పొదిలి

Question: 2001 నాటికి పొదిలి మండలంలో అక్షరాస్యత శాతం ఎంత?


పొదిలి, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రములోని ప్రకాశం జిల్లాకు చెందిన ఒక మండలము. .[1] పిన్ కోడ్: 523 240., ఎస్.ట్.డి.కోడ్ = 08499.
గ్రామ చరిత్ర
సాలువ వంశస్థులు పొదిలిని రాజధానిగా చేసుకొని 15వ శతాబ్దములో పొదిలి ప్రాంతమును పరిపాలించారు. కొన్ని శాసనములు మరియు పొదిలి కైఫియతు వీరి చరిత్రకు మూలములు. పొదిలి సాలువ వంశస్థుల పరిపాలన ఎలుగు రాయుడుతో అంతమైనది. స్వాతంత్ర్యము వచ్చే వరకు పొదిలి వెంకటగిరి సంస్థానములో భాగముగా ఉంది. 
గ్రామం పేరు వెనుక చరిత్ర
"పొదిలి"ని పూర్వము పృదులాపురి అని పిలిచేవారు.
గ్రామ భౌగోళికం
సమీప గ్రామాలు
మాదాలవారిపాలెం 2 కి.మీ, మల్లవరం 6 కి.మీ, గుండ్లసముద్రం 7 కి.మీ, అక్కచెరువు 7 కి.మీ, నందిపాలెం 8 కి.మీ.
సమీప మండలాలు
దక్షణాన మర్రిపూడి మండలం, పశ్చిమాన కొనకనమిట్ల మండలం, ఉత్తరాన దర్శి మండలం, దక్షణాన కనిగిరి మండలం.
గ్రామానికి రవాణా సౌకర్యాలు
పొదిలి(పట్టణo) ఆంధ్ర ప్రదేశ్ మరియు చెన్నై మరియు బెంగుళూర్ వంటి ఇతర దేశాలలో అన్ని ఇతర నగరాలకు రోడ్డు సౌకర్యం ఉంది. అతిపెద్ద బస్సు కంపెనీ ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్ర రోడ్డు రవాణా సంస్థ (ఏపీఎస్ఆర్టీసీ) ఉంది. సమీప రైల్వే లైన్లు (మరింత విస్తృతమైన సేవ, దొనకొండ (40km దూరంలో) ఒంగోలు {50km దూరంలో} వద్ద ఉన్నాయి. సమీప విమానాశ్రయం విజయవాడ విమానాశ్రయం (సుమారు 172 కిలోమీటర్ల దూరంలో) మరియు చెన్నై విమానాశ్రయం (సుమారు 353 కిలోమీటర్ల దూరంలో) ఉన్నాయి. 
గ్రామంలో విద్యా సౌకర్యాలు
జిల్లా పరిషత్తు ఉన్నత పాఠశాల:- ఈ పాఠశాల శతాబ్ది ఉత్సవాలను, 2014,డిసెంబరు-26వ తేదీన నిర్వహించెదరు. [6]
గ్రామములో మౌలిక వసతులు
బ్యాంకులు
స్టేట్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా.
ఆంధ్రప్రగతి గ్రామీణ బ్యాంక్. ఫోన్. 08499/243786.
హెచ్డిఎఫ్సి బ్యాంకు.
స్టేట్ బ్యాంక్ ఆఫ్ హైదరాబాద్.
గ్రామానికి వ్యవసాయం మరియు సాగునీటి సౌకర్యం
గ్రామ పంచాయతీ
పొదిలి ఒక మేజర్ గ్రామ పంచాయతీ.
2013 జూలైలో ఈ గ్రామ పంచాయతీకి జరిగిన ఎన్నికలలో శ్రీమతి గంగవరపు దీప, సర్పంచిగా ఎన్నికైనారు. [3]
గ్రామంలోని దర్శనీయ ప్రదేశములు/దేవాలయాలు
శ్రీ నిర్మమహేశ్వరస్వామివారి ఆలయం (శివాలయం)
దక్షిణకాశీగా పేరుగాంచిన ఈ ఆలయం ఐదు ఆలయాల సముదాయం. పార్వతీ సమేత శ్రీ నిర్మమహేశ్వరస్వామి, కామాక్షీ సమేత శ్రీ కైలాసనాథస్వామి, త్రిపురసుందరీ సమేత శ్రీ భీమేశ్వరస్వామి, శ్యామలా సమేత శ్రీ నగరేశ్వరస్వామి, నిమ్మవ్వ గుడి ఒకే ప్రాంగణంలో కొలువుతీరి ఉన్నాయి. ప్రతి సంవత్సరం మాఘమాసంలో స్వామివారి కళ్యాణ బ్రహ్మోత్సవాలు 10 రోజులపాటు వైభవంగా నిర్వహించెదరు. బ్రహ్మోత్య్సవాలు నిర్వహించే పదిరోజులూ స్వామివారు రోజుకొక అలంకరణతో దర్శనమిచ్చెదరు. ఉభయదాతల ఆధ్వర్యంలో విశేష పూజా కార్యక్రమాలు నిర్వహించెదరు. ఈ బ్రహ్మోత్సవాలలో భాగంగా ఒక రోజు స్వామివారి కళ్యాణం కన్నులపండువగా నిర్వహించెదరు. [10] 
స్థల పురాణం
శ్రీకృష్ణదేవరాయల పరిపాలనా కాలంలో, యల్లంరాజు పెదకొండమరాజు ఈ ఆలయాన్ని నిర్మించినట్లు చారిత్రిక కథనం. స్థల పుత్రాణం ప్రకారం, ప్రస్తుతం నిర్మమహేశ్వరుడు వెలసిన చోట ఒక ఆవులదొడ్డి, పుట్ట ఉండేవట. అక్కడ ఆవులపాలన్నిటినీ వాటి యజమాని గోవిందుడు, దూడలకే వదలివేసేవాడట. నందిని అనే పెరుగల ఆవుకు మాత్రం నిత్యం పొదుగులో పాలు లేకుండా ఉండటం గమనించిన గోవిందుడు, ఒకరోజు రాత్రి కర్ర పట్టుకుని ఆవు దగ్గరే కాపలా ఉన్నాడు. అర్ధరాత్రి సమయంలో ఆ ఆవు పుట్టపై నిలబడి, పాలను ధారగా కార్చుచున్నది. ఇది గమనించిన గోవిందుడు కర్రను ఆవుపై బలంగా విసరగా, పుట్టపై ఉన్న పెచ్చు లేచి, క్రింద ఉన్న శివలింగం బయట పడినది. ఇది గమనించిన గ్రామస్థులు అక్కడ నిర్మమహేశ్వరుని పేరిట, ఒక ఆలయం నిర్మించారు. [10] 
విశేషాలు
నిర్మమహేశ్వరుని ఆలయానికి దక్షిణాన, నిమ్మవ్వ గుడి ఉంది. శ్రీకృష్ణదేవరాయల ప్రతినిధి రాయసం కొండమరుసయ్య ఈ మందిరం నిర్మించినారని చెపుతారు. అక్కడ నిమ్మవ్వ విగ్రహంతోపాటు, ఈ శిలలోనే దిగువన దూడల మల్లయ్య బొమ్మ చెక్కి ఉంది. పొదిలో నిమ్మవ్వ అను ఒక బాలిక జన్మించింది. ఆమె పరమ శివభక్తురాలు. ఆమె పేరిటే నిమ్మవ్వ గుడి నిర్మించారు. ఇటీవల నిమ్మవ్వ గుడి, కామాక్షీ సమేత కైలాసనాథస్వామి ఆలయం ముందువైపు ప్రాంగణాన్ని అభివృద్ధిచేసి, కైలాసవనంగా అభివృద్ధిచేసారు. అక్కడ ఏర్పాటుచేసిన పార్వతీపరమేశ్వరుల విగ్రహాలు ప్రత్యేక ఆకర్షణలుగా నిలుచుచున్నవి. పట్టణంలోని దాతలు, భక్తుల సహకారంతో ఈ అభివృద్ధి పనులు చేపట్టినారు.నిర్మమహేశ్వరునికి తూర్పుభాగం ముఖమండపంలో నందీశ్వరుని విగ్రహం ఉంది. ఈ విగ్రహాన్ని శనగల బసవన్న  అని పిలుచుచున్నారు. [10]
రథోత్సవం
ప్రతి సంవత్సరం శివరాత్రి పండుగ మరుసాటి రోజున స్వామివారి రథోత్సవం వైభవంగా నిర్వహించడం ఆనవాయితీ. 1916 వసంవత్సరంలో వెంకటగిరి రాజావారి ఆధ్వర్యంలో రూపొందించిన రథం, శిథిలావస్థకు చేరడంతో, మూడు సంవత్సరాల క్రితం, దేవస్థాన శాశ్వత ఉభయదాత శ్రీ సామంతపూడి నాగేశ్వరరావు తన స్వంత నిధులతో 34 అడుగుల ఎత్తయిన నూతన రథాన్ని ఏర్పాటు చేసారు. ఈ ఉత్సవంలో పాల్గొనడానికి రాష్ట్రం నలుమూలల నుండి భక్తులు వేలాదిగా తరలి వచ్చెదరు. అన్ని కులాలౌ, మతాలకు చెందిన ప్రజలు సామూహికంగా రథోత్సవంలో పాల్గొనడం ఇక్కడి ప్రజల ఐక్యతను చాటుతుంది.[7]
ఆలయ అభివృద్ధి పనులు
ఈ ఆలయ తూర్పు ద్వారం వద్ద గాలిగోపురం నిర్మాణానికి, 2017,మార్చి-8వతేదీ బుధవారం ఉదయం 10-30 కి, వేదపండితుల ఆధ్వర్యంలో, శాస్త్రోక్తంగా, శంకుస్థాపన నిర్వహించారు. 40 లక్షల రూపాయల అంచనా వ్యయంతో నిర్మించనున్న ఈ గాలిగోపురం నిర్మాణానికి, కాటూరివారిపాలెం గ్రామానికి చెందిన శ్రీ మాకినేని వెంకటరమణయ్య కుమార్తె, అల్లుడు శ్రీ సుంకర యుగంధరరావు, శ్రీమతి రాధ దంపతులు పూర్తి ఆర్థిక సహకారం అందించుచున్నారు. ఈ శంకుస్థాపన కార్యక్రమానికి గ్రామస్థులు, భక్తులు పెద్దసంఖ్యలో విచ్చేసారు. [11]
శ్రీ గోవిందమాంబా సమేత శ్రీ మద్ విరాట్ పోతులూరి వీరబ్రహ్మేంద్రస్వామి వారి ఆలయం
పొదిలి గ్రామంలోని విరాట్ నగర్ లో ఉన్న ఈ ఆలయంలో 2014,జూన్-2 సోమవారం నాడు, ప్రత్యేకపూజలు, అన్నదానం కార్యక్రమాలు నిర్వహించారు. మాతా ఏశ్వరీదేవి, గణపతి, సాధు సిద్ధ మూర్తులను పూలతో అలంకరించి, పూజలు నిర్వహించారు. మద్యాహ్నం స్వామివారికి మహానైవేద్యం, ప్రత్యేక హారతి కార్యక్రమం నిర్వహించారు. [4]
భగవాన్ శ్రీ వెంకయ్యస్వామివారి ఆలయం
పొదిలి పట్టణంలోని సాయిబాలాజీ నగరులో నెలకొన్న ఈ ఆలయంలో, 2014, ఆగస్టు-24, శ్రావణ మాసం, చివరి ఆదివారం నాడు, గ్రామస్థులు స్వామివారి ఆరాధనోత్సవాన్ని, వైభవంగా నిర్వహించారు. ఉదయం నుండియే భక్తులు అధికసంఖ్యలో ఆలయానికి తరలివచ్చి, స్వామివారికి ప్రత్యేకపూజలు నిర్వహించారు. ఉదయం సుప్రభాతసేవతో పూజలు ప్రారంభమైనవి. ఆలయంలోని వెంకయ్యస్వామి, దత్తాత్రేయుడు, అన్నపూర్ణాదేవి, ఆంజనేయస్వామి విగ్రహాలను ప్రత్యేకంగా అలంకరించారు. దేవాలయాన్ని రంగురంగుల విద్యుద్దీపాలతో సుందరంగా అలంకరించారు. ఉదయం గణపతిపూజ, ధునిపూజ, స్వామివారి అభిషేకం, ప్రత్యేకపూజలు, మద్యాహ్నం అన్నదాన కార్యక్రమం చేపట్టినారు. సాయంత్రం స్వామివారి ఊరేగింపు పురవీధులలో సాగినది. ఈ సందర్భంగా భజనలు, కోలాటం, జడకోలాటం, రాత్రికి బ్రహ్మంగారి నాటకం ప్రదర్శించారు. [5]
శ్రీ హనుమత్ సమేత శ్రీ సీతారామచంద్రస్వామివారి ఆలయం, విశ్వనాథపురం
శ్రీ లక్ష్మీ అలివేలు మంగ సమేత శ్రీ వేంకటేశ్వరస్వామివారి ఆలయం
వెలుగొండ క్షేత్రంలో వెలసిన ఈ ఆలయంలో స్వామివారి బ్రహ్మోత్సవాలు, ప్రతి సంవత్సరం ఫాల్గుణ మాసం (మార్చి) లో)వైభవంగా నిర్వహించెదరు. ఈ కార్యక్రమాలలో భాగంగా స్వామివారి రథోత్సవం నిర్వహించెదరు. ఉత్సవాలకు పరిసర గ్రామాలనుండియేగాక, పొరుగు జిల్లాలనుండి గూడా భక్తులు భారీగా తరలివచ్చెదరు. విద్యుత్తు ప్రభలు ఈ ఉత్సవాలలో ఒక ఆకర్ష్ణగా నిలుస్తవి. ఈ సందర్భంగా పలు సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలు నిర్వహించెదరు. [8]
శ్రీ పొదిలమ్మ ఆలయం
శ్రీ పోలేరమ్మ ఆలయం
గ్రామంలో ప్రధాన పంటలు
వరి, అపరాలు, కాయగూరలు
గ్రామంలో ప్రధాన వృత్తులు
వ్యవసాయం, వ్యవసాయాధారిత వృత్తులు
గ్రామ ప్రముఖులు
కాటూరి నారాయణస్వామి కాటూరి నారాయణస్వామి, రైతు కుటుంబీకులు. వీరు 1956లో పొదిలి సర్పంచిగా పనిచేశారు. 1962, 1967, 1972, 1983 లలో ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర శాసనసభ్యులుగా ఎన్నికైనారు. ప్రోటెం స్పీకరుగా శ్రీ ఎన్.టి.రామారావుతో ముఖ్యమంత్రిగా పదవీ స్వీకారం చేయించారు. ఆ మంత్రివర్గంలో నీటిపారుదల శాఖా మంత్రిగా పనిచేశారు. 1984లో నరసరావుపేట లోక్ సభకు జరిగిన ఎన్నికలలో, శ్రీ కాసు బ్రహ్మానందరెడ్డిపై గెలుపొందినారు. [2]
నాయని సుబ్బారావు
గ్రామ విశేషాలు
శ్రీకృష్ణ గోసంరక్షణ కేంద్రం:- పొదిలిలోని ఎస్.వి.కె.పి. డిగ్రీ కళాశాల సమీపంలో, శ్రీ పృధులగిరి లక్ష్మీనరసింహస్వామి దేవస్థానానికి చెందిన మూడున్నర ఎకరాల స్థలంలో, ఈ కేంద్రం, తొలుత 1999లో ఐదు ఆవులతో, శ్రీ శుద్ధచైతన్యానంద స్వామీజీ చేతులమీదుగా ప్రారంభమైనది. దినదినాభి వృద్ధి చెందుచూ ఈ కేంద్రం నేడు 50 ఆవులకు కేంద్రమైనది. గోశాల సంరక్షణ కేంద్రాన్ని రైతులు, దాతల సహకారంతో నడుపుచున్నారు. [9]
ప్రభుత్వ కార్యాలయాలు
పొదిలిలొ నూతనంగా నిర్మించిన ప్రొహిబిషన్ & ఎక్సైజ్‌శాఖ కార్యాలయ భవనాన్ని, 2017,జూన్-20న ప్రారంభించినారు. [12]
గణాంకాలు
2001 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 26,665.[2] ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 13,610, మహిళల సంఖ్య 13,055, గ్రామంలో నివాస గృహాలు 5,984 ఉన్నాయి.

మూలాలు