోలోని ముఖ్యమైన రాజకీయ పార్టీలకు నచ్చడంతో పాటు ఐదో ఎంపికైన ‘కొత్త కామన్వెల్త్’ అనేది అనేక రూపాల్లో యునైటెడ్ స్టేట్స్ రాజ్యంగపరమైన మరియు ప్రాథమిక చట్టాతో సరితూగదని” బింగమాన్ మరియు ముర్కోవ్‌స్కీలు రాశారు, అధ్యక్షులు బిల్ క్లింటన్ మరియు జార్జ్ W. బుష్ యొక్క పాలనా యంత్రాంగాల కింద U.S. డిపార్ట్‌మెంట్ ఆఫ్ జస్టీస్ యొక్క విశ్లేషణ మరియు నిర్ణయం ప్రకారం ఈ విధంగా నిర్ణయించబడింది.[116][117][118] అయితే, సెనేట్ అభ్యర్థనకు వైట్ హౌస్ నుంచి ప్రతిస్పందన కరువవడంతో H.R. 2499పై సెనేట్ చట్టం చేయలేకపోయింది.
భౌగోళిక స్థితి


ఫ్యూర్టో రికో భూభాగం అనేది ప్రధానమైన ఫ్యూర్టో రికో ద్వీపంతో పాటు వీఖ్యూస్, కులేబ్రా, మోనా, డెసెఖో, మరియు కాజా డి మ్యూరిటోస్ లాంటి అనేక చిన్న ద్వీపాలను కలిగి ఉంటోంది. చివరగా పేర్కొన్న ఐదు ద్వీపాల్లో కేవలం కులేబ్రా మరియు విఖ్యూస్‌లు మాత్రమే ఏడాది పొడవునా జనావాసాలుగా ఉంటాయి. ఫ్యూర్టో రికో డిపార్ట్‌మెంట్ ఆఫ్ నేచురల్ రిసోర్సెస్ అధికారులకు కేంద్రంగా ఉండడాన్ని మినహాయిస్, మోనా ప్రాంతం దాదాపు ఏడాది పొడవునా నిర్మానుష్యంగానే ఉంటుంది. ఇవి మాత్రమే కాకుండా మోనిటో మరియు "లా ఇస్లెటా డి శాన్ జువాన్" లాంటి ఇతర ద్వీపాలతో పాటు వీటి కంటే బాగా చిన్నవైన ఓల్డ్ సాన్ జువాన్ మరియు ఫ్యూర్టా డి టెర్రా లాంటి ద్వీపాలు ఈ భూభాగంలో ఉన్నాయి, ఇవి ప్రధాన ద్వీపానికి వంతెనల ద్వారా కలపబడి ఉంటాయి.

మొత్తం 13,790 square kilometers (5,320sqmi) విస్తీర్ణం కలిగిన కామన్వెల్త్ ఆఫ్ ఫ్యూర్టో రికోలో 8,870km2 (3,420sqmi) భూభాగంగానూ, 4,921km2 (1,900sqmi) నీటితోనూ నిండిఉంది.[119] ప్రధాన ద్వీపం యొక్క పొడవు తూర్పు పశ్చిమానికి 180km (110mi) ఉండడంతో పాటు ఉత్తరం నుంచి దక్షిణానికి మొత్తం వెడల్పు 65km (40mi)గా ఉంటుంది.[120] తద్వారా గ్రేటర్ ఆంటిల్లెస్ కంటే ఫ్యూర్టో రికో చిన్నదిగా ఉంటుంది. జమైకా[121]తో పోలిస్తే దాని విస్తీర్ణంలో 80% మొత్తాన్ని మాత్రమే కలిగి ఉండే ఫ్యూర్టి రికో, హిస్పానియోలా కంటే కేవలం 18% ఎక్కువ విస్తీర్ణాన్ని మాత్రమే కలిగి ఉంటంది, అలాగే గ్రేటర్ ఆంటిల్లాస్‌లో అతిపెద్ద భూభాగమైన క్యూబా విస్తీర్ణంతో పోలిస్తే దీని విస్తీర్ణం కేవలం 8%గా మాత్రమే ఉంటుంది.[122]
ఫ్యూర్టో రికా అనేది ఉత్తరం నుంచి దక్షిణానికి ఎక్కువగా తీర ప్రాంతాలు కలిగిన ప్రాంతంతో పాటు ఎక్కువ సంఖ్యలో పర్వతాలతో నిండి ఉంటుంది. ప్రధాన పర్వత శ్రేణిని "లా కార్డిల్లెరా సెంట్రల్" (ది సెంట్రల్ రేంజ్) అని పిలుస్తారు. ఫ్యూర్టో రికోలో ఎత్తైన ప్రదేశమైన కెర్రో డి ఫ్యూంటా 1,339 meters (4,393ft),[119] అనేది ఈ శ్రేణిలో కొలువై ఉంది. El యున్‌ఖ్యూ అనేది మరో ముఖ్యమైన ఎత్తైన ప్రదేశంగా ఉంటోంది, El యున్‌ఖ్యూ నేషనల్ ఫారెస్ట్‌లోని సియెర్రా డి లూఖ్యూల్లో ఎత్తైన ప్రదేశాల్లో ఒకటిగా ఉంటోన్న ఇది 1,065m (3,494ft) ఎత్తుతో ఉంటోంది.[123]
ఫ్యూర్టో రికోలో మొత్తం 17 సరస్సులున్నాయి, ఇవన్నీ మానవ నిర్మితాలే, అలాగే 50 నదులుకు పైగా ఉండగా ఇవన్నీ చాలావరకు కార్డిల్లెరా సెంట్రల్ నుంచి ఉద్భవిస్తున్నవే.[124] ఈ ద్వీపంలోని దక్షిణ ప్రాంతంలో ఉండే నదులతో పోలిస్తే ఉత్తర ప్రాతంలో ఉండే నదులు విశిష్టమైన రీతిలో పొడవుగానూ మరియు అత్యధిక నీటి ప్రవాహ నిష్పత్తులుతో ఉంటాయి, మధ్య మరియు ఉత్తర ప్రాంతాలతో పోలిస్తే దక్షిణ ప్రాంతం తక్కువ వర్షపాతాన్ని మాత్రమే కలిగి ఉండడమే ఇందుకు కారణంగా ఉంటోంది.
ఫ్యూర్టో రికో అనేది క్రెటాసియోస్ మొదలుకుని ఎవోసెన్ అగ్నిపర్వత మరియు ప్లూటోనిక్ శిలలతో నిండి ఉంటుంది, అలాగే భూమి పైభాగంలో తక్కువ వయసు కలిగిన ఒలిగోసెన్ మరియు పూర్తిగా ఇటీవలి కాలానికి చెందిన కార్బోనేట్స్ మరియు ఇతర అవక్షేప శిలలలుతో నిండి ఉంటుంది.[125] ఎక్కువ భాగం గుహలు మరియు కార్‌స్ట్ నిండిన నైసర్గిక స్వరూపం కార్బోనేట్స్‌తో నిండిన ఉత్తర ప్రాంతంలో ఉంటుంది. దాదాపు 190 million సంవత్సరాల వయసు కలిగిన అతి ప్రాచీన (జురాసిక్ కాలానికి చెందిన) శిలలు ఇక్కడ ఉండడంతో పాటు అవి ద్వీపం యొక్క నైరుతి భాగంలోని సియెర్రా బెర్మెజా వద్ద ఇవి కొలువై ఉన్నాయి. ఈ శిలలు సముద్ర పటలానికి ప్రాతినిధ్యం వహిండంతో పాటు ఇవి పసఫిక్ సముద్రం నుంచి వేరుపడినవిగా విశ్వసించబడుతున్నాయి.
కరీబియన్ మరియు ఉత్తర అమెరికా ప్లేట్‌ల మధ్య ఉన్న సరిహద్దు మీద కొలువై ఉన్న ఫ్యూర్టో రికో, అక్కడ చోటు చేసుకునే సంకర్షణ కారణంగా ఏర్పడే భూగర్భ ప్రభావిత ఒత్తిళ్ల ద్వారా రూపవికృత చెందుతోంది. ఈ రకమైన ఒత్తిళ్ల కారణంగా ఇక్కడ భూకంపాలు మరియు సునామీలు సంభవిస్తుంటాయి. ఈ రకమైన భూస్ఖలనంతో సహా భూకంప సంఘటనలు, ఈ ద్వీపం పైన మరియు ఈశాన్య కరీబియన్‌లోనూ కొన్ని ప్రమాదకరమైన భౌగోళిక సంబంధ కష్టనష్టాలుకు కారణమవుతుంటాయి. October 11, 1918న చోటు చేసుకున్న భూకంపం ఇటీవలి కాలంలో చోటుచేసుకున్న భారీ భూకంపంగా నమోదైంది, అలాగే దీని తీవ్రత అనేది రిక్టర్ స్కేలుపై 7.5గా నమోదైంది.[126] అగువాడిల్లా తీరంలో ఈ భూకంపం ఉద్భవించడంతో పాటు సునామీకి కూడా కారణమైంది.

ఫ్యూర్టో రికో ట్రెంట్ అనేది అట్లాంటిక్‌లో ఉన్న అత్యంత పొడవైన మరియు లోతైన కందకంగా ఉంటోంది, ఫ్యూర్టికో రికోకు ఉత్తరంగా 115km (71mi) దూరంలో ఉన్న ఈ కందకం, కరీబియన్ మరియు ఉత్తర అమెరికా సరిహద్దుల వద్ద ఉన్న భూ పటలాల వద్ద ఉంటోంది.[127] దీని పొడవు 280km (170mi)గా ఉంటోంది.[128] దీని తోలైన ప్రదేశాన్ని మిల్‌వాకీ డీప్‌గా పిలుస్తారు, దీని లోతు దాదాపు 8,400m (27,600ft)గా లేదా 5.2 మైళ్లుగా ఉంటుంది.[127] ఈ ద్వీపం తరచూ భూ ప్రకంపనలకు గురికావడంతో పాటు భారీ భూకంపాలకు నెలవైన ప్రదేశంగా నిలుస్తోంది.
ఉష్టమండలాలులో కొలువై ఉండడం వల్ల, ఫ్యూర్టో రికో సంవత్సరం పొడవునా సరాసరిగా 82.4°F (28°C) ఉష్ణోగ్రతను కలిగి ఉంటుంది. సంవత్సరం పొడవునా వివిధ కాలాల్లో ఉష్ణోగ్రతలు సమూలంగా మారిపోవడం అనేది ఇక్కడ జరగదు. ఉత్తరంతో పోలిస్తే దక్షిణ భాగంలో ఉష్ణోగ్రత సాధారణంగా కొన్నిడిగ్రీలు ఎక్కువగా ఉంటుంది, అలాగే సెంట్రల్ లోపలిభాగంలోని పర్వత్వాల్లోని ఉష్ణోగ్రత ఎల్లప్పుడూ మిగిలిన ద్వీపం కంటే కంటే తక్కువగా ఉండడం ద్వారా చల్లగా ఉంటుంది. హరికేన్ కాలం అనేది జూన్ నుంచి నవంబరు వరకు ఉంటుంది. ఫ్యూర్టో రికోకు సంబంధించి ఆల్‌టైప్ తక్కువ ఉష్ణోగ్రత అయిన 39°F (4°C) ఎయిబోనిటోలో నమోదైంది.[129]
1998లో గుర్తించిన ప్రకారం, స్థానిక మొదలుకుని వివిధ ద్వీపాలకు సంబంధించి 239 జాతుల వృక్షాలున్నాయి, అలాగే 16 రకాల పక్షులు మరియు 39 రకాల ఉభయచరములు/సరీసృపములు ఉన్నాయి. వీటిల్లో ఎక్కువ భాగం (వరుసగా 234, 12 మరియు 33 ) ప్రధాన ద్వీపంలోనే కనుగొనడం జరిగింది.[130] అత్యధికంగా గుర్తించడానికి వీలైన జాతులు మరియు ఫ్యూర్టో రికన్ గౌరవానికి సంకేతంగా నిలిచే చిన్న కప్ప ఈ ప్రాంతానికి గుర్తింపును తీసుకువచ్చాయి, కోక్యూ</i>గా పిలవబడే ఈ చిన్న కప్ప దాని పిలుపు యొక్క శబ్దం ద్వారా గుర్తించబడడమే కాకుండా ఆ శబ్ధాన్నే దాని పేరుగా నిర్ణయించడం జరిగింది. ఎక్కువ భాగం కోక్యూ జాతులు (మొత్తం 17 కాగా అందులో 13 జాతులు) El యున్‌ఖ్యూ నేషనల్ ఫారెస్ట్‌లో జీవిస్తున్నాయి, ఉష్ణమండల వర్షారణ్యం రూపంలో ద్వీపం యొక్క ఈశాన్యంలో ఉండే ఈ అడవి గతంలో కరీబియన్ నేషనల్ ఫారెస్ట్‌గా గుర్తింపు పొందింది. El యున్‌ఖ్యూ అరణ్యం దాదాపు 240కిపైగా వృక్షాలకు నిలయంగా ఉంటోంది, కాగా ఇందులో 26 జాతులు ఈ ద్వీపానికి సంబంధించినవి. దాదాపు అంతరించిపోయిన స్థితిలో ఉన్న ఫ్యూర్టో రికన్ అమెజాన్‌తో సహా 50 పక్షి జాతులకు సైతం ఈ అరణ్యం నిలయంగా ఉంటోంది. ద్వీపం యొక్క నైరుతి భాగం వ్యాప్తంగా, 40km2 (15sqmi) మొత్తంలో గువానికా కామన్వెల్త్ ఫారెస్ట్ రిజర్వ్[131] వద్ద ఉన్న పొడి భూమిలో 48 వరకు అంతరించిపోయిన జాతులు మరియు ఫ్యూర్టి రికోకు చెందిన 16 జాతులతో పాటుగా 600 వరకు అసాధారణ జాతులకు చెందిన వృక్షాలు మరియు జంతువులు ఉన్నాయి.
పరిపాలనా విభాగాలు


యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో విలీనం కాని భూభాగంగా ఉంటోన్న ఫ్యూర్టో రికో, U.S. ప్రభుత్వం ద్వారా గుర్తించబడిన రూపంలో ఎలాంటి ప్రథమ క్రమ పరిపాలనా విభాగాలను కలిగి ఉండడం లేదు, అయితే 78 మున్సిపాలిటీలు మాత్రం ద్వితీయ శ్రేణి కౌంటీలుగా పనిచేస్తున్నాయి. మున్సిపాలిటీలనేవి బారియో లుగానూ మరియు సెక్టార్లుగానూ విభజించబడి ఉంటాయి. ప్రతి మున్సిపాలిటీకి నాలుగేళ్ల కాలానికి ఎన్నికైన ఒక మేయర్ మరియు ఒక మున్సిపల్ లెజిస్టేటర్ ఉంటారు.
ఫ్యూర్టో రికోకు సంబంధించిన మొట్టమొదటి మున్సిపాలిటీ (గతంలో "టౌన్" అని పిలవబడిన) అయిన శాన్ జువాన్ 1521లో స్థాపితమైంది. దీనితర్వాత 16వ శతాబ్దంలో శాన్ జర్మన్ (1570) మరియు కామో (1579) అనే రెండు మున్సిపాలిటీలు ఏర్పడ్డాయి. అటుపై 17వ శతాబ్దంలో మరో మూడు మున్సిపాలిటీలు స్థాపితమయ్యాయి. ఎరిసిబో (1614), అగువాడా (1692) మరియు పొన్సే (1692) అనే పేరుతో ఇవి ఏర్పడ్డాయి. 18వ మరియు 19వ శతాబ్దాల్లో ఫ్యూర్టో రికోలో మరిన్ని మున్సిపాలిటీలు ఏర్పడ్డాయి, వీటిలో 30 మున్సిపాలిటీలు 18వ శతాబ్దంలో స్థాపితం కాగా, 34 మున్సిపాలిటీలు 19వ శతాబ్దంలో ఏర్పడ్డాయి. ఇక 20వ శతాబ్దంలో మాత్రం కేవలం ఆరు మున్సిపాలిటీలు మాత్రమే స్థాపితం కాగా, అందులో చివరిదైన ఫ్లోరిడా 1971లో స్థాపితమైంది.[56]
ఆర్థిక వ్యవస్థ



20వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో ఫ్యూర్టో రికో ఆర్థిక వ్యవస్థకు వ్యవసాయం అనేది అతిపెద్ద భాగస్వామిగా మారింది, వ్యవసాయంలో చెరకు ప్రధాన పంటగా అవతరించింది. 1940ల చివర్లో ఆపరేషన్ బూట్‌స్ట్రాప్ పేరుతో తెరమీదకు వచ్చిన వరుస ప్రాజెక్టులకు పన్ను రాయితీ కల్పించడంతో తయారీ వ్యవస్థ వైపు గుర్తించదగిన స్థాయి బదిలీ చోటుచేసుకుంది. దీంతో వ్యవసాయం స్థానాన్ని ఆక్రమించిన తయారీ రంగం త్వరలోనే ఈ ద్వీపంలో ప్రధాన పరిశ్రమగా అవతరించింది. ఫ్యూర్టో రికోను "ఎక్కువ ఆదాయం కలిగిన దేశం"గా ప్రపంచ బ్యాంక్ గుర్తించింది.[132][133]
పెట్రోకెమికల్స్ ఔషధాలు మరియు సాంకేతికత లాంటి పెద్ద మొత్తంలో పెట్టుబడి అవసరమైన పరిశ్రమల్లో బాహ్య పెట్టుబడుల కారణంగా మహా మాంద్యం నాటి నుంచి ఇక్కడ ఆర్థిక పరిస్థితులు నాటకీయమైన రీతిలో అభివృద్ధి చెందాయి. U.S. ప్రభుత్వం నుంచి ప్రత్యేక పన్ను విధానం ద్వారా ఒకప్పుడు లబ్ధిదారుగా ఉన్న ఈ దేశం, నేడు స్థానిక పరిశ్రమల ద్వారా ఆర్థికంగా అత్యంత ఒత్తిడిలో ఉన్న ప్రపంచంలోని మిగిలిన దేశాలతో పోటీ పడుతోంది, U.S. కనీస వేతన చట్టానికి తగినట్టుగా ఇక్కడ వేతనాలు ఉండకపోవడమే ఇందుకు కారణం. ఇటీవలి సంవత్సరాల్లో, కొన్ని U.S. మరియు విదేశీ యాజమాన్య కర్మాగారాలు వేతనాలు తక్కువగా ఉండే లాటిన్ అమెరికా మరియు ఆసియాకు తరలిపోవడం మొదలైంది. ఫ్యూర్టో రికో వ్యవస్థ మొత్తం U.S. వాణిజ్య చట్టాలు మరియు నియంత్రణలతో నిండి ఉంటుంది.
అలాగే, 1950 ప్రాంతంలో మొదలుపెట్టి ఫ్యూర్టో రికో నుంచి కాంటినెంటల్ యునైటెడ్ స్టేట్స్‌కు భారీగా వలసలు జరిగాయి, ప్రత్యేకించి న్యూ యార్క్ సిటీకి ఈ రకమైన వలసలు జరిగాయి, మెరుగైన ఆర్థిక పరిస్థితుల అన్వేషణలో భాగంగా ఈ రకమైన వలసలు చోటు చేసుకున్నాయి. ఫ్యూర్టో రికో నుంచి న్యూ యార్క్ వైపుగా జరిగిన వలసల క్రమం ఏడాదికి దాదాపుగా 1,800 వంతున 1930–1940ల్లో చోటు చేసుకుంది, అలాగే 1946–1950ల్లో ఈ సంఖ్య 31,000గానూ, 1951–1960ల్లో ఈ సంఖ్య 45,000గానూ చోటు చేసుకోవడంతో పాటు 1953లో గరిష్ఠంగా 75,000కు చేరుకుంది.[134] 2003 నాటికి, U.S. సెన్సెస్ బ్యూరో గణించిన ప్రకారం, ఫ్యూర్టో రికో లేదా అక్కడి వారసత్వంలో జన్మించిన చాలామంది ఫ్యూర్టో రికోలో కంటే U.S.లోనే నివసిస్తున్నాయి.[135]
2006 మే 1న, ఫ్యూర్టో రికన్ ప్రభుత్వం గుర్తించదగిన స్థాయిలో నగదు ప్రవాహంలో లోటును ఎదుర్కొంది, దీంతో స్థానికి డిపార్ట్‌మెంట్ ఆఫ్ ఎడ్యుకేషన్ మరియు 42 ఇతర ప్రభుత్వం సంస్థలను మూసివేయాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడింది. దీంతో, ఈ ద్వీపం యొక్క చరిత్రలో మొదటిసారిగా చోటుచేసుకున్న ప్రభుత్వపరమైన పాక్షిక మూసివేతల్లో భాగంగా మొత్తం 1,536 ప్రభుత్వ పాఠశాలలు మూతబడడంతో పాటు 95,762 మంది తొలగించబడ్డారు.[136] May 10, 2006న, కొత్త పన్ను సంస్కరణ ఒప్పందంతో బడ్జెట్ సంక్షోభం పరిష్కరించబడడడంతో ప్రభుత్వ ఉద్యోగులందరూ తిరిగి విధుల్లో చేరారు. November 15, 2006న, 5.5% అమ్మకం పన్నుని అమలు చేశారు. ఈ పన్నుకు తోడుగా మున్సిపాలిటీలు తమ వంతుగా మరో 1.5% విధించడంతో అమ్మకం పన్ను 7%కు చేరింది.[137]
ఫ్యూర్టో రికో ఆర్థిక వ్యవస్థలో ఒక ముఖ్యమైన అంశంగా ఉంటోన్న పర్యాటకం ద్వారా ఖజానాకు సరాసరిగా $1.8 billion ఆదాయం సమకూరుతోంది. 1999లో దాదాపు 5 million మంది పర్యాటకులు ఈ ద్వీపాన్ని సందర్శించారు, వీరిలో ఎక్కువ మంది U.S. నుంచి వచ్చినవారే, అలాగే వీరిలో మూడో వంతుమంది క్రూయిజ్ షిప్ ద్వారా ఈ పర్యటనకు వచ్చారు. పర్యాటకం కారణంగా 1998 నుంచి హోటల్ రిజిస్ట్రేషన్లలో స్థిరమైన వృద్ధి చోటు చేసుకోవడంతో పాటు కొత్త హోటళ్ల నిర్మాణం ఊపందుకుంది, దీంతోపాటు ఫ్యూర్టో రికో కన్వెన్షన్ సెంటర్ లాంటి పర్యాటక ప్రాజెక్టుల నిర్మాణం కూడా చోటు చేసుకుంది, ప్రస్తుత పర్యాటక పరిశ్రమ బలానికి ఈ ప్రాజెక్టు సంకేతంగా నిలుస్తోంది.
ఫ్యూర్టో రికోలో సగటు కుటుంబ ఆదాయం 2007లో 17,741 డాలర్లుగా నమోదైంది, తద్వారా ఫ్యూర్టో రికో ఆర్థిక వ్యవస్థ స్వతంత్ర దేశాలైన లాట్వియా లేదా పోలాండ్‌లతో పోల్చదగినదిగా నిలిచింది.[138] దీంతో పోలిస్తే, యూనియన్ యొక్క అతిపెద రాష్ట్రమైన మిసిసిపిలో సగటు కుటుంబ ఆదాయం 2007లో 36,338 డాలర్లుగా నమోదైంది.[138] దీనిప్రకారం, ఫ్యూర్టో రికో తలసరి GDP అనేది ఇతర స్వతంత్ర కరీబియన్ దేశాలతో పోలిస్తే మెరుగైనదిగా నిలవడంతో పాటు ఉత్తర అమెరికాలో అత్యధిక GDP కలిగిన దేశాల్లో ఒకటిగా నిలుస్తోంది.[139]
అయితే, ఫ్యూర్టో రికో యొక్క ప్రభుత్వ రుణం మాత్రం దాని ఆర్థిక వృద్ధి కంటే వేగంగా పెరగడం ప్రారంభించింది, తద్వారా 2008లో ఆ మొత్తం $46.7 billionకు చేరింది.[140] January 2009లో లూయిస్ ఫోర్టునో ప్రభుత్వానికి సంబంధించిన $3.3 billion ఆర్థిక లోటు[141]ను తగ్గించే లక్ష్యంగా 12,505[142] మంది ప్రభుత్వ ఉద్యోగులను తొలగించడంతో సహా అనేక ఇతర చర్యలను చేపట్టింది. ఈ రకమైన పరిణామాలతో January 2010లో ఫ్యూర్టో రికోలో నిరుద్యోగం రేటు 15.9 శాతంగా నమోదైంది.[143] ప్రభుత్వం ఉద్యోగులను తొలగించడంతో నిరుద్యోగం రేటు 17 శాతంగా తాము అంచనా వేస్తున్నామని కొంతమంది విశ్లేషకులు తెలిపారు.[144]
నవంబరు 2010లో, ఫోర్టునో ప్రభుత్వం ఆరేళ్ల కాలానికి వర్తించేలా ఒక పన్ను సంస్కరణ ప్రతిపాదనను ముందుకు తెచ్చింది, సంస్కరణ అమలులోకి రావడానికి ముందుకాలమైన January 1, 2010 వరకు దీన్ని వర్తింప జేశారు. దీనికి సంబంధించిన మొదటి దశ, 2010 సంవత్సరం వరకు వర్తిస్తుంది, దీనిప్రకారం వ్యక్తిగత పన్ను చెల్లింపుదారులందరికీ పన్ను భారాన్ని 7–15%గా తగ్గించడం జరుగుతుంది. 2016 నాటికి వ్యక్తిగత పన్ను చెల్లింపుదారులకి సరాసరి ఉపశమనంగా 50% పన్ను తగ్గింపు ఇస్తారు అలాగే కార్పొరేట్ పన్ను చెల్లింపుదారులకు 30% తగ్గిస్తారు, దీంతో వీరు చెల్లించాల్సిన పన్ను మొత్తం 41 నుంచి 30% శాతానికి తగ్గుతుంది.[145]
ఫ్యూర్టో రికోలోని వ్యాపారాలు మరియు వినియోగదారుల విషయంలో అనేక U.S. మరియు బహుళజాతి కంపెనీలు పక్షపాతం వహించాయి, ఇందులో భాగంగా అవి ఫ్యూర్టో రికోలోని వ్యాపారాలు మరియు వినియోగదారులకు ఉత్పత్తులను తక్కువగా అందుబాటులో ఉంచడం లేదా ఎక్కువ ధరలకు అమ్మడం లాంటివి చేశాయి. ఉదాహరణకు, ఉపాధ్యాయులకు మరియు విద్యార్థులకు తగ్గింపులు ఇవ్వడంతో పాటు సంస్థాగతమైన కొనుగోళ్లకు ప్రత్యేక ధరల అవకాశం కల్పించే యాపిల్ జాతీయ ధర కార్యక్రమంలో K-12 లేదా పోస్ట్ సెకండరీ విద్యా సంస్థలకు స్థానం కల్పించలేదు.[146] అదేవిధంగా, మిన్నియాపోలిస్‌కు చెందిన బెస్ట్ బై సంస్థ తమ వెబ్‌సైట్ ద్వారా కొనుగోళ్లు జరిపేందుకు ఫ్యూర్టో రికా వాసులను అనుమతించలేదు, ఈ వెబ్‌సైట్ ద్వారా గువామ్ మరియు యునైటెడ్ స్టేట్స్ వర్జిన్ ద్వీపాలకు చెందిన 50 రాష్ట్రాలు కోనుగోళ్లు చేయవచ్చు, అయితే ‌శక్తివంతమైన వినియోగదారులను ఆహ్వానించేందుకు తమ స్వంత నిబంధనలను అది తగ్గించుకుంది: "ఇప్పుడు మీరు వస్తువులని ఆన్‌లైన్ ద్వారా ఆర్డర్ చేయడంతో పాటు U.S. చిరునామా*కు వాటిని నౌక ద్వారా తెప్పించుకోవచ్చు– లేదా వాటిని U.S. దుకాణం ద్వారా అందుకోవచ్చు. అంతర్జాతీయ ఆర్డర్లు AFO/FPO మెయిల్ చిరునామాలతో సహా U.S., U.S. వర్జిన్ ద్వీపాలు మరియు గువామ్‌లలోని వీధుల చిరునామాలకు నౌక ద్వారా చేర్చబడుతాయి" అంటూ ఆ వెబ్‌సైట్ ప్రచారం నిర్వహించింది.[147]
జనాభా వివరాలు

అమెరిన్డియన్ నివాసాలు, యూరోపియన్ వలసలు, బానిసత్వం, ఆర్థిక వలసలు మరియు యునైటెడ్ స్టేట్స్ యొక్క విలీనం కాని భూభాగం రూపంలో ఉన్న ఫ్యూర్టో రికో హోదా లాంటి కారణాలతో ఫ్యూర్టో రికో జనాభా ఇప్పటి స్థితికి చేరింది.
జనాభా మరియు జాతిపరమైన నిర్మాణం

19 శతాబ్దం వ్యాప్తంగా యూరోపియన్ వలసలు కొనసాగడం అనేది 18000లో ఉన్న 155,000 జనాభా సంఖ్య శతాబ్దం చివరినాటికి దాదాపు ఒక మిలియన్‌కు చేరేందుకు సాయపడింది. September 30, 1858లో రాయల్ డిక్రీ ద్వారా జరిగిన జన గణన వివరాల ప్రకారం, ఫ్యూర్టో రికోలో ఆసమయంలో 341,015 మంది నల్ల మరియు ఇతర వర్ణానికి చెందిన వారితో పాటు, 300,430 మంది శ్వేతజాతీయులు మరియు 41,736 మంది బానిసలు ఉన్నట్టుగా లెక్కతేలింది.[148]
19వ శతాబ్దం వ్యాప్తంగా స్పెయిన్ నుంచి (ముఖ్యంగా కాటలోనియా, ఆస్ట్రియాస్, గాలిసియా, బెలారిక్ ద్వీపాలు, అండలూసియా, మరియు కెనరీ ద్వీపాలు) ఇక్కడకు భారీగా చేరుకున్న వలసలతో పాటు దక్షిణాఫ్రికాలోని స్పెయిన్ యొక్క పురాతన కాలనీలకు చెందిన స్పెయినిస్‌లు ఇక్కడకు చేరుకున్నారు, వీరితో పాటు వందల సంఖ్యలో కోర్సికాకు చెందిన కుటుంబాలతో పాటు ఫ్రెంచ్, లెబనేస్, చైనీస్, మరియు పోర్చుగీస్ కుటుంబాలు ఫ్యూర్టో రికోకు తరలివచ్చాయి. ఐరీష్, స్కాట్స్, జర్మన్‌లు, ఇటాలియన్లుతో సహా ఇతర సెటిలర్లు మరియు Real Cedula de Gracias de 1815 ("రాయల్ డిక్రీ ఆఫ్ గ్రేసెస్ ఆఫ్ 1815") కాలంలో స్పెయిన్ ద్వారా భూమిని పొందిన వేలాది మంది ఇక్కడకు తరలివచ్చారు, ద్వీపం యొక్క అంతర్భాగంలో భూమిని పొందడం ద్వారా ఇక్కడకు చేరుకున్న యూరోపియన్ కాథలిక్‌లు, పన్నులు చెల్లించేందుకు అంగీకరించడంతో పాటు కాథలిక్ చర్చికి మద్దతు తెలపడం కొనసాగించారు.
1960 మరియు 1990 మధ్య కాలంలో ఫ్యూర్టో రికోలో నిర్వహించిన జనగణన సందర్భంగా జాతి లేదా వర్ణం గురించిన ప్రశ్నను అడగలేదు. అయినప్పటికీ, 2000 యునైటెడ్ స్టేట్స్ సెన్సెస్‌లో భాగంగా ఫ్యూర్టో రికోలోనూ జాతికి సంబంధించిన స్వీయ గుర్తింపు ప్రశ్నను అడగడం జరిగింది. ఈ జనగణన వివరాల ప్రకారం, ఎక్కువమంది ఫ్యూర్టో రికన్ల స్వీయ గుర్తింపు శ్వేతవర్ణంగా గుర్తించబడింది, అలాగే కొంతమంది తమ మూలాలను నల్ల లేదా ఇతర జాతులకు చెందినట్టుగా తెలిపారు.[149] ఇటీవల ఫ్యూర్టో రికోలో జరిగిన ఒక అధ్యయనం సూచిస్తున్న ప్రకారం, ఇక్కడ 52.6% జనాభా అమెరిన్డియన్ mtDNAకు చెందినవారుగా ఉన్నారు.[150][151]
వలసలు

ఇటీవల, ఫ్యూర్టో రికో 100,000 చట్టబద్ధ నివాసితుల ఆశ్రయంగా మారింది, వీరంతా కేవలం డొమినికన్ రిపబ్లిక్ నుంచి మాత్రమే ఇతర లాటిన్ అమెరికా దేశాలు: క్యూబా, కొలంబియా మరియు వెనిజులాతో పాటు చుట్టుపక్కల ఉన్న కరీబియన్ ద్వీపాలు: హైతీ, బార్బడోస్, మరియు U.S. వర్జిన్ ద్వీపాలు నుంచి ఇక్కడకు వలస వచ్చినవారు. ఫ్యూర్టో రికోకు సంబంధించిన ఇటీవలి చరిత్రలో వలస అనేది ఒక ప్రధాన భాగం వహించింది. ప్రపంచ యుద్ధంII ముగిసిన తర్వాత పేదరికం, తక్కువ విమాన ఛార్జీలు మరియు ద్వీప ప్రభుత్వం ద్వారా పదోన్నతి లాంటివి ఫ్యూర్టో రికన్లు పెద్ద సంఖ్యలో యునైటెడ్ స్టేట్స్‌కు, ప్రత్యేకించి న్యూ యార్క్, న్యూ జెర్సీ, మాసాచూసెట్స్ మరియు ఫ్లోరిడాలకు తరలేందుకు కారణమైంది. అటు తర్వాత ఫ్యూర్టో రికో ఆర్థిక పరిస్థితి మెరుగుపడినప్పటికీ ఈ రకమైన వైఖరి అలాగే కొనసాగింది, మరోవైపు ఫ్యూర్టో రికన్లు తమ "వృత్తాకార వలస" విధానాన్ని అలాగే కొనసాగించడంతో ఆ దేశ జననాల రేటు తగ్గింది.
భాష

స్పానిష్ భాష ప్రాథమిక భాషగా ఉండడంతో పాటు స్పానిష్ మరియు ఇంగ్లీష్‌లు అధికారిక భాషలుగా ఉన్నాయి. ప్రజలు మరియు ప్రాథమిక పాఠశాలల మొదలుకొని ఉన్నత పాఠశాలల వరకు ఉన్న ప్రైవేటు పాఠశాలల్లోనూ మరియు విశ్వవిద్యాలయం స్థాయిలో ఇంగ్లీషు ద్వితీయ భాషగా ఉంటోంది.
ఫ్యూర్టో రికో యొక్క స్పానిష్ అనేది తనకంటూ ఒక ప్రత్యేకమైన పదజాలాన్ని మరియు వాఖ్య నిర్మాణాన్ని కలిగి ఉంటోంది, స్పానిష్ మాట్లాడే ఇతర దేశాల్లో మాట్లాడే స్పానిష్‌తో పోలిస్తే ఇది వైవిధ్యంగా ఉంటుంది. స్పానిష్ మాట్లాడే అన్ని ఐబేరియన్, మెడిటేరియన్ మరియు అట్లాంటిక్ స్పానిష్ మారిటిమ్ ప్రొవియెన్సులు శతాబ్దాలుగా ఈ ద్వీపంలోకి తీసుకురాబడ్డాయి, ఫ్యూర్టో రికోకు సంబంధించిన స్పానిష్ ఉపయోగంపై అత్యంత గాఢమైన ప్రాంతీయ ప్రభావం అనేది ప్రస్తుతం స్పానిష్ మాట్లాడుతున్న కెనరీ ద్వీపాల నుంచి తీసుకురాబడింది.
అన్ని న్యూ వరల్డ్ మాజీ యూరోపియన్ కాలనీలు (ఇంగ్లీష్, ఫ్రెంచ్, స్పానిష్, డచ్ మొదలుగునవి)లోని స్థానిక పదజాలం యొక్క స్వాభావిక కలయిక ఫలితంగా, ఫ్యూర్టో రికో యొక్క స్పానిష్ భాష అప్పుడప్పుడూ "టైనో" పదాలను సైతం తనలో కలుపుకుంటోంది, వృక్షజాతి, ప్రకృతిసిద్ధ అంశాలు లేదా పురాతన సంగీత పరికరాలు వంటి అంశాల్లో ఈ రకమైన చేర్పు చోటు చేసుకుంటోంది. అదేవిధంగా, ఆఫ్రికన్ నుంచి తీసుకోబడిన పదాలు కొన్ని ఆహారం, సంగీతం లేదా నృత్యం లాంటి అంశాల్లో చోటు చేసుకున్నాయి, మాజీ సబ్-సహారన్ బానిసల వంశీయులతో నిండిన తీరప్రాంత పట్టణాల్లో ఈ రకమైన కలయిక చోటుచేసుకుంది.
1898లో ఈ ద్వీపాన్ని స్పెయిన్ నుంచి US చేజిక్కించుకున్నప్పటి నుంచి, అమెరికన్ ఇంగ్లీష్ యొక్క భాషా ప్రభావం అనేది పెద్ద స్థాయిలో ఈ ద్వీపానికి సంబంధించిన సాంఘిక, వాణిజ్య మరియు విద్యా మార్పిడుల్లో భాష సంబంధిత ప్రభావాన్ని పెద్ద మొత్తంలో కలగజేసింది.[152]
యూనివర్సిటీ ఆఫ్ ఫ్యూర్టో రికో ద్వారా జరిగిన ఒక అధ్యయనం ప్రకారం, ఫ్యూర్టో రికోలో నివసిస్తున్న ప్రతి పదిమంది ఫ్యూర్టో రికన్లలలో తొమ్మిది మంది ఉన్నత స్థాయిలో ఇంగ్లీష్‌ని మాట్లాడడం లేదు [153] అలాగే U.S. సెన్సెస్ 2000 యొక్క సంక్షిప్త నివేదిక ప్రకారం, ఫ్యూర్టోరికో నివసించే ప్రతి పదిమంది ఫ్యూర్టో రికన్లలో ఏడుగురు ఉన్నత స్థాయిలో ఇంగ్లీష్‌ని తగినంత స్పష్టతతో మాట్లాడడం లేదు, అదేసమయంలో రాత మాధ్యమంలో మాత్రం కొద్ది పాటి ఇంగ్లీష్‌ని ఉపయోగించడం జరుగుతోంది.[154]
మతం

ఫ్యూర్టో రికోకు సంబంధించి రోమన్ కాథలిక్ చర్చి అనేది చారిత్రకంగా అత్యంత ప్రభావవంతమైన మతంగా ఉంటోంది. ఫ్యూర్టో రికోలోని మొదటి డియోసెస్‌తో సహా అమెరికాల్లోని మొదటి డియోసెస్ 1511లో పోప్ జూలియస్II ద్వారా గుర్తింపు సాధించాయి.[155] జాన్ పాల్II అనే పోప్ 1984లో ఫ్యూర్టో రికోను సందర్శించారు. ఫ్యూర్టో రికోలోని అన్ని మున్సిపాలిటీలు కనీసం ఒక కాథలిక్ చర్చి (భవనం)ని కలిగి ఉన్నాయి, వీటిలో చాలావరకు పట్టణ కేంద్రం లేదా "ప్లాజా "లో కొలువై ఉన్నాయి. ప్రొటెస్టెంటిజం మాత్రం స్పానిష్ రాజ్యం సమయంలో అణిచివేయబడింది, అయితే అమెరికన్ పాలన కింద ఇది ప్రోత్సహించబడడంతో ఆధునిక ఫ్యూర్టో రికో ఇంటర్‌కాన్ఫెన్షియల్ రూపొందింది. ఫోన్సెలో నిర్మితమైన మొదటి ప్రొటెస్టంట్ చర్చి అయిన హోలీ ట్రినిటీ చర్చ్ 1872లో ఏంజలికన్ డియోసెస్ ద్వారా స్ధాపితమైంది.[156] కొద్దిమంది న్యాయవాదుల ద్వారా టైనో మత ఆరాదనలు పునరావిష్కతం/పునఃప్రారంభం కాబడింది. మరోవైపు ఆఫ్రికన్ బానిసలు ఇక్కడకు చేరుకొన్నప్పటి నుంచి వివిధ రకాల ఆఫ్రికన్ మత ఆచారాలు సైతం ఇక్కడ అనుసరించడం ప్రారంభమైంది. ప్రత్యేకించి, శాంటేరియా మరియు/ లేదా ఇఫా యొక్క యురుబా విశ్వాసాలు మరియు కొంగో నుంచి వచ్చిన పాలో మయోమ్బే లాంటివి కొంతమంది ద్వారా ఆచరించబడుతున్నాయి, వీటిని అనుసరిస్తున్న వారు ఆఫ్రికన్ సంప్రదాయ మతం నుంచి వచ్చినవారు.
1872లో పొన్సేలోని జర్మన్ సెటిలర్లు ఏంజలికన్ చర్చి అయిన ఇగ్లేసియా శాంటిసిమాను స్థాపించారు, స్పానిష్ కాలనీల్లో మొదటగా ఉద్భవించిన రోమన్ కాథలిక్ చర్చి కానిదిగా ఇది వెలుగులోకి వచ్చింది.[157] ఫ్యూర్టో రికన్ మూలానికి సంబంధించిన మొదటి ప్రొటెస్టంట్ మతమైన మిటా మతాన్ని 1940లో జువానిటా గార్సియా పెరాజా స్థాపించాడు.[158]
1952లో, కొంతమంది అమెరికన్ యూదులు ద్వీపం యొక్క తొలి సైనాగోగూను జర్మన్ పూర్వీకానికి చెందిన ధనికుడైన ఫ్యూర్టో రికన్ అయిన విలియమ్ కార్బెర్ యొక్క మాజీ నివాసంలో స్థాపించారు, చెక్ ఆర్కిటెక్ట్ ఆంటోనిన్ నెకోడోమా దీని నమూనా సిద్ధం చేయడంతో పాటు నిర్మాణాన్ని కూడా పూర్తి చేశారు.[159][160] షారే జెడెక్‌గా పిలవబడే ఈ సైనాగోగూ, దాని మొదటి రబ్బీని 1954లో తొలిసారిగా ప్రచారంలోకి తెచ్చింది.[161] కరీబియన్‌లో 3,000 యూదు నివాసితులను కలిగి ఉండడం ద్వారా అతిపెద్ద మరియు ధనిక యూదు సమాజానికి సైతం ఫ్యూర్టో రికో నివాసంగా ఉంటోంది. కన్సర్వేటివ్, రీఫార్మ్ మరియు ఆర్థడాక్స్ జ్యూవిస్ ఉద్యమాలకు ప్రాతినిధ్యం వహించిన ఒకే ఒక కరీబియన్ ద్వీపంగా కూడా ఫ్యూర్టో రికో నిలుస్తోంది.[161][162]
2007లో, ఇస్లాం మతానికి సంబంధించి ఫ్యూర్టో రికోలో 5,000 మంది ముస్లింలు నివాసితులుగా ఉండడంతో పాటు మొత్తం జనాభాలో వారు 0.10% వాటాను ఆక్రమించారు[163][164], ద్వీపం మొత్తం మీద ఇస్లాంకు చెందిన ఎనిమిది మసీదులు ఉండగా, ముస్లింలు అధిక సంఖ్యలో రియో పియడ్రాస్‌లో నివసిస్తున్నారు.[165][166]
టిబెటన్ బౌద్ధిజాన్ని అనుసరించే పద్మసంభవ బుద్ధిస్ట్ సెంటర్‌కు చెందిన ఒక శాఖ సైతం ఫ్యూర్టో రికోలో ఉంది.[167]


ఇగ్లేషియా శాంటిసిమా ట్రినిడాడ్ ఆఫ్ ఫోన్సే
ఫోన్సే వద్ద గల ఇస్లామిక్ సెంటర్
శాన్ జువాన్‌లోని లోపలి భాగం షా ఏర్ జెడెక్

సంస్కృతి



ఆధునిక ఫ్యూర్టో రికో సంస్కృతి అనేది ఆఫ్రికన్ (బానిసల నుంచి), టైనో (అమెరిన్డియన్లు), స్పానిస్, మరియు ఇటీవలి, ఉత్తర అమెరికాలతో సహా సాంస్కృతిక పూర్వగాములకు సంబంధించిన ఒక అద్వితీయమైన సమ్మేళనంగా నిలుస్తోంది.
స్పానిష్ నుండి స్పానిష్ భాషను మాత్రమే కాకుండా కాథలిక్ మతాన్ని మరియు వారి సంస్కృతికి సంబంధించిన విశాల భావాలను మరియు నైతిక విలువలు మరియు సంప్రదాయాలను ఫ్యూర్టో రికో స్వీకరించింది. ఇక యునైటెడ్ స్టేట్స్ ద్వారా ఇంగ్లీష్ భాష స్పష్పత తోడు కావడంతో పాటు విశ్వవిద్యాలయ వ్యవస్థ మరియు కొన్ని సెలవుదినాలు మరియు ఆచారాలు లాంటివి కూడా వచ్చి చేరాయి. March 12, 1903న, యూనివర్సిటీ ఆఫ్ ఫ్యూర్టో రికో అధికారికంగా స్థాపితమైంది, అంతకు మూడేళ్ల ముందు ఫజార్డోలో చిన్న సంస్థగా స్థాపితమైన "ఎస్కూలా నార్మల్ ఇండస్ట్రియల్" నుంచి వేరుపడిన శాఖ రూపంలో ఇది ఏర్పాటైంది.
ఫ్యూర్టో రికో సాంస్కకృతిక కేంద్రాల్లో ఎక్కువ భాగం సంగీత ప్రభావంతో ఏర్పడినవి. దేశం మాదిరిగానే, ఫ్యూర్టో రికో సంగీతం సైతం స్థానిక మరియు సంప్రదాయ రిథమ్‌లతో పాటుగా ఇతర సంస్కృతులను తనలో ఇముడ్చుకోవడం ద్వారా అభివృద్ధి చెందింది. ఫ్యూర్టో రికో సంగీతానికి సంబంధించిన ప్రారంభ చరిత్రలో, గుర్తించదగిన స్థాయిలో ఆఫ్రికన్ మరియు స్పానిష్ సంప్రదాయాల ప్రభావం చూపాయి. అయినప్పటికీ, కరీబియన్ మరియు ఉత్తర అమెరికాల వ్యాప్తంగా చోటు చేసుకున్న సాంస్కృతిక ఉద్యమాలు ఇటీవలి కాలంలో ఫ్యూర్టో రికోను చేరిన సంగీత ప్రభావాల్లో ప్రముఖ పాత్ర పోషించాయి.[168][169]
ఫ్యూర్టో రికాకు సంబంధించి రియినిటా మోరా లేదా ఫ్యూర్టో రికన్ స్పిన్డాలిస్ (ఒక రకం పక్షి), ఫ్లోర్ డి మెగా (ఒక రకం పుష్పం), మరియు సియిబా లేదా కపోక్ (ఒక రకం వృక్షం)లు అధికారిక చిహ్నాలుగా ఉన్నాయి. అలాగే కప్ప జాతికి చెందిన కోక్యూ అనే చిన్న కప్ప అనధికారిక జంతువుగానూ మరియు ఫ్యూర్టో రికో గౌరవ చిహ్నంగానూ ఉంటోంది. "జిబారో", "కంట్రీమ్యాన్", మరియు కరిట్‌లనేవి ఫ్యూర్టో రికోకు సంబంధించిన ప్రసిద్ధి చెందిన ఇతర చిహ్నాలుగా ఉంటున్నాయి.
క్రీడలు

ఫ్యూర్టో రికోకు సంబంధించి మొట్టమొదట విస్తారమైన ప్రజాదరణన పొందిన క్రీడల్లో ఒకటిగా బేస్‌బాల్ గుర్తింపు సాధించింది. ఫ్యూర్టో రికో బేస్‌బాల్ లీగ్ అనేది క్రియాశీలకమైన ఒకే ఒక ప్రొఫెషనల్ లీగ్‌గా ఉండడంతో పాటు శీతాకాల లీగ్‌గా పనిచేస్తోంది. ఫ్యూర్టో రికోలో మేజర్ లీగ్ బేస్‌బాల్ ఫ్రాంచైజీ గానీ లేదా అనుబంధ ఆటలుగానీ లేవు, అయినప్పటికీ, శాన్ జువాన్ 2003 మరియు 2004లో అనేక సిరీస్‌లలో భాగంగా మాంటీరియల్ ఎక్స్‌పోస్‌కు ఆతిధ్యమిచ్చింది, వాషింగ్టన్, D.C.కి తరలిపోవడంతో పాటు వాషింగ్టన్ నేషనల్స్‌గా మారడానికి ముందు ఇదంతా జరిగింది. ఫ్యూర్టో రికో జాతీయ బేస్‌బాల్ జట్టు బేస్‌బాల్ ప్రపంచ కప్‌లో పాల్గొనడంతో పాటు ఒక స్వర్ణ పతకం (1951)తో పాటు నాలుగు రజత మరియు నాలుగు కాంస్యాలను కూడా గెల్చుకుంది, అలాగే కరీబియన్ సిరీస్‌లలో ఈ జట్టు పధ్నాలుగు సార్లు విజయం సాధించింది. ప్రసిద్ధి చెందిన ఫ్యూర్టో రికన్ బేస్‌బాల్ ఆటగాళ్లైన రాబెర్టో క్లెమెంట్ మరియు ఓర్లాండో కెపెడాలు బేస్‌బాల్ హాల్ ఆఫ్ ఫేమ్‌లో వరుసగా 1973 మరియు 1999ల్లో ప్రతిష్ఠించబడ్డారు.[170][171]
దీంతోపాటు బాక్సింగ్, బాస్కెట్‌బాల్, మరియు వాలీబాల్ లాంటివి ఇక్కడ ప్రజాదరణ పొందిన క్రీడలుగా ఉంటున్నాయి. విల్‌ఫ్రెడో మరియు మెక్‌విలియమ్స్ అరోయోలు తాము ప్రాతినిధ్యం వహించిన విభాగాల్లో వరల్డ్ అమెట్చూర్ బాక్సింగ్ ఛాంపియన్‌షిప్స్‌లో విజయం సాధించారు. జోస్ పెడ్రాజా ఒక రజత పతకం గెల్చుకోవడం ద్వారా పతక విజేతల జాబితాలో చేరగా, జోస్ లూయిస్ వెల్లోన్, నీల్సన్ డియిప్పా మరియు మెక్‌జో అరోయో లాంటి ముగ్గురు బాక్సర్లు మూడో స్థానంలో నిలిచారు. ప్రొఫెషనల్ సర్కూట్‌లో, మూడో అత్యధిక బాక్సింగ్ ప్రపంచ ఛాంపియన్లు కలిగిన ఫ్యూర్టో రికో తలసరి ఛాంపియన్స్ విషయంలో ప్రపంచంలో అగ్రగామిగా ఉంటోంది. మిగ్యూల్ కోటో, ఫెలిక్స్ ట్రినిడాడ్, విల్‌ఫ్రెడ్ బెనిటెజ్ మరియు గోమెజ్‌ లాంటి వారు సైతం ఈ ఘనతలో భాగస్వామ్యం వహిస్తున్నారు. ఫ్యూర్టో రికో జాతీయ బాస్కెట్‌బాల్ జట్టు 1957లో అంతర్జాతీయ బాస్కెట్‌బాల్ ఫెడరేషన్‌లో చేరింది. అప్పటినుంచి, అంతర్జాతీయ పోటీల్లో ఆ జట్టు 30 పతకాలను గెల్చుకుంది, మూడు FIBA అమెరికాస్ ఛాంపియన్‌షిప్‌లలో మరియు 1994 గుడ్‌విల్ గేమ్స్‌లలో స్వర్ణం సైతం ఇందులో భాగం వహిస్తోంది. August 8, 2004 ఈ జట్టు విషయంలో ఒక మైలురాయిగా అవతరించింది, ఒక ఒలింపిక్ టోర్నమెంట్‌లో యునైటెడ్ స్టేట్స్‌ని ఓడించిన మొదటి జట్టుగా నిలవడం ద్వారా ఈ ఖ్యాతిని ఆర్జించింది, నేషనల్ బాస్కెట్‌బాల్ అసోసియేషన్ ఆటగాళ్లు విలీనం తర్వాత ఈ రకమైన పరిణామం చోటు చేసుకుంది. గ్రీసులో ఏథెన్స్‌లో జరిగిన 2004 వేసవి ఒలింపిక్స్‌లో భాగంగా ప్రారంభ ఆటలో 92–73 తేడాతో ఈ జట్టు విజయం సాధించింది.[172]
ఈ క్రీడకు సంబంధించి ఇతర విజయాలు సైతం నమోదయ్యాయి, "ఫ్యూర్టో రికో ఆల్ స్టార్స్" జట్టు యునిసైకిల్ బాస్కెట్‌బాల్ ఛాంపియన్‌షిప్‌లో పన్నెండు ప్రపంచ ఛాంపియన్‌షిప్‌లను గెల్చుకుంది.[173] ఆర్గనైజ్డ్ స్ట్రీట్‌బాల్ సైతం కొన్ని విజయాలను దక్కించుకుంది, "ఫ్యూర్టో రికో స్ట్రీట్ బాల్" లాంటి జట్లు క్యాపిటానెస్ డి ఎరేసిబో మరియు AND1 మిక్స్‌టేప్ టూర్ టీమ్ లాంటి సంస్థలతో పోటీపడి విజయాలను నమోదు చేశాయి. ఫలితంగా, ఈ రకమైన శైలికి చెందిన సాధకులు అంతర్జాతీయ జట్లలో పాల్గొనేందుకు అర్హత సాధించారు, ఫ్యూర్టో రికన్‌గా జన్మించిన మొదటి అథ్లెట్‌గా మాత్రమే కాకుండా హార్లెమ్ గ్లోబెట్రోటెర్స్‌కు ఆడిన ఒర్‌ల్యాండో "ఎల్ గాటో" మెలెండెజ్ ఈ కోవకే చెందుతాడు.[174] ఫ్యూర్టో రికన్ మహిళకు కుమారుడైన ఒర్‌ల్యాండో ఆంటిగువా 1955లో చరిత్ర సృష్టించాడు, హార్లెమ్ గ్లోబోట్రోటెర్స్‌కు ఆడిన తొలి హిస్పానిక్ మరియు 52 ఏళ్లలో మొదటి నల్లజాతీయుడు కాని ఆటగాడిగా కావడం ద్వారా అతను ఈ ఘనత సాధించాడు.[175]
2003లో స్థాపితమైన ఫ్యూర్టో రికో ఐస్‌ల్యాండర్స్ ఫుట్‌బాల్ క్లబ్, ఉత్తర అమెరికాలో ఫుట్‌బాల్ యొక్క రెండో టైర్ అయిన యునైటెడ్ సాకర్ లీగ్స్ ఫస్ట్ డివిజన్‌లో ఆడింది. ఫిఫా మరియు కాన్‌కాకాఫ్‌లోనూ ఫ్యూర్టో రికో సభ్యత్వం కలిగి ఉంటోంది. 2008లో ఆర్చిపెలాగో యొక్క మొదటి ఏకీకృత లీగ్ అయిన ఫ్యూర్టో రికో సాకర్ లీగ్ స్థాపితమైంది. ప్రొఫెషనల్ రెజ్లింగ్ మరియు రోడ్ రన్నింగ్ లాంటివి ద్వితీయ శ్రేణి క్రీడలుగా ఉంటున్నాయి. వరల్ట్ రెజ్లింగ్ కౌన్సిల్ మరియు ఇంటర్నేషనల్ రెజ్లింగ్ అసోసియేషన్ లాంటివి ప్రధాన ద్వీపంలో అతిపెద్ద రెజ్లింగ్ ప్రమోషన్లుగా ఉంటున్నాయి. వరల్డ్స్ బెస్ట్ 10K ప్రతి సంవత్సరం శాన్ జాన్‌లో జరుగుతుంటుంది, ప్రపంచ వ్యప్తంగా జరిగే 20 ప్రధాన రేసు పోటీల్లో ఇది కూడా ఒకటిగా ఉంటోంది.
వేసవి మరియు శీతాకాల ఒలింపిక్స్, పాన్ అమెరికన్ గేమ్స్, కరీబియన్ వరల్డ్ సిరీస్, మరియు సెంట్రల్ అమెరికన్ మరియు కరీబియన్ గేమ్స్‌తో సహా అన్ని అంతర్జాతీయ పోటీల్లోనూ ఫ్యూర్టో రికో ప్రాతినిధ్యం వహిస్తోంది. ఒలింపిక్స్ పోటీల్లో భాగంగా ఫ్యూర్టో రియో అథ్లెట్లు ఆరు పతకాలు (ఒక రజతం, ఐదు కాంస్యం) గెల్చుకున్నారు, బాక్సర్ జాన్ ఎవాగెలిస్టా వెనెగాస్ ద్వారా 1948లో ఈ దేశం తొలి పతకాన్ని గెల్చుకుంది. March 2006న శాన్ జువాన్‌లోని హిరామ్ బిథ్రోన్ స్టేడియం, కొత్తగా రూపుదిద్దుకున్న వరల్డ్ బేస్‌బాల్ క్లాసిక్‌కు సంబంధించిన ప్రారంభ రౌండ్‌కు అలాగే రెండవ రౌండ్‌కు ఆతిథ్యమిచ్చింది. సెంట్రల్ అమెరికన్ మరియు కరీబియన్ గేమ్స్ 1993లో పొన్సేలోనూ మరియు 2010లో మయాగుయేజ్‌లోనూ జరిగాయి.
విద్య

ఫ్యూర్టో రికోలో విద్యా విధానం మూడు స్థాయిల్లో విభజించబడి ఉంది—ప్రాథమిక (ఎలిమెంటరీ పాఠశాల స్థాయిలు 1–6), మాధ్యమిక (ఇంటర్మీడియేట్ మరియు హై స్కూల్ స్థాయిలు 7–12), మరియు అత్యున్నత స్థాయి (అండర్ గ్రాడ్యుయేట్ మరియు గ్రాడ్యుయేట్ స్థాయి). 2002న క్రోడీకరించిన వివరాల ప్రకారం, ఫ్యూర్టో రికో ప్రజల అక్షరాస్యత 94.1%గా ఉంది; లింగత్వ పరంగా ఇది పురుషుల్లో 93.9% గానూ, మహిళల్లో 94.4% గానూ ఉంది.[176] 2000 సెన్సెస్ వివరాల ప్రకారం, జనాభాలోని 60.0% మంది ఉన్నత పాఠశాల డిగ్రీ లేదా ఉన్నత స్థాయి విద్యను కలిగి ఉన్నారు, అలాగే 18.3% మంది బ్యాచిలర్ డిగ్రీ లేదా అంతకంటే ఎక్కువ విద్యార్హత కలిగి ఉన్నారు.
ప్రాథమిక స్థాయి విద్యా సంస్థలు తప్పనిసరిగా 5 నుంచి 18 ఏళ్ల వయసు విద్యార్థులను కలిగి ఉండాలనే నియమాన్ని ప్రభుత్వం అమలు చేస్తోంది. ద్వీపంలో ఉన్న ప్రతి ఒక్క పౌరునికి విద్యా హక్కు అనే చట్టాన్ని కాన్సిట్యూషన్ ఆఫ్ ఫ్యూర్టో రికో అమలు చేస్తోంది. దీనిఫలితంగా, ఫ్యూర్టో రికోలోని ప్రభుత్వ పాఠశాలలు ఎలిమెంటరీ మరియు మాథ్యమిక స్థాయిల్లో ఉచిత మరియు విభజనలు లేని విద్యను అందిస్తున్నాయి. మూడు స్థాయిల్లోని ఏ స్థాయి వద్దైనా విద్యార్థులు ప్రభుత్వ లేదా ప్రైవేట్ పాఠశాలల్లో విద్యను అభ్యసించవచ్చు. 1999 గణాంకాల ప్రకారం, ఈ ద్వీపంలో 1532 ప్రభుత్వ పాఠశాలలు[177] మరియు 569 ప్రైవేట్ పాఠశాలలు ఉన్నాయి.
ఫ్యూర్టో రికోలో అతిపెద్ద మరియు ప్రాచీన విశ్వవిద్యాలయ వ్యవస్థ అనేది ప్రభుత్వానికి చెందిన యూనివర్సిటీ ఆఫ్ ఫ్యూర్టో రికో (UPR) రూపంలో నిర్వహించబడుతోంది, ఇది 11 క్యాంపస్‌లలో కార్యకలాపాలు నిర్వహిస్తోంది. ఇక ఈ ద్వీపానికి సంబంధించి అతిపెద్ద ప్రైవేట్ విశ్వవిద్యాలయం వ్యవస్థగా సిస్టెమా యూనివర్సిటారియో అనా G. మెండెజ్ ఉంటోంది, ఇది యూనివర్సిడాడ్ డెల్ టురాబో, మెట్రోపాలిటిన్ యూనివర్సిటీ మరియు యూనివర్సిడాడ్ డెల్ ఎస్టే, బహుళ క్యాంపస్ ఇంటర్ అమెరికన్ యూనివర్సిటీ, పాంటిఫికల్ కాథలిక్ యూనివర్సిటీ, మరియు యూనివర్సిడాడ్ డెల్ శాగ్రాడో కొరాజోన్ లాంటి వాటిని నిర్వహిస్తోంది. ఫ్యూర్టో రికో వ్యాప్తంగా నాలుగు మెడిసిన్ మరియు నాలుగు లా స్కూళ్లు ఉన్నాయి.
రవాణా


రోడ్లు, ఫ్రీవేలు, ఎక్స్‌ప్రెస్‌వేలు, మరియు హైవేలు లాంటి వ్యవస్థ ద్వారా ఫ్యూర్టో రికోలోని నగరాలు మరియు పట్టణాలు ఒకదానికొకటి కలపబడుతున్నాయి, U.S. డిపార్ట్‌మెంట్ ఆఫ్ ట్రాన్స్‌పోరేషన్ అధికార పరిథి కింద పనిచేసే హైవేస్ అండ్ ట్రాన్స్‌పోరేషన్ ద్వారా నిర్వహించబడే ఇవి ఫ్యూర్టో రికో పోలీస్ డిపార్ట్‌మెంట్ ద్వారా గస్తీ చేయబడుతాయి. ఈ ద్వీపం యొక్క మెట్రోపాలిటిన్ ప్రాంతం ఒక ప్రభుత్వ బస్ ట్రాన్సిట్ వ్యవస్థ ద్వారా మరియు ట్రెన్ అర్బన్ (ఇంగ్లీషులో అర్బన్ ట్రెయిన్ అని అర్థం) అని పిలవబడే ఒక మెట్రో వ్యవస్థ ద్వారా నిర్వహించబడుతోంది. సీబార్న్ ఫెర్రీస్ (ఫ్యూర్టో రికో యొక్క ఆర్చిపెలాగోకు సేవలందిస్తుంది), అలాగే కారోస్ పుబ్లికోస్ (ప్రైవేటు మినీ బస్సులు) లాంటివి ఇతర రూపాలకు చెందిన ప్రజా రవాణా వ్యవస్థ రూపాలుగా ఉన్నాయి.
ఈ ద్వీపంలో మూడు అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయములు- కరోలినాలోని లూయిస్ మునోజ్ మారిన్ ఇంటర్నేషనల్ ఎయిర్‌ఫోర్ట్, పొన్సేలోని మెర్సిడిటా ఎయిర్‌ఫోర్ట్, మరియు అగువాడిల్లాలోని రఫియల్ హెర్నాండెజ్ ఎయిర్‌ఫోర్ట్‌లతో సహా 27 స్థానిక విమానాశ్రయాలు ఉన్నాయి. లూయిస్ మునోజ్ ఇంటర్నేషనల్ ఎయిర్‌ఫోర్ట్ అనేది కరీబియన్‌లోనే అతిపెద్ద ఏరియల్ ట్రాన్స్‌పోరేషన్‌గా ఉండడంతో పాటు ప్రయాణికులు మరియు సరకు రవాణా లాంటి అంశాల్లో ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద విమానాశ్రయంగా నిలుస్తోంది.[178]
ఫ్యూర్టో రికోకు సంబంధించి ప్రధాన ద్వీపం వ్యాప్తంగా వివిధ నగరాల్లో 9 ఓడరేవులు ఉన్నాయి. శాన్ జువాన్ పోర్ట్ అనేది ఫ్యూర్టో రికోలో అతిపెద్ద రేవుగా ఉండడంతో పాటు కరీబియన్‌లో ఉన్న వ్యాపార సంబంధిత రేవుగానూ ఉంటోంది, అలాగే వాణిజ్య కార్యకలాపాలు మరియు సరకు రవాణా లాంటి అంశాల్లో ఇది యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లోని అత్యంత రద్దీ రేవుల్లో 10వదిగా ఉంటోంది.[178] అలాగే పొన్సేలో ఉండే పోర్ట్ ఆఫ్ ది అమెరికాస్ అనేది రెండో అతిపెద్ద రేవుగా ఉండడంతో పాటు ప్రస్తుతం సరకు రవాణా సామర్థ్యాన్ని ఏటా 1.5 millionల 20అడుగుల కంటైనర్లు (TEUలు) స్థాయికి పెంచే దిశగా విస్తీర్ణం పనులు జరుపుకుంటోంది.[179]
చట్ట అమలు
డిసెంబరు 2009లో, ఫ్యూర్టో రికో ప్రభుత్వం ఒక కొత్త చట్టం (లా 191 ఆఫ్ 2009) అమలులోకి తెచ్చింది, జనన ధ్రువీకరణ పత్రాల జారీ చేయడానికి మరియు మోసపూరిత పత్రాల పనిపట్టడంతో పాటు ఫ్యూర్టో రికోలో జన్మించే మొత్తం U.S. పౌరుల గుర్తింపు మరియు గౌరవాన్ని కాపాడే లక్ష్యంగా ఈ చట్టాన్ని అమలులోకి తెచ్చింది. U.S. డిపార్ట్‌మెంట్ ఆఫ్ స్టేట్ (DOS) మరియు U.S. డిపార్ట్‌మెంట్ ఆఫ్ హోమ్‌ల్యాండ్ సెక్యూరిటీ (DHS) సహకారం ఆధారంగా రూపొందించబడిన ఈ చట్టం, ఫ్యూర్టో రికో ద్వారా జారీ అయిన జనన ధ్రువీకరణ పత్రాల సాయంతో చట్టవ్యతిరేకంగా U.S. పాస్‌పోర్టులు, సాంఘిక భద్రత ప్రయోజనాలు, మరియు ఇతర ప్రభుత్వ సేవలు పొందడాన్ని నిరోధించే దిశగా పనిచేస్తుంది.[180] పాఠశాలల్లో, స్పోర్ట్స్ లీగ్‌లలో, మరియు వేసవి శిబిరాల్లో ప్రవేశాలు లాంటి అనేక రకాల కార్యకలాపాల కోసం అవసరమైన అసలు జనన ధ్రువీకరణ పత్రాల కోసం ఫ్యూర్టో రికోలోని చాలామంది ప్రజలు మరియు ప్రైవేటు సంస్థలు దీర్ఘ కాలం వేచి ఉండే సంప్రదాయానికి స్వస్తిపలికే దిశగా ఫోర్టునో ప్రభుత్వం ఒక చట్టంపై సంతకం చేసింది. దీంతోపాటు July 1, 2010తో ప్రారంభించి ఫ్యూర్టో రికో జారీ చేసిన అన్ని జనన ధ్రువీకరణ పత్రాలను రద్దు చేయడంతో పాటు ఆ తేదీ నుంచి కొత్తగా, మరింత భద్రతతో కూడిన ధ్రువీకరణ పత్రాలను జారీచేయడాన్ని సైతం ఇది తప్పనిసరి చేసింది.[181] ఫెడరల్ ఏజెన్సీల అభ్యర్థనకు ప్రతిస్పందనగా ఈ చట్టం తెరమీదకు వచ్చింది, ఫ్యూర్టో రికో జారీచేసిన జనన ధ్రువీకరణ పత్రాలను మోసపూరిత చర్యలకు ఉపయోగించడాన్ని గుర్తించడం ద్వారా ఆ రకమైన చర్యలను జాతీయ ఐడెంటెటీ మోసంగా గుర్తించడంతో ఈ రకమైన అభ్యర్థన చేయడం జరిగింది. గతంలో, ఫ్యూర్టో రికోలోని అనేకమంది సాధారణ అధికారులు మరియు అనధికారిక లావాదేవీలు అనవసరమైన రీతిలో జనన ధ్రువీకరణ పత్రాలను సమర్పించడం, నిలుపుదల చేయడం, మరియు నిల్వ చేయడం లాంటి అవసరాలను కలిగి ఉండేవి. ఫలితంగా, సరైన రక్షణ చర్యలు లేకుండానే వందలాది వేలాది అసలు జనన ధ్రువీకరణ పత్రాలు నిల్వచేయబడి ఉండేవి, తద్వారా వీటిని సులభంగా దొంగిలించడం వీలైంది. తత్ఫలితంగా పాఠశాలలు మరియు ఇతర సంస్థల నుంచి అనేక జనన ధ్రువీకరణ పత్రాలు దొంగిలించబడడంతో పాటు నల్ల బజారులో ఒక్కో పత్రాన్ని 10,000 డాలర్ల వరకు అమ్మడం జరిగింది, ఇలాంటి పత్రాలను చట్టవ్యతిరేకంగా పాస్‌పోర్టులు, లైసెన్సులు, మరియు ఇతర ప్రభుత్వ మరియు ప్రైవేటు రంగ పత్రాలు మరియు ప్రయోజనాలను పొందేందుకు ఉపయోగించడం జరిగింది. దీంతో ఫ్యూర్టో రికోలో జన్మించిన U.S. పౌరులు గుర్తింపు దొంగతనం, దొంగ రుణాలు, సాంఘిక భద్రత ప్రయోజనాలను దొంగిలించడం లాంటి వాటికి ఆలవాలంగా మారడంతో ఎయిర్‌ఫోర్టులు, ఇతర ప్రదేశాల్లో "యాదృచ్ఛిక" సెక్యూరిటీ శోధనలు ఎక్కువయ్యాయి. దీంతోపాటు ధ్రువీకరణ పత్రాలను చెల్లనవిగా పేర్కొన్న తేదీకి ముందున జారీచేసిన అన్ని జనన ధ్రువీకరణ పత్రాలపై తేదీని ఆలస్యం చేయాల్సిందిగా నేషనల్ ఇనిస్టిట్యూట్ ఫర్ లాటినో పాలసీ మరియు ఫ్యూర్టో రికన్ లీగల్ డిఫెన్స్ అండ్ ఎడ్యుకేషన్ ఫండ్‌లతో సహా అనేక సంస్థలు గవర్నర్‌ని అభ్యర్థించాయి.[182] దీంతో కొత్త జనన ధ్రువీకరణ పత్రాలను తీసుకునేందుకు వీలుగా June 30, 2010న లేదా అంతకుముందు నుంచి మరియు September 30, 2010 వరకు జారీ చేసిన ధ్రువపత్రాల యొక్క చెల్లుబాటును పొడిగిస్తూ జూన్‌లో ఫోర్టునో ఒక చట్టాన్ని ముందుకు తెచ్చింది. కొత్త ధ్రువపత్రాలు జారీచేసిన తేదీకి మరియు పాత ధ్రువీకరణ పత్రాలు చెల్లనవిగా మారిన తేదీకి మధ్య కొద్దిపాటి కాలాన్ని అనుమతించేందుకు ఉద్దేశాన్ని కలిగి ఉన్నట్టు, గతంలో ప్రకటించని కారణంగా తొందరకు సంబంధించిన జ్ఞానం కోల్పోవడం జరగదని సెక్రటరీ ఆఫ్ స్టేట్ కెన్నెత్ మెక్‌క్లింటాక్ స్పష్టం చేశారు.[183] దీంతో July 1, 2010కి ముందు జారీచేసిన ధ్రువపత్రాలు చివరగా October 30, 2010తో పూర్తయ్యే మరో 30 రోజుల కాలానికి చెల్లుబాటులో ఉండే దిశగా పొడిగించిన నిర్ణయానికి సంబంధించిన ఒక ఎగ్జిక్యూటివ్ ఆర్డర్‌పై ఫోర్టునో సంతకం చేసింది.

వీటిని కూడా చూడండి


ప్రసిద్ధ ఫ్యూర్టో రికన్ల జాబితా
ఫ్యూర్టో రికో మీకు తెలుసా ?

గమనికలు

సూచనలు

బాహ్య లింకులు





 at Curlie
 కాంగ్రెస్‌మ్యాన్ విటో మార్క‌న్‌టోనియో ద్వారా
Wikimedia Atlas of Puerto Rico

ఫ్యూర్టో రికన్ ప్రభుత్వం
 (in Spanish)
యునైటెడ్ స్టేట్స్ ప్రభుత్వం
, నవంబరు 1997
యునైటెడ్ నేషన్స్ (U.N.) డిక్లరేషన్ ఆన్ ఫ్యూర్టో రికో
, 2007 జూన్ 14


వర్గం:ఫ్యూర్టో రికో
వర్గం:యునైటెడ్ స్టేట్స్ యొక్క కరీబియన్ దీవులు
వర్గం:ఆంగ్లం-మాట్లాడే దేశాలు మరియు భూభాగాలు
వర్గం:మాజీ స్పానిష్ కాలనీలు
వర్గం:స్వేచ్ఛగా ఏకమైన రాష్ట్రాలు
వర్గం:గ్రేటర్ ఆంటిల్లెస్
వర్గం:యునైటెడ్ స్టేట్స్ యొక్క ద్వీప సంబంధ ప్రాంతాలు
వర్గం:ద్వీప దేశాలు
వర్గం:ఫ్యూర్టో రికో దీవులు
వర్గం:యునైటెడ్ స్టేట్స్ యొక్క ప్రతిపాదిత రాష్ట్రాలు
వర్గం:స్పానిష్-మాట్లాడే దేశాలు
వర్గం:1898లో ఏర్పడిన రాష్ట్రాలు మరియు ప్రాదేశిక ప్రాంతాలు