సాంఘిక శాస్త్రం

Question: 10వ తరగతి సాంఘిక శాస్త్రంలో ఎన్ని విభాగాలు ఉంటాయి?


సమాజాన్ని అధ్యయనం చేసే విద్యాసంబంధ పాండిత్య రంగాలను సాంఘిక శాస్త్రాలు (Social sciences)  గా గుర్తిస్తున్నారు.[1] సాధారణంగా సహజ విజ్ఞాన శాస్త్రాల వెలుపల అనేక రంగాలను సూచించేందుకు "సాంఘిక శాస్త్రాన్ని" ఒక విస్తృత పదంగా ఉపయోగిస్తున్నారు. మానవ శాస్త్రం, పురావస్తు శాస్త్రం, వ్యాపార పరిపాలన, అభివృద్ధి అధ్యయనాలు, ఆర్థిక శాస్త్రం, భూగోళ శాస్త్రం, చరిత్ర, చట్టం, భాషా శాస్త్రం, రాజకీయ శాస్త్రం, సామాజిక శాస్త్రం, అంతర్జాతీయ సంబంధాలు, సమాచార ప్రసారం, మరియు, కొన్ని సందర్భాల్లో, మానసిక శాస్త్రం[2][3] తదితరాలు దీనిలో భాగంగా పరిగణించబడుతున్నాయి.
అయితే ఈ పదాన్ని 19వ శతాబ్దపు సామాజిక శాస్త్రంలో ఏర్పాటు చేసిన అసలు సమాజ విజ్ఞాన శాస్త్రాన్ని సూచించే ప్రత్యేక సందర్భంలో కూడా ఉపయోగించవచ్చు. ఈ నిర్వచనం ద్వారా ఆధునిక సాంఘిక శాస్త్రానికి ప్రధాన శిల్పులుగా ఎక్కువగా ఎమిలే డుర్‌ఖీమ్, కార్ల్ మార్క్స్ మరియు మ్యాక్స్ వెబెర్‌లను పరిగణిస్తున్నారు.[4] ప్రత్యక్షైకవాద సామాజిక శాస్త్రవేత్తలు సహజ విజ్ఞాన శాస్త్రాల్లో ఉపయోగించే పద్ధతులనే సమాజాన్ని అర్థం చేసుకునేందుకు సాధనాలుగా ఉపయోగిస్తారు, తద్వారా విజ్ఞాన శాస్త్రాన్ని దాని యొక్క కచ్చితమైన ఆధునిక కోణంలో నిర్వచిస్తున్నారు. అర్థవివరణ సంబంధిత సామాజిక శాస్త్రవేత్తలు దీనికి భిన్నంగా సామాజిక విమర్శ లేదా ప్రతీకాత్మక అర్థవివరణను ఉపయోగిస్తారు, అనుభవంపై ఆధారపడిన పరిశీలనాత్మక సిద్ధాంతాలు నిర్మించడానికి బదులుగా వీరు ఈ మార్గాన్ని పాటిస్తున్నారు, అందువలన వీరు విజ్ఞాన శాస్త్రాన్ని దాని యొక్క విస్తృత సాంప్రదాయిక కోణంలో వివరిస్తారు. ఆధునిక విద్యావిషయక సాధనలో పరిశోధకులు తరచుగా పరిశీలనాత్మక కోణంపై దృష్టి పెడుతున్నారు, వివిధ పరిశోధనా పద్ధతులను (ఉదాహరణకు పరిమాణాత్మక మరియు గుణాత్మక పద్ధతులను కలిపి) ఉపయోగిస్తున్నారు. వివిధ రంగాలకు చెందిన అభ్యాసకులు "సామాజిక పరిశోధన" యొక్క లక్ష్యాలు మరియు పద్ధతులను పంచుకోవడంతో, ఈ పదం కూడా కొంత స్థాయిలో స్వయం ప్రతిపత్తి పొందింది.
చరిత్ర
సాంఘిక శాస్త్రాల చరిత్ర యొక్క మూలాలు పురాతన తత్వశాస్త్రంలో ఉన్నాయి. పురాతన చరిత్రలో గణిత శాస్త్రం, చరిత్ర, కవిత్వం లేదా రాజకీయాల అధ్యయనం మధ్య ఎటువంటి వ్యత్యాసం లేదు. మధ్య యుగంనాటి ఇస్లామిక్ నాగరికతలో ముస్లిం శాస్త్రవేత్తలు సాంఘిక శాస్త్రాల అభివృద్ధికి గణనీయమైన కృషి చేశారు. నిశ్చిత పరిజ్ఞానాల నుంచి వర్ణనాత్మక అవశేషాలు మరియు నిగమన తర్కం రూపంలో విజ్ఞాన శాస్త్రం యొక్క ఈ ఏకత్వం ఒక శాస్త్రీయ కార్యాచరణను సృష్టించింది.
ప్రబోధాత్మక యుగంలో సహజ తత్వశాస్త్రంలో ఒక విప్లవం వచ్చింది, ఇది శాస్త్రీయతను అర్థం చేసుకునేందుకు ప్రాథమిక నమూనాలో మార్పు తీసుకొచ్చింది. కొన్ని విభాగాల్లో, గణిత అధ్యయనాల్లో వేగవంతమైన ధోరణి వీక్షకుడి నుంచి స్వతంత్రమైన ఒక వాస్తవాన్ని ఊహించింది మరియు దాని యొక్క సొంత నియమాలతో పనిచేసింది. కాలం యొక్క నైతిక తత్వశాస్త్రం నుంచి సాంఘిక శాస్త్రాలు ముందుకొచ్చాయి, ఇవి పారిశ్రామిక విప్లవం మరియు ఫ్రెంచ్ విప్లవం వంటి విప్లవాల యుగంతో ప్రభావితమయ్యాయి.[1] విజ్ఞాన శాస్త్రాలు (పరిశోధనాత్మక మరియు అనువర్తిత) నుంచి లేదా క్రమబద్ధమైన పరిజ్ఞాన-మూలాలు లేదా సంకర్షణ చెందే వస్తుత్వాల సమూహం యొక్క సామాజిక మెరుగుదలకు సంబంధించిన శాసక పద్ధతుల నుంచి సాంఘిక శాస్త్రాలు అభివృద్ధి చెందాయి.[5][6]
సాంఘిక శాస్త్రాల ప్రారంభ మూలాలు 18వ శతాబ్దంలో ఉన్నాయి, రౌస్సెయు మరియు ఇతర నిష్ణాతుల వ్యాసాలతో ఉన్న డిడెరోట్ యొక్క వివిధ పెద్ద ఎన్‌సైక్లోపీడియాల్లో (విజ్ఞానసర్వస్వాలు) ఇవి కనిపించాయి. ఇతర ప్రత్యేక విజ్ఞానసర్వస్వాల్లో కూడా సాంఘిక శాస్త్రాల వృద్ధి కనిపించింది. ఆధునిక కాలంలో "సాంఘిక శాస్త్రాన్ని " మొదటిసారి ఒక విలక్షణ భావసంబంధ రంగంగా ఉపయోగించారు.[7] వాస్తవిక వర్ణనాత్మక అనుభవం ఆధారిత పరిజ్ఞానంపై దృష్టి పెట్టడం, వ్యతిరేక అంశాలను మినహాయించడం ద్వారా సాంఘిక శాస్త్రం ప్రత్యక్షైకవాదంతో ప్రభావితమైంది[1]; అధిభౌతిక ఊహాకల్పనను మినహాయించారు. అగస్టే కామ్టే "సైన్స్ సోషల్ " అనే పదాన్ని ఉపయోగించి ఈ విభాగాన్ని వర్ణించారు, ఛార్లస్ ఫోరియర్ యొక్క ఆలోచనల నుంచి ఆయన దీనిని స్వీకరించారు; కామ్టే ఈ రంగాన్ని సామాజిక భౌతిక శాస్త్రం</i>గా సూచించారు.[1][8]
ఈ కాలం తరువాత, కామ్టే మరియు ఇతర రంగాల ప్రభావంతో సాంఘిక శాస్త్రంలో ఐదు అభివృద్ధి మార్గాల్లో విస్తరణ జరిగింది.[1] ఒక మార్గం సామాజిక పరిశోధన అభివృద్ధికి దారి చూపింది. అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలు మరియు ఐరోపాలోని వివిధ ప్రాంతాల్లో భారీస్థాయి గణాంక అధ్యయనాలు నిర్వహించారు. మరో మార్గాన్ని ఎమిలే డుర్‌ఖీమ్ అభివృద్ధి చేశారు, ఇది సామాజిక వాస్తవాలు అధ్యయనం చేస్తుంది, విల్‌ఫ్రెడో పారెటో అధిసైద్ధాంతిక ఆలోచనలు మరియు వ్యక్తిగత సిద్ధాంతాలకు బీజం వేశారు. సైద్ధాంతిక ద్వైధీభావ వర్తమానం నుంచి ఏర్పడే మూడో మార్గాన్ని సామాజిక దృగ్విషయాన్ని గుర్తించడం మరియు అర్థం చేసుకోవడం చుట్టూ అభివృద్ధి చేశారు: దీనికి మ్యాక్స్ వెబెర్ వంటి ప్రముఖ వ్యక్తులు ప్రాచుర్యం కల్పించారు. నాలుగో మార్గాన్ని ఆర్థిక శాస్త్రం ఆధారంగా అభివృద్ధి చేయడం జరిగింది, దీనిలో ఒక కఠినమైన విజ్ఞాన శాస్త్రంగా ఆర్థిక పరిజ్ఞానాన్ని అభివృద్ధి చేయడం మరియు విస్తరించడం జరిగింది. చివరి మార్గం పరిజ్ఞానం యొక్క సహసంబంధం మరియు సామాజిక విలువలు; ప్రత్యక్షైకవ్యతిరేక వాదం మరియు మ్యాక్స్ వెబెర్ యొక్క వెర్‌స్టెహెన్ సామాజిక శాస్త్రం ఈ విలక్షణత కోసం గట్టిగా డిమాండ్ చేశాయి. ఈ మార్గంలో, సిద్ధాంతం (వర్ణన) మరియు సూచనలు ఒక విషయం యొక్క స్వతంత్ర ఆకృతిక చర్చలుగా ఉంటాయి.
దాదాపుగా 20వ శతాబ్దంలోకి అడుగుపెట్టే సమయానికి ప్రబోధాత్మక తత్వశాస్త్రానికి వివిధ విభాగాల నుంచి సవాళ్లు ఎదురయ్యాయి. శాస్త్రీయ విప్లవం ముగింపు సమయం నుంచి ప్రామాణిక సిద్ధాంతాల ఉపయోగించడంతో, పరిశోధనాత్మక అధ్యయనాలు మరియు ఒక సైద్ధాంతిక నిర్మాణాన్ని అభివృద్ధి చేసేందుకు సమీకరణాలను పరీక్షించడం కోసం గణితశాస్త్ర అధ్యయనాల స్థానాన్ని వివిధ విభాగాలు ఆక్రమించాయి. పరిశోధన పద్ధతిలో సాంఘిక శాస్త్ర ఉపవిభాగాల అభివృద్ధి మరింత పరిమాణాత్మకంగా మారింది. దీనికి భిన్నంగా, మానవ ప్రవర్తనలో శాస్త్రీయ విచారణ యొక్క అంతర్ క్రమశిక్షమాత్మక మరియు మిశ్రమ-క్రమశిక్షణాత్మక ధోరణి మరియు దానిని ప్రభావితం చేస్తున్న సామాజిక మరియు పర్యావరణ కారకాలు సామాజిక శాస్త్ర పరిశోధనా పద్ధతిలోని కొన్ని అంశాలపై అనేక సహజ విజ్ఞాన శాస్త్రాలకు ఆసక్తి కల్పించాయి.[9] హద్దులను చెరిపేసిన వివిధ విభాగాలకు ఉదాహరణలు వైద్యశాస్త్రం యొక్క సామాజిక పరిశోధన, సామాజిక జీవ శాస్త్రం, నాడీమానసిక శాస్త్రం, జీవ ఆర్థిక శాస్త్రం మరియు చరిత్ర మరియు శాస్త్రీయ సామాజిక శాస్త్రం. మానవ చర్య మరియు దాని యొక్క గూడార్థాలు మరియు పర్యవసానాల యొక్క అధ్యయనంలో పరిమాణాత్మక పరిశోధన మరియు గుణాత్మక పద్ధతులను సమగ్రపరచడం నానాటికీ పెరుగుతోంది. 20వ శతాబ్దం మొదటి అర్ధ భాగంలో, అనువర్తిత గణిత శాస్త్రం నుంచి గణాంక శాస్త్రం ఒక స్వేచ్ఛా విభాగంగా మారింది. గణాంక పద్ధతులను నిశ్చయంగా ఉపయోగిస్తున్నారు.
సమకాలీన యుగంలో, కార్ల్ పోపెర్ మరియు టాల్‌కాట్ పర్సన్స్ సాంఘిక శాస్త్రాల విస్తరణను ప్రభావితం చేశారు.[1] విజయవంతంగా నిలిచిన వివిధ మధ్యతరహా సిద్ధాంతాలతో ఒక ప్రతిపాదిత మహా సిద్ధాంతంతో అనుసంధానం చేసేందుకు శక్తి మరియు పొందిక గల పరిశోధనా పద్ధతిపై ఏకీకృత అంగీకారం కోసం పరిశోధకులు అన్వేషణ కొనసాగిస్తున్నారు, భారీ, వర్ధమాన దత్తాంశ బ్యాంకులకు ఉపయోగకరమైన నమూనాలను అందించడం కొనసాగుతుంది; మరింత సమాచారం కోసం కాన్‌సైలెన్స్ చూడండి. ప్రస్తుతం వివిధ సామాజిక శాస్త్ర రంగాలు అనేక మార్గాల్లో పురోగతి చెందుతున్నాయి, తద్వారా మొత్తంమీద సమాజానికి సంబంధించిన పరిజ్ఞానం పెరుగుతోంది. భవిష్యద్దర్శనం కోసం ఉద్దేశించిన సాంఘిక శాస్త్రాలు పరిశోధనలో వివిధ రంగాలతో ముడిపడివుంటాయి, కొన్నిసార్లు ఈ రంగానికి సంబంధించిన పద్ధతి విలక్షణంగా ఉంటుంది.[1]
సాంఘిక శాస్త్రం అనే పదం కామ్టే, డుర్‌ఖీమ్, మార్క్స్ మరియు వెబెర్‌ల వంటి భావకులు ఏర్పాటు చేసిన నిర్దిష్ట సామాజిక శాస్త్రాల</i>ను లేదా సాధారణంగా ఉత్కృష్ట విజ్ఞాన శాస్త్రం మరియు కళల వెలుపల ఉన్న అన్ని రంగాలను సూచించేందుకు ఉపయోగించవచ్చు. 19వ శతాబ్దం చివరి కాలంనాటికి, విద్యావిషయక సాంఘిక శాస్త్రాల్లో ఐదు విభాగాలు ఉన్నాయి: అవి, న్యాయశాస్త్రం మరియు చట్ట సవరణ, విద్య, ఆరోగ్యం, ఆర్థిక వ్యవస్థ, వాణిజ్యం మరియు కళ.[5]
సాంఘిక శాస్త్రంలో విభాగాలు




సాంఘిక శాస్త్రాల్లో భాగమైన రంగాలు మరియు విభాగాలు ఇక్కడ ఉన్నాయి.[1]
మానవ శాస్త్రం
వ్యాపార అధ్యయనాలు
సమాచార ప్రసార అధ్యయనాలు
నేరవిచారణ శాస్త్రం
జనాభా
అభివృద్ధి అధ్యయనాలు
ఆర్థిక శాస్త్రం
విద్య
భూగోళ శాస్త్రం
చరిత్ర
పారిశ్రామిక సంబంధాలు
చట్టం
భాషా శాస్త్రం
ప్రసార మాధ్యమ అధ్యయనాలు
పరిశోధనా పద్ధతి
తత్వశాస్త్రం
రాజకీయ శాస్త్రం
మనస్తత్వ శాస్త్రం
ప్రజా పరిపాలన
సామాజిక శాస్త్రం
చట్టబద్ధ నిర్వహణ
న్యాయసహాయక అధ్యయనాలు
అంతర్జాతీయ అధ్యయనాలు
గ్రంథాలయ విజ్ఞాన శాస్త్రం
సమాచార శాస్త్రం
సాంఘిక శాస్త్ర విభాగాలు కళాశాల లేదా విశ్వవిద్యాలయ స్థాయిలో నేర్చుకునే మరియు పరిశోధన చేసే పరిజ్ఞాన శాఖలుగా ఉంటాయి. పరిశోధనలను ప్రచురించే విద్యావిషయక పత్రికల ద్వారా సాంఘిక శాస్త్ర విభాగాలు నిర్వచించబడతాయి మరియు గుర్తించబడతాయి, అభ్యసించిన సాంఘిక శాస్త్ర సమాజాలు మరియు విద్యా విభాగాలు లేదా కేంద్రాలకు ఈ రంగానికి సంబంధించిన సాధకులు సేవలు అందిస్తారు. సాంఘిక శాస్త్రంలో సాధారణంగా అనేక ఉప-విభాగాలు లేదా శాఖలు ఉంటాయి, వీటి మధ్య హద్దులను ఏర్పరచడం తరచుగా ఏకపక్షంగా మరియు అనిశ్చితంగా ఉంటుంది.
మానవ శాస్త్రం

అవిభాజ్యతత్వానికి సంబంధించిన మానవుడి పరిణామ శాస్త్రాన్ని మానవ శాస్త్రంగా పరిగణిస్తారు. సాంఘిక శాస్త్రాలు, మానవీయ శాస్త్రాలు మరియు మానవ జీవ శాస్త్రం యొక్క వివిధ కోణాలను ఏకీకరణ చేయడం ద్వారా ఈ విభాగాన్ని ఏర్పాటు చేశారు. 20వ శతాబ్దంలో, విద్యావిషయక విభాగాలు తరచుగా సంస్థాగతంగా మూడు విస్తృత రంగాలుగా విభజించబడ్డాయి. పునరుత్పాదక మరియు పరిశీలనాత్మక పరిశోధనల ద్వారా సాధారణ సూత్రాలు నిర్వచించడానికి సహజ విజ్ఞాన శాస్త్రాలు ప్రయత్నించాయి. మానవీయ శాస్త్రాలు సాధారణంగా స్థానిక సంప్రదాయాలను వాటి యొక్క చరిత్ర, సాహిత్యం, సంగీతం మరియు కళల ద్వారా అధ్యయనం చేస్తాయి, నిర్దిష్ట వ్యక్తులు, సంఘటనలు మరియు యుగాలను అర్థం చేసుకోవడంపై ప్రత్యేకంగా దృష్టి పెడతాయి. సాంఘిక శాస్త్రాలు ఒక సాధారణ మార్గంలో సామాజిక దృగ్విషయాన్ని అర్థం చేసుకునేందుకు శాస్త్రీయ పద్ధతులను అభివృద్ధి చేసేందుకు ప్రయత్నించాయి, అయితే సాధారణంగా ఈ పద్ధతులు సహజ విజ్ఞాన శాస్త్రాలకు భిన్నంగా ఉంటాయి.
భౌతిక శాస్త్రం లేదా రసాయన శాస్త్రాల నుంచి నిర్వచించే సాధారణ సూత్రాలకు బదులుగా మానవ పరిణామ సాంఘిక శాస్త్రాలు తరచుగా గణాంక వివరణలు అభివృద్ధి చేస్తాయి లేదా మానసిక శాస్త్రం యొక్క అనేక విభాగాలు మాదిరిగా ఇవి మరింత సాధారణ సిద్ధాంతాలు ద్వారా వ్యష్టి సందర్భాలను వివరించగలవు. మానవ శాస్త్రాన్ని (చరిత్ర యొక్క కొన్ని విభాగాలు మాదిరిగా) ఈ విభాగాల్లో ఏదో ఒకదాని పరిధిలో మాత్రమే అమర్చలేము, మానవ శాస్త్రం యొక్క వివిధ విభాగాలు ఒకటి లేదా అంతకంటే ఎక్కువ రంగాలతో ముడిపడివుంటాయి.[10] దీనిలో పురావస్తు శాస్త్రం, చరిత్రపూర్వ, భౌతిక లేదా జీవ మానవ పరిణామ శాస్త్రం, మానవ భాషా శాస్త్రం, సామాజిక మరియు సాంస్కృతిక మానవ శాస్త్రం, మానవజాతి శాస్త్రం మరియు మానవజాతి వర్ణన శాస్త్రం.
అనేక అండర్‌గ్రాడ్యుయేట్ విద్యా సంస్థల్లో ఇది ఒక విద్యా విభాగంగా ఉంటుంది. ఆంత్రోపోస్ (άνθρωπος) అనే పదం గ్రీకు నుంచి పుట్టింది, గ్రీకులో ఈ పదానికి "మానవుడు" లేదా "మనిషి" అనే అర్థాలు వస్తాయి. ఎరిక్ వుల్ఫ్ సామాజికసాంస్కృతిక మానవ శాస్త్రాన్ని మానవీయ శాస్త్రాల యొక్క అత్యంత శాస్త్రీయ విభాగంగా మరియు విజ్ఞానం యొక్క అత్యంత మానవీయ శాస్త్రంగా వర్ణించారు.
మానవులకు మరియు మానవ ధోరణికి సంబంధించి ఒక అవిభాజ్యతత్వ వివరణను అందించడం మానవ శాస్త్రం యొక్క లక్ష్యంగా ఉంటుంది. పశ్చిమ దేశాల్లోని సంక్లిష్టమైన మరియు పారిశ్రామిక సమాజాల్లో మానవ శాస్త్రం ఒక విజ్ఞాన శాస్త్రంగా అభివృద్ధి చెందినప్పటి నుంచి, మరింత సాధారణ సామాజిక వ్యవస్థతో సమాజాల్లో ప్రజలను అధ్యయనం చేయడానికి ఒక పరిశోధనాత్మక ప్రేరక శక్తి రూపంలో మానవ శాస్త్రంలో ప్రధాన ధోరణి ఏర్పడింది, కొన్నిసార్లు దీనిని మానవ సాహిత్యంలో పురాతనమైనదిగా పిలుస్తున్నారు, అయితే దీనికి ఎటువంటి తక్కువస్థాయి సహజార్థం లేకుండా ఉపయోగిస్తున్నారు."[11] ప్రస్తుతం అనేక మంది మానవ శాస్త్రవేత్తలు తక్కువ సంక్లిష్ట సమాజాలు వంటి పదాలను ఉపయోగిస్తున్నారు లేదా పారిశ్రామికేతర, పశ్చిమ దేశాలేతర సంస్కృతుల్లో మానవుల జీవితాన్ని సూచించేందుకు వేటగాళ్లు-సంగ్రాహకులు లేదా ఆహార వేటగాళ్లు లేదా సాధారణ రైతు వంటి మనోవృత్తి లేదా ఉత్పత్తి యొక్క ప్రత్యేక నమూనాలను సూచిస్తున్నారు, ఇటువంటి పౌరులు లేదా జనత (జాతులు ) మానవ శాస్త్రంలో ఇప్పటికీ ఆసక్తికరమైన భాగంగా ఉన్నాయి.
ప్రకృతి అవిభాజ్యమని బోధించే తత్వం కోసం అన్వేషణ మానవ శాస్త్రవేత్తలు ఒక నిర్దిష్ట పౌరులపై సమగ్ర అధ్యయనం చేయడానికి దారితీసింది, దీనికోసం వారు జీవజన్యు, పురావస్తు మరియు భాషా సమాచారంతోపాటు సమకాలీన ఆచారాల యొక్క ప్రత్యక్ష పరిశీలనను ఉపయోగించారు.[12] 1990 మరియు 2000వ దశకాల్లో ఒక సంస్కృతిలో ఎటువంటి అంశాలను ఉంటాయనే దానిపై వివరణలు కోరడం జరిగింది, ఒక పరిశీలకుడు తన సొంత సంస్కృతి ఏ విధంగా ముగిసింది మరియు మరొక సంస్కృతి ఏ విధంగా ప్రారంభమైందో తెలుసుకోవడానికి సంబంధించిన అంశాలు మరియు మానవ శాస్త్రాన్ని రాయడంలో ఇతర కీలకమైన అంశాలు తెరపైకి వచ్చాయి. అన్ని మానవ సంస్కృతులను పరిణామం చెందుతున్న ఒక పెద్ద అంతర్జాతీయ సంస్కృతిలో భాగంగా చూడటం సాధ్యపడుతుంది. అనేక స్థానిక పరిశీలనలను ఏకం చేయడం ద్వారా పరిశీలించే అనుబంధాలకు భిన్నంగా, కిందిస్థాయి నుంచి పరిశీలించదగిన అంశాల మధ్య ఈ శక్తివంతమైన అనుబంధాలు ఇప్పటికీ సాంస్కృతిక, జీవ, భాషా లేదా పురావస్తు శాస్త్రాలతోపాటు, అన్ని రకాల మానవ శాస్త్రాలకు మూలాధారంగా ఉన్నాయి.[13]
ఆర్థిక శాస్త్రం

సంపద ఉత్పత్తి, పంపిణీ మరియు వినియోగాన్ని విశ్లేషించే మరియు వర్ణించే సాంఘిక శాస్త్రాన్ని ఆర్థిక శాస్త్రం అంటారు.[14] గ్రీకు οἶκος పదాలైన [oikos ], అంటే "కుటుంబం, ఇళ్లు, ఎస్టేట్," మరియు νόμος [nomos ], అంటే "ఆచారం, చట్టం," నుంచి ఎకనామిక్స్ (ఆర్థిక శాస్త్రం) అనే పదం పుట్టింది, అందువలన దీనికి "కుటుంబ నిర్వహణ" లేదా "దేశ నిర్వహణ" అనే అర్థం వస్తుంది. ఉపాధి విషయంలో ఆర్థిక అంశాలు మరియు సమాచారాన్ని ఉపయోగించే వ్యక్తిని ఆర్థికవేత్త అంటారు లేదా ఈ విద్యాంశంలో ఒక విశ్వవిద్యాలయ డిగ్రీ పొందిన వ్యక్తిని కూడా ఆర్థికవేత్తగా పరిగణిస్తారు. 1932లో లియోనెల్ రాబిన్స్ ఆర్థిక శాస్త్రం యొక్క ఒక సాంప్రదాయిక సంక్షిప్త నిర్వచనాన్ని ప్రతిపాదించారు, "ప్రత్యామ్నాయ ఉపయోగాలు గల కొరత యొక్క అర్థాల మధ్య ఒక సంబంధంగా మానవ ప్రవర్తనను అధ్యయనం చేసే విజ్ఞాన శాస్త్రంగా ఆయన ఆర్థిక శాస్త్రాన్ని నిర్వచించారు". కొరత మరియు ప్రత్యామ్నాయ ఉపయోగాలు లేకుండా ఎటువంటి ఆర్థిక సమస్య ఉండదని సూచించారు. ప్రజలు తమ అవసరాలు మరియు కోరికలను ఏ విధంగా సంతృప్తిపరుచుకుంటారనే దానిపై అధ్యయనం చేయడం కూడా ఆర్థిక శాస్త్రానికి ఒక క్లుప్తమైన నిర్వచనం ఉంది, మానవ ప్రవర్తన యొక్క ఆర్థిక కోణాలను అధ్యయనం చేయడాన్ని కూడా ఆర్థిక శాస్త్రంగా నిర్వచిస్తారు.

ఆర్థిక శాస్త్రంలో రెండు విస్తృత విభాగాలు ఉన్నాయి: వీటిలో ఒకటి సూక్ష్మ ఆర్థిక శాస్త్రం, దీనిలో ఒక కుటుంబం లేదా సంస్థ వంటి వ్యష్టి అంశాలు విశ్లేషణ ప్రమాణంగా ఉంటుంది, మరొక విభాగం స్థూల ఆర్థిక శాస్త్రం, దీనిలో విశ్లేషణ ప్రమాణంగా మొత్తం ఒక ఆర్థిక వ్యవస్థ ఉంటుంది. ఆర్థిక శాస్త్రం యొక్క మరొక విభజన ధనాత్మక ఆర్థిక వ్యవస్థను ప్రమాణీకారక ఆర్థిక శాస్త్రం నుంచి వేరు చేస్తుంది, ధనాత్మక ఆర్థిక వ్యవస్థ అనేది ఆర్థిక దృగ్విషయాన్ని ఊహించడం మరియు వివరించడంపై దృష్టి పెడుతుంది, ఇదిలా ఉంటే ప్రమాణీకారక ఆర్థిక శాస్త్రం ఏదోఒక ఆధారం ద్వారా ఐచ్ఛికాలు మరియు చర్యలను సూచిస్తుంది; ఇటువంటి సూచనల్లో అత్యవసరంగా ఊహనాస్పద విలువ తీర్పుల ప్రమేయం ఉంటుంది. 20వ శతాబ్దం ప్రారంభ కాలం నుంచి ఆర్థిక శాస్త్రం కొలవగల ప్రమాణాలపై ఎక్కువగా దృష్టి పెడుతుంది, దీనిలో సైద్ధాంతిక నమూనాలు మరియు అనుభావిక విశ్లేషణ రెండింటినీ ఉపయోగిస్తున్నారు. అయితే పరిమాణాత్మక నమూనాలను ఫిజియోక్రటిక్ పాఠశాల కాలం నుంచి గుర్తించవచ్చు. ఇటీవల దశాబ్దాల్లో రాజకీయాలు, చట్టం, మనస్తత్వ శాస్త్రం, చరిత్ర, మతం, వివాహం మరియు కుటుంబ జీవితం మరియు ఇతర సామాజిక సంకర్షణల వంటి ఇతర సామాజిక పరిస్థితులకు కూడా ఆర్థిక తర్కాన్ని వర్తింపజేయడం పెరుగుతోంది. 
ఈ రూపావళిలో ప్రధానంగా (1) అందరి అవసరాలు సంతృప్తి పరచేందుకు తగిన స్థాయిలో వనరుల లేని కారణంగా, వాటికి కొరత ఉన్నట్లు, మరియు (2) విఫణి లావాదేవీల ద్వారా వెల్లడించబడిన ఆర్థిక విలువను చెల్లించేందుకు సముఖత ఉన్నట్లు భావిస్తారు. దీనికి వ్యతిరేకమైన వ్యవస్థాగత ఆర్థిక శాస్త్రం, హరిత ఆర్థిక శాస్త్రం, మార్క్సిస్ట్ ఆర్థిక శాస్త్రం మరియు సామాజిక ఆర్థిక శాస్త్రం వంటి సంప్రదాయ విరుద్ధమైన విభాగాలు ఇతర మూలాధార భావనలను ప్రతిపాదించాయి. ఉదాహరణకు, మార్క్సిస్ట్ ఆర్థిక శాస్త్రం అనేది ఆర్థిక శాస్త్రం ప్రధానంగా విలువ వినిమయంపై దృష్టి పెడుతుందని ప్రతిపాదిస్తుంది, మొత్తం విలువకు శ్రమ (మానవ చర్య) ను మూలంగా సూచిస్తుంది.
సాంఘిక శాస్త్రాల్లో ఆర్థిక శాస్త్రం యొక్క విస్తరిస్తున్న విభాగాన్ని ఆర్థిక సామ్రాజ్యవాదంగా వర్ణిస్తున్నారు.[15][16]
విద్య


విద్యలో బోధన మరియు ప్రత్యేక నైపుణ్యాల అభ్యాసం భాగంగా ఉంటాయి, ఇది తక్కువ అగోచరంగా ఉండటంతోపాటు, విస్తారంగా కనిపిస్తుంది: ఇది పరిజ్ఞానాన్ని, సకారాత్మక తీర్పు మరియు బాగా-అభివృద్ధి చెందిన వివేకాన్ని అందిస్తుంది. ఒక తరం నుంచి మరొక తరానికి సంస్కృతికి బదిలీ అయ్యే ప్రాథమిక కోణాల్లో విద్య కూడా ఒకటి (సాంఘికీకరణను చూడండి). లాటిన్ పదమైన ఎడ్యుకేర్ నుంచి ఎడ్యుకేట్ అంటే "పొందడం" లేదా ఒక వ్యక్తి యొక్క సామర్థ్యాన్ని మరియు నైపుణ్యాలను నెరవేరడానికి సాయపడటం అనే అర్థాలు వస్తాయి. బోధన మరియు అభ్యాసానికి సంబంధించిన సైద్ధాంతిక మరియు అనువర్తిత పరిశోధనా విభాగమైన శిక్షణా శాస్త్రానికి ఇది ఒక అనువర్తనం, మనస్తత్వ శాస్త్రం, తత్వ శాస్త్రం, కంప్యూటర్ సైన్స్, భాషా శాస్త్రం, నాడీ విజ్ఞాన శాస్త్రం, సామాజిక శాస్త్రం మరియు మానవ శాస్త్రం వంటి అనేక విభాగాలు దీనిలో భాగంగా ఉంటాయి.[17]
ఒక మానవుడి యొక్క విద్య పుట్టుక నుంచి మొదలవుతుంది, జీవితాంతం ఈ విద్యా ప్రక్రియ కొనసాగుతుంది. (కొందరు విద్య అనేది పుట్టుక ముందు నుంచే మొదలవుతుందని కొందరు భావిస్తారు, కొందరు తల్లిదండ్రులు తమ బిడ్డ యొక్క అభివృద్ధిపై ప్రభావం చూపుతుందనే నమ్మకంతో సంగీత సాధన చేయడం లేదా పఠనం చేయడం చేస్తారు.) కొందరికి, పాఠశాలకు వెళ్లడం ద్వారా కంటే రోజువారీ జీవితపు ఒడిదుడుకులు మరియు విజయాలు ఎక్కువ అనుభవాలు నేర్పుతాయి (అందువలన "మీ విద్యలో ఎల్లప్పుడూ పాఠశాల జోక్యం చేసుకోకుండా చూడాలని సూచించే" మార్క్ ట్వెయిన్ యొక్క ప్రబోధం నిజమవుతుంది). కుటుంబ సభ్యులు ఒక లోతైన విద్యా ప్రభావాన్ని కలిగివుండవచ్చు - తరచుగా ఈ ప్రభావం వారు గుర్తించే దానికంటే ఎక్కువగా ఉంటుంది - అయితే కుటుంబ బోధన అనేది ఎక్కువగా పరోక్షంగా పనిచేస్తుంది.
భూగోళ శాస్త్రం


భూగోళ శాస్త్రం అనే విభాగాన్ని విస్తృత స్థాయిలో రెండు ప్రధాన ఉప విభాగాలుగా విభజించవచ్చు: అవి, మానవ భూగోళ శాస్త్రం మరియు భౌతిక భూగోళ శాస్త్రం. మానవ భూగోళ శాస్త్రం ఎక్కువగా పర్యావరణంపై మరియు భూభాగం ఏ విధంగా సృష్టించబడిందనే దానిపై దృష్టి పెడుతుంది, మానవులకు వారు నివసిస్తున్న భూభాగంపై ఉన్న ప్రభావంతోపాటు, భూభాగాన్ని మానవులు ఏ విధంగా పరిగణిస్తున్నారు మరియు నిర్వహిస్తున్నారనే అంశాలను కూడా ఇది చర్చిస్తుంది. భౌతిక భూగోళ శాస్త్రం సహజ పర్యావరణం మరియు వాతావరణం, ఉద్భిజ్జసంపద & ప్రాణులు, భూమి, నీరు మరియు భూస్వరూపాలు ఏ విధంగా ఏర్పడ్డాయి మరియు సంకర్షణ చెందుతాయనే అంశాలపై దృష్టి పెడుతుంది.[18] వివిధ పద్ధతులను ఉపయోగించి ఈ రెండు ఉప విభాగాల యొక్క ఫలితంగా ఒక మూడో విభాగం ఏర్పడింది, దీని పేరు పర్యావరణ భూగోళ శాస్త్రం. పర్యావరణ భూగోళ శాస్త్రంలో భౌతిక మరియు మానవ భూగోళ శాస్త్రం రెండింటికీ సంబంధించిన అంశాలు ఉంటాయి, పర్యావరణం మరియు మానవుల మధ్య సంకర్షణలపై ఇది దృష్టి పెడుతుంది.[19]
భౌతిక మరియు ప్రాదేశిక సంబంధాల ప్రాతిపదికన భూమిని అర్థం చేసుకునేందుకు భూగోళ శాస్త్రవేత్తలు ప్రయత్నించారు. పటాల తయారీకి సంబంధించిన విజ్ఞాన శాస్త్రంపై మొట్టమొదటి భూగోళ శాస్త్రవేత్తలు దృష్టి సారించారు, భూమి ఉపరితలాన్ని సరైన అంచనాలతో సూచించేందుకు మార్గాలు కనిపెట్టారు. ఈ కోణంలో, భూగోళ శాస్త్రం సహజ విజ్ఞాన శాస్త్రాలు మరియు సాంఘిక శాస్త్రాల మధ్య కొన్ని అంతరాలను కలుపుతుంది. చారిత్రక భూగోళ శాస్త్రాన్ని తరచుగా కళాశాలల్లో ఒక ఏకీకృత భూగోళ శాస్త్ర విభాగంలో బోధిస్తారు.
అన్నింటినీ ఏకీకృతం చేసిన ఒక విభాగంగా ఆధునిక భూగోళ శాస్త్రం GIScతో దగ్గరి సంబంధం కలిగివుంది, ఇది మానవాళి మరియు దాని యొక్క సహజ పర్యావరణాన్ని అర్థం చేసుకోవడంపై దృష్టి పెడుతుంది. పట్టణ ప్రణాళిక, ప్రాంతీయ విజ్ఞాన శాస్త్రం మరియు గ్రహాధ్యయన శాస్త్రం యొక్క విభాగాలు భూగోళ శాస్త్రంతో దగ్గరి సంబంధం కలిగివున్నాయి. భూగోళ శాస్త్ర సాధకులు సమాచారాన్ని సేకరించేందుకు GIS, రిమోట్ సెన్సింగ్, ఏరియల్ ఫోటోగ్రఫీ, గణాంకాలు మరియు గ్లోబల్ పొజిషనింగ్ సిస్టమ్స్ (GPS) వంటి అనేక సాంకేతిక పరిజ్ఞానాలు మరియు పద్ధతులను ఉపయోగిస్తారు.
భూగోళ శాస్త్ర రంగం సాధారణంగా రెండు విలక్షణ విభాగాలుగా విభజించబడి ఉంటుంది: అవి భౌతిక మరియు మానవ విభాగాలు. భౌతిక భూగోళ శాస్త్రం వాతావరణం, మహాసముద్రాలు, భూములు మరియు భూమి కొలత తదితరాలకు సంబంధించిన దృగ్విషయాన్ని పరిశీలిస్తుంది. మానవ భూగోళ శాస్త్రం భిన్నమైన రంగాలపై దృష్టి పెడుతుంది, సాంస్కృతిక భూగోళ శాస్త్రం, రవాణా, ఆరోగ్యం, సైనిక కార్యకలాపాలు మరియు నగరాలు తదితరాలు దీని పరిధిలో ఉంటాయి. సామాజిక భూగోళ శాస్త్రం, ప్రాంతీయ భూగోళ శాస్త్రం, జియోమ్యాటిక్స్ మరియు పర్యావరణ భూగోళ శాస్త్రం తదితరాలు ఇతర భూగోళ శాస్త్ర శాఖలుగా గుర్తించబడుతున్నాయి.
చరిత్ర


చరిత్ర అనేది గత మానవ సంఘటనల్లోకి జరిపే నిరంతర, క్రమబద్ధమైన వర్ణన మరియు పరిశీలన, చారిత్రక భూగోళ పదసమాహారాలు లేదా సిద్ధాంతాల ద్వారా దీని అర్థ వివరణ చేస్తారు, అమెరికన్ ఫ్రాంటియర్ గురించి టర్నర్ సిద్ధాంతం ఇందుకు ఒక ఉదాహరణ.
చరిత్రకు సాంఘిక శాస్త్రం మరియు మానవీయ శాస్త్రం రెండింటిలో మూలం ఉంది. అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాల్లో నేషనల్ ఎండోమెంట్ ఫర్ ది హ్యూమానిటీస్ ఒక మానవీయ శాస్త్రానికి తమ యొక్క నిర్వచనంలో చరిత్రను చేర్చింది (అనువర్తిత భాషా శాస్త్రం మాదిరిగానే దీనిలో కూడా చరిత్రను చేర్చింది).[20] అయితే నేషనల్ రీసెర్చ్ కౌన్సిల్ చరిత్రను ఒక సాంఘిక శాస్త్రంగా వర్గీకరించింది.[21] చారిత్రక పద్ధతి</i>లో విధానాలు మరియు మార్గదర్శకాలు ఉంటాయి, వీటి ద్వారా ప్రాథమిక మూలాలు మరియు ఇతర ఆధారాలను ఉపయోగించి చరిత్రకారులు పరిశోధన చేస్తారు, తరువాత చరిత్ర రచన చేస్తారు.
సోషల్ సైన్స్ హిస్టరీ అసోసియేషన్ 1976లో స్థాపించబడింది, సాంఘిక చరిత్రలో ఆసక్తి ఉన్న భిన్న విభాగాలకు చెందిన అధ్యయనకారులను ఇది ఏకతాటిపైకి తీసుకొచ్చింది.[22]
చట్టం


సహజ పదప్రయోగములో, చట్టం అంటే, సంస్థల ద్వారా అమలు చేయబడే ఒక నిబంధన.[23] చట్టం గురించిన అధ్యయనం సాంఘిక శాస్త్రం మరియు మానవీయ శాస్త్రాల మధ్య ఉన్న హద్దులను దాటుతుంది. చట్టాన్ని ఎల్లప్పుడూ అమలు చేయడం వీలు కాదు, ముఖ్యంగా అంతర్జాతీయ సంబంధాల విషయంలో దీనిని అమలు చేయడం సాధ్యపడటం లేదు. "నిబంధనల వ్యవస్థ"గా,[24] న్యాయాన్ని పొందడానికై ఒక "వివరణాత్మక సిద్ధాంతం"గా,[25] ప్రజల ప్రయోజనాలకు మధ్యవర్తిత్వం వహించే ఒక "యంత్రాంగం"గా,[26] మరియు "ఉల్లంఘించినవారికి శిక్ష విధిస్తామనే హెచ్చరికతో, ఒక సార్వభౌముడి ఆదేశంగా" చట్టానికి నిర్వచనాలు చెప్పబడ్డాయి.[27] చట్టం గురించి ఎవరు ఏ విధంగా అనుకున్నా, ఇది పూర్తిగా ఒక సాంఘిక సంస్థ. దాదాపుగా ప్రతి సాంఘిక శాస్త్రం మరియు మానవీయ శాస్త్రం నుంచి పొందే ఆలోచనల యొక్క ఆచరణసాధ్య రుజువులు న్యాయ విధానంలో భాగంగా ఉంటాయి. చట్టాలను రాజకీయాలుగా చెప్పవచ్చు, ఎందుకంటే వీటిని రాజకీయ నాయకులే సృష్టిస్తారు. చట్టం అనేది ఒక తత్వశాస్త్రం, ఎందుకంటే నైతిక మరియు నీతి ప్రోద్బలాలు వాటి ఆలోచనలకు రూపం ఇస్తాయి. చట్టం అనేక చరిత్ర కథలను వివరిస్తుంది, కాల గమనంలో శాసనాలు, సాధారణ చట్టం మరియు క్రోడీకరణాలు రుపుదిద్దుకుంటాయి. చట్టాన్ని ఆర్థిక విధానంగా కూడా చెప్పవచ్చు, ఎందుకంటే ఒప్పందం, వికర్మ, ఆస్తి చట్టం, కార్మిక చట్టం, కంపెనీ చట్టం మరియు అనేక ఇతరాలు సంపద పంపిణీపై చిరకాల ప్రభావాన్ని చూపుతాయి. లా అనే నామవాచకం పురాతన ఆంగ్ల పదమైన లగు నుంచి వచ్చింది. ఈ పదానికి స్థిరమైనది లేదా నియంత్రించబడినది అనే అర్థాలు వస్తాయి.[28] లీగల్ అనే విశేషణం లాటిన్ పదమైన లెక్స్ నుంచి వచ్చింది.[29]
భాషా శాస్త్రం


భాషా శాస్త్రం మానవ భాష యొక్క అభిజ్ఞా మరియు సాంఘిక కోణాలను పరిశోధిస్తుంది. ఈ రంగం వాక్యనిర్మాణం (వాక్యాల నిర్మాణాన్ని నియంత్రించే నిబంధనల అధ్యయనం) భాషా సంకేతం మరియు అర్థ విచారం (అర్థం యొక్క అధ్యయనం), పదనిర్మాణ శాస్త్రం (పదాల నిర్మాణ అధ్యయనం), ధ్వనిశాస్త్రం (పిలికే శబ్దాలపై అధ్యయనం) మరియు ధ్వని ప్రవర్తన శాస్త్రం (ఒక నిర్దిష్ట భాషలో నైరూప్య శబ్ద వ్యవస్థ యొక్క అధ్యయనం) వంటి భాషా సంకేతం యొక్క కోణాలపై దృష్టి పెట్టే విభాగాలుగా విభజించబడివుంది. అయితే పరిణామాత్మక భాషా శాస్త్రం (భాష యొక్క మూలం మరియు పరిణామం యొక్క అధ్యయనం) మరియు మానసిక భాషా శాస్త్రం (మానవ భాషలో మానసిక కారకాల అధ్యయనం) వంటి విభాగాల్లో కృషి ఈ విభాగాలన్నింటినీ స్పృశిస్తున్నాయి.
భాషా శాస్త్రంలో ఎక్కువ భాగం ఆధునిక పరిశోధన ఏకకాలిక కోణాన్ని పరిగణలోకి తీసుకుంటుంది (ఒక నిర్దిష్ట సందర్భం వద్ద భాషపై దృష్టి పెడుతుంది), పాక్షికంగా నోమ్ చోంస్కై యొక్క ప్రభావానికి సంబంధించి ఒక నూతన అంగీకారం భాష యొక్క అభిజ్ఞా సంవిధానం యొక్క సిద్ధాంతాలను ఏర్పాటు చేయడాన్ని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. అయితే భాష శూన్యంలో ఉండదు లేదా కేవలం మెదడులో ఉంటుంది, సంబంధ భాషా శాస్త్రం, క్రియోల్ అధ్యయనాలు, అభిభాషణ విశ్లేషణ, సాంఘిక సంకర్షణ భాషా శాస్త్రం మరియు సాంఘిక భాషా శాస్త్రం వంటి పద్ధతులు దాని యొక్క సాంఘిక సందర్భంలో భాషను అన్వేషిస్తాయి. లక్షణాల యొక్క సంభవాలను పరిశోధించడంలో సాంఘిక భాషా శాస్త్రం తరచుగా సాంప్రదాయిక పరిమాణాత్మక విశ్లేషణ మరియు గణాంకాలను ఉపయోగించుకుంటుంది, సంబంధ భాషా శాస్త్రం వంటి కొన్ని విభాగాలు గుణాత్మక విశ్లేషణపై దృష్టి పెడతాయి. భాషా శాస్త్రం యొక్క కొన్ని విభాగాలు అందువలన సాంఘిక శాస్త్రం పరిధిలో ఉన్నట్లుగా అర్థం చేసుకోవచ్చు, ధ్వని శాస్త్రం మరియు నాడీ భాషా శాస్త్రం ఇతర విభాగాలు సహజ విజ్ఞాన శాస్త్రంతో సంబంధం కలిగివుంటాయి. మానవీయ శాస్త్రంపై భాషా శాస్త్రం ద్వితీయ ప్రాధాన్యత కలిగివుంది, 19వ మరియు 20వ శతాబ్దంలో మానవీయ శాస్త్రం భాషా విచారణలో కీలక పాత్ర పోషించింది. ఫెర్డినాండ్ సాసుర్ ఆధునిక భాషా శాస్త్ర పితామహుడిగా గుర్తించబడుతున్నాడు.
రాజకీయ శాస్త్రం


రాజకీయ శాస్త్రం అనేది ఒక విద్యా మరియు పరిశోధన విభాగం, రాజకీయాల యొక్క సిద్ధాంతం మరియు ఆచరణపై మరియు రాజకీయ వ్యవస్థలు మరియు రాజకీయ ప్రవర్తన యొక్క వర్ణన మరియు విశ్లేషణలపై ఇది దృష్టి పెడుతుంది. రాజకీయ శాస్త్రం యొక్క విభాగాలు మరియు ఉప విభాగాల్లో సక్రియాత్మక రాజకీయ ఆర్థిక వ్యవస్థ, రాజకీయ సిద్ధాంతం మరియు తత్వశాస్త్రం, పౌర శాస్త్రం మరియు సామ్య రాజకీయాలు, ప్రత్యక్ష ప్రజాస్వామ్యం యొక్క సిద్ధాంతం, రాజకీయ తటస్థ పరిపాలన, భాగస్వామ్య ప్రత్యక్ష ప్రజాస్వామ్యం, జాతీయ వ్యవస్థలు, సంకర-జాతీయ రాజకీయ విశ్లేషణ, అంతర్జాతీయ సంబంధాలు, విదేశీ విధానం, అంతర్జాతీయ చట్టం, రాజకీయాలు, ప్రభుత్వ పరిపాలన, పరిపాలక ప్రవర్తన, ప్రజా చట్టం, న్యాయ ప్రవర్తన మరియు ప్రజా విధానం తదితరాలు భాగంగా ఉన్నాయి. రాజకీయ శాస్త్రం అంతర్జాతీయ సంబంధాల్లో అధికారాన్ని మరియు శక్తివంతమైన దేశాలు మరియు అగ్రరాజ్యాల యొక్క సిద్ధాంతాన్ని అధ్యయనం చేస్తుంది.
రాజకీయ శాస్త్రం సైద్ధాంతికంగా భిన్నత్వం కలిగివుంటుంది, అయితే ఇటీవలి సంవత్సరాల్లో శాస్త్రీయ పద్ధతి  ఉపయోగించడం పెరుగుతోంది. అంటే క్రమబద్ధమైన నిగమన నమూనా నిర్మాణం మరియు పరిమాణాత్మక పరికల్పన పరీక్షను శుద్ధి చేయడాన్ని ఈ శాస్త్రీయ పద్ధతిగా పరిగణిస్తున్నారు. ఈ విభాగంలో ఉపయోగించే పద్ధతుల్లో హేతుబద్ధమైన ప్రత్యామ్నాయం, సాంప్రదాయిక రాజకీయ తత్వ శాస్త్రం, అర్థవివరణ వాదం, నిర్మాణవాదం మరియు ప్రవర్తనవాదం, వాస్తవిక వాదం, బహుతావాదం మరియు సంస్థాగతవాదం తదితరాలు భాగంగా ఉంటాయి. సాంఘిక శాస్త్రాల్లో ఒకటైన రాజకీయ శాస్త్రం కోరిన విచారణల రకాలకు సంబంధించిన పద్ధతులు మరియు విధానాలను ఉపయోగిస్తుంది; చారిత్రక పత్రాలు, ముఖాముఖి సమావేశాలు మరియు అధికారిక రికార్డుల వంటి ప్రాథమిక మూలాలతోపాటు, అధ్యయనకారుల జర్నల్ వ్యాసాల వంటి ద్వితీయ మూలాలను ఉపయోగించి సిద్ధాంతాలను నిర్మించడం మరియు పరీక్షించడం చేస్తుంది. అధ్యయన పరిశోధన, గణాంక విశ్లేషణ/ఎకనోమెట్రిక్స్, నిర్దిష్ట అధ్యయనాలు, ప్రయోగాలు మరియు నమూనా నిర్మాణం వంటి అనుభావిక పద్ధతులను ఉపయోగిస్తుంది. రాజకీయ శాస్త్రం అనే పదాన్ని కనిపెట్టిన వ్యక్తిగా హెర్బెర్ట్ బాక్స్‌టెర్ ఆడమ్స్ గుర్తింపు పొందుతున్నారు, జాన్స్ హోప్‌కిన్స్ విశ్వవిద్యాలయంలో చరిత్రను బోధిస్తూ ఆయన ఈ పదాన్ని ఉపయోగించారు.
ప్రజా పరిపాలన

రాజకీయ శాస్త్రంలో ప్రధాన విభాగాల్లో ఒకటి ప్రజా పరిపాలన, దీనిని అభివృద్ధి, అమలు మరియు ప్రభుత్వ విధానం యొక్క శాఖల అధ్యయనంగా వర్ణించవచ్చు. పౌర సమాజం మరియు సామాజిక న్యాయాన్ని విస్తరించడం ద్వారా ప్రజా సంక్షేమాన్ని సాధించడం ఈ రంగం యొక్క అంతిమ లక్ష్యంగా ఉంటుంది. ప్రజా పరిపాలన చారిత్రాత్మకంగా ప్రభుత్వ నిర్వహణగా సూచించబడుతున్నప్పటికీ, ప్రభుత్వేతర సంస్థలను (NGOలు) కూడా దీని పరిధిలో చేర్చడం పెరుగుతోంది, ఇది కూడా మానవాళి సంక్షేమానికి దాదాపుగా ఒకే విధమైన, ప్రాథమిక లక్ష్యంతో పనిచేస్తుంది.
ప్రజా పరిపాలనను సమీప అనుబంధ రంగమైన వ్యాపార పరిపాలన నుంచి వేరు చేయడం ఈ విభాగాన్ని నిర్వచించడంలో ఒక ప్రసిద్ధ పద్ధతిగా మారింది. మొదట ప్రజా పరిపాలన యొక్క లక్ష్యాలు సాధారణంగా అమెరికన్ వ్యవస్థాపకులు మరియు ప్రజాస్వామ్య వ్యక్తులు సూచించిన లక్ష్యాలతో దగ్గరి సంబంధం కలిగివుంటాయి. అంటే, ప్రభుత్వ ఉద్యోగులు నాణ్యత, న్యాయం, భద్రత, సామర్థ్యం, సమర్థత మరియు కొన్ని సమయాల్లో లాభాన్ని మెరుగుపరిచేందుకు పని చేయాలి. ఈ విలువలు వ్యాపార పరిపాలన నుంచి ఈ రంగాన్ని వేరు చేయడానికి, నిర్వచించడానికి సాయపడ్డాయి, వ్యాపార పరిపాలనను ప్రధానంగా లాభాలు ఉద్దేశించిన విభాగంగా గుర్తించారు. రెండో అంశం ఏమిటంటే ప్రజా పరిపాలన ఒక నూతన బహుళ విభాగ రంగం. వుడ్‌రో విల్సన్ యొక్క ది స్టడీ ఆఫ్ అడ్మినిస్ట్రేషన్ ప్రారంభ రచనగా తరచుగా సూచించబడుతుంది. ప్రభుత్వ అధికారుల రోజువారీ కార్యకలాపాల యొక్క ఉద్యోగసంబంధ నిర్వహణకు విల్సన్ మద్దతు ఇచ్చారు. అంతేకాకుండా తరువాత అధ్యక్షుడిగా మారిన విల్సన్ అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాల్లో పార్టీ రాజకీయాలు మరియు మంచి ఉద్యోగిస్వామ్యం మధ్య విభజన తీసుకురావాల్సిన అవసరం ఉందని గుర్తించారు, ఇది ఒక చిరస్థాయిగా నిలిచే ఇతివృత్తంగా ఉంది.
ప్రజా పరిపాలన యొక్క బహుళ విభాగ ధోరణి ఒక మూడో నిర్వచన లక్షణానికి సంబంధించివుంది: అది, పరిపాలక బాధ్యతలు. ప్రజా పరిపాలకులు ప్రభుత్వ సంస్థల్లో పని చేస్తారు, ప్రభుత్వం యొక్క అన్నిస్థాయిల్లో, విస్తృతమైన కార్యకలాపాలు నిర్వహిస్తారు. ప్రభుత్వ పరిపాలకులు సమాచారాన్ని సేకరించి విశ్లేషిస్తారు (గణాంకాలు), ఆర్థిక కార్యకలాపాల పర్యవేక్షణ (బడ్జెట్‌లు, ఖాతాలు మరియు నగదు ప్రవాహం) మరియు పెద్ద కార్యక్రమాలు మరియు సమావేశాల నిర్వహణ, ముసాయిదా చట్టం, అభివృద్ధి ప్రణాళిక మరియు తరచుగా న్యాయబద్ధమైన తప్పనిసరి, ప్రభుత్వ కార్యకలాపాలు నిర్వహించడం చేస్తారు. తుది రూపానికి సంబంధించి, ప్రజా పరిపాలకులు తమను పెరోల్ అధికారులు, కార్యదర్శులు, సమాచార సేకరణకర్తలు, కాగితపు పని సిబ్బంది, రికార్డులు భద్రపరిచేవారు, ప్రజల నోటరీలు, కాషియర్‌లు మరియు కార్యనిర్వాహకులుగా పరిగణించుకుంటారు. వాస్తవానికి ఈ విభాగం సమాచార సాంకేతిక పరిజ్ఞానం, ఆర్థిక, చట్టం మరియు ఇంజనీరింగ్ వంటి అనేక వృత్తి రంగాలతో వివిధ అంశాలను పంచుకుంటుంది. ప్రజా సేవల సరఫరా మరియు పరిణామానికి వచ్చే సరికి ఒక ప్రభుత్వ పరిపాలకుడికి నిస్సందేహమైన జోక్యం ఉంటుంది.
మనస్తత్వ శాస్త్రం


మనస్తత్వ శాస్త్రం ఒక విద్యావిషయక మరియు అనువర్తిత రంగంగా ఉంది, ప్రవర్తన మరియు మానసిక ప్రక్రియల అధ్యయనంతో ఇది ముడిపడివుంటుంది. వ్యక్తుల యొక్క దైనందిన జీవితాలకు సంబంధించిన సమస్యలు మరియు మానసిక వ్యాధి చికిత్సలతోపాటు మనస్తత్వ శాస్త్రం ఇటువంటి పరిజ్ఞానాన్ని వివిధ మానవ కార్యకలాపాలకు ఉపయోగించడాన్ని సూచిస్తుంది.
మనస్సు పనితీరు గురించి వివరణాత్మక సాధారణీకరణలను గ్రహించడం కోసం మరియు వ్యక్తుల యొక్క ప్రవర్తనను బహిర్గతం చేయడానికి మానవ శాస్త్రం, ఆర్థిక శాస్త్రం, రాజకీయ శాస్త్రం మరియు సామాజిక శాస్త్రం తదితరాల నుంచి మనస్తత్వ శాస్త్రం వైవిధ్యాన్ని ప్రదర్శిస్తుంది, ఇదిలా ఉంటే ఇతర విభాగాలు సామాజిక సమూహాలు లేదా పరిస్థితి-నిర్దిష్ట మానవ ప్రవర్తన పనితీరు గురించి వర్ణనాత్మక సాధారణీకరణలను సృష్టించడంపై దృష్టి పెడతాయి. అయితే ఆచరణలో వివిధ రంగాల్లో పెద్దఎత్తున సంకర-ఫలధీకరణ జరుగుతుంది. మనస్తత్వ శాస్త్రం జీవశాస్త్రం మరియు నాడీకణ శాస్త్రాలకు భిన్నంగా ఉంటుంది, మానసిక ప్రక్రియలు మరియు ప్రవర్తనల సంకర్షణలపై మరియు ఒక వ్యవస్థ యొక్క మొత్తం ప్రక్రియలపై మాత్రమే ఇది ప్రధానంగా దృష్టి పెడుతుంది, జీవసంబంధ లేదా నాడీ సంబంధ ప్రక్రియలకు మాత్రమే ఇది పరిమితమై ఉండదు, అయితే నాడీసంబంధ మనస్తత్వ శాస్త్రం అనే ఉపవిభాగం మాత్రమే ఏర్పడే మానసిక ప్రభావాల యొక్క అధ్యయనంతో వాస్తవ నాడీ ప్రక్రియల అధ్యయనంపై దృష్టి సారిస్తుంది. 
మనస్తత్వ శాస్త్రానికి సంబంధించిన అనేక మంది వ్యక్తులు వైద్యశాల మనస్తత్వ శాస్త్రంతో కూడా అనుబంధం కలిగివుంటారు, ఇది జీవించివున్నవారిలో మరియు మానసిక రోగలక్షణ శాస్త్రంలో సమస్యల అంచనా మరియు చికిత్సపై దృష్టి పెడుతుంది. వాస్తవంలో, మానసిక శాస్త్రం అసంఖ్యాక ప్రత్యేకతలు కలిగివుంది; సామాజిక మనస్తత్వ శాస్త్రం, అభివృద్ధి సంబంధ మనస్తత్వ శాస్త్రం, అభిజ్ఞా మనస్తత్వ శాస్త్రం, పారిశ్రామిక-సంస్థాగత మనస్తత్వ శాస్త్రం, గణిత మనస్తత్వ శాస్త్రం, నాడీసంబంధ మనస్తత్వ శాస్త్రం మరియు ప్రవర్తన యొక్క పరిమాణాత్మక విశ్లేషణ తదితరాలు వీటిలో కొన్నింటికి ఉదాహరణలు. సైకాలజీ అనే పదం పురాతన గ్రీకులోని ψυχή, సైకి ("ఆత్మ", "మనస్సు") మరియు లోగీ, (అధ్యయనం) నుంచి వచ్చింది.
మనస్తత్వ శాస్త్రం ఒక విస్తృత విజ్ఞాన శాస్త్ర విభాగం, దీనిని చాలా అరుదుగా సంపూర్ణ స్థాయిలో, ఒక పెద్ద విభాగంగా పరిగణలోకి తీసుకుంటున్నారు. కొన్ని ఉపవిభాగాలు సహజ విజ్ఞాన శాస్త్ర మూలాలు మరియు సాంఘిక శాస్త్ర అనువర్తనం కలిగివున్నప్పటికీ, ఇతర విభాగాలకు సాంఘిక శాస్త్రంతో అతికొద్ది సంబంధాన్ని లేదా సాంఘిక శాస్త్రంపై ఎక్కువగా ఆధారపడివుండటాన్ని గమనించవచ్చు. ఉదాహరణకు, జీవసంబంధ మనస్తత్వ శాస్త్రాన్ని ఒక సాంఘిక శాస్త్రీయ అనువర్తనంతో సహజ విజ్ఞాన శాస్త్రంగా పరిగణిస్తున్నారు (క్లినికల్ మెడిసిన్ మాదిరిగా), సాంఘిక మరియు వృత్తిసంబంధ మనస్తత్వ శాస్త్రాలను సాధారణంగా మాట్లాడేందుకు సంపూర్ణ సాంఘిక శాస్త్రాలుగా సూచించడం జరుగుతుంది, నాడీసంబంధ మనస్తత్వ శాస్త్రం మాత్రం ఒక సహజ విజ్ఞాన శాస్త్రంగా ఉంటుంది, దీనిలో పూర్తిగా శాస్త్రీయ సంప్రదాయం యొక్క అనువర్తనం ఉండదు. బ్రిటీష్ విశ్వవిద్యాలయాల్లో ఒక విద్యార్థికి మనస్తత్వ శాస్త్రం యొక్క నిబంధనపై అవధారణను ఒక డిగ్రీ ద్వారా గుర్తిస్తారు: అది B.Psy. ఈ డిగ్రీ సహజ మరియు సాంఘిక శాస్త్రాల మధ్య సమతౌల్యాన్ని సూచిస్తుంది, B.Sc ఒక బలమైన (లేదా పూర్తి) శాస్త్రీయ కేంద్రీకరణను సూచిస్తుంది, ఇదిలా ఉంటే B.A. ఎక్కువగా సాంఘిక శాస్త్రానికి సంబంధించిన ప్రత్యేకతలను తెలియజేస్తుంది.
సామాజిక శాస్త్రం


సామాజిక శాస్త్రం (సోషియాలజీ) అనేది సమాజం మరియు మానవ సామాజిక చర్య యొక్క శాస్త్రీయ లేదా క్రమబద్ధమైన అధ్యయనాన్ని సూచిస్తుంది. ఈ పదానికి అర్థం చివరి భాగం "-ఓలాజీ" నుంచి వస్తుంది, గ్రీకులో దీనర్థం ఏమిటంటే "యొక్క అధ్యయనం". ఈ పదంలో ముందు భాగమైన "సోషి-" లాటిన్ పదమైన సోసియస్ నుంచి వచ్చింది, దీనర్థం "సహచరుడు" లేదా సాధారణంగా సమాజం.
సామాజిక శాస్త్రాన్ని మొదట ఆగస్టే కామ్టే (1798–1857) 1838లో ఏర్పాటు చేశారు.[30] అయితే కాంప్టే సామాజిక రంగాన్ని శాస్త్రీయంగా అర్థం చేసుకోవడం ద్వారా చరిత్ర, మనస్తత్వ శాస్త్రం మరియు ఆర్థిక శాస్త్రాన్ని ఏకం చేసేందుకు ప్రయత్నించాడు. సామాజిక రుగ్మతలు సమాజసంబంధ ప్రత్యక్షైకవాదంతో పరిష్కరించవచ్చని ఆయన ప్రతిపాదించారు, ది కోర్స్ ఇన్ పాజిటివ్ ఫిలాసఫీ [1830–1842] మరియు ఎ జనరల్ వ్యూ ఆఫ్ పాజిటివిజం (1844) లో గుర్తించిన ఒక జ్ఞానమీమాంస పద్ధతిని ప్రత్యక్షైకవాదంగా గుర్తిస్తున్నారు. కామ్టే సాధారణంగా సామాజిక శాస్త్ర పితామహుడిగా గుర్తించబడుతున్నప్పటికీ, ఈ విభాగాన్ని గతంలో మరో ఫ్రెంచ్ భావకుడు ఎమిలే డుర్‌ఖీమ్ (1858–1917) ఏర్పాటు చేశారు, ఆయన ఆచరణీయ సాంఘిక పరిశోధనకు ప్రత్యక్షైకవాదాన్ని ఒక పునాదిగా అభివృద్ధి చేశారు. డుర్‌ఖీమ్ మొట్టమొదటి ఐరోపా సోషియాలజీ విభాగాన్ని బోర్డియక్స్ విశ్వవిద్యాలయంలో 1895లో ఏర్పాటు చేశారు, ఇక్కడ ఆయన సామాజిక శాస్త్ర పద్ధతి యొక్క నిబంధన లను ప్రచురించారు. 1896లో ఆయన L'Année Sociologique అనే జర్నల్‌ను స్థాపించార. డుర్‌ఖీమ్ యొక్క ప్రారంభ ఏకవిషయ రచన సూయిసైడ్ (1897) క్యాథలిక్ మరియు ప్రొటెస్టంట్ జనాభాల్లో ఆత్మహత్యల రేటుపై ఒక అధ్యయనాన్ని దీనిలో వివరించారు, మనస్తత్వ శాస్త్రం లేదా తత్వశాస్త్రం నుంచి సమాజ సంబంధ విశ్లేషణను వేరు చేశారు.[31]
కామ్టే ప్రతిపాదించిన ప్రత్యక్షైకవాదాన్ని కార్ల్ మార్క్స్ తిరస్కరించారు, అయితే చారిత్రక భౌతికవాదం ఆధారంగా సమాజం యొక్క విజ్ఞాన శాస్త్రాన్ని ఏర్పాటు చేసే లక్ష్యంతో పనిచేశారు, ఆయనను మరణించిన తరువాత సామాజిక శాస్త్ర వ్యవస్థాపకుడిగా గుర్తించడం మొదలుపెట్టారు, ఈ విభాగానికి ఆయన విస్తృత అర్థాన్ని సూచించారు. 20వ శతాబ్దంలోకి అడుగుపెట్టిన తరువాత జర్మనీ సామాజిక శాస్త్రవేత్తలు మాక్స్ వెబెర్ మరియు జియోర్గ్ సిమ్మెల్ సామాజిక శాస్త్ర సంబంధ ప్రత్యక్షైకవ్యతిరేక వాదాన్ని అభివృద్ధి చేశారు. ముఖ్యంగా సామాజిక శాస్త్రీయ ఆలోచనకు సంబంధించిన మూడు మార్గాల యొక్క ఒక మిశ్రమం ఈ విభాగం విస్తృత గుర్తింపు పొందింది: డుర్‌ఖీమ్ యొక్క ప్రత్యక్షైకవాదం మరియు నిర్మాణాత్మక కార్యకారణ వాదం; మార్క్సిస్ట్ చారిత్రక భౌతిక వాదం మరియు సంఘర్షణ సిద్ధాంతం; వెబెర్ యొక్క ప్రత్యక్షైకవ్యతిరేక వాదం మరియు వెర్‌స్టెహెన్ విశ్లేషణ. అమెరికన్ సామాజిక శాస్త్రం విస్తృతంగా ఒక ప్రత్యేక గతిపథం నుంచి ఉద్భవించింది, దీనిపై అతికొద్ది మార్క్సిస్ట్ ప్రభావం ఉంటుంది, ఇది కఠినమైన శాస్త్రీయ పరిశోధనా పద్ధతిపై దృష్టి పెడుతుంది మరియు వ్యవహార వాదం మరియు సామాజిక మనస్తత్వ శాస్త్రంతో దగ్గరి సంబంధం కలిగివుంటుంది. 1920వ దశకంలో చికాగో స్కూల్ ప్రతీకాత్మక సంకర్షణ వాదాన్ని అభివృద్ధి చేసింది. ఇదిలా ఉంటే 1930వ దశకంలో ఫ్రాంక్‌ఫర్ట్ స్కూల్ సంక్లిష్ట సిద్ధాంతం యొక్క ఆలోచనను అభివృద్ధి చేసింది, మార్క్సిస్ట్ సామాజిక శాస్త్రం యొక్క విభాగాంతర రూపంగా ఇది గుర్తించబడింది, సిగ్మండ్ ఫ్రాయిడ్ మరియు ఫ్రెడ్రిచ్ నీట్‌షెచ్ వంటి భిన్నమైన భావకులు దీనితో ఏకీభవించడం జరిగింది. రెండో ప్రపంచ యుద్ధం తరువాత సంక్లిష్ట సిద్ధాంతం జీవం పొందింది, సాహిత్య విమర్శను ప్రభావితం చేసింది మరియు బర్మింగ్‌హామ్ స్కూల్ సాంస్కృతిక అధ్యయనాల విభాగాన్ని ఏర్పాటు చేసింది.
పారిశ్రామీకరణ, పట్టణీకరణ, లౌకికవాద విస్తరణ మరియు హేతుబద్ధీకరణ యొక్క ఒక అవగతమైన ప్రక్రియ వంటి ఆధునికత్వం యొక్క సవాళ్లకు ఒక విద్యా స్పందనగా సామాజిక శాస్త్రం విస్తరించింది.[32] ఒక విస్తృత విభాగంగా సామాజిక శాస్త్రాన్ని నిర్వచించడం కష్టతరమవుతుంది, నిపుణులైన సామాజిక శాస్త్రవేత్తలకు కూడా దీనికి నిర్వచనం చెప్పడం కష్టమే. సాధారణంగా వ్యక్తులుగానే కాకుండా, సంఘాలు, సమూహాలు మరియు సమాజాలు మరియు సంస్థల యొక్క సభ్యులుగా కూడా ప్రజలను క్రమబద్ధీకరించే మరియు వేరు చేసే సామాజిక నిబంధనలు మరియు ప్రక్రియలతో ఈ విభాగం ముడిపడివుంటుంది, మానవ సమాజ జీవితం యొక్క ఏర్పాటు మరియు అభివృద్ధి పరిశీలన దీనిలో భాగంగా ఉంటుంది. ఆసక్తికరమైన సామాజిక శాస్త్ర విభాగం వీధిలో గుర్తుతెలియని వ్యక్తుల మధ్య కొద్దిస్థాయి ఒప్పందాల నుంచి అంతర్జాతీయ సామాజిక ప్రక్రియల అధ్యయనం వరకు విస్తరించివుంటుంది. సామాజిక శాస్త్రవేత్తలు పీటర్ ఎల్. బెర్జెర్ మరియు థామస్ లక్‌మ్యాన్ యొక్క అభిప్రాయాల ప్రకారం సామాజిక శాస్త్రవేత్తలు సామాజిక వాస్తవికత నిర్మాణాన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి ప్రయత్నిస్తారు. ఎక్కువ మంది సామాజిక శాస్త్రవేత్తలు ఒకటి లేదా అంతకంటే ఎక్కువ ఉప విభాగాలపై పని చేస్తారు. సమాజం యొక్క వివిధ కోణాను పరిశీలించే ఉప-విభాగాల సమూహంగా ఈ విభాగాన్ని వర్ణించడం ఒక ఉపయోగకరమైన మార్గంగా సూచించబడుతుంది. ఉదాహరణకు సామాజిక స్తరీకరణ అసమానత్వం మరియు తరగతి నిర్మాణాన్ని అధ్యయనం చేస్తుంది; జనాభా అధ్యయనాలు జనాభా పరిమాణం మరియు రకంలో మారుతుంటాయి; నేరాధ్యయన శాస్త్రం నేరస్తుల ప్రవర్తన మరియు అతిరిక్తతలను పరిశీలిస్తుంది; రాజకీయ సామాజిక శాస్త్రం సమాజం మరియు ప్రభుత్వం మధ్య సంకర్షణను అధ్యయనం చేస్తుంది.
ప్రవేశపెట్టినప్పటి నుంచి, సామాజిక జ్ఞానమీమాంసలు, పద్ధతులు మరియు విచారణ చట్రాలు గణనీయమైన స్థాయిలో విస్తరించడంతోపాటు, అపసరణం చెందాయి.[33] సామాజిక శాస్త్రవేత్తలు పరిశోధనా పద్ధతుల్లో ఒక వైవిధ్యాన్ని ఉపయోగిస్తారు, అనుభావిక పద్ధతులు లేదా సంక్లిష్ట సిద్ధాంతం ఏదో ఒకదానిపై ఆధారపడతారు. సాధారణ ఆధునిక పద్ధతుల్లో అధ్యయనాలు, చారిత్రక పరిశోధన, ముఖాముఖీ చర్చలు, భాగస్వామి పరిశీలన, సామాజిక వ్యవస్థ విశ్లేషణ, సర్వే పరిశోధన, గణాంక విశ్లేషణ, మరియు నమూనా నిర్మాణం, తదితరాలు భాగంగా ఉన్నాయి. 1970వ దశకం చివరి కాలం నుంచి అనేక మంది సామాజిక శాస్త్రవేత్తలు విద్యాయేతర ప్రయోజనాలకు ఈ విభాగాన్ని ఉపయోగించేందుకు ప్రయత్నించారు. సామాజిక పరిశోధన ఫలితాలు సామాజిక సమస్యలను పరిష్కరించడంపై ఆసక్తి ఉన్న బోధకులు, చట్టాలు చేసేవారు, పాలకులు, అభివృద్ధిదారులు మరియు ఇతరులకు సాయపడ్డాయి, పరిణామ పరిశోధన, పరిశోధన పద్ధతి అంచనా మరియు ప్రజా సామాజిక శాస్త్రం వంటి ఉపవిభాగాల ద్వారా ఈ ఫలితాలు ప్రజా విధానాన్ని రూపొందించడానికి ఉపయోగపడ్డాయి.
కొత్త సామాజిక ఉప విభాగాల్లో వెలుగులోకి రావడం కొనసాగుతూనే ఉంది - వీటికి ఉదాహరణ సమాజ అధ్యయనాలు, గణాంక సామాజిక శాస్త్రం, పర్యావరణ సామాజిక శాస్త్రం, వ్యవస్థ విశ్లేషణ, నట-వ్యవస్థ సిద్ధాంతం, ఇలా పెరిగిపోతున్న జాబితాలో అనేక ఉపవిభాగాలను సంకర-విభాగాలుగా చెప్పవచ్చు.
మరిన్ని విభాగాలు
అదనపు సాంఘిక శాస్త్ర విభాగాలు మరియు అధ్యయన రంగాలు:

పురావస్తు శాస్త్రం అనేది సేకరణ, పత్రాలు, విశ్లేషణ మరియు అవశేష పదార్థాల అర్థవివరణ మరియు కట్టడాలు, కళాఖండాలు, జీవ వాస్తవాలు మరియు భూదృశ్యాలు వంటి పర్యావరణ సమాచారం ద్వారా మానవ సంస్కృతులను అధ్యయనం చేసే విజ్ఞాన శాస్త్రం.
ప్రాదేశిక అధ్యయనాలు అనేవి పరిశోధన మరియు పాండిత్యం రెండు రంగాలతో ముడిపడివుంటుంది, నిర్దిష్ట భౌగోళిక, సహజ/సమాఖ్య, లేదా సాంస్కృతిక ప్రాంతాలను అవగతం చేసుకుంటుంది.
ప్రవర్తన విజ్ఞాన శాస్త్రం పరిధిలో అన్వేషణ కార్యకలపాలకు సంబంధించిన అన్ని విభాగాలు మరియు సహజ ప్రపంచంలో జీవుల మధ్య సంకర్షణలు ఉంటాయి.
సమాచార ప్రసార అధ్యయనాలు అనే విభాగం ఒక విద్యావిషయక రంగం, సమాచార ప్రసారానికి సంబంధించిన ప్రక్రియలతో ఇది ముడిపడివుంటుంది, సాధారణంగా ప్రదేశం మరియు కాలంలో దూరాలపై చిహ్నాలను పంచుకునే విభాగంగా దీనిని నిర్వచించవచ్చు.
జనాభా అధ్యయనం అనేది అన్ని జనాభాల యొక్క గణాంక అధ్యయనం.
అభివృద్ధి అధ్యయనాలు, ఇది ఒక బహుళ విభాగాలు ఉన్న సామాజిక శాఖ, ఇది అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలపై దృష్టి సారిస్తుంది.
పర్యావరణ అధ్యయనాలు, ఇది సాంఘిక, మానవీయ మరియు సహజ విజ్ఞాన శాస్త్ర అంశాలను మానవులు మరియు సహజ పర్యావరణం మధ్య సంబంధంపై ఏకం చేస్తుంది.
సమాచార విజ్ఞాన శాస్త్రం అనేది అంతర్ విభాగ విజ్ఞాన శాస్త్రం, ప్రధానంగా సమాచార సేకరణ, వర్గీకరణ, సర్దుబాటు, నిల్వ, పునరుద్ధరణ మరియు వ్యాప్తిపై దృష్టి పెడుతుంది.
అంతర్జాతీయ అధ్యయనాలు, అంతర్జాతీయ సంబంధాలు (విదేశీ వ్యవహారాలు మరియు అంతర్జాతీయ వ్యవస్థలో దేశాల మధ్య ఉన్న అంతర్జాతీయ సమస్యలపై అధ్యయనం) మరియు అంతర్జాతీయ విద్య (ఒకదానితోఒకటి ముడిపడిన ప్రపంచంలో భాగస్వాములు క్రియాశీల భాగస్వాములుగా ప్రజలను తీర్చిదిద్దేందుకు ఉద్దేశించిన సమగ్ర పద్ధతి) రెండూ దీని పరిధిలో ఉంటాయి.
వార్తారచన అనేది, వార్తలు, వర్ణనాత్మక అంశాలు తెలియజేసే కళ, ప్రసార మాధ్యమం యొక్క విస్తృత పరిధి ద్వారా స్పందించడం దీనిలో భాగంగా ఉంటుంది.
న్యాయ నిర్వహణ అనేది ఒక సాంఘిక శాస్త్ర విభాగం, ప్రభుత్వం మరియు న్యాయపరమైన అంశాల అధ్యయనంలో ఆసక్తి ఉన్న విద్యార్థుల కోసం ఉద్దేశించిన విభాగం ఇది.
గ్రంథాలయ విజ్ఞాన శాస్త్రం, ఇది కొన్ని విభాగాలు కలిసిన రంగం, ఆచరణలు, అవగాహనలు మరియు నిర్వహణ సాధనాలు, సమాచార సాంకేతిక పరిజ్ఞానం మరియు ఇతర గ్రంథాలయ విభాగాలకు సంబంధించిన అంశాలతో ముడిపడివుంటుంది; సమాచార వనరులను సేకరించడం, నిర్వహించడం, సంరక్షించడం మరియు విస్తరించడం దీనిలో ఉండే ముఖ్యమైన పనులు; సమాచారం యొక్క రాజకీయ ఆర్థిక వ్యవస్థ.
నిర్వహణ అనేది అన్నివ్యాపారాలు మరియు మానవ సంస్థలలో కావలసిన లక్ష్యాలను మరియు ఉద్దేశ్యాలను సాధించడానికి ప్రజలందరూ సమష్టిగా చేసే చర్య.
రాజకీయ ఆర్థిక వ్యవస్థ అనేది ఉత్పత్తి, కొనుగోలు మరియు విక్రయాలకు సంబంధించిన అధ్యయన రంగం, చట్టం, సుంకాలు మరియు ప్రభుత్వంతో పై అంశాల సంబంధాలను ఈ రంగం వివరిస్తుంది.

పరిశోధనా పద్ధతి మరియు సిద్ధాంతం
సామాజిక పరిశోధన

సర్వే (పరిశీలన) యొక్క మూలం 1086నాటి డోమ్స్‌డే పుస్తకంలో గుర్తించవచ్చు, [34][35] కొందరు అధ్యయనకారులు 1663లో జాన్ గ్రౌంట్ యొక్క న్యాచురల్ అండ్ పొలిటకల్ అబ్జర్వేషన్స్ అపాన్ ది బిల్స్ ఆఫ్ మోర్టలిటీ ప్రచురణతో జనాభా అధ్యయనం యొక్క మూలాన్ని సూచిస్తున్నారు.[36] సామాజిక పరిశోధన ఉద్దేశపూర్వకంగా మొదలైంది, అయితే ప్రత్యక్షైకవాద తాత్విక విజ్ఞాన శాస్త్రంతో 19వ శతాబ్దంలో ఇది ప్రారంభమైంది.
సమకాలీన ఉపయోగంలో, సామాజిక పరిశోధన ఒక సాపేక్ష స్వతంత్ర పదంగా ఉంది, లక్ష్యాలు మరియు పద్ధతులను పంచుకునే వివిధ రంగాలకు చెందిన సాధకుల కృషిని ఇది సూచిస్తుంది. సాంఘిక దృగ్విషయం యొక్క విస్తృత పరిధిని విశ్లేషించేందుకు సామాజిక శాస్త్రవేత్తలు విస్తృతమైన పద్ధతులను ఉపయోగిస్తారు; మిలియన్ల సంఖ్యలో ఉండే ప్రజల నుంచి జనాభా లెక్కల పరిశీలన సమాచారాన్ని సేకరిస్తారు, ఒక వ్యక్తి యొక్క సామాజిక అనుభవాలను లోతుగా విశ్లేషించేందుకు ఈ సమాచారాన్ని ఉపయోగిస్తారు; ప్రస్తుతం వీధుల్లో జరిగే సంఘటనల నుంచి పురాతన చారిత్రక పత్రాలపై పరిశోధన వరకు సామాజిక పరిశీలనను ఉపయోగించడం జరుగుతుంది. సాంప్రదాయిక సామాజిక శాస్త్రం మరియు గణిత శాస్త్రంలో ఈ పద్ధతుల యొక్క మూలాలు ఉన్నాయి, రాజకీయ శాస్త్రం, ప్రసార మాధ్యమ అధ్యయనాలు మరియు మార్కెట్ పరిశోధన వంటి ఇతర విభాగాల్లో పరిశోధన జరిపేందుకు ఇవి ప్రాతిపదికన ఏర్పాటు చేశాయి.
సామాజిక పరిశోధన పద్ధతులను రెండు విస్తృత తరగతులుగా విభజించవచ్చు:
పరిమాణాత్మక నమూనాలు, ఈ పద్ధతి కొలవగల ఆధారం ద్వారా సామాజిక దృగ్విషయాన్ని ఆశ్రయిస్తుంది, తరచుగా అనేక సందర్భాల యొక్క (లేదా ఒక ప్రయోగంలో ఉద్దేశపూర్వకంగా సృష్టించిన నమూనాల యొక్క) గణాంక విశ్లేషణపై ఆధారపడుతుంది, తద్వారా చెల్లుబాటయ్యే మరియు ఆధారపడదగిన సాధారణ ప్రతిపాదనలను సృష్టిస్తుంది.
గుణాత్మక నమూనాలు సామాజిక దృగ్విషయాన్ని అర్థం చేసుకోవడంపై దృష్టి పెడతాయి, ఇందుకోసం పరిశీలన, భాగస్వాములతో సమాచార ప్రసారం లేదా గ్రంథాల విశ్లేషణలను ఉపయోగిస్తుంది, సాధారణత కంటే సందర్భానుసార మరియు ఆత్మాశ్రయ కచ్చితత్వంపై దృష్టి పెడుతుంది.
సామాజిక శాస్త్రవేత్తలు సాధారణంగా పరిమాణాత్మక మరియు గుణాత్మక పద్ధతులను ఒక బహుళ-వ్యూహ నమూనాలో కలిపి ఉపయోగిస్తారు. పనిచేయదగిన నైరూప్య శాస్త్రం లేదా సైద్ధాంతిక అంశాలు (అంటే సామాజిక తరగతి) వరకు సహజ విజ్ఞాన శాస్త్రం నుంచి సామాజిక శాస్త్రాన్ని వేరు చేయవచ్చు, అయితే దీనిని ఎల్లప్పుడూ నైరూప్య రూపంలో నిర్మించాల్సి ఉంటుంది. ప్రశ్నాపత్రాలు, క్షేత్ర-ఆధారిత సమాచార సేకరణ, ఆర్కైవ్ డేటాబేస్ ఇన్ఫర్మేషన్ మరియు ప్రయోగశాల-ఆధారిత సమాచార సేకరణలను దీనిలో ఉపయోగించే కొన్ని కొలత పద్ధతులకు ఉదాహరణలు. కొలత మరియు విశ్లేషణ యొక్క అవశ్యకతను ఇది గుర్తిస్తుంది, వాస్తవిక పరిశోధన లేదా గణాంక పరికల్పన పరీక్ష యొక్క (సాధించడం కష్టమైన) లక్ష్యంపై దృష్టి పెడుతుంది. ఈ గణిత నమూనా వ్యవస్థను వర్ణించేందుకు గణిత భాషను ఉపయోగిస్తుంది. ఒక గణిత నమూనాను అభివృద్ధి చేసే ప్రక్రియను గణిత నమూనా తయారీగా (మోడలింగ్‌గా కూడా పిలుస్తారు) పిలుస్తారు. ఐఖోఫ్ (1974) ఒక గణిత నమూనా</i>ను ఒక అందుబాటులో ఉన్న వ్యవస్థ (లేదా నిర్మించనున్న వ్యవస్థ) యొక్క అత్యవసర అంశాలకు ఒక ప్రాతినిధ్యంగా నిర్వచించారు, ఇది ఉపయోగించదగిన రూపంలో వ్యవస్థకు సంబంధించిన పరిజ్ఞానాన్ని అందిస్తుంది.[37] గణిత నమూనాలు ఎటువంటి రూపంలోనైనా ఉండవచ్చు, గతి వ్యవస్థలు, గణాంక నమూనాలు, అవకలన సమీకరణాలు లేదా క్రీడా సిద్ధాంత నమూనాలకు మాత్రమే ఇవి పరిమితం కావు.
ఈ నమూనాలు మరియు ఇతర రకాల నమూనాలు ఒకదానిపైఒకటి చేరే అవకాశం ఉంది, ఇచ్చిన నమూనా వివిధ రకాల నైరూప్య నిర్మాణాలపై ఆధారపడటం వలన ఈ పరిస్థితి ఏర్పడుతుంది. వ్యవస్థ అనేది సంకర్షణ చెందే లేదా ఒకదానిపై ఒకటి ఆధారపడిన నిజ లేదా నైరూప్య భాగాల సమితి, ఇది ఒక సమగ్ర వ్యవస్థను సృష్టిస్తుంది. ఒక సంపూర్ణ నమూనా అనే అంశాన్ని ఇతర మూలకాల నంచి సమితి యొక్క సంబంధాలను వేరు చేసే ఒక సమితి సంబంధాలు ఉన్న వ్యవస్థగా కూడా చెప్పవచ్చు, గతి వ్యవస్థను ఒక గణిత రూపంగా తయారు చేయవచ్చు, అటువంటి ఒక వ్యవస్థ నిర్ణీత నిబంధనతో పనిచేస్తుంది, ఈ నిబంధన పరిసర ప్రదేశంలో ఒక బిందువు స్థానం యొక్క కాలం ఆధారపడి ఉండటాన్ని వర్ణిస్తుంది. వ్యవస్థ యొక్క దశలో చిన్న మార్పులు సంఖ్యల్లో చిన్న మార్పులకు అనుగుణంగా ఉంటాయి. గతి వ్యవస్థ యొక్క పరిణామ నిబంధన ఒక నిర్ణీత నిబంధనగా ఉంటుంది, ఇది ప్రస్తుత దశ నుంచి భవిష్యత్ దశలను వర్ణిస్తుంది. నిబంధన పర్యవసానంగా ఉంటుంది: ఇచ్చిన సమయంలో ప్రస్తుత దశ నుంచి కేవలం ఒక్క భవిష్యత్ దశ ఏర్పడుతుంది.

సిద్ధాంతం

ఇతర సాంఘిక శాస్త్రవేత్తలు పరిశోధన యొక్క ఆత్మాశ్రయ ధోరణిపై దృష్టి పెడతారు. ఈ రచయితలు సామాజిక సిద్ధాంత అంశాలను పంచుకుంటారు, ఈ సిద్ధాంతంలో వివిధ రకాల అంశాలు ఉంటాయి:

సంక్లిష్ట సిద్ధాంతం అనేది సమాజం మరియు సంస్కృతి యొక్క పరీక్ష మరియు విమర్శ, సాంఘిక శాస్త్రం మరియు మానవీయ శాస్త్రాల నుంచి పొందిన పరిజ్ఞానంతో ఇది పనిచేస్తుంది.
మాండలిక భౌతిక వాదం అనేది కార్ల్ మార్క్స్ యొక్క తత్వ శాస్త్రం, హెగెల్ యొక్క మాండలికాన్ని పరిగణలోకి తీసుకొని ఆయన దీనిని ఏర్పాటు చేశారు, ఫెయుర్బాచ్ యొక్క భౌతిక వాదంతో దీనిని కలిపారు.
స్త్రీపురుష సమానత్వ వాద సిద్ధాంతం అనేది స్త్రీపురుష సమానత్వ వాదం యొక్క సైద్ధాంతిక లేదా తాత్విక అభిభాషణలోకి జరిగిన విస్తరణ, లింగ అసమానత్వం యొక్క ధోరణిని అర్థం చేసుకోవడం దీని లక్ష్యంగా ఉంటుంది.
మార్క్సిస్ట్ సిద్ధాంతాలు, విప్లవాత్మక సిద్ధాంతం మరియు తరగతి సిద్ధాంతం దీనికి ఉదాహరణలు, సిద్ధాంతం కోసం కార్ల్ మార్క్స్ ప్రతిపాదించిన భౌతిక వాద పద్ధతి లేదా మార్క్స్ మద్దతుదారులు రాసిన పద్ధతుల ద్వారా బలంగా ప్రభావితమైన తత్వశాస్త్రంలో ఇవి భాగంగా ఉన్నాయి.
వాస్తవిక జ్ఞాన (ఫ్రోనెటిక్) సంబంధ సామాజిక శాస్త్రం అనేది సామాజిక దృగ్విషయాన్ని అధ్యయనం చేసేందుకు ఉద్దేశించిన ఒక పద్ధతి - రాజకీయ మరియు ఆర్థిక దృగ్విషయాలను కూడా దీనితో అధ్యయనం చేస్తారు, సాంప్రదాయిక గ్రీకు భావన అయిన ఫ్రోనెసిస్‌కు సమకాలీన అర్థ వివరణ ఆధారంగా దీనిని సృష్టించారు, వాస్తవిక తీర్పు, సాధారణ జ్ఞానం లేదా ప్రాజ్ఞతగా దీనిని అనువదించవచ్చు.
వలసవాదోత్తర సిద్ధాంతం, దీనిని వలసవాదం యొక్క సాంస్కృతిక ఉత్తరదాయిత్వానికి స్పందనగా పరిగణిస్తున్నారు.
ఆధునికోత్తరవాదం అనేది సాహిత్యం, నాటకాలు, వాస్తుశిల్పం, చలనచిత్రాలు మరియు నమూనాలతోపాటు మార్కెటింగ్ మరియు వ్యాపారం యొక్క పనుల కోసం నిష్క్రమణను సూచిస్తుంది, 20వ శతాబ్దం చివరి కాలంలో చరిత్ర, చట్టం, సంస్కృతి మరియు మతం యొక్క అర్థ వివరణలో ఇది కనిపిస్తుంది.
హేతుబద్ధ ప్రత్యామ్నాయ సిద్ధాంతం అనేది సామాజిక మరియు ఆర్థిక ప్రవర్తనను అర్థం చేసుకోవడం మరియు తరచుగా రూపొందించడం కోసం ఉద్దేశించిన ప్రణాళిక.
సామాజిక నిర్మాణవాదం అనేది సామాజిక సందర్భాల్లో సామాజిక దృగ్విషయం ఏ విధంగా అభివృద్ధి చెందిందో వివరించే పరిజ్ఞానం.
నిర్మాణవాదం అనేది మానవ శాస్త్రాలకు సంబంధించిన ఒక పద్ధతి, ఒక నిర్దిష్ట రంగాన్ని (ఉదాహరణకు పురాణం) ఒకదానితో ఒకటి ముడిపడిన భాగాల యొక్క ఒక సంక్లిష్ట వ్యవస్థగా విశ్లేషించేందుకు ఇది ప్రయత్నిస్తుంది.
నిర్మాణ కార్యకారణ వాదం అనేది సమాజసంబంధ రూపావళి, మొత్తం వ్యవస్థకు సంబంధించి సామాజిక వ్యవస్థ యొక్క వివిధ అంశాలను ఏది నిర్వహిస్తుందో వివరిస్తుంది.

ఇతర సామాజిక శాస్త్రవే్తలు ప్రత్యామ్నాయ పరిశోధనా పద్ధతిని ఆశ్రయిస్తున్నారు. ఈ రచయితలు ఈ కింది పలు విభాగాలతో కూడిన సామాజిక సిద్ధాంత కోణాలను పంచుకుంటున్నారు:

మేధో సందిగ్ధ వాదం అనేది మేధావులు మరియు మేధో సాధనలకు సంబంధించి సందిగ్ధత యొక్క పోకడను వర్ణిస్తుంది.
శాస్త్రీయ సందిగ్ధవాదం అనేది విజ్ఞాన శాస్త్ర సందిగ్ధ స్థితి మరియు శాస్త్రీయ పద్ధతి.
హేతుబద్ధమైన సందిగ్ధవాదం అనేది 20వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో ప్రత్యక్షైకవాదానికి వ్యతిరేకంగా వచ్చిన ఒక సాంస్కృతిక స్పందన.

విద్య మరియు డిగ్రీలు
అనేక విశ్వవిద్యాలయాలు సాంఘిక శాస్త్ర రంగాల్లో డిగ్రీలను అందిస్తున్నాయి.[38] బ్యాచులర్ ఆఫ్ సోషల్ సైన్స్ అనేది సాంఘిక శాస్త్రం కోసం ఉద్దేశించిన ఒక డిగ్రీ. ఇది తరచుగా మరింత వశ్యనీయంగా మరియు సాంఘిక శాస్త్ర పాఠ్యాంశాలు ఉండే ఇతర డిగ్రీల కంటే లోతైన అంశాలతో ఉంటుంది.[39]
అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాల్లో విశ్వవిద్యాలయాలు విద్యార్థులకు సాంఘిక శాస్త్రంలో బ్యాచులర్ ఆఫ్ ఆర్ట్స్ డిగ్రీ కోర్సులను అందిస్తున్నాయి, ముఖ్యంగా సాంప్రదాయిక ఉదాత్త కళలు భాగంగా ఈ విభాగం ఉన్నట్లయితే దీనికి సంబంధించి, చరిత్ర, లేదా BSc; బ్యాచులర్ ఆఫ్ సైన్స్ డిగ్రీని కూడా పొందే అవకాశం ఉంటుంది, లండన్ స్కూల్ ఆఫ్ ఎకనామిక్స్ కూడా ఇటువంటి డిగ్రీలను అందిస్తుంది, రెండు ప్రధాన సైన్స్ విభాగాల్లో సాంఘిక శాస్త్రం ఒకటి ఉంటుంది (రెండోది సహజ విజ్ఞాన శాస్త్రం). అంతేకాకుండా కొన్ని విద్యా సంస్థలు సాంఘిక శాస్త్రానికి ప్రత్యేకించిన డిగ్రీలను అందిస్తున్నాయి, బ్యాచులర్ ఆఫ్ ఎకనామిక్స్ దీనికి ఉదాహరణ, అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాల్లో ఇటువంటి ప్రత్యేక డిగ్రీలు అరుదుగా కనిపిస్తాయి.
వీటిని కూడా చూడండి


సాధారణ
సమాజం, సంస్కృతి, నిర్మాణం మరియు సంస్థ, మానవీయ శాస్త్రం (మానవ శాస్త్రం)
పద్ధతులు
చారిత్రక పద్ధతి, అనుభావికవాదం, ప్రాతినిధ్య సిద్ధాంతం, శాస్త్రీయ పద్ధతి, గణాంక పరికల్పన పరీక్ష, తిరోగమనం, సహసంబంధం
విభాగాలు
రాజకీయ శాస్త్రం, సహజ విజ్ఞాన శాస్త్రాలు, ప్రవర్తన శాస్త్రాలు, భూగోళ సమాచార శాస్త్రం
చరిత్ర
విజ్ఞాన శాస్త్ర చరిత్ర, సాంకేతిక పరిజ్ఞాన చరిత్ర
జాబితాలు
విజ్ఞాన శాస్త్ర రంగాలు, ప్రధాన సాంఘిక శాస్త్రాల జాబితా, విద్యా విభాగాల జాబితా
వ్యక్తులు
మ్యాక్స్ వెబెర్, హెర్బెర్ట్ స్పెన్సెర్, సర్ జాన్ లబ్‌బోక్, ఆల్‌ఫ్రెడ్ షుట్జ్
ఇతరాలు
బిహేవియర్, లేబులింగ్, గేమ్ థియరీ, "పిరియాడిక్ టేబుల్ ఆఫ్ హ్యూమన్ సైన్సెస్" (టిన్బెర్జెన్స్ ఫోర్ క్వచన్స్), ఎథాలజీ అండ్ ఎథ్నాలజీ, సోషల్ యాక్షన్, ఫిలాసఫీ ఆఫ్ సోషల్ సైన్సెస్
రంగాలు

ప్రపంచవ్యాప్తంగా సాంప్రదాయికంగా కొన్ని విశ్వవిద్యాలయాలు సాంఘిక శాస్త్ర విద్యలో మంచి గుర్తింపు కలిగివున్నాయి. వీటికి హార్వర్డ్ యూనివర్శిటీ ఒక ఉదాహరణ, ఈ విశ్వవిద్యాలయంలో పరిమాణాత్మక సాంఘిక శాస్త్రానికి ఒక పూర్తిస్థాయి కేంద్రం ఉంది, యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్‌లోని లండన్ స్కూల్ ఆఫ్ ఎకనామిక్స్-ఎక్కువగా ప్రపంచంలో అత్యంత ప్రతిష్ఠాత్మక సాంఘిక శాస్త్ర విద్యా సంస్థగా గుర్తింపు పొందుతుంది, ఈ రంగంలో అత్యంత ప్రసిద్ధ సంస్థగా కీర్తినార్జించింది.
మరింత చదవడానికి
వికీబుక్స్

సాధారణ మూలాలు

రోజెర్ ఇ. బ్యాక్‌హౌస్ అండ్ ఫిలిప్ ఫౌంటైన్, eds. (2010) ది హిస్టరీ ఆఫ్ ది సోషల్ సైన్స్ సిన్స్ 1945 (కేంబ్రిడ్జ్ యూనివర్శిటీ ప్రెస్) 256 పేజీలు; కవర్స్ కాన్సెప్చువల్, ఇన్‌స్టిట్యూషనల్, అండ్ వైడర్ హిస్టరీస్ ఆఫ్ ఎకనామిక్స్, పొలిటికల్ సైన్స్, సోషియాలజీ, సోషల్ ఆంత్రోపాలజీ, సైకాలజీ అండ్ హ్యూమన్ జియోగ్రఫీ.
హార్గిట్టాయ్, ఇ. (2009). . ఎన్ ఆర్బోర్: యూనివర్సిటీ ఆఫ్ మిచిగాన్ ప్రెస్
హంట్, ఇ. ఎఫ్., & కోలాండర్, డి. సి. (2008). . బోస్టన్: పీసన్/అల్యైన్ అండ్ బాకన్.
గార్టోన్, డబ్ల్యూ. ఏ. (2006). కార్ల్ పోపెర్ అండ్ ది సోషల్ సైన్సెస్. SUNY సిరీస్ ఇన్ ది ఫిలాసఫీ ఆఫ్ సోషల్ సైన్సెస్. అల్బానీ: న్యూయార్క్ స్టేట్ యునివర్సిటీ ప్రెస్, 2003.
గాలావోట్టీ, ఎం.సి. (2003). . బోస్టన్ స్టడీస్ ఇన్ ది ఫిలాసఫీ ఆఫ్ సైన్స్, వి. 232. డోర్‌డ్రెచ్: క్లువెర్ అకడమిక్.
ట్రిగ్, ఆర్. (2001). అండర్‌స్టాండింగ్ సోషల్ సైన్స్: ఎ ఫిలాసఫికల్ ఇంట్రడక్షన్ టు ది సోషల్ సైన్సెస్. మాల్డెన్, మాస్: బ్లాక్‌వెల్ పబ్లిషర్స్.
షియోనోయా, వై. (1997). . హిస్టారికల్ పెర్‌స్పెక్టివ్స్ ఆన్ మోడరన్ ఎకనామిక్స్. కేంబ్రిడ్జ్: కేంబ్రిడ్జ్ యూనివర్శిటీ ప్రెస్
డెలాంటీ, జి. (1997). సోషల్ సైన్స్: బియాండ్ కన్‌స్ట్రక్టివిజం అండ్ రియలిజం. మిన్నెపోలిస్: యూనివర్శిటీ ఆఫ్ మిన్నెసోటా ప్రెస్.
, స్ట్రెయిట్స్, బ్రూస్ సి. (1988). , ఆక్స్‌ఫోర్డ్ యూనివర్శిటీ ప్రెస్. ISBN 0-19-514794-4
రూల్, జే. బి. (1997). థియరీ అండ్ ప్రోగ్రస్ ఇన్ సోషల్ సైన్స్. కేంబ్రిడ్జ్: కేంబ్రిడ్జ్ యూనివర్శిటీ ప్రెస్
థామస్, డి. (1979). . CUP ఆర్కైవ్. ISBN 0-521-29660-9, 9780521296601.
కేరీ, హెచ్.సి., & మెక్‌కీన్, కే. (1883). . ఫిలడెల్ఫియా: బైర్డ్.
హ్యారిస్, ఎఫ్.ఆర్. (1973). . న్యూ బ్రూన్స్‌విక్, ఎన్.జే.: ట్రాన్సాక్షన్ బుక్స్; డిస్ట్రిబ్యూటెడ్ బై డుటన్.
క్రిమెర్మాన్, ఎల్. ఐ. (1969). ది నేచర్ అండ్ స్కోప్ ఆఫ్ సోషల్ సైన్స్: ఎ క్రిటికల్ ఆంథాలజీ. న్యూయార్క్: అప్లెటన్-సెంచరీ-క్రాఫ్ట్స్.
వెబెర్, ఎం (1904).  . కాంగ్రెస్ ఫ్ ఆర్ట్స్ అండ్ సైన్స్: యూనివర్సల్ ఎక్స్‌పొజిషన్, సెయింట్ లూయిస్, 1904. హౌగ్టన్, మిఫ్లిన్ అండ్ కంపెనీ, 1906

విద్యా వనరులు

ది యానల్స్ ఆఫ్ ది అమెరికన్ అకాడమీ ఆఫ్ పొలిటకల్ అండ్ సోషల్ సైన్స్, ISSN:  (ఎలక్ట్రానిక్) ISSN: 0002-7162 (పేపర్), SAGE పబ్లికేషన్స్
ఎఫెర్సన్, సి. & రిచెర్సన్, పి.జే. (ఇన్ ప్రెస్) ఎ ప్రోలెగోమెనోన్ టు నాన్‌లీనియర్ ఎంఫిరిసిజం ఇన్ ది హ్యూమన్ బిహేవియరల్ సైన్సెస్. ఫిలాసఫీ అండ్ బయాలజీ . 

వ్యతిరేకులు మరియు విమర్శకులు

ఫిల్ హచిసన్, రుపెర్ట్ రీడ్ అండ్ వెస్ షారోక్ (2008). . ISBN 978-0-7546-4776-8
సాబియా, డి.ఆర్., & వాల్లులిస్, జే. (1983). : క్రిటికల్ థియరీ అండ్ అదర్ క్రిటికల్ పెర్‌స్పెక్టివ్స్. అల్బానీ: స్టేట్ యూనివర్శిటీ ఆఫ్ న్యూయార్క్ ప్రెస్.

సూచనలు
20వ మరియు 21వ శతాబ్దపు మూలాలు

ఫ్లైబ్జెర్గ్, బి. (2001). మేకింగ్ సోషల్ సైన్స్ మేటర్: వై సోషల్ ఎక్వైరీ ఫెయిల్స్ అండ్ హో ఇట్ కెన్ సక్సీడ్ ఎగైన్. ఆక్స్‌ఫోర్డ్, UK: కేంబ్రిడ్జ్ యూనివర్శిటీ ప్రెస్.
నీల్ జే. స్మెల్సెర్ అండ్ పాల్ బి. బాల్టెస్ (2001). ఇంటర్నేషనల్ ఎన్‌సైక్లోపీడియా ఆఫ్ సోషల్ & బిహేవియరల్ సైన్సెస్, ఆంస్టెర్‌డ్యామ్: ఎల్సెవియర్. (ed., ఎవైలబుల్ ఇన్  ఎట్ గూగుల్ బుక్స్.)
బైర్నే, డి.ఎస్. (1998). . రూట్‌లెడ్జ్. ISBN 0-415-16296-3
కుపెర్, ఎ., & కుపెర్, జే. (1985). ది సోషల్ సైన్స్ ఎన్‌సైక్లోపీడియా. లండన్: రౌట్లెడ్జ్ & కెగన్ పాల్. (ed., ఎ లిమిటెడ్ ప్రివ్యూ ఆఫ్ ది  ఈజ్ ఎవైలబుల్.,., )
లేవ్, సి.ఎ., & మార్చి, జే. జి. (1993). . లాన్హామ్, ఎండి: యూనివర్శిటీ ప్రెస్ ఆఫ్ అమెరికా
పెర్రీ, జాన్ అండ్ ఎర్నా పెర్రీ. కాంటెపరరీ సొసైటీ: ఎన్ ఇంట్రడక్షన్ టు సోషల్ సైన్స్ (12 ఎడిషన్, 2008), కాలేజ్ టెక్స్ట్‌బుక్
పోటర్, డి. (1988). . లండన్: రౌట్లెడ్జ్ [u.a.].
డేవిడ్ ఎల్. సిల్స్ అండ్ రాబర్ట్ కే. మెర్టోన్ (1968). ఇంటర్నేషనల్ ఎన్‌సైక్లోపీడియా ఆఫ్ ది సోషల్ సైన్సెస్.
సెలిగ్‌మ్యాన్, ఎడ్విన్ ఆర్. ఏ. అండ్ ఆల్విన్ జాన్సన్ (1934). ఎన్‌సైక్లోపీడియా ఆఫ్ ది సోషల్ సైన్సెస్.
వార్డ్, ఎల్. ఎఫ్. (1924). . న్యూయార్క్: డి. యాపిల్టన్.
లెవిట్, ఎఫ్.ఎం., & బ్రౌన్, ఇ. (1920). . న్యూయార్క్, మాక్‌మిలన్.
బోగార్డుస్, ఈ.ఎస్. (1913). . లాస్ ఏంజిల్స్: రాల్‌స్టోన్ ప్రెస్.
స్మాల్, ఎ. డబ్ల్యూ. (1910). . చికాగో, ఐల్: ది యూనివర్శిటీ ఆఫ్ చికాగో ప్రెస్.

19వ శతాబ్దపు మూలాలు

ఆండ్రెవస్, ఎస్. పి., & ఆండ్రెవస్, ఎస్. పి. (1888). . బోస్టన్, మాస్: సారా ఇ. హోమ్స్.
డెన్‌స్లో, వి.బి. (1882). : వాట్ దే థింక్, అండ్ వై. చికాగో: బెల్‌ఫోర్డ్, క్లార్క్ &.
హ్యారిస్, విలియమ్ టొర్రే (1879). : ఎ లెక్చర్ డెలివర్డ్ బిఫోర్ ది సెయింట్ లూయిస్ సోషల్ సైన్స్ అసోసియేషన్, మార్చి 4, 1879. సెయింట్ లూయిస్: జి.ఐ. జోన్స్ అండ్ కో, 1879.
హామిల్టన్, ఆర్.ఎస్. (1873). . న్యూయార్క్: హెచ్.ఎల్. హింటన్.
కేరీ, హెచ్.సి. (1867). ప్రిన్సిపుల్స్ ఆఫ్ సోషల్ సైన్స్ ఫిలడెల్ఫియా: జే.బి. లిప్పిన్‌కాట్ & కో. [etc.]. , , .
కాల్‌వెర్ట్, జి.హెచ్. (1856). : ఎ డిస్‌కోర్స్ ఇన్ త్రీ పార్ట్స్. న్యూయార్క్: రెడ్‌ఫీల్డ్.

గమనికలు

బాహ్య లింకులు

















 బై పాల్ ఎ. బారాన్

వర్గం:సాంఘిక శాస్త్రాలు